Text
                    

МИНИСТЕРСТВО ОБОРОНЫ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ Управление воспитательной работы и информации РУССКО- БЕЛОРУССКИЙ СЛОВАРЬ ДЛЯ ВОЕННЫХ ПОД РЕДАКЦИЕЙ КАНДИДАТА ВОЕННЫХ НАУК В.В.ЯЗЕПЧИКА И КАНДИДАТА ФИЛОЛОГИЧЕСКИХ НАУК Н.Н.КРИВКО МИНСК «БЕЛАРУСКАЯ ЭНЦЫКЛАПЕДЫЯ» 1996
М1Н1СТЭРСТВА АБАРОНЫ РЭСПУБЛ1К1 БЕЛАРУСЬ Управление выхава^чай работы i шфармацьп РУСКА- БЕЛАРУСК1 СЛОУН1К ДЛЯ ВАЙСКОУЦАУ ПАД РЭДАКЦЫЯЙ КАНДИДАТА ВАЕННЫХ НАВУК У.У.ЯЗЭПЧЫКА I КАНДИДАТА Ф1ЛАЛАГ1ЧНЫХ НАВУК М.Н.КРЫУКО MIHCK «БЕЛАРУСКАЯ ЭНЦЫКЛАПЕДЫЯ» 1996
ББК 68.9 + 3092 Р89 УДК 355 = 808.2 + 808.26 3550000000 — 015 Р------------------- без объявл. М 318(03) — 96 ISBN 985-11-0047-1 © Издательство «Беларуская Энцыклапедыя» имени Петруся Бровки, 1996
ПРЕДИСЛОВИЕ Главной задачей данного Словаря является отражение лексического за- паса белорусского литературного языка, который может обслуживать сферу войсковых формирований. В Словарь вошли не только военные термины, но частично и общеупотребительная лексика, которая состав- ляет основу современного белорусского языками может использоваться во всех языковых стилях. Издание содержит около 16 700 слов и около 14 300 словосочетаний. Основной базой Словаря как при формировании его реестровой ча- сти, так и при разработке значения слов использованы следующие исто- чники: «Русско-белорусский словарь» (т. 1—3. Мн., 1993); «Практичны беларусю вайе ковы слоушк» (ч. 1. Мн., 1927); «Слоунпс па ваеннай справе» (Мн., АН БССР, 1967); «Краткий словарь оперативно-тактиче- ских и общевоенных слов (терминов)» (М., 1958); «Русско-эстонский во- енный словарь» (Таллинн, 1986); «Военный энциклопедический словарь» (2-е изд. М., 1986); «Словарь основных военных терминов» (М., 1965); ма- териалы, предоставленные управлениями, службами и отделами Мини- стерства обороны Республики Беларусь и др. Таким образом, в Словарь включено значительное количество новых терминов, обозначающих понятия, которые появились в результате разви- тия военной науки и военной техники в последние десятилетия. Ввиду долгого перерыва, в течение которого системным созданием но- вых белорусских терминов и упорядочением военной лексики по-настоя- щему никто не занимался, в Словаре мохуг быть недочёты, а возможно, и спорные мнения по отбору лексики. Коллектив, работавший над Словарём, будет благодарен за предложе- ния, исправления, которые возникнут в процессе пользования Словарём. Замечания могут оказаться полезными для дальнейшей целенаправленной работы по совершенствованию белорусской военной терминологии. Авторы Словаря: Н.Н. Кривко, В.В. Пулко, В.К. Романцевич, С.Е. Та- нана. Текст Словаря доработали и отредактировали кандидат филологиче- ских наук Н.Н. Кривко и кандидат военных наук В.В. Язепчик. Авторский коллектив и редакторы выражают особую признательность за помощь и поддержку в работе над Словарём министру обороны Респу- блики Беларусь генерал-лейтенанту Леониду Семёновичу Мальцеву, а та- кже А.В. Бакуну, В.Д. Богачёву, С.Ф. Кузнецову, Е.Д. Кучко, Е.И. Нику- лину, Б.И. Саченко, В А. Сероштану, М.И. Скомскому, В.М. Танане. Ав- торы и редакторы выражают также благодарность редакторам издательства «Беларуская Энцыклапедыя» имени Петруся Бровки В.Н. Башак, Т.Н. Бу- тевич и Т.А. Мелешкевич, которые провели большую работу, способство- вавшую улучшению Словаря. Замечания и пожелания по совершенствованию издания просим на- правлять по адресу: 220003, Минск, Министерство обороны Республики Беларусь. Упра- вление воспитательной работы и информации. Авторы. 5
О ПОЛЬЗОВАНИИ СЛОВАРЕМ СОСТАВ СЛОВАРЯ «Русско-белорусский словарь для военных» включает: — военные термины и устойчивые словосочетания; — общеупотребительную лексику современного русского языка (ней- тральную, разговорную, книжную); — наиболее распространённые специальные слова и выражения. РАЗМЕЩЕНИЕ МАТЕРИАЛА Словарные статьи помещаются в Словаре в алфавитном порядке. С це- лью более широкого охвата лексики применена гнездовая система распо- ложения слов. Такая структура требует от читателя большого внимания. Чтобы найти перевод нужного слова, следует внимательно ознакомиться со статьёй в целом, обратить внимание на все значения слова, примеры, ссылки. УСЛОВНЫЕ ОБОЗНАЧЕНИЯ 1. Омонимы (слова, одинаковые по написанию и произношению, но различные по смыслу) отмечаются римскими цифрами, напр.: ПРИСТРЕЛИВАТЬ I несов. (к пристрелить) прыстрэльваць. ПРИСТРЕЛИВАТЬ II несов. (к пристрелять) прыстрэльваць. 2. Общая неизменяемая часть заглавного слова гнезда отделяется па- раллельками (//); в производных же словах того же гнезда эта неизменяе- мая часть слова обозначается знаком ~ (тильда), напр.: ПРОГРЕВА//НИЕ праграванне, -ння ср; ~ТЬ несов. праграваць; ~ТЬСЯ возвр. страд, прагравацца. 3. Полностью повторяющееся в тексте заглавное слово по возможности заменяется первой буквой с'точкой, напр.: ПРОГНбЗ прагноз, -зу м; п. погоды прагноз надвбр’я; гидрологический п. гщралапчны прагноз. 4. Значения слова обозначаются арабскими цифрами, напр.: ПРИ- ХВАЧЕННЫЙ 1. в разн. знач. прыхоплены; 2. (привязанный) прыма- цаваны. 5. Если русское слово может употребляться только в словосочетании, то после заглавного слова или порядкового номера нового значения ставится двоеточие и даётся соответствующее словосочетание с его переводом, напр.: ПРИЩУР м 1. (действие) прыжмурванне, -ння ср; 2.: глаза с ~ом вочы з прыжмурам. 6. При слове, а также при его значениях приводятся сокращённые по- меты, указывающие на область применения данного слова или его отдель- ного значения (ав., техн., ж.-д. и т.п.), на стилистическую окраску слова (разг., прост.), а также на различные грамматические признаки (прил., сущ., сов.). 7. За знаком 0 в конце словарной статьи помещаются устойчивые сло- восочетания (фразеологизмы), напр.: Выход... О знать все ходы и ~ы ведать усе хады i выхады. Перечень условных сокращений с их расшифровкой подаётся в Сло- варе отдельным списком. УПОТРЕБЛЕНИЕ ПРОПИСНЫХ БУКВ В Словаре заглавные слова набраны прописными буквами, поэтому указателем на написание заглавного слова с прописной буквы является написание переводного белорусского слова. б
УДАРЕНИЕ Во всех русских и белорусских словах (кроме набранных курсивом) ста- вится знак ударения. Знак ударения не ставится в односложных словах и словах с ударением на «ё». В сложных словах даётся одно (основное) ударение, напр.: радыёла- кацыйны. ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯ ЗНАЧЕНИЙ СЛОВА И ПОЯСНЕНИЯ К НИМ 1. Различные значения слова, обозначаемые цифрами, раскрываются, помимо переводов, пояснениями значений в скобках, напр.: ПРИТРОНУ//ТЬСЯ сов. 1. (дотронуться) дакрануцца, даткнуцца; 2. (попробовать, отведать) дакрануцца. 2. В тех случаях, когда различные значения переводятся одним белорус- ским словом, эти значения объединяются в одно значение с пометой в разы, знач., напр.: ПРИСУДИТЬ сов. в разн. знач. прысудзщь. 3. Если русское слово в прямом и переносном значениях имеет один белорусский перевод, словарная статья даётся с пометой прям., перен., напр.: ПРИТУП//ЙТБ сов. прям., перен. прытупщь. 4. При разработке производных слов пояснения в скобках, раскрываю- щие значения слова, опускаются, а в конце словарной статьи даётся ссы- лка на основное слово, напр.: ПРИУРбЧЕННЫЙ 1. прымеркаваны, прызначаны, прыстасаваны; 2. (отнесённый к какому-л. времени) аднёсены; см. приурочить. ПРИНЦИП ПЕРЕВОДА СЛОВ 1. Основным принципом перевода русских слов в Словаре является установление наиболее точного белорусского эквивалента для каждого слова и его значения. 2. Если русское слово или его значение переводится несколькими однозначными белорусскими словами (синонимами), то на первое место ставится наиболее близкое по значению и наиболее употребительное бе- лорусское слово. 3. Близкие по значению переводные слова отделяются друг от друга за- пятыми, более отдалённые — точкой с запятой. ПРОБЕ//Л м 1. прабел, -лу ж, прагал, -лу м\ (недостаток, упущение) х1ба, -бы ж; недахоп, -пу м. ГРАММАТИЧЕСКИЕ КАТЕГОРИИ СЛОВ Имя существительное 1. Имена существительные даются в Словаре в именительном падеже единственного числа, за исключением тех случаев, когда они употребляю- тся главным образом во множественном числе. 2. Имена существительные, употребляющиеся только во множествен- ном или только в единственном числе, снабжаются пометами ед. нет, мн. нет, напр.: ПРбвОДЫ правбдзшы, -нау ед. нет, провалы, -дау ед. нет. При русских существительных грамматические пометы рода (м, ж, ср) и числа (мн. нет, ед. нет, собир.), помета несклоняемости (нескл.) помеща- ются только в случаях несовпадения данных категорий с категориями рода и числа белорусского перевода, напр.: 7
ВбЗДУХ м в рази. знач. паветра, -ра ср. 3. После белорусских переводов имён существительных указывается форма родительного падежа с последним неизменяемым согласным основы слова, напр.: ПРОБЁЖКА разг, прабежка, -id ж. Имя прилагательное 1. Имена прилагательные даются в форме единственного числа имени- тельного падежа мужского рода. 2. При русских прилагательных, ставших существительными, даётся помета сущ.. напр.: БОЛЬНОЙ сущ. хворы, -рага м. 3. Помета прил. употребляется также при прилагательных, не имеющих типовых флексий, напр.: ХАКИ 1. прил. хага неизм. Глагол 1. Глаголы в Словаре даются в неопределённой форме. 2. Переводы глаголов приводятся при совершенном и несовершенном видах глагола. При русских глаголах указываются пометы вида сов. и не- сов.; однокр. и многокр. 3. Если одна и та же форма русского глагола употребляется в обоих ви- дах, а в белорусском переводе эти виды выражаются различными словами, то разработка словарной статьи даётся следующим образом: МИНОВ//АтЬ 1. сов. мшуць, прамшуць; (окончиться) прайсщ, скончыцца; 2. несов. мшаць, прамшаць, абмшаць; (оканчиваться) прахбдзщь, канчацца. 4. В тех случаях, когда управление в белорусском языке отличается от русского, после перевода глагола в скобках указывается соответствующее управление по-белорусски. 5. Если возвратная форма глагола может быть употреблена только в страдательном залоге, ставится помета страд. В тех случаях, когда страда- тельный залог по значению и переводам полностью совпадает с возвра- тным, помимо пометы страд, ставится и помета возвр. (возвратный залог), напр.: ПРОГРЕВА//ТБ несов. праграваць; ~ТЬСЯ возвр., страд, прагравацца. Причастие 1. В Словаре последовательно представлены только причастия страда- тельного залога прошедшего времени (напр, сложенный, увезённый). Грамматическая категория при причастии в данном случае не указывае- тся. Другие причастия приводятся только тогда, когда они могут выступать ещё и в роли прилагательных. Это в основном причастия настоящего вре- мени на -ущий (-ющий), -ящий. Поскольку эти причастия для белорусского языка не характерны, они переводятся описательно — яю (што) плюс гла- гол настоящего времени в третьем лице единственного числа, от которого это причастие образовано, напр.: ПРОГОЛОДАВШИЙСЯ 1. прич. яга (што) прагаладауся; яга (што) выгаладауся; 2. прил. (голодный) галбдны. 2. Если формы причастия и прилагательного совпадают в написании, при слове даются пометы прич., прил., напр.: ЗАИНТЕРЕСбВАННЫЙ прич., прил. защкаулены.
УСЛОВНЫЕ СОКРАЩЕНИЯ ав. — авиация авт. — автомобильное дело анат. — анатомия архит. — архитектура астр. — астрономия бакт. — бактериология безл. — безличная форма биол. — биология бот. — ботаника бухг. — бухгалтерский термин вводи, сл. — вводное слово вет. — ветеринария в др. знач. — в других значениях в знач. вводи, сл. — в значении вво- дного слова в знач. межд. — в значении междо- метия в знач. нареч. — в значении наречия te знач. прил. — в значении прилага- тельного в знач. сказ. — в значении сказуе- мого в знач. сущ. — в значении суще- ствительного вин. — винительный падеж воен. — военное дело возвр. — возвратный залог в разн. знач. — в разных значениях высок. — слово высокого стиля геогр. — география геод. — геодезия геол. — геология геофиз. — геофизика гидр. — гидрология глаг. — глагол горн. — горное дело гром. — грамматический термин дат. — дательный падеж дееприч. — деепричастие действ. — действительный залог дипл. — дипломатия доп. — дополнение ед. — единственное число ж. — женский род ж.-д. — железнодорожный термин жив. — живопись зоол. — зоология и пр. — и прочее ирон. — в ироническом смысле иск. — искусство ист. — исторический термин и т.д. — и так далее и т.п. — и тому подобное канц. — канцелярское слово, выра- жение кино — кинематография книжн. — книжное слово кратк. ф. — краткая форма кул. — кулинария лес. —лесоводство лингв. —лингвистика лит. — литературоведение лог. — логика м — мужской род мат. — математика мед. — медицина межд. — междометие мест. — местоимение мет. — металлургия метеор. — метеорология мех. — механика мин. — минералогия мн. — множественное число мног. — о многом, о многих (лицах, предметах, явлениях) многокр. — многократный вид мор. — морской термин муз. — музыка напр. — например нареч. — наречие неизм. — неизменяемое неодобр. — неодобрительно неоконч. — неоконченное действие нескл. — несклоняемое несов. — несовершенный вид обл. — областное слово, выражение однокр. — однократный вид оконч. д. — оконченное действие опт. — оптика офиц. — официальное слово охотн. — охотничий термин пед. — педагогика перен. — переносное значение плотн. — плотничье дело 9
повелит, накл. — повелительное на- клонение погов. — поговорка полит. — политический термин портн. — портняжное дело поел. — пословица поэт. — поэтика пр. — прочее превосх. ст. — превосходная сте- пень предл. — предложный падеж прил. — имя прилагательное прич. — причастие прост. — просторечное слово, вы- ражение прям. — прямое значение психол. — психология радио — радиотехника разг. — разговорное слово, выраже- ние род. — родительный падеж сад. — садоводство сапожн. — сапожное дело слес. — слесарное дело см. — смотри собир. — собирательное сов. — совершенный вид спец. — специальный термин спорт. — спортивный термин ср. — средний род сравн. ст. — сравнительная степень средн. — средний залог стол. — столярное дело стр. — строительное дело страд. — страдательный залог сущ. — имя существительное с.-х. — сельское хозяйство твор. — творительный падеж театр. — театральный термин текст. — текстильный термин тел. — телеграфия телеф. — телефония техн. — техника тип. — типографский термин торг. — торговый термин увелич. — увеличительная форма умении. — уменьшительная форма уст. — устарелое слово фарм. — фармакология физ. — физика физиол. — физиология филос. — философия фин. — финансовый термин фольк. — фольклор фото — фотография хим. — химия церк. — церковное слово, выраже- ние числит. — числительное шахм. — шахматный термин школьн. — школьное слово, выра- жение шутл. — шутливое слово, выраже- ние эк. — экономика эл. — электричество юр. — юридический термин
РУССКИЙ АЛФАВИТ Печатные буквы Аа Ии Сс Ъъ Бб Йй Тт Ыы Вв Кк Уу Ьь Гг Лл Фф Ээ Дд Мм Хх Юю Ее Ни Цц Яя Ёё Оо Чч Жж Пп Шш Зз Рр Щщ Письменные буквы Аа Ии Сс Ъъ Бб Йй Тт Ыы Вв Кк Уу Ъъ Гг Лл Фф Ээ Дд Мм Хх Юю Ее Нн Цц Яя Ёё Оо Чч Жж Пп Шш Зз Рр Щщ Название буквы а и ЭС твёрдый знак бэ и краткое тэ ы вэ ка У мягкий знак гэ эль эф э обратное ДЭ эм ха ю е эн цэ я ё о че жэ ПЭ ша зэ эр ща
A АБИТУРИЕНТ абггурнёнт, -та м; ~КА абпурыёнтка, -id ж. АБЛЙЦИЯ физ. абляция, -uni ж. АБОНЕМЕНТ абанемёнт, -та м; -НЫЙ абанемёнтнн. АБОНЕНТ абанёнт, -та м; -КА абанёнтка, -id ж, -НЫЙ абанёнтны; -СКИЙ абанёнща. АБОРДДж мор. абардАж, -жу м; О взять ня а. узяць на абардАж; -НЫЙ абардажнн. АБОРДЙРОВАТЬ сов. и несов. мор. абардзфаваць. Абрис абрис, -су м, кбнтур, -ру м; -НЫЙ абрйснн. АБСОЛЮТ филос. абсалют, -ту м; -ИЗАцИЯ абсалютызацыя, -цы! ж, -ИЗЙРОВАНИЕ абсалютызаванне, -ння ср; -НО нареч. абсалютна; -НЫЙ абсалкУгны; -ная величинА мат. абсалютная вел!чыня. АБСТРАГЙРОВА//НИЕ абстра- гаванне, -ння ср; -ННЫЙ абстра- гаваны; ~ТЬ сов. и несов. абстра- гаваць; -ТЬСЯ 1. сов. и несов. абстрагавАцца; 2. страд, абстра- гавАцца. АБСТРАКТНО нареч. абстрАктна. АБСЦИССА мат. абсцнса, -си ж. l&KRVkPJH прям., перен. авангард, -да jw; -НЫЙ авангардны. АВАНПбРТ мор. аванпорт, -та м. АВАНПбСТ аванпост, -та м; -ный аван поставы. АВАНРЁЙД аванрэйд, -да м. АВАНС авАнс, -су м; -ЙРОВАНИЕ авансавАнне, -ння ср; -ИРОВАТЬ сов. и несов. авансавАць; -ОВЫЙ авАнсави. АВАНСОДАТЕЛЬ авансадавец, -дА?ца м. АВАНСОДЕРЖАТЕЛЬ аванса- трнмальнпс, -ка м. авансополучАтель аванса- атрымальнгк, -ка м. A9AHTI6P//A авантура, -рн, ж, -ИЗМ авантурйзм, -му м; -ИСТ авантурыст, -та м; -ИСТЙЧЕ- СКИЙ авантуристйчни; -ЙСТ- СКИЙ авантурйсцкг; -НОСТЬ ава- нтурнасць, -щ ж, -НЫЙ авантюр- ны. АВАРЙЙНО-СИГНАЛЬНЫЙ ава- рййна-сп’нальни. АВАРЙЙНО-СПАСАТЕЛЬН//Ь1Й аварыйна-выратавальни; ~ая груп- па аварййна-виратавАльная ipyna; -ая служба аварййна-виратавА- льная служба; -ая техника ава- рййна-выратавАльная тэхшка; -ое обеспёчение аварыйна-выратавА- льнае забеспячэнне; -ые работы аварййна-виратавАльния работы; а. отряд аварййна-выратавАльнн атрад. АВАРЙЙН^/ОСТЬ аварыйнасцъ, -щ Жу -ЫЙ аварйины; ~ый запас мор. аварййни запАс; -ая осадка корабля аварийная асадка карабля; -ая тревога аварййная трывога; -ое сбрасывание бомб аварййнае cki- дАнне (сюдванне) ббмбаУ; -ые огни мор. аварййния агн!. АВАР//ИЯ авАрия, -рьп ж, потер- петь -ию пацярпёць авАрию; преду- предить -ию папярэдзщь авАрию. Август жшвень, род. жшуня м. АВИАБАЗА авшбАза, -зы ж. АВИАБЕНЗЙН авшбензш, -ну м. АВИАБбМБА ав!ябомба, -би ж. АВИАБРИГАДА авыбрыгада, -ди ж. АВИАГОРИЗбнТ ав. авыга- рызонт, -та м. АВИАГОРОДбК авыгарадок, -дкА м. АВИАДВИГАТЕЛЬ авшрухавпс, -впсА м. АВИАДЕСАНТ ав!ядэсАнт, -та м± -НИК ав1ядэсАнтн!к, -ка м; -НЫЙ авйядэсАнтны. АВИАДЙВЙЗИЯ ав!ядыв131я, -зи ж. АВИАДИСПЕТЧЕР ав!ядыспётчар, -ра м. 12
АВИАЗАВбД авшзавбд, -да м. АВИАЗВЕНб ашязвяно, -нА ср. АВИАКАТАСТРбФА авЬпсатастрб- фа, -фы ж, АВИАКОНСТРУКТОР авыкан- струкгар, -ра м. АВИАЛАЙНЕР авшлайнер, -ра м. АВИАЛИНИЯ авВипнш, -ни ж. АВИАМАТКА мор. уст. авыматка, -Ki ж. АВИАМАЯК авшмаяк, -ка м. АВИАМЕТЕОСЛУЖБА авВшетэа- служба, -бы ж. АВИАМЕТЕОСТАНЦИЯ ав1яме- тэастанцыя, -цьи ж. АВИАМОД//ЕЛЙЗМ авишадэ- Л1зм, -му м; -ЕЛЙСТ авшмадэлгст, -та м; -ЕЛЬ авшмадэль, -л! ж, -ЁЛЬНЫЙ авымадэльны. АВИАМОТбР авшматбр, -ра м; -НЫЙ авшмагбрны. АВИАМОТОРОСТРОЁНИЕ авы- маторабудаванне, -ння ср. АВИАМОТОЧАСТЬ авшмотачасць, -Ш ж. АВИАНбС//ЕЦ мор. авшнбсец, -сца м; многоцелевой а. мнагамэта- вы авынбсец; противолодочный а. прощлбдачны (супрацьлбдачны) авшнбсец; ударный а. ударны asi- янбсец; -НЫИ авшнбсны; -ная многоцелевая группа авшнбсная мнагамэтавая група; -ная проти- володочная группа авшнбсная про- цшбдачная (супрацьлбдачная) гру- па; -ная ударная группа ав!янбсная ударная група; -ное оперативное со- единение ав!янбснае аператыунае злучэнне; -ное ударное соединение ав!янбснае ударнае злучэнне; -ные ударные силы ав., мор. авшнбсныя ударныя С1лы. АВИАОТРЯД ав!яатрад, -да м. АВИАПАРК ав!япарк, -ка м. АВИАПАССАЖИР авшпасажыр, -ра м. АВИАПбЛК ав!япблк, род. ав!япа- лка м. АВИАПбРТ ав1япбрт, -та м. АВИАПбчТ//А архяпбшта, -ты ж; -ЙВЫЙ авшпаштовы. АВИАПРИЬбР м ав1япрыбёр, -ра м, ав1япрылада, -ды ж. АВИАПРОМЬкП1ЛЕНН//ОСТЬ ав!япрамыслбвасць, -ni ж; -ЫЙ ав!япрамыслбвы. АВИАПУШКА ав1япушка, -Ki ж. АВИАРАДИСТ ав!ярадыст, -та м. АВИАРАЗВЕДКА воен. ав1яразвёд- ка, -id ж. АВИАРАКЁТНЫЙ ав!яракетны. АВИАРАКЕТОСТРО//ЁНЩ asin- ракетабудаванне, -ння ср\ -ИТЕЛЬ ав1яракетабудаун1к, -ка м\ -ИТЕ- Л^НЫЙ авшракетабуцаунмы; -ИТЕЛЬСТВО авшракетабудаушц- тва, -ва ср. АВИАРЕМбнТ aeinpaMOHT, -ту м\ -НЫЙ ав1ярамбнтны. АВИАСАЛбн ав1ясалбн, -на м. АВИАСВЙЗЬ ав!ясувязь, -ai ж. АВИАСЕКСТАНТ астр., геод. авш- секстант, -та м. АВИАСИГНАл aBiflcirHan, -лу м\ -ЬНЫЙ авшспнёльны; -ьный пост ав1яс1гнальны пост. АВИАСКЛАд ав!ясклад, -да м. АВИАСОВДИНЁНИЕ ав!язлуч6н- не, -ння ср. АВИАСООБЩЁНИЕ ср ав!язнб- сшы, -сш ед. нет. АВИАСПЕЦИАЛИСТ авшспецы- ял1ст, -та м. ARKkCnbVl afliflcnopr, -ту м. АВИАСТРО//ЁНИЕ авхябудаван- не, -ння ср\ -ЙТЕЛЬ ав!ябудаун1к, -ка м\ -ЙТЕЛЬНЫЙ авшбудауш- чы; -ИТЕЛЬСТВО ав!ябудаун1цгва, -ва ср. АВИАСЪЁМКА ав!яздымка, -Ki ж. АВИАТЁХНИ//К ав!ятэхшк, -ка м\ -КА ав1ятэхшка, -Ki ж. АВИАТЕХНИКУМ ав!ятэхшкум, -ма м. АВИАТЕХНЙЧЕСКИЙ авиггэхшч- ны. АВИАТИКА авштыка, -id ж. АВИАТОР авштар, -ра м\ -СКИЙ авштарскь 13
АВИАТРАНСПОРТ авштр&нспарт, -ту м; ~НЫЙ авштранспартны. АВИАТРАССА авигтрАса, -сы ж. АВИАХИМЙЧЕСКИЙ авВпйшч- ны. АВИА1Щ6ННО-КОСМЙЧЕСЖ//ИЙ ав!яцыйна-касм!чны; ~ие аппараты ав!яцыйна-касм1чныя апараты. АВИАЦИбННО-РАКЙГНЫЙ ав!- яцыйна-ракетны. АВИАЦИбнНО-СПОРТЙВНЫЙ авищыйна- спартыуны. АВИАЩ16ННО-ТЕХНИЧЕСК//ИЙ авшцыйна-тэхннны; ~ое снабжение ав!яцыйна-тэхн1чнае забеспячэнне. АВИАЦИбнНО-ХИМЙЧЕСКИЙ авшцыйна-хпйчны. АВИАЦИбнН/у/ЫЙ авшцыйны; а. двйгатель авшцыйны рухавпс; а. ма- гнитометр авЬщыйны магнггбметр; а. отряд авшцыйны атрад; а. пред- ставитель авшцыйны прадстаунпс; а. ракетный комплекс авшцыйны ракетны комплекс; а. ресурс asi- яцыйны рэсУрс; а. тыл авшцыйны тыл; ~ая ббмба авищййная ббмба; ~ая группа авшцййная груша; ~ая доктрина авшцыйная дактрына; ~ая и космическая медицина авшцыйная i касмхчная медыцына; ~ая метео- рологическая служба авшцыйная метэаралайчная служба; ~ая мина ав!яцыйная мша; ~ая подготовка ав!яцыйная падрыхгбука; ~ая под- держка атаки авшцыйная падтрым- ка атак!; ~ая поисково-спасательная служба ав!яцыйная пбшукава-вы- ратавальная служба; ~ая поискбво- удАрная группа ав!яцыйная пбшу- кава-ударная трупа; ~ая промыш- ленность ав!яцыйная прамыслб- васць; ~ая радиолокацибнная стан- ция ав!яцыйная радыёлакацыйная станцыя; ~ая разведка ав!яцыйная разведка; ~ая ракета авшцыйная ракёта; ~ая система минирования авгяцьЕЙная сгстэма мштравання; ~ая станция авшцыйная станцыя; ~ая техника авшцыйная тбхнйса; ~ое вооружение авшцыйнае Узбра- бнне; ~ое наступление ав!яцййнае наступление; ~ое обеспечение asi- яцыйнае забеспячэнне; ~ое при- крытие ав!яцыйнае прыкрыццё; ~ое сопровождение ав!яцыйнае суправа- джбнне; ~ое топливо авшцыйнае палтва; ~ое учение ав!яцыйнае ву- чэнне; ~ые приборы ав!яцыйныя прыборы; ~ые рекорды ав!яцййныя ракорды; ~ые средства поиска под- водных лодок автяцыйныя србдта пбшуку падвбдных лбдак. АВИАЦИЯ ав!йцыя, -цы! ж; а. военно-морского флбта авшцыя ваенна-марскбга флоту; а. противо- воздушной обороны авшцыя прощ- паветранай абарбны; а. связи авш- цыя сувяз!; авнанбсная а. мор. ав!я- нбсная авшцыя; армейская а. армейская ав!йцыя; базовая а. база- вая авшцыя; безаэродрбмная а. бе- заэрадрбмная авшцыя; береговая а. берагавая автйцыя; боевая а. баявая авшцыя; бомбардировочная а. бам- бардз!рбвачная авйцыя; военная а. ваенная авшцыя; вспомогательная а. дапамбжная авшцыя; граждан- ская а. грамадзянская авшцыя; дальняя а. далёкая авшцыя; дальняя бомбардирбвочная а. далёкабамбар- дзфбвачная авшцыя; истребитель- ная а. зшшчальная авшцыя; истре- бительно-бомбардировочная а. зн!- шчальна-бамбардз!ровачная авш- цыя; корабОльная а. карабельная авшцыя; минно-торпедная а. мшна- тарпедная авшцыя; палубная а. палубная авшцыя; противолодочная а. прощлбдачная авшцыя; разведы- вательная а. разведвальная авшцыя; ракетоносная а. ракетанбсная авш- цыя; реактивная а. рэактыуная авшцыя; сверхзвуковая а. звышгу- кавая авйцыя; тактическая а. так- тычная авшцыя; транспортная а. трАнспартная авшцыя; фронтовая а. франтавая авшцыя; штурмовая а. Штурмавая авЮцыя. АВИАЧАСТЬ воен. ав!ячАсць, -щ ж. АВИАШКбЛА ав!яшкбла, -лы ж. АВИАЭСКАДРЙЛЬЯ ав!яэска- дрылля, -лл! ж. АВИЁТКА ав. уст. авгетка, -ю ж. АВИЗИРОВАТЬ сов. фин. ав!- завАць. 14
АВИЗНЫЙ I фин. ав1зны. АВИЗНЫЙ II мор. авхзны. АВИЗО I фин. авЪа нескл., ср. АВЙЗО II мор. ав1за нескл., ср. АВИЗбвАННЫЙ фин. авгзаваны. АВИЗОВАТЬ см. авизировать. АВИТАМИНбЗ мед. авггамшбз, -зу м\ -НЫЙ авггамшбзны. АВРАЛ прям., перен. аУрАл, -лу ж; -ЬНЫЙ аУрАльны. АВТОБАЗА а?табаза, -зы ж. АВТОБЕНЗОЗАПРАВЩИК ауга- бензазапрАушчык, -ка м. АВТОрибГРАФ аУтаб!ёграф, -фа м;, -ИЧЕСКИЙ аутабшграфнны; -ЙЧНОСДЪ аУгабш1раф!чнасць, -щ ж; -ИЧНЫЙ аУгабшграфхчны. АВТОБИОГРАФИЯ аУтабВггр&фш, -фи ж. АВТОБЛОКИРбв//КА ж.-д. ауга- блаюрбука, -Ki ж; -ОЧНЫЙ аУга- блаюровачны. АВТОБРОНЕВЙК воен. уст. аУга- бранявгк, -невпсА м. АВТОБРОНЕТАНКОВЫЙ воен. аутабранятАнкавы. АВТбБУС аУтббус, -са ж; са- нитарный а. санггарны аутббус; штабнбй а. штабны аутббус; -НЫЙ аутббусны. АВТОВАКЦИНА бакт., мед. аута- вакцына, -ны ж. автоводомаслозапрАвщик аутаводамаслазапрАушчык, -ка ж. АВТОГЕН техн, аутаген, -ну м. АВТОГЕНЕРАТОР техн, аутаге- нерАтар, -ра ж. АВТОГЕННОСВАРОЧНЫЙ аута- генназвАрачны. АВТОГЁН//НЫЙ аутагенны; -ная сварка аугагенная звАрка; -ЩИК техн, аутагеншчык, -ка ж. АВТОГИДРОПОДЪЁМНИК ауга- пдрапад‘ёмнпс, -ка ж, аутапдрапа- дымальнпс, -ка ж. АВТОГРЁЙДЕР техн, аутагрэйдэр, -ра ж. АВТОГРУЗОВбЙ аутагрузавы. АВТОГРЁЗЧИК техн, аугагрузчык, -ка ж. АВТОГУХЕВбЙ техн. уст. аУтату- жавы. АВТОДВЙГАТЕЛЬ аУтарухавгк, -ка ж. АВТОДЕГАЗАЦИбНН//ЫЙ: -ая станция аУтадэгазацыйная станция. АВТОДЁЛО ср аУтаспрАва, -вы ж. АВТОДЕТАЛЬ аУтадэтАль, -л! ж. АВТОДИСПЁТЧЕР аУгадыспетчар, -ра ж. АВТОДОРбЖНЫЙ аУтадарбжны. АВТОДРЕЗИНА аУгадрызша, -ны ж. АВТОДРбм аУгадрбм, -ма ж. АВТОЖИР ав. уст. аУгажыр, -ра ж. АВТОЗАВбд аУгазавбд, -да ж. АВТОЗАПрАв//ОЧНЫЙ аутаза- прАвачны; -очная станция аутаза- прАвачная стАнцыя; -ЩИК аУтаза- прАушчык, -ка ж. АВТОИЗМЕРЙТЕЛБН//ЫЙ аУга- вымярАльны; -ый прибор аутавы- мяральны прыббр, аУтавымярАль- ная прылАда. АВТОИНСПЁК//ТОР ауташспбк- тар, -ра ж; -ЦИЯ аУгашспекцыя, -ЦЫ1 ж. АВТОКАМЕРА техн, аугакамера, -ры ж. АВТОКАР ж техн. аУтакАры, -раУ ед. нет. АВТОКАТАСТРбФА аУтакатастрб- фа, -фыЪг. АВТОКИНОПЕРЕДВЙЖКА аута- юнаперасоука, -id ж. автоклАв техн, аутаклау, -лАва лг, -НЫЙ аутаклауны. АВТОКЛУБ аутаклуб, -ба ж. АВТОКбд аугакбд, -да ж. АВТОКОЛЕБАНИЯ мн. физ. ауга- ваганш, -нняу. АВТОКОЛЛИМАТОР опт. аУгака- лшАтар, -ра ж. АВТОКОЛ6ННА аугакалбна, -ны ж. АВТОКОРРЁКЦИЯ мед. зуша- рэкцыя, -цы! ж. АВТОКРАН техн, аутакран, -на ж. АВТОКРУЖбк аутагуртбк, -ткА ж. 15
АВТбЛ техн. аУтбл, -лу м. АВТОЛАВКА разг. аутакрама, -мы ж. АВТОЛЮБИТЕЛЬ аутааматар, -ра м, ауталюбщель, -ля м. АВТОМАГИСТРАЛЬ^ аутамапст- раль, -л! ж; ~НЫЙ аутамапст- ральны. АВТОМАСТЕРСКАЯ аутамайстэр- ня, -Hi ж; полевая а. палявая аута- майстэрня. АВТОМАТ в разн. знач. аутамат, -та м; -ИЗАЦИЯ аутаматызацыя, -цьп ж; -ИЗЙРОВАНИЕ аутаматы- заванне, -ння ср; -ИЗЙРОВАННО нареч. аутаматызавана; -ИЗЙРО- ВАННОСТЬ аутаматызаванасць, -Hi ж, -ИЗЙРОВАННЫЙ ауга- матызаваны; визированная система управления войсками (силами) аута- матызаваная сгстэма юравання войскам! (сшамО; -ИЗЙРОВАТЬ сов. и несов. аутаматызаваць; -изй- РОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. аута- матызавацца; 2. страд, аутаматы- завацца; ~ИЗМ аутаматызм, -му м; ~ИКА аутаматыка, -ю ж; ~ИЧЕ- СКИ нареч. аутаматычна, ~ЙЧЕ- СКИЙ аутаматычны; ~ическая стрельба аутаматычная стральба; -ическое , оружие аутаматычная зброя* -ИЧНЫЙ аутаматычны; ~НЫИ аутаматны. АВТОМАТЧИ//К в разн. знач. аута- матчык, -ка м; ~цА аутаматчыца, -цы ж. АВТОМАШИНА аутамашына, -ны ж. АВТОМЕХАН//ИК аутамеханпс, -ка м; -ЙЧЕСКИЙ аутамехашчны. АВТОМОБИЛЕВбЗ аутамабшявбз, -за м. АВТОМОБИЛЕОПРОКЙДЫВА- ТЕЛЬ техн, аутамабшеперакульнпс, -ка м. АВТОМОБИЛЕРАЗГРУЗЧИК ау- тамабшеразгрузчык, -ка м. АВТОМОБИЛЕСТРОЕНИЕ ау- та^абшебудаванне, -ння ср; -ИТЕЛЬ аутамабшебудаунгк, -ка м; ~ИТЕЛЬНЫЙ аутамабшебудау- Н1ЧЫ. АВТОМОБИЛЕТРАКТОРОСТРО- ЕНИЕ аутамабшетрактарабудаван- не, -ння ср. АВТОМОБИЛИЗАЦИЯ аутамабь niaauHH, -цьп ж. АВТОМОБИЛЙ//ЗМ аутамабь Л1зм, -мул/; ~СТаутамабипст, -там; -СТКА аутамабшстка, -id ж. АВТОМОБИЛЬ аутамабЬть, -ля м; а. на воздушной подушке аутамабшь на павётранай падушцы; а. по- вышенной проходимости аутамабшь павышанай праходнасщ; а. спе- циального назначения аутамабшь спецыяльнага прызначэння; боль- шегрузный а. велпсагрузны аута- мабшь; бортовой а. бартавы аута- мабшь; военный а. ваённы (вай- сковы) аутамабшь; грузовой а. гру- завы аутамабшь; дежурный а. дзяжурны аутамабшь; легковой а. легкавы аутамабшь; малолитражный а. малалпражны аутамабшь; плава- ющий а. штаваючы аутамабшь; пожарный а. пажарны аутамабшь; специальный а. специальны аута- мабшь; транспортный а. транспарт- ны аутамабшь. АВТОМОБИЛЬ-АМФИБИЯ аута- мабшь-амф1б4я, -6ii ж. АВТОМОБЙЛЬ-ВЕЗДЕхбД аута- мабшь-усюдыход, род. аутамабшя- Усюдыхода м. АВТОМОБИЛЬ-ВЫШКА аутама бшь-вышка, род. аутамабшя-вышю ж. автомобйльмастерскАя аутамабшь-майстэрня, род. аута- мабшя-майстэрш ж. АВТОМОБЙЛЬНО-ДОРбжНЫЙ аугамаСильна-дарожны. АВТОМОБЙЛЬНО-ТРАКТОРНЫЙ аугамабшьна-тракгарны. АВТОМОБЙЛЬН//ЫЙ аутама- бшьны; ~ая служба аутамабшьная служба; ~ая техника аутамабшьная тэхшка; ~ые войска аутамабшьныя войск!; а. двигатель аутамабшьны рухав1к. АВТОМОБИЛЬ-ЦИСТЕРНА ауга- мабшь-цыстэрна, род. аутамабшя- цыстэрны ж. 16
АВТОМОД//ЕЛЙ?М а^гамадэ- Л1зм, -му м; -ЕЛЬНЫИ аута- мадэльны. АВТОМОНТЁР аутаманцёр, -ра м. АВТОМОТОКЛУБЕ аутамотаклуб, -ба м. АВТОМОТбРНЫЙ аутаматбрны. АВТОМОТОСЕКЦИЯ аугамота- сёкцыя, -цьп ж. АВТОМОТОСПбРТ аутамота- спбрт, -ту м. АВТОМОТОШКбЛА аутамота- шкбла, -лы ж. АВТОМОТРИСА ж.-д. аутама- трыса, -сы ж. АВТОНбМ//ИЯ аутанбмы, -мй ж; -НО нареч. аутанбмна; -НОСТЕ аутанбмнасць, -щ ж; -ность кора- бля аутанбмнасць карабля; -ность самолета аутанбмнасць самалёта; -НЕ1Й аутанбмны; -ная система управления полётом аутанбмная сютэма юравання налётам; -ное плавание аутанбмнае плавание; -ный полёт аутанбмны палёт. АВТООПЕРАТОР техн, аутаапе- ратар, -ра м. АВТООТВЕТЧИК тел. аутаад- казчык, -ка м. АВТОПАВИЛЬбН аутапавитьён, -на м. АВТОПАРК аутапарк, -ка м. АВТОПЕРЕВбЗКА аутаперавозка, -id ж. АВТОПЕРЕГРУЗЧИК аутапера- грузчык, -ка м. АВТОПЕРЕДВЙЖКА аутаперасбу- ка, -Ki ж. АВТОПЕРЕДВИЖНОЙ аутапера- сбуны. АВТОПИЛбТ аутапыбт, -та м. АВТОПОГРУЗЧИК техн, аутапа- грузчык, -ка м. АВТОПОДАЧА а$тападача, -чы ж. АВТОПОДСТРбЙКА аутапад- стрбйка, -Ki ж. АВТОПОДЪЁМНИК а$тапад‘ём- шк, -ка м, аутападымалыпк, -ка м. АВТОПбЕЗД аутапбезд, -да м. АВТОПОКРЫШКА а^гапакрйш- ка, -ю ж. АВТОпблК аутапблк, -палкА м. АВТОПРИЦЕП а^апрычэп, -па м. АВТОПРОБЕГ аутапрабег, -гу м. АВТОПРОКЛАДЧИК аутапраклад- чык, -ка м. АВТОРАДИОГРАММА аутарадыё- грама, -мы ж. АВТОРАДИОГРАФИЯ аутарадые- Tpac^iH, -фй ж. АВТОРАЗЛЙВОЧН//ЫЙ аутараз- лгвачны; -ая станция аутаразлша- чная станцыя. АВТОРАЛЛ//И спорт, ayrapaai нескл., ср; -ЙСТ аутаралют, -та м. АВТОРЕГУЛЯТОР аутарэгулятар, -ра м. АВТОРЕЗЙНА аутарызша, -ны ж. АВТОРЕМбНТНИК аутарамбнт- Н1К, -ка м. АВТОРЕМ6НТНЫЙ аутарамбнт- ны. АВТОРЕССбРА аутарысбра, -ры м. АВТОРЕФЕРАТ аутарэферат, -та м. АВТОРЕФРИЖЕРАТОР аутарэф- рыжэратар, -ра м. АВТОРИТАРИЗМ полит, аутары- тарызм, -мул/. АВТОРбТА воен, аутарбта, -ты ж. АВТОРОТАЦИЯ ав. аутаратацыя, -ЦЫ1 ж. АВТОРУЛЕВбЙ аутарулявы. АВТОСАЛбН аутасалбн, -на м. АВТОСАМОСВАЛ аутасамазвал, -ла м. АВТОСб6р//КА техн, аутазббрка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ аутазббрачны. АВТОСВАРКА аутазварка, -ю ж. АВТОСКЛАд аутасклад, -да м. АВТОСЛЁСАРБ аутаслёсар, -ра м. АВТОСМЕСЬ техн, аутасумесь, -ci ж. АВТОСОПРОВОЖДЕНИЕ спец. аутасуправаджэнне, -ння ср. АВТОСПбРТ аутаспбрт, -ту м. АВТОСПУСК аутаспуск, -ку м. АВТОСТАРТ аутастарт, -ту м. АВТОСТбп техн, аутастбп, -па м. 17
АВТОСТРАДА а^тастрАда, -ды ж. АВТОСТРО/ДНИЕ аУгабудаван- не, -ння ср; -ИТЕЛЬ аутабудаУнпс, -ка м. АВТОСЦЕПКА техн. аУтасчэпка, -id ж. АВТОТЕЛЁЖКА ж техн, аутаця- лёжю, -жак мн. АВТОТЕРМОЦИСТЁРНА аутатэр- мацыстэрна, -ны ж. АВТОТЕХНЙЧЕСК//ИЙ: ~ое обе- спечение аутатэхшчнае забеспя- чэнне. АВТОТОПЛИВОМАСЛОЗАПРАВ ЩИК аутапалквамаслазагграушчык, -ка м. АВТОТбРМОЗ ж.-д. аУтатбрмаз, -за м; -НОЙ аутатармазны, ау- татбрмазны. АВТОТРАКТОРН//ЫЙ аутатрак- тарны; ~ая служба аутатрактарная служба; ~ая техника аутатрактарная тэхнпса. АВТОТРАКТОРОСТРО//ЁНИЕ аутатрактарабудаванне, -ння ср; -ЙТЕЛЬ аутатрактарабудаушк, -ка м. АВТОТРАНСПОРТ аутатранспарт, -ту м; -НИК аутатранспартнпс, -ка м; -НЫЙ аутатранспартны; -ная подготовка аутатранспартная пад- рыхтбука; -ная служба аута- транспартная служба. АВТОТРАССА аутатраса, -сы ж. АВТОТЯГАЧ аутацягач, -ча м. АВТОУКЛАДЧИК аутаУкладчык, -ка м. АВТОФИЛЬТРОВАЛЬН//ЫЙ: ~ая станция аутафшьтравальная стан- ция. АВТОФУРГбн аутафургон, -на м. АВТОХОЗЯЙСТВО ср аутагаспа- дарка, -Ki ж. АВТОЦЕМЕНТОВбЗ аугацэмен- тавбз, -за м. АВТОЦИСТЕРНА аутацыстэрна, -ны ж. АВТОЧАСТЬ воен, аутачасць, -щ ж. АВТОШИНА ауташына, -ны ж. АВТОШКбЛА ауташкбла, -лы ж. АВТОШТУРМАН ауташтурман, -на м. АВТОЩЁТКА аугашчбтка, -id ж. АВТОЭЛЕКТРОННЫЙ аугаэле- ктронны. АГЁНТ агент, -та м; ~VPA агентура, -ры ж; ~$ТНЫЙ агентурны; -урная разведка агентурная раз- ведка. АГИТА//ТОР аптатар, -ра м; -ТОРСКИЙ аптётарсю; -ЦИОН- НО-МАССОВЫЙ агггацыйна- масавы; -ционно-массовая работа агггацыйна-мёсавая работа; -ЦИ- 6ННЫЙ аптацыйны; -цибнная бомба агггацыйная бомба; -ЦИЯ агггацыя, -цьй ж. АГИТБРИГАДА агггбрыгада, -ды ж. АГИТВАГбН аптвагон, -на м. АГИТИРОВАТЬ несов. агггаваць. АГИТИСК^ССТВО аптмастацгва, -ва ср. КГ^ТКАразг. аптка, -ю ж. АГИТКАМПАНИЯ айткампан1я, -Hii ж. АГИТКОЛЛЕКТИВ (агитацион- ный коллектйв) агггкалектыу, -тыву м (аптацыйны калектыу). АГИТКОЛбнНА (агитационная колонна) апткалона, -ны ж (аггга- цыйная кал она). АГИТМАССОВЫЙ (агитационно- массовый) аптмасавы (апгацыйна- масавы). АГИТПЛАКАТ (агитационный пла- кат) аптплакат, -та м (аптацыйны плакат). АГИТПбЕЗД (агитационный пб- езд) агггпбезд, -да м (аптацыйны поезд). АГИТПРОБЁГ (агитационный пробег) агггпрабег, -гу м (ап- тацыйны прабег). АГИТПУНКТ (агитационный пункт) аптпункт, -та м (аптацыйны пункт). АГИТСАМОЛЁТ аптсамалёт, -та м. АГИТФЙЛЬМ аптфшьм, -ма м. 18
АГЛОПОРЙТ стр. аглапарыт, -ту м. АГЛОПОРИТОБЕТбн стр. агла- парытабетон, -ну м. АГРЕГАТ 1. техн, агрэгАт, 7та м; 2. (смесь) агрэгат, -ту лг; ЖИРОВА- НИЕ техн, агрэгатаванне, -ння ср; ~ный агрэгатны. АГРЕССЙВН//О нареч. агрэс!уна; ~ОСТЪ агрэс!унасць, -щ ж, ~ЫИ агрэс1уны. АГРЁСС//ИЯ агрбсш, -cii ж, нава- ла, -лы ж, ~ОР агрбсар, -ра м. АДАПТ//ДЦИ6нНЫЙ адапта- цыйны; -АЦИЯ биол., пед. адапта- ция, -iiui ж. АДАПТЕР техн, адАптэр, -ра м. АДАПТИВНЫЙ биол., пед. адап- тйуны. АДАПТИРОВА//ННЫЙ биол., пед. адаптавАны; а. текст пед. адап- тавАны тэкст; ~ТЬ сов. и несов. пед. адаптаваць; ~ТЬСЯ несов. страд. адаптавАцца. АДВОКАТ адвакат, -та м; -СКИЙ адвакацкг, -СТВО адвакАцгва, -ва ср; -СТВОВАТЬ несов. уст. адва- кАтшчаць; ~VPA адвакатура, -ры ж. АДЕКВАТН//О нареч. адэквАтна; ~ОСТЪ книжн. адэквАтнасць, -щ ж; жЫЙ адэквАтны. АДМИНИСТР//АТЙВНЫЙ адмЬ шстрацыйны; -атйвная ответствен- ность военнослужащего адмшютра- цыйная адказнасць ваеннаслужа- чага (вайскбуца); -ативное рассле- дование адшшстрацыйнае расслё- даванне; -ативные войска ,адш- шстрацыйныя войсю; -ATOP адмппстрАтар, -ра л/; -АТОРСКИЙ адмшгстрАтароа; -АТОРСТВО ад- мшютрАтарства, -ва ср; ~АЦИЯ адмипстрАцыя, -цьп ж; военная ~Ация ваённая (вайскбвая) адмпп- стрАцыя; -ЙРОВАНИЕ адмшгстра- вАнне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. адмшгстравАць. АДМИРАЛ адшрал, -ла м; а. в от- ставке адмхрал у адстАуцы; а. запаса адьпрал запасу; а. флбта адмгрАл флоту. АДМИРАЛ-ИНЖЕНЕР адапрАл- шжынёр, -ра м. АДМИРАЛТЁЙСКИЙ адшралцёй- CKi. АДМИРАЛТЕЙСТВО адшралцёй- ства, -ва ср. адмирАл//ьский адшрАльск!; а. флаг адшральсю. флаг; -ЬСТВО адшрАльства, -ва ср. АДОПТ//АцЦЯ юр. адаптация, -цы! ж; -ИВНЫЙ адаптыуны; -ЦРОВАННЫЙ адаптаваны; ~ИРОВАТЬ сов. и несов. адапта- ваць; -ИРОВАТЬСЯ несов. страд. адаптавАцца. АДРЕС в разн. знач. адрас,,-са м; -АНТ адрасАнт, -та м; -АНТКА адрасАнтка, -id ж; ~Ат адрасАт, -та м; ~АТКА адрасатка, -id ж, ~НЫЙ адрасни; -ОВАНИЕ адрасаванне, -ння ср; -бВАННЫЙ адрасавАны; жОВАТЬ сов. и несов. адрасавАць; жОВАтЬСЯ 1. сов. и несов. адра- савацца; 2. страд. адрасавАцца. АДСОРБЁНТ физ., хим. адсарбёнт, -ту м. АДЫ6НКТ уст. ад‘юнкг, -та м. АДЪЬбнКТ-ПРОФЁССОР ад*юнкг- прафёсар, -ра м. АДЫбнКТСКИЙ ад‘юнкцк1. АДЪЮНКТУРА ад‘юнкгура, -ры ж. АДЪЮТАНТ воен. ад'ютАнт, -та м; -СКИЙ ад‘ютАнща; -СТВО ад‘ю- тАнцгва, -ва ср. АЗБУ//КА прям., перен. Азбука, -Ki ж; а. Морзе азбука Мбрзе; -ЧНЫЙ 1. Азбучны; 2. перен. Азбучны, эле- ментАрны; (общеизвестный) агуль- навядбмы; 0~чная истина Азбучная юцша. АЗИМУТ в разн. знач. Азшут, -та м; астрономический А. астранамнны Азшут; географический а. геагра- ф1чны Азшут; геодезический а. стрельбы геадэзшны Азшут стра-‘ льбы; заданный а. зададзены азшут; истинный а. сапрАудны Азшут; маг- нитный £ магштны Азимут; обрАт- ный А. зварбтнц Азшут; прямбй А. прамы Азшут; -АЛЬНЫЙ спец. азЬ мугАльны; ~НЫЙ азшутны. 19
АЗИМУТ-КбмПАС аз шут - ко м- пас, -са м. Айсберг айсберг, -га м. АКАДЁМ//ИК в разн. знач. акадэ- мпс, -ка м; -ЙЧЕСКИЙ акадэмш- ны; -йческое собрание акадэмшны сход; -йческий час акадэмшная га- дзша; -йческий отпуск акадэкачны водпуск; -ЙЧНО нареч. акадэмтч- на; -ИЧНОСТЬ акадэммнасць, -щ ж; -ЙЧНЫЙ акадэмнны. АКАДЕМИЯ акадэшя, -мд ж; Военная а. Республики Беларусь Ваённая акадэмш Рэспублпа Бе- ларусь. АКВАЛАНГ акваланг, t -га м; -ИСТ акваланпст, -та л/; -ИСТКА аква- лангистка, -Ki ж. АКВАНАВТ акванаут, -та м; -КА акванаутка, -Ki ж. акваплАн акваплан, -на м. АКВАТбРИЯ акватория, -рьй ж. АКВЕДУК акведук, -ка м. АККЛИМАТИЗ//АЦИбННЫЙ ак- лшатызацыйны; -АЦИЯ аюпма- тызацыя, -цьп ж; -ЙРОВАНИЕ аюиматызаванне, -ння ср; -ЙРО- ВАТЬСЯ 1. сов. и несов. аюйматы- завацца; 2. страд, аюиматызавацца. АККОРД акорд, -да м. акк6рдн//о нареч. акордна; -ЫЙ акордны. АККРЕДИТ//ЙВ фин. акрэдытыу, -тыва jw; -ЙВНЫЙ фин. акрэ- дытыуны; -ОВАНИЕ фин., дипл. акрэдытаванне, -ння ср; -ованный фин., дипл. акрэдытаваны; -ОВАТЬ сов. и несов. f фин., дипл. акрэды- таваць; -оваться несов. страд. акрэдытавацца. АККУМУЛ//ЙРОВАНИЕ спец. акумуляванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. спец, акумуляваць; -ИРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. аку- мулявацца; 2. страд, акумулявацца; -ИРУЮЩИЙ прил. акумулцэуючы, акумулявальны; -ЯТЙВНЫИ аку- мулятыуны. АККУМУЛЯТОР акумулятар, -ра м; а. давления акумулятар щеку; а. накала акумулятар напалу; авто- мобильный а. аутамабигьны аку- мулятар; буферный а. буферны аку- мулятар; воздушно-гидравлический а. паветрана-пдраул1чны акумуля- тар; гидравлйческий а. пдраулнны акумулятар; дйсковый а. дыскавы акумулятар; инерционный а. ше- рцыйны акумулятар; кадмиево- нйкелевый а. кадмюва-шкелевы акумулятар; кислотный а. кгслотны акумулятар; пневматический а. пнеуматычны акумулятар; сви- нцовый а. свшцбвы акумулятар; се- рёбряно-цйнковый а. сярэбрана- цынкавы акумулятар; стартерный а. стартэрны акумулятар; стаци- онарный а. стацыянарны акумуля- тар; сухой а. сух! акумулятар; танковый а. танкавы акумулятар; тепловой а. цештавы акумулятар; тяговый а. цягавы акумулятар; фо- нарный а. л!хтарны акумулятар; ще- лочной а. шчолачны акумулятар; электрйческий а. элекгрычны аку- мулятар. АК1ГСМУЛ//ЯТОРНАЯ сущ. аку; мулятарная, -най ж; -ЯТОРНЫЙ акумулятарны; , -яционный акумуляцыйны; -ЯЦИЯ спец, аку- муляцыя, -цьп ж. АКСЕЛЕРАТОР техн, акселератар, -ра м. АКСЕЛЕРбГРАФ техн, акселеро- граф, -фа м. АКСЕЛЕРбМЕТР акселерометр, -ра м. АКСЕЛЬБАНТ аксельбант, -та м. АКСИ6//МА акаёма, -мы ж; -МАТИКА аксыматыка, -Ki ж; -МАГИЧЕСКИЙ ак^матычны; -МАТИЧНЫЙ акс!яматычны. АКСИбМЕТР техн, акщёметр, -ра м. АКТ м (действие, о документе) акт, род. акта м; а. агрессии акт агрэсп; диверсионный а. дыверс!йны акт; обвинительный а. абв!наваучы акт; приёмный а. прыёмны акт; сдато- чный а. здатачны акт. АКТИВ в разн. знач. актыу, -тыву м; -НОСТЬ актыунасць, -щ ж; чыннасць, -щ ж; -ность обороны 20
акгыунасць абароны; -НЫЙ ак- тйны; чынны; -ная оборона актив- ная абарона; -ные помехи актыу- ныя перашкоды; -ный руль актыу- ны руль. АКТЙРОВА//НИЕ акшраванне, -ння ср; -ННЫЙ акшраваны; -ТЬ сов. и несов. акшраваць; -ТЬСЯ не- сов. страд. акц1равацца. АКТОВЫЙ актавы. актуАльн//о нареч. актуальна; -ОСТЬ актуальнасць, -щ ж; -ЫИ актуальны. АК^СТ//ИК акустык, -ка м; -ИКА акустика, -Ki ж. АКУСТИКО-ПНЕВМАТИЧЕСКИЙ физ., техн, акустыка-пнеуматычны. АКУСТЙЧЕСК//ИЙ акустычны; -ая база акустычная база; -ая мина акустычная мша; -ая освещённость акустычная асвётленасць; -ие по- мехи акустычныя перашкоды. АКУСТОбПТИКА акустаоптыка, -Ki ж. АКУСТОЭЛЕКТРЙЧЕСКИЙ эл. акустаэлектрычны; а. эффект аку- стаэлектрычны эфект. АКУСТОЭЛЕКТРбНИКА акуста- электрднтка, -га ж. АКЦЕЛЕРАТОР см. акселератор. АКЦЕПТ фин., юр. акцэпт, -ту м; -АНТ акцэптант, -та м; -АЦИЯ ак- цэптацыя, -цьп ж; -НЫЙ фин., юр. акцэптны; -ная форма расчётов акцептная форма разлнсау; ~6ВАН- НЫЙ фин. акцэптаваны; ~ОВАГЬ сов. и несов. фин. акцэптаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, акцэ- птавацца. АКЦЕПТОР спец, акцэптар, -ра м\ -НЫЙ акцэптарны. АКЦЕПЦИЯ фин. акцэпцыя, -цьп ж. АКЦИОНЕР акцыянёр, -£а м; -КА акцыянёрка, -га ж; -НЫИ акцыя- нёрны; -ное общество акцыянёр нае таварыства; -СКИЙ акцыянёрсга; -ские взносы акцыянёрсгая уз носы. Акциднный акцыйны. АКЦИЯ I (пай; ценная бумага и пе- рен.) акцыя, -цьп ж. АКЦИЯ II (действие) книжн. ак- ция, -цьп ж; дипломатическая а. дыпламатычная акцыя; миролю- бивая а. м!ралюб1вая (ъпралюбная) акцыя. АЛГОРИТМ мат. алгарытм, -му м; -ЙЧЕСКИЙ алгарытмшны. АЛЕБАрД//А ист. алебарда, -ды ж; -НИК алебард ш к,~ -ка л/; -НЫИ алебардны; -ОВЫЙ алебардавы. АЛИДАДА геод. алщада, -ды ж; а. с диоптрами алщада з дыёптрамь АЛЛК^Р алюр, -рул/. АЛЬПЕНШТбК альпеншток, -ка м. АЛЬТАЗИМУТ астр, aльтaзiмyт, -та м. АЛБТЕРНАТЙВ//А альтэрнатыва, -вы ж; -НЫЙ альтэрнатыуны; -ное обязательство юр. альтэрнатыунае абавязацельства. АЛЬТЕРНАТОР техн, альтэрнатар, -ра м. АЛЬТИМЕТР техн, альтымётр, -ра м. АЛЬФА-АКТЙВНЫЙ альфа-ак- тыуны. АЛЬФА-ИЗЛУЧЁНИЕ физ. альфа- выпрамянённе, -ння ср. АЛЬФА-ЛУЧЙ физ. альфа-пра- мян1, -нёу, ед. альфа-прамёнь, -ня м. АЛЬФАМЕТР техн, альфамётр, -ра м. АЛЬФА-РАДИОАКТЙВНЫЙ физ. альфа-рад ыеактыун ы. ЛЛЬФА-РАДИбМЕТР техн, аль- фа-радыёметр, -ра л/, альфа-рады- ямётр, -ра м. АЛЬФА-РАСПАД физ. альфа-рас- пад, -ду м. АЛЬФА-СПЁКТР физ. альфа- спёктр, -ра м. АЛЬФА-СПЕКТРОМЕТР техн. альфа-спектрометр, -ра м. АЛЬФА-СТАБИЛИЗАТОР техн. альфа-стабшзатар. -ра м. Альфа-частицы физ. альфа- часцщы, род. альфа-часцщ ж, ед. альфа-часцща, -цы ж. 21
АЛЬЯНС альянс, -су м. АМБАРКАЦИЯ амбаркэцыя, -цьй ж. АМБРАЗ#Р//А воен., архит. ам- бразура, -ры ж\ а. дота амбразура дота; боковая а. бакавая амбразура; -НЫЙ амбразурны. АМБУЛАТЙР//ИЯ амбулатория, -pbii ж; -НО нареч. амбулатбрна; -НЫЙ амбулатории; -ный больной мед. амбулатории хвори. АММОНАЛ хим. аманат, -лу м. АММОНИТ хим. амангг, -ту м. АММОТбл хим. аматол, -лу м. АМНИСТЙРОВА//НИЕ амшсш- раванне, -ння ср; -ННЫЙ амш- сщравдны; -ТЬ сов. и несов. амш- сщраваць; -ТЬСЯ несов. страд, ам- нющравацца. АМНИСТИЯ амнистия, -Tui ж. АМОРТИЗ//АТОР техн, амартыза- тар, -ра м; а. наката амартызатар накату; а. отката амартизатар адкату; а. шасси амартизатар mac!; гидравлический а. гщраулшны амартизатар; задний а. задш амар- тизатар; масляно-пневматический а. масляна-пнеуматычны амартиза- тар; масляный а. масляны амар- тизатар; передний а. пярэдш амар- тизатар; пневматический а. пнеу- матычны амартизатар; пружинный а. спружынны амартизатар; резино- вый а. гумавы амартизатар; теле- скопический а. тэлескашчны амар- тизатар; фрикционный а. фры- кцыйны амартизатар; -АЦИОН- НЫЙ амартызацыйны; -ацибнная стойка шасси амартызацыйная стойка rnaci; -АЦИЯ амортизация, -Hui ж; -ЦРОВАННЫИ амарты- заваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. амартызаваць; -ИРОВАТЬСЯ не- сов. страд, амартызавацца. АМПЕРВОЛЬТМЁТР физ. ампер- вальтмётр, -ра м. АМПЕРВОЛЬТОММЁТР физ. ам- первальтаммётр, -ра м. АМПЕРМЕТР физ. амперметр, -ра м. АМПЕРНЫЙ физ. ампёрни. АМПЕРОМЕТР//ЙЧЕСКИЙ ам- пераметрычны; -ИЯ физ. ампера- метрыя, -pui ж. АМПЕР-СЕКУНДА физ. ампёр- секунда, -ды ж. АМПЁР-ЧАС м физ. ампер-гадзша, -ни ж. АМПЛИТ^Д//А физ. амплпуда, -ды ж\ -НЫИ амплпудны. АМПУЛА фарм., анат. ампула, -ли ж. АМПУЛИЗЙРОВАНН//ЫЙ: ~м ракета ампулйаваная ракета. АМПУЛОВСКРЫВАТЕЛЬ ампу- лараскрывальнпс, -ка м. АМПУЛОМЁТ ампуламёт, -та м. АМПУТ//АЦИ6ННЫЙ ампута- цыйны; -АЦИЯ мед. ампутация, -цьй ж; -ИРОВАННЫЙ ампу- таваны; -ЙРОрАТЬ сов. и несов. ампутаваць; -ИРОВАТЬСЯ несов. страд, ампугавацца. АМУНИЦИбнНЫЙ воен. уст. амунщыйны. АМУНИЦИЯ воен. уст. амушцыя, -цьй ж. АМУНИЧНЫЙ см. амуниционный. АМ//ФИБЙЙНЫЙ амф1бшны; -фибийная операция воен. амф1б!йная аперацыя; -фибийные силы амф1б1йныя С1лы; -ФЙБИЯ зоол., бот., техн. амф!б!я, -бй ж. АНАЛИЗ анатйз, -зу м; а. крови анал!з крыв!; а. обстановки аналЬ станбвштча; а. целей аналЬ цэляу; -ATOP техн., физиол. аналЬатар, -ра м; -АТОРНЫЙ анал!затарны; -АТОРСКИЙ анал1затарск1; -ЙРО- ВАНИЕ аналтванне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ аналЬавани; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. аналхза- ваць; -ИРОВАТЬСЯ несов. страд. анал!завацца. АНАЛЙТ//ИК аналпык, -ка м; -ИКА мат., лог. аналггыка, -id ж. АНАЛЙТИКО-СИНТЕТЙЧЕСКИЙ аналггыка-сштэтычны. АНАЛИТЙЧЕСК//И нареч. ана- лггычна; -ИЙ в разн. знач. ана- логичны. 22
АНАЭРОСТАТ техн, анаэрастат, -та м. АНГАР ав. ангар, -ра м; пневмока- ркасный а. пнеумакаркасны ангар; подземный а. падзёмны ангар; сбор- но-разборный а. зборна-разборны ангар. АНГАР-МАСТЕРСКАЯ ангар май- стэрня, -Hi ж. АНГАРНЫЙ ав. ангарны. АНГАР-УКРЫТИЕ ангар-укрыцце, -цця ср. АНГАР-ХРАНИЛИЩЕ ангар-схо- вппча, -шча ср. АНЕМ6//ГРАФ метеор, анемо- граф, -фа м; -КЛИНбгРАФ ме- теор. анемаклшограф, -фа м; -МЕТР метеор, анемометр, -ра jw; -МЕТРИК метеор, анемамётрыя, -рьй ж. АНЕРбВД метеор, анерощ, -да м. АНЕСТЕЗ//и6лОГ анестэз!ёлаг, -га л/; -ИОЛОГЙЧЕСКИЙ ане- стэз!ялапчны; -ИОЛбГИЯ мед. анестэзАялопя, -rii ж; ЙРОВАН- НЫЙ анестэзфаваны; -ИРОВАТЬ сов. и несов. анестэз1раваць; -ИРО- ВАТЬСЯ несов. страд. анестэз1ра- вацца; -ИРУЮЩИЙ прил. ане- стэз1руючы; -йрующие средства анестэз1руючыя сродю; -ИЯ мед. анестэзы, -зи ж. Анкер техн, анкер, -ра м; ~ный анкерны. АНКЕРбк мор. анкерок, -рка м. анк£т//а анкета, -ты ж\ заполнить -у запбунщь анкету; -ЙРОВАНИЕ анкетаванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. анке- таваць; -НЫЙ анкётны. АННЕКС//ИОНЙСТ анекс!яшст, -та м; -ИОНИСТСКИЙ анекс!я- Hicmci; -ИОННЫЙ анексшны. АННЕКСЙРОВА//НИЕ~ анекс!ра- ванне, -ння ср; -ННЫЙ анекс!ра- ваны; -ТЬ сов. и несов. анекс!ра- ваць; -ТЬСЯ несов. страд. анекс1ра- вацца. АННЕКСИЯ анёксы, -ей ж. АННИГИЛЯЦИЯ физ. анйтляцыя, -Цьп ж. АНбд физ. анод, -да jw; -ЙРОВА- НЦЕ анадзфаванне, -ння ср; -ИРОВАТЬ сов. и несов. анадз1ра- ваць; -НЫЙ анодны. АНОМАЛ//ИЯ анамалы, -лп ж; магнитная а. магнггная анамал!я; -ЬНЫЙ анамальны. АНСАМБ//ЛЕВЫ ансамблевы; -ЛЬ в разн. знач. ансамбль, -ля м. АНТАБКА антабка, -Ki ж; а. для ре- мня антабка для рэменя; верхняя а. верхняя антабка. АНТЁНН//А радио антэна, -ни ж; а. бегущей волны антэна бягучай хвал!; а. кругового излучения антэна кругавога выпрамянёння; а. кру- гового обзора антэна кругавога агляду; а. типа «волновой канал* антэна тылу «хвалевы канал»; анти- фединговая а. антыфёдынгавая ан- тэна; антишумовая а. антышумавая антэна; бортовая а. бартавая ан- тэна; веерная а. веерная антэна; вертикальная а. вертикальная антэ- на; внутренняя а. унутраная антэна; вращающаяся а. вярчальная антэна; встроенная а. убудаваная антэна; двунаправленная а. двухнаюраваная антэна; дипольная а. дипольная ан- тэна; дисковая а. дыскавая антэна; длинноволновая а. даугахвалевая антэна; запасная а. запасная антэ- на; зеркальная а. люстраная антэна; зондирующая а. зандз!руючая ан- тэна; коротковолновая а. каратка- хвалевая антэна; линзовая а. лшза- вая антэна; магнитная а. магнггная антэна; мачтовая а. мачтавая антэна; многоярусная а. шмат'яру- сная (мнагаярусная) антэна; на- правленная а. наюраваная антэна; наружная а. вонкавая (знадворная) антэна; настроенная а. настрбеная антэна; параболическая а. пара- балнная антэна; пеленгаторная а. пеленгатарная антэна; передающая а. перадавальная антэна; подводная а. падводная антэна; поисковая а. пошуковая антэна; помехоустойчи- вая а. перашкодаустойл!вая антэна; приёмная а. приёмная антэна; про- тивопомёховая а. процшерашкбда- вая (супрацьперашкбдавая) антэна; 23
радиолокационная а. радыёлака- цыйная антэна; средневолновая а. сярэдняхвалевая антэна; стер- жневая а. стрыжнёвая антэна; ши- рокополосная а. шырокапалосная антэна; штыревая а. штыравая ан- тэна; щелевая а. шчылшная антэна; ~ЫИ антенны; -ая мина антэнная мша; -ое поле антэннае поле. АНТИБИ//0ТИК хим. антыб!ётык, -ку л<; -ОТЙЧЕСКИЙ антыб!ятыч- ны. АНТИВИБРАТОР техн. антыв!б- ратар, -ра м. АНТИВОЕННЫЙ антываенны. АНТИГИ1МЕНЙЧ//ЕСКИЙ, -НЫЙ антыппешчны. АНТИГЙТЛЕРОВСКИЙ антыпт- лераускъ АНТИГОСУДАРСТВЕННЫЙ ан- тыдзяржауны. АНТИГУМАНН//ОСТБ антыгу^ маннасць, -щ ж; -ЫЙ антигу- манны. АНТИДЕМОКРАТИ//ЗМ антыдэ,- макратызм, -му м; -ЧЕСКИЙ антыдэмакратычны. АНтаДЕПРЕССЙВНЫЙ антыдэ- прэс1уны. АНТИДЕТОНА//ТОР техн, акты- дэтанатар, -ра м; -цибнный антыдэтанацыйны. АНТИДбт фирм, антыдот, -ту м. АНТИИМПЕРИАЛИСТИЧЕСКИЙ анты1мперыялгстычны. АНТИИСТОРИЧЕСКИЙ антыпс- тарычны. АНТИКОЛОНИАЛЬНЫЙ антыка- лашяльны. АНТИКОММУН//ИЗМ антыка- муннм, -му м; ^ЙСТ антыкамунют, -та м; -ИСТЙЧЕСКИЙ антыка- мунютычны. АНТИКО НСТИТУЦИбННЫЙ ан- тыканстытуцыйн ы. АНТИ КОР РОЗ Й//Й ный, -дн- НЫЙ геол, антыкаразшны; -иная (-онная) защита антыкаразшная засцярбга. АНТИМАГНИТНЫЙ антымаг- штны. АНТИМАТЕРИАЛИСТИЧЕСКИЙ антыматэрыялгстычны. АНТИМИЛИТАРЙ//ЗМ антымЬп- тарызм, -му м; -СТ антымштарыст, -та м; -СТИЧЕСКИЙ, -СТСКИИ антымитггарысцкь АНТИМОНАРХИЧЕСКИЙ анты- манархнны. АНТИМОРАЛЬНЫЙ антымараль- ны. АНТИНАРбДНЫЙ антинародны. АНГИН АУЧН//ОСТЬ антынаву- ковасць, -щ ж; ~ый антына- вуковы. АНТИНАЦИОНАЛЬНЫЙ анты- нацыянальны. АНТИОБЛЕДЕНИТЕЛЬ техн, ан- тыабледзяняльнпс, -ка м; -ный антыабледзяняльны; -ная система антыабледзяняльная сютэма. АНТИОБЩЕСТВЕННЫЙ анты- грамадск!. АНТИОКИСЛИТЕЛЬ хим. анты- агасляльнж, -ку м. АНТИПАРТИЙНЫЙ антыпартый- НЫ. АНТИПАССАТ метеор, антыпасат, -ту м. АНТИПАТРИОТЙЧ//ЕСКИЙ, -НЫЙ антыпатрыятычны. АНТИПЕДАГОГИЧ//ЕСКИЙ ан- тыпедагапчны; -НО нареч. антыпе- дагапчна; -НЫЙ антыпедагапчны. АНТИПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫЙ антыурадавы. АНТИПРОЛЕтАрСКИЙ антыпра- летарск!. АНТИРАКЕТА техн., воен, анты- ракёта, -ты ж. АНТИСАНИТАРНЫЙ антысаш- тарны. АНТИСЕЙСМИЧЕСКИЙ анты- сейсмнны. АНТИСОВЕТИЗМ антысаветызм, -му м. антисов£т//ский антысавец- Ki. АНТИСОЦИАЛЬНЫЙ антысацы- яльны. 24
АНТИФАШИСТ антыфашыст, -та л/; -КА антыфашыстка, -id ж; -СКИЙ антыфашысцкь АНТИФЕОДАЛЬНЫЙ антыфеа- дальны. АНТИФРИЗ хим. антыфрыз, -зу м. АНТИФРИКЦИднНЫЙ техн. антыфрыкцыйны. АНТИЦИКЛбН метеор*. антыцы- клбн, -ну л/; ^АЛЬНЫЙ антыцы- кланальны; -ЙЧЕСКИЙ антыцы- клашчны; -НЫЙ антыцыклбнны. АНТИЧАСТИЦА физ. антычасцща, -цы ж. АПЕЛЛ//ЙРОВАНИЕ апеляванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. апеляваць; -ЙНТ апелянт, -та м; -яциднный апеляцыйны; -ЯЦИЯ юр. апеляцыя, -цьп ж. АПОГЁЙ прям., перен. апагёй, -гея м. АПОЛИТЙ//ЗМ апалпызм, -му м; -ЧНОСТЬ апалггычнасць, -щ ж; -чный апалпъгчны. АПОЛОГЁТ книжн. апалагёт, -та л; -ИКА прям., перен. апалагётыка, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ апалагетычны. АПбРТ (команда) апорт неизм. АППАРАТ 1. техн, апарат, -та м; а. на воздушной подушке апарат на павётранай падушцы; а. подслуши- вания апарат падслухвання (пад- слухбування); аэрофотограмметри- ческий а. аэрафотаграмметрычны апарат; буквопечатающий теле- графный а. лпарадрукавальны тэле- графны апарат; высокочастотный телефонный а. высокачастбтны тэ- лефбнны апарат; зажигательный а. запальны апарат; звукозаписываю- щий а. гуказашсны апарат; индукто- рный телефонный а. шдуктарны тэ- лефбнны апарат; копировальный а. кашравальны апарат; легководо- лазный а. лёгкавадалазны апарат; летательный а. лятальны апарат; летательный а. на воздушной по- душке лятальны апарат на павётра- най падушцы; минный а. мшны апарат; многоканальный телеграф- ный а. многоканальны (шмат- канальны) тэлеграфны апарат; мно- готрубный торпедный а. мнагатруб- ны (шматгрубны) тарпёдны апарат; множительный а. размнажальны апарат; оптический телеграфный а. аптычны тэлеграфны апарат; пе- реносный телеграфный а. перанбс- ны ’тэлеграфны апарат; подводный дыхательный а. падвбдны дыхаль- ны апарат; полевой телефонный а. палявы тэлефбнны апарат; свето- сигнальный а. святлостгнальны апарат; слуховой а. слыхавы апарат; телеграфный а. тэлеграфны апарат; телефонный а. тэлефбнны апарат; торпедный а. тарпёдны апарат; фонический полевой телефонный а. фашчны палявы тэлефбнны апарат; 2. в др. знач. апарат, -ту м; а. упра- влёния апарат кзравання; госу- дарственный а. дзяржауны апарат; -НАЯ сущ. апаратная, -най ж; -НЫЙ апаратны; -О СТРОЕНИЕ техн, апаратабудаванне, -ння ср; -VPA собир. техн, апаратура, -ры ж; -ура автономного наведения апа- ратура аутанбмнага навядзёння; -ура высокочастотного телефониро- вания апаратура высокачастбтнага тэлефанавання; -ура дистанцион- ного наведёния по радио апаратура дыстанцыйнага навядзёння па ра- дыё; -ура защиты от помёх апа- ратура аховы ад перашкбд; -ура ин- фракрасного самонаведения апа- ратура шфрачырвбнага саманавя- дзёння; -ура наведёния апаратура навядзёння; -ура опознавания апа- ратура апазнавання; -ура радио- помех апаратура радыёперашкбд; -ура слепой посадки апаратура сляпбй пасадю; -ура уплотнёния линии связи апаратура ушчыль- нёння лшй сувяз!; -ура управлёния апаратура юравання; бортовая -ура бартавая апаратура; засекречиваю- щая -ура засакрэчвальная апа- ратура; контрольно-измерительная -ура кантрбльна-вымяральная апа- ратура; навигационная -ура навЬ гацыйная апаратура; электронная -ура электронная апаратура; -VP- НЫЙ апаратурны; -ЧИК апа- ратчык, -чыка м; -ЧИЦА апарат- чыца, -цы ж. 25
АППАРЕЛЬ в разн. знач. апарэль, -л! ж. АППЁНДИКС анат., техн, апён- дыкс, -са м. АППОЗ//ИТЙВНОСТБ апазпыу- насць, -щ ж; -ИЦИОННЫИ апа- зщыйны; -ЙЦИЯ апазщыя, -цьп ж. АПРЁЛЬ красавж, -ка м. АПРбШ воен. уст. апрош, -ша м. АПТЁ//КА аптэка, -Ki Ле; полевая а. палявая аптэка; походная а. па- хбдная аптэка; -КАРСКИЙ аптэ- карсю; -КАРША прост. 1. (жен- щина-аптекарь) аптэкарка, -Ki ж; 2. (жена аптекаря) аптэкарыха, -xi ж; -КАРЬ уст. аптэкар, -ра м; -КОУПРАВЛЁНИЕ аптэкаюрау- шцгва, -ва ср; -ЧКА уменыи. аптэчка, -ю ж; домашняя -чка дамашняя аптэчка; индивидуальная -чка шдывщуальная аптэчка; -чный аптэчны. АРБАЛЁТ ист. арбалет, -та м. АРБИТР арбггр, -ра м; -АЖ ар- бгграж, -жу м; военный -аж ваенны (вайскбвы) арбпраж; -АЖНЫЙ арбггражны. АРБОЛИТ стр. арбал!т, -ту м. АРЁНА прям., перен. арэна, -ны ж. АРЕбМЕТР физ. арэбметр, -ра м. АРЁСТ арышт, -ту м; -АНТ уст. арыштант, -та м; ,-АНТКА ары- штантка, -Ki ж; -АНТСКАЯ сущ. уст. ары план цкая, -кай ж, халбд- ная, -най ж^ -АНТСКИЙ арыш- танцю; -НЫИ арыштны; ~6ВАН- НАЯ сущ. арыштаваная, -най ж; -ОВАННЫИ 1. прич. арыштаваны; 2. сущ. арыштаваны, -нага м; -ОВАТЬ 1. сов. арыштаваць; 2. не- сов. арыштбуваць; -бВАТЬСЯ см. арестовываться; -бвЫВАТЬ несов. арыштбуваць; -бвЫВАТЬСЯ страд, арыштбувацца. АРКЕБУЗА воен. ист. аркебуза, -зы ж. АРМАДА воен, армада, -ды ж. АРМАТОР мор. ист. арматар, -ра м; -НЫЙ арматарны. АРМАТУР//А техн, арматура, -ры ж; -НЫЙ арматурны; -ЩИК ар- матуршчык, -ка м; -ЩИЦА ар- матуршчыца, -цы ж. АРМЁ//ЕЦ армеец, -мёйца м; -ЙСКИЙ армёйею; -йская авиация армёйская авыцыя; -йская артилле- рийская группа армёйская артыле- рыйская група; -йская наступатель- ная операция армёйская наступал ь- ная аперацыя; -йская оборонитель- ная операция армёйская абарончая аперацыя; -йская тыловая полоса армёйская тылавая паласа; -йский рубеж обороны армёйею рубеж абарбны; -йский тыл армёйею тыл; -йский флот армёйею флот. АРМЙРОВ//АНИЕ спец^ apMipa- ванне, -ння ср; -АННЫЙ арм!ра- ваны; -анное стекло армфаванае шкло; -АТЬ сов. и несов. apMipa- ваць; -АТЬСЯ несов. страд. арм!равацца. АРМИРбвКА техн. apMipoyxa, -Ki ж. АРМИЯ apMin, -мп ж; а. вторжения apMin уварвання; а. особого на- значения apMin асобага пры- значэння; а. прикрытия арм!я пры- крыцця; а. противовоздушной обо- роны арм1я процшавётранай (су- працьпавётранай) абарбны; брат- ская а. брацкая арм1я; воздушная а. павётраная арМ1я; воздушно-де- сантная а. павётрана-дэсантная apMin; гвардейская а. гвардзёйская арм!я; действующая а. дзёючая apMin; запасная а. запасная арм±я; иностранная а. замёжная арм!я; кадровая а. кадравая арм!я; конная а. конная арм±я; Красная Армия Чырвбная ApMin; механизированная а. мехашзаваная арм!я; милицион- ная территориальная а. мыщыйная тэрытарыяльная арм!я; наёмная а. наёмная apMin; народно-освобо- дительная а. народна-вызвалёнчая армтя; общевойсковая а. агульна- вайскбвая армы; особая а. асобая арм1я; полевая а. палявая армйя; Рабоче-Крестьянская Красная А. Раббча-Сялянская Чырвбная Ар- Min; регулярная а. рэгулярная арм!я; Ж 26
резервная £ рэзерв&вая &рмк; русская £ руская армйг; Советская А. Савёцкая Армш; сухопутная 4. сухапутная арм!я; танковая £ танкавая Арм1я; территориальная а. тэрытарыАльная арм!я; трудовая £ працбуная арм1я; ударная а. ударная ародя; экспедиционная а. экспедыцййная аркня. АРСЕНАЛ в рази. знач. арсенал, -ла м; артиллерийский а. артылерыйск! арсенал; военно-морской а^ваённа- марсю арсенал; -ЬНЫЙ арсе- нальны; -ЬЦЫ ист. арсенальцы, -цау мн. АРТБАЗА (артиллерийская база) воен, артбаза, -зы ж (артыле- рыйская база). АРТДИВИЗИбн (артиллерййский дивизион) воен. артдыв!з1ён, -на м (артылерыйсю. дыв!з1ён). АРТЕРИЯ прям., перен. артэрыя, -рьй ж\ бедренная а. сцегнавая артэрыя; безымянная а. безымённая артэрыя; плечевая а. плечавая ар- тэрыя; подключичная а. падклю- чычная артэрыя; сонная а. сонная артэрыя. АРТЙКУЛ 1. книжн. уст. артыкул, -ла м; 2. (тип изделия) артыкул, -ла м. АРТИКУЛ воен. уст. артыкул, -ла м. АРТИЛЛЕРЙЙСК//ИЙ артыле- рыйсю; ~ая башенная установка артылерыйская вёжавая устанбука; -ая группа артылерыйская трупа; -ая разведка артылерыйская ра- зведка; -ая п&лубная установка артылерыйская палубная устанбу- ка; -ая подготовка артылерыйская падрыхтбука; -ая поддержка арты- лерыйская падтрымка; а. автомат артылерыйсю аутамат; а. выстрел артылерыйск! выстрал (стрэл); а. огонь артылерыйсю агбнь; -ое воо- ружение артылерыйскае узбраённе; -ое наступление артылерыйскае на- ступление; -ое сопровождение ар- тылерыйскае суправаджэнне; -ие приборы артылерыйсюя прыборы. АРТИЛЛЕРИЙСКО-ПРОТИВО- ТАНКОВЫЙ: а. резерв арты- лерыйска-процггёнкавы (арты- лерыйска-супрацьтанкавы) рэзёрв. АРТИЛЛЕРЙЙСКО-СТРЕЛКб- В//ЫЙ: -ая подготовка артыле- рыйска-стралкбвая падрыхтбука; -ая тренировка артылерыйска- стралкбвая трэшрбука. АРТИЛЛЕРЙЙСКО-ТЕХНЙЧЕС- К//ИЙ: -ое обеспечение артыле- рыйска-тэхшчнае забеспячэнне. АРТИЛЛЕРЙСТ артылерыст, -та м. АРТИЛЛЕРИЯ артылёрыя, -рьй ж; а. большой мощности артылёрыя вялпсай магутнасщ; а. резерва Ве- рховного Главнокомандования ар- тылёрыя рэзёрва Вярхбунага ГалоУ- накамандавання; а. сопровождения артылёрыя суправаджэння; армей- ская а. армейская артылёрыя; бата- льонная а. батальённая артылёрыя; береговая а. берагавая артылёрыя; бригадная а. брыгадная артылёрыя; войсковая а. вайскбвая артылёрыя; горная а. горная артылёрыя; даль- нобойная а. дальнабойная ар- тылёрыя; дивизионная а. дывшён- ная артылёрыя; зенитная а. зенггная артылерыя; истребительно-проти- вотанковая а. зшшчальна-процгган- кавая (супрацьтанкавая) артылё- рыя; «карманная а.» «кпиэнная ар- тылёрыя»; корабельная а. кара- бёльная артылёрыя; корпусная а. карпусная артылёрыя; крепостная а. крапасная (цытадэльная) ар- тылёрыя; лёгкая а. лёгкая артылё- рыя; морская а. марская артылё- рыя; наземная а. назёмная артылё- рыя; осадная а. асадная артылёрыя; поддерживающая а. падтрымная ар- тылёрыя; полевая а. палявая ар- тылёрыя; полковая а. палкавая ар- тылёрыя; приданная а. прыдадзеная артылёрыя; противотанковая а. прощтанкавая (супрацьтанкавая) артылёрыя; реактивная а. рэа- ктыуная артылёрыя; самоходная а. самахбдная артылёрыя; тяжелая а. цяжкая артылёрыя. АРТК^РСЫ (артиллерййские кур- сы) арткурсы, -саУ мн. (артылерый- сюя курсы). 27
АРТНАЛЁТ (артиллерййский на- лёт) артналёт, -ту м (артылерыйси налёт). АРТОБСТРЕЛ (артиллерййский обстрел) воен, артабстрэл, -лу м (артылерыйси абстрэл). АРТОГбНБ (артиллерййский огонь) артагбнь, род. артагню м (артылерыйси агбнь). АРТПОДГОТбВКА (артиллерййс- кая подготбвка) артпадрыхтбука, -id ж (артылерыйская падрыхтбу- ка). АРТПОДДЁРЖКА (артиллерйй- ская поддержка) артпадтрымка, -Ki ж (артылерыйская падгрымка). АРТПблК (артиллерййский полк) артполк, род. артпалка м (арты- лерыйсга полк). АРТСОПРОВОЖДЁНИЕ (артил- лерййское сопровождение) артсу- праваджбнне, -ння ср (артылерый- скае суправаджэнне). АРТУЧЙЛИЩЕ (артиллер ййское училище) артвучылпича, -шча ср (артылерыйскае вучылпича). АРТШКОЛА (артиллерййская школа) артшкола, -лы ж (арты- лерыйская школа). АРХЕ6ГР//АФ археограф, -фа м; -АФЙЧЕСКИЙ археаграфишы; -АФИЯ археаграф1я; военная -афия ваенная археаграф1Я. архе6л//ог археблаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ археалапчны; -дгия археалбпя, -гй ж; военная -огня ваенная археалбпя. АРХИВ apxiy, -1вал/; -АРИУС ар- xiBapbiyc, -са м; -ИСТ apxiBiCT, -та м; -НЫЙ арххуны; -ОВЁДЕНИЕ арх!вазнауства, -ва ср. АРХИВОХРАНЁНИЕ apxiBaaaxa- ванне, -ння ср; (действие) apxiea- захбуванне, -ння ср. АРХИПЕЛАГ геогр. архшелаг, -га л/; -СКИЙ архшелагскь АРХИРЕАКЦИбННЫЙ apxipaaK- цыйны. АРЬЕРГАРД воен. ар‘ергард, -да м; -НЫЙ ар‘ергардны. АС (лётчик) ас, род. аса м. АСИММЕТР//ИЧЕСКИЙ асгме- трычны; -И^НО нареч. асгме- трычна; -ИЧ НОСТЬ асгме- трычнасць,, -щ ж, -ЙЧНЫЙ асше- трычны; -ИЯ асгметрыя, -рыг ж. асинхр6нн//ость асшхрбн- насць, -щ ж, -ЫЙ асшхрбнны. АСОЦИАЛЬНЫЙ асацыяльны. АСПЕКТ в разн. знач. аспект, -ту м. АСПИРАТОР техн, acniparap, -ра jw; -ный асшратарны. АСПИРАЦИЯ техн, астрацыя, -цьй ж. АССАМБЛЕЯ ист., дипл. асамблёя, -лё! ж. АССИГН//АЦИ6ННЫЙ acima- цыйны; -АЦИЯ уст. аспнацыя, -цьп ж. ассигн//овАние м ас!гнаванне, -ння ср-, -бВАННЫЙ асп-наваны; -ОВАТЬ 1. сов. ас1гнаваш>; 2. несов. асщнбуваць; -ОВАГЬСЯ несов. страд, аспнбувацца; -6ВКА (о до- кументе) асптгоУка, -га ж; -СБЫ- ВАТЬ несов. асггнбуваць; -бВЫВА- ТЬСЯ страд, айгнбувацца. ACCHCT//fcHT асютэнт, -та м; -ЁНТКА асгстэнтка, -га ж; -ЙНТСКИЙ acicreHiiKi; -ЙРО- ВАТЬ несов. асющраваць, быць aci- стэнтам. АССОРТИМЕНТ асартымёнт, -ту м. АССОЦИ//АТЙВНОСТЬ , асацы- ятыунасць, -ni ж, -АТЙВНЫЙ асацыятыуны; -АПИбнНЫЙ спец. асацыяцыйны; -АЦИЯ в разн. знач. асацыяцыя, -цьй ж; -ИРОВАН- НЫЙ асацьправаны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. асацьправаць; ~ЙРО- ВАТЬСЯ 1. сов. и несов. асацьпра- вацца; 2. страд, асацьйравацца. АСТРОДАТЧИК ав., мор. астрадат- чык, -ка м. АСТРОДИНАМИКА астрадынамй ка, -га ж. АСТРОИНЕРЦИАЛЬН//ЫЙ: ~ая система навигации ав. астрашер- цыяльная сютэма нав1гацы1. АСТРОКОРРЁКЦИЯ астракарбк- цыя, -цьй ж. 28
АСТ₽6л//ОГ астрблаг, -га ж, ЛОГИЧЕСКИЙ астралапчны; -ОГИЯ астралбпя, -rii ж. АСТРОЛЯБИЯ геод., астр. астра- лябы, -6ii ж. АСТРОМЕТРИЧЕСКИЙ астраме- трычны. АСТРОМЕТРИЯ астрамётрыя, -ры! ж. АСТРОНАВИГ//АЦИ6ННЫЙ аст- ранавпацыйны; -анионная система астранавпацыйная сютэма; -АЦИЯ астранавпацыя, -цьп ж. АСТРОНАВТ астранАут, -та м; -ИКА астранАутыка, -Ki ж. АСТРОНЕГАТИВ астр, астранега- тыу, -тыва м. а<;трон6м астранбм, -ма м; -ИЧЕСКИЙ астранамзчны; -ИЯ астранбмы, -ми ж; авиационная -ия ав!яцыйная астранбшя; гео- дезическая -ия геадэз1чная астра- нбмы; мореходная -ия марахбдная астранбм!я. АСТРООРИЕНТАТОР астраары- ентатар, -ра м. АСТРООРИЕНТАЦИЯ астраары- ентацыя, -цш ж. АСТРОСФЕРА астрасфёра, -ры ж. (автоматизированная систёма управлёния) АСК нескл., ж (аута- матызавАная сютэма юравАння). АТАК//А прям., перен. атАка; -Ki ж; а. в лоб атака у лоб; а. «волнами» атака «хвалямЬ; а. мотострелковых подразделений, частей и соединений атака мотастралкбвых падраздзя- лённяу, часцёй i злучэнняу; а. с го- ризонтального полета атака з гары- зантальнага палёту; а. с пикирова- ния атака тюраваннем; а. с тыла атака з тылу; а. с ходу атака з ходу; артиллерийская а. артылерыйская атака; ближняя а. близкая атака; бомбовая а. бомбавая атака; вне- запная а. раптбуная атака; воз- душная а. павётраная атака; дневная а. дзённая атака; конная а. конная атака; лобовая а. лабавая атака; морская а. марская атака; ночная а. начная атака; повторная а. паУ- тбрная атака; ракетная а. ракётная ср. АТЕЛЬЕ атака; совместная а. сумёсная атака; тАнковая а. танкавая атАка; то- рпедная а. тарпёдная атака; фланго- вая а. фланговая атАка; фронтальная а. фрактальная атака; химическая а. xiMHHaa атака; штыковая а. шты- кавая атака;, -бвАННЫЙ ата- кавАны; -ОВАТЬ 1. сов. атакавАць; 2. несов. атакбуваць; -ОВАТЬСЯ не- сов. страд, атакбувацца. АТАМАН атаман, -на л/; -СКИЙ атамансю; -СТВО атаманства, -ва атэльё нескл., ср. АТЛАНТИЧЕСКИЙ ОКЕАН Ат- лантычны акйн. АТЛАС геогр. Атлас, -са м\ военный а. ваённы (вайскбвы) атлас. АТМОСФЕРА в разн. знач. атма- сфёра, -ры ж. АТМОСФ//ЕРЙЧЕСКИЙ атма- сферычны, -ЕРНЫЙ атмасфёрны; -ёрные осадки атмасфёрныя ападкъ АТМОСФЕРОСГбЙК//ИЙ атма- сферастбйю; -ОСТЬ атмасфера- стбйкасць, -щ ж. АТМОСФЕРОУСТбЙЧИВЫЙ атмасфераУстбйл!вы. АТ6ЛЛ геол, атбл, -ла м\ -ОВЫЙ атблавы. АТОМ атам, -ма л/; -ИСТЙЧЕС- КИЙ атамкгычны; -ЙЧЕСКИЙ атам1чны. АТОМНИК разг, атамнпс, -ка м. Атомно-водо₽6дн//ый мет. атамна-вадарбдны; ~ая сварка ата- мна-вадарбдная зварка. Атомно-молекулйрный атамна-малекулярны. АТОМ//НОСТЬ хим. атамнасць, -щ ж; -НЫЙ атамны; -ная артил- лерия уст. атомная артылёрыя; -ная бомба атомная бомба; -ная под- готовка атомная падрыхтбука; -ная силовая установка атомная сыавая устанбука; -ная энергия физ. ато- мная энёрпя; -ное оружие атамная збрбя; -ное ядрб физ. атамнае ядро; -ная масса физ. атамная маса; -ные боеприпасы атамныя боепрыпасы; -ный реактор атамны рэактар; -ный флот атамны флот. 29
АТОМОХбд атамахбд, -да м. АТОМЩИК разг. атамшчык, -ка м. АТРИБУТ в разн. знач. атрибут, -та м; -ЙВНОСТЬ атрыбутыунасць, -щ ж. АТРОФИРОВАННЫЙ атрафхра- ваны; -ИРОВАТЬСЯ сов. и несов. атрафхравахща; -ИЯ прям., перен. атрафхя, -фп ж. АТС (автоматйческая телефонная станция) АТС нескл., ж (а$та- матычная тэлефбнная станцыя). АТТАШЕ дипл. аташэ нескл., м; военно-воздушный а. ваенна-павёт- раны аташэ; военно-морскбй а. ваённа-марск! аташэ; военный а. ваённы аташэ. АТТЕСТ//АТ атэстбт, -та м; а. о среднем образовании атэстат аб сярэдняй адукацьп; а. зрелости атэ- стат сталасщ; вещевбй а. рэчавы атэстат; денежный а. грашбвы атэ- стат; продовольственный а. харчбвы атэстат; -АЦИОННЫЙ атэста- цыйны; -АЦИЯ атэстацыя, -цы| ж; -бВАННЫИ атэставаны; -ОВАТЬ 1. сов. атэставаць; 2. несов. атэ- стбуваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд. атэстбувацца. АУДИТОР аудытар, -ра м. АУКЦИбн аукцыён, -ну м\ -ИСТ аукцыяшст, -та лг, -НЫЙ аукцы- ённы. АЭРАЦИбнНЫЙ ав. аэрацыйны. АЭРАЦИЯ спец, аэрация, -цы! ж\ а. воды (зданий, почвы) аэрация вады (будынкаУ, глебы). АЭРОБАЗА аэрабаза, -зы ж. АЭРОБУС аэробус, -са м. АЭРОВИЗУАЛЬНЫЙ ав. аэравь зуальны. АЭРОВОКЗАЛ аэравакзал, -ла м. АфРбГРАФ спец, аэрограф, -фа м; -ЙЧЕСКИЙ аэраграфхчны; -йче- ский способ аэраграфхчны спосаб. АЭРОГРАФИЯ аэраграфы, -фц ж. аэродинам//икд спец, аэра- дынампса, -ю ж; -ИЧЕСКИЙ аэ- родинамики; -йческая поверхность ав. аэрадынамхчная павёрхня; -йче- ская труба аэрадынамхчная труба; -йческие гребни ав. аэрадына- мхчныя грабянх; -йческие сйлы физ. аэрадынамхчныя схлы; -йческие схемы летательных аппаратов аэ- радынамхчныя схемы лятальных апаратау; -йческие характерйстики аэрадынамхчныя характарыстыха; -йческий нагрев ав. аэрадынамхчны нагрбу; -йческий тбрмоз ав. аэрады- намхчны тбрмаз; -ическое качество ав. аэрадынамхчная якасць. АЭРОДРбм ав. аэрадрбм, -ма м; а. базйрования аэрадрбм башравання; а. манёвра аэрадром манёура; а. подскока аэрадром падскбку; а. с искусственным покрытием аэрадром са штучным пакрыццём* военный а. ваённы аэрадром; временный а. часбвы аэрадром; вспомогательный а. ‘дапамбжны аэрадром; гра- жданский а. грамадзянсю аэрадром; грунтовой а. грунтавы аэрадром; действующий а. дзёючы аэрадром; запасный а. запасны аэрадром; ле- довый а. лядовы аэрадрбм; ложный а. несапраудны аэрадрбм; основной а. аснбуны аэрадром; полевой а. па- лявы аэрадром; постоянный а. па- стаянны аэрадром; резервный а. рэ- зервовы аэрадром; трассовый а. трасавы аэрадром. АЭРОДРбМНО-ТЕХНЙЧЕСК// ИЙ: ~'ая служба аэрадромна-тэх- шчная служба; -ое обеспечение аэ- радрбмна-тэхнхчнае забеспячэнне. АЭРОДРбмН//Ь1Й аэрадрбмны; а. манёвр авиации аэрадрбмны манёур авшцы!; а. район аэра- дрбмны раён; а. Узел аэрадрбмны вузел; -ая сеть аэрадрбмная сетка; -ая служба аэрадрбмная служба; -ые аварийные тормозные уста- новки аэрадрбмныя аварыйныя тар- мазныя устанбую; -ые знаки аэра- дрбмныя знаю. АЭРОЗблЬ аэразбль, -л! ж; -НЫЙ аэразбльны; -ный генератор аэразбльны генератар. АЭРОКЛУБ аэраклуб, -ба м. АЭРОКОСМИЧЕСКИЙ аэра- касм!чны. АЭРОЛЙФТ аэралхфт, -та м. АЭР0Л//ОГ аэрблаг, -га м; -ОГИЧЕСКИЙ аэралапчны; -огй- ческие приборы аэралапчныя 30
прыббры (прылАды); -6ГИЯ аэ- ралбпя, -rii ж. АЭРОЛбЦИЯ ав. аэралбцыя, -цьй ж. АЭРОМАГНЙТН//ЫЙ аэрамаг- нггны; -яя съемка аэрамапйтная здымка. АЭРОМАГНИТбМЕТР ав. аэра- магштбметр, -ра м. АЭРО МАЙК аэрамайк, -кА м. АЭРОМЁТОД геогр. аэрамбтад, -ду м. АЭРОМОБЙЛЬ аэрамабить, -ля м; -НОСТЬ аэрамабитьнасць, -щ ж, -НЫЙ ав. аэрамабшьны; -кая операция аэрамабитьная аперАцыя; -ные войска аэрамабитьныя войск!. АЭРОНАВИГ//АЦИ6ННЫЙ аэ- ранав!гацыйны; -ацибнная кАрта аэранавггацыйная карта; -анионное обеспечение аэранавпацыйнае за- беспячэнне; -анионное описание аэранавйгацыйнае ашсанне; -аци- бнные огни аэранавпацыйныя агш; -АЦИЯ аэранавийцыя, -цы! ж. АЭРОНАВТ аэранАуг, -та м; -ИКА аэранАутыка, -id ж. АЭРООПРЫСКИВАТЕЛЬ аэра- апырсквальнпс, -ка м. аэроплан аэраплан, -на м; -НЫЙ аэраплАнавы, аэрапланны; самалётны. АЭРОПбЕЗД аэрапбезд, -да м. АЭРОПбРТ аэрапбрт, -та м. АЭРОСАЛбн аэрасалбн, -на м. АЭРОСАн//И аэрасАш, -ней ед. нет; а.-амфибия аэрасАн!-амф1б!я; -НЫЙ аэрасанны. АЭРОСИНбпТ//ИК аэрасшбп- тык, -ка м; -ЙЧЕСКИЙ аэрасша- птычны. БАБА техн, баба, -бы ж; б. молота бАба мблата; ручная б. ручная бАба. БАГЕР техн. бАгер, -ра м; -МЕЙСТР багермАйстар, -тра м; АЭРОСНЙМОК аэраздймак, -мка м. АЭРОСТАНЦИЯ аэрастАнцыя, -цы! ж. АЭРОСТАТ аэрастАт, -та л<; а. во- здушного заграждения аэрастАт паветранай загарбды; а. наблюдения аэрастАт назфАння; а. своббдного полёта аэрастАт сваббднага налёту; автоматический а. аутаматйчны аэ- растАт; неуправляемый а. нек!ра- вАльны аэрастАт; пилотируемый а. пшатУемы аэрастАт; привязибй а. прывязны аэрастАт; управляемый а. юр^емы (к!равАльны) аэрастАт; -ИКА аэрастАтыка, -id ж; -ЙЧЕ- СКИЙ аэрастатычны; -НЫЙ аэра- стАтны. АЭРОСЪЁМ//КА аэраздымка, -id ж; -ОЧНЫЙ аэраздымачны. АЭРОУЗЕЛ аэравузел, -злА м. АЭРОФЛбТ аэрафлбт, -ту м. АЭРОФОТОАППАРАт аэрафота- апарат, -та м. АЭРОФОТОГРАММЕТРИЯ аэра- фотаграмметрыя, -рьп ж. АЭРОФОТОГРАФИЯ аэрафата- трАф!я, -фй ж. АЭРОФОТООБОР^ДОВАНИЕ аэрафотаабсталявАнне, -ння ср. аэрофоторазв4дка аэрафота- разведка, -к! ж. АЭРОФОТОСЛУЖБА аэрафота- служба, -бы ж. АЭРОФОТО//СНЙМОК аэрафо- таздымак, -мка м; -СЪЁМКА аэра- фотаздымка, -id ж. АЭРОФОТОТОПОГРАФИЯ аэра- фотатапаграфы, -фц ж. A^v (Атомная электростанция) АЭС нескл., ж (Атамная электра- стАнцыя). Б -НЫЙ багерны; -ный насос баге- рная помпа. БАГбР багор, -грА му бусак, -кА м; пожарный б. пажАрны багбр 31
(бусак); -НЫЙ багбрны, бусачны; -ШИК багбршчык, -ка л/, бусачнпс, -ка м. БАЗА в разн. знач. база, -зы ж, б. войны база вайны; б. высадки мор- ского десанта база высадю марскога дэсанта; б. снабжения база забес- пячэння; авиационная б. авыцый- ныя база; авторемонтная б. аута- рамонтная база; береговая б. бера- гавая база; военная б. ваенная база; военно-воздушная б. ваённа-павёт- раная база; военно-морская б. ваённа-марская база; военно-по- чтовая б. ваённа-паштовая база; материально-техническая б. матэ- рыяльна-тэхшчная база; морская авиационная б. марская авйцыйная база; перевалочная б. перавалачная база; плавучая б. плывучая база; по- левая авторемонтная б. палявая ау- тарамонтная база; полевая почтовая б. палявая паштовая база; полевая ремонтная б. палявая рамбнтная база; ракетная б. ракетная база; ремонтная б. рамбнтная база; тан- корембнтная б. танкарамбнтная ба- за; учебно-материальная б. вучэбна- матэрыяльная база. БАЗЙР//ОВАНИЕ баз1раванне, -ння ср; б. авиации базфаванне авшцьп; б. сил флота баз!раванне сит флоту; -ОВАТЬ несов. грун- таваць, базфаваць; -ОВАТЬСЯ 1. (основываться) грунтавацца, баз!ра- вацца; 2. воен. баз1равацца; ~6вКА баз!роука, -Ki ж. БАЗОВ//ЫЙ базавы; -ая авиация базавая авыцыя; -ая машина база- вая машына; -ые плавучие средства базавыя плывучыя србдкь БАЙДАРА байдара, -ры ж. БАЙДАРКА байдарка, -Ki ж. БАЙКА текст, байка, -Ki ж. БАЙКОВЫЙ текст, байкавы, ба- ёвы. БАК I (для воды) бак, род. ббка м; балластный б. баластны бак; бензи- новый б. бензтнавы бак; дополни- тельный б. дадаткбвы бак; запасной б. запасны бак; подвесной б. пад- вёсны бак; проявочный б. праявач- ны бак; топливный б. пал!уны бак. БАК II мор. бак, род. бака м. бакб6рт мор. бакборт, -та м. БАКОВЫЙ мор. бакавы. БАКТЕРИАЛБН//ЫЙ бактэрый- ны, бактэрыяльны; -ые средства бакгэрыйныя (бактэрыяльныя) србдкь БАКТЕРИбл//ОГ бакгэрыёлаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ бактэрыяла- пчны; -огическое оружие бактэрыя- лапчная зброя; -огическая война бактэрыялапчная ванна; -ОГИЯ бактэрыялбпя, -rii ж. БАКТЕРИЯ бактэрыя, -рьп ж. БАКШТАГ мор. бакштаг, -га м. БАКШТбв мор. бакштоу, -тбва м; -НЫЙ бакштоуны. БАЛАНС в разн. знач. баланс, -су м. БАЛАНСИР техн, балансир, -ра м; -ОВАНИЕ балансаванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. в разн. знач. балан- саваць; ~6ВКА 6аланс1рбука, -Ki ж; -бвочный баланс1ровачны. БАЛАНС//НЫЙ балансны; -ОВЫЙ балансавы. БАЛКА I техн, бэлька, -Ki ж; б. передней оси бэлька пярэдняй Boci; б. перекрытия бэлька перакрыцця; мостовая б. маставая бэлька; опор- ная бъ апорная бэлька; поперечная б. папярбчная бэлька; продольная б. падбужная бэлька; стальная б. стальная бэлька. БАЛКА II ж (овраг) яр, род. яра м, лагчына, -ны ж. БАЛЛ в разн. знач. бал, род. бала м. БАЛЛАСТ прям., перен. баласт, -ту м. БАЛЛАСТ//ЕР ж.-д. баласцер, -ра м;, -ЙРОВАТЬ несов. баластаваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, баластавац- ца; -ИРЙВКА ж баластаванне, -ння ср, баласщрбука, w-id ж; -НЫЙ баластны; -ОВЫЙ балас- тавы. БАЛЛЙСТ//ИКА воен, балютыка, -Ki ж; внешняя б. знёшняя, балк JKa; внутренняя б. унуграная балютыка; -ЙТ воен, балютыт, -ту 32
м; -ЙЧЕСКИЙ балктычны; -иче- ская гибкость оружия балктычная пбкасць збрсй; -йческая ракета балктычная ракета; -йческая трас- са балктычная траса; -йческая фо- токамера балктычная фотакАмера; -йческие условия стрельбы балк- тычныя умовы стральбы; -йческие характеристики балктычныя хара- кгарыстыга; -йческий вычислитель балктычны вьипчАльшк; -йческий коэффициент балктычны каэфщы- ент; -йческий спуск балктычны спуск; -йческое подобие балктыч- ная падобнасць. БАЛЛбн балон, -на м; б. высокого давления балон высокага щеку; б. низкого давления балон шзкага щеку; б. с горючей смесью балон з гаручай сумессю; б. со сжатым воз- духом балон са ещенутым павётрам; ацетиленовый б. ацэтылёнавы ба- лон (балон з ацэтылёнам); газовый б. газавы балон* кислородный б. кклародны балон; ранцевый б. рАнцавы балбн. БАЛЛОНЕТ ав. баланёт, -та м. БАЛЛбнНЫЙ балонны. БАЛОЧНЫЙ бэлечны. БАЛТИ//ЕЦ балтыец, -тыйца м; -ЙСКИЙ балтыйскь БАНДА (шайка) банда, -ды ж. БАНДАЖ мед., техн, бандаж, -жА м'ь -ИСТ спец, бандажыст, -та м\ -ЙСТКА бандажыстка, -ю ж\ -НИК спец, бандажное, -ка м; -НЫЙ бандажны. БАНДЕРблЬ бандэрбль, -ni ж; -НЫЙ бандэрбльны. БАНДИТ бандыт, -та м; -ЙЗМ бандытйзм, -му м; -КА бандытка, -id ж; -СКИЙ бандыща. БАНК банк, род. банка лг, го- сударственный б. дзяржАуны баню БАНКА I (мель) банка, -Ki ж. БАНКА II (сиденье в лодке) лА?ка, -Ki ж. БАНКЁТ техн, банкёт, -та м; -НЫЙ банкётны. БАНКИР банкзр, -ра м; -СКИЙ банюрскь БАНКНбт фин. банкнот, -та м; -НЫЙ банкнбтны. БАНКОВ//СКИЙ банкаусга; -ЫЙ банкавы. БАНКРбт прям:, перен. банкрут, -та м. банкр6т//иться несов. прост. банкруцщца; -СКИЙ банкрота; -СТВО банкруцгва, -ва ср. БАННИК воен, баншк, -ка м. бАнно-прАчечный лАзнева- прАльны. БАННЫЙ лазневы. БАНЩИ//К лАзеншчык, -ка м; -ЦА лАзеншчыца, -цы ж. БАНЯ лАзня, -Hi ж, б.-прачечная лАзня-прАльня, род. лАзш-прАлып ж. БАР геогр. бар, род. бара м. БАРАБАН в разн. знач. барабан, -на лг, б. револьвера барабан рэва- львёра; кабельный б. кАбельны ба- рабан; патрённый б. патрбнны ба- рабан; тормозной б. тармазны ба- рабан; фрикционный б. фры- кцыйный барабан; цепной б. лан- цугбвы барабАн; -ИТЬ несов. ба- рабанщь; -НЫЙ барабанны; -ЩИК барабАншчык, -ка м\ -ЩИЦА барабаншчыца, -цы ж. БАРАК барАк, -ка м. БАРАНКА (рулевое колесо) прост. абаранак, -нка м. БАРБЁТ барбет, -та м. БАРЖ//А мор. б&ржа, -жы ж\ ар- тиллерийская б. артылерыйская баржа; вооружённая б. узбрденая баржа; грузовАя б. грузавАя баржа; десантная б. дэсантная бАржа; ре- чная б. рачнАя баржа; самахёдная б. самахбдная бАржа; санитАрная б. санггарная бАржа; танкодесантная б. танкадэсАнтная бАржа; -ЕВОЙ, -ЕВЫЙ баржавы. БАРЖЕСТРОЁНИЕ баржабудавАн- не, -ння ср. БАРК мор. барк, род. бАрка м. БАРКА бАрка, -Ki ж, уст. барлша, -ны ж. БАРКАС мор. баркАс, -са м\ -НЫЙ баркАсны. 2 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 33
БАРбГРАФ барограф, -фа м. БАРОКАМЕРА баракамера, -ры ж. БАРбМЕТР барбметр, -ра м; -ЙЧЕСКИЙ бараметрычны. БАРОСТАТ метеор, барастат, -та м. БАРРАЖ спец, бараж, -жу м; воз- душный б. лавётраны бараж; минный б. мгнны бараж; -ИРОВА- НИЕ ав. баражыраванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. баражыраваць. БДРРИКАД//А барыкада, -ды ж; -ЦРОВАТЬ несов. барыкадаваць; -ИРОВАТЬСЯ возвр., страд, бары- кадавацца; -НЫЙ барыкадны. БАРТЕР бартер, -ру лг, -НЫЙ бартерны. БАРЬЕР в разн. знач. бар’ёр, -ра м; звуковой б. гукавы бар’ёр; тепловой б. цеплавы бар’ёр; -НЫЙ ба- р’ёрны. БАСмАч, -ча м; -ЕСКИЙ бас- маша; -ЕСТВО басмаидва, -ва ср. БАССЕЙН в разн. знач. басёйн, -на м; б. реки басёйн paid; опытный б. дбследны басёйн; плавательный б. плавальны басёйн; сланцевый б. сланцавы басёйн; -ОВЫЙ басёй- навы. БАСТИбн воен, бастыён, -на м; -НЫЙ бастыённы. БАТАЛЁР воен., мор. баталёр, -ра м. БАТАЛЙСТ иск. баталхст, -та м. БАТАЛИЯ уст., шутл. баталш, -лй ж. БАтАлЬН//Ь1Й иск. батальны; -ая живопись батальны жывапгс. БАТАЛЬбН воен, батальён, -на м; б. бетонных работ батальён бетон- ных работ; б. морской пехоты бата- льён марскбй пяхбты; б. обслужи- вания батальён абслугбування; б. полевого водоснабжения батальён палявбга водазабеспячэння; б. связи батальён сувяз!; автотранс- портный б. аутатранспартны бата- льён; аэродромно-строительный б. аэрадромна-будаушчы батальён; военно-строительный б. ваённа-бу- даунны батальён; воздушно-десант- ный б. павётрана-дэсантны бата- льён; горнопехбтный б. горнапя- хбтны батальён; горнострелковый б. горнастралкбвы батальён; дисци- плинарный б. дысцыплшарны бата- льён; дорожно-комендантский б. дарбжна-каменданща батальён; дорожно-строительный б. дарбжна- будаушчы батальён; инженёрно- дорожный б. шжынёрна-дарбжны батальён; инженерный б. шжы- нёрны батальён; линейно-кабель- ный б. лшёйна-кабельны батальён; лыжный б. лыжны батальён; медико-санитарный б. мёдыка-са- Штарны батальён; мостостроитель- ный б. мостабудаУшчы батальён; мотопехотный б. мотапяхбтны бата- льён; мотострелковый б. мотастра- лкбвы батальён; отдельный б. асобны батальён; отдельный раз- ведывательный б. асобны развё- двальны батальён; парашютно- десантный б. парашутна-дэсантны батальён; пехотный б. пяхбтны ба- тальён; понтонно-мостовой б. па- нтбнна-маставы батальён; пулеме- тно-артиллерийский б. кулямётна- артылерыйсю. батальён; радио- релейный б. радыёрэлёйны бата- льён; радиотехнический б. радыё- тэхшчны батальён; разведыватель- ный б. развёдвальны батальён; са- пёрный б. сапёрны батальён; стре- лковый б. стралкбвы батальён; танковый б. танкавы батальён; тя- жёлый танковый б. цяжю танкавы батальён; усйленный б. узмбцнены батальён; учебный б. вучэбны бата- льён; химический б. хГшчны бата- льён; штрафной б. штрафны бата- льён; -НЫЙ батальённы; -ная ар- тиллерия батальённая артылёрыя; -ный район обороны батальённы раён абарбны; -ный тыл батальён- ны тыл. БАТАН техн, батан, -на м. БАТАРЕЕЦ батарбец, -рэйца м. БАТАРЁЙКА батарейка, -id ж. БАТАРЁЙНЫЙ воен, батарэйны. БАТАРЕЯ в разн. знач. батарэя, -pai ж; б. артиллерийской инструме- нтальной разведки батарэя арты- лерыйскай шструментальнай ра- звёдю; б. безоткатных орудий ба- 34
тарАя безадкатных гармат; б. бере- говбй артиллерии батарэя берагавой артылёрьп; б. звуковбй разведки ба- тарэя гукавой разведи; б. накала батарАя напАлу; б. противотанковых управляемых реактивных снарядов батарэя проштанкавых (супраць- танкавых) правильных рэакгыуных снарадау; б. реактивной артиллерии батарэя рэакгыунай артылёры!; б. самоходно-артиллерийских устано- вок (САУ) батарэя самахрдна-арты- лерыйсюх установак (САУ); б. уп- равления батарэя юравАння; акку- муляторная б. акумулятарная ба- тарэя; анбдная б. анбдная батарэя; артиллерийская б. артылерыйская батарэя; башенная б. вёжавая бата- рэя; бАшенная береговАя б. вёжавая берагавАя батарэя; береговая реа- ктивная б. берагавАя рэактыуная батарэя; гАубичная б. гАубхчная ба- тарея; зенитная артиллерийская б. зенпная артылерыйская батарАя; зенитная ракётная б. зенггная ра- кетная батарАя; истребйтельно-про- тивотАнковая б. зшшчАльна-про- цгтАнкавая батарАя; местная б. мя- сцбвая батарАя; миномётная б. мша- мётная батарАя; огневАя б. агнявАя батарАя; отдельная б. асобная ба- тарАя; плавучая б. плывучая ба- тарАя; противотАнковая б. прош- тАнкавая (супрацьтАнкавая) бата- рАя; пушечная б. гармАтная (пута- нная) батарАя; ракётная б. ракетная батарАя; реактивная б. рэактыуная батарАя; стартовая б. стартавая ба- тарАя; сухая б. сухАя батарАя; то- рпедная б. тарпедная батарАя; учебная б. вучАбная батарАя; цен- тральная б. цэнтральная батарАя; штабная б. штабная батарАя; эле- ктрическая б. электрычная батарАя. БАТИМ//ЕТРЙЧЕСКИЙ батыме- трычны; метрическая карта батыме- трычная карта; ~ЁТРИЯ батымёт- рыя, -рьп ж. БАТИПЛАН батыплАн, -на м. БАТИСКАФ батыскАф, -фа м. БАТИСФЕРА батисфера, -ры ж. БАТбМЕТР батбметр, -ра м. БАФТИНГ ав. бАфтынг, -iy м. БАЧбК умении. бачок, -чка м. бАшЕН//КА умении. вежка, -id ж, вежачка, -Ki ж; -НЫЙ вёжавы. БАШЛЫК башлык, -кА м. БАШМА//К 1. чаравпс, -ка м; 2. спец. башмАк, -ка м; тормозной б. тармазны башмАк; -ЧНИК 1. уст. шавец, род. шаУдА м; 2. спец. ба- шмАчшк, -ка м; -ЧНЫЙ 1. чаравтч- ны; 2. спец. башмАчны. БАШНЯ в разн. знач. вёжа, -жы ж; б. обслуживания вежа абслугбуван- ня; б. с круговым вращением вежа з кругавым вярчАннем; б. танка вежа тАнка; броневая б. бранявАя вежа; водонапорная б. воданапбрная ве- жа; наблюдательная б. наз!рАльная вёжа; орудийная б. гармАтная вежа. БДЙТЕЛБН//О нареч. шльна; -ОСТЬ шльнасць, -щ ж; ~ыи тпльны. БЕБ^Т бебуг, -та м. БЕГ в разн. знач. бег, род. б&у м; б. на лыжах бег на лыжах; б. на месте бег на мёсцы; -ЛЁЦ уцякАч, род. уцекачА м, разм. бяглйк, род. бег- лякА м. БЙГЛ//О нареч. бёгла; -ОСТЬ бёг- ласць, -Ш ж; -ЫЙ 1. (убежавший) уцёклы, збёглы; 2. (быстрый) бег- лы; ~ое чтение бёглае чытАнне; ~ый огбнь воен, бёглы агбнь. БЕГОвбЙ бегавы. БЕГбМ нареч. бягом; бегма. БЁГСГ//ВО ср уцёю, -каУ мн., ед. уцёк, -ку м\ обратить в б. прымУсщь уцякАць; обратиться в б. к^нуцца (пусщцца) наУдёт; спасаться -вом ратавАцца Удёкаш. Б£Г1п бятун, род. бегуна м. БЕГУНбк техн, бетунок, -нка м. ЪЕРрЬ (насть ноги) бядрб, -рА Ф, сдягнб, -нА ф; (верхняя часть бе- дра) клуб, род. кл^ба м, мн. клубы, -ббУ; ширбкие бедра шырбюя клубы; руй на бедра спорт, pyid у бокц 2. (часть туши) кумпяк, -ка м; сцягняк, род. сдегнякА м. 35
БЕДСТВ//ЕННЫЙ бядотны, га- рбтны, няшчасны; -енное по- ложение бядотнае станбвпнча; ~ИЕ ср бёдства, -ва ср, бядота, -ты ж, бяда, -ды ж. няшчасце, -ця ср; си- гнал б. сигнал бедства (няшчасця); стихийное б. стыххйнае бедства; -ОВАТЬ несов. гараваць, жыць у бядоце (у нястачы). БЁЖЕН//ЕЦ бёжанец, -нца м, уцякач, род. уцекача м; ~КА бёжа- нка, -Ki ж, уцякачка, -Ki ж; -СКИЙ бёжансю; -СТВО бежан- ства, -ства ср, уцёкА, -кау ед. нет. БЕЗ (БЕЗО) предлог с род. без (каго-чаго)} без вести пропавший без вестак прапаушы; без ответа без адкАзу; без четверти два часа без чвэртк! дзве гадзшы; без исключе- ния без выключения; не без осно- вания не без падставы; безо всяких перемен без усйюх перамён. БЕЗАВАРЙЙН//ОСТБ безаварый- насць, -щ ж\ -ЫЙ безаварийны. БЕЗБОЛЕЗНЕНН//О нареч. 1. бязбольна; 2. перен. (легко) легка; -ОСТЬ 1. бязббльнасць, -щ ж; 2. перен. лёгкасць, -щ ж\ -ЫЙ 1. бяз- больны; 2. перен. (лёгкий) лёпа; -ая реорганизация лёгкая рэарга- шзацыя. БЕЗВЁСТН//О нареч. невядбма; б. отсутствующий адсутны без вестак; -ОСТЬ невядбмасць, -щ ж\ -ЫЙ невядбмы; -ое отсутствие юр. адсУтгнасць без вестак. БЕЗВИНН//О нареч. бязвшна; -ОСТЬ бязвшнасць, -щ ж\ невЬ наватасць, -щ ж\ ~ЫЙ бязвшны, невшаваты. БЕЗВОЗВРАТН//О нареч. незва- рбтна; -ОСТЬ незварбтнасць, -щ ж; -ЫЙ незваубтны; -ая сс^да не- зварбтная пазыка; -ые потери не- зварбтныя страты. БЕЗВОЗДУШН//ЫЙ беспавёт- раны; -ое пространство физ. бес- павётраная прастора. БЕЗВбл//ИЕ ср бязвблле, -лля ср, бязвольнасць, -щ ж; -ЬНО нареч. бязвольна; -ЬНОСТЬ бязволь- насць, -щ ж; -ЬНЫЙ бязвольны. БЕЗВРЁДН//О нареч. няшкбдна, бясшкбдна; -ОСТЬ няшкбднасщи -щ ж, бясшкбднасць, -ш Ж; -ЫЙ няшкбдны, бясшкбдны. БЕЗВЙХОДН//О нареч. бязвыха- дна; -ОСТЬ бязвыхаднасць, -щ ж; -ЫЙ бязвыхадны; попасть в -ое по- ложёние трапщь у бязвыхаднае станбвшхча. БЕЗГРАНЙЧН//О нареч. бяз- мёжна, бяскрайне; -ОСТЬ бяз- мёжнасць, -щ ж, бяскрайнасць, -щ ж; -ЫЙ бязмёжны, бяскрайнь БЕЗДОРбЖНЫЙ бездарожны. БЕЗДОРОЖЬЕ ср 1. (отсутствие дорог) бездарбжжа, -жжа ср; 2. (рас- путица) бёздараж, -жы ж. БЕЗДУМН//О нареч. бязд^мна; -ЫИ бяздумны. БЕЗДУХ6ВН//ОСТЬ бездухб?- насць, -щ ж; -ЫЙ бездуховны. БЕЗД^ТП//ИЕ ср бязд£шнасць, -щ ж; -НО нареч. бяздУчнна; -НЫЙ бяздушны. БЕЗДЙМНЫЙ бяздымны. БЕЗДЫХАННЫЙ мёртвы, не- жывы. БЕЗЖАЛОСТН//О нареч. бязлгга- сна; -ОСТЬ бязлпаснасць, -щ ж; -ЫЙ бязлпасны. БЕЗЗАВЁТН//О нареч. беззапа- вётна, самаахвйрна, самааддана; -ОСТЬ беззапавётнасць, -щ ж, са- маахвярнасць, -щ ж, самаадда- насць, -щ ж; -ЫЙ беззапавётны, самаахвярны, самаадданы. БЕЗЗАКбн//ИЕ ср беззакбннасць, -Hi ж; -НИЧАТЬ несов. разг, дзёй- шчаць беззаконна, парушаць закон; -НО нареч. беззаконна; -НОСТЬ беззакбннасць, -щ ж; -НЫЙ без- законны. БЕЗЗАЩЙТН//ОСТЬ безабарбн- насць, -ш ж; -ЫЙ безабаронны. БЕЗЛАФЁТНЫЙ безлафётны. БЕЗЛЁС//НЫЙ бязлёсны; -ЬЕ <р бязлёсща, -цы ж, бязлёссе, -сся ср. БЕЗЛбПАСТНЫЙ бязлбпасцевы. БЕЗМЁРН//О нареч. непамёрна, бязмёрна; -ОСТЬ непамёрнасць, 36
-щ ж, бязмернасць, -щ ж, -ЫЙ непамерны, бязмёрны. БЕЗМОТОРНЫЙ ав. безматбрны. БЕЗНАДЁЖН//О нареч. безнадзёй- на; -ОСТЬ безнадзёйнасць, -щ ж\ -ЫЙ безнадзёйны. БЕЗНАДЗбРН//ОСТЬ безнагляд- насць, -щ ж; -ЫЙ безнаглядны. БЕЗНАКАЗАНН//О нареч. беспа- карАна, бяскарна; -ОСТЬ беспа- карАнасць, -щ ж, бяскарнасць, -щ ж; -ЫЙ беспакараны, бяскарны. БЕЗНАЛИЧНЫЙ фин. безнаяуны; б. расчёт безнаяуны разлпс. БЕЗНАЧАл//ИЕ (безвластие) без- улАддзе, -ддзя ср; -ЬНЫЙ без- уладны. безнрАвственн//о нареч. 1. аморальна; 2. разбэшчана, рас- писка; -ОСТЬ 1. амаральнасць, -щ ж; 2. разбэшчанасць, -щ ж, рас- пуста, -ты ж; -ЫЙ 1. амарАльны; 2. (развращённый) разббшчаны; (рас- путный) распусны. БЕЗОГОВбРОЧН//0 нареч. беза- гавбрачна; -ОСТЬ безагаворач- насць, -щ ж\ -ЫЙ безагавбрачны. БЕЗОПАСН//О нареч. бяспёчна; -ОСТЬ бяспёчнасць, -щ ж, бяс- пёка, -Ki ж; -ость плавания кораблё (с^дна) бяспёка плавания карабля (судна); -ость полётов бяспёка па- лётаУ; государственная -ость дзяр- жа^ная бяспека; противопожарная -ость процшажарная (супраць- пажАрная) бяспёка; -ЫИ бяс- пёчны; -ое удаление бяспёчнае ад- далённе; -ый временной интервал бяспёчны чАсавы штэрвал. БЕЗОРУЖНЫЙ бяззбрбйны; (не- вооружённый) няУзбрбены. БЕЗОСКбЛОЧН//ЫЙ безаскб- лачны; -ое стекло безаскблачнае шкло. БЕЗбСНЫЙ бязвосевы. БЕЗОТВЁТН//О нареч. без адкАзу, мбучю, бязмбуна; -ОСТЬ 1. (молча- ливость) бязмбунасць, -щ ж, маУклхвасць, -щ ж; 2. (покорность) пакбрл1васць, -ш ж, пакбрнасць, -Ш ж; -ЫЙ 1. (молчаливый) бяз- мбуны, ма$кл1вы; 2. (покорный) пакбрл!вы, пакбрны; 3. (оставший- ся без ответа) без адказу. БЕЗОТВЕТСТВЕНН//О нареч. бе- задказна; -ОСТЬ безадказнасць, -щ ж; -ЫЙ безадкАзны. БЕЗОТКАЗН//О нареч. безадмоу- на, спрАуна; -ЫЙ безадмоуны, без- дакбрны, спра$гны; ~ая работа ма- шины спрауная (бездакорная) ра- ббта машыны. БЕЗОТКАТН//ЫЙ воен, безад- катны; -ое орудие безадкаткая га- рмАта. БЕЗОШЙБОЧН//О нареч. бес- памылкбва; -ОСТЬ беспамыл- кбвасць, -щ ж; -ЫЙ беспамыл- кбвы. БЕЗУПРЙЧН//О нареч. без- дакбрна; беззаганна; -ОСТЬ без- дакбрнасць, -щ ж; беззагАннасць, -щ ж; -ЫЙ бездакбрны; (безуко- ризненный) беззагАнны. БЕЗЪЙДЕРН//ЫЙ бяз’ядзерны; -ая зона бяз’йдзерная зона. БЕЛОГВАРДЕ//ЕЦ белагвардзёец, -дзёйца м; -ЙСКИЙ белагвар- дзёйск!; -ЙЩИНА собир. белагвар- дзёйшчына, -ны ж. БЕЛОФЙН//Н белафш, -на м; -СКИЙ белафшсю. БЕЛОЭМИГРАНТ белаэмпрАнт, -та м; -СКИЙ белаэмпрАншо; -ЩИНА собир. разг. белаэмпрАнт- шчына, -ны ж. ср собир. бялгзна, -ны ж; нательное б. сподняя (надельная) бялгзна; постельное б. пасцёльная бяльзна; -ЕВОЙ бялпнавы. БЕНЗЙН бензш, -ну м; авиацион- ный б. авшцыйны бензш; авто- мобильный б. аутамабшьны бензш; этилированный б. этыл1раваны бен- зш; -ОВЫЙ бензшавы. БЕНЗИНОПРОВбд Зензшапра- вбд, -да м. БЕНЗИНОРЁЗ бензшарэз, -за м. БЕНЗИНОХРАНЙЛИЩЕ бензша- схбвйпча, -шча ср. БЕНЗОБАК бензабАк, -ка м. БЕНЗОВбЗ бензавбз, -за м. 37
БЕНЗОЗАПРАВ//КА бензазапрау- ка, -Ki ж, -ОЧНЫЙ бензазапра- вачны; -ЩИК бензазапрАушчык, -ка м. БЕНЗОКОЛбнКА бензакалбнка, -Ki ж. БЕНЗОМЁР бензамёр, -ра м. БЕНЗОМОТбР бензаматбр, -ра м; -НЫЙ бензаматбрны. БЕНЗОНАСбС м бензапбмпа, -пы ж. БЕНЗОПИЛА бензапшА, -лы ж. БЕНЗОПРОВбд бензаправбд, -да м. БЕНЗОСНАБЖЕНИЕ бензазабес- пячэнне, -ння ср. БЕНЗОФИЛЬТР бензафшьтр, -ра м. БЕНЗОХРАНИЛИЩЕ бензасхбвЬ шча, -шча ср. БЕНЗОЦИСТЁРНА бензацыстэр- на, -ны ж. БЕРДАНКА воен, бярдАнка, -Ki ж. БЕРДЫШ ист. бярдыш, род. бер- дыша м. БЕРЕГ бераг, -га м; б. моря бёраг мора; б. реки бераг раю; обрыви- стый б. абрывгсты (круты) бераг; противоположный б. прошлёглы (супрацълёглы) бераг; -ОВОЙ бе- рагавы; -овая артиллерия воен, бе- рагавая аргылёрыя; -овая база бе- рагавая база; -овая оборона бера- гавАя абарбна; -овАя охрана бера- гавАя ахбва; -овая служба берагавАя служба; -овбе наблюдение за мбрем берагавбе назфАнне за морам; -овбй флагманский командный пункт берагавы флАгмансю камАн- дны пункт; -овые ракетно-артил- лерийские войска берагавыя ракет- на-артылерыйсюя вбйсю; -овые укрепления берагавыя ^мацаванш. БЕРЕЖЛЙВ//О нареч. беражлша, ашчадна, эканбмна; -ОСТЬ бе- ражлхвасць, -щ ж, ашчаднаспь, -щ ж, эканбмнасць, -щ ж, -ЫЙ бе- ражл1вы, ашчадны, эканбмны. БЁРЕЖН//О нареч. асцярбжна, бе- ражлша; (заботливо) клапатл!ва; -ОСТЬ асцярбжнасць, -Щ ж, бе- ражлгвасць, -щ ж; (заботливость) клапатлшасць, -щ ж\ -ЫЙ асця- рбжны, беражл1вы; (заботливый) клапатлшы. БЕРЕЙТОР бербйтар, -ра ж; -СКИЙ берэйтарсю. БЕРЕТ берэт, -та м. БЁРМА воен, берма, -мы ж. БЕСКАРКАСНЫЙ бескаркасны. БЕСКИСЛОРбДНЫЙ бесюсла- рбдны. БЕСКЛАПАННЫЙ бясклапанны. БЕСКЛАССОВ//ОСТЬ бяскласа- васць, -щ ж; -ЫЙ бяскласавы; -ое общество бяскласавае грамадства. БЕСКОЗЙРКА бесказырка, -Ki ж. БЕСКОМПРОМЙССН//О нареч. бескампрамюна; -ОСТЬ бескам- прам1снасць, -Щ ж, -ЫЙ бескам- прашсны. БЕСКОНТАКТНЫЙ бескантАк- тавы. бесконтр6льн//о нареч. бес- кантрбльна; -ОСТЬ бескантрбль- насць, -щ ж; -ЫЙ бескангрбльны. БЕСКОНФЛЙКТН//ОСТЬ бес- канфлпсгнасць, -щ яс, ~ЫЙ бес- канфл1ктны. БЕСКОРЙСТ//ИЕ ф бес- карысл!васць, -ш ж\ -НО нареч. 6ескарысл1ва; -НОСТЬ бескарысль васць, -щ ж; -НЫЙ бескарысл!вы. БЕСПАЛУБНЫЙ мор. бяспАлубны. БЕСПЕРЕБ6ЙН//О нареч. беспе- раббйна; -ОСТЬ беспераббйнасць, -щ ж; -ЫЙ беспераббйны. БЕСПЕРСПЕКТИВН//ОСТЬ бес- перспектыУнасць, -щ ж-, -ЫЙ бес- перспективны. БЕСПИЛбтН//ЫЙ ав. бестлбг- ны; -ые разведывательные лета- тельные аппараты беспшбтныя ра- зведвальныя лятАльныя апарАты; -ые средства воздушного нападёния беспшбтныя србдю павётранага нападу (нападзёння). БЕСПЛАМЕННЫЙ бяспблымны; б. выстрел бяспблымны выстрал (стрэл). 38
БЕСПОКбяЩ//ИЙ непакойл1вы; ~ие действия непакбйлшыя дзсянш. БЕСПОРЯДКИ мн, (волнение) уст. беспарадю, -кау, ед. беспарадак, -дку м, хваляванш, -нняу, ед. хва- ляванне, -ння ср; (бунт) бунт, род. бунту м. БЕСПОРЯДОК м беспарадак, -дку лг, непарадак, -дку лг, бязладдзё, -ддзя ср. нареч. 1. бяз- ладна, хаатычна; 2. неакуратна, не- ахайна; см. беспорядочный 1, 2; -ОСТЬ бязладнасць, -щ ж, -ЫЙ 1. (хаотический) бязладны, хаатычны; 2. (неаккуратный) неакуратны, не- ахайны; 3. (об образе жизни) бяз- ладны. БЕСПОСАДОЧНЫЙ беспасада- чны. БЕСПОЩАДН//О нареч. бязлттас- на; -ОСТЬ бязлггаснасць, -щ ж, бязлпасць, -щ ж; -ЫЙ бязлггасны. БЕСПРЕДЁЛЬН//О нареч. бяз- мёжна; -ОСТЬ бязмежнасць, -щ ж; -ЫЙ бязмёжны. БЕСПРЕКОСЛ6ВН//О нареч. бес- пярэчна, без пярбчання; безад- гавбрачна; -ОСТЬ беспярэчнасць, -щ ж; -ЫЙ беспярэчны; (безогово- рочный) безадгавбрачны. БЕСПРЕПЯТСТВЕНН//О нареч. бесперашкбдна; вбльна, сваббдна; -ЫЙ бесперашкбдны; (свободный) вбльны, сваббдны. БЕСПРЕРЫВН//О нареч. беспе- рапынна, безупйнна, няспынна; -ОСТЬ бесперапыннасць, -щ ж, безупыннасць, -щ ж, няспыннасць, -щ ж; -ЫЙ бесперапынны, без- упынны, няспынны. БЕСПРЕСТАНН//О нареч. беспе- растанку, бесперастённа; безупйн- на, няспынна; -ЫЙ бесперапын- ны; (беспрерывный) безупынны, ня- спынны. БЕССМЁРТ//ИЕ ф бессмярбт- насць, -ш ж, бяссмерце, -ця ф, не- смярбтнасць, -щ ж; не$^м1ручасць, -щ ж; -НОСТЬ бессмярбтнасць, -Ш ж; -НЫЙ 1. бессмярбтны, бяс- смёртны, несмярбтны; 2. высок. неум!р£чы. БЕССОЗНАТЕЛЬН//О нареч. не- свядбма; неУсвядбмлена; -ОСТЬ несвядбмасць, -ш ж; неусвядбмле- насць, -щ ж; -ЫЙ 1. несвядбмы; (неосознанный) неусвядбмлены; 2. (сопровождаемый потерей сознания) непрытбмны; в -ом состоянии у стане непрытбмнасщ, у непры- тбмным стане. БЕССТрАш//ИЕ ср бясстраш- насць, -щ ж, адважнасць, -щ ж, смёласць, -щ ж; -НО нареч. бяс- страшна, адважна, смела; -НЫЙ бясстрашны, адважны, смелы. БЕССТУПЕНЧАТЫЙ техн, бес- ступёньчаты. БЕССТЫКОВбЙ: б. путь ж.-д. бесстыкавы пуць. БЕС1ПУМН^/0 нареч. бясшумна; бязгучна; щха; -ОСТЬ бясшум- насць, -щ ж; бязтучнасць, -щ ж; -ЫЙ бясшумны; (беззвучный) бяз- гучны; (тихий) mxi; -ое оружие бясшумная збрбя. БЕТА бэта, -ты ж. БЁТА-ИЗЛУЧЁНИЕ физ. б^та-ьы- прамянённе, -ння ср. БЁТА-ЛУЧЙ мн. физ. бэта-прамяш, -нёу. БЁТА-РАСпАд физ. бэта-распад, -дуле ЁЕТА-ЧАСТИЦЫ мн. ббга-чаый- цы, -цщ. БЕТбН бетон, -ну м; -ЙРОВА- НИЕ бетанавённе, -ння ф; -ЙРО- ВАННЫЙ прич., прил. бетанаваны; -ЙРОВАТЬ несов. бетанавёць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, бетанавёцца; -ИРбВКА беташро^жа, -Ki ж. БЕТОНОБ6ЙН//ЫЙ: -ая бомба бетанабойная бомба. БИВА//К 6iBdK, -кА м\ -ЧНЫЙ б!вАчны. БИДбн бггбн, -на м. БИКФбРДОВ: б. шнур техн. бжфорда^ шнур. БИЛЁТ в разн. знач. бшёт, -та м; воённый б. ваённы бшёт; вёинский б. вбшей бшёт; комсомёльский б. 39
камсамбльсю бшёт; отпускной б. адпускны бшёт; партийный б. пар- тийны бшёт; членский б. члёнсю бшёт. БИМС ав., мор. 6iMC, род. (лмса м. БИНАРН//ЫЙ бшАрны; -ые хи- мические боеприпасы бшАрныя хЬачныя боепрыпАсы. БИНбкЛЬ бшокль, -ля м; артил- лерийский б. артылерыйсю бшокль; инфракрасный б. шфрачырвбны 6i- нбкль; морской б. марск! бшокль; полевбй б. палявы бшокль. БИНТ бшт, род. бшту м;, наложить бинт налажыць бшт; -ОВАТЬ несов. бштаваць; -ОВАТЬСЯ страд, бш- тавАцца; -6ВКА ж бштаванне, -ння ср, бштбука, -id ж; -ОВбЙ бштавы. БИОАКУСТИКА бшакустыка, -id ж. БИОГИДРОАКУСТИКА б!ягщра- ак^стыка, -id ж. БИОЛОГИЧЕСК//ИЙ б!ялапчны; -яя обстановка б1ялапчная абста- нбука; ~ая разведка б1ялапчная раз- ведка; -ое заражение бишапчнае за- ражение; -ое оружие б!ялайчная збрбя. БИОЛОКАЦИЯ б!ялакацыя, -цьй ж. БИОНАВИГАЦИЯ бшнавпйцыя, -цьп ж. БИбнИКА Gienixa, -id ж. БИОбПТИКА бшопгыка, -id ж. БИОСФЁР//А б!ясфёра, -ры ж; -НЫЙ бшсфёрны. БЙПЛАН ав. бшлАн, -на м; -ОВЫЙ бшлАнавы. БИРКА бфка, -id ж. БИТВА бггва, -вы ж. БИТУМ геол., хим. бпум, -му м. БЛАГО ср сущ. 1. (добро) дабро, -ра ср; (счастье) шчАсце, -ця ср; (поль- за) карысць, -ш ж; на б. Родины на карысць Радзшы; 2. (материальное благополучие) мн. дабрбты, -рбт; (выгоды) выгады, -гад; блАга жизни дабрбты (выгады) жыццй; Овсех благ усягб дббрага, усягб найлёп- 40 шага; ни за какие блага Hi за што на свёце. БЛАГОДАР//ИТБ несов. дзякаваць (ксшу-чаму); ~ю тебя (вас и т.д.) дзякую табё (вам i г.д.); покорно ~ю шчыра дзякую. БЛАГОдАр//НО нареч. удзячна; -НОСТЬ 1. (чувство) удзячнасць, -щ ж; 2. (изъявление благодарности) падзяка, -Ki ж; рассыпаться в -ко- стях шчыра падзякаваць; -НЫЙ удзячны; -ный труд удзячная прАца; -СТВЕННЫЙ уст. падзячны, з па- дзАкай; -ственное письмб падзячнае шсьмб, тсьмб з падзякай. БЛАГОНАДЁЖН//О нареч. добра- надзёйна; -ОСТЬ уст. 1. палггыч- ная надзёйнасць, добранадзёй- насць, -щ ж, добранамёранасць, -щ ж; 2. надзёйнасць, -щ ж, пбунасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (политически) уст. палггычна надзёйны, добранадзёй- ны, добранамёрны; 2. (надежный) надзёйны; (достоверный) пэ^ны. БЛАГОПОЛУч//ИЕ ср уст. (благо- состояние) дабрабыт, -ту м, дастё- так, -тку м; (счастье) шчАсце, -ця ср; -НО нареч. добра, шчаслша, удачна; паспяхбва; -НЫЙ дббры, шчаслшы, удАчны; (успешный) пас- пяхбвы. БЛАГОРАЗ^М//ИЕ ср развАж- насць, -щ ж, разважл!васць, -щ ж; асцярбжнасць, -щ ж; -НО нареч. разважна, развАлиива; асцярбжна; разумна; -НЫЙ разважны, разваж- л!вы; (осторожный) асцярбжны; (разумный) разумны. БЛАГОРбДИЕ уст. благарбддзе, -ддзя ср; ваше б. ваша благарбддзе. БЛАНК бланк, род. бланка м; б. до- несений бланк данясённяУ; б. строгой отчётности бланк стрбгай справаздАчнасщ; б. радиограммы бланк радыёгрАмы. БЛАНКОВ//ЫЙ блАнкавы, блАна- чны; ~ая карта блАнкавая (блАна- чная) карта. БЛИЖАЙШ//ИЙ 1. превосх. ст. найбл1жбйшы; самы бл1зк1; -не задачи найбл!жэйшыя (сАмыя бл1з- К1я) заданы; 2. сравн. ст. бшжбйшы;
при -ем рассмотрении пры блпкбй- шым разглядзе. БЛЙЖН//ИЙ близю; (ближайший) блЬкэйшы; ~яя зона противолодо- чного обеспечения близкая (блЬкбй- шая) зона прощлбдачнага (супра- цьлодачнага) забеспячэння; ~яя разведка близкая (блЬкэйшая) раз- ведка. БЛЙЗ//КИЙ 1. в разн. знач. блина; б. к ббмороку бл1зк! да непрытбм- насщ; более б. болып близю, бл1- жэйшы; самый б. друг сАмы близк! сйбар; -кое родство близкае сва- яцтва, близкая рбднасць; 2 -кие мн. сущ. бл1зк!я, -Kix; в кругу своих -ких сярод сва!х близкхх; 3. (в значении сказуемого переводится наречием) блока; близок день близка дзень; О быть в -ких отношениях с кем быць у близкое адносшах з юм; не б. свет не блок! свет; -КО нареч., безл. в знач. сказ, близка; (недалеко — ещё) недалёка. БЛИЗОСТЬ ж 1. близкасць, -щ ж; 2. (близкие отношения) близюя адносшы; близкасць, -щ ж. БЛИНД//АЖ блшдАж, -жа м; -АЖНЫИ блшдажны; -ЙРОВА- НИЕ блшдззраванне, -ння ср; -ЙРОВАННЫЙ блшдззраваны; -ИРОВАТЬ сов. и несов. воен. уст. блшдзфаваць; -ИРОВАТЬСЯ не- сов. страд, блшдзхравацца. БЛИЦКРИГ бллцкрыг, -гу м. БЛОК I техн, блок, род. блока м. БЛОК II (объединение) блок, род. блока м; агрессивный б. агрэсхуны блок; военный б. ваённы блок. БЛОКАД//А прям., перен. блакбда, -ды ж; б. с воздуха паветраная блакада; б. с суши блакада з сушы; военная б. ваенная блакада; мор- ская б. марская блакада; контине- нтальная б. кантынентальная бла- када; экономическая б. эканашчная блакада; -НЫЙ блакадны; -ная зона блакадная зона. БЛОКГАУЗ воен, блакгауз, -за м. БЛОКЙР//ОВАНИЕ в разн. знач. блаюраванне, -ння ср; -ОВАН- НЫЙ блахараваны; -ОВАТЬ сов. и несов. блаюравАць. БЛОКИРОВКА ж 1. (действие) блаюраванне, -ння ср, блаюрбука, -Ki ж: 2. ж.-д., воен, блаюрбука, -id ж; -ОБОЧНЫЙ ж.-д. блаюрбвач- ны; -6ВЩИК блакфбушчык, -ка м. БЛОКНбт блакнбг, -та jw; -НЫЙ блакнбгны. БЛОК-ПйНКТ блок-пункт, -та м. БЛбКШИВ мор. блокшыу, -шыва м. БЛбчНО-СЕКЦИбнНЫЙ блбч- на-секцыйны. БЛбЧНЫЙ техн, блочны, блб- кавы. БЛКЬДО ф 1. (посуда) талерка, -id ж, блюда, -да ср; 2. (кушанье) стрбва, -вы ж. БЛЮДЦЕ ср епбдак, -дка м. БОБИНА техн, бабша, -ны ж. БОГАТЫ//РСКИ нареч. герахчна; па-вблатаУску; -РСКИЙ 1. (герои- ческий) гератчны; 2. (атлетический) вблатауоа; атлетйчны; 0 спать -рским сном спаць мбцным сном; ~РЬ вблат, -та м, асшак, -ка м. б6др//о нареч. бадзёра; -ОСТЬ бадзёрасць, -щ ж. б6дРСТВОВА//НИЕ ср няспАнне, -ння ср; нядрбмнасць, -щ ж; -ТЬ несов. не спаць, не доамаць; быць тпльным. ьбДРСТВУЮЩИЙ 1. прич. як1 (шло) не епщь, як! (што) не дрэмле; 2. прил. нядрбмны, тльны. БбдРЫЙ бадзёры. БОЕВЙК баявне, род. баевпеа м. БОЕВЙТ//ОСТБ баявпасць, -ш ж; -ЫЙ баявггы. БОЕВ//6Й в разн. знач. баявы; б. и численный состав баявы i кблька- сны склад; б. информационный пост баявы шфармацййны пост; б. комплект баявы камплекг; б. курс баявы курс; б. листок баявы люток; б. номер баявы нумар; б. полет (вылет) баявы палёт (вылет); б. пост баявы пост; б. приказ баявы загбд; б. прыжок баявы скачбк; б. 41
разварот баявы разварот; б. расчёт баявы разлж; б. режим раббты ба- явы рэжйм раббты; б. состАв баявы састАу (склад); б. устав баявы статут; -ая авиация баявАя ав!йцыя; ~ая активность баявая акгыунасць; ~Ая выучка баявАя вйвучка; -Ая готёвность баявАя гатбунасць; -ая группа баявАя грУпа; -ая задАча ба- явАя задАча; -Ая линия баявая лпия; ~Ая машйна баявАя машына; -ая мощь баявая маг^тнасць (мод); -ая нагрузка баявая нагрузка; -ая орга- низация корабля баявАя арганкАцыя карабля; -ая подготовка баявая падрыхтбука; -Ая прокладка мор. баявая пракладка; -Ая работа ба- явАя работа; -ая самостоятельность баявАя самастбйнасць; -Ая смена баявая змена; -Ая стрельба баявая стральбА; -Ая тревога баявАя трывб- га; -Ая укладка (боеукладка) баявая УкиАдка (боеукладка); -Ая часть ко- рабля, ракеты баявАя частка караб- лА, ракёты; -Ая эффективность ору- жия баявАя эфектйунасць збро!; -бе дежУрство баявбе дзяжУрства; -бе донесение баявбе данясённе; -бе знАмя баявы сцяг; -бе крещёние ба- явбе хрышчбнне; -бе маневрирова- ние баявбе манеураванне; -бе на- пряжение баявбе напрУжанне; -бе обеспечение баявбе забеспячэнне; -бе патрулирование баявбе патру- лявАнне; -бе питАние баявбе забес- пячэнне; -бе применение баявбе прымянённе; -бе распнсАние на ко- рабле баявы расклад на карабл!; -бе слёживание баявбе злАджванне; -бе содружество баявАя садружнасць; -бе соприкосновение баявбе суты- кнённе (судакрананне); -бе со- стоАние отравляющих вещёств ба- явы стан атрУтных рэчываУ; -6й расчёт баявы разлнс; -ые биологиче- ские средства баявыя бйялапчныя србдха; -ые возмбжности баявыя матчымасщ; -ые войска баявыя в6йск1; -ые дёйствия баявйя дзё- янш; -йе отравлАющие веществА баявыя атрутныя рэчывы; -ые порядки баявыя парадкц -ые потери баявыя стрАты; -ые самолёты ба- явыя самалёты. БОЕГОЛбВЕА воен, боегалбука, -Ki ж; кассетная б. касётная бое- галбука; Адерная б. ядзерная бое- галбука. БОЕГОТОВНОСТЬ воен, боегатбу- насць, -щ ж; повышать б. павы- шАць боегатбунасць; постоянная боеготовность пастаянная боегатбу- насць; б. военной техники боега- тбунасць ваённай тбхнпа. БОЕЗАПАС боезапас, -су м. БОЁК воен., техн, баек, род. байкА м. БОЕКОМПЛЕКТ боекамплёкт, -та м. БОЕПИТАНИЕ воен, боезабес- пячэнне, -ння ср. БОЕПРИПАСЫ воен. боепрыпАсы, -сау ед. нет.; б. объёмного взрыва боепрыпАсы аб’ёмнага выбуху; авиационные б. авхяцыйныя бое- прыпАсы; артиллерийские б. арты- лерыйсюя боепрыпАсы; биологиче- ские б. б!ялапчныя боепрыпАсы; зенитные б. зештныя боепрыпАсы; инженерные б. шжынёрныя бое- прыпАсы; кассетные б. касбгныя боепрыпАсы; морские б. марскАя боепркпАсы; обычные б. звычай- ныя боепрыпАсы; пристрелочные б. прыстрАлачныя боепрыпАсы; ра- кетные б. ракетныя боепрыпАсы; стрелкбвые б. стралкбвыя бое- прыпАсы; трассирующие б. трасхру- ючыя боепрыпасы; учебные б. вучэбныя боепрыпасы; химические б. ххмгшыя боепрыпасы; штатные б. штАтныя боепрыпасы; ядерные б. ядзерныя боепрыпасы. БОЕСПОСбБН//ОСТЬ баяздоль- насць, -щ ж; б. военной техники ба- яздольнасць ваённай тэхнш; повы- шАть б. павышАць баяздольнасць; ~ый баяздольны. БОЁЦ в разн. знач. баёц, род. байцА м. БОЙ 1. бой, род. ббю м\ б. в городе бой у гбрадзе; б. в окружении бой у акружэнн!; б. за высадку морского десАнта бой за вйсадку марскбга дэсАнта; б. местного значёния бой мясцбвага значэння; б. ночью бой 42
нёччу; б. по отряжению высадки морского десйнта бой па адб1щ£ высадю марскёга дэсАнта; б. с пе- ременным успехом бой з пе- рамённым поспехам; ближний б. блгзю бой; воздушный б. павётраны бой; встречный б. сустрёчны бой; затяжнёй б. зацяжны бой; морскёй б. марск! бой; наступательный б. наступальны бой; неравный б. нярёуны бой; иочнёй б. начны бой; оборонительный б. абарёнчы бой; общевойсковёй б. агульнавайскёвы бой; огневой б. агнявы бой; проти- водесёнтный б. процщэсантны (су- працъдэсйнгны) бой; решающий б. рашйючы бой (вырашальны бой); рукопашный б. рукапашны бой; сдерживающий б. стрымлшальны бой; совремённый б. сучасны бой; танковый б. танкавы бой; ^личный б. вул!чны бой; штыковёй б. шты- кавы бой; 2. (сигнал ударами) бой, род. бёю лг, бой барабана бой ба- рабана; 0 взять с бою узяць з ббю; бить смертным боем бщь смя- ротным боем. БОЙНЙ//ЦА воен, байнща, -цы ж\ -ЧНЫЙ байшчны. БОЙЦ6ВЫЙ байцёвы. БОК бок, род. бёка, (туловища) бёку м; с боку Hi бок з боку на бок; О бок ё бок пббач, пбплеч, плячб у плячб, бок у бок. БОКОВбЙ бакавы; ~ая наводка ба- кавая наводка; ~ая походная за- става бакавая паходная застава. БОКС спец, бокс, род. бёкса м. БОЛВАН//КА техн, балванка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ балвёначны. БОЛЕВбЙ мед. болевы. БОЛЁЗНЬ хвароба, -бы ж; вы- сотная б. вышынная хвароба; кес- сонная б. кесённая хварёба; лучевая б. прамянёвая хварёба; морская б. марская хварёба. БОЛбТИСТ//ОСТЬ балёщстасць, -щ ж; ~ЫЙ балёщсты. БОЛбТО ср в разн. знач. балёга, -та ср; багна, -ны ж; непроходимое б. непрахёднае балёга; труднопрохо- димое б. цяжкапрахёднае балёта. БОЛТ техн, болт, род. балтй м; -ОВОЙ техн, балтёвы; -ОРЕЗ техн, балтарэз, -за м. БОЛБН//6Й 1. прил. (подвержен- ный бдлезни) хвёры; (связанный с ощущением боли) бал1ёчы; б. человёк хворы чалавёк; б. дезинтерйей хвёры на дызентэрыю (крывёуку); 2. прил. перен. (уязвимый) батпёчы; (болезненно переживаемый) хвёры; (слабый) слабы; ~ое место слабае (балючае, хвёрае) мёсца; б. вопрос балючае пытанне; 3. сущ. хворы, -рага м; коечный б. ложкавы хвёры; носилочный б. насшкавы хворы; ходячий б. хадзячы хвёры. БОЛЫП//6Й в разн. знач. вялпо; б. палец вялиа палец; б. сбор вялпа збор. БбМБА бёмба, -бы ж, б. объёмно- го взрыва бёмба аб’ёмнага выбуху; авиационная б. авшцыйная бёмба; атомная б. атамная бёмба; агита- ционная авнациённая б. аптацый- ная ав!яцыйная бёмба; бактерио- логическая б. бактэрыялайчная бёмба; бетонобёйная авиационная б. бетанабёйная ав!яцыйная бёмба; бронебойная авнациённая б. бра- нябёйная авшцыйная бёмба; во- дородная б. вадарёдная бёмба; глубинная б. глыбшная бёмба; ды- мовйя б. дымавйя бёмба; зажи- гательная б. запальная бёмба; нми- тациённая авнациённая б. 1Мггацйй- ная авгяцыйная бёмба; напалмовая б. напалмавая бёмба; нейтронная б. нейтронная бёмба; ориентирно-си- гнальная авнациённая б. арыенщр- на-спнальная ав!яцыйная бёмба; осветительная бёмба асвятляльная бёмба; осколочная б. аскёлачная бёмба; осколочно-фугасная б. аскё- лачна-фугасная бёмба; практиче- ская авнациённая б. пракгычная ав!яцыйная бёмба; противолёдочная авнациённая б. процшёдачная (су- працьлёдачная) ав!яцыйная бёмба; противотанковая авнациённая б. процпанкавая (супрацьтанкавая) авшцыйная бёмба; светящая б. святл!вая бёмба; термоядерная б. тэрмаядзерная бёмба; управляемая 43
(корректируемая) авиационная б. ю- рУемая (карэюйруемая) авшцййная ббмба; учебная б. вучёбная ббмба; фугёсная б. фугасная ббмба; фу- гасно-зажигётельная авиацибнная б. фугёсна- запальная авшщ4йная ббмба; химическая б. хмчная ббм- ба; шариковая б. шёрыкавая ббмба; электрбнно-терм£гная б. элект- рбнна-тэрмтгная ббмба; ядерная б. йдзерная ббмба. БОМБАРДА воен. ист. бамбарда, -ды ж. БОМБАРДИР воен. уст. бамбар- дзф, -ра м. БОМБАРДИР//ОВАНИ£ бамбар- дяравбнне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. прям.р перен. бамбардзфаваць; -ОВАТЬСЯ страд. 6амбардз1ра- вёцца; -ОВКА бамбардз!рбука, -id ж; -6ВОЧНЫЙ бамбардзфбва- чны; -бвочная авиация бамбар- дз1рбвачная авййцыя; -бвочная уста- нбвка бамбардзфбвачная устанбука; -бвочное вооружение бамбардзфб- вачнае Узбраённе. БОМБАРДИРбвЩИК в разн. знач. бамбардз1р6ушчык, -ка м; дальний б. далёк! бамбардзфёуш- чык; лёгкий б. лёгга бамбардзфбуш- чык; межконтинентальный б. мпк- кантынентбльны бамбардзфбуш- чык; пикирующий б. ппаруючы ба- мбардзфбушчык; сверхзвуковой ре- активный б. звышгукавы рэак- тыуны бамбардзфбушчык; страте- гический б. стратэпчны бамбардзь рбушчык; тактический б. тактичны бамбардзфбушчык; тяжёлый б. цяжю бамбардз1роушчык; фронто- вой б. франтавы бамбардз!рбушчык. БОМБАРДИРСКИЙ бамбардзф- cid; б. корабль бамбардзфсю ка- рабель. БОМБЁЖКА разг, бамбёжка, -id ж. БОМБИТЬ несов. разг, бамбщь; -СЯ страд, бамбщца. БОМБОвбЗ бамбавоз, -за м. б6мБ0В//ЫЙ воен, ббмбавы; б. удар ббмбавы Удар; -ая нагрузка бомбавая нагрузка. БОМБОДЕРЖАТЕЛЬ ав. бомба- трымальнпс, -ка м. БОМБОИСКАТЕЛЬ бомбашукаль- шк, -ка м. БОМБОЛЙК бамбалюк, -ка м. БОМБО//МЁТ воен, бамбамёт, -та м; -МЕТАНИЕ ср бамбаюданне, -ння ср; бамбёжка, -га ж; -метание с горизонтального полёта бамбаю- данне з гарызантальнага палёту; -метание с кабрирования бамбаю- данне з кабрыравання; -метание с пикирования бамбаюданне з шюра- вання; -МЕТАТЕЛЬ, -МЁТЧИК бамбаюдальннс, -ка м. БОМБООТСЕК ав. бомбаадсёк, -ка м. БОМБОСБРАСЫВАТЕЛЬ ав. бом- басюдальнйс, -ка м. БОМБОУБЕЖИЩЕ бамбасхбвь шча, -ча ср. БОМ-БРАМСЕЛЬ мор. бом-брём- сель, -ля м. БОМ-БРАМ-СТЁНЬГА мор. бом- брам-стёньга, -п ж. БднОВ//ЫЙ: -ые заграждения ббнавыя загарбды. б6нЫ (плавучие ограждения) ббны, -наУ; ед. бон, род. ббна м; противокатерные б. прощкатэрныя (супрацькатэрныя) ббны; проти- володочные б. прощлбдачныя (су- працълбдачныя) ббны; противото- рпедные б. процггарпёдныя (су- працьтарпёдныя) ббны. БОРДЮР бардзюр, -ра м; -НЫЙ бардзюрны. БОРОЗД//А 1. с.-х (складка земли) баразна, -ны ж; (углубление) разора, -ры ж; поперечная б. папярбчная баразнё; продольная б. падбужная баразнё; 2. перен. баразнё, -ны ж; разбра, -ры ж; маршчына, -ны ж; -ЙТЬ несов. баразшць, баранаваць;. (пересекать) перасякаць; (изрезы- вать) зрэзваць, рэзаць, баразшць; каковы -ят поле канавы пера- сякАюць (зрбзваюць) поле. БОРТ в разн. знач. борт, род. ббрта м, мн. барты, -тбу; борт о борт борт у борт; на борт| на ббрце; б. по- крышки борт пакрышю; боковой б. 44
бакавы борт; задний б. зёдш борт; левый б. левы борт; надводный б. надвбдны борт; откиднбй б. адкздны борт; подводный б. падвбдны борт; правый б. правы борт; 0 остаться за бортом застацца за ббртам; выкшуць (выбросить) за борт выкшуць за борт. БОРТВРАЧ бортурёч, -ча м. БОРТЖУРНАЛ бортжурнал, -ла м. БЙРТИК уменыи. ббрцпс, -ка м. БОРТИНЖЕНЕР бортшжынёр, -рал/. БОРТМЕХАНИК ав. бортмехёнпс, -ка м. БОРТОВ//6Й бартавы; ~ая аппа- ратура бартавёя апарат^ра; -ая до- кументация бартавёя дакументёцыя; -ая карта бартавая карта; б. журнал бартавы журнал; б. комплекс обо- роны бартавы комплекс абароны; ~6е оборудование летательного ап- парата бартавое абсталявённе ля- тальнага апарата. БОРТПРОВОДНЙ//К ав. бортпра- вадшк, -ка м; -ЦА бортправадшца, -цы ж. БОРТРАДЙСТ ав. борградыст, -та м. БОРТСТРЕЛбк ав. бортстралок, -лка м. БОРЬБА прям., перен. барацьба, -бы ж, змаганне, -ння ср; б. за живучесть кораблё барацьба за жывучасць карабля; вооружённая б. узбрбеная барацьба; героическая б. геразчная барацьбё; идеологическая б. щэалапчная барацьба; нацио- нально-освободительная б. нацыя- нёльна-вызвалёнчая барацьбё; пар- тизанская б. партизанская бара- цьба. БОТ мор. бот, род. бота м; во- долазный б. вадалёзны бот; cnaci- тельный б. выратавальны бот. БЙТИК мор. ббцис, -ка м. БОТЙН//ОК чаравпс, -ка м; -ОЧ- НЫЙ чаравгчны. БОТФбРТЫ мн. уст. батфбрты, -тау, ед. батфбрт, -та м. БбцМАН мор. ббщлгм, -на м; -СКЙЙ боцманскь БЙЧКА ббчка, -id ж. БОЙЗНЬ ббязь, -3i ж. БОЙТЬСЯ несов. баяцца. БРАК (испорченная продукция, де- фект) брак, род. брёку м. БРАМ-РЁЯ мор. брам-рбя, род. брам-p^i ж. БРАМСЕЛЬ мор. брамсель, -ля м; -НЫЙ брамсельны. БРАМ-СТЕНЬГА мор. брам- стбньга, -п ж. БРАНДВАх//ТА мор. брандвёхта, -ты ж; -ТЕННЫЙ брандвёхтавы. БРАНДЕР мор. брёндэр, -ра м. БРАНН//ЫЙ (воинский) уст. поэт, высок, ратны; баявы, ваенны; -ые доспёхи ратныя даспёхь БРАТАНИЕ братание, -ння ср. БРАГСК//ИЙ брёцю, братёрсю; -ая мотала брацкая майла; б. онбз брацга (братёрсю) caxfe. БРАТСТВО брацгва, -ва ср, братёр- ства, -ва ср. БРАУНИНГ воен. брё?шнг, -га м. БРАШПИЛЬ мор. брапппль, -ля м. БРЕВ//ЁНЧАТЫЙ з бярвёння; -ИЙ бервянб, -нё ср, мн. бярвёны, -вен и -вёнау, собир. бярвённе, -ння ф. БРЕВНОУКЛАДЧИК бярвёна- Уклёдчык, -ка м. БРЕД м трызненне, -ння ср; быть в бреду быць у стане трызнення, трызнщь, блюзшць. БРЕЗЕНТ брызёнт, -ту м; -ОВЫЙ брызентавы. БРЕЙД-ВЫМПЕЛ мор. брэйд- вымпел, -ла м. БРЕТЁЛЬ, -КА шлёйка, -id ж. БРЕШЬ ж 1. пралбм, -му м, адт^лша, -ны ж; 2. воен., перен. брбш, род. брбшы ж; б. в бюджете брэш у бюджёце; 0 пробить б. в чём зрабщь (прабщь) брэш у чым. БРЕЮЩИЙ прил., ав. брыючы; б. полёт брыючы падёт. БРИГ мор. брыг, род. брыга м. 45
БРИГЛд//А в разн. знач. брыгАда, -ды ж; б. защиты животных бры- йда ахбвы жывёл; б. защиты ра- стений брыйда ахбвы расзйн; б. ко- раблей брыйда караблёУ; б. мор- скбй пехбты брыйда марскбй пяхбты; б. подвбдных лбдок брый- да падвбдных лбдак; б. противоло- дочных кораблей брыгада про- цшбдачных (супрацьлбдачных) ка- раблёУ; б. специальной медицинской помощи брыйда спецыйльнай ме- дыцынскай дапамбп; артиллерий- ская б. артылерыйская брыгада; бо- мбардировочная авиационная б. ба- мбардафбвачная авщцййная брига- да; возд^чпно-десАнтная б. павет- рана-дэсантная брыйда; горностре- лковая б. горнастралкбвая брыйда; дорожно-строительная б. дарбжна- будаунтчая брыйда; зенитная ар- тиллерийская б. зейггная арты- лерыйская брыйда; зенйтная ракет- ная б. зештная ракетная брыйда; инженерная б. шжынёрная брыйда; интернациональная б. штэрнацыя- нёльная брыйда; истребительная авиационная б. знппчёльная asi- яцййная брыйда; кавалерийская б. кавалерыйская брыйда; механизи- рованная б. мехатйзавёная брыйда; мобйльная б. мабшьная брыйда; мотопехбтная б. мотапяхбтная бры- йда; пехбтная б. пяхбтная брыйда; ракетная б. ракетная брыйда; стре- лковая б. стралкбвая брыйда; тан- ковая б. тёнкавая брыйда; тбксико- терапевтическая б. специальной ме- дицинской помощи токсша-тэрапе?- тычная брыйда спецыяльнай ме- дыцынскай дапамбп; -ЙР брыга- дз1р, -ра м: -ЙРСКЙЙ брыгадз!р- cid; -НЫЙ брыйдны; -ный тыл брыгадны тыл. БРИГАНТИНА мор. брыганцша, -ны ж. БРИЗ мор. брыз, род. брызу м. БРИЗАНТН//ОСТБ брызбнтнасць, -Ш ж; -ЫЙ брызёнтны. БРИКЁТ техн, брыкёт, -ту и (об отдельной кирпичине) -та м; -НЫЙ брыкётны. БРЙТВ//А брытва, -вы ж; ~ЕН- НЫЙ брытвенны; для галёння; -енный прибор брытвенны прыбор, прыбор для галёння (брыцця). БРИТОГОЛбвЫЙ з гбленай гала- вбй, брытагаловы. БРЙ//ТЫЙ гблены, брыгы; ~ТЬ несов. галщь, брыць; -ТЬЁ галённе, -ння ср, брыццё, -ццй ср\ -ТЬСЯ возвр. страд, галщца, брыцца. БРИФИНГ брыфшг, -iy м. БРОД брод, род. брбду м. БРОНЕАВТОМОБЙЛЬ воен, бро- неаУгамабшь, -ля м. БРОНЕБАШНЯ мор. бранявёжа, -жы ж. БРОНЕБ6Й//КА разг. воен, бра- нябойка, -Ki ж; -НЫЙ воен, бра- нябойны; -ная бомба бранябойная ббмба; -ный наконечник бра- нябойны наканёчнж; -ЩИК бра- няббйшчык, -ка м. БРОНЕВИК воен, бранявис, род. браневпй м. БРОНЕВ//6Й бранявй; б. отрАд бранявй атрёд; -ые сйлы бранявыя С1ЛЫ. БРОНВДРЕЗЙНА ж.-д. броне- дрызша, -ны ж. БРОНЕЖИЛЕТ м бронекам1з6ль- ка, -id ж. БРОНЕКАТЕР воен., мор. браня- катэр, -ра м. БРОНЕКОЛПАК бронека^пак, -ка м. БРОНЕЛОКОМОТИВ бронелака- матыу, -тыва м. БРОНЕМАШЙНА воен, бронема- шина, -ны ж. БРОНЕНбС//ЕЦ мор. бранянбсец, -сца м; -НБ1Й бранянбсны; -ный флот бранянбсны флот. БРОНЕПбЕЗД воен, браняпбезд, -дал/. БРОНЕПРОБИВАЕМОСТЬ бро- непраб!вальнасць, -щ ж. БРОНЕСИЛЫ воен. браняс!лы, -сиг ед. нет. БРОНЕСТЕКЛб браняшклб, -лё ф. 46
БРОНЕТАНКОВЫЙ воде.браня- танкавы; -ая служба бранятанкавая служба; -ая техника бранятанкавая тэхшка; -ое вооружение бранятан- кавае Узбраенне; -ые войска бра- нятанкавыя войсю. БРОНЕТРАНСПОРТЁР воен, бро- нетранспарцёр, -ра лг, гусеничный б. гусешчны бронетранспарцёр; пла- вающий б. плаваючы бронетранс- парцёр. БРОНЕЧАСТЬ воен, бранячасць, -щ ж. БРбнЗ//А бронза, -зы ж, мн. нет; -ОВЫИ бронзавы; -овая медАль брбнзавы медаль. БРОНИРОВАНИЕ брашраванне, -ння ср; см. бронировать. БРОНИРОВАНИЕ брашраванне, -ння ср; см. бронировать. БРОНЙРОВАННЫЙ (закреплен- ный) брашраваны. БРОНИР6ВАНН//ЫЙ (покрытый бронёй) брашраваны; -ая разведы- вательно-дозорная машина брашра- ваная разведвальна-дазбрная ма- шына; -ая ремонтно-эвакуационная машина брашраваная рамбнтна- эвакуацыйная машына. БРОНИРОВАТЬ несов. (закреплять кого-что-л., за кем-чем-л.) брантра- ваць. БРОНИРОВАТЬ несов. (покрывать бронёй) брашраваць. БРбнЯ (закрепление) броня, род. брош ж. БРОНЯ воен, браня, род. браш ж, мн. нет; бортовая б. бартавая браня; лобовая б. лабавая браня. БРОСА//ТБ несов. в разн. знач. й- даць; б. якорь юдаць якар; 0 б. оружие юдаць зброю; -ТЬСЯ 1. в разн. знач. юдацца; -ться навстречу товарищу юдацца насустрач тава- рышу; 2. страд, юдацца; 0 -ться в глаза юдацца У вочы; -ться в разные стороны юдацца У розныя баю; -ться словами юдацца слбвамь БРбСИ//ТЬ сов. в разн. знач. юнуць; 0 б. взгляд к$нуць пбз!рк, глйнуць; б. вызов юнуць выклпс, выклгкаць; б. тень (на чье-л. ймя) 47 юнуць цень (на чыё-н. 1мя); -ТЬСЯ в разн. знач. к!нуцца; -ться в атЯку к!нуцца у атАку; -ться вперед к5нуц- ца наперад; -ться на помощь кшуц- ца на дапамбгу. БРОСКбм нареч. юдкбм. БРОСбк юдбк, -дкА м; б. граяАты юдбк гранаты. БРОЩ16Р//А брашура, -ры ж; -ОВАНИЕ брашураванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. брашуравАць; -бВ- КА ж брашураванне, -ння ср, бра- шурбука, -ю ж. БРУС брус, род. брУса м, мн. брусй, -сбУ; крепёжный б. крапёжны брус; -КОВЫЙ брускбвы; -ОВбЙ брУ- савы. БРУСТВЕР воен. брУствер, -ра м. БРУСЧАТ//КА брусчАтка, -ю ж, мн. нет; -НИК брусчАтшк, -ку м; -ЫЙ брусчАты. БРУТТО прил. торг, брута нескл. БРУЦЕЛЛЁЗ вет. бруцэлёз, -зу л<; -НЫЙ бруцэлёзны. БРКЬКИ штаны, -нбу ед. нет;, б. в сапоги штаны У боты; б. навыпуск штаны навыпуск; б. с чулками шта- ны з панчбхамь БОТЕЛЬ техн, бугель, -ля м. БУГбР пагбрак, -рка м, узгбрак, -рка м, трудбк, -дкА м. БУДЁНОВКА (шапка) будзёнаУка, -ю ж. БУЁК мор. буёк, род. буйкА м; спасительный б. выратавбльны бу- ёк; Икорный б. йкарны буёк. БУЕРАК обл. яр, род. Ара м; ярбк, род. яркА м. БУЙ мор. буй, род. бУя л<; аварййно- сигнАльный б. аварййна-спнёльны буй; входнбй б. увахбдны буй; ды- мовбй б. дымавы буй; навига- цибнный б. навпацыйны буй; океа- нографический б. акеанаграфмны буй; радиогидроакустический б. радыёпдраакустычны буй; радиоло- кационный б. радыёлакацййны буй; светящийся б. святл1вы буй. БУКЛЕТ буклет, -та м. Б^КСА ж.-д. бУкса, -сы ж.
БУКСИР в разн. знач. буксф, -ра м; -НЫЙ буксфны; -ОВАНИЕ букс!- раванне, -ння ф; -ОВАТЬ несов. буксфаваць; -иВКА буксировка, -Ki ж. -ОВОЧНЫЙ букаровачны; -ОВЩИК букардушчык, -ка м\ -УЕМЫЙ букслравальны; -уемая артиллерия букс^равАльная артыле- рыя; -уемяя мина буксфавАльная мша. БУКСОВА//НИЕ буксавАнне, -ння ср; -ТБ несов. буксавАць. БОКСОВЫЙ ж.-д. бУксавы. БУЛАВА в разн. знач. булава, -вы ж. БУЛАТ уст. 1. (сталь) булат, -ту м: 2. (клинок) буйАт, -та м; -НЫЙ булатны. БУЛИ мор. бул! нескл. БУЛЬДбЗЕР техн, бульдбзер, -ра м; -ИСТ бульдазерыст, -та м; -НЫЙ бульдбзерны; -ное оборудо- вание бульдбзернае абсталявАнне. БУМА//ГА в разн. знач. папера, -ры ж, изложить на ~ге выкласш на паперы; мне нужнй вАшн -ги мне патрббны ваши паперы; цённые -ги каштбуныя паперы; деловые ~ги дзелавыя паперы. БУМЕРАНГ бумеранг, -га м. БУНДЕСВЕР воен, бундэсвер, -ра м. Б^ЪКЕР техн, бункер, -ра м) -НЫЙ бУнкерны; -ОВАННЫИ бункеравАны; -ОВАТЬ несов. спец. бункеравАць; -бвЩИК техн, бун- кербушчык, -ка м. БУНЧУК ист. бунчУк, -ка м. БУР техн, бур, род. бура лг, свщар, -ра м. БУРАВ техн, свердзел, -дла м; -МТБ несов. свщравАць; -ЛЕНИЕ свщравАнне, -ння ср; -ЧИК свяр- дзёлак, -лка м. БУРЕЛбм собир. буралбм, -му ж. БУРЙНИЕ техн, бурэнне, -ння ср, свщравАнне, -ння ср. БУРЙЛБ//НЫЙ бурыльны, csi- дравальны; -ЩИК техн, бурылыи- чык, -ка м, свщравАльшчык, -ка м. БУРИТЬ несов. техн, бурыць, CBi- драваць; -СЯ страд, бурыцца, свь дравАцца. Б^РКА бурка, -Ki ж, казачья б. казацкая бУрка. БУРОВАЯ сущ. техн. буравАя, -вбй ж. Б^РО-ВЗРЫВНбЙ техн. бУра- УзрыУны. БУРОВЙК спец, буравак, -кА м. БУРОВ//6Й техн, буравы; ~Ая скважина буравая свщравша; -Ая вышка буравая вышка; -Ая уста- новка буравая Установка. БУР<П бурУн, -нА м; -НЫЙ бурунны. БУССбЛБ бусбль, -л! ж; артил- лерийская б. артылерййская бу- сбль; перископическая б. перыска- шчная бусбль. БАСТЕР техн. бУстэр, -ра м. БУТБ1ЛКА бутэлъка, -id ж; б. с горючей смесью бутблька з гаручай сумессю. Б^ОСГА I (залив) бУхга, -ты ж. Б^ОПА II (форма укладки каната) мор. бУхта, -ты ж. БУШЛАТ бушлат, -та м. БУШПРИТ мор. бушпрыт, -та м. БЫК (устой моста) бык, род. быкА м. БЫЛИНА лит. былша, -ны ж, военная б. вайскбвая бьийна. БЬЛСТРО нареч. 1. (стремительно) быстра; шпАрка; 2. (резво, живо) быстра, жвАва; 3. шпАрка, хУгка; 4. (коротко, бегло) быстра. БЫСТРОХбДН//ОСТЬ быстра- хбднасць, -щ ж, -ЫЙ быстра- хбдны. ББ1СТР//ЫЙ 1. (стремительный) быстры; uinApKi; -ое течение быст- рае цячэнне; б. бег быстры (шпАр- id) бег; 2. (резвый, живой) быстры, жвАвы; -ая лбшадь быстры (жвАвы) конь; 3. (быстро протекающий) umApid, xyrid; б. рост военной про- мышленности шпАрю (хула) рост ваеннай прамыслбвасщ; 4. (коро- ткий, беглый) быстры; б. взгляд быстры позфк. 48
БЫТ быт, род. бйту м, побит, -ту м; б. военнослужащих быт вайскбуда?; вбинский б. вошек! быт. БЬЕФ гидр. б‘еф, род. б‘ёфа м; верхний б. верхш б‘еф; нижний б. шжш б‘еф. БЮДЖЁТ бюджет, -ту м; военный б. вайскбвы бюджэт; -НЫЙ бюд- хэтны. ВАГбН вагбн, -на м; в. с болтами вагбн з бартАм!; воинский в. вошек! вагбн; жёсткий в. цвёрды вагбн; мАгкий в. мяюа вагбн; ббщий в. аг^льны вагбн; пассажирский в. па- сажырск! вагбн; плацкартный в. плацкАртны вагбн; сянигАрный в. саштАрны вагбн; товарный в. тавАр- ны вагбн; -ЁТКА техн, ваганётка, -к! ж. ВАЗЕЛЙН вазелин, -ну лг, -ОВЫЙ вазелЗнавы. ВАКАН//СИЯ вакАнсш, -cii ж, -ТНЫЙ вакантны. ВАКС//А вАкса, -сы ж, -ИТЬ не- сов. ваксавАць; -ИТЬСЯ страд, ва- ксавАцца. ВДКУУМ физ., техн, вакуум, -му м; -ИРОВАНЦЕ техн, вакуумавАнне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. техн, вакуумаваць. ВАКУУМ-КАМЕРА техн, вакуум- камера, -ры ж. ВАКУУМНЫЙ физ., техн, вАкуум- ны. ВАКЦЙН//А мед. вакцына, -ны ж; -АЦИЯ вакцынАцыя, -цы! ж, -ЙРОВАТЬ несов. вакцынаваць; -НЫЙ вакцынавы. ВАЛ в разн. знач. вал, род. вала м; «Атлантический в.» «Аглантычны вал»; «Востбчный в.» «Усхбдш вал»; гребной в. грабны вал; земляной в. земляны вал; крепостной в. крапа- сны вал; огневбй в. агнявы вал; ру- левой в. рулявы вал. БЮЛЛЕТЕНЬ бюлетбнь, -тбня м; б. погоды бюлетбнь надвбр’я; ар- тиллерййский метеорологический б. артылерыйск! метэаралапчны бю- летэнь. БЮРб бюро нескл., ср, мн. нет; б. дббрых услуг бюро добрых пасл^т. в ВАЛЁЖНИК м ламАчча, -чча ср; (о деревьях) навал, -лу м, буралом, -му м. ВАЛЕНОК валёнак, -нка м, мн. ва- лёша, -нак. ВАЛКОСТЬ юсткасць, -щ ж; в. ко- раблА юсткасць карабля. ВАЛЁН геол, валун, -нА м; -НЫЙ валУнны. ВАЛНбТА валкАга, -ты ж; золотАя в. залатая валюта; твёрдая в. цвёрдая валюта. ВАЛЮТНО-ФИНАНСОВЫЙ ва- лютна-фшансавы. ВА1НбТ//НЫЙ вал1бтны; в. кризис валюты крьЫс; -ные операции валк5тныя аперАцы!. вАнТ//А мор. ванта, -ты ж; -ОВЫЙ вантавы; -овый мост вангавы мост. ВАРИАНТ варыянт, -та м; -НОСТЬ варыАнтнасць, -щ ж, -НЫЙ варыянтны. ВАРИбМЕТР физ. варыёметр, -ра м. ВАРК//А ж варэнне, -ння ср, варка, -к! ж; (пищи — ещё) га- таванне, -ння ср; -ИЙ варю. ВАРОЧНЫЙ техн, варачны; в. ко- тёл варачны кацёл. ВАТА вАта, -ты ж. ЁАТЕРКЛОЗЁТ уст. ватэрклазет, -та м; -НЫЙ ватэрклазётны. ВАТЕРЛИНИЯ мор. ватэрлшы, -ни ж. ВАТЕРПАС м грунтвАга, -ri ж, ва- тэрпАс, -са м. 49
ВАТМАН в&гман, -ну лг, -СКИЙ: -ская бумага ватманская папёра. ВАТН//ИК м ватбука, -Ki ж; -ЫЙ ватбвы, ватны. ВАХМИСТР воен. уст. вАхмютр, -ра м. ВАХТА прям., перен. вахта, -ты ж\ боевая в. баявая вахта; круглосуточ- ная в. кругласутачная вахта; ночная в. начная вАхта; походная в. пахбд- ная вахта. ВАХТЕННЫЙ мор. 1. прил. вАхта- вы; в. журнал вАхтавы журнал; в. Йицёр вахтавы афщбр; 2. сущ. ставы, -вага м. ВАХТПАРАД вахтпарАд, -да м. ВБЛИЗИ 1. нареч. блгзка, паблЪу, зблику; 2. (кого-чего, от кого-чего) предл. блока, паблгзу (ад каго-чаго, каго-чаго), недалёка (ад каго-чаго); в. города блока ад гбрада, блока (паблоу) гбрада. ВБОК нареч. уббк. ВБРОД нареч. убрбд; переходить в. пераходзщь убрбд. ВВЕД//ЁНИЕ 1. (действие) увя- дзённе, -ння ср; в.< всеобщего обу- чения увядзённе Усеагульнага на- вучАння; 2. (предварительные сведе- ния, вступление, отдел науки) увб- дзшы, род. увбдзш ед. нет ; вводная глава — ещё) уступ, -пу м; ~ЁН- НЫЙ увёдзены. ВВЁРЕННЫЙ давёраны; (поручен- ный) даручаны. ВВЕРХ нареч. 1. (на высоту) угарУ, угбру; (кверху) дагары; pjra в.! p^id Угбру!; 2. (к истоку) уверх; в. по течёнию уверх па цячАнш; 0 в. дном дагары нагАмь ВВОД в разн. знач. увод, -ду м; в. в бой увод у бой; в. в дёйствие увбд у дзёянне; в. в эксплуатацию увбд у эксплуатАцыю; в. данных в ЭВМ увбд дАных у ЭВМ; в. информации увбд шфармАцьй; -ЙТЬ несов. 1. в разн. знач. увбдзщь; -йть в поме- щение увбдзщь у памяшкАнне; -итъ в курс событий увбдзщь у курс па- дзёй; -йть в употребление увбдзщь ва УжывАнне; -йть в дёйствие увб- дзщь у дзёянне; -йть в наследство увбдзщь ва Уладанне спадчынай; -йть в заблуждёние увбдзщь у зман; 2. (наверх) узвбдзщь; -йть на лёст- ницу узвбдзщь на лёсвщу (на Усходы); -ИТЬСЯ страд. 1. увб- дзщца; 2. узвбдзщца; см. вводить. ВВЙДН//АЯ воен. сущ. увбдная, -най ж, -ЫЙ 1. увбдны; в. лист юр. увбдны лют; 2. (вступительный) уступны; -ая статья уступны артикул. ВВЫСЬ нареч. увысь, увышыню, угбру, угару. ВГЛУБЬ нареч. углыб, углыбшю. ВД уАЛЕКЁ, -АЛЙ 1. нареч. удале- чын1; (далеко) далёка; (поодаль) вбддаль; 2. в знач. предлога далёка, вбддаль, павбддаль; -алекё от гё- рода далёка (вбддаль) ад гбрада; -АЛЬ нареч. удалячйнь, удалечы- юб; (далеко) далёка. ВДОГбнКУ нареч. разг. наУздагбн. ВДОЛЬ 1. нареч. удбуж, уздбуж; 2. в знач. предлога уздбуж; (по) наУсцяж; в. дороги наусцяж дароп; 0 в. и по- перек уздбуж i Упбперак. ВДОХ удых, -ху м; сделать в. зрабщь удых. ВДОХНОВ//ЁНИЕ натхнённе, -ння qr, -ЕННО нареч. натхнёна; ~ЙТЬ сов. натхнщь; -ЙТЬСЯ нат- хнщца; -ЛУГГЬ несов. натхнянк -ЛИТЬСЯ натхнйцца; -ЛЙЮЩИИ прил. натхняльны. ВЕДЁНИЕ в разн. знач. вядзённе, -ння ср; в. боя вядзённе бою; в. во- йны вядзённе вайны; в. наблюдёния вядзённе наз!рАння; в. огня вядзён- не агню; в. развёдки вядзённе раз- вёдю; в. секрётного делопроиз- водства вядзённе сакрэтнага спра- вавбдства. ВЁДОМОСТЬ вёдамасць, -щ ж; в. на выплату дёнежного содержания вёдамасць на выплату грашбвага за- беспячэння; в. наряда караулов вё- дамасць парада каравула?; дефёкт- ная в. дэфёктная вёдамасць; посто- вая в. паставАя вёдамасць; раз- даточная в. раздАтачная вёдамасць; сдаточная в. здАтачная вёдамасць; суточная в. с^тачная вёдамасць. 50
ВЙДОМ//СТВЕННЫЙ вёдамас- ны; -СТВО ведамства, -ва ср. ВЕД6М//ЫЙ 1. прил. вядзёны; -ое колесб техн, вядзёнае кбла; 2. в знач. сущ. ав. вядзёны, -ага м. ВВДУЧЦ//ИЙ 1. прич. як! (пгго) вя- дзб; 2. прил. вядУчы; в. тральщик вядУчы трАлыпчык; -ее колесб техн, вядУчае кбла; 3. в знач. сущ. вядучы, -ага м. ВЁЕР веер, -ра м; в. батареи вбер батарэ!; в. взвбда вбер узвбда; в. разрывов веер разрыва^; парал- лельный в. паралбльны вбер; сосре- доточенный в. сканцэнтравАны вбер; -НЫЙ веерны; -ОБИДНЫЙ веерападббны. ВЁЖЛИВ//О нареч. вбгл!ва, ветла; далпсатна; -ОСТЬ веппвасць, -щ ж, ветласць, -щ ж\ далисатнасць, -щ ж; воинская в. вайскбвая вбтл!васць; -ЫЙ вбпивы, ветлы; далпсатны. ВБЗДЕХбД техн, усюдыхбд, -да м\ -НЫЙ усюдыхбдны. ВЕКСЕЛЕ//дАТЕЛЬ вэксалядАвец, -дАуца м\ -ДЕРЖАТЕЛЬ вэксале- трымалънпс, -кале, -ПОЛУЧАТЕЛЬ вэксалеатрымАльшк, -ка м. ВЁКСЕЛ//Ь вбкеаль, -ля л/; упла- тить по ~ю заплац5ць па вбкеал!; -ЬНЫЙ вбкеальны. ВЁКТОР векгар, -ра м\ -НЫЙ вбкгарны. ВЕЛИЧИНА в разн. знач. вел!чынй, -rii ж; в. дбзы велхчынй дбзы; в. масштаба велхчыня мапггабу; види- мая в. бАчная вешчынй; заданная в. задАдзеная велгчынй; измеряемая в. вымярАльная вешчынй; истинная в. сапрАудная вел!чынй; кажущаяся в. предмета уя$ная вешчыня пра- дмета; кажущаяся в. цели уйуная вел!чыня цэл1; обратная в. адварбт- ная , велхчыня; переменная в. пе- раменная велгчыня; постоянная в. сталая (пастаянная) вел!чыня; угловая в. вуглавАя вел!чыня. ВЕЛЬБбт мор. вельббт, -та м. ВЁН//А анат. вбна, -ны ж; ~63- НЫЙ вянбзны. ВЁНТИЛЬ техн, вбнтыль, -ля м. ВЕНТИЛЙ//ТОР вентылйтар, -ра мг, всасывающий в. уембкгвальны вентылятар; вытяжной в. выцяжны вентылятар; нагнетательный в. на- гнятАльны вентылятар; -ТОРНЫЙ вентылятарны; -ЦИОННЫЙ вен- тыляцыйны. ВЕНТИЛЯЦИЯ вентылйцыя, -ЦЫ1 ж; вытяжная в. выцяжная вен- тылйцыя; естественная в. натурАль- ная вентыляцыя; искусственная в. штучная вентылАцыя; принудитель- ная в. прымуебвая вентыляцыя; приточная в. прытбкавая вентыля- цыя; притбчно-вытяжная в. прытб- кава-выцяжная вентылйцыя; чистая в. чыстая вентылйцыя. верб//овАние вербаванне, -ння ф; t -ОВАННЫЙ вербавАщл; -ОВАТЬ несов. вербаваць; -ОВА- 5СЯ возвр., страд, вербавацца; ВКА ж вярббука, -id ж, вер- баванне, -ння ф; -ОВОЧНЫЙ вя- рбовачны: -ОВЩИК вярббушчык, -ка м; -ОВЩИЦА вярббушчыца, -цы ж. ВЕРДИКТ юр. вердйкг, -ту м. ВЕРЙВ//КА ж вярб^ка, -Ki ж; (бе- чёвка) вярбвачка, -Ki ж, аббрка, -id ж; матуз, -за лг, -ОЧНЫЙ вярбва- чны; (сделанный из верёвки) вераУ- чАны. ВЁРМАХТ вбрмахг, -та м. ВЁРН//ОСТЬ 1. (правильность) прАвитьнасць, -щ ж, слушнасць, -щ ж; 2. (преданность) вернасць, -щ ж, аддАнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (пра- вильный) правшьны, слутпны; (то- чный) дакладны; -ое решение задачи прАвитьнае рашэнне задачи; -ый перевод правшьны (дакладны) пе- раклАд; 2. (надёжный) надзейны, пбуны; -ая опбра надзейная (пбу- ная) апбра; -ое ербдетво надзбйны (пбуны) ербдак; 3. (преданный) вер- ны, аддАны; -ый друг верны (ад- дАны) ейбар; -ый своему слбву вбрны сваймУ слбву; 4. (несомнен- ный) пбуны; (неизбежный) немшу- чы, непазббжны; -ая смерть пбуная (немшУчая, непазббхная) смерць. ВЕРОЛбм//НО нареч. вералбмна; -НОСТЬ вералбмнасць, -щ ж; 51
-НЫЙ вералбмны; -СТВО вера- лбмства, -ва ср. ВЕРОЯТ//НО вводи, сл. напэУна, мабыць, мусщь; ~НОСТЬ шавёр- насць, -щ ж; верагоднасць, -щ магчымасць, -ш ок; (правдоподобие) праудападббнасць, -щ -ность поражения цели магчымасць (ве- рагбднасць) паражэння цэл1; -ность попадания в цель магчымасць (ве- рагбднасць) пападёння (трапляння) у цэль; теория -ностей тэбрыя 1мавернасцей; -НЫЙ 1мавёрны; ве- рагбдны; (правдоподобный) прауда- падббны; (возможный) магчымы. ВЕРТЛ16//Г техн, вярглгдг, род. вертлюгА м; -ЖНЫЙ вяртлюжны. ВЕРТОДРбМ вертадрбм, -ма м. ВЕРТОЛЁТ ав. верталёт, -та м; в. огневой поддержки вергалёт агня- вбй падгрымга; боевой в. баявы вергалёт; военный в. ваённы верга- лёт; двухвинтовой в. двухвштавы верталёт; многоцелевой в. мнага- мбгавы вергалёт; противолодочный в. прощлбдачны (супрацьлбдачны) вергалёт; противотанковый в. про- щтАнкавы (супрацьтАнкавы) верга- лёт; разведывательный в. развёдва- льны верталёт; транспортно-деса- нтный в. трАнспартна-дэсантны ве- рталёт; учебно-тренировочный в. вучббна-трэшрбвачны вергалёт; -НЫЙ верталётны; -ная площадка верталётная пляцбука. ВЕРТОЛЁТОНбСЕЦ , верталё- танбсец, -сца м; десантный в. дэсантны вергалётанбсец; проти- володочный в. прощлбдачны (су- працьлбдачны) вергалётанбсец. ВЕРТОЛЁТОСГРО/ДНИЕ верта- лётабудавАнне, -ння <у; -ЙТЕЛЬ- НЫЙ верталётабудаунны. ВЕРТОЛЁТЧИ//К вергалётчык, -ка м; -ЦА верталётчыца, -цы ж. ВЁР//ФНЫЙ верфны; -ФЬ верф, род. верф! ж; военная ~фь ваенная верф; судоремонтная ~фь судна- рамбнтная верф; -ФЯНОЙ, -ФЙ- НЫЙ верфавы. ВЕРХбвНЫЙ вярхбуны; В. Глав- нокомандующий Вярхбуны Галоуна- 52 камандуючы; В. Совет Республики Беларусь Вярхбуны Савет Рэ- спублна Беларусь; В. Суд Ре- спублики Беларусь Вярхбуны Суд Рэспублпа Беларусь. ВЕРХбм нареч. вярхбм, верхам, кбнна. ВЕРШИНА в цазн. знач. вяршыня, -Hi ж; в. горы вяршыня тары; в. мушки вяршыня мулла; в. трае- ктории вяршыня траектбрыь ВЕС м вага, -п ж, мн. нет; в. артил- лерийского зАлпа вага артылерый- скага залпа; взлетный в. самолета узлётная вагА самалёта; полётный в. палётная вага; посадочный в. само- лёта пасадачная вага самалёта; пу- стой в. самолёта пустая вагА сама- лёта; удельный в. удзельная вагё. ВЕСЁННИЙ веснавы, вяснбвы, вясёнш. ВЕСЛб вяслб, -ла ср; налечь на вё- сла налёгчы на вёслы; идти на вё- слах icni на вёслах. ВЕСТ мор., метеор, вест, род. вбегу м. ВЕСТИБУЛОМЁТРИЯ мед. весты- буламетрыя, -рьй ж. ВЕСТОВбЙ 1. прил. ентйльны, апавяптчальны; 2. сущ. пасланец, -нца м; воен, веставы, -вбга м. ВЕТВРАЧ (ветеринарный врач) ветурбч, -ча м (ветэрынарны Урач). ВЕТВЬ ж галша, -ны ж; (в некото- рых терминологических словосочета- ниях) частка, -Ki ж; в. военной промышленности галша ваеннай прамыслбвасщ; восходящая в. трае- ктории узыхбдная частка трае- ктбрыц нисходящая в. траектории сыхбдная частка траектбрыь ВЁТЕР вецер, род. ветру м, мн. вя- тры, -рбУ; баллистический в. балк- тычны вецер; встречный в. сустрбч- ны вецер; попУтный в. спадарбжны вецер; средний в. сярэдш вецер. ВЕТЕРАН ветэрбн, -на м; в. Ве- ликой Отечественной войны ветэран Вялжай Айчыннай вайнй; в. Во- оружённых Сил ветэран Узбрбеных Сш; в. революции ветэран рэ- валюцьй; в. труда ветэрАн працы.
ВЕТЕРИНАР ветэрынАр, -ра м: ~ИЯ ветэрынарыя, -рьп ж, -НЫЙ ветэрынАрны; -ная разведка ветэ- рынарная разведка; -ная служба ве- тэрынарная служба; -ное обеспече- ние ветэрынАрнае забеспячэнне. ВЕТЛЕЧЕБНИЦА (ветеринарная лечебница) ветлячббнща, -цы ж (ветэрынАрная лячббнща). ВЕТНАДЗбР (ветеринарный над- збр) ветнаглЯд, -ду м (ветэрынарны нагляд). ВЁТО вега нескл., ср. ВЁТОШЬ ж старйзна, -ны ж, мн. нет, рыззё, род. рыззб ср, мн. нет. ВЕТРОАГРЕГАт техн. ветра- агрэгАт, -та м. ВЕТРОДВЙГАТЕЛЬ ветрарухавпс, -кА м. ВЕТРОНЕПРОНИЦАЕМЫЙ ве- транепранткАльны. ВЕТРОСИЛОвбЙ ветрасигавы. ВЕТРОСТАНЦИЯ ветрастАнцыя, -цьп ж. ВЕТРОУКАЗАТЕЛЬ ветрапака- зАльнпс, -ка м. ВЕТРОУЛАВЛИВАТЕЛЬ техн, ве- траулбунпс, -ка м. ВЕТРОУСТАНбВКА ветра?ста- нбука, -id ж. ВЕТРОУСТбЙЧИВЫЙ веграус- т6йл!вы. ВЕТРОЭНЕРГЕТЙЧЕСКИЙ ве- траэнергетычны. ВЕТСлЕжБА (ветеринарная служба) ветслужба, -бы ж (ветэры- нАрная служба). ВЕТФЕЛЬДШЕР (ветеринарный фельдшер) ветфельчар, -ра м (ветэ- рынарны фёльчар). ВЁХ//А1. тычка, -Ki ж, вяхА, -xi ж\ 2. обычно мн. вяхА, -xi ж; -и истории sexi пстбрьй. ВЕЧЁРН//ИЙ вячбрш; ~яя повер- ка вячэрняя паверка. ВЕЧНЫЙ вечны; Вечный огонь Вечны агбнь. ВЁШАЛКА вешалка, -id ж. ВЕЩАНИЕ 1. радио вяшчАнне, -ння ср\ 2. уст. прадракАнне, -ння ср, прадказванне, -ння ср. ВЕЩЕВ//6Й рбчавы; -бе довбль- ствие (снабжение) рбчавае забес- пячбнне; в. мешок рАчавы мяшбк; в. склад рАчавы склад. ВЕЩЁСТВЕНН//ОСТБ рэчыУ- насць, -щ ж; (материальность) ма- тэрыйльнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (со- стоящий из вещества) рэчыуны; (материальный) матэрыялъны; 2. (состоящий из вещей) рэчавы; ~ое доказательство юр. рэчавы дбказ. ВЕЩЕСТвб ср рэчыва, -ва qr, (ма- терия) матэрыя, -рьп ж; альфа- активное в. Альфа-актыУнае рэчыва; ббга-активное в. ббта-актыУнае рб- чыва; взрывоопасное в. выбуховане- бяспбчнае рбчыва; взрывчатое в. выбухбвае рбчыва; дезинфицирую- щее в. дэзшфщыруючае рбчыва; за- жигательное в. запАльнае рэчыва; кАпельно-жидкое отравляющее в. крбпельна-вАдкае атругнае рэчыва; легковоспламеняющееся в. лёгка- УзгарАльнае рбчыва; лекарственное в. лекавае рбчыва; нервно-парали- тическое отравляющее в. нервбва- паралггычнае атругнае рэчыва; не- стойкое отравляющее в. нястбйкае (няУст6йл!вае) атрутнае рэчыва; об- щеядовитое отравляющее в. агуль- наядавггае атрутнае рэчыва; отра- вляющее в. атругнае рэчыва; отра- вляющее в. кожно-нарывного дей- ствия атр$тнае рбчыва скурна- нарыунага уздзеяння; отравляющее в. слезоточивого действия атрутнае рэчыва слёзатачывага Уздзбяння; охлаждающее в. ахаладжАльнае рэ- чыва; порошкообразное в. парашка- падббнае рбчыва; психотомиметиче- ское в. псЬсатамхметычнае рэчыва; психохимическое отравляющее в. ncixaxiMi4Hae атрутнае рбчыва; ра- диоактивное в. радыеакгыунае рб- чыва; раздражающее отравляющее в. раздражняльнае атрутнае рэчыва; сильнодействующее ядовйтое в. мо- цнадзбйнае ядавггае рбчыва; смАзо- чное в. змАзачнае рбчыва; стбйкое отравляющее в. стбйкае (устой- 53
jiisae) атрутнае рэчыва; сухое в. сухое рбчыва; удушающее отра- вляющее в. уд£шл1вае атрутнае рбчыва; фосфорорганическое отра- вляющее в. фосфарарганхчнае *ат- рУтнае рбчыва; адовйтое в. ядавггае рбчыва. ВЕЩМЕШбК рэчмяшбк, род. рэч- мяшка м. ВЁЩН//ЫЙ спец, рэчавы; ~ое право юр. рбчавае права. ВЖИВАТЬСЯ несов. ужывацца. ВЗАД нареч. разг:, в. и вперед узад i уперад; сюды i туды; ни в. ни вперед Hi Узад Hi Уперад; Hi сюды Hi туды. ВЗАИМОВЫРУЧКА узаемавыру- чка, -id ж. ВЗАИМОДЕЙСТВ//ИЕ узаема- дзеянне, -ння ср; огневое в. агнявбе Узаемадзеянне; оперативное в. апе- ратыунае Узаемадзеянне; стратеги- ческое в. стратэпчнае Узаемадзеян- не; тактическое в. такгычнае Узае- мадзёянне; -ОВАТЬ несов. узаема- дзейшчаць; -УЮЩИЙ прил. узае- мадзёйны. ВЗАИМОЗАМЕНЯеМ//ОСГЬ уза- емазамяняльнасць, -щ ж; в. дета- лей узаемазамяняльнасць дэталяу; в. члёнов экипажа узаемазамяняль- насць члёнаУ экшажа; неполная в. няпбуная узаемазамяняльнасць; полная в. пбуная Узаемазамяняль- насць; ~ЫЙ узаемазамяняльны. ВЗАИМОИСТРЕБЛЁНИЕ узаема- знппчэнне, -ння ср. вздимоконтрбль узаемакант- рбль, -лю м. ВЗАИМООБМЕН узаемаабмён, -ну м. ВЗАИМООТНОШЁ/ТНИЕ ср узае- мааднбсшы, -сш ед. нет. ВЗАИМОПОДДЕРЖКА узаема- падтрымка, -Ki ж. взАимопбмопу/ь узаемада- памбга, -ri ж; договор о дружбе и ~и дагавбр аб дружбе i узаемадапамбзе. ВЗАИМОПОНИМА//НИЕ уза- емаразумённе, -ння ср, паразумён- не, -ння ср; юсннь ~ния дасягнуць узаемаразумёння (паразумёння). ВЗАИМОРАСЧЁТЫ узаемаразлпо, -каУ мн. ВЗАИМОСБЛИЖЕНИЕ узаема- зблЬкэнне, -ння ср. ВЗАИМОСВЯЗЬ филос. узаема- сувязь, -3i ж. ВЗАИМОУНИЧТОЖЕНИЕ уза- емазнйпчэнне, -ння ср. ВЗВЕД//ЁНИЕ 1. узвядзенне, -ння ср; 2. узшмбнне, -ння ср, пады- манне, -ння ср, падшмённе, -ння ср; см. взводить; -ЁННЫЙ 1. узвё- дзены; 2. узняты, паднйты; см. взве- сти. ВЗВЕСТИ сов. 1. в разн. знач. узвёсщ; 2. (глаза) узняць, мног. паУ- зншаць, падняць; ~СЬ (на боевой взвод) узвёсщся. ВЗВОД I воен, узвбд, -да м; в. ав- томатчиков узвбд аУтамётчыкаУ; в. безоткатных орудий узвбд безад- катных гармёт; в. боевого питания узвбд баявбга забеспячбння; в. ин- женерной развёдки узвбд шжынёр- най разведи; в. плавающих автомо- билей узвбд плаваючых аутама- бшяУ; в. плавающих бронетранспор- тёров узвбд плбваючых бронетранс- парцёрау; в. разведки узвбд раз- вёдши; в. связи узвбд сувязц в. сна- бжения узвбд забеспячбння; в. тех- нического обеспечения узвбд тэхнн- нага забеспячэння; в. тяжёлых ми- номётов узвбд цяжюх мшамётаУ; в. управления узвбд юравання; в. хи- мической защиты узвбд xiMi4Haft абарбны; в. химической развёдки узвбд хшмшнай разведи; автомо- бильный в. аутамабшьны узвбд; бое- вой в. баявы Узвбд; воздушно-де- сантный в. павётрана-дэсантны узвбд; дегазационный в. дэгазацый- ны Узвбд; дорожно-комендантский в. дарбжна-каменданци Узвбд; зе- нитно-пулемётный в. зештна-ку- лямётны Узвбд; знамённый в. сцяга- нбсны узвбд; инженёрный в. шжы- нёрны узвбд; комендантский в. ка- менданци Узвбд; маскировочный в. масирбвачны узвбд; медико-сани- тарный в. мёдыка-сангтарны Узвбд; миномётный в. мшамётны Узвбд; мостостроительный в. мостабудаУ- 54
шчы Узвбд; мотопехотный в. мота- пяхбтны Узвбд; мотострелковый в. мотастралкбвы Узвбд; огневой в. агнявы узвбд; парашхбтно-десАнт- ный в. парашутна-дэсантны узвбд; пехбтный в. пяхбтны Узвбд; понтон- ный в. пантбнны Узвбд; противотан- ковый в. процгганкавы (супраць- тАнкавы) узвбд; пулемётный в. ку- лямётны узвбд; радиопеленгаторный в. радыёпеленгАтарны узвбд; радио- релейный в. радыёрэлейны Узвбд; разведывательный в. разведвальны Узвбд; сапёрный в. сапёрны узвбд; стрелковый в. стралкбвы Узвбд; строительный в. будаУнны Узвбд; танковый в. тАнкавы Узвбд; топо- графический в. тапаграфгчны Узвбд; усиленный в. узмбцнены Узвбд; хозяйственный в. гаспадАрчы Узвбд; штабной в. штабны узвбд. ВЗВОД II техн, узвбд, -да м; в. ав- тоспуска узвбд аутаспуску; на бое- вом ~е на баявым узвбдзе; предо- хранительный в. засцерагальны Узвбд. ВЗВОДИТЬ несов. 1. в разн. знач. узвбдзщь; в. на гбру узвбдзщь на гару; в. курбк узвбдзщь курбк; в. поклёп узвбдзщь паклёп; 2. (глаза) узншаць, падымаць; ~СЯ 1. (о ку- рке) узвбдзщь; 2. страд, узвбдзщца; узнхмацца, падымацца; см. взво- дить. ВЗВОДНбЙ техн, узвадны. ВЗВдДНЫЙ воен. 1. прил. узвбд- ны; в. опорный пункт узвбдны апбр- ны пункт; 2. сущ. узвбдны, -нага м. ВЗГ6Р//ОК прост, узгбрак, -рка м; пагбрак, -рка м; ~ЬЕ ср разг. узгбрак, -рка м. ВЗДВ//АИВАНИЕ здвбйванне, -ння ср; -АИрАТЬ несов. воен. здвбйваць; -АИВАТЬСЯ воен. здвбйвацца; -ОЕННЫЙ здвбены; ~ОИТЬ сов. воен, здвбщь; рады ~ой! рады здвой!; -ОИТЬСЯ воен, здвб- щца. ВЗЛЁТ прям, перен. узлёт, -ту м; вертикальный в. вертикальны узлёт; горизонтальный в. гарызантАльны Узлёт. ВЗЛЕТА//НИЕ узлятАнне, -ння ср; ~ТЬ несов. узлятаць. ВЗЛЕТЕТЬ сов. узляцёць; 0 в. на воздух узляцець у паветра. ВЗЛЁТНО-ПОСАДОЧНЫЙ узлёт- на-пасАдачны. ВЗЛЁТН//ЫЙ узлётны; ~ая дис- танция узлётная дыстАнцыя; ~ая площАдка узлётная пляцбука. ВЗМбРЬЕ узмбр’е, -р*я ср. ВЗбРВ//АННЫЙ узарвАны; па- дарвАны; (разрушенный) разбураны; ~Ать сов. узарвАць, мног. паузры- вАць; падарвАць; (разрушить) раз- бурыць; -АТЬСЯ узарвАцца, выбух- нуць; (подорваться) падарвАцца; (разрушиться) разбурыцца. ВЗРЫВ Выбух, -ху м; узрйу, -рыву лг, в. бомбы выбух ббмбы; в. мйны выбух коны; в. на выброс выбух на выход; в. снаряда выбух снарада; Атомный в. атамны выбух; внутрен- ний в. унУтраны выбух; воздушный Адерный в. паветраны Адзерны вй- бух; высотный Адерный в. вышын- ны Адзерны выбух; контАктный в. кантАктны выбух; надвбдный в. надвбдны выбух; наземный в. наземны выбух; направленный в. нахоравАны выбух; неконгАктный в. некантАктны выбух; объёмный в. аб’ёмны выбух; подводный в. пад- вбдны выбух; подземный в. пад- земны выбух; фугасный в. фугасны выбух; ядерный в. ядзернц выбух. ВЗРЫВАЕМОСТЬ узрывАльнасць, -щ ж; падрывАльнасць, -щ ж. ВЗРЫВАНИЕ узрывАнне, -ння ср; падрывАнне, -ння <р; разбурбнне, -ння ср; в. детонирующим шнуром узрывАнне дэтануючым шнурам; мгновенное в. 1мгненнае (вока- мгненнае) узрывАнне; огневое в. агнявбе УзрывАнне; электрическое в. электрычнае УзрывАнне. ВЗРЫВАТЕЛЬ узрывАльнпс, -ка м; в. замедленного действия узрывАль- хпк запавбленага дзеяння; в. мгно- венного дёйствия узрывАльнйс 1мг- неннага (вокамгненнага) дзеяння; в. нажимного действия узрывАльшк нащскнбга дзеяння; в. натяжного 55
действия узрывАльшк нацяжнбга дзеяння; в. ударного действия узры- вАльшк ударнага дзеяння; боковой в. бакавы Узрывальнйс; головной в. галауны узрывальнпс; дистанцион- ный в. дыстанцыйны узрывальнпс; донный в. донны УзрывАльшк; кон- тактный в. кантакгны узрывальнпс; неконтактный в. некантактны узры- вальнпс; ударный в. ударны узры- вальнпс; -НЫЙ узрывАльны; -ное устройство узрывАльнае устройства. ВЗРЫВАТЬ несов. узрываць; пад- рывАць; разбурАць, разбурваць; -СЯ несов. узрывацца, выбухаць; (подры- ваться) падрывацца; (разрушаться) разбурацца, разбурвацца. ВЗРЫВНИК прост, падрыушк, -ка м. ВЗРЫВН//6Й выбухбвы, выбу- хны, узрыуны; -ая волнА выбуховая хваля; -ая ловушка выбуховая паст- ка; -бе дело выбухбвая (узрыуная) справа. ВЗРЫВОБЕЗОПАСНЫЙ выбухо- вабяспечны, узрывабяспёчны. ВЗРЫВОЗАЩИЩЁННЫЙ выбу- ховаабарбнены, узрываабарбнены. ВЗРЫВООпАсн//ОСТЬ выбухо- ванебяспечнасць, -щ ж, узрыване- бяспёчнасць, -щ ж; -ЫЙ спец, вы- бухованебяспечны, узрыванебя- спёчны. ВЗРЫВОУСТбЙЧИВ//ОСТЬ вы- буховаУстбйл!васць, -щ ж, узры- ваустбйл!васць, -щ ж; -ЫИ выбу- ховаустбйлгвы, узрываУстбйлгвы; -ая мина выбуховаУстбйл!вая (узры- ваустбйл!вая) мша. ВЗРЫВ-ПАКЁТ узрыу-пакет, -та м. ВЗРЫВЧАТКА хим. разг, узрыу- чАтка, -id ж. ВЗРЫВЧАТОЕ ВЕЩЕСТВб (ВВ) выбуховае рэчыва (ВР), род. вы- бухбвага рбчыва; бризАнтное в. в. брызантнае выбуховае рэчыва; ини- циирующее в. в. шщыфуючае вы- буховае рэчыва; метАтельное в. в. юдальнае выбуховае рэчыва. ВЗРЫВ//ЧАТОСТБ выбухбвасць, -щ ж; -ЧАТЫЙ выбухбвы, выбу- хны. ВЗЪЕРбШ//ЕННЫЙ узлахмача- ны, ускалмачаны, ускудлАчаны; см. взъерошить; -ИВАТЬ несов. разг. узлахмАчваць, ускудлАчваць; ~ИТЬ сов. разг. узлахмАцщь, ускалмАцщь, ускудлацщь. ВЗЫСКАН//ИЕ ср 1. спагнанне, -ння ср; (взимание) сысканне, -ння ср; подать ко ~ию юр. падаць да сы- скання; 2. (наказание) спагнанне, -ння ср; пакарАнне, -ння <jp, кара, -ры ж; наложить в. налажыць спа- гнанне. ВЗЫСКАННЫЙ спагнАны; сыс- кАны. ВЗЫСКАТЕЛБН//О нареч. патра- бавАльна; -ОСТЬ патрабаваль- насць, -щ ж; -ЫЙ патрабавальны. ВЗЫСКАТЬ сов. 1. спагнАць; (за- ставить уплатить, получить с кого- л.) сыскАць; 2. (наказать) пакарАць; налажыць спагнанне; 0 не взыщите не кры$д{гйце; (простите) дар^йце (выбачАйце). ВЗЫСКИВАТЬ несов. 1. спаганяць; (заставлять уплатить, получать с кого-л.) сыскваць; 2. (наказывать) караць; накладваць спагнанне; -СЯ страд. 1. спаганАцца, сысквацца; 2. карацца; см. взыскивать. ВЗЯТИЕ узАцце, -цця ср. ВЗЯ//ТЬ сов. в разн. знач. узАць; (охватить — о чувствах еще) агар- нуць, ахатць, апанавАць; в. в со- ддиты уст. узАць у салдАты; в. гброд узАць гбрад; в. живьем узАць жы^- цбм; -л страх узАу (агарн^у, ахашу, апанавАу) страх; в. высоту узАць вы- шыню; в. на учёт узАць на Улис; в. ответственность на себя узАць адказнасць на сябе; в. под защиту узАць пад абарбну; 0 в. курс узАць курс; в. прицел узАць прыцэл; в. инициативу узАць шщыятыву; в. на мушку узАць на мушку; в. под козы- рёк узАць пад казырбк; в. с бою узАць з ббю (боем); в. в клещи узАць у абцуп; в. на буксир узАць на 56
буксф; в. ня себя смелость асмёлпща. ВИАДУК архит. виадук, -ка м. ВИБРАТОР физ. в!братар, -ра jw; волновой в. хвалевы В1братар. ВИБР//АЦИ6ННЫЙ вЮрацый- ны; -АЦИЯ физ., муз. в!брацыя, -цьй ж. ВИБРЙРОВА//НИЕ в!брыраван- не, -ння ср; -ТЬ цесов. в!брыраваць. ВИБРОГАСЙТЕЛЬ техн. Bi6pa- гасщель, -ля м. ВИБРОПРЕОБРАЗОВАТЕЛЬ Bi6- раператваральшк, -ка м. ВИБРОУСТбЙЧИВ//ОСТЬ Bi6- ра^стойлшасць, -щ ж; ~ЫЙ Bi6pa- Уст6ЙЛ1ВЫ. ВИД I м 1. (внешний облик) прям., перен. выгляд, -ду м; внешний в. вбнкавы выгляд; здоровый в. здарбвы выгляд; принять независи- мый в. прыняць незалежны выгляд; 2. (состояние) стан, род. стану м; выгляд, -ду м; в хорошем -е у добрым стане (выглядзе); в трезвом -е у цвярбзым стане; в разобранном ~е у разабраным стбне; 3. (перспе- ктива, открывшаяся взору) вщ, род. вщу м; (пейзаж, ландшафт) краявщ, -ду м; в. на море вщ на мбра; -ы Крыма краявщы Крыма; 4. (поло- жение предмета, при котором он ви- ден) вока, -ка ср (употребительнее мн.: вбчы, род. вачэй); зрок, род. зрбку м; на у всех на вачах ва Уса; потерять из -у кого-либо зту- бщь з вачэй (з пбля зрбку) кагб- небудзь; 5. перен. (предположение) меркавАнне, -ння ср; (расчёт) раз- л1к, -ку м; (намерение) намер, -ру м; (перспектива) перспектыва, -вы ж; (план) план, род. плана м; -ы на бу- дущее меркаванне (планы, намеры) на будучыню; 0 иметь в -у мець на Увазе (на прымеце); иметь -ы на ко- го-либо разливаць на кагб-небудзь; делать в. рабщь выгляд; на в., по вицу, с виду на выгляд, з выгляду; ни под каким -ом Hi У йюм разе; по- ставить на в. паставщь на вщ; упу- стить из -у выпусцщь з-пад увал; в ~е исключения як выключение. ВИД II м (разновидность, тип, под- разделение) вщ, род. вщу м; в. артил- лерийского огня вщ артылерыйскага агню; в. боя вщ ббю; в. взрыва вщ выбуху (узрыву); в. взыскания вщ спагнання; в. вооружения вщ узбра- ення; в. Вооружённых Сил вщ Уз- броеных Сш; в. обеспечения вщ за- беспячэння; в. огня вщ агню; в. оружия вщ зброц в. поощрения вщ заахвбчвання; в. развёдки вщ раз- веди; в. ядерного взрыва вщ ядзер- нага выбуху; военно-прикладнбй в. ваённа-прыкладны вщ; основной в. боя аснбуны вщ бою; вады во- енных действий вады ваенных дзе- янняу; вады снабжения вщы забес- пячэння. ВИДЕОЗАПИСЬ ж техн, вщэа- зашс, -су м. ВИДЕОЗВУКОВбЙ вщэагукавы. ВИДЕОИНФОРМАЦИЯ вщэа- шфармёцыя, -цьй ж. ВИДЕОКАМЕРА вщэакАмера, -ры ж. ВИДЕОКАССЕТА вадэакасета, -ты ж. ВИДЕОМАГНИТОФбн техн, ei- дэамагнггафбн, -нале. ВИДЕОПЛЕЙЕР радио, техн. Bi- дэаплёер, -ра м. ВИДЕОПЛЁНКА вщэаплёнка, -ю ж. ВИДЕОСВЯЗЬ вадэасувязь, -3i ж. ВИДЕОСИГНАЛ техн. вщэас1гн4л, -лу м. ВИДЕОТЕЛЕФбн техн, вщэатэ- лефбн, -на м; -НЫЙ вщэатэлефбн- ны; -ная связь вщэатэлефбнная сувязь. ВИДЕОУСИЛИТЕЛЬ техн, вщэа- узмацнялыйк, -ка м. ВИДЕОФИЛЬМ вщэафадьм, -ма м. ВИДЕОФбН вщэафбн, -на м. ВИДЕОЧАСТОТА техн, вщэачас- тата, -ты ж. ВЙДИМ//ОСГЬ ж 1. бачнасць, -щ ж; хорбшая в. дббрая бачнасць; огранйченная в. абмежаваная бач- насць; прямая в. прамёя бачнасць; 2. (кажущийся внешний вид) выгляд, 57
-ду м; только одна в. толыа адзш выгляд, толыа так здаецца; 0 по всей -ости яквщаць; для -оста для выгляду; -ЫЙ 1. (ощутимый гла- зом) бачны; 2. (заметный для всех) прымётны, прыкметны; (явный) йуны; (очевидный) вщавбчны; -ый результат прымётны (вщавбчны) вынж; 3. (кажущийся, внешний) знёшш, уйуны; (показной) паказны; его успёх только -ый ягб пбспех тблыа уйуны (паказны). ВИДОИСКАТЕЛЬ техн, вщашу- кальнпс, -ка м, воф, -ра м. ВИЗИР в разн. знач. si3ip, -ра м\ -НЫЙ вЬ1рны. ВИЗИРОВАНИЕ I (наложение ви- зы) вЬаванне, -ння ср. ВИЗЙРОВАНИЕ II (направление линии зрения) вЬфаванне, -ння ср. ВИЗИРОВАННЫЙ 1. зав!завАны; 2. в!заваны; см. визировать I. ВИЗИРОВАТЬ I 1. сов. (поставить визу) завЬаваць; 2. несов. (ставить визу) в!заваць. ВИЗЙРОВАТЬII1. сов. (направить линию зрения) прав1зфаваць; 2. не- сов. (направлять линию зрения) В131раваць. ВИЗИРЙВКА вЫрбука, -Ki ж, см. визировать II. ВИЗИРбвОЧНЫЙ в1з1рбвачны. ВИЗЙТ Bi3iT, -ту м\ нанести в. зрабщь в1зТг; ~ы военных кораблей в!з1ты ваённых караблёУ; -АЦИЯ moj>., юр. в!зпацыя, -цьп ж, -НЫЙ вштны; -ная карточка вЫтная кАргка. ВИЗУАЛВН//О нареч. визуальна; -ЫЙ астр. вЬуАльны. ВЙЛК//А техн., воен, витка, -id ж, в. по дальности вшка па далёкасш; обеспеченная в. забяспёчаная витка; необеспеченная в. незабяспёчаная витка; Узкая в. вязкая витка; ширб- кая в. птырбкая витка; штепсельная в. штепсельная витка; захватить цель в -у воен, захатйць цэль у витку. ВИНА в разн. знач. вшА, -нй ж. ВИНбвН//ИК вшбунпс, -ка м\ -ОСТЬ вшавАтасць, -щ ж; -ЫЙ 1. прил. вшавАты; признАть -ым пры- знаць вшавАтым; 2. сущ. вшаваты, -тага м. ВИНТ 1. шруба, -бы ж, 2. вшт, род. вштА лг, (самолёта — ещё) пра- пёлер, -ра м; в. спусковой пружины вшт спускавбй спружыны; в. упора впгг упора; воздушный в. павётраны вшт; гребнбй в. грабнй вшт; несу- щий в. нясучы вшт; рулевой в. руля- вы вшт; хвостовбй в. хваставй вшт. ВИНТбвКА вштбука, -id ж; в. с оптическим прицелом вштбука з аптйчным прыцэлам; автоматиче- ская в. аутаматычная вштбука; ав- томатическая спортивная в. аута- матычная спаргйуная вштбука; ка- знозарядная в. казназарадная si- нтбука; магазинная в. магазшная вт- нтбука; малокалиберная в. мала- калтберная вштбука; неавтоматиче- ская спортивная в. неаутаматйчная спаргыуная вштбука; однозарядная в. адназарадная вштбука; пнев- матическая в. пнеуматычная si- нтбука; полуавтоматическая в. паУ- аутаматычная вштбука; самозаряд- ная в. самазарадная вштбука; снай- перская в. снайперская вштбука; учебная в. вучббная вштбука. ВИНТбвОЧН//ЫЙ вштбвачны; -ая гранАта вштбвачная граната; в. патрон вштбвачны патрон. ВИНТОКРЫЛ ав. вштакрыл, -ла лг, -ЫЙ вштакрылы. ВИНТбм нареч. вштом, стрАллю. ВИНТОМОТЙРН//ЫЙ: -ая уста- нбвка ав. вштаматорная Устанбука. ВИНТООБРАЗНЫЙ сшральны. ВИНЧЕСТЕР воен, вшчбстэр, -ра м. ВИРАЖ ав., спорт, вфаж, -жу м; -НЫЙ в!ражны. ВЙРУС бакт. Bipyc, -са м; -НЫЙ вгрусны;, -ОЛ0Г в1русблаг, -га м\ -ОЛОГИЧЕСКИЙ вфусалайчны; -ОЛОГИЯ бакт. вгоусалбпя, -rii ж, -ОПОДбьНЫИ вфусапа- дббны. ВИСбк м скронь, род. скрбш ж. ВИСбчНЫЙ скрбневы. ВЙЦЕ-АДМИРАЛ вщэ-адапрАл, -ла м; -ЬСКИЙ вщэ-адм1рАльск1. 58
ВКЛАДЫШ спец, уклёдыш, -ша м. ВКЛЙН//ИВАНИЕ уклшьванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. уклшьваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, уюпнъ- вацца; -ЙТЬ сов. уклшщь; -ЙТЬСЯ уклшщца; -ЙТЬ несов. разг, уклшь- ваць; -ЙТЬСЯ возвр., страд. уклшьвацца. ВКЛЮЧ//АтЕЛЬ эл. уключальнпс, -ка м; -АТЬ несов. в разн. знач. уключаць; -АТЬСЯ возвр., страд. уключацца; -Ая (в знач. предлога) уключАючы. ВКЛЮЧ//ЁНИЕ в разн. знач. уключэнне, -ння ср; -ЁННЫЙ уключаны; -ЙТЕЛЬНО нареч. уюпбчна. ВКЛЮЧИТЬ сов. в разн. знач. уключыць; -СЯ уключыцца. ВЛАГА витьгаць, -щ ж. ВЛАГОЗАЩИТА вшьгацеахбва, -вы ж. ВЛАГОИЗОЛЙЦИЯ витьгацеЬаля- цыя, -цьп ж. ВЛАГОМЁР в!льгацямёр, -ра м. ВЛАЖН//ОСТЬ вшьгбтнасць, -щ ж; относительная в. аднбсная вшь- гбтнасць; -ЫЙ вшьгбтны; (сырой) сыры, волга; (о лице и т. п.) мокры; -ная одежда сырое (вблкае) адзенне. ВЛАСТЬ в разн. знач. улада, -ды ж, мн. улады, род. улад; верховная в. вярхбуная уитада; дисциплинарная в. дысцыллшарная Улада; советская в. савёцкая улада; военные власти ваённыя Улады; оккупационные власти акупацыйныя улады. ВЛЕВО нареч. улёва, налёва. ВЛИЙ//НИЕ ср уплыу, -лыву м; -ТЕЛЬНЫЙ уплывбвы; ~ТЬ несов. уплываць, раСГщь уплйу. ВМЕСТЙ//ЛИЩЕ ср умяшчальня, -Hi ж; ёмнпча, -ча ср; -МОСТЬ умяшчальнасць, -щ ж; ёмютасць, -щ ж; -МЫЙ умяшчальны; -ТЕЛЬНОСТЬ умяшчальнасць, -щ ж; ёмютасць, -щ ж; -ТЕЛЬНЫЙ умяшчальны; ёмгсты; ~ТЬ сов. умясцщь, утбушць; -ТЬСЯ умяс- цщца, утбупщца. ВМЕШ//АтЕЛЬСТВО умяшённе, -ння ср; -АТЬ сов. 1. умяшаць; 2. перен. разг, умяшаць; (впутать) уб- лытать; (втянуть) уцягнуць; -АТЬ- СЯ 1. умяшацца; 2. перен. разг. умяшацца; (впутаться) ублытацца. ВМЙ//ТИНА, -ТОСТЬ увагну- тасць, -щ ж; -ТЫЙ 1. умАты, ущснуты; 2. увагнуты; -ТЬ сов. 1. (вдавить во что-либо) умяць, ущснуць; 2. (сделать вмятину) ува- гнуць; -ТЬСЯ 1. (вдавиться во что- либо) умяцца, ущснуцца; 2. (образо- вать вмятину) увагнуцца. ВНАКЙДКУ нареч. наапашга. ВНЕАТМОСФЕРНЫЙ пазаатма- сфёрны. ВНЕБЮДЖЕТНЫЙ пазабюд- жэтны. ВНЕВОЙСКОВ//6Й: ~ая под- готовка воен, пазавайскбвая падры- хгбука. ВНЕДР//ЁНИЕ укаранённе, -ння ср; -ЕННЫИ укаранёны; -йть сов. укарарщь; -йться ука- раншда; -ЯТЬ несов. укараняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, укараняцца. ВНЕЗАПН//О нареч. рантам, рап- тбуна; (неожиданно) знянацку, не- спадзё^а, неспадзявАна; -ОСТЬ раптбунасць, -щ ж; неспадзявё- насць, -щ ж; оперативная в. апера- тыуная нечаканасць (раптбунасць); стратегическая в. стратэпчная рап- тбунасць; тактическая в. такгычная раптбунасць; -ЫЙ раптб^ны; (нео- жиданный) неспадзяваны. ВНЕКбнКУРСНЫЙ пазаконкур- СНЫ. ВНЕСИСТЙМН//ЫЙ пазайстбм- ны; -ые единицы пазасклбмныя адзшю. ВНЕСЛУЖЕБНЫЙ пазаслужбовы. ВНЕСМЕТНЫЙ пазакаштарысны. ВНЕСУДЕБНЫЙ юр. пазасудбвы. ВНЕУРбчНЫЙ пазаурбчны. ВНЁШНЕ нареч. знёшне, вбнкава; (снаружи) звонку, знадвбрку; (с виду) з выгляду; (на вид) на выгляд. ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКИЙ зне- шнепалггычны. 59
ВНЕШНЕТОРГбвЫЙ знешне- гандлёвы. ВНЕШНЕЭКОНОМИЧЕСКИЙ знешнеэканаммны. ВНЁШН//ИЙ 1. (наружный) вбнкавы, знадвбрны; 2. (имеющий отношение к иностранным государ- ствам) знёшнц (заграничный) за- мёжны; ~ая политика знёшняя палггыка; -яя торговля знёшш гандаль; -ОСТЬ ж выгляд, -ду м. ВНЕШТАТНЫЙ пазаштатны, ня- штатны. ВНИЗ нареч, в разн. знач. ушз. ВНИЗУ нареч. ушзе. ВНИМА//НИЕ ср в разн. знач. увАга, -ri ж\ -ТЕЛЬНО нареч. уваж- л!ва; - ТЕЛ ЬН ОСТЬ уважпвасць, -щ ж\ -ТЕЛЬЦЫЙ уважл!вы; -ТЬ несов. слухаць (кого-што). внётренн//е нареч. унутрана; -ИЙ в разн. знач. унутраны; -ее море унутранае мора; -ее оборудо- вание унутранае абсталяванне; -яя политика унуграная палггыка; -яя служба унуграная служба; -ие воды ун^траныя вбды; -ие войскА унутра- ныя вбйскь ВНУТРИ 1. нареч. усярэдзше; уну- тры; 2. предлог с род. усярбдзше (каго-чаго)\ унутры (каго-чаго). ВНУТРИАТОМН//ЫЙ физ. уну- трыатамны; -яя энергия унутрыата- мная энёрпя. ВНУТРИВЕДОМСТВЕННЫЙ уну- трывёдамасны. ВНУТРИВЁН//НЫЙ мед. уну- трывённы; -ное вливание уну- трывённае ^лхванне. ВНУТРИМЫШЕЧНЫЙ мед. уну- трымышачньг. ВНУТРИПОЛИТИЧЕСКИЙ уну- трыпалггычны. ВНУТРИЯДЕРНЫЙ физ. уну- трыядзерны. водХ в разн. знач. вада, -ды ж\ атмосферная в. атмасфёрная вада; грунтовая в. грунтавёя вада; до- ждевая в. дажджавёя вада; ключевая в. крышчная вада; мягкая в. мяккая вадА; непитьевая в. нештная вада; питьевая в. штная вада; подземная в. надземная вада; пресная в. прэс- ная вада; сбросная в. сюдная вада; сточная в. сцёкавая вада; талая в. талая вадА; тяжёлая в. цяжкая вада. ВОДИТЕЛЬ (машины) вадзщель, -ля лг, -СКИЙ вадзщельсю; -ские права вадзщельск1я правы. ВОДИТЬ несов. в разн. знач. ва- дзщь; в. полки в бой вадзщь палкз у бой; в. дружбу вадзщь,дружбу, дру- жыць, сябравАць; в. самолёт вадзщь самалёт; -СЯ 1. в разн. знач. вес- щся, вадзщца; 2. страд, вадзщца. ВОДНОТРАНСПОРТНЫЙ вадна- трАнспартны. в6дН//ЫЙ водны; -ая преграда водная перашкбда; ~ые загра- ждения вбдныя загарбды. ВОДОВбД техн, вадавбд, -да м. ВОДОДРбМ вададрбм, -ма м. ВОДОЁМ вадаём, -ма м\ -кий ва- даёмгсты; -КОСТЬ вадаёмютасць, -Hi ж. ВОДОЁМНЫЙ радаёмны. ВОДОЗАЬбР гидр., техн. 1. (забор воды) водазабор, -ру м\ 2. (сооруже- ние) водазаббр, -ра м\ -НЫЙ вода- заборны. ВОДОЗАЩИТНЫЙ водаахбуны. ВОДОИЗМЕЩЕНИЕ мор. вода- змяшчэнне, -ння ср. ВОДОКАЧКА вадакачка, -Ki ж. ВОДОЛАЗ вадалаз, -за м\ лёгкий в. лёгю вадалаз; -НЫЙ вадалазны; -няя техника вадалазная тэхнжа; -ное снаряжение вадалазная аму- нщыя (вадалазны рыштунак); -ный катер вадалазны кАтэр; -ный коло- кол вадалазны каупак. ВОДОМАСЛОГРЕЙКА водамасла- грэйка, -id ж. ВОДОМЕР техн, вадамёр, -ра м\ -НЫЙ вадамерны; -ное стекло техн, вадамёрнае шклб; -ный пост вадамерны пост; -ЩИК спец, ва- дамёршчык, -ка м. ВОДОМЁТ вадамёт, -та м; -ный вадамётны; -ное судно вадамётнае судна. 60
ВОДОНАГРЕВАТЕЛЬ техн, вода- награвальшк, -ка м; -НЫЙ водана- гравальны. ВОДОНАЛИВНОЙ воданал!уны. ВОДОНАПбРН//ЫЙ: ~яя башня воданапбрная вежа. ВОДОНАСбСН//ЫЙ вадапбмпа- вы; -ая станция вадапбмпавая станцыя. водонепроницАем//ость воданепранис4льнасць, -щ ж; ~ЫЙ воданепранпсальны. ВОДООПРЕСНИТЕЛЬ техн, вода- апрасняльнпс, -ка л/; -НЫЙ вода- апрасняльны; -ная установка вода- апрасняльная установка. ВОДООТВбд водаадвбд, -да м; -НЫЙ водаадвбдны. ВОДООТЛИВ водаадлбу, -л*1ву м; -НЫЙ водаадлхУны; -ные средства водаадлгуныя србдкь ВОДООТСТбЙНИК техн, водаад- стбйнж, -ка м. ВОДООТТАЛКИВАЮЩИЙ прил. воданепрымАльны. ВОДООЧИСТЙТЕЛЬ техн, вода- ачышчАльнж, -ка м; -НЫЙ вода- ачышчальны. ВОДОПАД вадаспАд, -да м. ВОДОПОГЛОЩАеМОСТЬ вода- паглынальнасць, -щ ж. ВОДОПРОВбД водаправбд, -да м; противопожарный в. процшажарны (супрацьпажарны) водаправбд; -НЫЙ водаправбдны; -ЧИК вода- правбдчык, -кал/. водопроницАем//ость во- дапраншАльнасць, -щ ж; -ЫЙ во- дапрашкАльны. ВОДОПРОПУСКН//6Й водапра- пускны; -ые сооружения водапра- пускныя збудаванш. ВОДОРАЗДЕЛ геогр. водападзёл, -ла л<; -ЬНЫЙ водападзелъны. ВОДОРЁЗ мор. вадарбз, -за м. ВОДОРбд хим. вадарбд, -ду м; -ИСТЫЙ вадарбдзгсты; -НЫЙ ва- дарбдны; -ная бомба вадарбдная бомба; -ное горючее вадарбднае гаручае. ВОДОСЛИВ техн, вадазлтУ, -л1ва лг, -НЫЙ вадазл1^ны. ВОДОСНАБЖЕНИЕ водазабеспя- чэнне, -ння ср; полевое в. войск па- лявбе водазабеспячэнне войск. водоспиртозапрАвщик во- дасшртазапрАушчык, -ка м. ВОДОСТбк м вадасцёк, -ка м; (ка- навка) рыштбк, -шткА л/; (труба) трубА, -бы ж, рына, -ны ж. ВОДОТбк гидр, вадацёк, -ку м. ВОДОХРАНЙЛИЩ//Е вадасхбвь шча, -шча ср; -НЫИ вадасхбвнп- чны. ВОДРУ//ЖАТБ несов. устана^лАць, ставщь, узн!мАць; -ЖЕНИЕ уста- наулённе, -ння ср, узн!манне, -ння <р; -ЖЁННЫЙ установлены, па- стАулены, узняты; -ЗЙТЬ сов. уста- навщь, паставщь, узняць. вбДЫ (курорт и водные простран- ства) вбды, -дау ед. нет; внутренние в. унутраныя вбды; нейтральные в. нейтральный вбды; территориаль- ные в. тэрытарыяльныя вбды. ВОЕВАТЬ несов. прям., перен. ва- явАць. ВОЕВбД//А ист. ваявбда, -ды м; -СКИЙ ваявбдскт; -СТВО ва- явбдства, -ва ср; -СТВОВАТЬ несов. быць (служыць) ваявбдам. ВОЕНАЧАЛЬНИК военачальнйс, -ка м. ВОЕНВРАЧ (военный врач) вае- нурАч, -ча м (ваённы Урач). ВОЕНИЗ//АЦИЯ ваешзАцыя, -цьи ж; -ЙРОВАННЫЙ ваен1заваны; -ИРОВАТЬ сов. и несов. ваен!за- ваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. ваешзавАцца; 2. страд. ваен!за- вацца. ВОЕНИНЖЕНЁР (воённый инже- нёр) ваеншжынёр, -ра м (ваённы шжынёр). ВОЕНКбМ (воённый комиссар) ваенкбм, -ма м (ваённы камгсАр); -Ат (воённый комиссариАт) ваен- камАт, -та м (ваённы камкарыят); -АТСКИЙ ваенкамаща; -ОВ- СКИЙ ваенкбмаускь 61
ВОЕНКбР (воённый корреспон- дент) ваенкбр, -ра м (ваённы карэс- пандэнт); -ОВСКИЙ ваенкора^сю; ~овский пост ваенкбраУсю пост. ВОЁННО-ВОЗДУШН^/ЫЙ ваён- на-павётраны; ~ые силы ваённа- павётраныя с!лы. ВОЁННО-ДИПЛОМАТЙЧЕСКИЙ ваёнца-дыпламатычны. ВОЁННО-ИНЖЕНЁРНБ1Й ваён- на-шжынёрны. ВОЁННО-ИСТОРЙЧЕСКИЙ ва- ённа-пстарычны. ВОЁННО-МВДИЦИНСКИЙ ва- ённа-медыцынскъ ВОЁННО-МОРСКбЙ ваенна- мараб; в. флот ваённа-марск! флот. ВОЁННО-НАУчНЫЙ ваенна-на- вукбвы. ВОЕННООБЯЗАННЫЙ сущ. ваен- наабавйзаны, -нага м. ВОЕнНО-ОКРУЖНбЙ ваенна- акругбвы. ВОЁННО-ОХбтНИЧИЙ ваенна- паляУшчы. ВОЁННО-ПАТРИОТИЧЕСКИЙ ва- ённа-патрыятйчны. ВОЕННОПЛЕННЫЙ сущ. ваенна- палбнны, -ннага м. ВОЁННО-ПОЛЕВбЙ ваённа-па- лявы. ВОЕННО-ПОЛИТИЧЕСКИЙ ва- ённа-палпйчны. ВОЕннО-ПРИКЛАДНбЙ ваённа- прыкладнй. воЕнно-промьк шлейный ваённа-прамыслбвы. воЕнно-революци6нный ваённа-рэвалюцыйны. ВОЕнНО-РЕМбнТНЫЙ ваённа- рамбнтны. ВОЕННО-САНИТАРНЫЙ ваён- на-санггарны. ВОЁННО-СЛЁДСТВЕННЫЙ ва- ённа-слёдчы. ВОЕННОСЛУЖАЩИЙ сущ. ваен- насл^жачы, -чага ж, вайскбвец, - кб^ца м\ в. србчной службы ваенна- служачы (вайскбвец) тэрмшбвай службы; одиночный в. адзшбчны ваеннасл^жачы (вайскбвец). ВОЁННО-СПОРТЙВНЫЙ ва- ённа-спартыуны. ВОЁННО-СТРАТЕГЙЧЕСКИЙ ва- енна-стратэпчны. ВОЁННО-СТРОЙТЕЛЬНЫЙ ва- ённа-будаУшчы. ВОЁННО-СУДЕБНЫЙ ваённа- судбвы. ВОЕННО-ТЕХНИЧЕСКИЙ ваен- на-тэхшчны. ВОЁННО-ТОПОГРАФЙЧЕСКИЙ ваённа-тапаграф1чны. ВОЕННО-ТРАНСПОРТНЫЙ ва- ённа-трДнспартны. ВОЕнНО-УчЕбНЫЙ ваённа-ву- чэбны. ВОЁННО-УЧЁТНЫЙ ваенна- $шкбвы. ВОЁННО-ХОЗЯЙСТВЕННЫЙ ва- ённа-гаспадарчы. ВОЁННО-ЭКОНОМЙЧЕСКИЙ ваённа-эканахбчны. ВОЁНН//ЫЙ I прил. 1. (относя- щийся к войне и её нуждам) ваённы, ~ое врёмя ваённы час; ~ое по- ложение ваённае станбвппча; ~ая академия ваённая акадбмы; ~ая мощь ваённая моц; ~ая на^ка ваённая навыка; 2. (относящийся к войскам) вайскбвы, ваённы; ~ая служба вайскбвая (ваённая) служба; ~ая форма вайскбвая (ваённая) форма; ~ое дело вайскбвая справа; в. билет ваённы (вайскбвы) бшёт. ВОЕННЫЙ II сущ. ваённы, -нага Mt вайскбвец, -кб^ца м, вайскбвы, -вага м. ВОЕНПР4д (военный пред- ставитель) ваенпрбд, -да м (ваённы прадстаунпс). ВОЕНРУК (военный руководи- тель) ваенр^к, -кё м (ваённы гараУ- тбк). ВОЕНТЁХНИК (воённый тёхник) ваенгбхнж, -ка м (ваённы тбхнж). ВОЕНТбРГ (военная торгбвля) ва- енгёндаль, -длю м (ваённы гён- даль). 62
ВОЕНФЕЛЬДШЕР (военный фельдшер) 'ваенфельчар, -ра м (ваенны фельчар). ВОЕНЩИНА ваёншчына, -ны ж. ВОЕНЮРЙСТ (военный юрйст) ваенюрыст, -та м (ваенны юрыст). ВОЖДЕНИЕ ваджэнне, -ння ср. ВОЗБУДЙ//МОСТЬ узбудл!васць1 -щ ж, -МЫЙ узбудл!вы; -ТЕЛЬ узбуджАльшк, -ка м; -тель болезни мед. узбуджАльнж хваробы; -ТЕЛЬ- НЫЙ узбуджАльны; -ТЬ сов. 1. (вы- звать) выклькаць; (пробудить) узбу- дзщь, абудзщь; 2. (поднять, предло- жить на обсуждение) узнйць, узбу- дзщь; (начать) распачаць; завесщ; 3. (настроить) настрбщь; 4. (приве- сти в состояние нервного подъёма) узбудзщь; (взволновать) усхва- ляваць, узрушыць; -ТЬСЯ узбудзщ- ца; (взволноваться) усхвалявацца, узрушыцца. ВОЗБУЖДЕНИЕ ф 1. (действие) выклпсанне, -ння ср; узбуджэнне, -ння ср, абуджэнне, -ння ср; узнхманне, -ння ср; распачынанне, -ння ср; настройванне, -ння ср; хваляванне, -ння ср; узрушэнне, -ння ср; расп&льванне, -ння ср; 2. (состояние) узб^джанасць, -щ ж; (взволнованность) усхвалявАнасць, -щ ж, узрушанасць, -щ ж; (половое) юрлгвасць, -щ ж. ВОЗВЕД//ЕНИЕ ср (здания) бу- даванне, -ння ср, будо^ля, -л! ж; пабудова, -вы ж; узвядзенне, -ння ср; см. возводить; -ЁННЫЙ (о зда- нии) збудаваны, пабудаваны, на- сталены; узведзены. ВОЗВОДИТЬ несов. (строить) бу- даваць, ставпц»; узвбдзщь; в. стёны дома будаваць (узвбдзщь) сцены дома; в. новое здание будаваць (ставщь) новы будынак. ВОЗВРАТНО-ПОВОРбтНЫЙ зва- рбтна-паварбтны. ВОЗВРА//ТНЫЙ зварбтны; в. путь зварбтны шлях, шлях (дарбга) назад; -ЩДТЬ несов. варбчаць, вяр- тАць; -ЩАТЬСЯ возвр.. страд. варбчацца, вяртацца; -щЕнИЁ ф вяртанне, -нняср\(возврат)зварбт, -ту jw; -ЩЁННЫЙ вернуты. ВОЗВЫШЕННОСТЬ геогр. узвыш- ша, -шша ср. ВОЗГОРА//ЕМОСТБ спец, узга- ральнасць, -щ ж; -ЕМЫЙ узга- ральны; -НИЕ узгаранне, -ння ф; -ТЬСЯ несов. прям., перен. узга- рацца, загарацца. ВОЗДЁЙСТВ//ИЕ ср уздзеянне, -ння ср; (влияние) уплйу, -лыву м; находиться под -ием кого-чего быць над уздзеяннем (уплывам) каго- чаго; оказать в. на кого зрабщь узд^янне (уплйу) на кого; -ОВАТЬ 1. сов. уздзейнгчаць, па$плываць; 2. несов. уздэбйшчаць, уплывАць. ВбЗДУХ м в разн. знач. павбгра, -ра ф; жидкий в. физ. вАдкае паветра; загазбванный в. загазав&нае па- ветра; задымленный в. задымленае паветра; запылённый в. запыленае паветра; сжАтый в. сщснутае па- ветра; 0 вбздух! воен, павбгра! ВОЗДУХОЬбЙНЫЙ воен, паве- траббйны. ВОЗДУХОВбд паветравбд, -да м. ВОЗДУХОЁМКОСТЬ паветраёмк- тасць, -щ ж. ВОЗДУХОЗАБ6РН//ИК паветра- заббршк, -ка м; -ЫЙ паветра- заборны. воздухонагнетАтельный техн. паветранагнятАльны. ВОЗДУХОНАГРЕВАТЕЛЬ техн. паветранагравальшк, -ка м; -НЫЙ паветранагравальны. ВОЗДУХОНЕПРОНИЦАЕМЫЙ паветранепрашкальны. ВОЗДУХООХЛАДИТЕЛЬ техн. паветраахаладжАльшк, -ка м; -НЫЙ паветраахаладжальны. ВОЗДУХООЧИСТИТЕЛЬ техн. паветраачышчальнж, -ка м; -НЫЙ паветраачышчальны. ВОЗДУХОПЛАвА//НИЕ паветра- пл4ванне, -ння ср; -ТЕЛЬ паветра- плавальнш, -ка м; -ТЕЛЬНЫЙ па- ветраплОвальны. 63
ВОЗДУХОПОДОГРЕВ м паветра- падаграванне, -ння ср\ -АТЕЛЬ техн, паветрападагравальнпс, -ка м. ВОЗДУХОПРОВбД техн, паветра- правбд, -да м; ~НЫЙ паветра- правбдны. воздухопроницАем//ость спец^ паветрапранпсальнасць, -щ ж\ ~ЫИ паветрапранпсальны. ВОЗДУХОРАСПРЕДЕЛИТЕЛЬ па- ветраразмеркавальнпс, -ка м; ~НЫИ паветраразмеркавальны. ВОЗДУХОСБбРНИК паветра- зббрнпс, -ка м. ВОЗДУХОУЛАВЛИВАТЕЛЬ ав. паветра^лбушк, -ка м. ВОЗДУШНО-ДЕСАНТН//ЫЙ во- ен. паветрана-дэсантны; ~ая опера- ция павётрана-дэсёнтная аперацыя; ~яя подготовка павётрана-дэсант- ная падрыхтбука; ~ая техника па- вётрана-дэсбнтная тэхшка; ~ые войска павётрана-дэсантныя вбй- CKL возд^шно-кислорддный павётрана-гасларбдны. ВОЗДУШНО-КОСМИЧЕСКИЙ павётрана-касмзчны. ВОЗДУшНО-МОРСКбЙ павет- рана-марсю. ВОЗДУШНО-ОГНЕВ//6Й павёт- рана-агнявы; ~ая подготовка павет- рана-агнявая падрыхтбука. ВОЗДУШНО-РАКЕТНЫЙ павет- рана-ракётны. ВОЗДУШНО-РЕАКТИВНЫЙ па- вётрана-рэактыуны. воздУшн//ость лёгкасць, -щ ж; см. воздушный 2; ~ЫЙ 1. в разн. знач. паветраны; ~ый бой павётраны бой; ~ый винт паветраны вшт; ~ый десант паветраны дэсант; ~ый командный пункт паветраны каман- дны пункт; ~ый корабль паветраны карабёль; ~ый коридор паветраны калщбр; ~ый мост паветраны мост; ~ый налёт павётраны налёт; ~ый насбс павётраная пбмпа; ~ый пункт управления паветраны пункт гара- в&ння; ~ый режим паветраны рэ- жйм; ~ый ретранслятор паветраны рэтранслятар; ~ый тормоз павет- раны тбрмаз; ~ый флот паветраны флот; ~ый эшелон паветраны эшалбн; ~ая атака паветраная атака; ~ая выучка паветраная выву- чка; ~ая обстановка паветраная абстанбука; ~ая операция паветра- ная аперацыя; ~ая подушка павет- раная падушка; ~ая разведка павет- раная разведка; ~ая стрельба павет- раная стральба; ~ая тревога павет- раная трывбга; ~ое право павётра- нае права; ~ое фотографирование паветранае фатаграфаванне; 2. пе- рен. (лёгкий) лёгга; ~ое платье лё- гкая сукёнка. ВОЗЗВА//НИЕ ср 1. (действие) уст. заклхк, -ку л/; 2. (обращение) адбзва, -вы ж, заклпс, -ку м; ~ТЬ сов. уст., высок, заюпкаць, клпс- нуць. ВОЗЛОЖЕНИЕ ускладанне, -ння ср. ВОЗМЕЗДИЕ ср высок, адплата, -ты ж; (кара) кара, -ры ж; (наказа- ние) пакаранне, -ння ср; (месть) помета, -ты ж. ВОЗМЕЩ//АТВ несов. (покрывать) пакрываць; (оплачивать) аплачваць; (возвращать) вяртаць, варбчаць; (компенсировать) кампенсаваць; (заменять) замяняць; -АТЬСЯ страд, пакрывацца; аплачвацца; вяртацца, варбчацца: кампен- савацца; замяняцца; ~ЕНИЕ ср 1. (действие) пакрыццё, -цця ср; аплата, -ты ж; зварбт, -ту м\ кам- пенсаванне, -ння ср; замёна, -ны ж; см. возмещ//ать; 2. (вознаграж- дение) кампенсацыя, -цш ж; узна- гарбда, -ды ж; -ЁННЫЙ пакрыты; аплачаны; вёрнуты; кампенсаваны; заменены. возм6жнос//ть магчымасць, -Ш ж, мажл1васць, -щ ж; боевые ~ти баявыя магчымасщ; огневые ~ти агнявыя магчымасщ. вОзмужА//вший 1. прич. як! (што) узмужнёу, яга (што) паму- жнёу, яга (што) пасталёу; 2. прил. узмужнёлы, станы; памужнёлы, па- сталёлы; ~ЛЫЙ узмужнёлы, сталы; памужнёлы; пасталёлы; -ЛОСТЬ 64
ж, -НИЕ ср узмужнёласць, -щ ж, стёласць, -щ ж. возник//Ать несов. узшкаць, вынпсАць, паУставаць; -НОВЁНИЕ узнпснённе, -ння ср. ВОЗНИКНУТЬ сов. узшкнуць, вы- нпснуць, паустаць. ВрЗОБНОВ//ИТЬ сов., аднавщь; -ИТЬСЯ аднавщца; -ЛЕНИЕ ад- наулённе, -ння ср; -ЛЁННЫЙ ад- нбУдены; -ЛЯТЬ несов. аднауляць; -ЛИТЬСЯ возвр., страд, аднау- ляцца. вбЗРАСТ узрбст, -ту м, век, род. вёку м; допризывный в. дапрызыу- ны Узрбст; предельный в. грашчны Узрбст; призывной в. прызыУны Узрост. ВбИН высок, во in, -на м; -СКИЙ вбшск!; -екая обязанность вошек! абавязак; -ская повинность вбш- ская павшнасць; -ская служба вбшекая служба; -ская часть вбш- ская часць; -ское звание вбшекае звание. ВОЙНСТВЕНН//О нареч. ваяУ- шча: -ОСТЬ ваяУшчасць, -щ ж; -ЫЙ прям., пе^ен. ваяушчы; -ый вид перен. ваяушчы выгляд. вбиНСТВО высок, вбшетва, -ва ср; (войско) вбйска, -ка ср. ВОИНСТВУЮЩИЙ прил. ваяу- шчы. В6ЙЛО//К лямец, -мцу м; -ЧНЫЙ лямцавы. ВОЙНА прям., перен. вайна, -ны ж; агрессивная в. агрэстуная вайна; атомная в. атамная вайна; бактери- ологическая в. бакгэрыялапчная вайна; Великая Отечественная в. Вялхкая Айчынная вайна; воз- душная в. павётраная вайна; вторая мировая в. другая сусвётная вайна; глобальная в. глабальная вайна; гражданская в. грамадзянская вай- на; захватническая в. захбпшцкая вайна; «звёздная в.» «збркавая вай- нё»; империалистическая в. хмпе- рыял!стычная вайна; колониальная в. каланыльная вайна; локальная в. лакальная вайна; манёвренная в. манёураная вайнб; мировая в. су- свётная вайна; мировая ядерная в. сусвётная ядзерная вайна; молни- енбеная в. маланкавая вайна; наци- онально-освободительная в. нацы- янальна-вызвалёнчая вайна; не- справедливая в. несправядлгвая вайна; оборонительная в. абарбнчая вайнб; ограниченная в. абмежаваная вайна; освободительная в. вы- звалёнчая вайна; партизанская в. партизанская вайна; первая ми- ровая в. пёршая сусветная вайна; подводная в. падвбдная вайнё; по- зиционная в. пазщыйная вайна; превентивная в. прэвентыУная вай- на; психологическая в. neixa- лапчная вайна; разбойничья в. раз- бойнщкая вайна; ракетно-ядерная в. ракётна-ядзерная вайна; сов- ременная в. сучасная вайна; справе- дливая народная в. справядлгвая народная вайна; термоядерная в. тэрмаядзерная вайна; тотальная в. татальная вайна; химическая в. х!м1чная вайна; холодная в. халбд- ная вайна; экономическая в. эка- намнная вайна; ядерная в. ядзер- ная вайна. В6ЙС//КО вбйска, -ка ср; -ка про- тивовоздушной обороны (ПВО) войск! прощпаветранай (супраць- павётранай) абарбны (ППА, СПА); -ка прикрытия войск! прыкрыцця; -ка специального назначения войск! спецыяльнага прызначэння; -ка связи война сувяз!; автомобильные -ка аутамабшьныя войск!; берего- вые ракетно-артиллерийские -ка бе- рагавыя ракётна-артылерыйсюя войск!; бронетанковые -ка браня- танкавыя войск!; внутренние -ка унутраныя войск!; воздушно-де- сантные -ка павётрана-дэсантныя войск!; горно-стрелковые -ка гбр- на-стралковыя войск!; горные -ка гбрныя войск!; действующие -ка дзёючыя войск!; дорожные -ка да- рбжныя войск!; железнодорбжные -ка чыгуначныя войск!; запасные -ка запасныя войск!; зенитные ракетные -ка зештныя ракётныя войск!; инженёрные -ка шжынёр- ныя войск!; иррегулярные -ка фэ- гулярныя вбйск!; колониальные -ка 3 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 65
кэланйльныя вбйсп; механизиро- ванные -кА механ!завАныя вбйск!; мотострелковые -кА мотастра- лкбвыя войск!; наёмные -кА наё- мный вбйск!; немецко-фашистские -кА нямёцка-фашысцюя вбйск!; оккупацибнные ~кА акупацыйныя войск!; отббрные -кА адббрныя вбйск!; пограничные ~кА па- грашчныя вбйск!; радиотехнические -кА радыётэхшчныя вбйск!; ракет- ные -кА ракётныя войск!; ракётные -кА стратегического назначения ракётныя вбйск! стратэпчнага на- значения; регулярные -кА рэ- гулАрныя вбйск!; союзные -кА саюзныя вбйск!; специАльные -кА спецыяльныя вбйск!; стрелкбвые -кА стралкбвыя вбйск!; сухопутные -кА сухапУгныя вбйск!; тАнковые -кА танкавыя вбйск!; террито- риальные -кА тэрытарыАльныя вбй- ск!; технические -кА тэхшчныя вбй- ск!; химйческие -кА хмчныя вбй- ск!; экспедицибнные -кА экспеды- цыйныя войск!; -КОВОЙ вай- скбвы; -ковАя авиАция вайскбвая авшцыя; -ковАя артиллерия вай- скбвая артылёрыя; -ковАя ма- скировка вайскбвая маскфбука; -ковАя разведка вайскбвая раз- ведка; -ковАя часть вайсковая часць; -новое товАрищество вай- скбвае таварыства; -новое (ко- рабельное) хозяйство вайскбвая (карабельная) гаспадарка; -новой тыл вайскбвы тыл; -ковые ко- митеты вайскбвыя камггэты; -ковые транспортные средства вай- скбвыя транспартныя србдкь ВОЛЕВ//6Й валявы; -ые кАчества воина валявыя якасщ вбша. ВОЛНА в разн. знач. хваля, -л! ж, взрывная в. выбухбвая хваля; воз- душная ударная в. паветраная Ударная хваля; головная удАрная в. галауная ударная хваля; отражённая в. адбггая хваля; пАдающая в. пада- ючая хваля; удАрная в. ударная хваля. ВОЛНОВбд спец, хвалявбд, -да м. ВОЛНОВ//6Й хвАлевы; -бе сопро- тивление хвАлевае супращулённе. ВОЛНОГАСЙТЕЛЬ хвалегасщель, -ля м. ВОЛНОГРАФ спец. хвалягрАф, -фа м. ВОЛНОЗАЩИТНЫЙ хвалеахбуны. ВОЛНОЛбМ хвалялбм, -ма м. ВОЛНОМЁР спец, хвалямёр, -ра м. ВОЛНООБРАЗОВАТЕЛЬ радио хвалеУтварАлыпк, -ка м. ВОЛНОПРИБ6ЙН//ЫЙ хвале- прыбойны; ~ые знАкн хвале- прыббйныя знак!. ВОЛНОРЁЗ мор. хвалярбз, -за м. ВОЛОКбННО-ОПТЙЧЕСКИЙ валакбнна-аптычны; -ая связь ва- лакбнна-апгычная сувязь. ВОЛОК6НН//ЫЙ валакбнны; -ая бптика валаконная бптыка. ВОЛОКЁША в разн. знач. вала- куша, -шы ж. ВОЛОНТЁР уст. валанцёр, -ра м\ -СКИЙ валанцёрск!. В6ЛЧ//ИЙ: -ьи Амы охотн., воен. вбучыя Амы. ВОЛБ//ЁР м, -ЁРА ж спец, валье- ра, -ры ж. вбЛБНО 1. нареч. вбльна; 2. межд. воен/, спорт, вбльна. ВОЛЬНОНАЁМНЫЙ вольнана- ёмны. ВОЛЬНООПРЕДЕЛЯЮЩИЙСЯ сущ. воен. ист. вальнашсаны, -нага м, вольнаслужылы, -лага м. ВОЛЬТАМЕТР физ. вальтаметр, -ра м. ВОЛЬТ-АМПЁР физ. вольт-ампер, -ра м. ВОЛЬТАМПЕРМЁТР физ. вольт- амперметр, -ра м. ВОЛЬТАМПЕРОММЁТР физ. вольтампероммётр, -ра м. ВОЛЬТМЕТР физ. вальтмётр, -ра м. ВОЛЬТОММЁТР физ. вольт- омметр, -ра м. вбЛЯ в разн. знач. воля, -л! ж; в. к победе воля да перамбп; коман- дирская в. камандзфская вбля. ВООДУШЕВ//ЙТЬ сов. натхнщь; (зажечь) запалщь; (увлечь) захашць; 66
(поднять) узняць; -ИТЬСЯ нат- хнщца; загарёцца; захапщца; -ЛЕ- НИЕ ср натхнённе, -ння ср; запал, -лу м; захаплённе, -ння ср; уздым, -му м; -ЛЁННО нареч. натхнёна; з запалам; з натхнённем; з уздымам; -ЛЁННЫЙ 1. прич. натхнёны; захбплены; узняты; 2. прил. натх- нёны; пбуны запалу (захаплёння, уздыму); -ЛЙТЬ несов. натхняць; (зажигать) запальваць; (увлекать) захапляць; (поднимать) уздымаць (узшмаць). ВООРУЖ//АТЬ несов. 1. в разн. знач. узбройваць; 2. перен. (против кого-л.) падбухтбрваць, падбгваць, настрбйваць; -АТЬСЯ 1. в разн. знач. узбрбйвацца; 2. перен. (против кого-л.) настрбйвацца; 3. страд. узбрбйвацца, падбухторвацца, пад- бшацца, настрбйвацца; -ЕНИЕ ср 1. узбраённе, -ння ф, узбрбйванне, -ння ср; 2. (оружие) узбраённе, -ння ср; збрбя, -p6i ж; авиационное в. авшцыйнае Узбраённе; артил- лерийское в. артылерыйскае Узбра- ённе; защитное в. ахбунае узбра- ённе; казематное в. казематнае Узбраённе; космическое в. касмзч- нае Узбраённе; ракетное в. ракётнае Узбраённе; ракетно-пушечное в. са- молёта ракётна-пушачнае Узбра- ённе самалёта; реактивное в. рэак- тыУнае Узбраённе; стрелково-пуше- чное в. стралкбва-гарматнае Узбра- ённе; табельное в. табельнае узбра- ённе; танковое в. танкавае Узбра- енне; ударное космическое в. ударная касмзчная збрбя; -ЁН- НОСТЬ узбрбенасць, -щ ж; те- хническая -ённость тэхшчная узбрбенасць; -ЁННЫЙ узбрбены; -ённая борьба узбрбеная барацьба; -ённое восстание узбрбенае паУ- станне; -ённые силы узбрбеныя сшы; ~йть сов. 1. в разн. знач. узбрбщь; -йтъ Армию узбрбщь ёрмйо; -йть знаниями узбрбщь вёдамц 2. перен. (против кого-л.) п^дбухтбрыць, падбщь, настрбщь; -ЙТЬСЯ 1. в разн. знач. узбрбщца; 2. перен. (против кого-л.) на- стрбщца. ВОРВАТЬСЯ сов. уварвёцца. ворон/Дние спец, варанённе, -ння ср; -ЁННЫЙ варанёны. ВОРОНЁН//ЫЙ прил. варанёны; -ая сталь варанёная сталь. ВОРЙНКА 1. лёйка, -ю ж; 2. воен. варбнка, -ю ж. ВОРОНКООБРАЗНЫЙ лейка- падобны. ВОРОТНЙ//К каунёр, род. каУняра м; -'КОВЫЙ каУняровы; -ЧОК уменыи. каУнёрык, -ка м. ВОСКРЕСЕНЬЕ ф (день недели) нядзёля, -л! ж. ВОСПИТАНИЕ (действие) в разн. знач. выхавённе, -ння ср; военно- патриотическое в. ваённа-патры- ятйчнае выхаванне; вбинское в. вбшскае выхаванне; нравственное в. маральнае выхаванне; правовое в. прававбе выхаванне; трудовое в. працбунае выхаванне. ВОСПЙТ//АННИК выхаванец, -нца м; -АННОСТЬ выхаванасць, -щ ж, -АННЫЙ 1. прич. зъска- ваны; 2. прич. выгадаваны; 3. прил. выхаваны; -АТЕЛЬ выхавалыпк, -ка м; -АТЕЛЬНЫЙ вытавА^чы; АТЕЛЬСКИЙ выхайльнпца; ~АТЬ сов. 1. в разн. знач. выхаваць; -ать борцами за своббду выхаваць барацьбггам! за сваббду; -бть чувство отвётствениости выхаваць пачуццё адказнасщ; 2. (вырарпить, вскормить) выгадаваць; -АТЬСЯ выхавацца; -ЫВАТЬ несов. 1. в разн. знач. выхбуваць; 2. (выращи- вать, вскармливать) гадавёць, вы- гадбуваць; -ЫВАТЬСЯ 1. выхбу- вацца; 2. страд, выхбувацца; га- давацца, выгадбувацца. ВОСПЛАМЕН//ЁНИЕ запальван- не, -ння ср; загарённе, -ння ср, загарванне, -ння ср, узгаранне, -ння ср, узгёрванне, -ння ср; -ЁН- НЫЙ запаленны; -ЙТЕЛЬ воен. запальшк, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ запальны; -йтельные t составы запальный састёвы; -ЙТЬ сов. прям., перен. запалщь; -ЙТЬСЯ за- гарбцца, узгарбцца; (вспыхнуть) успыхнуць; -ЯЕМОСТЬ узга- рёльнасць, -щ ж; -ЯЕМЫЙ прил. 67
узгаральны; -ЙТЬ несов. прям., пе- рен. запёльваць; -ЯЮЩИЙСЯ 1. прич. як! (шго) легка загарбецца (загарваецца), як! (што) легка Узга- рёецца (узгбрваецца); ям (што) ле- гка успйхвае; 2. прил. лёгкаузга- ральны. ВОСПРИЯТИЕ психол. успры- манне, -ння ср. ВОССОЕДИН//ЁНИЕ уз яднанне, -ння ср; -ЁННЫЙ уз’яднаны; -ЙТЕЛЬНЫЙ уз’яднальны; -ЙТЬ сов. уз’яднаць; -ЙТЬСЯ уз’яднацца; -ЙТЬ несов. уз’яднбуваць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, уз’яднбувацца. ВОССТАВАТЬ несов. паУставаць. ВОССТАНАВЛИВАЕМОСТЬ ад- науляльнасць, -щ ж. ВОССТАНИЕ паУстанне, -ння ср; поднять в. узняць паУстанне. ВОССТАН//ОВИТЕЛБНЫЙ 1. аднаулёнчы; -овительный процесс аднаулёнчы гграцэс; 2. адбудбучы, аднаУлёнчы; -овительный период аднаулёнчы перыяд; -ОВИТЬ сов. в разн. знач. аднавщь; вярнуць; -овить в должности аднавщь на пасадзе; -овить честь вярнуць гбнар; -ОВЛЁНИЕ аднаулённе, -ння ср; варбчанне, -ння ср; -овлёние боевой готовности аднау- лённе баявбй гатбунасщ; -овлёние боеспособности аднаулённе бая- здбльнасщ. ВОССТАТЬ сов. в разн. знач. паУ- стаць. ВОСТбК усхбд, -ду м, мн. нет; к -у от... на Усход ад ... ВОСТбчНЕЕ сравн. ст. на Усход ад; болыи на усход ад; в. Москвы на усход ад Масквы. ВОСТбчНЫЙ ycxojiHi. ВОСЬМИВЕСЁЛЬНЫЙ и ВОСЬ- МИВЁСЕЛЬНЫЙ васьмшёславы. ВПАДИНА 1. упадзша, -ны ж; (ложбина) лагчына, -ны ж; 2. (не- большое углубление) западзша, -ны ж, ямша, -ны ж. ВПЕРЁД нареч. напёрад, упёрад; в., к победе! наперад, да перамбп!; шаг в. крок наперад; ни взад ни в. Hi узад Hi упёрад. ВПЕРЕДИ 1. нареч. спёраду, па- пёрадзе, напёрадзе; 2. нареч. (в бу- дущем) напёрадзе, у будучым; 3. предлог с род. папёрадзе (каго, чаго), упёрадзе (каго, чаго); он ехал в. ко- лонны ён ёхаУ папёрадзе калонны. ВПЛАВЬ нареч. уплау. ВПЛОТНУЮ нареч. 1. шчыльна, ушчыльную, усугыч; (с сущ. м и ср) да самага, (с сущ. ж) jya. самай, вёльш бл!зка; пароход подошёл в. к пристани парахбд падышбу да са- май прысташ; 2. перен. (непосред- ственно) непасрбдна; (всерьез) усу- р’ёз; (как следует) як мае быць; (по- настоящему) па-сапраУднаму; по- дойти к вопросу в. падысц! да пы- тания непасрэдна; надо приняться за работу в. трэба узяцца за работу як мае быць (па-сапраУднаму). ВПЛОТЬ: в. до... аж да..., да самага (самых)...; в. до утра аж да ранщы, да самай ранщы. ВПЛЫВАТЬ несов. прям., перен. уплываць. ВПЛЫТЬ сов. прям., перен. уплыс- щ, уплыць. вповАлку нареч. разг, пбкатам, упбкат. ВПОЛГ6ЛОСА нареч. напаУгбласу; (тихо) щха. ВПОЛОБОРОТА нареч. напаупа- варбта. ВПОПЫХАХ нареч. спяшаючыся, прыхапкам, у спёшцы; (запыхав- шись) задыхаУшыся. ВПРАВ//ИТБ сов. 1. управщь; в. плечо управщь плячб; 2. (запра- вить) увабраць, засунуць; в. брюки в сапоги увабраць (засунуць) штаны у боты. ВПРАВО нареч. управа, направа. ВПРЕДЬ нареч. надалёй, у далёй- шым. ВРА//Г вбраг, -га м; внешний в. знёшш вбраг; внутренний в. унут- раны вбраг; в. народа вбраг народа; классовый в. класавы вбраг; лихбй в. лш (злы) вбраг; лютый в. люты (жбрстю, зацяты) вбраг- -ЖДЁБ- НО нареч. варбжа; -ЖДЕБНОСТЬ варбжасць, -щ ж; -ЖДЁБНЫЙ 68
варбжы; -ЖДОвАтЬ несов. вара- гаваць; (воевать) ваявбць. ВРАЖЕСКИЙ варбжы. ВРАСПЛбх нареч. знянёцку, не- спадзявана, нечакана, неспадзёукь ВРАССЫПНУЮ нареч. урассып- н^ю. ВРАЧ урач, -ча м; военный в. ваён- H£i урач* старший в. старшы урач; -ЕБНЫИ урачэбны. ВРАЩ//АТЕЛЬНЫЙ вярчальны; -АТЬ несов. круцщь; варбчаць; вяр- цёць; -АТЬСЯ круцщца; варбчацца; вярцёцца; -ЁНИЕ кручэнне, -ння ср; варбчанне, -ння ср; вярчэнне, -ння ср. вр^щ//ность шкбднасць, -щ ж; -НЫИ шкбдны. ВРЕМЕНН//ОСТЬ часбвасць, -щ ж; -ЫЙ часовы; -ый перегрузо- чный район часовы перагрузачны раён. ВРЁМЯ ср 1. час, род. часу лг, в. ввода час уводу; в. входа час увахбду; в. вывода час вываду; в. выхода час выхаду; в. готовности час гатб^насщ; в. действия час дзеяння; в. облучёния час апра- мянёння; в. полёта час палёту; в. прохождения час прахбджання; в. суток час сутак; астрономическое в. астранамзчны час; вероятное в. на- ступления магчымы час насту- пления; военное в. ваенны час; де- кретное в. дэкрэтны час; дневное в. дзённы час; личное в. асабтсты час; местное в. мясцбвы час; мирное в. М1рны час; ночное в. начны час; оперативное в. аператы^ны час; по- ясное в. паясны час; 2. (время года) пара, -ры ж; четыре -ени года чатыры пары года; 3. в знач. сказ. пара, час; в. спать пара (час) спаць. ВРЕМЯИСЧИСЛЕНИЕ часал!чэн- не, -ння ср. ВРИД (временно исполняющий должность) чва (часбва выкбнваю- чы абавйзю). ВРбССЫПЬ нареч. урбссып, урбссыпку. ВРУКОПАШНУЮ нареч. урука- пашную. ВРУЧ//АТБ несов. уручАць; -АТЬ- СЯ страд, уручацца; -ЕНИЕ уру- чэнне, -ння ср; ~ИТЬ сов. уручыць. ВРУЧНУЮ нареч. уручную. ВРЫВАТЬСЯ несов. (вторгаться) урывацца. всАдник кбннпс, -ка л/, вершине, -ка м. ВСАСЫ В А//ЕМ ОСТЬ уембктваль- насць, -щ ж; -НИЕ уембктванне, -ння ср; -ТЕЛЬНЫЙ уембктваль- ны; -ТЬ несов. уембктваць; -ТЬСЯ возвр., страд. уембктвацца; -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) уембк- твае; 2. прил. уембктвальны. ВСЕАРМЕЙСКИЙ усеармёйсю. ВСЕВбБУЧ м ист. (всеобщее во- енное обучение) усевббуч, -ча м (усеагульнае вайскбвае абучэнне). ВСЕВблНОВЫЙ радио усяхва- левы. ВСЕНАРОДНЫЙ усенарбдны. ВСЕбЫЦИЙ усеагульны. ВСЕОР^Ж//ИЕ: во ~ии прям., пе- рен. у полным узбраёнш. ВСЕПОБЕЖДАЮЩ//ИЙ прил. высок, усёперамбжны, усёпера- магальны; -ие идёи усёперамбжныя (усёперамагальныя) щэё ВСЕПОГбДНЫЙ усепагбдны. ВСЕСОКРУШАЮЩИЙ прил. уст. усёзшшчальны. ВСКРЫВА//НИЁ ср 1. рас- крывание, -ння ср; выявление, -ння ср; тшк&з, -зу м; выкрыванне, -ння ср; 2. распячётванне, -ння ср; распакбуванне, -ння ср; 3. раз- разанне, -ння ср; аперыраванне, -ння ср; анатам!раванне, -ння ср; см. вскрывать; -ТЬ несов. 1. рас- крываць; (обнаруживать) выяу- ляць; (показывать) паказваць; (ра- зоблачать) выкрываць; -ть сущ- ность явления раскрываць (паказ- ваць) сугнасць з’явы; -ть истинный смысл • раскрываць (паказваць) са- праудны сэнс; -ть недостатки вы- крываць (выя^щяць) недахбпы; 2. (распечатывать) распячатваць; (распаковывать) распакбуваць; (открывать) адчыняць; -ть пакёт 69
распячатваць пакет; ~ть посылку распакбуваць пасылку; 3. (разре- зать) разразАць; (оперировать) апе- рыраваць; (анатомировать) ана- тамфаваць; ~ть нарыв разразАць нарйу; ~ть труп разразаць (ана- там1раваць) труп; ~ТЬСЯ 1. (рас- крываться) раскрывАцца; (обнару- живаться) выяуляцца; 2.: реки ~ются на рбках пачынаецца кры- галбм; 3. (о ране) раскрывацца; (о гнойнике) прарывАцца; 4. страд. раскрывАцца; выяуляцца; паказвац- ца; выкрывАцца; распячАтвацца; распакбувацца; адчыняцца; разра- зАцца; аперыравацца; анаташравац- ца; см. вскрывать. ВСКРЫ//ТИЕ 1. (действие) рас- крыццё, -цця ф; неоконч. рас- крывание, -ння ср; ъыя$лённе, -ння ф; выкрыццё, -ццй ср; нео- конч. выкрыванне, -ння ср; рас- пячАтванне, -ння ср; распакбуван- не, -ння ср; разразанне, -ння ср; аперыраванне, -ння ср; анаташра- ванне, -ння ср; см. вскрывать; 2. (реки) крыгалбм, -му м; раннее в. рек рАшп крыгалбм на рэках; -ТЫЙ 1. раскрыты; выяулены; па- казаны; выкрыты; 2. распячатаны; распакаваны; адчынены; 3. разреза- ны; аперыраваны; анатамфаваны; см. вскрыть; -ТЬ сов. 1. (раскрыть) раскрыць; (обнаружить) выявщь; (показать) паказаць; (разоблачить) выкрыць; 2. (распечатать) распя- чАтаць; (распаковать) распакавАць; (открыть) адчынЬц»; 3. (разрезать) разрэзаць; (оперировать) аперыра- ваць; (анатомировать) анатам^ра- ваць; см. вскрывАтъ; -ТЬСЯ 1. ра- скрыцца; (обнаружиться) выявщца; 2.: реки -лись на рэках пачбуся крыгалбм; 3. (о ране) раскрыцца; (о гнойнике) прарвацца. ВСПЛЫ//ВАНИЕ усплыванне, -ння ср; -ВАТЬ несов. усплываць. ВСПЛЫ//ТИЕ усплывАнне, -ння ср; в. подводной лодки усплывАнне падвбднай лбдю; -ТЬ сов. прям., пе- рен. усплысщ, усплыць, мног. nafc- плывАць. ВСПОМОгАтЕЛЬН//ЫЙ дала- мбжны; -ые машины бронетанковой техники дапамбжныя машыны бра- нятанкавай тэхнпё; -ые суда да- памбжныя судны; в. наблюдатель- ный пункт дапамбжны наглядальны (назфАльны) пункт; в. флот да- памбжны флот. ВСПЬППКА ж 1. успышка, -Ki ж; в. пороха успышка пбраху; в. ядер- ного взрыва успышка ядзернага выбуху; 2. выбух, -ху м; в. гнева вйбух гневу. ВСПЯТЬ нареч. назАд. ВСТР£ЧН//ЫЙ сустрэчны; в. бой сустрэчны бой; -ое сражение су- стрэчная бггва. ВТОРГАТЬСЯ несов. 1. урывацца; в. в чужие земли урывацца У чужыя земл!; 2. (вмешиваться) умешвацца. вт6р//гнуться сов. 1. увар- вАцца; 2. (вмешаться) умяшацца; см. вторгаться; -ЖЕНИЕ ср 1. увар- ванне; -ння ср; 2. (вмешательство) умяшанне, -ння ф. ВТбРНИК аутбрак, -рка м. ВТОРбЙ друй; в. эшелон друп эшалбн. ВТУЗ м (высшее технйческое учеб- ное заведение) ВТНУ (вышэйшая тэхйгчная навучАльная Устанбва) ж. ВТ^Л//КА ж 1. техн, уголка, -id ж; в. замедлителя уголка за- павбльнпса; соединительная в. злучальная Утулка; 2. (пробка) затычка, ~ -Ki ж, кбрак, -рка м; -ОЧНЫЙ техн, утулкавы, утулач- ны. ВТЭК (Врачебно-трудовАя эксперт- ная комйссия) УПЭК, -Ка м (Урачэбна-працбуная экспертная камхсш). ВУЗ м (высшее учебное заведение) ВНУ (вышэйшая навучАльная Устанбва) ж; -ОВЕЦ студбнт, -та м. В^ЗОВСК//ИЙ: -ая система обра- зования сютэма вышэйшай аду- кацыь ВУЛКАЦИЗ//АТОР вулканЬАтар, -ра м; -АЦИД техн. вулканЬАцыя, -цы! ж\ -ИРОВАННЫЙ вул- 70
канЬаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. вулкашзаваць. ВХОД 1. (действие) увахбд, -ду м; 2. (место) увахбд, -да м; пульный в. кулявы Увахбд. ВЪЕЗД 1. (действие) уезд. -ДУ л/; 2. (место) уезд, -да м; -НОЙ уязны. ВЪЕЗЖАТЬ несов. уязджаць; (на- верх) уз’язджаць. ВЪЕХАТЬ сов. уехаць; (наверх) уз’ёхаць. ВЫБбиНА (углубление) выббша, -ны ж\ (на дороге — ещё) кал- дббша, -ны ж. ВЫБРАКОВ//АННЫЙ выбрака- ваны; -АТЬ сов. выбракаваць. ВЫБРАКбв//КА ж спец, выбра- кбука, -id ж\ (неоконч. действие - ещё) выбракбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. выбракбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд, выбракбувацца. выбрАсыва//ние выюданне, -ння ср, выкхд ванне, -ння ср; -ТЕЛЬ (в оружии) выюдальнпс, -ка м; -ТЬ несов. выюдаць, выюдваць; -ТЬСЯ возвр., страд, выюдацца, выюдвацца. ВЫБРИВАТЬ несов. выгбльваць, галщь, выбрываць; -СЯ возвр., страд, выгбльвацца, галщца, вы- брывацца. ВЫБРИ//ТЫЙ выгалены, пагбле- ны, выбрыты, мног. пагблены, павыбрываны; -ТЬ сов. выгалщь, пагалщь, выбрыць, мног. пагалщь, павыбрываць; -ТЬСЯ выгалщца, пагалщца, выбрыцца, мног. па- галщца, павыбрывацца. ВЫБРОС выюд, -ду м. ВЙБРО//СИТЬ сов. в разн. знач. выюнуць, мног. павыюдаць, па- выюдваць; -СИТЬСЯ выюнуцца, мног. павыюдацца, павыюдвацца; -СКА ж выюд, -ду м; (неоконч. дей- ствие — ещё) выюданне, -ння ср, выюдванне, -ння ср; -ска грузов с самолёта выюданне (выюдванне) грузау з самалёта; -ШЕННЫЙ выюнуты, мног. павыюданы, па- выюдваны. ВЫБУКСИР//ОВАТБ сов. выбук- сфаваць; -ОВЫВАТЬ несов. выбу- кс1рбуваць. ВЫБЫВА//НИЕ выбывание, -ння cpj -ТЬ несов. выбываць; см. выбыть. ВЫБЫТИ//Е выбыццё, -цця ср; за -ем з прычыны выбыцця. ВЫБЫТЬ сов. выбыць; 0 в. из стрбя выбыць са стрбю. ВЫВЕДАТЬ сов. разг, выведаць, вызнаць, правёдаць; прапытаць. ВЫВЁДЫВА//НИЕ вывёдванне, -ння ср; правёдванне, -ння ср; прапытванне, -ння ср; -ТЬ несов. выведваць, вызнаваць, праведваць; прапытваць; -ТЬСЯ страд, вывед- вацца, вызнавацца. ВЙВЕР//ЕННЫЙ вывераны; -ИТЬ сов. вйверыць; -КА выверка, -ю ж. ВЙВЕСКА 1. (надпись) шыльда, -ды ж; 2. перен. шыльда, -ды ж; (ширма) шырма, -мы ж; (маска) маска, -ю ж. ВЫВИН//ТИТЬ сов. выкрущць, мног. павыкручваць; -ТИТЬСЯ выкруцщца, мног. павыкручвацца; -ЧЕННЫЙ выкручаны, мног. павыкручваны. ВЫВЙНЧИВА//НИЕ выкручван- не, -ння ср; -ТЬ несов. выкручваць; -ТЬСЯ возвр., страд, выкручвацца. ВЙВИХ вывЬс, -хул/, зек,род. звпсу м. ВЙВОДI м 1. (удаление) вывад, -ду м; вывядзённе, -ння ср; 2. техн. вывад, -да м. ВЙВОД II м (заключение) вывад, -ду м; выснбва, -вы ж; (результат, итог) вынпс, -ку м. ВЫВОДИТЬ несов. в разн. знач. вывбдзщь; -СЯ возвр., страд, вы- вбдзщца. ВЫВОДНбЙ вывадны. ВЙВОЗ вываз, -зу м; -КА в разн. знач. вывазка, -ю ж; -НОЙ вываз- ны. ВЙГОВОР м 1. (произношение) вы- маулённе, -ння ср; 2. (порицание) вымбва, -вы ж; стрбгай в. с преду- 71
преждением строгая (суровая) вымбва з папярбджаннем. ВЫТРУ//ЖЕННЫЙ вйгружаны, мног. павыгружаны; -ЗИТЬ сов. выгрузщь, мног. павыгружаць; -ЗИ- ТЬСЯ выгрузщца; -ЗКА выгрузка, -id ж; -ЗНбЙ спец, выгрузны; -ЗОЧНЫЙ выгрузачны, выгрузны; -ЗЧИК выгрузчык, -ка м. ВЫДА//ТЬ сов. в разн. знач. вы- даць, мног. павыдаваць; -ЧА ж 1. (действие) выдавание, -ння ср, выдача, -чы ж; 2. (выданная сумма) выдача, -чы ж. ВЫДАЮЩИЙСЯ прил. (выделяю- щийся среди других) выдатны. ВЫДВИЖЕНИЕ 1. высбуванне, -ння ср, вылучэнне, -ння ср; в. войск высбуванне войск; в. и ввод сил гражданской обороны высбу- ванне i Увод cui грамадзянскай абарбны; в. ня позиции высбуванне на пазщьп; в. ня рубеж высбуванне на рубеж; в. кадров вылучэнне кАдрау. ВЫДВИЖН//6Й высбуны; ~ые устройства подводной лодки (ПЛ) высбуныя Устрбйствы падвбднай лбдк1 (ПЛ). ВЫДЕЛЕНИЕ 1. вылучбнне, -ння ср, выб!ранне, -ння ср; 2. (имуще- ства) выдзяленне, -ння ср; 3. (вы- движение) вылучбнне, -ння ср; 4. физиол. выдзялбнне, -ння ср. ВЫДЕРЖ//АННО нареч. вытры- мана; -АННОСТЬ вытрыманасць, -щ ж; -АННЫЙ вытрыманы; -АТЬ сов. 1. вытрымаць; 2. (вытерпеть) вйтрымаць, вйтрываць; -КА 1. (са- мообладание) вытрымка, -id ж\ (вы- носливость) трываласць, -щ ж; 2. фото вытрымка, -Ki ж. ВЫДРАИТЬ сов. мор. выдращь. ВЬ^ЕЗД 1. (действие) выезд, -ду м; 2. (место) выезд, -да м. ВЫЕМ м 1. (действие) вымАнне, -ння ср; 2. (проём) вйемка, -id ж; (вырез) выразка, -id ж; -КА ж 1. (действие) вымАнне, -ння ср; 2. (проем) выемка, -id ж; выразка, -Ki ж; 3. (изъятие) юр. адабранне, -ння ср; -ЧАТЫЙ выемчаты. ВЙЖ//ЕЧЬ сов. в разн. знач. выпа- лщь, мног. павыпальваць; -ЖЕН- НЫЙ выпалены, мног. павыпаль- ваны. ВЫЖИВАЕМОСТЬ (способность выживать) выжывальнасць, -щ ж. ВЫЖИВАНИЕ выживание, -ння ср‘ ВЫЖИДА//НИЕ чакАнне, -ння ср; -ТЕЛЬНО нареч. чакалыш; СТЕЛЬ- НОСТЬ чакальнасць, -щ ж; -ТЕЛЬНЫЙ чакальны; -тельный район чакальны раён; -тельная политика палггыка чакання; -ТЬ не- сов. чакАць; (подкарауливать) пад- тльнбуваць; (пережидать) чакаць; -ть удобного случая чакаць зручнага мбманту (выпадку). ВЫЗДОРАВЛИВА//НИЕ ср ачунь- ванне, -ння ср; папрАука, -id ж; -ТЬ несов. ачУньваць; (поправля- ться) папраулйцца; -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) ачуньвае; як! (што) папраулйецца; 2. сущ. ачУньваючы, -чага м. ВЙЗДОРО//ВЕВШИЙ 1. прич. як! (што) ачуняУ; як! (што) папрАв1уся; 2. сущ. ачунйлы, -лага м; -ВЕТЬ сов. ачуняць, мног. паачуньваць; (поправиться) паправпща; -ВЛЕ- НИЕ ср ачуньванне, -ння ср; па- прАука, -Ki ж; пбпраука, -id ж. ВЫЗНАВАТЬ Несов. прост, вы- ведваць, вызнавАць. ВЬкЗНАТЬ сов. прост, выведаць, вызнаць. ВЫЗОВ в разн. знач. выклпс, -ку м; вызаУ, -заву м; явиться по -у з’явщца па вызаву; с -ом з выклпсам (з вызавам). ВЫКАПЫВА//НИЕ выкбпванне, -ння ср; -ТЬ несов. прям., перен. выкбпваць; -ТЬСЯ возвр., страд. выкбпвацца. ВЫкАчИВА//НИЕ 1. выпам- пбуванне, -ння ср; 2. перен. прост. вымбтванне, -ння ср; выцАгванне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. выпам- пбуваць; 2. перен. прост, вымбт- ваць, выцягваць. ВЫКЛАДКА ж 1. (действие) разг. выкладанне, -ння ср, выклАдванне, 72
-ння ср; 2. мат. вьипчэнне, -ння ср; 3. воен, выкладка, -id ж. ВЫКЛЮЧ//АТЕЛЬ эл. выклю- чальшк, -ка м; аварийный в. аварийны выключальнж; -АТЬ не- сов. в разн. знач. выключаць; -Ать мотор выключаць матбр; -ЕНИЕ выключение, -ння ср. ВЫКОЛОТКА спец, выбш&чка, -id ж. ВЫЛАЗКА прям., перен. вылазка, -id ж. ВЫЛЕТ вылет, -ту м; боевой в. бая- вы вйлет. ВЫЛЕТЕТЬ сов. в разн. знач. выле- цець, мног. павылятаць; в. со службы вылецець са службы; 0 в. пулей (стрелой) вылецець куляй (стралбй). ВЫЛЕЧЕННЫЙ вылечаны. ВЙЛЕЧИТЬ сов. прям., перен. вйлечыць, мног. павылечваць; -СЯ вылечыцца, ~ся в госпитале вйлечыцца у шппАль ВЫЛИВНбЙ выл!уны; в. авиа- ционный прибор вьипУны авш- цыйны прыбор. ВЫМПЕЛ вымпел, -ла м. ВЫНЕСЕНИЕ в разн. знач. вы- нясенне, -ння ср. ВЫНЕСЕННЫЙ вынесены. ВЙНЕСТИ сов. 1. в разн. знач. вынесщ, мног. павынбсщь, (о впеча- тлении — ещё) атрымАць; в. бла- годАриость вынесщ падзйку; 2. (вы- держать, вытерпеть) вынесщ, знёсщ, выцерпець. ВЫНбСЛИВ//ОСТЬ трывАласць, -щ ж, цягавггасць, -щ ж, вынбсль васць, -щ жу -ЫЙ трывалы, ця- гавггы, вындслшы. ВЫНОСНбЙ (выносимый) вынас- ны. ВЫНУЖДЕНН//О нареч. выму- шана, змушана; -ЫИ 1. прич. вымушаны, змушаны, прымушаны; 2. прил. вымушаны; -ая посадка ав. вымушаная насадка. В^ПАД в разн. знач. вйпад, -ду м; -АНИЕ выпадание, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. выпадаць; ~ЁНИЕ выпадание, -ння ср; глобальное -ёние радиоактивных веществ глабАльнае выпадАнне ра- дыеактыУных речываУ; локАльное -ёние радиоактивных веществ ла- кАльнае выпадание радыеактыуных рбчывау. ВЫПАРИВА//НИЕ выпАрванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. вы- пАрваць; -ТЬСЯ возвр., страд, вы- парвацца. ВЫПИСКА ж 1. (действие) вышсванне, -ння су, вышска, -id ж, 2. (выдержка) вышска, -и ж; в. вернА вышска даклАдная. ВЫПЛ//АТА ж 1. (действие) вы- плачванне, -ння ср, вйплата, -ты ж, 2. (уплата в рассрочку) выплат, -ту м; купить на -ату кушць на выплат; -АТИТЬ сов. выгитащць, мног. павыплАчваць; -АТНОЙ вы- платны; -АЧЕННЫЙ 'Выплачаны, мног. павыплАчваны; -А^ИВАНИЕ выплачванне, -ння ср; -АЧИВАТЬ несов. выплАчваць. ВЫПЛЫВА//НИЕ выплывание, -ння ср; ~ТЬ несов. в разн. знач. вы- плывАць. ВЬЙТЛЫТЬ сов. в разн. знач. вы- плысщ, выплыць, мног. павы- плывАць. ВЫПОЛНЕНИЕ (исполнение), вы- канАнне, -ння ср; здзяйснённе, -ння ср. ВЫПРАВКА (осанка) выправка, -id ж; строевая в. страивая выправка. ВЫПРЯМЙТЕЛЬ эл. выпрамшк, -кА м; -НЫЙ выпрамлйльны. ВЫЦУСК в разн. знач. выпуск, -ку лг, -АНИЕ выпускание, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. выпускаць; -АЮЩИЙ 1. прич. як! (што) выпу- Окае; 2.^щ. тип. выпускАльшк, -ка м; -Нби выпускны. ВЫРАБОТ//АТЬ сов. выпрацаваць, вырабщь; -КА ж (выработанное) выпрацдука, -id ж, вырабатак, -тку м. ВЫРАВНИВ//АНИЕ выраунбу- ванне, -ння ср; в. грунта выраУ- нбуванне грУнту; -АТЕЛЬ спец, вы- 73
раунбувальнпс, -ка м; -АТЬ несов. (делать равным) выраунбуваць. ВЫРАВНЯТЬ сов. (сделать равным) ураУнаваць. ВЫРАЖЕНИЕ ср 1. выказванне, -ння ср; в. благодарности выказван- не падзяк!; 2. (лица) выраз, -зу м; 3. эк. выражэнне, -ння ср; денежное в. грашбвае выражэнне. ВЫРЕЗ м 1. (действие) выразанне, -ння ср, вырбзванне, -ння ср; 2. (то, что вырезано) выраз, -зу м; коленчатый в. калёнчаты выраз; по- лукруглый в. паукрУглы выраз; ступенчатый в. ступёньчаты выраз; фигурный в. фиурны выраз. ВЫРУБКА ж 1. (действие) выся- к&нне, -ння ф, высечка, -Ki ж; вырубл!ванне, -ння ср; вырубка, -Ki ж; 2. (вырубленное место) прост. высечка, -Ki ж; 3. (зарубка) зарубка, -id ж, засечка, -Ki ж. ВЫРУЛИВАТЬ несов. вырульваць. ВЫРУЛИТЬ сов. вырулщь. ВЫРУЧАТЬ несов. 1. выручаць, (освобождать) вызвалйць; (спасать) выратбуваць; (помогать) дапа- магёць; 2. (о деньгах) выручаць; (торговлей — обычно) утаргбуваць; (возвращать потраченный капитал) вяргаць; (получать) атрымл!ваць. ВЫРУЧИТЬ сов. 1. выручыць; (освободить) вызвалщь, мног. павы- зваляць; (спасти) выратаваць, мног. павыратбуваць; (помочь) дапамагчы; 2. (о деньгах) выручыць; (торгов- лей — обычно) утаргаваць; (возвра- тить потраченный капитал) вяр- нУць; (получить) атрымаць. ВЫРЫВАТЬ несов. (выкапывать) выкбпваць. ВЫРЫ//ТЫЙ выкапаны, мног. па- выкбпваны; -ТЬ сов. 1. выкапаць, мног. павыкбпваць; 2. (копая, до- быть) выкапаць, мног. павыкбп- ваць. ВЫСАД//ИТЬ сов. в разн. знач. высадзщь, мног. павысаджваць; в. десант высадзщь дэсант; -ЙТЬСЯ вйсадзщца, мног. павысаджвацца; -КА ж 1. (действие) высаджванне, -ння ср, высадка, -Ki ж, 2. воен. высадка, -id ж, -ка из автомобиля высадка з аутамабитя; -ка воз- душного десанта высадка павётра- нага дэсАнта; -ка морского десанта высадка марскбга дэсанта; -ОЧ- НЫЙ высадачны; -очные средства высадачныя србдю. ВЫСАЖЕННЫЙ в разн. знач. высаджаны, мног. павысаджваны. ВЫСАЖИВА//НИЕ высаджванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. высаджваць; -ТЬСЯ возвр., страд. высаджвацца. ВЫСЛЕ//ДИТБ сов. высачыць, асачыць, дашльнаваць; -ЖЕН- ный высачаны, асбчаны, дашль- наваны. ВЫСЛЕЖИВА^/НИЕ высбчванне, -ння ср, асочванне, -ння ср, дашльноУванне, -ння ср; -ТЬ несов. высбчваць, асбчваць, дашльнбу- ваць; -ТЬСЯ страд, высбчвацца, асбчвацца, дапшьнбувацца. ВЙСЛУГ//А выслуга, -ri ж, 0 за -ой лет па выслузе гадбу. ВЫСЛУЖЕННЫЙ выслужаны. ВЫСЛУЖИВАТЬ несов. вы- служваць; -СЯ возвр., страд, вы- служвацца. ВЫСЛУЖИТЬ сов. выслужыць, в. награду выслужыць узнагарбду; -СЯ выслужыцца. ВЫСбкИЙ в разн. знач. высбкй ВЫСОКОАВТОРИТЕТНЫЙ вы- сокааутарытэтны. ВЫСОКОАКТИВНЫЙ высока- акгйуны. ВЫСОКОАМПЕРНЫЙ высока- ампёрны. ВЫСОКОВбЛЬТНЫЙ ЭЛ. выса- кавбльтны, высакавбльтавы. высокогбр//ный высакагбр- ны; ~ЬЕ высакагбр’е, -р’я ср. ВЫСОКОГУМАННЫЙ высока- тумАнны. ВЫСОКОДОХбДНЫИ высокада- хбдны; высокапрыбыткбвы. ВЫСОКОИДЕЙНЫЙ высокащэй- ны. ВЫСОКОИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЙ высокаштэлекгуальны. 74
ВЫСОКОКАЛОРЙЙНЫЙ высо- какаларыйны. ВЫСОКОКАЧЕСТВЕННЫЙ вы- сакайкасны. ВЫСОКОКВАЛИФИЦИРОВАН- НЫЙ высокаквашфйсаваны. ВЫСОКОКЛАССНЫЙ высака- класны. ВЫСОКОКУЛЬТУРНЫЙ высока- культ^рны. ВЫСОКОМЕХАНИЗИРОВАННЫЙ высокамехангзавйны. ВЫСОКОНАДЁЖНЫЙ высокана- дзейны. ВЫСОКОНА^ЧНЫЙ высокана- вукбвы. ВЫСОКОНРАВСТВЕННЫЙ вы- сокамарАльны. ВЫСОКООБРАЗбВАННЫЙ вы- сокаадукавАны. ВЫСОКООКТАНОВЫЙ техн, вы- сокаактанавы. ВЫСОКООПЛАЧИВАЕМЫЙ вы- сокааплАтны. ВЫСОКООРГАНИЗбВАННЫЙ высокааргашзавАны. ВЫСОКОПАТРИОТЙЧЕСКИЙ высокапатрыятычны. ВЫСОКОПРИНЦИПИАЛЬНЫЙ высокапрынцыпбвы. ВЫСОКОПРОИЗВОДИТЕЛЬНЫЙ высокапрадукцыйны. ВЫСОКОПРОХОДЙМЫЙ высо- капраходны. ВЫСОКОПРЙЧНЫЙ высока- трывалы. ВЫСОКОСЕЙСМЙЧНЫЙ высо- касейсмзчны. ВЫСОКОСКОРОСТНбЙ высака- скбрасны. ВЫСОКОТАЛАНТЛИВЫЙ высо- каталенавггы. ВЫСОКОТЕМПЕРАТУРНЫЙ вы- сокатэмпературны. ВЫСОКОТОКСЙЧНЫЙ высока- таксшны. ВЫСОКОТ6ЧН//ЫЙ высокада- кладны; -ое оружие высокада- кладная збрбя. ВЫСОКОУВАЖАЕМЫЙ высока- паважаны, высокашанбуны, вельш паважаны, вельш шанбуны. высокочаст6тн//ый ЭЛ. вы- сокачастбтны; -ая связь высокача- стбтная сувязь. ВЫСОТ//А в разн. знач. вышынй, -Hi в. над уровнем мбря вышынй над узрбунем мбра; в. полёта вы- шний палету; в. прилива вышний гтрылшу; в. сечёния горизонталей вышний сячэння гарызантАляУ; в. сечения рельёфа; вышний сячбння рэльефу; в. склАдки вышний склАдк!; в. тбчки местности вы- шний пункта мясцбвасш; в. траек- тории вышний траекгбрыц в. уступа вышний Уступа; абсолютная в. абсалкУгная вышынй; безымённая в. безыменная вышынй; господ- ствующая в. пануючая вышынй; командная в. камандная вышынй; основная в. сечёния рельефа аснбу- ная вышынй сячэння рэльбфу; относительная в. аднбсная вы- шыня; стратосферная в. страта- сферная вышыня; условная в. умбуная вышынй; -НЫЙ вышын- ны; -ный полёт вышынны палёт; -ное снаряжение вышынны ры- ппунак; -ная болезнь хвароба вы- шин!. ВЫСОТОМЁР геод. вышынямёр, -ра м. ВЬкСТОЯТЬ сов. в разн. знач. выстаяць. ВЫСТРАИВАТЬ несов. (в ряды) вы- стрбйваць, стрбщь; -СЯ выстрбй- вацца, стрбщца. ВЫСТРЕЛ стрэл, род. стрблу ж, выстрал, -лу ж; дать в. даць выстрал, стрэлщь; меткий в. мела (трапны) стрэл; неточный в. неда- кладны стрэл; одиночный в. адзшбчны стрэл; ответный в. стрэл у адказ; предупредительный в. папе- раджальны стрэл; прицельный в. прыцэльны стрэл; прямой в. прамы стрэл; 0 на в. на стрэл. ВЫСТРЕЛИВАТЬ несов. в разн. знач. выстрэльваць; -СЯ страд, вы- стрбльвацца. 75
ВЫСТРЕЛИТЬ сов. стрблщь, вй- стралщь. ВЫСТУП выступ, -па м; в. фик- сатора приклада выступ фпссатара прыклада; боевбй в. баявы выступ; ведущий в. вядучы выступ; направ- ляющий в. наюравальны выступ; опбрный в. апбрны выступ; отража- тельный в. адбгвальны выступ; передний в. пярбдш выступ; предо- хранительный в. засцерагАльны вы- ступ; прямоугольный в. прама- вугбльны выступ; фигурный в. фхг^рны выступ. ВЫСТУП//ИТЬ вйступщь; выйс- щ; полк -ил в поход полк вйстушу у пахбд. ВЫСШ//ИЙ ^.(главный) вышэй- шы; -ее командование вышэйшае камАндаванне; в. орган государ- ственной власти вышэйшы орган дзяржАунай улады; 2. (следующий за средним) вышбйшы; -ее обра- зование вышбйшая адукацыя; -ая мера социальной защиты юр. вышэйшая мера сацыяльнай абароны. ВЫТРАЛЕННЫЙ мор. вйтралены. ВЫТРАЛИВАТЬ несов. мор. вы- трАльваць; -СЯ страд, вытраль- вацца. ВЫТРАЛИТЬ сов. мор. выгралщь. ВЫТЯГИВАНИЕ: в. колонны вы- цягванне калбны. ВЫТЯ//ЖКА ж 1. (действие) выцягванне, -ння ср, вйцяжка, -Ki ж; 2. в. разн. знач. выцяжка, -Ki ж; -ЖНби выцяжнй; -НУТЫИ вйцягнуты, мног. павыцягваны; -НУТЬ сов. в разн. знач. вйцягнуць, мног. павыцягваць; -НУТЬСЯ вйцягнуцца, мног. павыцягвацца. ВЫУТЮЖ//ЕННЫЙ вйпраса- ваны, выгладжаны, мног. павы- глАджваны; -ИТЬ сов. вйпрасаваць, вйгладзщь, мног. павыгладжваць; -ИТЬСЯ вйпрасавацца, вйгладзщ- ца, мног. павыгладжвацца. ВЬ1УЧ//ИТЬ сов. вйвучыць, мног. павывучваць; -ИТЬСЯ вйвучыцца, мног. павывучвацца; -КА вйвучка, -id ж; боевая в. баявая вйвучка; воздушная в. паветраная вйвучка; военная в. ваённая (вайскбвая) вй- вучка; воинская в. вбшская вйву- чка; морская в. марская вйвучка; огневая в. агнявая вйвучка; полевая в. палявАя вйвучка; строевая в. страявая вйвучка. ВЫХЛОП техн, вйхлап, -пу м; -НОЙ выхлапнй. ВЫХОД м 1. вйхад, -ду м; в. из боя вйхад з бою; в. из затонувшей под- водной лодки вйхад з затанулай падвбднай лбдю; в. из окружения вйхад з акружэння; в. авиации из- под удара вйхад авыцьп з-пад удару; в. из строя вйхад са строю; аварийный в. аварыйны вйхад; 2. перен. вйхад, -ду м; вййсце, -ця ср; найти в. из затруднительного по- ложения знайсц! вйхад (вййсце) з цяжкага станбвппча; 0 знать все ходы и -ы ведаць усе хадй i выхады. ВЫЧИСЛЙТЕЛЬН//ЫЙ вьип- чальны; в. центр (ВЦ) вьипчАльны цэнтр (ВЦ); -ая система вы- л!чАльная сгстэма; -ая техника вы- л1чАльная тэхнпса. ВЫЧИТА//ННЫЙ вычытаны; -ТЬ сов. вйчытаць. ВЫЧЙТЫВА//НИЕ вычытванне, -ння ср; -ТЬ несов. вычйтваць; -ТЬСЯ страд, вычйтвацца. ВЙШАГАТЬ сов. (пройти какое-л. расстояние) разг. пракрбчыць, прайсц!. ВЫШАГИВАТЬ несов. разг. 1. (про- ходить какое-л. расстояние) пра- крбчваць, праходзщь; 2. (ходить большими или мерными шагами) крбчыць. ВЫШАГНУТЬ сов. разг, вййсщ, вйстутць. ВЫШЕСТОЯЩИЙ вышэйстаячы, (высший) вышэйшы. ВЙШКА вышка, -Ki ж; авто- мобильная телескопическая в. аута- мабшьная тэлескашчная вйшка; наблюдательная в. наз!ральная вйшка; парашютная в. парашутная вйшка. ВЫШКОЛЕННЫЙ вймуштра- ваны, вйшкалены. 76
ВЫЯСНЕНИЕ высвятлённе, -ння ср, выяснение, -ння ср. ВЫЯСН//ЕННЫЙ высветлены, выяснены; -ИТЬ сов. высветлщь, выяснщь. ВЫЯСНИТЬСЯ сов. высветл!цца, выяснщца. выяснить несов. высвятляць, выясняць; -СЯ возвр., страд, вы- святляцца, выясняцца. ВЫ6//ГА зав!руха, -xi ж, завёя, -Bei ж, вея, род. Bei ж; (метель) мяцелща, -цы ж\ -ЖИСТЫЙ за- вёйны, завёюты; -ЖИТЬ несов. ГАБАРИТ габарыт, -ту jw; -НЫЙ габарытны. ГАВАНЬ гавань, -Hi ж\ военная г. ваённая гавань. ГАЕЧНЫЙ техн, гаечны. ГАЗ 1. хим. газ, род. газу м\ белён- ный г. балонны газ; бытовбй г. бы- тавы газ; выхлопной г. выхлапны газ; горчичный г. гарчычны газ; гремучий г. грымучы газ; жидкий г. вадю газ; инертный г. шёртны газ; отработанный г. адпрацаваны газ; пороховой г. парахавы газ; светиль- ный г. свяцыьны газ; сжиженный г. звадкаваны газ; слезоточивый г. слёзатачывы газ; угарный г. чадны газ; углекислый г. вугляюслы газ; удушливый г. удушлхвы газ; чиха- тельный г. чхальны газ. 2. ~ы газы, -зау ед. нет. ГАЗГбЛЬДЕР техн, газгольдэр, -ра м\ г. высокого давления газгольдэр высбкага щеку. ГАЗЕТ//А газёта, -ты ж-, армёйская г. армёйская газёта; дивизионная г. дывЫённая газёта; окружная г. акругбвая газёта; стенная г. на- сцённая газёта; фронтовая г. фран- тавая газёта; -НЫЙ газётны; -ЧИК в разн. знач. газётчык, -ка м. ГАЗИФИ//КАТОР гaзiфiкaтap, -ра м; -КАЦИЯ спец, газгфпсацыя, -цьп ж; -ЦЙРОВАННЫЙ газ!ф1каваны; вёяць, мёсщ; -ЖНЫЙ завтрушны, завёйны; мяцёл!чны. ВЬЮК уюк, -ка м. ВЫЙЧ//ИТБ несов. уючыць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, уючыцца; -НЫЙ утбчны; -ное животное уюч- ная жывёлша. ВЙЗ//КИЙ 1. (тягучий) вяз Ki; (лип- кий) липа; клёша; 2. (топкий) гразю; -КОСТЬ 1. вйзкасць, -щ ж; лшкасць, -щ ж; клёйкасць, -щ ж; 2. гразкасць, -щ ж; -НУТЬ несов. (в грязи и т.п.) гразнуць; (липнуть) лшнуць. -ЦЙРОВАТЬ сов. и несов. пкйфшаваць; -ЦЙРОВАТЬСЯ не- сов. страд. газ1фпсавацца. ГАЗОАНАЛИЗАТОР техн, газаана- лЬатар, -ра м\ самопишущий г. са- машены газааналЬатар; химический г. х!м1чны газаанал!затар. ГАЗОАППАРАТУРА техн, газаапа- ратура, -ры ж. ГАЗОБАЛЛбн техн, газабалбн, -на м', -НЫЙ газабалонны; -ное оружие газабалбнная збрбя. ГАЗОБЕТбн газабетбн, -ну м. ГАЗОВбЗ газавбз, -за м. ГАЗОВЫДЕЛЕНИЕ горн, газавы- дзялённе, -ння ср. ГАЗОВ//ЫЙ в разн. знач. газавы; -ое освещение газавае асвятлённе, асвятлённе гёзам; -ая гангрена газа- вая гангрэна; -ая динёмика газавая дынамша. ГАЗОВЫХЛОПНбЙ техн, газавы- хлапны. ГАЗОГЕНЕРАТОР техн, газаге- нератар, -ра м\ -НЫЙ газаге- нератарны. ГАЗОДЙЗЕЛЬ техн, газадызель, -ля м. ГАЗОДИНАМЙЧЕСК//ИЙ газа- дынам1чны; -ая лаборатория га- задынам1чная лабаратбрыя; г. бом- бомёт газадынам!чны бамбамёт. 77
ГАЗОКАМЕРА газакамера, -ры ж. ГАЗОМЁР техн, газамёр, -ра м. ГАЗОМЁТ воен, газамёт, -та м. ГАЗОНАПбЛН//ЕННЫЙ техн. газанапбунены; -ИТЕЛЬНЫЙ техн, газанапауняльны. ГАЗОНЕПРОНИЦАеМ//ОСТЬ га- занепранпсальнасць, -щ -ЫЙ газанепранжал ьны. ГАЗООБМЁН газаабмён, -ну м. ГАЗООБОРУДОВАНИЕ техн, га- заабсталяванне, -ння ср, ГАЗООБРАЗН//ОСТЬ газападбб- насць, -щ ж\ -ЫЙ газападобны. ГАЗООБРАЗОВАНИЕ хим. тъзау- тварэнне, -ння ср. ГАЗООПРВДЕЛЙТЕЛЬ воен, газа- вызначальшк, -ка м. ГАЗООТОПЛЁНИЕ газаацяплён- не, -ння ср, ацяплённе газам. ГАЗОПРОВбд газаправбд, -да м; магистральный г. мапстральны га- заправбд; -НЫЙ газаправбдны. ГАЗОПРОНИЦАеМ//ОСТЬ газа- пранпсальнасць, -щ ж; ~ЫЙ физ. газапрашкал ьны. ГАЗОРАЗРЙДН//ЫЙ газаразрёд- ны; -ые приборы газаразрадныя приборы. ГАЗОРЁЗ//АТЕЛЬНЫЙ техн, га- зарэзны; -КА газарэзка, -id ж; -ЧИК газарэзчык. ГАЗОСВАР//КА техн, газазварка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ газазвёрачны; -ЩИК газазваршчык. ГАЗОСВЕТНЫЙ физ. газасвётны. ГАЗОСИГНАЛИЗАТОР газасшна- л1затар, -ра м. ГАЗОСНАБЖЁНИЕ газазабеспя- чэнне, -ння ср. ГАЗОСПАСАТЕЛЬ газавыратаваль- нпс, -ка м; -НЫЙ газавырата- вальны. ГАЗОТУРБЙН//А техн, газатур- бша, -ны ж; -НЫЙ газатурбшны; -ный двигатель газатурбшны ру- хавпс. ГАЗОТУРБО//В63 газатурбавбз, -за м\ -ХОД газатурбаход, -да м. ГАЗОУБЕЖИЩЕ воен, газасхбвь шча, -шча ср. ГАЗОУДАЛЁНИЕ газавыдалённе, -ння ср. ГАЗОУЛАВЛИВАТЕЛЬ газа^лб^- шк, -ка м. ГАЗОХбд в разн. знач. газахбд, -да м. ГАЗОХРАНИЛИЩЕ газасхбвипча, -шча ср. ГАЗОЭЛЕКТРОСВАр//КА техн. газаэлектразварка, -Ki ж; -ЩИК газаэлектразваршчык, -ка м. ГАЙДРбп ав. гайдроп, -па м. ГАЙКА техн, гайка, -Ki ж; накид- ная г. наюдная гайка; регулировоч- ная г. рэгул!рбвачная гайка. ГАЙКОВЁРТ техн, гайкавёрт, -та м. ГАЙКОНАРЕЗНбЙ техн, гайкана- разнй. ГАЙКОРЁЗ техн, гайкарэз, -за м. ГАЛЁРА мор. ист. галёра, -ры ж. ГАЛЕРЁЙН//ЫЙ галерэйны; -ая оборона галербйная абарбна. ГАЛЕРЕЯ в разн. знач. галерэя, -pai ж; минная г. мшная галерэя. ГАЛЕРНЫЙ мор. ист. галёрны. ГАЛЁТА галёта, -ты ж. ГАЛИФЁ кипфб нескл., ср. галлюцин//ат6рный мед. галюцынатбрны; -ДЦИЯ галю- цынацыя, -цы! ж; -ЙРОВАТЬ не- сов. галюцышраваць. ГАЛбп галоп, -пу м; -ОМ нареч. прям., перен. галопам, наугалбп. ГАЛС мор. галс, род. галса м. ГАЛСТУ//К галыптук, -ка м; -ЧНЫЙ галыптучны. ГАЛУН (нашивка) галун, -на м^ (тесьма) галун, -ну м; -НЫИ галунны. ГАЛЬВАНЁР мор. гальванёр, -ра м. ГАЛЫбн мор. гальюн, -на м. ГАМАК гамак, -ка м. ГАММА прям., перен. гама, -мы ж. ГАММА-АКТИВНОСТЬ гама-ак- тыунасць, -щ ж. 78
ГАММА-АППАРАТ спец, гАма- апарАт, -та м. ГАММА-ИЗЛУЧАТЕЛЬ гАма-вы- прамяняльшк, -ка м. ГАММА-ИЗЛУЧЁНИЕ физ. гама- выпрамянённе, -ння ср. ГАММА-КВАНТ гама-квАнт, -та м. ГАММА-ЛУЧЙ мн., физ. гама-пра- мян1, род. гАма-прамянёу. ГАММА-РАСПАД гама-распАд, -ду м. гАмМА-ТЕЛЕСКбп гАма-тэле- скбп, -па м. ГАММА-УСТАНОВКА техн, йма- Устанбука, -Ki ж. ГАММА-ФбН гама-фбн, -ну м. ГАНГРЁН//А мед. гангрбна, -ны ж: газовая г. гАзавая гангрбна; -03НЫЙ гангренозны. гарАнт юр. гарант, -та м; -ЙЙНЫЙ гарантыйны; ,-ийный срок гарантыйны тбрмш; -HPQBA- НИЕ гарантавАнне, -ння ср; ~ЦРО- ВАННЫЙ гарантаваны; -ПРО- БИТЬ сов. и несов. гарантаваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, гаран- тавАцца; -ИЯ гарАнтыя, -ты! ж. ГАРДА воен. гАрда, -ды ж. ГАРДЕМАРИН мор. уст. гардэ- марын, -на м. ГАРНИЗбн воен, гаршзбн, -на лг; -НЫЙ гаршзбнны; -ная служба га- ршзбнная служба; -ный наряд га- ршзбнны нарАд. ГАРНИР кул. гаршр, -ру м; -ОВАТЬ сов. и несов. гаршраваць. ГАРНИТУРА техн, гарнпура, -ры ж, г. шрифта гарштура шрыфту. ГАРГЙТ! мор. гарпун, jhA лг; -ИТЬ несов. гарпунщь; -НЫЙ гарпунны. ГАСЙ//ТЕЛБ прям., перен. гасигь- нис, -ка лг; -ТЬ несов. гасщь, тушыць. ГАТЬ гаць, род. гащ ж, грэбля, -л! ж; бревенчатая г. гаць з бярвёна? (з бярвёння); фашинная г. фашынная гаць. гАуБИ//ЦА воен. гАубща, -цы ж; горная г. горная гАубща; лёгкая г. лёгкая гАубща; полевая г. палявАя гАубща; самохбдная г. самахбдная г&убща; скорострельная г. скара- стрбльная гаубща; тяжёлая г. цАжкая гаубща. гАуБИЦА-ПИлКА гаубща-п^ш- ка, род. гАубщы-пушю ж; гАубща- гармАта, род. гаУбщы-гармАты ж. гАуБИЧН//ЫЙ гАуб!чны; -ая ар- тиллерия гаечная артылёрыя. ГАУПТВАХТА гауптвахта, -ты ж; войсковая г. вайскбвая гауптвахта; гарнизонная г. гаршзбнная гаупт- вахта. ' ГАФЕЛЬ мор. гАфель, -ля лг. ГАШЕНИЕ тушэнне, -ння ср, гашэнне, -ння ср; см. гасить. ГАШЁТКА гашбтка, -id ж. ГВАРДЁ//ЕЦ гвардзёец, -дзёйца лг; -ЙСКЙЙ гвардзёйсю; -йский полк воен, гвардзёйск! полк. ГВАРДИ//Я гвАрдыя, -дьп ж; -и капитан гвАрды! капггАн; Красная г. Чырвбная гвАрдыя; крылатая г. крылатая гвАрдыя; национальная г. нацыянАльная гвАрдыя; советская г. савецкая гвАрдыя;0 старая г. старАя гвАрдыя. ГВОЗДОДЁР техн, цвпсадзёр, -ра лг. ГВОЗДЬ (металлический) цвйс, род. цвпсА м; (деревянный) гвозд, род. гва- здАлг. ГЕКСИЛ хим. гексш, -лу м. ГЕКСОГЁН хим. гексаген, -ну м. ГЕКТАР гектАр, -ра м. ГЕЛИКбпТЕР ав. гелпсапгэр, -ра м. ГЕЛИбГРАФ техн., метеор. гел!ё- траф, -фа лг. ГЕНЕРАЛ генерал, -ла м; г. армии генерал Армп; г. от артиллерии ге- нерал ад артылёрьй; г. от инфа- нтерии генерал ад шфантбры!; г. от кавалёрии генерал ад кавалеры!; бригадный г. брыгАдны генерал; дежурный г. дзяжурны генерал; ди- визионный г. дывшённы генерал; корпуснбй г. карпусны генерАл. ГЕНЕРАЛ-АДМИРАЛ генерал-ад- м!рал, -ла м. ГЕНЕРАЛ-ГУБЕРНАТОР генерАл- губернАтар, -ра лг. 79
ГЕНЕРАЛ-ИНСПЕКТОР генерал- шспёкгар, -ра м. ГЕНЕРАЛИССИМУС генералкй- мус, -са м. ГЕНЕРАЛИТЕТ генералпэт, -ту м. ГЕНЕРАЛ-ЛЕЙТЕНАНТ генерал- лейтенант, -та м\ г.-л. в отставке ге- нерал-лейтенант у адстауцы; г.-л. запаса генерал-лейтенант запасу. ГЕНЕРАЛ-ЛЕЙТЕНАНТ-ИНЖЕНЕР генерал-лейтэнант-гнжынер, -ра м. генерАл-май6р генерал-маёр, -ра м; г.-м. авиации генерал-маёр авйцьп; г.-м. артиллерии генерал- маёр артылёрьп; г.-м. ветеринарной службы генерал-маёр ветэрынарнай службы; г.-м. войск связи генерал- маёр войск сувязц г.-м. в отставке генерал-маёр у адстауцы; г.-м. запа- са генерал-маёр запасу; г.-м. инже- нерных войск генерал-маёр шжы- нерных войск; г.-м. интендантской службы генерал-маёр штэнданцкай службы; г.-м. медицинской службы генерал-маёр медыцынскай служ- бы; г.-м. танковых войск генерал- маёр танкавых войск; г.-м. техниче- ских войск генерал-маёр техннных войск; г.-м. юстиции генерал-маёр юстыцьп. ГЕНЕРАЛ-МАЙбР-ИНЖЕНЕР ге- нерал-маёр-шжынёр, -ра м. ГЕНЕРАЛ-ПОЛКбВНИК генерал- палкоунж, -ка м; г.-п. в отставке генерал-палкбушк у адстауцы; г.-п. запаса генерал-пал кбунгк запасу; г.-п. инженерно-технической служ- бы генерал-палкоунпс шжынёрна- тэхнннай службы. генерАл-полк6вник-инже- НЕР генерал-палкбунж-шжынёр, -ра м. генерАл-прокур6р генерал- пракурбр, -ра м. ГЕНЕРАЛ-ФЕЛЬДМАРШАЛ ге- нерал-фельдмаршал, -ла м, ГЕНЕРАЛБН//ЫЙ генеральны; г. штаб генеральны штаб; ~ое сра- жение генеральная бггва; -ое плава- ние генеральнае плавание; 2. курс мор. генеральны курс. генерАль//ский генерал ьсга, -СТВО генеральства, -ва ср. ГЕНЕРАТОР техн, генератар, -ра м\ вспомогательный г. дапамбжны генератар; вызывной г. вызыуны ге- нератар; ручной г. ручны генератар; -НЫИ генератарны; -ный газ ге- нератарны газ. ГЕНЕРАТОР-ДВИГАТЕЛЬ гене- ратар-рухавш, -ка м. ГЕНОЦИД полит, генацыд, -ду м. ГЕНШТАБ (генеральный штаб) воен, генштаб, -ба м (генеральны штаб); -ИСТ разг., воен, генштабист, -та м. ГЕОГР//АФЙЧЕСКИЙ геаграфн- ны; г. фактор геаграфнны факгар; -афйческие зоны геаграфнныя зоны; -афйческие координаты геа- графнныя каардынаты; -АфИЯ ге- аграфы, -фи ж\ военная -афия ваённая геаграфш. ГЕОД//ЕЗЙЧЕСКИЙ геадэзнны; -езйческая линия геадэзнная лш1я; -езйческая сеть геадэзнная сётка; -езйческие средства геадэзнныя србдю; г. базис геадэзннь^ базю; г. пункт геадэзнны пункт; -ЕЗИЯ ге- ад6з!я, -3ii ж. ГЕбИД геогр. гебщ, -да м. ГЕОЛ//ОГЙЧЕСКИЙ геалагнны; -ОГИЯ геалбпя, -rii ж; воённая -огня ваённая геалбпя. ГЕОМАГНЙТН//ЫЙ геамагштны; -ые возмущения геамагнггныя буры. ГЕОПОЛЙТ//ИКА полипк геапа- лггыка, -Ki ж; -ИЧЕСКИЙ геапа- лггычны. ГЕбРГИЕВСКИЙ: Г. кавалер ист. reoprieycid кавалёр; Г. крест ист. Гебрпеусю крыж. П£ОФЙЗ//ИКА геафкйка, -Ki ж; -ЙЧЕСКИИ reaфiзlчны; -йческая разведка геаф1знная разведка. герАльд//ика геральдика, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ геральдычны. ГЕРБ герб, род. герба м. ГЕРБИЦИД ед. гербщыд, -ду м; г. избирательного действия гербщыд вь^йральнага дзеяння; г. контакт- ного действия гербщыд кантактнага 80
дзеяння; г. системного действия гербщыд сгстэмнага дзеяння; г. сплошного действия гербщыд суцэльнага дзеяння. ГЕРМЕТ//ИЗАЦИЯ техн, герме- тизация, -цьп ж; -ИЗЙРОВАТЬ сов. и несов. герметызаваць; ~ЙЧЕ- СКИ нареч. герметична; -ЙЧЕ- СКИЙ герметичны; -ЙЧНОСТЬ герметычнасць, -щ ж; -ИЧНЫЙ герметичны. ГЕРМОШЛЕМ (герметический шлем) гермашлем, -ма м (герме- тичны шлем). ГЕРОИЗАЦИЯ герагзацыя, -цьп ж. ГЕРОЙЗМ герахзм, -му м; массо- вый г. масавы герахзм. ГЕРбИКА геропса, -Ki ж. ГЕРОЙ//НЯ герашя, -Hi ж; -ЧЕ- СКИ нареч. герашна; -ЧЕСКИЙ в разн. знач. герашна. ГЕРбЙ в разн. знач. герой, род. героя jw; г. Бреста герой Брэста; Герой Советского Союза Герой Савецкага Саюза; Герой Социали- стического Труда Герой Сацыя- лгстычнай Працы; национальный г. нацыянальны герой; -СКИ нареч. па-гербйску; -СКИЙ геройсга; -СТВО геройства, -ва ср. ГЕСТАПО ист. гестапа нескл., ср; -ВЕЦ гестапавец, -пауца м; -ВСКИЙ гестапаусга. ГЕТТО гета нескл., ср. ГЙБЕ//ЛБ пбель, -л! ж, папбель, ^i ж; быть (находиться) на краю -ли быць на Kpai пбел1; -ЛЕНОСТЬ пбельнасць, -щ ж, папбельнасць, -щ ж; -ЛЬНЫИ пбельны, папбельны. ГИБ//КИЙ прям., перен. пбга, гнула; -КО нареч. г!бка, гнутка; -КОСТЬ пбкасць, -ni ж, гнут- касць, -щ ж. ГИГИЁН//А плена, -ны ж; -ЙЧЕ- СКИЙ ппеючны; -ЙЧНО нареч. ппешчна; -ЙЧНОСТЬ ппешч- насць, -щ ж; -ЙЧНЫЙ ппешчны. ГИГРбГРАФ метеор, пгрограф, -фа м. ГИГРбМЕТР метеор, пгрометр, -ра м; -ЙЧЕСКИЙ пграметрычны. ГИГРОСКОПЙЧ//ЕСКИЙ пгра- скашчны; -НОСТЬ пграскашч- насць, -щ ж; -НЫЙ пграскашчны. ГИДРАВЛ//ИКА мех. пдраулнса, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ пдраулшны. ГИДРАНТ техн, пдрант, -та м; пожарный г. пажарны пдрант. ГИДРАТ хим. пдрат, -ту м; -АЦИЯ хим. пдратацыя, -цьп ж. ГИДРЙД хим. пдрыд, -ду м. ГИДРОАВИАЦИбННЫЙ ядра- ав1яцыйны. ГИДРОАВИАЦИЯ пдраавыцыя, -цьп ж. ГИДРОАГРЕГАТ пдраагрэгат, -та м. ГИДРОАККУМУЛЙРУЮЩИЙ прил. пдраакумул1руючы, пдрааку- мулявальны. ГИДРО АКУСТ//ИК пдраа кустик, -ка м; -ИКА пдраакустыка, -га ж; -ЙЧЕСКИЙ пдраакустычны; -йче- ская завеса пдраакустычная за- слона; -йческая маскировка пдра- акустычная маскдроука; -йческая разведка пдраакустычная разведка; -йческая связь пдраакустычная сувязь; -йческая станция пдрааку- стычная станцыя; -йческие сред- ства пдраакустычныя сродга; -иче- ский барьер пдраакустычны бар’ер; -йческий комплекс пдраакустычны комплекс; -йческий контакт пдра- акустычны кантакг; -йческий поиск пдраакустычны пошук; -йческое подавление пдраакустычнае пада- улённе. ГИД РОАЭРОДРбМ пдрааэра- дром, -ма м. ГИДРОАЭРОМЕХАНИКА пдрааэ- рамехашка, -га ж. ГИДРОАЭРОПЛАН пдрааэраплан, -на м. ГИДРОАЭРОПЙРТ пдрааэрапорт, -та м. ГИДРОБУР техн, пдрабур, -ра м. ГИДРОГЕНЕРАТОР техн, пдраге- нератар, -ра м. ГИДРОГР//АФЙЧЕСКИЙ пдра- графшны; г. отряд пдраграфшны атрад; -афйческая разведка пдра- 81
граничная разведка; -афйческая служба гщраграфнная служба; -афйческое с^дно гщраграфтчнае судна; -афйческое траление гщра- графхчнае траление; -АФИЯ гщра- графш, -фп ж, ГИДРОДИНАМ//ИКА пдрадына- мгка, -Ki ж; -ИЧЕСКИЙ гщрады- намзчны; -йческая мина гщрады- нам1чная мша. ГИДРОКОМБИНЕЗбн гщракам- бшезбн, -на м. ГИДРОЛ//ОГЙЧЕСКИЙ гщрала- йчны; г. прогноз гщралайчны пра- гнбз; г. режим гщралайчны рэжым; -огические характеристики гщра- лайчныя характарыстыю; -ОГИЯ гщралбпя, -rii ж. ГИДРОЛОКАТОР спец. гщрала- катар, -ра м; -АЦИбННЫЙ гщра- лакацыйны; -анионная станция гщралакацыйная станция; гщралакйцыя, -цы1 ж. ГИДРОМЕТЕО]^//ОГЙЧЕСКИЙ гщраметэаралайчны; -отеческая обстановка гщраметэаралайчная абстанбука; -отеческая разведка пдраметэаралайчная разведка; -отеческая служба гщраметэарала- йчная служба; -огические средства гщраметэаралайчныя србдю; -оте- ческое обеспечение гщраметэара- лайчнае забеспячэнне; -бгия пдраметэаралбря, -rii ж. ГИДРОМЕТЕОСЛУЖБА пдраме- тэаслужба, -бы ж. ГИДРОМЕХАн//ИКА гщрамеха- Hixa, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ гщраме- хашчны. ГИДРОНАВТ гщранаут, -та м; -ИКА гщранаутыка, -Ki ж. ГИДРОбПТИКА пдраоптыка, -Ki ж. ГИДРОПЛАН ав. гщраплан, -на м. ГИДРОПОДЪЁМНИК техн, гщра- пад’ёмннс, -ка м. ГИДРОПРЙВбД техн, гщрапры- вбд, -да м. ГИДРОПУЛЬТ спец, гщрапульт, -та м. ГИДРОРЕСУРСЫ гщрарэсурсы, -сау ед. нет. ГИДРОСАМОЛЁТ гщрасамалёт, -та м. ГИДРОСООРУЖЕНИЕ пдразбу- даванне, -ння ср. ГИДРОСТАНЦИЯ эл. пдрастан- цыя, -цы! ж. ГИДРОСТАТ мор. гщрастат, -та м. ГИДРОСФЕРА пдрасфера, -ры ж. ГИДРОТрХН//ИКА гщратэхнжа, -id ж; -ИЧЕСКИЙ пдратэхн1чны; -йческие сооружения гщра- тЪхшчныя збудаваннь ГИДРОТУРБЙН//А гщратурбша, -ны ж; -НЫЙ пдратурбшны. ГИДРОУЗЕЛ спец, гщравузел, -вуз- ла м. ГИДРОУСИЛИТЕЛЬ техн, гщ- рауамацняльшк, -ка м. ГИДРОУСТАНбВКА техн, гщра?- станбука, -id ж. ГИДРОФЙЗ//ИКА пдрафтзжа, -id ж; -ЙЧЕСКИЙ гщрафЫчны; -йче- ские устройства гщрафшчныя Устрбйствы. ГИДРОФбн техн, гщрафбн, -на м. гидроциклбн техн, пдрацы- клбн, -на м. ГИДРОЭЛЕКТРИЧЕСКИЙ техн. гщраэлекгрычны. ГИДРОЭЛЕКТРОСТАНЦИЯ гщ- раэлектрастанцыя, -цьй ж. ГВДРОЭНЕРГЁТ//ИКА пдраэне- ргетыка, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ пдраэ- нергетычны. ГИДРОЭНЕРГИЯ гщраэнерпя, -rii ж. ГЙЛБЗ//А йльза, -зы ж; артил- лерийская г. артылерыйская пльза; картонная г. кардбнная йльза; латунная г. латунная йльза; па- тронная г. патронная йльза; ста- льная г. стальная йльза; -ОВЫЙ йльзавы. ГИМН пмн, род. ймна м. ГИМНАСТЁРКА пмнасцёрка, -ю ГИПЕРЕМЙЯ мед. пперэмш, -Mii ж. 82
ГИПЕРЗВУК физ. гшергук, -ку м; -ОвбЙ гшергукавы; -овбй самолёт гшергукавы самалёт. ГИПС в разн. знач. rinc, род. ппсу м. ГИПСОБЕТбн гшсабетбн, -ну м. ГИПСОВЫЙ ппсавы. ГИПСОМЕТРИЯ геод. гшсамёт- рыя, -рьй ж. ГИРОАЗИМУТ спец. прааз!мут, -та м. ГИРОВЕРТИКАЛЬ ав., мор. ripa- вертыкаль, -л! ж. ГИРОК6МПАС мор. пракбмпас, -са м. ГИРОКУРСОУКАЗАтЕЛЬ спец. пракурсауказалыйк, -ка м. ГИРОПОЛУКбмПАС спец, пра- паукбмпас, -са м. ГИРОРУЛЕВбЙ мор. прарулявы, -вбга м. гироскбп техн, праскбп, -па м; -ЙЧЕСКИЙ праскашчны; -йче- ские устройства праскашчныя устрбйствы. ГИРОСТАБИЛИЗЙРОВАНН//ЫЙ: -ая платформа ав. прастабишава- ная платформа. ГИРОТЕОДОЛЙТ спец, пратэада- лп, -та м. ГИРОУСПОКОИТЕЛЬ: г. качки корабля мор. празаспакаяльшк гай- даню карабля. ГЙЧКА мор. пчка, -Ki ж. ГЛАВИОКОмАнД//ОВАНИЕ га- лоУнакамавдаванне, -ння ср; Вер- ховное Главнокомандование Вяр- хбунае ГалоУнакамандаванне; -УЮЩИЙ сущ. галоунакаманду- ючы, -чага м. ГЛАВН//ЫЙ в разн. знач. галоуны; г. специалист галоуны спецыялют; г. удар галоуны удар; г. калибр галоуны калибр; г. командный пункт корабля галоуны камандны пункт карабля; г. штаб галоуны штаб; Главный маршал рода войск Га- лбуны маршал роду войск; -ая по- лоса обороны галбуная паласа аба- рбны; -ое командование галбунае камандаванне; -ые размерения ко- рабля галбуныя размярэнш кара- бля; -ые силы галбуныя ситы. глАдить несов. в разн. знач. гла- дзщь; (утюгом — ещё) прасаваць. ГЛАДКОСТВОЛЬН//ЫЙ воен. гладкаствбльны; -ая артиллерия гладкаствбльная артылёрыя; -ое оружие гладкаствбльная збрбя. ГЛАЗ м в разн. знач. вока, -ка ср, мн. вбчы, род. вачэй; 0 невооружённым -ом простым (няузбрбеным) вокам; глядеть смерти в глаза глядзёць смёрщ J вбчы. ГЛАЗОМЕР вакамёр, -ра jw; -НЫЙ вакамёрны; -нйя съёмка вакамёр- ная здымка. глАсис воен, гласю, -су м. ГЛАСНО нареч., в знач. сказ, пуб- лична, галбсна; -СТЬ публ!чнасць, -щ ж, галбснасць, -ni ж; 0 предать -сти давёсщ да вёдама п^бл1к1; апублпсаваць, выдаць (тайну). ГЛЙН//А ппна, -ны ж, -ИС- ТОСТЬ глпйстасць, -щ ж; -ИС- тый ГЛ1ШСТЫ. ГЛИНОБИТНЫЙ стр. глшабпны. ГЛИНОЗЁМ хим. глшазём, -му м^ -ИСТЫЙ глшазёмюты; -НЫИ глшазёмны. ГЛЙНЯНЫЙ глшяны. ГЛИССАДА ав. глгсада, -ды ж. ГЛИССЕР глюер, -ра м. ГЛОБАлЬН//ОСТЬ глабальнасць, -щ ж; -ЫЙ спец, глабальны. ГЛбБУС глобус, -са м; -НЫЙ глобусны. ГЛУБ//ИНА прям., перен. глыбшя, -hi ж; г. боевого порядка глыбшя баявога парадку; г. боевой задачи niH6iHH баявбй задачы; г. деса- нтирования глыбшя дэсантавання; г. колонны глыбшя калбны; г. обороны nibi6iH4 абароны; г. по- гружения подводной лодки глыбшя апускання падвбднай лбдю; г. про- никновения глыбшя праншнёння; г. строя глыбшя строю; -ИННЫЙ глыбшны; -йнная бомба глыбшная бомба; -йнное бомбометание глы- бшнае бамбаюданне. ГЛУБИНОМЕР глыбшямёр, -ра м. 83
ГЛУБбк//ИЙ глыбою; -ая опера- ция воен, глыбокая аперацыя; г. бой глыбою бой. ГЛУБОКб нареч. глыбока. ГЛУБОКОВбДН//ЫЙ глыбака- вбдны; ~ые океанографические ап- параты глыбакавбдныя акеана- графшныя апараты. ГЛУБОКОУВАЖАЕМЫЙ глыбо- капаважаны, глыбокашаноуны, ша- нсу ны. ГЛУШ//ЕНИЕ глушэнне, -ння ср; -ЙТЕЛЬ прям., перен. глушыцель, -ля м; -ЙТЬ несов. в разн. знач. глушыць; -йть мотор глушыць матбр; -ИТЬСЯ страд, глушыцца. ГЛЫБА камлыга, -ri ж; глыба, -бы ГНЕЗД б в разн. знач. гняздб, -да ср; г. затвора гняздб затвора; пулемё- тное г. кулямётнае гняздб. ГОВЙ//ДИНА ялав!чына, -ны ж, гавядзша, -ны ж, -ЖИЙ ялав!чны, гавяджы. ГОД год, род. года м, мн. гады, род. гадбу и год; г. призыва год прызыву; г. службы год службы. гбдН//ОСТЬ прыгбднасцЬ; -щ ж, прыдатнасць, -щ ж; ~ыи пры- гбдны, прыдатны; годен к военной службе прыгбдны да Ьайскбвай службы; годен к строевой службе прыгбдны да страявбй службы; -ый по состоянию здоровья прыгбдны па стане здарбуя; ограниченно -ый прыгбдны абмежавана. ГОЛЕНИЩЕ ср халява, -вы ж. ГблЕНЬ анат. галёнка, -ю ж. ГОЛО//ВА в разн. знач. галава, -вы ж; г. колонны галава калбны; О выдать с -вой выдаць з галавбй; за- платить -вой заплацщь галавбй; отвечать -вой адказваць галавбй; сложить голову злажыць галаву. ГОЛбв//КА 1. (у гвоздя и т.п.) плешка, -ю ж; г. заклёпки (гвоздя) плешка заклёпю (цв!ка); 2. в др. знач. галбука, -ю ж; г. блока цилин- дров галбука блока цылшдрау; г. винта галбука в!нта (прапёлера); г. громкоговорителя галбука гучнага- варыцеля; г. записи галбука зашсу; г. самонаведения галбука самайавя- дзёння; боевая г. баявая галбука; кассетная боевая г. касётная баявая галбука; лазерная г. самонаведёния лазерная галбука саманавядзёння; ядерная боевая г. ядзерная баявая галбука; -КИ (у сапог) прышвы, -вау ед. нет, галбую, -лбвак ед. нет. ГОЛОВН//6Й в разн. знач. галау- Hbi; г. дозор галауны дазбр; г. желе- знодорожный участок галауны чыгуначны участак; г. корабль галауны карабёль; г. отряд галауны атрад; г. убор галауны, убор; -ая походная застава галауная пахбдная застава; -ая часть ракеты галауная частка ракёты. ГОЛОГРАФИЯ физ. галаграфы, -фп ж. ГОЛОЛЁД м см. гололедица. ГОЛОЛЕДИЦА ж галалёдзща, -цы ж, галалёд, -ду м. Г6ЛО//С в разн. знач. гблас, -су м], вдали послышался г. удалечыш пачууся гблас; г. критики гблас крытыю; право ~са права гбласу; решающий г. рашаючы гблас; 0 под- нять г. в защиту узняць гблас у абарбну; подать г. падаць гблас; по- вышать г. на кого павышаць гблас на каго; не своим -сом (кричать) не сваш гбласам (крычаць); с чужого ~са з чужбга гбласу. ГОЛОСОВА//НИЕ галасаванне, -ння ср; закрытое (тайное) г. за- крытае (тайнае) галасаванне; от- крытое г. адкрытае галасаванне; по- ставить на г. паставщь на галаса- ванне; -ТЬ несов. галасаваць. ГОНДбЛА гандбла, -лы ж. ГОНИбМЕТР техн, гашёметр, -ра м. гбн//КА в разн. знач. гонка, -Ki ж; г. вооружёний гонка узбраённяу; -КИ спорт, гоню, род. гбнак ед. нет. ГОНОРАР ганарар, -ру м; -НЫЙ ганарарны. ГОР//А в разн. знач. тара, -ры ж; высокие -ы высбюя горы; низкие -ы шзюя горы; средневысбтные -ы сярэдневышынныя горы. 84
ГОРБУШКА ж акраец, -райца, м, акрайчык, -кал/. ГОРБЫЛЬ техн, апблак, -лка м. ГОРВОЕНКбм (городской воен- ный комиссар) гарваенкбм, -ма м (гарадскз ваённы камюар). ГОРВОЕНКОМАТ (городской во- ённый комиссариат) гарваенкамат, -мата м (гарадск! ваённы камгса- рыят). Г6РД//О нареч. горда; -ОСТЬ гбрдасць, -щ ж\ -ЫЙ горды. ГОРЁЛКА (прибор) гарэлка, -id ж. гор£л//ое сущ. гарэлае, -лага ср; -ЫЙ гарэлы. гор/Дть несов. в разн. знач. га- рэць; 0 земля -йт под ногами зямля гарыць пад нагаш. ГбРЕЧЬ прям., перен. гарката, -ты ж, гаркбта, -ты ж; горыч, -чы ж, разг, гбркасць, -щ ж; г. утрат горыч стратау. горизбнт в разн. знач. гарызонт, -та м; (обозримое пространство, ви- димая даль — еще) далягляд, -ду м; г. оружия гарызонт 36poi; видимый г. бачны гарызонт; оптический г. аптычны гарызонт; 0 появиться на -е з’явщца на гарызбнце. ГОРИЗОНТАЛЬ мат., геод. гары- занталь, -л! ж; вспомогательная г. дапамбжная гарызанталь; допо- лнительная г. дадаткбвая гарыза- нталь; основная г. аснбуная гарыза- нталь; половинная г. палавшная гарызанталь; сплошная г. суцэльная гарызанталь; утолщённая г. патб^йн- чаная гарызанталь; -НЫЙ гарыза- нтальны. ГОРЙСТ//ОСТЬ гарыстасць, -щ ж, -ЫЙ гарысты. ГбРЛО в разн. знач. горла, -ла ср; -ВЙНА гарлавша, -ны ж. ГбРН (сигнальный) горн, род. горна м; -ИСТ гаршст, -та м. ГОРНОАРТИЛЛЕРЙЙСКИЙ гор- наартылерыйскь ГбРНО-ЛЕСЙСТЫЙ гбрна-ля- С1СТЫ. ГОРНОСТРЕЛКбвЫЙ воен, го- рнастралкбвы. г6рн//ый в разн. знач. горны; г. проход горны прахбд; г. хребет горны хрыбёт; -ая артиллерия горная артылёрыя; -ая подготовка горная падрыхтбука. ГбРОД в разн. знач. гбрад, -да м; г.-герой горад-герой; закрытый г. закрыты горал;, открытый г. ад- крыты гбрад; -ОК гарадбк, -дка м; авиационный -6к авыцыйны га- радбк; военный -6к ваённы гарадбк; караульный -ок каравульны га- радбк; спортивный -ок спартыуны гарадбк; учебный -ок вучэбны га- радбк. ГОИбЧЕЕ сущ. техн, гаручае, -чага ср; азотоводорбдное г. азотава- дарбднае гаручае; бороводорбдное г. боравадарбднае гаручае; водород- ное г. вадарбднае гаручае; жидкое г. вадкае гаручае; ракетное г. ракётнае гаручае; спиртовое г. сшртавбе га- ручае; углеводородное г. вуглева- дарбднае гаручае; ядерное г. ядзер- нае гаручае. гоибчЕ-смАзочный техн. гаруча-змазачны. ГОРЮЧЕСТЬ гаручасць, -ш ж. гонбчий гаручы; г. газ гаручы газ. ГОСБЮДЖЕТ (государственный бюджет) дзяржбюджэт, -ту м (дзяр- жауны бюджэт). ГОСЗАКАЗ (государственный за- каз) дзяржзаказ, -зу м (дзяржауны заказ). ГОСПИТАЛИЗ//АЦИЯ мед. шпь талпацыя, -цьп ж;,-ИРОВАННЫЙ шпггал1заваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. шшталваваць; -ЙРОВА- ТЬСЯ несов. страд. шпггал1завацца. ГбСПИТ//АЛЬ шпггаль, -ля м; авиационный г. ав1яцыйны штталь; военно-морской г. ваённа-марск! штталь; военный г. ваённы mni- таль; гарнизонный г. гаршзбнны шпггаль; инфекционный подвижной г. шфекцыйны рухбмы штталь; окружной воённый г. акружны ваённы шпггаль; полевой г. палявы шпггаль; полевой подвижной г. па- лявй рухбмы шпггаль; сортирбво- 85
чно-эвакуяционный г. сартавальна- эвакуацыйны шпггаль; фронтовой г. франтавы шпп&ль; эвакуационный г. эвакуацыйны шпггаль; г. для ин- валидов Отечественной войны шпггаль для швалщау Айчыннай вайны; -АЛЬНЫЙ шппальны; -яльняя база шпггальная база. ГОСПбдСТВ//О панаванне, -ння ср; г. в воздухе панаванне у паветры; г. в космосе панаванне У кбсмасе; г. в эфире панаванне У эф1ры; г. на море панаванне на мбры; -ОВАТЬ несов. в разн. знач. панаваць; -УЮЩИЙ 1. прич. ЯК1 (што) пануе; 2. прил. пануючы. ГОССЕКРЕТАРЬ (государствен- ный секретарь) дзяржсакратар, -ра м (дзяржауны сакратар). ГОССНАБЖЕНИЕ (государствен- ное снабжение) дзяржзабеспя- чэнне, -ння ср (дзяржаунае забес- пяспячэнне). ГОСТЙНИ//ЦА гасцшща, -цы ж; -ЧНЫЙ гасщшчны. ГОСУДАрСТВЕНН//ОСТЬ дзяр- жаунасць, -щ ж; -ЫЙ дзяржАуны; -ая граница дзяржауная грашца; -ые испытания опытных образцов дзяржауныя выпрабаванн! дбсле- дных узбраУ; -ое право юр. дзяр- жаунае права; -ые экзамены дзяр- жЯуныя экзамены; -ый герб дзя- ржбуны герб; -ый флаг дзяржауны сцяг. ГОСУДАРСТВО ср дзяржава, -вы ж; ^присоединившееся г. недалу- чаная дзяржава. ГОСЭКЗАМЕН (государственный экзамен) дзяржэкзамен, -на м (дзя- ржауны экзамен). ГОТбв//ИТЬ несов. 1. рыхтаваць, гатаваць; 2. (стряпать) гатаваць, варыць; -ЙТЬСЯ 1. рыхтавацца, га- тавацца; 2. страд, рыхтавацца, га- тавацца; варыцца; -НОСТЬ га- тбунасць, -щ ж; -ность к атаке гатбунасць да атак!; -ность к работе гатбунасць да работы; боевая -ность баявая гатбунасць; мобилизацион- ная -ность мабш!зацыйная гатбу- насць; повышенная -ность павыша- ная гатбунасць; полная боевая -ность полная баявая гатбунасць; постоянная боевая -ность паста- янная баявая гатбунасць; привести в -ность прывесщ у гатбунасць. ГОФР техн, гофр, род. гофру м. ГОФРИР//ОВАЛЬНЫЙ техн, га- фрыравальны; -ОВАНИЕ гафры- раванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ гафрыраваны; -ОВАТЬ несов. гафрыраваць; -ОВАТЬСЯ страд. гафрыравацца. ГРАБЁЖ м грабеж, -бяжу м, ра- бунак, -нку м; рабаванне, -ння ср. грАв//ий гравгй, -впо м, жв!р, род. жв*1ру м; -ИЙКА разг, гравгйка, -Ki ж; -ЙЙНЫИ гравшны, жв!рбвы. ГРАВИМ//ЕТР физ. гравиметр, -ра м; -ЕТРЙЧЕСКИЙ грав!метрыч- ны; -етрический пункт грав!ме- трычны пункт; -ЕТРИЯ гравЬ мётрыя, -рьп ж. ГРАВИТ//Дци6нный гравпа- цыйны; -АЦИЯ физ. гравпацыя, -цы! ж. ГРАДУС в разн. знач. градус, -са -НИК градуснпс, -ка м; -НЫИ градусны; -ная сеть Земли граду- сная сетка Зямль ГРАЖД//АНЙН в, разн. знач. гра- мадзянш, -на м; -АЙСКИЙ 1. гра- мадзянск!; (в юриспруденции — еще) цывшьны; -Янское мужество грама- дзянская мужнасць; -янская война грамадзянская вайна; -янская обо- рона грамадзянская абарбна; -янский долг грамадзянск! аба- вязак; -янский кодекс юр. грама- дзянск! (цывшьны) кбдэкс; -янский воздушный флот грамадзянск! па- вётраны флот; -анское право юр. грамадзянскае (цывшьнае) права; 2. (не военный) цывшьны; -янская служба цывшьная служба. ГРАЖДАНСКО-ПРАВОвбЙ гра- мадзянска-прававы, цывшьна-пра- вавы. граждАнско-процессуАль- ный грамадзянска-працэсуальны, цывшьна-працэсуальны. ГРАЖДАНСТВЕННОСТЬ грама- дзянскасць, -щ ж. 86
ГРАЖДАНСТ//ВО грамадзянства, -ва ср; права ~ва правы грама- дзянства. ГРАММ грам, род. грама м. ГРАМОТА грамата, -ты ж, бла- годарственная г. падзячная грамата; похвальная г. пахвальная грамата; почётная г. ганарбвая грамата. ГРАНАТ//А воен., спорт, граната, -ты ж; г. дистанционного действия граната дыстанцыйнага дзеяння; г. ударного действия граната ударнага дзеяння; боевая г. баявая граната; винтовочная г. вштбвачная граната; дымовая г. дымавая граната; за- жигательная г. запальная граната; кумулятивная г. кумулятыуная гра- ната; надкалнберная г. надкалгбе- рная граната; надкалнберная ви- нтовочная г. надкалнберная вштбва- чная граната; наступательная руч- ная г. наступальная ручная граната; оборонительная г. дистанционного действия абарбнная граната дыста- нцыйнага дзеяння; осветительная г. асвятляльная граната; осколочно- фугасная г. аскблачна-фугасная граната; противопехотная г. npoui- пяхбтная (супрацьпяхбтная) грана- та; противотанковая г. процгганка- вая (супрацьтанкавая) граната; руч- ная г. ручная граната; ручная осколочная г. ручная аскблачная граната; ручная противотанковая г. ручная процгганкавая (супрацьтан- кавая) граната; сигнальная г. cir- нальная граната; учебная г. вучэб- ная граната; фугасная г. фугасная граната; -НЫИ гранатны. ГРАНАТОМЁТ воен, гранатамёт, -та м; активно-реактивный г. ак- тыУна-рэакгыУны гранатамёт; ви- нтовочный г. вштбвачны граната- мёт; динамореактивный (безоткат- ный) г. дынамарэактыуны (безад- катны) гранатамёт; реактивный г. рэактыуны гранатамёт; ружейный г. ружэйны гранатамёт; ручной г. ручны гранатамёт; ручной проти- вотанковый г. ручны процгганкавы (супрацьтанкавы) гранатамёт; ста- нковый г. станкбвы гранатамёт; станковый противотанковый г. ста- нкбвы процгганкавы (супрацьтан- кавы) гранатамёт. ГРАНАТОМЕТАНИЕ воен., спорт. гранатагаданне, -ння ср. ГРАНАТОМЁТЧИК воен., спорт. гранатамётчык, -ка м. ГРАНЙ//ЦА 1. (между государ- ствами) гранща, -цы ж, мяжа, -жы ж; административная г. адмшютра- цыйная гранща; внешняя г. знёш- няя гранща; внутренняя г. унугра- ная гранща; воздушная г. павётра- ная гранща; государственная г. дзя- ржауная гранща; запретная г. за- барбненая гранща; морская г. мар- ская гранща; передняя г. пярэдняя гранща; сухопутная г. сухапутная гранща; тыльная г. тыльная гра- шца; 2. в др. знач. мяжа, -жы ж; г. высотности полёта мяжа вышын- насщ палёту; -ЧИТЬ несов. прям., перен. межавацца, межаваць. ГРАФИК (чертёж, план) графнс, -ка м; г. движения графйс руху; г. дежурств графж дзяжурствау; г. пе- реправы графпс пераправы. ГРАФИЧЕСКИЙ 1рафнны; Г. по- правочник стрельбы графины па- правачнйс стральбы. ГРЁБЕНЬ в разн. знач. грэбень, -беня м, мн. грабят, -нёу; г. волны грэбень хвал!; г. высоты грэбень вьппыш; аэродинамический г. аэра- дынамнны грэбень; горный г. горны грэбень. ГРЕБЕЦ (на лодке) вясляр, род. ве- сляра м. ГРЕБН//6Й 1. (приводимый в дви- жение вёслами) вёславы; г. корабль вёславы карабёль; г. флот вёславы флот; -бе судно вёславае судна; 2. техн, грабны; г. винт грабны вшт. ГРЕБбк спорт., мор. грабок, -бка м. ГРЕЙДЕР техн, грэйдэр, -ра м; прицепной г. прычапны грэйдэр; са- моходный г. самахбдны грэйдэр -ИСТ грэйдэрыст, -та м; -НЫИ грэйдэрны. ГРЕЙФЕР техн, грэйфер, -ра м; -НЫЙ грэйферны. ГРЕЛКА грэлка, -Ki ж. 87
ГРЕМ^Ч//ИЙ грымучы; -ая ртуть хим. грымучая ртуць; г. газ хим. грымучы газ. ГРЕНАДЁР грэнадзёр, -ра м; -С КИИ грэнадзёрсю. ГРЕСТЙ несов. (вёслами) веславаць. ГРЕЧИХА грэчка, -Ki ж. ГРЕЧНЕВЫЙ грэцю; г. крупа грэцюя крупы. ГРИБ грыб, род. грыба м; ~6к в разн. знач. грыбок, -бка м. ГРИВКА уменъш. -ласк., в разн. знач. грыука, -Ki ж; г. прицельной планки грыука прыцэльнай планю; г. цели- ка грыука цэл1ка. ГРИФ грыф, род. грыфа м; г. се- кретности грыф сакрэтнасщ. ГРОЗ//А 1. навальнща, -цы ж; 2. перен. (разрушительная сила чего-л.) навала, -лы ж, навальнща, -цы ж; гроза войны навала (навальнща) вайны; 3. перен. (о ком-л., внушаю- щем страх) граза, -зы ж; партизаны были -ой немёцких захватчиков партизаны был! гразбй нямёцюх захбпшкау. ГРОЗЙ//ТБ несов. в разн. знач. па- гражаць; г. разрывом пагражаць разрывам; ~т опасность кому па- гражае небяспёка каму. гр6зн//о нареч. цюзна; -ЫЙ грбзны. ГРОЗОЗАЩИТА ж засцярбга ад маланю. ГРОЗОУПбРНЫЙ маланкатры- валы. ГРОМ прям., перен. гром, род. грому м; 0 как г. среди ясного нёба як хром сярбд яснага нёба; метать ~ы и молнии даваць перунбу. ГРОМЙТЬ несов. прям., перен. грамщь. ГРОМКОГОВОР//ЙТЕЛЬ радио гучнагаварыцель, -ля м; г. радио- трансляционной сети гучнагава- рыцель радыётрансляцыйнай сётю; ящии гучнагавбрачы, гучны; -ящая связь гучнагавбрачая сувязь. ГРбмКОСТЬ гучнасць, -щ ж. ГРОМООТВбд громаадвбд, -да м; -НЫЙ громаадвбдны. ГРбхОТ (шум) тр^кат, -ту м, грук, род. груку м. ГРУБОСТЬ ж грубасць, -щ ж; гру- бшнства, -ва ср. ГРУДА куча, -чы ж. ГРУ//ДБ ж в разн. знач. грудз!, -дзёй ед. нет; 0 -дыо проложить себе дорбту грудзьм! пракласщ сабё дарбгу. ГРУЖ//ЕННЫЙ, -ЁННЫЙ прич., ~ЁНЫИ прил. гружаны. ГРУЗ в разн. знач. груз, род. грузу м; воённый г. ваённы груз; воинский г. вайскбвы груз; полезный г. карыс- ны груз; ценный г. каштбуны груз; -йть несов. грузщь; -йться возвр., страд, грузщца. ГРУЗОВИК грузавпс, -ка м. ГРУЗОВЛАДЕЛЕЦ грузауладаль- шк, -ка м. ГРУЗОВМЕСТИМОСТЬ техн. грузаёмгстасць, -щ ж; г. транспорт- ного средства грузаём1стасць транс- партнага србдку. ГРУЗОВ//6Й грузавы; -бе уст- ройство судна (корабля) грузавая канструкцыя (будова) судна (кара- бля). ГРУЗОЗАХВАТНЫЙ грузазахбп- ны. ГРУЗОПОДЪЁМН//ИК техн, гру- запад’ёмшк, -ка м, грузапа- дымалыпк, -ка м; -ОСТЬ грузапа- д’ёмнасць, -щ ж; -ость моста груза- пад’ёмнасць моста; -ость транспор- тного средства грузапад’ёмнасць транспартнага србдку; -ЫЙ груза- пад’ёмны, грузападымальны. ГРУЗЧИК грузчык, -ка м. ГРУНТ в разн. знач. грунт, род. грунту м; г. дна реки грунт дна раю; болотистый г. балощсты грунт; вязкий г. вязю грунт; глинистый г. глшюты грунт; жидкий г. мор. вадю грунт; известняковый г. вапнякбвы грунт; илистый г. глёюты грунт; ка- менистый г. камяшсты грунт; мёр- злый г. мёрзлы грунт; неутра- мбованный г. неутрамбаваны грунт; песчаный г. пясчаны грунт; рыхлый г. рыхлы грунт; скальный г. 88
скальны грунт; твердый г. цверды грунт; щебёночный г. шчэбеневы (друзавы) грунт. ГРУНТ//ОВАЛЬНЫЙ грунтаваль- ны; -ОВАНИЕ спец, грунтаванне, -ння ср; -бВАННЫЙ грунтаваны; -ОВАТЬ несов. спец, грунтаваць; -6ВКА спец, грунтбука, -Ki -ОВбЙ грунтавй; -овая дорога грунтавая дарбга; -овые краски грунтавыя ф&рбы; -бвОЧНЫЙ спец, грунтбвачны. ГРУПП//А в разн. знач. трупа, -пы ж, г. армий група армш; г. артил- лерии група артылёръп; г. войск трупа войск; г. заграждения трупа загарбды; г. инженерной разведки трупа шжынёрнай разведта; г. крови трупа крыв!; г. наведения самолётов трупа навядзёння самалётау; г. на- падения трупа нападу (нападзёння); г. обеззараживания трупа абез- заражвання; г. обеспечения трупа забеспячэння; г. обслуживания убе- жищ трупа абслугбування схбвпп- чаУ; г. обслуживания укрытий трупа абслугбування УкрыццяУ; г. отра- вляющих веществ трупа атрутных рэчываУ; г. охраны общественного порядка трупа аховы грамадскага парадку; г. полевой артиллерии трупа палявбй артылёръп; г. при- крытия трупа прыкрытщя; г. прорыва трупа прарыву; г. радиа- ционной и химической разведки трупа радыяцыйнай i хГшчнай раз- веди; г. разведки трупа развёдта; г. разграждения трупа разгарбджван- ня; г. связи трупа сувяз!; г. упра- вления трупа таравання; г. эпиде- миологической разведки трупа этп- дэшялапчнай развёдта; аварийно- техническая г. аварыйна-тэхшчная група; авиационная г. авшцыйная грУпа; армёйская г. армёйская тру- па; армёйская артиллерийская г. армёйская артылерыйская трупа; артиллерийская г. артылерыйская трупа; боевая г. баявая трупа; десантная г. дэсантная трупа; ди- версионная г. дыверсшная трупа; дивизионная артиллерийская г. ды- вЫённая артылерыйская трупа; зенитная артиллерийская г. зенггная артылерыйская трупа; корпусная артиллерийская г. карпусная арты- лерыйская трупа; манёвренная г. манеУраная трупа; мостовая г. ма- ставая трупа; оперативная г. апе- ратыуная трупа; партийная г. пар- тийная трупа; поисковая г. пбшука- вая трупа; полковая артилле- рийская г. палкавая артылерыйская трупа; развёдывательная г. раз- вёдвальная трупа; разведывательно- диверсионная г. развёдвальна-ды- верстйная група; рекогносцирово- чная г. рэкагнасцырбвачная група; сводная г. звбдная трупа; сводная г. противорадиационной и противо- химической защиты звбдная трупа прощрадыяцыйнай (супрацьрады- яцыйнай) i проц!х1М1чнай (супраць- хшгшай) абарбны; спасательная г. выратавальная трупа; специализи- рованная г. защиты растений спе- цьпипзаваная трупа аховы раслш; специализированная ветеринарная г. спецыялЬавёная ветэрынарная грУ- па; тревожная г. трывбжная трупа; ударная г. ударная грУпа; фрон- товая артиллерийская г. франтавая артылерыйская трупа; штурмовая г. пггурмавая трупа; эвакуационная г. эвакуацыйная трупа; -ировАние групавбнне, -ння ср; -ИРбВАН- НЫЙ групаваны; -ИРрвАтЬ не- сов. групаваць; -ИРОВАТЬСЯ во- звр., страд, групавацца; -ИРбвКА ж 1. (действие) групаванне, -ння ср, групбука, -id ж; 2. (объединение) групбука, -Ki ж; -ирбвка войск (сил) трупбука войск (сит); -ирбвка тыла групбука тылу; главная -ирбвка галбуная групбука; контр- ударная -ирбвка контрударная групбука; оперативная -ирбвка апе- ратыуная групбука; стратегическая -ирбвка стратэпчная групбука; та- ктическая -ирбвка такгычная групбука; ударная -ирбвка ударная групбука. ГРУППОВ//6Й групавы; г. полёт групавы палёт; -ая тактика гру- павая такгыка; -бе оружие групавая збрбя; -бе упражнёние групавбе 89
практыкаванне; -ЩИНА група?- шчына, -ны ж. ГРЯДА в разн. знач. градА, -ды ж. ГРЯЗЬ ж 1. гразь, род. граз*1 ж; 2. (нечистота) бруд, род. бруду м; (сор) смёцце, -цця ср; 3. перен. бруд, род. бруду м; 0 смешать с ~ью змяшаць з граззю. ГУБЕРНАТОР губернатар, -ра м; военный г. ваенны губернатар; -СКИЙ губернатарск!. ГУДРбн спей, гудрон, -ну м; -ИРОВАННЫЙ гудрашраваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. гудрашра- ваць; -ИРОВАТЬСЯ несов. страд. гудрашравацца; -НЫЙ гудронны. д ДАВЛЕНИЕ ср 1. щек, род. щеку м; д. форсирования щек фарс1равання; абсолютное д. абсалютны щек; ат- мосферное д. атмасфёрны щек; вы- сокое д. высок! щек; динамическое д. дынашчны щек; избыточное д. залшгш щек; кровяное д. крывяны щек; низкое д. нгзк! щек; пре- дельное д. Гранины щек; рабочее д. рабочы щек; статическое д. ста- тычны щек; удельное д. удзёльны щек; 2. перен. нащек, -ку м; эко- номическое д. эканамзчны нащек. ДАВНОСТЬ даУнасць, -щ ж; за -ю лет за даУнасцю гадбу. ДАКТИЛОГРАФИЧЕСКИЙ дак- тылаграфнны; -АФИЯ спец, д&хты- лаграф!я, -фп ж. ДАКТИЛОСК//ОПЙЧЕСКИЙ да- ктыласкашчны; -ОПИЯ спец. дактыласкапш, -mi ж. ДАЛЬНЕБОМБАРДИРбвОЧН//ЫЙ далёкабамбардз!ровачны; -ая авиа- ция далёкабамбардз!ровачная авш- цыя. ДАЛБН//ИЙ далёк!; д. путь далёк! шлях; -ее огневое нападёние далё- кае агнявбе нападзённе; -ее охра- нение сил военно-морского флота далёкая ахова сиг ваённа-марскбга ГУМАНИТ//АРИЗАЦЦЯ гумаш- тарызацыя, -цы! ж; -АРИЙ гума- штарый, -рыя м; -АРНЫЙ гума- штарны. ГУМАНН//О нареч. гуманна; -ОСТЬ гуманнасць, -щ ж; -НЫЙ гуманны. ГУСАР гусар, -ра м; -СКИЙ гусаре к!. Г^СЕНИ/ТЦА техн, гусенща, -цы ж\ -ЧНЫЙ техн, гусешчны; -чный ход гусешчны ход; -чные тягово- транспортные машины гусешчныя цягава-транспартныя машыны. ГУСМАТИК техн, гусматык, -ка м. ГУТАЛИН гугалш, -ну м. ПОЙ С мор. гюйс, род. гюйса м. флоту; -ее прикрытие далёкае прыкрыццё; -ее радиолокационное обнаружение далёкае радыёла- кацыйнае выя^лённе; -ие подступы к обороне далёгая подступы да абарбны; -яя авиация далёкая авшцыя; -яя связь далёкая сувязь. дальноб6йн//ость воен, даль- набойнасць, -щ ж; -ЫЙ дальна- ббйны; -ая артиллерия дальнабой- ная артылёрыя. ДАЛБНОВЙДН//О нареч. дальна- бачна; празбрл!ва; прадбачл!ва; -ОСТЬ дальнабачнасць, -щ ж; праз6рл!васць, -щ ж\ прадбач- л!васць, -щ ж; -Ь1Й дальнабачны; (прозорливый) празорл!вы; (преду- смотрительный) прадбачл!вы. ДАЛЬНОЗбРК//ИЙ дальназорк!; -ОСТЬ дальназоркасць, -щ ж. ДАЛЬНОМЕР дальнамёр, -ра м; база -а база дальнамёра; акустиче- ский д. акустычны дальнамёр; лазе- рный д. лазерны дальнамёр; оптиче-. ский д. аптычны дальнамёр; -НЫЙ дальнамёрны; -ная система даль- намёрная с!стэма; -ЩИК даль- намёршчык, -ка м. ДАЛЬНОСТЬ далёкасць, -щ ж; д. действительного огня далёкасць дзёйснага агню; д. дёйствия далё- 90
касць дзеяння; д. передачи далё- касць перадачы; д. плавания далё- касць плавания; д. полета далё- касць палёту; д. полёта пули далё- касць палёту кул1; д. приёма далё- касць прыёму; д. прямого выстрела далёкасць прамбга стрэлу (выст- ралу); д. разлёта осколков далё- касць разлёту аскблка?; д. стрельбы далёкасць стральбы; исчисленная д. вшпчаная далёкасць; предельная д. стрельбы граннная далёкасць стра- льбы; прицельная д. прыцэльная да- лёкасць; средняя д. сярэдняя далё- касць. ДАЛЬТОНЙЗМ мед. дальташзм, -му м. ДАМАССК//ИЙ: -ая сталь дамбе - кая сталь. ДАМБА дамба, -бы ж; грунтовая д. грунтавАя дамба; защитная д. ахбу- ная дамба. ДАНН//Ы£ мн. сущ. даныя, -них; д. для движения по Азимутам даныя для руху па азгмугах; д. для стре- льбы даныя для стральбы; д. на- блюдения даныя наз!рання; исход- ные д. зыхбдныя даныя; исходные д. для стрельбы зыхбдныя дАныя для стральбй; опытные д. дбеле- дныя дбныя; разведывательные д. разведвальныя даныя; расчётные д. разлпебвыя даныя; справочные д. даведачныя даныя; тактико-те- хнические д. тактыка-тэхшчныя да- ныя; тактические д. самолёта та- ктычныя даныя самалёта; цифровые д. лшбавыя даныя; -ЫЙ 1. прич. дадзены; 2. прил. дадзены; (этот) тэты; (теперешний) цяпёрашш; -ая величина мат. дадзеная велйчыня; в -ое время цяпёр; в -ую минуту у тэту хвипну. ДАТА дата, -ты ж. ДАТЧИК спец, датчык, -ка л<; д. да- вления датчик щеку; д. команды датчык камавды; д. расхода датчык расходу; д. скорости датчык скб- расщ; д. уровня датчык узрбуню; д. цели взрывателя датчык цэл! узры- вальшка; индукционный д. шду- кцыйны дятчык; радиационный д. радыяцыйны датчык. ДАТЬ сов. в разн. знач. даць; (нео- днократно) разг, падаваць; нада- ваць; д. кварталу даць кватэру; д. клятву даць клятву; д. ответ даць адказ; д. слово даць слова; 0 дать дорогу кому даць дарбгу каму, дать знать даць знаць; дать крюку даць круку; дать маху даць маху. дача ж 1. (действие) давание, -ння ср, дача -чы ж; д. показаний дача наказания?; 2. (порция) пбр- цыя, -цьп ж; суточная д. сугачная пбрцыя. ДВЁР//КА ж разг, дзверцы, -ца? ед. нет; пггбрная д. штбравыя (штбр- ныя) дзверцы; -НОЙ дзвярнй; -ЦА ж дзверцы, -цау ед. нет. ДВЕРЬ ж дзверы, род. дзвярэй ед. нет; бронированная д. брашраваныя дзверы; герметическая д. герметич- ный дзверы; защитная д. ахбуныя дзверы; защитно-герметическая д. ахбуна-герметычныя дзверы; по- дъёмная д. пад’ёмныя дзверы; раз- движная д. рассбуныя дзверы; щи- товАя д. шчытавыя дзвёры. ДВИГАТЕЛЬ в разн. знач. рухавпе, -ка лг, д. Ванкеля рухавпе Ванкеля; д. внешнего сгорАния рухавпе знеш- няга згарання; д. внутреннего сгорА- ния рухавпе унугранага згарання; д. водяного охлаждения рухавтк вадзя- нбга ахалбджвання; д. воздушного охлаждения рухавпе паветранага ахалбджвання; авиацибнный д. авш- цыйны рухавпе; атомный д. атамны рухавпе; бензиновый д. бензшавы рухавпе; воздушно-ракетный д. па- ветрана-ракётны рухавпе; воздушно- реактивный д. паветрана-рэактыу- ны рухавпе; вспомогательный д. да- памбжны рухавпе; газотурбинный д. газатурбшны рухавпе; дизельный д. дызельны рухавпе; карбюраторный д. карбюратарны рухавпе; маршевый д. маршавы рухавпе; многотбпли- вный д. мнагапал!уны (шматпал1у- ны) рухавпе; подъёмный д. пад’ёмны рухавпе; поршневой д. пбршневы рухавтк; пусковбй д. пускавы ру- хавтк; ракетный д. ракетны рухавпе; ракетный д. твёрдого топлива ракетны рухавпе цвёрдага пагпва; 91
реактивный д. рэакты^ны рухавис; стартовый д. стартавы рухавис; те- пловой д. цеплавы рухавпс; турборе- активный д. турбарэактыуны ру- хавис; электрический д. электрычны рухавис; электрореактивный д. эле- ктрарэактыуны рухавпс; ядерный д. ядзерны рухавпс. ДВИГАТЕЛЬ-ГЕНЕРАТОР руха- вис-генератар, род. рухавпса-гене- ратара м. ДВЙГАТЕЛБН//ЫЙ рухальны; -ая установка рухальная установка. ДВИГАТЬ (заставлять идти впе- ред, направлять) рухаць; д. войска на неприятеля рухаць войск! на вбрага; -СЯ 1. рухацца; (идти) icui; 2. (по службе) прасбувацца. ДВИЖЕН//ИЕ ср 1. в разн. знач. рух, род. руху л/; д. вне дорог рух па- за дарбгамц д. по азимутам рух па азшутах; д. поездов рух цягнпсбу (паяздбу); вращательное д. вяр- чальны рух; встречное д. сустрэчны рух; дорожное д. дарбжны рух; одностороннее д. аднабаковы рух; поступательное д. паступальны рух; служба -ния служба руху; 2. перен. (общественное) рух, род. руху м\ д. сопротивления рух супрашулення; революционное д. рэвалюцыйны рух; партизанское д. партызансю рух. ДВИЖИТЕЛЬ техн, рухач, -ча jw; водомётный д. вадамётны рухач; ги- дромотбрный д. пдраматбрны ру- хач; крыльчатый д. крыльчаты рухач. движбк рухав1чок, -чка м. ДВЙЖУЩ//ИЙ 1. прич. ЯК1 (што) р^хае; 2. в знач. прил. рухаючы; -не силы революции рухаючыя сын рэ- валюцьп. ДВИНУТЬ сов. (заставить идти вперёд, направить) рушыць. ДВОЕВЛАСТИЕ двоеуладдзе, -ддзя ср, двоеуладства, -ва ср. ДВОИЧНЫЙ двахчны; -ая система счисления дванная сютэма лхчэння. ДВОЙнбЙ 1. (вдвое больший) двайны; д. расход двайнй расход; 2. (состоящий из двух однородных ча- стей) падвбйны; 3. (двойственный) двагсты. двубкись ж хим. двухвбкю, -су м; д. углерода двухвбкю вуглярбду. ДВУПАЛУБНЫЙ мор. см. двухпа- лубный. двустор6нн//ий двухбакбвы; -ее соглашение двухбаковае пага- дненне; -ОСТЬ двухбакбвасць, -щ ДВУТАВРОВЫЙ техн, двухтау- рбвы. ДВУХБАШЕННЫЙ двухвежавы. ДВУХВЁРСТКА разг, двухвёрстка, -Ki, ж. ДВУХВЕСЕЛЬНЫЙ двухвёславы. ДВУХВИНТОВбЙ техн, двухвш- тавы. ДВУХГОДЙЧН//ЫЙ двухгадбвы; -ые курсы двухгадбвыя курсы. ДВУХКИЛОМЕТР//6ВКА разг, (карта) двухкгламетрбука, -Ki ж; -6ВЫЙ двухкитаметрбвы. ДВУХКОЛЕЙНЫЙ ж.-д. двухка- лёйны. ДВУХКОЛЁСНЫЙ двухкблавы, двух колы. двухк6мнатн//ый дйухпака- ёвы; -ая квартира двухпакаёвая кватэра. ДВУХКОМПЛЕКТНЫЙ двухкам- плёкгны. ДВУХКбнТУРНЫЙ двухкбнту- рны; д. турбореактивный двигатель двухкбнтурны турбарэактыуны ру- хавпс. ДВУХКбРПУСНЫЙ двухкбрпу- сны. ДВУХЛбПАСТНЫЙ двухлбпас- цевы. ДВУХМАЧТОВЫЙ мор. двухмач- тавы. ДВУХМЕСТНЫЙ двухмесны. ДВУХМОТбРНЫЙ техн, двух- матбрны. ДВУХНЕДЕЛЬНЫЙ двухтыднёвы. ДВУХбСНЫЙ двухвбсевы. ДВУХПАЛУБНЫЙ мор. двухпалу- бны. 92
ДВУХПУТНЫЙ ж.-д. двухкалей- ны, двухпутны. ДВУХТАКТНЫЙ муз., техн, двух- тактавы. ДВУХТРУБНЫЙ двухкамшбвы. ДВУХТЫСЯЧНЫЙ двухтысячны. ДВУХФАЗНЫЙ эл. двухфазны. ДВУХЦВЕТНЫЙ двухкблерны. ДВУХЦИЛИНДРОВЫЙ техн. д вухцыл 1ндравы. ДВУХЧАСОвбЙ двухгадзшны. ДВУХЪЯРУСНЫЙ двух’ярусны. ДВУХЭТАЖНЫЙ двухпавярхбвы. ДВУЯЗЫЧ//ИЕ ср двухмбунасць, -щ ж; двухмбуе, -уя ср; -НЫИ двухмбуны. ДЕБАРКАДЕР уст. дэбаркадэр, -ра м. ДЕБАРКАЦИЯ ав., мор. дэбар- кацыя, -цьй ж. ДЕБАТЫ дэбаты, -тау ед. нет. ДЕБИТ спец. дэбгг, -ту м; д. воды дэбгг вады. ДЕБЛОКАДА дэблакада, -ды ж. ДЕБЛОКИРОВА//НИЕ дэблайра- ванне, -ння ср; -ННЫЙ дэблайра- ваны; -ТЬ сов. и несов. дэблайра- ваць. ДЕВАЛЬВ//АЦИбННЫЙ дэваль- вацыйны; -АЦИЯ эк. дэвальвацыя, -цьй ж; -ИРОВАННЫЙ дэваль- ваваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэвальваваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, дэвальвавацца. ДЕВИАЦИЯ спец, дэвыцыя, -цьй ДЕВИЗ дэвгз, -за м. ДЕВУЛКАНИЗ//АТОР дэвулкаш- затар, -ра м; -АЦИЯ дэвулканЬа- цыя, -цьй ж; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. дэвулкашзаваць. ДЕГАЗ//АТОР дэгазатар, -ра м; -АЦИОННЫЙ дэгазацыйны; -ацибнная машина дэгазацыйная машына; -анионный комплект дэга- зацыйны камплёкг; -анионный пункт дэгазацыйны пункт; -АЦИЯ дэгазацыя, -цьп ж; полная -ация пбуная дэгазацыя; частичная -ация часткбвая дэгазацыя; -ИРОВАН- НЫЙ дэгаз1раваны; -ЙРОВАТЬ сев. и несов. дэгаз!раваць; -ИРОВА- ТЬСЯ несов. страд. дэгаз!равацца; -ЙРУЮЩИЙ дэгаз1руючы; -йрую- щие вещества дэгазфуючыя србдга. ДЁГОТЬ дзёгаць, -гцю м. ДЕДВЕЙТ мор. дэдвёйт, -ту м. ДЕЖУР//ИТЬ несов. дзяжурыць; -КА разг, дзяжурка, -id ж. ДЕЖУРН//ЫЙ 1. прил. дзяжурны; д. генерал дзяжурны генерал; д. корабль дзяжурны карабёль; д. ра- диоприём дзяжурны радыёпрыём; д. режим работы дзяжурны рэжым работы; д. фельдшер по медицин- скому пункту дзяжурны фельчар па медыцынскш пункце; -ое подраз- деление дзяжурнае падраздзялённе; -ые силы и средства дзяжурныя С1лы i србдкц 2. сущ. дзяжурны, -нага м; д. по батальону дзяжурны па батальёне; д. по батарее дзяжу- рны па батарэц д. по гарнизону дзя- журны па гаршзбне; д. по дивизиону дзяжурны па дыв!з!ёне; д. по кам- бузу дзяжурны па камбузе; д. по ка- раулам дзяжурны па каравулах; Д. по контрольно-пропускному пункту дзяжурны па кантрбльна-прапус- кным пункце; д. по кораблю дзя- журны па карабл!; д. по кухне дзя- журны па кухнц д. по лагерю дзя- журны па лагеры; д. по парку дзя- журны па парку; д. по полку дзя- журны па палку; д. по роте дзяжур- ны па рбце; д. по связи дзяжурны па сувяз1; д. по столовой дзяжурны па сталбвай; д. по части дзяжурны па часщ; д. по штабу дзяжурны па штабе; д. по эшелону дзяжурны па эталоне; оперативный д. апе- ратыуны дзяжурны. ДЕЖУРСТВО дзяжурства, -ва ср; д. в воздухе дзяжурства у паветры; д. на аэродроме дзяжурства на аэра- дрбме; боевое д. баявбе дзяжурства; заступать на д. заступаць на дзя- журства; круглосуточное д. кругла- сутачнае дзяжурства; назначать на д. назначаць на дзяжурства; ночное д. начнбе дзяжурства; принимать д. прымаць дзяжурства; сдавать д. здаваць дзяжурства. 93
ДЕЗАКТИВ//АЦИЯ спец, дэзак- тывацыя, -цьп ж, полная д. поуная дэзактывацыя; частичная д. ча- сткбвая дэзактывацыя; -ЙРОВАН- НЫЙ дэзактываваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэзактываваць; -ИРО- ВАТЬСЯ несов. страд, дэзакты- вавацца. ДЕЗЕРТИР прям., перен. дэзерцхр, -ра м; -ОВАНИЕ дэзерщраванне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. и несов. дэ- зерщраваць; -СКИЙ дэзерщрсю; -СТВО дэзерщрства, -ва ср. ДЕЗИНСЕКТОР спец, дэзшсёктар, -ра м. ДЕЗИНС//ЕКЦИОННЫЙ спец. дэзшсекцыйны; -ЕКЦИЯ дэзшсек- цыя, -цьп ж. ДЕЗИНФЕКТОР дэзшфёктар, -ра м. ДЕЗИНФЕКЦИ6ННО-ДУШЕВ//ОЙ: -ая установка дэзшфекцыйна-ду- шавая Установка. ДЕЗИНФ//ЕКЦИбННЫЙ дэзш- фекцыйны; секционная камера дэзшфекцыйная камера; секцион- ные подразделения дэзшфекцый- ныя падраздзялёнш; -ЕКЦИЯ дэз- шфёкцыя, -цьп ж; полная -ёкция поуная дэзшфёкцыя; частичная -ёкция часткбвая дэзшфёкцыя; -ИЦИРОВАНИЕ дэзшфщыраван- не, -ння ср; -ИЦИРОВАННЫЙ дэзшфщыраваны; -ИЦЙРОВАТЬ сов. и несов. дэзшфщыраваць; -ИЦЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэзшф!цыравацца; 2. страд, дэзш- фщыравацца. ДЕЗИНФОРМ//АЦй6нНЫЙ ДЭЗ- шфармацыйны; -АЦИЯ дэзшфа- рмацыя, -цьп ж; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэзшфармаваць; -ЙРОВА- ТЬСЯ несов. страд, дэзшфар- мавацца. ДЕЗКАМЕРА (дезинфекционная камера) дэзкамера, -ры ж (дэзшфе- кцыйная камера). ДЕЗОРГАНИЗ//АТОР ^эзаргаш- затар, -ра м; -АТОРСКИИ дэзарга- шзётарсю; -АТОР£ТВО дэзаргаш- затарства, -ва ср; -АЦИЯ дэзаргаш- зацыя, -цьп ж; -ОВАННЫЙ дэзар- гашзаваны; -ОВАТЬ сое. и несов. дэзаргашзаваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэзаргашзавацца; 2. страд. дэзаргашзавацца; -бвЫВАТЬ не- сов. дэзарганЬбуваць; -ОВЫВАТЬ- СЯ возвр., страд, дэзарганпбувац- ца. ДЕЗОРИЕНТАЦИЯ дэзарыента- цыя, -цьп ж; -ЙРОВАНЙЕ дэз- арыентаванне, -ння ср; -ЙРОВАН- НЫЙ дэзарыентаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэзарыентаваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэз- арыентавацца; 2. страд, дэзарыен- тавацца. ДДИДЕОЛОГИЗ//АЦИЯ дэщэала- пзацыя, -цьп ж; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэщэалапзаваць. ДЁЙСТВЕНН//О нареч. дзёйсна; -ОСТЬ дзёйснасць, -щ ж; -ЫЙ дзёйсны. ДЁЙСТВ//ИЕ ср 1. дзёянне, -ння ср; д. боеприпаса дзёянне боепры- пасу; д. закона дзёянне закону; за- жигательное д. боеприпаса запаль- нае дзёянне боепрыпасу; д. пули дзёянне кулц защитное д. ахбунае дзёянне; кумулятивное д. куму- лятыунае дзёянне; мгновенное д. 1мгнённае (вокамгнённае) дзёянне; общетоксическое д. агульнатаксн- нае дзёянне; осколочное д. боепри- паса аскблачнае дзёянне боепры- пасу; останавливающее д. пули спы- няльнае дзёянне кул1; поражающее д. дзёянне на паражэнне; пробивное д. праб!унбе дзёянне; разрушитель- ное д. разбуральнае дзёянне; убой- ное д. забойнае дзёянне; ударное д. боеприпаса ударнае дзёянне бое- прыпасу; фугасное д. боеприпаса фугаснае дзёянне боепрыпасу; -ия авиации по вызову дзёянш авьяцьп па выклпсу; боевые -ия баявыя дзёянш; демонстративные -ия дэ- манстратыуныя дзёянш; диверсион- ные -ия дыверайныя дзёянш; слаженные -ия зладжаныя дзёянш; совместные -ия сумёсныя дзёянш; согласованные -ия узгбдненыя дзёянш; 2. (воздействие, влияние) уздзёянне, -ння ср, уплыу, -лыву м; тепловое д. цеплавбе уздзеянне. 94
ДЕЙСТВ ЙТЕЛБН//О нареч., вводи, сл. сапраУды; -ОСТЬ са- праУднасць, -щ ж, -ость огня (стре- льбы) сап^аУднасць агню (стра- льбы); -ЫЙ рэчаюны, сапраУдны, абавязковы; -ая служба воен, абавя- зкбвая служба. ДЁЙСТВ//ОВАТБ несов. в разн. знач. дзейшчаць; (воздейство- вать — ещё) уздзёйнгчаць; д. в тылу врага дзейшчаць у тыле вбрага; -УЮЩИЙ 1. прич. як! (што) дзёйшчае; як! (што) уздзёйшчае; яю (што) служыць; 2. прил. в разн. знач. дзёючы; дзёйны; -ующее законодательство дзёючае заканадауства; -ующая армия дзёю- чая арм1Я. ДЕЙТЕРИЙ хим. дэйтэрый, -рыю м. ДЕКАБРЬ снёжань, -жня м. ДЕКВАЛИФИ//кАцИЯ дэквалЬ фшацыя, -цьй ж, -ЦИРОВАТЬСЯ сов. и несов. дэквал!ф1кавацца. ДЕКЛАРАЦИЯ дэкларацыя, -цьп ж, д. прав дэкларацыя правду. ДЕКОДЙРОВА//НИЕ дэкадз!рава- нне, -ння ср; -ННЫЙ дэкадз!ра- ваны; -ТЬ сов. и несов. дэкадз!ра- ваць; -ТЬСЯ несов. страд, дэ- кадзтравацца. ДЕКОМПРЁСС//ОР техн, дэкам- прэсар, -ра м; -ЙбнНЫЙ дэкам- прэсшны. ДЕКРЁТ дэкрэт, -та м; -НЫЙ дэ- крэтны. ДЁЛАТЬ несов. в разн. знач. рабщь; О д. честь кому раб!ць гбнар каму, -СЯ ,1. рабщца; (происходить — ещё) тварыцца; 2. страд, рабщца. ДЕЛЁНИЕ в разн. знач. дзялённе, -ння ср; (административный) па- дзёл, -лу м; д. угломера дзялённе вугламёра; д. шкалы дзялённе шкалы; д. ядра атома дзялённе ядра атама; нулевое д. шкалы нулявбе дзялённе шкалы; административно- территориальное д. государства ад- мшютрацыйна-тэрытарыяльны па- дзёл дзяржавы; военно-администра- тивное д. ваённа-адмшютрацыйны падзёл. ДЁЛО ср 1. справа, -вы ж, д. чёсти справа гбнару; взрывное д. узрыУ- ная справа; водолазное д. вада- лазная справа; военное д. вайскбвая справа; личное д. асабютая справа; минное д. конная справа; пер- сональное д. персанальная справа; подрывное д. падрыуная справа; су- дебное д. судовая справа; уголовное д. крымшальная справа; 2. (работа) раббта, -ты ж, справа, -вы ж, 3. (сражение) воен. уст. бой, род. ббю м; бггва, -вы ж, раней в деле под Варшавой ранены У бггве пад Вар- шавай. ДЕЛОВбЙ дзелавы; д. захёд кора- блёй дзелавы захбд караблёу. ДЕЛОПРОИЗВ//ОДЙТЕЛБ канц. справавбд, -да м; -ОДСТВЕННЫЙ справавбдны; -бДСТВО справа- вбдства, -ва ср; секретное -одство сакрэтнае справаводства. спра- вавбдны; -бДСТВО справаводства, -ва ср; секретное -бдстео сакрбтнае справавбдства. ДЁЛЬТА в разн. знач. дэльта, -ты ж. ДЕМАРК//АЦИ6ННЫЙ дэмар- кацыйны; -ацибнная линия дэмар- кацыйная лш!я; -АЦИЯ дэма- ркацыя, -цы! ж; -Ацня границы дэ- маркацыя гранщы. ДЕМАРШ дип. дэмарш, -шу м. ДЕМАСКИР//ОВАНИЕ дэмасю- раванне, -ння ср, дэмаскаванне, -ння ср; -ОВАННЫИ дэмасюра- ваны, дэмаскаваны; -ОВАТЬ сов. и несов. дэмасюраваць, дэмаскаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, дэ- масюравацца, дэмаскавацца; -ОВ- КА дэмасюрбука, -id ж, -УЮ- ЩИЙ: -ующие признаки дэмасюру- ючыя (дэмаскуючыя) прымёгы. ДЕМИЛИТАРИЗ//АЦИЯ дэмип- тарызацыя, -цьп ж, д. гранйц дэмишарызацыя гранщ; -бВАН- НЫЙ дэмшггарызаваны; -бванная зона дэмшггарызаваная збна; -овАть сов. и несов. дэмшггары- заваць; -овАться 1. сов. и несов. дэмишарызавацца; 2. страд, дэмш- тарызавацца. 95
ДЕМОБИЛИЗ//АЦИбННЫЙ прям., перен. дэмабшвацыйны; -АЦИЯ дэмабийзацыя, -цы! ж; частичная -ация часткбвая дэмабийзацыя; -ОВАННЫЙ 1. прич., прил. дэма- бываваны; 2; сущ. дэмабийзаваны, -нага м; -ОВАТЬ сов. и несов. дэма- битваваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и не- сов. дэмабипзавацца; 2. страд, дэ- мабитхзавацца. ДЕМОГРАФИЯ дэмаграф!я, -фи ж. ДЕМОКРАТ в разн. знач. дэмакрат, -та ж; -ИЗАЦЙЯ дэмакратызацыя, -цьй ж; -ИЗЙРОВАННЫЙ дэма- кратызаваны; -ИЗИРОВАТЬ сов. и несов. дэмакратызаваць; -ИЗИРО- ВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэмакраты- завацца; 2. страд, дэмакратызавац- ца; -ИЗМ дэмакратызм, -му м; -ИЧЕСКИ нареч. дэмакратычна; -ЙЧЕСКИЙ дэмакратычны; -ВЕЧ- НОСТЬ дэмакратычнасць, -щ ж; -ИЧНЫЙ дэмакратычны; -ИЯ дэ- макратыя, -ты! ж; внутрипартийная -ня унугрыпартыйная дэмакратыя; народная -ня народная дэмакратыя. ДЕМОНСТР//АНТ дэманстрант, -та м; -АТЙВНО нареч. дэманстра- тйуна; -АТЙВНЫЙ дэманстратыу- ны; -ативные силы дэманстратыу- ныя С1лы; -ATOP дэманстратар, -ра м; -АЦИ6ННЫЙ дэманстрацый- ны; -АЦИЯ в разн. знач. дэман- страцыя; -ация силы дэманстрацыя С1лы; -ЙРОВАНИЕ дэманстраван- не, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. дэманстраваць. ДЕМОНТ//АЖ техн, дэмантаж, -жу м; -ИРОВАННЫЙ дэманщра- ваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэ- манщраваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, дэманщравацца. ДЕМОРАЛИЗ//АЦИЯ дэмаралва- цыя, -цы! ж; -ОВАННЫЙ прич., прил. дэмарал!заваны; -ОВАТЬ сов. и несов. дэмаралваваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэмарал!завацца; 2. страд. дэмарал!завацца. ДЕМУЛЬТИПЛИКАТОР техн, дэ мульты пл жатар, -ра м. ДЕНАЦИОНАЛИЗ//АЦЦЯ дэна- цыяналвацыя, -цы! ж; -ЙРОВАН- ный дэнацыянал!заваны; -ИРО- ВАТЬ сов. и несов. дэнацыянал!- заваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и не- сов. дэнацыяналвавацца; 2. страд. дэнацыяналвавацца. ДЕНАЦИФ//ИКАЦИЯ полит, дэ нацыфпсацыя, -цы! ж; -ИЦЙРО- ВАННЫЙ дэнацыф!каваны; -ИЦЙРОВАТЬ сов. и несов. дэ- нацыфпсаваць; -ИЦЙРОВАТЬСЯ несов. страд, дэнацыфпсавацца. ДЕНЕЖНО-КРЕДИТНЫЙ грашо- ва-крэдытны. ДЕНЕЖН//ЫЙ 1. грашбвы; д. ящик грашбвая скрынка; -ое довольствие военнослужащих гра- шбвае забеспячэнне ваеннаслужа- чых (вайскбуцау); д. аттестат гра- шбвы атэстат; 2. (о человеке) гра- шбвы; грашавггы; грашбуны. ДЕНОНСАЦИЯ дипл. дэнансацыя, -цы! ж. ДЕНОНСЙРОВА//НИЕ дипл. дэ- нансаванне, -ння ср; -ННЫЙ дэ- нансаваны; -ТЬ сов. и несов. дэнан- саваць; -ТЬСЯ несов. страд, дэнан- савацца. ДЕНЬ в разн. знач. дзень, род. дня м; выходной д. выхадны дзень; парко-хозяйственный д. парка-гас- падарчы дзень. ДЕПЕША дэпёша, -шы ж. ДЕПб дэпб нескл., ср; -вский дэпбуск!. ДЕПОЗЙТ фин. дэпазгг, -ту м, мн. нет; -НЫИ дэпазггны; -ОР дэ- пазггар, -ра м. ДЕПОНЕНТ фин. дэпанёнт, -та м; -СКИЙ дэпанёнша; -ский счёт дэ- панёнцк! рахунак. ДЕПОРТАЦИЯ дэпартацыя, -цы! ж. ДЕПУТА//Т дэпутат, -та м; -тский дэпутацк!; -тский запрос дэпутацк! запыт; -ЦИЯ дэпутацыя, -цы! ж. ДЕРАТИЗАЦИЯ спец, дэратыза- цыя, -цы! ж. дерЕв//ня веска, -к! ж; -ЕНСКИЙ вяскбвы. 96
ДЕРЕВО в разн. знач. дрбва, -ва ср; лиственное д. лютавбе дрэва; хвой- ное д. хваёвае дрэва. ДЕРЕВОБЕТбн стр. дрэвабетон, -ну м. ДЕРЕВОЗЕМЛЯН//6Й: ~кя огне- вйя точка дрэваземляная агнявая крбпка; ~6е огневбе сооружение дрэваземлянбе агнявбе збудаванне. ДЕРЕВЯННЫЙ дра^ляны. ДЕРЖАВ//А дзяржава, -вы ж; великая д. вялисая дзяржава; импе- риалистическая д. шперыялгстыч- ная дзяржава; -НЫЙ прям, перен. дзяржа^ны. ДЕРЖАТЕЛЬ м техн, трымальнпс, -ка м; (рукоятка) дзяржанне, -ння ср. ДЕРЖ//АТБ несов. в разн. знач. трымаць; (о морозе — ещё) щснуць; д. в постели трымаць у пасцёлт; д. под подозрением трымаць пад пада- зрэннем; 0 д. путь браць юрунак; (ехать) ёхаць; (идти) icin; крбчыць; (плыть) плысщ, плыць; д. речь га- варыць прамбву; д. себя в руках трымаць сябё У руках; д. своё слово трымацца свайгб слова; д. язык за зубами трымаць язык за зубам!. ДЕРЗАНИЕ ср высок. 1. адвага, -ri ж, смёласць, -щ ж; (риск) рызыка, -Ki ж; 2. (смелое стремление) смёлае !мкнённе, смёлае парыванне; (риск) рызыка, -id ж. ДЕРЗА//ТЬ несов. 1. (осмеливаться на что-л.) книжн. адважвацца, ас- мёльвацца; (рисковать) рызыка- вАць; враги не -ли приблизиться вбрап не адважвалкя (не асмёльва- л!ся, не рызыкавал!) наблхзщца; 2. (смело стремиться к чему-л.) высок. смёла ймкнуцца; (рисковать) рызы- каваць; -йте! (действуйте) разг. дзёйшчайце! ДЁРЗ//КИЙ 1. дзёрзк!; (грубый) грубы, грубшнсю; 2. (смелый) дзёрз- Ki, адважны, смелы; -КО нареч. 1. дзёрзка; гр^ба, па-грубынску; 2. дзёрзка, адвёжна, смёла. ДЕРИВА//Т спец, дэрыват, -ту м; -ЦИОННЫЙ дэрывацййны; -ЦИЯ дэрывацыя, -цы! ж. ДЕРМАТИН спец, дэрмащн, -ну м; -овый дэрмащнавы. ДЁРН 1. (заросший травой верхний слой почвы) дз!рван, -ну м; 2. (выре- занные пласты этого слоя) собир. дзёран, -рну м, мн. нет. ДЕРНОВ//АНИЕ спец, дзернаван- не, -ння ср; -АТЬ несов. спец, дзе- рнаваць; -КА ж спец, дзернаванне, -ння ср. ДЕСАНТ дэсант, -та м; д. на танке дэсант на танку; демонстративный д. дэманстраты^ны дэсант^ д. спе- циального назначения дэсант спе- цыяльнага прызначэння; воздуш- ный д. паветраны дэсант; выбрасы- вать д. выкщаць дэсант; высажи- вать д. высаджваць дэсант; кора- бёльный д. карабельны дэсант; мор- ской д. марей дэсант; оперативно- стратегический д. аператыуна-стра- тэпчны дэсант; оперативный д. апе- ратыуны дэсант; оперативно-такти- ческий д. аператыуна-тактычны дэсант; парашютно-посадочный (ко- мбинированный) д. парашутна-па- садачны (камбшаваны) дэсант; па- рашютный д. парашугны дэсант; посадочный д. пасадачны дэсант; стратегический д. стратэпчны дэ- сант; тактический д. тактычны дэ- сант; танковый д. танкавы дэсант; -ЙРОВАНИЕ дэсантаванне, -ння ср; -йрование войск дэсантаванне войск; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэ- сантаваць; -НИК дэсантн!к, -ка м. десАнтно-вь4садочн//ый: -ые средства дэсантна-высадачныя србдк!. ДЕСАНТНО-ШТУРМОВ//6Й: ~ые (воздушно-штурмовые) действия дэсантна-штурмавыя (павётрана- ппурмавыя) дзёянш; -ые (воздуш- но-штурмовые) формирования дэ- сантна-штурмавыя (павётрана- штурмавыя) фарм!раванш. десАнтн//ый дэсантны; д. отряд дэсантны атрад; д. эшелон дэеёнтны эталон; -ая лодка дэ- сантная лодка; -ая операция дэсан- тная аперацыя. ДЕСАНТОВМЕСТЙМОСТЬ дэ- сантаУмяшчальнасць, -щ ж. 4 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 97
ДЕСАНТООПАСНЫЙ дэсантане- бяспёчны. ДЕСКРИПТОР спец, дэскрыптар, -ра м. ДЕСЦОТ прям., перен. дэспат, -та jw; -ИЗМ дэспатызм, -му jw; ~ЦЧЕ- СКИ нареч. дэспаты^на; -ИЧЕ- СКИЙ дэспатычны; -ИЧНО нареч. дэспйтычна; -ЙЧНЫЙ дэспатыч- ны; ~ЙЯ дэспатыя, -тьи ж. ДЕСТАБИЛИЗ//ЛЦИЯ дэстабий- зацыя, -цьп ж; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дэстабшхзаваць. ДЕСТР//УКТИВНО нареч. дэстру- кгыуна; -УКТИВНЫЙ дэструктыу- ны; -уКЦИбнНЫЙ дэструкцый- ны; -УКЦИЯ дэструкцыя, -цьп ж. ДЕСЯТИВЁРСТ//КА (карта) дзе- сящвёрстка, -Ki ж, -НЫЙ дзе- сящвярстбвы. ДЕСЙТКА в разн. знач. дзесятка, -Ki ДЕТАЛЬ дэталь, -л! ж\ д. рельефа дэталь рэльефу; готовая д. гатовая дэталь; строительная д. будаушчая дэталь; -НО нареч. дэталёва; (по- дробно) падрабязна; -НЫЙ дэта- лёвы; (подробный) падрабязны. ДЕТЕКТОР радио дэтэкгар, -ра м; -НЫЙ дэтэкгарны; -ный приёмник дэтэкгарны прыёмшк. ДЕТОН//АТОР спец, дэтанатар, -ра м; -АТОРНЫЙ дэтанатарны; -АЦИ6ННЫЙ дэтанацыйны; -АЦИЯ спец, дэтанацыя, -uni ж; -ЙРОВАНИЕ дэтанаванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. спец. хэпъ- наваць; -ЙРУЮЩИЙ: -йрующий шнур дэтануючы шнур. ДЕФЕКТ дэфёкг,, -ту м; д. массы дэфекг масы; -ЙВНОСТЬ дэфе- кгыунасць, -щ ж; -ИВНЫЙ дэфе- кгыуны; -НОСТЬ дэфёкгнасць, -щ ж; -НЫЙ дэфекгны; -ОВАТЬ сов. и несов. спец, дэфекгаваць. ДЕФЕКТОСК0П спец, дэфекга- скоп, -па лг, -ЙЧЕСКИЙ дэфекга- скашчны; -ЙЯ дэфектаскашя, -mi ж. ДЕФИБРАТОР техн, дэфiбpaтap, -ра м. ДЕФЕКТАЦИЯ воен, дэфекгацыя, -цьп ж. ДЕФЕКТОСКОПИЯ воен, дэфе- кгаскатя, -mi ж. ДЕФИЛ к воен, дэфшё нескл., ср. ДЕФИЛЙРОВА//НИЕ дэфиправа- нне, -ння ср; -ТЬ несов. дэфипра- ваць. ДЕФЛЕКТОР техн, дэфлёкгар, -ра м. ДЕФОЛИА//НТЫ спец, дэфалшн- ты, -тау мн., -нт ед. дэфалынт, -ту м; -ЦИЯ дэфалшцыя, -цьй ж. ДЕФОРМ//АЦИЯ дэфармацыя, -цьп ж; -ИРОВДНИЕ дэфармаван- не, -ння ср; ^ИРОВАННЫЙ дэ- фармаваны; -ИРОВАТЬ сов. и не- сов. дэфармаваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дэфармавацца; 2. страд, дэфармавацца; -ЙРУЕ- МОСТЬ дэфармаванасць -щ ж; -ЙРУЮЩЙИ: -ирующая окраска дэфармуючая афарббука. ДЕЦЕНТРАЛИЗ//АЦИЯ дэцэн- тралиацыя, -цы! ж; -бВАННЫЙ прич., прил. дэцэнтрал!заваны; -ованный учёт дэцэнтрал!заваны улпс; -ОВАТЬ сов. и несов. дэцэн- тралЬаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд. дэцэнтралЬавацца. ДЕЦИМАЦИЯ уст. дэцымацыя, -цьп ж. ДЕШИФРАТОР техн, дэшыфра- тар, -ра м. ДЕШИФР//ЙРОВАНИЕ дэшы- фраванне, -ння ср; д. изображений дэшыфраванне адлюстраванняу; ИРОВАННЫЙ прич., прил. дэшы- фраваны; -ЙРОВДТЬ сов. и несов. дэшыфраваць; -ЙРОВАТЬСЯ f не- сов. страд, дэшыфравацца; -ОвАн- НЫЙ прич., прил. дэшыфраваны; -ОВАТЬ сов. и несов. дэшыфраваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, дэшыфра- вацца; -6ВКА дэшифровка, -Ki ж. деэскалАция дээскалацыя, -цьй ж. ДЕЙНИЕ дзеянне, -ння ср; (посту- пок) учынак, -нку м. ДЕЯТЕЛЬ дзеяч, -ча м; -НО нареч. дзёйна; (активно) акгы^на; -НОСТЬ дзейнасць, -щ ж; боевая 98
~ ность баявая дзёйнасць; подрывная -ность падрыуная дзейнасць; слу- жебная -ность служебная дзей- насць; -НЫЙ дзёйны; (активный) актыуны. ДЖИП джып, род. джыпа м. ДЗОС (деревоземлянбе огневое со- оружение) воен, дзос, род. дзбса м (дрэваземлянбе агнявбе збуда- ванне) ДЗОТ (деревоземляная огневая точка) воен, дзот, род. дзота м (дрэ- ваземляны агнявы пункт). ДИАГНОЗ мед. дыягназ, -зу м. ДИАГНбСТ, -ИК дыягнбст, -та м, дыягнбстык, -ка -ИКА дыя- гнбстыка, -Ki ж, -ИРОВДНИЕ ды- ягнаставанне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дыягнаставаць; -ИЧЕ- СКИЙ дыягнастычны. ДИАГОНАЛЬН//О нареч. дыя- ганальна; -ЫЙ мат. дыяган Альпы. ДИАГРАММА дыяграма, -мы ж; д. направленности дыяграма наюра- ванасць ДИАЛЕКТ//ИКА в разн. знач. дыя- лёктыка, -ю ж; -ИЧЕСКИ нареч. дыялектычна. ДИАЛЕКТИЧЕСКИЙ филос. дыя- лектычны; д. материализм дыяле- ктычны матэрыялгзм; д. метод дыя- лектычны мётад. ДИАЛбГ лит. дыялбг, -гу м. ДИАМЕТР дыяметр, -ра м; -АЛЬ- НО нареч. дыяметрАльна; -АЛЬ- НЫЙ прям., перен. дыяметрёльны; -Альная плоскость корабля дыяме- трёльная плбскасць караблй. ДИАПАЗбн прям., перен. дыя- пазбн, -ну м; д. волн дыяпазбн хва- ляУ; д. измерения дыяпазбн вымя- рэння; д. частот дыяпазбн частот; радиовещательный д. радыёвя- шчальны дыяпазбн; растянутый д. расцягнуты дыяпазбн. ДИАПОЗИТИВ фото дыяпазпйу, -тыва м; -НЫЙ дыяпазггы^ны. ДИАПРОЕКТОР техн, дыяпраёк- тар, -ра м. ДИАФИЛЬМ дыяфитьм, -ма м. ДИАФРАГМ//А анат., физ. дыя- фрагма, -мы ж; -ИРОВАНИЕ физ. дыяфрагмаванне, -ння ср; -ИРО- ВАТЬ сов. и несов. физ. дыяфра- гмаваць. ДИВЕРСАНТ диверсант, -та м; -СКИЙ диверсанта. ДИВЕРСИбННО-РАЗВ^ДЬШАГЕЛЬ- Н//ЫЙ дыверстйна-развёдвальны; -ая группа дыверсгйна-развёдваль- ная група; д. отряд дыверс!йна-раз- вёдвальны атрёд. ДИВЕРСибнНЫЙ дыверсгйны. ДИВЕРСИЯ дывёрсы, -ей ж. ДИВИДЕНД эк. дывщэнд, -ду м; -НЫЙ дывдЬндны. дивизибн воен. дывЫён, -на м; д. кораблей дывЬ1ён караблёу; д. подводных лодок дыв1з!ён надвод- ных лбдак; д. ракетных катербв ды- вшён ракетных катэрау; д. реактив- ной артиллерии дыв!з!ён рэактыу- най артылёрьй; д. самоходной ар- тиллёрии дыв!з1ен самахбднай артылёрьй; д. самоходных (артилле- рийских) установок дывЫён са- махбдных (артылерыйсюх) устанб- вак; артиллерййский д. артыле- рыйсю. дывшён; гаубичный д. ra^6i- чны дывшён; зенитно-ракетный д. зенггна-ракётны дывшён; зенитный артиллерййский д. зенггны аргы- лерыйск! дывЫён; истребительно- противотанковый д. знппчальна- прощтанкавы (супрацьтанкавы) дывЫён; кавалерийский д. кава- лерыйсю. дывшён; механизйрован- ный д. механЬаваны дывшён; ми- номётный д. мшамётны дывшён; отдельный д. асобны дывшён; про- тивотанковый д. процгганкавы (су- працьтанкавы) дывшён; пушечный д. гарматны (пушачны) дывшён; -НЫИ дывшённы; -ная артнл- лерййская группа дывшённая арты- лерыйская група; -ный обмённый пункт дывЬ1ённы абмённы пункт; -ный объединённый склад дывшён- ны аб’яднаны склад; -ный тыл ды- вшённы тыл. ДИВИЗИЯ воен, дывгзш, -зи ж; д. кораблей дывЫя караблёу; д. мор- ской пехоты дывшя марской 99
пяхоты; д. народного ополчения ды- В1зы народнага апалчэння; д. про- тивовоздушной обороны (ПВО) дывхзы процшавётранай (супраць- паветранай) абарбны (ППА, СПА); авиационная д. авшцыйная дывЫя; артиллерийская д. артылерыйская дыв!з1я; аэромобильная д. аэрама- битьная дывгзш; бомбардировочная авиационная д. бамбардз!р6вачная авшцыйная дывЫя; бронетанковая д. бранятанкавая дыв!з1я; воздушно- десантная д. павётрана-дэсантная дывгзш; воздушно-штурмовая д. па- вётрана-штурмавая дывЫя; гва- рдейская д. гвардзёйская дывгзш; горнострелковая д. горнастралковая дыввш; истребительная авиацион- ная д. знппчальная авшцыйная дывгзш; истребительно-бомбардиро- вочная д. знппчальна-бамбардз1р6- вачная дыв1з!я; кавалерийская д. кавалерийская дыв1з1я; механизиро- ванная д. мехашзаваная дывЫя; морская ракетонёсная авиационная д. марская ракетаносная авш- цыйная дыв1з!я; мотопехотная д. мотапяхотная дывЫя; моторизован- ная д. матарызаваная дыв131я; мото- стрелковая д. мотастралковая дывь З1я; партизанская д. партизанская дыв1з!я; пехотная д. пяхотная дывь зш; смешанная авиационная д. змё- шаная автяцыйная дывз1я; стре- лковая д. стралкбвая дывгзш; танко- вая д. танкавая дыввш; тяжелобо- мбардировочная авиационная д. цяжкабамбардз1ровачная авшцый- ная дывЫя; штурмовая авиационная д. штурмавая ав!яцыйная дыв131я. ДИДАКТИКА дыдактыка, -Ki ж; военная д. ваённая дыдактыка. ДИЕТ//А дыёта, -ты ж; ~ИК разг. дыётык, -ка м; -ЙЧЕСКИЙ ды- етычны; -НЫЙ дыётны. ДИЕТПИТАНИЕ (диетйческое пи- тание) мед. дыетхарчаванне, -ння ср (дыетычнае харчаванне). ДИЗЕЛЕВбЗ техн, дызелявоз, -за м. ДИЗЕЛЕСТРО//ЕНИ1£ дызелебу^- даванне, -ння ср; -ИТЕЛЬНЫЙ дызелебудаун1чы. ДИЗЕЛИСТ спец, дызелгст, -та м. ДИЗЕЛЬ техн, дызель, -ля м. ДИЗЕЛЬ-ГЕНЕРАТОР дызель-ге- нератар, -ра м. ДЙЗЕЛЬ-МОТбР техн, дызель- матор, -ра м. ДИЗЕЛЬН//ЫЙ техн, дызельны; д. двигатель дызельны рухав!к; -ое топливо дызельнае пал!ва. ДИЗЕЛЬ-ЭЛЕКТРЙЧЕСКИЙ: д. агрегат дызель-электрычны агрэгат. ДИЗЕЛЬ-ЭЛЕКТРОХбД мор. ды- зель-электраход, -да м. ДИКТАТ полит, диктат, -ту jw; ~ОР дыкгатар, -ра м; -ОРСКИЙ ды- ктатарсю; -ОРСТВО дыктатарства, -ва ср; -ОРСТВОВАТЬ несов. ды- кгатарстваваць. ДИКТАТОРА диктатура, -ры ж; военная д. ваённая диктатора. ДИКТ//6ВАННЫЙ прям., перен. дыктаваны; -ОВАТЬ несов. ды- кгаваць; -овать свою волю ды- кгаваць сваю волю; -ОВАТЬСЯ страд, дыктавацца; ~ОВКА ж ды- кгаванне, -ння ср. ДИКТОР дыкгар, -ра м; -СКИЙ дыкгарсю. ДИКТОФбН спец, дыкгафон, -на м. ДИКЦИЯ дыкцыя, -цы! ж. ДИНАМИК радио дынамж, -ка м. ДИНАМИКА в разн. знач. дынамь ка, -ю ж; д. боя дынамша ббю; д. корабля дынампса карабля; д. по- лёта дынакпка палёту. ДИНАМИТ дынамгг, -ту м; -НЫЙ дынампавы, дынамггны; -ЧИК ды- намтгчык, -ка м. ДИНАМЙЧ//ЕСКИЙ в разн. знач. дынамнны; -НОСТЬ дынамн- насць, -щ ж; -кость боевых дей- ствий дынам!чнасць баявых дзёян- няу; -НЫЙ дынамнны. ДИНАМО эл. дынама нескл., ср. ДИНАМОМАШЙНА эл. дынама- машына, -ны ж. ДИНАМ//6МЕТР динамометр, -ра м; -ОМЕТРЙЧЕСКИЙ дына- маметрычны. 100
ДИНАМбнЫ хим. дынамбны, -нау мн.; динамок ед. дынамбн, -ну м. ДИНАМОРЕАКТЙВН//ЫЙ: ~ое орудие дынамарэакгыуная гармата. ДИбд радио дыёд, род. дыёда м. ДИбпТР техн, дыёптр, -ра ж; -ЙЙНЫЙ дыяпгрыйны; -ййная шкала дыягггрыйная шкала; -ИКА физ. дыёпгрыка, -Ki ж; -ЙЧЕ- СКИЙ дыяттгрычны; -ЙЯ физ. ды- яптрыя, -рьп ж. ДИОРАМА дыярама, -мы ж. ДИПЛбМ дыплбм, -ма м; д. с отличием дыплбм з адзнакай. ДИПЛОМАТ дыпламат, -та м; -ИЧЕСКИЙ дыпламатычны; -ИЧ- НО нареч. дыпламатычна; ~ИЧ- НОСТЬ дыпламатычнасць, -щ ж; -ЙЧНЫИ дыпламатычны; -ИЯ дыпламатыя, -ты! ж. дипл6мн//ик дыплбмнпс, -ка м; -ЫЙ дыплбмны. ДИПбЛЬ эл. дыпбль, -ля м; -НЫЙ эл., физ. дыпбльны. ДИРЕКТЙВ//А дырэкгыва, -вы ж; оперативная д. аператыуная дырэ- ктыва; -НЫЙ дырэктыуны. ДИРЕКТРЙСА мат., воен, дырэ- ктрыса, -сы ж; д. боевых машин дырэктрыса баявых машын; артил- лерийская д. артылерыйская дырэ- ктрыса; танковая д. танкавая дырэ- ктрыса. ДИРЕКЦИбнНЫЙ: д. угол геод. дырэкцыйны вугал. ДИРИЖАБЕЛЬНЫЙ дырыжабе- льны, дырыжаблевы. ДИРИЖАБЛЕСТРО//ЁНИЕ ды- рыжаблебудаванне, -ння ср; -ЙТЕЛЬНЫЙ дырыжаблебудау- Н1ЧЫ. ДИРИЖАБЛЬ ав. дырыжабль, -ля м. ДИРИЖ//ЁР дырыжбр, ,-ра м; -ЁРСКИИ дырыжбрсю; -ЙРОВА- НИЕ дырыжыраванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ дырыжыраваць. ДИСК в разн. знач. диск, род. дыска, м. ДИСКОВЫЙ дыскавы. ДИСКРЕДИТ//АЦИЯ дыскрэды- тацыя, -цьп ж; -ИРОВАНИБ) ды- скрэдытаванне, -ння ср; -ИРО- ВАН НЫЙ дыскрэдытаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дыскрэды- таваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд. дыскрэдытавацца. ДИСКРЕТН//ЫЙ: -ая система управления дыскрэтная сютэма Ki- равання. ДИСКРИМИН//АЦИбННЫЙ ды- скрымшацыйны; -АЦИЯ полит., мед. дыскрымшацыя, -цы! ж; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. полит. дыскрымшаваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, дыскрымшавацца. ДИСКУССИбННЫЙ дыскус1йны. ДИСКУССИРОВАТЬ несов. ды- скуйраваць. ДИСКУССИЯ дыскус!я, -cii ж. ДИСКУТЙРОВАТЬ несов. дыску- таваць; -СЯ страд, дыскутавацца. дислок//дци6нный дысла- кацыйны; -АЦИЯ в разн. знач. ды- слакацыя, -цьп ж; -ация войск ды- слакацыя войск; постоянная -ация пастаянная дыслакацыя. ДИСЛОЦЙРОВА//ННЫЙ дысла- цыраваны; -ТЬ сов. и несов. воен. дыслацыраваць; -ТЬСЯ 1. сов. и не- сов. дыслацыравацца; 2. страд, ды- слацыравацца. ДИСПАНСЕР мед. диспансер, -ра м; -ИЗАЦИЯ цыспансерызацыя, -цы! ж; -ИЗОВАТЬ сов. и несов. дыспансерызаваць; -ИЗОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. дыспансерызавацца; 2. страд. дыспансерызавацца; -ный дыспансёрны. ДИСПЕРСИднНЫЙ физ., мат. дысперсшны. ДИСПЁРС//ИЯ физ., мат. дыс- пёрс!я, -cii ж; -НОСТЬ дыспёрс- насць, -щ ж; -НЫЙ дыспёрсны. ДИСПЕТЧЕР дыспётчар, -ра м; -ИЗАЦИЯ спец, дыспетчарызацыя, -цьп ж; -СКАЯ сущ. дыспётчар- ская, -кай ж; -СКИЙ дыс- пётчарски ДИСПЛЕЙ дисплей, -лея м. 101
ДИСПОЗИЦИЯ воен., юр. дыс- пазщыя, -цьп ж; д. кораблей дыс- пазщыя караблёу. ДИСПУТ дыспут, -ту м; -ИРО- ВАТЬ несов. дыспутаваць. ДИСТАНЦИбнН//ЫЙ дыстан- цыйны; ~яя трубка воен, j&lctzh- цыйная трубка; -ое управление ды- станцыйнае юраванне. ДИСТАНЦИЯ дыстбнцыя, -цьп ж\ д. между машинами дыстанцыя памЪк машинам!; взлётная д. узлёт- ная дыстанцыя. ДИСЦИПЛИНА (установленный порядок) дысцыплша, -ны ж; д. огня дысцыплша агню; д. связи дысцыплша сувяз!; военная д. ваенная дысцыплша; воинская д. вошская дысцыплша; трудовая д. працбуная дысцыплша. ДИСЦИПЛИН//АРНЫЙ дысцы- плшарны; -яркая ответственность дысцыплшарная адказнасць; -яр- кая практика дысцыплшарная пра- ктика; -яркая часть дысцыплшар- ная часць; -яркое взыскание дыс- цыплшарнае спагнанне; , д. устав дысцыплшарны статут; -ЙРОВАН- НО нареч. дысцыплшавана; -ЙРО- ВАННОСТЬ дысцыплшаванасць, -щ ж; -ИРОВАННЫЙ прич., прил. дысцыплшаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дысцыплшаваць. ДИФОСГЕН хим. дыфасгён, -ну м. ДИФФЕРЕНТ мор. дыферэнт, -та м. ДИФФЕРЕНТбвКА мор. дыфе- рэнтбука, -Ki ж\ д. подводной лодки дыферэнтбука падвбднай лодка. ДИФФЕРЕНТОМЕТР мор. дыфе- рэнтбметр, -ра м. ДИФФЕРЕНЦИАЛ мат., техн. дыферэнцыял, -ла м; -НЫЙ мат., эк. дыферэнцыяльны. ДИФФ//УЗИ0ННЫЙ дыфузшны; -УЗИЯ физ. дыфузы, -зп ж; -#3- НЫЙ спец, дыфузны; -#ЗОР техн. дыфузар, -ра м. ДИЭЛЁКТР//ИК физ. дыэлёктрык, -ка л<; -ИКА дыэлёктрыка, -ю ж; -ЙЧЕСКИЙ дыэлекгрычны. ДЛИНА даужынА, -ьй ж; д. волны даужыня хвал!; д. пробега частицы даужыня прабегу часцщы; габарит- ная д. габаритная даужыня; расчёт- ная д. разлйсбвая даужыня. ДЛИННОВбЛНОВЫЙ радио да?- гахвалевы. ДЛИННОСТВблЬНЫЙ (о ру- жьях, пушках и т.п.) даугаствбльны. ДЛЙТЕЛВН//О нареч. працягла; (долго) дбуга; -ОСТЬ працягласць, -щ ж; -ость войны працйгласць вайны; -ЫЙ працяглы; (долгий) дбугь ДНЕВАЛЬНЫЙ сущ. воен, дняваль- ны, -нага м; д. по бятарёе дняваль- ны па батарэд д. по роте днявальны па рбце; д. , свободной смены днявальны свабоднай змёны. ДНЙЩЕ днгшча, -шча ср; д. камеры дшшча камеры. ДНО в разн. знач. дно, род. дна ср, мн. дны, род. дноу. ДНООЧИСТЙТЕЛЬНЫЙ техн. дноачышчальны. ДНОУГЛУБЙТЕЛЬ техн, днопа- глыбнпс, -ка м; -НЫЙ днопаглы- бны; -ный снаряд днопаглыбны снаряд. ДОбАв//ИТЬ сов. 1. дабавщь; прыбавщь; 2. (сказать или написать в дополнение) дадаць; -ИТЬСЯ дабавщца; прыбавцща; -КА ж разг, см. добавление; -ЛЕНИЕ ср 1. (дей- ствие) дабаулённе, -ння ср; пры- баулённе, -ння ср; дадавённе, -ння ср; 2. (то, что добавляется) дабау-' ка, -Ki ж; прыбаука, -Ki ж; дадатак, -тку м; примечания и -лёния заувап i дадатю; в -лёние к сказанному у дадатак да сказанага; -ЛЯТЬ несов. 1. дабаУляць; прыбауляць; 2. (гово- рить или писать в дополнение) ж- даваць. ДОБЙ//ТЫЙ даблы, мног. падабь ваны; -ТЬ сов. в разн. знач. даб1ць, мног. падаб1ваць. ДОБЛЕСТУ/НО нареч. дбблесна; -НЫЙ доблесны; -ный труд дббле- сная праца. дбБЛЕСТЬ дбблесць, -щ ж; воин- ская д. вошская дбблесць. 102
ДОБРОВбл//ЕЦ добраахвбтнпс, -ка л/, дабраволец, -льда м; -ЛЬНО нареч. добраахвотна, дабравбльна; -ЬНОСТЬ дабраахвотнасць, -щ ж, дабравбльнасць, -Hi ж; -ЬНЫЙ да- браахвотны, дабравбльны; -ЬЧЕ- СКИЙ добраахвбтнппа, дабравбль- нщга; -ЬЧЕСТВО добраахвотшц- тва, -ва ср, дабравбльшцгва, -ва ср. ДОБРОСбВЕСТН//О нареч. до- брасумлённа; -ОСТЬ добрасумлен- насць, -щ ж; -ЫЙ добрасумлённы. ДОБЫВА//НИЕ в разн. знач. зда- быванне, -ння ср; -ТЬ несов. зда- бываць; -ТЬСЯ страд, здабывацца; -ЮЩИЙ 1. прич. яю (што) зда- бывае; 2. прил. эк. здабыуны, зда- бываючы. ДОБЫ//ТБ сов. в разн. знач. зда- быць; -ЧА здабыча, -чы ж. ДОВЕД//ЕНИЕ давядзённе, -ння ср; -ЁННЫЙ давёдзены. ДОв£р//ЕННОСТЬ (документ) давёранасць, -Hi ж; -ЕННЫЙ 1. прил., прич. давёраны, даручаны; 2. сущ. давёраны, -нага м; -НЕ ср да^рёр’е, -р’я ср, давёр, -ру м; -ИТЕЛЬ юр. давёрнпс, -ка м; -ИТЬ сов. давёрыць, даручыць; -ИТЬСЯ давёрыцца. ДОВЕСТИ сов. в разн. знач. давёсщ; О д. до сведения давесщ да вёдама. ДОВбдКА техн, давбдка, -Ki ж; (неоконч. действие — обычно) давб- джванне, -ння ср. ДОВ6ДОЧНЫЙ техн, давбдачны. ДОВОЕВАТЬ сов. разг, даваяваць; -СЯ даваявацца. довоенный даваённы. ДОВбЛБНО нареч. 1. (при прил. и нареч.) давай, дбсыць; д. длинный давай (дбсыць) дбуп; д. поздно дaвблi (дбсыць) пбзна; 2. (в смысле «прекратить») гбдзе, дбсыць, хбпщь; д. спорить! гбдзе (дбсыць, хбпщь) спрачацца!; 3. (в смысле «до- статочно», «хватит») хбтць, до- сыпь, давблц этого д. гэтага хбпщь (дбсыць, давблО. ДОВблЬСТВИЕ воен, (снабжение) забеспячэнне, -ння ср; д. войск за- беспячэнне войск; вещевое д. рэча- вае забеспячэнне; денежное д. грашбвае забеспячэнне; котловое д. катлавбе забеспячэнне; продоволь- ственное д. харчбвае забеспячэнне; путевое д. дарбжнае забеспячэнне; финансовое д. фшансавае забес- пячэнне. довооруж//Ать несов. да- узбрбйваць; -АТЬСЯ возвр., страд. даУзбрбйвацца; -ЁНИЕ даузбра- ённе, -ння ср; (неоконч. действие) даузбройванне,, -ння ср; -ЁННЫЙ даузброены; -ЙТЬ сов. даузброщь; -ИТЬСЯ даузбрбщца. ДОГОВАРИВА//ТЬ несов. дагавбр- ваць, дагаварваць; -ТЬСЯ 1. (усло- вливаться) дагавбрвацца, дагавар- вацца, дамауляцца; 2. в др. знач. да- гавбрвацца, дагаварвацца; -ЮЩИ- ЙСЯ 1. прич. яю (што) дагавбрва- ецца, яю (што) дагаварваецца, яю (што) дамауляецца; 2. прил. да- гавбрны; -ющиеся стороны дипл. дагавбрныя баю. ДОГОвбР м дагавбр, -ру и (о доку- менте) дагавбр, -ра м; (условие) умбва, -вы ж; д. о взаимном нена- падении дагавбр аб узаёмным нена- падзёнш; д. о взаимопомощи да- гавбр аб узаемадапамбзе; д. о дружбе дагавбр аб дружбе; д. о ней- тралитете дагавбр аб нейтралггэце; д. о сотрудничестве дагавбр аб су- працбушцтве; военный д. ваённы дагавбр; гарантийный д. гарантый- ны дагавбр; международный д. мЬк- нарбдны дагавбр; мирный д. м!рны дагавбр; -ЁННОСТЬ дагавбра- насць, -щ ж, дамбуленасць, -щ ж; -ЁННЫЙ дагавбраны, дамбулены; -НЫЙ дагавбрны. ДОЖДЬ в разн. знач. дбждж, род. дажджу м. ДбЗА прям., перен. доза, -зы ж; д. гамма-излучения доза гама-выпра- мянёння; д. многократного облуче- ния доза шматразбвага апрамянён- ня; д. облучения доза апрамянёння; д. однократного облучения доза аднаразбвага апрамянення; д. по- глощения дбза паглынання; д. ра- диации доза радыяцьп; биологиче- ская д. б!ялапчная дбза; допустимая 103
д. облучения дапушчальная доза апрамянёння; заданная д. облуче- ния зададзеная доза апрамянёння; предельно допустимая доза облуче- ния Гранина дапушчальная доза ап- рамянёння; смертёльная д. смя- рбтная доза; среднелетальная д. ся- рэднелятальная доза; суммарная д. облучения сумарная доза апра- мянёння; экспозиционная д. экспа- зщыйная доза. ДОЗАПРАВ//ИТЬ сов. дазаправщь; -ЙТЬСЯ дазаправщца; -КА даза- npayhca, -xi ж; -ка самолётов в по- лёте дазапраука самалётау у палёце. ДОЗАРЙДКА дазарадка, -Ki ж. ДОЗАТОР техн, дазатар, -ра м. ДОЗВУКОВ//6Й физ. дагукавы; -ая скорость дахукавая скбрасць. ДОЗИМЁТР дaзiмётp, -ра м; инди- видуальный д. 1ндывщуальны да- зшетр; карманный прямопоказыва- ющий д. юшэнны прамапаказва- ючы дазхмётр; ~ЙСТ дазхметрыст, -та м; -ЙЧЕСКИЙ дазшетрычны; -йческие приборы даз!метрычныя прыборы; -йческий контроль дазь метрычны кантрбль; -ИЯ спец, да- з!мётрыя, -pui ж. ДОЗЙР//ОВАНИЕ w дазхраванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ дазхраваны; -ОВАТЬ сов. и несов. дазфаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд. дазхравац- ца; -ОВКА flaaipoyKa, -Ki ж. ДОЗН//АВАТЕЛЬ дазнавальнпс, -ка м; военный д. вайскбвы да- знавальнпс; старший вЬённый д. старты ваённы дазнавальнпс; -АВАТЬСЯ несов. дазнавацца, да- вёдвацца; -АНИЕ юр. дазнанне, -ння ср; производить -ание правб- дзщь (рабщь) дазнанне. ДОЗНАТЬСЯ сов. дазнацца, давё- дацца. ДОЗбР дазбр, -ру м; боевой раз- вёдывательный д. баявы развёдва- льны дазбр; боковой д. бакавы дазбр; головной д. галауны дазбр; инженерный разведывательный д. шжынёрны развёдвальны дазбр; лыжный д. лыжны дазбр; морской д. марск! дазбр; пограничный д. па- грашчны дазбр; разведывательный д. развёдвальны дазбр; тыльный д. тыльны дазбр; химический разведы- вательный д. xiMWHbi развёдвальны дазбр; -НЫЙ 1. прил. дазбрны; -ная служба дазбрная служба; -ное звено дазбрнае звянб; -ное отделе- ние дазбрнае аддзялённе; -ный корабль дазбрны карабёль; 2. сущ. дазбрны, -нага м. ДОК мор. док, род. дока м. ДОКАз//АННЫЙ даказаны, давё- дзены; -АТЕЛЬСТВО ср дбказ, -зу м; (довод) дбвад, -ду м; веществен- ное -ательство юр. рэчавы дбказ; -АТЬ сов. 1. давесщ, даказаць; 2. (донести) разг, даказаць, данёсцц -УЕМОСТЬ даказальнасць, -щ ж; -УЕМЫЙ даказальны; -ЫВАНИЕ даказванне, -ння ср. доклАд в разн. знач. даклад, -да м; -нАя сущ. разг, дакладная, -ной жг, -НбЙ дакладны; -ная записка да- кладная затска; -ЧИК дакладчык, -ка м; -ЫВАНИЕ ср (сообщение) да- кладванне, -ння ср; даклад, -да м; -ЫВАТЬ несов. (сообщать) №- кладваць; -ЫВАТЬСЯ несов. страд, (сообщаться) дакладвацца. дбкОВЫЙ мор. Коковы. дбкТОР в разн. знач. дбкгар, -ра м; д. военных наук дбкгар ваённых навук; -СКИЙ дбкгарскь ДОКТРЙНА книжн. дактрына, -ны ж; авиационная д. ав!яцыйная да- ктрына; воённая д. ваённая да- ктрына. ДОКУМЕНТ дакумёнт, -та м; бо- евой д. баявы дакумёнт; воённые -ы ваённыя дакумёнты; исполнитель- ный д. выканаучы дакумёнт; исто- рический д. пстарычны дакумёнт; личный д. асаб1сты дакумёнт; под- линный д. арыпнальны (сапраудны) дакумёнт; подложный д. падлбжны дакумёнт; проездной д. праязны да- кумёнт; секретный д. сакрэтны да- кумёнт; служёбный д. служббвы да- кумёнт; совершенно секретный д. абсалютна сакрэтны дакумёнт; справочный д. давёдачны дакумёнт; трофёйный д. трафёйны дакумёнт; 104
уставный д. статугны дакумёнт; штабной д. штабны дакумёнт. ДОКУМЕНТАЛЬНО-ХРОНИКАЛЬ- НЫЙ дакументальна-хранпсальны. ДОКУМЕНТАлЬНО-ХУДбЖЕСТ- ВЕННЫЙ дакументальна-мастац- Ki. ДОКУМЕНТ//АЛЬНЫЙ дакуме- нтальны; -АЦИЯ дакументацыя, -цьй ж; -ЙРОВАНИЕ ,дакумен- таванне, -ння ср; -ИРОВАН- НОСТЬ дакументаванасць, -щ ж; -ИРОВАННЫЙ дакументаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. дакумен- таваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд. дакументавацца. ДОЛГ 1. (обязанность) абавязак, -зку л<; доуг, род. доугу л/; д. службы службовы абавязак; д. чести аба- вязак гонару; воинский д. вошек! абавязак; гражданский д. грама- дзянск! абавязак; интернациональ- ный д. 1нтэрнацыянальны абавязак; патриотйческий д. патрыятычны абавязак; почётный д. ганаровы абавязак; ратный д. ратны абавязак; священный д. свяшчэнны абавязак; служебный д. службовы абавязак; 2. (взятое взаймы) доуг, род', доугу м; военные -й ваённыя дауп; 0 отдать последний д. аддаць апонпи доуг. ДОЛГОВР£МЕНН//ОСТЬ да?- гачаснасць, -щ ж; -ЫЙ дауга- часны; -ое огневое сооружение воен. даугачаснае агнявбе збудавённе; -ое укрытие для кораблей дау- гачаснае укрыцце для караблёу; -ая огневая точка воен, даугачасны агнявы пункт; -ые фортифика- ционные препятствия уст. дау- гачасныя фартыфжацыйныя пера- шкоды. ДОЛГОДЁЙСТВУЮЩИЙ дауга- дзёйны. ДОЛГОТА гео гр. даугата, -ты ж; астрономическая д. астранам1чная даугата; восточная д. усходняя дау- гата; географическая д. геаграф1ч- ная даугата; западная д. заходняя даугата. ДОЛЖНОСТН//6Й службовы; -йя категория службовая катэгорыя; -ое лицо службовая асоба; -ое по- ручение службовае даручэнне; -ое преступлёние службовае злачын- ства. дблЖНОСТЬ ж пасада, -ды ж; (служба) служба, -бы ж; (обязан- ность) абавязю, -каУ; временно ис- полняющий д. часбва выконваючы абавязю; вступать в д. уступаць на пасаду; занимаемая д. займаемая пасада; командная д. камандная пасада; нестроевая д. нестраявая пасада; офицерская д. афщэрская пасада; строевая д. страявйя пасада; штабная д. штабная пасада; штат- ная д. штатная пасада. ДОЛЙН//А ж далша, -ны ж, лог, род. логу Mj пойменная д. поймен- ная (зал!Уная) далша; поперёчная д. папярбчная далша; -НЫЙ далш- ны, логавы. ДОЛОЖИТЬ сов. далажыць; (сооб- щить) павёдамщь. долотб техн. лЬл&м, -та ср; -ОБРАЗНЫЙ долатападобны. ДОМ м 1. (здание) дом, род. дома м; 2. (домашний кров, жилье) дом, род. дому м, хата, -ты ж; звонили из дому звании з дому; 3. (семья) род. дому м, сям’я, -м! ж; 4. (учре- ждение) дом, род. дома м; дом от- дыха дом адпачынку; Дом офицеров Дом афщёрау. ДОМАШН//ИЙ дамашш; хатнц -ий арест дамашш йрышт; -ий те- лефон дамашш телефон; -яя хозяйка хатняя гаспадйня. ДОМКРАТ техн, дамкрат, -та м; гидравлический д. пдраулхчны да- мкрат- ручной д. ручны дамкрат; -НЫЙ дамкратны. ДОМОУПРАВЛЁН//ИЕ домаю- раунштва, -ва ср-, -ЧЕСКИЙ до- маюраунщкь ДОНЕСЕНИЕ данясённе, -ння ср; д. по связи данясённе па сувяз!; д. по тылу данясённе па тыле; боевое д. баявбе данясённе; внесрочное д. пазатэрмшовае данясённе; разве- дывательное д. развёдвальнае да- нясённе; срочное д. тэрмшбвае да- нясённе. 105
ДОНЕСТИ сов. в разн. знач. да- несщ; д. о начале боя данесщ пра пачатак бою. Д6НН//ЫЙ: -ая мина донная мша. ДбнОР мед., физ. донар, -ра лс -НЫЙ физ. донарны; -СКИЙ донарсю; -СТВО донарства, -ва ср. ДООБОРУДОВА//НИЕ даабста- лёуванне, -ння cpj даабсталяванне, -ння ср; -ННЫИ даабсталяваны; -ТЬ 1. сов. даабсталяваць; 2. несов. даабсталёуваць; -ТЬСЯ несов. страд, даабсталёувацца. ДОПОЛЁТНЫЙ дапалётны. ДОПОЛЗ//АТЪ несов. прям., перен. дапаузаць; -ТИ сов. прям., перен. да- паузщ. ДОПОЛНИТЕЛЬНЫЙ дадатковы; д. сектор обстрела дадатковы сёкгар абстрэлу. ДОПРАШИВА//ЕМЫЙ 1. прич. якбга (кагб) дапытваюць; 2. сущ. юр. дапытваны, -нага м; -НИЕ ср дапытванне, -ння ср, допыт, -ту м; -ТЬ несов. 1. дапытваць; 2. (расс- прашивать) распытваць; -ТЬСЯ страд, дапытвацца; распытвацца. ДОПРИЗЫВН//ИК дапрызыунж, -ка м; -ЫЙ дапрызы^ны; -ая под- готовка дапрызыуная падрыхтбучса. ДОПРбС юр. допыт, -ту м; д. пленных и перебежчиков допыт палбнных i перабёжчыкаУ; снять д. зняць допыт (дапытаць); -ИТЬ сов. 1. дапытаць; 2. (расспросить) рас- пытаць; -НЫЙ допытны. ДОПРбШЕННЫЙ дапытаны. д6пус//к допуск, -ску м; -кА- EIVJOCTb ^дапушчальнасць, -щ ж, -КАЕМЫЙ /допустимый) дапу- шчальны; -КАТЬ несов. дапускаць; -КАТЬСЯ ^возвр., страд, д^пускац- ца; -КНбЙ дапускны: -ТИМО на- реч. дапушчальна; -ТИМОСТЬ да- пушчальнасць, -Ц1 ж, -ТЙМЫЙ дапушчальны; -ТИТЬ сов. в разн. знач. дапусщць. ДОП^ТЦЕННЫЙ дапушчаны. ДОРАЗВЕДКА даразведка, -Ki ж. дор6г//а в разн. знач. дарога, -ri, ж, автомобильная д. аугамабыьная дарога; военная д. ваённая дарога; военно-автомобильная д. ваённа-ау- тамабшьная дарога; главная д. галопная дарога; горная д. горная дарога; гравийная д. гравшная да- рога; грунтовая д. грунтавая дарога; двухколейная железная д. двух- калёйная чыгунка; железная д. чыгунка; зимняя д. з!мбвая (з1мняя) дарога; канатная д. канатная да- рога; кольцевая д. кальцавая дарога; лежневая д. лежневая дарога; ле- сная д. лясная дарога; магистраль- ная д. мапстральная дарога; много- колейная железная д. многакалёй- ная (шматкалёйная) чыгунка; нера- внозначные -и нераУназначныя да- роп; объездная д. аб’язная дарога; одноколейная железная д. адна- калёйная чыгунка; подъездная д. пад’язная дарога; полевая д. па- лявая дарога; просёлочная д. прасё- лачная (прасёлкавая) дарога; равно- значные -и рауназначныя дарбп; рокадная д. ракадная дарога; узко- колейная желёзная д. вузкакалёй- ная чыгунка; улучшенная грунтовая д. палёпшаная грунтавая дарога; усовершенствованная д. удасканале- ная дарога; фронтальная д. фра- ктальная дарога; ширококолейная желёзная д. шырокакалёйная чы- гунка; шоссейная д. шашэйная да- рога, шаша; щитовая д. шчытавая дарога; электрическая желёзная д. элекгрычная чыгунка. ДОРОГОСТОЯЩИЙ дарап. ДОРОЖИТЬ несов. даражыць; д. войсковым товариществом дара- жыць вайскбвым сяброуствам (вай- сковай тавар ыскасцю). ДОРбЖКА в разн. знач. дарожка, -Ki ж, беговая д. бегавая дарожка; взлётная д. узлётная дарожка; зву- ковая д. гукавая дарожка; пе- шеходная д. пешаходная дарожка. ДОРбЖНО-КОМЕНДАНТСК//ИЙ: -ая служба дарожна-каменданцкая служба; -ие части дарожна-каме- нданцюя часщ; д. район дарожна- 106
камевданцю раён; д. участок дарожна-каменданцю Участак. ДОРбЖНО-МОСТОВ//6Й: ~ые конструкции дарожна-маставыя канструкцьй. ДОРбжНО-РЕМбнТНЫЙ да- рожна-рамонтны. ДОРдЖНО-СТРОЙТЕЛЬНЫЙ да- рожна-будаушчы. ДОРбЖНО-ТРАНСПОРТНЫЙ да- рожна-транспартны. ДОРбЖНО-ЭКСПЛУАТАЦИбН- НЫЙ дарожна-эксплуатацыйны. ДОРбжН//ЫЙ дарбжны; д. про- спект дарожны праспект; -яя сеть дарожная сетка; -ое обеспечение дарбжнае забеспячэнне; -ые вёщи дарожныя рэчы; -ые войска дарож- ныя войсю; -ые знаки дарожныя знаю; -ые машины дарожныя ма- шины; -ые покрытия дарожныя па- крыцщ; -ые сооружения дарожныя збудаванш; -ые части дарожныя часщ. ДОСКА в разн. знач. дошка, род. дбшю ж, д. почёта дошка гбнару; обрезная д. абразная дошка; при- борная д. приборная дошка; рас- пределительная д. размеркавальная дошка; строганая д. струганая (га- бляваная) дошка. ДОСЛ^Ж//ИВАТЬ несов. даслуж- ваць; -ИВАТЬСЯ даслужвацца; -ЙТЬ сов. даслужыць; до пенсии осталось -йть два года да пеней асталося даслужыць два гады; -ЙТЬСЯ даслужыцца. ДОСМбТР аглвд, -ду лг, нагляд, -ду м; д. судна агляд судна. ДОСПЁ//ХИ ист. даспёю, -xaf; -х ед. даспёх, -ха м. доср6чн//о нареч. датэрмшова; -ЫЙ датэрмшовы; -ое присвоение воинского звания датэрмшовае прысваённе вошскага звания. ДОСтАв//ИТЬ сов. 1. (препрово- дить) даставщь; 2. (предоставить, дать) даць; -КА дастаука, -ю ж* -ЛЕННЫЙ дастаулены; -ОЧНЫЙ даставачны. ДОСТИГАТЬ несов. дасяйць; (до- живать) дажываць (да чаго); (дохо- дить) дахбдзщь (да чаго). ДОСТИЖ//ЁНИЕ дасягнённе, -ння ср; -ЙМОСТЬ дасйжнасць, -ш ж, дасягальнасць, -щ ж; -ЙМЫЙ дасяжны, дасягальны. ДОСТЙЧЬ сов. дасягнуць; (до- жить) дажыць; (дойти) дайсць ДОСТОВЁРН//О нареч. верагоднл, напэуна; (доподлинно) дакладна; -ОСТЬ верагбднасць, -щ ж, пбу- насць, -щ ж; дакладнасць, -щ ж; -ость информации дакладнасць шфармацьй; -ость связи даклад- насць сувязц -ЫЙ верагбдны, пэ^ны; дакладны. достбинство ср годнасць, -щ ж; собственное д. уласная годнасць. ДОСТбЙН//О нареч. з годнасцю, годна, па заслугах; (надлежащим образом) надёжна; (как следует) як мае быць; -ЫЙ дастойны. ДОСТОЯНИЕ ср 1. набытак, -тку м; (имущество) маёмасць, -щ ж; (собственность) уласнасць, -ni ж; всенародное д. усенарбдная маё- масць, усенародны набытак; го- сударственное д. дзяржауная маё- масць, дзяржа}ны набытак; общес- твенное д. грамАдская маёмасць, грамадсю набытак; 2. (удел) перен. здабыгак, -тку м; сделать науку -м масс зрабщь навуку здабыткам мае. ДОСЦ7/ЕЛЕННЫЙ дастрэлены; -ЕЛИТЬ сов. дастрэлшь; -ЕЛЯН- НЫЙ дастраляны; -ЕЛЯТЬ сов. да- страляць. дбСТ//УП доступ, -пу м; -^ПНО нареч., сказ, даступна; -SlIHOCTb даступнасць, -щ ж; ~^ПНЫЙ в разн. знач. даступны. ДОС^//Г м вольны час, мн. воль- ныя часшы; на -ге вольным часам, вбльнай часшай. ДОСЫЛ А/ЛЕЛЬ дасыльнпс, -ка м; -ТЬ несов. в разн. знач. дасылаць; -ТЬСЯ страд, дасылацца. ДОСЬЕ спец, дасье, нескл. ср. досяг//Аемость дасягаль- насць, -щ ж, дасяжнасць; -щ ж; д. по высоте дасягальнасць па вышы- 107
hi; д. по дальности дасягальнасць па далёкасщ; -АЕМЫЙ уст. дасягбль- ны, дасяжны. ДОТ (долговременная огневая точ- ка) воен, дот, род. дбта м (доуга- часбвы агнявй пункт). ДОУКОМПЛЕКТ//6ВАННЫЙ да?- камплектаваны; -ОВАТЬ сов. дау- камплектаваць; -ОВЫВАТЬ сов. даукамплектбуваць. ДОХ6ДЧИВ//О нареч. дахбтипва; -ОСТЬ дахбдл!васць, -щ ж, -ЫИ дахбдл!вы. ДРАГАН воен. уст. драгун, -на м; -СКИЙ драгунски ДРАЕНИЕ мор. драенне, -ння ср. ДРАИТЬ несов. мор. дращь; -СЯ страд, дращца. ДРАТЬСЯ несов. 1. (устраивать драку) бщца; 2. (сражаться, вое- вать) бщца, ваяваць; д. с врагом бщца (ваяваць) з вбрагам. ДРЁВКО (флага) дрэука, -ка ср. ДРЕВОСТбЙ собир. лес. дрэвастбй, -тбю м. ДРЕДНбУТ мор. дрэднбут, -та м. ДРЕЗИНА ж.-д. дрызша, -ны ж. ДРЕЙФ мор. дрэйф, род. дрэйфу м; -ОВАТЬ несов. мор. дрэйфаваць; -ОВЫЙ ы мор. дрэйфавы; -^ЮЩИЙ прил. дрэйфуючы; -угощая мина дрэйфуючая мша. ДРЕЛЬ ж техн, дрыль, род. дрыля м. ДРОБЬ I ж (для ружья) шрот, род. шроту м, мн. нет. ДРОБЬ II ж мат. дроб, род. дробу м, мн. дрббы, -бау; десятичная д. дзесяткбвы дроб. ДРОБЬ III ж 1. (дробны стук) дрббат, -ту м; 2. (трель) пбшчак, -ку м. ДР6ГН//УТЬ (прийти в смятение) завагацца; (пошатнуться) пахгснуц- ца; (податься) падацца; (не выдер- жать) не вытрымаць; неприятель -ул и начал отступать вбраг не вытрымау i пачау адступаць. ДРбССЕЛЬ техн, дрбсель, -ля м; -НЫЙ дрбсельны. ДРУЖБА ж дружба, -бы ж; ся- брбуства, -ва ср. ДРУЖИН//А в разн. знач. дру- жина, -ны ж; санитарная д. саш- тарная дружына; -НИК Дружинине, -ка м. ДУБЛЁР дублёр, -ра м; -СКИЙ ду- блёром. ДУБЛИКАТ дублпсат, -та м; -НЫЙ дублйеатны. ДУБЛЙРОВА//НИЕ дублфаванне, -ння ср; -ННЫЙ дубл1раваны; -ТЬ несов. в разн. знач. дубл!раваць; -ТЬСЯ страд, дублфавацца. ДУГ//А в разн. знач. дуга, -п ж;,ог- ненная д. вбгненная дуга; -ОБИД- НЫЙ дугапдцббны: -ОВОЙ ду- гавы; -ООБРАЗНЫЙ дугападобны. ДкЛ//О ср дула, -ла ср; (у ружья — ещё) руля, -л! ж; -ЬНЫЙ дульны; -ьная скорость дульная скбрасць; -ьная энергия дульная энёрпя; -ьное пламя дульнае полымя; -ьный тормоз дульны тбрмаз. ДУМ-ДУМ: пули дум-дум воен, кул! дум-дум. ДУПЛЕКС техн, дуплекс, -са м; -НЫЙ дуплексны; -ная связь дуп- лексная сувязь. ДУПЛЕТ спец, дуплет, -та м. ДУХ в разн. знач. дух, род. духу м; боевой д. баявы дух; морально-бо- евой д. маральна-баявы дух; мо- ральный д. маральны дух; 0 поднять д. падняць дух; присутствие -а прысутнасць духу. ДУХОВ//6Й в разн. знач. духавы; д. оркестр духавы аркестр; -бе ру- жье духавбе ружжб. ДУЙ//ЛЬ прям., перен. дуэль, -л! ж; артиллерийская -ль артылерыйская дуэль; драться на -ли бщца (страляцца) на души; -ЛЬНЫЙ дуэльны. ДЫМ дым, род. дыму м; нейтраль- ный д. нейтральны дым; ророховбй д. парахавы дым; цветной д. каля- рбвы дым; ядовитый д. ядавггы дым; -ИТЬ несов. (напускать дым) дымёць; (испускать дым) дымщь; -ИТЬСЯ дымхцца; -КА смута, -ri ж; -НОСТЬ дымнасць, -щ ж; 108
-ность двигателя дымнасць рухавь ка; -НЫЙ дымны; -ОВбЙ дыма- вы; -овая аппаратура дымавая апа- ратура; -ов&я бомба дымавая ббмба; -овая завеса дымавая завёса; -овая машина дымавая машына; -овая шашка дымавая шашка; -ые средства дымавыя србдкь ДЫМООБРАЗУЮЩ//ИЙ дыма- утваральны; ~ие вещества дыма- утваральныя србдю. дымохбд кбмш, -нам; дымахбд, -да м; -НЫЙ к6м!нны; дымаходны. ДЫХ//АНИЕ дыхание, -ння ср; до последнего -ания да самай смёрщ; затаить д. затаишь дыхание; искус- ственное д. штучнае дыхание; ЕВРбПА Еурбпа, -пы ж. ЁГЕ//РСКИЙ erepcici; ~РЬ ёгер, -ра м. ЕДИНЙ//ЦА в разн. знач. адзшка, -id ж; е. времени адзшка чёсу; е. длины адзшка даужыш; е. из- мерения адзшка вымярбння; е. физической величины адзшка 4пз!ч- най вел!чыш; боевая е. баявая адзшка; огневая е. агнявая адзшка; тактическая е. тактычная адзшка; ударная е. ударная адзшка; услов- ная е. умбуная адзшка; штатная е. штатная адзшка; -ЧНЫЙ 1. при сущ. в ед. адзшкавы; -чный случай заболевания адзшкавы выпадак за- хвбрвання; 2. при сущ. во мн. па- асобны; аплодировали -чные зри- тели апладзфавал! паасобныя гле- дачы; 3. (индивидуальный) адзшбч- ны; (единоличный) аднаасббны. ЕДИНОВЛАСТИЕ ср адзша^лад- дзе, -ддзя ср, адзшауладства, -ва ср. единоглАс//ие ср аднагалбс- насць, -щ ж; -НО нареч. адна- галбсна; -НЫЙ аднагалбсны; -ное мнение аднагалбсная думка. -АТЕЛЬНЫЙ дыхальны; -НкгЬ сов. прост, дыхнуць. дышАть несов. прям., перен. дыхаць. ДЮЙМ м цаля, -л! ж; -6ВЫЙ ца- лёвы. ДКЬНА дзюна, -ны ж; выдма, -мы ж; береговая д. берагавая дзтбна; материковая д. мацерыкбвая дзюна; неподвижная д. нерухбмая дзюна; озерная д. азёрная * дзюна; при- брежная д. прыбярэжная дзгбна, ре- чная д. рачная дзтбна. ДЮРА//ЛЕВЫЙ дзюралевы; -ЛЬ спец. дзюрАль, -лю м. ДЮРАЛЮМЙН//ИЕВЫЙ мет. дзюралюмппевы; -ИЙ дзюралюмь шй, -НПО м. Е ЕДИНОНАЧА//ЛИЕ адзшана- чалле, -лля ср; -ЛЬНИК адзша- начальнпс, -ка м. ВДИНОРбг в разн. знач. аднарбг, -га м. ЕДИНСТВО в разн. знач. адзшства, -ва ср. ^ДКИЙ ёдю; е. дым едю дым. ЕЖВДНЕВН//О нареч. штодзень, шгодзённа, пггодня; -ОСТЬ што- дзённасць, -щ ж; -ЫЙ штодзённы. ЕЖЕКВАРТАлЬН//О нареч. што- квартальна; -ЫЙ штоквартбльны. ЕЖЕМЁСЯЧН//О нареч. штоме- сяц, шгомёсячна; -ЫИ штомёся- чны. ЕЖЕМИНУГН//О нареч. niroMi- нутна, штохвшшна; -ЫЙ што- мшутны, пггохвшшны. ЕЖЕНЕДЕЛБ//НИК штотыднёвпс, -ка м; -НО шготыдзень, штоты- днёва; -НЫЙ штотыднёвы. ЕЗДА язда, -дй ж; е. шагом язда ступою; верховая е. верхавая язда, язда кбнна. ЕЛЬ ёлка, -id ж, ялша, -ны ж. ЁМ//КИЙ ёмхсты; -КО нареч. ёмь ста; -КОСТНЫЙ ёмюты; -КОСТЬ 109
ёмгстасць, -щ ж; -кость аэродрома ёмгстасць аэрадрбма; -кость аэро- дромной сети ёшстасць аэра- дрбмнай сетю; -кость линии связи ёмгстасць лши сувяз!; -кость стра- тегического направления ём!стасць стратэпчнага напрамку; -кость театра военных действий ёшстасць тэатра ваённых дзеяння?. ЁРШ (щётка) ёрш, род. ярша м; щетинный ё. ёрш з шчацшы. ЕСАУЛ воен. уст. есаул, -ла м; -ьский есаульсю. ЕСТЁСТВЕНН//ОСТБ натураль- насць, -щ ж; -ЫЙ 1. (связанный с природой) прырбдны; -ые богатства ж ЖАЛО техн, (остриё) лязб, род. ляза ср, вастрыё, -рыя ср. ЖАЛОБ//А 1. скарга, -п ж\ бюро жалоб бюро скарга?; 2. (выражение чувства скорби) скарга, -п ж, жальба, -бы ж; -НЫИ 1. (выража- ющий скорбь) жаласны; 2. (относя- щийся к жалобе, заявлению) скарга- вы; -ная книга кшга скарга?; -ЩИК юр. скаржнж, -ка jw; -ЩИЦА скаржнща, -цы ж. ЖАЛЮЗИ жалюз1 нескл., ср; ж. ра- диатора жалюз1 радыятара. ЖАНДАРМ жавдар, -ра м; -ЁРИЯ жандармерыя, -рьй ж; полевая -ёрия палявая жандармерыя; -СКИЙ жандарсю. ЖАРКИЙ в разн. знач. гарачы; ж. бой гарачы бой. ЖАРОПОНИЖАЮЩ//ЕЕ сущ. мед.~ гарачкапан1жальнае, -нага ср; -ИЙ прил. гарачкапан1жальны. ЖАРОПР6ЧН//ОСГЬ таен, тара- чатрываласць, -щ ж; -ЫЙ гарача- трывалы. ЖАРОСТ6ЙК//ИЙ техн, гарача- ?ст6йл!вы; -ОСТЬ гарача?стбйль васць, -ш ж. ЖГУТ жгут, род. жгута м, скрутак, -тка м; матерчатый ж. жгут з матэрьп; резиновый ж. гумавы жгут. страны прырбдныя багацщ крашы; 2. (о науках) прыродазнаучы; 3. (обыкновенный, нормальный) на- туральны; -ый путь развития на- туральны шлях развщця; 4. (приро- ждённый, не искусственный) нату- ральны; -ый цвет кожи натуральны колер скуры; 5. (непринуждённый) натуральны; -ая поза натуральная поза; 0 -ым образом натуральным чынам. ЕСТЬ межд. воен, ёсць; е. выпол- нить приказ! ёсць выкбнваць загад! ЕФРЁЙТОР воен, яфрэйтар, -ра Mj е. запаса яфрэйтар запасу; -СКИИ дфрэйтарсю. ЖЕЗЛ м жазлб, -ла ср, мн. жэзлы, -ла?; ~ОВбЙ жазлбвы. железнодор6жн//ик чыгу- начнис, -ка м; военный ж. ваённы чыгуначнгк; -ЫЙ чыгуначны; -ые войскА чыгуначныя вбйею. ЖЕЛЁЗН//ЫЙ в разн. знач. жалёз- ны; -ая дорога чыгунка, -Ki ж. ЖЕЛЁЗО в разн. знач. жалёза, -за ср. ЖЕЛЕЗОБЕТОН стр. жалезабетон, -ну м; -НЫЙ жалезабетонны. ЖЁЛОБ жолаб, -ба м; латак, -ка м. ЖЕЛОБОК умении, жалаббк, -бка, латачбк, -чка м. ЖЕЛУДОК страунгк, -ка м; несва- рение желудка нястраунасць. ЖЕНСОВЕТ (жёнский совёт) жан- савёт, -та м (жаночы савёт). ЖЕР//ДЕВ6Й жардзяны; -ДЬ жэрдка, -ю ж, жардзша, -ны ж. ЖЕРЛО жаралб, -ла ср, мн. жа- рблы, -ла?. ЖЕРТВ//А в разн. знач. ахвяра, -ры ж\ пасть -ой пасщ ахвярай; -ы вой- ны ахвяры вайны; -ОВАТЬ несов. ахвярб?ваць; -ОВАТЬСЯ страд. ахвярбувацца. ЖЕСТ прям., перен. жэст, род. жэста м; объясняться -ами размауляць ПО
жэстамц -ИКУЛЙРОВАНИЕ жэс- тыкулявайне, -ння ср; -ИКУЛЙ- РОВАТЬ несов. жэстыкуляваць; -ИКУЛЯЦИЯ жэстыкуляцыя, -цы! ЖЕСТ6К//ИЙ 1. (безжалостный, беспощадный) бязлггасны, люты, жбрстю; 2. (очень сильный) стра- шэнны, люты, жбрстю; ~ая битва лкУгая (жбрсткая) бггва; -ОСТЬ в разн. знач. бязлггаснасць, -щ ж, лкУгасць, -щ ж, жбрсткасць, -щ ж. ЖЕСТ//Б бляха, -xi ж; -ЯНбЙ бляшаны. ЖЕТбн жэтбн, -на м; -НЫЙ жэтбнавы. ЖИВ//6Й жывы; -ая сила воен. жывая сита. ЖИВ^Ч//ЕСТЬ прям., перен. жы- вучасць, -щ ж; ж. войск (сил) жы- вучасць вбйск (cdi); ж. корабля жы- вучасць карабля; ж. оружия и во- енной техники жывучасць збрб! i ваеннай тэхнпа; ж. переправы жы- вучасць пераправы; ж. самолёта жывучасць самалёта; ж. системы связи жывучасць сгстэмы сувяз!; ж. системы тылового обеспечения жы- вучасць сгстбмы тылавбга забеспя- чэння; ж. системы управления жы- вучасць сгстэмы юравання; ж. ствола жывучасць ствала; ж. ты- ловых объектов жывучасць тылавых аб’ёкгау; ж. штабов жывучасць штаббУ; -ИЙ жывучы. ЖЙДК//ИЙ вадю; -ое ракетное горючее вадкае ракётнае гаручае. ЖЙДКОС//ТНЫЙ вадкасны; -ТЬ (вещество) вадкасць, -щ ж; за- жигательная -ть запальная вад- касць; охлаждающая -ть ахала- джальная вадкасць; тормозная -ть тармазная вбдкасць. ЖИЖА жыжка, -ю ж. ЖИЖЕРАЗБРАСЫВАТЕЛЬ спец. жыжкараспырсквальнйс, -ка м. ЖИЗНЕДЕЯТЕЛБН//ОСТБ прям., перен. жыццядзейнасць, -щ ж; -ЫЙ жыццядзейны. ЖЙЗНЕНН//О нареч. жыццёва; -ОСТЬ жыццёвасць, -щ ж, -ЫИ жыццёвы. ЖИЗНЕОБЕСПЁЧ//ЕНИЕ жыц- цезабеспячэнне, -ння ср; система -ёния сгстэма жыццезабеспячэння; -ИВАЮЩИЙ: -ивающие системы жыццезабяспёчвальныя сгстэмы. ЖИЗНЕСПОСбБН//ОСТЬ жыц- цяздбльнасць, -щ ж, -ЫЙ жыцця- здбльны. ЖИЗН//Б ж в разн. знач. жыццё, -цця ср; 0 между ~ью и смертью пам1ж жыццём i смёрцю; ие на жизнь, а на смерть не на жыццё, а на смерць. ЖИКЛЁР техн, жыклёр, -ра м. ЖИЛА в разн. знач. жыла, -лы ж. ЖИЛЕТ м камЬэлька, -Ki ж; проти- вооскблочный ж. прощаскблачная (супрацьаскблачная) кам!зблька; противопульный ж. прощкулявая (супрацькулявая) камЫлька; спа- сательный ж. выратавальная ка- мЬэлька. ЖИЛЙЩЕ жыллё, -лля ср, мн. нет. ЖИЛЙЩНО-БЫТОвбЙ жыллё- ва-бытавы. ЖИЛИЩНО-СТРОИТЕЛЬНЫЙ жыллёва-будаУшчы. ЖИЛИЩНЫЙ жыллёвы; ж. фонд жыллёвы фонд. ЖИЛЬЁ в разн. знач. жыллё, -ллА ЖЙЛЬНЫЙ в разн. знач. жйльны. ЖИРОКбМПАС жыракбмпас, -са м. ЖИТЕЛЬ жыхар, -ра м; местный ж. мясцбвы жыхар; -СТВО жыхАр- ства, -ва ср; место -ства мёсца жыхарства. ЖУРНАЛ 1. (повременное издание) часбтс, -са м; 2. в др. знач. журнал, -ла м; ж. боевых действий журнал баявых дзеянняу; ж. для записи рас- поряжений и донесений журнал для зашсу распараджэнняу i данясен- няу; ж. наблюдения журнал на- з!рання; ж. развёдки и обслужива- ния стрельбы журнал разведю i абслугбування стральбы; ж. учёта журнал улпсу; ж. целей журнал цэляу; бортовой ж. бартавы журнал; вахтенный ж. вахтавы журнал; 111
военный ж. вайскбвы журнёл; -ИКА журналютыка, -ю ж; -СКИЙ штурманский ж. пгг^рмансю жур- журналгсцкь нёл. ЖУРНАЛБН//ЫЙ 1. часотсны; ЖУРНАЛЙСТ журналюг, -та м; -ая статья часотсны артыкул; 2. военный ж. ваённы журналюг; журнальны; -ая запись журнальны зётс. 3 ЗАБАРРИКАДЙРОВА//ННЫЙ за- барыкадаваны; -ТЬ сов. забарыка- даваць; -ТЬСЯ забарыкадавёцца. ЗАБЙВ//КА забота, -Ki ж; -НбЙ спец. заб!уны. ЗАБИНТбв//АННЫЙ забштава- ны, мног. пазабштоуваны; -АТЬ сов. забштаваць, мног. пазабштбуваць; -АТЬСЯ забштавёцца; -ЫВАТЬ не- сов. забштбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, забпггбувацца. ЗАБИРА/у/ТЬ несов. в разн. знач. за- б!раць; наших ребят в армию -ют нашых хлопца? у армйо забхраюць; враг всё ~ет вбраг усё aa6ipae. ЗАБЛАГОВРЁМЕНН//О нареч. за- гадзя; (своевременно) своечасбва; -ЫЙ зрбблены загадзя; (своевре- менный) своечасбвы. ЗАБЛОКИРОВАТЬ сов. (подвер- гнуть блокаде) заблаюравёць. ЗАБОЛЕВ//АЕМОСТЬ ж захва- рёльнасць, -щ ж, захвбрванне, -ння ср (на што и без доп.); -АНИЕ ср захвбрванне, -ння ср (на што й без доп.), хварбба, -бы ж; инфек- ционное -ание шфекцыйнае захвбр- ванне. ЗАБОЛбЧЕНН//ОСТЬ забалоча- насць, -щ ж; ~ый забал бчаны, мног. пазабалбчваны. ЗАБОР м (ограда) агарбджа, -джы ж; (из жердей) плот, род. плота м; (из брёвен) паркён, -на м; (тын) тын, род. тыну м; (из досок) штыкётшк, -ку м, штыкёты, -тау ед. нет; (из кольев) частакбл, -лу м; каменный з. мураваная агарбджа; проволочный з. драцяная агарбджа. ЗАБРАЛО ист. забрёла, -ла ср. ЗАБРОНЕВ//ОЙ: ~6е действие снаряда забранявбе дзёянне сна- рада. ЗАБРОНЙРОВАННЫЙ (закреп- лённый) забрашраваны. ЗАБРОНИРОВАННЫЙ (покры- тый бронёй) забрашраваны. ЗАБРЯЦАТЬ сов. забразгаць, за- бразгатаць. ЗАБУКСЙРОВАТЬ сов. спец. разг. забуксграваць, узйць на букс!р. ЗАБУКСОВАТЬ сов. забуксаваць. ЗАВАЛ завёл, -лу м; каменный з. камённы завёл; лесной з. лясны завёл; местный з. мясцбвы завал; сиёжный з. снежны завёл; -ЕН- НЫЙ завалены, закшуты, абва- лены, абураны, абрушаны. ЗАВЕДЕНИЕ ср (учреждение) уста- нбва, -вы ж; (предприятие) прад- прыёмства, -ва ср; (фирма) ф!рма, -мы ж; (мастерская) майстэрня, -Hi ж; дом, род. дома м; военно-учебное з. ваённа-навучальная устанбва; высшее военно-учебное з. вышэй- шая ваённа-навучальная устанбва; лечебное з. лячэбная устанбва; учебное з. навучальная устанбва. ЗАВЕДОВАНИЕ мор. загадванне, -ння ср. ЗАВЕРБ//ОВАНИЕ завербаванне, -ння ср; (неоконч. действие) завяр- ббуванне, -ння ср\ -ОвАННЫЙ за- вербавёны; -ОВАТЬ сов. завер- баваць; -ОВАТЬСЯ завербавацца. ЗАВЕРИТЬ сов. 1. (уверить) запэ?- нщь; 2. (удостоверить) завёрыць, засвёдчыць, пасвёдчыць. ЗАВЕРШ//АТБ несов. завяршаць; -АТЬСЯ возвр., страд, завяршацца; -АЮЩИЙ 1. прич. як! (што) завяр- 112
шае; 2. прил. завяршальны; -ЕНИЕ завяршэнне, -ння ср; -ЁННОСТЬ завёршанасць,, -ш ж; -ЁННЫЙ завершаны; -ЙТЬ сов. завяршыць.х ЗАВЕСА заслона, -ны ж, з. подвод- ных лодок заслона падвбдных ло- дак; дымовая з. дымавая заслона; огневая з. воен, агнявая заслона. ЗАВИЗЙРОВА//ННЫЙ завпава- ны; ~ТЬ сов. зав!заваць. ЗАВИСА//НИЕ завгсанне, -ння ср; з. вертолёта завгсанне вертолёта; -ТЬ несов. завгсаць. ЗАВИХРЕНИЕ завЬсрэнне, -ння ср. ЗАВбД завод, -да м; военный з. ваенны завод; полевой авто- ремонтный з. палявы аугарамбнтны завод. ЗАВОДИТЬ несов. в разн. знач. завбдзщь; -СЯ завбдзщца. ЗАВбДКА заводка, -та ж. ЗАВОДНбЙ завадны; з. ключ за- вал ны ключ. ЗАВОЕВАНИЕ (действие) зава- яванне, -ння ср, заваёуванне, -ння ср; з. господства в воздухе зава- яванне панавання У павётры; з. го- сподства на море заваяванне па- навання на моры; з. мирового го- сподства заваяванне сусвётнага па- навання. ЗАВОЕВАНИЯ мн. заваёвы, -ёУ; з. революции заваёвы рэвалюцыь ЗАВОЕВАТЕЛЬ заваёунпс, -ка м; -НЫЙ заваявальны; -СКИЙ зава- ёушцкь зАвтрак м снёданне, -ння ср; -АТЬ несов. снёдаць. ЗАВЯЗКА ж (действие) завязванне, -ння ср, завязка, -id ж; з. боя завязванне (завязка) бою. ЗАГАЗбВАНН//ОСТЬ загазава- насць, -щ ж; -ЫЙ загазаваны. ЗАГЕРМЕТИЗИРОВАТЬ сов. за- герметызаваць. ЗАГЙБ запб, -бу м, запн, -ну м; -Ание запнанне, -ння ср, за- пбанне, -ння ср; -АТЬ несов. прям., перен. загшаць, запбаць. ЗАГЛб//ХНУТЬ сов. заглухнуцы мотор -х матёр заглух; -хший прил. заглухлы. ЗАГЛУШАТЬ несов. в разн. знач. за- глушаць, заглушваць; -СЯ возвр., страд, заглушацца, заглушвацца. ЗАГЛУШ//ЁННЫЙ заглушаны; -ЙТЬ сов. в разн. знач. заглушыць; -ЙТЬСЯ заглушыцца. ЗАГЛУШКА техн, заглушка, -Ki ж. зАговор м (тайное соглашение) загавбр, -ру м, змбва, -вы ж; военный з. ваённы загавбр (ваённая змбва). загов6рщи//к змбушчык, -ка jw; -ЦКИЙ змбушша. ЗАГОРОДН//ЫЙ загарадны; -ая зона загарадная зона. ЗАГРАДЙ//ТЕЛЬ мор. загара- джальнпс, -ка м; минный з. мшны загараджальшк; подводный з. па- двбдны загараджальнпс; сетевой з. сёткавы загараджальшк; -ТЕЛЬ- НЫЙ воен, загараджальны; -тель- ные помехи загараджальныя пера- шкоды; неподвижный -тельный огонь нерухбмы загараджальны агбнь; подвижный -тельный огонь рухбмы загараджальны агбнь; -ТЬ сов. загарадзщь. ЗАГРАЖДЕНИЕ ср спец, загорода, -ды ж; боновое з. бонавая загорода; взрывное з. узрыуная загорода; во- здушное з. павётраная загорода; ин- женерное з. 1нжынёрная загорода; комбинированное з. камбшаваная загорода; мннновзрывибе з. мшна- узрыуная загорода; минное з. мш- ная загорода; морское з. марская за- города; наземное з. назёмная заго- рода; иевзрывнбе з. неузрыуная за- города; проволочное з. драцяная за- города; противодесантное з. про- цщэсантная (супрацьдэсантная) за- города; противолодочное з. про- щлбдачная (супрацьлбдачная) за- города; противопехотное з. прощ- пяхбтная (супрацытяхбтная) за- города; противосамолётное з. про- щсамалётная (супрацьсамалётная) загорода; противотанковое з. про- цгганкавая (супрацьтанкавая) зага- 113
рода; противотранспортное з. про- цпранспартная (супрацьтранспар- тная) загорода; электризованное з. электрызаваная загорода; ядерно- мйнное з. яд зерна-мзнная загорода. ЗАГРЕБН//6Й мор. 1. прил.: ~ые весла кармавыя вёслы; 2. сущ. кар- мавы вясляр. ЗАГРЯЗН//ЕНИЕ забруджванне, -ння ср, забрудненне, -ння ср; ра- диоактивное з. радыеакгыунае за- бруджванне; -ЁННЫЙ забруджа- ны; -йть сов. забрудз!ць; запэц- каць. ЗАГРЯЗ Н//ЙЕМОСТБ забруд- няльнасць, -щ ж; ~УПЪ несов. за- бруджваць; пэцкаць. ЗАДАНИЕ задание, -ння ср; боевое з. баявое задание; особое з. асббае задание; полётное з. палётнае за- дание. ЗАДАНН//ЫЙ зададзены; дадзе- ны; -ая величина зададзеная вель чыня. ЗАДАЧА в разн. знач. задача, -чы ж, з. дня задача дня; ближайшая з. найбл!жэйшая задача; боевая з. ба- явая задача; дальнейшая з. далей- шая задача; дополнительная з. дада- ткбвая задача; общая з. агульная задача; огневая з. агнявая задача; оперативная з. аператыуная задача; основная з. аснбуная задача; по- следующая з. наступная задача; стратегическая з. стратэпчная зада- ча; тактическая з. такгычная задача; учебно-боевая з. вучббна-баявая за- дача; частная з. асббная задача. ЗАДЕРЖАНИЕ в разн. знач. за- трыманне, -ння ср. ЗАДЙРЖ//АННЫЙ затрыманы; -АТЬ сов. в разн. знач. затрымаць; -ИВАНИЕ затрымл!ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. за- трышпваць; ~КА затрымка, -id ж; -ка крышки затрымка накрыую; -ка при стрельбе затрымка пры стральбе; затворная -ка затворная затрымка. ЗАДРА//ЕННЫЙ мор. задраены; -ИВАТЬ несов. задрАйваць; -ИВА- ТЬСЯ страд, задрайвацца; -ИТЬ сов. задращь. ЗАДЫМЛЕНИЕ задымление, -ння ЗАДЫМЛЁНН//ОСТЬ задымле- иасць, -щ ж, ~ый задымлены; за- курбдымлены, закураны. ЗАЕДАНИЕ (при стрельбе) зая- данне, -ння ср. ЗАЖИГА//НИЕ запальванне, -ння ср; -ТЕЛЬ техн, запйльшк, -ка м; -ТЕЛЬНЫЙ запальны; -тельная ббмба запальная ббмба; -тельная трубка запальная трубка; -тельное оружие запальная зброя; -тельные вещества запальный рэчывы; -тель- ный бак запальны бак; -тельный шнур запальны шнур. ЗАЖИМ м техн, защск, -ка м, защскачка, -id ж, клямар, -ра м; носовой з. насавы защск. ЗАЗбР м техн, зазор, -ру м; (щель) шчылша, -ны ж. закАз м заказ, -зу м; военные -ы ваенныя заказы; -АТЬ сов. за- казаны ЗАКАЛ//ИВАНИЕ загартбуванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. прям., пе- рен. загартбуваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, загартбувацца; -ЙТЬ сов. прям., перен. загартаваць, мног. пазагартбуваць; -ЙТЬСЯ загар- тавацца, мног. пазагартбувацца. ЗАКАЛКА загартбука, -id ж; идей- ная з. щэйная загартбука; мораль- ная з. маральная загартбука; физи- ческая з. фЫчная загартбука. ЗАКАМУФЛЙР//ОВАННЫЙ за- камуфл1раваны; -ОВАТЬ сов. зака- муфл1раваць. ЗАКАРТОГРАФЙРОВАТЬ сов. за- картаграфаваць. ЗАКАЧАТЬ сов. (насосом) запам- паваць. ЗАКАЧКА ж спец, запампбуванне, -ння ср. ЗАКЛЕЙМ//ЁННЫЙ прям., перен. заклеймаваны; -ЙТЬ сов. прям., пе- рен. заклеймаваць; -йть позором за- клеймаваць ганьбай. 114
ЗАКЛЁП//КА ж 1. (действие) за- клёпванне, -ння ср, заклёпка, -id ж; 2. (предмет) заклёпка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ заклёпачны; -ЫВАТЬ несов. заклёпваць; -ЫВАТЬСЯ страд, заклёпвацца. ЗДКЛ//ИНЁННЫЙ заклшаваны; -ИНИВАНИЕ заклшбуванне, -ння ср; -ЙНИВАТЬ несов. заклшбуваць; -ИНИВАТЬСЯ возвр., страд, за- клшбувацца; -ИНЙТЬ сов. заюп- наваць; -ИНЙТЬСЯ заклшавацца. ЗАКОДЙРОВА//ННЫЙ закадзфа- ваны; -ТЬ сов. закадзфаваць. ЗАКблКА разг, заколка, -id ж; з. для галстука заколка для галыптука. ЗАКбн в разн. знач. закон, -ну м; з. рассеивания закон рассейвання; действующий з. дзёючы закон; ~ы военного времени законы ваеннага чбсу; ~ы войны законы вайны; ~ы и обычаи войны законы i звыча! вай- ны; основной з. аснбуны закбн; -НОСТЬ закбннасць, -щ ж\ -ЫИ законны. ЗАКОНОДАТЕЛЬ заканадавец, -дауца м; -НЫЙ заканадаучы; -СТВО заканадауства, -ва ср; военное -ство ваённае заканадау- ства; действующее -ство дзёючае заканадауства. ЗАКОНСЕРВЙР//ОВАННЫЙ за- кансерваваны; -ОВАТЬ сов. закан- серваваць; -ОВАТЬСЯ закансер- вавацца. ЗАКОНС11ЕКТЙРОВА//ННЫЙ за- канспектавАны; ~ТЬ сов. заканспе- ктаваць. ЗАКОНСПИРЙРОВА//ННЫЙ за- кансшраваны; -ТЬ сов. закансшра- ваць; -ТЬСЯ закансшравацца. ЗАКОНТРАКТбв//АННЫЙ за- кантракгаваны; -АТЬ сов. закантра- кгаваць; -АТЬСЯ закантракгавац- ца; -ЫВАТЬ несов. закантракгбу- ваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, за- кантракгбувацца. ЗАКбп//АННЫЙ закапаны, мног. пазакбпваны; -АТЬ сов. закапаць, мног. пазакбпваць; -АТЬСЯ за- капацца, мног. пазакбпвацца. ЗАКРАИНА ж закрбша, -ны ж; за- краек, -райка м; з. гильзы закраша пльзы. ЗАКРЕПЛ//ЕНИЕ замацаванне, -ння ср, замацбуванне, -ння ср; з. рубежа замацаванне (замацбуванне) рубяжа; з. успеха, замацбуванне пбспеху; -ЁННЫЙ замацаваны; -ЯТЬ несов. в разн. знач. зама- цбуваць; -ЯТЬСЯ замацоувацца. ЗАКРУТКА закрутка, -id ж. ЗАКРЫВА//НИЕ 1. зачынянне, -ння ср; 2. закрывание, -ння ср; за- сл анянне, -ння ср; 3. закрывание, -ння; 4. загбргванне, -ння ср, згбр- тванне, -ння ср; складанне -ння ср; 5. закрывание, -ння ср, заплюшчва- нне, -ння ср; см. закрывать; -ТЬ не- сов. 1. (дверь, ящик и т.п.) зачы- няць; 2. (покрывать) закрываць; (заслонять — ещё) засланяць; -ть одеялом закрываць кбудрай; туча закрывает луну хмара закрывав (за- сланяе) месяц; 3. (прекращать, за- канчивать) закрываць; -ть собрание закрываць сход; 4. (складывать, смыкать что-л. раскрытое) загбр- тваць, згбртваць, складаць, склад- ваць; -ть кишу загбртваць кипу; -ть зонтик згбртваць (складваць) парасбн; 5. (глаза) закрываць, за- плюшчваць; -ТЬСЯ 1. зачыняцца; 2. закрывацца; засланяцца; 3. за- крывацца; 4. загбртвацца, згбртвац- ца, складацца; 5. закрывацца, за- плюшчвацца, плюшчыцца; см. за- крыться; б. страд, зачыняцца; за- крывацца, засланАцца; загбртвацца, згбртвацца, складацца, складвацца; см. закрывать 1—4. ЗАКРЫЛОК ав. закрылак, -лка м. ЗАКРЙ//ТИЕ 1. зачынённе, -ння ср; 2. закрыццё, -цця ср; 3. загбргванне, -ння ср, згбртванне, -ння ср, складанне, -ння ср, складванне, -ння ср; 4. закрывание, -ння ср, зашпбшчванне, -ння ср; см. закрывать 1, 3—5; -ТЫЙ 1. зачы- нены, мног. пазачыняны; 2. за- крыты, мног. пазакрываны; за- слонены; 3. закрыты; 4. загбрнуты, згбрнуты, складзены; 5. закрыты, мног. пазакрываны, заплюшчаны, 115
мног. пазаплюшчваны; см. закрыть; 6. воен., мор. закрыты; -тый порт за- крыты порт; ~тый район моря за- крыты раён мора; 0 при -тых дверях пры зачыненых дзвярах; с -тыми глазами з заплюшчаным! вачамь ЗАКРЫТЬ сов. 1. зачынщь, мног. пазачыняць; 2. (покрыть) закрыць, мног. пазакрываць; (заслонить — ещё) засланщь, мног. пазасланяць; 3. (прекратить, закончить) за- крыць; 4. (сложить, сомкнуть что-л. раскрытое) загарнуць, зга- рнуць, скласщ; 5. (глаза) закрыць, мног. пазакрываць, заплюшчыць, мног. пазаплюшчваць; см. закры- вать; -СЯ 1. зачышцца, мног. паза- чыняцца; 2. (покрыться) закрыцца, мног. пазакрывацца; (заслониться) заслашцца; 3. (прекратить суще- ствование, деятельность — об учре- ждении и т. п.) закрыцца; 4. (сло- житься, сомкнуться — о чём-л. раскрытом, развёрнутом) зага- рнуцца, згарнуцца, скласщся; 5. (сомкнуться — о глазах) закрыцца, мног. пазакрывацца, заплюшчыцца, мног. пазаплюшчвацца. ЗАЛИВ геогр. залту, -л!ва м. ЗАЛИВ//КА ж зал1ука, -Ki ж; (нео- конч. действие) загпванне, -ння ср; -ОЧНЫЙ спец, залшачны. ЗАЛОЖЕНИЕ стр. залажэнне, -ння ср; з. горизонталей геод. за- лажэнне гарызанталей; з. откоса за- лажэнне адкбсу. ЗАЛбжНИК залбжнпс, -ка м. ЗАЛП залп, род. залпа м; з. дивизии залп дыв1зп; з. корабля залп караб- лй; артиллерийский з. артылерыйсю залп; бомбовый з. ббмбавы залп; торпедный з. тарпёдны залп. ЗАМАРШИРОВАТЬ сов. замаршы- раваць. ЗАМАСКИРдв//АННЬ1Й прич., прил. замасгараваны; -АТЬ сов. за- масюраваць; -АТЬСЯ замасюра- вйцца; -ЫВАТЬ несов. замасюрбу- ваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, за- маскфбувацца. ЗАМАХ замах, -ху м. ЗАМЕДЛЁН//ИЕ ср 1. (действие) запавбльванне, -ння ср, замару- джванне, -ння ср; прыцпиванне, -ння ср; (состояние) запавбленне, -ння ср, замаруджанне, -ння ср; прыщшэнне, -ння ср; 2. (задержка) затрымка, -Ki ж; (запоздание) запа- знённе, -ння ср, спазнённе, -ння ср; без -ия без затрымю; (немедлен- но) неадкладна. ЗАМЕДЛИТЕЛЬ спец, запавбльнпс, -ка м; з. взрывателя запавбльшк узрывальшка; з. курка запавбльшк курка; пороховой з. парахавы за- павбльнпс ЗАМЁН//А замёна, 7ны ж; -ЁН- НЫЙ замёнены; -ЙМОСТЬ за- мяняльнасць, -щ ж; -ЦМЫЙ за- мяняльны, замёцны; -ИТЕЛЬ за- мёншк, -ка м; -ЙТЬ сов, замянщь; -ЙТЬСЯ замянщца; -ЯЕМОСТЬ замяняльнасць, -JH ж, замённасць, -щ ж; -ЯЕМЫЙ в разу. знач. за- мяняльны, замённы; -ЯТЬ несов. замяняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. замяняцца. ЗАМЁР м спец, замёр, -ру м, абмёр, -ру м, абмёрванне, -ння ср; -ЕН- НЫЙ замёраны, вымераны. ЗАМЕСТИТЕЛЬ намёсшк, -ка м; з. командира батальона намёсшк ка- мандзфа батальёна; з. командира батальона по воспитательной работе намёснпс камандзфа батальёна па выхаваучай рабоце; з. командира взвода намёснпс камандзфа взвода; з. командира отряда намёсшк ка- мандзфа атрёда; з. командира полка намёснпс камандз1ра палка; з. кома- ндира роты намёсшк камандзфа роты; з. министра обороны Рес- публики Беларусь намёснпс мппстра абарбны Рэспублт Беларусь; з. начальника пггаба намёснпс началь- ника штаба. ЗАМЕЧАНИЕ ср заувага, -ri ж. ЗАМЕШАТЕЛЬСТВО (путаница) замяшанне, -ння ср; внести з. в не- приятельские ряды унёсщ замя- шанне у шэрап вбрага. ЗАМИНЙРОВА//ННЫЙ воен, за- мш*фаваны; -ТЬ сов. воен, замппра- ваць. 116
ЗАМКбвЫЙ (от замбк) замкбвы. ЗАМбк замбк, -мкА м; колесцовый з. калёсцавы замбк; кремнёвый з. крамянёвы замок; ударный з. ударны замбк; фитильный з. кнб- тавы замбк. ЗАМЫКАНИЕ замыкание -ння ср; з. колонны замыкание калбны; короткое з. карбткае замыкание. ЗАМЫКА//ТЕЛБ замыкальнпс, -ка м; з. газовой трубки замыкальшк гёзавай труби; -ТЬ несов. в разн. знач. замыкаць; -ТЬСЯ возвр., страд, замыкацца; -ЮЩИЙ сущ. замыкаючы, -чага м. ЗАМЫСЕЛ м задума, -мы ж, з. операции (боя) задума аперацьп (ббю); з. учения задума вучэння. ЗАНАВЕС м заслона, -ны ж. ЗАНЕСЕНИЕ занясённе, -ння ср, унясённе, -ння ср, упюванне, -ння ср, затсванне, -ння ср. ЗАНИМАТЬ несов. в разн. знач. зай- маць; з. должность займАць пасаду; з. город займаць гбрад. ЗАН6С занос, -су м; -ЙТЬ несов. в разн. знач. занбсщь. ЗАНЙТИ//Е ср 1. (действие) заняцце, -цця ср, займанне, -ння ср; з. должности займанне пасады; з. исходного положения заняцце зыхбднага станбвпича; 2. в др. знач. занятак, -тку м, мн. заняла, -кау; з. ня местности заняла на мясцбвасщ; з. на картах заняла на картах; групповое з. групавыя заняла; ито- говое з. падагульняючыя заняла; опытное з. дбследныя заняла; пока- зное з. паказныя заняла; практиче- ское з. практычныя заняла; так- тико-специальное з. такгыка-спе- цыяльныя заняла; тактико-стро- евое з. тактыка-страявыя заняла; тактическое з. тактычныя заняла; теоретическое з. тэарэтычныя за- няла; командирские -я каман- Д31рск1я заняла; полевые -я па- лявыя заняла; строевые -я страя- выя заняла; учебные -я вучэбныя заняла. ЗАОРГАНИЗбВАННОСТЬ ср разг, неодобр. зааргашзавАнасць, -щ ж. ЗАбчн//ЫЙ завбчны; -ое обу- чение завбчнае навучанне. ЗАПАД зАхад, -ду м, мн. нет. ЗАПАДА//НИЕ западание, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. западаць. ЗАПАЛ спец, запал, -ла м, запаль- шк, -ка м; з. горения запал гарэння; з. с дистанционным составом запал з дыстанцыйным саставам; минный з. М1нны запал; сббственно з. непа- срэдна запал;. унифицированный з. ушфйсавАны запал. ЗАПАС в разн. знач. запас, -су м; з. воды запас вады; з. вооружённых сил запас узбрбеных сит; з. горючего запас гаручага; з. моторесурсов за- пас мотарэсурсау; з. остойчивости корабля запас астбйл!васщ карабля; з. офицерского состава запас афщэрскага састАву; з. первого (второго, третьего) разряда запас пёршага (другого, трэцяга) разрАду; з. первой (второй) категории запас пёршай (другой) катэгбрьп; з. пла- вучести запас плывучасщ; з. проч- ности запас трываласщ; з. хода запас ходу; возимый з. вазтмы запас; неприкосновенный з. (НЗ^ непа- рушны запас (НЗ); носимый з. настмы запас; увольнять в з. зва- льняць у запас; ~ы материальных средств запасы матэрыяльных србд- кау; войсковые ~ы вайсковыя запасы; неприкосновенные ~ы не- парушныя запасы; оперативные ~ы аператыуныя запасы; расходные ~ы расхбдныя запасы; стратегические -ы стратэпчныя запасы. ЗАПАСН//ИК (военнообязанный за - паса) разг, запасшк, -ка м; -ОЙ 1. прил. запасны; 2. сущ. воен, запа- сны, -нога м; ~ый запасны. ЗАПАХ пах, род. паху м. ЗАПЕВАЛА запявала, -лы м и ж. ЗАПЕЛЕНГ//6ВАННЫЙ спец, за- пеленгованы; -ОВАТЬ сов. спец, за- пеленгаваць. ЗАПИРАНИЕ 1. замыкание, -ння ср; зашчэтипванне, -ння ср; за- чынянне, -ння ср; 2. затирание, -ння ср. 117
ЗАПИСКА зашска, -id ж; з. об аре- стовании зашска аб арыштаванш; докладная з. дакладная зашска; строевая з. страявая зашска; уво- льнительная з. зашска аб зва- льненш. ЗАПИСЬ ж зашс, -су м. ЗАПОЛНЕНИЕ в разн. знач. запау- нённе, -ння ср; з. убежища запаУ- ненне схбвшгча; з. укрытия запаУ- нённе Укрыцця. запрАв//ить сов. 1. (вставить) уставщь; (вложить) улажыць, ук- ласщ (всунуть) усунуць, засунуць; (приделать) прыладзщь; (об одежде) увабраць; 2. (снарядить) наладзщь, прыладзщь; (приготовить) падры- хтаваць; (горючим) заправщь; 3. кул. заправ!ць, закрасщь; (сметаной, мо- локом) забял1ць; (салом) засква- рыць; (жиром) затлусцщь; (свиным, внутренним) затаучы; (мукой) пад- калащць; см. заправлять 1—3; -ЙТЬСЯ 1. (горючим и т. п.) разг. заправщца; 2. (подкрепиться) прост, падмацавацца, падсшкавац- ца; -КА ж 1. (действие) устаулянне, -ння ср; укладанне, -ння ср; засбу- ванне, -ння ср; наладжванне, -ння ср, прыладжванне, -ння ср; y6i- ранне, -ння ср\ падрыхтбука, -ю ж; см. заправлять 1, 2; 2. (горючим) за- праука, -юж; беспрнчальная -ка кораблей беспрнчальная заправка караблёу; 3. кул. заправа, -вы ж, за- краса, -сы ж; забелка, -id ж; затау- ка, -id ж, пбдкалатка, -Ki ж, см. за- правлять 3; -ЛЕННЫЙ 1. (встав- ленный) устаулены; (вложенный) улбжаны, укладзены; (всунутый) усунугы; засунуты; (приделанный) прыладжаны; (об одежде) увабраны; 2. (снаряжённый) наладжаны, пры- лёджаны; (приготовленный) падрых- таваны; (горючим) заправлены; 3. кул. запраулены; закрашаны; (сме- таной, молоком) забелены; (салом) засквараны; (жиром) затлушчаны; (свиным, внутренним) затоучаны; (мукой) падкалочайы; -ЛЯТЬ несов. 1. (вставлять) устауляць; (вклады- вать) укладваць; (всовывать) усбу- ваць, засбуваць; (приделывать) прыладжваць; (об одежде) y6ipain>; -лять брюки в сапогй уб1рАць (засбуваць) штаны у боты; -лять оглобли прыладжваць агл&ш; 2. (снаряжать) наладжваць, прылб- джваць; (приготовлять) падры- хтбуваць; (горючим) запрауляць; -лить ламп^ наладжваць (налгваць) лямпу; -лять капкан наладжваць (прыладжваць, падрыхтбуваць) пас- тку; -лять автомобиль запрауляць аугамабить; 3. кул. запрауляць, за- крашваць; (сметаной, молоком) забельваць; (салом) заскварваць; (жиром) затлушчваць; (свиным жи- ром) затбукаць; (мукой) падкалбч- ваць; 4. (быть заправилой) аруда- ваць, верхавбдзщь; (руководить) юраваць; -ЛЯТЬСЯ 1. (горючим и т. п.) разг, запрауляцца; 2. (подкре- пляться) прост, падмацбувацца, падсшкбувацца; см. подкрепиться; 3. страд, устауляцца; укладвацца; усбувацца, засбувацца; прыладж- вацца; y6ipainja; наладжвацца; па- дрыхгбувацца; запрауляцца; за- крашвацца; забельвацца; заскварч- вацца; затлушчвацца; затбукацца; падкалбчвацца; см. заправлять 1—3. запрАвочн//ый спец, заправа- чны; з. пункт заправачны пункт; -ое оборудование заправачнае абсталяванне. ЗАПРАВЩИК спец'запраушчык, -ка м; з. спецжйдкостямн запрауш- чык спецвадкасцякп; групповой з. групавы запраушчык. ЗАПРАШИВА//НИЕ ср запыт, -ту м; запытванне, -ння ср; -ТЬ несов. запытваць. ЗАПРЕТ м забарбна, -ны ж, -ЙТЬ сов. забарашць; -НЫЙ забарбнены; забаронны; -ная зона забарбнная зона. ЗАПРЕЩ//АТЬ несов. забараняць; -АТЬСЯ страд. забараняцца; -ЕНИЕ ср забарбна, -ны ж, -ЁН- НЫЙ забарбнены; -ЕНЙ безл. в знач. сказ, забарбнена. ЗАПРОГРАММЙРОВА//ННОСТЬ запраграмаванасць, -цд ж; -ННЫЙ запраграмаваны; -ТЬ сов. запрагра- маваць. 118
ЗАПРОЕКТИРОВ//АННЫЙ за- праектаваны; -АТЬ сов. запраекта- ваць. ЗАПРбС м (требование разъясне- ния) запыт, -ту л/; (вопрос) запытан- не, -ння ср; сделать з. зрабщь за- пыт; послать з. паслаць запыт (за- пытанне); -ЧИК запытчык, -ка м. ЗАПРОТОКОЛЙРОВА//ННЫЙ запратакалфаваны; -ТЬ сов. запра- такалфаваць. ЗАПАЛЬНЫЙ закулявы. ЗАПУСК м запуск, -ку л/, пуск, род. пуску м; (неоконч. действие — ещё) запускание, -ння ср; з. ракеты за- пуск ракеты; з. мотора запуск ма- тора. ЗАПЧАСТИ (запасные части) за- пчасти, -так мн. (запасныя части). ЗАПЙСТ//НЫЙ анат. запясцевы; ~ЬЕ запясце, -ця ср. ЗАРАЖ//АЕМрСТЬ заражаль- насць, -щ ж; -АТЬ несов. заражаць; -АТЬСЯ заражацца; -ЁНИЕ за- ражение, -ння ср;, -ёние местности заражение мясцовасщ; бактерио- логическое -ёние бактэрыялапчнае заражэнне; радиоактивное -ёние радыеакгыунае заражэнне; химиче- ское -ённе хш1чнае заражэнне; -ЁННОСТЬ заражанасць, -щ ж; -ЁННЫЙ заражаны. ЗАРАЗ//А прям., перен{ зараза, -зы ж, пбшасць, -щ ж; -ИТЕЛЬНЫЙ заразл!вы; -йтельная болезнь зараз- л!вая хвароба; -ЙТЬ сов. прям., пе- рен. заразщь; -ИТЬСЯ заразщца. ЗАРЕГИСТР//ЦРОВАННЫЙ за- рэпстраваны;,-ЙРОВАТЬ сов. зарэ- пстраваць; -ИРОВАТЬСЯ зарэпст- равацца. ЗАРЕЗЕРВЙРОВА//ННЫЙ зарэ- зерваваны; -ТЬ сов. зарэзерваваць. ЗАРИН хим. зарын, -ну м. ЗАРОКОТАТЬ сов. заракатаць. ЗАРОСЛЬ ж зарасшк, -ку м; спло- шная з. суцэльны зараснЬс ЗАРЙ (сигнал) зара, -ры ж; вечер- няя з. вячэрняя зара; торжественная з. урачыстая зара; утренняя з. ра- ншшяя зара. ЗАРЯД зарад, -да м; наббй, -ббю м; атомный з. атамны зарад; вышибной з. вышпурвальны зарад; контакт- ный з. кантактнф зарад; кумулятив- ный з. кумулятыуны зарад; мета- тельный з. идальны зарад; наведён- ный з. наведзены зарад; неконтакт- ный з. некантакгны зарад; основной з. асноуны зарад; отрицательный з. адмоуны зарад; плоский з. плосю зарад; подрывной з. падрыуны за- рад; положительный з. дадатны за- рад; пороховой з. парахавы зарад; разрывной з. разрыуны зарад; ра- кетный твердотопливный з. ракетны цвердапалхуны зарад; снежный з. снежны зарад; сосредоточенный з. сканцэнтраваны зарад; термояде- рный з. тэрмаядзерны зарад; удли- нённый з. падбужаны зарад; фигур- ный з. фпурны зарад; фугасный з. фугасны зарад; ядерный з. ядзерны зарад. ЗАРЯД//КА в разн. знач. зарадка, -Ki ж\з. самолёта зарадка самалёта; -НЫЙ воен, и пр. зарадны; -ный ящик зарадная скрынка; -ЧИК спец, зарадчык, -ка м. ЗАРЯЖ//АНИЕ зараджанне, -ння ср; набхванне, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. зараджаць; -ать гранату зараджаць гранату; -АТЬСЯ возвр., страд, зараджацца; (о ружье — ещё) наСивацца; -АЮЩИЙ сущ. воен, за- раджалынчык, -ка м. ЗАРЯЖ//ЕННЫЙ, -ЁННЫЙ за- раджаны; разг, набггы. ЗАСАД//А в разн. знач. засада, -ды ж; з. в воздухе засада У паветры; зенитная з. зенггная засада; проти- вотанковая з. прощтанкавая (су- працьтанкавая) засада; -НЫЙ воен. засадны; -ный полк засадны полк. ЗАСЕДА//НИЕ пасяджэнне, -ння ср; -ТЕЛЬ засядацель, -ля м; -ТЬ несов. засядаць. ЗАСЁКА и ЗАСЕКА 1. (место после срубки леса) пасека, -Ki ж; 2. воен., ист. засека, -юж. ЗАСЕКА//НИЕ засяканне, -ння ср; -ТЬ несов. засякаць; -ть время за- сякаць час; -ть огневые точки за- сякаць агнявыя пункты. 119
ЗАСЕКРЕ//ТИТЬ сов. засакрэщць; -ЧЕННЫЙ засакрэчаны; -ченная связь засакрэчаная сувязь; -ЧИВА- НИЕ засакрэчванце, -ння ср; -ЧИ- ВАТЬ несов. засакрэчваць; -ЧИВА- ТЬСЯ страд, засакрэчвацца. ЗАСЕЛ/ДНИЕ засялённе, -ння ср; -ЁННОСТЬ засёленасць, -щ ж; -ЁННЫЙ заселены, мног. пазася- ляны; -ЙТЬ сов. засял1ць, мног. па- засяляць; -ИТЬСЯ засялщца, мног. пазасяляцца. ЗАСЕЧ//ЕННЫЙ, -ЁННЫЙ засё- чаны; -КА засёчка, -id ж; -ка по ориентирам засёчка па арыенщрах; -ка ядерных взрывов засёчка лазе- рных выбухау. ЗАСИГНАЛИТЬ сов. заснпалщь. ЗАСЛбн воен, заслон, -на м; -ЙТЬ сов. заслашць; -ИТЬСЯ заслашцца; -КА засланка, -Ki ж, -ОЧНЫЙ за- сданкавы; -ЯТЬ несов. засланйць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, засланяцца. ЗАСЛУу/ГА заслуга, -п ж; -ЖЕН- НО нареч. заслужана; -ЖЕННЫЙ заслужаны; -ЖИВАТЬ несов. за- слугбуваць; -ЖЙТЬ сов. заслужыць. ЗАСЛУШ//АННЫЙ заслуханы; -АТЬ сов. заслухаць; -АТЬСЯ за- слухацца; -ИВАНИЕ заслухбуван- не, -ння ср; -ИВАТЬ несов. за- слухбуваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, заслухбувацца. ЗАСНЙ//ТЫЙ фото, кино зняты; -ТЬ сов. зняць. ЗАСТАВА застава, -вы ж; боковая походная з. бакавая пахбдная заста- ва; головная з. галауная застава; по- граничная з. паграшчная застава; сторожевая з. вартавая застава; тыльная походная з. тыльная пахбд- ная застава. ЗАСТЁГ//ИВАНИЕ засцягванне, -ння ср; (при помощи пуговиц) зашгпльванне, -ння ср, зашгплянне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. засцягваць; (при помощи пуговиц) зашпшьваць, зашшляць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, засцягвацца; (при помощи пу- говиц) занппльвацца, зашпшйцца; -НУТЫЙ засцягнены; (при помощи пуговиц) зашшлены, мног. па- зашгйльваны, пазашгйляны. ЗАСТЕГНУТЬ сов. засцягнуць; (при помощи пуговиц) зашшлщь; -СЯ засцягнуцца; (при помощи пуговиц) заппплщца. ЗАСТЁЖКА 1. засцежка, -Ki ж; за- ншшька, -Ki ж; пружинная з. спружынная засцежка; 2. (деревян- ная) б!рка, -ю ж, цырубалка, -Ki ж. ЗАСТЙГ//НУТЫЙ заспёты; -НУТЬ сов. застаць, заспёць. ЗАСТЙЧЬ сов. застаць, заспёць. ЗАСТОНАТЬ сов. застагнаць. ЗАСТдПОР//ЕННЫЙ застбпара- ны; -ИВАТЬ несов. застапбрваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, застапбр- вацца; -ИТЬ сов. застбпарыць; -ИТЬСЯ застбпарыцца. ЗАСТРЕКОТАТЬ сов. застракатаць. ЗАСТРЕЛ//ЕННЫЙ застрэлены; -ЙТЬ сов. застрэлщь; -ЙТЬСЯ за- стрэлщца. ЗАСТРОЙКА ж забудова, -вы ж, забудбуля, -л! ж; забудаванне, -ння ср; бессистемная з. бесс!стэмная забудова; квартальная з. кварталь- ная забудова; рассредотбченная з. разгрупаваная забудова; рядовая з. радавая забудова. ЗАСТЫВА//НИЕ застывание, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. засты- ваць. ЗАСТЫВШИЙ прил. застылы. ЗАТА//ИВАТЬ несов. затбйваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, затбйвац- ца; -ЙТЬ сов. затащь; -ЙТЬСЯ за- тащца. ЗАТВбР (оружейный, пушечный) за- твор, -ра, м, замбк, -мкё м; авто- матический з. аутаматычны затвбр; вертикальный клиновой з. верти- кальны клшавы затвбр; горизо- нтальный клиновой з. гарызанталь- ны клшавы затвбр; качающийся з. xicTid затвбр; клиновой з. клшавы затвбр; лотковый з. латкбвы затвбр; неавтоматический з. неаутаматыч- ны затвбр; полуавтоматический з. пауаутаматычны затвбр; поперечно движущийся з. папярбчна рухбмы затвбр; поршневбй з. пбршневы за- 120
твбр; скользящий з. сл!згбтны (кбу- зю) затвор; з. оружия затвор зброь ЗАТЕМ//НЕНИЕ зацямнённе, -ння ср; -НЁННЫЙ зацёмнены, зацямнёны; -НИТЬ сов. зацямнщь. ЗАТИШЬЕ зацшпиа, -шша ср; з. перед боем зацпиша пёрад боем. ЗАТОНУ//ВШИЙ прил. патанулы, затанулы; -ТЬ сов. патануць, за- тануць. ЗАТОПЛЕНИЕ затаплённе, -ння ср; з. местности затаплённе мясцб- васщ. ЗАТбР в разн. знач. затор, -ру м. ЗАТРЁБОВА//НИЕ запатрабаван- не, -ння ср; -ННЫЙ запатрабава- ны; -ТЬ сов. запатрабаваць. ЗАТУХА//НИЕ затухание, -ння ср; загасанне, -ння ср; -ТЬ (о радиово- лнах) затухаць. ЗАТЫЛ//ОК м патылща, -цы ж; стоять в з. стаяць адзш за друпм (за адным); -ОЧНЫЙ патьипчны; -ЬНИК (у пулемёта) воен, затыль- hlk, -ка м. ЗАТЯГИВА//НИЕ зацягванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. зацягваць; -ТЬСЯ зацягвацца. ЗАТЯЖ//КА ав. зацяжка, -Ki ж; -нбй зацяжны; -ной выстрел за- цяжны выстрал; -ной прыжок ав. зацяжны скачок. ЗАУСЕНЕЦ м, ЗАУСЁНИЦА ж завусенща, -цы ж; задз!рына, -ны ж. ЗАФИКСЙРОВА//ННЫЙ зафпс- саваны; -ТЬ сов. заф!ксаваць. ЗАХВАТ м 1. в разн. знач. захоп, -пу м; (неоконч. — ещё) захбплгванне, -ння ср; з. инициативы захоп шщы- ятывы; з. объекта захоп аб’ёкта; з. пленных захоп палённых; з. рубежа захбп рубяжа; з. цели захоп цэл1; 2. техн, захват, -та м. ЗАХВАТ//НИЧЕСКИЙ захопнщю; -ннческая политика захбпнщкая палпъгка; -нические войны захбп- нщгая войны; -НЫЙ захбпны; -ЧИК захбпшк, -ка м. ЗАХВАТИТЬ сов. в разн. знач. заха- пщь, мног. пазахбпл1ваць. ЗАХВАТЫВАНИЕ захбплшанне, -ння ср. ЗАХВАЧЕННЫЙ в разн. знач. захбплены, мног. пазахбплшаны. ЗАХбд 1. (действие) захбд, -ду м; з. в тыл врага захбд у тыл вбрага; з. на посадку захбд на пасадку; з. на цель захбд на цэль; без -а в порт без заходу у порт; 2. (светира) захад, -ДУ м. ЗАХОДИТЬ несов. в разн. знач. захбдзщь. ЗАХОР//ОНЕНИЕ 1. пахаванне, -ння ср; 2. (отходов) захаванне, -ння ср; -ОНЕННЫЙ 1. пахавёны; 2. (об отходах) захаваны; -ОНЙТЬ сов. 1. (похоронить) пахавёць; 2. (отходы) захаваць. ЗАЦЁП м 1. (действие) зачбплаван- ие, -ння ср; 2. (крючок) зачбпка, -id ж, зачэп, -па лг, -ЛЁНИЕ ср 1. (действие) зачэплгванне, -ння ср; 2. (предмет) зачбпка, -id ж. ЗАЧЁТ (вид испытания) залпе, -ку м; -НЫЙ залпебвы. ЗДЧЕХЛ//ЁННЫЙ зачахлёны; -ИТЬ сов. зачахлщь. ЗАЧИСЛЕНИЕ зал!чэнне, -ння ср; з. в список воинской чёсти за- л!чэнне cnic вайскбвай часщ; з. на котловбе довольствие зал!чэнне на катлавбе забеспячэнне. ЗАЧЙСЛ//ЕННЫЙ запханы; -ИТЬ сов. в разн. знач. залхчыць; -ЯТЬ несов. в разн. знач. зал!чбць, залнваць. ЗАШВАРТбв//АННЫЙ зашвар- таваны; -АТЬ сов. мор. зашвар- таваць; -АТЬСЯ зашвартавёцца; -ЫВАТЬ несов. мор. зашвартбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, зашва- ртбувацца. ЗАШИФР6в//АННЫЙ зашыфра- ваны; -АТЬ сов. зашыфраваць; -КА ж зашыфрбука, -id ж; (неоконч. действие — обычно) зашыфрбуван- не, -ння ср; -ЫВАНИЕ зашыфрбу- ванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. зашыфрбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд. зашыфрбувацца. ЗАШТАТНЫЙ уст. заштатны; па- заштатны. 121
ЗАЩЁЛКА зашчапка, -ю ж; з. ма- газина зашчапка магазша; з. хому- тика зашчапка хамущка; пружинная з. спружынная зашчапка. ЗАЩЙТ//А 1. абарбна, -ны з. крепости абарбна крэпасщ; з. на- селения от оружия массового пора- жения абарбна насёльнщгва ад збрб! масавага паражэння; з. Отече- ства абарбна Айчыны; з. диссе- ртации абарбна дысертацьп; вы- ступать в чыё-либо -у выступаць у абарбну кагб-нёбудзь; свидетели -ы юр. сведи абарбны; броневая з. бра- нявая абарбна; вооружённая з. уз- броеная абарбна; инженерная з. шжынёрная абарбна; противоатом- ная з. прощатамная (супрацьатам- ная) абарбна; противобактерио- логйческая з. прощбакгэрыялапч- ная (супрацьбакгэрыялапчная) аба- рбна; противорадиационная з. про- щрадыяцййная (супрацьрадыяцый- ная) абарбна; противотанковая з. прощтёнкавая (супрацьтанкавая) аброна; 2. (предохранение) засця- рбга, -п ж; (охрана) ахова, -вы ж; для ~ы от солнца для засцярбп ад сбнца; меры социальной ~ы меры сацыяльнай засцярбп; под -ой пад ахбвай; з. животных и растений от оружия массового поражения ахова жывёл i раслш ад збрб! масавага па- ражэння; 3. источников воды от оружия массового поражения ахова крынщ вады ад збрб! масавага па- ражэння; з. от зажигательного ору- жия ахова ад запальнай збрб!; з. от самонаводящихся ракет ахова ад са- манавбдных ракет; з. от еамона- водящихся торпед ахова ад сама- навбдных тарпёд; з. продовольствия от оружия массового поражения ахбва прадукта? ад збрб! масавага паражэння; противохимическая з. прощх!м1чная (супрацьх!м1чная) ахова; противоэпидемическая з. прощэп!дэм1чная (супрацьэщцэмзч- ная) ахбва; химическая з. х!м!чная ахбва. ЗАЩИТЙТЕЛЬНЫЙ 1. абара- няльны, абарбнчы; 2. (предохрани- тельный) засцерагёльны, ахбуны. ЗАЩИТИТЬ сов. 1. абарашць; 2. (предохранить) засцерагчы; (охра- нить) ахаваць; 3. (диссертацию, проект, диплом) абаранщь; -СЯ 1. абаранщца; 2. (предохраниться) зас- церагчыся. ЗАЩЙТН//ИК в разн. знач. аба- рбнца, -цы м, абаронец, -нца м, за- стушпк, -ка jw; ~ЫЙ 1. абарбнны, -ое вооружение абароннае Узбраённе; 2. (предохранительный) засцерагальны; -ая одежда засцера- гёльнае адзённе; -ая окраска ахбу- ная афарббука; -ый цвет воен, ахбу- ны колер; -ые средства техн, ахбу- ныя србдк!; ~ые средства местности ахбуныя србдк! мясцовасщ; -ые со- оружения ахбуныя збудаванш. ЗАЩИЩАТЬ несов. 1. абараняць, баранщь; 2. (предохранять) засце- рагаць; (охранять) ахбуваць; 3. (дис- сертацию, проект, диплом) аба- раняць; -СЯ 1. абараняцца; 2. (пре- дохраняться) засцерагёцца. ЗАЩИЩЁН Н//ОСТЬ абарбне- насць, -щ ж; -ЫЙ 1. абарбнены; 2. засцярбжаны; ахавёны, ахбваны; 3. абарбнены; см. защитить. ЗАЙВ//КА заявка, -п ж; -ЛЁНИЕ ср заява, -вы ж; -ЛЕННЫЙ заявлены; -ЛЙТЬ несов. зая^ляць; -ЛИТЬСЯ заяуляцца; -ОЧНЫЙ заявачны. ЗВАНИЕ в разн. знач. званне, -ння ср\ з. Героя Советского Союза званне Героя Савёцкага Саюза; ад- миральское з. адм!ральскае званне; воинское з. вбшскае званне; ге- неральское з. генеральскае званне; офицёрское з. афщэрскае званне; очередное воинское з. чаргбвае вбшскае званне; сержантское з. ся- ржанцкае званне; старшинское з. старшынскае званне. ЗВЕЗДА зорка, -юж, зара, -ры ж\ «Маршальская 3.» «Маршальская Зорка»; Полярная з. Палярная зорка, орден Красной Звезды брдэн Чырвбнай Зорю. ЗВЁЗДНО,-СОЛНЕЧНЫЙ: з. орие- нтатор збркава-сбнечны арыен- татар. 122
ЗВЁЗДН//ОСТБ збрнасць, -щ ж; см. звёздный 2; -ЫЙ 1. {относящий- ся к звезде) збрачны, эоркавы; -ый дождь збркавы дождж; -ое скоп- ление астр, збркавае скапленне; 2. (усеянный звёздами) збрны; -ое нёбо збрнае нёба; -ый год астр, збрны год. ЗВЕЗДООБРАЗНЫЙ зоркападбб- ны. ЗВЕЗДОПАД зарапад, -ду м. ЗВЁЗДОЧКА уменыи. збрачка, -Ki ж. ЗВЕНб ср в разн. знач. звянб, -на ср, мн. звёны, -на^; з. газовых сетей звянб газавых сётак; з. дозиме- трического контроля звянб дазхме- трычнага кантрблю; з. мостя звянб моста; з. обслуживания убежищ звя- нб абслугбування схбвппча^; з. обслуживания укрытий звянб абслу- гбування укрыццяу; з. подвозя звя- нб падвбзу; з. радиационной и химической развёдки звянб радыя- цыйнай i хвбчнай развёдю; з. сан- техников звянб сантэхнгкау; з. связи звянб сувязц з. связи и развёдки звянб сувяз! i разведку з. тыла звянб тылу; з. управления и раз- вёдки звянб юравання i разведи; з. фоторазведки звянб фотаразвёдга; аварийно-техническое з. аварыйна- тэхшчнае звянб; авиационное з. авь яцыйнае звянб; дозорное з. да- збрнае звянб; компрёссорное з. кам- прэсарнае звянб; противопожарное з. процшажАрнае (супрацьпажар- нае) звянб; разведывательное з. раз- вёдвальнае звянб; спасательное з. выратавальнае звянб; телефонно- телеграфное з. тэлефбнна-тэле- графнае звянб. ЗВУК в разн. знач. тук, род туку м; -ОВОЙ тукавы; -овбй барьёр гу- кавы бар’ёр; -овбй порог гукавы парбг; -овой пост тукавы пост; -овая связь гукавая сувязь. ЗВУКОВОСПРОИЗВ//ЕДЁНИЕ спец, тукаузнаулённе, -ння ср; -ОДЙЩИИ прил. спец, тукаузнау- ляльны. ЗВУКО//ЗАПИСЬШАЮЩИЙ прил. гуказатпсны; -записывающая аппа- ратура гуказашсная апаратура; -ЗАПИСЬ ж гуказашс, -су м. ЗВУКОМАСКИРбвКА воен, гука- мастарбука, -id ж. ЗВУКОМ//ЕТРЙЧЕСКИЙ гука- метрычны; -етрйческая стадия ту- каметрычная станцыя; -ЕТРИЯ спец, тукамётрыя, -рыт ж. звуконепроницАем//ость гуканепранпсальнасць, -щ ж; -ЫЙ туканепранпсёльны. ЗВУКОПОДВ6ДН//ЫЙ гукапад- вбдны; з. канйл гукападвбдны ка- нал; -ая связь тукападвбдная с$г- вязь. ЗВУКОУЛ//АВЛИВАТЕЛЬ воен., ав. гукаулб^нйс, -ка м; -АВЛИВА- ЮЩИИ прил. спец. гукаулбуны. ЗДАНИЕ ср будынак, -нка м; адми- нистративное з. адмппстрацыйны будынак; гражданское з. грамадзян- cKi будынак; общественное з. гра- мадсю будынак; промышленное з. прамыслбвы будынак. здрАви//е уст. зд&роуъ ср; -я желаю (желаем)! дббрага здарб^я! ЗЕМЛЕР6ЙН//ЫЙ землярыйны; -ые машины землярыйныя машы- ны. ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ ср землетра- сённе, -ння ср, землятрус, -су м. ЗЕМЛ//Й в разн. знач. зямля, -л! ж; з. горит под ногами зямля гарыць пад нагам!; из-под ~й достать з-пад зямл1 дастбць (выкапаць); ничейная з. шчыйная зямля; сровнять с -ей зраунаваць з зямлёй; стереть с лица -й сцёрщ (змёсщ) з твару зямл!. ЗЕМЛЙН//КА зямлянка, -га ж; ~6Й земляны. ЗЕМЛЯНОЧНЫЙ зямляначны. ЗЕМНбЙ зямны; з. магнетйзм физ. зямны магнетызм; з. эллипсоид мат. зямны элшсбщ. ЗЕНИТ астр., перен. зенгг, -ту м. ЗЕНИТНО-АРТИЛЛЕРЙЙСК//ИЙ: -ие приборы зештна-артылерыйсюя прыборы. ЗЕНЙТНО-РАКЁТН//ЫЙ: -ое прикрытие зенпна-ракётнае пры- крытщё. 123
ЗЕНИТН//ЫЙ зештны^ з. артил- лерийский комплекс зештны арты- лерыйсю комплекс; з. ракетный комплекс зештны ракетны комп- лекс; -ая артиллерийская группа зе- штная артылерыйская група; -ая артиллерия зенпная артылёрыя; -ая пулемётная установка зенпная ку- лямётная Установка; -ая самоход- ная установка зенпная самахбдная Установка; -ая управляемая ракета зенпная юруемая (юравальная) ра- кета; -ое орудие зенпная гармата; -ое ракётно-артнллерийское при- крытие зенпнае ракетна-артыле- рыйскае прыкрыццё; -ые ракетные войска зештныя ракётныя вбйсю. ЗЕНЙТ-ТЕЛЕСКбП аст])., геод. зенп-тэлескбп, род, зенпа-тэле- скбпа м. ЗЕНИТЧИК воен, зештчык, -ка м. ЗЕНЙЦ//А уст. зрэнка, -Ki ж; бе- речь (хранить) как -у ока берагчы як зрэнку вока. ЗЕРНОФУРАЖ с.-х. зернефураж, -жу м; -НЫЙ с.-х. зернефуражны. зигзАг зпзаг, -га м; -ОМ нареч. зпзагам. ЗЛОУПОТРЕБ//ЙТЬ сов. злоу- жыць; -ЛЁНИЕ злоужыванне, -ння ср; -лёние властью злоужыванне уладай; -лёние служебным поло- жёнием злоужыванне службовым станбвппчам; -ЛЙТЬ несов. злоу- жываць. ЗМЕЙКА ав. змейка, -Ki ж. ЗНАК знак, род. знака м; з. морской навигационной обстановки знак марскбга навпацыйнага станбвь шча; з. ограждения знак засцярбп; з. опасности знак небяспёю; з. отличия знак узнагарбды; внемас- штабный условный з. пазамаштаб- ны умбуны знак; воинские знаки различия вбшсюя знаю адрбзнення; геодезический з. геадэзшны знак; дорожный з. дарбжны знак; запо- лняющий з. запауняльны знак; зна- ки различия военнослужащих знаю адрбзнення вайскбуцау; контурный условный з. контурны Умбуны знак; линёйный условный з. лшёйны умбуны знак; личный з. асабтсты знак; масштабный условный з. ма- штабны Умбуны знак; нагрудный з. нагрудны знак; нагрудный з. отли- чия нагрудны знак адрбзнення; на- рукавные знаки различия нарукау- ныя знаю адрбзнення; нарукавный з. нарукауны знак; номерной з. ну- марны знак; опознавательный з. апазнавальны знак; офицёрский з афщэрсю знак; посадочный з. паса- дачны знак; почётный з. ганарбвы знак; пояснительный условный з. паясняльны умбуны знак; преду- преждающий з. папераджальны знак; специальный условный з. спе- цыяльны умбуны знак; топогра- фический з. тапаграф1чны знак; то- пографический условный з. тапа- граф1чны умбуны знак; условный з. умоуны знак. ЗНАМЕНАТЕЛЬ мат. назбунпс, -ка м; общий з. агульны назбунпс. ЗНАМЕНАТЕЛЬ//НОСТЬ знамя- нальнасць, -щ ж; характэрнасць, -Hi ж; ~ый знамянальны; па- казальны; характерны. ЗНАМЕНИТ//ОСТЬ славутасць, -щ ж; -ЫЙ славуты; (выдающийся) выдатны. ЗНАМЕНОВАТЬ несов. азна^п», свёдчыць; -СЯ азначацца; вы ляцца. ЗНАМЕНбСЕЦ сцяганбсец, -сца м; знаменосцы воинской славы сця- ганбсцы вбшскай славы. ЗНАМЁНЩИК сцяганбсец, -сца м. ЗНАМЯ ср в разн. знач. сцяг, род. сцйга м; з. Победы сцяг Перамбп, Боевое 3. Баявы Сцяг; почётное з. ганарбвы сцяг. ЗНАНИЯ мн. веды, -дау ед. нет; воённые з. ваённыя веды. ЗНАЧЕНИЕ значэнне, -ння ср; абсолютное з. абсалютнае значэнне; истинное з. сапрауднае значэнне; конёчное з. канчаткбвае значэнне; начальное з. пачаткбвае значэнне; предёльное з. грашчнае значэнне; срёднее з. сярэдняе значэнне; угло- вое з. вуглавбе значэнне; численное, числовое з. лисавае значэнне. 124
ЗНАчбк м значок, -чка м; (поме- та — ещё) памёта, -ты ж, метка, -Ki ж. ЗОМАН хим. заман, -ну м. ЗбНА зона, -ны ж; з. боевых действий зона баявых дзеянняу; з. дежурства в воздухе зона дзяжур- ства $ павётры; з. действия зона дзеяння; з. заграждений зона за- гарбд; з. заражения зона заражэння; з. затопления зона затаплёння; з. молчания зона ма^чання; з. на- ведения истребительной авиации зона навядзёння зшшчальнай авш- цьй; з. непосредственного заражения зона непасрэднага заражэння; з. обороны зона абарбны; з. обстрела зона абстрэлу; з. ожидания зона чакання; з. опасного заражения зо- на небяспёчнага заражэння; з. па- трулирования зона патрулявання; з. ПВО зона ППА (СПА); з. пере- хвата зона перахбпл!вання; з. пода- вления зона падаулёння; з. полных разрушений зона пбуных разбурэн- няу; з. поражения зона паражэння; з. прикрытия зона прыкрыцця; з. противолодочного обеспечения зона прощлбдачнага (супрацьлбдачнага) забяспячэння; з. пуска зенитных управляемых ракет зона пуску зе- Н1тных юруемых (Правильных) ра- кет; з. радиоактивного заражения зона радыеактыунага заражэння; з. радиолокационного обнаружения зона радыёлакацыйнага выяулёння; з. радиолокационного целеуказания зона радыёлакацыйнага цэлеука- зання; з. разрушений, завалов, по- жаров зона разбурэнняу завала?, пажарау; з. распространения зона распаусюджвання; з. распростране- ния заражённого воздуха зона рас- паусюджання заражанага павётра; з. связи зона сувяз!; з. сильного за- ражения зона мбцнага заражэння; з. сильных разрушений зона модных разбурэнняу; з. слабых разрушений зона слабых разбурэнняу; з. со- здания радиоэлектронных помех зона стварэння радыёэлекгрбнных перашкбд; з. сплошного огня зона суцэльнага агню* з. умеренного за- ражения збна умеранага заражэння; з. эвакуации зона эвакуёцъп; деми- литаризованная з. дэмиптарызава- ная зона; загородная з. загарадная зона; запретная з. забаронная зона; координатная з. каардынатная зона; мёртвая з. мёртвая зона; огневая з. агнявая зона. ЗОНАЛЬНО-ОБЪ<£КТОВ//ЫЙ: -ая противовоздушная оборона заналь- на-аб’ёктавая процшавётраная (су- працьпавётраная) абарбна. ЗОНАЛЬН//ОСТЬ занальнасць, -щ ж; -ЫИ занальны; -ая противо- воздушная оборона запальная про- цшавётраная (супрацьпавётраная) абарбна. ЗОНД техн, и пр. зонд, род. зонда jw; -ИРОВАНИЕ зандзфаванне, -ння ср; -йрование атмосферы зандзфаванне атмасфёры; жирова- ние ионосферы зандзфаванне iana- сфёры; -ЙРОВАТЬ несов. зацдзфа- ваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, зан- дзфавацца; -ИРЙВКА зандз!рбука, -Ki ж. ЗбРКО нареч. 1. зорка; 2. прашк- лхва; шльна. ЗРАЧбк м зрэнка, -Ki ЗРЙТЕЛЬН//ЫЙ 1. (прил. к эре- нне) зрбкавы; з. нерв анат. зрбкавы нерв; -ая память зрбкавая памяць; -ая связь зрбкавая сувязь; 2. (пред- назначенный для зрения) глядзёльны; з. зал глядзёльная зала, зала для гледачбу; -ая труба уст. падзбрная (глядзёльная) труба. ЗУБЙ//ЛО техн, зубыа, -ла ср; -ЛЬНЫЙ зубшьны. ЗУБЧАТКА техн, зубчатка, -Ki ж. ЗУБЧАТЫЙ зубчасты. ЗУММЕР эл. зумер, -ра м; -ИТЬ несов. зумерыць. ЗЮЙД мор., метеор, зюйд, род. зюйду м. ЗЮЙД-ВЁСТ мор., метеор, зюйд- вест, -ту м. зюйд-бст мор., метеор, зюйд- бст, -ту м. 125
и ИГЛА 1. цблка, -Ki ж; (толстая, для грубого шитья) шаршатка, -Ki ж; машинная и. машынная ггблка; хирургическая и. хфурпчная ггблка; рогожная и. шаршатка, рагбжная полка; 2. (у растений) калючка, -id ж; (у хвойных) шыпулька, -Ki ж, плща, -цы ж; 3. (у животных) ка- лючка, -Ki ж\ 4. (у циркуля) полка, -id ж; 5.: морская и. зоол. марская полка; 6.: адмиралтейская и. адм1- ралцёйсю шпить. ИГЛОТЕРАП//ЁВТ полкатэра- пёут, -та м; -ЙЯ мед. полкатэрапш, -nii ж. ИГЛОУКАЛЫВАНИЕ мед. йолка- укблванне, -ння ср. ИГРА гульня, -ш ж; военная и. ваенная гульня; военная и. на кар- тах ваенная гульня на картах; воен- но-спортивная и. ваённа-спартыу- ная гульня. ИДЕАЛ щэал, -лу м. ИДЕЙНО-ВОСПИТАТЕЛЬНЫЙ щэйна-выхаваучы. ИДЕЙНО-НРАВСТВЕННЫЙ щэй- на-марал ьны. ИДЕНТИФИКАЦИЯ книжн. щэ- нтыфнсацыя, -цьп ж; и. боепри- пасов щэнтыфпсацыя боепрыпасау; -ИЦЙРОВАННЫЙ щэнтыфпса- ваны; -ИЦЙРОВАТЬсоя. и несов. щэнтыфпсаваць; -ИЦЙРОВАТЬСЯ несов. 1. щэнтыфпсавацца; 2. страд. щэнтыфпсавацца. ИДЕНТЙЧН//О нареч. щэнтычна; -ОСТЬ щэнтычнасць, -щ ж; -ЫИ щэнтычны. иде6л//ог щэблаг, -га м; -огй- ЧЕСКИ нареч. щэалапчна; -ОГЙ- ЧЕСКИЙ щэалапчны; логическая борьба щэалапчная барацьба; логи- ческая диверсия щэалапчная ди- версия; -бгия щэалбпя, -rii ж; военная -огня ваенная щэалбпя; враждебная -огня варбжая щэ- албпя. ИДЕЯ щэя, род. игэ! ж, навязчивая и. неадчэпная (назбйлгвая) щэя; ру- ководящая и. юруючая щэя. ИЗБАВЙТЕЛЬ збавщель, -ля м; (спаситель) ратаушк, -ка м; (освобо- дитель) вызвалщель, -ля м. ИЗБЕГАТЬ несов. пазбягаць (каго- чаго); унпсаць (каго-чаго); (уклоня- ться) ухшяцца (ад-чаго); и. стол- кновений пазбягаць (унпсаць) суты- кнённяу. ИЗБЕЖАТЬ сов. пазбёгнуть (каго- чаго); ушкнуть (каго-чаго); (уклони- ться) ухшцца (ад чаго). ИЗБИРАТЕЛЬ выбаршчык, -ка м; -НЫЙ 1. выбарчы; всеобщее -ное право усеагульнае выбарчае права; -ный участок выбарчы участак; 2. спец. выб!ральны; -ное свойство света выбтральная уласцшасць свя- тла. ИЗБИРАТЬ несов. 1. выбграць;, и. кратчайшее расстояние выб!раць найкарацёйшую адлёгласць; 2. (кем-чем, кого — выбирать голосо- ванием) выб!раць; и. председателем профкома выб!раць старшынёй пра- фкбма. ИЗБЫТОЧН//ОСТБ ж лшгак, -шку м; -ЫЙ 1. (излишний) зал!шн1, лили!; -ое давление залппш щек; 2. (изобильный) багаты. ЙЗВЕСТЬ вапна, -ны ж; гашёная и. гашаная вапна; негашёная й. нягашаная вапна; хлорная й. хлор- ная вапна. ИЗВЕЩ//ЁНИЕ ср 1. (действие) паведамлённе, -ння ср, апавя- шчэнне, -ння ср, наказ, -зу м; 2. (документ) паведамлённе, -ння ср; -ЁННЫЙ павёдамлены, апавё- шчаны. ИЗВЛЕКАТЕЛЬ даставальнпс, -ка м. ИЗВЛ//ЕКАТЬ несов. (доставать из чего-л)г даставаць; выцягваць; вымаць; ~ЕЧЬ сов. (достать) да- стаць; выцягнуць; выняць; -ёчь пулю из тела выняць (дастаць) кулю 126
з цела; -ёчь меч из ножей выця- гнуць (выняць) меч з нбжнау. ИЗВНЁ нареч. звонку; знадвбрку. ИЗГИБ в разн. знач. выпн, -ну м, выпб, -бу м. ИЗГОТОВИТЕЛЬ вырабляльшк, -ка м; вытвбрца, -цы м. ИЗГОТ//6ВИТЬ сов. (выработать; произвести) вырабщь; зрабщь; -бвИТЬСЯ (подготовиться) пад- рыхтавацца; ~6ВКА гатбунасць, -сщ ж, -овка для метания гранат гатбунасць для юдання гранат; -бвка к бою гатбунасць да ббю; -бвка к стрельбе гатбунасць да стральбы; -бвка стрелка гатбунасць стралка; взять оружие на -бвку узяць зброю напагатбУ; -ОВЛЁ- НИЕ ср 1. (производство) выраб, -бу м; -овлённе консервов выраб кансервау; 2. воен, падрыхтаванне, -ння ср; обеспечить время для -овления к бою забяспёчыць час для падрыхтавання да бою; 3. (стряпня) гатаванне, -ння ср; за- ниматься -овлёнием пищи займацца гатаваннем ёжы; -ОВЛЯТЬ несов. 1. (вырабатывать, производить) вы- рабляць; рабщь; 2. (подготовлять) падрыхтбуваць; -овлять ружье (к бою) падрыхтбуваць стрэльбу (да бою); t 3. (стряпать) гатаваць; -ОВЛЯТЬСЯ (подготавливаться) падрыхтбувацца. ИЗДЕвАт//ЕЛЬСКИ нареч. здзёк- л!ва; -ЕЛЬСКИЙ здзекл!вы; -ЕЛЬ- СТВО ср здзек, род. здзёку м, мн. здзёга, -кау; -ЬСЯ несов. здзёкавац- ца (з каго-чаго). ИЗДЕЛИЕ ср (продукт, производ- ство) выраб, -бу м. ИЗЖИВА//НИЕ зжыванне, -ння ср; выкаранённе, -ння ср; см. изживать 1; -ТЬ несов. 1. зжываць; (искоренять) выкараняць; 2. (выхо- дить из употребления) выхбдзщь з ужытку; (отмирать) адм!раць. ИЗЖИТЬ сов. 1. зжыць; (искоре- нить) выкаранщь; 2. (выйти из упо- требления) выйсщ з ужытку; (отме- реть) адмёрщ. ИЗЛЁТ: на -е пры канцы лёту; п^ля на ~е бьет слабо куля пры канцы лёту б’е слаба; -НЫЙ канцалётны; -ное пространство канцалётная прастбра. ИЗЛЕЧЁН//ИЕ 1. (действие) ля- чэнне, -ння ср; находиться на -ии знахбдз!цца налячэнш; 2. (выздоро- вление) вылячэнне, -ння ср. ИЗЛЁЧ//ЕННЫЙ вылечаны; (о ране, язве) загбены; -ИВАТЬ несов. вылёчваць; (рану, язву и т.п.) гащь, загбйваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, в^лёчвацца; гащца, загбй- вацца; -ИМОСТЬ вылёчн^сць, -щ ж; -ИМЫЙ вылёчны; -ИТЬ сов. вылечыць, мног. павылёчваць; (ра- ну, язву) загащь, мног. пазагбйваць. ИЗЛЙШ//ЕК м 1. (остаток) лппак, -шку м; наличие -ков наяУ- насць л1ШкаУ; 2. (чрезмерное количе- ство) празмёрнасць, -щ ж^ -ЕСТ- ВО ср (чрезмерность) празмернасць, -щ ж; -ЕСТВОВАТЬ несов. не вёдаць мёры, ужываць праз мёру. ИЗЛбм злом, род. злому м; (реки, дороги) залом, -му м; (поворот) за- варбт, -ту м; паварбт, -ту м. ИЗЛУЧАТЕЛЬ спец, выпрамяняль- шк, -ка м; выпрамёньвалыпк, -ка м; -НЫЙ спец, выпрамяняльны, выпрамёньвальны; -ная способ- ность выпрамяняльная (выпра- мёньвальная) здбльнасць. ИЗЛУЧ//АТБ несов. выпрамяняць, выпрамёньваць; (выделять) вылу- чаць; -ЁНИЕ выпрамянённе, -ння ср, выпрамёньванне, -ння ср; вторичное -ёние другаснае выпра- мянённе (выпрамёньванне); инфра- красное -ёние шфрачырвбнае вы- прамянённе (выпрамёньванне); ио- низирующее -ёние шнЬуючае вы- прамянённе (выпрамёньванне); корпускулярное -ёние карпускуияр- нае выпрамянённе (выпрамёньван- не); проникающее -ёние пра- шкальнае выпрамянённе (вы- прамёньванне); радиоактивное -ёние радыеакгыунае выпрамянён- не (выпрамёньванне); рентгенов- ское -ёние рэнтгёнаускае выпра- мянённе (выпрамёньванне); све- 127
товбе -ёние светлавбе выпрамянён- не (выпрамёньванне); тепловое -ёние цеплавбе выпрамянённе (вы- прамёньванне); ультрафиолетовое -ёние ультраф!ялётавае выпрамя- нённе (выпрамёньванне); электро- магнитное -ёние электрамагнТтнае выпрамянённе (выпрамёньванне). ИЗЛ^ЧИ//НА ж лукавша, -ны ж; лука, -к! ж; (изгиб) выпн, -ну м; выпб, -бу; (излом) залом, -му м; -СТЫЙ лукаваты. ИЗЛУЧИТЬ сов. выпраменщь; (вы- делить) вылучыць. ИЗМЕНА ж здрада, -ды ж; (преда- тельство) здраднштва, -ва ср; пра- дажншдва, -ва ср; и. Родине здрада Радзше; государственная и. дзя- ржауная здрада. ИЗМЕН//ЁНИЕ ср змёна, -ны ж, змянённе, -ння ср- (перемена) пе- рамёна, -ны ж; -ЕННЫЙ змёне- ны; перамёнены. ИЗМЕНИТЬ сов. (кому-чему) здра- дз!ць. ИЗМЁННИ//К здраднж, -ка м; -ЧЕСКИ нареч. здрадлша, па- здраднщку; -ЧЕСКЙИ здраднщю; (предательский) здрадл!вы, здрад- ны; -ЧЕСТВО здраднштва, -ва ср. ИЗМЕРЕНИЕ 1. (действие) мёран- не, -ння ср, вымёрванне, -ння ср, вымярэнне, -ння ср; 2. мат. и пр. вымярэнне, -ння ср; и. расстояний вымярэнне адлёгласцей. ИЗМЕР//ЙМОСТЬ вымёрнасць, -щ ж; -ЙМЫЙ вымёрны; -ЙТЕЛЬ вымярёльшк, -ка м, вымёрнпс, -ка м; -йтель видимости вымяралыпк бачнасщ; -йтель дальности вы- мяральнпс далёкасщ; -йтель мощно- сти дозы вымяралыпк магутнасщ дозы. ИЗМЕРЙТЕЛЬНО-ВЫЧИСЛЙТЕ- ЛЬНЫЙ: и. комплекс полигона вы- мяральна-вьипчальны комплекс па- лнбна. ИЗМЕРИТЕЛБН//ЫЙ вымяраль- ны, вымёрны; и. комплекс космо- дрома вымяральны комплекс кас- мадрбма; -ые приборы вымяраль- ныя прыббры. ИЗМЕР//ИТЬ сов. змёраць, выме- раць, мног. парымяраць; (обмерить) абмёраць; -ЯТЬ несов. мераць, вымёрваць, вымяраць; (обмерять) абмёрваць, абмяраць; -ЯТЬСЯ страд, мёрацца, вымёрвацца, вымя- рацца; абмёрвацца, абмярацца. ИЗНбС зное, род. знбеу м; и. оборудования зное абсталявання; испытание на и. выпрабаванне на зное; -ИТЬ сов. знаешь; -ЙТЬСЯ знасшна. ИЗНОСОСТ6ЙК//ИЙ техн, зно- састбйю; -ОСТЬ техн, зноса- стбйкасць, -щ ж. ИЗНОСОУСТбЙЧИВ//ОСТЬ техн. зносаустоймвасць, -щ ж; ~ый зносаустойл1вы. изн6шенн//ость знбшанасць, -Hi ж, -ЫЙ знбшаны. ИЗНУР//ЁНИЕ ср 1. (действие) мардаванне, -ння ср; змбрванне, -ння ср; зняешьванне, -ння ср; 2. (состояние) змардаванасць, -Hi ж; зморанасць, -щ ж; знясшенне, -ння ср; -ЁН НОСТЬ змардава- насць, -ui ж; зморанасць, -щ ж знясшенасць, -щ ж, -ЕННЫЙ змардаваны; змбраны; знясыены; -ЙТЕЛЬНОСТЬ цяжкасць, -щ ж, -ИТЕЛЬНЫЙ цяжю, знясыьва- ючы; -яющий прил. (тяжёлый) цяжга; (сильно действующий) ня- сцёрпны, страшэнны; -яющий труд цяжкая праца; -яющая жара стра- ша иная гарачыня (спякота). ИЗОБАРА спец. i3a6apa, -ры ж. ИЗОБАТА геогр. 1забата, -ты ж. ИЗОБРАЖЕНИЕ ср 1. (действие) адлюстраванне, -ння ср; (в художе- ственном произведении, кино, теа- тре — ещё) паказ, -зу м; карто- графическое и. местности карта- графннае адлюстраванне мясцо- васш; 2. (то, что изображено: худо- жественное — общее понятие) вы- ява, -вы ж; вобразатвор, -ра м; (знака, символа, предмета, геоме- трической фигуры и т.п.) вщарыс, -са м; иск. выява, -вы ж, и. воина выява (вобразатвор) воша; скуль- птурное и. скулытгурны вобраза- 128
твбр; и. чайника на вывеске вщарыс чайшка на шыльдзе; и. герба Bi- дарыс герба. ИЗОБРЕ//СТЙ сов. вынайсщ; (придумать) прыдумаць; -ТАТЕЛЬ вынахбднпс, -ка м, вынахбдца, -цы м; -ТАТЕЛЬНИЦА вынахбднща, -цы ж; -ТАТЕЛЬНОСТЬ вынахбд- лтвасць, -щ ж;, -ТАТЕЛЬНЫЙ вы- нахбдл!вы; -ТАТЕЛЬСКИЙ вына- хбднщю; -ТАТЕЛЬСТВО вынахбд- ншдва, -ва ср; -тательство и рацио- нализация в вооружённых силах вы- нахбднштва i рацыянал!зацыя ва узброеных ситах; -ТАТЬ несов. вы- нахбдзщь;, (придумывать) прыдум- ваць; -ТАТЬСЯ страд. t вынахб- дзщца; прыдумляцца; -ТЕНИЕ ср 1. (действие) вынахб детва, -ва ср; 2. (то, что изобретено) вынахбдка, -Ki ж; -ТЁННЫЙ вынайдзены; пры- думаны. ИЗОГАЛИНА геогр. Ьагалша, -на ж. ИЗОГЙПСА геогр. iaarinca, -сы ж. из6гн//утость выгнутасць, -щ ж; -УТЫЙ выгнуты, сагнуты; -УТЬ сов. выгнуць, мног. павып- наць, сагнуць. ИЗОГбНА метеор. 1загбна, -ны ж. ИЗОКЛИНА метеор. 1заклша, -ны ж. ИЗОЛИНИЯ метеор. валшы, -ни ИЗОЛЙТОР Ьалятар -ра м; -НЫЙ эл. и пр. палятарны. ИЗОЛЯЦИбнНО-ОГРАНИЧЙТЕ- ЛБН//ЫИ: ~ые мероприятия iaa- ляцыйна-абмежавальныя мерапры- ёмствы. ИЗОЛ//ЯЦИбННЫЙ 1заляцый- ны; -яцибнная, лента эл. 1заляцый- ная стужка; -ЯЦИЯ в разн. знач. 1заляцыя, -цьй ж; -яция района бо- евых действий Ьаляцыя раёна ба- явых дзёянняу. ИЗОТЁРМА метеор., физ. ватбрма, -мы ж. ИЗОТбП хим. Ьатбп, -пу м; долго- живущий изотоп доугажывучы ва- тбп; короткоживущий и. каротка- жывучы ватбп; -НЫЙ ватопны. ИЗРАСХЙДОВА//НИЕ раехбда- ванне, -ння ср; -ННЫЙ зраехбда- ваны, раехбдаваны; ~ТЬ сов. зра- ехбдаваць, раехбдаваць; -ТЬСЯ зраехбдавацца, раехбдавацца, (прийти к концу — ещё) выйсщ, кончыцца. ИЗРЕШЕТИТЬ сов. здз!равщь, зра- шэщць; -СЯ здз!рав!цца, зрашэ- цпща. ИЗРУБАТЬ несов. сячы; ~СЯ страд, сячыся. ИЗРУБИТЬ сов. пасячы. ИЗР^ЪЛЕННЫЙ пасечаны. ИЗУЧЁН//ИЕ вывучбнне, -ння ср; и. местности вывучбнне мясцбвас- щ; и. обстанбвки вывучбнне абста- вш (станбвппча); -НЫЙ вывучаны. ИЛ м глей, род. глею м; буза, -зы ж; мул, род. мулу м; -ИСТЫЙ глёгсты; мулаваты. ИЛЛЮМИНАТОР I (окно) 1ЛЮ- мшатар, -рал/. ИЛЛЮМИНАТОР II (пиротехник, художник) итюмшатар, -ра м. ИЛЛЮМИН//АЦИбнНЫЙ 1ЛЮ- мшацыйны; -АЦИЯ шюмшацыя, -цьй ж. ИМЕНН//0Й 1мянны; -бе оружие 1мянная зброя. ИМИТАТОР iMiraTap, -ра м; -СКИЙ iMiTarapcKi. ИМИТАЦИбННО-ТРЕНИРбвОЧ- Н//ЫЙ 1мггацыйна-трэшровачны; ~ые средства 1мггацыйна-трэшр6ва- чныя србдкТ ИМИТ//АЦИднНЫЙ шггацый- ны; -ацибнные средства 1мггацый- ныя ербдю; -АЦИЯ 1мпацыя, -цьй ж; -ИРОВАНИЕ тмлаваНне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ тмггаваны; -ЙРОВАТЬ несов. гмйаваць; -ИРОВАТЬСЯ страд. 1мггавацца; -ИРУЮЩИЙ 1. прич. як! (што) iMiiye; 2. прил. 1мпуючы; -йрующие помехи 1мггуючыя перашкбды. ИММЕЛЬМАН ав. ймельман, -на м. ИММОБИЛИЗ//АЦИЯ мед., эк. 1мабитвацыя, -цьй ж; -ЙРОВАН- 5 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 129
НЫЙ шабипзаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. мед., эк. шабишаваць. ИММУНИ//?АЦИ6ННЫЙ !муш- зацыйны; -ЗАЦИЯ мед., юр. !му- шзацыя, -цы! ж; -ЗИРОВАННЫЙ шутпзавАны; -ЗЙРОВАТЬ несов. мед., юр. шушзаваць; -ЗЙРОВА- ТЬСЯ шушсавацца; -ТЁТ в разн. знач. 1мунпэт, -ту м\ -тет корабля (судна) шунггэт карабля (судна). ИММУННЫЙ в разн. знач. !мун- ны. ЙМПОРТ шпарт, -ту м\ -ЁР спец. шпарцёр, -ра м\ -ЙРОВАНИЕ шпартаванне, -ння ср-, -ЙРОВАН- НЫИ шпартаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. шпартаваць; -ИРОВА- ТЬСЯ несов. страд, шпартавацца; -НЫЙ шпаргны. ЙМПУЛЬС в разн. знач. шпульс, -су м; командный и. камандны шпульс; опознавательный й. апа- знавальны шпульс; отражённый и. адлюстраваны (адбггы) шпульс; электромагнитный t й. элекграма- гн1тны шпульс; -ATOP шпульса- тар, -ра м; -ЙВНЫЙ шпульс1^ны; -НЫИ шпульсны; -ная система управления шпульсная с!стэма к!ра- вання; -ная техника шпульсная тэхнжа; -ное излучение шпульснае выпрамяненне. ИМУЩЕСТВО ср маёмасць, -щ ж\ аварийно-спасательное и. аварий- на-выратавальная маёмасць; авиа- ционное и. ав!яцыйная маёмасць; авиационно-техническое и. авш- цыйна-тэхшчная маёмасць; авто- бронетанковое и. аутабранятанкавая маёмасць; автомобильное и. аута- мабшьная маёмасць; бронетанковое и. бранятанкавая маёмасць; ве- щевое и. рэчавая маёмасць; военное и. ваенная маёмасць; военно-те- хническое и. ваённа-тэхтчная маё- масць; государственное и. дзяр- жауная маёмасць; движимое и. рухбмая маёмасць; инженерное и. шжынёрная маёмасць; казённое и. казённая маёмасць; квартирное и. кватэрная маёмасць; личное и. асаб1стая маёмасць; медицйнское и. медыцынская маёмасць; нарбдное и. народная маёмасць; нетабельное и. нятабельная маёмасць; расходное и. расходная маёмасць; табельное и. табельная маёмасць; трофейное и. трафёйная маёмасць; шкиперское и. ппаперская маёмасць. ИНВАЛЙД швалщ, -да м\ и. Ве- ликой Отечественной войны швалщ Вялпсай Айчыннай вайны; и. военной службы швалщ ваённай службы; -НОСТЬ швалщнасць, -щ ж; -НЫЙ швалщны. ИНВЕНТАРИЗАЦИЯ, швентары- зацыя, -цьп ж. ИНВЕНТАРЬ швентар, -ру м\ казарменный и. казарменны шве- нтар; противопожарный и. процша- жарны (супрацьпажарны) швентар; спортивный и. спартыуны швентар. ИНДЕКСАЦИЯ спец. !ндэксацыя, -цы! ж\ и. горючего шдэксацыя гаручага. ИНДИВИДУАлЬН//ЫЙ в разн. знач. щдывщуальны; и. подход шдывщуальны падыхбд; и. план щдывщуальны план; и. перевязо- чный пакет шдывщуальны пе- равязачны пакет; и. противохимиче- ский пакет шдывщуальны nponixi- мзчны (супрацьх1М1чны) пакет; и. ранцевый летательный аппарат шдывщуальны ранцавы лятальны апарат; -ое оружие шдывщуальная збрбя; -ые средства защиты пщывь дуальныя србдк! засцярбп; в -ом порядке у шдывщуальным парадку. ИНДИКАТОР техн., хим. шдыка- тар, -ра м\ и. кругового обзора шдыкатар кругавбга агляду; и. ра- диоактивности шдыкатар радыеа- ктыунасщ; и. радиолокационной станции шдыкатар радыёлака- цыйнай станцьп; -НЫЙ техн., хим. шдыкатарны; -ная мощность шды- катарная маг^тнасць. индик//дци6нный шдыка- цыйны; -АЦИЯ шдыкацыя, -цы! ж; -ация отравляющих веществ шдыкацыя атрутных рэчывау. ИНДУК//ТОР физ. шдуктар, -ра ж; -ТОРНЫЙ шд^ктарны; -ЦИОН- НЫЙ физ. шдукцыйны; -цибнная 130
мина шдукцыйная мша; -ЦИЯ в разн. знач. шдукцыя, -цьп ж. ИНЁР//ТНЫЙ шёртны; -тные га- зы хим. шёртныя газы; -ЦИАЛЬ- НЫЙ шерцыяльны; -циальная си- стема управления шерныяльная сютэма кхравання; -ЦЙОННЫЙ шерцыйны; -цибнное сопровожде- ние шерцыйнае суправаджэнне; -ЦИЯ шёрцыя, -цьп ж; ~ция кора- бля шёрцыя карабля. ИНЖЕКТОР техн. 1нжэкгар, -ра м; -НЫЙ техн, шжэктарны. ИНЖЕНЁР шжынёр, -ра м; борто- вой и. бартавы шжынёр; военный и. ваённы шжынёр. ИНЖЕНЁР-АДМИРАЛ шжынёр- адм!рал, -ла м. ИНЖЕНЕР-ВИЦЕ-АДМИРАЛ ш- жынёр-вщэ-адапрал, -ла м. ИНЖЕНЕР-КАПИТАН шжынёр- каштан, -на м. ИНЖЕНЁР-МАЙбР шжынёр-ма- ёр, -ра м. ИНЖЕНЕР-МЕХАНИК шжынёр- механпс, род. шжынёра-мехашка м. ИНЖЕнЕРНО-АВИАЦИбНН//ЫЙ шжынёрна-ав!яцыйны; ~ая служба шжынёрна-ав!яцыйная служба; ~ое обеспечение шжынёрна-ав!яцыйнае забеспячэнне. ИНЖЕНЕРНО-АРТИЛЛЕРИЙ- СК//ИЙ: -ое обеспечение шжынёр- на-артылерыйскае забеспячэнне. ИНЖЕНЁРНО-АЭРОДРбМН//Ь1Й шжынёрна-аэрадрбмны; ~ая служ- ба шжынёрна-аэрадрбмная служба; ~ое обеспечение шжынёрна-аэра- дрбмнае забеспячэнне. ИНЖЕНЕРНО-РАДИОЭЛЕКТРдН- Н//ЫЙ: ~ое обеспечение шжынёр- на-радыёэлекгрбннае забеспячэн- не. ИНЖЕНЕРНО-ТЕХН ЙЧЕСК//ИЙ шжынёрна-тэхшчны; и. состав ш- жынёрна-тэхшчны склад; ~ое обес- печение шжынёрна-тэхшчнае за- беспячэнне. ИНЖЕНЁРН//ЫЙ шжынёрны; ~ая машина разграждения шжы- нёрная машына разгарбджвання; -ая машина шжынёрная машына; ~ая обстановка шжынёрная абста- нбука; ~ая подготовка войск шжы- нёрная падрыхтбука войск; ~ая подготовка исходного района шжы- нёрная падрыхтбука зыхбднага ра- ёна; ~ая психология шжынёрная пс!халбпя; -ая разведка шжы- нёрная разведка; -ая разведыва- тельная машина шжынерная раз- вёдвальная машына; -ая служба шжынёрная служба; -ая техника шжынёрная тэхнйса; -ое вооруже- ние шжынёрнае Узбраённе; -ое обе- спечение шжынёрнае забеспячэнне; -ое оборудование местности шжы- нёрнае абсталяванне мясцбвасщ; -ые войска шжынёрныя вбйскц -ые сооружения шжынёрныя збу- даванш. ИНЖЕНЕР-ПОЛКбВНИК шжы- нёр-пал кбушк, -ка м. ИНИЦИАТИВ//А шщыятыва, -вы ж; -НОСТЬ шщыятыунасць, -щ ж\ -НЫЙ шщыятыуны. ИНИЦИИРУЮЩ//ИЙ: -ие сред- ства шщьпруючыя србдкь ИНОСТРАНН//ЫЙ замёжны; (иноземный) чужазёмны, шшазём- ны, шшакрашны; Министерство ~ых дел Мшютэрства замёжных спрау; -ые языки замёжныя мбвы. ИНСПЕКТЙРОВА//НИЕ шспек- таванне, -ння ср; и. войск шспек- таванне войск; -ННЫЙ шспек- таваны; -ТЬ несов. шспекгаваць; -ТЬСЯ страд, шспекгавацца. ИНСПЁК//ТОР шспёкгар, -ра м; и.-лётчик шспёкгар-лётчык; воен- ный и. ваённы (вайскбвы) шспёк- тар; старший и. старты шспёкгар; -ТОРСКИЙ шспёкгарск!; -торский опрос шспёкгарскае апытанне; -ЦИОННЫЙ шспекцыйны; -ЦИЯ шспёкцыя, -цы! ж; военная автомобильная и. (ВАИ) ваённая аутамабыьная шспёкцыя (BAI). инсгрукт//Аж шструктаж,, -жу м; -ЙВНЫИ шструктыуны; -ЙРО- ВДНИЕ шструкгаванне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ шструктаваны; -ЙРОВАТЬ $ов. и несов. шстру- кгаваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, шструкгавацца. 131
ИНСТРУК//ТОР шструктар, -pa jh; и. лётной подготовки шструктар лётнай падрыхтбута; и. по вождению автомобиля шструктар па ваджэнш а^тамабитя; и. по вождению танков; шструктар па ваджэнш танкаж- военный инструктор ваенны ш- структар; санитарный и. саштарны шструктар; химический и. хшзчны шструктар; -ТОРСКИЙ шструк- Tapcici; -ЦИОННЫЙ шструкцый- ны; -ЦИЯ шструкцыя, -цьй ж. ИНСТРУМЕНТ в разн. знач. шст- румент, -та м; механизированный и. механгзаваны шструмёнт; пор- тативный и. партаты^ны шстру- мёнт; шанцевый и. шанцавы шстру- мёнт. ИНТЕГРАЛБН//ЫЙ: -яя микро- схема шгэгральная мжрасхёма. ИНТЕГРАТОР спец, штэгратар, -ра м. ИНТЕГРАЦИЯ штэграцыя, -цьй ж; военно-экономическая и. ваён- на-эканашчная штэграцыя. ИНТЕНДАНТ штэндант, -та м; -СКИЙ штэнданша; -екая служба штэнданцкая служба; -СТВО ш- тэнданцгва, -ва ср. ИНТЕНСИВН//ОСТБ штэнс1у- насць, -щ ж; и. движения штэнс!^- насць руху; и. излучения шгэнйу- насць выпрамянёння; -ЫЙ штэн- сгуны. ИНТЕРВАЛ в разн. знач. штэрвал, -лу м. ИНТЕРВЕН//Т шгэрвёнт, -та м; -ТСКИЙ шгэрвёнцга; -ЦИО- НИСТ |нтэрвенпыяшст, -та м; -ЦИОНИСТСКИЙ штэрвенцыя- шсща; -ЦИОННЫЙ штэрвен- цыйны; -ЦИЯ штэрвёнцыя, -цьй ж; иностранная военная -ция замежная ваенная штэрвёнцыя; открытая -ция адкрытая штэр- вёнцыя; скрытая -ция скрытая штэрвёнцыя. ИНТЕРНАЦИОНАЛ//ЙЗМ штэр- нацыяналпм, -му м; -ЙСТ штэр- нацыялгст, -та м; -ЬНЫЙ штэр- нацыянальны. ИНТЕРН//ИРОВАНИЕ штэршра- ванне^ -ння ср; t -ИРОВАННЫЙ штэршраваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. шгэршраваць; -ИРОВА- ТЬСЯ несов. страд, штэршравацца. ИНТЕРОПЕРАБЕЛЬНОСТЬ воен. шгэраперабельнасць, -щ ж. ИНТЕРФЕРЕНЦИЯ физ. штэр- ферэнцыя, -цьй ж; и. волн штэр- ферэнцыя хваляу. ИНТУИЦИЯ штущыя, -цьй ж. ИНФАНтЕрИ//Я воен. уст. шфан- тэрыя, -рьй ж; генерал от -и ге- нерал ад шфантэрьй. ИНФЕКЦИбнНЫЙ мед. шфек * цыйны. ИНФЕКЦИЯ мед. шфёкцыя, -цьй ж. ИНФОРМАТОР шфарматар, -ра м. ИНФОРМАЦИбнНО-ВЫЧИСЛЙ- ТЕЛЬНЫЙ шфармацыйна-вьип- чальны; и. комплекс шфарма- цыйна-вьийчальны комплекс; и. центр шфармацыйна-вьийчальны цэнтр. информаци6нно-п6иско- В//ЫЙ шфармацыйна-пошукавы; -ая система шфармацыйна-пбшу- кавая сютэма. ИИФОРМАЦИбнНО-ПРОПАГАН- ДЙСТСКИЙ шфармацыйна-пра- пагандысцкь ИНФОРМАПИбнНО-РАЗвДцЫ- ВАТЕЛЬНЫЙ шфармацыйна-раз- вёдвальны. ИНФОРМАЦИЙННО-РАСЧЁТ- Н//ЫЙ: -ая система шфар- мацыйна-разлйсбвая с!стбма. ИНФОРМ//АЦИбННОСТЬ шфа- рмацыйнасць, -щ ж; -АЦИбН- НЫЙ шфармацыйны; -АЦИЯ шфармацыя, -цьй ж; боевая -ация баявая шфармацыя; военная -ация ваенная шфармацыя; оперативная -ация аператйуная шфармацыя. ИНФОРМЙРОВА//НИЕ шфар- маванне, -ння ср; -ННОСТЬ шфармаванасць, -щ ж; -ННЫЙ шфармаваны; -ТЬ сов. и несов. шфармаваць; -ТЬСЯ 1. сов. и несов. (получить, получать информацию) 132
шфармавацца; 2. страд, шфар- мавацца. ИНФРАЗВУК физ. шфрагук, -ку м; -ОВбЙ шфрагукавы; -овбе оружие шфрагукавая збрбя. ИНФРАКРАСН//ЫЙ физ. шфра- чырвбны; -ая маскировка шфра- чырвбная масюроука; -ая техника шфрачырвбная тэхшка; -ое излу- чение шфрачырвбнае выпрамя- нённе. ИНФРАСТРУКТУРА шфраструк- тура, -ры ж. ИНЦИДЕНТ шцыдэнт, -ту л/; военный и. ваённы шцыдэнт. И.О. (исполняющий обязанности) в.а. (выкбнваючы абавязю). ибн физ. юн, род. ioHa м. ИОНИЗ//АТОР физ. 1ашзатар, -ра м\ -АЦИбННЫЙ ташзацыйны; -АЦИЯ физ. 1ашзацыя, -цы! ж; вторйчная -ация другасная ia- шзацыя; ударная -ация ударная ia- шзацыя; t -ИРОВАННЫЙ iaHha- ваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. физ. 1ашзаваць; -ЙРУЮЩИЙ: -йрую- щее излучение ,1ан1зуючае выпра- мянённе; -ОВАТЬ сов. и несов. 1ан1заваць. ИОНОСФЙР/^А физ. 1анасфёра, -ры ж; -НЫЙ 1анасфёрны; -ная служба шнасфёрная служба; -ный прогноз 1анасфёрны прагноз. ИПРИТ хим. шрыт, -ту jw; азоти- стый и. азбщсты шрыт; технический и. тэхшчны шрыт. ИСКАЖ//ЁНИЕ 1. (действие) ска- жэнне, -ння ср, перакручванне, -ння ср; 2. (неправильность, ошибка) скажэнне, -ння „ср; скрыулённе, -ння ср; -ЁННЫЙ 1. скажбны, пе- ракручаны, мног. паперакручваны; 2. перакрыулены. ИСКАТОЬ-УНИЧТОЖИТЕЛЬ: и. мин шукальшк-знппчальшк мш. ИСКбМЫЙ 1. шуканы; 2. мат. шукаемы; -ая величина шукаемая вел!чыня. ИСКОРЕН//ЁНИЕ выкаранённе, -ння ср; (уничтожение) выншгчэн- не, -ння ср; -ЁННЫЙ выкаранены; вынштчаны; -ИТЬ сов. выкарашць, мног. павыкараняць; (уничтожить) вынннчыць; -ИТЬСЯ выкаранщца; выншгчыцца; -ЙТЬ несов. выка- раняць; (уничтожать) вынштчаць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, выка- раняцца; вынппчацца. ИСКРЁНИЕ техн, гскрэнне, -ння ср. ИСКРОУЛОВИТЕЛЬ техн, юкра- улбушк, -ка м. ИСК^ССТВЕНН//О • нареч. 1. штучна; ненатуральна; и. ионизиро- ванная область штучна 1ашзаваная вобласць; 2. рбблена; фалыпыва; ненатуральна; см. искусственный 1, 2; -ОСТЬ 1. штучнасць, -щ ж; не- натуральнасць, -ni ж; 2. рббле- насць, -щ ж; фалыпывасць, -щ ж; см. искусственный 1, 2; -ЫЙ 1. штучны; ненатуральны; -ая тя- жесть в космосе штучны цяжар у кбсмасе; -ые волокна штучныя валбкны; -ые бриллианты штучныя (фальшывыя) брильянты; -ые цве- ты штучныя (ненатуральный) квёт- ю; -ые спутники Земли штучныя спадарбжнпа Зямл!; 2. (притво- рный) притворны; рбблены; фа- льшывы; ненатуральны; -ый смех притворны (рбблены) смех; 3.: -ое дыхание штучнае дыхание. ИСКУССТВО 1. мастацгва, -ва ср; прикладное и. прикладное ма- стацгва; 2. (мастерство) майстэр- ства, -ва ср; воённое и. ваённае май- стэрства; военно-морское и. ваён- на-марскбе майстэрства; оператив- ное и. аператыунае майстэрства; полководческое и. палкаводчае май- стэрства; флотоводческое и. фла- тавбдчае майстэрства. ИСПАР//ИТЕЛЬ техн, выпарнпс, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ выпарны; -ЙТЬ сов. выпарыць; -ИТЬСЯ выпарыцца; -ЯЕМОСТЬ выпа- ральнасць, -jxi ж; -ЯТЬ несов. выпарваць; -ЯТЬСЯ выпарвацца. ИСПОЛНЁН//ИЕ выкананне, -ння ср; здзяйснённе, -ння ср; нео- конч. выкбнванне, -ння ср; проверка -ия правёрка выканання; к -ию канц. да выканання; при- ступить к -ию обязанностей пры- 133
стутць да выканання абавязкаУ; подлежать -ию падлягаць вы- канАнню; приводить в и. прывб- дзщь у выканАнне; во и. канц. у мбтах выканАння. ИСПОЛНИТЕЛЬ выканАуца, -цы м; -НОСТЬ старАннасць, -щ ж; спраунасць, -щ ж; -НЫЙ 1. вы- канАучы; -ная власть выканаУчая Улада; 2. (старательный) старАнны; спрАуны, акурАтны. ИСПблНИТЬ сов. 1. (выполнить) выканаць; 2. (осуществить) здзёй- снщь. ИСПОЛНЯТЬ несов. 1. (выполнять) выкбнваць; 2. (осуществлять) здзяйсняць. ИСПОЛНЯЮЩИЙ прил. выкбн- ваючы; и. обязанности выкбнваючы абавязкь ИСП6ЛЬЗ//ОВАНИЕ выкары- стАнне, -ння ср, скарыстАнне, -ння ср; боевое и. баявое выкарыстАнне; -ОВАННЫЙ выкарыстаны, скары- стАны; ужыты; -ОВАТЬ 1. сов. выкарыстать, скарыстаць; ужыць; 2. несов. выкарыстбуваць, скары- стбуваць; ужываць; -ОВАТЬСЯ не- сов. страд, выкарыстбувацца, ска- рыстбувацца; ужывацца. ИСПРАВЙТЕЛЬНО-ТРУДОвбЙ папрАуча- працбуны. ИСПРАВИТЕЛЬН//ЫЙ папра?- чы; -ые меры папрёучыя меры. ИСПРАв//ИТЬ сов. 1. (починить) папрАв!ць, адрамантаваць; 2. (уст- ранить недостатки) выправщь; (внести поправки) папрАвщь; -ЙТЬСЯ выправщца; -ЛЕНИЕ ср 1. (действие) папрАука, -Ki ж, ра- мантавАнне, -ння ср; 2. (устранение недостатков) выпраУлённе, -ння ср; папрАука -id ж; 3. (обязаннос- тей) выкананне, -ння ср; неоконч. выкбнванне, -ння ср; см. исправ- лять; -ЛЕННЫЙ 1. папраулены, адрамантавАны; 2. выпраулены; па- праулены; см. исправ//ить; -ЛЯТЬ несов. 1. (чинить) папрауляць, ра- мантавАць; 2. (устранять недоста- тки) выпрауляць; (вносить попра- вки) прАвщь; 3. (обязанности) выкбнваць; -ЛИТЬСЯ 1. выпрау- ляцца; 2. страд. папраУляцца, ра- мантавАцца; выпрауляцца; прАвщ- ца; выкбнвацца; см. исправлять. ИСПРАВН//ОСТЬ спрАунасць, -щ ж; -ость оружия спраунасць 36poi; в -ости цэлы, спрАуны; непа- шкбджаны; -ЫЙ спрауны, цэлы, непашкбджаны. ИСПЫТАН//ИЕ ср (действие) вы- прабавАнне, -ння ср, неоконч. вы- праббуванне, -ння ср, проба, -бы ж; и. на проббй выпрабавАнне на праб!ванне; и. на стенде выпра- баванне на стэндзе; и. самолёта вы- прабаванне самалёта; контрольное и. кантрбльнае выпрабаванне; по- левое и. палявбе выпрабаванне; по- двергать и. выпраббуваць; -ия воен- ной техники выпрабавАнш ваённай тэхнпа; -ия космических средств выпрабаванш касм1чных србдкау; -ия Адерного оружия выпрабаванш ядзернай збрсй; войсковые -ия вай- скбвыя выпрабаванне государ- ственные -ия дзяржауныя выпра- баванш; заводские -ия завбдсгая выпрабавАнш; полигонные -ия па- лпонныя выпрабавАнш. ИСПЫТАТЕЛЬ выпрабавАльнпс, -ка м; лётчик-и. лётчык-выпраба- вальнж; -НЫЙ выпрабавальны; -ная трасса выпрабавАльная траса. ИССЛЁДОВА//НИЕ ср 1. (дей- ствие) даслёдаванне, -ння ср; дб- след, -ду м; и. операций даслёдаван- не аперАцый; 2. (научное сочинение) даслёдаванне, -ння ср; -ННЫИ даслёдаваны; -ТЕЛЬ даслёдчык, -ка лг, -ТЕЛЬСКИЙ даслёдчы, да- слёдчыцке -тельское учёние да- слёдчыцкае вучбнне; -ТЬ сов. и не- сов. даслёдаваць; -ТЬСЯ несов. страд, даслёдавацца. ИСТЕЦ юр. гсцёц, род. icrna м. ИСТОРЙЧ//ЕСКИ нареч. ricra- рычна; -ЕСКИЙ пстарычны; -ес- кий материализм пстарычны ма- тэрыялгзм; -еский музей пстарыч- ны музей; -еский формуляр пста- рычны фармуляр; -еские предметы корабля пстарычныя прадмёты ка- рабля; -НОСТЬ пстарычнасць, -щ ж; -НЫЙ пстарычны. 134
ИСТОРИОГР//АФЙЧЕСКИЙ ri- старыяграфшны; -АФИЯ пстарыя- графш, -фи ж, военная -афия ваенная пстарыяграф!я. ИСТбРИЯ ж пстбрыя, -рьп ж; и. болезни пстбрыя хваробы; и. военного искусства пстбрыя ваён- нага майстэрства; и. военной науки пстбрыя ваённай навук!; и. воин- ской части пстбрыя вбшскай часш; и. войн пстбрыя вбйнау; военная и. ваенная пстбрыя. ИСТбчНИК м прям., перен. крыш- ца, -цы ж, и. войн крынща вбйнау; и. звука крынща 1уку; и. излучения крынща выпрамянення; и. инфор- мации крынща шфармацьп; и. на- пряжения крынща напружання; и. питания крынща сыкавання; и. помех крынща перашкбд; и. света крынща святла; и. силы крынща сшы; и. энергии крынща энёрги; ра- диоактивный и. радыеактыуная крынща; -и электроэнергии крыш- цы электраэнёргп. ИСТОЧНИКОВЕД//ЕНИЕ кры нщазнауства, -ва ср; военно-исто- рическое и. ваённа-пстарычнае крынщазнауства; -ЧЕСКИИ кры- нщазнаучы. ИСТРЕБЙТЕ//ЛБ в разн. знач. знццчальннс, -ка м; лёгкий тактиче- ский и. лёпа тактычны знппчаль- шк; реактивный и. рэактыуны зш- шчальшк; сверхзвуковой всепо- годный и. звышгукавы усепагбдны знйпчальнйс; -ли танков зшшчаль- Hiid танкау. ИСТРЕБЙТЕЛЬНО-АВИАЦИбН- Н//ЫЙ: ~ое прикрытие знипчаль- на-ав!яцыйнае прыкрыццё. ИСТРЕБЙТЕЛЬНО-БОМБАРДИ- РбвОЧН//ЫЙ: -ая авиация зш- шчальна-бамбардз1ровачная авш- цыя. ИСТРЕБЙТЕЛБН//ЫЙ знштчаль- ны; и. отряд знштчальны атрад; -ая авиация знпнчальная авшцыя. ИСТРЕБЙТЕЛЬ-БОМБАРДИРбВ- ЩИК зшшчальнпс-бамбардзфбу- шчык, род. зшшчальшка-бамбардзь рбушчыка м. ИСТРЕБЙТЕЛЬ-ПЕРЕХВАТЧИК знппчальшк-перахватчык, род. зш- шчальшка-перахватчыка м. ИСХбд (окончание, завершение) ка- нёц, -нца м; зыхбд, -ду м; быть на -е (кончаться) канчацца; (о вре- мени — еще) мшаць; (реже) быць на exine; и. болезни канёц хваробы; и. боя вынпс бою; и. войны вышк (канёц) вайны; патроны на -е па- троны на зыхбдзе; -НЫЙ зыхбдны; -ная точка зыхбдны пункт; -ное по- ложение зыхбднае станбвштча; -ные данные для стрельбы зыхбдныя даныя для стральбы; -ный пункт зыхбдны пункт; -ный' пункт мар- шрута зыхбдны пункт маршруту; -ный пункт наведёния зыхбдны пункт навядзёння; -ный район зыхбдны раён; -иый район для де- сантирования зыхбдны раён для дэ- сантавання; -ный район для насту- пления зыхбдны раён для насту- пления; -ный район при форсирова- нии водной преграды зыхбдны раён пры фарс1раванш вбднай перашкб- ды; -ный рубеж зыхбдны рубёж. ИСЧИСЛЕНИЕ ср 1. (действие) падл1к, -ку м, падлнванне, -ння ср, падл!чэнне, -ння ср, л!чэнне, -ння ср; въипчэнне, -ння ср, въипчванне, -ння ср; 2. мат. вьипчэнне, -ння ср. ИТбг (результат) вышк, -ку м; подводить итоги падвбдзщь вышк!; -ОВЫЙ падагульняючы; -овое занятие падагульняючыя заняла, шдль лшень, -ня м. шбнь чэрвень, -ня м.
к КАБЕШЕУКЛАДЧИК техн, кабеле- Укладчык, -ка м. КАБЕЛЬ техн, кабель, -лю м; к. да- льней связи кабель далёкай сувязц к. связи кабель сувязц антенный к. антэнны кабель; бортовой к. бар- тавы кабель; бронированный к. бра- шраваны кабель; вводный к. увод- ны кабель; высоковольтный к. вы- сакавбльтны кабель; высокочастот- ный к. высокачастбтны кабель; двухжильный к. двухжыльны ка- бель; магистральный к. мапстраль- ны кабель; низкочастотный к. шз- качастбтны кабель; подводный к. падводны кабель; подземный к. пад- зёмны кабель; Ьолевбй к. палявы кабель; силовбй к. сшавы кабель; симметричный к. сшетрычны ка- бель; соединительный к. злучальны кабель; телеграфный к. тэлеграфны кабель; телефонный к. тэлефбнны кабель; экранированный к. экра- шраваны (экранаваны) кабель; -НЫЙ кабельны. КАБЕЛЬТОВ мор. кабельтау, -тава м; артиллерийский к. артылерыйск! кабельтау; -ЫЙ сущ. мор. кабель- тавы, -вага м. КАБИНА кабша, -ны ж; к. лётчика кабша лётчыка; к. экипажа кабша экшажа; отделимая к. аддзёльная кабша. КАБИНЁТ (помещение) кабшёт, -та м. КАБЛУК абцас, -са м. КАБОТАЖ мор. кабатаж, -жу л<; -НЫЙ кабатажны. КАБРИРОВАНИЕ ав. кабрыраван- не, -ння ср. КАВАЛЕР кавалёр, -ра м; к. ордена кавалёр брдэна. КАВАЛЕРГАРД воен. уст. кавалер- гард, -да jw; -СКИЙ воен. уст. кава- лергардом; -ский полк кавалер- гардсга полк. КАВАЛЕРЙ//ЙСКИЙ кава- лерыйсю; -СТ кавалерыст, -та м. КАВАЛЕРИЯ кавалёрыя, -рьй ж. КАВИТАЦИЯ физ. кавггацыя, -цьп ж. КАДЁТ воен. уст. кадэт, -та м. КАДЁТСКИЙ воен. уст. кадэцкь КАДРОВИК кадравпс, -ка м. КАДРОВ//ЫЙ кадравы; к. состав кадравы саста? (склад); -ая система кадравая сгстэма; -ые органы кадра- выя брганы. КАДРЫ кадры, -pay ед. нет; к. во- оружённых сил кадры Узброеных сш; воённые к. ваённыя кадры; ин- женерно-технические к. шжынёрна- тэхшчныя кадры; командные к. камандныя кадры; офицерские к. афщэрсгая кадры. КАЗАРМ//А казарма, -мы ж; -ЕН- НЫЙ казарменны. КАЗЕМАТ в разн. знач. каземат, -та м; боевой к. баявы каземат; жилой к. жылы каземат; наблюдательный к. наглядальны (наз!ральны) ка- земат; снарядный к. снарадны ка- земат; -НЫЙ казематны; -ная ар- тиллерия казематная артылёрыя. КАЗЁННИК спец, казёншк, -ка м. КАЗЁН//НЫЙ в разн. знач. казён- ны; -ное воспитание казённае вы- хаванне; -ные деньги казённыя грошы; -ная земля казённая зямля; -ное обмундирование казённае абмундз!раванне; -ная палата ка- зённая палата; -ная часть казённая частка. КАЗНЁННЫЙ (умерщвлённый) па- караны смёрцю. КАЗНЙТЬ 1. сов. (смертной казнью) пакараць смёрцю; 2. несов. (смер- тной казнью) караць смёрцю; 3. пе- рен. караць; (мучить) мучыць; (би- чевать) б!чаваць; -СЯ несов. му- чыць сябё, мучыцца; (раскаива- ться) каяцца. КАЗНЬ 1. (смертная) пакаранне смёрцю, смяротная кара; предать казни пакараць смёрцю; 2. перен. 136
кара, -ры ж\ (страдание) пакута, -ты ж, мука, -Ki ж. КАЗУС казус, -су м; к. бёлли дипл. кАзус бел!; к. фёдерис дипл. кАзус фёдэрыс; -НЫИ казусны. КАЛЕНДА//РНЫЙ каляндАрны; к. план каляндарны план; ~РЬ в разн. знач. каляндАр, род. календарА м. КАЛИБР калтбр, -ру м; к. канАла ствола калхбр канала ствала; к. оружия калхбр збрсй; входной к. ува- ходны калхбр; выходной к. выхадны калхбр; главный к. галбуны калхбр. КАЛОРЙЙН//ОСТБ каларый- насць, -щ ж; -ЫЙ каларыйны. КАЛОРИФЕР техн, каларыфер, -ра ж; -НЫЙ каларыферны. КАЛбРИЯ физ. калбрыя, -ры! ж; большая к. вялхкая калбрыя; малая к. малая калбрыя. КАЛЬСбНЫ кальсбны, -наУ ед. нет, спдднпа, -кау ед. нет. КАМБУЗ мор. камбуз, -за м; -НЫЙ кАмбузны. КАМЕНЬ м в разн. знач. кАмень, -ня лг, мн. камяш, -нёУ; собир. камённе, -ння ср; надводный к. над- вбдны камень; подводный к. пад- вбдны камень. КАМЕРА в разн. знач. камера, -ры ж; к. арестованных камера ары- штаваных; к. воспламенения камера Узгарання; к. окуривания камера акурвання; к. сгорания камера зга- рання; к. сжАтия камера сщскАння; вихревая к. в!хравая камера; всАсы- вающая к. усмбктвальная камера; газовая к. газавая камера; дезин- фекционная к. дэзшфекцыйная ка- мера; детская защитная к. дз!цячая ахбуная камера; запальная к. за- пальная камера; зарядная к. зарАд- ная камера; ионизационная к. 1анЬацыйная камера; киносъемоч- ная к. юназдымальная камера; ком- пенсационная к. кампенсацыйная камера; минная к. мгнная камера; общая к. агульная камера; одиноч- ная к. адзшбчная камера; подвбдная телевизионная к. падвбдная тэле- в!з!йная камера; полевАя телеви- зионная к. палявая тэлевЬхйная камера; поплавковая к. паплаУкбвая камера; приббрная к. прыббрная камера; смесительная к. змёшваль- ная камера; универсАльная к. ушве- рсальная кАмера; фильтровентиля- цибнная к. фшьтравентыляцыйная камера; шлюзовАя к. шлюзавАя кАмера. КАМИКАДЗЕ камжадзе нескл. м. КАМНЕМЁТ уст. каменямёт, -та м; -НЫЙ каменямётны. КАМОРА и КАМбРА уст. камбра, -ры ж; газовая к. газавая камбра; зарядная к. зарАдная камбра. КАМПАНИЯ в разн. знач. кампА- шя, -нп ж; зимняя к. з!м6вая (зим- няя) кампАнш; лётняя к. летняя ка- мпАшя. КАМУФЛЁТ воен., перен. каму- флёт, -ту м; -НЫЙ камуфлётны. КАМУФЛЙРОВА//НИЕ воен, ка- муфлхраванне, -ння ср; -ТЬ несов. воен, камуфлхраваць; -ТЬСЯ 1. сов. и несов. камуфлхравахща; 2. страд. камуфлхравахща. КАМУФЛЯЖ воен., перен. каму- фляж, -жу м. канАва ж роу, Р°д- рова м, канава, -вы ж; водоотводная к. во- даадвбдны роу, водаадвбдная ка- нАва; дренажная к. дрэнАжны роу, дрэнажная канава; магистральная к. мапстрАльны роу, мапстрАльная канава; рембнтная к. рамбнтны роУ, рамбнтная канава. КАНАЛ в разн. знач. канал, -ла м; к. для затвора канАл для затвбра; к. затвбрной рамы канал затвбрнай ра- мы; к. связи канАл сувяз!; к. ствола пушки канал ствала гармАты; к. ствольной коробки канАл ствбльнай каробха; воздухозаборный к. паве- тразаббрны канал; дипломатический к. дыпламатычны канал; пище- варительный к. стрававальны канал; судоходный к. суднахбдны канАл; -ИЗАтОР спец. каналхзАтар, -ра ж; -ИЗАЦИбнНЫЙ канагпзацыйны; -ИЗАЦИЯ канал!зацыя, -цых ж; дворовая к. дварбвая каналЬАцыя; дождевая к. дажджавАя каналхзА- 137
цыя; раздельная к. раздзёльная ка- ншпзацыя. КАНАТ м канат, -та м; лша, -ны ж; (верёвка) вярбука, -Ki буксирный к. буксфны канат; пеньковый к. пянькбвы канат; причальный к. прычальны канат; стальной к. ста- лёвы канат; цепной к. ланцугбвы канат; швартовый к. швартовы канат; якорный к. якарны канат; ходить по -у хадз1ць па канаце; -НЫЙ канатны. КАНДИДАТ кандидат, -та м; к. военных наук кандидат ваенных навук; к. для поступления в военное училище кандидат для наступления У ваеннае вучылппча; -СКИЙ кан- дидата -ский стаж кандидата стаж; -УРА кандидатура, -ры ж. КАНИСТРА кашстра, -ры ж. КАНОНАДА кананада, -ды ж. КАНОНЁР//КА мор. кананёрка, -Ki ж; -СКИЙ кананёрсю; -ская лодка кананёрская лодка. КАНОНИР воен. ист. канашр, -ра л<; -СКИЙ канашрсю. КАНТ 1. (ребро в доске и т.п.) кант, род. канта м; 2. (шнурок) кант, род. канта м. кант//овАть несов. спец, канта- вАць; (окаймлять) аблямбуваць; -6ВКА ж спец, кантбука, -юж, кантаванне, -ння ср; (окаймление) аблямбука, -Ki ж, аблямбуванне, -ння ср. КАНЦЕЛ//ЙРИЯ канцылярыя, -рьй ж; -ЙРСКИЙ канцылярсю; -ярский почерк канцылярсю пб- чырк; -ярский язык канцылярская мбва. КАНЦТОВАРЫ (канцелярские то- вары) канцтовары, -pay мн. (кан- цылярсюя товары). КАНЬдн геогр. каньён, -на м. КАПЕЛЬНОЖИДКИЙ физ. кро- пельнавадю. КАПЕР мор. ист. капер, -ра м; -НЫЙ каперны. кАперство мор. ист. каперства, -ва ср. КАПИЛЛЯР спец, капшяр, -ра м; -ность спец, капитярнасць, -щ ж; -НЫЙ капшярны. КАПИТАЛ в разн. знач. капггал, -лу м\ основной к. аснбуны каштал; пе- ременный к. перамённы капггал; промышленный к. прамыслбвы ка- пггал; страны -а крашы кашталу; финансовый к. фшансавы капггал; власть -а улада капггалу; ~ИЗА- ЦИЯ эк. капггалiaaubw, -цьп ж; -ИЗЙРОВАТЬ сов. и несов. эк. капггамзаваць; -ЙЗМ кашталхзм, -му м- -ИСТ капггалгст, -та м\ -ИСТИЧЕСКИЙ каштал ютычны. КАПИТАЛОВЛОЖЕНИЯ капгга- лаукладанш, -нняул/и. КАПИТАЛ БН//О нареч. кашталь- на; -ОСТЬ каштальнасць, -щ ж; -ЫЙ каштальны; -ый труд ка- пггальная праца; -ая стена ка- пггальная сцяна; -ое строительство капггальнае будаушцгва; -ый ре- монт каштальны рамбнт; -ым обра- зом капитальным чынам, каштал ь- на, грунтбуна. КАПИТАН каштан, -на ж; к. пер- вого ранга мор. каштан пёршага рангу; к. второго ранга мор. каштан другого рангу; к. третьего ранга мор. капгган трэцяго рангу; к. в отставке капгган у адстауцы; к. запаса ка- ппан запасу; к. интендантской службы каштан штэнданцкай службы; к. корабля каштан караб- ля; к. юстиции каштан юстыцьп. КАПИТАН-ИНЖЕНЕР капгган- шжынёр, -ра м. КАПИТАн-ЛЕЙТЕнАнТ мор. ка- штан-лейтэнант, -та м. КАПИТАН//СКИЙ каштансм; -СТВО капгганства, -ва ср. КАПИТУЛ//ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. каштуляваць; -ЛЯНТ кашту- лянт, -та м\ -ЯНТСКИЙ каштулян- цю; -ЯЦИЯ каштуляцыя, -цьп ж; безоговорочная к. безаговорачная каппуляцыя; частичная к. ча- сткбвая каппуляцыя. кАпл//я в разн. знач. капля, -л! ж, крбпля, -л! ж; к. росы капля расы; анисовые -и фарм. ашсавыя каши; О 138
до последней riuuH крбвн да апбшняй каши (кроши) крыв!; до ~и да катил (да кротил); к. в море капля (крбпля) у моры; как две -и воды (похож) як дзве каши (крбшй) вады (падббны); ни -и Hi каши (ш крбшй). КАПОНИР спец, капашр, -ра м. КАПОР каптур, гра ж, капар, -ра м. КАПбТ м техн, капбт, -та м. КДПОТ//АЖ ав. капатаж,, -жу м; -АЖНЫЙ капатАжны; -ЙРОВА- НЦЕ ав. капатавАнне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. ав. капатаваць. КАПРАЛ воен, капрал, -ла ж; -ЬСКИЙ капральста. КАПРЕМбнТ (капитальный ре- монт) капрамбнт, -та м (капитальны рамбнт). КАПСУЛА фары., анат., техн. капсула, -лы ж. КАПСУЛИРОВА//НИЕ спец, кап- сулявАнне, -ння ср; -ННЫЙ капсу- ляваны; -ТЬ сов. и несов. спец, ка- псулявАць. КАПСУЛЬНЫЙ капсульны; см. капсула. КАПСЮЛЬ воен, и пр. капсуль, -ля м. КАПСЮЛЬ-ВОСПЛАМЕНИТЕЛЬ капсуль-запалыйк, род. капсуля-за- пальнпса м. кАпсюль-детонАтор кап- сул ь-дэтанАтар, род. капсуля-дэ- танАтара м. КАПСЮЛЬНЫЙ капсульны; см. капсюль; -ое оружие капсульная збрбя. КАПТЕНАРМУС воен, каптенар- мус, -са м. КАПТЁР разг, капцёр, -ра ж; -КА разг, капцёрка, -та ж. КАпУг в знач. сказ. разг, капут. КАПЮШбН капюшбн, -на м. КАРА кара, -ры ж\ пакаранне, -ння ср. КАРАБЙН карабш, -на ж; авто- матический к. а$таматычны ка- рабпг; многозарядный к. многа- зарАдны (шматзарАдны) карабш; однозарядный к. адназарадны ка- рабш; самозарядный к. самазарадны карабин; -ЁР воен, и пр. карабшёр, -ра мь -ЁРНЫЙ карабшёрны; -ОВЫИ карабшавы. КАРАБКА//НЬЕ карабкание, -ння ср, карасканне, -ння ср; -ТЬСЯ не- сов. карабкацца, караскацца. КАРАВАН ж (вьючных животных, судов) караван, -на ж; -НЫЙ ка- равАнны. КАРАВЁЛЛА мор. ист. каравёла, -лы ж. КАРАКУЛЕВЫЙ каракулевы; к. мех каракулевае футра. КАРАНДАШ карандаш, -ша ж, аловак, род. албука ж; специальный к. от запотевания стекол спе- цыяльны карандаш (аловак) для за- пацёлага шкла; 0 брать (взять) на к. браць (узяць) на карандаш; зана- тбуваць (занатаваць). КАРАНТИН каранцш, -ну ж; -НЫЙ каранцшны. КАР//АТЕЛЬ карнпс, -ка ж; -АТЕЛЬНЫЙ кАрны; ~АТЬ несов. карАць; -АТЬСЯ страд, карацца. КАРАУЛ ж 1. сущ. вАрта, -ты ж, мн. нет; каравул, -ла ж; внутренний к. унуграная варта; временный к. часовая варта; гарнизонный к. га- рнЬбнны каравул; заступать (за- ступить) в к. заступаць (заступщь) у каравул, станавпща (стань) на вар- ту; корабельный к. карабельны ка- равул; лагерный к. лагерны каравул; наряжать (нарядить) к. прызначаць (пасылаць) у каравул, прызначыць (паслаць) у каравул; полевой к. па- лявы каравул; постоянный к. па- стаянны каравул; почётный к. га- нарбвая варта. 2. межд. каравул, гвалт, ратуйце. О хоть к. кричи хоць каравул (гвалт) крычы; -ИТЬ несов. 1. (сторожить) каравулщь, вар- таваць, пшьнаваць; 2. (подстере- гать) падшльнбуваць, гпльнаваць; -КА разг, каравулка, -Ki ж; (сторо- жка) сгарбжка, -id ж; -ЬНЫЙ 1. прил. каравульны, варгаушчы, вар- тавы; -ьная служба каравульная служба; -ьное помещение каравуль- нае памяшкАнне; 2. сущ. каравуль- ны, -нага ж, вартавы, -вбга ж. 139
КАРБЮРАТОР техн, карбюратор, -ра ж; -НЫЙ техн, карбюратарны; -ный двигатель карбюратарны ру- хавпс. КАРДАН техн. кардАн, -на м; -НЫИ кардАнны. КАРЕ воен, и пр. карэ нескл., ср. КАРКАС в разн. знач. каркас, -са м. КАРКАСНО-ПАНЕЛЬНЫЙ кар- кАсна-панэльны. КАРКАСНЫЙ техн, каркасны. КАРМАН м в разн. знач. кппэнь, -Hi ж; 0 набить к. напхаць кпнэнь; де- ржи к. шире падстауляй кппэнь; не лезть за словом в к. не лёзщ па слова У кппэнь; это ему не по -у гэта яму не па кппэш; бить по -у бщь па кппэш; толстый к. тбустая кппэнь; тощий (пустой) к. парбж- няя (бедная) кппэнь; -НЫИ ю- шэнны; -ные деньги юшэнныя грошы. КАРСТ геол, карст, род. карсту м. КАРТ//А в разн. знач. кАрта, -ты ж; к. автомобильных дорог кАрта аута- мабшьных дарбг; к. ледовой об- становки кАрта лядбвага станбвь шча; к. минной обстановки кАрта мшнага станбвппча; к. радиацион- ной обстановки карта радыяцый- нага сгановппча; к. управления ог- нём карта юравАння агнём; бланко- вая к. блАнкавая карта; географиче- ская к. геаграфнная кАрта; гео- логическая к. геалапчная кАрта; дорожная к. дарожная кАрта; кру- пномасштабная к. буйнамаштАбная кАрта; лесная к. ляснАя кАрта; мар- шрутная к. маршрутная кАрта; мел- комасштабная к. дробнамаштАбная кАрта; метеорологическая к. метэа- ралапчная кАрта; морская к. мар- скАя карта; оперативная к. апе- ратыУная карта; почвенная к. глёба- вая кАрта; промышленная к. прамы- словая кАрта; рабочая к. командира рабочая карта камандзфа; разведы- вательная к. разведвальная кАрта; рельефная к. рэльефная кАрта; са- наторная к. санаторная кАрта; сино- птическая к. сшаптычная кАрта; то- пографическая к. тапаграф!чная кАрта; учебная к. вучэбная кАрта; О раскрыть свой -ы раскрыць свае кАрты; ставить на -у стАвщь на кАр- ту; к. бита кАрта (ита; и -ы в руки i кАрты у рую; смешать (спутать) ~ы змяшАць (зблытаць) кАрты. КАРТЁЧНИЦА воен, карцечнща, -цы ж. КАРТЁ//ЧНЫЙ воен, карцёчны; ~ЧЬ карцёч, -чы ж. КАРТОВЕДЕНИЕ спец, карта- знАуства, -ва ср. КАРТОГРАММА спец. картагрАма, -мы ж. КАРТ6ГР//АФ картограф, -фа м; -АФЙРОВАНИЕ картаграфавАнне, -ння ср; -АФЙРОВАННЫИ карта- графавАны; -АФИРОВАТЬ несов. картаграфавАць; -АФИРОВАТЬСЯ страду картаграфавАцца; -АФЙЧЕ- СКИЙ картаграфнны; -афйческие проекции картаграфнныя праёкцьп; -афкческие средства картаграфн- ныя србдкц -АФИЯ картагрАфы, -фп ж. КАРТОСХЕМА картасхёма, -мы ж. КАРТОТЕ//КА картатэка, -Ki ж; -ЧНЫЙ картатэчны. КАРТОФЕЛЕЗАГОТбВКА бульба- нарыхтбука, -Ki ж. КАРТОФЕЛЕХРАНИЛИЩЕ с.-х. бульбасхбвппча, -шча ср. КАРТОФЕЛЕЧИСТКА бульбачыс- тка, -ю ж. КАРТбфЕЛЬ м бульба, -бы ж, мн. нет; -НЫЙ бульбяны. КАРТОЧ//КА в разн. знач. кАртка, -Ki ж, картачка, -Ki ж; к. объекта кАртка (кАртачка) аб’ёкта;. к. огня орудия кАртка (картачка) агню гар- мАты; к. огня отделения кАртка (кАртачка) агню аддзялёння; к. огня танка кАртка (картачка) агню танка; служебная к. службовая кАртка (картачка); стрелковая к. стралкб- вая кАртка (кАртачка); -НЫЙ кАртачны. КАРТУЗ воен. ист. картуз, -зА м' зарядный к. зарадны картуз; -НЫЙ воен. ист. картузны. КАРЦЕР кАрцэр, -ра м; -НЫЙ кАрцэрны. 140
КАРЬЕР I (бег лошади) кар’ёр, -ру м, мн. нет; мчаться ~ом шчацца ка- р’ерам; 0 с места в к. з мёсца } ка- р’ёр. КАРЬЁР II горн, кар’ёр, -ра м; гра- вийный к. грав1йны (жв!ровы) ка- р’ёр; известняковый к. вапнякбвы кар’ёр; песчаный к. пясчаны кар’ёр. КАСКА каска, -Ki ж; металлическая к. металшная каска. КАСС£т//А фото и пр. касёта, -ты ж; к. для перфокарт касёта для пер- факарта?; бомбовая к. ббмбавая касёта. КАТАКбМБ//А ист., перен. ката- комба, -бы ж; -НЫЙ катакомбны. КАТАЛбг каталог, -га м; к. коорди- нат геодезических пунктов каталог каардынат геадэзтчных пункта?. КАТАМАРАН мор. катамаран, -на м. КАТАПУЛБТ//А воен., ист., ав. катапульта, -ты ж; -ЙРОвАнИЕ ав. катапультаванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ coet. и несов., ав. ката- пультаваць; -ЙРОВАТЬСЯ ката- пультавацца; -НЫЙ катапультавы. КАТАСТР6Ф//А катастрофа, -фы ж; авиационная к. авшцыйная ката- строфа; автомобильная к. аута- мабшьная катастрофа; -ЙЧЕСКИ нареч. катастрафшна; -ЙЧЕСКИЙ катастрафшны; -ЙЧНО нареч. ка- тастрафнна; -йчный катастра- фшны. КАТЕГ//ОРЙЧЕСКИ нареч. катэ- гарычна; -ОРЙЧЕСКИЙ катэга- рычны; -орйческое суждение лог. катэгарычнае суджэнне; -ОРЙЧ- НО нареч. катэгарычна; -ОРЙЧ- НОСТЬ катэгарычнасць, -щ ж; -ОРЙЧНЫЙ катэгарычны; -ОРИЯ в разн. знач. катэгбрыя, -рьп ж; должностная к. службовая катэгбрыя; -брии военной науки ка- тэгбрьп ваённай навук!; -брии срочности катэгбрьп тэрмшбвасщ. КАТЕР мор. катэр, -ра м; к. на во- здушной подушке катэр на павётра- най падушцы; к. на подводных крыльях катэр на падвбдных кры- лах; артиллерийский к. артыле- рыйсю катэр; боевой к. баявы ка- тэр; быстроходный к. быстраходны катэр; газотурбинный к. газа- турбшны катэр; дежурный к. дзя- журны катэр; десантный к. дэсант- ны катэр; минный к. мшны катэр; моторный к. матбрны катэр; по- жарный к. пажарны катэр; проти- володочный к. процыбдачны (су- працьлбдачны) катэр; противомин- ный к. процвбнны (супрацьмшны) катэр; ракетный к. ракётны катэр; сторожевой к. вартавы катэр; то- рпедный к. тарпёдны катэр; -НЫЙ катэрны. КАТЕР-ТРАЛЫЦИК катэр-трАль- шчык, -ка м. КАТбд физ. кзлЬа, -да м; -НЫЙ катбдны; -ное распылёние катбднае распыление. КАТУШ//ЕЧНЫЙ шпулечны, шпулькавы; катушачны; -КА в разн. знач. шпуля, -л! ж, шпилька, -Ki ж; (провода) катушка, -id ж; индук- ционная -ка шдукцыйная шпуля (шпулька); телефонная -ка тэ- лефбнная шпуля. КАТК^ША (реактивный миномёт) разг, кацюша, -шы ж. КАУСТИК хим. ка?стык, -ку ж. КАУСТЙЧЕСК//ИЙ хим. каустыч- ны; -ая сода каустычная сода. КАФЕДРА в разн. знач. кафедра, -ры ж; военная к. ваенная (вай- скбвая) кафедра. КАЧАЮЩ//ИЙСЯ: -аяся часть орудия Четкая частка гарматы. кАчЕ//СТВЕННО нареч. якасна; ~СТВЕННЫЙ йкасны; ~СТВО ср в разн. знач. якасць, -щ ж; в -стве у якасщ; боевые -ства баявыя йкасщ; высокие морально-боевые -ства выебюя маральна-баявыя якасщ; летные -ства (самолёта) лётныя якасщ (самалёта); морально-психо- логические -ства маральна-ncixa- лапчныя йкасщ; физические -ства фшчныя якасщ. КАЧКА мор. гайданка, -id ж; бор- товая к. бартавёя гайданка; килевая к. кшявая гайданка; к. корабля гай- данка карабля. 141
кАш//А прям., перен. каша, -шы ж, О заварить -у заварыць кашу; к. в голове у кого каша У галаве у кого; ~и не сваришь с кем кашы не зварыш з kim; мало ~и ел мала кашы & , КАШНЕ ср кашнэ нескл., ср, шалж, -ка м. КАГбк I (судно) каюк, -кА м. КАКЬК II (конец) разг, каюк нескл., м. КАНАТА каюта, -ты ж. КАКЬТ-КОМПАНИЯ мор. кают-ка- мпанш, -ни ж. КВАДРАНТ мат. и пр. квадрант, -та м\ -НЫЙ квадратны, ква- дрАнтавы. КВАДРАТ в разн. знач. квадрат, -та м\ возводить в к. узвбдзщь у ква- драт; -НЫЙ квадрАтны; -ные скоб- ки квадратный дужю; -ные меры квадратный меры. КВАДРАТ^ТА мат. квадратура, -ры ж\ к. круга квадратура круга. КВАЛИФИ//КАЦИбнНЫЙ ква- л!фжацыйны; -кационная комиссия квал!ф1кацыйная кам1с!я; -КАЦИЯ квал!фжАцыя, -цы! ж, военная -ка- ция ваенная квал1фжАцыя; клас- сная -нация класная квал!фжАцыя; -ЦИРОВАННЫЙ f прич., прил. кважфгкаваны; -ЦЙРОВАТЬ сов. и несов. квал!ф1каваць; -ЦИРОВА- ТЬСЯ 1. сов. и несов. квал!фжа- вАцца; 2. страд, квал!фжавацца. КВАНТ физ., хим. квант, род. квАнта м. КВАНТОВ//ЫЙ физ., хим. квАнта- вы; к. генератор квАнтавы генерА- тар; -ая электроника квАнтавая эле- ктротока; -ые приборы квантавыя приборы. КВАНТбМЕТР спец, квантометр, -ра м. КВАРТА в разн. знач. квАрта, -ты ж. КВАРТАЛ квартал, -ла м. КВАРТАЛЬНЫЙ прил. квартальны; к. отчёт квартАльная справаздАча. КВАРТИРА кватэра, -ры ж. КВАРТИРМЕЙСТЕР воен. уст. кватэрмАйстар, -тра м\ -СКИЙ ква- тэрмАйстарсю; -ская служба ква- тэрмАйстарская служба. КВАРТЙРНО-ЭКСПЛУАТАЦИбН- Н//ЫЙ: -ая служба кватэрна-экс- плуатацыйная служба; -ая часть кватэрна-эксплуатацыйная часць; -ое обеспечение кватерна-эксплуа- тацыйнае забеспячэцне. КВАРТИРНЫЕ сущ. кватэрныя, -Ных ед. нет. КВАРТЙРН//ЫЙ кватерны; -ая плата кватэрная плата; -ое распо- ложение войск кватэрнае размя- шчэнне войск КВАРТЙРО-БИВАК воен, кватэра- б!вак, -кА м. КВАРТИРОНАНИМАТЕЛЬ кватэ- ранаймальнж, -ка м. КВАРТИРОСДАТЧИК кватера- здАтчык, -ка м. КВАРТИРОСЪЁМЩИК кватэра- наймальнис, -ка м. КВАРТИРЬЕР воен, кватар’ер, -ра м; -СКИЙ кватар’ерсю. КВАРТПЛАТА (квартйрная плата) кватэрная плата. КВЁРХУ нареч. угору; дагары. КВИТАНЦИЯ ж квгганцыя, -цы! ж, кв!ток, -ткА м. КВбРУМ кворум, -му м. КВбТА эк., полит, квота, -ты ж. КЕРОСИН м газа, -зы^ис; -КА газ- шца, -цы ж, -НЫЙ, -ОВЫЙ газавы. КЕССбн спец, кесбн, -на л<; -НЫЙ спец, кесонны; -ная болезнь мед. кесбнная хвароба. КИБЕРНЕТ//ИКА юбернетыка, -к! ж\ военная к. ваенная юберне- тыка; техническая к. техшчная к!- бернетыка: -ЙЧЕСКИЙ юберне- тычны; -ические устройства юбе- рнетычныя устройствы. КИДАТЬ несов. в разн. знач. юдаць; к. новые подкрепления юдаць новыя падмацавАнш; -СЯ в разн. знач. ю- дацца; -ся вперёд юдацца наперад; -ся на врага юдацца на ворага; -ся из стороны в сторону юдацца з боку У бок. КИЛЕКТОР мор. юлекгар, -ра м. 142
КИЛб юлб нескл., ср. КИЛОВАТТ эл. юлавАт, -та м. КИЛОВАТТ-ЧАС м эл. юлавАт- гадзша, -ны ж. КИЛОВблЬТ юлавольт, -та м. КИЛОГРАММ юлаграм, -ма м. КИЛОГРАММ-КАЛбРИЯ техн. юлаграм-калбрыя, -рыг ж. КИЛОГРАММОВЫЙ юлаграмб- вы. КИЛОЛИТР юлалпр, -ра м. КИЛОМЁТР юламётр. -ра м; -АЖ юламетрАж, -жУ м; ~6вКА в разн. знач. юламетрбука, -Ki ж; -бвЫЙ юламетрбвы, юламётравы. КИЛОТбННА юлатбна, -ны ж. КИЛЬ мор. и пр. юль, род. юля м; к. самолёта юль самалёта. КИЛЬВАТЕР мор. юльвАтэр, -ра м; идти в к. (~е) ющ У юльватэр (юльвАтэры); -НЫЙ юльвАтэрны; -ная колонна юльвАтэрная калона. КИНГСТбн мор. юнгстбн, -на м. КИНЕСКбп юнескбп, -па м; -НЫЙ юнескопны. КИНЖ//АЛ юнжАл, -ла лг, ~АЛЬ- НЫЙ кшжАльны; -Альный огбнь воен, кшжальны агбнь. КИНб юно нескл., ср. КИНОАППАРАТ юнаапарАт, -та м; -VpA юнаапаратура, -ры ж. КИНОДЁЛО ср юнаспрАва, -вы ж. КИНОЖУРНАЛ юначасбгас, -са м. КИНОЗАЛ м юназала, -лы ж, юназал, -ла м. КИНОЛЕНТА юнастужка, -ю ж. КИНОМЕХАНИК юнамехАшк, -ка м. КИНОбчЕРК юнанАрыс, -са м. КИНОПЛЁНКА юнаплёнка, -ю ж. КИНОПРОКАТ юнапракАт, -ту м; -НЫЙ юнапракАтны. КИНОПРОСМбтР юнапраглАд, -дул/. КИНОСЕАНС кшасеАнс, -са м. КИНОТЕОДОЛИТ геод. юнатэа- далгг, -та м. КИНОТРЕНАЖЁР спец, кшатрэ- нажбр, -ра м. КИНОУСТАН6ВКА кшаустанбу- ка, -ю ж. КИНОФИЛЬМ юнафшьм, -ма м; военный к. ваённы юнафшьм. КИНОФОТОДОКУМЁНТЫ юна- фотадакумёнты, -тау мн. КИНОХРбнИК//А кшахрбнжа, -ю ж; -АЛЬНЫИ юнахрашкальны. КИРАС//А воен. ист. юрАса, -сы ж; -ИР воен. ист. юрасф, -ра м; -ЙРСКИЙ idpacipcKi. КЙРЗА к5рза, -зы ж?, -ОВЫЙ к$р- завы; -овые сапоги юрзавыя боты. КИРКА (ручной инструмент) к5рка, -ю ж. КИРПИЧ м 1. цбгла, -лы ж; 2. (одна штука) цаппна, -ны ж. КИСЛОРбд хим. юсларбд, -ду м\ -НЫЙ хим. юсларбдны; -ная подушка мед. юсларбдная падушка. КИСЛОР6ДНО-ДЬ1ХАГЕ)1ЬН//Ь1Й: -ая аппаратура ав. юсларбдна- дыхальная апаратура. КИСЛОРбДН//ЫЙ хим. юсларбд- ны; ~яя подушка мед. юсларбдная падушка. КИСЛ//ОТА юслатА, -ты ж; си- нильная к. сшшьная юслатА; циани- стоводородная к. цыянютавадарбд- ная юслатА; -бтНОСТЬ хим. юс- лбтнасць, -щ ж; -6ТНЫЙ юс- лбтны. КИСЛОТОСТбЙКИЙ спец, юсло- таустбйпвы. КИСЛОТОУПбРНЫЙ юслота- трывалы. КИТЕЛЬ 1бцель, -ля л/; открытый к. адкрыты 1бцель; полевой к. палявы 1бцель. КЛАДБ//ИЩЕ ср мбплю, -лак ед. нет; мбпльшк, -ка м; -ЙЩЕН- СКИЙ мбпльшкавы. КЛАПАН в разн. знач. клАпан, -на лг, к. противогАзовой сУмки клАпан прощвагАзавай сУмкц вдыхатель- ный к. удыхАльны клАпан; выды- хательный к. выдыхАльны клАпан; горловбй к. гарлавй клАпан; на- грудный к. натрУдны клАпан: шёй- ный к. шыйны клАпан; -НЫЙ клА- панны. 143
КЛАСС в разн. знач. клас, род. класа м. КЛАССИФИ//КАТОР клашфжа- тар, -ра м; -каторы военной инфо- рмации клаздфпсатары ваеннай шфармацьп; -КАЦИОННЫЙ кла- сяфпсацыйны; -КАЦИЯ клаыфпса- цыя, -цьп ж; -кация войн клас1ф1- кацыя вбйнау; -кация кораблей клашфжацыя караблё?; -ЦИРОВА- НИр класлфйсаванне, -ння ср; -ЦИРОВАТЬ сов. и несов. loiaci- фпсаваць; -ЦЙРОВАТЬСЯ несов. страд, клас1ф!кавацца. КЛАССН//ОСТЬ класнасць, -щ ж; -ЫЙ класны; -ая доска школьн. класная дошка; -яя квалификация воен, класная квал!фпсацыя. КЛЕВбк воен, клявбк, род. кляуку м. КЛЕЙ//МЁНИЕ прям., перен. клеймаванне, -ння ср; к. бое- припасов клеймаванне боепры- пасау; -МЁННЫЙ прич., -МЁ- НЫИ прил. клеймавАны; -МИТЬ несов. клеймаваць; 0 -мить позором ганьбщь; -Мб кляймб, -мА ср; Ъ —мо позора кляймб ганьбы; Каиново -мо Кашава кляймб. КЛЁММА спец, клёма, -мы ж. КЛЁЩ//Й 1. абцуп, -го? ед. нет; (кузнечные) клёшчы, -шчаУ ед. нет; 2. воен, клёшчы, -шча? ед. нет. КЛИМАТ климат, -ту м; -ЙЧЕ- СКИЙ кл!матычны; -ические усло- вия кл!матычныя умбвы. КЛИН клш, род. клша м; герме- тизирующий к. клш для герме- тызАцьп; 0 к. -ом вышибать клш клшам выб!ваць; свет не -ом сошё- лся свет не клшам сышбуся; куда ни кинь — всё к. погов. куды Hi кшь — устбды клш. КЛИНбк клшбк, -нкА м. КЛИРЕНС клфэнс, -су м. КЛУБ I клуб, род. клуба м; солдат- ский клуб салдацк! клуб. КЛУБ II клуб, род. клуба м; ~ы ды- ма клубы дыму. КЛЮЧ I в разн. знач. ключ, род. ключА м; к. для подслушивания ключ для падслухбування; к. местности воен, ключ мясцбвасщ, к. Морзе ключ Морзе; к. от замкА ключ ад замкА; к. управления ключ юравання; гаечный к. гаечны ключ; контрольный к. кантрбльны ключ; раздвижной к. рассбуны ключ; те- леграфный к. тэлеграфны ключ; то- рцовый к. тарцбвы ключ; эле- ктронный к. электрбнны ключ. КЛЮЧ II м (источник, родник) крынща, -цы ж. КЛЮЧЕВ//6Й (важный, решаю- щий) ключавы; -к. момент ключавы мбмант; -ые позиции ключавыя пазщьп. КЛЮЧЕВбЙ II (родниковый) кры- шчны. КЛЯП м 1. затычка, -Ki ж, 2. (для стягивания веревки) цырубалка, -Ki ж. КЛЙТВ//А ж клятва, -вы ж; (кля- твенное уверение) прысяганне, -ння ср; (присяга) прысйга, -п ж, дать -у даць присягу, даць клятву, прыся- гнуць; -ЕННО нареч. клятвенна; -ЕННЫЙ клятвенны. КНИГА KHira, -ri ж; к. арестован- ных кшга арыштавАных; к. выдачи оружия и боеприпасов кшга выданы збрб1 i боепрыпасау; к. жалоб и за- явлений юнга скарга? i заяу; к. записей актов гражданского со- стояния кшга зашсау Акта^ цывыь- нага стану; к. записи больных кшга зАшсу хворых; к. осмотра орркия кипа аглйду збрбц к. проверки оружия KHira правёрю 36p6i; к. по- чёта части (кораблА) кшга гбнару часщ (караблй); к. приёма и сдачи дежурства кшга прыёму i здачы дзяжурства; к. приказов кшга зага- дау; к. увольняемых кшга звальня- емых; домовая к. дамавая кшга; конторские книги канторская кшп; счётная к. рахункбвая кшга; шну- ровая к. шнуравая кшга. КНЙЖКА кшжка, -id ж; ме- дицинская к. медыцынская кшжка; брденская к. брдэнская кшжка; рас- чётная к. разлпсбвая кшжка; сбе- регательная к. ашчёдная кшжка; трудовая к. працбуная кшжка. 144
КНбп//КА 1. кнбпка, -Ki ж; к. за- слонки кнопка засланкз; к. поддиа- пазона кнбпка паддыяпазбну; к. сброса кнбпка сюдання (сюдван- ня); 2. (застёжка) запанка, -Ki ж, зашнка, -id ж; -ОЧНЫЙ 1. кнбп- кавы; 2. запанкавы, зашнкавы. КОАЛИЦИ6НН//ЫЙ полит, ка- алщыйны; ~ая война каалщыйная вайна; -ые вооружённые силы Ка- алщыйныя Узброеныя сын. КОАЛИЦИЯ полит. каальщыя, -цьп ж; агрессивная к. агрэс!уная кааль цыя; военная к. ваённая каалщыя. кбБАЛЬТ хим. кобальт, -ту м; -ОВЫЙ кббальтавы. КОБУРА кабура, -ры ж. КОВАР//НО нареч. каварна; ве- ралбмна; -НОСТЬ каварнасць, -щ ж; -ный каварны; вералбмны; -СТВО каварства, -ва ср; вера- лбмства, -ва ср; КОД код, род. кода м; корректирую- щий к. карэкщруючы код; прямой к. прамы код; пятизначный к. пящ- значны код; радиолюбительский к. радыёаматарсю код; числовой к. лпсавы код. кбДЕКС кодэкс, -са м; уголовный к. крымшальны кодэкс. КОД//ИрОВАЛЬНЫЙ кадз!рава- льны; -ИРОВАНИЕ кадздеаванне, -ння ср; t-ЙРОВАТЬ несов. кадз!ра- ваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, кадзь равацца; -ИРбвЩИК кадз!раваль- шк, -ка м. КОДИФИ//КАТОР кадыфгкатар, -ра м; -КАЦИбнНЫЙ кадыфжа- цыйны; -КАЦИЯ кадыф!кацыя, -цьп ж; -кация военного зако- нодательства кадыфгкацыя ваён- нага (вайе ко вага) заканадауства. кддовый кбдавы. КОДОГРАММА кадаграма, -мы ж. кбЕЧНЫЙ лбжкавы; к. больной лбжкавы хворы. КбЖА скура, -ры ж. КОЖЗАМЕНИТЕЛЬ штучная ску- ра, скурам1т, -ту м. к6ЖН^/ЫЙ скурны; -ые болезни мед. скурныя хваробы. кбжУХ техн, кажух, -ха м; чахбл, -хла м. КОЗЫРЁК 1. (фуражки) казырбк, -рка jw, брыль, род. брылк м; взять (сделать) под к. воен, узяць пад ка- зырбк; 2. (навес) казырбк, -ркА м. КОЗЫРНУТЬ сов. однокр. (сделать под козырёк) разг, казырнуць. КОЗЫРЙТЬ несов. (брать под козы- рёк) разг, казыраць. кбЙКА ж лбжак, -жка м. КОК мор. кок, род. кока м. КОКАРДА кукарда, -ды ж, обл. цэшка, -id ж. КО//ЛЁНО вразн. знач. калёна, -на ср; к. реки калёна paid; к. трубы калёна трубы; сидеть у кого-либо на -ленях сядзёць у кагб-нёбудзь на калёнях; 0 поставить на -лени па- ставщь на калёш; и море по к. i мора па калёна. КОЛЁНЧАТЫЙ техн, калёнчаты; к. вал. калёнчаты вал. КОЛЁСИКО кольца, -ца ср. КОЛЕСНЙ//ЦА ист., уст. ка- ляснща: боевая к. баявая каляснща; -ЧНЫЙ калясшчны. КОЛЁСНО-ГУСЕНИЧН//ЫЙ ко- лава-тусешчны; -ые машины кб- лава-г^сешчныя машыны. КОЛЁСНО-ЛЫЖН//Ь1Й: -ое шас- си техн., ав. кблава-лыжнае maci. КОЛЁСН//ЫЙ кблавы; -ая фор- мула техн, кблавая формула; -ая мазь каламазь; (отработанная) ка- лашца. КОЛЕСб кбла, -ла ср, мн. колы, -лау; маховое к. махавис, махавбе кбла. КОЛЁТ воен, калёт, -та м. КОЛЕ//Й 1. каляша, -ны ж; 2. ж.-д. каляя, -ЛЯ1 ж; 0 войти в -i6 увайсщ у каля1ну; выбить из -и выбщь з каляшы. КОЛИЧЕСТВО ср кблькасць, -щ коллегия калёпя, -rii ж. кбллвдж калёдж, -джа м; воен- ный к. ваённы (вайскбвы) калёдж. 145
КОЛЛЕКТИВ калектыУ, -тыву м; воинский к. вошек! калектыУ; ~ЙЗМ калектывгзм, -му лг; -НО на- реч. калекгыуна; -НЫИ калектыу- ны; -ная безопасность калекгыуная бяспека; -ные средства защиты ка- лекгыуныя србдю засцярбп; -ный договор калектыуны дагавбр. КОЛЛИМАТОР спец, калшатар, -ра м. КОЛ6//ДЕЗНЫЙ калбдзежны; -ДЕЦ м 1. (для добывания воды) студня, -Hi ж, калодзеж, -жа м; ар- тезианский к. артэзшнск! калодзеж; грунтовой к. студня; 2. в др. знач. калодзеж, -жа м; минный к. мшны калодзеж; смотровой к. аглядны калодзеж; шахтный к. шахтавы калодзеж. КОЛбДКА ж 1. в разн. знач. калодка, -Ki ж\ к. прицела калодка прыцэлу; к. ударно-спускового ме- ханизма калодка ударна-спускавбга механизма; аккумуляторная к. аку- мулятарная калодка; зажимная к. защскнАя калодка; контактная к. кантакгная калодка; прицельная к. прыцэльная калодка; тормозная к. тармазная калодка; 2. сапожн. капыл, -ла м. кблОКОЛ 1. звон, род. звана м; 2. (колпак) техн, каупак, -ка м; во- долазный к. вадалазны каупак; к. воздушного насоса каупак паветра- най помпы. КОЛОНИАЛЙЗМ калан1ял*1зм, -му м. КОЛОНИАЛБН//ЫЙ калашяль- ны; ~ая война каланшльная вайна; ~ые войска каланшльныя войскь КОЛбнИЯ I калонит, -нп ж; быв- шая британская к. былая британ- ская калбн!я. КОЛбнИЯ II 1. (поселение) кaл6нiя, -нН ж; 2. в разн. знач. калон1я, -нН ж; трудовая вос- питательная к. працбуная вы- хаваучая кал6н1я; к. кораллов биол. калбн!я каралау. КОЛ6НН//А (строй, группа людей и т.д.) калона, -ны ж, к. по одному (по два, по три, по четыре) калбна 146 па аднаму (па дьА, па тры, па чатыры); автомобильная к. аута- мабшьная калбна; взводная к. узвбдная калбна; пешая к. пешая калбна; походная к. пахбдная калб- на; пятая к. полит, пятая калбна; -ЫЙ калбнны; ~ый путь калбнны шлях. КОЛПАК в разн. знач. каупак, -ка м; броневой к. бранявы каупак; О держать под стеклянным -ом тры- маць пад шкляным каупакбм. КОЛПАЧбк умении. каупачбк, -чка м; защитный к. ахбуны каУ- пачбк; латунный к. латунны кау- пачбк; металлический к. металхчны каупачбк; предохранительный к. засцерагальны (ахбуны) каупачбк. КОЛЧАН ист. калчан, -на м. КОЛЬЦб ср 1. кольца, -ца ср; вы- тяжное к. выцяжнбе кольца; ло- жевое к. лбжавае кольца; охранное к. ахбунае кольца; поршневое к. пбршневае кольца; прижимное к. прыщскнбе кольца; уплотнительное к. ушчыльшкавае кольца; 2. (круг) кола, -ла ср. КОЛЬЧУГА ист. кальчуга, -п ж. КОМАНД//А в разн. знач. каманда, -ды ж; к. взрывных работ каманда выбуховых (падрыуных) работ; к. водопроводно-канализационных ра- бот каманда вадаправбдна-кана- лЬацыйных работ; к. обеззаражива- ния каманда абеззаражвання; к. охраны общественного порядка ка- манда аховы грам&дскага парадку; к. по ремонту и восстановлению дорог и мостов каманда па рамбнце i аднаулёнш дарбг i мастбу; к. про- тиворадиацибнной и противохими- ческой защиты каманда прощрады- яцыйнай i прощхиачнай ахбвы; к. радиотелеграфистов каманда радыё- тэлеграф1стаУ; к. связи каманда су- вяз!; к. тепловых сетей каманда це- плавых сётак; аварийно-газотехни- ческая к. аварыйна-газатэхшчная каманда; аварийно-техническая к. аварыйна-тэхшчная каманда; вре- менная к. часовая каманда; испо- лнительная к. выканаучая каманда; подать -у падаць камАнду; по-
лигбнная к. палггбнная каманда; по- стоянная к. пастаянная каманда; предварительная к. папярэдняя ка- манда; принять -у прыняць каман- ду; противопожарная к. процша- жарная (супрацьпажарная) каман- да; сводная к. звбдная каманда; спасательная к. выратавальная каманда; трофейная к. трафёйная каманда. КОМАНДАРМ воен, (командую- щий армией) камандарм, -ма м (камандуючы арм!яй); к. первого ранга камандарм пёршага рангу. КОМАНДИР камандзф, -ра л<; к. базы камандзф базы; к. батальона камандзф батальёна; к. батареи ка- мандзф батарэ!; к. бригады каман- дзф брыгады; к. взвода камандзф узвбда; к. группы камандзф групы; к. дивизии камандзф дыв!зп; к. ди- визиона камандзф дыв!з!ёна; к. звена камандз!р звяна; к. команды камандзф каманды; к. корабля ка- мандзф карабля; к. корпуса каман- дзф корпуса; к. орудия камандзф гарматы; к. отделения камандзф ад- дзялёння; к. отряда камандзф ат- рада; к. подразделения камандзф падраздзялёння; к. полка камандз!р палка; к. расчёта камандзф разлгку; к. роты камандзф роты; к. самолёта камандзф самалёта; к. санитарной дружины камандзф санпарнай дружыны; к. соединения камандзф злучэння; к. танка камандз!р танка; к. части камандзф часш; к. эска- дрильи камандзф эскадрылл!; к. эскадрона камандзф эскадрона; вы- шестоящий к. вышэйстаячы ка- мандзф; красный к. чырвбны ка- мандзф; младший к. малбдшы ка- мандзф; общевойсковой к. агульна- вайскбвы камандзф; старший к. старшы камандзф. КОМАНДИРбв//АННЫЙ прич., прил. камандз!раваны; -АТЬ сов. и несов. камандз!раваць; -АТЬСЯ не- сов. страд. камандз!равацца; -КА ж 1. (действие) камандз!раванне, -ння ср, камандз!рбука, -Ki ж\ 2. (поруче- ние, поездка, удостоверение) каман- дз!р6ука, -юж; -ОЧНЫЕ мн. сущ. камандзтрбвачныя, -ных; -ОЧ- НЫЙ 1. камандз!рбвачны; -очное удостоверение камандз!рбвачнае пасвёдчанне; 2. сущ. разг, каман- дз!рбвачны, -нага м. КОМАНДИРСК//ИЙ камандзф- сю; -ая подготовка камавдзфская падрыхтбука. КОМАНДНО-ДИСПЕТЧЕРСКИЙ: к. пункт камандна-дыспётчарсю пункт. КОМАНДНО-ИЗМЕРИТЕЛЬНЫЙ: к. комплекс камандна-вымяральны комплекс. КОМАНДНО-НАБЛЮДАТЕЛЬНЫЙ: к. пункт камандна-наз!ральны пункт. КОМАНДНО-ШТАБН//6Й ка- мандна-штабны; -ая машина ка- мандна-штабная машына; -бе учение камандна-штабное вучэнне. КОМАНД//НЫЙ в разн. знач. ка- мандны; к. пункт (КП) камандны пункт (КП); к. пункт корабля камандны пункт карабля; к. состав камандны састау (склад); -ные высоты камандныя вышыш; -ОВА- НИЕ в разн. знач. камандаванне, -ння ср; -ование полком каманда- ванне палкбм; верховное -ование вярхбунае камандаванне; высшее -ование вышэйшае камандаванне; главное -ование галб^нае каманда- ванне; объединённое -ование аб’яд- нанае камандаванне; под -ованием пад камандаваннем; принимать -ование прымаць камандаванне; советское -ованне савецкае каман- даванне; тактическое авиационное -ование такгычнае ав!яцыйнае ка- мандаванне; - ОВАТЬ несов. каман- даваць. командующий 1. прич. яю (што) камандуе; 2. сущ. каманду- ючы, -чага м; к. армией каманду- ючы арм!яй; к. артиллерией каман- дуючы артылёрыяй; к. войсками военного округа камандуючы вой- скам! ваённай акруп; к. войсками фронта камандуючы войскам! фронту; к. группой войск каманду- ючы групай войск; к. парадам камёндуючы парадам; к. флотилией 147
камандуючы флатылшй; к. флотом камандуючы флбтам. КОМБАТ воен. 1. (командир бата- льона) камбат, -та м (камандзф ба- тальёна); 2. (командйр батареи) камбат, -та м (камандзф батарей). КОМБАТАНТ юр., воен, камбатант, -та м. КОМБИНЕЗбН камбшезбн, -на м; к. из прорезиненной ткани камбше- збн з прарызшенай (прагумаванай) тканшы; защитный к. ахб^ны кам- бшезбн. КОМБИНЙРОВ//АНИЕ камбша- ванне, -ння ср; -АННЫЙ камбь навАны; -анная мина камбшаваная мша; -анная система управления ракетой камбшаваная сютэма юравання ракётай; -анное по- ражение камбшаванае паражэнне; -анное управление ракетой камбь наванае юраванне ракётай; -анные заграждения камбшаваныя зага- рбды; -анный способ передвижения войск камбшаваны спбсаб перамя- шчэння войск; -АТЬ несов. камбь наваць; -АТЬСЯ возвр., страд. камбшавацца. КОМБРИГ (командйр бригады) воен, камбрыг, -га м (камандзф брыгады). КОМВЗВбд (командйр взвода) воен, камузвбд, -да м (камандзф узвбда). КОМДИВ воен. 1. (командйр диви- зии) камдыу, -дыва м (камандзф дыв1зй); 2. (командйр дивизиона) камдыу, -дыва м (камандзф ды- в!з!ёна). КОМЕНДА//НТ камендант, -та м; к. маршрута камендант маршруту; к. убежища камендант схбвппча; к. участка камендант участка; к. штаба камендант штаба; военный к. ваённы камендант; военный к. гар- низона ваённы камендант гарш- збна; нештатный к. няштатны (па- заштатны) камендант; -НТСКАЯ сущ. каменданцкая, -кай ж; -НТСКИЙ каменданцю; -нтская служба; каменданцкая служба; -нтский пост каменданцю пост; -нтский район каменданцю раён; -нтский участок каменданща $час- так; -нтский час каменданцкая гадзша. КОМЕНДАТУРА камендатура, -ры ж; военная к. ваённая камендатура; пограничная к. паграшчная камен- датура. КОМИССАР камюар, -ра м; город- ской военный к. гарадсю ваённы ка- мюар; районный военный к. раённы ваённы KaMicap; -ИАт камюарыят, -та м; военный -иат ваённы камюа- рыят; городскбй военный к. гарадск! ваённы камюарыят; областной военный к. абласны ваённы камюа- рыят; объединённый городскбй во- енный к. аб’яднаны гарадоа ваённы камюарыят; районный военный к. раённы ваённы камюарыят; -иАт- СКИЙ камюарыяцк!; -СКИЙ ка- MicapcKi. КОМИССИЯ камю1я, -cii ж; из- бирательная к. выбарчая камкйя; воённо-врачёбная к. (ВВК) ваённа- урачэбная камюы (ВУК); квалифи- кационная к. квашфхкацййная ка- мюы; медицинская к. медыцынская камюгя; приёмная к. приёмная камюгя; призывная к. прызыуная камюгя; эвако-приёмная к. эвака- прыёмная кам1с1я; эвакуационная к. эвакуацыйная камкля. КОМИССОВАТЬ сов. и несов. камь саваць; -СЯ камюавацца. комитет камп*эт, -та м; испо- лнительный к. выканаучы камггэт; Комитет государственной безопас- ности Кампбг дзяржаунай бяспёка; к. начальников штабов камггэт начальшка^ штаббу; к. обороны ка- мггэт абарбны; Государственный к. обороны Дзяржауны камггэт абарб- ны; партийный к. партыйны ка- мггэт. КОМКбР (командйр корпуса) воен, камкбр, -ра м (камандзф корпуса). КОММЕНТ//АРИЙ каментарый, -рыя м; 0 -арии излишни камен- тарьп непатрэбны; -ATOP камен- татар, -ра M;t -АТОРСКИЙ камен- татарсю; -ЙРОВАНИЕ каменщ- раванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и 148
несов. каменщраваць; -ИРОВА- ТЬСЯ 1. сов. и несов. каменщравац- ца; 2. страд, каменшравацца. КОММЕРСАНТ камерсант, -та м; -СКИЙ камерсашца. КОММЕР//ЦИЯ камёрцыя, -цьп ж; -ЧЕСКИЙ камерцыйны. КОММУНА в разн. знач. камуна, -ны ж; Парижская коммуна ист. Парижская камуна. КОММУНЛлЬНО-БЫТОВбЙ ка- мунальна-бытавы. КОММУНАЛБН//ЫЙ в разн. знач. камунальны; -ая квартира каму- нальная кватэра. КОММУНИК//АТЙВНЫЙ в разн. знач.ы камушкатыуны; -АЦИОН- НЫИ камунпсацыйны; -ацибнное направление камунпсацыйны на- прамак; -АЦИЯ в разн. знач. каму- шкацыя, -цьп ж; водные -ации вбдныя камушкацьп; военные -ации ваенныя камушкацьп; во- здушные -ации паветраныя камуш- кацьп; сухопутные -ации сухапут- ныя камунйсацьп. КОММУТАТИВНЫЙ мат. каму татыуны. коммутА//тор эл. камутатар, -ра м; полевой к. палявы камутатар; телефонный к. тэлефбнны каму- татар; -ТОРНЫЙ камутатарны; -цибнный эл. камутацыйны; -цибнные изделия камутацыйныя вырабы. КОММЮНИКЕ камюшкё нескл., ср. К6МНАТ//А ж пакой, -коя jw; к. боевой славы пакой баявой славы; к. бытового обслуживания пакой бытавога абслугоування; к. для хра- нения оружия пакой для захбування эброк КОМПАКТН//О нареч. кампакгна; -ОСТЬ кампакгнасць, -щ ж; -ЫИ кампактны; -ая печать кампактны друк; -ый шрифт кампактны шрифт. компАн//ия в разн. знач. ка- мпёшя, -Hii ж; за -ию за кампанйо; поддержать -ию падтрымаць ка- мпанпо. К6МПАС компас, -са астро- номический к. астранам1чны ком- пас; гиромагнитный к. прамапптны компас; гироскопический к. ripa- скашчны компас; магнитный к. магнггны компас; морской к. марск! компас. КОМПЕНС//АТОР спец, кампе- нсатар, -ра м\ -АЦИбННЫЙ кам- пенсацыйны; -АЦИЯ кампе- нсацыя, -цьп ж; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. кампенсаваць; -ИРОВА- ТЬСЯ несов. страд, кампенсавацца. КОМПЕТЁН//ТНО нареч. кам- петэнтна; -ТНОСТЬ кампетэнт- насць, -щ ж; -ТНЫЙ кампетэнт- ны; -ЦИЯ кампетэнцыя, -цьп ж. кбМПЛЕКС комплекс, -су м; к. вооружения комплекс узбраення; военно-промышленный к. ваенна- прамыслбвы комплекс; военно-спо- ртивный к. ваённа-спартыуны ком- плекс; зенитный артиллерийский к. (ЗАК) зештны артылерыйскз ком- плекс (ЗАК); зенитный ракетный к. зештны ракётны комплекс; пу- сковой к. пускавы комплекс; ракетный к. ракётны комплекс; стартовый к. стартавы комплекс; -НО нареч. комплексна; -НОСТЬ кбмплекснасць, -щ ж; -НЫЙ комплексны. КОМПЛЕКТ камплект, -та м; авто- мобильный к. для специальной обработки техники аутамабшьны камплёкт для спецыяльнай апра- цбук1 тэхшк!; боевой к. баявы кам- плёкт; запасной к. запасны кам- плёкт; индивидуальный к. приспосо- блений для специальной обработки автомобйльной техники 1ндыв1- дуальны камплёкт прыстасаванняу для спецыяльнай апрацбутб аута- мабшьнай тэхнйб; общевойсковой защитный к. агульнавайскбвы ахбу- ны камплёкт; -АЦИЯ камплекта- цыя, -цьй ж; -ация боеприпасов камплектацыя боепрыпасау; -НОСТЬ камплёкгнасць, -щ ж; -ный камплёктны; -ОВАНИЕ камплекгаванне, -ння ср; -ование вооружённых сил камплекгаванне узбрбеных сит; -6ВАННЫЙ кам- 149
плектавАны; -ОВАТЬ несов. кам- плектаваць; -ОВАТЬСЯ страд. камплекгавацца; -6ВКА ж кампле~- ктавАнне, -ння ср; -6ВОЧНЫЙ камплекгавальны. КОМПОЛКА (командир полка) воен, кампалкА нескл., м (камандзф палка). КОМПОН//ЁНТ кампанёнт, -та м; -ёнты ракетного топлива кам- панёнты ракётнага пал!ва; -ЙРО- ВАТЬ несов. кампанаваць; ~ОВА- НИЕ кампанавАнне, -ння t ср; -бВАНЫЙ кампанавАны; -ОВАТЬ несов. кампанаваць; -ОВАТЬСЯ страд. кампанавАцца; -6ВКА ж кампанбука, -Ki ж; (действие — ещё) кампанаванне, -ння ср; -овка танка кампанбука танка; удачная -бвка материала удалая кампанбука матэрыялу; -бвОЧНЫЙ кампа- нбвачны; -бвочные схемы состав- ных ракет кампанбвачныя схёмы састауных ракёт. КОМПРЕСС кампрэс, -са м. КОМПР//ЕССИбнНЫЙ техн. кампрэс1йны; -есибнная , камера кампрэсшная камера; -ЕССИЯ техн, кампрэсы, -cii ж. КОМПРЕССНЫЙ кампрэсны. КОМПРЕССОР техн, кампрэсар, -ра м; -НЫЙ кампрэсарны; -ная станция кампрэсарная станция. КОМПРОМИСС кампрамю, -су м; -НЫЙ кампрамюны. КОМПЬЮТЕР камп’ютэр, -ра м; -ИЗАЦИЯ камп’ютэрызацыя, -цьп ж; -изация учебного процесса кам- п’ютэрызацыя навучальнага пра- цэсу; -ИЗбВАННЫЙ камп’ютэры- заваны; -НЫЙ камп’ютэрны. КОМРбтЫ (командйр роты) воен. камрбты нескл. м (камандзф роты). КОМСОСТАВ (командный состав) воен, камсастау. -тАву м (камандны састау); -СКИЙ камсастаускп КОНАРМИЯ (конная Армия) ист. конАрмы, -мй ж (конная Армы). КОНВЕЙЕР канвёер, -ра м; -НЫЙ канвёерны. КОНВЕНЦИЯ дипл. канвёнцыя, -цы! ж; военная к. ваённая кан- вёнцыя; морскАя к. марскАя кан- ве нцыя. КОНВЕРСИЯ в разн. знач. кан- Bepcin, -cii ж. КОНВЕРТ канвёрт, -та м. КОНВЕРТОПЛАН ав. канверта- план, -на м. КОНВОИР канва1р, -ра лг, -ОВА- НИЕ канвафаванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. канва!раваць; -ОВАТЬСЯ страд, канвафавацца. КОНВбЙ канвой, -вою м; морской к. марск! канвой; -НЫЙ 1. прил. канвбйны; -ная служба канвойная служба; 2. сущ. канвбйны, -нага м. КОНДЕНСАТОР м., техн, кандэн- сатар, -ра м; -НЫЙ техн, кандэн- сатарны. КОНДЕНСАЦИОННЫЙ: к. след ав. кандэнсацыйны след. КОНДИЦИОНЕР спец, кандыцы- янёр, -рал/. к6НН//ЫЙ 1. прил. кбнны; -ая армия конная Арм1я; -ая артиллерия конная артылёрыя; 2. сущ. кбнны, -нага м. К6ННИ//К конник, -ка м; -ЦА кбннща, -цы ж; войсковая -ца вай- скбвая кбншца; стратегическая -ца стратэпчная кбннща. КОНСЕРВ//АЦИЯ в разн. знач. кансервацыя, -цьп ж; -ЙРОВА- НИЕ кансерваванне, -ння ср; -ЙРОВАННЫЙ кансерваваны; -ЙРОВАТЬ несов. кансерваваць; -ЙРОВАТЬСЯ возвр., страд, кан- сервавАцца. КОНСЁР//ВНЫЙ кансёрвавы; -вная промышленность кансёрвавая прамыслбвасць; -ВЫ кансёрвы, -вау ед. нет. КОНСИЛИУМ мед. кансипум, -му м. конспект канспёкт, -та м; -ЙРОВАТЬ несов. канспектаваць. КОНСПИРАТИВНО нареч. кан- сшратыуна; -АТИВНОСТЬ кансш- ратыунасць, -щ ж; -АТЙВНЫЙ кансшратыуны; -атйвная квартира кансшратыуная кватэра; -ATOP кансшратар, -ра м; -АЦИЯ канс- 150
шрацыя, -цы! ж; -ЙРОВАТЬ несов. кансшраваць. КОНСТИТУЦИЯ канстытуцыя, -цьй ж. КОНСТРУИРОВА//НИЕ канстру- яванне, -ння ср; -ТЬ несов. кан- струяваць; -ТЬСЯ страд, канстру- явацца. КОНСТРУКТЙВН//ЫЙ: -ая за- щита корабля канструкцыйная зас- цярбга карабля. KOHCTP//VKTOP канструктар, -ра м; -УКТОРСКИЙ канструк- тарсю; ~^КЦИЯ в разн. знач. кан- струкцыя, -цьй ж; ограждающая -укция загараджальная кан- струкцыя. КОНСУЛЬТ//АНТ кансультант, -та м; -АЦИЯ в разн. знач. кансу- льтацыя, -цьй ж; -ЙРрВАТЬ несов. кансультаваць; -ИРОВАТЬСЯ возвр., страд, кансультавацца. КОНТАКТ в разн. знач. кантакт, -ту jw; -ЙРОВАТЬ несов. кантакгаваць; -НОСТЬ кантактнасць, -щ ж; -НЫЙ спец, кантактны, кантак- тавы; -ная мина кантакгная мина. КОНТЕЙНЕР кантэйнер, -ра м; -НЫЙ кантэйнерны; -ные пе- ревозки кантэйнерныя перавбзю. КОНТИНГЕНТ кантынгёнт, -ту м. КОНТИНЕНТ кантынёнт, -та м; -АЛЬНЫЙ кантынентальны; -аль- ный театр военных действий канты- нентальны тэатр ваённых дзёянняу; -альный шельф геол., мор. канты- нентальны шэльф. КОНТРАБАНД//А в разн. знач. кантрабанда, -ды ж; военная к. ваенная кантрабанда; -ИСТ кан; трабандыст, -та м; -ЙСТСКИЙ кантрабандысцк^ -НО нареч. кан- трабандна; -НЫИ кантрабандны. КОНТР-АДМИРАЛ контр-адшрал, -ла м; -ьский контр - адм ipanbCKi. КОНТРАКТ кантракт, -та м; -НЫЙ кантракгны. КОНТРАСТ кантраст, -ту м; - ИРОВ АН И Е кантраставанне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. кантра- ставаць; -НО нареч. кантрастна; -НОСТЬ кантрастнасць, -щ ж; -ность объектов кантрастнасць аб’ёктаУ; -НЫЙ кантрастны. КОНТРАТЛк//А воен, контратака, -Ki ж; -бВАННЫЙ воен, контрата- каваны; -ОВАТЬ сов. и несов. воен. контратакаваць. КОНТРИБ//УЦИбННЫЙ кан- трыбуцыйны; ~^ЦИЯ воен, кан- трыбуцыя, -цьй ж; наложить -уцию накласщ (налажыць) кантрыбуцыю. КОНТРМАНЁВР воен, контрма- невр, -ру м. КОНТРМАРШ воен, контрмарш, -шу м. КОНТРМЕРЫ мн. контрмеры, -мёр. КОНТРМЙН//А воен, контрмша, -ны ж; -ОНОСЕЦ контрмшанб- сец, -сца м. КОНТРНАСТУПЛЕНИЕ контрна- ступлённе, -ння ср. КОНТРОЛЙРОВА//НИЕ кантра- ляванне, -ння ср; -ТЬ несов. кан- траляваць; -ТЬСЯ страд, кантра- лявацца. КОНТРблЬ кантрбль, -лю м; к. стрельбы кантрбль стральбы; к. ядерных взрывов кантрбль ядзе- рных выбухау. КОНТРбЛЬНО-ИСПЫТАТЕЛЬ- Н//ЫЙ кантрбльна-выпраба валь- цы; -ая подвижная станция кан- трольна-выпрабавальная рухбмая станцыя. КОНТРбЛЬНО-ПРОВЁРОЧНЫЙ кантрбльна-правёрачны. КОНТРбЛЬНО-ПРОПУСКНбЙ кантрбльна-прапускны; к. пункт (КПП) кантрбльна-прапускны пункт (КПП). КОНТРбЛЬНО-ТЕХНЙЧЕСКИЙ кантрбльна-тэхннны; к. пункт (КТП) кантрбльна-тэхшчны пункт (КТП). КОНТР6ЛЬН//ЫЙ кантрбльны; к. полёт кантрбльны палёт; -ые цифры кантрбльныя Л1чбы. КОНТРПОДГОТбвКА контр- падрыхтбука, -Ki ж. 151
КОНТРПРОПАГАНД//Д kohtpj прапаганда, -ды ж; - И СТС КИЙ контрпрапагандысцкь КОНТРРАЗВЕД//КА воен, контр- разведка, -id ж; -ЧИК контрраз- ведчик, -ка м. КОНТРУДАР контрудар, -ру м. КОНТРЭСКАРП воен. контр- эскарп, -па м. KOHTfy/ЖЕННЫЙ 1. прич. кан- тУжаны; 2. сущ. кантужаны, -нага м; -ЗИТЬ сов. кантузщь; -ЗИЯ кан- тузш, -зп ж. КОНТУР контур, -ру м; -НЫЙ контурны; -ная карта геогр. кбнтур- ная карта; -ная линия контурная лш!я. КОНФЕДЕРАЦИЯ канфедэрацыя, -цьп ж. КОНФИСК//АЦИЯ ^канфгскацыя, -цьп ж\ 76вАННЫЙ канфгскава- ны; -ОВАТЬ f сов. и несов. канфю- каваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд. канфюкавацца. КОНФЛИКТ канфлисг, -ту м; военный к. ваённы канфлпст; воору- жённый к. узброены канфлисг; -НОСТЬ канфлисгнасць, -щ ж; -НЫЙ канфлжтны. КОНФРОНТАЦИЯ полит, кан- франтацыя, -цъй ж. КОНЦЕНТРАЦИбННЫЙ кан- цэнтрацыйны; к. лагерь канцэн- трацыйны лагер. КОНЦЕНТРАЦИЯ в разн. знач. канцэнтрацыя, -цьй ж; к. войск канцэнтрацыя войск; к. заражения канцэнтрацыя заражэння; к. отра- вляющих веществ канцэнтрацыя атрутных рэчывау. КОНЦЕНТРЙРОВА//НИЕ кан- цэнтраванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. канцэнтраваць; -ТЬСЯ возвр., страд, канцэнтравацца. КОНЦЕПЦИЯ воен, канцэпцыя, -цьп ж. КОНЦЕРН эк. канцэрн, -на м; военные -ы ваённыя канцэрны. КООРДИН//АТА спец, каардыната, -ты ж; -аты цели каардынаты цэл1; географические -аты геаграфхчныя каардынаты; плоские прямоуголь- ные -аты плоская прамавугбльныя каардынаты; топографические -аты тапаграфнныя каардынаты; -АТ- НЫИ каардынатны; -атный закон поражения каардынатны закон па- ражэння; -АЦИбННЫЙ карды- нацыйны. КООРДИН//АЦИЯ каардынацыя, -цьп ж; к. военных действий каар- дынацыя ваённых дзёянняу; -ЙРО- ВАНИЕ каардынаванне, -ння ср; -ЙРОВАННОСТЬ каардынава- насць, -щ ж; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. каардынаваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. каардынавацца; 2. страд, каардынавацца. КОПЁР техн, капёр, -прё м, капар, -ра м. кбпия кошя, -nii ж. кбПОТЬ ж сажа, -жы ж, ку- родым, -му, курадым, -му м. КОПЬЁ ср капьё, -п’я ср; дзща, -ды ж; 0 ломать копья ламаць кбпЧ. КОРАБЕЛЬН//ЫЙ карабельны; к. бомбомёт карабельны бамбамёт; к. ракетный комплекс карабельны ракётны комплекс; к. самолёт ка- рабёльны самалёт; к. состав ка- рабёльны састау (склад); к. устав карабельны статут; -ая артиллёрия карабёльная артылёрыя; -ая пои- сково-ударная группа (КПУГ) ка- рабёльная пошукава-ударная група (КПУГ); -ая разведка карабёльная развёдка; -ая служба карабёльная служба; -ая ударная группа (КУГ) карабёльная ударная група (КУГ); -ое боевое учёние карабёльнае ба- явое вучэнне; -ое вооружение ка- рабёльнае узбраённе; артиллерий- ское -ое вооружение артылерый- скае карабельнае узбраённе; -ое бо- мбомётное вооружение карабёльнае бамбамётнае узбраённе; минно- тральное -ое вооружение мхнна- тральнае карабёльнае Узбраённе; противолодочное -ое вооружение проциюдачнае (супрацьлбдачнае) карабёльнае узбраённе; ракётное -ое вооружение ракётнае ка- рабёльнае Узбраённе; торпёдное -ое вооружёние тарпёднае карабёльнае 152
Узбраенне; -ые огни карабёльныя апл; -ые правила карабельныя пра- вим; -ые работы карабельныя раббты. КОРАБЛЕВОЖДЕНИЕ мор. кара- блеваджэнне, -ння ср. КОРАБЛЬ карабёль, -бля jw; к. на воздушной подушке карабель на паветранай падушцы; к. на под- водных крыльях карабель на над- водных крылах; к. радиолокацион- ного дозора караббль радыёлака- цыйнага дазбру; к. специального на- значения карабель спецыяльнага прызначэння; к. управления кара- бель юравання; корабли охранения карабл! аховы; авианесущий к. авы- нясучы карабель; артиллерийский к. артылерыйсю карабель; боевой к. баявы карабель; воённый к. ваённы карабель; десантный к. дэсантны карабель; дозорный к. дазбрны ка- рабель; линейный к. лшёйны ка- рабель; минно-тральный к. мшна- тральны карабель; надводный к. на- дводны карабель; патрульный к. па- трульны карабель; ракетный к. ракетны карабель; флагманский к. флагмансю карабель; экспортный к. экскбртны карабель. КОРАБЛЬ-МУЗЕЙ карабёль-му- зёй, род. карабля-музёя м; воённые корабли-музеи ваённыя (вай- сковыя) карабльмузёь КОРАБЛЬ-РАКЕТОНОСЕЦ кара- бёль-ракетаносец, род. карабля-ра- кетанбсца м. КОРАБЛЬ-ЦЕЛЬ карабёль-цэль, род. карабля-цэл! м. КОРВЕТ мор. карвёт, -та л/; -НЫЙ карвётны. КОРДЕГАРДИЯ воен. ист. кар- дэгардыя, -дьп ж. КОРИДбР калщбр, -ра м; воз- душный к. паветраны калщбр; к. полёта калщбр палёту. КОРМА мор. карма, -мы ж. КОРМОВбЙ мор. 1. прил. кар- мавы; 2. сущ. кармавы, -вбга м. КОРНЕТ воен. уст. кардёт, -та м. кбРОБ воен, кораб, -ба ж; к. пуле- мёта кораб кулямёта; вентиля- ционный к. вентыляцыйны кораб; вытяжной к. выцяжны кораб. КОРбБКА техн, каробка, -ю ж, к. передач каробка перадач; к. скоро- стей каробка скбрасцей. КОРОМЫСЛО ср карбмысел, -ела м; к. пулемёта карбмысел кулямёта. КОРОТКО//ВОЛНОВИК радио кароткахвалявгк, -левпеа м; -ВбЛ- НОВЫЙ караткахвалевы. кбРПУС в разн. знач. корпус, -са м; к. компаса корпус компаса; к. корабля (судна) корпус карабля (судна); к. прибора корпус прыбора; податься всем -ом вперёд падацца yciM корпусам напёрад; к. противо- воздушной обороны корпус процша- вётранай (супрацьпавётранай) аба- рбны; авиационный к. ав!яцыйны корпус; армейский к. армёйею кор- пус; артиллерийский к. прорыва артылерыйсга корпус прарыву; бро- невой к. бранявы корпус; воздушно- десантный к. павётрана-дэсантны корпус; гвардейский к. гвардзёйск! корпус; дипломатическй к. дыпла- матычны корпус; кавалерийский к. кавалерыйсга корпус; кадетский к. кадэцю корпус; механизированный к. мехашзаваны корпус; мотори- зованный к. матарызаваны корпус; пластмассовый к. пластмасавы кор- пус; стрелковый к. стралкбвы кор- пус; танковый к. танкавы корпус; чугунный к. чыгунны корпус. КОРПУСН//6Й воен, карпусны; к. командир карпусны камандзф; к. обменный пункт карпусны абмённы пункт; к. тыл карпусны тыл; -ая операция карпусная аперацыя. КОРРЕКТЙР//ОВАНИЕ карэкш- раванне, -ння ср; к. артилле- рийского огня карэкцфаванне арты- лерыйскага агню; -ОВАТЬ несов. в разн. знач. карэюцраваць; ~6ВКА ж воен, карэкцфаванне, -ння ср, ка- рэкщрбука, -ю ж. КОРРЕКТИРбвОЧНО-РАЗВВДЫ- ВАТЕЛБН//ЫЙ: -ая авиация ка- рэюпрбвачна-развёдвальная авш- цыя. 153
К0РРЕКТИр6в//0ЧНЫЙ воен. карэкщрбвачны -ЩИК воен, ка- рэкшрбушчык, -ка м. КОРРЕСПОНДЕНТ карэспан- дэнт, -та м; военный к. ваённы (вайскбвы) карэспандэнт; -ЕНТ- ский карэспандэнцю; -ЕНЦИЯ карэспандэнцыя, -цьй ж. кбРТИК мор. кбрщк, -ка м. КОСМЙЧЕСК//ИЙ касммны; ве- ртикальный к. зонд вертыкальны касм1чны зонд; геодезический к. комплекс геадэзнны касмнны ком- плекс; к. комплекс касм1чны ком- плекс; к. корабль касмнны ка- рабёль; к. полёт касмшны палёт; -ая навигация касмтчная навкгацыя; -ая разведка касмшная разведка; -ая связь касмнная сувязь; -ая си- стема касмнная сютэма; -ая ско- рость касмзчная скдрасць (хут- касць); -ая съёмка касмнная здымка; -ая техника касмнная тэхшка; -ая триангуляция касмн- ная трыянгуляцыя; -ие аппараты касмнныя апараты; -ие лучи физ. касмнныя прамяш; -ие рекорды касмнныя ракорды; -ие системы навигации касмнныя сютэмы на- вшацьп; -ое излучение касмннае выпрамянённе; -ое пространство касмнная прастбра; -ое телевиде- ние касмннае тэлебачанне; между- народные -ие экипажи мЬкнарбд- ныя касмнныя экшажы; мно- горазовые -ие срёдства многа- разбвыя (шматразбвыя) касмнныя србдга; международное -ое право мЬкнарбднае касмннае права. КОСМОВИДЕНИЕ касмабачанне, -ння ср. космодрбм касмадрбм, -ма м; -НЫЙ касмадрбмны. КОСМОНАВТ касманаут, -та м; -ИКА касманаутыка, -Ki ж. кбсмос кбсмас, -су м. КОСТНОМ касцюм, -ма м, га- рштур, -ра м\ водолазный к. ва- далазны касцюм; высбтно-компе- нсйрующий к. высбтна-кампенса- вальны касцюм; защитный к. ахбуны касцюм; компенсирующий к. кампенсавальны касцюм; лёгкий защитный к. лёпа ахбуны касцюм; лётный к. лётны касцюм; ма- скировочный к. масюрбвачны ка- сцюм; плавательный к. плавальны касцюм; противоперегрузочный к. процшерагрузачны (супрацьпера- грузачны) касцюм; теплоотража- тельный к. цяплоадб!вальны ка- сцюм; терморегулирующий к. тэр- марэгулюючы касцюм. КОСЫНКА хусцшка, -га ж, хустка, -Ki ж; касынка, -юж; перевязочная к. перавязачная касынка (хусцшка). КОТЁЛ кацёл, род. катла м; ато- мный к. физ. Атамны кацёл; попасть в к. воен, трашць у кацёл. КОТЕЛ 6 К умении, (к котёл) ка- цялбк, -лка м. КОТЁЛЬНАЯ сущ. кацёльня, -Hi ж. КОТЛОВАН катла ван, -на м\ -НЫЙ катлаванны; -ные машины катлаванныя машыны. КОТЛОВЙН//А катлавша, -ны ж, -НЫЙ катлавшны. КОЧ^ТОЩ//ИЙ: -ая батарея ван- дравальная батарэя; -ее орудие ван- дравальная гармата. К6ШКА техн, в разн. знач. кошка, -Ki ж. КОЭФФИЦИЕНТ каэфщыёнт, -та м; к. безопасной защищённости ка- эфщыёнт бяспёчнай абарбненасщ; к. готовности каэфщыёнт гатбу- насш; к. защиты каэфщыёнт ахбвы; к. защищённости каэфщыёнт аба- рбненасщ; к. манёвра танков ка- эфщыёнт манёйэу танкау; к. осла- бления излучёния каэфщыент асла- блёння выпрамянёння; к. полезного действия каэфщыёнт карыснага дзёяння. КРАЖА ж крадзёж, род. крадзяжу м. КРАЙ в разн. знач. край, род. краю и (о названии административно-тер- риториальной единицы) края м; передний к. пярэдш край; передний к. обороны пярэдш край абарбны; родной к. рбдны край. КРАН кран, род. крана м; ава- рййный к. аварыйны кран; авто- 154
мобильный к. аУтамабитьны кран; водопроводный к. водаправбдны кран; водоразборный к. водара- зборны кран; газовый к. газавы кран; грейферный к. грэйферны кран; гусеничный к. гусешчны кран; подъёмный к. пад’ёмны кран; сливной к. зл!уны кран. КРАСНОАРМЁ//ЕЦ чырвонаар- меец, -мёйца л; -ЙСКИИ чырво- наармёйскй КРАСНОГВАРДЁ//ЕЦ ист. чыр- вонагвардзёец, -дзёйца м; -ЙСКИЙ чырвонагвардзёйскь КРАСНОЗВЁЗДНЫЙ чырваназбр- НЫ. КРАСНОЗНАМ//ЁНЕЦ, чырвана- сцяжнж, -ка м; -ЕННЫИ чырвана- сцяжны. КРАСНОФЛ6Т//ЕЦ чырванафлб- цец, -лотца л<; -СКИЙ чырвана- флбцта. КРАТКОВРЕМЕНН//О нареч. ка- роткачасбва; ~ЫЙ кароткачасбвы. краткоср6чн//ость карбтка- тэрмшбвасць, -щ ж; -ЫЙ каротка- тэрмшовы. КРАТЧАЙШИЙ найкарацёйшы. КРАХ крах, род. краху м. КРЁЙС//ЕР мор. крэйсер, -ра м; броненосный к. браняносны крэй- сер; вспомогательный к. дапамбжны крэйсер; к. противовоздушной обо- роны крэйсер процшавётранай (су- працьпавётранай) абарбны; лёгкий к. лёпа крэйсер; линейный к. Л1- нёйны крэйсер; минный к. мшны крэйсер; противолодочный к. про- цшбдачны (супраЦьлбдачны) крэй- сер; ракетный к. ракётны крэйсер; тяжёлый к. цяжк1 крэйсер; -ЕР- СКИЙ крэйсерсю; -ерская ско- рость ав. крэйсерская скбрасць; -ерское положение подводной лодки крэйсерскае станбвппча падвбднай лбдта; -ЙРОВАНЦЕ крэййраван- не, -ння ср; -ИРОВАТЬ несов. крэйсдеаваць. КРЕН 1. крэн, род. крбну м, нах5л, -лу м; 2. перен. (уклон) крэн, род. крэну л/, yxui,' -лу м. КРЕНЙТЬ несов. хЫць, нахшАць; вярнуць; -СЯ хишща, нахшяцца; вярнуцца. КРЕНОМЕТР крэнамётр, -ра м. КРЕПЁЖ спец, крапёж, -пяжу м; -НЫЙ крапёжны. КРЕПИТЬ несов. 1. мацаваць, ума- цбуваць; 2. мед. скрапляць; -СЯ 1. трымацца, мацавацца; 2. страд, ма- цавацца, умацоувацца; см. кре- пить 1. КРЕПЛ//ЕНИЕ 1. (действие) ма- цаванне, -ння ср, умацбуванне, -ння ср; 2. (приспособление для скре- пления, укрепления) мацаванне, -ння ср- к. для лыж мацаванне для лыж; -ЕННЫЙ прич. мацаваны, ума- цаваны, замацаваны, змацаваны; -ЁННЫЙ прил. мацаваны. КРЕПНУТЬ несов. (делаться более крепким) мацнёць; (делаться более сильным) дужэць; (здороветь) зда- равёць. КРЕПОСТЬ воен, крэпасць, -щ ж; морская к. марская крэпасць; ле- тающая к. ав. лятаючая крэпасць. КРЕЩЁНИЕ церк. 1. (обряд) хры- шчэнне, -ння ср; 2. (праздник) Ва- дбхрышча, -шча ср; 0 боевое к. ба- явбе хрышчэнне. КРИВИЗНА крьшзна, -ны ж; к. траектории крывЬна траекторьп. КРИОГЁНН//ЫЙ хим., крыягён- ны; -ая техника крыягенная тэх- шка; -ая электроника крыягенная электрбшка. КРИПТОГРА//ММА лингв, кры- птаграма, -мы ж; -ФИЧЕСКИЙ крыптаграфнны; -ФИЯ лингв. крыптаграф!я, -фн ж. КРИТЕРИЙ крытэрый, -рыю м; к. боевой эффективности крытэрый баявбй эфектыунасщ; к. истины фиЛОС. КРЫТЭРЫЙ 1СЦШЫ. КРИТЙЧЕСК//ИЙ крытычны; -ая масса крытычная маса; -ая ско- рость крытычная скбрасць (хут- касць). КРОВОПРОЛЙТ//ИЕ кровапра- лщце, -цця ср; -НЫЙ крова- пралггны. 155
КРОВОТЕЧЕНИЕ ср мед. крыва- цёк, -ку jw; артериальное к. артэ- рыяльны крывацёк; венозное к. вянбзны крывацёк; капиллярное к. каголярны крывацёк. КРОВ//Б кроУ, род. крыв! ж; сердце ~ью обливается сэрца кры- вёю абл!ваещха; пролить к. пралщь кроу; -ЯНбЙ крывяны. КРОКИ в разн. знач. краю нескл., ср. КРОКИРОВАН И Е спец, краюра- ванне, -ння ср. КРОКИРОВАТЬ сов. и несов. спец. крагараваць. КРОСС эл., тел., спорт, крое, род. крбсу м. КРУГЛОСУГОЧН//О нареч. кру- гласугачна; -НЫЙ кругласутачны. КРУГОВ//6Й кругавы; к. обстрел кругавы абстрэл; -ая оборона воен. круговая абарбна; 0 -ая порука кру- говая парука. КРУГбМ нареч. кругом; повер- нуться к. павярнуцца кругом; кругом! воен, кругом! КРУПНОКАЛЙБЕРНЫЙ буйна- кал!берны. КРУПНОМАСШТАБН//ОСГЬ буй намаштабнасць, -щ ж; -ЫЙ буйна- маштабны. КР^ПН//ЫЙ 1. буйны; -ые воен- ные учения буйныя ваённыя ву- чэнш; 2. (большого масштаба) буй- ны; ~ым планом буйным планам; 3. (значительный) выдатны; к. пол- ководец выдатны палкаводзец. КРУТИЗНА ж 1. крутасць, -щ ж, стромкасць, -щ ж; к. склона (ска- та) крутасць (стромкасць) сх!лу (спаду); 2. (круча) круча, -чы ж, строма, -мы ж, абрыу, -рыву м. КРУТОБЕРЕЖНЫЙ крутабярэж- ны, стромабярэжны. КРУШЕНИЕ в разн. знач. кру- шэнне, -ння ср; к. поезда крушэнне поезда (цягниса); потерпеть к. паця- рпёць крушэнне. КРУШИТЬ несов. 1. крышыць; (ра- зрушать) разбураць; (ломать) ла- маць; (уничтожать) знппчаць; 2. (томить, угнетать) гнясщ, му- чыць. КРЫЛАт//ЫЙ прям., перен. кры- латы; -ая ракета крылатая ракета. КРЫЛб в разн. знач. крыло, -ла ср; к. автомобиля крыло аутамабшя; к. казармы крыло казармы; авиа- ционное к. авмцыйнае крыло; к. межконтинентальных баллистиче- ских ракет крыло мЬккантыне- нтальных балютычных ракет; дель- товидное к. дэльтападобнае крыло. КРЫШКА ж (покрышка) накрыука, -Ki ж; (гроба, сундука и т.п.) века, -ка ср; (коробки) вечка, -ка ср; к. отсека накрыука адсёка; к. стволь- ной коробки накрыука ствольнай каробю; тыльная к. тыльная на- крыука. КРЮЙТ-КАМЕРА мор. круйт- камера, -ры ж. КРЮК 1. крук, род. крука м; 2. (окольный путь) круг, род. кругу м. КРЮЧбк 1. (для застёжки) аплпс, -ка м; 2. в др. знач. кручок, -чка м; спусковой к. спускавы кручок. КСИЛИЛ хим. Kcbiui, -лу м. КУБОМЕТР кубамётр, -ра м. КУБРИК мор. кубрык, -ка м. КУВАЛДА техн, кувалда, -ды ж. КУЗОВ (у автомобиля и т.п.) кузау, -зава м; закрытый к. закрыты кузау; открытый к. адкрыты кузау. КУЛАК в разн. знач., техн, кулак, -ка м; -й шестерни кулак! шасцярш; О бронированный к. брашраваны кулак; держать в ~ё трымаць у ку- лаку. КУЛАЧКбвЫЙ техн, кулачковы. КУЛАЧбк техн, кулачок, -чка м; зажимный к. зашскны кулачок. КУЛЬТМАССОВЫЙ культмасавы. КУЛЬТПРОСВЕТРАБбТА (куль- турно-просветйтельная работа) ку- льтасветработа, -ты ж (культурна- асвётная работа), культасветпраца, -цы ж. КУЛЬТУРА в разн. знач. культура, -ры ж. КУЛЬТУРНО-МАССОВЫЙ куль- турна-масавы. 156
КУМУЛ//ЯТЙВНЫЙ кумулятыУ- ны; к. эффект кумулятивны эфект; -ЯЦИЯ мед. кумуляция, -цьп ж. КУПЁ купб нескл., ср; -ЙНЫЙ купэйны. КУРВИМЕТР курвшетр, -ра м. КУРГАН курган, -на м. КУРЕНИЕ курэнне, -ння ср. КУРЙЛКА 1. (курительная) разг. курыльня, -Hi ж; 2.: жив к.! жыу курылка! КУРИЛЬЩИК курбц, -рца м. КУРЙ//ТЕЛБНАЯ сущ. курыльня, -Hi ж; ~ТЕЛЬНЫЙ курыльны; ~ТЬ несов. 1. курыць; 2. (перегонкой) курыць, гнаць; -ТЬСЯ 1. (выделять дым) курэць; 2. (о пыли, тумане) курыцца; 3. страд, курыцца; см. курить 1. КУРКбвЫЙ куркбвы. КУРбк курок, -рка м; взвести к. узвёсщ курок; спущенный к. спу- шчаны курок. КУРС I курс, род. курсу м; к. кора- бля курс карабля; к. следования курс руху; к. цели курс ipjii; ~ы бо- евого маневрирования курсы ба- явбга манеуравання; ~ы парусного корабля (судна) курсы паруснага карабля (судна); боевой к. баявы курс; взлётный к. узлётны курс; встречный к. сустрэчны курс; де- ржать к. трымаць курс; компасный к. компасны курс; магнитный к. магштны курс; менять к. мяняць курс; посадочный к. пасадачны курс. ЛАБИРЙНТ в разн. знач. лаб!рынт, -та м; -ОВЫЙ лаб!рынтавы. ЛАБОРАНТ лабарАнт, -та м± ~КА лабарАнтка, -Ki ж; -СКИИ ла- баранцкь ЛАБОРАТбР/уиЯ лабаратбрыя, -pbii ж; -НЫЙ лабаратбрны. ЛАВА I мин. (вулканическая) лава, -вы ж. КУРС II 1. (учебный) курс, род. курса м; к. вождения танков курс ваджэння тАнкаУ; к. стрельбы курс стральбы; к. лекций курс лекцый; к. обучения курс навучАння; 2. только мн. курсы, -сау; ~ы тражданской обороны курсы трамадзянскай аба- рбны; "Ы повышения квалификации курсы павышэння квал!ф!кацы1; ~ы усовершенствования курсы уда- сканалення’ КУРСАНТ курсант, -та м; "СКИЙ курсанцта. КУРСЙРОВА//НИЕ курстраванне, -ння ср; "ТЬ несов. курстраваць. КУРСбГРАФ курсбграф, -фа м. КУРТЙНА воен, курщна, -ны ж. К^ТТ//КА куртка, -id ж; "ОЧКА куртачка. КУРЙЩ//ИЙ 1. прич. як! (што) курыць; 2.: быть -им курыць; он к. ён курыць; 3. сущ. курэц, -рца м; вагон для -их вагон для курцбу. КУСТАРНИК м 1. (куст) куст, род. куста м; 2. собир. (кусты) кустбуе, -уя ср, кусты, -тбу мн.; хмызняк, -кУ м; редкий к. рэдк! хмызняк. КУХ//НЯ кухня, -Hi ж; переносная к. перанбсная кухня; полевая к. па- лявАя кухня; походная к. пахбдная кухня; "ОННЫЙ кухбнны. КУЧН//О нареч. кучна; "ОСТЬ кучнасць, щ ж; -ость стрельбы кучнасць стральбы; ~ЫЙ к^чны. КУШЁТКА кушэтка, -id ж. КЮВЁТ кювет, -та м. КЮРЙ физ. кюры нескл., ср. л ЛАВА II (казачья атака) лава, -вы ж. ЛАВЙН//А прям., перен. лавша, -ны ж; "НЫИ лавшны. ЛАВИНООПАСНЫЙ лавшанебя- спечны. ЛАВЙРОВА//НИЕ прям., перен. лав1раванне, -ння ср; "ТЬ несов. прям., перен. лав!раваць. 157
лАГЕРН//ЫЙ лагерны; л. сбор лагерны збор; -ая служба лагерная служба. ЛАГЕР//Ь прям., перен. лагер, -ра м; учёбный л. вучэбны лагер; кон- центрацибнный л. канцэнтрацыйны лАгер; л. военнопленных лагер ваен- напалбнных; стоять, располагаться -ем сДайць, размяшчацца лагерам. ЛАГ^Н//А лагуна, -ны ж; -НЫЙ лахунны, лагунавы. ЛАД//ЙННЫЙ анат. далбневы; -6НЬ далбнь, -ш ж; 0 как на -дни як на далднЕ ЛАДЬЕ//ВЙДНЫЙ, -ОБРАЗ- НЫЙ лодкападобны. ЛАДЬЯ (лодка) уст. лодка, -ю ж. ЛАЗ техн, лаз, род. лаза м; аварийный л. аварыйны лаз. ЛАЗАРЕТ уст. лазарэт, -та м; -НЫЙ лазарбгны. ЛАЗЕР физ. лазер, -ра м; -НЫЙ лазерны. ЛАЗЁТЧИК уст. лазугчык, -ка м. ЛАЙ м браханне, -ння ср, брЭх, род. брэху м, гауканне, -ння ср. ЛАЙНЕР мор., ав. лайнер, -ра м. ЛАМПА лямпа, -пы ж; керосино- вая л. газавая лймпа; настольная л. настольная лямпа; висячая л. Bi- сячая лямпа; предохранительная л. засцерагальная лямпа; детекторная л. дэтэктарная лямпа; электриче- ская л. элекгрычная лямпа; л. в 60, 100 свечей лямпа на 60, 100 свёчак; рудничная л. руднпсовая лямпа; калильная л. напальная лямпа; паяльная л. паяльная лямпа. ЛАМПАС лампас, -са м. ЛАМПОВАЯ сущ. спец, лямпавая, -вай ж. ЛАМПО//ВЫЙ лямпавы; -ЧКА лямпачка, -юж. ЛАНДШАФТ ландшафт, -ту м; кра- явщ, -ду м; -НЫЙ ландшафтны. ЛАТУ//ННЫЙ латунны, латуневы, масянжбвы; ~НЬ ж латунь, -ш ж, мбсенж, -жу м. ЛАТЫ ед. нет ист. латы, род. латау ед. нет, панцыр, -ра м. ЛАФ&Т лафет, -та м; подвижный л. рухбмы лафет; полустационарный л. паУстацыянарны лафет; стационар- ный л. стацыянарны лафет; -НЫЙ лафетны. ЛАФЁТЧЫК лафётчык, -ка м. ЛАЦКАН штрыфель, -фля м, лацкан, -на м. ЛАЯ//НИЕ ср браханне, -ння ср, брэх, род. брэху м; (тявканье) гау- канне, -ння ср; -ТЬ несов. брахаць; (тявкать) гаукаць. ЛЕБЁДКА техн, лябёдка, -ю ж. ЛЕБЁДОЧНЫЙ лябёдачны. ЛЕВОБЕРЁЖ//НЫЙ левабярэж- ны; -ЬЕ левабярэжжа, -жжа ср. ЛЕВОСТОРбнНИЙ левабаковы. ЛЕВОФЛАНГбВЫЙ воен, лева- флангбвы. ЛЁВ//ЫЙ 1. прил. в разн. знач. левы; 2. сущ. полит, левы, -вага м; 0 встать с -ой ноги устаць з левай нап; -ой! (команда) левай! ЛЕГАЛ//ИЗАЦИЯ легалЬацыя, -цьй ж; ВИЗИРОВАТЬ сов. и несов. легалкзаваць; -ИЗЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. легалпавацца; 2. страд. легалпавацца; -ИЗМ полит ле- гализм, -му, м; -ИЗОВАННЫЙ ле- галЬаваны; -ИЗОВАТЬ см. лега- лизировать; -ИЗОВАТЬСЯ см. ле- гализироваться. ЛЕГАЛБН//О нареч. легальна; -ОСТЬ легальнасць, -щ ж; -ЫИ легальны. ЛЕГЁНД//А в разн. знач. легенда, -ды ж; ^АРНОСТЬ легендарнасць, -щ ж, -АРНЫЙ легендарны. ЛЕГИбН лепён, -на м; ино- странный л. замёжны лепён; ~fep лепянёр, -ра м; -ЁРСКИЙ лепя- нёрсю. ЛЕГЙР//ОВАНИЕ техн, лепра- ванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ прич., прил. леправаны; -ованная сталь леправаная сталь; -УЮЩИЙ прил. леправальны. ЛЕГИТИМНЫЙ юр., полит, ле- гггымны. ЛЁГК//ИЙ в разн. знач. лёпа; -ая артиллерия уст. лёгкая артылёрыя. 158
ЛЕГКОВОДОЛАЗ лёгкавадалаз, -за л/; -НЫЙ лёгкавадалазны; -ная подготовка лёгкавадалазная падры- хтбука. ЛЕГКОВбЙ легкавы; л. автомо- биль легкавы аутамабшь. ЛЕГКОВООРУЖЁННЫЙ воен., ист. лёгкаузброены. ЛЕГКОВОСПЛАМЕНЯЮЩИЙСЯ прил. 1. лёпа на загаранне; 2. перен. палю. ЛЕГКОПРОХОДЙМЫЙ лёгкапра- хбдны. ЛЕГКОРАНЕНЫЙ сущ. легкара- нены, -нага м, лёгкапаранены, -нага м. ЛЁД лёд, род. лёду м, мн. итьды -дбу, (после гласных) льды, род. льдоу; береговбй л. берагавы лёд; плавучий л. плывучы лёд. ЛЕДНИК геол, ляднпс, род. ледшка, м, ледавпс, -ка м; горный л. горны лядшк (ледавпс). ЛЕДбв//ЫЙ лядовы; -ая обста- новка лядовая абстаноука; -ая ра- зведка лядовая разведка; л. режим лядовы рэжым; Ледовое побоище ист. Лядбвае пабопича. ЛЕДОКбл ледакбл, -ла м; -ЬНЫЙ ледакбльны. ЛЕДОРЁЗ ледарэз, -за м; -НЫЙ ледарэзны. ЛЕДОСТАВ ледастау, -таву м. ЛЕДОхбД крыгахбд, -ду м; -НЫЙ крыгахбдны. ЛЁЕР мор. леер, -ра м; -НЫЙ лёерны. ЛЕЗВИЕ лязб, -за ср. ЛЕЙБ-//ГВАРДЗЙСКИЙ лейб- гвардзёйсю; -ГВАРДИЯ воен. уст. лейб-гвардыя, -ды! ж. ЛЕЙБ-ГУСАр воен. уст. лейб- гусар, -ра м; -СКИЙ лейб-гусарскь ЛЕЙБ-ДРАГУН воен. уст. лейб- драгун, -на м; -СКИЙ лейб-дра- гунскь ЛЕЙБ-КАМПАнИЯ воен. уст. лейб-кампан!я, -ни ж. ЛЕЙКОПЛАСТЫРЬ лейкаплА- стыр, -ру м. ЛЁЙНЕР воен, лёйнер, -ра м. ЛЕЙТЕНАНТ лейтэнант, -та м; младший л. малбдшы лейтэнант; старший л. стёрты лейтэнант; -СКИЙ лейтэнанцкь ЛЕЙТЕНАНТ-ИНЖЕНЁР лейтэ- нант-шжынёр, род. лейтэнант-ш- жынёра м. ЛЕКАр//СТВЕННЫЙ лекавы; -ственные растения лёкавыя рас- лшы; -СТВО лякарства, -ва ср, ле- Ki, род. лёкау ед. нет. ЛЕНД-ЛЙЗ полит, ленд-лхз, -зу м. ЛЁНТ//А в разн. знач. стужка, -id ж; виться -ой вщца стужкай; гусе- ничная л. гусешчная стужка; изоля- ционная л. Ьаляцыйная стужка; мерная л. вымяральная стужка; брденская л. брдэнская стужка; пу- лемётная л. кулямётная стужка; те- леграфная л. тэлеграфная стежка; шёлковая муаровая л. шаукбвая муаравая стужка. ЛЕС в разн. знач. лес, род. лёсу м; горелый л. гарэлы лес; карликовый л. кёрлпсавы лес; лиственный л. лгсцевы лес; смётанный л. змё- шаны лес; строительный л. будаУ- шчы лес; хвбйный л. хвбйны (хва- ёвы) лес, хвойшк; л. ппыкбв перен. лес штыкбу. ЛЕСЙСТ//ОСТБ лясгстасць, -щ ж\ ~ый ЛЯС1СТЫ. ЛЕСОПАРК лесопарк, -ку м; -ОВЫЙ лесапаркавы. ЛЕСОПИТбМНИК лесагадаваль- шк, -ка м. ЛЕСОПОВАЛ лесапавал, -лу м. ЛЕСОПОЛОСА лесапаласа, -сы ж. ЛЕСОПОСАд//КАлесапасадка, -Ki ж\ -ОЧНЫЙ лесапасадачны. ЛЕСОСЕКА 1. (участок леса) дзя- лянка, -к! ж\ лесасёка, -Ki ж\ 2. (размер ежегодной вырубки с лесного участка) лесасёка, -id ж. ЛЁСТНИ//ЦА 1. (неподвижная, обычно в здании) лёсвща, -цы ж, усхбды, -дау ед. нет; парадная л. парадная лёсвща (парадныя Усхб- ды); чёрная л. чёрная лёсвща (чбрныя Усхбды); 2. (приставная, 159
переносная) драбшы, -бш ед. нет, леею, -сак ед. нет; верёвочная л. вярбвачныя лёсга; пожарная л. пажарныя драбшы; приставная л. прыстауныя драбшы; складная л. складныя драб1ны; 3. перен. лёсвща, -цы ж; -ЧНЫЙ 1. лёсв!чны, дра- бшны; -чная клетка лёсв!чная клет- ка; 2. (подобный лестнице) драбшча- сты. ЛЕТАЛЬН//ОСТЬ мед. ляталь- насць, -щ ж; -ЫЙ: -ый исход мед. лятальны канец. ЛЕТАТЕЛЬНЫЙ лятальны; л. ап- парат лятальны апарат. ЛЕТАТЬ несов. в разн. знач. лятаць, лётаць. ЛЕТАЮЩИЙ 1. прич. яга (што) лятае; 2. прил. лятаючы, лятучы. ЛЕТ//ЕТЬ несовг в разн. знач. ля- цёць; самолёт -ит самалёт ляцщь; звуки -ели- вдаль гута ляцёл! удале- чыню; мотоцикл -ёл с большой ско- ростью матацыкл ляцёу з вялпсай скбрасцю (хуткасцю); дни и недели -ели незаметно дш i тыдш ляцёл! непрыкмётна. ЛЁТНО-МЕТОДИЧЕСК//ИЙ лё- тна-метадычны; -ая подготовка лё- тна-метадычная падрыхтбука. ЛЁТНО-ТАКТИЧЕСК//ИЙ лётна такгычны; -ая подготовка лётна-та- кгычная падрыхтбука; -ие хара- ктеристики летального аппарата лё- тна-такгычныя харакгарыстыю ля- тальнага апарата; -ое учение лётна- такгычнае вучэнне. ЛЁТН//ЫЙ лётны; -ая погода лё- тнае надвбр’е; -ое поле лётнае поле; л. состав лётны састау; л. эшелон лётны эталон; -ая подготовка лё- тная падрыхтбука; -ая практика лё- тная практика; л. ресурс лётны рэсурс. л Утопись ж лёташс, -су м. летуч//есть лятучасць, -щ ж; -ИЙ в разн. знач. лятучы; -ий митинг лятучы мггынг. ЛЕТУЧКА в разн. знач. лятучка, -Ki ж. ЛЁТЧИК лётчык, -ка м. ЛЁТЧИК-ВЫСбТНИК лётчык- вышыншк, род. лётчыка-вышын- шка м. ЛЁТЧИК-ИНСТРУКТОР лётчык- шструктар, род. лётчыка-шетрук- тара м. ЛЁТЧИК-ИСПЫТАТЕЛЬ лётчык- выпрабавальнпс, род. лётчыка-вы- прабавальшка м. ЛЁТЧИК-ИСТРЕБЙТЕЛЬ лётчык- знппчальшк, род. лётчыка-зш- шчальшка м ЛЁТЧИК-КОСМОНАВТ лётчык- касманаут, род. лётчыка-касманаута м. ЛЁТЧИК-НАБЛЮДАТЕЛЬ лёт- чык-йаглядальнпс, род. лётчыка-на- глядальнша м. ЛЁТЧИК-ОПЕРАТОР лётчык-апе- ратар, род. лётчыка-аператара м. ЛЁТЧИК-ПОЛЯРНИК лётчык-па- ляршк, род. лётчыка-палярнйса м. ЛЁТЧИК-СНАЙПЕР лётчык-снай- пер, род. лётчыка-снайпера м. ЛЁЧАЩИЙ 1. прич. яга (што) лё- чыць; 2. прил. лёчачы; л. врач лёчачы урач. ЛЕЧЁБНИЦА лячэбнща, -цы ж, бальнща, -цы ж. ЛЕЧЁБНО-ДИАГНОСТЙЧЕСКИЙ лячэбна-дыягнастычны. ЛЕЧЁБНО-ОЗДОРОВЙТЕЛЬНЫЙ лячэбна-аздараулёнчы. ЛЕЧЁБНО-ПРОФИЛАКТЙЧЕС- КИЙ лячэбна-прафыактычны. ЛЕЧЕБНЫЙ лячэбны. ЛЕЧЕНИЕ лячэнне, -ння ср; амбу- латорное л. амбулатбрнае лячэнне. ЛЕЧЬ сов. лёгчы; ляг, отдохни ляж, адпачн!; л. в дрейф лёгчы у дрэйф; л. на курс лёгчы на курс; ответ- ственность ляжет на вас адказнасць ляжа на вас; 0 л. на душу лёгчы на душу; л. в основу лёгчы у аенбву; л. костьми лёгчы касцямь ЛИДЕР в разн. знач. лщэр, -ра м; л. соревнований лщэр спаббрншдва; -СКИЙ лщэрсга; -СТВО лщэрства, -ва ср. ЛИДИРОВАТЬ несов. лщз!раваць. 160
ЛИКВИД//АЦИЯ в разн. знач. лпсвщацыя, -цъй ж, -ИРОВАНИЕ ср лповщаванне, -нця ф, лпсвща- цыя, -цы! -ИРОВАННЫЙ лпсвщаваны; -ИРОВАТЬ сов. и не- сов. лпсвщаваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. лпсвщавацца; 2. страд. лпсвщавацца. ЛИМБ техн., мед. лшб, род. лшба м\ азимутальный л. азшутальны лшб. ЛИМИТ лшгг, -ту лг; л. расхода лшгт расходу; -АЦИЯ лшггацыя, -цьп ж, -ИРОВАННЫЙ лшпава- ны; -ЙРрВАТЬ сов. и несов. лшь таваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд. лшггавацца; -НЫЙ лшггны. ЛИМбнКА (граната) разг, лшон- ка, -Ki ж. ЛИНЕЙКА I лшёйка, -Ki ж; л. са- молётов лшёйка самалётау; боковая л. бакавая лшёйка; визирная л. в!з!рная лшёйка; задняя л. задняя лшёйка; командирская л. ка- мандз1рская лшёйка; логарифмиче- ская л. лагарыфмшная лшёйка; масштабная л. маштабная лшёйка; передняя л. пярэдняя лшёйка; ради- ационная л. радыяцыйная лшёйка; средняя л. сярэдняя лшёйка; счё- тная л. л!чыльная лшёйка. ЛИНЁЙКА II (экипаж) уст. ль нёйка, -Ki ж. ЛИНЁЙН//ЫЙ 1. прил. лшёйны; -ая команда воен. уст. лшёйная каманда; л. корабль лшёйны ка- рабёль; -ые войска лшёйныя вбй- сю; -ая тактика лшёйная тактика; 2. сущ. лшёйны, -нага м. ЛИНИЯ в разн. знач. лппя, -ни ж; л. боевого соприкосновения лш!я баявога сутыкнёння; л. бросания лш!я кщання; л. взводных колонн лшгя узвбдных калон; л. взводов (уступом вправо, влево; углом назад, вперёд) лш!я узвбдау (уступам управа, улёва; вуглбм назад, упё- рад); л. визирования лш!я в!з1рава- ння; л. водораздела л1шя водапа- дзёлу; л. возвышения лшгя узвыш- ша; л. выстрела лш!я стрэлу; л. го- ризонта лш1я гарызбнту; л. колонн липя калон; л. кривизны лш!я кры- вЬны; л. машин лш!я машын; л. местности лш!я мясцбвасцц л. обо- роны лппя абарбны; л. обрыва лппя абрыву (разрыву); л. огня лппя аг- ню; л. окопов лш!я акопау; л. отде- лений (уступом вправо, влёво) лппя аддзялёння? (уступам управа, улё- ва); л. охранения лш!я аховы; л. пе- редачи лшы перадачы; л. пересече- ния лш1я перасячэння; л. поведения лш1я павбдзш; л. прекращения огня лш1я спынёння агню; л. прицела лшы прыцэлу; л. равных глубин лш!я рбуных глыбшь; л. ротных колонн лппя ротных калон; л. связи лш1я сувяз!; л. ската лш1я схтлу (спаду); л. фронта лш!я фронту; бе- реговая л. берагавая лш1я; боевая л. баявая липя; воздушная л. павётра- ная лппя; вспомогательная л. да- памбжная лппя; двухпроводная л. двухправадная лшгя; демаркацион- ная л. дэмаркацыйная лш!я; желе- знодорожная л. чыгуначная лш1я; изогнутая л. выгнутая лш!я; кабель- ная л. кабельная лш!я; контурная л. контурная лппя; ломаная л. лома- ная лш!я; магистральная л. маги- стральная лш!я; основная л. асноу- ная лппя; передовая л. передавая лш1я; прерывистая л. перарывютая лш1я; прицельная л. прыцэльная лш1я; пунктирная л. пунктирная лш1я; разграничительная л. разме- жавальная лш1я; сплошная л. су- цэльная л1н1я; штриховая л. штры- хавая лппя; по линии наименьшего сопротивления па лшп наймёншага супращулёння. ЛИНКбР (линёйный корабль) лш- кбр, -ра м (лшёйны карабёль). ЛИСТ м 1. (бумаги, пласт матери- ала) лют, род. люта м\ л. железа лют жалёза; 2. (документ) лют, род. люта л. карты лют карты; л. нарядов лют нарадау; исполнительный л. вы- канаучы лют; похвальный л. па- хвальны лют; подписной л. пад- шсны лют; путевой л. дарожны лют. ЛИСТВЕННЫЙ люцевы, лютавы; л. лес люцевы лес. ЛИСТ6ВКА разг, лютб^ка, -id ж. 6 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 161
ЛИСТбк в разн. знач. лютбк, -ткА лг; (у растения — ещё) люцж, -ка лг; боевой л. баявы люток; больничный л. балыпчны люток; контрольный л. кантрбльны люток. ЛИТР лггр, род. лггра м; лгграж, -жу м. ЛЙТ//ЫЙ 1. лггы; 2. техн, лггы; адопвёиы; вылтваны; ~ые пушки адл!ваныя гарматы. ЛИТЬ несов. 1. лщь; л. слёзы лщь слёзы; 2. техн, лщь; адлшаць, вы- лгваць; 0 л. воду на чыб-либо мельницу лщь ваду на чый-нёбудзь млын; л. масло в огонь лщь масла У агбнь; -СЯ несов. 1. в разн. знач. лщца; кровь льется кроу льёцца; 2. страд, лщца; см. лить. ЛИХАЧ 1. л!хач, -ча м; 2. (удалец) фольк. зух, род. зуха м; (хват) хват, род. хвата м; шофёр-л. шафёр-л!хач; -ЕСКИЙ л!хаща; -ЕСТВО л!хац- тва, -ва ср. ЛИЦЕВ//6Й 1. (относящийся к лицу человека) переводится обычно формой род. сущ. «твар»; -ые мускулы мускулы твАру; л. нерв нерв твару; 2. (передний) пярэдш; (верхний) вёрхш; (наружный) вбн- кавы; (о ткани, одежде и т.п.) добры, правы; -ая сторона материи дббры (правы) бок матэрьп; 3. (ли- чный) асабовы; л. счёт асабовы рахунак. ЛИЦ//6 ср 1. твар, род. твару м; че- рты -а рысы твару; 2. перен. твар, род. твару лг; аблхчча, -чча ср; 3. (ли- чность) асбба, -бы ж; гражданское л. цывитьная асоба; действующее л. дзеючая асоба; доверенное л. давёраная асоба; должностное л. службовая асоба; неприкосновенное л. недатыкальная асбба; офици- альное л. афщыйная асбба; посто- роннее л. пабочная асбба; частное л. приватная асбба; юридическое л. юрыдычная асбба. ЛИЧИНКА воен. л!чынка, -id ж; боевая л. баявая л!чынка. ЛИЧНО нареч. асаСиста; л. доло- жить асаб1ста далажыць (паведа- мщь). ЛИЧНО-КОМАНДНЫЙ спорт. асабова-камандны; л. чемпионат асабова-камандны чэмпшнат. ЛЙЧН//ОСТЬ асбба, -бы ж\ вы- дающаяся л. выдатная асбба; непри- косновенность -ости недатыкаль- насць асббы; тёмная л. цёмная асбба; удостоверить л. пасвёдчыць асобу; что бто за л.? што гэта за асбба?; -ЫЙ 1. (относящийся к ли- чности, персональный) асабюты; -ое участие асабюты удзёл; -ая заинте- ресованность асабютая защкауле- насць; -ые вещи асабютыя рэчы; -ое мнение асабтстая думка; -ая охрана асабютая ахбва; -ое оружие асабютая збрбя; 2. (относящийся к лицам) асабовы; -ый состав асабовы склад; -ый нбмер асабовы нумар. ЛИШЕН//ИЕ ср 1. (действие) паз- баулённе, -ння ср; л. воинского зва- ния пазбаулённе вбшскага звания; л. гражданских прав пазбаулённе грамадзянсюх правбу; л. очередного увольнения из расположёния части пазбаулённе чаргбвага звальнёння з размяшчэння часщ; л. свободы паз- баулённе вбл1; 2. (потеря) страта, -ты ж; -ИЯ мн. (недостатки) нягб- ды, род. нягбд; (материальные) ня- стача/ -чы ж; няшчасце, -ця ср; гора, -ра ср. ЛИШЁНН//ЫЙ пазбаулены; быть -ым чего-либо не мець чагб-нёбудзь (быць пазбауленым чагб-нёбудзь). ЛИШИТЬ сов. пазбавщь; л. жизни пазбавщь жыцця; звёсщ са свёту; л. кого-либо наследства пазбавщь ка- гб-нёбудзь спадчыны; л. крова па- збавщь прытулку (прыстанку); л. прав пазбавщь правбу; л. свободы пазбавщь вол!; л. себя удовольствия пазбавщь сябё прыёмнасщ; -СЯ страцщь (кого-што); застацца (без каго-чаго); -ся зрения страцщь зрок; -ся матери, сына застацца без мащ, без сына; -ся рассудка стра- цщь рбзум; -ся речи анямёць; -ся сил застацца без сит (страцщь ситы); -ся чувств стращць прытбмнасць. ЛОБ лоб, род. итба м, (после гла- сных) лба, мн. итбы, -ббу, (после гла- сных) лбы, -ббу; нахмурить л. на- 162
хмурыць лоб; атака в лоб виен. атака У лоб. ЛОБОВ//6Й лабавы; -Ая атака воен, лабавая атака; -бе стекло ла- бавое шкло. ЛОВИТЬ несов. в разн. знач. лавщь. ЛОВУШКА прям., перен. пастка, -Ki ЛбгОВО ср логава, -ва ср; л. врага логава вбрага. лбД^/КА лодка, -id ж\ атомная подводная л. атамная падвбдная лодка; атомная ракетная подводная л. атамная ракетная падвбдная лод- ка; гребная л. вёславая лодка; кано- нерская л. кананерская лодка; мо- торная л. матбрная лодка; надувная десантная л. надз!маная дэсантная лодка; подводная л. падвбдная лодка; ракетно-торпедная атомная подводная л. ракетна-тарпёдная атамная падвбдная лодка; спаса- тельная л. выратавальная лодка. ЛбЖА в разн. знач. ложа, -жы ж. ЛОЖБЙН//А лагчына, -ны ж; -КА умении. лагчынка, -ю ж; -истый лагчышсты; -НЫЙ лагчынны. лбЖЕ ср (ружья) ложа, -жы ж. ЛОЖЕМЕНТ воен. уст. лажамёнт, -та м. ЛОЖИТЬСЯ несов. лажыцца, клас- цюя; см. лечь. ЛОЖКА ж лыжка, -ю ж; (разлива- тельная) апалбнпс, -ка м. Л6ЖНО нареч. 1. (неверно) ня- правшьна; (ошибочно) памылкбва; 2. (фальшиво) непраудзша, фа- лыиыва; (притворно) прытвбрна; (лживо) игжыва, (после гласных) лжыва, хлуслша. л6жн//ый 1. (неверный) няправь льны; (ошибочный) памылкбвы; -ая мысль няправшьная (памылкбвая) думка; л. шаг няправшьны крок; 2. (ненастоящий) несапраудны; л. район воен, несапраудны раён; ~ые кристаллы мин. несапраудныя кры- шталт; 3. (фальшивый) непраудзшы, фалыпывы; (притворный) при- творны; (лживый) итжывы, (после гласных) лжывы, хлуслшы; (неопра- вданный) беспадстауны; -ая тревога несапра$дная (фалыиывая) трывб- га; -ое обвинение непраУдзшае абвь навачанне; 0 -ая скромность бес- падстауная сщпласць; -ый стыд беспадстауны сбрам. ЛОЖЬ хлуснА, -hi ж, няпрауда, -ды ж. ЛОЗУНГ лозунг, -га м^ боевой л. баявы лозунг; -ОВЫИ, -ОВЫЙ лбзунгавы. ЛОКАЛИЗ//АЦИЯ лакалЬАцыя, -цьй ж; -ЙРОВАННЫЙ ла- калхзаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. лакалхзавАць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. лакшпзавацца; 2. страд. лакал!завацца; -бВАННЫЙ ла- кал!заваны; -ОВАТЬ сов. и несов. лакамзаваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. лакал!завацца; 2. страд, ла- кал!завацца. ЛОКАЛЬ//НОСТЬ лакальнасць, -щ ж; -НЫЙ лакальны. ЛОКАТОР спец, лакатар, -ра м; -НЫЙ лакатарны; -ЩИК лакатар- шчык, -ка м. ЛОК//АЦИ6ННЫЙ спец, лака- цыйны; -АЦИЯ лакацыя, -цьп ж. локомотив лакаматыу, -тывал/; -НЫЙ лакаматыуны. лбкОТЬ лбкаць, род. лбкця м. локсодрбмия мор. лаксадрб- м!я, -мп ж; боевая л. баявая лакса- дрбм!я. ЛОКТЕВОЙ лбкцевы. ЛОМ I м собир. (ломаные предметы) лом, род. лому м, мн. нет; ламачча, -чча ср, мн. нет. ЛОМ II (инструмент) лом, род. лома м. ЛОНЖЕРОН ав., техн, ланжэрбн, -на м. ЛОПАТ//А ж лапата, -ты ж; ры- длёука, -id ж; (совковая) шуфель, -фля м\ малая пехотная л. малая пяхбтная лапата (рыдлёука); сапёр- ная л. сапёрная лапата (рыдлёука); штыковая л. штыкавая лапата; -ИТЬ несов. спец, лапацщь; -КА ж 1. умении, лапатка, -Ki ж, рыдлёука, -Ki ж; шуфлпс, -ка м\ 2. анат. лапатка, -Ki ж; 0 во все -ки на усю 163
моц; положить на обе ~ки палажыць на абедзве лапаткь лбпНУТЬ сов. в разн. знач. лоп- нуць, трэснуць. ЛОТ мор. лот, род. лота м. ЛОТбК 1. (жёлоб) латак, -ка м; зарядный л. зарадны латак; 2. (для товаров) латок, -тка м лбцИЯ мор. лоцыя, -цьп ж. лбЦМАН мор. лоцман, -на ж; -С КИЙ лоцмансю. ЛОЩИНА лагчына, -ны ж. ЛУГ м луг, род. лугу ж; (угодье для сенокоса) сенажаць, -щ ж. ЛУК (старинное оружие) лук, род. лука м. ЛУНА ж месяц, -ца м. Л^НКА 1. лунка, -Ki ж, ямка, -Ki ж; 2. (отверстие во льду) лупка, -Ki ж. ЛУНН//ЫЙ месячны; ~ое за- тмение мёсячнае зацьмённе. ЛУНОХбд месяцаход, -да м; -НЫЙ месяцаходны. Л^ПА лупа, -пы ж. ЛУЧ прамёнь, -мяня м; лазерный л. лазерны прамёнь; видимые -й бачныя прамяш; инфракрасные -й шфрачырвбныя прамяш; рен- тгеновские ~й рэнтгёнаусгая пра- мян1; ультрафиолетовые -й уль- траф!ялётавыя прамян!; -ЕВИД- м МАГАЗИН м 1. торг, магазш -на м; (лавка) крама, -мы ж; кнйжный м. кнпйрня, кн1жны магазш; 2. спец. магазш, -на м; м. сопротивлений магазш супращулённяу; барабан- ный м. воен, барабанны магазш; дйсковый м. воен, дыскавы магазш; многорядный м. мнагарадны (шмат- радны) магазш; однорядный м. аднарадны магазш; -НЫЙ магазш- ны, магазшавы; -ная коробка воен. магазшная карббка. МАГНЁТО техн, магнёта нескл., ср. НЫЙ променепадобны; -ЕВбЙ прамянёвы; -евая болезнь прамянё- вая хвароба. ЛЫЖ//И мн. лйжы, род. лыж и лыжа?, ед. лыжа, -жы ж; -НИК лыжнпс, -ка лг, -НЫЙ лыжны; -НЙ лыжня, -hi ж. игьгота, -ты ж, (после гласных) льгота, -ты ж; -НОСТЬ шьготнасць, -щ ж, (после гласных) льготнасць, -щ ж; -НЫЙ шьготны, (после гласных) льготны. ЛЮБИТЬ несов. любщь; л. свою родину любщь сваю радзхму; л. свой народ любщь свой народ; л. детей любщь дзяцёй. ЛЮИЗИТ хим. лклзгг, -ту м. ЛЮК мор., техн, люк, род. люка м; герметический л. герметычны люк. Л КАЛЬКА стр., воен, люлька, -Ki ж; орудййная л. гарматная люлька. ЛЮНЁТ воен, уст., архит. люнет, -та м. ЛЮФТ техн, люфт, род. люфту м. ЛЯЗГ ляск, род. ляску м; (звяканье) бразгат, -ту м; л. 1усениц ляск (бразгат) гусенщаУ; -АНЬЕ ляскан- ие, -ння ср; бразганне, -ння ср; -АТЬ несов. ляскаць; (звякать) бразгаць. ЛЯМКА лямка, -ю ж; (в одежде — обычно) шлёйка, -id ж. МАГНИТ физ. мапйт, -та м; -ИТЬ несов. фЬ. магнщщь; -ЙТЬСЯ возвр., страд, магнщщца. МАГНИТНО-ЙМПУЛЬСНЫЙ ма- гштна-хмпульсны. МАГНЙТН//ЫЙ магштны; -ое поле физ. магштнае поле; -ая подушка авт. магнггная падуанка; -ая мйна магнггная мша; -ое склонёние магнггнае схшённе; -ые бури магштныя буры; -ая гидро- динамика магштная гщрадынамнса. Л^НИТОДВЙЖУЩ//ИЙ: -ая сила физ. магнггарухаючая сига. 164
МАГНИТОДИНАМ//ИКА магш- тадынампса, -id ж\ -ЙЧЕСКИЙ магштадынакачны. МАГНИТОДИЭЛЕЖТРИК техн. магштадыэлёктрык, -ка м. МАГНИТбЛА магштола, -лы ж. МАГНИТбМ//ЕТР физ. магшто- метр, -ра м; -ЕТРЙЧЕСКИЙ маг- нпаметрычны; -етрйческая развед- ка магнпаметрычная разведка; -ЕТРИЯ физ. магштамётрыя, -ры! ж. МАГНИТО МЕХАНИЧЕСКИЙ ма- гштамехашчны. МАГНИТО6ПТ//ИКА магнпабп- тыка, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ магшта- аптычны. МАГНИТОПРОвбД физ. магшта- правод, -да м; -ный магнггапра- водны. МАГНИТОРАДИбЛА магнпа- радыёла, -лы ж. МАГНИТОРАЗВЕДКА магштара- звёдка, -Ki ж. МАГНИТОСТАт//ИКА физ. магш- тастатыка, -id ж; -ИЧЕСКИЙ магштастатычны. магнитостр//икци6нный магнпастрыкцыйны; -ЙКЦИЯ техн, мапптастрыкцыя, -цьп ж. МАГНИТОСФЕРА физ. магшта- сфёра, -ры ж. МАГНИТОФбн магнггафон, -на м; -НЫЙ магнггафонны; -ная за- пись магнггафонны зашс; -ная лента магштафонная стужка. МАГНИТОЭЛЕКТРИЧЕСКИЙ ма- гштаэлекгрычны. МАЗЕ//ВЫЙ мазевы, —^)БР.АЗ— НЫЙ мазепадббны. МАЗЕР физ. мазер, -ра м; -НЫЙ мазерны. МАЗ^Т техн, мазут, -ту м; -НЫЙ мазутны, мазутавы. МАЗЬ в разн. знач. мазь, род. Maai ж; колёсная м. каламазь; (отрабо- танная) каланща; Ф дело на мази справа щзё. МАЙ май, род. мая м; Первое мая Пёршае мая. МАЙКА (рубашка) майка, -Ki ж. МАЙбР воен. маёр, -ра м; м. в отставке маёр у адстауцы; м. запаса маёр запасу; м. медицинской служ- бы маёр медыцынскай службы; и. юстиции маёр юстыцьй. МАЙбР-ИНЖЕНЕт м маёр-шжы- нёр, род. маёр-шжынёра м. МАЙбРСКИЙ воен, маёрсю. МАЙСКИЙ майею, маёвы. МАКАРбнЫ мн. кул. макарона, -ны ж, мн. нет. МАКЁТ макёт, -та м; м. местности макёт мясцовасщ; -ЙРОВАНИЕ спец, макетаванне, -ння ср; -ЙРО- ВАННЫЙ спец. макетаваны; -ЙРОВАТЬ несов. спец, макетаваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, макетавацца; -НЫЙ спец, макётны; -ЧИК спец. макётчык, -ка м. МАКСИМ воен. разг, максим, -ма м. МАКСИМАЛБН//О нареч. ма- KciManbHa; -ОСТЬ макс!мальнасць, -щ ж; -ый макс!мальны. МАКСИМУМ 1. сущ. MaKciMyM, -му л<; 2. нареч. MaKciMyM; м. две недёли MaKciMyM два тыдш; 3. прил. MaKciMyM неизм.; программа-м. пра- грама-MaKciMyM. МАЛОВМЕСТИТЕЛЬНЫЙ мала- умяшчальны. малов6д//ность малавод- насць, -щ ж; -НЫЙ малаводны; -ЬЕ малаводдзе, -ддзя ср. МАЛОГАБАРЙТН//ОСТЬ малага- барытнасць, -щ ж; -ЫЙ малага- барытны. МАЛОГРУЗНЫЙ малагрузны. МАЛОДОСТ^ПН//ОСТЬ малада- ступнасць, -щ ж; -ЫЙ маладаступ- ны. МАЛОДУШ//ИЕ ср маладушша, -шша ср, маладушнасць, -щ ж; -НИЧАТЬ несов. маладушшчаць; -НО нареч. маладушна; -НЫЙ ма- ладушны. МАЛОЁЗЖЕН//ЫЙ малаёзджаны; -ая. дорога малаёзджаная дарога; -ая лошадь малаёзджаны конь. МАЛОИЗВЕСТНЫЙ малавядомы. МАЛОКАЛИБЕРНЫЙ малакал1бе- рны. 165
МАЛОКАЛОРИЙНЫЙ малака- ларыйны. МАЛОКРбв//ИЕ мед. малакрбуе, -рбуя ср; -НЫЙ малакрбуны. МАЛОЛЁС//НЫЙ малалесны; ~ЬЕ ср малалёсща, -цы ж, ма- лалёссе, -сся ср. МАЛОЛИТРАЖНЫЙ спец, мала- лгтражны. МАЛОМЕСТНЫЙ маламёсны. МАЛОМЕТРАЖНЫЙ маламе- тражны. малом6щн//осгь техн, мала- сшьнасць, -щ ж; малая магутнасць; -ЫЙ техн, маласитьны, малой магугнасщ. МАЛОНАСЫЩЕННЫЙ хим. ма- ланасычаны. мАл//ЫЙ малы; (меньшего раз- мера, чем нужно) замалы; (неболь- шой) невялпа; (мелкий) дрббны; -ая буква малая лпара; -ая скорость малая хуткасць (скбрасць); самое -ое сама менш, сама мёней; м. ход мор. малы ход. МАМЕЛК^К воен, мамелюк, -ка м. МАМЛ1ЙК воен, мамлюк, -ка м. МАН//ЁВР в разн. знач. манёур, -ру jh; военные -ёвры вайскбвыя манёвры; стратегический м. стра- тэпчны манёур; ловкий м. спрытны манёур; -ЁВРЕННОСТЬ манёура- насць, -щ ж; -ЁВРЕННЫЙ манёу- раны; -ЕВРЙРОВАНИЕ мане^- раванне, -ння ср; -ЕВРЙРОВАТЬ несов. прялг, перен. манеураваць; -ЕВРбвыЙ ж.-д. манеуровы; -евровый паровоз манеуровы па- равбз. МАНЁЖ манёж, -жа м; открытый м. адкрыты манёж; закрытый м. за- крыты манёж. МАНЖЁТА манжэта, -ты ж; уте- плительная м. уцяпляльная ман- жэта. МАНбМЕТР техн, манометр, -ра м; -ЙИЕСКИЙ манаметрычны; -ОВЫЙ манбметравы. МАРКИР//6рАННЫЙ марюравё- ны; t -ОВАТЬ марюраваць; -ОВАТЬСЯ возвр., страд, спец. марюравапца; ~6вКА марюро^ка, -Ki ж; -ОВЩИК марюрбушчык, -ка м; -6ВЩИЦА марюрбушчыца, -цы ж. МАРОДЁР марадзёр, -ра м; -СКИИ марадзёрсю; -СТВО мара- дзёрства, -ва ср; -СТВОВАТЬ несов. марадзёрстваваць. МАРТ сакавпс, -ка м. МАРШ I сущ. в разн. знач. марш, род. маршу и (музыкальное произве- дение, часть лестницы) марша м; .полк ня м. полк на марты; походный м. пахбдны марш; то- ржественный м. урачысты марш; траурный м. жалббны марш; во- звратиться с -а вярнуцца з маршу; форсированный м. фарс1раваны марш; церемониальный м. цырыма- шяльны марш. МАРШ II межд. марш; шагом м.! воен, шагам марш! МАРШАЛ маршал, -ла м; Маршал Советского Союза Маршал Са- вёцкага Саюза; Главный м. авиации Галбуны маршал авшцъп; м. артил- лерии маршал артылёрьп; м. бро- нетанковых войск маршал браня- танкавых войск; м. войск связи маршал войск сувяз!; м. инже- нерных войск маршал шжынёрных войск. МАРШАЛЬСКИЙ маршальсю; м. жезл маршальсю жэзл; знак от- личия «Маршальская Звезда» знак адрбзнення «Маршальская Зорка». МАРШ-БРОСбК воен., спорт. марш-кщок, -дка м. МАРШЕВЙК воен, маршавш, -ка м. МАРШЕВ//ЫЙ воен., техн, мар- шавы; -ая подготовка воен, мар- шавая падрыхтбука; -ая дисциплина воен, маршавая дысцыплша; -ое подразделение воен, маршавае пад- раздзялённе; -ое пополнение воен. маршавае папа^нённе. МАРШЕОБРАЗНЫЙ маршапа- добны. МАРШИР//ОВАТЬ несов. маршы- раваць; -QBKA ж маршировка, -id 166
ж, маршыраванне, -ння ср; ~6во- ЧНЫИ маршырбвачны. МАРШ-МАНЁВР воен, марш-ма- нёур, -ру м. МАРШ-ПАРАД марш-парад, -да м. МАРШРУТ маршрут, -ту м; м. ввода маршрут уводу; м. вывода маршрут вываду; м. выхода мар- шрут выхаду; м. движения маршрут руху; м. полёта маршрут палету; м. эвакуации маршрут эвакуацьп; за- данный м. зададзены маршрут, да- дзены маршрут; -ИЗАЦИЯ ж.-д. маршрутызацыя, -цьп ж; -НЫЙ маршрутны. МАСКА маска, -Ki ж; м. проти- вогазная маска прощвагазная; м. противопылевая тканевая маска процшыльная (супрацьпыльная) з ткашны; м. резиновая маска рызь навая (гумавая); естественная м. воен, натуральная маска; искус- ственная м. воен, штучная маска. маскир//овАние прям., перен. масюраванне, -ння ср; -ОВАТЬ не- сов. t прям., перен. маскзраваць; -ОВАТЬСЯ возвр., страд, масга- равацца; ~6ВКА прям., перен. ма- сюрбука, -Ki ж; инфрокрасная м. шфрачырвбная масюрбука; стра- тегическая м. воен, стратэпчная ма- сюрбука; оперативная м. воен, апе- ратыуная масюрбука; тактическая (войсковая) м. воен, тактичная (вайскбвая) масюрбука; -бвоч- НЫЙ масюрбвачны; -бвочная дис- циплина воен, масюрбвачная дыс- цыплша; -бвочное покрытие воен. масюрбвачнае пакрыццё; -бвочные средства воен, масюрбвачныя србд- id; -бвочные части воен, масюрбва- чныя часщ; -бвЩИК воен, ма- сюрбушчык, -ка м; -бвЩИЦА ма- сюрбушчыца, -цы ж. МАСКХАЛАТ (маскировочный ха- лат) воен, маскхалат, -та м (масю- рбвачны халат). МАСЛЁНКА 1. (столовая посуда) масленща, -цы ж; 2. техн, маслё- нка, -Ki ж. МАСЛО ср 1. (коровье) мАсла, -ла ср; сливочное м. сметанкбвае масла; топленое м. тбпленае масла; 2. (ра- стительное) алей, род. алею м; льняное м. шьняны алей; подсолне- чное м. сланёчнпсавы алей; 3. (те- хническое) масла, -ла ср; авиа- ционное м. ав1яцыйнае масла; авто- мобильное м. аутамабшьнае масла; дизельное м. дызельнае масла; ку- поросное м. купарваснае масла; летучее м. лятучае масла; машинное м. машыннае масла; минеральное м. мшеральнае масла; отработанное м. адпрацаванае масла; ружейное м. ружэйнае масла; смазочное м. зма- зачнае масла; эфирное м. эфтрнае масла. МАСЛОБАК маслабак, -ка м. маслозапрАвочный маслаза- правачны. МАСЛООТДЕЛИТЕЛЬ техн, ма- слааддзялщель, -ля м. МАСЛОПРОВбД техн, масла пра- вбд, -да м. МАСЛОУКАЗ АТЕЛЬ техн, масла- паказалыпк, -ка м. МАСЛОУЛОВИТЕЛЬ техн, масла- улбушк, -ка м. МАСЛОФИЛЬТР техн. ма- слафитьтр, -ра м. МАСЛЯНИСТЫЙ маслянюты, ма- слюты; алёгсты. мАслян//ый 1. маслены; 2. (относящийся к растительному ма- слу) алейны; м. портрет алёйны партрэт; 3. (жирный) маслены; -ое пятно масленая пляма; 4. техн. маслены; м. выключатель маслены выключальнгк; м. насос масленая помпа. МАССА маса, -сы ж; атомная м. атамная маса; взлётная м. самолёта узлётная маса самалёта; критиче- ская м. крытычная маса; полётная м. самолёта палётная маса сама- лёта; посадочная м. самолёта па- садачная маса самалёта. МАССИРОВАНИЕ воен. масфа- ванне, -ння ср; м. огня масфаванне агню; м. сил и средств масфаванне сш i србдкау. МАССИРОВАННЫЙ воен. мас!ра- ваны; м. налёт, удар масфаваны на- лёт, удар. 167
МАССИРОВАТЬ сов. и несов. воен. масфаваць; ~СЯ воен. 1. сов. и несов. масфавацца; 2. страд, масфавацца. МАССИРбвКА воен. машрбука, -Ki ж. МАССОВЫЙ мАсавы. МАСТЕР мАйстар, -тра м; м. во- ждения мАйстар ваджэння; м. связи мАйстар сувязц оружейный м. мАйстар 36p6i, зброевы майстар. МАСТЕРСКАЯ сущ. майстэрня, -Hi ж; м. связи майстэрня сувязц ар- тиллерийская ремонтная м. арты- лерыйская рамонтная майстэрня; подвижная м. рухбмая майстэрня; походная и. пахбдная майстэрня; рембнтная м. рамонтная майстэрня. МАСТЕРСКИ нареч. па-майстэр- ску. МАСТЕР СТВ 6 (высокое искусство) майстэрства, -ва ср; боевое м. ба- явбе майстэрства; воинское м. вбшскае майстэрства. МАСШТАБ маштаб, -бу м; м. вой- ны маштаб вайны; м. карты маштаб карты; клиновбй м. клшавы маш- таб; линейный м. лшёйны маштаб; поперечный м. папярбчны маштаб; численный м. лисавы маштаб; -НОСТЬ маштабнасць, -щ ж; -НЫЙ маштАбны. МАТЕМАТ//ИКА матэмАтыка, -Ki ж: -ЙЧЕСКИ нареч. матэматычна; -ЙЧЕСКИЙ матэматычны; -йче- ская модель матэматычная мадэль; -йческая статистика матэматычная статыстыка; -йческое обеспечение АСУ матэматычнае забеспячэнне АСК; -йческое ожидание матэ- матычнае чаканне; -йческое про- граммйрование матэматычнае пра- МАТЕРИАЛ в разн. знач. матэрыял, -лул/; вспомогательный м. дапамбж- ны матэрыял; горюче-смазочный м. гаруча-змазачны матэрыял; изоля- ционный м. 1заляцыйны матэрыял; крепёжный м. крапбжны матэрыял; местный м. мясцбвы матэрыял; огнеупбрный м. вогнетрывалы матэ- рыял; подручный м. падручны (спа- дручны) матэрыял; расхбдный м. расхбдны матэрыял; смазочный м. змазачны матэрыял. МАТЕРИК мацярык, -церыка м; ~6ВЫЙ мацерыкбвы. МАТКА мор. матка, -ю ж. МАТРАС, МАТРАц матрац, -ца м; (тюфяк) сяннпс, род. сеннпса м; -НИК матрАцнпс, -ка м; -НЫЙ ма- трАцны. МАТРбС матрбс, -са м; -КА (бес- козырка, блуза) матроска, -id ж; -СКИЙ матрбскь МАУЗЕР маузер, -ра м. МАХОВИК техн, махавж, -ка м. МАХОВЙЧН//ЫЙ техн, махавя- ны; -ые аккумуляторы махавнныя акумулятары. МАХОВ//6Й махавы; -бе колесб махавбе кбла; -ые перья махавыя пёры. МАХбР//КА махорка, -id ж; -ОЧНЫЙ махбрачны. МАЧТ//А мачта, -ты ж: -6ВНИК мачтб^тпк, -ка м; -ОВОЙ сущ. мор. мачтавы, -вбга м; -ОВЫЙ мАчтавы. МАШИНА машына, -ны ж; м. управления машына гаравАння; ав- тодегазацибнная м. аутадэгазацый- ная машына; базовая м. базавая машына; боевая м. баявая машына; боевая десантная м. баявая дэсант- ная машына; боевая м. пехоты (БМП) баявая машына пяхбты (БМП); бронированная гусеничная м. брашравАная гусешчная машы- на; бронированная разведыватель- но-дозорная м. (БРДМ) брашравА- ная разведвальна-дазбрная машына (БРДМ); вычислительная м. вы- л!чальная машына; грузоподъёмная м. грузапад’ёмная (грузападымАль- ная) машына; гусеничная м. гусе- шчная машына; дежурная м. дзя- журная машына; дозорная м. лазер- ная машына; дорожная м. дарбжная машына; землеройная м. земля- рыйная машына; инженерная м. шжынёрная машына; колёсная м. калёсная машына; обучающая м. навучАльная машына; повреждён- ная м. пашкбджаная машына; 168
подрывная м. падрыуная машына; пожарная м. пажарная машына; по- ливо-моечная м. палша-мыйная машына; поливочная м. палшачная машына; почвообрабатывающая м. глебаапрацбучая машына; само- ходная м. самахбдная машына; са- нитарная м. саштАрная машына; снегоуборочная м. снегауббрачная машына; специальная м. спе- циальная машына; строевая м. страявая машына; транспортная м. транспартная машына; учебная м. вучэбная машына; шифровальная м. шыфравальная машына; электрон- ная вычислительная м. (ЭВМ) эле- ктронная вьиичАльная машына (ЭВМ); м. радиационной и химиче- ской разведки воен, машына рады- яцыйнай i хця1чнай разведи; м. те- хнического обслуживания воен, ма- шына тэхшчнага абслугбування; м. технической помощи воен, машына тэхшчнай дапамбп. машинальн//о нареч. машы- нальна; -ОСТЬ машынальнасць, -щ ж\ ~ый машинальны. МАШИНКА машынка, -Ki ж; м. для стрижки волос машынка для стрыжк! валасбу; пишущая м. шшу- чая машынка. МАШИННЫЙ машынны. МАШИНОВЕД машыназнавец, -науца м; -ЕНИЕ машыназнауства, -ва ср. машиноиспытАтель машыи- навыпрабавальшк, -ка м, -НЫЙ машынавыпрабавАльны. МАШИНОПЙСН//ЫЙ машына- шсны; -ое бюро машынагаснае бюро. МАШИНОПИСЬ ж машынагас, -су м. МАШИНОПРОКАТНЫЙ машы- напракатны. МАШИНОРЕМбнТНЫЙ машы- нарамбнтны. МАШИНОСЧЁТНЫЙ машына- л!чыльны. МАЯК майк, -кА м; опознаватель- ный м. апазнавАльны маяк; пла- вучий м. плывучы майк; предосте- регающий м. перасцерагальны маяк; радиолокационный м. радыёла- кацыйны маяк. МАЯТНИК маятнпс, -ка м\ -ОВЫЙ маятшкавы; -ООБРАЗ- НЫЙ маятнпсападббны. МГЛ//А 1мгла, -лы жу iM*a, -жы жгу -ЙСТОСТЬ шглтст^сць, -щ жу 1мжыстасць, -щ ж; -ИСТЫЙ iM- ГЛ1СТЫ, шжысты. МГНОВЁН//ИЕ ср вокамгнённе, -ння ср\ (миг) Mir, род. мну м; (мо- мент) мбмант, -ту лг, 0 в м. ока во- камгнённа, у вокамгнённе, у адзш мбмант; -НЫЙ вокамгнённы. МЕБЕЛЬ мэбля, -л! ж, мн. нет. МЕБЛИР//ОвАнИЕ. мэблявАнне, -ння су, -бВАННЫЙ мэбляваны; -бвянные,комнаты мэбляваныя па- Koi; -ОВАТЬ сов. и несов. мэбля- ваць; ~6вКА мэбл!рбука, -id ж. МЕГАВАТТ эл. мегават, -та м. МЕГАВАТТ-ЧАС м эл. мегават-га- дзша, -ны ж. МЕГАГЁРЦ эл. мегагерц, -ца м. МЕГАТЙНН//А мегатбна, -ны ж; -ЫЙ мегатбнны. МЕГАФЙН мегафон, -на м. МВДАЛЕНбСЕЦ медалянбсец, -сца м. МЕДАЛЬ ж медаль, -ля м\ м. «Ве- теран Вооружённых Сил СССР* медаль «Ветэран Узбрбеных Cui СССР*; м. «За безупречную службу* (I, II, III степени) медаль «За бе- здакбрную службу* (I, II, III ступё- ш); м. «За боевые заслуги* медАль «За баявыя заслал*; м. «За отвагу* медАль «За адвагу»; м. «За отличие в воинской службе* 1-й и 2-й сте- пеней медАль «За адзнаку У вбшскай службе* 1-й i 2-й ступёней; м. «Зо- лотая Звезда» медАль «ЗалатАя Зор- ка»; боевая м. баявы медАль; юби- лёйная м. юбшёйны медАль. МЕДВЕДИЦА мядзвёдзща, -цы ж; Большая М. астр. Вялпсая Мя- дзвёдзща, Малая М. астр. МалАя Мядзвёдзща. МЕДВЕДКА техн, мядзвёдка, -Ki ж. 169
МЁДИК мёдык, -ка м. МЕДИКАМЁН//ТЫ медикамен- ты, -тау; ~т ед. медикамент, -та м. МЕДИЦЙН//А медыцына, -ны ж; военная м. ваённая медыцына; -СКИЙ медычны, медыцынсю; -ская помощь медычная (ме- дыцынская) дапамога; -ская книж- ка . медыцынская кшжка; -ская обстановка медыцынская абста- н6?ка; -ская разведка медыцынская разведка; -ская служба медычная (медыцынская) служба; -ские меро- приятия гражданской обороны медычныя (медыцынская) мера- прыёмствы грамадзянскай аба- рбны; -ский контроль медычны (медыцыноа) кантрбль; -ский от- ряд медычны (медыцыноа) атрад; -ский пункт медычны (меды- цынсю) пункт; -ское обеспечение медыцынскае забеспячэнне; -ское обследование медычнае (медыцын- скае) абслёдаванне; -ское осви- детельствование медыцынсю агляд. МЕДКОМИССИЯ (медицинская комйссия) медкам1с!я, -cii ж (ме- дыцынская кам!сы). МЁДЛЕНН//О нареч. павбльна, павблц марудна; -ОСТЬ павбль- насць, -ш ж; маруднасць, -щ ж; -ЫЙ павбльны; марудны. МЕДЛЙТЕЛЬН//О нареч. маруд- л!ва, марудна; (медленно) павбльна; -ОСТЬ марудд1васць, -щ ж, маруднасць, -щ ж; павбльнасць, -щ ж-, ~ый марудл!вы, марудны; павбльны. МЕДЛИТЬ несов. марудзщь; не медля не марудзячы. МЕДОСМбтР (медицйнский ос- мотр) медагляд, -ду м (медьщынсю агляд). МЕДПЕРСОНАЛ (медицйнский персонал) медперсонал, -лу м (ме- дыцынсю персанал). МЕДПбмОЩЬ (медицйнская по- мощь) меддапамбга, -ri ж (ме- дыцынская дапамога). МЕДПУНКТ (медицйнский пункт) медпункт, -та м (медыцынсю пункт). МЕДРАБОТНИК (медицйнский работник) медработшк, -ка м (ме- дыцынсю раббтшк). МЕДСАНБАТ (мёдико-санитарный батальон) медсанбат, -та м (мё- дыка-санггарны батальён); -ОВЕЦ медсанбатавец, -тауца м; -СКИЙ медсанбата. МЕДСАНЧАСТЬ (мёдико-санитар- ная часть) медсанчасць, -щ ж (мё- дыка-саштарная часць). МЕДСЕСТРА (медицйнская се- стра) медсястра, -ры ж (меды- цынская сястра). МЕЖА в разн. знач. мяжа, -жы ж. МЕЖГОСУДАРСТВЕННЫЙ Mix- дзяржауны. МЕЖДОУСбв//ИЕ ср, -ИЦА ж мЬкусббща, -цы ж; -НЫЙ мгж- усббны. МЕЖДУВЕДОМСТВЕННЫЙ мЬк- вёдамасны. МЕЖДУГОРдДНЫЙ мЬкгарбдш. МЕЖДУНАР6ДН//ЫЙ мЬкнарод- ны; -ая река м1хнарбдная рака; -ая систёма единиц М1жнарбдная сютэ- ма адзшак; -ое право М1хнарбднае прёва; -ые воды м!жнарбдныя во- ды; -ые проливы м;жнарбдныя прал1вы; -ые каналы м!жнарбдныя каналы; м. свод сигналов мор. мгж- нарбдны звод спналау. МЕЖДУПАЛУБНЫЙ мокпалуб- ны. МЕЖКОНТИНЕНТАЛЬНЫЙ Mix- кантынентальны. МЕЛ м мел, род. мёлу м; (для писа- ния) крэйда, -ды ж. МЁЛ//КИЙ 1. (некрупный) дробны; 2. (неглубокий) мелю, плыла; 3. (ничтожный) шкчэмны; -КО нареч. 1. (некрупно) дробна; 2. (неглубоко) мёлка, плытка. МЕЛКОБбРТНЫЙ мор., спорт. мелкабортны. МЕЛКОВбд//НЫЙ мелкавбдны; -ЬЕ мелкавбддзе, -ддзя ср. МЕЛКОЗЕРНИСТЫЙ дробназяр Н1СТЫ. 170
МЕЛКОКАЛЙБЕР//КА разг, дроб- накшпберка, -Ki ж; -НЫЙ прям, перен. дробнакал1берны. МЕЛКОЛЕСЬЕ драбналессе, -сся ср. МЕЛКОЛЙСТВЕННЫЙ драбна- люцевы. МЕЛКОЛЙСТ//НЫЙ, -ЫЙ дра- бналхсты. МЕЛКОМАСШТАБНЫЙ дробна- маштабны. МЕЛ//Б мель, род. мел! ж, мелша, -ны ж\ сидеть ня ~й сядзёць на мел!. МЕЛЬК//АНИ£ ср мшьганне, -ння ср, мгльгаценне, -ння ср\ мпусённе, -ння ср, мпусня, -ш ж; -АТЬ несов. 1. мйьгаць, м!льгацёць; мпусщца; -ают очертания деревни мшьгаюць абрысы вёскг, 2. (прерывисто све- тить) блюкаць; (мерцать) мпцёць; -ают огоньки фпскаюць (мтгцяць) агёньчьпа; -НУТЬ сов. однокр. 1. мшьгануць; 2. блюнуць, м!гнуць. МЕМБРАН//А мембрана, -ны ж\ -НЫЙ мембранны, мембранавы. МЕМОРИАЛ в разн. знач. мема- рыял, -ла и (спортивное) -лу м; во- енные ~ы ваённыя мемарыялы; -ЬНЫЙ мемарыяльны; -ьная доска мемарыяльная дбшка. МЕМУ//АРЙСТ мемуарыст, -та м; -АРНЫИ мемуарны; -АРЫ ме- муары, -раУ ед. нет; военные -ары ваённыя мемуары. МЁНТИК воен. уст. мёнщк, -ка м. МЁРА ж 1. мёра, -ры ж; м. длины мёра даужыш; м. веса мёра вал; кубические меры кубшныя мёры; 2. (мероприятие) захад, -ду м, мёра, -ры ж; мёры безопасности мёры бяспёк!; мёры взыскания мёры спа- гнання; мёры дисциплинарного во- здёйствия мёры дысцыплшёрнага уздзёяння; крайние мёры крайн!я (надзвычайныя) мёры (захады); мё- ры наказания мёры пакарання; мёры обеспёчения мёры забес- пячэння; мёры общественного во- здействия мёры грамадскага уздзё- яння; мёры поощрения мёры за- ахвбчвання; мёры предосторожно- сти мёры засцярбп; мёры предупре- ждёния мёры папярбджвання (пра- духшёння); мёры пресечёния мёры стрымёння (спынёння); мёры при- нуждения мёры прымушбння; ре- шительные мёры рашучыя мёры (зёхады); мёры социальной защиты мёры сацыяльнай абарбны; мёры убеждёния мёры пераканання. МЕРЗЛОТА мерзлата, -ты ж\ вечная м. вёчная мерзлата. МЁРЗЛЫЙ мёрзлы, мёрзлы. МЁРЗНУТЬ несов. мёрзнуць. МЕРИДИАН мерыдыйн, -на м; географический м. геаграфхчны мерыдыян; магнитный м. магштны мерыдыйн; начальный м. пачаткбвы мерыдыян; осевбй м. вбсевы меры- дыян. МЕР//ИТБ несов. мёраць; вы- мяраць; -ИТЬСЯ 17 мёрацца; 2. страд, мёрацца; вымярацца; -НЫЙ мёрны; -ная линия мор. мёрная лш!я. МЕРОПРИЙТИ//Е ср мерапры- ёмства, -ва ср; (мера) захад, -ду м; маскирбвочные -я масюрбвачныя мерапрыёмствы; мобилизационные -я мабшЬацыйныя мерапрыём- ствы; организационные -я аргаш- зацыйныя мерапрыёмствы; преду- предительные -я папераджальныя мерапрыёмствы; противодесантные -я процщэсантныя (супрацьдэ- сантныя) мерапрыёмствы; противо- эпидемические -я прощэпщэкпчныя (супрацьэпщэм1чныя) мерапрыём- ствы. NJEPTB//ETb несов. мярцвёць; -ЕЦ мярцвяк, род. мерцвяка м; -ЁЦКАЯ сущ. трупярня, -ш ж. МЁРТВ//ЫЙ 1. прил. мёртвы; м. йкорь мор. мёртвы якар; м. вес ав. мёртвая вага; м. узел спец, мёртвы вузел; -ая збна радиолокационной станции мёртвая збна радыёла- кацыйнай стёнцьп; -ая пётля ав. мёртвая пятая; -ая хватка мёртвая хватка; -ое пространство воен., ав. мёртвая прастбра; 2. сущ. мёртвы, -вага м. 171
МЁСТН//ОСТЬ мясцовасць, , -щ ж; (место) мясщна, -ны ж; болоти- стая м. балбщстая мясцовасць; горная м. горная мясцовасць; до- ступная м. даступная мясцовасць; заболоченная м. забалочаная мя- сцбвасць; закрытая м. закрытая мя- сцбвасць; заражённая м. заражаная мясцовасць; лесистая м. лясютая мясцовасць; лесисто-болотистая м. лясхста-балбщстая мясцовасць; ле- сная м. лясная мясцовасць; маля- рийная м. малярыйная мясцовасць; недоступная м. недаступная мяс- цбвасць; непроходимая м. не- прахбдная мясцовасць; озёрно-бо- лотистая м. азёрна-балбщстая мя- сцбвасць; открытая м. адкрытая мя- сцбвасць; пересечённая м. перасеча- ная мясцовасць; прилегающая м. прылёглая мясцовасць; проходимая м. прахбдная мясцовасць; пу- стынная м. пустынная мясцовасць; равнинная м. рауншная мясцб- васць; труднопроходимая м. цяжка- прахбдная мясцовасць; холмистая м. узгбрыстая мясцовасць; ~ЫЙ мясцбвы; ~ые предметы воен, мя- сцбвыя прадмёты; ~ые ресурсы мя- сцбвыя рэсурсы. МЕСТО в разн. знач. мёсца, -ца ср; м. встречи мёсца сустрбчы; м. захо- ронения мёсца пахавання; м. на- значения мёсца назначения (пры- значэння); м. происшествия мёсца здарэння; м. размещения мёсца раз- мяшчэння; м. расположения мёсца знахбджання; м. рождения мёсца нараджэння; м. сбора мёсца зббру; м. следования мёсца наюравання; м. службы мёсца службы; м. стоян- ки мёсца стаяню; коечное м. лбжка- вае мёсца; спальное м. спальнае мёсца. МЕСТОЖИТЕЛЬСТВО месцапра- жыванне, -ння ср, мн. нет. МЕСТОНАХОЖДЕНИЕ месцазна- хбджанне, -ння ср. МЕСТОПОЛОЖЁНИЕ месцазна- хбджанне, -ння ср. МЕСТОПРЕБЫВАНИЕ месцазна- хбджанне, -ння ср, месцапрабы- ванне, -ння ср. МЕСТОРАСПОЛОЖЕНИЕ месца- размяшчэнне, -ння ср. МЕСТОРОЖДЕНИЕ 1. уст. мес- цанараджэнне, -ння ср; 2. геол. радбвппча, -шча ср. МЕСТЬ помета, -ты ж. МЁСЯЦ месяц, -ца м; молодой м. маладзпе; ~АМИ нареч. месяцам!. МЕСЯЧНИК мёсячшк, -ка м; м. оборонно-массовой работы мёсячшк абарбнча-масавай работы. МЕСЯЧНЫЙ мёсячны; м. оклад мёсячны аклад; м. план мёсячны план. МЁТА ж (знак, метка) мёта, род. мёты ж, метка, -Ki ж, знак, род. знака м. МЕТАЛЛ метал, -лу м; благородные ~ы высакарбдныя металы; лёгкие ~ы лёгюя металы; тяжёлые ~ы цяжкзя металы; цветные ~ы ка- лярбвыя металы; чёрные ~ы чбрныя металы; -ИЗЙРОВАННЫЙ мета- лпаваны; -ИЗЙРОВАТЬ сов. и не- сов. метал!заваць; -ИЗЙРОВАТЬ- СЯ несов. страд. метал!завацца; -ист металхет, -та м; -ЙЧЕСКИИ метапоны. МЕТАЛЛОВИДНЫЙ металапа- дббны. МЕТАЛЛОДОБАВКА металада- баука, -Ki ж. МЕТАЛЛОЛбм (металлический лом) металалом, -му м (металнны лом). МЕТАЛЛ ООБРАБ//АТЫВАЮЩИЙ прил. металаапрацоучы; ~6ТКА ме- талаапрацбука, -Ki ж. МЕТАЛЛ ОбпТИКА металабпты- ка, -ю ж. МЕТАЛЛОПЛАСТ спец, метала- пласт, -та м. МЕТАЛЛОПОКРЫТИЕ металапа- крыццё, -цця ср. МЕТАЛЛОРЕЖУЩИЙ прил. мета- ларэзны; м. станок металарэзны станок. МЕТАНИЕ (бросание) юданне, -ння ср; м. гранаты юданне гра- наты. 172
МЕТАТЕЛЬ юдальшк; -ка м; м. гранаты юдальшк гранаты; -НИЦА юдальнща, -цы ж\ -НЫЙ юда- льны; (размётывающий) расюдва- льны; -ное оружие юдальная збрбя; -ный снаряд юдальны снарад; -ые машины юдальныя машыны; дро- бительные и -ные взрывчатые веще- ства драбыьныя i расюдвальныя выбуховыя рэчывы. МЕТАТЬ (бросать) юдаць; м. бом- бы воен, юдаць бомбы. МЕТАЦЕНТР риз., мор. метацэнтр, -ра м; поперечный м. мор. па- пярочны метацэнтр; продольный м. мор. падбужны метацэнтр; -ЙЧЕ- СКИЙ метацэнгрычны; -ическая высота мор. метацэнтрычная вы- шыня. МЕТЁЛКА в разн. знач. мяцёлка, -ю ж. МЕТЕОДАННЫЕ метэаданыя. МЕТЕОИНФОРМАЦИЯ (метео- рологическая информация) метэа- шфармацыя, -цьп ж (метэарала- пчная шфармацыя). МЕТЕОКОМПЛЕКТ метэакам- плёкг, -та м. МЕТЕОПРОГНбЗ (метеорологи- ческий прогноз) метэапрагнбз, -зу м (метэаралапчны прагнбз). МЕТЕОРбГРАФ метеор, метэа- рбграф, -фа м. метеор6л//ог метэарблаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ метэаралапчны; -отеческая разведка метэарала- пчная разведка; -огическая ракета метэаралапчная ракета; -огическая сводка метэаралапчная звбдка; -огическая служба метэаралапчная служба; -огическая станция метэа- ралапчная станцыя; -огические карты метэаралапчныя карты; -огические наблюдения метэара- лапчныя HaaipaHHi; -огические при- боры метэаралапчныя прыборы; -огические условия метэарала- пчныя умбвы; -огические элементы метэаралапчныя элементы; -отече- ский бюллетень метэаралапчны бю- летэнь; -отеческий код метэара- лапчны код; -ОГИЯ метэаралбпя, -rii ж\ военная -огня ваенная метэ- аралбпя. МЕТЕОСВОДКА (метеорологиче- ская сводка) метэазвбдка, -ю ж (метэаралапчная звбдка). МЕТЕОСЛУЖБА (метеорологиче- ская служба) метэаслужба, -бы ж (метэаралапчная служба). МЕТЕОСПУТНИК (метеорологи- ческий спутник) метэаспадарбжнпс, -ка м (метэаралапчны спада- рбжшк). МЕТЕОСТАНЦИЯ (метеорологй- ческая станция) метэастанцыя, -цьп ж (метэаралапчная станцыя). МЕТЕОУСЛОВИЯ (метеороло- гические условия) метэаумбвы, -мбу мн. (метэаралапчныя умбвы). МЕТЕОЦЕНТР (метеорологичес- кий центр) метэацэнтр, -ра м (ме- тэаралапчны цэнтр). МЁГИТЬ несов. (целить) цэлщь, мёцщь, мёрыцца; -СЯ (целиться) цэлпща, мёцщца, мерыцца. МЕТКА ж 1. (действие) мёчанне; -ння ср; значанне, -ння ср; м. белья мёчанне (знёчанне) бялхзны; 2. (знак, значок) метка, -ю ж, знак, род. знака м. МЕТ//КИЙ 1. мётю, трапны; м. выстрел мётю (трапны) выстрал; 2. перен. трапны, удалы; м. ответ трапны (удалы) адказ; -КО нареч. 1. метка, трапна; 2. перен. трапна, удала; -КОСТЬ 1. мёткасць, -щ ж^ трапнасць, -щ ж; м. стрельбы мёткасць (трапнасць) стральбы; 2. перен. трапнасць, -щ ж, удаласць, -щ ж. МЕТЛА мятла, -лы ж. МЕТНУ//ТБ сов. однокр. юнуць; -ТЬСЯ юнуцца. МЕТОД мётад, -ду м; м. проведения занятий мётад правядзёння занят- каУ; ионизационный м. 1ашзацыйны мётад; ~ы военно-научного познания мётады ваённа-навукбвага пазнан- ня; -ы обучения мётады навучання. МЕТбД//ИКА метбдыка, -ю ж; м. боевой и оперативной подготовки метбдыка баявой i аператыунай падрыхтбую; и. военно-научного ис- 173
следования метбдыка ваенна-на- вукбвага даслёдавання; м. полити- ческой подготовки метбдыка па- лггычнай падрыхтбую; -ИСТ мета- дыст, -та м; -ИЧЕСКИЙ метадыч- ны; -йческая подготовка метадыч- ная падрыхтбука; -йческая раз- работка метадычная распрацб?ка. МЕТОД6Л//ОГ метадблаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ метадалапчны; -6ГИЯ метадалбпя, -rii ж\ -огня военной теории и практики мета- далбпя ваеннай тэбрьп i практики МЕТР (мера) метр, род. метра м. МЕТРАЖ метраж, -жу м. МЕТр6л//ОГ метрблаг, -га м; ЛОГИЧЕСКИЙ метралапчны; логическая служба метралапчная служба; логическое обеспечение во- ен. метралапчнае забеспячэнне; -6ГИЯ метралбпя, -rii ж, военная -бгия ваенная метралбйя. МЕХАНИЗ//АЦИЯ мехашзацыя, -цы! ж\ м. крыла ав. механЬацыя крыла; м. управления войсками ме- хашзацыя кцэавання вбйскам!; -ЙРОВАННЫИ мехаюзаваны; -ированные войска ист. ме- хашзаваныя войск!; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. мехашзаваць; -ЙРО- ВАТЬСЯ сов. и несов. 1. мехаш- завацца; 2. страд, механпавацца. МЕХАНИЗМ 1. механизм, -ма лг, м. наводки мехашзм наводи; во- звратный м. зварбтны мехашзм; за- пирающий м. зашральны мехашзм; -ы перезаряжания механизмы пера- зараджання; поворбтный м. па- варбтны механизм; подъемный м. пад’ёмны механизм; рулевой м. ру- лявы механизм; спусковой м. спу- скавы мехашзм; ударно-спусковой м. ударна-спускавы механизм; удар- ный м. ударны механизм; часовой м. гадзшшкавы мехашзм; 2. перен. ме- хашзм, -ма м; государственный м. дзяржауны механизм. МБХАн//ИК механпс, -ка м\ авиа- ционный м. ав!яцыйны механпс; бортовбй м. бартавы мехбнпс; -ИКА в разн. знач. мехашка, -Ki ж. МЕХАНИК-ВОДИТЕЛЬ мехёнпс- вадзщель, род. механпса-вадзщеля м\ м. танка механпс-вадзщель танка. МЕХАНЙЧ//ЕСКИ нареч. механи- ка; -ЕСКИИ мехашчны; -еская тяга мехашчная цяга; -НЫЙ ме- хашчны. МЕХАНОГИДРАВЛИЧЕСКИЙ ме- ханагщраУлзчны. МЕХАНОСб6р//ОЧНЫЙ меха- назборачны; -ЩИК механазббр- шчык, -ка м. МЕХКОЛ6ННА (механизирован- ная колбнна) мехкалбна, -ны ж (механЬаваная кал она). МЕЧ меч, род. мяча м; 0 предать огню и мечу аддаць агню i мячу; домбклов меч дамбклау меч; скре- стить мечй скрыжаваць мячы; обнажить меч выняць меч. МЕЧЕНбСЕЦ ист. 1. (рыцарь Ли- вонского ордена) мечанбсец, -сца м\ 2. (воин, вооружённый мечом) меч- шк, -ка м; мечанбсец, -сца м. МЕШ//6К в разн. знач. мяшбк, род. мяшка м, вещевой м. рэчавы мяшбк; огневой м. агнявы мяшбк; спальный м. спальны мяшбк; -бЧЕК уменыи. мяшбчак, -чка м, мяшэчак, -чка м\ м. с опилками мя- шбчак з пшавшнем, мяшбчак з ашлкам!; м. с песком мяшбчак з пя- скбм. МИГАЛКА разг, в разн. знач. Mi- галка, -id ж. МИГОМ нареч. котам, у Mir, умб- мант. МИЗЙН//ЕЦ мёзенец, -нца м; мё- зены палец; ростом с м. ростам з мёзенец; не стбит -ца перен. не вар- ты мёзенца (мёзенага пбльца). МИКРбБ мжроб, -ба м. МИКРООРГАНИЗМ биол. мпсра- аргашзм, -мал*. МИКРОПбРИСТ//ЫЙ мшрапб- рысты; -ая резйна мпфапбрыстая рызша (гума). МИКРОРАЙбн м!крараён, -на м. М^ИКРОСКбп мпфаскбп, -па лг; -ИЧЕСКИЙ мйкраскашчны. 174
МИКРОСХЕМА мжрасхёма, -мы ж. МИКРОФИЛЬМЙРОВАНИЕ ш- крафшьмавАнне, -ння ср. МИКРОФбн мисрафон, -на м; го- ртанный м. гартАнны мпсрафбн; ленточный и. стужачны мпсрафбн; -НЫЙ мнсрафбнны. МИКРОЭЛЕКТРбнИКА мпсра- электрбнпса, -id ж. МИЛИТАРИЗАЦИЯ мштары,- зАцыя, -цьй ж; ВИЗИРОВАННЫЙ миптарызавАны; -ИЗМ мгтггарызм, -му м; -ИЗОВДННЫЙ мштары- заваны; -ИЗОВАТЬ со$. и несов. миптарызаваць; -ИЗОВАТЬСЯ Mi- лггарызарАцца; -ИСТ миптарыст, -та jw; -ИСТСКИЙ мйптарысцкь МИЛЛИАРД мшьярд, -да м. МИЛЛИГРАММ мшнрАм, -ма м; -ОВЫЙ мшпрАмавы. МИЛЛИМЁТР мЫмётр, -ра м; -6ВКА разг. м!л1метрбука, -id ж; ~6ВЫЙ мЫметрбвы. МИЛЛИбн М1льён, -на м; ~ЁР мшьянёр, -ра м\ -НЫЙ мшьённы. МИЛЯ М1ля, -л! ж\ географическая м. геаграфнная м5ля (7420,4 м); ме- ждународная морская м. М1Ж- нарбдная марская киля (1852 м); морская м. марская киля. МИНА воен, мша, -ны ж\ м. за- медленного действия мша запавбле- нага дзеяння; м. мгновенного дей- ствия кона 1мгнённага дзеяння; м. нажимного действия мша нащс- кнбга дзеяння; м. направленного действия мша наюраванага дзеян- ня; м. натяжного действия мша на- цяжнбга дзеяння; м. специального назначения мша спецыяльнага пры- значэння; м. ударного действия мша Ударнага дзеяння; агита- ционная м. аптацыйная мша; авиа- ционная м. авшцыйная мша; авто- матическая м. аутаматычная мша; активная м. актыуная мша; актив- но-реактивная м. актыуна-рэактыу- ная мша; акустическая м. аку- стычная мша; антенная м. антэнная мша; артиллерийская м. арты- лерййская мша; атомная м. Атамная мша; бетонобойная м. бетонабойная ьйна; боевая м. баявАя м!на; бук- сируемая м. букыравАльная хона; вибрационная м. в!брацыйная мша; вращАющаяся м. вярчАльная м!на; выпрыгивающая противопехотная м. выскАквальная прощпяхбтная (су- працьпяхотная) мша; гальваноудар- ная м. гальванаУдАрная м!на; гидро- динамическая м. пдрадынамтчная ьйна; двойнАя м. двайнАя мша; ди- версионная м. дыверс1йная кона; дисковая м. дыскавая мша; дбнная м. дбнная мша; дорожная м. да- рбжная мша; дымовАя м. дымавАя м!на; зажигАтельная м. запальная мша; звукосигнАльная м. гукасй- нАльная мша; извлекАемая м. вы- мАльная мша; индукционная м. шдукцыйная м!на; инженерная м. шжынёрная мша; комбинированная м. камбшавАная мша; контАктная м. кантАкгная мша; корабёльная м. ка- рабельная мша; кумулятивная м. кумулятыуная мша; лодочная м. лбдачная мша; ложная м. несапрАу- дная мша; магнитная м. магштная мша; морскАя м. марскАя мша; не- извлекАемая м. невымАльная мша; неконтактная м. некантАктная мша; необезвреживаемая м. неабясшко- джвальная мша; неуправляемая м. неюруемая (неюравальная) мша; обезвреживаемая м. абяшкбджваль- ная мша; объёктная м. аб’ёктная мша; оперенная м. апераная мша; осветительная м. асвятляльная Mi- na; осколочная м. аскблачная кона; оскблочио-фугасная м. аскблачна- фугАсная мша; плавающая м. плА- вальная мша; пластмАссовая м. пла- стмАсавая мша; подледная м. надлё- дная мша; противобортовАя м. про- щбартавая (супрацьбартавАя) мша; противо1усеничная м. прощгусешч- ная (супрацыусешчная) мша; про- тиводесАнтная м. процщэсАнтная (супрацьдэсАнтная) мша; противо- днищевАя м. процщшшчавая (су- працьдшшчавая) мша; противоло- дочная м. процшбдачная (супраць- лбдачная) мша; противопехотная м. процшяхбтная (супрацьпяхбтная) мша; противотАнковая м. прощ- 175
танкавая (супрацьтанкавая) мша; противотр&нспортная м. процпран- спартная (супрацьтранспартная) мша; самодвйжущаяся м. сама- рушная мша; самонаводящаяся м. саманавбдная мша; сигнальная м. сннальная мша; специальная м. специальная мша; сплавная м. сплавная мша; радиоуправляемая м. радыёюруемая (юравальная) мша; речная м. рачная мша; ударно-ме- ханическая м. ударна-мехашчная мша; ударно-электрическая м. удар- на-элекгрычная мша; управляемая м. юруемая (гаравальная) мша; учебно-тренировочная м. вучэбна- трэшрбвачная мша; фугасная м. фугасная мша; химическая м. х1м1чная мша; ядерная м. ядзерная мша; якорная м. якарная мша. МЙНА-ЛОВУШКА мша-пастка, род. мшы-пастк! ж. МЙНА-СЮРПРЙЗ мша-сюрпрыз, род. мшы-сюрпрыза ж. МЙНА-ТОРПЙДА мша-тарпёда, род. мшы-тарпёды ж. МИНЁР воен, мшёр, -ра м; гвар- дейские минёры гвардзёйсюя Mi- нёры; -НЫЙ воен, мшёрны. МИНИАТЮРИЗАЦИЯ мшыцю- рызацыя, -цьп ж. МИНИАПбР-ПОЛИГбн миля- цюр-палпбн, род. мшыцюр-па- лпбна м. МИНЙРОВ//АНИЕ воен^ MiHipa- ванне, -ння ср; -АННЫЙ MiHipa- ваны; -АТЬ сов. и несов. мш!раваць; -АТЬСЯ несов. страд. мш!равацца. МИНИСТЕРСКИЙ мшгстэрскь МИНИСТЕРСТВО мшгстэрства, -ва ср; М. внутренних дел MiHi- стбрства унутраных спрау; М. обо- ронной промышленности Мшгстэр- ства абароннай прамысловасщ; М. обороны Мшгстэрства абарбны; М. путей сообщения Мшгстэрства шля- хбу знбсш. МИНЙСТР MiHicTp, -ра м; м. внутренних дел мшгстр унутраных спрау; м. вооружённых сил мшгстр узброеных сит; м. оборонной про- мышленности мшгстр абароннай прамысловасщ; м. обороны мшгстр абарбны. МЙНН//ЫЙ воен, мшны; -ая ата- ка мшная атака; -ая банка мшная банка; -ая война мшная вайна; -ое поле М1ннае поле; -ая галерея мш- ная галерэя; -ая камера мшная ка- мера; -ая обстановка мшнае станб- вштча; -ые заграждения мор. мш- ныя загороды; м. защитник мор. мшны засцерагальнпс; м. шлагбаум мшны шлагбаум; м. шнур мшны шнур. МИНОВ//АТБ 1. сов. мшуць, пра- мшуць, абмшуць; (окончиться) прайсщ, скбнчыцца; опасность -ала небяспёка мшула; 2. несов. мшаць, прамшаць, абмшаць. МИНОДЕРЖАТЕЛЬ мшатрымаль- шк, -ка м. МИНОЗАГРАДЙТЕЛЬНЫЙ мша- загораджальны. МИНОИСКАТЕЛЬ воен, мшашу- кальшк, -ка м. МИНОМЁТ воен, мшамёт, -та м; батальонный м. батальённы мша- мёт; буксируемый м. букстравальны мшамёт; вьючный м. уючны мша- мёт; гвардейский м. гвардзёйскт мшамёт; гладкоствольный м. глад- каствбльны мшамёт; дивизионный м. дывЫённы мшамёт; дульно- зарядный м. дульназарадны мша- мёт; казнозарядный м. казназа- радны мшамёт; многоствольный м. мнагаствбльны (шматствбльны) Mi- намёт; нарезной м. наразны мша- мёт; полковой м. палкавы мшамёт; реактивный м. рэакгыуны мшамёт; ротный м. рбтны мшамёт; са- моходный м. самахбдны мшамёт; -НЫЙ мшамётны; -ный выстрел мшамётны выстрал; -ЧИК мша- мётчык, -ка м. МИНОНбС//ЕЦ мор. мшанбсец, -сца м; эскадренный м. эскадраны мшанбсец; -КА мшанбска, -Ki ж; -НЫЙ мшанбсны. МИНОСБРАСЫВАТЕЛЬ мшаскь дальнпс, -ка м. МИНРЕП мор. мшрбп, -па м. 176
МИНУВШ//ЕЕ ср сущ. мшулае, -лага ср, мшуушчына, -ны ж\ -ИИ 1. прич. як! (што) мшуу; 2. прил. мшулы. МЙНУС мат., перен. мшус, -са м. МИНУСОВАТЬ несов. мшусаваць. МИНУТ//А 1. (часть часа) мшута, -ты ж; 20 минут третьего 20 мшут на трэцюю; без 10 минут пять без 10 мшут пяць; 2. (короткий промежу- ток времени) хвипна, -ны ж; часша, -ны ж\ 3. (часть градуса) мшута, -ты ж; 70 градусов 20~ минут 70 градусау 20 мшут; -НЫЙ 1. мшут- ны; -ная стрелка м!нутная стрэлка; 2. (кратковременный) хвйпнны; (временный) часбвы. МИР м 1. (отсутствие вражды) Mip, род. м!ру м; (согласие) згбда, -ды ж; жить в мире жыць у згбдзе; 2. (прекращение войны) Mip, род. Mipy м; защитить дело мира аба- ранщь справу м!ру; заключение мира заключение м!ру. МЙРН//ЫЙ 1. м!рны; м. договор м!рны дагавбр; -ые переговоры м!рныя перагавбры; 2. (спокойный) спакбйны; (тихий) ixixi; м. сон спакбйны (nixi) сон. МИРОВ//АЯ сущ. м!равая, -вой ж; пойти на ~ую пайсщ на м1равую. МИРОВОЗЗРЁН//ИЕ ср светапб- гляд, -ду лг; -ЧЕСКИЙ светапбгля- дны. МИРОВ//6Й I (всемирный) су- свётны; в -6м масштабе у сусвет- ным маштабе. МИРОВ//6Й II (примирительный) м1равы; -ая сделка Mipasoe пага- дненне. МИРОЛ//ЮБЙВЫЙ м1ралюб!вы; -ЮБИЕ ср м!ралюбнасць, -щ ж. МИСКА ж мюка, -ю ж; (неглубо- кая) паум!сак, -ска м. МИССИЯ в разн. знач. micui, -cii ж; военная м. ваённая мш. МЙТИНГ мггынг, -гу м; -ОВА- НИЕ мггынгаванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. мпынгаваць; -овый мггынгбвы; -УЮЩИЙ 1. прич. як! (што) мггынгуе; 2. сущ. мггынгбвец, -гбуца м. МИТК//АЛЕВЫЙ техн, мггка- лёвы; -АЛЬ мггкаль, -лю м. МИТРАЛЬЕЗА воен, мггральеза, -зы ж. МЙЧМАН мор. м!чман, -на ж; м. в отставке м!чман у адстауцы; м. запаса м!чман запасу; старший м. старшы м!чман; -СКИЙ мтчманскъ МИШЁНЬ прям., перен. мйпэнь, -Hi ж; баллистическая м. балютыч- ная мйпэнь; воздушная м. павётра- ная мш1энь; испытательная м. вы- прабавальная мйпэнь; морская м. марская мйпэнь; наземная м. на- земная мйпэнь; спортивная м. спа- ртыуная мйпэнь; учебная м. ву- чэбная м1шэнь. МЛАДШИЙ малбдшы; м. по воин- скому званию малбдшы па вбшсгам званш; м. по должности малбдшы па пасадзе; м. комсостав малбдшы камсастау; м. лейтенант малбдшы лейтэнант; м. сержант малбдшы ся- ржант. многоб6р//ец спорт, мнага- ббрац, -рца лг; -ЬЕ спорт, мнага- ббрства, -ва ср; военно-спортивное -ье ваённа-спартыунае мнагаббр- ства; офицерское -ье афщэрскае мнагаббрства. многодневный мнагадзённы, шматдзённы. МНОГОЗАРЙДНЫЙ многазарад- ны, шматзарадны. МНОГОЗУБЧАТЫЙ мнагазубча- ты, шматзубчаты. МНОГОКАНАЛЬН//Ь1Й много- канальны, шматканальны; -ая связь многаканальная (шматка- нальная) сувязь. МНОГОКИЛОМЕТРОВЫЙ мно- гаюламетрбвы, шматюламетрбвы. МНОГОКОЛЕЙНЫЙ ж.-д. мно- гакалёйны, шматкалёйны. МНОГОКОЛЕНЧАТЫЙ много- калёнчаты, шматкалёнчаты. МНОГОКРАГН//О нареч. многа- разбва, шматразбва; -ЫЙ многа- разбвы, шматразбвы. МНОГОЛАМПОВЫЙ радио мна- галямпавы, шматлямпавы. 177
МНОГОМЕСТНЫЙ мнагамёсны, шматмёсны. МНОГООПЕРАЦИбнНЫЙ спец. многааперацыйны, шматаперацый- ны. МНОГОбпЫТН//ОСТЬ мнагаво- пытнасць, -щ ж, шматвопытнасць, -щ ж; -ЫЙ мнагавопытны, шмат- вопытны. МНОГОПАЛУБНЫЙ мор. мнага- палубны, шматпалубны. МНОГОРАЗОВЫЙ многаразовы, шматразовы. МНОГОСИЛЬНЫЙ мнагасшьны, шматсшьны. МНОГОСТРАДАЛЬНЫЙ шматпа- кутны, многапакутны. МНОГОСТУПЁНЧАТ//ОСТЬ мио- гаступёньчатасць, -щ ж, шматсту- пёньчатасць, -щ ж; -ЫЙ многа- ступеньчаты, шматступёньчаты; -ая ракета многаступёньчатая (шмат- ступёньчатая) ракета. многотирАж//ка разг, шмат- тыражка, -Ki ж; -НЫЙ шматгы- ражны. многотбнный мнагатонны, шматтонны. МНОГОТбПЛИВНЫЙ мнагапа- л!уны, шматпал!уны; м. двигатель мнагапатпуны (шматпал1уны) ру- xasiK. МНОГОЦЕЛЕВбЙ мнагамэтавы; м. самолёт мнагамэтавы самалёт. МНОГОЦИЛЙНДРОВЫЙ многа- цьипндравы, шматцьипндравы. МНОГОЧАСОВбЙ многагадзш- ны, шматгадзшны. МНОГОМЕРНЫЙ спец, ина- гаядзерны, шмат’ядзерны. МНОГОЯРУСНЫЙ мнагаярусны, шмат’ярусны. МОБИЛ ИЗ//АЦИ6ННЫЙ мабь л!зацыйны; -анионная готовность мабипзацыйная гатбунасць; -анион- ные возможности государства мабийзацыйныя магчымасщ дзя- ржавы; ,м. план мабишацыйны план; -АЦИЯ воен., перен. ма- бишацыя, -цъи ж; -бВАННЫЙ 1. мабипзаваны; 2. сущ. мабийзаваны, -нага jw; -ОвАт^ сов. и несов. мабийзавёць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. мабийзавацца; 2. страд. мабийзавацца. МОБЙЛБН//ОСТБ мабитьнасць, -щ ж; -ЫЙ маб!льны; -ая оборбна мабитьная абарбна; -ые силы ма- бШЬНЫЯ С1ЛЫ. МОГИЛА мапла, -лы ж; братская м. брацкая мапла. МОГУ//ЧЕСТБ магутнасць, -щ ж\ ~ЧИЙ магутны; -ЩЕСТВЕН- НОСТЬ магутнасць, -щ ж?, -ЩЕ- СГВЕННЫЙ матугны; -ЩЕСТВО ср магутнасць, -щ ж; -щество бое- припаса магутнасць боепрыпасу. МОДЕЛИЗМ мадэлпм, -му м; спо- ртивный м. спарты^ны мадэлпм. МОДЕЛЙР//ОВАНИЕ мадэлфа- ванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ ма- дэлфаваны; -ОВАТЬ сов. и несов. мадэлфаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, мадэлфавацпа; ~6ВКА ма- дэл!роука, -id ж; -ОВЩИК мадэ- л1р6ушчык, -ка м. МОДЕЛИСТ мадэлгст, -та м. модель в разн. знач. мадбль, -л! ж; м. операции боя мадэль аперацьп бою. модерн//изАция мадэршза- цыя, -цьй ж; -ИЗЙРОВАНИЕ ма- дэрнЬаванне, -ння ср; -ИЗЙРО- ВАННЫЙ мадэршзаваны; -ИЗЙ- РОВАТЬ сов. и несов. ма- дэрнЬаваць; -ИЗЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. мадэршзавацца; 2. страд, мадэршзавацца; -ИЗОВАН- НЫЙ t см. модернизированный; -ИЗОВАТЬ см. модернизировать; -ИЗОВАТЬСЯ см. модернизирова- ться. МОДИФИ//кАцИЯ ' мадыфпсё- цыя, -цьй ж; -ЦЙРОВАНИЕ мадыфйсаванне, -ння ср; -ЦЙРО- ВАННЫЙ мадыфпсаваны; -ЦИ- РОВАТЬ сов. и несов. мады- ф!каваць; -ЦЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. мадыф!кавацца; 2. страд. мадыфькавацца. МОДУЛЯ//ТОР~ кино мадулятар, -ра м; -ТОРНЫЙ радио мадулятар- ны. 178
м6еЧН//ЫЙ мыйны; ~ая машина мыйная машына. МОЖЖЕВЕЛЬНИК ядлбвец, -лбуцу м. МбКРЫЙ мокры. МОЛ мор. мол, род. мола м. МОЛНИЕЗАЩЙТА ж засцярбга ад маланкь МОЛНИЕОТВбД маланкаадвбд, -дал/. МОЛОДЁЖН//ЫЙ маладзёжны; -ые кадры маладзёжныя кадры. МОЛОДЁЖЬ мбладзь, -дзх ж, мн. нет; допризывная м. дапрызыуная мбладзь; призывная м. прызыуная мбладзь; рабочая м. рабочая мб- ладзь; сельская м. сельская мб- ладзь; учащаяся м. навучэнская мбладзь. МОЛОДбЙ прил. в разн. знач. ма- лады. молокб малакб, -ка ср, мн. нет. мблот мблат, -тал/. МблОТОК малатбк, -тка м; отбойный м. адбойны малатбк; пневматический м. пнеуматычны малатбк. момЕнт в разн. знач. мбмант, -ту м; решающий м. вырашальны мбмант; -АЛЬНО нареч. у мбмант; ~АЛЬНЫЙ маментальны. монитбр мор., радио манггбр, -ра м. МОНОЛИТ маналгг, -та м; -НОСТЬ маналггнасць, -щ ж; -НЫЙ маналггны. МОНОПЛАН манаплан, -на м. МОНТАЖ мантаж, -жу м. монгАжно-испьггАтельньш мантажна-выпрабавальны; м. кор- пус космодрома мантажна-выпра- бавальны корпус касмадрбма. МОНТАЖНЫЙ мантажны. МОНТЙР//ОВАНИЕ маншраван- не, -ння ср; -ОВАННЫЙ манщра- ваны; -ОВАТЬ несов. манщраваць. МОРАЛЬ мараль, -л! ж; -НО на- реч. маральна. МОРАЛБНО-БОЕВ//6Й мараль- на-баявы; -ые качества маральна- баявыя якасш. МОРАЛЬНО-БЫТОВбЙ мараль- на-бытавы. морАльно-политйческ//ий маральна-палггычны; -ая под- готовка маральна-палггычная пад- рыхтбука. МОРАЛЬНЫЙ маральны; м. дух армии маральны дух армн. МОРГ м морг, род. морга л/, тру- пярня, -ш ж. м6ре прям., перен. мора, -ра ср, мн. моры, -pay; внутреннее м. унутранае мора; открытое м. ад- крытае мора; 0 м. крови мора крыв! МОРЕПлАвА//НИЕ мараплаван- не, -ння ср, мараплауства, -ва ср; -ТЕЛЬ мараплавец, -лауца м; -ТЕЛЬНЫЙ мараплавальны. МОРЕТРЯСЕНИЕ моратрасённе, -ння ср. МОРЕХбД марахбд, -да м; -ЕЦ марахбд, -да м; -НОСТЬ марахбд- насць, -щ. ж; -ность корабля мара- хбднасць карабля; -НЫЙ марахбд- ны; -ные инструменты марахбдныя шструмёнты; -ные качества кора- бля марахбдныя якасщ карабля; -ные таблицы марахбдныя таблщы; -СТВО марахбдства, -ва ср. МЙРЗЕ: азбука М. азбука Морзе; аппарат М. апарат Морзе; код М. код Морзе. МОРЗЙСТ марз1ст, -та м; -КА марз1стка, -id ж. МОРЗЯНКА тел. разг, марзянка, -Ki ж. МОРЙТЬ несов. 1. марыць; (тра- вить) труцщь, атручваць; 2. (му- чить) марыць, стамляць; (изнурять) мардаваць; 3. спец, марыць. МОРбЗ марбз, -зу л/, мн. маразы. -збу; -ЕЦ разг, марбзпс, -ку м. МОРбЗИТЬ несов. в разн. знач. марбзщь; -СЯ возвр., страд, марб- зщца. МОР63//НО нареч. марбзна; -НЫЙ марбзны. 179
МОРОЗОУПбРН//ОСТЬ мароза- трываласць, -щ ж; -ЫЙ мароза- трывалы. МОРОЗОУСТбЙЧИВ//ОСТЬ ма- розаустбюпвасць, -щ ж; -ЫЙ ма- розаустбшпвы. МОРОС//ЙТБ несов. хмжыць, iM- гл1ць; дождь ~йт дождж 1мжыць (шглщь). мбРОСЬ 1мжа, -жы ж; 1мгла, -лы ж. МОРСК//6Й марсю; -ая арти- ллерия марская артылёрыя; -ая выучка марская вывучка; -ая де- сантная операция марская дэсан- тная аперацыя; -ая мина марская мша; -ая мощь марская магутнасць; -ая оборонительная позиция ист. марская абаронная пазщыя; -ая обстановка марская абстанбука; -ая операция марская аперацыя; -ая пехота марская пяхбта; -ая атака марская атака; -ая болезнь марская хварбба; -ая война марская вайна; -ая разведка марская разведка; ~йе волны марсюя хвал!; ~йе навига- ционные карты марсюя нав1- гацыйныя карты; ~йе сйлы марсюя С1лы; ~йе стратегические перевозки марсюя стратэпчныя перавбзю; -бе течение марскбе цячэнне; -бе ме- ждународное право марскбе м!жнарбднае права; м. бой марсю бой; м. флот марсю флот. МОРТИР//А воен, марщра, -ры ж; -НЫЙ маршрны; -ная стрельба марщрная стральба. МОРЯК марак, -ка л/; воённый м. ваённы марак. МОРЙНА ж вёцер з мора. МОРЯЦКИЙ марацю. МОСТ в разн. знач. мост, род. моста м\ ведущий м. авт. вядучы мост; висячий м. вгсячы мост; воздушный м. павётраны мост; высоковбдный м. высакавбдны мост; деревянный м. драуляны '(ост; железно- дорожный м. чыгуначны мост; же- лезобетонный м. жалезабетонны мост; задний м. авт. задш мост; ка- менный м. камённы мост; колейный м. Калягины мост; комбинирован- ный мост камбшаваны мост; ко- нсольный м. кансбльнЫ мост; металлический м. металнны мост; механизированный м. мехашзаваны мост; м.-лёнта мост-стужка; м. на жёстких опорах мост на цвёрдых апбрах; наплавной м. наплауны мост; низковбдный м. нЬкавбдны мост; передний м. авт. пярэдш мост; пешеходный м. пешахбдны мост; подводный м. падвбдны мост; понтонный м. пантбнны мост; подъёмный м. пад’ёмны мост; ра- зборный м. разббрны мост; разво- дной м. развадны мост; цепной м. ланцугбвы мост; штурмовой м. штурмавы мост; развести м. ра- звёсщ мост; навести м. навёсщ мост; сделать м. спорт, зрабщь мост; -ИК уменыи. мбсщк, -ка м; капитанский -ик каттансю мбсщк; командный -ик камандны мбсщк; переходный -ик перахбдны мбсцпс мостить несов. масцщь; (ка- мнем) брукаваць; -СЯ страд. масцщца; брукавацца. МОСТКИ ед. нет 1. кладка, -ю ж; (мостик) мастбк, -тка лг, 2. (по- мост) памбст, -та м\ (подмостки) падмбстю, -кау ед. нет. МОСТ-ЛЕНТА мост-стужка, -Ki ж. МОСТОВАЯ ж сущ. маставая, -вой ж; (из камня) брук, род. бруку лг; асфальтовая м. асфальтавая ма- ставая; булыжная м. брук. МОСТООТРЯД мостаатрад, -да м. МОСТОСТРО//ИТЕЛБ мостабу- даушк, -ка м; -ИТЕЛЬНЫЙ моста- будаушчы, -ительные срёдётва мо- стабудаунныя сродю; -ительные части мостабудаушчыя часщ. МОСТОУКЛАдЧИК (машина) мо- стаукладчык, -ка м. МОТИВ в разн. знач. матыу, -тыву м. МОТИВИРОВАТЬ сов. и несов. матываваць. МОТОВЕЛОСИПМ мотавела- сшёд, -да м. МОТОВЕЛОСПбРТ мотавела- спбрт, -ту м. 180
мотовило техн, матавша, -ла ср. МОТОГбн//КИ мн. спорт, мо- тагбнк!, -нак; ~ка ед. мотагбнка,- -id ж; -ЩИК мотагбншчык, -ка м. МОТОДИВИЗИЯ (мотомеханизи- рованная дивизия) воен, мотадывь зы, -3ii ж (мотамехашзаваная дыв1- зы). мотодрбм спорт, мотадрбм, -ма м. МОТОКОлбнНА мотакалбна, -ны ж. мотокрдсс спорт, мотакрбс, -су м. МОТОЛ6ДКА моталбдка, -Ki ж. МОТОМЕХАНИЗИРОВАННЫЙ воен, мотамехашзаваны. МОТОПЕХбТА (моторизованная пехота) мотапяхбта, -ты ж (матары- заваная пяхбта). МОТОПРОБЕГ спорт, мотапрабёг, -гу м. МОТЙР матбр, -ра м. МОТОРЕСУРС мотарэсурс, -са м. мотор//изация матарызацыя, -цы! ж; м. и механизация войск ма- тарызацыя i мехашзацыя войск; -ИЗОВАННЫЙ матарызаваны; -избванные войска матарызаваныя войск!; -ИЗ ОВАТЬ сов. и несов. ма- тарызаваць; -ИЗОВАТЬСЯ сов. и несов. матарызавацца. МОТбРНЫЙ матбрны. МОТОСТРЕЛКдв//ЫЙ мотастра- лкбвы; -ые войска мотастралкбвыя войск!. МОТОСТРЕЛбК мотастралбк, -лка м. МОТОЦИКЛ матацыкл, -ла м, -ЁТНЫЙ матацыклётны; -ётные части (подразделения) матацыклё- тныя часщ (падраздзялёнш); -ИСТ матацыклют, -та м. МОТОЧАС м мотагадзша, -ны ж. МОТОЧАСТЬ воен, (мотомехани- зированная часть) мотачасць, -щ ж (мотамеханЬаваная часць). МОТОШЛЕМ моташлём, -ма м. МОТОЭСГАФЁТА мотаэстафёта, -ты ж. МОХ мох, род. моху и !мху м; мн. iMxi, -хбу. МОХО//В6Й мбхавы, махавы, !м- хбвы, !мшаны; -вое болото мбхавае (махавбе) балбта, !мшара. моцибн мацыён, -ну м. МОЧАЛКА мачалка, -к! ж. м6щн//ость в раЗн. знач. ма- гутнасць, -щ ж; м. дозы матутнасць дозы; м. огнестрельного оружия магутнасць агнястрэльнай збро!; м. радиостанции магутнасць радыё- станцьп; м. ядерного боеприпаса магутнасць ядзернага боепрыпасу; м. излучения магутнасць выпра- мянёння; м. облучения магутнасць апрамянёння; выходная м. выха- дная магутнасць; предельная м. грашчная (найбблыиая) магут- насць; тяговая м. цягавая магут- насць; удельная м. удзёльная магут- насць; эквивалентная м. экв!валён- тная матугнасць; эффективная м. эфектыуная магутнасць; работать на полную м. працаваць на пбуную магутнасць; -ЫЙ магутны. МОЩЬ (мощность) магутнасць, -щ ж; (могущество, сила — ещё) моц, род. мбцы ж; боевая м. баявая магутнасць; военная м. ваённая ма- тугнасць; морская м. марская магут- насць; огневая м. агнявая моц; ударная м. ударная моц. мбющ//ий 1. прич. ята (што) мые; 2. прил. в разн. знач. мыйны; -ие средства србдта для мыцця, мыйныя србдта. МРАК м прям., перен. цёмра, -ры ж, мн. нет; (сумрак) змрок, род. змрбку м, мн. нет; во ~е ночи у цёмры нбчы. МСТИТЕЛЬ мсщвец, род. мсщуца м; народный м. народны мсщвец; -НО нареч. пбмсл!ва, мсцтва; -НОСТЬ пбмсл!васць, -щ ж, мсщвасць, -щ ж; -НЫЙ пбмсл!вы, мсцтвы. МСТИТЬ несов. пбмсцщь. МУЖАТЬ несов. мужнёць; -СЯ мужацца, быць мужным. 181
МУЖЕСТ//ВЁННО нареч, мужна; -ВЕННОСТЬ мужнасць, -щ ж; -ВЕННЫЙ мужны; -ВО муж- насць, -щ ж; беспримерное -во бяс- прыкладная мужнасць. МУЖСКбЙ мужчынсю. МУЖЧИНА мужчина, -ны м. МУЗЕЙ музей, -зёя м; музей боевой славы музей баявой славы; военно- исторические музеи~ ваенна-пста- рычныя музе!; -НЫЙ музёйны. М^ЗЫК//А музыка, 7ki ж; военная м. ваенная музыка; -АЛЬНО нареч. музычна, музыкальна; -АЛЬНЫЙ 1. музычны; м. инструмент музыч- ны шструмёнт; 2. (одарённый музы- кальными способностями) музы- кальны; м. слух музыкальны слых. МУКА мука, -Ki ж; (страдание) пакуга, -ты ж. МУКА мука, -id ж, мн. нет; кар- тофельная м. крухмал, -лу м; кру- питчатая м. крупчатка; пеклеванная м. пытляваная мука, пытляванка; пшеничная м. пшатчная мука; ржа- ная м. аржаная (жытняя) мука; 0 пе- ремелется — мука будет поел, пе- рамёлецца — мука будзе. МУНДИР мундзф, -ра м. мур6в//анный мура ваны; -АТЬ несов. мураваць. МУСКУЛ мускул, -ла м; ~АТ$ТРА мускулатура, -ры ж; -ИСТОСТЬ мускулютасць, -Щи ж; -ИСТЫЙ мускулгсты; -ЬНЫЙ мускульны. МУССбн мусон, -ну м; -НЫЙ му- сонны. МУФТ//А в разн. знач. муфта, -ты ж; м. ствола муфта ствала; сое- динительная м. злучальная муфта. МУФТОВЫЙ муфтавы. МУФТОНАРЕЗНбЙ муфтанараз- ны. МУЧЕНИЕ ср мука, -ю ж, му- чэнне, -ння ср; (страдание) пакута, -ты ж. м£ЧЕНИ//К мучанпс, -ка м; (страдалец) пакутнпс, -ка м; -ЧЕ- ский пакутшша, пакутны; 0 мука -ческая мука страшэнная: -ЧЕ- СТВО пакутнштва, -ва ср. МУЧИТЕЛЬ мучыцель, -ля м; (истязатель) кат, род. ката м; -НО нареч. пакутл1ва; балюча; страшэн- на; нясцёрпна; пякёльна; -ный пакутл1вы; (причиняющий боль) ба- лючы; (ужасный) страшэнны; (не- выносимый) нясцёрпны; (адский) пякёльны; -ная боль пякёльны (ня- сцёрпны, страшэнны) боль. МОЧИТЬ несов. в разн. знач. мучыць; (истязать) катаваць; -СЯ мучыцца; (страдать) пакутаваць. МУШК//А (в оружии) мушка, -id ж; взять на -у узяць на мушку; бо- ковая м. бакавая мушка; крупная м. буйная мушка; мелкая м. дробная мушка; ровная м. роуная мушка; сменная м. змённая мушка. МУШКЁТ ист. мушкет, -та м; -ЁР мушкецёр, -ра м. МУШКЕТбн ист. мушкетон, -на м; -НЫЙ мушкетонны. МУШТР//А муштра, -ры ж; -ОВАНИЕ муштраванне, -ння ср; -6ВАННЫЙ муштраваны; -ОВАТЬ несов. муштраваць; -ОВАТЬСЯ возвр., страд, муштра- вацца; -ОВКА муштрбука, -Ki ж. МЧАТЬ несов. 1мчаць; -СЯ 1мчацца, ляцёць; время мчится час ляцщь. МЩЕНИЕ ср помета, -ты ж, мн. нет. МЫЛИТЬ несов. мылщь; 0 м. шею даваць наганяй; -СЯ возвр., страд. мылщца. МЫЛО ср 1. мыла, -ла ср; ту- алетное м. туалётнае мыла; хозяй- ственное м. гаспадарчае мыла; 2. (пена) пёна, -ны ж; лошадь вся в мыле конь увёсь у пёне. МЫЛЬН//ИЦА мыльнща; -ЫЙ мыльны; -ый пластырь мед. мыль- ны пластыр. МЫС мыс, род. мыса м. МЫСЛ//Ь ж думка, -Ki ж; (мышле- ние — ещё) мысль, род. мъкдп ж, мн. мысл!, -ляу, мысленне, -ння ср, мышлённе, -ння ср; иметь в -ях мець у думках (у мыслях); сила че- ловеческой -и ста чалавёчага мыс- лення (мышления). 182
МЫ//ТЫЙ мыты; -ТЬ несов. мыць; -ТЬЁ мыццё, -цця ср; -ТЬСЯ возвр., страд, мыцца. МЫШК//А паха, -xi ж; под -ами пад пахаш; под -ой над пахай; под -и пад naxi; под -у пад паху. МЫШЛЕНИЕ мыслен не, -ння ср, мышление, -ння ср. МЫШЦА ж анат. мышца, -цы ж, мускул, -ла м. МЯСО 1. мяса, -са ср мн. нет; ба- ранье м. барашна; говяжье м. ялавЬ чына; дикое м. мед. дзпсае мяса; жареное м. смажанае мяса; рубленое м. сёчанае мяса; 2. (мякоть плодов) мякаць, -щ ж; 0 пушечное м. га- НАБАТ набат, род. (о большом бара- бане) набата и (о сигнале) набату м, звон, род. звону м; -НЫИ набатны. НАБЁГ набег, -гу м; (нападение) напад, -ду м; О с -а, с -у з налёту, з разбегу, з разгону; -ОВЫЙ набега- вы; -овые морские действия набёга- выя марсюя дзёянш. НАБЕКРЕНЬ нареч. набак!р, набак, набок. НАБЕРЕЖ//НАЯ сущ. набярэжная, -най ж; -НЫЙ набярэжны. НАБИРАТЬ в разн. знач. наб!раць. НАБЛЮДАТЕЛЬ наглядальнис, -ка м, наз!ральн1к, -ка м; дежурный н. дзяжурны наглядальнис (наз!раль- нйс); старший н. старты нагля- дальние (назфальнпс); -НОСТЬ на- глядальнасць, ж, наз!ральнасць, -щ ж\ -НЫЙ наглядальны, на- з!ральны; -ный пост наглядальны (наз!ральны) пост; -ный пункт на- зфальны пункт; -СКИЙ наглядаль- нщю, наз1ральнщкь НАБЛЮДАТЬ несов. 1. (кого-что, за кем-чем) наглядаць, наз!раць; (следить) сачыць (за мм-чым); 2. (осуществлять надзор) наз!раць (за кш-чым), наглядаць (за кЫ-чым); (ухаживать, присматривать) да- рматнае мяса; вырвать пуговицу с -м вырваць (выдраць) гузпе з мясам. МЯСОЗАГОТ//ОВЙТЕЛБНЫЙ мясанарыхтбупя; -6ВКИ мн. мяса- нарыхтбую, -товак; -бвка ед. мяса- нарыхтбука, -Ki ж. МЯСОПРОДУКТЫ мн. мяса- прадукты, -тау. МЯСОРЁЗКА мясарэзка, -Ki ж. МЯСОРУБКА мясарубка, -Ki ж. МЯТЕЖ мяцёж, род. мяцяжу м; военный м. ваённы мяцёж; -НИК мяцёжнпс, -кал/:-НИЧЕСКИЙ мя- цёжнщга; -НЫЙ мяцёжны. н глядаць (каго-што); -СЯ возвр., страд, наглядацца, наз1рацца. НАБЛЮДЁН//ИЕ ср 1. (действие) нагляданне, -ння ср, наз!ранне, -ння ср; 2. (надзор) нагляд, -ду м; состоять (быть) под -нем зна- хбдзщца (быць) пад наглядам; 3. (результат рассматривания, изуче- ния) назАранне, -ння ср; по моим -иям па Maix HaaipaHHflX. НАЬбЙКА (сапожная) набойка, -Ki ж. наб6р в разн. знач. набор, -ру м; н. высоты набор вышыш; н. карт на- бор картау; н. корабельного корпуса набор карабёльнага корпуса; ре- крутский н. рэ круша набор. НАЬбРНАЯ сущ. тип. наборная, -най ж. НАБбРНО-ПЕЧАТАЮЩИЙ прил. тип. наббрна-друкавальны. наб6рн//ый 1. наббрны; -ые сапоги ббгы гармошкам; 2. тип. наббрны; н. цех наббрны цэх; 3. (собранный из мелких частей) збор- ны, наббрны. НАБдРЩИК тип. наббршчык, -ка м. НАВАР//ИВАНИЕ наварванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. 1. техн. наварваць; 2. (стряпать) навар- 183
ваць, гатаваць; -ЙТЬ сов. 1. техн. наварыць; 2. (настряпать) нава- рыць. НАВЕДЕНИЕ в разн. знач. навя- дзённе, -ння ср; н. моста навядзён- не моста; н. порядка навядзенне парадку; командное н. каманднае навядзенне; программное и. пра- грамнае навядзенне; радиолокаци- онное н. радыёлакацыйнае навя- дзенне; телевизионное н. тэлевь згйнае навядзенне; н. подводных лодок навядзенне падвбдных лодак; н. ракет навядзенне ракет; н. авиа- ционных летательных аппаратов на- вядзенне авыцыйных лятальных апаратау. НАВЕРНУТЬ сов. в разн. знач. на- круцщь; н. гайку накруцщь гайку. НАВЕРТЕТЬ сов. в разн. знач. на- круцщь; (намотать) наматаць. НАВЁРТЫВАТЬ несов. в разн. знач. накручваць; (наматывать) намбт- ваць. НАВЁС м 1. павёць, -щ ж, павётка, -Ki ж; (над колодцем) стрэшка, -Ki ж; навёс, -са м; 2. (выступающая часть чего-л.) навюь, -ci ж; навёс, -са м; н. скалы навюь (навёс) скалы. НАВЁСН//ЫЙ воен, навёсны; н. огонь навёсны агбнь; -ая стрельба навёсная стральба; -ое оборудова- ние навёснае абсталяванне. НАВИГАТОР HaBiraTap,-pa м. НАВИГАЦИбнНО-ГИДРОГРА- ФЙЧЕСК//ИЙ навщацыйна-гщра- графтчны; -ое обеспечение навь гацыйна-пдраграфннае забеспя- чэнне. НАВИГАЦИбНН//ЫЙ навиа- цыйны; н. журнал нав!гацыйны журнал; н. комплекс нав1гацыйны комплекс; -ая информация навь гацыйная шфармацыя; -ая обста- новка навпацыйная абстаноука; -ая прокладка навггацыйная пракладка; -ая система навггацыйная сютэма; -ое извещение мореплавателям на- впзцыйнае паведамлённе мара- плауцам; -ое оборудование нав1- гацыйнае абсталявённе; -ое огра- ждение навггацыйная агарбджа; -ое предупреждение навпацййнае па- пярэджанне; -ые приборы навь гацыйныя прыборы; -ые средства навггацыйныя србдга. НАВИГАЦИЯ навйацыя, -цьп ж. НАВЛЕКАТЬ несов. (вызывать) вы- юпкаць; (накликать) наклпсаць; н. на себя подозрение выюпкаць да сябе падазрбнасць. НАВОДИТЬ несов. 1. в разн. знач. навбдзщь; н. мост навбдзщь мост; н. орудие навбдзщь гармату; 2. пе- рен. (тоску, страх) наганяць; на- вбдзщь; н. ужас наганяць (навб- дзщь) жах; -СЯ страд, навбдзщца; наганяцца. НАВбДКА ж 1. (действие) навя- дзённе, -ння ср; н. глянца навя- дзённе глянцу; н. моста навядзённе моста; 2. (орудия) наводка, -Ki ж; автоматическая н. аутаматычная на- водка; вертикальная н. вертикаль- ная наводка; горизонтальная н. гарызантальная наводка; непрямая н. непрямая наводка; полупрямая н. паупрамая (напаупрамая) наводка; прямая н. прямая наводка; н. орудия наводка гарматы. НАВОДНЕНИЕ ср 1. (паводок) паводка, -Ki ж; помощь пострадав- шим от -ёния дапамога пацярпёлым ад павбдга; 2. (действие) зата- плённе, -ння ср; зал!ванне, -ння ср; напаунённе, -ння ср, запаунённе, -ння ср; наваднённе, -ння ср; ката- строфическое н. катастрафннае за- таплённе (наваднённе). НАВ6Д//ЧИК в разн. знач. навбд- чык, -ка м; -ЙЩИЙ 1. прич. яга (што) навбдзщь; яга (што) наганяе; см. наводить; 2. прил. навадны; ящий вопрос наваднбе пытанне. НАВбдЧИК-ОПЕРАТОР навбд- чык-аператар, род. навбдчыка-апе- ратара м. НАВОСТР//ЁННЫЙ навбстраны; -ЙТЬ сов. прост, навастрыць. НАВСЕГДА нареч. наза^сёды, на- заужды. НАВСКИДКУ нареч. охотн., воен. наусюдку. 184
НАВСТРЕЧУ нареч. насустрач; дви- гаться н. друг дру[у рухацца насус- трач адзш аднаму. НАВЫК м звычка, -Ki ж; навык, -ку м; -и воина навык! вбша. НАВЫЛЕТ нареч. навылет, навы- лет; (насквозь) наскрбзь. НАВЫПУСК нареч. навыпуск. НАВЫТЯЖКУ нареч. навыцяжку; стоять н. стаяць навыцяжку. НАГАН наган, -на м; -НЫЙ наган- ны; -ный патрон наганны патрон. НАГАР нагар, -ру м; -НЫЙ нагар- ны. НАГЕЛЬ мор., техн, нагель, -ля м. НАГИБАТЬ нагшаць, нахитяць; -СЯ напнацца, нахитяцца. НАГЛА//ДИТЬ сов. нагладз!ць; (утюгом) папрасаваць; (выровнять, сделать гладким) выгладзщь; -ЖЕННЫЙ нагладжаны; напра- саваны; выгладжаны. НАГЛУХО нареч. наглуха. НАГЛЙДН//О нареч. наглядна; -ОСТЬ нагляднасць, -ni ж; ~ыи наглядны; -ые пособия наглядный дапаможниа; -ая агитация нагля- дная аптацыя. наглянц//евАть сов. наглянца- ваць; -бВАННЫЙ наглянцаваны. нагнАив//ание нагнбйванне, -ння ср; -АТЬ несов. нагнбйваць; -АТЬСЯ возвр., страд, нагнбйвац- ца. НАГНАТЬ сов. 1. в разн. знач. на- гнаць; 2. (догнать) дагнаць, на- гнаць; (наверстать) нагнаць. НАГНЕТА//НИЕ нагнятанне, -ння ср; -ТЬ несов. нагнятаць; -ТЬСЯ страд, нагнятацца. НАГНО//ЕНИЕ нагнаённе, -ння ср; -ЙТЬ сов. нагнащь; -ИТЬСЯ нагнащца. НАГН^//ТЫЙ нагнуты, нахшены; -ТЬ сов. нагнуць, нахитщь; -ТЬСЯ нагнуцца, нахыщца. НАГОВ//ОРЙТЬ сов. 1. нагава- рыць; 2. (возводить напраслину) на- гаварыць; абгаварыць; данёсщ; на- паклёпшчаць, узвёсщ паклёп; 3. нагаварыць. НАГОЛО нареч. 1. (вынув из ножен) нагала; шашки н.! воен, шашк! ка- гала!; 2. в др. знач. дагала, нагала; остричь н. астрыгчы дагала (нагала). НАГОЛОВУ: разбить н. разбщь на- шчэнт, ушчэнт. НАГОЛОДАТЬСЯ сов. разг, нагала- дацца. НАГОНЙЙ м, разг, нагоняй, -няю м; прост, прачуханка, -юж, прачу- ханец, -нца м; 0 дать и. даць на- ганяй (прачуханку, прачухёнца). НАГОНЯТЬ несов. 1. наганяць; (до- гонять) даганяць, наганяць; (на- вёрстывать) наганяць; 2. (насажи- вать ударами) наганяць; наб!ваць; -СЯ несов. страд, наганяцца; да- ганяцца; наб!вацца. НАГОТбв//Е нареч. напагатове; быть и. быць напагатове; держать н. трымаць напагатове; -ИТЬ сов. 1. (запасти) нагатаваць; нарыхтаваць, назапасщь; 2. (настряпать) нага- таваць, наварыць;-ИТЬСЯ назапа- сщца; -ЛЕННЫЙ 1. нагатаваны, нарыхтаваны; назапашаны; 2. нага- таваны, навараны. нагрАб//ить сов. награбщь, на- рабаваць; -ЛЕННЫЙ награблены, нарабаваны. НАГРАД//А узна гарода, -ды ж; в -у ва узнагароду; боевая н. баявая узнагорбда; наивысшая н. най- вышэйшая узнагорбда; правитель- ственная и. урадавая узнагорбда; (благодарность) падзяка, -ю ж; -ИТЬ сов. узнагарбдзщь; (одарить) адарыць, надарыць; (наделить) на- дзял1ць; -нбй узнагарбдны; -НЫЕ мн. сущ. узнагарбдныя, -ных. награжд//Ать несов. узнагарб- джваць; н. посмертно узна- гарбджваць пасмярбтна; (одарять) адбрваць, надбрваць; (наделять) на- дзяляць; -АТЬСЯ страд, узна- гарбджвацца; адбрвацца, надбрвац- ца; надзяляцца; -ЁНИЕ ср 1. (дей- ствие) узнагарбджанне, -ння ср; не- оконч. узнагарбджванне, -ння ср; адбрванне, -ння ср; надбрванне, -ння ср; надзялённе, -ння ср; 2. (на- 185
града) узнагарбда, -ды ж; , -ЁН- НЫЙ узнагарбджаны; адбраны, надбраны; надзёлены; см. на- градить. НАГРЁБ м 1. (действие) награван- не, -ння ср; 2. техн, нагрэу, род. на- грэву м; -АНИЕ награванне, -ння ср; -АТЕЛЬ техн, награвальннс, -ка м; -АТЕЛЬНЫЙ награвальны; -АТЬ несов. прям., перен. награваць; -АТЬСЯ возвр., страд, награвацца. НАГРЁ//ТЫЙ нагрэты; -ТЬ сов. прям., перен. нагрэць; -ТЬСЯ на- грэцца. нагромо//ждАть несов.' прям., перен. нагрувашчваць; -ждАться возвр.', страд. нагрувашчвацца; -ЖДЕНИЕ нагрувашчванне, -ння ср, нагрувашчанне, -ння ср; -ЖДЁННЫЙ нагрувашчаны; -ЗДИТЬ сов.' прям., перен. нагру- васщць; -ЗДИТЬСЯ нагрувасцщца. НАГРУБЙ//ТЬ сов. нагрубщь; -йнить сов. разг, нагрубынщь. НАТРУДИ//И К нагруднпс, -ка м; -ЫЙ нагрудны; -ый телефон воен. нагрудны тэлефбн; -ые знаки на- грудный знаю. НАГРУЗ//КА в разн. знач. нагрузка, -Ki ж; бомбовая н. бомбавая на- грузка; дополнительная н. дадат- кбвая нагрузка; допустимая н. дапу- шчальная нагрузка; общественная н. грамадская нагрузка; основная н. аснбуная нагрузка; полезная н. карысная нагрузка; предельная н. грашчная (найбольшая) нагрузка; расчётная н. разлжбвая нагрузка; ударная н. ударная нагрузка; и. на ось нагрузки на вось; -ЧИК на- грузчик, -ка м. НАГРЯН//УТЬ сов. (неожиданно напасть) наляцёць, напасш; (внеза- пно прийти) нечакана з’явщца; (за- стичь) наскбчыць, найсщ; (обруши- ться) звал1цца; враг -ул из лесу вбраг напау (наляцёу) з лесу; -ули партизаны нечакана з’явипся пар- тизаны; -ула беда звалшася бяда. НАДАВИТЬ сов. (нажать) нащс- нуць; н. кнопку нащснуць кнопку. НАДБАв//ИТЬ сов. надбавщь; -КА надбаука, -Ki ж; -ка за выслугу лет надбаука за выслугу гадбу; -ЛЕН- НЫЙ надбаулены; -ЛЯТЬ несов. надбауляць. надвигА//ться несов. 1. насбу- вацпа; -ется туча насбуваецца хма- ра; 2. перен. (приближаться во вре- мени) наблЬкацца, надыхбдзщь. НАДВ6ДН//ЫЙ надводны; и. ко- рабль надвбдны карабель; и. ядер- ный взрыв надвбдны ядзерны узрыу; -ые силы флота надвбдныя С1лы флоту. НАДВОЕ нареч. (пополам) напалам, папалам; на дзве части. надв6рн//ый в разн. знач. на- двбрны; -ые строения надвбрныя будыню. надгр6б//ие ср 1. надмапльны по мн i к, надмаплле; 2. (надгробная надпись) уст. надмапльны надшс; (эпитафия) эштаф!я, -фи ж; -НЫИ надмапльны; -ное слово надма- пльнае слова. НАД£ВА//НИЕ надзяванне, -ння ср; (верхней одежды — ещё) апрананне, -ння ср; (обуви — ещё) абуванне, -ння ср; -ТЬ несов. на- дзяваць; (верхнюю одежду — ещё) апранаць; (обувь — ещё) абуваць; -ть сапоги надзяваць (абуваць) боты. НАДЁЖИ//О нареч. 1. надзёйна; (верно) пэуна; 2. (прочно) надзейна, мбцна, трывала; -ОСТЬ 1. на- дзёйнасць, -щ ж; (верность) пэу- насць, -ni ж; -ость данных надзёй- насць (пэунасць) даных; -ость по- ражения надзёйнасць (пэунасць) паражэння; -ость военной техники надзёйнасць ваённай тэхнпа; -ость стрельбы надзёйнасць стральбы; -ость связи надзёйнасць сувязр 2. (прочность) надзёйнасць, -Ш ж, моцнасць, -щ ж, трываласць , -ni ж; -ЫЙ 1. надзейны; (верный) пэуны; 2. (прочный) надзейны, мбцны, трывалы. НАДЕ//ТЫЙ надзёты, мног. пана- дзяваны; апрануты; абуты; см. надеть; -ТЬ сов. надзёць, мног. па- 186
надзяваць; (верхнюю одежду — ещё) апрануць, мног. паапранаць; (обувь — ещё) абуць. НАДЗЁМН//ЫЙ надзёмны; -ые сооружения надземный збудаванш. НАДЗИРА//ТЕЛЬ наглядчык, -ка jw; -ТЕЛЬНИЦА наглядчыца, -цы ж; -ТЬ несов. наглядаць. НАДЗОР нагляд, -ду лг; -НЫЙ юр. наглядны; -ные инстанции нагля- дный шстанцьп; -ные органы на- гляд ныя органы. НАДКАЛЙБЕРНЫЙ надкалтбер- ны; н. снаряд надкал1берны снарад. НАДКбл м 1. (действие) надкол, -лу л/, надкблванне, -ння ср; 2. (надколотое место) надкол, -лу м; -ОТЫЙ надкблаты; -ОТЬ сов. над- калбць; -ОТЬСЯ надкалбцца. НАДЛЕЖ//АТБ несов.: ~йт трэба, налёжыць; ему -йт немедленно явиться к месту службы яму трэба (належыць) неадкладна з’яв!цца да месца службы; -АЩИЙ надёжны; (соответствующий) адпавёдны; (нужный) патрэбны; -ащим образом надёжным чынам; -ащие меры надёжный мёры (захады); в -ащем порядке у надёжным парадку; в -ащий срок у надёжны тэрмш; за -ащими подписями за адпавёдным! подгпсамЁ НАДлОм прям., перен. надлом, -му м\ -АН НЫЙ разг, надламаны; -АТЬ, -ИТЬ, сов. в разн. знач. над- ламаць, -ЙТЬСЯ надламацца; -.ЦЕННОСТЬ ж надламанасць, -щ ж, надлбмленасць, -щ ж, (надлом) надлом, -му м; -ЛЕННЫЙ над- ламаны, надломлены. нАдо//лб л/, -ЛБА ж, воен., спец. надаубень, -бня м. НАДПАЛУБНЫЙ мор. надпалуб- ны. НАДПИСЬ ж надтс, -су м. НАДРА//ЕННЫЙ мор. надраены; -ИВАТЬ несов. надрайваць; -ИТЬ сов. надращь. НАДРУГАТЕЛЬСТВО ср здзек, род. здзёку л/, насмяянне, -ння ср, кшны, -нау ед. нет (з каго-чаго); (оскорбление) зневажанне, -ння ср, знявага, -ri ж, абраза, -зы ж (каго- чаго); (обесчещивание) абнясла^лен- не, -ння ср, зняслёуленне, -ння ср, аганьбаванне, -ння ср (каго-чаго); (изнасилование) згвалтаванне, -ння ф. НАДРУГАТЬСЯ сов. наздзёкавац- ца, насмяяцца, накшць (з каго- чаго); (оскорбить) зняважыць, абра- зщь (каго-што); (обесчестить) аб- няславщь, зняславщь, аганьбаваць (каго-што); (изнасиловать) згвал- цщь. НАДРЫВ м 1. (действие) над- дз!ранне, -ння ср, надрывание, -ння ср; см. надрывать 1; 2. в др. знач. надрыу, -рыву м; веревка с -ом вярбука з надрывам; кашель с -ом кашаль з надрывам; -АТЬ не- сов. 1. (бумагу, ткань) наддз!раць; (верёвку и т. п.) надрываць; -ать конверт наддз!раць канвёрт; 2. (утомлять чрезмерным усилием) надрываць, падрываць; -ать голос надрываць гблас; 0 -ать свой силы надрываць (падрываць) сваё сшы; -Аться 1. наддз!рацца; надры- вацца; 2. надрывацца, падрывацца; сердце -ается сэрца надрываецца 3. страд. надцз!рацца; надрывацца; падрывацца; см. надрывать; -ИС- ТЫЙ надрывюты; -НО нареч. на- дрыуна; -НЫЙ надрыуны. НАДСМОТР нагляд, -ду м; ~ЩИК наглядчык, -ка м; -ЩИЦА на- глядчыца, -цы ж. НАДСТрАиВА//НИЕ надбудбу- ванне, -ння ср; -ТЬ несов. надбу- дбуваць; -ТЬСЯ страд, надбудбу- вацца. НАДСТРОЕННЫЙ надбудаваны. НАДСТРОИТЬ сов. надбудаваць, мног. панадбудбуваць. НАДСТРбЙКА надбудова, -вы ж, н. этажа надбудова павёрха; палуб- ная и. палубная надбудова. НАД^В м 1. (действие) надз!манне, -ння ср; 2. (то, что надуто, нане- сено ветром) намець, -щ ж, (сне- га — ещё) сумёт, -та м, гурба, -бы ж. 187
НАДУВАТЬ несов. 1. надзшаць; (паруса и т.п. — ещё) нашнаць; 2. (обманывать) прост, ашукваць; (мо- шенничать) махляваць. НАДУВ//КА ж спец, надзшанне, -ння ср; -НбЙ надз!маны; -ная лодка надзшаная лодка; -ОЧНЫЙ спец, надз!мальны; -очный ком- прессор надзшальны кампрбсар. НАДУЛЬ//НИК воен, надульнйс, -ка м; -НЫЙ надульны. НАДУМАТЬ сов. надуманы НАДЫШАТЬ сов. надыхаць; -СЯ надыхацца. НАЕЗД 1. наезд, -ду м; бывать -ом бываць наездам; 2. (набег) наезд, -ду м, набег, -гу м; (нападение) напад, -ду м. на£зд//ить сов. 1. в разн. знач. наёздзщь; (дорогу — ещё) аб’ез- дзщь; 2. (лошадь) аб’ездзщь; -КА ж (лошади) аб’ёзджванне, -ння ср. НАЕЗЖАТЬ несов. 1. в разн. знач. наязджаць, наезджваць; (дорогу — ещё) аб’язджаць; 2. (лошадь) аб’яз- джаць, аб’ёзджваць. НАЁМН//ИК 1. (наёмный рабо- тник) уст. найми, -та м; 2. (наё- мный солдат) ист. наёмшк, -ка м; -ЙЧЕСКИЙ ист. наёмшща; -ИЧЕСТВО наёмшцгва, -ва ср; -ЫЙ в разн. знач. наёмны. НАЖАТИЕ ср нащсканне, -ння ср, нащек, -ку м. НАЖАТЬ сов. в разн. знач. наще- нуць; н. на курок нащенуць на курок. НАЖИМ м 1. (действие) нащс- канне, -ння ср; 2. нащек, -ку м, прыщек, -ку м; -Ать несов прям., перен. нащекацы НАЗАТЫЛЬНИК назатыльнж, -ка м. НАЗВАНИЕ ср назва, -вы ж; гео- графическое н. геаграфтчная назва. НАЗВАТЬ сов. 1. назваць; (дать имя — ещё) даць !мя; 2. (сообщить, объявить) назваць, павёдамщь. НАЗЁМН//ЫЙ назёмны; -ые вой- ска наземныя войск!; -ая разведка наземная разведка; -ое оборудова- ние назёмнае абсталяванне; н. ра- кетный комплекс назёмны ракётны комплекс; н. эшелон назёмны эта- лон. НАЗЕМЬ нареч. на зямлю; далбу; (оземь) вббземлю. НАЗИДД//НИЕ ср книжн. наву- чанне, -ння ср, павучанне, -ння ср; (наставление) настаулённе, -ння ср; (наука) навука, -к! ж; в н. кому на навуку каму, для навучання кагб; -ТЕЛЬНО нареч. навучальна, па- вучальна; -ТЕЛЬН ОСТЬ навучаль- насць, -щ ж, павучальнасць, -щ ж; -ТЕЛЬНЫЙ навучальны, паву- чал ьны; -тельный тон павучальны (навучальны) тон. назн//ачАть несов. 1. назначаць, прызначаць; 2. (устанавливать) вы- значаць; назначаць; (на должность, работу) назначаць, прызначаць; (ставить кем-л.) став!ць; (напра- влять куда-л.) наюрбуваць; -АЧА- ТЬСЯ страд. 1. назначацца, пры- значацца; 2. вызначацца; назначац- ца; прызначацца; став!цца; на- гарбувацца; см. назн//ачать; -АЧЕ- НЕЦ назначэнец, -нца м; -АЧЁ- НИЕ 1. (действие) назначение, -ння ср, прызначэнне, -ння ср; вы- значэнне, -ння ср; 2. (распоряже- ние, постановление; основная функ- ция чего-л., цель) прызначэнне, -ння ср, назначение, -ння ср; использо- вать по -ачёнию выкарыстаць па назначэнш; место -ачёния мёсца назначения (прызначення); -АЧЕННЫЙ 1. назначаны, пры- значаны; 2. вызначаны; назначаны; прызначаны; пастаулены; наюра- ваны; в -аченное время у назначаны (прызначаны) час; см. назначить; -АЧИТЬ сов. 1. назначыць, пры- значыць; 2. вызначыць, назначыць, мног. паназначаць; прызначыць; пастав!ць; наюраваць; см. на- зна//чать. наз//ревАть несов. 1. наспяваць; (о нарыве) нарываць; 2. перен. на- спяваць; (приближаться) наблЬкац- ца; -ревают события наблЬкаюцца падзё!; -РЕТЬ сов. 1. наспёць; (о на- 188
рыве) нарваць; 2. перен. наспёць, набл1зщца. НАЗЫВАТЬ несов. называць; (да- вать имя) даваць шя; 2. (сообщать, объявлять) называць, паведамляць. НАИЗГОТбВЕ нареч. напагатбу, напагатбве. НАИЗНАНКУ нареч. навыварат. НАИЗУСТЬ нареч. напамяць. НАИМЕН//ОВАНИЕ ср (название) назва, -вы ж, наймённе, -ння ср; кодовое н. кбдавая назва; почётное н. ганарбвае наймённе; условное н. умбуная назва; -6ВАННЫЙ назва- ны; t -ОВАТЬ сов. назваць; -ОВАТЬСЯ назвацца; -бВЫВАТЬ несов. называць; -бвЫВАТЬСЯ во- звр. страд, называцца. НАИМЕНЬШИЙ наймёншы; н. прицел наймёншы прыцэл. НАИСКОСЬ нареч. наускасяк, нау- скбс. НАЙТИ I сов. 1. знайсщ, мног. па- знахбдзщь; (подыскать, подобрать) знайсщ, адшукаць; падабраць; (при- думать в результате размышлений) знайсщ; (обнаружить, открыть, изобрести) знайсщ, вынайсщ; (оп- ределить путём умозаключений, вы- числений) знайсщ; (выбрать, уде- лить для чего-л. время) знайсщ; вылучыць; выбраць; 2. (обнару- жить, заметить) убачыць, знайсщ, мног. пазнахбдзщь; (застать) за- стань; он нашёл у неё гостей ён за- стау у яё гасцёй; 3. (получить, обрес- ти) знайсщ; атрымаць; н. приме- нение знайсщ прымянённе; 4. (прийти к заключению) знайсщ, па- л!чыць; (усмотреть) убачыць, углё- дзець; (счесть, признать) прызнаць, пшпчыць, знайсщ; врач нашёл его здоровым урач прызнау ягб зда- рбвым. НАЙТИ II сов. 1. (натолкнуться на кого-, что-л.) найсщ, натрашць; на- ткнуцца; 2. (надвигаясь, закрыть) найсщ, насунуцца; туча нашла на солнце хмара найшла на сбнца; 3. (охватить) апанаваць, агарнуць (каго-што); нашла тоска найшла (апанавала, агарнула) туга; 4. (со- браться в каком-л. количестве) разг. найсщ, мног. панахбдзщь; нашло много гостей найшлб (панахбдзша) шмат гасцёй; см. находить И; 0 на- шла коса на камень погов. найшла каса на камень. НАЙТИСЬ сов. 1. (отыскаться) знайсщся; 2. (случиться, оказаться) трашцца; надарыцца; нашёлся доб- рый человек тратуся (надарыуся) добры чалавёк; 3. (быстро сообра- зить) знайсщся, даць рады; (не ра- стеряться) не разгубщца; не нашёл- ся, что ответить не знайшбу, што адказаць. НАЙТбВ мор. найтбу, -тбва м; -ИТЬ несов. найтбвщь; -КА най- тбука, -ю ж; -НЫЙ найтбуны. НАКАЗ наказ, -зу м; н. избирателей наказ выбаршчыкау. НАКАЗАНИ//Е ср кара, -ры ж, па- кар анне, -ння ср; (взыскание) спа- гнанне, -ння ср; в н. каб пакараць; у пакаранне; высшая мёра -я вышэйшая мёра пакарання; под- вергнуть -ю пакараць; телесное н. цялёснае пакаранне. НАКАЗАННЫЙ пакараны. НАКАЗАТЬ I сов. пакараць. НАКАЗАТЬ II сов. (дать наказ, на- ставление) уст., прост, наказёць; (повелеть) загадаць. НАКАЗН//6Й ист. наказны; н. атаман наказны атаман; -ая гра- мота наказная грамата. НАКАЗУЕМ//ОСТЬ юр. караль- насць, -щ ж; -ЫЙ каральны. НАКАЗЫВАТЬ I несов. караць. НАКАЗЫВАТЬ II несов. (давать на- каз, наставление) уст., прост, на- казваць, даваць наказ; (велеть) загадваць. НАКАЗЫВАТЬСЯ несов. страд. карацца см. наказывать I. НАКАЛ м 1. (действие) напал, -лу м; 2. (состояние, свойство) спец. напал, -лу м; белый н. бёлы напал; лампа неполного -а лямпа няпбу- нага напалу; 3. перен. (напряжение, возбуждение) напружанне, -ння ср; абвастрэнне, -ння ср; -ЁННОСТЬ 1. напаленасць, -щ ж; нагрэтасць, 189
-щ ж; 2. перен. (напряжённости на- пружанасць, -щ ж; -ЁННЫИ 1. прич. напалены, нагрэты; 2. прил. перен. напружаны; (разъярённый) раз’юшаны; 0 -ённая атмосфера на- пружаная атмасфера. НАКАЛ//ИВАНИЕ напальванне, -ння ср; награванне, -ння ср; лам- почка -ивания эл. лямпачка напаль- вання; -ИВАТЬ несов. 1. (сильно на- гревать) награваць; 2. перен. (де- лать напряжённым, неспокойным) распальваць; (обострять обстано- вку и т.п.) абвастраць; (разъярять кого) раз’юшваць, злаваць; -ИВА- ТЬСЯ 1. напальвацца, награвацца; 2. перен. распальвацца; абвастрац- ца; раз’юшвацца; 3. страд, напаль- вацца, награвацца; распальвагща; абвастрацца; см. накаливать; -ИТЬ сов. 1. напал щь, нагрэць, мног. па- награваць; 2. перен. распалщь; абва- стрыць; раз’юшыць, раззлаваць; -йть атмосферу распалщь атма- сфёру; -ЙТЬСЯ 1. напал щца; на- грэцца, мног. панагравацца; 2. пе- рен. распалщца; абвастрыцца; раз’юшыцца, раззлавацца; -КА ж спец, напальванне, -ння ср; напал, -лу м. НАКАНУНЕ нареч., предлог напя- рэдадш; н. вечером учбра вёчарам; н. праздника напярэдадш свята. НАКЛПЛИВА//НИЕ зб!ранне, -ння ср; набивание, -ння ср, пры- мнажэнне, -ння ср; эк. накаплённе, -ння ср, зб!ранне, -ння ср; см. накапливать; -ТЬ несов. з&раць, запасщь; (приобретать) набываць, прымнажаць; эк. накопл1ваць; (сбе- регая, собирать) зб!раць; -ть ка- питал накбшпваць каштал; -ть силы запасщь сшы; -ть материал зб!раць матэрыйл; -ть знания на- бываць (прымнажаць) вёды; -ТЬСЯ 1. зб!рацца; набхрацца; эк. накоп- лгвацца; -ется много работы 36ipa- ецца (набдеаецца) шмат работы; 2. страд. зб!рацца, запасщца; набы- вацца; прымнажацца; накогопвац- ца;см. накапливать. НАКАТ в разн. знач. накат, -ту м; н. орудия накат гарматы; укрытие в три -а укрыцце (схов!шча) у тры накаты; щитовой н. шчытавы накёт. НАКАТ//АННЫЙ 1. накопаны; 2. (наготовленный катаньем) накача- ны; 3. (о дороге) наёзджаны; аб’ёз- джаны; (утрамбованный) утрам- баваны; -АТЬ сов. 1. накацщь, мног. панакочваць; 2. (наготовить,ка- тая) накачаць, мног. панакачваць; 3. (дорогу) наёздзщь, аб’ёздзщь; (утрамбовать) уграмбаваць. НАКАТИТЬ сов. 1. накацщь; 2. (прикатить в каком-л. количестве) накацщь, мног. панакочваць; 3. (ка- тясь, надвинуться, покрыть собой что-л.) накацщь, набёгчы; накатила волна накащла (набёгла) хваля; 4. (внезапно, неожиданно появиться) разг, надысщ, нахапщца, навалщца: накатили новые события надышлх (нахапипся, навалился) новыя па- дзёц 5. (приехать в большом количе- стве) разг, наёхаць, мног. паная- зджаць; 6. перен. (внезапно, неожи- данно охватить кого-л.; о чувстве, состоянии) прост, найсщ; напасщ; апанаваць; агарнуць; -СЯ 1. на- кащцца; насунуцца; 2. перен. (внеза- пно появиться, возникнуть) прост. насунуцца, навагпцца; накатилась беда навалится (насунулася) бяда. НАКАТНИК накатшк, -ка м; гидро- пневматический н. пдрапнеуматыч- ны накатине; пружинный н. спру- жынны накатнпс. НАКАТОМ нареч. накатам. НАКАТЫВАТЬ I несов. (к накатать) 1. накочваць; н. брёвна накочваць бярвённе; 2. (наготавливать, ка- тая) накачваць; 3. (дорогу) наёз- джваць; аб’язджаць; (утрамбовы- вать) утрамббуваць; 4. тип. на- катваць; н. наббр накатваць набор; 5. (навёрстывать, наматывать, ка- таясь) разг, накручваць. НАКАТЫВАТЬ II несов. (к на- катить) 1. (надвигать; катая, соби- рать) накочваць; 2. (наезжать) разг, наязджаць; 3. перен. (внезапно появляться, возникать) разг, нады- ходзщь, нахоплтвацца, навальвацца; 4. (на кого —о чувстве, состоянии и т.п.) нахбдзщь, нападаць, апа- 190
нбуваць, агбртваць (каго), axoiuii- ваць. НАКАЧ//АНЦЫЙ (насосом) на- пампаваны; -АТЬ сов. (насосом) на- пампаваць; -ИВАНИЕ напампбу- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. (на- сосом) напампбуваць; -КА ж напа- мпбуванне, -ння ср. НАКИДАТЬ сов. наюдаць, мног. па- наюдаць, панакщваць. НАКИ//ДКА в разн. знач. наюдка, -Ki ж; защитная н. ахбуная наюдка; -ДЫВАТЬ несов. в разн. знач. на- гадаць, наюдваць; -ДЫВАТЬСЯ во- звр., страд, наюдацца, наюдвацца; -НУТЫЙ накшуты; -НУТЬ сов. накшуць; -НУТЬСЯ накшуцца, на- пасщ. НАКЛАд//КА ж 1. (действие) на- кладанне, -ння ср, накладванне, -ння ср, накладка, -Ki ж\ 2. (о пред- мете) накладка, -Ki ж; ствольная н. ствольная накладка; -НАя сущ. на- кладная, -ной ж; -НО нареч. разг. нявыгадна; (дорого) дбрага; (убыто- чно) стратна. НАКЛАДЫВАТЬ несов. в разн. знач. накладаць, накладваць; н. бинт на- кладаць (накладваць) бшт. НАКЛбН м 1. (действие) Haxi- ленне, -ння ср; схшенне, -ння ср; напнанне, -ння ср; 2. (наклонное положение) нахш, -лу м; (наклоне- ние) нахшённе, -ння ср; 3. (склон, спуск) СХ1Л, род. схшу м. НАКЛОНЕНИЕ 1. (действие) Haxi- лённе, -ння ср; схглённе, -ння ср; (нагибание) нагшанне, -ння ср; 2. (наклонное положение) уст. Haxi- лённе, -ння ср. НАКЛОН//ЁННЫЙ нахтлены; си- лены; нагнуты; -ЙТЬ сов. нахшщь, мног. панахыяць; (склонить) cxi- лщь; (нагнуть) нагнуць; -ИТЬСЯ нахишща; схшцца; нагнуцца. НАКЛбн//НО нареч. нахшена; (косо) коса; -НОСТЬ ж 1. (склон- ность) сх!льнасць, -щ ж, нахит, -лу м; 2. (наклонное положение, пока- тость) уст. нахшенасць, -щ ж; -НЫИ нахглены; (косой) косы; -ная плоскость спец, нахшеная плбскасць. НАКЛОНОМЕР спец, нахитамёр, -ра м. НАКЛОНИТЬ несов. 1. нахитяць; (склонять) схгляць; (нагибать) на- гшаць; 2. (направлять, склонять) уст. схшяць; наюрбуваць; -СЯ 1. нахшяцца; схгляцца; нагшацца; см. наклониться; 2. страд, наюляцца; схитяцца; нагшацца; 2. страд, на- хшяцца; схшяцца; наюрбувацца; см. наклонять. НАКбВ//АННЫЙ накаваны; -АТЬ сов. в разн. знач. накаваць; -АТЬСЯ накавацца. НАКбл накол, -лу м; н. капсюля- воспламенителя накол капсуля-за- пальнгка. НАКОЛЁНН//ИК накалёншк, -ка jw; ~ый накалённы. НАКОМАНДОВАТЬСЯ сов. разг. накамандавацца. НАКОМАРНИК накамарнпс, -ка м. НАКОНЁЧН//ИК наканёчшк, -ка м; н. снаряда наканёчнпс снарада; ~ый наканёчны. НАКбп//АННЫЙ накапаны; -Alb накапаць, мног. панакбпваць. НАКОП//ЙТЬ сов. назб!раць, са- браць, назапасщь; (приобретая, уве- личить) набыць, прымножыць, на- мнбжыць; эк. накашць. НАКРУТИТЬ сов. 1. в разн. знач. накрущць, мног. панакручваць; н. провод на катушки накруцшь про- вал на шпул}; н. верёвок накруцщь вярбвак; 2. (кручением изготовить) накруцщь, мног. панакручваць; (на- сучить) насукаць, мног. панасу- кваць; (навить) нав^ць, мног. пана- вйваць. НАКР^Ч//ЕННЫЙ 1. накручаны, мног. панакручваны; 2. накручаны, мног. панакручваны; насуканы, мног. панасукваны; нав!ты, мног. панав!ваны; см. накрутить; -ИВАТЬ несов. 1. в разн. знач. накручваць; 2. (кручением изготовлять) накру- чваць; (насучивать) насукваць; (на- вивать) навгваць. 191
НАКРЫВАТЬ несов. 1. накрываць; 2. перен. (ловить на чём-л.) разг. лав1ць, заставаць, накрываць. НАКРЫ//ТИЕ накрыццё, -цця ср; н. цели накрыццё цэл1; -ТЫЙ 1. накрыты; 2. злбулены, застаны, за- спёты, накрыты; см. накрыть; ~ТЬ сов. 1. накрыць; 2. перен. (поймать на чём-л.) разг, злавщь, застаць, за- спёць, накрыць; ~ть на месте пре- ступления злавщь (застаць, заспёць, накрыць) на мёсцы злачынства; -ТЬСЯ накрыцца. НАКТбУЗ мор. нактоуз, -за м. НАЛАГАТЬ несов. в разн. знач. на- кладаць, накладваць; н. взыскание накладаць (накладваць) спагнанне; и. запрещение накладаць (на- кладваць) забарбну, забараняць; н. наказание накладаць (накладваць) кару, пакаранне; н. обязанность на- кладаць (накладваць) абавязак; (обязывать) абавязваць; н. штраф на кого накладаць (накладваць) штраф на каго; штрафаваць; -СЯ страд. накладацца, накладвацца. НАЛАД//ИТЬ сов. наладзщь, мног. паналаджваць; (привести в поря- док — ещё) упарадкаваць; -ИТЬСЯ 1. наладзщца; упарадкавацца; 2. (приспособиться, приноровиться) прыстасавацца; -КА Ж техн. наладка, -Ki ж, наладжванне, -ння ср; -ОЧНЫЙ техн, наладачны; -ЧИК техн, наладчык, -ка м. НАЛАЖ//ЕННОСТБ ~ наладжа- насць, -щ ж; -ЕННЫЙ наладжа- ны; упарадкаваны; -ИВАНИЕ на- ладжванне, -ння ср; упарадкаванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. нала- джваць; упарадкоуваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, наладжвацца; упарад- кбувацца. НАЛГАТЬ сов. налгаць, нахлусщь, намашць. НАЛЕВО нареч. прям., перен. налёва. НАЛЕГА//НИЕ наляганне, -ння ср; -ТЬ несов. прям., перен. на- лягаць; -ть на вёсла налягаць на вё- слы; -ть на учёбу налягаць на вучббу. НАЛЕГКЕ нареч. 1. (без поклажи) улегцы; паражнякбм; (без багажа) без багажу, без рэчау; 2. (в лёгком костюме) лёгка апрануты. НАЛЕДЬ обл. наледзь, -дз! ж. НАЛЁТ 1. налёт, -ту м; напад, -ду м; н. авиации налёт авшцьп; артил- лерийский н. артылерыйск! налёт; бомбардировочный н. бамбардз!ро- вачны налёт; воздушный н. паветра- ны налёт; массированный н. авиа- ций масфаваны налёт авшщл; огневой н. агнявы налёт; 2. (тонкий слой вещества на поверхности) на- лёт, -ту м; н. пыли налёт пылу; н. ржавчины налёт 1ржы. НАЛЕТАТЬ I несов. 1. налягаць; 2. (наталкиваться) разг, натыкацца; (наскакивать) наскакваць, наскбк- ваць; 3. перен. (напускаться) разг. налягаць, наюдвацца; 4. (набрасы- ваться на что-л.)прост. налягаць; 5. повелит, налетай! налетайте! на- лятай! налятайце! НАЛЕТАТЬ II сов. ав. налягаць, на- лётаць; н. сотни часов налягаць (на- лётаць) coTHi гадзш. НАЛЕТЕ//ТБ сов. 1. в разн. знач. наляцёць; -ла конница наляцёла кбннща; н. на столб наляцёць на слуп; н. с кулаками наляцёць з ку- лакам!; 2. (осесть тонким слоем) на- ляцёць, мног. паналятаць; на окна -ла пыль на вбкны наляцёу пыл, на вбкны паналятала пылу. НАЛЁТОМ нареч. налётам. НАЛЁТЧИК налётчык, -ка м; (гра- битель — ещё) грабёжшк, -ка м, ра- баушк, -ка м. НАЛИВН//6Й нал!Уны; -бе судно спец. нал1унбе судна; -ая мельница вадзяны млын; -бе колесб нал!унбе кбла. НАЛИЦб нареч:. быть н. быць у наяунасщ; все н. усе У наяунасщ; нарушение н. парушэнне у наяу- насщ: преступление н. злачынства у наяунасщ. НАЛЙЧИ//Е ср наяунасщ», -щ ж; (присутствие) прысутнасць, -щ ж; быть в -и быць у наяунасщ; при -и пры наяунасщ. 192
НАЛЙЧН//ОСТЬ 1. наяунасць, -ixi ж; (присутствие) прысутнасць, -щ ж; 2. (о деньгах) наяунасць, -щ ж; (наличие) гатбука, -Ki ж, наяуныя грбшы; в -ости имеются тысяча ру- блей гатбуга (наяуных грбшай) тысяча рублёу; денежная н. гра- шбвая наяунасць; кассовая н. каса- вая наяунасць; -ЫЕ мн. сущ. гатбу- ка, - id ж; покупать за -ые купляць за гатбуку (за наяуныя грбшы); -ЫЙ наяуны; (присутствующий) прысугны; за -ый расчёт за гатбуку (за наяуныя грбшы); -ый капитал наяуны каштал; -ый расчёт наяуны разлпс нал6бн//ик налббнпс, -ка м; -ЫЙ налббны. НАЛбГ падатак, -тку м; военный н. ваённы падатак. НАЛОЖЕНИЕ накладанне, -ння ср; н. дисциплинарного взыскания накладанне дысцыплшарнага спа- гнання; н. повязки накладанне павязга; н. швов мед. накладанне швоУ; н. штрафа накладанне штра- фу. НАЛдЖЕННЫЙ 1. налбжаны; 2. накладзены, мног. панакладаны, па- накладваны; см. наложить; 3. (о платеже) накладны; н. платёж накладная плата. НАЛОЖИТЬ сов. 1. в разн. знач. на- лажыць; н. гипс налажыць rinc; н. резолюцию налажыць рэзалюцыю; 2. (накласть) накласщ, мног. пана- кладаць, панакладваць; н. дров в печь накласщ дроу у печ; 0 н. руку (лапу) на что налажыць руку (лапу) на што. НАЛОКбтНИК налакотшк, -ка м. НАМАГНЙ//ТИТБ сов. намаг- нщщь; -ТИТЬСЯ намагшщцца; -ЧЕННОСТЬ намагшчанасць, -щ ж; -ЧЕННЫЙ намагшчаны; -ЧИ- ВАНИЕ намагн1чванне, -ння ср; -ЧИВАТЬ несов. намагшчваць; -ЧИВАТЬСЯ возвр., страд, намаг- шчвацца. наматрАсник, наматрац- НИК наматрацшк, -ка м. НАМАТЫВ//АНИЕ намбтванне, -ння ср; -АТЬ несов. намбтваць; -АТЬСЯ возвр., страд, намбтвацца. НАМАЧ//ИВАНИЕ 1. намбчванне, -ння ср; 2. квашанне, -ння ср; мачэнне, -ння ср; см. намачивать; -ИВАТЬ несов. 1. (смачивать, де- лать мокрым) намбчваць; 2. (наго- тавливать мочением) наквашваць; намбчваць. НАМАЩИВАТЬ несов. <к намо- стить) намбшчваць, вымбшчваць; (камнем) брукаваць, забрукоуваць. НАМАЯТЬСЯ сов. разг, намучыц- ца; (изнуриться) намардавацца; (утомиться) намарыцца, натамщца. НАМЕРЗА//НИЕ намярзанне, -ння ср; -ТЬ несов. намярзаць. НАМЁРЗНУТЬ сов. намерзнуць, мног. панамярзаць; -СЯ намерзнуц- ца. НАМЕРТВО нареч. разг, намертва; (наглухо) наглуха. НАМЕТИТЬ сов. 1. (поставить ме- тку) намёцщь, мног. панамячаць, назначыць, мног. паназначаць; 2. (план, линию поведения и т.п.) намёцщь, мног. панамячаць; (набро- сать) наюдаць, мног. панаюдаць, панагадваць; 3. (кандидата) на- мёцщь, мног. панамячаць, вызна- чыць, мног. павызначаць; 4. (наце- лить) разг, нацэлщь, намёцщь; -СЯ 1. намёцщца; (установиться) вы- значыцца; 2. (нацелиться) разг. нацэлщца, намёцщца. НАМЕЧЕННЫЙ 1. (помеченный) намёчаны, назначаны; пазначаны; 2. (о плане, линии поведения и т.п.) намёчаны; (набросанный) нагаданы; 3. (кандидат) намёчаны, вызнача- ны; см. наметить. НАМОГЙЛЬНЫЙ намапльны. НАМОЗбл//ЕННЫЙ намазбле- ны; -ИВАТЬ несов. намазбльваць; -ИТЬ сов. намазблщь. НАМОКАТЬ несов. намакаць. НАМбК//НУТЬ сов. намбкнуць, мног. панамакаць; -ШИЙ намбклы. НАМОРАЖИ//ВАНИЕ намарбж- ванне, -ння ср; -ВАТЬ несов. на- 7 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 193
марбжваць; -ВАТЬСЯ страд, на- марбжвацца. НАМбРДНИК намбрднйс, -ка м. НАМОСТИТЬ сов. намасцщь, вы- масцщь; (камнем) выбрукаваць. НАМбт//АННЫЙ t наматаны, мног. панамбтваны; -АТЬ сов. нама- таць, мног. панамотваць; 0 -ать на ус наматаць на вус. НАМбТ//КА ж 1. (действие) на- мбтванне, -ння ср, намотка, -Ki ж; 2. (то, что намотано) намотка, -Ki ж; (моток) матбк, -тка м; -ОЧ- НЫЙ спец, намбткавы. НАМОЧИТЬ сов. нам£чыць; -СЯ разг, намучыцца. ндмИлник намушнк, -ка м. НАНЕС//ЕНИЕ 1. нанясённе, -ння ср; н. опознавательных знаков нанясенне апазнавальных знакау; 2. нанясенне, -ння ср, причи- нение, -ння ср; н. удара нанясенне удару; см. нанести; -ЁННЫЙ 1. нанесены; 2. нанесены, прычыне- ны; см. нанести; -ТЙ сов. 1. в разн. знач. нанёсщ, мног. пананбсщь, па- нанбшваць; -тй книг нанёсщ (па- нанбсщь, пананошваць) кшг; -тй на карту нанёсш на карту; 2. (при- чинить, сделать) нанёсщ, пры- чынщь; -тй оскорбление абразщь (каго); -тй поражение нанёсщ пара- жэнне; -тй потери нанёсщ страты; -тй рану нанёсщ рану; -тй ущерб прычынщь (нанёсщ) урон (шкоду). НАНОСИТЬ несов. 1. в разн. знач. нанбсщь; 2. (причинять) нанбсщь, прычыняць; см. нанести. НАПАД//АТЬ несов. (на кого-что) 1. нападаць; наюдвацца; апанбу- ваць (каго-што); 2. (делать напа- дки) нападаць; 3. (случайно обнару- живать) нападаць, натыкацца; на- трапляць; 4. (внезапно охватывать) нападаць, апанб^ваць (каго-што); -АЮЩИЙ 1. прич. яю (што) на- падав; 2. сущ. спорт, нападаючы, -чага м; -ЁНЙЕ ср 1. напад, -ду м; нападзённе, -ння ср; вероломное -ёние вералбмны напад, вералбм- нае нападзённе; внезапное -ёние раптбуны (неспадзяваны) напад, раптбунае {неспадзяванае) напа- дзённе; воздушное -ёние павётранае нападзённе; вооружённое -ёние уз- брбены напад, узбрбенае напа- дзённе; ядерное -ёние ядзернае на- падзённе; отразить -ёние адбщь на- падзённе (напад). НАПАДКИ нападю, -кау ед. нет. НАПАЛМ напйлм, -му м; -ОВЫЙ напалмавы. НАПАСТЬ сов. 1. (на кого-что) напасщ, накшуцца, апанаваць (ка- го-што); 2. (с обвинениями) напасщ; 3. (жадно наброситься) прост. накшуцца, юнуцца; 4. (случайно обнаружить) напасщ, наткнуцца, натрапщь; 5. (внезапно охватить) напасщ, апанаваць (каго-што). НАПА//ЯННЫЙ напаяны; -ЙТЬ сов. напаяць. НАПЕВ м напёу, -пёву м; (мелодия) мелбдыя, -Д£И ж; (мотив) матыу, -тыву м; -АТЬ несов. напяваць; -НО нареч. напёуна; -НОСТЬ напёунасць, -щ ж^ -НЫЙ на- пёуны; (певучий) пявучы; (песенный) пёсенны. НАПЕРЕВЕС нареч. воен, напе- равёс. НАПЕРЕГОНКИ нареч. разг, на- выперадю; наперагбню; бежать н. бёгчы навыперадю. НАПЕРЕКбР 1. нареч. наперакбр; напбперак; говорить н. гаварыць наперакбр (напбперак); 2. предлог с дат. напбперак, наперакбр; (во- преки) насуперак; н. стихии напбпе- рак (наперакбр) стыхн. НАПЕРЕРЕЗ нареч. наперарэз; на- пярэймы; напярэхватю; идти н. кщ наперарэз (напярэймы, напярэх- ватю). НАПЕРЕРЫВ нареч. разг, напера- бой, навыперадю. НАПЕРЕХВАТ нареч. обл. напя- рэймы, наперарбз. НАПЁРНИК м разг, насыпка, -ю ж. НАПЕЧАТАТЬ сов. 1. надрукаваць; 2. (фото) напячатаць; -СЯ 1. на- друкавацца; 2. (фото) напячатацца. НАПИЛЬНИК нашльшк, -ка м. 194
НАПИТЬСЯ сов. напщца, мног. па- натвацца/ НАПЛЕЧН//ИК наплечное, -ка ж; -ЫЙ наплёчны. НАПОВАЛ нареч. напавал; (на- смерть) насмёрць. НАПОИТЬ сов. напащь, мног. па- напбйваць. НАПбЛН//ЕННЫЙ наполнены, мног. панапауняны; заполнены, мног. пазапауняны; налггы, мног. паналшаны; см. наполнить; -ИТЕЛЬ сущ. напауняльнж, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ напауняльны; -ИТЬ сов. напбунщь, мног. панапауняць; (заполнить до предела) запбунщь, мног. пазапауняць; (налить) налтць, мног. панал!ваць; -ИТЬСЯ напбу- нгцца; запбунщца; налхцца; -ЯЕМОрГЬ спец, напауняльнасць, -Hi ж; -ЯТЬ несов. напауняць; запа- уняць; нал!ваць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, напауняцца; запауняцца; на- л!вацца. НАПОМИНА//НИЕ ср налами, -ну м-, напамшак, -нку м\ -ТЬ несов. напамшаць, нагадваць; -ТЬСЯ страд, напамшацца, нагадвацца. НАПОМНИТЬ сов. напбмшць, на- гаданы НАПЙР напор, -ру м\ (нажим) на- щек, -ку м-, -ИСТО нареч. напори- ста; -ИСТОСТЬ напбрыстасць, -щ ж; -ИСТЫЙ нацбрысты; (настой- чивый) настбйл!вы; -НЫЙ техн. напбрны. НАПРАВИТЬ сов. 1. наюраваць, сюраваць; 2. (лезвие) направщь, на- вёсщ; (наточить) навастрыць; (ко- су) намянцщь; 3. (наладить, органи- зовать) наладзщь; 4. (внести много исправлений) направщь, выправщь; -СЯ 1. наюравацца; сюравацца; (пойти) пайсщ; (отправиться) ру- шыць; (зашагать) пакрбчыць; 2. пе- рен. (устремиться, обратиться к чему-л.) наюравацца; сгаравацца; 3. (наладиться) разг, наладзщца. НАПРАВЛЁН//ИЕ ср 1. (действие) наюраванне, -ння ср, наюрбуванне, -ння ср, сюраванне, -ння ср, сю- рбуванне, -ння ср-, см. направить 1.; 2. (линия движения, идейная устре- млённость) напрамак, -мку м, юрунак, -нку м; н. ввода напрамак (гарунак) уводу; н. ввода в очаг на- прамак (юрунак) уводу у ачаг (у асярбдак); н. ветра напрамак ветру; н. главного удара напрамак галбу- нага удару; н. движения напрамак руху; н. обхода напрамак (юрунак) абхбду; н. объезда напрамак (ю- рунак) аб’ёзду; н. полёта напрамак (юрунак) палёту; н. прохода на- прамак прахбду; н. связи напрамак (юрунак) сувязц и. складки на- прамак склада; н. среднего ветра напрамак сярэдняга ветру; н. стре- льбы напрамак стральбы; н. течения напрамак цячэння; вспомогатель- ное н. дапамбжны напрамак; глав- ное н. галоуны напрамак (юрунак); заданное н. зададзены напрамак фарунак); приморское н. прымбрсю напрамак (кзрунак); танкоопасное н. танканебяспёчны напрамак; уг- рожаемое н. пагражальны напра- мак; указанное н. указаны (вызна- чаны) напрамак (юрунак); по -ию к... у юрунку да...; 3. (общественное течение, группировка) юрунак, -нку м-, 4. (документ) наюраванне, -ння ср. НАПРАВЛЕНН//ОСТЬ наюрава- насць, -щ ж, сюраванасць, -щ ж, социальная н. сацыяльная наюра- ванасць (сюраванасць); -ЫЙ 1. на- юраваны, сюраваны; -ая антенна радио наюраваная антбна; 2. на- правлены, навёдзены, навбетраны; 3. наладжаны; 4. направлены, вы- праулены; см. направить. НАПРАВЛЯТЬ несов. 1. нагарбу- ваць, сгарбуваць; настауляць; н. ру- жье наюрбуваць (настауляць) ру- жжб (стрэльбу); 2. (бритву, нож и т.п.) напрауляць; (натачивать) на- вбетрываць; 3. (налаживать, орга- низовывать) наладжваць; -СЯ 1. наюрбувацца, сюрбувацца; (идти) icui; автобус направляется в Брест аутббус здзё У Брэст; 2. (налажива- ться) наладжвацца; 3. страд, на- юрбувацца, сюрбувацца; настау- 195
лйцца; навбстрывацца; наладжва- цца; см. направлять. НАПРАВЛЯЮЩИЙ 1. прич. ЯК1 (што) наюрбувае, яю (што) cKipoy- вае; як! (што) напрауляе; як! (што) наладжвае; см. направлять; 2. прил. наюрбуваючы, нагаравальны, cid- равальны; воен, напрауляючы; 3. сущ. техн, наюравальшк, -ка м. НАПРАВО нареч. направа. НАПРИМЁР вводи, сл. напрыклад. НАПРОЛбм нареч. напралбм; идти н. icui напралбм. НАПРбтИВ 1. нареч. (на противо- положной стороне) насупраць, насу- прбць, напрбщ, напрбщУ; 2. предлог с род. насупраць, насупрбць, на- прбщ, напрошу (каго-чаго); 3. на- реч. (наоборот) наадварбт; (напере- кор) наперакбр; совсем н. зус!м наа- дварбт. НАПРЯГАТЬ несов. напружваць, нашнаць; (натягивать) нацягваць; -СЯ напружвацца, нашнацца; (на- тягиваться) нацягвацца; натужва- цца; (силиться) разг, намагацца, сипцца. НАПРЯЖ//ЁНИЕ ср 1. напружан- не, -ння ср; 2. (сосредоточение сил, внимания и т.п.) напружанне, -ння ср; (натуга) натуга, -ri ж; 3. физ., техн, напружанне, -ння ср; н. на- кала напружанне нападу; н. сил на- пружанне cui; анодное н. анбднае напружанне; входное н. увахбднае напружанне; высокое н. высокие напружанне; выходное н. выхаднбе напружанне; зарядное н. зараднае напружанне; рабочее н. раббчае на- пружанне; -ЕННО нареч. напру- жана. НАПРЯЖЁНН//ОСТВ напружа- насць, -щ ж; н. стрельбы напружа- насць стральбы; международная н. м!жнарбдная напружанасць; -ЫЙ 1. прич. напружаны; нацягнуты, натужаны; см. напрягать; 2. прил. напружаны; -ый голос напружаны гблас; -ые международные отноше- ния напружаныя м!жнарбдныя ад- нбсшы. НАПРЯМЙК науеч. разг. 1. на- прасна, напрасцяк; наупрбст; на- цяныа; 2. перен. (без обиняков) проста, без хггрыкау; (откровенно) адкрыта, шчыра. НАПУЛЬСНИК напульснпс, -ка м. НАПУСКАТЬ несов. 1. напускаць; (нагонять) наганяць; н. страху (страх) на кого напускаць (нага- няць) страху на каго; 2. (на кого — о внешнем виде, поведении) разг, на- пускаць; н. на себя строгость напу- скаць на сябе стрбгасць; 3. (побу- ждать к нападению) напускаць; (пускать) пускаць; (натравливать) нацкбуваць. НАПУТСТВ//ЕННЫЙ сказаны на дарбгу; дадзены на дарбгу; обра- титься с -енной речью сказаць слова на дарбгу; -ИЕ ср наказ на дарбгу; пажаданне на дарбгу; -ОВАТЬ 1. сов. даць наказ (на дарбгу), нака- заць; 2. несов. даваць наказ (на дарбгу), наказваць; командир напут- ствовал солдат камандз!р давау наказ (на дарбгу) салдатам. НАРАБбТКА спец, напрацбука, -Ki ж; гарантийная н. гарантыйная на- працоука; н. до первого отказа на- працбука да першай адмбвы. НАРА//СТАНИЕ нарастание, -ння ср; -СТАТЬ несов. нарастаць; -СТА- ющий прил. нарастаючы; -СТЙ сов. нарасщ, мног. панарастаць; -стйть сов. 1. нарасщць; -стать новую кбжу нарасщць новую скуру; 2. (удлинить) надтачыць; (приба- вить) надбавщь; (накопить) на- расцщь, намнбжыць; 3. (вырастить в каком-л. количестве) навырбш- чваць, нагадаваць. НАРАСХВАТ нареч. разг, нарасхват. НАРАЩИВ//АНИЕ 1. нарбшч ван- не, -ння ср; н. усилий в бою на- рбшчванне намаганняу у ба!; 2. (удлинение) надтбчванне, -ння ср; (прибавление) падбауленне, -ння ср; (накапливание) нарбшчванне, -ння ср; намнбжванне, -ння ср; -АТЬ не- сов. 1. нарбшчваць; 2. (удлинять) надтбчваць; (прибавлять) надбаУ- ляць; (накапливать) нарбшчваць, намнажаць, намнбжваць; -АТЬСЯ 196
страд. 1. нарбшчвацца; 2. над- тбчвацца; надбауляцца; нарошч- вацца, намнажёцца, намнбжвацца; см. наращивать. НАРВАТЬ I сов. (набрать, срывая) нарваць, мног. панарываць; н. цве- тов нарваць кветак. НАРВА//ТЬ II сов. нарваць; палец -л палец нарвау. НАРВАТЬ III сов. (разорвать в ка- ком-л. количестве) нарваць, на- драць; н. бумаги нарваць (надраць) паперы. НАРВАТЬСЯ сов. разг, нарвацца; наскбчыць; натрапщь. НАРЁБЕРНЫЙ нарэберны. НАРЁЗ 1. нарэз, -зу м; н. ствола нарэз рул!; винтовой н. шрубавы (вштавы) нарэз; 2. (надел) ист. на- дзёл, -лу jw; -АННЫЙ нарэзаны, мног. панаразаны; накроены; -АТЬ сов. в разн. знач. нарэзаць, мног. па- наразаць; (хлеба — ещё) накрбщь; (ткани) накрбщь; (набить свиней) накалбць. НАРЕЗН//6Й наразны; -ая артил- лерия наразная артылёрыя; -бе оружие наразная збрбя. НАРКбЗ наркоз, -зу л/; -НЫЙ на- ркбзны. НАРКбЛ//ОГ наркблаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ наркалапчны; -6ГИЯ мед. наркалбпя, -rii ж. НАРКОМАН мед. наркаман, -на ж; -ИЯ мед. наркаманы, -нп ж. НАРКбТИК наркбгык, -ку м. НАРКОТИЧЕСКИЙ мед. нар- катычны. НАРбд народ, род. mpojsy и народа м; трудовой н. працбуны народ; голос -а гблас народа. НАРбДНО-ДЕМОКРАТИЧЕСКИЙ народна-дэмакратычны. НАРбДНО-ОСВОБОДИГЕЛЬН//Ь1Й нарбдна-вызвалёнчы; -ая война нарбдна-вызвалёнчая вайна. нар6дно-революци6нн//ый нарбдна-рэвалюцыйны; -ая армия нарбдна-рэвалюцыйная арм!я. НАР6ДН//ЫЙ народны; ~ые мас- сы нарбдныя масы; -ая республика народная рэспублгка; -ое ополчение нарбднае апалчэнне; и. комиссари- ат ист. народны камюарыят; и. фронт народны фронт. НАРОДОНАСЕЛЕНИЕ народана- сёльнщгва, -ва ср. НАРОЧНЫЙ 1. прил. спецыяльны; 2. сущ. нарачны, -нага м, пасланец, -нца м. НАРУКАВН//ИК нарукаунпс, , -ка м; -ЫЙ нарукауны; -ые нашивки нарукауныя нашыукь НАР^ЧН//ИКИ мн. уст. наручшк^ -кау, ед. наручнпс, -ка м; -ЫЙ наручны. НАРУШ//АТЬ несов. парушаць; н. воздушное пространство парушаць павётраную прастбру; н. воинскую дисциплину парушаць вбшскую дысцыгопну; н. военную присягу па- рушаць вбшскую прысягу; н. t обе- щание парушаць абяцанне; -АТЬ- СЯ страд, парушацца; -ЕНИЕ па- рушэнне, -ння ср; -ёние государ- ственной границы парушэнне дзяр- жаунай гранщы; -ёние договора па- рушэнне дагавбру; -ёние закона па- рушэнне закону; -ёние комму- никаций парушэнне камунпсацый; -ёние общёственного порядка па- рушэнне грамадскага парадку; -ёние субординации парушэнне су- бардынацьй; -ёние устава па- рушэнне статута; -ёние управлёния парушэнне юравання. НАР^Ш//ЕННЫЙ парушаны; -ЙТЕЛЬ парушальшк, -ка м; н. границы парушальнпс гранщы; н. воинской дисциплины парушальшк вбшскай дысцыгопны; н. порядка парушальшк парадку; -ИТЬ сов. парушыць; -ИТЬСЯ парушыцца. НАРЫ нары, -pay ед. нет; дву- хъярусные н. двух ’ярусныя нары. НАРЫВ нарыу, -рыва м. НАРЫВАТЬ I несов. (к нарвать I) нарываць. НАРЫВАТЬ II несов. (к нарвать II) нарываць. НАРЫВАТЬ III несов. (к нарыть) накбпваць; (рылом — о животных) нарываць. 197
НАРЫВАТЬСЯ I несов. (к на- пваться) разг, нарывацца; (наскаки- вать) наскакваць; (наталкиваться) натрапляць. НАРЫВАТЬСЯ II несов. страд, на- рывацца; см. нарывать I. НАРЫВАТЬСЯ III несов. страд. накопвацца; нарывацца; см. на- рывать III. НАРЫВНбЙ нарыуны; н. пла- стырь нарыуны пластыр. НАРЫВНЫЙ нарыуны; н. газ на- рыуны газ. НАРЫ//ТЫЙ накапаны, мног. па- накопваны; нарыты, мног. пана- рываны; -ТЬ сов. накапаць, мног. панакопваць; (рылом — о живо- тных) нарыць, мног. панарываць. НАРЙД 1. (предписание) нарад, -да jw; 2. (группа лиц, выполняющих пред- писание) нарад, -да м; быть в ~е воен, быць у нарадзе; н. вне очереди нарад без чарп; н. на работу нарёд на работу; н. по службе нарад па службе; внутренний н. унутраны нарад; гарнизонный н. гарнЬонны нарад; заступление в н. заступление у нарад; комендантский и. каме- нданща нарад; пограничный н. па- грашчны нарад; суточный н. сута- чны нарад. НАРЙД-ЗАДАНИЕ нарад-заданне, род. нарад-задання и нарада-задан- ня м. НАРЯД-ЗАКАЗ нарад-заказ, род. нарад-заказа м. НАРЯДИТЬ сов. (назначить в на- ряд) прызначыць (у нарад); (по- слать) паслаць, выправщь, мног. павыпрауляць. НАРЯЖАТЬ несов. (назначать в на- ряд) прызначаць (у нарад); (посы- лать) пасылаць, выпрауляць. НАРЯЖАТЬСЯ несов. страд, пры- значацца (у нарад); (посылаться) пасылацца, выпрауляцца. НАРЙЖ//ЕННЫЙ, -ЁННЫЙ (на- значенный в наряд) прызначаны (у нарад); (посланный) пасланы, вы- праулены, мног. павыпрауляны. НАСАДИТЬ I сов. 1. насадзщь, мног. панасаджваць; 2. перен. (вне- дрить) насадзщь; (укоренить) ука- ранщь; (ввести) завесщ, увесщ; (распространить) пашырыць, рас- паусюдзщь. НАСАДИТЬ II сов. (на ручку, древко и т.п.) асадзщь; (на остриё) на- садзщь, мног. панасаджваць; (на- ткнуть) узаткнуць, наткнуць. НАСАДКА ж 1. (действие) асадж- ванне, -ння ср, асадка, -Ki ж; на- саджванне, -ння ср; 2. (насаженная часть прибора, инструмента) на- садка, -Ki ж; дождевальная н. да- жджавальная насадка; самосве- тящаяся н. самасвятл1вая насадка; эжекторная н. эжэктарная насадка. НАСАЖЕННЫЙ 1. насаджаны; 2. (на ручку, древко и т.п.) асаджаны; (на остриё) насаджаны. НАСАЖИВАТЬ I несов. наса- джваць; (садить) садзщь. НАСАЖИВАТЬ II несов. (на ручку, древко и т.п.) асаджваць; (на ост- риё) насаджваць; н. топор на то- порище асаджваць сякёру. НАСЕКбМОЕ насякомае, -мага ср. НАСЕЛ//ЁНИЕ 1. (жители) на- сёльнщгва, -ва ср; городское н. га- радсКое насельнщтва; гражданское н. цывшьнае насёльнщгва; мирное н. М1рнае насёльшцгва; неукрытое н. няукрытае насёльнщгва; сель- ское н. сёльскае насёльнщгва; 2. (действие) насялённе, -ння ср; (за- селение) засялённе, -ння ср; ЦЕН- НОСТЬ насёленасць, -щ ж; -ЁН- НЫЙ насёлены; -ённый пункт насёлены пункт; -ИТЬ сов., на- сялщь; (заселить) засялщь; -ИТЬ- СЯ засялщца. НАСЕЛЯ//ТЬ несов. насяляць; (за- селять) засяляць; -ТЬСЯ 1. на- сяляцца; засяляцца; 2. (быть насе- лённым) быць насёленым (засёле- ным). 3. страд, насяляцца, за- сяляцца. НАСЕЧЁННЫЙ насёчаны, мног. панасяканы. НАСЁ//ЧКА ж 1. (действие) на- сяканне, -ння ср; назубл!ванне, -ння ср; 2. (насечённое место) насёчка, -Ki ж; (зарубка) зарубка, 198
-Ki ж, -ЧЬ сов. 1. насячы, мног. па- насякаць; 2. (сделать нарезы, зазу- брины) назубщь. НАСИЛ//ИЕ ср 1. (принудительное воздействие) насигле, -для ср; при- менять н. ужываць насигле; воору- жённое н. узбрбенае насшле; 2. (притеснение, беззаконие) гвалт, род. гвалту м; н. и разбой гвалт i разбой; следы -ия на теле сляды гвалту на деле; 3. (изнасилование) згвалтаван- не, -ння ср; згвалчанне, -ння ср; -ОВАНИЕ 1. (насильственное при- нуждение) гвалтбуны прымус; 2. (изнасилование) гвалтаванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. 1. (принуждать, неволить) прымушАць сигай (гвал- там); 2. (к изнасиловать) гвблцщь, гвалтаваць. НАСИЛУ нареч. ледзь, лёдзьве, лёдзь-лёдзь, насшу. НАСЙЛБ//НИК в разн. знач. гвал- таушк, -ка м; -НИЧАТЬ несов. разг. прымушаць сигай; гвалтаваць; -НИЧЕСКИ ~ см. насильственно; -НИЧЕСКИЙ насгльнщга; -НО нареч. гвалтам, сигай, сигаю, ситком; (принуждая себя) цёраз сглу; ... -но мил не будешь поел, ситком не будзеш любы; -СТВЕННО нареч. 1. наешьна; 2. гвалтбуна; вымушана; см. насильственный; -СТВЕННЫЙ 1. (принудительный) наешьны; 2. (беззаконный) гвалтбуны; (вынуж- денный) вымушаны; -ственная смерть юр. гвалтбуная смерць; -ственная улыбка вымушаная Усмешка. НАСКВбЗЬ нареч. наскрбзь; (навы- лет) навылет, навылет. НАСКбк наскок, -ку м; с -а з на- скоку; -ОМ нареч. наскокам. НАСКблЬКО нареч. накблью. нАскоро нареч. разг, спяшаю- чыся, спёхам, наспёх; на скорую руку. НАСКОЧЙТЬ сов. 1. (натолкну- ться) наскбчыць, наткнуцца; 2. пе- рен. (напасть) наскбчыць, напасщ; О н. на неприятность наскбчыць на непрыёмнасць. НАСЛЕДИЕ ср спадчына, -ны ж. НАСЛЕД//НИК 1. наслёдшк, -ка л/, спадчыншк, -ка м; 1. (преемник) наследник, -ка м; -НЫЙ наслёдны; -СТВО ср спадчына, -ны ж, ку- льтурное -ство культурная спад- чына. НАСМЕРТЬ нареч. насмёрць; (до смерти) да смёрщ; стоять н. стаяць насмёрць. НАСМОРК насмарк, -ку м, катар, -руж. НАСбС м помпа, -пы ж, аварий- ный н. аварийная помпа; артезиан- ский н. артэзшнская помпа; вакуу- мный н. вакуумная помпа; воздуш- ный н. павётраная помпа; всасыва- ющий н. уембкгвальная помпа; крыльчатый н. крыльчатая помпа; навесной н. навясная помпа; на- гнетательный н. нагнятальная по- мпа; плунжерный н. плунжэрная помпа; потружнбй н. паглыбная помпа; пожарный н. пажарная пом- па; поршневой н. поршневая помпа; ручной н. ручная помпа; топливный н. пагпуная помпа; центробежный н. цэнтрабёжная помпа. НАСбСНЫЙ пбмпавы. НАСПЕХ нареч. спяшаючыся, нас- пех, спёхам. НАСПЙНН//ИК воен. ист. насшн- шк, -ка м; -ЫЙ наепшны. НАСПИРТбВ//АННЫЙ насшрта- ваны; -АТЬ сов. насшртаваць; -АТЬСЯ настртавацца; -ЫВАТЬ несов. насшртбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, настртбувацца. НАСТАВЙТЕЛЬН//О нареч. па- вучальна; -ОСТЬ павучальнасць, -щ ж; -ЫЙ павучальны. НАСТАВЛ//ЁНИЕ ср 1. (действие) навучанне, -ння ср; навука, -Ki ж, 2. (поучение) настаулённе, -ння ср, павучанне, -ння ср; (указание, со- вет) указание, -ння ср, парада, -ды ж, читать -ёния павучаць; 3. (руко- водство, инструкция) настаулённе, -ння ср, шетрукцыя, -цьп ж, н. по инженёрному делу настаулённе па шжынёрнай справе; и. по полевой службе штабов настаулённе па па- лявбй службе штаббу; н. по радио- 199
связи наставление па радыёсувязц н. по стрелковому делу настаулённе па стралкбвай справе. НАСТАВНИ//К настаунпс, -ка м; -ЧЕСКИЙ настаунщю; (поучитель- ный) павучальны; -ЧЕСТВО на- стаунщгва, -ва ср. НАСТАИВАТЬ несов (стоять на своём) настойваць (на чым); (доби- ваться) дамагацца (чаго), даб!вацца (чаго); н. на своём настойваць на с ваш. НАСТЕЖЬ нареч. насцеж. НАСТИЛ м 1. (действие) машчэн- не, -ння ср, намбшчванне, -ння ср, насцыанне, -ння ср, насщл, -лу jw; накрывание, -ння ср; кладка, -Ki ж; брукаванне, -ння ср, забрукбува- нне, -ння ср; см. настилать 2; 2. (на- стланное) насцш, -лу м; (помост) памбст, -ТУ'М; (каменный) брук, род. бруку м; -АТЬ несов. 1. насцшаць; 2. (мостить) масцщь, намбшчваць, насщлаць; (покрывать) крыць; (пол) класщ; (камнем) брукаваць, за- брукбуваць; -ать мостовую масцщь вулщу; -ать крышу крыць страху; -ать паркет класщ паркет. НАСТЙЛЬН//ОСТЬ спорт., воен. настйльнасць, -щ ж; -ЫЙ насщл ь- ны; -ый огонь воен, насщльны агбнь; -ая стрельба насщльная стральба. НАСТ6ЙЧИВ//О нареч. настбйль ва, упарта; -ОСТЬ настбйл1васць, -щ ж; (упорство) упартасць, -щ ж; -ЫЙ настбйл!вы; (упорный) упарты. НАСТОРАЖИВА//ТБ несов. нас- цярбжваць; (уши) натапырваць; -ТЬСЯ насцярбжвацца. НАСТОРОЖЕ нареч.'. быть н. быць пшьным, быць насцярбжаным, быць напагатове. НАСТОРбЖ//ЕННО, -ЁННО на- реч. насцярбжана. НАСТОЯТЬ сов. настаяць (на чым); (добиться) дамагчыся (чаго); да- бщца (чаго). НАСТРОЁНИ//Е ср. настрой, -рою м; быть в -и быць у настрб!; (в духе) у гумбры; 0 н. умов грамадста на- строй. НАСТРбЙКА лгуз., техн., радио на- стройка, -ю ж. НАСТУ ПАТЕЛЬН//ЫЙ наступа- льны; -ая операция наступальная аперацыя; н. бой наступальны бой. НАСТУПАТЬ I несов. (на что-л.) наступаць. НАСТУПАТЬ II несов. воен., перен. наступаць. НАСТУПАТЬ III несов. (наставать) надыхбдзщь, наставаць; (приближа- ться) набл!жацца. НАСТУПАЮЩ//ИЙ I прил. воен., перен. наступаючы; -ие войска на- ступаючыя войскь НАСТУПАЮЩИЙ II прил. (о вре- мени, событии) надыхбдзячы; (буду- щий) наступны; н. день нады- хбдзячы (наступны) дзень. НАСТУПИТЬ I сов. (на что-л.) на- ступать. НАСТУПИТЬ II сов. (настать) надысщ, настаць; (приблизиться) наблпщца. НАСТУПЛЕНИЕ I ср воен., перен. наступ, -пу м, наступление, -ння ср; артиллерийское н. артылерыйск! наступ; встречное н. сустрэчны на- ступ (сустрэчнае наступление); пе- рейти в н. перайсц! у наступление; развивать н. разв!ваць наступление; решительное н. рашучы наступ (ра- шучае наступление); стремительное и. iMKniBbi наступ Омюпвае насту- пление); и. с ходу наступление з ходу; и. в горах наступ (наступлен- ие) у тарах; н. в лесу наступ (насту- пление) у лесе; н. в пустыне наступ (наступление) у пустыш; н. в севе- рных районах наступ (наступление) у паунбчных раёнах; н. на примор- ском направлении наступ (насту- пление) на прымбрскш напрамку; н. из положения непосредственного соприкосновения с противником на- ступ (наступление) са станбвпича непасрэднага сутыкнёння з пращу- шкам. НАСТУПЛЁНИ//Е II ср. (о вре- мени, событии) надыхбд, -ду м; (приближение) набл1жэнне, -ння ср; с -ем ночи з надыхбдам нбчы; при 200
-и осени з надыхбдам (пры на- блЬкэнш) вбсеш. НАСУХО нареч. насуха. НАС^ТЦНЫЙ надзённы; (неотло- жный) шльны, неадкладны; (жи- зненный) жыццёвы; ~ый вопрос на- дзённае пытание; -ая потребность шльная патрэба; ~ые интересы тру- дящихся жыццёвыя пггарэсы пра- цбуных. НАСЧЙТ//АННЫЙ t налнаны; -АТЬ сов. нал1чыць; -АТЬСЯ на- л1чыцца; -ЫВАТЬ несов. налшваць, нал!чаць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд. нал!чвацца, нал!чацца. НАСЫПЬ ж насып, -пу м; до- рожная н. дарбжны насып; желе- знодорожная н. чыгуначны насып; земляная н. земляны насып. НАСЫЩ//АЕМОСТЬ хим. на- сычальнасць, -щ ж; ~кТЪ несов. 1. (кормить) накбрмл1ваць, каршць; 2. хим., перен. насычаць. НАСЫЩЕНН//ОСТЬ насыча- насць, -щ ж; -ЫЙ 1. прич. накормлены; 2. прич., прил. хим., перен. насычаны. НАТАСКА охотн. муштрбука, -Ki ж; вывучка, -Ki ж. НАТЕЛЬНЫЙ нацёльны; (о белье) нацёльны, спбдш. НАТЕРЕТЬ сов. 1. (смазать) нацёр- щ, мног. панащраць; 2. (начистить, навести лоск) начысцщь, наша- раваць, наглянцаваць; 3. (повредить трением) нацёрщ, мног. панащраць, намуляць, мног. панамульваць; 4. (измельчить) нацёрщ, мног. пана- щраць; (тёркой) надраць, надзёрщ; -СЯ нацёрщся. НАТЕРПЕТЬСЯ сов. разг, наця- рпёцца; (набраться) набрацца; н. страху набрацца страху. НАТЁРТЫЙ 1. нацёрты, мног. па- нащраны; 2. начышчаны, наша- раваны, наглянцаваны; 3. (повре- ждённый трением) нацёрты, мног. панащраны, намуляны, мног. па- намульваны; 4. (измельчённый) на- цёрты, мног. панащраны; (тёркой) надраны, надзёрты; см. натереть. НАТИРА//НИЕ 1. нащранне, -ння ср; 2. начышчанне, -ння ср, на- шарбуванне, -ння ср, наглянцбу- ванне, -ння ср; 3. нащранне, -ння ср, намульванне, -ння ср; 4. на- щранне, -ння ср; надз!ранне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. (смазывать) на- щраць; 2. (начищать, наводить лоск) начышчаць, нашарбуваць, наглянцбуваць; 3. (причинять раз- дражение, повреждение) нащраць, намульваць; 4. (измельчать) на- щраць; (тёркой) надз!раць. НАТИСК в разн. знач. нащск, -ку м. НАТО (Организация Североатла- нтического договора) НАТО (Арга- шзацыя ПаУночнаатлантычнага да- гавбру). НАТОПИТЬ сов. (печь) напал1ць; (помещение) нацяплщь; -СЯ сов. напалщца; нацяплщца. НАТбпЛЕННЫЙ (о печи) на- пал ены; (о помещении) нацеплены. НАТОЩАК нареч. нашча. НАТЁ//ГА ж разг, натуга, -п ж; (напряжение) напружванне, -ння ср; с -ги з натуп (з напружання). НАТУГО нареч. разг, туга, вёльм! туга. НАТУЖ//ИТЬ сов. (напрячь) натужыць; напружыць; (натянуть) напяць; -ИТЬСЯ натужыцца; на- пружыцца; напяцца; -НЫЙ натуж- л!вы. НАТУРАЛИСТЙЧЕСК//ИЙ нату- ралютычны; -ие теории войны нату- ралютычныя тэбры! вайны. НАТЯГИВА//ТЬ несов. нацягваць; (натуживать — ещё) напшаць; -ТЬСЯ возвр., страд, нацягвацца; напшацца. НАТЯЖЁНИЕ ср. 1. (действие) нацягванне, -ння ср; (натужива- ние) напшанне, -ння ср; 2. (состоя- ние) нацяжэнне, -ння ср, напй- тасць, -щ ж. ж 1. (действие) нацягванне, -ння ср; (натужива- ние — ещё) напшанне, -ння ср; 2. (насильственное допущение и т.п.) нацяжка, -Ki ж; без -ек без на- 201
цяжак; с -кой з нацяжкай; -НбЙ нацяжны. НАУГАД нареч. наугад, науздагад. НАУДАЛУЮ нареч. разг. 1. (безрас- судно) наудалую, безразважна; 2. (наудачу) наудачу, на шчасце; (нау- гад) наугад, науздагад. НАУДАЧУ нареч. наудачу, на шчасце; (наугад) наугад, науздагад. НА^КА навука, -Ki ж; военная н. ваённая навука; точные науки да- кладныя навук!; О это тебе наука гэта табё навука. НАУТЁК нареч., разг, науцёга; нау- цекача; пуститься н. пусцщца нау- цёга. наУч//енный навучаны, мног. панавучваны; О н. горьким опытом навучаны торгам вбпытам; -ЙТЬ сов. навучыць, мног. панавучваць; -ЙТЬСЯ навучыцца, мног. пана- вучвацца. НАУЧНО нареч. навукбва. НА^ЧНО-ИССЛ^ОВАТЕЛЬСК//ИЙ навукбва-даслёдчы; -ие учреждения навукбва-даслёдчыя установи. НА^ЧНО-ТЕХНЙЧЕСКИЙ наву- кбва-тэхннны; н. прогресс на- вукбва-тэхшчны прагрэс. НАУЧН//ЫЙ навукбвы; -ая орга- низация воинского труда навуковая аргашзацыя вбшскай працы. НАУШНИКИ навушнОа, -кау; на- ушник ед. навушнОе, -ка м. НАХЙМОВ//ЕЦ нахшавец, -ма^ца м; -СКИЙ нагамаусга; -ское учили- ще нахзмаускае вучылОпча. НАХОДИТЬСЯ I несов. (иметь ме- сто, пребывать) знахбдзщца; (быть) быць; н. под обстрелом зна- хбдзщца пад абстрэлам; н. в опасно- сти быць у небяспёцы. НАХОДИТЬСЯ II сов. (вдоволь по- ходить) разг, нахадзщца. НАХбд//КА знахбдка, -га ж; -ЧИ- ВО нареч. знахбдл!ва; (изобретате- льно) вынахбдл!ва; (остроумно) дас- цшна; -ЧИВОСТЬ знахбдл1васць - щ ж\ вынахбдл1васць, -щ ж\ да- сщпнасць, -щ ж\ -ЧИВЫЙ (со- образительный) знахбдл!вы; (изобре- тательный) вынахбдлгвы; (остро- умный) дасщпны. НАХОЖДЁНИ//Е в разн. знач. знахбджанне, -ння ср; место -я мёсца знахбджання. НАЦЁЛ//ЕННОСТЬ нацэленасць, -щ ж; -ЕННЫЙ нацэлены; -ИВА- НИЕ нацэльванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. нацэльваць.; -ИВА- ТЬСЯ возвр., страд, нацэльвацца; -ИТЬ сов. нацэлщь; -ЙТЬСЯ нацэлщца. НАЦ//И нескл. нацы; -ИЗМ нацызм, -му м. НАЦИОНАЛЬНО-ПАТРИОТЙЧЕ- СКИИ нацыянальна-патрыятычны. национАльно-освободйте- ЛБН//ЫЙ нацыянальна-вызвалён- чы; -ое движение нацыянальна-вы- звалёнчы рух; -ая борьба нацы- янальна-вызвалёнчая барацьба; -ая воина нацыянальна-вызвал ёнчая вайна. НАЦИОНАЛЬН//ОСТЬ нацыяна- льнасць, -щ ж; -ЫЙ нацыянальны; -ая культура нацыянальная ку- льтура; -ое вооружённое восстание нацыянальнае узбрбенае паустанне; -ые формирования нацыянальныя фарм!раванш. НАЦИЯ нация, -цьп ж; Орга- низация Объединённых Наций Ар- гашзацыя Аб’яднаных Наций; ра- вноправие наций раунапрауе нацый. НАЧАЛЬНИК начальник, -ка м; н. артиллерии начальник артылёрьп; н. бронетанковой службы начальшк бранятанкавай службы; н. вещевой службы начальное рэчавай службы; н. военного училища начальна ва- ённага вучылппча; н. гарнизона на- чальное гарнЬбна; н. генерального штаба начальное генеральнага шта- ба; н. главного штаба начальное га- лбунага штаба; н. гражданской обо- роны начальное грамадзянскай аба- рбны; н. инженерной службы на- чальное пгжынёрнай службы; н. ка- раула начальшк варты (каравула); н. лагерного сбора начальное лагер- нага зббру; н. медицинской службы начальшк медыцынскай службы; н. отдела начальное аддзёла; н. отделе- 202
ния начальное аддзялення; н. поста начальное паста; н. продовольствен- ной службы начальное прадуктбвай службы; н. противовоздушной обо- роны начальное прощпавётранай (супрацьпавётранай) абарбны; н. разведки начальное развёдк!; н. связи начальное сувязц н. службы горючего и смазочных материалов начальшк службы гаручага i змаза- чных матэрыялау; н. службы ракет- но-артиллерийского вооружения начальшк службы ракетна-арты- лерыйскага Узбраёння; н. физиче- ской подготовки и спорта начальное ф!з!чнай падрыхтбук! i спорту; н. химической службы начальное xi- мннай службы; н. штаба начальное штаба; н. эшелона начальное эта- лона; младший н. малбдшы на- чальшк; непосредственный н. непа- ерэдны начальное; прямой н. непа- ерэдны начальное; старший н. старты начальшк. НАЧАЛЬНИЧЕСКИЙ начальною. НАЧАЛЬН//ЫЙ пачатковы; -ая воённая подготовка пачаткбвая ва- ённая падрыхтбука; -ая скорость пачаткбвая скбрасць (хуткасць); н. период войны пачатковы перыяд вайны. НАЧАЛБСТВ//О начальства, -ва ср, мн. нет; под -ом пад началь- ствам; -ОВАТЬ несов. начальства- ваць; (быть начальником) быць началыикам (за начальноеа); -УЮ- ЩИЙ прил. начальница; -ующий состав армии начальнице! склад (са- стау) армо; -ующие лица началь- ное!, начальства. НАЧАТЬ сов. пачаць, распачаць; -СЯ пачацца, распачацца. НАЧДИВ (начальник дивйзии) уст. воен, начдыу, -дыва м (началь- ное ДЫВ13Й). НАЧЕКУ нареч. напагатове; быть всегда н. быць заУсёды напагатбве. НАЧЕРТИТЬ сов. (чертёж) на- чарщць, мног. паначэрчваць. НАЧЁТ м бухг. нал!чэнне, -ння ср, налое, -ку м. НАЧИНАу'/ТЬ несов. пачынаць, распачынаць; -ет светать пачынае евггаць; н. переговоры пачынаць (распачынаць) перагавбры; -ТЬСЯ возвр., страд, пачынацца; -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) пачынае, як! (што) распачынае; 2. сущ. пача- ткбвец, -кбуца м. НАЧИНЁННЫЙ 1. начынены; на- пханы; напхнуты, мног. панаш- ханы; 2. перен. нашшгаваны; см. на- чинить I. НАЧИНИТЬ I сов. 1. (заполнить) начынщь; (набить) напхаць, на- пхнуць, мног. • панашхаць; 2. перен. нашшгаваць; см. начинять. НАЧИНЙТЬ II сов. 1. направ!ць, наладзщь, мног. паналаджваць; на- латаць; 2. (очинить) навастрыць, назавбетрываць. НАЧЙН//КА ж 1. (действие) начыньванне, -ння ср, начынка, -к! нашханне, -ння ср; см. начинять; 2. (о содержимом) начынка, -к! ж; -йть несов. 1. (заполнять) на- чыняць; (набивать) нашхаць, на- гпхваць; 2. (перен.) нашшгбуваць; -ЙТЬСЯ страд. 1. начыняцца; на- шхацца, нашхвацца; 2. нашшгбу- вацца; см. начинять. НАЧИСЛЕНИЕ бухг. 1. (действие) нал!чэнне, -ння ср; неоконч. нали- вание, -ння ср; 2. (начисляемое) л!чэнне, -ння ср. НАЧЙСЛ//ЕННЫЙ нал!чаны; -ИТЬ сов. нал!чыць; -ЙТЬ несов. нал!чаць, нал!чваць; -ЙТЬСЯ страд. нал!чацца, нал!чвацца. НАЧИСТИТЬ сов. 1. (хорошо вычи- стить) начысцщь, мног. паначы- шчаць; (натереть) нацёрщ, наша- раваць; (наваксить) наваксаваць; 2. (наготовить, чистя — от кожуры) начысцщь, мног. паначышчаць; на- аб!раць; наскрэбщ; налушчыць, на- лузаць; напераб!раць; -СЯ начыс- цщца. начищ//Ать несов. 1. (хорошо вычищать) начышчаць; (натирать) нащраць, нашарбуваць; (ваксить) наваксбуваць; 2. (наготавливать, чистя от кожуры) начышчбць; 203
аб!раць; наскрабаць, наскрэбваць; налушчваць, налузваць; пераб!раць; см. начистить; -АТЬСЯ 1. начы- шчацца; см. начиститься; 2. страд. начышчацца; нащрацца; нашарбу- вацца; наваксбувацца; аб!рацца; на- скрабацца, наскрэбвацца; налушч- вацца, налузвацца; пераб!рацца; см. начищать. НАЧИЩЕННЫЙ 1. начышчаны; нашараваны; наваксаваны; 2. на- чышчаны; нааб!раны; наскрэбены, мног. панаскрабаны, панаскрэбва- ны; налушчаны, налузаны; напера- б!раны; см. начистить. НАЧСОСТАВ (начальствующий состав) воен, начсастау, -тава м (на- чальника састау). НАШЕСТВИЕ ср нашэсце, -сця ср; перен. навала, -лы ж. НАШЙВ//КА ж 1. (действие) на- шыванне, -ння ср; 2. (нашитое) нашыука, -id ж; нарукавная н. на- рукауная нашыука; -НбЙ нашыу- ны; (нашитый) нашыты. НАШЙ//ТЫЙ нашыты, мног. па- нашываны; -ТЬ сов. нашыць, мног. панашываць. НАШЛЁМНИК нашлёмнпс, -ка м. НАЭЛЕКТРИЗбв//АННОСТЬ на- электрызаванасць, -Ц1 ж; ~АННЫЙ наэлектрызаваны; -АТЬ сов. физ., перен. наэлектрызаваць; -АТЬСЯ наэлектрызавацца; -ЫВАТЬ несов. физ., перен. наэлектрызбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, наэлек- трызбувацца. НЕБЕЗОПАСН//О нареч. (давбл!) небяспёчна; -ЫЙ (давбл!) небя- спёчны. НЕБЕЗОРУЖНЫЙ узброены. НЕБЛАГОПРИЙТН//ЫЙ 1. (не способствующий) неспрыяльны; (неудобный) нязручны; -ые условия неспрыяльныя Умбвы; 2. (неблаго- склонный) непрьоольны; н. отзыв непрыхшьны вбдгук; 3. (неудачный) няудачны, нешчаслшы, нядобры; н. оборот дела нядобры (нешчаслшы) паварбт справы. небоеспос6бн//остъ небая- здбльнасць, -щ ж; -ЫЙ небая- здбльны. НЕВЕСбМ//ОСТЬ физ. бязваж- касць, -щ ж; -ЫЙ 1. физ. бязважю; 2. перен. малаважны; (незначитель- ный) нязначны; (незаметный) не- приметны, непрыкмётны; (неулови- мый) няулбуны. НЕВЗРЫВН//6Й невыбуховы; -ые заграждения невыбухбвыя за- гарбды. НЕВИНбвН//ОСТЬ невшава- тасць, -щ ж; ~ый невшаваты. НЕВМЕШАТЕЛЬСТ//ВО неумя- шанне, -ння ср; полйтика -ва палггыка неумяшання. НЕВОЕНИЗЙРОВАНН//ЫЙ не- ваешзаваны; -ые формирования гражданской обороны неваешза- ваныя фаршраванш грамадзянскай абарбны. НЕВОЕННООБЯЗАННЫЙ сущ. неваеннаабавязаны, -нага м. НЕВОЕННЫЙ 1. (не относящийся к войне) неваённы; н. груз неваённы груз; 2. (не относящийся к армии; штатский) невайскбвы, цывшьны; н. человек невайскбвы (цывитьны) чалавёк; 3. сущ. невайскбвы, -вага м, цывшьны, -нага м. НЕВОЗГОРАЕМ//ОСТБ неузга- ральнасць, -щ ж; -ЫЙ неузга- ральны. НЕВОЙНСТВЕНН//О нареч. нева- яушча; мтралюбша, Mipanio6Ha; м!рна; -ЫИ неваяунны; (миролю- бивый) М1ралюб1вы, мтралюбны; (мирный) М1рны. НЕВООРУЖЁНН/ОСТЬ няузбро- енасць, -щ ж; -ЫЙ прям., перен. няузбрбены; ~ым глазом простым вокам. НЕВОСПЙТАНН//ОСТЬ нявыха- ванасць, -щ ж; -ЫЙ нявыхаваны. НЕВОСПРИЙМЧИВ//ОСТБ 1. неуспры1МЛ1васць, -щ ж; 2. неус- прымальнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (плохо воспринимающий, усваиваю- щий) неуспрыгмлйвы; -ый ученик не^спры1мл!вы вучань; 2. мед., биол. 204
не^спрымальны; -ый организм неуспрымальны аргашзм. НЕВОЮЮЩИЙ 1. прич. як! (што) не ваюе; 2. прил. неваюючы. НЕВЫПОЛНЕНИЕ невыкананне, -ння ср; невыполнение приказа невыкананне загаду. НЕВЬЙЮЛН//ЕННЫЙ нявыка- наны; -ЙМОСТЬ, невыканаль- насць, -щ ж; -ЙМЫЙ невы- канальны; (неосуществимый) не- здзяйсняльны. НЕВЫХОД нявыхад, -ду м. НЕВЫЯСНЕНН//ОСТБ нявысве- тленасць, -ni ж; -ЫЙ нявысве- тлены. НЕГИГИЕНЙЧН//О нареч. непп- ешчна;-ОСТЬ неппетчнасць, -щ ж; ~ый неппешчны. НЕГЛАСН//О нареч. тайна, са- крэтна; -ЫИ тайны, сакрэтны; -ый надзор тайны нагляд; ~ые сведения сакрэтныя звёсткь НЕГ6ДН//ОСТЬ (непригодность) непрыгбднасць, -щ ж, непры- датнасць, -щ ж; привести в н. зра- бщь~ непригодным (непрыдатным); -ЫЙ 1. непригодны, непрыдатны, дрэнны; (неспособный — о человеке) разг, няздатны; -ый работник дрэн- ны (няздатны) работник; -ый к военной службе непригодны (не- прыдатны) да вайскбвай службы; -ый к употреблению непригодны (непрыдатны) да ужытку (ужы- вання); 2. (низкий, бессовестный) нягодны, паганы; -ный человек нягодны (паганы) чалавёк. НЕГОДЯЙ нягбднпс, -ка м; па- ганец, -нца м. недальноб6йн//ость неда- льнаббйнасць, -щ ж; -ЫЙ воен, не- дальнабойны. НЕДЕЕСПОС6ВН//ОСТЬ недзея- здбльнасць, -щ ж; ~ый недзея- здбльны. НЕДЕЙСТВЕНН//ОСТЬ нядзёй- насць, -ni ж\ -ЫИ нядзёйсны. НЕДЕЙСТВУЮЩИЙ прил. нядзё- ючы, нядзёйны; (недейственный) нядзёйсны; (неисправный) няспрау- ны. НЕДЕЛЬНЫЙ тыднёвы; в н. срок у тыднёвы тэрмш. НЕДЕЛ//Я ж тыдзень, род. тыдня м; каждую -ю кбжны тыдзень; на той (на будущей) -е на тым (на будучым) тыдш; 0 с -и на -ю з тыдня на тыдзень; семь пятниц на ~е сем пятнщ на тыдзень. НЕДИСЦИПЛИНЙГОВАНН//О нареч. недысцыплшавана; -ОСТЬ недысцыплшаванасць, -щ ж; -ЫЙ недысцыпл шаваны. НЕДОЬбР недаббр, -ру м. недоброкАчественн//ость недабраякаснасць, -ni ж; -ЫЙ не- дабраякасны. НЕДОБРОСбВЕСТН//О нареч. нядобрасумлённа; -ОСТЬ нядобра- сумлённасць, -щ ж; -ЫЙ нядобра- сумлённы. НЕДОКОМПЛЕКТ недакамплёкт, -ту м. НЕДОЗАРЙД недазарад, -да м. НЕДОЛЁТ воен, недалёт, -ту м. НЕДОЛЁЧ//ЕННЫЙ недалёчаны; -ЙТЬ сов. недалячыць; -ЙТЬСЯ недалячыцца. НЕДОЛЙВ недал1у, -л!ву м\ -АНИЕ недал!ванне, -ння ср; -АТЬ несов. недал!ваць. НЕДОЛЙТЬ сов. недалщь. НЕДОМОГА//НИЕ недамаганне, -ння ср; -ТЬ несов. недамагаць; пе- реводится также безличным глаг. нездаровщца; он -ет яму нездарб- вщца. НЕДОПУСК нядопуск, -ку м. НЕДОПУСТЙМ//О нареч. недапу- шчальна; -ОСТЬ недапушчаль- насць, -щ ж; -ЫЙ недапушчальны. НЕДОПУЩЕНИЕ недапушчэнне, -ння ср. НЕДОСТА//ТОК м 1. (нехватка) недахоп, -пу м; нястача, -чы ж; н. воздуха недахбп паветра; за -тком з-за недахбпу; нет -тка (в ком, чём) няма нястачы (у мм, чым); 2. (ну- жда) разг, нястача, -чы ж; 3. (изъян) загана, -ны ж; (погрешность) х!ба. -бы ж; (недочёт) недахбп, -пу 205
м- за -тком времени з-за недахбпу часу; физический и. фЫчны не- дахбп; фшчная загана; -ТОЧНО нареч. недастаткбва. НЕДОСЯГАЕМ//О нареч. неда- сягальна; -ОСТЬ недасягальнасць, -щ ж\ ~ый недасягальны. НЕДОУКОМПЛЕКТ//ОВАТЬ сов. недаукамплектаваць; -бвЫВАТЬ несов. недаукамплектбуваць. НЕДОЧЁТ м 1. (нехватка суммы) нястача, -чы ж, недастача, -чы ж; 2. (погрешность) юба,.-бы ж; (недо- статок, изъян) недахбп, -ну м. НЁДРУГ непрыяцель, -ля м; (враг) вбраг, -га м; (недоброжелатель) злбснпс, -ка м. НЕДРУЖЕЛК5Б//ИЕ ср недружа- любнасць, -щ ж, непрыязнасць, -щ ж; варбжасць, -щ ж; -НО нареч. недружелюбна, непрыязна; варбжа; -НЫЙ недружелюбны, непрыяз- ны; (враждебный) варбжы. НЕДУГ м хварбба, -бы ж, нёмач, -чы ж; (слабость) слабасць, -щ ж.< НЕЖЕЛА//НИЕ нежаданне, -ння ср; -ТЕЛЬНО безл. в знач. сказ, не- пажадана; -ТЕЛЬНЫЙ непажа- даны. НЕЖИВбЙ нежывы; (мёртвый) мёртвы; (вялый) вялы. незабывАем//ый незабы^ны; (памятный) памятны; -ые впеча- тления незабыУныя уражаннг НЕЗАВЕРЕННЫЙ незавёраны, незасвёдчаны. НЕЗАВЙСИМ//О нареч. незалёж- на; -ОСТЬ незалёжнасць, -щ ж; -ЫЙ незалёжны; незалёжнщю; -ая политика незалежная (незалёжнщ- кая) палггыка. НЕЗАВЙСЯЩ//ИЙ незалёжны; по -им обстоятельствам па незалеж- ных акалшнасцях. НЕЗАЗЕМЛЁННЫЙ эл., радио не- зазёмлены. НЕЗАКбнН//ОСТЬ незакбн- насць, -щ ж; -ЫЙ незаконны. НЕЗАМАСКИРОВАННЫЙ неза- маскфаваны. НЕЗАМВДЛИТЕЛБН//О нареч. неадкладна; -ЫЙ неадкладны. НЕЗАМЕНЙМ//О нареч. незамён- на; -ЫЙ незамённы. НЕЗАМЕРЗАЮЩИЙ незамярзаю- чы; н. порт незамярзаючы порт. НЕЗАМЕТН//О нареч. непры- мётна, непрыкмётна; -ОСТЬ не- прымётнасць, -щ ж, непрыкмёт- насць, -щ ж; -ЫЙ неприметны, непрыкмётны; (незначительный) нязначны; (не выдающийся) не вы- датны. НЕЗАМЕЧЕННЫЙ незаув4жаны. НЕЗАПЛАНИРОВАННЫЙ неза- планаваны. НЕЗАПРИХбДОВАННЫЙ бухг. незапрыходаваны. НЕЗАРЕГИСТРИРОВАННЫЙ не- зарэпстраваны. НЕЗАРЙЖ//ЕННЫЙ, -ЁННЫЙ незараджаны. НЕЗАЩИЩЁНН//ОСТЬ 1. неа- барбненасць, -щ ж; 2. неза- сцярбжанасць, -Hi ж; -ый 1. не- абарбнены; 2. (непредохранённый) незасцярбжаны; (сохранённый) не- ахаваны. НЕЗДОРбВИТЬСЯ несов. безл. не- здарбвщца; нядужыцца. НЕЗДОР//6ВО нареч., в знач. сказ. нездарбва; -бВЫИ 1. нездарбвы; (болезненный) хваравггы; (больной) хворы; (слабый) нядужы; 2. (вре- дный) нездарбвы; -бвый климат не- здарбвы кл1мат; -овые привычки нездарбвыя прывычю. НЕИЗБЁЖН//О нареч. немшуча, непазбёжна, няухшьна; -ЫЙ не- мшучы, непазбёжны; ня^юльны. неизвлекАем//ый невымаль- ны; -ая мина невымальная мша. НЕИЗОБЛИЧЁННЫЙ нявыкры- ты; (необнаруженный) нявыя^лены. НЕИЗРАСХбдОВАННЫЙ незра- схбдаваны, нявыдаткаваны. НЕИЗЕчЕНН//ОСТЬ нявывуча- насць, -щ ж-, -ЫЙ нявывучаны. НЕИСПОЛНЕНИЕ 1. невыка- нанне, -ння ср-, (неоконч. действие) 206
невыкбнванне, -ння ср; 2. (неосуще- ствление) нездзяйснённе, -ння ср. НЕИСПОЛНЙМ//ОСТЬ невыка- нальнасць, -щ ж, нездзяйсняль- насць, -щ ж; -ЫЙ невыканальны, нездзяйснял ьны. НЕИСПРАВН//О нареч. няспрау- на; -ОСТЬ няспраунасць, -щ ж; -ЫЙ няспраУны. НЕИСПЫТАННЫЙ нявыпраба- ваны; неправёраны. НЕИССЛЁДОВАНН//ЫЙ неда- слёдаваны; -ая мёстность неда- слёдаваная мясцбвасць. НЕИСТРЕБИМЫЙ невынппчальны. НЕЙТРАЛИЗ//АЦИЯ в разн. знач. нейтралЬацыя, -цьп ж; и. ракет- ного топлива нейтрализация ракёт- нага пал!ва; -ОВАННЫЙ ней- тралЬаваны; -ОВАТ^ сов. и несов. нейтрал Ьаваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. нейтрал!завацца; 2. страд. нейгралЬавацца. НЕЙТРАЛИТЕТ нейтралггэт, -ту м; вооружённый н. узброены нейтра- лггэт; соблюдать н. захбуваць ней- тралггэт. НЕЙТРАлЬН//О нареч. нейтраль- на; -ОСТЬ нейтральнасць, -щ ж; -ЫЙ нейтральны; -ая збна ней- тральная зона; -ое судно нейтраль- нае судна; -ые воды нейтральный вбды. НЕЙТРбН физ. нейтрон, -ну м; быстрые -ы хутюя нейтроны; -НЫЙ нейтрбнны; -ная бомба нейтронная бомба; -ное излучение нейгроннае выпрамянённе; -ные боеприпасы нейтронный боепры- пасы. НЕКАЧЕСТВЕННЫЙ няйкасны. НЕКВАЛИФИЦИРОВАНН//ОСТЬ неквал1фйсавёнасць, -щ ж; -ЫЙ неквал фшавёны. НЕКОМПЕТЁНТН//ОСТЬ некам- петэнтнасць, -щ ж; -ЫЙ некам- петэнтны. НЕКОМПЛЕКТ некамплёкт, -ту м; -НО нареч. некамплёктна; -НОСТЬ некамплёктнасць, -щ ж; -НЫЙ некамплёктны. НЕКОНТАКТН//ЫЙ некантакт- ны; -ая линия некантактная ЛШ1Я. НЕЛЕГАЛЬ//НО нареч. нелегаль- на; -НОСТЬ нелегальнасць, -щ ж; -НЫЙ нелегальны. НЕЛЁТН//ЫЙ нялётны; -ая пого- да нялётная пагбда(нялётнае на- двбр’е). НЕМИРНЫЙ нямзрны. НЕНАБЛЮДАТЕЛЬНЫЙ неназь ральны, ненаглядальны. НЕНАВЙ//ДЕТВ несов. ненавт- дзець; -СТНИК ненавюнпс, -ка м; -СТНИЧЕСКИЙ ненавюшщо; -СТНЫЙ ненавгсны. НЁНАВИСТЬ нянавюць, -щ ж; питать н. к кому-либо адчуваць нянавюць да кагб-нёбудзь. НЕНАДЁЖН^/О нареч. 1. нена- дзёйна; няпэуна; 2. ненадзёйна, нямбцна, нетрывала; -ЫЙ 1. нена- дзёйны, няпэуны; 2. (непрочный) ненадзёйны, нямбцны, нетрывалы. НЕНАДЛЕЖАЩИЙ ненадёжны; неадпавёдны. НЕНАкАзАНН//ОСТЬ непака- ранасць, -щ ж; -ЫЙ непакараны. НЕНАКАЗ^ЕМ//ОСТЬ jop. не- каральнасць, -щ ж; -ЫЙ юр. не- каральны. НЕНАМЁРЕНН//О нареч. (неумы- шленно) ненаумысна; (не нарочно) незнарбк; ~ЫИ ненаумысны. НЕНАНЕСЕНИЕ ненанясённе, -ння ср; и. ущерба безопасности кому полит, ненанясённе урону бя- спёю. каму. НЕНАПАДЕн//ИЕ ср ненападзён- не, -ння сру ненапад, -ду м; пакт о -ни дипл. пакт аб ненападзённь НЕНАСЙ//ЛИЕ полит, ненасшле, -лля ср; -ЛЬСТВЕННЫЙ не- насшьны. НЕНАСТН//ЫЙ непагбдны; не- пагбдл!вы; (дождливый) дажджлшы; (пасмурный) пахмурны; -ая погёда нёпагадзь, дажджлшае надвбр’е. НЕНАСТОЯЩИЙ несапраУдны. НЕНАСТЬЕ ср нёпагадзь, -дз! ж; непагбда, -ды ж; даждаипвае на- двбр’е. 207
НЕНАХОЖДЕНИ//Е: в случае -я адресата у выпадку незнахбджання адрасата. НЕОБД^МАНН//О нареч. неабду- мана; -ОСТЬ неабдуманасць, -щ экг, -ЫЙ неабдуманы. НЕОБЕЗВРЕЖЕННЫЙ неабяс- шкбджаны. НЕОБЕЗВРЕЖИВАЕМ//ЫЙ неа- бясшкбджвальны; -ая линия неа- бясшкбджвальная лппя. НЕОБЕСПЕЧЕНН//ОСТЬ незабя- спёчанасць, -щ ж; -ЫЙ незабяспё- чаны. НЕОБЖАЛОВАННЫЙ юр. неаб- скарджаны. НЕОБНАРУЖЕННЫЙ нявыказа- ны, нявыяулены, непаказаны; ня- знойдзены, неадшуканы; см. обна- руж//ить. НЕОБСТРЕЛЯННЫЙ неабстра- ЛЯНЫ. НЕОБУЧЕННЫЙ неабучаны, ня- вывучаны, ненавучаны. НЕОБХОДЙМ//О 1. безл. в знач. сказ, неабходна; (очень нужно) (вельм!) трэба, (вёльмО патрэбна; 2. нареч. неабходна; абавязкова; -ОЕ сущ. неабхбднае, -нага ср; -ОСТЬ неабхбднасць, -щ ж; патрэба, -бы ж; патрэбнасць, -щ ж; абавяз- кбвасць, -щ ж; см. необходимый; -ЫЙ неабходны; (очень нужный) (вёльм!) патрэбны; (обязательный) абавязкбвы; -ая оборона юр. неаб- хбдная абарбна. НЕОБЪЕКТЙВН//ОСТЬ неаб’ек- тыунасць, -щ ж; -ЫЙ неаб’ек- тыуны. НЕОДНОКРАТН//О нареч. не раз, не адзш раз; неаднаразбва; -ЫН неаднаразовы. НЕОЖЙДАНН//О нареч. нечака- на; неспадзявана; (внезапно) ра- птбуна; (вдруг) рангам; -ОСТЬ 1. (свойство, качество) нечаканасць, -щ жг, неспадзяванасць, -щ ж; (вне- запность) раптбунасць, -щ жг, -ость приезда нечаканасць (неспадзя- ванасць, раптбунасць) прыёзду; 2. (неожиданное событие) нечака- насць, -щ жг, приятная -ость при- ёмная нечаканасць; ~ый пе- чатаны; неспадзяваны; (внезапный) раптбуны. НЕОКАЗАНИЕ неаказанне, -ння ср; н. помощи неаказанне дапамбп. НЕОНАЦЙ//ЗМ неанацызм, -му м; -СТ неанацыст, -та м; -СТСКИЙ неанацысцкь НЕОПАСНЫЙ бяспёчны; (безвре- дный) няшкбдны. НЕОПЕРАТЙВН//ОСТБ неапе- ратыунасць, -щ жг, -ЫЙ неапе- ратыуны. НЕОПбЗНАННЫЙ неапазнаны. НЕОПРОВЕРЖИМ//О нареч. не- абвёржна; бясспрэчна; -ОСТЬ не- абвёржнасць, -щ ж; бясспрэчнасць, -щ жг, -ЫЙ неабвёржны; (неоспори- мый) бясспрэчны; -ый довод неаб- вёржны (бясспрэчны) дбвад; -ый факт бясспрэчны (неабвёржны) факт. не6пытн//ость нявбпыт- насць, -щ ж, неспракгыкаванасць, -щ ж; -ЫЙ нявбпытны, неспрак- тыкаваны. НЕОРГАНИ36ВАНН//О нареч. Неаргашзавана; -ОСТЬ неаргаш- заванасць, -щ экг, -ЫЙ неаргаш- заваны. НЕОСВВДОМЛЁНН//ОСТБ ж 1. (о чём) непашфармаванасць, -щ экг, (незнание) нявёданне, -ння ср (ча- го); 2. (в чём) недасвёдчанасць, -щ экг, -ЫЙ 1. (о чём) непашфар- маваны, непавёдамлены; 2. (в чём) недасвёдчаны. неосл//абевАющий неаслаб- ны; -АБНО нареч. неаслабна; без- упынна; -АбНОСТЬ неаслабнасць, -ф экг, безупыннасць, -щ экг, -АБНЫЙ неаслабны; (беспрестан- ный) безупынны. НЕОСбЗНАНН//ОСТЬ „ неусвя- дбмленасць, -щ экг, -ЫЙ неусвя- дбмлены. НЕОТВРАТЙМ//О нареч. ня- Ух5льна; немшуча; непазбёжна; -ОСТЬ няУхитьнасць, -щ жг, не- мшучасць, -щ ж; непазбёжнасць -щ ж; -ЫЙ няухшьны; (неизбе- жный) немшучы; непазбёжны. 208
НЕОТРАЗЙМ//ОСТЬ 1. неадхшь- насць, -щ ж; неадбльнасць, -щ ж; непераможнасць, -щ ж; перм- канаучасць, -щ ж; непамснасць, -щ ж; 2. чарбунасць, -щ ж; прывабнасць, -щ ж, абаяльнасць, -ni ж; надзвычайнасць, -ni Ж; -ЫЙ 1. неадхшьны; (непреодолимый) не- адбльны; (непобедимый) непера- мбжны; (убедительный) перака нау- чы; (непоколебимый) непахюны; -ый удар неадхшьны удар; -ый натиск неадбльны нащек; -ая сила не- адбльная (неперамбжная) сига; ~ые доводы непахюныя (пераканаучыя) дбвады; 2. (восхитительный) чарбу- ны; (захватывающий) захапляючы; (обаятельный) прывабны, абаяль- ны, надзвычайны; -ый голос ча- рбуны гблас; ~ое впечатление над- звычайнае уражанне. НЕОФАШЙ//ЗМ неафашызм, -му м; -СТ неафашыст, -та м; -СТСКИЙ неафашыеща. НЕПОБВДЙМ//О нареч. непера- мбжна; -ОСТЬ непераможнасць, -щ ж; -ЫЙ неперамбжны. НЕПОВИНОВЕНИЕ ср (неподчи- нение) непадпарадкаванне, -ння ср (каму); (непокорность) непакбр- насць, -щ ж (каму); (непослушание) непаслушэнства, -ва ср; н. властям непадпарадкаванне (непакбрнасць) уладам; оказать н. выказаць непа- слушэнства (непакбрнасць). НЕПОВРЕЖДЁННЫЙ непашко- джаны; (непопорченный) непапсава- ны; (невредимый) цэлы. НЕПОГбДА непагбда, -ды ж; дрэнная пагода; (ненастье) нёпа- гадзь, -дз! ж. НЕПОГРЕБЁННЫЙ непахаваны. НЕПОДАЧА непадача, -чы ж. НЕПОДВЙЖН//О нареч. 1. неру- хбма; 2. нерухава; см. неподвижный; -ОСТЬ 1. нерухбмасць, -щ ж; 2. нерухавасць, -щ ж; см. неподвиж- ный; -ЫИ 1. (недвижимый) не- рухбмы; -ая звезда нерухбмая зор- ка; -ая боковая застава нерухбмая бакавая застава; 2. (не отличающи- йся живостью) нерухавы; -ый че- ловек нерухавы чалавёк. НЕПОДГОТбВЛЕНН//ОСТЬ не- падрыхтаванасць, -ni ж, ~ЫЙ не- падрыхтаваны. НЕПОДКУПН//О нареч. непад- купна; -ОСТЬ непадкупнасць, -щ ж; -ЫЙ непадкупны. НЕПОДСУДН//ОСТБ юр. непад- суднасць, -ni ж; -ЫЙ непадсудны. НЕПОДЧИНЕНИЕ ср 1. непака- рэнне, -ння ср, непадпарадкаванне, -ння ср; непадначаленне, -ння ср; непадначальванне, -ння ср; 2. не- падпарадкаванне, -ння ср; непадна- чаленне, -ння ср; непадпарадкава- насць, -щ ж; непадначаленасць, -ni ж; (неповиновение) непаслушэнства, -ва ср; (непокорность) непакбр- насць, -ni ж; -ЕННОСТЬ непад- началенасць, -ni ж; -ЁННЫЙ не- падначалены. НЕПОКОЛЕБЙМ//О нареч. непа- хюна; -ОСТЬ непах1снасць, -щ ж, ~ЫЙ непахюны. НЕПОКОРЁННЫЙ непакорны. непок6рн//о нареч. непакбрна, непакбрлАва; -ОСТЬ непакбрнасць, -ni ж, непакбрл!васць, -щ ж; -ЫЙ непакорны, непакбрл!вы. НЕПОЛАДКИ чаще мн. непалдща, -ладак, ед. непаладка, -Ki ж. НЕПОПАДАНИЕ воен, непапа- данне, -ння ср. НЕПОСЛУШАНИЕ ср непаслу- шэнства, -ва ср, непаслухмянасць - ni ж; (неповиновение) непадпарадка- ванне, -ння ср (каму); (непокор- ность) непакбрнасць, -ni ж (каму). НЕПОСРЁДСТВЕНН//О нареч. 1. непаерэдна; 2. непаерэдна; шчыра; см. непосредственный; -ОСТЬ не- пасрэднасць, -ni ж; шчырасць,м -ni ж; см. непосредственный 2; -ЫЙ 1. непаерэдны; -ый начальник непа- ерэдны начальна; -ое соприко- сновение с противником непа- ерэднае сутыкнённе з пращунпсам; 2. (следующий внутреннему влече- нию) непаерэдны; шчыры; -ая на- тура непаерэдная (шчырая) натура. 209
НЕПОТОПЛЙЕМ//ОСТБ непата- пляльнасць, -ni ж\ н. корабля непа- тапляльнасць карабля; -ЫЙ непа- тапляльны. НЕПРЕДНАМЁРЕНН//О нареч. ненаумысна; незнарбк; -ОСТЬ не- наумыснасць, -щ ж\ -ЫЙ нена- умысны; -ые помехи ненаумысныя перашкоды. НЕПРЕКЛ6НН//О нареч. nenaxic- на; нязлбмна; няумбльна; -ОСТЬ непахюнасць, -ш ж; нязлбмнасць, -щ ж; няумбльнасць, -ni ж; -ЫИ (непоколебимый) непахгсны; (несги- баемый) нязлбмны; (неумолимый) няумбльны. НЕПРЕОДОЛЙМ//О нареч. не- адбльна^ -ОСТЬ неадбльнасць, -щ ж\ -ЫЙ неадбльны; (непобедимый) неперамбжны. НЕПРЕРЫВН//ОСТЬ безупын- насць, -ni ж\ бесперапыннасць, -щ ж; -ЫЙ безупынны; (беспрерыв- ный) бесперапынны. НЕПРИСОЕДИНЕНИЕ неда- лучэнне, -ння ср; политика -ёния палггыка недалучэння; -ЙВШИЙ- СЯ прил. недалучаны; -йвшиеся страны недалучаныя крашы. НЕПРИБЫТИЕ ср непрыбыццё, -цця ср; непрыёзд, -ду м; непрыхбд, -ДУ м. НЕПРИГбДН//ОСТЬ непры- гбднасць, -щ ж, непрыдатнасць, -щ ж; няздатнасць, -щ ж; ~ый не- пригодны, непрыдатны; (неспосо- бный) няздатны. НЕПРИКОСНОВЁНН//ОСТЬ 1. недатыкальнасць, -ui ж; н. лично- сти недатыкальнасць асобы; дипло- матическая н. дыпламатычная неда- тыкальнасць; 2. непарушнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. недатыкальны; -ое лицо недатыкальная асбба; 2. (не подле- жащий расходованию) непарушны; недакранальны; -ый запас непа- рушны запас. НЕПРИМИРЙМ//О нареч. не- прыкпрыма; -ОСТЬ непрыкпры- масць, -щ ж, -ЫЙ непрыкпрымы; -ые враги непрыкпрымыя вбрап. НЕПРИСТЙ1Н//ОСГЬ непры- отупнасць, -щ ж, -ЫЙ непры- ступны. НЕПРИЯТЕЛЬ 1. непрыяцель, -ля л/, (враг) вбраг, -га м; 2. (воюющая противная сторона) вбраг, -га м; (противник) пращушк, -ка м; -СКИЙ непрыяцельсю, варбжы. НЕПРОБИВАЕМЫЙ непраб!валь- ны, непраб!уны. НЕПРОВЕРЕННЫЙ неправёраны. НЕПРОМОКАЕМ//ОСТБ непра- макальнасць, -ni ж; -ЫЙ непра- макальны; -ое пальто непрама- кальнае палггб. НЕПРОХОДЙМ//О нареч. разг. безнадзёйна; н. глуп разг, безна- дзёйна дурны; -ОСТЬ непра- хбднасць, -ш ж; -ЫЙ 1. не- прахбдны; -ое болото непрахбднае балота; 2. перен. разг, несусветны; (безнадёжный) безнадзёйны; (бес- просветный) беспрасветны; -ая глупость несусветная (беспра- свётная) дурнота. НЕРДД//ЙВО нареч. нядбайна; не- руплша; -ЙВОСТЬ ж нядбайнасць, -щ ж; нядбайства, -ва не- руплшасць, -щ ж; -ЙВЫИ ня- дбайны; (нерачительный) неру- пл1вы; -йвый хозяин нерутипвы (ня- дбайны) гаспадар. НЕРАЗВЕДАННЫЙ неразвёданы. НЕРАЗМЕЩЁНИЕ неразмяшчэн- не, -ння ср; н. ядерного оружия не- размяшчэнне ядзернай збрбь НЕРАСПОРЯДЙТЕЛБН//ОСТБ нераспарадл!васць, -щ ж, нерас- парадчасць, -ni ж; -ЫЙ нераспа- рдщпвы, нераспарадчы. НЕРАСПРОСТРАНЕНИЕ нера- спаусюджанне, -ння ср. НЕРбвН//О нареч. нярбуна; -ОСТЬ нярбунасць, -ni ж; н. ре- льефа нярбунасць рэльёфу; -ЫЙ в разн. знач. нярбуны; -ая повер- хность нярбуная павёрхня. НЕРУШЙМ//О нареч. непарушна; -ОСТЬ непарушнасць, -ni ж; ~ый непарушны. НЕСАМОХбДНЫЙ техн, неса- махбдны. 210
НЕСАНКЦИОНЙРОВАНН//ЫЙ несанкцыянфаваны* н. митинг не- санкцыяшраваны мпынг; -ое при- менение ядерного оружия несан- кцыяшраванае прымянённе ядзе- рнай эброк НЕСВЕДУЩИЙ недасвёдчаны; (неопытный) нявопытны; незнаемы (з чым); н. в военном деле неда- свёдчаны (нявопытны) у ваённай спрАве. НЕСВОЕВРЕМЕНН//О нареч. не- своечасбва; (не вовремя) няучасна; -ОСТЬ несвоечасбвасць, -щ ж; ня- учаснасць, -щ ж; -ЫЙ несвое- часовы; няучАсны. НЕСГИБАЕМ//ОСТЬ 1. незп- нАльнасць, -щ ж; 2. перен. ня- злбмнасць, -ni ж; непапснасць, -ni ж; -ЫЙ 1. незпнАльны; 2. перен. нязломны; (непоколебимый) не- пахАсны. НЕСГОРАЕМЫЙ незгаральны; -ый шкаф незгарАльная шАфа. НЕСЕНИЕ нясённе, -ння ср; вы- кананне, -ння ср; н. дежурства нясённе дзяжурства; н. караульной службы нясённе каравульнай служ- бы; н. обязанностей выкананне абавязкау; н. охраны нясённе вар- ты. НЕСЛУЖЕБНЫЙ неслужбовы. НЕСОБЛЮДЕНИЕ незахавАнне, -ння ср; (неоконч. действие) не- захбуванне, -ння ср; непры- трымл!ванне, -ння ср; (невыполне- ние) невыкананне, -ння ср; (нео- конч. действие) невыкбнванне, -ння ср; н. порядка, чистоты неза- хаванне парадку, чысщш; н. пра- вил, закона невыкананне правыау, закону. НЕСОКРУШИМ//О нареч. неса- крушАльна, нязлбмна; -ОСТЬ не- сакрушАльнасць, -щ ж, нязлбм- насць, -щ ж; -ЫЙ несакрушАльны, нязломны. НЕСПЕЦИФЙЧЕСК//ИЙ неспе- цыф1чны; -ая индикация биологиче- ских (бактериальных) средств нес- пецыфшная шдыкацыя б!ялапчных (бактэрыяльных) србдкау. НЕСТРОЕВИК воен, нестраявпс, -раевАка м. НЕСТРОЕВбЙ воен. 1. прил. не- страявы; н. состав нестраявы са- стау; 2. сущ. нестраявы, -вбга м. НЕУКЛ6НН//О нареч. няухшьна; (непоколебимо) непахгсна; -ЫЙ ня- ухАЛЬны; (непоколебимый) непа- хасны; к -ому исполнению да ня- ухАЛьнага выканАння. НЕУКОМПЛЕКТбВАНН//ОСТЬ неукамплекгаванасць, -щ ж; ~ЫИ неукамплектаваны. НЕУКОСНИТЕЛБН//О нареч. ня- ух1льна; -ЫЙ няухшьны. НЕУЛОВЙМ//О нареч. няулбуна; -ОСТЬ няулоУнасць, -щ ж; -ЫЙ няулбуны. НЕУМИРАЮЩИЙ прил. неу- м1ручы; н. подвиг неу\пручы пбдзвп. НЕУМЫШЛЕНН//О нареч. нена- Умысна; (ненарочно) незнарок; (не- намеренно) без намёру; -ЫЙ нена- умысны. НЕУПРАВЛЯЕМ//ОСТЬ HeKipye- масць, -щ ж, неюравальнасць, -щ ж; -ЫЙ неюруемы, некаравальны; -ая ракета негаруемая (неюра- вальная) ракета. НЕУСОВЕИПЕНСГВОВАН//НОСГЬ неудасканаленасць, -ni ж; -ЫЙ неудасканалены. НЕУСТАВНбЙ нестатутны. НЕУСТРАШИМ//О нареч. бяс- страшна, адважна, смёла; -ОСТЬ бясстрашнасць, -ni ж, адважнасць, -ni ж, смёласць, -ni ж; ~ый бяс- страшны, адважны, смёлы. НЕУТОМЙМ//О нареч. нястбмна; -ОСТЬ нястбмнасць, -ni ж; -ЫЙ нястомны; -ые борцы за мир ня- стбмныя барацьбпы за Mip. НЕУЯЗВЙМ//ОСТБ 1. няУразлк васць, -ni ж; 2. непаражальнасць, -Hi ж; непрыступнасць (для на- падау); непахюнасць, -ni ж, -ЫЙ 1. (не чувствительный к обидам, на- смешкам и т.п.) няуразлгвы; -ый характер няУразлйвы характар; 2. (трудно поражаемый) непаража- льны; (недоступный для нападения) 211
неприступны (для нападав); (непо- колебимый) непахюны; -ое место непаражальнае мёсца; -ое поло- жение непрыступнае для нападау (непахкнае) станов1шча. НЕФТЕПРОВбД техн, нафтапра- вод, -да м; -НЫИ нафтаправодны. НЕФТЕПРОДУКТ нафтапрадукт, -ту м. НЕФТЕПРОДУКТОПРОВбД на- фтапрадуктаправод, -да м. НЕХВАТКА разг, нястача, -чы ж; няхватка, -Ki ж. НЕЦЕЛЕСООБРАЗН//О нареч. немэтазгодна; -ОСТЬ немэта- згоднасць, -щ ж; ~ый немэта- з годны. НЕЧЁТН//ЫЙ няцотны; -ые чис- ла НЯЦОТНЫЯ Л1К1. НЕШТАТНЫЙ няштатны, паза- штатны. НЕЯВК//А ж нез’яуленне, -ння ср, няяука, -Ki ж; за -ой з прычыны нез’яулёння (няяута). НЕЯДЕРНЫЙ няядзерны. НЕЯДОВИТЫЙ 1. неядавггы, неа- трутны; 2. перен. няз’ёдл!вы. НИВЕЛИР геод. Н1вел1р, -ра jw; -ОВАНИЕ н!вел1раванне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. и несов. швел1раваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. Н1вел1ра- вапца; 2. страд, ншелфавацца; -ОВКА ж HifienipoyKa, -Ki ж, нь- велхраванне, -ння ср; -бвочный швел!ровачны; -овщик шве- л1р6ушчык, -ка м. НИЗКОБбРТНЫЙ мор. никаборг- НЫ. низковдльтный эл. шзкаволь- тавы, н4зкавольтны. НИЗКОКАЛОРИЙНЫЙ шзкака- ларыйны. НИЗКОКАЧЕСТВЕННЫЙ шзкая- касны. низкочаст6тн//ость спец. шзкачастотнасць, -щ ж; -ЫЙ спец. шзкачастотны. НЙЗМЕНН//ОСТЬ шзша, -ны ж; -ЫЙ Ш31ННЫ. НИППЕЛЬ физ., техн, ншель, -ля м; -НЫЙ шпельны. НИТРОГЛИЦЕРИН м хим. штра- глщэрына, -ны ж; -ОВЫЙ штраглщэрынавы. НИША нппа, -шы ж; подбрустве- рная н. падбрустверная нппа. новобрАн//ец навабранец, -нца м; -ЧЕСКИИ навабранскй НОВОПРИБЫВШИЙ прил. нова- прыбыушы. НОЖ нож, род. нажа м; перочинный нож сщзорык; складной нож скла- данчык, складаны, нож; штык-нож штык-нож; -ЕВбЙ нажавы. нбжницы прям., перен. на- жнщы, род. нажнщ ед. нет, ножны, род. ножнау ед. нет; н. для резки проволоки нажнщы (ножны) для рэзкз (рэзання) дроту. нджны ножны, род. ножнау ед. нет. НОЛЬ нуль, род. нуля м; н. вни- мания нуль увап; свести до ноля звёсщ да нуля. НОМЕНКЛАТУРА наменклатура, -ры ж; н. карт наменклатура картау. нбМЕР в разн. знач. нумар, -ра м; и. комнаты нумар пакоя; личный н. асабтсты нумар; н. орудийного рас- чёта нумар гарматнага разлгку; орудийный н. гарматны нумар; порядковый н. парадкавы нумар; -нбй 1. прил. нумарны; 2. сущ. ну- марны, -нога м; -ОК уменьш. ну- марок, -рка м. НОМОГРАММА мат. намаграма, -мы ж. Н6РМ//А в разн. знач. норма, -мы ж; н. довольствия воен, норма за- беспячэння; н. поведения норма паводзш; н. расхода норма расходу; н. снабжения норма забеспячэння; -ы эксплуатации нормы эксплуа- тацыь НОРМАЛИЗ//АЦИЯ HapManiaa- цыя, -цьп ж; -бВАННЫИ прич., прил. HapManiaaBaHbi; -ОВАТЬ сов. и несов. нармал!заваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. HapManiaaeanna; 2. страд. нармал4завацца. НОРМАТИВ нарматыу, -тыву м; предельный н. грашчны (крайш) 212
нарматыу; -НОСТЬ нарматыу- насць, -щ ж; -НЫЙ нарматыуны. НОС в разн. знач. нос, род. носа м; н. корабля нос карабля. НОСИЛ//КИ наситга, -лак ед. нет; -ОЧНЫЙ насшкавы. НОСИТЕЛЬ носьбгг, -та м; н. яде- рного оружия носьбгг ядзернай збрб!; н. ядерного заряда носьбгг ядзернага зарада. НОСИТЬ несов. 1. в разн. знач. насщь; н. военную форму насщь ваённую форму; н. имя насщь !мя; н. усы насщь вусы; 2. (иметь) насыть, мець; н. звание насщь (медь) званне; н. оружие насщь зброю. ОБВАЛ абвал, -лу, л/; горный о. горны абвал; снежный о. снежны абвал; о. стены абвал сцяны; -ЕН- НЫЙ 1. абвалены, мног. паабваль- ваны; 2. абкладзены, абсыпаны; см. обвалить. ОБВАЛЙТЬ сов. 1. (обрушить) абвалщь, мног. паабвальваць; 2. (обложить, сделать насыпь) обл. аб- класщ, абсыпаць; -СЯ абвал!цца, мног. паабвальвацца. ОБВАЛОВАНИЕ абвалаванне, -ння ср; о. берегов реки абвалаванне берагбу раю. ОБВАЛ6в//АННЫЙ абвалаваны; -АТЬ сов. абвалаваць; -ать берега реки абвалаваць берап paid; -ЫВАТЬ несов. абвалбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд, абвалбувацца. обвалоонАсный абваланебя- спёчны. ОБВЕТРЕННЫЙ абветраны, абовераны. ОБВЁТР//ЕТБ сов. абвётраць, абс1вераць; лицо -ело твар абвётрау (абс!верау); -ИВАТЬ несов. аб- вётрываць; -ИВАТЬСЯ 1. абвётры- вацца, схвераць; 2. страд, абвётры- вацца; -ИТЬ сов. абвётрыць; -ИТЬ- СЯ абвётрыцца, абсхвераць. НОСКИ (короткие чулки) шкар- пэтю, -так. НОЧН//6Й начны; -ые боевые дёйствия начныя баявыя дзёянш. НОЧ//Б ноч, род. нбчы ж; по ~ам начам!, па начах; -ЬЮ нареч. уна- чы, унбчы, нбччу. НОЙБРЬ лютапад, -да м. НРАВСТВЕНН//ОСТБ мараль- насць, -щ ж; мараль, -л! ж; люди высокой -ости людз! w высокий марал! (маральнасщ); -ЫЙ мараль- ны; (духовный) духбуны; -ый кри- терий маральны крытэрый; -ый по- ступок маральны учынак; -ое вос- питание маральнае выхаванне. НУМЕРАЦИЯ нумарацыя, -цы! ж. О ОБВИН//ЁНИЕ 1. абвшавачанне, -ння ср; предъявить о. прад’явщь абвшавачанне; 2. (действие) абв!- навачанне, -ння ср; о. в престу- плении абвшавачанне у злачынстве; 3. (обвиняющая сторона) абвша- вачанне, -ння ср; свидетели -ёния свёдю абвшавачання; -ЁННЫЙ абвшавачаны; -ЙТЕЛЬ юр. абвша- вауща, -цы м; государственный -отель дзяржауны абвшавауца; -ЙТЕЛЬНЫЙ юр. абвшаваучы; -отельный приговор абвшаваучы прыгавбр. ОБВИН//ИТБ сов. абвшаващць, мног. паабвшавачваць; -ЙЕМАЯ сущ. юр. абвшавачваная, -най ж; -ЯЕМЫЙ юр. 1. прич. яга (што) абвшавачваецца; 2. сущ. абвша- вачваны, -нага м; -ЯТЬ несов. абв!- навачваць; -ЙТЬСЯ страд, абвь навачвацца. ОБВбД абвод, -ду м; оборонитель- ный о. абарончы абвод. ОБГбН абгон, -ну м; -НЫЙ спец. абгонны; -ЯТЬ несов. в разн. знач. абганяць; (опережать — ещё) аб- ганяць, пераганяць, апярэджваць. ОБГО//РАНИЕ абгарванне, -ння ср, абгаранне, -ння ср; -РАТЬ несов. 213
абгарваць, абгараць; -РЕВШИЙ, -РЕЛЫЙ абгарэлы; -РЕТЬ сов. аб- гарэць, мног. паабгарваць, пааб- гараць. ОБЁД абед, -ду м; перед -ом пёрад абедам; после -а пасля абеду; -АТЬ несов. абедаць; -ЕННЫЙ абедзен- ны; -енный перерыв абедзенны пе- рапынак. обезб6л//енный абязболены; -ИВАНИЕ мед. абязббльванне, -ння ср; -ИВАТЕЛЬ мед. абя- зббльвальшк, -ка м; -ИВАТЬ несов. мед. абязбольваць; -ИВАТЬСЯ страд, абязбольвацца; -ИВАЮ- ЩИЙ прил. абязбольвальны; -ива- ющие средства абязбольвальныя србдю; -ИТЬ сов. мед. абязболщь. ОБЕЗв6ж//ЕННЫЙ абязводжа- ны; -ИВАНИЕ абязводжванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. абязво- джваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд. абязводжвацца. ОБЕЗВРЕДИТЬ сов. абясшкб- дзщь; -ЖЕНИЕ абясшкбджанне, -ння ср; -ЖЕННЫЙ абясшкбджа- ны; -ЖИВ АН ИЕ абясшкбджванне, -ння ср; -живание боеприпасов абясшкбджванне боепрыпасау; -ЖИВАТЬ несов. абясшкбджваць; -ЖИВАТЬСЯ страд, абясшкбдж- вацца. ОБЕЗГЛАв//ИТЬ сов. 1. (отрубить голову) сцяць (зняць) галаву, абез- галбвщь; 2. перен. (лишить главы, руководства) пазбавщь кзраунщтва, абезгаловщь; -ЛЕННЫЙ 1. абез- галбулены; 2. перен. пазбаулены ю- раунштва, абезгалбулены; -ЛИВА- НИЕ абезгалбул!ванне, -ння ср; -ЛИВАТЬ несов. 1. сцшаць (зш- маць) галаву, абезгалбугпваць; 2. пе- рен. (лишать главы, руководства) пазбауляць гараунштва, абезгалбу- л!ваць; -ЛИВАТЬСЯ страд, абез- галбул1вацца. ОБЕЗЗАРА//ЖЕНИЕ абеззаражан- не, -ння ср; -ЖЕННЫЙ абез- заражаны; -ЖИВАНИЕ абеззараж- ванне, -ння ср; -живание местности абеззаражванне мясцбвасщ; -ЖИ- ВАТЬ несов. абеззаражваць; -ЖИ- ВАТЬСЯ страд, абеззаражвацца; ЖИВАЮЩИЙ 1. прич. яю (што) абеззаражвае; 2. прил. абеззараж- вальны; -ЗИТЬ сов. абеззаразщь. ОБЕЗЛЙЧ//ЕНИЕ абяхпчанне, -ння ср; -ЕННОСТЬ^ абязлна- насць, -щ ж, -ЕННЫЙ абязлна- ны; -ИВАНИЕ абязлшванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. абязлнваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, абязл1ч- вацца; -ИТЬ сов. абязлныць; -ИТЬСЯ абязлшыцца; -КА абязлн- ка, -Ki ж, покончить с -кой скбн- чыць з абязлнкай. ОБЕЗОПАСИТЬ сов. засцерагчы ад небяспёга; -СЯ засцерагчыся ад не- бяспёкь ОБЕЗОРУЖ//ЕНИЕ абяззбрбен- не, -ння ср; -ЕННЫЙ абяззбрб- ены; -ИВАНИЕ абяззбрбйванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. прям., пе- рен. абяззбрбйваць; см. обезору- жить; -ИВАТЬСЯ страд, абяз- збрбйвацца; -ИТЬ сов. прям., перен. абяззброщь; -йть противника абяз- зброщь пращУнйса. ОБЕЛИСК абелгск, -ка м; -ОВЫЙ абелюкавы. 6бер обер, -ра м. бБЕР-БУРГОМЙСТР обер-бурга- мютр, -ра м. ОБЕРЕГА//НИЕ ср засцераганне, -ння ср, ахбуванне, -ння ср, ахова, -вы ж; -ТЕЛЬ засцерагальшк, -ка м, ахбунпс, -ка м; -ТЬ несов. засце- рагаць, сцерагчы, ахбуваць; -ТЬСЯ 1. сцерагчыся, засцерагацца; 2. страд, засцерагацца, сцерагчыся, ахоувацца. бБЕР-ЕФРЁЙТОР воен, обер-яф- рэйтар, -ра м. ОБЕРЁЧЬ сов. засцерагчы, ахаваць; см. оберегать; -СЯ засцерагчыся, усцерагчыся. бБЕР-ЛЕЙТЕНАНТ воен, ббер- лейтэнант, -та м. бБЕР-ОФИЦЁР воен, обер-афь цэр, -ра м; -СКИЙ ббер-афщэрскь ОБЕСПЁЧ//ЕНИЕ ср 1. в разн. знач. забеспячэнне, -ння ср; о. бо- евых действий забеспячэнне баявых дзёянняу; о. действий сил гра- жданской обороны забеспячэнне 214
дзеянняу cui грамадзянскай абарб- ны; о. флангов и стыков забеспя- чэнне фланга^ i стыкау; боевбе о. баявбе забеспячэнне; гидрометеоро- логическое о. пдраметэаралапчнае забеспячэнне; государственное о. дзяржаунае забеспячэнне; инженер- ное о. шжынернае забеспячэнне; медицинское о. медыцынскае забес- пячэнне; пенсионное о. военно- служащих пенйённае забеспячэнне ваеннаслужачых; о. полётов забес- пячэнне палётау; социальное о. са- цыяльнае забеспячэнне; специаль- ное о. спецыяяьнае забеспячэнне; техническое о. тэхшчнае забес- пячэнне; транспортное о. транспар- тнае забеспячэнне; тыловое о. ты- лавбе забеспячэнне; 2. (гарантия) гарантия, -ты! ж, залог, -гу м, зарука, -ю ж; -ЕННОСТЬ забя- спёчанасць, -ш ж, материальная -енность матэрыяльная забяспёча- насць; -ЕННЫЙ забяспёчаны; ~ИВАНИЕ забяспёчванне -ння ср; -ИВАТЬ несов. забяспёчваць; см. обеспечить; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, забяспёчвацца; -ИТЬ сов. забяспёчыць; -йть победу забя- спёчыць перамбгу; -ЙТЬСЯ забя- спёчыцца. ОБЕССлАв//ИТЬ сов. абнясла- вщь, зняславщь; (опозорить) згань- б1ць, зганьбаваць; -ЙТЬСЯ абня- славщца, зняславщца; -ЛЕННЫЙ абняслаулены, зняслаулены; згань- баваны; -ЛИВАТЬ несов. абнесла- Уляць, знеслауляць; (позорить) ганьбщь; -ЛИВАТЬСЯ возвр., страд, абнеслауляцца, знеслауляц- ца, ганьбщца. ОБЕССМЕРТИТЬ сов. абяссмёр- щць; -СЯ абяссмёрцщца. ОБЕСЧЕ//СТИТЬ сов. аганьба- ваць, зганьбщь; абняслав!ць; (ос- корбить) зняважыць; -СТИТЬСЯ абняслав!цца; -ЩЕНИЕ ганьба- вАнне, -ння ср; абняслауленне, -ння ср; зняважанне, -ння ср; -ЩЕННЫЙ аганьбаваны, загань- баваны; абняслаулены; зняважаны. ОБЕТ м абяцанне, -ння ср, зарок, -ку м; дать о. даць абяцанне (зарок). ОБЕЩАНИЕ абяцанне, -ння ср; торжественное о. урачыстае абя- цанне. ОБЁЩ//АННЫЙ абяцаны, дакля- раваны, паабяцаны; -АТЬ 1. сов. паабяцаць, дакляраваць; 2. несов. абяцаць, даклярбуваць; -АТЬСЯ сов. и несов. разг, абяцйцца. ОБЖАЛОВА//НИЕ юр. абскар- джанне, -ння ср; о. приговора аб- скарджанне прыгавбру; -ННЫЙ абскарджаны; -ТЬ сов. абскардзщь. 6БЖИГ м техн, абпал, -лу м, абпальванне, -ння ср; -АНИЕ техн. абпальванне, -ння ср; ,-АТЕЛЬ- НЫЙ техн, абпальны; -АТЬ несов. 1. абпальваць; (кипятком) апар- ваць; 2. (причинять ожоги) апякаць; 3. (обрабатывать огнём, жаром) техн, абпальваць; 4. перен. апякаць; см. обжечь; -АТЬСЯ 1. (получать ожоги) апякацца; 2. перен. апя- кацца; 3. страд, абпальвацца; апар- вацца; апякацца; см. обжигать. ОБЗбР агляд, -ду м; о. газет агляд газет; о. из кабины агляд з кабшы; круговой о. кругавы агляд; между- народный о. М1жнарбдны агляд; -НЫЙ аглядны. ОБИТАЕМОСТЬ 1. заселенасць, -щ ж, населенасць, -щ ж; 2.: о. бо- евых машин прыстасаванасць ба- явых машын; о. корабл^ прыста- саванасць карабля. ОБКАПЫВАТЬ несов. (лопатой) разг, абкбпваць; -СЯ страд, абкб- пвацца. ОБКАТ техн, абкат, -ту м. ОБКАТ//АННЫЙ 1. (о дороге) уёзджаны, абабггы; 2. (испытанный пробной ездой) аб’ёзджаны; -АТЬ сов. 1. (укатать) уёздзщь, абабщь; 2. (испытать пробной ездой) аб’ёз- дзщь; 3. перен. (освоить) абкатаць; -АТЬСЯ 1. (о дороге) уёздзщца, абабщца; 2. (улучшиться в резуль- тате обкатки) аб’ёздзщца. 215
ОБКАТКА ж (автомобиля) аб’ёз- джванне, -ння ср; абкатка, -Ki ж; о. танками абкатка танкам!. ОБКАТЫВАТЬ несов. 1. (укаты- вать) уёзджваць, абабшаць; о. дорогу уезджваць (абаб!ваць) да- рогу; 2. (испытывать пробной ездой) аб’ёзджваць; 3. перен. (осваивать) абкатваць. ОБКбп//АННЫЙ абкапаны, мног. паабкопваны; -АТЬ сов. разг, абка- паць, мног. паабкопваць. ОБЛАВА в разн. знач. аблава, -вы 6БЛАК//О ср 1. воблака, -ка ср; (туча) хмара, -ры ж; грозовое 6. на- вальшчная хмара; дождевые -а дажджавыя воблам (аблом); 2. пе- рен. (клуб дыма, пыли и т.п.) воблака, -ка ср; хмара, -ры ж; ды- мовое 6. воен, дымавое воблака; ра- диоактйвное 6. радыеакгыунае воблака; 6. пара вбблака пары; 3. перен. день, род. ценю м; хмурынка, -Ki м; 6. грусти день омутку. ОБЛАСТНбЙ в разн. знач. аблас- ны; о. центр абласны цэнтр. 6БЛАСТ//Ь ж 1. (часть страны) край, род. краю м; вобласць, -щ ж; 2. (крупная административно-тер- риториальная единица) вобласць, -щ ж; Брестская 6. Брэсцкая вобласць; 3. зона, -ны ж; пояс, -са м; 6. вечной мерзлоты зона вёчнай мер- златы; 6. возможных атак зона ма- гчымых атак; 4. анат., мед. вб- бласць, -щ ж; в -и почек у вобласщ нырак; 5. перен. (сфера, отрасль) га- лша, -ны ж; абсяг, -гу м; в военной -и у ваённай галшё. 6БЛАЧН//О безл. в знач. сказ, вбб- лачна; хмарна, пахмурна; -ОСТЬ воблачнасць, -щ ж; хмарнасць, -щ ж; пахмурнасць, -ni ж; переменная -ость перамённая воблачнасць; сплошная -ость суцэльная воблач- насць; -ЫЙ воблачны; хмарны, па- хмурны. ОБЛЕДЕ//НЕВАТБ несов. абледзе- няваць; ~Н ЕВШИЙ, -НЁЛЫЙ абледзянёлы; -НЕНИЕ абледзя- нённе, -ння ср; -некие самолёта абледзянённе самалёта; -некие ко- рабля абледзянённе карабля; -НЁТБ сов. абледзянёць; -НЁН- НЫЙ абледзянёны; -НИТЬ сов. абледзяшць. ОБЛЁТ ав. аблёт, -ту м; патрульный о. патрульны аблёт; -АННЫЙ аблётаны, аблятаны. ОБЛЕТАТЬ сов. 1. (летая, побы- вать всюду, во многих местах) аб- лятаць, аблётаць, абляцёць; о. всю Беларусь аблятаць (аблётаць, аб- ляцёць) усю Беларусь; 2. спец. аблятаць; о. самолёт аблятаць сама- лёт. ОБЛЕТЕТЬ сов. в разн. знач. аб- ляцёць; (летая, побывать всюду, во многих местах — ещё) аблятаць, аб- лётаць; о. вокруг города абляцёць вакол горада. ОБЛИЧ//АТБ несов. 1. (разобла- чать) выкрываць; о. злоупотре- бления выкрываць злоужыванш; 2. (обнаруживать) пакёзваць, выя- уляць, выкрываць; -АТЬСЯ 1. (об- наруживаться) выяуляцца; 2. страд, выкрывацца; паказвацца, выяуляцца; см. обли//чать; -ЁНИЕ 1. (разоблачение) выкрыванне, -ння ср; -ёние лжи выкрыванне ня- прауды (хлусш); 2. (обнаружение) паказванне, -ння ср; выявление, -ння ср; выкрыванне^ -ння ср; см. обли//чать; -ЁННЫЙ 1. (разобла- чённый) выкрыты, мног. павыкры- ваны; 2. (обнаруженный) паказаны, выяулены, выкрыты, мног. павы- крываны. ОБЛИЧЙ//ТЕЛБ выкрывальнпс, -ка м; -ТЕЛЬНЫЙ выкрывальны; -тельная речь выкрывальная пра- мова; -ТЬ сов. выкрыць, мног. па- выкрываць; см. облич//ать. ОБЛ6МО//К абломак, -мка м; -ЧНЫЙ абломкавы, абломачны. ОБЛУЧ//АТЕЛЬ апрамяняльнж, -ка м; -АТЕЛЬНЫЙ апрамяняль- ны; -ательные установки апра- мяняльныя устаноута; -АТЬ несов. апрамяняць, апрамёньваць; -АТЬ- СЯ возвр., страд. f апрамяняцца, апрамёньвацца; -ЁНИЕ апра- мянённе, -ння ср, апрамёньванне, 216
-ння ср; внешнее -ёние вбнкавае апрамянённе; внутреннее -ёние унутранае апрамянённе; летальное -ёние лятальнае апрамянённе; ло- кальное -ёние лакальнае апрамя- нённе; общее -ёиие агульнае апра- мянённе; радиоактивное -ёние ра- дыеактыунае апрамянённе ~ЁН- НОСТЬ апрамёненасць, ,-щ ж; -ЁННЫЙ апрамёнены; -ЙТЬ сов. апрамёнщь; -ЙТЬСЯ апрамёнщца. ОБМАН м 1. (ложь) падман, -ну м; хлусня, -ш ж; 2. (мошенничество) ашуканства, -ва ср; падман, -ну м; О ввести в о. увесщ у падман, ашукаць, падмануць. ОБМАн//НЫЙ падманны; -УТЫЙ падмануты, ашуканы; -УТЬ сов. падмануць, ашукаць, звёсщ; -УТЬСЯ ашукацца; -ЩИК падманшчык, -ка м; ашуканец, -нца м; -ЫВАНИЕ падманванне, -ння ср; ашукванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. падманваць, ашук- ваць, звбдз!ць; -ЫВАТЬСЯ 1. пад- манвацца, ашуквацца; 2. страд. падманвацца, ашуквацца, звбдзщ- ца; см. обманывать. ОБМЕН в разн. знач. абмён, -ну м; о. опытом абмён вбпытам; о. воен- нопленными абмён ваеннапалбн- HbiMi; -ИВАТЬ несов. абмёньваць, замёньваць, мяняць; -ИВАТЬСЯ 1. мянйцца, абмёньвацца, замёньвац- ца; 2. перен. абмёньвацца; -иваться взглядами абмёньвацца пбз!ркам!; 3. страд, абмёньвацца, замёньвац- ца, мяняцца; -ЙТЬ сов. абмяняць, замянщь, памяняць; -ЙТЬСЯ 1. абмяняцца, замяняцца; -яться плёнными абмяняцца палённым!; 2. перен. абмяняцца; -яться мнениями абмяняцца думкам!. ОБМЕРЗ А//НИЕ абмярзанне, -ння ср; -ТЬ несов. абмярзаць. ОБМЁРЗ//ЛЫЙ абмёрзлы; -НУТЬ сов. абмёрзнуць, мног. пааб- мярзаць; -ШИЙ абмёрзлы. ОБМО₽АжИВА//НИЕ абмарож- ванне, -ння ср; -ТЬ несов. абма- рбжваць, марбзщь; -ТЬСЯ возвр., страд, абмарожвацца, марбзщца. ОБМОРОЖЕНИЕ абмарожанне, -ння ср; о. пёрвой степени абма- рбжанне пёршай ступёш. ОБМОР6//ЖЕННЫЙ абмарожа- ны, мног. памарбжаны, паабмарож- ваны, змарбжаны; -ЗИТЬ сов. абмарбзщь, мног. памарбзщь, пааб- марбжваць, змарбз!ць; -зить себё пальцы абмароз!ць (памарбзщь, па- абмарбжваць) сабё пальцы; -ЗИ- ТЬСЯ разг, абмарозщца,* мног. па- абмарожвацца. бБМОРОК м непрытбмнасць, -щ ж; быть в ~е быць у непрытбм- насщ; упасть в 6. самлёць (аба- млёць, страцщь прытбмнасць). 6БМОРОЧН//ЫЙ: -ое состояние мед. стан непрытбмнасщ. ОБМУНДИР//ОВАНИЕ абмундзь раванне, -ння ср; воённое о. ваён- нае абмундз!раванне; зимнее о. згмняе абмундз!раванне; импрегни- рованное о. !мпрэгн!раванае абмун- дз!раванне; лётнее о. лётняе абмун- дз!раванне; офицёрское о. афщэр- скае абмундз!раванне; парадное о. параднае абмундз!раванне; повсе- дневное о. паусядзённае абмундз!- раванне; полевое о. палявбе абмун- дз!раванне; -бвАННЫЙ абмундз!- раваны; -ОВАТЬ абмундз!раваць; -ОВАТЬСЯ абмундз!равацца; -ОВ- КА ж разг. 1. (действие) абмун- дз!раванне, -ння ср; абмундз!роука, -к! ж; (неоконч. — ещё) абмун- дз!рбуванне, -ння ср; 2. (одеждф абмундз!роука, -к! ж' -бвОЧНЫЙ абмундз!ровачны; -ОВЫВАТЬ не- сов. абмундз!роуваць; -бВЫВАТЬ- СЯ возвр., страд. абмундз!роувацца. ОБНАЖ//Ать несов. 1. в разн. знач. агаляць; (голову — еще) зн!маць шапку; (вынимать из ножен — ещё) вын!маць; 2. перен. (раскрывать, ра- зоблачать, обнаруживать) выкры- ваць, раскрываць, выяуляць; см. обнажить; -АТЬСЯ 1. агаляцца; 2. перен. выкрывацца, раскрывацца, выя^ляцца; 3. страд, агаляцца, вы- шмацца; выкрывацца, раскры- вацца, выяуляцца; см. обнаж//ать; -ЁНИЕ 1. (действие) агалённе, -ння ср; -ёние фланга агалённе 217
фланга; 2. перен. (выявление) вы- крыванне, -ння ср, раскрывание, -ння ср, выяулённе, -ння ср; 3. геол. агалённе, -ння ср, выхад на павёрх- ню; -ЁННЫЙ 1. агблены, гблы, непакрыты; выняты; -ённый лес агблены лес; с -ённым торсом з голым торсам; -ённая сабля выня- тая шабля; 2. перен. неприкрыты. ОБНАРУЖЕНИЕ 1. (показ) паказ- ванне, -ння ср; 2. (выказывание) выказванне, -ння ср, выяулённе, -ння ср, паказванне, -ння ср; 3. (на- хождение) знахбджанне, -ння ср; 4. (установление) выяулённе, -ння ср; о. объекта выяулённе аб’ёкта. ОБНАР^ОКИ//ТЬ сов. 1. (сделать видимым) паказаць; 2. (выказать) выказаць, мног. павыказваць, вы- явщь, паказаць; о. свою радость выказаць (паказаць) сваю радасць; 3. (отыскать) знайсщ, мног. па- знахбдзщь, адшукаць; 4. (устано- вить) выявщь; о. пропажу до- кументов вйявщь прапажу даку- мёнтаУ; -ТЬСЯ 1. (стать видимым) паказацца; 2. (выказаться) выявщ- ца; у негб -ился интерес к живописи у ягб выявшася щкавасць да жыва- nicy; 3. (отыскаться) знайсщся; 4. (установиться) выявщца. ОБНАШИВАТЬ несов. абношваць; см. обносить II 1; -СЯ 1. (станови- ться удобным от носки) разг. абношвацца* см. обноситься II 2; 2. страд, абношвацца; см. обнаши- вать. ОБНЕС//ЕНИЕ 1. абнясённе, -ння ср; 2. абгарбджванне, -ння ср; 3. абнясённе, -ння ср; 4. абмшанне, -ння ср; см. обносить I; -ЁННЫЙ 1. абнесены; 2. (забором и т.п.) аб- гаррджаны, мног. паабгарбджваны; -ТИ сов. 1. (пронести вокруг) аб- нёсщ; 2. (забором и т.п.) абга- радзщь, мног. паабгарбджваць, ага- радзщь; 3. (обходя, угостить) аб- нёсщ; 4. (^обходя, пропустить) абыс- щ, абмшуць. ОБНОВИТЬ сов. абнавщь; -СЯ абнав1цца. ОБНОВЛ//ЕНИЕ абнаУлённе, -ння ср; о. карт абнаУлённе картаУ; -ЁННЫЙ абнбулены; -ЯТЬ несов. абнаУляць; -ЙТЬСЯ возвр., страд. абнауляцца. ОБНОСИТЬ I несов. (к обнести) 1. (проносить вокруг) абнбсщь; 2. (за- бором и т.п.) абгарбджваць, агарб- джваць; 3. (обходя, угощать) абнб- сщь; 4. (обходя, пропускать) абы- хбдзщь, абмшаць, прамшаць. ОБНОСИТЬ II сов. (к обнашивать) 1. (поносив, сделать удобным) аб- насщь; о. новый бушлат абнасщь новы бушлат; 2. разг, (обтрепать) знасщь, абтрапаць; (обувь) стап- таць; о. ботинки стаптаць чаравпа. ОБНОСИТЬСЯ I несов. страд, (к обносить!) 1. абнбсщца; 2. (забором и т.п.) абгароджвацца, агарбджвац- ца; 3. (угощением) абмшацца. ОБНОСИТЬСЯ II сов. разг. 1. (стать удобным для носки) абна- сщца; 2. (износить все) абнасщца. ОБОБЩ//АТБ несов. абагульняць; -АТЬСЯ страд. абагульняцца; -ЁНИЕ абагульнённе, -ння ср; па- датульнённе, -ння ср; -ЁННОСТЬ абагульненасць, -щ ж; -ЁННЫЙ абагульнены. ОБОБЩИТЬ сов. абагульнщь; -СЯ абагульнщца. обогн//Ать сов. в разн. знач. аба- гнаць, мног. паабганяць; (опере- дить — ещё) перагнаць, мног. папе- раганяць, апярэдзщь, выперадзщь. ОБОГРЕВ, м техн, абаграванне, -ння ср; -АНИЕ абаграванне, -ння срг; -АТЕЛЬ абагравальнпс, -ка м; -АТЕЛЬНЫЙ абагравальны; -АТЬ несов. абаграваць; -АТЬСЯ возвр., страд, абагравацца. ОБОГРЁ//ТЫЙ абагрэты; -ТЬ сов. абагрэць; -ТЬСЯ абагрэцца. бБОД вббад, -да м; (решета) абе- чак, -чка м; -ОК уменыи. абадбк, -дка м; ребристый -ок рабрысты абадбк; -бчный спец, абадбчны, абадковы; абёчкавы. ОБОДР//ЙТБ сов. падбадзёрыць; -ЙТЬСЯ падбадзёрыцца; -ЯТЬ не- сов. падбадзёрваць; -ЙТЬ£Я возвр^ страд, падбадзёрвацца; -ЯЮЩИИ прил. падбадзёрваючы. 218
ОБОЖЖЁННЫЙ 1. абпалены; 2. (в результате ожога) апёчаны; 3. техн, палены; 4. перен. апёчаны; см. обжигать. овбз в разн. знач. аббз, -зу м; пожарный о. пажарны аббз; конный о. кбнны аббз. ОБОЗНАЧ//АТЬ несов. 1. (делать знак, метить) абазначаць, значыЦь, мёцщь, адзначаць; 2. (отмечать, выделять) адзначаць; (делать вид- ным) абазначаць, выпукляць; см. обозначить; 3. (означать) азначаць; -АТЬСЯ 1. (определяться) выяу- ляцца, вызначацца; 2. (делаться ви- дным, заметным) абазначацца, вы- ступаць, выпукляцца; см. обозначи- ться; 3. страд, абазначацца, зна- чыцца, мёцщца, адзначацца; см. обознач//ать; -ЕНИЕ ср 1. (дей- ствие) абазначэнне, -ння ср, зна- чанне, -ння ср, мёчанне, -ння ср; -ёние своих войск абазначэнне (мёчанне) ceaix войск; см. обо- * знач//ать; 2. (знак) адзнака, -Ki ж; знак, род. знака м; условные -ёния умбуныя знаю (адзнаю); 3. (означе- ние) азначэнне, -ння ср. обознАч//енный 1. абазнача- ны; пазначаны, памёчаны, адзна- чаны, мног. паадзначваны; 2. (от- меченный, выделенный) адзначаны, выпуклены; -ИТЬ сов. 1. (сделать знак, отметить) абазначыць; (о многих предметах) пазначыць, па- мёцщь; адзначыць, мног. паадзнач- ваць; 2. (отметить, выделить) ад- значыць, мног. паадзначваць; (сде- лать заметным) абазначыць, вы- пуклщь; см. обознач//ать; -ИТЬСЯ 1. (определиться) выявщца, вызна- чыцца; 2. (стать заметным) аба- значыцца, выступщь, выпуклпща. ОБОЗ//РЕВАтЕЛЬ аглядальнйс, -ка м; военный о. ваённы агля- дальнис; -РЕВАТЬ несов. аюдваць (аюдаць) вокам, аз1раць; -РЕ- ВАТЬСЯ страд, аглядацца, азь рацца; -РЁНИЕ ср 1. (осмотр) агляданне, -ння ср; агляд, -ду м; 2. (обзор) агляд, -ду м; -РЕТЬ сов. акшуць вокам, аз!рнуць; -РИМЫЙ аглядны. ОБбЙМА в разн. знач. аббйма, -мы ж; очковая о. ачкбвая аббйма; о. с патронами аббйма з патрбнамь ОБОл6ч//КА прям., перен. аба- лбнка, -Ki ж; о. аэростата абалбнка аэрастата; о. головки зонда аба- лбнка галбую зонда; радужная о. радужная абалбнка; роговая о. анат. рагавая абалбнка; слизистая о. анат. слЫстая абалбнка; эле- ктронная о. электронная абалбнка; -КОВЫЙ, -НЫЙ абалонкавы. ОБОР6Н//А абарбна, -ны ж,. о. города абарбна горада; о. района абарбна раёна; о. военно-морскбй базы абарбна ваённа-марскбй базы; о. морского побережья абарбна мар- скбга Узбярэжжа; береговая о. бера- гавая абарбна; гражданская о. гра- мадзянская абарбна; долговремен- ная о. даугачасная (доугачасбвая) абарбна; заблаговременно подго- товленная о. загадзя падрыхтаваная абарбна; круговая о. кругавая аба- рбна; манёвренная о. манёураная абарбна; местная о. мясцбвая аба- рбна; мобильная о. мабитьная аба- рбна; очаговая о. ачагбвая абарбна; о. и защита кораблей абарбна i зас- цярбга караблёу; о. на широком фронте абарбна на шырбгам фрбнце; о. проливной зоны абарбна пралшавай зоны; о. укрепленного района абарбна умацаванага раёна; подвижная о. рухбмая абарбна; по- зиционная о. пазщыйная абарбна; противовоздушная о. процшавётра- ная (супрацьпаветраная) абарбна; противодесантная о. процщэсантная (супрацьдэсантная) абарбна; проти- вокатерная о. процжатэрная (су- працькатэрная) абарбна; противо- космнческая о. прощкасмзчная (су- працькасм1чная) абарбна; противо- лодочная о. прощлбдачная (су- працьлбдачная) абарбна; противо- минная о. процшшная (супраць- мзнная) абарбна; противоракетная о. прошракётная (супрацьракётная) абарбна; противотанковая о. про- цгганкавая (супрацьтанкавая) аба- рбна; противохимическая о. проць х!м1чная (супрацьхмчная) абарбна; 219
-ЁННЫЙ абарбнены; -ЕЦ ист. абарбнец, -нца м; -ИТЕЛЬНЫЙ 1. абарбнчы; -йтельная тактика аба- рбнчая тактика; 2. (предназначен- ный для обороны) абаронны; Отель- ная операция абаронная аперацыя; -йтельная полоса абарбнная паласа; -йтельная позиция абаронная пазь цыя; -йтельные сооружения абарбн- ныя збудаванш; -ительный бой абаронны бой; -ительный район абаронны раён; -ительный рубеж абаронны, рубеж; -ЙТЬ сов. аба- рашць; -ЙТЬСЯ абарашцца. обор6нно-массов//ый аба- рбнча-масавы; -ая работа абарбн- ча-масавая работа. обор6нн//ый абаронны; -ая промышленность абаронная прамы- слбвасць. ОБОРОНОСПОС6бН//ОСТЬ аба- раназдбльнасць, -щ ж; о. государ- ства~ абараназдольнасць дзяржавы; -ЫЙ абараназдбльны. ОБОР6Н//ЧЕСКИЙ ист. абарон- чы; -ЯТЬ несов. абараняць, ба- ранщь; -ЯТЬСЯ возвр., страд, аба- раняцца, баранщца. ОБОРУДОВ//АНИЕ в разн. знач. абсталяванне, -ння ср; о. для само- окапывания танка абсталяванне для самаакбпвання танка; о. командно- го пункта абсталяванне каманднага пункта; о. местности абсталяванне мясцбвасщ; о. огневых позиций абсталяванне агнявых пазщый; о. подводного вождения танков абста- ляванне падвбднага ваджэння танкау; о. промышленного производ- ства абсталяванне прамыслбвай вытвбрчасщ; бортовое о. бартавбе абсталяванне; внутреннее о. унутра- нае абсталяванне; высотное о. вышыннае абсталяванне; заправо- чное о. заправачнае абсталяванне; инженерное о. местности шжынер- нае абсталяванне мясцбвасщ; наве- сное о. навяснбе абсталяванне; пу- сковое о. пускавбе абсталяванне; радиолокационное о. радыёлака- цыйнае абсталяванне; радиотех- ническое о. радыётэхшчнае абста- ляванне; радиоэлектронное о. радыёэлектрбннае абсталяванне; силовое о. сшавбе абсталяванне; фильтровентиляцибнное о. фитьтра- вентыляцыйнае абсталяванне; -АННЫЙ 1. абсталяваны; 2. аб- ладжаны; уладжаны; см. оборудо- вать; -АТЬ 1. сов. абсталяваць; не- сов.. абсталёуваць; -ать цех совре- менной техникой абсталяваць (абсталёуваць) цэх сучаснай тэхш- кай; 2. (обделать, обтяпать) разг. абладзщь; уладзщь; -АТЬСЯ несов. страд, абсталёувацца. ОБОСТР//ЕНИЕ абвастрэнне, -ння ср; о. отношений абвастрэнне аднбсш; -ЁННЫЙ прич., прил. абвостраны; -енный интерес аб- вбстраная щкавасць; -ЙТЬ сов. в разн. знач. абвастрыць; -ЙТЬСЯ аб- вастрыцца; положение -йлось ста- нбвппча абвастрылася; -ЯТЬ несов. абвастраць; -ять слух абвастраць слых; -ЯТЬСЯ возвр., страд, абва- страцца; см. обостриться, обострять. об6чин//а аббчына, -ны ж; на -е дороги на аббчыне дарбп; -ой леса ускрай лесу. ОБОЮДОбСТР//ЫЙ 1. востры 3 аббдвух бакоу, двухбаковавостры; -ое оружие вострая з аббдвух бакоу (двухбаковавбстрая) зброя; 2. перен. двухбакованебяспёчны. ОБОЮДОСТОРбнН//ИЙ двух- бакбвы; -ее соглашение двухбакб- вае пагадненне. обраб//Атывать несов. апра- цбуваць; о. j>any апрацбуваць рану; -бТАННЫИ апрацаваны; -ОТКА ж 1. в разн. знач. апрацбука, -Ki ж; о. информации апрацбука шфарма- цьй; ветеринарная о. ветэрынарная апрацбука; идеологическая о. лич- ного состава щэалапчная апрацбука асабовага складу; санитарная о. са- штарная апрацбука; специальная о. спецыяльная апрацбука; термиче- ская о. тэрм1чная апрацбука; хй- мико-термйческая о. хшхка-тэрмш- ная апрацбука; частичная са- нитарная о. часткбвая саштарная 220
апрацбука; 2. апрацб^ка, -ю ж; ура- блянне, -ння ср; ~6ткя почвы апрацбука (ураблянне) глебы. ОБРАЗ//ЕЦ узор, -ру м; ~цы воо- ружения узоры узбраення; ~цы оружия узоры 36poi; опытный о. дб- следны узор; серийный о. серыйны узор; спортивный о. спартыуны узор; уникальный о. ушкальны узор; учебный о. оружия вучэбны узор збрбь ОБРАЗОВАНИЕ I ср 1. (создание) утварэнне, -ння ср; стварэнне, -ння ср; (составление) складанне, -ння ср; о. государства утварэнне (стварэнне) дзяржавы; 2. (формиро- вание) фарм!раванне, -ння ср; стварэнне, -ння ср; (организация) аргашзацыя, -цьй ж; (основание) за- снаванне, -ння ср; 3. (результат действия) утварэнне, -ння ср. ОБРАЗОВАНИЕ II ср адукацыя, -цы! ж; (просвещение) асвёта, -ты ж; военное о. ваённая адукацыя; воённо-специальное о. ваённа-спе- цыяльная адукацыя; высшее о. вы- шэйшая адукацыя; высшее военное о. вышэйшая ваённая адукацыя; начальное военное о. пачаткбвая ваённая адукацыя; среднее военное о. сярэдняя ваённая адукацыя; народное о. народная асвёта. ОБРАЗОВАТЬ I сов. и несов. 1. (создать) утварыць, стварыць; (со- ставить) скласш; 2. (сформиро- вать) сфарм!раваць; стварыць; (ор- ганизовать) аргашзаваць; (осно- вать) заснаваць. ОБРАЗОВАТЬ II сов. адукаваць; вывучыць, абучыць. ОБРАЗОВАТЬСЯ I сов. 1. утварыц- ца; (возникнуть) узшкнуць; (появи- ться) з’явщца, паявщца; 2. (улади- ться — о деле) разг, уладзщца. ОБРАЗОВАТЬСЯ II сов. и несов. адукавацца; вывучыцца, абучыцца. ОБРАЗЦбВО нареч. узбрна. ОБРАЗЦбвО-ПОКАЗЛтЕЛЬНЫЙ узбрна-паказальны. ОБРАЗЦбв//ЫЙ узбрны; ~ые войска узбрныя войске ОБРАТЙТЬ сов. 1. (повернуть) па- вярнуць; о. оружие на неприятеля павярн^ць зброю на вбрага; 2. пе- рен. (устремить, направить) звяр- нуць, наюраваць; о. внимание звяр- нуць увагу; 3. (превратить) перавя- рнуць (у каго-што); ператварыць (у што); 4. (склонить) перавярнуць (у што); схипць (да чаго); о. в свойх сторонников перавярнуць у csaix прыхыьнйсау; 0 о. в бегство пры- мусщь уцякаць; ~СЯ 1. (поверну- ться) павярнуцца; 2. перен. (устре- миться, направиться) наюравацца, кзнуцца; 3. (превратиться) перавяр- нуцца (у каго); ператварыцца (у што); абярнуцца (у каго, у што, кич, чым); стаць (кш-небудзь, чым- небудзь); 4. (в результате убеждения склониться к чему-л.) схшцца (да чаго); 5. (прибегнуть к чему-л.) звяр- нуцца (да чаго); 6. (отнестись, адресоваться к кому-л.) звярнуцца (да каго); 0 ~ся в бегство пусццща науцёю; разрешите обратиться да- звбльце звярнуцца. ОБРАЩЕНИЕ ср 1. (действие) пе- раварбчванне, -ння ср (у каго); пе- ратварэнне, -ння ср (у што); 2. (действие) пераварбчванне, -ння ср (у што); схшённе, -ння ср (да чаго); 3. пераварбчванне, -ння ср (у каго); ператварэнне, -ння ср (у што); 4. (процесс оборота) эк. абарачбнне, -ння ср; (оборот) абарбт, -ту м; денежное о. грашбвы абарбт (гра- шбвае абарачэнне); 5. (обхождение) абыходжанне, -ння ср; 6. (пользова- ние) абыходжанне, -ння ср (з чым); карыстанне, -ння ср (чым); нео- сторожное о. с оружием неасцярбж- нае абыходжанне са зброяй; 7. (про- сьба, призыв) зварбт, -ту м; (доку- мент) адбзва, -вы ж. ОБРЁЗ в разн. знач. абрэз, -за м; нижний о. цели нокш абрэз цэлт. ОБРЙ//ТЫЙ агблены, абрыты; ~ТЬ сов. агалщь, абрыць; -ТЬСЯ агалщца, абрыцца, пагалщца, па- брыцца. ОБРбСШИЙ 1. прич. яю (што) аброс; 2. прил. абрбслы. 221
ОБРУШЕНИЕ 1. абвальванне, -ння ср; абрушванне, -ння ср; абу- рванне, -ння ср; о. нестойких кон- струкций абвальванне (абрушванне) нястбйюх канструкцый; 2. горн. абрушэнне, -ння ср. обращенный 1. абвалены, мног. паабвальваны, абрушаны, абураны; 2. абрушаны. ОБРУШИВАТЬ несов. 1. (развали- вать, разрушать) абвальваць, абрушваць, абурваць; 2. перен. абрушваць; -СЯ 1. абвальвацца, абрушвацца, абурвацца; 2. перен. наюдвацца, навальвацца, нападаць; 3. страд, абвальвацца, абрушвацца, абурвацца. ОБРУШИТЬ сов. 1. (развалить, разрушить) абвалщь, мног. пааб- вальваць, абрушыць, абурыць; 2. перен. абрушыць; о. огонь на врага абрушыць агбнь на вбрага. ОБРУШИТЬСЯ сов. 1. абвал 1цца, абрушыцца, абурыцца; 2. перен. на- юнуцца, навал щца, напас щ. ОБРЫВ 1. (разрыв) абрыу, -рыву лг; разрыу, -рыву м; о. линии связи абрыу (разрыу) лжи сувяз!; 2. (от- кос) абрыу, -рыву м. ОБСЕРВ//АЦИбННЫЙ абсерва- цыйны; -анионная армия ист. аб- сервацыйная арм!я; -АЦИЯ абсер- вацыя, -цьп ж. ОБСЛЕДОВА//НИЕ абслёдаванне, -ння ср; о. местности абследаванне мясцовасщ; медицинское о. меды- цынскае абследаванне; -ННЫЙ абследаваны; -ТЬ сов. и несов. абслёдаваць; -ТЬСЯ сов. абслёда- вацца; несов. страд, абслёдавацца. ОБСЛУЖ//ИВАНИЕ абслугоуван- не, -ння ср; бытовое о. бытавбе абслугоуванне; ежедневное о. штодзённае абслугоуванне; ме- дицинское о. медыцынскае абслу- гбуванне; полевое о. палявбе абслу- гбуванне; техническое о. тэхшчнае абслугоуванне; -ИВАТЬ несов. абслугоуваць; -ИВАТЬСЯ страд. абслугбувацца; ~И БАЮЩИЙ 1. прич. яю (што) абслугоувае; 2. прил. абслуговы; -ивающий персонал абслуговы персанал; -ЙТЬ сов. абслужыць. ОБСТАНОВКА ж мн. нет 1. (ме- бель) абсталяванне, -ння ср; 2. (обстоятельства) абставшы, род. абставш ед. нет; (положение) ста- нбвйича, -шча ср; стан, род. стану м; аварийная о. аварыйны стан, аварыйныя абставшы; боевая о. ба- явыя абставшы; воздушная о. павётраныя абставшы; дорожная о. дарбжныя абставшы; ииженёрная о. шжынёрны стан; исходная о. зыхбднае станбвйича; ледовая о. лядовае станов1шча; медицинская о. медыцынсю стан; метеорологиче- ская о. метэаралапчныя абставшы, метэаралапчнае станов!шча; минная о. мшнае станбвйича; мишённая о. мйиэннае станбв!шча; морская о. марсюя абставшы; навигационная о. нав!гацыйнае станбвйича, Hasira- цыйныя абстшны; назёмная о. назёмнае станбвйича; о. на фронте становипча на фрбнце; оперативная о. аператыунае станбвйича, апе- ратыуныя абставшы; пожарная о. пажарны стан, пажарныя абставй ны; радиационная о. радыяцыйнае станбвйича; стратегическая о. стра- тэпчнае станбвйича; тактическая о. тактычнае станбв!шча; химическая о. xiMWHae станбвйича. ОБСТОЙТЕЛБ//СТВО ср 1. (явле- ние, сопровождающее что-л.) ака- лннасць, -щ ж; -ства дела акалхчнасщ справы; стечёние -ств збег акалхчнасцей; 2. (совокупность условий) умбвы, род. умбу; (положе- ние) абставшы, -вш; по семёйным -ствам па сямёйных абставшах; при данных -ствах пры дадзеных аб- ставшах (умбвах). ОБСТРЕЛ абстрэл, -лу м; артил- лерийский о. артылерыйсю абстрэл; круговой о. кругавы абстрэл; ме- тодический о. метадычны абстрэл; подвергать обстрелу абстрэльваць; -ИВАЕМЫЙ 1. прич. яю (што) аб- стрэльваецца; 2. прил. (могущий быть обстрелянным) абстрэльны; -ИВАНИЕ абстрэльванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. абстрэльваць; 222
-ИВАТЬСЯ возвр., страд, абстрэль- вацца; -ЯННЫЙ абстраляны; -ЙТЬ сов. абстраляць; -ЙТЬСЯ разг, абстраляцца. ОБСТР//ИГАТЬ несов. (волосы, шерсть) абстрыгаць; (ногти) абра- заць, абрэзваць; -ИГАТЬСЯ 1. абстрыгацца; 2. страд., абстрыгац- ца, абрэзвацца; -ЙЖЕННЫЙ абстрыжаны, мног. паабстрыганы; абрэзаны, мног. паабразаны, пааб- рэзваны; -ИЧЬ сов. (волосы, шерсть) абстрыгчы, мног. пааб- стрыгаць; (ногти) абрэзаць, мног. паабразаць, паабрэзваць; -ИЧЬСЯ абстрыгчыся. ОБСУ//ДЙТБ сов. абмеркаваць; -ЖДАТЬ несов. абмяркоуваць; -ЖДАТЬСЯ страд, абмяркбувацца; -ЖДЁНИЕ абмеркаванне, -ння ср; -ЖДЁННЫЙ абмеркаваны. ОБТЕКА//ЕМОСТЬ техн. аб- цякальнасць, -щ ж, -ЕМЫЙ прил. абцякальны; -НИЕ абцяканне, -ння ср; -ТЕЛЬ ав. абцякальшк, -ка м; -ТЬ несов. абцякаць. ОБТИРА//НИЕ в разн. знач. аб- щранне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. абщраць; -ТЬСЯ 1. в разн. знач. абщрацца; 2. страд, абщрац- ца. ОБТЮРАТОР техн, абтуратар, -ра м; -НЫЙ абтуратарны. ОБТЮРАЦИЯ воен, абтурацыя, -цьй ж. ОБУВАТЬ несов. абуваць; -СЯ возвр., страд, абувацца. бБУВЬ ж абутак, -тку м. ОБУГЛ//ЕННЫЙ асмалены, апа- лены; -ИВАНИЕ асмальванне, -ння ср, апальванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. асмальваць, апаль- ваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд. асмальвацца, апальвацца; -ИВ- шийся прил. асмалены, апалены; -ИТЬ сов. асмалщь, апал!ць; -ИТЬ- СЯ асмалщца, апалщца. ОБ^//ТЫЙ абуты; -ТЬ сов. абуць; -ТЬСЯ абуцца. ОБУЧ//АТЬ несов., навучаць, ву- чыць; абучаць; -АТЬСЯ возвр., страд. навучацца, вучыцца; абучацца; -Аться стрельбе вучыцца страляць; -АЮЩИЙ 1. прич. як! (што) навучае, як! (што) вучыць; як! (што) абучае; 2.: -ающее устройство навучальнае устройства; -ающая машина навучальная машына; -АЮЩИЙСЯ 1. прич. як! (што) навучаецца, як! (што) вучыц- ца; як! (што) абучаецца; 2. сущ. на- вучэнец, -нца м; -ЕНИЕ на- вучанне, -ння ср, вучэнне, -ння ср; абучэнне, -ння ср; -ёние войск абучэнне войск; воинское -ёние вбшскае абучэнне; всеобщее обя- зательное срёднее -ёние усеагульнае абавязковае сярэдняе навучанне; всеобщее обязательное военное -ёние усеагульнае абавязковае ва- ённае навучанне; заочное -ёние завбчнае навучанне; начальное во- ённое -ёние пачатковае ваённае на- вучанне; начальное -ёние стрельбё пачатковае абучэнне стральбё; одиночное строевое -ёние адзь нбчнае страявое абучэнне; строевое -ёние страявое абучэнне. ОБУЧ//ЕННЫЙ навучаны, выву- чаны; абучаны; -ЙТЬ сов., на- вучыць, вывучыць; абучыць; -ЙТЬ- СЯ навучыцца, вывучыцца; абу- чыцца. ОБХбД в разн. знач. абход, -ду м; о. врачёй в госпитале абход урачоу у шпггал!; двигать войска в обход рухаць войск! у абход. ОБХОДИТЬ несов. 1. (ходить во- круг) абыхбдзщь; 2. (обгонять) разг. абганяць; 3. (оставлять без повыше- ния по службе) уст. абыхбдзщь, абмшаць. ОБХ//ОДН6Й разг., -бДНЫЙ аб- хбдны; -одной лист абходны л!ст; -бдное движёние воен, абходны рух. ОБШЙВКА ж 1. (действие) аб- шыванне, -ння ср; аблямбуванне, -ння ср; 2. (действие) плотн., техн. абшыванне, -ння ср; абшалёуванне, -ння ср; абаб!ванне, -ння ср; 3. (отделка) абшыука, -Ki ж; абля- мбука, -Ki ж; 4. плотн., техн. абшыука, -Ki ж; ашалёука, -id ж; (обивка) аб!ука, -Ki ж. 223
ОБШЛА//Г абшлаг, -га м, закау- раш, -ша jw; -ЖНЫЙ порты, аб- шлагбвы, закаурашны. ОБЩЕАРМЕЙСКИЙ воен, агуль- наармёйскЁ ОБЩЕВОЙСКОВ//6Й воен. агул ьнавайс ковы; ~ая операция агульнавайсковая аперацыя; ~ая подготовка агульнавайсковая пад- рыхтбука; ~6е тактическое учение агульнавайскбвае такгычнае вучэн- не; о. бой агульнавайскбвы бой; о. командир агульнавайскбвы ка- мандз1р; о. резерв агульнавайскбвы рэзерв; -ые армии агульнавайскб- выя арми. ОБЩЕГОСУДАРСТВЕННЫЙ агу- льнадзяржауны. ОБЩЕГРАЖДАНСКИЙ агульна- грамадзянскЕ ОБЩЕКОМАНДНЫЙ агульнака- мандны. ОБЩЕНАРбДНЫЙ агульнана- рбдны. бБЩЕСТВО ср 1. грамадства, -ва ср; социалистическое о. сацыялю- тычнае грамадства; 2. (организация} таварыства, -ва ср; супблка, -Ki ж; Всеармейское военно-охотничье о. Усеармёйскае ваенна- паляушчае таварыства. ЙБЩ//ИЙ 1. в разн. знач. агульны; -ее собрание агульны сход; -ие во- просы агульныя пытанш; -ая под- готовка экипажа агульная падрых- тбука экшажа; -ая тактика агульная такгыка; 2. (совместный} атульны, супбльны; 0 в -ем увбгуле, набгул; в -ей сложности увбгуле. ОБЪЕДИН//ЁНИЕ в разн. знач. аб’яднанне, -ння ср; (товарище- ство, организация — ещё} згур- таванне, -ння ср; высшее опе- ративное о. вышэйшае аператыунае аб’яднанне; оперативно-стратеги- ческое о. аператыуна-стратэпчнае аб’яднанне; оперативно-тактичес- кое о. аператйуна-такгычнае аб’яд- нанне; оперативное о. аператыунае аб’яднанне; производственное о. вытвбрчае аб’яднанне; стратегичес- кое о. стратэпчнае аб’яднанне; тер- риториальное общевойсковое о. тэрытарыяльнае агульнавайскбвае аб’яднанне; -ЁННЫЙ аб’яднаны; (сплочённый} згуртаваны; -ЙТЬ сов. в разн. знач. аб’яднаць; t (спло- тить — еще} згуртаваць; -ЙТЬСЯ аб’яднацца; (сплотиться — ещё) згуртавацца; -ЙТЬ несов. аб’яднбу- ваць, яднаць; (сплачивать — ещё} гуртаваць, згуртбуваць; -ЙТЬСЯ во- звр., страд, аб’яднбувацца, яднац- ца; гуртавацца, згуртбувацца. ОБЪЁЗД аб’ёзд^ -ду м; -ИТЬ сов. аб’ёздзщь; -НОИ аб’язны. ОБЪЁКТ в разн. знач. аб’ёкг, -та м; о. атаки аб’ёкг атак!; о. народного хозяйства аб’ёкг нарбднай гас- падарю; о. оборонного значёния аб’ёкг абароннага значэння; о. спасательных работ аб’ёкг выра- тавальных работ; о. ядерного удара аб’ёкг ядзернага удару; водный о. водны аб’ёкг; военно-промышлен- ный о. ваённа-прамыслбвы аб’ёкг; военный о. ваённы аб’ёкг; госу- дарственный о. дзяржауны аб’ёкг; искусственный о. штучны аб’ёкг. ОБЪЕКТЙВ аб’екгы^, -тыва м. ОБЪЕКТ//ЙВНО нареч. аб’ек- тыуна; -ИВНОСТЬ аб’екгыунасць, -ni ж; -ЙВНЫЙ аб’ектыуны. ОБЪЕКТН//ЫЙ аб’ёкгны; -ая мина аб’ёкгная мша. ОБЪЁМ в разн. знач. аб’ём, -му -ИСТЫЙ аб’ёмгсты, вялпа; -НЫИ аб’ёмны. ОБЪЯВЙТЬ сов. аб’явщь, абвяс- цщь; о. благодарность аб’явщь па- дзяку; о. выговор аб’явщь вымбву; о. тревогу аб’явхць трывбгу; -СЯ разг. 1. (признать себя кем-л.) аб’я- вщца; 2. (появиться) з’яв!цца; (най- тись) знайсщся. ОБЪЯВЛЕНИЕ ср 1. (действие) аб’яулённе, -ння ср, абвяшчэнне, -ння ср; 2. (извещение) аб’ява, -вы ж, абвёстка, -к! ж; о. войны аб’яу- лённе вайны; о. мобилизации аб’яу- лённе мабш!зацыЕ ОБЪЯСН//ЕНИЕ ср 1. тлума- чэнне, -ння ср; 2. t (разговор) раз- мбва, -вы ж; -ИТЬ сов. рас- 224
тлумачыць, вытлумачыць; -ИТЬСЯ 1. (переговорить) перагаварыць; 2. (столковаться) паразумёцца; 3. (стать понятным) растлумачыцца, вытлумачыцца; -ЙТЬ несов. тлу- мачыць, растлумачваць, вытлумач- ваць; -ЙТЬСЯ 1. (разговаривать) гаварыць; 2. (находить объяснение в чём-л.) вытлумачвацца; 3. (выясня- ться) вытлумачвацца. бьЫСК вобыск, -ку м. ОБЫСК//АННЫЙ абшуканы; -АТЬ сов. абшукаць. ОБЫСКИВА//НИЕ абшукванне, -ння ср; -ТЬ несов. абшукваць; -ТЬСЯ страд, абшуквацца. ОБЫЧН//ОСТЬ звычайнасць, -щ ж; -ЫЙ звычайны; -ые средства поражения звычайныя србдк! па- ражэння. ОБЙЗАНН//ОСТЬ ж абавязак, -зку м; всеобщая воинская о. усе- атульны вошек! абавязак; почётная о. ганарбвы абавязак; служебная о. службовы абавязак; считать своей -остью л!чыць с ваш абавязкам; ~ый абавязаны; (благодарный) удзячны. ОБЯЗАТЕЛБ//НО нареч. абавяз- кбва; -НЫЙ 1. (непременный) аба- вязковы; 2. (услужливый) услужл!вы, паслужл!вы. ОБЯЗАТЬ сов. 1. (предписать) аба- вязаць; 2. (вызвать чем-л. на ответ- ную услугу) зрабщь ласку, зрабщь паслугу; -СЯ абавязацца; узяць аба- вязацельства. ОВЁЯ//ННЫЙ абвёяны, авёяны; о. славой авёяны сдавай; -ТЬ сов. абвёяць, авёяць. ОВЛА//ДЕВАТБ несов. 1. авалбдваць; 2. (охватывать) ахбгопваць, ахапляць, апанбуваць (каго-што); см. овладё//ть; -ДЁНИЕ авалбданне, -ння ср. ОВЛАДЁ//ТЬ сов. 1. авалодаць; о. крепостью авалодаць крэпасцю; о. знаниями авалодаць ведам!; 2. (охватить) ахапщь, апанаваць (каго-што); страх -л мною страх axaniy (апанавау) мянё. ОВОЩЕ КАРТОФЕЛЕХРАНЙЛИ- ЩЕ агародншабульбасховппча. ОВОЩЕРЕЗКА агародншарэзка, -id ж. ОВОЩЕХРАНИЛИЩЕ ср cxosi- шча для агародншы. бвопу/и мн. агароднша, -ны ж; ~НбЙ з агародншы; -ной суп суп з агародншы. ОВРАГ яр, род. яра м, роу, род. рбва м. ОВРАЖ//ИСТЫЙ зрыты ярам^ зрыты равам!; ярысты; -НЫЙ яравы. ОВЧАРКА (собака) аучарка, -к! ж. ОВЧЙН//А а^чына, -ны ж; -КА аучынка, -id ж; -НЫЙ аучынны; -ный тулуп аучынны кажух. ОГИБАТЬ несов. 1. апбаць, абп- наць; 2. (объезжать, обходить, обе- гать) аб’язджаць, абыходз!ць, аба- бягаць; апбаць. ОГЛУШ//АТЬ несов. аглушаць, аглушваць; -ЙТЕЛЬНЫЙ аглу- шальны; моцны; -игольный взрыв аглушальны (моцны) выбух; -ИТЬ сов. в разн. знач. аглушыць; -йть ударом аглушыць ударам. ОГНЕВЙК воен, агнявис, -невпса м. ОГНЕВ//6Й 1. в разн. знач. агня- вы; о. вал агнявы вал; о. взвод агня- вы узвод; о. городок агнявы гара- дбк; о. комплекс противоракётной обороны агнявы комплекс прощра- кётнай (супрацьракётнай) абарбны; о. мешок агнявы мяшбк; о. налет агнявы налёт; о. посредник агнявы пасрэдшк (пасярэднж); о. рубёж агнявы рубёж; о. сектор агнявы сёктар; о. удар агнявы удар; -ая группа ист. агнявая група; -ая за- дача агнявая задача; -ая мощь агнявая магутнасць (моц); -ая под- готовка агнявая падрыхтбука; -ая поддержка атаки агнявая падтрым- ка атак!; -ая поддержка высадки десанта агнявая падтрымка высадта дэсанта; -ая позиция агнявая паз1- цыя; -ая производительность агня- вая прадукцыйнасць; -ая связь аг- нявая сувязь; -ая точка агнявы пункт; -бе взаимодействие агнявбе 8 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 225
Узаемадзеянне; -бе наблюдение аг- нявбе наз!ранне; ~6е обеспечение выдвижения войск агнявбе забес- пячэнне высбування войск; -бе планирование агнявое планаванне; -бе поражение агнявбе паражэнне; -бе превосходство агнявая перавага; -бе прикрытие агнявое прыкрыц- цё; -бе сооружение агнявбе збу- даванне; -бе сопровождение агня- вбе суправаджэнне; -ые возможно- сти агнявыя магчымасщ; 2. перен. палымяны, палю; -ая речь па- лымяная (падкая) прамбва. ОГНЕЗАЩИТ//А вогнеахбва, -вы ж; -ЫЙ вогнезасцерагальны; вог- неахбуны. ОГНЕМ//ЁТ воен, агнямёт, -та м; лёгкий пехотный о. лёпа пяхбтны агнямёт; механизированный о. ме- хашзаваны агнямёт; ранцевый о. ранцавы агнямёт; реактивный о. рэ- актыуны агнямёт; танковый о. танкавы агнямёт; тяжёлый пехот- ный о. цяжю пяхбтны агнямёт; фугасный о. фугасны агнямёт; -ЕТАНИЕ вогнемятанне, -ння ср; -ЁТНЫЙ агнямётны; -ётная пози- ция агнямётная пазщыя; -ётные части (подразделения) агнямётныя часщ (падраздзяленш); -ЁТЧИК агнямётчык, -ка м. ОГНЕОПАСН//О нареч. вогнене- бяспёчна; -ОСТЬ вогненебяспеч- насць, -ni ж; -ЫЙ вогненебяс- пёчны. ОГНЕПРИПАСЫ воен, вогнепры- пасы, -саУ ед. нет; боепрыпасы, -сау ед. нет. ОГНЕПРОВбДНЫЙ: о. шнур вог- неправбдны шнур. ОГНЕСМЁСЬ вогнясумесь, -ci ж. ОГНЕСТ6ЙК//ИЙ вогнеустбйль вы; -ОСТЬ вогнеустбйл1васць, -щ ж. ОГНЕСТРЙЛЬН//ЫЙ агнястрэль- ны; -ое оружие агнястрэльная збрбя; -ая рана агнястрэльная рана. ОГНЕТУШИТЕЛЬ техн, вогне- тушыцель, -ля м; пенный о. пенны (пешсты) вогнетушыцель; ручной о. ручны вогнетушыцель. огне//уп6рность вогнетры- валасць, -ni ж; -УПОРНЫЙ во- гнетрывалы. ОГОЛИТЬ сов. агалщь; о. фланг агалщь фланг; -СЯ агалпща. ОГОЛбвОК спец, агалбвак, -лбука м; о. аварийного выхода агалбвак аварыйнага выхаду; о. воздухо- заборника агалбвак паветразаббр- нгка. ОГбнЬ в разн. знач. агбнь, род. агню м; о. внакладку агбнь уна- кладку; о. залпами агбнь залпамц о. на изнурение агбнь на знясшенне; о. на подавление агбнь на падауленне; о. на разрушение агбнь на раз- бурэнне; о. на уничтожение агбнь на знппчэнне (вынппчэнне); о. прямой наводкой агбнь прамбй навбдкай; автоматный о. аутаматны агбнь; артиллерййский о. арты- лерыйсю. агбнь; артиллерийско-ми- номётный о. артылерыйска-мша- мётны агбнь; беглый о. беглы агбнь; беспокоящий о. непакбйны агбнь (агбнь, яю непакбщь каго); вести о. вёсщ агбнь; вечный о. вечны агбнь; заградительный о. загараджальны агбнь; залповый о. залпавы агбнь; зенитный о. зенггны агбнь; кин- жальный о. ктнжальны агбнь; косо- прицельный о. косапрыцэльны агбнь; лобовой о. лабавы агбнь; массированный о. мас1раваны агбнь; методический о. метадычны агбнь; миномётный о. мшамётны агбнь; навесный о. навесны агбнь; настильный о. насцшьны агбнь; не- подвижный заградительный о. не- рухбмы загараджальны агбнь; не- прерывный о. бесперапынны (бе- зупынны) агбнь; одиночный о. адзшбчны агбнь; ответный о. агбнь у адказ; перекрёстный о. перакры- жаваны агбнь; подвижный загради- тельный о. рухбмы загараджальны агбнь; продольный о. падбужны агбнь; прицельный о. прыцэльны агбнь; произвольный автоматиче- ский о. адвбльны аутаматычны агбнь; редкий о. рэдю агбнь; ру- жейно-пулемётный о. ружэйна-ку- лямётны агбнь; сосредоточенный о. 226
сканцэнтраваны агбнь; (ранговый о. фланговы агбнь; фронтальный о. франтальны агбнь; частый о. часты агбнь; шквальный о. шквальны агбнь. ОГРАН//ИЧЁНИЕ в разн. знач. абмежаванне, -ння ср; -ЙЧЕННО нареч. абмежавана; ~ЙЧ ЕННОСТЬ абмежаванасць, -щ ж; -ИЧЕН- НЫЙ прич., прил. абмежаваны; -ЙЧИВАНИЕ абмяжбуванне, -ння ср; -ИЧИВАТЬ ,несов. в разн. знач. абмяжбуваць; -ЙЧИВАТЬСЯ возвр. страд, абмяжбувацца; -ИЧЙТЕЛЬ техн, абмежавальнпс, -ка, м; -ЙЧИТЬ сов. абмежаваць; -ЙЧИ- ТЬСЯ абмежавацца. ОДЕВА//НИЕ адзяванне, -ння ср; (в верхнюю одежду — ещё) апрананне, -ння ср; -ТЬ несов. адзяваць; (в верхнюю одежду — ещё) апранаць; -ТЬСЯ 1. адзявацца; (в верхнюю одежду — ещё) апранацца; 2. страд, адзявацца. ОДЕЖДА ж 1. адзённе, -ння ср; адзежа, -жы ж; (верхняя — ещё) вбпратка, -Ki ж; повседневная о. штодзённае адзенне, штодзённая вбпратка; форменная о. фбрменнае адзенне; 2. спец, адзенне, -ння ср; защитная о. ахбунае адзенне; ма- скировочная о. масюрбвачнае адзенне. ОДЕ//ТЫЙ адзёты, апранены, апрануты; -ТЬ сов. адзёць; (верхнюю одежду — ещё) апрануць; -ТЬСЯ адзецца; (в верхнюю одежду — ещё) апрануцца. ОДЕЯЛО ср кбудра, -ры ж. ОДИНбчН//ЫЙ в разн. знач. адзь нбчны; -ая подготовка адзшбчная падрыхтбука; о. полёт ав. адзшбчны палёт; -ое заключение адзшбчнае знявбленне; о. выстрел адзшбчны стрэл; о. огонь адзшбчны агбнь. ОДНОЗАРЯДН//ЫЙ адназарадны; -ое ружьё адназарадная стрэльба. ОДНОКАЛЙБЕРН//ЫЙ адна- кал1берны; -ые винтовки аднака- л!берныя вштбук!. ОДНОКАМЕРНЫЙ аднакамерны. ОДНОКОВШбвЫЙ техн, адна- каушовы; о. экскаватор аднакау- шовы экскаватар. ОДНОЛАМПОВЫЙ радио адна- лямпавы. ОДНООБРАЗ//ИЕ ср аднастай- насць, -щ ж -НО нареч. адна- стайна; -НЫИ аднастайны. одноосный аднавбсевы. ОДНОПОЛЧАН//ИН аднапалча- нш, -на м. ОДНОРАЗОВЫЙ разг, аднара- збвы; о. пропуск аднаразбвы про- пуск. ОДНОСТВбЛЬНЫЙ аднаствбль- ны. ОДНОСТУПЕНЧАТЫЙ аднасту- пёньчаты. ОДНОЦИЛИНДРОВЫЙ техн, ад- нацылшдравы. ОДНОЙКОРНЫЙ аднаякарны. ОДНОЯРУСНЫЙ аднаярусны. ОЖЕСТОЧ//ЁННО нареч. млюта, бязлггасна; злбсна; -ЁННЫЙ раз- лютаваны, бязлггасны; злбсны; ^ён- ный враг бязлггасны вбраг; -ЙТЬ сов. разлютаваць, зрабщь жбрстюм (бязлггасным); -ЙТЬСЯ разлю- тавацца, стаць жбрсткш (бязлгга- сным, злбсным). ОЖбГ апёк, -ку м; о. первой (второй, третьей) степени апёк пёршай (другой, трбцяй) ступён!; -ОВЫЙ апёкавы. ОЗАДАЧ//ЕННО нареч. азадачана; -ЕННЫЙ азадачаны; -ИВАТЬ не- сов. азадачваць; -ИТЬ сов. аза- дачыць; -ЙТЬСЯ разг, азадачыцца. ОЗЁРНО-БОЛбТНЫЙ азёрна- балотны. ОЗЁРНО-ЛЕСНбЙ азёрна-лясны. бЗЕРО вбзера, -ра ср. ОКАЗАНИЕ аказанне, -ння ср; о. ветеринарной помощи аказанне ве- тэрынарнай дапамбп; о. врачебной помощи аказанне урачэбнай да- памоп; о. взаимопомощи аказанне узаемадапамбп; о. первой помощи аказанне пёршай дапамбп. ОКАЗЫВАТЬ несов. аказваць. 227
ОКАНЧИВАТЬ несов. заканчваць, канчаць; -СЯ заканчвацца, кан- чацца. ОКАПЫВА//НИЕ (вскапывание зе- мли вокруг) абкопванне, -ння ср, акопванне, -ння ср; (рытьё окопов) акопванне, -ння ср; о. деревьев абкопванне дрэу; солдаты при- ступили к ~нию салдаты пачал! акопвацца; -ТЬ несов. абкбпваць, акбпваць; -ТЬСЯ 1. воен., перен. ирон, акопвацца; 2. страд, абкопва- цца, акопвацца. ОКЕАН акын, -на м. ОКЕАНАВТ аюянаут, -та м. ОКЕАНбГР//АФ аюянбграф, -фа jw; -АФЙЧЕСКИЙ аюянаграфнны; -АФИЯ ак!янаграф1я, -фц ж. ОКЕАНбЛ//ОГ аюянблаг, -га м; -ОГЙЧЕСКИЙ аюяналапчны; -ОГИЯ аюяналбпя, -rii ж. ОКЕАНСК//ИЙ аюянсю; о. па- роход аюянсю парахбд; -ие (мор- ские) стационарные сооружения аю- янсюя (марсюя) стацыянарныя збудаванш; о. (морской) театр военных действий аюянсю (марсю) тэатр ваённых дзёянняу. окисл/Дние хим. аюслённе, -ння ср; -ЁННЫЙ аюслены; -ЙТЕЛЬ аюслялыик, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ аюсляльны; -ИТЬ сов. аюслщь; -йться аюсл1цца; -ЯТЬ несов. аюсляць; -йться возвр., страд, аюсляцца. бкись ж хим. вбкю, -су м. оккуп//Ант акупант, -та м; -АНТСКИЙ акупанша; -АЦИбН- НЫЙ акупацыйны; -ационные вой- ска акупацыйныя вбйсю; -АЦИЯ акупацыя, -цьп ж; -ЙРОВАННЫЙ акутраваны; -ЙРОВАТЬ сов. и не- сов. акутраваць; -ЙРОВАТЬСЯ не- сов. страд, акутравацца. ОКЛАД 1. (размер денежного возна- граждения) аклад, -ду м; о. по воин- скому званию аклад па вбшскаму званию; должностной о. службовы аклад; месячный о. мёсячны аклад; 2. (размер денежного сбора, налога) фин. аклад, -ду м. 6КЛИК вбклпс, -ку лг; -АТЬ несов. аюикаць; клпсаць, зваць; -АТЬСЯ 1. перагуквацца, пераклпсацца; 2. страд, аюикацца, юпкацца, звацца. окнб в разн. знач. акно, -на ср; о. ствольной коробки акно ствбльнай каробю; слуховое о. дахавае акно; смотровое о. наз!ральнае акно. ОКОНЁЧН//ЫЙ канцавы; -ая ап- паратура связи канцавая апаратура сувязь окбп акоп, -па м; о. для броне- транспортёра акоп для бронетранс- парцёра; о. для танка акоп для танка; о. для стрельбы лёжа акоп для стральбы лёжачы; о. для стре- льбы с колена акоп для стральбы з калёна; о. для стрельбы стоя акоп для стральбы стбячы; о. на отделё- ние акоп на аддзялённе; о. не- полного профиля акоп няпбунага прбфитю; о. полного профиля акоп пбунага прбфитю; о. с круговым обстрелом акоп з круговым аб- стрэлам; артиллерийский о. арты- лерыйсю акоп; групповой стрел- ковый о. групавы стралковы акоп; миномётный о. мшамётны акоп; на- сыпной о. насыпны акоп; одиноч- ный о. адзшочны акоп; одиночный о. для стрельбы лёжа адзшочны акоп для стральбы лёжачы; одиночный о. стрелка адзшочны акоп стралка; парный стрелковый о. парны стралковы акоп; снёжный о. снёжны акоп; стрелковый о. стра- лкбвы акоп; -АННЫЙ абкапаны, мног. паабкбпваны, акапаны, мног. паакбпваны; -АТЬ сов. абкапаць, мног. паабкбпваць, акапаць, мног. паакбпваць; -АТЬСЯ воен., перен. ирон, акапацца; взвод -алея узвбд акапауся; -аться в тылу перен. ирон. акапацца у тыле. ОКРАИН//А ускраша, -ны ж; -НЫЙ ускрашны. ОКРАСКА ж 1. (действие) афа- рббуванне, -ння ср, фарбаванне, -ння ср; (покрытие слоем краски) маляванне, -ння ср, фарбаванне, -ння ср; о. боеприпасов афарббу- ванне боепрыпаса?; 2. (цвет) афа- 228
рббука, -Ki ж; защитная о. ахбуная афарббука. 6КР//ИК вбкрык, -ку м; -ЙКИ- ВАТЬ несов. хукаць, клисаць; -ИК- НУТЫЙ паклпсаны; -ИКНУТЬ сов. хукнуць, клгкнуць. ОКРОвАв//ИТЬ сов. скрывавщь; -ЛЕННЫЙ скрываулены; -ЛИ- ВАТЬ несов. крывавщь. бКРУГ м акруга, -п ж\ военный о. ваенная акруга; избирательный о. выбарчая акруга; пограничный о. паграшчная акруга. ОКРУЖ//АТБ несов. 1. акружаць; 2. (располагаться вокруг) абкру- жаць; -АТЬСЯ страд, абкружацца; ~£НЕЦ разг, акружэнец, -нца м; -ЕНИЕ 1. (действие) акружэнне, -ння ср; абкружэнне, -ння ср; вырваться из -ёния воен, вырвацца з акружэння; 2. (окружающая обста- новка) акружэнне, -ння ср; на- вакблле, -лля ср; 3. (обрамление) акружэнне, -ння ср; -ЕННЫЙ 1. акружаны; 2. абкружаны; -ЙТЬ сов. 1. акружыць; 2. (расположиться вокруг) абкружыць. ОКРУЖН//6Й 1. (расположенный по окружности) акружны; -ая же- лезная дорога акружная чыгункД; 2. (прил. к округ) акругбвы; -ая изби- рательная комиссия акругбвая вы- барчая кам1с!я; о. тыл акругбвы тыл. ОКРЫЛ//ЁННОСТБ акрыленасць, -щ ж; -ЕННЫЙ акрылены; -ЙТЬ сов. акрыл1ць; -ЙТЬСЯ акрылщца; -ЙТЬ несов. акрыляць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, акрыляцца. ОКТАНОВ//ЫЙ: -ое число техн. актанавы лпс. ОКТОГЕН хим., воен, актагён, -ну м. ОКТЙБРЬ кастрычшк, -ка м. ОЛБХ//А алёшына, -ны ж; вбльха, -xi ж; -6ВНИК алешнпс, -ку м; -6ВЫЙ альхбвы. ОМЕРТ//ВЁВШИЙ прил. змяр- цвёлы, амярцвёлы; -ВЁЛЫЙ змяр- цвёлы, амярцвёлы; -ВЁНИЕ змяр- цвённе. -ння ср, амярцвённе, -ння ср; -ВЕТЬ сов. змярцвёць, амяр- цвёць; -ВИТЬ сов. змярцвщь; -ВЛЕНИЕ змярцвённе, -ння ср. амярцвенне, -ння ср; -ВЛЁННЫЙ амярцвлёны; -ВЛЙТЬ несов. змяр- цвляць, амярцвляць; -ВЛЙТЬСЯ страд, змярцвляцца, амярцвляцца. ОПАС//Аться несов. асцерагацца, сцерагчыся, баяцца, апасацца; -ЕНИЕ ср апаска, -id ж; асцярбга, -п ж, боязь, -3i ж. ОПАСН//О нареч., безл. в знач. сказ, небяспёчна; -ОСТЬ небя- спёка, -Ki ж, небяспёчнасць, -щ ж; -ость войны небяспёчнасць вайны; -ость нападения небяспёка нападу; воздушная -ость павётраная небя- спёка; радиационная -ость рады- яцыйная небяспёка; ~ый небя- спёчны. ОПЕКА апёка, -Ki ж; между- народная о. м1жнарбдная апёка. ОПЕРАТЙВ//КА прост. апе- ратыука, -id ж; -НИК (операти- вный работник) аператыушк, -ка м; -НО нареч. аператыуна. ОПЕРАП®НО-С1РАТЕГЙЧЕСКИЙ аператыуна-стратэпчны. ОПЕРАТЙВНОСТЬ аператыу- насць, .-щ ж. ОПЕРАТЙВН//ЫЙ 1. мед. апе- рацыйны; -ое вмешательство апе- рацыйнае умяшанне; 2. аператыу- ны; -ая сводка аператыуная звбдка; -ая подготовка аператыуная падры- хтбука; -ая группа аператыуная група; -ая задача аператыуная зада- ча; -ая оборона аператыуная аба- рбна; -ая пауза аператыуная пауза; -ое (боевое) обеспечение апера- тыунае (баявбе) забеспячэнне; -ое время аператыуны час; -ое искус- ство аператыунае майстэрства; -ое подчинение аператыунае падпарад- каванне; -ое прикрытие апера- тыунае прыкрыццё; -ое развёрты- вание войск (сил) аператыунае раз- гбртванне войск (сы); -ые загра- ждения аператыуныя загороды; о. дежурный аператыуны дзяжурны; о. скачок аператыуны скачок; о. тыл аператыуны тыл; о. успех апе- ратыуны пбспех. 229
ОПЕРАТОР в разн. знач. аператар, -ра м; старший о. старты аператар; -НАЯ „сущ. аператарная, -най ж\ -СКИЙ аператарсю. ОПЕРАЦИбНН//АЯи сущ. апера- цыйная, -най ж; -ЫЙ в разн. знач. аперацыйны; -ый стол аперацыйны стол; -ая зона аперацыйная зона; ~оё направление аперацыйны на- прамак; -ая линия аперацыйная лш1я. ОПЕРАЦИЯ в разн. знач. апера- цыя, -цьп ж; армёйская о. армёй- ская аперацыя; воздушная о. павётраная аперацыя; десантная о. дэсантная аперацыя; морская о. марская аперацыя; наступательная о. наступальная аперацыя; обо- ронительная о. абарончая аперацыя; почтовая о. паштовая аперацыя; производственная о. вытворчая апе- рацыя; противовоздушная о. су- працьпавётраная (процшавётраная) аперацыя; совмёстная о. сумёсная аперацыя; стратегическая о. стратэ- пчная аперацыя; фронтовая о. франтавая аперацыя. ОПЕРЕНИЕ апярэнне, -ння ср; о. самолёта апярэнне самалёта. ОПЕРУПОЛНОМОЧЕННЫЙ опер- упаунаважаны. ОПИСАНИЕ атсанне, -ння ср. Опись ж в разн. знач. вотс, -су м; инвентарная о. швентарны sonic; о. имущества sonic маёмасщ. ОПЛОМБИР0в//АННЫЙ aroia- мбаваны; -АТЬ сов. апламбаваць; -КА апламбоука, -Ki ж; -ЫВАТЬ несов. апламбб^ваць. оплбшность ж промах, -ху л/, памылка, -Ki ж. ОПОВЕ//СТИТЕЛЬНЫЙ апавя- шчальны, абвяшчальны; -СТИТЬ сов. апавясцщь (каго); абвясцщь (каму); (известить) павёдамщь (каму); -ЩАТЬ несов. апавяшчаць (каго); абвяшчаць (каму што); (извещать) паведамляць (каму); -ЩЁНИЕ апавяшчэнне, -ння ср; абвяшчэнне, -ння ср; паведа- млённе, -ння ср; -ЩЁННЫЙ апа- вёшчаны; абвешчаны; павёдам- лены. ОПОЗДА//НИЕ спазнённе, -ння ср; -ТЬ сов. спазн!цца. ОПОЗН//АВАНИЕ апазнаванне, -ння ср; -АВАГЕЛЬНЫЙ апа- знавальны; -авательные знаки апа- знавальныя знаю; -АВАТЬ, несов. апазнаваць, пазнаваць; -АВАТЬСЯ страд, апазнавацца, пазнавацца; -АНИЕ юр. апазнаванне, -ння ср; пазнаванне, -ння ср. ОПбЗНАННЫЙ апазнаны, па- знаны. опознать сов. апазнаць, па- знаць. 6пОЛЗ//ЕНЬ геол, апоузень, -зня м; -НЕВЫЙ апб^зневы. ОПОЛЧ//АТЬ несов. прям., перен. апалчаць; -АТЬСЯ апалчацца; -ЁНЕЦ апалчэнец, -нца м; -ЁНИЕ апалчбнне, -ння ср; народное -ёние народнае апалчэнне; -ЁНСКИЙ апалчэнсю; -ИТЬ сов. прям., перен. апалчыць; -ЙТЬСЯ апалчыцца. оп6р//а ж в разн. знач. апора, -ры ж. ОПбРНЫЙ апорны; о. пункт апорны пункт. ОППОЗ//ИЦИОНЁР апазщыя- нёр, -ра M;t -ИЦИОННЫЙ апа- зщыйны; -иция апазщыя, -цъй ж. ОПРЕСН//ЁНИЕ апраснённе, -ння ср; о. воды апраснённе вады; -ЁННЫЙ апрэснены; -ЙТЕЛЬ техн. апрасняльнт, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ апрасняльны; -йтельная установка апрасняльная установка; -ЙТЬ сов. апрэснщь. ОПРИХОДОВ//АНИЕ бухг, апрьь хбдаванне, -ння ср; -АННЫЙ апрыходаваны; -АТЬ сов. бухг апрыходаваць. ОПРОВ//ЕРГАТЬ несов. абвяр- гаць; -ЁРГАТЬСЯ страд, абвяр- гацца; -ЁРГНУТЫЙ абвёргнуты; -ЁРГНУТЬ сов. абвёргнуць; -ЕР- ЖЕНИЕ абвяржэнне, -ння ср. ОПРЙС м 1. (собирание ответов) апытанне, -ння ср; ииспёкторский о. шспёктарскае апытанне; 2. (до- 230
прос) допыт, -ту лг; -ЙТЬ сов. 1. (со- брать ответы) апытаць; 2. (допро- сить) дапытаць; -НЫЙ апытальны. ОПРЫСКИВАТЕЛЬ апырскваль- нпс, -ка м; авиационный о. авшцый- ны аПырсквальнж; диафрагмовый о. дыяфрагмавы апырсквальнйс; ранцевый о. ранцавы апырскваль- hik; ручной о. ручны апырскваль- Hix; садовый о. садбвы апырск- вальшк. ЬПТИКА бптыка, -Ki ж. бПТИКО-МЕХАНЙЧЕСКИЙ бп- тыка-мехашчны. 6птико-электр6нн//ый бп- тыка-электрбнны; ~ая маскировка бптыка-электрбнная масюрбука; ~ое подавление бптыка-элек- трбннае падаулённе; -ые срёдства разведки бптыка-электрбнныя србдю развёдкк ОПТИМАЛБН//О нареч. апты- мальна^-ОСТЬ апгымальнасць, -щ ж; -ЫИ аптымальны. ОПТИМЙ//ЗМ аптымззм, -му м; -СТ аптымют, -та м; -СТИЧЕСКИ нареч. аптымютычна; -СТЙЧЕ- СКИЙ аптымютычны. ОПТЙЧЕСК//ИЙ аптычны; -ая лазерная связь аптычная лазерная сувязь; -ая разведка аптычная ра- зведка; ~ие приборы аптычныя прыббры; о. квантовый генератор аптычны квантавы генератар; о. локатор аптычны лакатар; -ое излучение аптычнае выпрамянённе. ОПТОЭЛЕКТР6Н//ИКА оптаэле- ктрбшка, -Ki ж\ -НЫЙ оптаэле- ктрбнны. ОПУШКА ж (леса) узлёссе, -сся ср; узлёсак, -ску м. 6ПЫТ м (совокупность практиче- ски усвоенных знаний, навыков) вбпыт, -ту м; боевбй о. баявы вбпыт. бПЫТНО-КОНСТРУКТОРСКИЙ дбследна-канструктарскь 6ПЫТН//ОСТЬ вбпытнасць, -щ ж; спрактыкавбнасць, -щ ж; -ЫИ 1. (о человеке) вбпытны, спракгы- кавбны; 2. (относящийся к опытам) даслёдчы, дбследны; -ое учение дбследнае вучбнне. ОРАТОР прамбуца, -цы м. ОРБЙТ//А в разн. знач. арбгга, -ты ж; -ы космических аппаратов арбггы касмнных апаратау. ОРБИТАЛЬН//ЫЙ арбггальны; о. полёт арбггальны палёт; -ая стан- ция арбггальная станцыя. ОРБЙТНЫЙ арбпны. бРГАН в разн. знач. орган, -на м; о. зрения орган зрбку; о. дознания орган дазнання; о. охранения орган аховы; о. снабжения орган забес- пячэння; о. управления орган Ki- равання; ~ы государственной бе- зопасности органы дзяржаунай бя- спёкц -ы военных сообщений органы ваённых знбсш; кадровые ~ы кадравыя брганы; разведыва- тельный о. развёдвальны орган; ты- ловой о. тылавы орган; -ы тыла брганы тылу. ОРГАНИЗАЦИЯ в разн. знач. арга- шзацыя, -цьп ж; о. связи арга- шзацыя сувязь ОРГАН И36В//АННО нареч. ар- гашзавана; -АНН ОСТЬ аргань заванасць, -iji ж; -АННЫИ ар- гашзаваны; -АТЬ сов. арганЬаваць; несов. аргашзбуваць; -АТЬСЯ 1. сов. арганЬавацца; несов. арга- шзбувацца; 2. несов. страд, арга- шзбувацца. ОРГКОМИТЕТ (организацибнный комитет) аргкамггэт, -та м (ар- гашзацыйны камггэт). ОРГНАБбР (организационный на- бор) аргнаббр, -ру м (аргашзацый- ны набор). ОРГРАБОТА (организационная работа) арграббта, -ты ж (ар- гашзацыйная работа). ОРГТЕХНИКА аргтэхшка, -Ki ж. ОРДА 1. ист. арда, -ды ж; 2. перен. арда, -ды ж. бРДЕН (знак отличия) брдэн, -на лг, б. Александра Невского брдэн Аляксандра Нёускага; 6. Богдана Хмельницкого (I, II, III стёпени) брдэн Багдана Хмяльнщкага (I, II, III ступёш); 6. Дружбы Народов 231
брдэн Дружбы Народа^; 6. «За службу Родине в Вооружённых Силах СССР» (I, II, III степени) брдэн «За службу Радзше ва Уз- брбеных Сшах СССР» (I, И, III ступеш); 6. «За личное мужество» брдэн «За асаб!стую мужнасць»; 6. Почёта брдэн Пашаны; 6. Красного Знамени брдэн Чырвбнага Сцяга; 6. Красной Звезды брдэн Чырвбнай 3opxi; 6. Кутузова (I, II, III степени) брдэн Кутузава (I, II, III ступеш); 6. Лёнина брдэн Лёнша; б. Нахимова (I, II степени) брдэн Нахшава (I, II ступеш); 6. Ок- тябрьской Революции брдэн Ка- стрычнщкай Рэвалюцыц 6. Отече- ственной Войны (I, II степени) брдэн Айчыннай вайны (I, II ступеш); 6. «Победа» брдэн «Пе- рамбга»; 6. Славы (I, II, III степени) брдэн Славы (I, II, III ступеш); 6. Суворова (I, II, III степени) брдэн Сувбрава (I, II, III ступеш); 6. Трудового Красного Знамени брдэн Працб^нага Чы- рвбнага Сцяга; о. Ушакова (I, II степени) брдэн Ушакова (I, II ступеш); боевой 6. баявы брдэн. ОРДЕНОН6С//ЕЦ ардэнанбсец, -сца м; -НЫЙ ардэнанбсны. 6РДЕНСК//ИЙ ордэнск!; -ая лен- та брдэнская стужка; -ие планки брдэнсюя планкт 6₽ДЕР мор. брдэр, -ра м\ боевой 6. баявы брдэр; походный 6. пахбдны брдэр. ОРДИНАР ардынар, -ру м. ординАрец воен. уст. ардына- рац, -рца м. ОРИЕНТАЦИЯ прям., перен. арые- нтацыя, -цьп ж. ОРИЕНТИР арыенщр, -ра ж; бере- говой о. берагавы арыенщр; бли- жайший о. бл!жэйшы арыенщр; видимый о. бачны арыенщр; вспо- могательный о. дапамбжны ары- енщр; дополнительный о. дадаткбвы арыенщр; линейный о. лшёйны арыенщр; опознанный о. апазнаны арыенщр; основной о. аснбуны арыенщр; площадной о. пляцавы арыенщр; промежуточный о. прамёжны арыенщр; световой о. светлавы арыенщр; точечный о. крбпкавы арыенщр. ОРИЕНТЙРНО-СИГНАЛЬНЫЙ: -ая бомба арыенщрна-сшнальная ббмба. ОРИЕНТИРНЫЙ арыенщрны; о. пункт арыенщрны пункт. ОРИЕНТИР//ОВАНИЕ арыента- ванне, -ння ср; о. карты арыен- таванне карты; о. карты по напра- влению на ориентир арыентаванне карты у напрамку на арыенщр; о. на местности арыентаванне на мя- сцбвасщ; о. на местности без карты арыентаванне на мясцбвасщ без карты; о. на местности по карте арыентаванне на мясцбвасщ па карце; о. приборов наблюдения ары- ентаванне прыббрау наз!рання; приближённое о. прыблпканае арыентаванне; тактическое о. та- ктычнае арыентаванне; топогра- фическое о. тапаграфннае арыен- таванне; -ОВАННЫЙ арыен- таваны; -ОВАТЬ сов. и несов. прям., перен. арыентаваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. арыентавацца; 2. страд. арыентавацца; ~6ВКА прям., перен. арыенщрбука, -Ki ж; -ОВОЧНО нареч. w арыенщрбвачна; -6ВО- ЧНЫЙ арыенщрбвачны. ОРИЕНТИРбВЩИК арыенщроу- шчык, -ка м. ОРКЕСТР аркёстр, -ра м; военный о. ваённы аркёстр; образцовый о. узорыы аркёстр; показательный о. паказальны аркестр; духовой о. ду- хавы аркёстр; -АНТ аркестрант, -та м; -АНТСКИЙ аркестранщо: -6в~ КА аркестрбука, -Ki ж; -ОВЫЙ аркёстравы; -бвая служба аркёстра- вая служба. ОРУД//ИЕ ср 1. прылада, -ды ж; -ия труда прылады працы; 2. воен. гармата, -ты ж; авиационное о. asi- яцыйная гармата; артиллерийское о. артылерыйская гармата; безоткат- ное о. безадкатная гармата; бере- говое о. берагавая гармата; гладко- ствольное о. гладкаствбльная гар- мата; горное о. горная гармата; дальнобойное о. дальнаббйная гар- 232
мата; зениггное о. зенпная гармата; корабельное о. карабельная гар- мата; навесное о. навесная гармата; наземное о. наземная гармата; наре- зное о. наразная гармата; полевбе о. палявая гармата; самодвижущееся о. самарушная гармата; самохбдное о. самахбдная гармата; скорострель- ное о. скарастрэльная гармата; танковое о. танкавая гармата. ОРУДИЙНЫЙ воен, гарматны; о. номер гарматны нумар. ОРУЖЕЙН//ИК збрбйнпс, -ка м; -ЫЙ зброевы; -ый завод зброевы завбд; -ая мастерская збрбевая майстэрня; -ый мастер збрбевы майстар, майстар зброь ОРУЖЕНбСЕЦ ист. збраянбсец, -сца м. ОРУЖИЕ в разн. знач. збрбя, род. збрсй ж; о. массового поражения збрбя масавага паражэння; о. само- защиты збрбя самаабарбны; авто- матическое о. аутаматычная збрбя; атомное о. атамная збрбя; бактерио- логическое о. бактэрыялапчная збрбя; биологическое о. б!ялапчная збрбя; боевое о. баявая збрбя; вверенное о. давераная збрбя; во- дородное о. вадарбдная збрбя; глад- коствольное о. гладкаствбльная збрбя; групповое о. групавая збрбя; зажигательное о. запальная збрбя; заряженное о. зараджаная збрбя; именное о. 1мянная збрбя; индиви- дуальное о. щдывщуальная збрбя; инфразвуковое о. шфрагукавая зброя; космическое о. касмзчная збрбя; кремнёвое о. крамянёвая збрбя; лазерное о. лазерная збрбя; личное о. асаб1стая збрбя; метатель- ное о. гадальная збрбя; минное о. мшная збрбя; наградное о. узна- гарбдная збрбя; нарезное о. нараз- ная збрбя; огнестрельное о. агня- стрэльная збрбя; основное о. ас- нбуная збрбя; пневматическое о. пнеуматычная збрбя; подарочное о. падарачная збрбя; призовое о. пры- завая збрбя; противоспутниковое о. прощспутнйсавая (супрацьспутнпса- вая) збрбя; пучкбвое о. пучкбвая збрбя; ракетное о. ракетная збрбя; ракетно-ядерное о. ракетна-ядзер- ная збрбя; реактивное о. рэа- ктыуная збрбя; ручнбе стрелковое о. ручная стралкбвая збрбя; сложить о. скласщ збрбю; современное о. сучасная збрбя; спортивное о. спар- тыуная збрбя; стрелковое о. страл- кбвая збрбя; тактическое о. так- тичная збрбя; термоядерное о. тэр- маядзерная збрбя; учебное о. вучэбная збрбя; химическое о. х!м1чная збрбя; холодное о. халбдная збрбя; штатное о. штатная збрбя; ядерное о. ядзерная збрбя. ОСАДА аблбга, -ri ж; асада, -ды ж; о. крепости аблбга (асада) крбпасщ. ОСАДИТЬ сов. 1. (подвергнуть осаде) аблажыць, абкружыць; аса- дзщь; 2. перен. (окружить) ак- ружыць. ОСАДКА ж 1. (почвы, стены) асадка, -га ж, асяданне, -ння ср; 2. (судна) асадка, -дю ж; о. корабля асадка карабля; 3. (в кузнечном деле) асадка, -дю ж. ОСАДКИ метеор, ападю, -кау ед. нет; атмосферные о. атмасфёрныя ападю; радиоактивные о. радые- акгыуныя ападю. ОСАДН//ЫЙ воен, аблбгавы; асад- ны; -ое положение стан аблбп; на -ом положении у стане аблбп; -ая артиллерия асадная артылёрыя; -ая техника асадная тэхнпса. ОСАЖДАТЬ несов. 1. (подвергать осаде) воен, аблбжваць, акружаць; асаджваць; 2. перен. (окружать) акружаць. ОСАЖДАТЬСЯ несов. страд. 1. аб- лбжвацца, акружацца; асаджвацца; 2. акружацца. ОСАЖДЁННЫЙ 1. воен, абложа- ны, акружаны; асаджаны; 2. перен. (окружённый) акружаны. ОСВАИВ//АНИ£ асвбйванне, -ння ср; -АТЬ асвбйваць; -ать новую технику асвбйваць новую тэхшку; -АТЬСЯ 1. (в незнакомой среде) асвбйвацца, прывыкаць (да чаго); 2. (приобретать навык) ас- вбйвацца; разг, налбжвацца (да чаго); 3. страд, асвбйвацца. 233
ОСВЕДОМИТЕЛЬ паведамлйль- шк, -ка м; -НЫЙ асведамляльны. ОСВЁДОМ//ИТЬ сов. павёдамщь, шфармаваць; -ИТЬСЯ запытацца, давёдацца; -ЛЁННОСТЬ ж 1. вё- данне, -ння ср, пашфармаванасць, -щ ж; 2. дасвёдчанасць, -щ ж; -ЛЁННЫЙ 1. прич. (о ком-чём-л.) павёдамлены, пашфармаваны; 2. прил. (в чём) дасвёдчаны (у чым); -ЛЯТЬ несовf паведамлАць, шфар- маваць; -ЛЯТЬСЯ 1. пытацца, давёдвацца; 2. страд, паведа- млАцца, щфармавацца. ОСВЕТЙ//ТЕЛЬНЫЙ асвятляль- ны; -тельные средства асвятляль- ныя србдю; -ТЬ сов. 1. асвяцщь, асвятл1ць; -ть дорогу фонарём асвя- щць (асвятлщь) дарбгу лисгарбм; 2. перен. (объяснить) асвятлщь; -ть во- прос асвятлщь пытанне; -ТЬСЯ асвяцщца, асвятлщца. ОСВЕЩАТЬ несов. 1. асвятлАць; 2. перен. (объяснять) асвятляць; -СЯ возвр., страд, асвятлАцца. ОСВЕЩ//ЁНИЕ в разн. знач. асвя- тлённе, -ння ср; о. местности асвя- тлённе мясцбвасщ; аварийное о. аварыйнае асвятлённе; дежурное о. дзяжурнае асвятлённе; запасное о. запасное асвятлённе; охранное о. ахбунае асвятлённе; электрическое о. элекгрычнае асвятлённе; -ЁН- НЫЙ асвёчаны, асвётлены. ОСВИДЁТЕЛБСТВОВА//НИЕ ср агляд, -ду м; медицинское^ о. ме- дыцынсю агляд; -ННЫЙ аглё- джаны; -ТЬ сов. аглёдзець. ОСВОБОДИТЕЛЬ вызвалщель, -ля м. ОСВОБОДЙТЕЛБН//ЫЙ вызва- лёнчы; -ое движение вызвалёнчы рух. ОСВОБОДИТЬ сов. 1. вызвалщь мног. павызваляць; о. от врага за- хваченную территорию вызвалщь ад вбрага захбпленую тэрытбрыю; 2. (уволить) вызвалщь; о. от службы вызвалщь ад службы; 3. (опоро- жнить) апаражшць, мног. паапа- ражняць; 4. (очистить) ачысцщь; о. помещение ачысцщь памяшканне; 5. (руки) апрастаць; -СЯ 1. (стать свободным) вызвалщца, мног. павы- зваляцца; 2. (от должности) вызва- лщца; 3. (опорожниться) апараж- нщца; 4. (очиститься) ачысцщца; 5. (о руках) апрастацца. ОСВОБОЖД//АТБ несов. 1. вы- звалАць; 2. (увольнять) вызваляць; 3. (опорожнять) апаражнАць; 4. (очищать) ачышчаць; 5. (руки) апрбстваць; -АТЬСЯ 1. (станови- ться свободным) вызваляцца; 2. (от должности) вызваляцца; 3. (опоро- жняться) апаражняцца; 4. (очища- ться) ачышчацца; 5. (о руках) апрбствацца; 6. страд, вызваляцца; апаражняцца; ачышчацца; -ЁНИЕ 1. вызвалённе, -ння ср; 2. вы- звал ённе, -ння ср; 3. апаражнённе, -ння ср; 4. ачышчэнне, -ння ср; 5. апрбстванне, -ння ср; -ЁННЫЙ 1. вызвалены; 2. вызвалены; 3. апа- рбжнены; 4. ачышчаны; 5. апра- станы. ОСВОЁНИЕ асваённе, -ння ср; о. передового бпытя асваённе пера- давбга вбпыту. ОСВ6//ЕННЫЙ асвосны; -ИТЬ дов. асвбщь; -ИТЬСЯ 1. (в незнако- мой среде) асвбйтацца, прывыкнуць (да чаго); 2. (приобрести навык) асвбщца; налажыцца (да чаго). ОСЕВбЙ в разн. знач. вбсевы. ОСЁВШИЙ 1. прич. як! (што) асёу; 2. прил. асёушы, асёлы. ОСЁДЛОСТЬ асёласць, -щ ж. ОСЁННЕ-ЗИМНИЙ асённе-з!мб- вы, асённе-31мш. ОСЁН НИЙ асёнш, вбсеньсю. 6СЕ//НЬ вбсень, -Hi ж; -НЬЮ на- реч. вбсенню, увбсень. ОСЕЧ//КА асёчка, -4Ki ж; дать -ку даць асёчку. ОСИЛИТЬ сов. адблець, асшщь; здужаць. ОСЙН//А асша, -ны ж; -НИК асшнк, -ку м; -ОВЫЙ асшавы. ОСКВЕРН//ЁНИЕ апаганенне, -ння ср; -ЁННЫЙ апаганены; -ИТЕЛЬ апаганщчык, -ка м; -ЙТЬ сов. апаганщь; -ИТЬСЯ апаганщца; -ЯТЬ несов. апаганьваць, пагашць; 234
-ЯТЬСЯ возвр., страд, апаганьвац- ца. ОСКблОК аскблак, -лка м; о. бомбы аскблак бомбы; о. снаряда аскблак снарада. ОСКбЛОЧНО-ФУГАСН//ЫЙ ас- кблачна-фугасны; ~ая бомба аскблачна-фугасная бомба. оск6лочн//ый аскблачны; ~ая бомба аскблачная бомба; ~ая мина аскблачная мша. ОСЛД//БЕВАТЬ несов. слабець; БЁВШИЙ, -БЁЛЫЙ аслабелы; ~БЁТЬ сов. аслабець. ОСЛАБИТЬ сов. в разн. знач. ас- лаб!ць; -СЯ аслабщца. ОСЛ//АБЛЁНИЕ аслаблённе, -ння ср; -ДЕЛЕННЫЙ аслаблены; -АБЛЯТЬ несов. в разн. знач. асла- бляць; -ДЕЛИТЬСЯ возвр., страд. аслабляцца. ОСЛЕП//ЙТЕЛЕНО нареч. асля~- пляльна, сляпуча; -ЙТЕЛЬНЫЙ асляпляльны, сляпучы; -ИТЬ сов. прям., перен. асляпщь; -ИТЬСЯ асляпщца. ОСЛОЖН//ЕНИЕ ускладнённе, -ння ср; дипломатические -ёния ды- пламатычныя ускладнёнш; -ЁН- НЫЙ ускладрены; -ЙТЬ сов. ус- кладнщь; -ИТЬСЯ ускла^шцца; -ЯТЬ несов. ускладняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, ускладняцца. 0СМ6Т//Р агляд, -ду м; о. военной техники агляд ваённай тэхнпа; о. местности агляд мясцовасщ; о. оружия агляд 36p6i; о. личного со- става агляд асабовага складу; о. судна агляд судна; инспёкторский о. шспектарсю агляд; контрольный о. вооружения кантрбльны агляд уз- браёння; медицинский о. меды- цынск! агляд; технический о. тэх- шчны агляд; утренний о. ранили! агляд; -РЕННЫЙ аглёджаны; ~РЁТЬ сов. аглёдзець; -РЁТЬСЯ в разн. знач. аглёдзецца; -РЙТЕ- ЛЬНО абачлфа; (осторожно) ас- цярбжна; -РЙТЕЛЬНОСТЬ аба- чл!васщ>, -щ ж; асцярбжнасць, -щ ж; -РИГЕЛЬНЫЙ абачлшы; (ос- торожный) асцярбжны; -РОВЫЙ аглядны; аглядальны; -РЩИ аглядчык, -ка м. ОСМЫСЛЕНИЕ асэнсаванг -ння ср; (неоконч. действие) асэ сбуванне^ -ння ср. ОСМЫСЛ//ЕННО нареч. 1. аса савана; 2. (разумно, сознательп свядбма, разумна; -ИВАТЬ несс асэнсбуваць, разумёць; -ИТЬ сс асэнсаваць, зразумёць; -ЯТЬ несс асэнсбуваць, разумёць; -ЯТЬС страд, асэнсбувацца, разумёцца. ОСНАСТЙТЬ сов. в разн. знс аснасцщь. ОСНА//СТКД в разн. знс аснастка, -Ki ж; о. корабля аснаст карабля; -ЩАТЬ несов. в разн. знс аснашчаць; -ЩАТЬСЯ страд, асн шчацца; -ЩЁНИЕ аснашчэнн -ння ср; техническое -щен тэхшчнае аснашчэнне; -ЩЁ1 НОСТЬ аснашчанасць, -щ ж; те: нйческая -щённость тэхн1чн; аснашчанасць; -ЩЁННЫЙ асн шчаны. ОСНбв//А в разн. знач. аснбв -вы ж; ~ы стрельбы аснбвы стр, льбы; положить в -у палажыць аснбву. ОСНОВАНИЕ ср 1. (действие) з снаванне, -ння ср; 2. (основа) а< нова, -вы ж; о. мушки аснб] мушю; 3. (причина) падстава, -в ж; 4. (дома, колонны и т.п.) фу] дамент, -та м, падмурак, -рка м; (подножие) паднбжжа, -жжа ср; горы паднбжжа тары. ОСНОВН//6Й в разн. знач. асно ны; -бе направление стрельб аснбуны напрамак стральбы; -< орудие аснбуная гармата; о. раж обороны аснбуны раён абарбны. ОСОДВИДХИМ (Общество содё! ствия обороне, авиационному химйческому строительству ССС1 ист. AcaaBinxiM, -ма м (Таварысп садзёйшчання абарбне, ав!яцы! наму i х!м1чнаму будаунщп СССР). ос6бенн//о нареч. асаблш -ОСТЬ асаблшасць, -щ ж, -Ы] асаблшы. 235
0С6б//ЫЙ 1. (особенный} аса- бл!вы; (специальный) адмыслбвы; спецыяльны; 2. (отдельный, незави- симый от других) асобны; асобы; (непохожий на других) адменны; о. отряд асобы атрад; о. указ асобы Указ; о. параграф асобы параграф. ОСТАВ//ИТБ сов, в разн, знач. па- кзнуць; самовольно о. часть са- мавбльна пактнуць часць; о. вопрос открытым пакшуць пытание ад- крытым; -ЛЁНИЕ: -ление кораблй паюданне карабля. ОСТАВЛЕННЫЙ пайнуты. ОСТАВЛЯТЬ несов. в разн. знач. паюдаць. ОСТАН//ОВЙТБ сов. 1. (прекра- тить движение) спынщь, затры- маць; 2. (сдержать, запретить что- л.) спынщь, не даць; 3. (сосредото- чить на ком-чём-л.) спынщь; звя- рнуць; -ОВИТЬСЯ спышцца; за- трымацца; ~6вКА ж 1. (действие) спынённе, -ння ср; о. кровотечения спынённе крывацёку; 2. (перерыв) перапынак, -нку м; 3. (место оста- новки транспорта)тш[ынак^ -нку м; -бвЛЕННЫЙ 1. спынены, затрыманы; 2. спынены; 3. спынены, звёрнуты; _ см. остан//овйть; -ОВОЧНЫЙ пры- пыначны. ОСТАТКИ рэпгпа, -кау ед. нет; астатю, -кау ед. нет; (отбросы) па- задаа, -ка? ед. нет. ОСТАТОЧН//ЫЙ рэшткавы, ас- таткавы; -ая деформация тел физ. астаткавая дэфармацыя цел; о. принцип распределения рэшткавы (астаткавы) прынцып размеркаван- ня; -ая радиация рэшткавая (астат- кавая) радыяцыя. бСТОВ в разн. знач. касцяк, -ка м, каркас, -са м; 6. затвора каркас за- твора; 6. станка пулемёта каркас станка кулямёта. ост6йчив//ость мор. астбй- л!васць, -Hi ж; о. кораблй астой- л!васць карабля; -ЫЙ астбйл!вы. ОСТРИЖЕННЫЙ астрыжаны, мног. паастрыганы, абстрыжаны, мног. паабстрыганы. ОСТРИЧЬ сов. астрыгчы, мног. па- астрыгаць, абстрыгчы, мног. па- абстрыгаць; -СЯ абстрыгчыся. 6СТРОВ м вбетрау, -рава м; (песча- ный) выспа, -пы ж. ОСТРбГ в разн. знач. астрбг, -га м. ОСТРОГУБЦЫ мн. техн, вастра- губцы, -цау. ОСТРОПОЛЕМЙЧЕСКИЙ во- страпалемнны. ОСТРОПОЛИТИЧЕСКИЙ востра- палггычны. ОСТРОПРОБЛЁМНЫЙ востра- праблёмны. бСТРЫЙ в разн. знач. востры. ОСУ//ДЙТБ сов. 1. (приговорить) асудзщь, засудзщь, мног. пазасу- джваць; 2. (выразить неодобрение) асудзщь, зганщь; 3. (обречь) перен. асудзхць; -ЖДАТЬ несов. 1. (приго- варивать) асуджваць, засуджваць; 2. (выражать неодобрение) асу- джаць, ганщь; 3., (обрекать) перен. асуджваць; -ЖДАТЬСЯ страд. 1. асуджвацца, засуджвацца; 2. асу- джацца, гашцца: 3. асуджвацца; см. осуждать; -ЖДЕНИЕ ср 1. (суде- бное) асуджэнне, -ння ср, прысуд, -ду м; 2. (порицание) асуджэнне, -ння ср, ганьбаванне, -ння ср; -ЖДЁННЫЙ 1. асуджаны, засу- джаны, мног. пазасуджваны; 2. асу- джаны, зганены, зганьбаваны; 3. асуджаны; см. осу//дить; 4. сущ. асуджаны. бСЫПЬ ж асыпак, -пку м, вбсып, -пу м. ОСЬ в разн. знач. вось, род. Boci ж; о. вращения вось вярчэння; о. канала ствола вось канала ствала; о. рассеивания вось рассёйвання; о. связи вось сувязц о. спускового крючка вось спускавбга кручка; о. уровня вось грунтвап (ватэрпаса); ведущая о. вядучая вось; передняя о. пярэдняя вось; продольная о. падбужная вось. ОТБЙВ спорт., воен. ад(йу, -б!ву м; -АТЬ несов. 1. в разн. знач. адб!ваць; 2. (выпрямлять ударами) кляпаць; см. отбй//ть; -АТЬСЯ 1. в разн. 236
знач. адб!вацца; см. отбиться; 2. страд, адбшацца; см. отбивать. ОТБЙ//ТБ сов. 1. в разн. знач. адбщь, мног. паадбшаць; о. город адбщь гбрад; о. мяч рукой адбщь мяч рукой; 2. (выпрямить ударами) адкляпаць; -ТЬСЯ в разн. знач. адбщца, мног. паадбгвацца; -ться от врага адбщца ад вбрага. отвбй в разн. знач. адбой, -бою м; о. воздушной тревоги адбой павёт- ранай трывбп; бить о. бщь адбой. ОТБбР адббр, зру ж; -НЫЙ ад- ббрны; -ОЧНЫЙ адббрачны. ОТВАГА адвАга, -п ж. ОТВЕРНЁТЬ сов. 1. (отвинтить) адкруцщь, мног. паадкручваць; о. гайку адкруцщь гайку; о. кран ад- круцщь кран; 2. (отломить) разг. адкруцщь, мног. паадкручваць, ад- ламаць, мног. паадлбмл!ваць, па- адлбмваць; 3. (повернуть в сторону) адвярнуць, мног. паадварбчваць; 4. (откинуть) адхипць, мног. паадхь ляць, адхшуць, мног. паадхшАць; о. полу шинели адхьлщь крысб шы- няля; -СЯ 1. (отвинтиться) адкру- цщца, мног. паадкручвацца; 2. (по- вернуть своё лицо в другую сторону) адвярнуцца, мног. паадварбчвацца; 3. (откинуться) адхипцца, мног. па- адхитяцца, адхшуцца, мног. паад- хшАцца; 4. перен. (от кого-чего-л.) адвярнуцца, мног. паадварбчвацца. ОТВЕРСТИЕ ср адтулша, -ны ж, дз1рка, -pKi ж; вентиляционное о. вентыляцыйная адтулша; входное о. увахбдная адтулша; вытяжное о. выцяжная адтулша; выходное о. вы- ходная адтулша; газоотводное о. га- заадвбдная адтулша; затравочное о. запальная адтулша; нарезное о. на- разная адтулша. ОТВЁРТКА ж 1. (действие) ад- кручванне, -ння ср; 2. (инструмент) адвёртка, -Ki ж. ОТВЁС м 1. техн, адвёс, -са м; 2. (вертикальный склон) строма, -мы ж; (вертикаль) вертикаль, -л! ж; спуститься по -у спусцщца па стрбме. ОТВЁСН//О нареч. стрбма, стрбм- ка; вертикальна; -ЫИ 1. (крутой) стромы., стрбмю; (вертикальный) вертикальны; -ая скала стрбмая (стрбмкая) скала; -ая черта вер- тикальная рыса; 2.: -ая линия физ., астр, адвёсная лпия. ОТВЁТ м 1. адкАз, -зу м; 2. (ответ- ственность) адкАзнасць, -щ ж; при- влекать к -у прыцягваць да адкАз- насщ. ОТВЁТ//ИТБ сов. адказаць, мног. паадкАзваць; -НЫЙ у адказ; -ный выстрел стрэл у адказ; -ные помёхи перашкбды У адказ. ОТВЁТСТВЕНН//О нареч. з адкАз- насцю; -ОСТЬ адкАзнасць, -щ ж; дисциплинарная -ость дысцыгип- нАрная адказнасць; личная -ость асаб1стая адказнасць; материальная -ость матэрыяльная адкАзнасць; не- сти -ость нёсщ адкАзнасць; судеб- ная -ость судовая адказнасць. ОТВЕТЧИК радио, техн., воен, ад- казчык, -ка м. ОТВбД м 1. (действие) адвядзённе, -ння ср, адвбд, -ду м; о. войск адвя- дзённе (адвбд) вбйскау; 2. (заявле- ние) адвбд, -ду м; дать кому-либо о. даць каму-нёбудзь адвбд; -ЙТЬ не- сов. 1. (куда-л.) завбдзщь; 2. (на не- которое расстояние) адвбдзщь; 3. (направлять в сторону) адвбдзщь; (отклонять) адхитяць; -ЙТЬСЯ страд. 1. завбдзщца; 2. адвбдзщца; 3. адвбдз!1ща; адхшяцца; см. отво- дить; -НбЙ, -НЫЙ адвбдны. ОТВО//ЁВАННЫЙ адваяваны; -ЕВАТЬ сов. в разн. знач. адваявАць, мног. паадваёуваць; -ЕВАТЬСЯ разг, адваявацца; -ЁВЫВАТЬ несов. адваёуваць; -ЁВЫВАТЬСЯ страд. адваёувацца. ОТВОРбТ 1. (загнутый край) ад- варбт, -ту м; 2. (на рукаве) закау- раш,.-ша м. ОТВРАТЙТЬ сов. (помешать осуще- ствлению чего-л.) книжн. адхшщь, адвёсщ; о. удар противника адхшщь (адвёсщ) удАр пращУнпса. ОТГЙБ адпн, -ну л/, адпб, -бу м. 237
ОТГЛАДИТЬ сов. адпрасаваць; ~СЯ адпрасавацца. ОТГЛАж//ЕННЫЙ адпрасаваны; -ИВАТЬ несов. адпрасбуваць, пра- саваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд. адпрасбувацца, прасавацца. ОТГРАДУИРОВАТЬ адградухра- ваць. ОТДАНИЕ: о. чести воен, адданне чэсщ; о. воинской чести адцанне вбшскай чэсщ; о. воинской чести на месте (в движении) адцанне вбш- скай чэсщ на месцы (рухаючыся); о. воинской чести в строю на месте (в движении) адцанне вбшскай чэсщ J crpai на месцы (рухаючыся); о. приказов по команде адцанне загадау па камандзе. ОТДАТЬ сов. в разн. знач. адцаць, мног. паадцаваць; о. долг адцаць доуг; о. жизнь за свободу и не- зависимость Родины адцаць жыццё за сваббду i незалёжнасць Радз1мы; ружьё отдало в плечо стрэльба ад- дала у плячб; о. честь воен, адцаць чэсць; Б о. последний долг кому адцаць апбшш доуг каму. ОТДАЧА в разн. знач. адцача, -чы ж, о. при выстреле адцача пры стрэле. ОТДЕЛ (учреждение) адцзёл, -ла jw; о. боевой подготовки адцзел баявой падрыхтбукх; о. кадров адцзел кад- рау; о. противорадиационной и про- тивохимической защиты адцзел про- щрадыяцыйнай i проц1ххм1чнай аховы; инженерный о. шжынёрны адцзел; наградной о. наградны ад- дзёл; оперативный о. аператыуны адцзел; особый о. асобы адцзел; строевой о. страявы адцзел; учебный о. вучэбны адцзел. ОТДЕЛЕНИЕ в разн. знач. адцзя- лённе, -ння ср; о. связи адцзялённе сувяз!; дозорное о. дазбрнае ад- дзялённе; машинное о. машыннае адцзялённе; мотопехотное о. мота- пяхбтнае адцзялённе; мотострел- ковое о. мотастралкбвае адцзя- лённе; оперативное о. аператыунае адцзялённе; пехотное о. пяхбтнае адцзялённе; разведывательное о. ра- звёдвальнае адцзялённе. ОТДЕЛЫ1//О нареч. 1. (обособлен- но) асббна; 2. (порознь) паасобку; ~ЫЙ 1. (обособленный) асобны; ~ое дерево асобнае дрэва; 2. (едини- чный) паасббны; (некоторый) не- катбры; в каждом ~ом случае у кожным паасббным выпадку; 3. (самостоятельный) асобны; ~ый ба- тальон асббны батальён; ~ая армия асббная армхя; ~ая часть асббная часць. бТДЫХ адпачынак, -нку м; спачын, -ну м, спачынак, -нку м; -Alb несов. адпачываць; спа- чываць. ОТЕЧЕСТВЕННЫЙ айчынны; Ве- ликая Отечественная война Вялпсая Айчынная вайна. ОТЕЧЕСТВО ср бацькаушчына, -ны ж, айчына, -ны ж. ОТЖАТЬ сов. (к отжимать) 1. (вы- жать влагу) адщснуць, мног. па- адщскаць; (о белье) выкруцщь, мног. павыкручваць; 2. (ослабить зажим) спец, адпусщць, мног. паадпускаць, аслабщь; 3. (оттеснить) адщснуць, мног. паадщскаць. ОТЖАТЬСЯ спорт, сов. аджацца. отжим//Ание спорт, аджы- манне, -ння ср; о. в упоре лёжа ад- жыманне з упору лёжачы; -АТЬСЯ спорт, аджымацца. 6ТЗЫВ 1. (отклик) вбдгалас, -су м; вбдгук, -ку м; 2. (оценка) вбдзыу, -зыву м; по -ам товарищей на думку таварышаУ; 3. воен, вбдзыу, -зыву м. ОТЗЫВАТЬ несов. адюпкаць. откАз м 1. (действие по глаг. отказать) адмбва, -вы ж; 2. (дей- ствие по глаг. отказаться) адмау- лённе, -ння ср; без -а а) спрауна; без адмбвы, безадмбуна; б) (вволю, вдоволь) уволю, удбсталь; до -а да канца, кблыц мажлша; -АННЫИ адмбулены; ~АТЬ сов. 1. адмбвщь; 2. (уволить) звбльнщь; 3. (о механи- зме) перастаць дзёйшчаць; стаць, сапсавацца; -АТЬСЯ адмбвщца. ОТКАЗЫВА//ТЬ несов. 1. адмау- ляць; о. в просьбе адмауляць у просьбе; 2. (увольнять) уст. зваль- няць; о. от места звальняць з мёсца 238
(з пас Ады); 3. (о механизме) пераста- вАць дзейшчаць; станавища, пса- вАцца; мотор -ет матбр становища (псуёцца); -ТЬСЯ адмауляцца. ОТКАПЫВА//НИЕ адкбпванне, -ння ср; -ТЬ несов. адкбпваць; -ТЬСЯ возвр. страд, адкбпвацца. ОТКАТ м 1. (действие) адкат, -ту м, адкбчванне, -ння^ср; 2. воен, адкат, -ту м; -АН НЫЙ адкАчаны; см. откатать; -АТЬ сов. адкачАць; -АТЬСЯ разг, адкатацца; ад’ёздзщь; -ЙТЬ сов. ^адкацщь, мног. па- адкбчваць; -ЙТЬСЯ адкацщца. ОТКАЧАТЬ сов. 1. (воду) адпампа- вАць, выпампаваць; 2. (утоплен- ника) адкачаць. ОТКАЧИВАТЬ несов. 1. (воду) ад- пампбуваць, пампавАць; 2. (уто- пленника) адкачваць. ОТКЛОН//ЁНИЕ адхшённе, -ння ср; о. магнитной стрелки адхглённе магштнай стрэлкц о. от курса ад- хитенне ад курса; вероятное о. ма- гчымае (шавёрнае) адхглённе; сред- нее о. сярэдняе адхшённе; -ЁН- ный адилены; -ЙТЬ сов. прям., перен. адхипць, мног. паадхыяць; -ЙТЬСЯ адхийцца; -ЙТЬ несов. прям., перен. адхшяць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, адхшяцца. ОТКЛЮЧ//АТЬ несов. адключаць; -АТЬСЯ возвр., страд, адключАцца; -ЕНИЕ адключэнне, -ння ср; -ЁН- НЫЙ адключаны; -ЙТЬ сов. ад- ключыць; -йть электроэнергию ад- ключыць элекграэнёрпю; -ЙТЬСЯ адключыцца. ОТКОЗЫРЙТЬ сов. адказыраць. откбл адкбл, -лу м, мн. нет. ОТКОМАНДИР//ОвАнИЕ адка- мандз!равАнне, -ння ср; -6ВАН- НЫЙ адкамандз!раваны; -ОВАТЬ адкамандзфаваць; -бвЫВАТЬСЯ страд. адкамандз!рбувацца. ОТКОРРЕКТЙРОВА//ННЫЙ ад- карэкщраваны; -ТЬ сов. адкарэк- щраваць. ОТКбС 1. адхон, -ну м; пустить под о. пусщць пад адхон; 2. (косой срез) спец, адкбс, -су м. ОТКРЫТИЕ 1. (действие) адчы- нённе, -ння ср; неоконч. адчынянне, -ння ср; адкрыванне, -ння ср; па- чынАнне, -ння ср; адкрыццё, -цця ср; выкрыццё, -цця ср, неоконч. вы- крыванне, -ння ср; о. огня адкрыц- цё агню; 2. (научное и т.п.) адкрыц- цё, -цця ср. ОТКРЫТ//ЫЙ: -ое море адкрытае мбра; о. город адкрыты гбрад; о. порт адкрыты порт. ОТКРЫТЬ сов. (начать) пачаць, распачАць; адкрыць; о. огонь ад- крыць агбнь. ОТЛАд//ИТЬ сов. техн, наладзщь, мног. паналАджваць; -КА техн, на- лАдка, -id ж. ОТлАж//ЕННЫЙ техн. налА- джаны; -ИВАТЬ несов. техн, на- ладжваць; -ИВАТЬСЯ страд, на- ладжвацца. ОТЛИВ м 1. адл!у, -л1ву м; время прилива и -а час прьипву i адлшу; 2. (действие) адл!ванне, -ння ср, адл!у, -л1ву м. ОТЛЙЧ//ИЕ ср 1. (различие) адрбз- ненне, -ння ср; в о. от ... у адрбзне- нне ад ...; 2. (заслуга, отмеченная наградой) адзнака, -ю ж; диплом с -нем дыплбм з адзнакай; о. по службе адзнАка па службе; -ИТЕЛЬНЫЙ адмётны, хара- ктерны; адрбзны; (опознаватель- ный) распазнавАльны; -ительный знак распазнавАльны знак (знак адрбзнення); -ительный признак адмётная (характерная, адрбзная) адзнАка. ОТЛИЧЙТЬ сов. 1. (различить) адрбзнщь, распазнАць; 2. (выде- лить) вылучыць, адзнАчыць; -СЯ (выделиться) вылучыцца; вызначы- цца; (прославиться) праслАвпща. ОТЛИЧНИК выдАтшк, -ка м; о. боевой подготбвки выдАтнйс баявбй падрыхтоук!; о. Военно-Воздушных Сил (ВВС) выдатшк Ваённа-Павёт- раных Сит (ВПС); о. гражданской обороны выдАтнпс грамадзянскай абарбны. ОТЛ6//ГИЙ пакАты, спадзюты, спусщсты; -ГО нареч. пакАта, 239
спадзгста, спусщста; -ГОСТЬ ж 1. (свойство) пакАтасць, -щ ж, спёдзгстасць, -Ш ж, спусхйстасць, -щ ж; 2. (наклонное место) адхбн, -ну м, спад, род. спАду м. ОТЛУЧ//АТБСЯ возвр., t страд. ад- лучацца, адлучвацца; -ИТЬСЯ ад- лучыцца, мног. паадлучвацца. ОТЛУЧКА адлучка, -Ki ж; само- вольная о. самавбльная адлучка. ОТМАРШИРОВАТЬ сов. адмар- шыраваць. бтМЕЛЬ вбдмель, -лг ж, мель, род. мел! ж. ОТМЁН//А ж адмёна, -ны ж; (за- кона, решения —ыещё) скасавАнне, -ння ср; -ЁННЫЙ адменены; (о за- коне, решении — ещё) скасавАны; -ЙТЬ сов. адмянщь; (закон, реше- ние — еще) скасавАць. ОТМЕНЯТЬ несов. адмяняць, ад- меньваць; (закон, решение — ещё) касавАць; -СЯ страд, адмяняцца, адмёньвацца; касавАцца. ОТМЕРЗА//НИЕ адмярзАнне, -ння ср; -ТЬ несов. адмярзАць. ОТМЁРЗ//НУТЬ сов. адмёрзнуць, мног. паадмярзАць; -ШИЙ адмёр- злы. ОТМЁТКА ж адзнАка, -Ki ж; знак, -ка м; метка, -id ж. ОТМОБИЛИЗбв//АННЫЙ ад- мабипзаваны; -ДТЬ сов. воен, ад- мабипзавАць; -АТЬСЯ адмабигЬа- вАцца; -ЫВАТЬ несов. воен, ад- мабшзбуваць. ОТМОР//АЖИВАНИЕ адмарбж- ванне, -ння ср\ -АЖИВАТЬ несов. адмарбжваць; -АЖИВАТЬСЯ страд. адмарбжвацца; -ОЖЕНИЕ ад- марбжванне, -ння ср; -ОЖЕН- НЫЙ адмарбжаны, мног. паад- марбжваны; -бЗИТЬ сов. адмарб- зщь, мног. паадмарбжваць. ОТНОСЙТЕЛБН//ЫЙ аднбсны; -ая влажность воздуха аднбсная si- лыбтнасць паветра. ОТОБРАЖЕНИЕ адлюстравАнне, -ння ср; о. обстановки на карте адлюстраванне абстанбук! на карце. ОТОМ//СТЙТБ сов. адпбмсцщь; -ЩЁННЫЙ адпбмшчаны. ОТОПЛЕНИЕ ацяплённе, -ння ср; водяное о. вадзянбе ацяплённе; ка- лориферное о. каларыфернае аця- плённе; паровое о. паравбе аця- плённе; печное о. пячнбе ацяплён- не; центральное о. цэнтральнае аця- плённе. ОТ6ПЛ//ЕННЫЙ ^цёплены, апА- лены, абатрэты; -ЯЕМЫЙ аця- пляльны, абагрэуны; -ЯТЬ несов. ацяпляць, апальваць, абаграваць; -ЯТЬСЯ страд, ацяпляцца, апаль- вацца, абагравацца. отпечАт//ок 1. прям., перен. адбггак, -тка м, след, род. слёду м; о. времени адбггак (след) часу; 2. юр. адпячатак, -тка м; -ки пальцев ад- пячатю пальцау. ОТПИРАТЕЛЬСТВО адмаулённе, -ння ср, адтранне, -ння ср, адра- канне, -ння ср. ОТПбР прям., перен. адпбр, -ру м; сокрушительный о. знппчальны ад- пбр; дать о. даць адпбр. ОТПРАВЛЕНИЕ ср 1. (действие) адпраулённе, -ння ср; (отход) ады- хбд, -ду м; (отъезд) ад’ёзд, -ду м; 2. (почтовое) адпраулённе, -ння ср. ОТПРАВЛЕННЫЙ адпраулены. ОТПРАВЛЯТЬ несов. адпрауляць. ОТПРАВЛЯТЬСЯ несов. 1. адпрау- ляцца; (уходить) адыхбдзщь, icui; (уезжать) ад’язджаць, ёхаць; 2. пе- рен. (исходить из чего-л.) зыхбдзщь, выхбдзщь (з чаго-небудзь); 3. страд. адпрауляцца. ОТПРОСЙТЬСЯ сов. адпрасщца, мног. паадпрбшвацца. бТПУСК 1. (действие) вбдпуск, -ку лг, 6. продуктов питания вбдпуск прадуктау харчавання; 2. (по ра- боте) вбдпуск, -ку м, адпачынак, -нку м; q. по болезни вбдпуск (ад- пачынак) па хварббе; 6. по семей- ным обстоятельствам вбдпуск (ад- пачынак) па сямёйных абставшах; каникулярный 6. канпсулярны вбд- пуск (адпачынак); краткосрочный 6. кароткачасбвы вбдпуск (адпачы- нак); очередной 6. чаргбвы вбдпуск (адпачынак); -Alb несов. 1. в разн. 240
знач. адпускаць; 2. (прощать) уст. адпускаць, дараваць. ОТПУСК//НЙК адпускшк, -ка л/; -НбЙ адпускны. ОТПУСТИТЬ сов. в разн. знач. ад- пусцщь, мног. паадпускаць; о. ре- мень адпусцщь рэмень; о. в отпуск адпусцщь у адпачынак (вбдпуск); о. шутку адпусцщь жарт. ОТРАВ//А прям., перен. атрута, -ты ж; -ИТЬ сов. прям., перен. атруцщь, мног. паатручваць; -ИТЬСЯ атру- цщца, мног. паатручвацца; -ЛЕ- НИЕ 1. (действие) атручванне, -ння ср; 2. (состояние) атручэнне, -ння ср; -лёние организма атручэн не аргашзма; -ЛЕННЫЙ атруча- ны; -ЛЕЙТЬ несов. прям., перен. атручваць; -ЛИТЬСЯ возвр., страд. атручвацца; -ЛЯЮЩИЙ 1. прич. як! (што) атручвае; 2. прил. атрутны; -лающие вещества атругныя рэ- чывы; нестойкие -лающие вещества нястбйгая (няустойл1выя) атругныя рбчывы; -лающие вещества кожно- нарывного действии атругныя рэчы- вы скурна-нарыунбга дзеяння; -ла- ющие вещества нервно-паралитиче- ского действия атругныя рэчывы нервова-паралггычнага дзеяння; -лающие вещества общеядовйтого действии атругныя рэчывы агуль- наядавггага дзеяння; -лающие ве- щества психогенного действия атру- тныя рэчывы пс1хагеннага дзеяння; -ляющие вещества раздражающего действия атругныя рэчывы раздра- жняльнага дзеяння; -ляющие веще- ства удушающего действия атру- тныя рэчывы задушл!вага (уду- тшпвага) дзеяння; стойкие -ляющие вещества стоймя атругныя рэчывы. ОТРАЖА//ТЕЛЬ физ. адб1вальнпс, -ка м; оптический о. аптычны адбь вальшк; радиолокационный о. рады- ёлакацыйны адб!вальшк; -ТЕЛЬ- НЫЙ адб!вальны; -ТЬ несов. 1. (отбивать удар, нападение) ад- б!ваць; 2. (воспроизводить изобра- жение) адлюстрбуваць, адб!ваць; (лучи, колебательные движения и т.п.) физ. адб!ваць. ОТРАЖЕНИЕ ср 1. (удара, нападе- ния) адбщцё, -цця ср; (атаки) ад- б!ванне, -ння ср; 2. (отсвет) адбггак, -тку м; 3. (изображение) аддюстраванне, -ння ср, адбтгак, -тку м; 4. (эпохи, общества) адлю- страванне, -ння ср; паказ, -зу м. ОТРАЗИТЬ сов. 1. (отбить удар, нападение) адбщь; 2. (воспроизвести изображение) адлюстраваць, адбщь; (лучи, колебательные движения и т.п.) физ. адбщь; 3. (воспроизвести в образах) адлюстраваць; (показать) паказаць; (выразить) выказаць. ОТРАПОРТбв//АННЫЙ адра- партаваны; ~АТЬ сов. адрапарта- ваць; -ЫВАТЬ несов. адрапартбу- ваць. ОТРЁЗ 1. адрэз, -зу м; линия -а лшш адрэзу; 2. (кусок) адрэз, -за м; о. на шинель адрэз на шынёль; -АННЫЙ адрэзаны, мног. па- адразаны, паадрэзваны; -АТЬ сов. прям., перен. адрэзаць, мног. па- адразаць, паадрэзваць; -АТЬ несов. адразаць, адрэзваць; -АТЬСЯ сов. адрэзацца; -АТЬСЯ несов. возвр., страд, адраз&цца, адрэзвацца. ОТРЕЗ//ОК в разн. знач. адрэзак, -зка м; о. времени адрэзак часу; о. местности адрэзак мясцовасщ; -ки сукна адрэзю сукна. ОТРЕКОМЕНДбв//АННЫЙ ад- рэкамецдаваны; -АТЬ сов. адрэка- мендаваць; -АТЬСЯ адрэкамен- давацца; -ЫВАТЬ несов. адрэка- мендбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр. страд, адрэкамендбувацца. ОТРЫВ в разн. знач. адрыу, -рыву м; о. от противника адрыу ад пра- щунжа; линия -а на квитанции лппя адрыву на квпанцьп; без -а от про- изводства без адрыву ад вытвбр- часщ. ОТРЫВАНИЕ I адрыванне, -ння ср; см. отрывать I. ОТРЫВАНИЕ II 1. адкбпванне, -ння ср; 2. капание, -ння ср; см. отрывать II. ОТРЫВАТЬ I несов. (к оторвать) прям., перен. адрываць. 241
ОТРЫВАТЬ II несов. (к отрыть) 1. прям., перен. адкбпваць; 2. (окоп) капаць. ОТРЫВИСТ//О нареч. адрывтста; ~ЫЙ адрывгсты; -ая команда адрывютая каманда. ОТРЫВКА капание, -ння ср; о. траншей капание траншэй. ОТР1>1//ТЫЙ 1. адкапаны, мног. паадкбпваны; 2. выкапаны, мног. павыкбпваны; см. отрыть; -ТЬ сов. 1. прям., перен. адкапаць, мног. па- адкопваць; 2. (окоп) выкапаць, мног. павыкбпваць; -ТЬСЯ разг, ад- капацца. ОТРЯД в разн. знач. атрад, -да м; о. вертолетов атрад верталётау; о. за- граждений атрад загарбдау; о. кора- блей атрад караблёу; о. обеспечения движения атрад забеспячэння руху; о. первой медицинской помощи атрад пёршай медыцынскай да- памбп; о. противорадиационной и противохимической защиты атрад прощрадыяцыйнай i проц!х!м1чнай аховы; о. разминирования атрад размпправання; о. санитарных дру- жин атрад санггарных дружын; ави- ационный о. авшцыйны атрад; бо- евбй о. баявы атрад; военно-стро- ительный о. ваённа-будаушчы ат- рад; головной о. галауны атрад; десантный о. дэсантны атрад; за- градительный о. загараджальны ат- рад; карательный о. карпы атрад; летучий о. лятучы атрад; лыжный о. лыжны атрад; малочисленный о. ма- лал1к! (малакблькасны, нешматлпа) атрад; партизанский о. паргызансю атрад; передовой о. перадавы атрад; пограничный о. паграшчны атрад; подвижный о. рухбмы атрад; по- движный о. заграждений рухбмы атрад загарбдау; разведывательный о. развёдвальны атрад; сводный о. звбдны атрад; спасательный о. вы- ратавальны атрад; сторожевой о. вартавы атрад; штурмовой о. штур- мавы атрад. ОТСЕК спец, адсёк, -ка м; о. питания адсёк забеспячэння (сит- кавання); о. корабля адсёк карабля. ОТСЕКА//НИЕ адсякАнне, -ння ср; -ТЬ несов. адсякаць; -ТЬСЯ страд, адсякацца. ОТСЕЧ//ЁННЫЙ адсёчаны, мног. паадсяканы; -КА техн, адсечка, -Ki ж; -ка-отражатель воен., техн, ад- сёчка-адбгвальшк; -ка пара адсёчка пары; -НЫЙ воен, адсёчны. ОТСЛ^Ж//ЕННЫЙ адслужаны; -ИВАТЬ несов. адслужваць; -ИВА- ТЬСЯ возвр., страд, адслужвацца; -ЙТЬ сов. адслужыць. ОТСР6Ч//ЕННЫЙ адтэрмшава- ны; -ИВАТЬ несов. адтэрмшбуваць; -ИВАТЬСЯ страд, адгэрмшбувац- ца; -ИТЬ сов. адгэрмшавАць; -КА адгэрмшбука, -ю ж; -ка для продо- лжения образования адгэрмшбука для працягу адукацыц -ка по семейному положению адгэрмшбука па сямёйных абставшах; -ка по со- стоянию здоровья адгэрмшбука па стане здарбуя. ОТСТАв//ИТЬ сов. 1. (отодви- нуть) адстав!ць, мног. паадстауляць; 2. (дать отставку) даць адстауку, звбльшць, мног. пазвальняць, зняць, мног. пазн!маць (з пасады); 3. воен, адставщь!; -КА ж адстАука, -ю ж, звальнённе (з пасады); -ЛЕННЫЙ 1. (отодвинутый) ад- стаулены;, 2. (от работы) звбль- нены; -ЛЯТЬ несов. 1. (отодвигать) адстаУляць; 2. (давать отставку) даваць адстауку, звальняць, зн!маць (з пасады); -НИК разг. адстаУнпс, -ка м; -НОЙ адстауны. ОТСТАВШИЙ прил. адстаушы, ад- сталы. ОТСТАИВАТЬ I несов. (защищать) абараняць, адстбйваць. ОТСТАИВАТЬ II несов. (простаи- вать на ногах) адстбйваць. ОТСТОЯТЬ I сов. (защитить) аба- ранщь, адстаяць. ОТСТОЯТЬ II сов. (простоять на ногах) адстаяць. ОТСТРАН//ЁНИЕ 1. адхитённе, -ння ср; адсбуванне, -ння ср; ад- штурхванне, -ння ср, адгпхванне, -ння ср; 2. (от должности) зва- льнённе, -ння ср, зняцце (з па- 242
сады); (от участия в чём-л.) ад- хшённе, -йня ср; -ЁННЫЙ 1. адх!- лены; адсунуты; адштурхнуты, ад- шхнуты; 2. звбльнены, зняты; см. отстранить; -ЙТЬ сов. 1. адхшць, мног. паадхшйць; (отодвинуть) ад- сунуць, мног. паадсбуваць; (оттол- кнуть) адштурхнуць, мног. паад- штурхваць, адгпхнуць, адапхнуць, мног. паадтпхваць, паадтпхаць; *2. (от должности) звбльшць, мног. па- звальняць, зняць, мног. пазнгмаць (з пасады); (от участия в чём-л.) ад- хшщь, мног. паадхЬтяць; -ЙТЬСЯ 1. адолщца; 2. (уклониться) адхипцца, стаць у баку. ОТСТРЁЛ м охотн. адстрбл, -лу м, адстрэльванне, -ння ср; -ЕННЫЙ адстрэлены. ОТСТРЕЛИВАТЬ несов. 1. (отры- вать снарядом, пулей) разг, ад- стрэльваць; 2. охотн. адстрэльваць; -СЯ 1. (отвечать стрельбой на стрельбу; отбиваться стрельбой) ад- • стрэльвацца; 2. (отъединяться, от- цепляться в результате действия специального устройства на косми- ческом корабле) адстрэльвацца; 3. страд, адстрэльвацца; см. отстрели- вать. ОТСТРЕЛИТЬ сов. адстрэлщь; о. палец адстрэлщь палец. ОТСТУП//АТЕЛЬНЫЙ адступаль- ны; -ательные действия адступаль- ныя дзеянш; -АТЬ несов. в разн. знач. адступаць; не -ать ни на шаг не адступаць Hi на крок; -ать с боями адступаць з баям!; -ать от темы адступаць ад тэмы; -АТЬСЯ адступацца; -ЙТЬ сов. в разн. знач. адступщь; -ИТЬСЯ адстушцца; -ЛЕНИЕ в разн. знач. адступленне, -ння ср. ОТСЁТСТВ//ИЕ ср адсутнасць, -щ ж; за -ием з-за адсутнасщ; в мое -ие у маю адсутнасць; -ОВАТЬ не- сов. адсутшчаць, не быць; -УЮ- ЩИЙ 1. прич. яга (што) адсутшчае, якбга няма; 2. прил. адсутны; -ую- щий взгляд адсутны пбз1рк; 3. сущ. адсутны, -нага м; установить число -ющих устанавщь кблькасць ад- сутных. ОТСЧЁТ м адлнванне, -ння ср, адл1к, -ку м; точка -а пункт адлпсу; -НЫЙ адлпсбвы. ОТТЕСН/ДНИЕ 1. (отдаление) адщсканне, -ння ср; 2. воен, адця- снённе, -ння ср; -ЕННЫЙ 1. адщ- снуты; 2. воен, адцяснёны; -ЙТЬ сов. 1. ад1йснуць, мног. паадщскаць; 2. воен, адцяснщь; -ЙТЬ несов. 1. ацщскаць; 2. воен, адцясняць; -ЯТЬСЯ страд. 1. адщскацца; 2. воен, адцясняцца. бттиск в разн. знач. адбггак, -тка м. ОТХбд в разн. знач. адыход, -ду м; о. от начальника адыход ад на- чальника; преднамеренный о. на- умысны адыход. ОТХОДИТЬ несов. 1. (отдаляться) адыхбдзщь, адыхбдз!цца; 2. воен. адыхбдзщь; 3. (отклоняться) ады- хбдзщь, адхшйцца, адступаць; 4. (отставать, отделяться) адставаць. ОТЧЁТ м справаздача, -чы ж, отдать себе о. усвядбмщь, зра- зумёць. ОТЧЁТЛИВ//О нареч. 1. (чётко) выразна; (точно) дакладна; 2. (по- нятно) выразна; (явственно) ясна; -ОСТЬ 1. выразнасць, -щ ж; да- кладнасць, -ni ж, 2. выразнасць, -щ ж, яснасць, -щ ж, см. отчётливый; -ЫЙ 1. (чёткий) выразны; (точ- ный) дакладны; -ые движения выразныя pyxi; 2. (понятный) вы- разны; (явственный) ясны; -ая речь выразная мбва; -ое представление яснае уяулённе. ОТЧЁТН//ОСТЬ бухг, справаздач- насць, -ni ж, -ЫИ справаздачны; -ая карта воен, справаздачная* карта ОТЧИЗНА поэт, айчына, -ны ж, бацькаушчына, -ны ж. ОТЧИСЛЕНИЕ 1. ащпчэнне, -ння ср; 2. (увольнение) звальнённе, -ння ср; (исключение) выключение, -ння ср. ОТЧЙСЛ//ЕННЫЙ 1. адлнаны, мног. паадл1чваны; 2. (уволенный) звбльнены, мног. пазвальняны; вы- ключаны, мног. павыключаны; пе- рададзены; -ИТЬ сов. 1. адгпчыць, 243
мног. паадл1чваць; -йть тысячу ру- блей адцпчыць тысячу рублёу; 2. (уволить) звбльнщь, мног. пазва- льняць; (исключить) выключыць, мног. павыключаць; (передать) пе- радаць; -йть курсанта за неус- певаемость выключыць курсанта за непаспяхбвасць; -йть в распоря- жение кого-либо перадаць у распа- раджэнне кагб-небудзь; -йть в запас зал!чыць у запас; -ЙТЬ несов. 1. адщчаць; 2. (увольнять) зваль- няць; (исключать) выключаць; (пе- редавать) перадаваць; -ЙТЬСЯ 1. звальняцца; 2. страд. адл!чацца; звальняцца; выключацца; перада- вацца; см. отчислять. ОТЧИТАТЬ сов. (сделать выговор) адчытаць, прабраць; -СЯ сов. даць (зрабщь) справаздачу. ОТЧИТЫВАТЬ несов. (делать выго- вор) адчытваць, праб!раць. ОТЧИТЫВАТЬСЯ несов. даваць (рабщь) справаздачу. ОФИЦЁР афщэр, -ра м; вахтенный о. вахтавы афщэр; высшие ~ы вышэйшыя афщэры; дежурный о. дзяжурны афщэр; кадровый о. кадравы афщэр; красный о. чыр- вбны афщэр; младший о. малбдшы афщэр; старший о. старшы афщэр; старший о. батареи старшы афщэр батарэ!; о. в отставке афщэр у ад- стауцы; о. генерального штаба аф1- цэр генеральнага штаба; о. для осо- бо важных поручений афщэр для асабл1ва важных даручэнняу; о. для поручений афщэр для даручэнняу; о. запаса афщэр запасу; о. милиции афщэр мипцьп; о. полиции афщэр палщьп; о. связи афщэр сувязц °- штаба афщэр штаба; -СКИЙ афь цэрсю; -ский корпус афщэрсю кор- пус; -ский состав афщэрсю састау (склад); -СТВО афщэрства, -ва ср; -ША уст., прост, (жена офицера) афщэрыха, -xi ж. официАльн//о нареч. афщы- яльна, афщыйна; -ОСТЬ афщы- яльнасць, -ni ж, афщыйнасць, -щ ж; -ЫЙ афщыяльны, афщыйны. ОФОРМИТЕЛЬ афармщель, -ля м; -СКИЙ афармщельсю; -СТВО афармщельства, -ва ср. оф6рм//ить сов. в разн. знач. афбрмщь; -ИТЬСЯ афбрмщца; -ЛЁНИЕ _афармлённе, -ння ср; -ЛЕННЫЙ афбрмлены; -ЛЙТЬ не- сов. в разн. знач. афармляць; -ЛЙТЬСЯ возвр., страд, афар- мляцца. ОХВАТ ахбп, -пу м; -ЙТЬ (зайти с фланга) воен, ахапщь; -йть левый фланг противника ахатць левы фланг правду шка; -НЫЙ ахбпны; -ное движение воен, ахбпны рух; -ЫВАНИЕ ахбплшанне, -ння ср; -ЫВАТЬ (заходить с фланга) воен. ахапляць; -ЫВАТЬСЯ страд, аха- пляцца. ОХбТНИК I паляушчьц -чага м; морской о. марсю паляуншы. охдтник п 1. (любитель) ах- вбтнгк, -ка м, аматар, -ра м; 2. (до- броволец) воен, ахвбтннс, -ка м; по- слать -ов в разведку паслаць ахвбт- шкау у разведку; 3. мн. -и (желаю- щие) axBOTHuci, -кау. ОХбТНО нареч. ахвбтна. ОХРАН//А 1. (действие) ахбва, -вы ж; (защита) абарбна, -ны ж\ о. водного района ахбва вбднага раёна; о. и оборона пункта управления ахбва i абарбна пункта юравання; о. государственной границы ахбва дзя- ржаунай гранщы; о. рейдов ахбва рэйдау; внутренняя о. унутраная ахбва; военизированная о. ваеш- заваная ахбва; личная о. асаб1стая ахбва; наружная о. вбнкавая ахбва; пограничная о. паграшчная ахбва; противопожарная о. процшажарная (супрацьпажарная) ахбва; о. и оборона тыла ахбва i абарбна тылу; о. Отечества абарбна Айчыны; 2. (стража) варта, -ты ж\ -ЁНИЕ ср (действие) ахбва, -вы ж; боевое -ёние баявая ахбва; боковое -ёние бакавая ахбва; походное -ёние пахбдная ахбва; сторожевое -ёние вартаушчая ахбва; служба -ёния служба аховы. ОХРАНИТЬ сов. ахаваць, засцераг- чы. 244
ОХРАННИК 1. (сторож) вартаУшк, -ка м; ахбунш, -ка м; 2. (агент охра- нки) ист. ахраншк, -ка м. ОХРАНН//ЫЙ ахбуны; -ая гра- мота ахбуная грамата. ОХРАНЯТЬ несов. 1. (от порчи, вредного влияния) ахбуваць, засце- рагаць; 2. (стеречь) ахбуваць, вар- таваць, пшьнаваць; -СЯ страд. 1. ахбувацца, засцерагацца; 2. ахбу- вацца, вартавацца, пыьнавацца; см. охранять. ОЦЕН//ИВАТБ несов. прям., перен. ацэньваць; -ИВАТЬСЯ страд, ацэ- ньвацца; -ИВАЮЩЕ нареч. кры- тычна; -ивающе посмотреть на кого-что-л. крытычна паглядзецъ на каго-што-небудзъ; -ИВАЮЩИИ 1. прич. яга (што) ацэньвае; 2. прил. ацэньваючы; -ивающий взгляд ацэ- ньваючы пбз!рк; -ЙТЬ сов. прям., перен. ацанщь; -КА ацэнка, -га ж; -ка местности ацэнка мясцбвасщ; -ка обстановки ацэнка станбвппча; -ка расстояния на глаз ацэнка адлегласщ на вока (прыблгзная ацэнка адлегласщ); глазомерная -ка вакамерная ацэнка. ОЦЕП//ЙТЬ сов. ачашць, ак- ружыць; -ЛЁНИЕ ачаплённе, -ння ср, акружэнне, -ння ср. ОЦЁП//ЛЕННЫЙ ачэплены, ак- ружаны; -ЛЯТЬ несов. ачапляць, акружаць; -ЛЙТЬСЯ страд, ача- пляцца, акружацца. ОЧАГ в разн. знач. ачаг, -га м; (о центре, сосредоточении чего-л. — ещё) асярбдак, -дка м; о. бактерио- логического заражения ачаг ба- кгэрыялапчнага заражэння; о. био- логического заражения ачаг б!я- лапчнага заражэння; о. войны ачаг (асярбдак) вайны; о. заражения ачаг (асярбдак) заражэння; о. комби- нированного поражения ачаг камбь ПАВШИЙ 1. сущ. (погибший в бою) высок. паУшы, -шага м, запнуушы, -шага м; (о многих — ещё) наванага паражэння; о. массового поражения ачаг масавага паражэн- ня; о. напряжённости ачаг напружа- насщ; о. огня ачаг агню; о. пора- жения ачаг паражэння; о. сопроти- вления ачаг супращулёння; о. хими- ческого заражения ачаг хшзчнага заражэння; о. ядерного поражения ачаг ядзернага паражэння; вторич- ный о. другасны ачаг; -бВЫЙ ача- гбвы; -овая оборона ачагбвая аба- рбна. ОЧЕР//ВДН6Й чаргбвы; -едная задача чаргбвая задача; -ЁДНОСТЬ чаргбвасць, -щ ж; -ёдность ин- женерного оборудования местности чаргбвасць шжынёрнага абста- лявання мясцбвасщ; -ёдность под- воза материальных средств чар- гбвасць падвбзу матэрыяльных србдкау. бЧЕРЕДЬ чарга, -п ж, мн. чэрп, -гау ж; 6. из пулемёта чарга з куля- мёта; автоматная 6. аутаматная чар- га; в первую 6. у пёршую чарту; длинная о. дбугая чарга; короткая 6. карбткая чарга. ОЧЕРТАНИЕ ср абрыс, -су м, контур, -ру м. ОЧИСТЙТЕЛЬ спец, ачышчальнйс, -ка jw; -ный ачышчальны. ОЧЙСТКА в разн. знач. ачыстка, -га ж; о. воздуха ачыстка павётра. ОЧКИ акуляры, -pay ед. нет; про- тивопыльные о. процшыльныя аку- ляры. ОЩИБ//АТЬСЯ несов. памыляцца; -ЙТЬСЯ сов. памьипцца. ОШЙБ//КА памылка, -га ж; о. стрельбы памылка стральбы; -ОЧ- НО памылкбва; -ОЧНЫЙ памыл- кбвы. 6ЩУПЬ: на 6. навббмацак. бщУПЬЮ нареч. вобмацкам. п палеглыя, -лых мн.; памятник -им в боях за отчизну пбмшк запнуушым (палёглым) у баях за айчыну; 2. 245
прил. (о крепости, городе) паушы, пакбраны. ПАГУБ//А уст. зг^ба, -бы ж; -НО нареч. згубна;. -но отразиться згубна адбщца; -НОСТЬ згубнасць, -щ ж, мн. нет; -НЫЙ зг^бны; -ные по- следствия згубныя вынпа. ПАДАНИЕ падание, -ння ср. ПАДЕНИЕ ср 1. (действие) падзён- не, -ння ср, мн. нет; п. с машины падзённе з машыны; 2. (снижение) знЬкэнне, -ння ср, мн. нет; п. воды в реке знЬкэнне вады } рацэ; п.тем- пературы больного знЬкэнне темпе- ратуры хвбрага; 3. (упадок) заняпад, -ду м, мн. нет; 4. (крепости, осаж- дённого города) падзённе, -ння ср, мн. нет. ПАЁК паёк, род. пайка м; аварий- ный п. аварийны паёк; бортовбй п. бартавы паёк; госпитальный п. шш- тальны паёк; дополнительный п. да- даткбвы паёк; курсантский п. кур- санцк1 паёк; месячный п. мёсячны паёк; основной п. аснбуны паёк; солдатский п. салдаща паёк; суточ- ный п. сутачны паёк; сухой п. cyxi паёк. ПАЗ паз, род. паза м; коленчатый п. калёнчаты паз; направляющий п. наюрбуваючы (наюравальны) паз; поперёчный п. папярбчны паз; про- дольный п. падбужны паз; продбль- ный направляющий п. падбужны на- ктрбуваючы (наюравальны) паз. пАзовый пазавы. ПАЙКА I ж техн, пайка, -Ki ж, паяние, -ння ср, уст. лпаванне, -ння ср. ПАЙКА II прост, (при распределе- нии) доля, -л! ж, частка, -ю ж. ПАЙкбвЫЙ (к паёк) разг, пай- кбвы. ПАКЁТ в разн. знач. пакёт, -та м; дымовой п. дымавы пакёт; индиви- дуальный перевязочный п. шдыв1- дуальны перавязачны пакёт; инди- видуальный противохимйческий п. шдывщуальны процЬомтчны (су- працьххмшны) пакёт; перевязочный п. перавязачны пакёт. ПАКЕТБбт мор. уст. пакетббт, -та м. ПАКТ пакт, род. пакта м; п. о нена- падении пакт аб ненападзенш; п. о взаимной помощи пакт аб узаёмнай дапамбзе. ПАЛАТА I (комната в больнице) палата, -ты ж. ПАЛАТА II (высшее законодатель- ное учреждение) палата, -ты ж. ПАЛАт//КА в разн. знач. палатка, -ю ж; разбить -ку разбщь палатку; зимняя п. з!мбвая (з1мняя) палатка; лагерная п. лагерная палатка; лет- няя п. летняя палатка; походная п. . пахбдная палатка; унифицированная п. ушфпсаваная палатка; -НЫЙ па- латны; -ОЧНЫЙ палатачны, па- латкавы. ПАЛАШ палаш, -шал/. ПАЛЕЦ в разн. знач. палец, род. пальца м; большой п. вялпа палец; указательный п. указальны палец; средний п. сярэдш палец; безы- мянный п. безымённы палец; кон- тактный п. техн, кантактны палец. ПАЛИТЬ I несов. (стрелять) па- лщь; смалщь; п. из пушек палщь з гармат. ПАЛ//ИТБ II несов. (жечь, сжи- гать) разг, палщь; солнце -йт сбнца палщь. ПАЛИЦА палща, -цы ж, булава, -вы ж; (палка) палка, -ю ж. ПАЛКА палка, -Ki ж. пАлОЧ//КА в разн. знач. палачка, -Ki ж; п. для чистки оружия палачка для чыстк! збрб!; барабанные -ки барабанныя палачга; туберкулёзная п. туберкулёзная палачка; -НЫЙ палачны; -ная дисциплина палачная дысцыплша; -ные удары палачныя Удары. ПАЛУБ//А мор. палуба, -бы ж; броневая п. бранявая палуба; вёрх- няя п. верхняя палуба; взлётная п. узлётная палуба; главная п. га- лбуная палуба; грузовая п. грузавая палуба; жилая п. жылая палуба; нижняя п. Н1ЖНЯЯ палуба; полётная п. палётная палуба; средняя п. ся- рэдняя палуба; угловая п. вуглавая 246
палуба; -НИК стр. палубшк, -ку jw; -НЫЙ палубны; -ная команда палубная каманда; -ный самолёт палубны самалёт. ПАЛЬБА разг, пальба, -бы ж; стра- лянша, -ны ж; орудийная п. га- рматная пальба (стралянша). ПАЛЬНИК воен. ист. пальшк, -ка м. ПАЛЬНУТЬ сов. однокр. разг, паль- нуць; смальнуць. ПАЛЬТб палггб нескл. ср. ПАЛЬЧАТОЛбПАСТНЫЙ паль- чаталбпасцевы. ПАМЯТКА памятка, -id ж; п. со- лдату памятка салдату. ПАМЯТНИК в разн. знач. пбмшк, -ка м\ п. Якубу Кбласу в Минске помине Якубу Кбласу У Мшску; -и письменности помнил шсьмёнства. ПАМЯТ//НЫЙ памятны; -ное событие памятная падзёя; -ная кни- жка памятная кшжка; -ОВАТЬ не- сов. книжн. пбмшць; памятаць, памятаваць; -УЯ дееприч. пбмнячы, памятаючы. пАмя//ть ж 1. памяць, -щ ж; хранить п. о погибших героях захбуваць памяць аб запнуушых ге- роях; зрительная п. зрбкавая па- мяць; слуховая п. слыхавая памяць; плохая п. дрэнная памяць; хорошая п. добрая памяць; выучить на п. вывучыць на памяць; выпасть из -ти выпасщ з памящ (галавы); за- печатлеться в -ти захавацца (за- стацца) у памящ; если мне п. не из- меняет кал! мяне памяць не пад- вбдзщь; 2. (воспоминание) памяць, -щ ж, успамш, -ну jw; в память у памяць; подарить на п. падарыць на Успамш (на памяць); оставить о себе добрую п. пакшуць аб сабе дббрую памяць (дббры Успамш); 3. (сознание) памяць, -щ ж; пры- тбмнасць, -ni ж; раненый лежал без -ти ранены ляжау без памящ (у не- прытбмнасщ). ПАНАМА (шляпа) панама, -мы ж. ПАНЕЛЕВбЗ панэлявбз, -за м. ПАНЕЛЬ в разн. знач. панэль, -л! ж; передняя п. пярэдняя панэль. ПАНЕЛЬНО-БЛОЧНЫЙ стр. па- нэльна-блбчны. ПАНЕЛЬНЫЙ панэльны. ПАНИК//А панпса, -Ki ж; не впадать в -у не упадаць у панпсу (не панпсаваць). ПАНИКЁР паншёр -ра м; -СКИЙ панпсёрсю; -СТВА пашкёрства, -ва -СТВОВАТЬ несов. разг, паш- кёрстваваць; -ША разг, панпсёрка, -кг ж. ПАНИКОВАТЬ несов. разг, паш- каваць. ПАНЙЧЕСК//И нареч. пашчна; -ИЙ пашчны; -ий ужас пашчны жах; -ий человек пашчны чалавёк. панорАм//а в разн. знач. пана- рама, -мы ж; батальная п. баталь- ная панарама; орудийная п. гар- матная панарама; п. города па- нарама гбрада; -НЫЙ панарамны. ПАНТЕбН в разн. знач. пантэбн, -на м. ПАНЦИРЬ в разн. знач. панцыр, -ра м. ПАПАХА папаха, -xi м. папир6с//а папярбса, -сы ж; цыгарка, -Ki ж; -КА разг, папи- роска, -Ki ж; цыгарка, -Ki ж; -НИК папярбсшк, -ка м; -НИЦА папя- рбсшца, -цы ж; -НЫЙ папярбсны; -ная фабрика папиросная фабрыка; -ная бумага папиросная папёра. ПАРАБЁЛЛУМ парабёлум, -ма м. ПАРАБОЛ//А парабала, -лы ж; -ИЧЕСКИИ парабалнны. ПАРАГРАФ параграф, -фа м. ПАРАД в разн. знач. парад, -да м\ п. войск парад войск; п. Победы парад Перамбп; воённый п. ваённы парад; воздушный п. йавётраны парад; морской п. марск! парад; принимать п. прымаць парад; 0 в полном (во всём) -е у пбуным парадзе; у свя- точным убранш. ПАРАД//НОЕ сущ. параднае, -нага ср\ войти с -кого увайсщ з па- раднага; -НОСТЬ параднасць, -щ ж; -НЫЙ в разн. знач. парадны; -ное шествие параднае шэсце (парадная працэсш); -ный смотр 247
парадны агляд; -ная форма парад- ная форма; -ный костюм парадны касцюм; -ный вад парадны выгляд; -ный хол парадны ход; -ная сторона дела парадны бок справы. ПАРАЛЛЕЛЬ в разн. знач. пара- лёль, -л! ж. ПАРАМЕТР мат., физ. параметр, -ра м; -ы военной техники параме~- тры ваённай тэхнпа; -ЙЧЕСКИЙ параметрычны. ПАРАПЕТ парапет, -та ж; п. моста парапет моста; -НЫЙ парапётны. ПАРАФЙН спец, парафш, -ну м; -ИРОВАНИЕ парафшаванне, -ння ср] -ИРОВАННЫЙ парафшаваны; -ИРОВАТЬ сов. и несов. парафь наваць; -ОВЫЙ парафшавы; -овые свечи парафшавыя свёчкь ПАРАППбт парашут, -та м; вспо- могательный п. дапаможны па- рашут; вытяжной п. выцяжны па- рашут; грузовой п. грузавы парашут; десантный п. дэсантны rfapainyr; за- пасной п. запасны парашут; люд- ской п. люде к1 парашут; основной п. асноуны парашут; посадочный п. пасадачны парашут; спасательный п. выратавальны парашут; спе- циальный п. специальны парашут; спортивный п. спартыуны парашут; тормозной п. тармазны парашут; тренировочный п. трэшровачны па- рашут; прыгать с -ом скакаць з па- рашутам; сбросить на -е скзнуць на параш^ще; -ИЗМ ав. парашугызм, -му м, мн. нет; -ЙРОВАНИЕ ав. парашутаванне, -ння ср; -ЙРО- ВАТЬ сов. и несов. ав. парашута- ваць; -ЙСТ парашугыст, -та м; -ИСТКА парашутыстка, - Ki ж. парапи6тно-десАнтн//ый парашутна-дэсантны; -ые войска парашутна-дэсантныя войск!; -ые средства парашутна-дэсантныя сродю. ПАРАШК‘)ТН//ЫЙ парашугны; п. прыжок парашугны скачок; п. де- сант парашугны дэсант; -ая вышка парашутная вышка; многокупольная -ая систёма мнагакупальная (шма- ткупальная) парашутная сютэма. ПАРАШЮТОДРбМ парашута- дром, -ма м. ПАРЁНИЕ I прям., перен. лунанне, -ння ср, мн. нет; п. мысли лунанне дум Ki. ПАРЕНИЕ II (испускание пара) па- раванне, -ння ср; п. котла па- раванне катла. ПАР//ЙТЬ I несов. прям., перен. лунаць; орёл -йт высоко в нёбе арбл лунае высока у нёбе; 0 п. в облаках лунаць у паднябёсш (вбблаках, пад- хмарЧ). ПАР//ИТЬ И несов. (испускать пар) параваць; котел -йт кацёл паруе. ПАРИКМАХЕР цырульнш, -ка м; -СКАЯ сущ. цырульня, -Hi ж. ПАРЙРОВА//НИЕ парыраванне, -ння ср; п. ударов противника парыраванне ударау пращунжа; -ННЫЙ парыраваны; -ТЬ сов. и несов., прям., перен. парыраваць; -ТЬСЯ несов., страд, парыравацца. ПАРИТЁТ юр., эк. парытэт, -ту м, мн. нет; -НОСТЬ юр. парытэт- насць, -ni ж; -НЫЙ парытэтны; на -ных началах на парытэтных асновах; -ное представительство па- рытэтнае прадстаунщтва. ПАРК I парк, род. парка м; п. ар- тиллерййских орудий парк арты- лерыйсюх гармат; п. самолётов парк самалётау; автомобильный п. аутамабыьны парк; артиллерййский п. артылерыйша парк; бронетанко- вый п. бранятанкавы парк; полевой п. палявы парк; понтонный п. пан- тон ны парк; постоянный ц. па- стаянны парк; самолётный п. сама- лётны парк; п. боевых машйн (парк- стоянка) парк баявых машын (парк-стаянка). ПАРК II парк, род. парку м; п. ку- льтуры и отдыха парк культуры i адпачынку. ПАРКОВА//НИЕ паркаванне, -ння ср; -ТЬ несов. паркаваць. ПАРКОВЫЙ паркавы. ПАРЛАМЕНТ полит, парламент, -та Mj -АРИЙ парламентарий, -рыя м; -АРНЫЙ парламентарии; -АР- СКИЙ парламентёрски 248
ПАРЛАМЕНТЁР парламенцёр, -ра jw; -СКИЙ парламенцёрсю; -СТВО парламенцёрства, -ва ср. ПАРЛАМЕНТСКИЙ полит, пар- ламента. пАРН//ЫЙ парны; п. экипаж пар- ны экшаж; -ая гребля спорт. парнае веславанне. ПлРОВбЗ паравоз, -за м; -НЫЙ паравбзны; -ное депо паравбзнае дэпо. ПАРОВ//6Й паравы; -ое отопле- ние паравбе ацяплённе; п. двигатель техн, паравы рухав1к; -ая котлета паравая катлёта; п. флот паравы флот. ПАРОВПУСКНбЙ техн, параупу- скны; п. клапан параупускны клапан. ПАРОВЫПУСКНбЙ техн, пара- выпускны. ПАРОВЫХЛОПНОЙ техн, пара- выхлапны. ПАРОГАЗОВЫЙ техн, парагазавы. ПАРОГЕНЕРАТОР техн, парагене- ратар, -ра м. ПАРОГИДРАВЛИЧЕСКИЙ техн. парапдраулшны. ПАРбЛЬ пароль, -ля jw; -ный парбльны. ПАРОм паром, -ма м; военный п. ваённы паром; самоходный п. са- маходны паром; гусеничный са- моходный п. тусешчны самаходны паром; мостовой п. маставы паром; перевозной п. перавазны паром. ПАРОМЁР техн-, парамёр, -ра м. ПАРОм-ЛВДОкОл паром-леда* кол, род. парома-ледакола м. ПАР0мнО-МОСТОВ//0й: ~ая машина паромна-маставая машына. парОмн//ый паромны; -ая пе- реправа паромная пераправа. ПАР6МЩИК паромшчык, -ка м. ПАРООБРАзН//ЫЙ парападоб- ны; -ое состояние вещества пара- падобны стан рэчыва. ПАРООБРАЗОВАНИЕ параутва- рэнне, -ння ср, мн. нет. ПАРООТВбд техн, параадвод, -да м; -НЫЙ параадводны. ПАРООХЛАДИТЕЛЬ техн, пара- ахаладжальнйс, -ка м. ПАРОПЕРЕГРЁВ параперагрэ?, -грэву м; -АТЕЛЬ параперагра- вальнйс, -ка м. ПАРОПРЕОБРАЗОвАтЕЛЬ техн. парапераутваральшк, -ка м. ПАРОПРОВбд техн, параправбд, -да м; -НЫЙ параправодны. ПАРОРАСПРВДЕЛ//ЁНИЕ техн. падэаразмеркаванне, -ння ср; -ИТЕЛЬ техн. t параразмер- кавальшк, -ка м; -ЙТЕЛЬНЫЙ па- раразмеркавальны. ПАРОСБбРНИК техн, паразбь ральнйс, -ка м. ПАРОСИЛОВОЙ техн, napaci- лавы. ПАРОТУРБЙН//А техн, паратур- б!на, -ны м; -НЫЙ паратурбшны. ПАРОТЯГА техн, парацяга, -п ж. ПАРОХОД параход, -да м; -ный параходны; -ное сообщение пара- ход ныя зносшы. пароходофрегАт парахода- фрэгат, -та м. ПАРОХОДСТВО параходства, -ва Ср' ПАРТИЗАН партизан, -на м; -ы — народные мстители партизаны — народныя мсщуцы; -ИТЬ несов. разг, партызанщь; -КА партизанка, -Ki ж; -СКИЙ прям., перен. пар- тызансю; -ская бригада парти- занская брыгада; -ский отрад пар- тызансга атрад; -ский полк пар- тызанша полк; -ское соединение партызанскае злучэнне; массовое -ское движение масавы партызансю рух; -ская война партизанская вай- на; -СТВО партызанства, -ва ср; -СТВОВАТЬ несов. разг, парты- занщь; -ЩИНА неодобр. партызан- шчына, -ны ж. ПАРТИЯ I полит, партыя, -ты! ж. ПАРТИ//Я II ж 1. (группа) партыя, -ты! ж; п. пограничников партыя паграшчшкау; 2. (количество чего- л.) партыя, -ты! ж; получена новая 249
п. оружия атрымана новая партыя збро!; 3. муз. партыя, -ты! ж; 4. (в игре} чаржыя, -ты! ж, сыграть ~ю в шахматы згуляць партию у шах- маты. ПАРУС парус, -са м; уст. поэт. вётразь, -зя м; идти под ~ами !сщ пад парусам!; О на всех ~ах на ycix парусах (поуным хбдам). ПАРУСЙН//А парусша, -ны ж; -НЫЙ, -овый парусшавы. ПАРУСНО-ГРЕБНбЙ пару сна-вя-- слярны. пАгУСНО-МОТбРНЫЙ пару- сна-матбрны. ПАРУСН//ОСТЬ паруснасць, -щ ж; -ЫЙ парусны; -ая лодка пару- сная лодка; -ый спорт парусны спорт; -ое вооружение паруснае узбраённе; -ое судно паруснае судна; -ый флот парусны флот. ПАРЯЩИЙ прил. лунаючы; п. по- лёт лунаючы палёт. ПАС (ремень) пас, род. паса м. ПАСПОРТ,в разн. знач. пашпарт, -та м; -изАция пашпартызацыя, -цы! ж; -ИЗбВАННЫЙ паш- партызаваны; -ИЗОВАТЬ паш- партызаваць; ист пашпартыст, -та ж; -ЙСТКА пашпартыстка, -к! ж; -НЫЙ пашпартны; -ный стол пашпартны стол. ПАССАЖИР пасажыр, -ра м; зал для -ов зала для пасажырау. ПАССАЖИРОВМЕСТИМОСТЬ па- сажыраумяшчальнасць, -щ ж. ПАССАЖЙРО-КИЛОМЁТР паса- жыра-кгламётр, род. пасажыра- юламётра м. ПАССАЖИРСКИЙ пасажырсю; п. поезд пасажырсю поезд. ПАССАТ геогр. пасат, -ту лг, -НЫЙ пасатны. ПАССЙВН//О нареч. пас!уна; -ОСТЬ в разн. знач. пастунасць, -щ ж, мн. нет; -ЫЙ в разн. знач. naciy- ны; -ые помехи пас!уныя пера- шкоды; -ый участок траектории ракет пас!уны Участак траекгоры! ракёт. ПАСТА паста, -ты ж; зубная п. зу- бная паста. ПАСТЬ сов. 1. (погибнуть) высок. пасщ, запнуць; пасть в бою пасщ (запнуць) у ба!; 2. (о крепости, оса- ждённом городе) пасщ; (сдаться) здацца; город пал горад пау (здау- ся); 3. (быть свергнутым) пасщ; царизм пал царызм паУ; 4. (в обще- ственном мнении) пасщ; низко пасть в глазах (чьих-л.) канчаткова стра- цщь павагу; морально пасть ма- ральна пасщ; 0 пасть на поле брани пасщ (запнуць) на ратным пол! (на пол! бою, на пол! бггвы); пасть жертвой зрабщца (стань) ахвярай; п. духом пасщ (заняпасщ) духам. ПАТЕНТ в разн. знач. патент, -та м. ПАТЁНТНО-ЛИЦЕНЗИбННЫЙ патэнтна-лщэнзшны. ПАТЕНТ//НЫЙ патэнтавы; пате- нтны; -ОВАТЬ сов. и несов. патен- таваць. ПАТРИб,Т прям., перен. патрыёт, -та м; -ИЗМ патрыягызм, -му м, мн. нет; -ЙЧЕСКИ нареч. патрыя- тычна; -ЙЧЕСКИЙ патрыятычны; -ЙЧНО нареч. патрыятычна; -ИЧ- НОСТЬ ^патрыятычнасць, -щ ж; -ЙЧНЫЙ патрыятычны; -КА па- трыётка, -id ж. ПАТРбн патрон, -на м; п. грелки патрон грэлю; п. стрелкового ору- жия патрон стралковай збро!; авто- матический п. аутаматычны патрон; артиллерййский п. артылерыйск! патрон; безгильзовый п. бязпльзавы патрон; боевой п. баявы патрон; бумажный п. папярбвы патрон; ви- нтовочный п. в!нтовачны патрон; вспомогательный п. дапаможны па- трон; крупнокалиберный п. буйна- кал!берны патрон; малокалиберный п. малакал1берны патрон; охотни- чий п. паляунны патрон; пи- столетный п. шсталётны патрон; промежуточный п. прамёжкавы па- трон; револьверный п. рэвальвёрны патрон; унитарный п. унпарны па- трон; учебный п. вучэбны патрон; холостой п. халасты патрон. ПАТР6НН//ИК патроншк, -ка м; -НЫЙ патронны; -ая гильза па- 250
тронная гтльза; -ый завод патрбнны завод; -ая сумка патронная сумка. ПАТРОНОДЕРЖАТЕЛЬ патрона- трымальнйс, -ка м. ПАТРОНТАШ патранташ, -ша л<; -НЫЙ патранташны. ПАТРбнЩИК патрбншчык, -ка м. ПАТРУБОК техн, патрубак, -бка м; п. клапанной коробки патрубак кла- паннай карббга. ПАТРУЛЙРОВА//НИЕ патру- ляванне, -ння ср; -ННЫЙ патру- ляваны; -ТЬ несов. патруляваць; -ТЬСЯ страд, патрулявацца. ПАТРУЛЬ патруль, -ля м; -НЫЙ 1. прил. патрульны; -ная служба па- трульная служба; -ный корабль па- трульны карабель; 2. сущ. па- трульны, -нага м; пеший п. пёигы патрульны; старший п. старты па- трульны. ПАЦИФИЗМ полит. пацыфгзм, -му м. ПАЦИФИСТ пацыфют, -та jw; -КА пацыф1стка, -Ki ж; -СКИЙ па- цыфюцга. ПАЧКА ж 1. пачак, -чка м; (связка) вязка, -Ki ж, гапа, -пы ж; п. писем гапа тсем; 2. в др. знач. пачка, -Ki ж; -МИ нареч. пачкам!; стрельба -ми стральба пачкам!. ПАЙЛЬ//НИК техн, паяльнпс, -ка м, уст. лггавалыйк, -ка м; -НЫЙ паяльны, уст. лггавальны; -ная лампа паяльная лямпа. ПА^ТЬ несов. паяць, уст. лггаваць; -СЯ страд, паяцца, уст. лпавацца. ПВО (противовоздушная оборона) ППА нескл., ж (процшаветраная абарбна). ПВХО (противовоздушная химиче- ская оборона) ППХА (прощпавёт- раная х!м1чная абарбна). ПЕДАТбг педагог, -га м; -ИКА пе- дагбпка, -к! ж, военная -ика ваён- ная (вайскбвая) педагопка; -ЙЧЕ- СКИЙ педагапчны; -ЙЧНО нареч. педагапчна; -ИЧНОСТЬ педага- пчнасць, -щ ж; -ИЧНЫЙ педа- гапчны. ПЕДАЛЬ педаль, -л! ж, -НЫЙ педальны. ПЁЛЕНГ спец, пеленг, -га м; -ATOP пеленгатар, -ра м; -АТО- РНЫЙ пеленгатарны; -АЦИЯ пе- ленгация, -цы! ж; -ОВАНИЕ пе- ленгаванне, -ння ср; -бВАННЫЙ пеленгаваны; -ОВАТЬ сов. и несов. пеленгаваць. ПЁНА пена, -нЫ ж. пенАл пенал, -ла м. ПЕНОБЕТбн стр. пенабетон, -ну jw; -НЫЙ пенабетбнны. ПЕНОМЕТАЛЛ техн, пенаметал, -лу м. ПЕНОПЛАСТ спец, пенапласт, -ту л/; -ный пенапластавы. ПЕНОСТЕК//Л6 стр. пенашклб, -ла ср; -блЬНЫЙ пенашкляны. ПЕНСИ//ОНЁР пенс!янёр, -ра м; персональный п. персанальны пен- с!янёр; -6ННЫЙ пенс!ённы; -бн- ное обеспечение военнослужащих пеншённае забеспячэнне ваенна- служачых (вайскбуцау). ПЕНСИЯ пёнс!я, -cii ж; пер- сональная п. персанальная пёнс1Я. ПЕНЬКбВЫЙ пянькбвы; п. канат пянькбвы канат. ПЕРЕДДРЕСб,В//АННЫЙ пера- адрасаваны; -АТЬ сов. пераадра- саваць; -КА пераадрасбука, -га ж; -ЫВАНИЕ пераадрасбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. пераадрасбу- ваць; -ЫВАТЬСЯ страд, пера- адрасбувацца. ПЕРЕБАЗЙР//ОВАНИЕ пераба_- з!рбуванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ перабаз1раваны; -ОВАТЬ 1. сов. пе- рабазфаваць; 2. несов. пераба- з!рбуваць; -ОВАТЬСЯ 1. сов. пера- базфавацца; 2. несов. перабаз!роу- вацца; 3. страд. перабаз!рбувацца; ~6ВКА ж перабаз!рбуванне, -ння ср; перабаз!рбука, -га ж; -бвка войск перабаз!рбуванне (пераба- з!рбука) войск. ПЕРЕБЕЖАТЬ сов. в разн. знач. пе- рабегчы; п. к неприятелю перабегчы да вбрага; п. улицу перабегчы ву- лщу; 0 п. дорогу перабегчы дарбгу. 251
ПЕРЕБЕЖ//КА в разн. знач. пе- рабёжка, -Ki ж; -ЧИК прям., перен. перабёжчык, -ка л<; -ЧИЦА пе- рабежчыца, -цы ж. ПЕРЕБИНТбв//АННЫЙ пера- б!нтаваны; -АТЬ сов. перабшта- ваць; -АТЬСЯ перабштавацца; -ЫВАНИЕ перабштоуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. перабштоуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, перабш- тоувацца. ПЕРЕБбЙ перабой, -бою м; -НЫЙ разг, перабойны. ПЕРЕБ6РК//А ж 1. (действие) пе- раб!ранне, -ння ср, пераборка, -Ki ж; перакладанне, -ння ср, пера- клёдванне, -ння ср; перасыпанне, -ння ср; 2. (перегородка) перага- родка, -Ki ж; -и водонепроницаемые перагародю воданепрашкальныя. ПЕРЕБРбС//ИТЬ сов. в разн. знач. перакшуць, мног. папераюдаць, па- пераюдваць; п. войска перакшуць войсKi; п. ремень через плечо пе- ракшуць рэмень цёраз плячо; п. мост через реку пераюнуць мост цёраз раку; п. вещи перакшуць (па- пераюдаць, папераюдваць) рэчы; -ИТЬСЯ прям., перен. пераюнуцца; -КА ж пераюданне, -ння ср, пе- раюдванне, -ння ср,’ пераюдка, -Ki ж; -ка войск пераюдка войск. ПЕРЕБРбШЕНИЫЙ в разн. знач. пераюнуты. ПЕРЕВАЛ 1. (действие — переход) перавал, -лу м, пераход, -ду м; п. через хребет назначен в шесть часов перавал (пераход) цёраз хрыбёт на- значаны на шэсць гадзш; 2. (горная дорога через хребет) перавал, -лу м. ПЕРЕВАЛ//КА ж (действие) пе- равал ьванне, -ння ср, перавалка, -ю ж; (переброска) пераюданне, -ння рр, пераюдка, -Ki ж; (переноска) пе- раноска, -ю ж; (перетаскивание] перацягванне, -ння ср; -ОЧНЫЙ перавалачны; -очный пункт пе- равалачны пункт; -очная база пе- равалачная база. ПЕРЕВЕЗЁННЫЙ перавёзены, мног. паперавожваны. ПЕРЕВЕЗТИ сов. перавёзщ, мног. паперавозщь. ПЕРЕВЁС м 1. (действие) пе- раважванне, -ння ср, мн. нет; 2. (излишек в весе) разг, пераважка, -ю ж; лппак, -шку м; 3. перен. пе- равага, -ri ж, мн. нет; п. на нашей сторонё перавага на нашым баку; иметь п. в чём-лйбо; мець перавагу у чым-нёбудзь; численный п. коль- касная перавага. ПЕРЕВбд I перавод, -ду м; поч- товый п. паштбвы перавод; п. на другое место службы перавод на шшае мёсца службы. ПЕРЕВбд II (на другой язык) пера- клад, -ду м. ПЕРЕВбДЧ//ЕСКИЙ пераклад- чыцю; -ИК перакладчык, -ка м; воённый п. ваённы перакладчык. ПЕРЕВбЗ в разн. знач. перавоз, -зу м; п. оружия перавоз зброь ПЕРЕВОЗИТЬ I несов. перавозщь; п. оружие перавозщь зброю. ПЕРЕВОЗИТЬ II сов. перавазщь. ПЕРЕВ63//КА перавозка, -ю ж; п. войск перавозка войск; автомобиль- ные -ки аутамабитьныя перавозю; воинские -ки вошсюя перавозю; железнодорожные -ки чыгуначныя перавозю; людские -ки людсюя пе- равозю; мобилизационные -ки мабь лгзацыйныя перавозю; оперативные -ки аператыуныя перавозю; снаб- женческие -ки забеспячэнсюя пе- равозю; эвакуационные -ки эваку- ацыйныя перавозю; -НЫЙ пера- возны; -ный пункт перавозны пункт; -ОЧНЫЙ перавозачны; -очные средства перавозачныя сродю; -ЧИК перавбзчык, -ка м; -ЧИЦА перавбзчыца, -цы ж. ПЕРЕВООРУЖ//Ать несов. прям., перен. пераузбройваць; п. армию пе- раузбройваць армпо; -АТЬСЯ возвр., страд, пераузбройвацца; -ЁНИЕ пераузбраённе, -ння ср, мн. нет; -ёние авиации пераузбраённе авыцьп; -ЁННОСТЬ пераузбро- енасць, -щ ж, -ЁННЫЙ перауз- брбены; -ЙТЬ сов. прям., перен. пе- 252
ра^зброщь; -ЙТЬСЯ пераузбрбщ- ца. ПЕРЕВОРбТ в разн. знач. пера- варбт, -ту м; военный п. ваённы пе- раварбт; государственный п. дзя- ржауны пераварбт; п. в науке пера- варбт у навуцы. ПЕРЕВОЗ//АННЫЙ перавязаны, мног. паперавязваны; -АТЬ сов. в разн. знач. перавязаць, мног. папе- равязваць; -АТЬСЯ перавязацца, мног. паперавязвацца; -КА ж 1. (действие) перавязванне, -ння ср, перавязка, -Ki ж; сделать -ку раны зрабщь перавязку раны; 2. (то, чем перевязано что-л.) разг, перавязка, -Ki ж; -ОЧНАЯ сущ. перавязачная, -най ж; -ОЧНЫЙ перавязачны; -очный пункт перавязачны пункт; -очные материалы перавязачныя матэрыялы; -ЫВАНИЕ перавяз- ванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. пе- равязваць; -ЫВАТЬСЯ возвр. страд, перавязвацца. ПЕРЕГОВ//АРИВАТЬСЯ несов. перагавбрвацца; п. с соседом пера- гавбрвацца з сусёдам; -ОРЙТЬ сов. в разн. знач. перагаварыць; -орить по телефону перагаварыць па тэ- лефбне; -ОРНЫЙ перагавбрны; -орная таблица перагаворная таб- лица; -орный пункт междугородной телефонной станции перагавбрны пункт шжгарбдняй тэлефбннай станцьп; -брное устройство пера- гавбрнае устройства (прыстаса- ванне); -бРЫ перагавбры, -pay ед. нет, перамбвы, -мбу ед. нет; мирные ~6ры М1рныя перагавбры (перамбвы). ПЕРЕГбн в разн. знач. перагбн, -ну м; на -е между станциями на пе- рагбне памЪк станцыям!; п. танков перагбн танка?. ПЕРЕГОРАЖИВА//НИЕ перага- рбджванне, -ння ср; -ТЬ несов. пе- рагарбджваць; -ТЬСЯ возвр., страд. перагарбджвацца. ПЕРЕГОРА//НИЕ перагарванне, -ння ср, перагаранне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. перагарваць, пе- рагараць. ПЕРЕГОРЕ//ЛЫЙ перагарэлы; -ТЬ сов. в разн. знач. перагарэць, мног. паперагарваць, паперагараць. ПЕРЕГОРОДИТЬ сов. перагара- дзщь, мног. паперагарбджваць; -СЯ разг, перагарадзщца. ПЕРЕГОР6//ДКА прям., перен. пе- рагарбдка, -ю ж; -ДОЧНЫИ пера- гарбдачны; -ЖЕННЫЙ перагарб- джаны, мног. паперагарбджваны. ПЕРЕГРЁБ перагрэ?’ -рэву м, мн. нет; п. мотора перагрэ? матбра; -АНИЕ пераграванне, -ння ср; -АТЕЛЬ перагравалыпк, -ка м; -АТЬ несов. пераграваць; -АТЬСЯ возвр. страд, перагравацца. ПЕРЕГРЕ//ТЫЙ прич., прил. пера- грэты; п. пар техн, перагрэтая пара; -ТЬ сов. перагрэць; -ТЬСЯ пера- грэцца. ПЕРЕГРУЖАТЕЛЬ перагружаль- шк, -ка м. ПЕРЕГРУЖАТЬ несов. в разн. знач. перагружаць; п. лодку перагружаць лодку; п. отчёт излишними по- дробностями перагружаць справа- здачу 3ajnniHiMi падрабязнасцям!; п. мешки в вагон перагружаць мяхт ? вагбн; -СЯ возвр., страд, пера- гружацца. ПЕРЕГРУ//ЖЕННОСТЬ, -ЖЁН- НОСТЬ перагружанасць, -щ ж, мн. мет; -ЖЕННЫЙ, -ЖЁННЫЙ пе- рагружаны; -ЗИТЬ сов. в разн. знач. перагрузщь; см. перегружать; -ЗЙ- ТЬСЯ перагрузщца; -ЗКА ж 1. (действие) перагружванне, -ння ср, перагрузка, -Ki ж; -зка оружия пе- рагрузка (перагружванне) збрбц 2. (состояние) перагрузка, -Ki ж, -зка доклада цифрами перагрузка да- клада лнбам^ -ЗОЧНЫЙ пера- грузачны; -зочная станция пера- грузачная станцыя; -зочный район перагрузачны раён. ПЕРЕГРУППИР//6ВАННЫЙ пе- рагрупавёны; -ОВАТЬ сов. перагру- паваць; -ОВАТЬСЯ перагрупа- вацца; ~6ВКА ж перагрупбуванне, -ння ср, перагрупб?ка, -Ki ж; -бвка войск перагрупб?ка войск; -6вЫ- ВАТЬ несов. перагрупб?ваць; 253
-6вЫВАТЬСЯ возвр., страд, пера- групбувацца. ПЕРЕД пёрад, -ду м; п. машины пёрад машины. ПЕРЕДАВАТЬ несов. в разн. знач. перадаваць; -СЯ возвр., страд, пе- радавацца. ПЕРЕДАННЫЙ в разн. знач. пе- рададзены; см. передать. передАт//очный перадатачны; ~очный механизм перадатачны ме- ханизм; -очный акт перадатачны акт; -очное отношение мех. пе- радатачныя аднбсшы; -очный вал мех. перадатачны вал; -очный билёт ж.-д. перадатачны битёт. ПЕРЕДАТЧИ//К в разн. знач. пе- радатчык, -ка м\ п. помёх пера- датчык перашкбд; длинноволновый п. даугахвалевы перадатчык; коро- тковолновый п. караткахвалевы пе- радатчык; ультракоротковолновый п. ультракараткахвалевы перадат- чык; -ЦА перадатчыца, -цы ж. ПЕРЕДАТЬ сов. в разн. знач. пе- радаць; -СЯ перадацца. ПЕРЕДАЧА в разн. знач. передача, -чы ж; направленная п. наюраваная передача; однополосная п. адна- палбсная передача; первая (вторая и т.д.) п. пёршая (другая i г.д.) пе- редача; силовая п. сшавая передача; цепная п. техн, ланцугбвая пе- редача; п. грузов кораблям в море передача груза? караблям у моры; п. по радио передача па радыё. ПЕРВДВИЖН//6Й 1. перасбуны, перасбвачны; (переставной) пера- стауны; п. столик перасбуны (пера- стауны) столпе; 2. (работающий не на постоянном месте) вандрбуны; перасбуны; -ая библиотека пе- расбуная б1бл1ятэка. ПЕРЕДИСЛО//КАЦИЯ перады- слакацыя, -цы! ж; -ЦИРОВАН- НЫЙ передыслацыраваны; ~ЦЙ- РОВАТЬ сов. перадыслацыраваць; -ЦЙРОВАТЬСЯ перадыслацыра- вацца; -ЦИРбвКА перадыслацы- рбука, -Ki ж. ПЕРЕДкбвЫЙ перадкбвы. ПЕРЕДН//ИЙ пярэдш; -ее колесо пярэдняе кола; п. край пярэдш край; 0 на -ем плане на пярэдн!м плане. ПЕРЕДОВАЯ сущ. (передовая ли- ния) воен. разг, передавая, -вой ж. ПЕРЕДОВ//6Й в разн. знач. пере- дави; -ая позиция передавая па- зщыя; -ой батальон перадавы бата- льён; -6й отряд перадавы атрад; -бе базирование перадавбе базфаванне; -ой командный пункт перадавы камандны пункт; -ой пункт упра- вления перадавы пункт юравання; -6й эшелон тыла перадавы эталон тылу; -6й полк перадавы полк. ПЕРЕДОЗИРОВКА перадаз1рбука, -Ki ж. ПЕРЕДбК в разн. знач. перадбк, -дка м\ орудийный п. гарматны пе- радбк. ПЕРЕДЫШК//А перадышка, -Ki ж\ без -и без перадышкь ПЕРЕЕЗД 1. в разн. знач. пераёзд, -ду jw; 2. (железнодорожный) пе- раёзд, -да м. ПЕРЕЖИТЬ сов. в разн. знач. пе- ражыць; п. большую радость пе- ражыць вял*1кую радасць. ПЕРЕЖбГ в разн. знач. прост, пе- репал, -лу jw; п. горючего перапал гаручага. ПЕРЕЗАРЯД перазарад, -ду м. ПЕРЕЗАР/^/ЯДИТЬ сов. перазара- дзщь; -ЯДЙТЬСЯ перазарадзщца; -адкА перазарадка, -юж; -ЯЖЕ- НИЕ перазараджанне, -ння ср\ -ЯЖАТЬ несов. перазараджаць; -ЯЖАТЬСЯ возвр., страд, пераза- раджацца; -ЙЖЕННЫЙ перазара- джаны. ПЕРЕЗАХОР//ОНЕНИЕ перапа- хаванне, -ння ср\ -бНЕННЫИ пе- рапахаваны; -ОРОНИТЬ сов. пера- пахаваць. переимен//овАние перайме- наванне, -ння ср\ -0ВАННЫЙ пе- райменаваны; -ОВАТЬ сов. перай- менаваць; -ОВАТЬСЯ перайме- навацца; ~6вЫВАТЬ несов. перай- мянбуваць; -бвЫВАТЬСЯ возвр., страд, пераймянбувацца. 254
ПЕРЕКАЛИБР//ОВАТЬ сов. пера- кал!браваць; ~6ВКА ж пера- кал!брбука, -Ki ж, перакал!броува- нне, -ння ср. ПЕРЕКАТИТЬ сов. перакащць; ~СЯ перакацщца. ПЕРЕКАЧАННЫЙ перапам- паваны; см. перекачать I. ПЕРЕКАЧАТЬ I сов. (насосом) пе- рапампаваць. ПЕРЕКАЧАТЬ II сов. (покачать многих, всех) перагушкаць. ПЕРЕКАЧИВА//НИЕ перапам- пбуванне, -ння qj; -ТЬ несов. (насо- сом) перапампоуваць; -ЮЩИЙ в знач. прил. перапампбувальны; -ющая станция перапампбувальная станция. ПЕРЕКАЧКА ж (насосом) перапа- мпбуванне, -ння ср, мн. нет. ПЕРЕКВАЛИФИ//КАЦИ6ННЫЙ пераквал^фйсацыйны; -КАЦИЯ пе- рак^ал!фпсацыя, -цьп ж, мн. нет; -ЦИРОВА^НЫЙ пераквал1фнса- ваны; -ЦИРОВАТЬ сов. пера- квал!ф1каваць, несов. пераквал!ф1- кбуваць; -ЦИРОВАТЬСЯ сов. пе- раквалфпсавацца, несов. возвр., страд. пераквал1ф1кбувацца. ПЕРЕКИД//КА разг, пераюдка, -ю ж; -НбЙ пераюдны; -ной мост пе- раюдны мост; -ной огонь пераюдны агбнь. ПЕРЕКЛАДИНА ж 1. пера- кладзша, -ны ж; (поперечина) па- пярбчка, -ю ж; (притолока) вяршнпс, род. верпппка л/; 2. (через реку) кладка, -ю ж. ПЕРЕКЛИЧКА ж 1. пераюпчка, -ю ж, перазбвы, -вау ед. нет; утренняя перекличка рашшняя пе- раюпчка (рашшн1я перазбвы); 2. (действие) пераклпсанне, -ння ср, пераклнка, -ю ж. ПЕРЕКЛЮЧ//АТЕЛЬ техн, пера- ключальнж, -ка м; -АТЬ, несов. прям., перен. пераключаць; -АТЬСЯ возвр., страд. пераключацца; -ЁНИЕ пераключэнне, -ння ср; -ЁННЫЙ пераключаны; -ЙТЬ сов. прям., перен. пераключыць; -ЙТЬ- СЯ пераключыцца. ПЕРЕКОМПЛЕКТ//ОВАНИЕ пе- ракамплектаванне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. перакамплектаваць; -ОВЫВАТЬ несов. перакамплек- тбуваць; -ОВЫВАТЬСЯ страд, пе- ракамплекгбувацца. ПЕРЕКОПЙРОВАТЬ 1. сов. и не- сов. перакашраваць; 2. несов. пера- катрбуваць. ПЕРЕКбС перакбс, -су лг, п. па- трона перакбс патрбна; -ИНА пе- ракбсша, -ны ж. ПЕРЕКРЕПИТЬ сов. перазама- цаваць, перамацаваць. ПЕРЕКРЕПЛЕНИЕ перазамаца- ванне, -ння ср, перамацаванне, -ння ср. ПЕРЕКРЕПЛ//ЁННЫЙ деразама- цаваны, перамацаваны; -ЯТЬ несов. перазамацоуваць, перамацбуваць; -ЯТЬСЯ страд, перазамацбувацца, перамацбувацца. ПЕРЕКРЁСТНО нареч. перакры- жавана, скрыжавана; (накрест) накрыж. ПЕРЕКРЁСТ//НЫЙ прям., перен. перакрыжаваны; крыжаваны; п. огонь перакрыжаваны агбнь; -ОК м скрыжаванне, -ння ср; (перепутье) рбстань, -Hi ж; (распутье) ра- здарбжжа ср. ПЕРЕКРЁСТЬЕ скрыжаванне, -ння ср. ПЕРЕКУР (перерыв для курения) разг, перакур, -ру м; -ЕННЫЙ пе- ракураны; -ИВАТЬ несов. пе- ракурваць; -ЙТЬ сов. разг, в разн. знач. перакурыць; -КА прост, пе- ракурка, -ю ж. ПЕРЕЛЕСОК пералёсак, -ску м. ПЕРЕЛЁТ в разн. знач. пералёт, -ту м; беспосадочный п. беспасадачны пералёт. ПЕРЕЛЕТ//АНИЕ пералятанне, -ння ср; -АТЬ несов. пералятаць; -ЁТЬ сов. в разн. знач. пераляцёць; -ёть океан пераляцёць аюян. ПЕРЕЛИВ м 1. (действие) пе- рал1ука, -Л1ую ж; 2. в др. знач. (обы- чно мн.) пералшы, -вау, ед. nepanij, -Л1ву м; п. цветов пералгвы кблерау. 255
ПЕРЕЛИВА//НИЕ пералшанне, -ння ср; п. крови мед. пералшанне крыв!; -ТЬ несов. 1. в разн. знач. пе- рал!ваць; 2. (о цвете) перал!вацца; -ть всеми цветами радуги пера- л!вацца JciMi колерам! вясёлю; -ТЬСЯ 1. (выливаться) пера- л!вацца; 2. (о цвете) перал!вацца; 3. страд. перал1вацца. ПЕРЕЛбм в разн. знач. пералбм, -му м; п. в ходе войны пералбм у хбдзе вайны; п. бедра пералбм бя- дрА; закрытый п. закрыты пералбм; открытый п. адкрыты пералбм; нравственный п. духбуны пералбм; -АННЫЙ пераламаны, паламаны; -АТЬ сов. (всё, многое) пераламаць, паламаць; -АТЬСЯ разг, перала- мацца, паламацца; -ИТЬ сов. прям., перен. пераламаць; -ИТЬСЯ пера- ламацца; -ЛЕННЫЙ пераламаны; -НЫИ пералбмны; -ный момент пералбмны мбмант. ПЕРЕМАГНЙ/ДИТЪ сов. перама- ппцщь; -ЧЕННЫЙ перамапп- чаны; -ЧИВАНИЕ перамагшчван- не, -ння ср; -ЧИВАТЬ несов. пера- маппчваць; -ЧИВАТЬСЯ страд. перамаппчвацца. перемАтыва/дь несов. в разн. знач. перамбтваць; -ТЬСЯ страд. перамбтвацца. перемещ//ать несов. перамя- шчаць; ~АТЬ£Я возвр., страд, пера- мяшчацца; -ЕНИЕ перамяшчэнне, -ння ср; -ЁННЫЙ перамёшчаны; -ённые лица прымусбвыя пера- сяленцы. ПЕРЕМЙР//ИЕ прям., перен. пе- paMip’e, -р’я ср; заключить п. за- ключыць перам!р’е; -ЙТЬ сов. разг. пам!рыць; -ЙТЬСЯ пам!рыцца. ПЕРЕМКНУТЬ сов. техн., стр. пе- рамкнуць; злучыць перамычкай. ПЕРЕМОНТАЖ спец, перамантаж, -жу м. ПЕРЕМОНТЙР//ОВАНИЕ пера- маншраванне, -ння ср; -ОВАН- НЫЙ пераманщраваны; -ОВАТЬ сов. техн, пераманщраваць; -ОВКА ж пераманщрбука, -к! ж, пера- манцфаванне, -ння ср. ПЕРЕМбт//АННЫЙ 1. памата- ны, пераматацы; 2. пераматаны; см. перемотать* -АТЬ сов. 1. (всё, мно- гое) паматаць, пераматаць; 2. (за- ново) пераматаць; -КА ж /действие) перамбтванне, -ння ср, перамбтка, -к! ж. ПЕРЕМЫКАТЬ несов. техн., стр. перамыкаць; злучаць перамычкай; см. перемкнуть; -СЯ страд, пера- мыкацца; злучацца перамычкай. ПЕРЕМЫЧ//КА спец, перамычка, -к! ж; -НЫИ перамычны. ПЕРЕНАЗН//АЧЕННЫЙ перана- значаны; -АЧАтЬ несов. пераназна- чаць; -АЧЁНИЕ пераназначэнне, -ння ср; -АЧИТЬ сов. пераназна- чыць. ПЕРЕНАЛАд//ИТЬ сов. разг, пера- наладзщь; -КА ж разг., спец, пера- наладка, -Ki ж, пераналаджванне, -ння ср; -ка станков пераналадка (пераналаджванне) станкбу. ПЕРЕНАПОЛНЕНИЕ перанапау- нённе, -ння ср. ПЕРЕНАПблНИТЬ сов. перана- пбунщь; -СЯ перанапбушцца. ПЕРЕНАПОЛНЯТЬ несов. перана- пауняць; -СЯ возвр., страд, перана- пауняцца. перенапр//ягАть несов. пера- напружваць; п. силы перана- пружваць сшы; -ЯГАТЬСЯ возвр. страд, перанапружвацца; -ЯЖЕ- НЙЕ в разн. знач. перанапружанне, -ння ср, мн. нет; -яжёние нервов перанапружанне нёрвау; -ЯЖЁН- НЫЙ перанапружаны; -ЙЧЬ сов. перанапружыць; йчься перана- пружыцца. ПЕРЕНАСЕЛ//ЁНИЕ перанася- лённе, -ння ср; -ЁННОСТЬ пера- насёленасць, -щ ж, мн. нет; -ЁН- НЫЙ перанасёлены; -йть сов. пе- ранасялщь; -йть несов. перанася- ляць; -ЯТЬСЯ страд, перанасяляц- ца. ПЕРЕНАСТРЙЙКА перанастрбй- ка, -ю ж; п. оборудования перана- стрбйка абсталявання. 256
ПЕРЕНАЦЕЛИВАНИЕ перана- цэльванне, -ння qr, п. авиации пе- ранацэльванне авыцыь ПЕРЕНЕС//ЁНИЕ перанясённе, -ння ср; -ЁННЫЙ в разн. знач. пе- ранёсены. ПЕРЕНбС м 1. (действие) перанос, -су м; перанясённе, -ння ср, мн. нет; п. огня перанос агню; п. усилий перанясённе намаганняу; 2. разг, (знак) перанос, -са мь д5ф!с, -са м, злучбк, -чка м; -ИМЫИ (сносный) цяршмы, сцёрпны. ПЕРЕНОСИТЬ I несов. в разн. знач. nepaHOciin»; п. оружие из одного места в другое перанбсщь збрбю з аднагб мёсца у другое; заседание переносят на среду пасяджэнне пе- ранбсяць на сераду. ПЕРЕНОСИТЬ II несов. перанб- сщь; п. голод перанбсщь гблад. ПЕРЕНУМЕР0В//АННЫЙ пера- нумараваны; -АТЬ сов. перанума- раваць; -ЫВАНИЕ перанумарбу- ванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. пе- ранумарбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд. перанумарбувацца. ПЕРЕОБЛУЧЕНИЕ пераапрамя- нённе, -ння ср, пераапрамёньван- не, -ння ср. ПЕРЕОБМУНДИР//ОВАНИЕ пе- раабмундз!раванне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. пераабмундз!раваць; -ОВАТЬСЯ пераабмундз!равацца; -бвЫВАНИЕ пераабмундз!рбу- ванне, -ння ср; -бвЫВАТЬ несов. пераабмундз!рбуваць; -бвЫВАТЬ- СЯ возвр. страд, пераабмундзь рбувацца. ПЕРЕОБОР^ДОВА//НИЕ пера- абсталяванне, -ння ср, мн. нет; (не- оконч. действие) пераабсталёуванне, -ння ср; -ННЫЙ пераабсталяваны; -ТЬ сов. пераабсталяваць; несов. пе- раабсталёуваць; -ТЬСЯ несов. страд, пераабсталёувацца. ПЕРЕОБУЧ//АТЬ несов. перана- вучаць; -АТЬСЯ возвр., страд, пе- ранавучацца; -ЁНИЕ перанавучан- не, -ння ср. ПЕРЕОБ$'Ч//ЕННЫЙ перана- вучаны; -ЙТЬ сов. перанавучыць; -ЙТЬСЯ перанавучыцца. ПЕРЕОРИЕНТАЦИЯ пераары- ентацыя, -цьп ж; -ЙРОВАТЬ 1. сов. пераарыентаваць; 2. несов. пе- раарыентбуваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. пераарыентавацца; 2. несов. страд, пераарыентбувацца; -ИРб- ВКА пераарыенщрбука, -Ki ж. ПЕРЕОСВИДкГЕ)1ЬСТВОВА//НИЕ ср мед. пераагляд, -ду м, паутбрны агляд; врачебное п. урачэбны пера- агляд (паутбрны агляд); -ННЫЙ перааглёджаны, паутбрна аглёджа- ны; -ТЬ сов. перааглёдзець, паУтбр- на аглёдзець; несов. перааглядёць, паутбрна аглядаць; -ТЬСЯ 1. сов. прайсц! паутбрны агляд; 2. несов. страд, перааглядацца, паутбрна аглядацца. ПЕРЕОСНА//СТЙТБ сов. пераас- насцщь;, -СТКА перааснастка, -ю ж; -ЩАТЬ несов. перааснашчаць; -ЩАТЬСЯ страд, перааснашчацца; -ЩЁНИЕ пе^ааснашчэнне, -ння ср; -ЩЁННЫИ перааснашчаны. переоф6рм//ить сов. пера- афбршць; -ЙТЬСЯ пераафбрмщца; -ЛЕННЫЙ пераафбрмлены; -ЛЙТЬ несов. пераафармляць; -ЛЯТЬСЯ возвр., страд, пераафармляцца. ПЕРЕОХЛА//ДЙТБ сов. перааха- ладзщь; -ДЙТЬСЯ пераахала- дзщца; -ЖДАТЬ пераахалбджваць; -ЖДАТЬСЯ возвр.,' страд, пера- ахалбджвацца; -ЖДЁНИЕ перааха- ладжэнне, -ння ср; -ЖДЁННЫЙ пераахал б джаны. ПЕРЕОЦЕНЁННЫЙ пераацэ- нены; -ЕНИВАТЬ несов. в разн. знач. пераацэньваць; он -ёнивал свои способности ён пераацэньвау сваё здбльнасщ; -ёнивать товары пераацэньваць тавары; -ЁНИВА- ТЬСЯ страд. пераацэньвацца; -ЕНИТЬ сов. в разн. знач. пераа- цашць; -ЁНКА ж пераацэнка, -Ki ж; (неоконч. действие) пераацэнь- ванне, -ння ж. ПЕРЕПАД 1. техн, перапад, -да м; 2. (температуры) перапад, -ду м. 9 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 257
ПЕРЕПАЙКА ж техн. перапАйван- не, -ння ср, уст. пералггбуванне, -ння ср. ПЕРЕПАЛ техн, перапАл, -лу м. ПЕРЕПАЛЁННЫЙ перапАлены. ПЕРЕПАЛЗЫВАТЬ несов. разг, пе- рапаузАць, перапбузваць. ПЕРЕПАЛКА 1. (перестрелка) пе- растрэлка, -ю ж\ (стрельба) стра- лянша, -ны ж; 2. перен. перапАлкй, -Ki ж; (ссора) лАянка, -id ж; сварка, -Ki ж. ПЕРЕПЕЧАт//АННЫЙ перадру- каваны; -АТЬ сов. перадрукаваць; -КА ж 1. (действие) перадрук, -ку м, перадрукбуванне, -ння ср; 2. (текст) перадрук, -ку м; -ЫВА- НИЕ перадрукбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. перадрукбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд, перадрукбу- вацца. ПЕРЕПИСКА (с кем-л.) перашска, -Ki ж; личная п. асабютая пе- рашска; секретная п. сакрэтная пе- рашска; служебная п. службовая перашска. ПЕРЕПИСЬ ж в разн. знач. nepanic, -су м. ПЕРЕПЛАВИТЬ сов. техн, пера- плавщь. ПЕРЕПлАв//ИТЬСЯ сов. техн. пераплАв1цца; -КА пераплаука, -Ki ж, мн. нет. ПЕРЕПЛАВЛЕННЫЙ техн, пера- плаулены. ПЕРЕПЛАВЛЯТЬ несов. техн, пе- раплауляць. ПЕРЕПЛАНЙР//ОВАНИЕ nepaw- планавАнне, -ння ср; -ОВАННЫЙ перапланаваны; -ОВАТЬ сов. пера- планаваць; ~6ВКА ж пераплаш- рбука, -Ki ж, перапланавАнне, -ння ср; -бвЫВАТЬ несов. перапла- нбуваць; -бвЫВАТЬСЯ страд, пе- рапланбувацца. ПЕРЕПЛЁТ м 1. (действие) пера- плёт, -ту м, пераплятАнне, -ння ср; отдать книгу в п. адцаць кшгу у пе- раплёт; 2. (твёрдая оболочка книги, тетради) пераплёт, -ту м; вбкладка, -Ki ж; 3. техн, пераплёт, -ту м; (ре- шётка) крАты, -тау ед. нет; (окон- ный) рама, -мы ж; (телеги) дра- бшы, -бГш ед. нет; 4. перен. (затру- днительное положение) пераплёт, -ту м; 0 попасть в п. трашць у пера- плёт. ПЕРЕПЛЕТ//АНИЕ пераплятанне, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. пераплятАць; -АТЬСЯ возвр., страд. пераплятАцца; -ЁНИЕ 1. (действие) пераплятанне, -ння ср; 2. (вид спле- тения) перапляцённе, -ння ср; -ЁННЫЙ пераплёцены. ПЕРЕПЛ//ЫВАнИЕ пераплы- вАнне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. пе- раплываць;, -ЫТИЕ пераплывАнне, -ння ср; -ЫТЬ сов. пераплысщ, пе- раплыць, мног. папераплывАць. ПЕРЕПОДГОТАВЛИВАТЬ не- сов. перападрыхтбуваць; -АВЛИ- ВАТЬСЯ возвр., страд, перападрых- тбувацца; -ОВИТЬ сов. перапад- рыхтаваць; -ОВИТЬСЯ перапад- рыхтавацца; -QBKA перападрых- тбука, -ю ж; -ОВЛЕННЫЙ пера- падрыхтавАны; -ОВЛЯТЬ несов. пе- рападрыхтбуваць; -ОВЛЯТЬСЯ возвр., страд, перападрыхтбувацца. ПЕРЕПОДЧИН//ЕНИЕ перапад- началенне, -ння ср; п. войск (сил) перападначАленне вбйскау (сш); -ЕННЫЙ перападначалены; -ЙТЬ сов. (поставить под непосредствен- ное руководство - по службе, ра- боте) перападначалщь; -ЯТЬ несов. перападначальваць. ПЕРЕПОЛЗ//АНИЕ перапаузанне, -ння ср; п. на четвереньках перапау- занне на карачках; п. по-пластунски перапаузанне па-пластунску; -АТЬ несов. перапаУзаць, перапбузваць; -ТЙ сов. перапаузщ, мног. папера- паузаць. ПЕРЕПОЛНЕНИЕ перапауненне, -ння ср. ПЕРЕПбЛН//ЕННОСТЬ пера- пбуненасць, -щ ж; -ЕННЫЙ пе- рапбунены; -ИТЬ сов. прям., перен. перапбунщь; -ИТЬСЯ перапбунщ- ца; -ЯТЬ несов. прям., перен. пера- пауняць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, пе- рапауняцца. ПЕРЕПОРУЧАТЬ несов. перада- ручаць; -СЯ страд, перадаручацца. 258
ПЕРЕПрРУЧ//ЕННЫЙ перадар^- чаны; -ИТЬ сов. перадаручыць. ПЕРЕПОЙС//АННЫЙ 1. падпя- разаны; 2. перапярАзаны; 3. пе/зен. прост, апяразаны; см. перепоясать; -АТЬ сов. 1. (опоясать, подпоясать) падперазаць; 2. (заново) перапера- заць; 3. (хлестнуть) перен. прост. аперазаць; -АТЬСЯ 1. (опоясаться, подпоясаться) падперазацца; 2. (за- ново) пераперазацца; -ЫВАТЬ не- сов. 1. (опоясывать, подпоясывать) падпяразваць; 2. (заново) перапяра- зваць; -ЫВАТЬСЯ 1. падпяразвац- ца; 2. перапяразвацца; 3. страд. падпяразвацца, перапяразвацца. ПЕРЕПРАВ//А ж 1. (действие) пе- раправа, -вы ж; перавоз, -зу м; пе- равод, -ду м; п. вброд пераправа (перавод) убрбд; п. по воде пера- права (перавоз) па вадзе; п. по льду пераправа (перавод, перавоз) па лё- дзе; п. танков под водой пераправа (перавод) танкау пад вадой; де- сантная п. дэсантная пераправа; ложная п. несапраудная пераправа (несапраудны перавод); мостовая п. маставая пераправа; паромная п. паромная пераправа; 2. (место) пе- раправа, -вы ж; -ИТЬ сов. 1. (когО- что через что) пераправщь; (переве- зти) перавёзщ; (перевести) пера- вёсщ; 2. (отправить, переслать) пе- раправщь; 3. (исправить, переде- лать что-л. или всё, многое) па- правщь, выправщь, пераправ!ць; -ИТЬСЯ (через что) пераправщца; (переехать) пераёхаць; (перейти) перайсщ; -КА ж 1. перапраука, -Ki ж; перавбзка, -Ki ж; 2. перапраука, -Ki ж; 3. папраука, -id ж, выпрау- ленне, -ння ср, перапраука, -Ki ж; -ЛЕННЫЙ 1. перапраулены; пе- равёзены; еравёдзены; 2. перапрау- лены; 3. папраулены, выпраулены, перапраулены; см. переправить; -ЛЙТЬ несов. 1. (кого-что через что) перапрауляць; (перевозить) перавбзщь; (переводить) перавб- дзщь; -лять письмо адресату пера- прауляць пюьмо (лют) адрасату; 2. (отправлять, пересылать) пера- прауляць; 3. (исправлять что-л. или всё, многое) папрауляць, выпрау- ляць, перапрауляць; -лять написан- ное папрауляць (выпрауляць, пера- прауляць) натсанае; -ЛЯТЬСЯ 1. (через что) перапраУляцца; (пере- езжать) пераязджАць; (переходить) перахбдзщь; -ляться через реку пе- рапраУлйцца цёраз раку; 2. страд. перапраУляцца; перавбз1цца; пе- равбдзщца; папрауляцца; выпраУ- ляцца; -ОЧНЫЙ пераправачны; перавбзачны; -очные средства пе- раправачныя (перавбзачныя) србд- ю; -ЩИК разг, перапраушчык, -ка м; перавбзчык, -ка м. ПЕРЕПРОВЙР//ИТЬ сов. перапра- верыць; -КА пераправёрка, -id ж; -ЯТЬ несов. пераправяраць; -ЙТЬ- СЯ страд, пераправярацца. ПЕРЕПРОГРАММИРОВАТЬ сов. перапраграмавАць; -СЯ перапра- грамавацца. ПЕРЕПРОЕКТЙР//ОВАНИЕ пе- рапраектаванне, -ння ср; -ОВАН- НЫЙ перапраекгаваны; -ОВАТЬ 1. сов. перапраекгаваць; 2. несов. пера- праектбуваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, перапраектбувацца; -ОВКА ж перапраекгаванне, -ння ср; (нео- конч. действие) перапраектбуванне, -ння ср. ПЕРЕПРОФИЛИРОВАТЬ сов. пе- рапрафшяваць. ПЕРЕПРУДИТЬ сов. перагацщь, загацщь. ПЕРЕ ПР^Ж/ТЕ ННЫЙ перага- чаны, загачаны; -ИВАТЬ несов. пе- рагачваць, загачваць; -ИВАТЬСЯ страд, перагачвацца, загачвацца. ПЕРЕПРЫГ//ИВАНИЕ пераскак- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. пе- раскакваць; -НУТЬ сов. пераскб- чыць. ПЕРЕП^С//К техн, перапуск, -ку м; f -КАТЬ несов. перапускаць; -КАТЬСЯ страд, перапускацца; -ТЙТЬ сов. в разн. знач. пера- пусцщь. ПЕРЕП$Т//АННЫЙ перабльгга- ны; -АТЬ сов. в разн. знач. пера- блытаць; -АТЬСЯ пераблытацца; -ЫВАТЬ несов. пераблытваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, пера- блытвацца. 259
ПЕРЕПУТЬЕ ср рбстань, -Hi ж, раздарбжжа, -жжа ср; (перекрёсток) скрыжаванне, -ння ср; 0 на п. на ра- здарбжжы. ПЕРЕРАЗВЁРТЫВАНИЕ: п. сил флота пераразгбртванне cdi флоту. ПЕРЕРАН//ЕННЫЙ паранены; -ИТЬ сов. паранщь. ПЕРЕРАСПРЕДЕЛЕНИЕ эк., техн, пераразмеркаванне, -ння ср; п. доходов эк. пераразмеркаванне дахбдау; п. пара техн, пераразмер- кавАнне пары; -ЁННЫЙ перараз- меркаваны; -ИТЬ сов. пераразмер- кавапь; -ЙТЬСЯ пераразмеркавац- ца; -ЯТЬ несов. пераразмяркбуваць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, пераразмя- ркбувацца. ПЕРЕРАССЛ4дОВА//НИЕ пера- расслёдаванне, -ння ср; -ТЬ сов. перарасслёдаваць. ПЕРЕРАСТ//АНИЕ перарастанне, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. перарастаць. ПЕРЕРАСТИ сов. в разн. знач. пе- рарасщ. ПЕРЕРАСХбд перарасхбд -ду м; перавыдатак, -тку м; -ОВАНИЕ пе- рарасхбдаванне, -ння ср; перавыда- ткаванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ перарасхбдаваны; перавыдаткава- ны; -ОВАТЬ 1. сов. перарасхбда- ваць; перавыдаткаваць; 2. несов. пе- рарасхбдаваць; перавыдаткбуваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, перара- схбдавацца, перавыдаткбувацца. ПЕРЕРАСЧЁТ пераразлгк, -ку м. ПЕРЕРЕГИСТР//АЦИЯ перарэ- пстрацыя, -цьп ж; -ИРОВАННЫЙ перарэпстраваны; -ЙРОВАТЬ 1. сов. перарэпстраваць; 2. несов. пе- рарэпстроУваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. перарэпстравацца; 2. несов. пе- рарэпстрбувацца; 3. страд, пера- рэпстрбувацца. ПЕРЕРЕЗ перарэз, -зу м; -АНИЕ пераразанне, -ння ср, перарэзван- не, -ння ср. ПЕРЕРЁЗ//АТЬ сов. 1. (разрезать) перарэзаць; 2. (преградить) пе- рарэзаць; (пересечь) перасячы; 3. (поверхность чего-л.) перарэзаць; 4. (убить чем-л. режущим всех, многих) перарэзаць, парэзаць; (свиней) пе- ракалбць, пакалбць; (загрызть - о волке) уст. перадушыць, падушыць; 5. (порезать во многих местах) парэзаць, зрэзаць; -АТЬ несов. 1, (разрезать) пераразаць, пе- рарэзваць; -ать ленту пераразаць стужку; 2. (преграждать) перара- заць, перарэзваць; (пересекать) пе- расякаць; -ать путь неприятелю пе- раразаць (перасякаць) шлях пра- ц!ушку; 3. (поверхность чего-н.) пе- раразаць, перарэзваць; горные отроги -али равнину ад гор’i пера- разшй рауншу; -АТЬСЯ сов. 1. (ра- зрезаться на две части) перарэзац- ца; 2. (порезаться во многих местах) разг, парэзацца, зрэзацца; 3. (заре- заться — о всех, многих) паза- разацца, пазарэзвацца; 4. (между собой) разг, перарэзацца; -АТЬСЯ несов. 1. пераразацца, перарэзвац- ца; 2. разг, рэзацца; 3. заразацца, зарэзвацца; 4. разг, рэзацца; 5. страд, пераразацца, перарэзвацца; перасякацца; -ЫВАНИЕ 1. пера- разанне, -ння ср, перарэзванне, -ння ср; 2. пераразанне, -ння ср, перарэзванне, -ння ср; пера- сяканне, -ння ср; -ЫВАТЬ уст. см. перерезать; -ЫВАТЬСЯ уст. см. пе- ререзаться. ПЕРЕРЖАВЕ//ВШИЙ прил. пе- раржавёлы; -ТЬ сов. разг, пера- ржавёць. ПЕРЕРЫВ 1. (место разрыва) пе- рарыу, -рыву м; 2. (промежуток времени) перапынак, -нку м. ПЕРЕСАд//КА ж 1. (действие) пе- расаджванне, -ння ср, перасадка, -Ki ж; 2. ж.-д, перасадка, -id ж; 3. мед. перасадка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ перасадачны. ПЕРЕСАЖ//ЕННЫЙ 1. пераса- джаны, мног. паперасаджваны; 2. перасаджаны; 3. перашыты; -ИВА- ННЕ перасаджванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. 1. в разн. знач. пе- расаджваць; -ивать пассажиров в другой вагон перасаджваць па- сажырау у шиш вагон; -ивать вишню перасаджваць вшшю; -ивать 260
кожу на другое место перасаджваць скуру на другое мёсца; 2. (надевать, насаживать на что-нибудь другое) пераасйджваць; -ивать топор пера- асаджваць тапбр; 3. портн. пера- шываць; -ивать пуговицы пера- шываць гузна; -ИВАТЬСЯ 1. пе- расаджвацца, перасядаць; 2. страд. перасаджвацца; пераасаджвацца; перашывацца. пересекА//гь несов. в разн. знач. перасякаць; отряд ~ет путь не- , приятелю атрад перасякае шлях не- прыяцелю; река ~ет город рака пе- расякае гбрад; п. жердь перасякаць жэрдку; -ТЬСЯ возвр., страд, пера- сякацца; (перекрещиваться) пе- ракрыжбувацца; (скрещиваться) скрыжбувацца; параллельные линии никогда не -ются паралёльныя лпш нпсбл! не перасякаюцца; дороги -ются у леса дарбп перасякаюцца (перакрыжбуваюцца, скрыжбува- юцца) каля лесу; -ЮЩИЙСЯ 1. прич. яга (што) перасякае; як! (што) перакрыжбуваецца; як! (што) скры- жбуваецца; 2. прил. перасякальны, перасёчны; (перекрёстный) пера- крыжаваны. ПЕРЕСЕЛ//ЁНИЕ w перасялённе, -ння ср; -ЁННЫЙ перасёлены; -ЙТЬ сов. перасялщь; -ИТЬСЯ перасялщца; -ЯТЬ несов. пера- сяляць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. перасяляцца. ПЕРЕСЕЧ//ЕНИЕ перасячэнне, -ння ср; (перекрещение) перакры- жаванне, -ння ср; (скрещение) скры- жаванне, -ння ср; п. дорог пера- сячэнне (перакрыжаванне, скры- жаванне) дарбг; -ЁННОСТЬ пе- расёчанасць, -щ ж, -ЁННЫЙ пе- расёчаны; -ённая местность пе- расёчаная мясцбвасць. ПЕРЕСЛУЖ//ИВАТБ несов. разг. пераслужваць; -ЙТЬ сов. пера- служыць. ПЕРЕСМбТ//Р перагляд, -ду м; -РЕННЫЙ пераглёджаны; -РЁТЬ сов. в разн. знач. пераглёдзець, пера- глядзець. ПЕРЕСНАСТИТЬ сов. пераснас- щць. ПЕРЕСНДЩ//АТЬ несов. перасна- шчаць; -АТЬСЯ страд, перасна- шчацца; -ЁННЫЙ пераснашчаны. ПЕРЕСНИМАТЬ несов. в разн. знач. перазншаць, пераздымаць; -СЯ возвр., страд, перазшмацца, пераз дымацца. ПЕРЕСНЙМОК фото пераздымак, -мка м. ПЕРЕСНЯ//ТЫЙ перазняты; -ТЬ сов. в разн. знач. перазняць; -ТЬСЯ разг, перазняцца. ПЕРЕСОРТИРбв//АННЫЙ пе- расартаваны, -АТЬ сов. перасар- таваць; -КА ж перасартаванне, -ння ср; (неоконч. действие) пераса- ртбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. перасартбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд. перасартбувацца. ПЕРЕСТРАИВА//НИЕ 1. прям., перен. (выстраивание заново) пера- будоуванне, -ння ср; 2. воен, пера- стрбйванне, -ння ср; 3. муз., радио перастрбйванне, -ння ср; (о музы- кальных инструментах - ещё) пе- раладжванне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. перабудбуваць; 2. воен, перастрбй- ваць; 3. муз., радио перастрбйваць; (о музыкальных инструментах - ещё) пераналаджваць; -ТЬСЯ 1. пера- будбувацца; 2. воен, перастрбйва- цца; 3. радио перастрбйвацца; 4. страд, перабудбувацца; перастрбй- вацца; пераладжвацца; см. пере- страивать. ПЕРЕСТРАХбв//АННЫЙ пера- страхаваны; -АТЬ сов. перастра- хаваць; -АТЬСЯ прям., перен. пера- страхавацца; -КА ж 1. (действие) перастрахбука, -га ж; (неоконч. дей- ствие) перастрахбуванне, -ння ср; 2. перен. разг, перастрахбука, -га ж; -ЩЙК разг, перастрахбушчык, -ка м; -ЩИЦА перастрахбушчыца, -цы ж, -ЫВАНИЕ перастрахбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. пера- страхбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, перастрахбувацца. ПЕРЕСТРЁЛ//ИВАНИЕ 1. стра- лянне, -ння ср; 2. перастрэльванне, -ння ср; 3. расстрэльванне, -ння ср; см. перестреливать; -ИВАТЬ несов. 1. (всех, многих) страляць; 2. (ещё 261
раз) перастрэльваць; 3. (расходо- вать стрельбой) разг, расстрб- льваць; -ИВАТЬСЯ 1. (обменива- ться выстрелами) перастрбльвацца; 2. страд, страляцца, перастрбльва- цца; расстрэльвацца; см. пере- стреливать; -КА прям., перен. уст. перастрэлка, -Ki ж; -ЯННЫЙ 1. пастраляны, перастраляны; 2. пера- страляны; 3. расстралйны, пера- страляны; см. перестрелять; -ЙТЬ сов. 1. (всех, многих) пастраляць, пе- растралАць; 2. (ещё раз) пера- страляць; 3. (израсходовать стрель- бой) разг, расстралАць, пера- страляць; -ять все патроны пера- стралАць (расстраляць) усе па- троны. ПЕРЕСТРОЕНИЕ воен. пера- страённе, -ння ср. ПЕРЕСТР6//ЕННЫЙ 1. прям., пе- рен. перабудаваны; 2. воен, пера- стрбены; 3. муз., радио перастрб- ены; (о музыкальных инструментах) пераладжаны; -ИТЬ сов. 1. (по- строить заново) перабудаваць; -иль здание перабудаваць будынак; -йть систему дежурства перабудаваць сютэму дзяжурства; -йть работу пе- рабудаваць работу (працу); 2. воен. перастрбщь; -йть колонну пера- стрб1ць калбну; 3. муз., радио пера- стрбщь; (о музыкальных инструмен- тах - ещё) пераладзщь; -йть приё- мник на короткие волны пера- стрбщь приёмное на карбтюя хвал!; -йть гитару перастрбщь (пе- раладзщь) птару; -ИТЬСЯ 1. (изме- нить направление, порядок и т.п. своей работы) перабудавацца; 2. воен, перастрбщца; рота быстро -илась рота хутка перастрбшася; 3. радио перастрбщца; -иться на другую волну перастрбщца на шшую хвалю; -ЙКА 1. перабудова, -вы ж; 2. воен, перастрбйка, -id ж\ 3. муз., радио перастрбйка, -Ki ж. ПЕРЕСТУК перастук, -ку м. ПЕРЕСТ^К//ИВАНИЕ перастук- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. перастукваць; -ИВА- ТЬСЯ несов. пераст^квацца; -НУ- ТЬСЯ сов. перастукнуцца. ПЕРЕСЪЁМКА ж пераздымка, -Ki ж, пераздыманне, -ння ср. ПЕРЕСЫЛА//НИ£ перасылашю, -ння ср; -ТЬ несов. перасылаць; -ТЬСЯ возвр., страд, перасылАцца. ПЕРЕСЫЛ//КА ж перасылка, -Ki ж, перасыланне, -ння ср; -ОЧ- НЫЙ перасылачны. ПЕРЕСЫЛЬНЫЙ перасыльны; п. пункт перасыльны пункт. ПЕРЕТЕЛЕГРАФЙРОВАТЬ 1. сов. пзратэлеграфаваць; 2. несов. пера- тэлеграфбуваць. ПЕРЕТЙ//ГИВАНИЕ перацягван- не, -ння ср; -ГИВАТЬ несов. в разн. знач. перацАгваць; -гивать на свой сторону перацАгваць на свой бок; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, перацяг- вацца; -ЖКА ж перацягванне, -ння ср, перацАжка, -id ж; -ЖНбЙ пе- рацяжны; -НУТЫЙ перацягнуты; -Н^ЧЪ сов. в разн. знач. перацяг- нуць; -Н^ТЬСЯ перацягнуцца. ПЕРЕУБЕ//ДЙТЪ сов. пераканаць (у шшым); -ДИТЬСЯ пераканацца (у /шшым); -ЖДАТЬ несов. пе- ракбнваць (у шшым); -ЖДАТЬСЯ возвр., страд, перакбнвацца (у !н- шым); -ЖДЁННЫЙ перакананы (у шшым). ПЕРЕУТОМ//ЙТЬ сов. перата- мщь; -ЙТЬСЯ ператам1цца; -ЛЁ- НИЕ ператамлённе, -ння ср; -ЛЁННОСТЬ ператбмленасць, -ni ж; г -ЛЁННЫЙ ператбмлены; -ЛЯТЬ несов. ператамляць; -ЛЯТЬ- СЯ возвр., страд, ператамляцца. ПЕРЕУЧ//ЕСТЬ сов. 1. (векселя) перадыскантаваць; 2. (о товарах и т.п.) зрабщь перападлпс, перапад- л!чыць; (сделать инвентаризацию) швентарызаваць; -ЁТ м 1. (вексе- лей) перадыскантаванне, -ння ср; 2. (товаров и т.п.) перападлпс, -ку м; (инвентаризация) швентарызацыя, -цы! ж; ~ёт товаров перападлпс (швентарызацыя) тавара?; магазйн закрыт на -ёт магазш зачынены на перападлпс; 3. (перерегистрация) пе- раучбт, -ту м; перарэпстрацыя, -цы! ж; -ёт военнообязанных пера^чбт (перарэпстрацыя) ваеннаабавяза- 262
ных; -ЁТНЫЙ 1. (относящийся к переучёту векселей) перадыскбн- тны; -ётная операция перады- скбнтная аперацыя; 2. (относящий- ся к переучёту товаров) перапад- лпсбвы; (инвентаризационный) ш- вентарызацыйны; 3. (относящийся к перерегистрации) пера^чотны; пера- рэпстрацыйны. ПЕРЕ^ЧИВА/уНИЕ перавучван- не, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. перавучваць; см. переучить; -ТЬСЯ возвр., страд, перавучвацца. ПЕРЕУЧИТЬ сов. в разн. знач. пе- равучыць; п. всех солдат пера- вучыць ycix салдатау; -СЯ пераву- чыцца. ПЕРЕФОРМИР//ОвАнИЕ пера- фаркправанне, -ння ср; -бВАН- НЫЙ перафаршраваны; -ОВАТЬ сов. перафаркправаць; -ОВАТЬСЯ перафаркправацца; ~6ВКА ж пера- фаркпрбука, -Ki ж, перафарьпра- ванне, -ння ср; -бвЫВАНИЕ пе- рафаркпрбуванне, -ння ср; -бВЫ- ВАТЬ несов. перафаркпроуваць; ~6ВЫВАТЬСЯ возвр., страд, пера- фаркпрдувацца. ПЕРЕХВАТ м 1. (действие) пе- рахопл1ванне, -ння ср, перахватван- не, -ння ср; перахват, -ту м; п. во- здушных целей перахбплгванне (пе- рахватванне, перахват) паветраных цэляу; п. ракет перахбплгванне (пе- рахватванне, перахват) ракет; 2. (су- женное вокруг чегр-л. место) разг. перахват, -ту м; -АТЬ сов. разг, пе- рахапаць, перахватаць; -ИТЬ сов. в разн. знач. перахатць, перахващць; (перенять) пераняць; -йть комму- никации противника воен, пера- хапщь (перахващць) камунпсацъи пращунжа; -йть гонцов перахапщь (перахващць, пераняць) ганцбу. ПЕРЕХИТРЁННЫЙ перахгтраны. ПЕРЕХИТР//ИТЬ сов. nepaxiT- рыць; -ЯТЬ несов. перахгграць, пе- рахггрбуваць. ПЕРЕХбД в разн. знач. перахбд, -ду м; п. через поле перахбд цёраз поле; п. в наступление перахбд у насту- пление; п. морем перахбд мбрам; в двух -ах от крепости у двух пе- рахбдах ад крэпасщ; пойти по -ам пайсщ па перахбдах; п. на по- ражение перахбд на паражбнне; подземный п. падзёмны перахбд; суточный п. сугачны перахбд. ПЕРЕХбд//НОСТЬ перахб^насць, -щ ж; -НЫЙ перахбдны; -ЯШИН 1. прич. як! (што) перахбдзщь; 2. прил. перахбдны; -ящее знамя пе- рахбдны сцяг. перехор//Ан ИВАТЬ несов. пе- рахбуваць; -бНЕННЫЙ пераха- ваны; -ОНИТЬ сов. перахаваць. ПЕРЕЦЕПИТЬ сов. перачапщь. ПЕРЕЦЁИ//КА ж спец, перачэпка, -Ki ж; перачэпл!ванне, -ння ср; -ЛЕННЫЙ перачэплены; -ЛЙТЬ несов. перачэгипваць; -ЛЙТЬСЯ страд, перачэшпвацца. ПЕРЕЧЕНЬ пералпс, -ку м; п. до- кументов перал1к дакументау. ПЕРЕЧЕРТИТЬ сов. 1. (всё, многое) перачарцщь, пачарцщь; 2. (заново) перачарцщь; п. план перачарцщь план; п. на кальку перачарцщь на кальку. ПЕРЕЧЁРЧ//ЕННЫЙ 1. перачэр- чаны, пачэрчаны; 2. перачэрчаны; см. перечертить; -ИВАНИЕ пе- рачэрчванне, -ння ср; см. пере- черчивать 2; -ИВАТЬ несов. 1. (всё, многое) чарцщь; 2. (заново) пера- чэрчваць; см. перечертить; -ИВА- ТЬСЯ страд. 1. чарщцца; 2. пе- рачэрчвацца; см. перечерчивать. ПЕРЕЧИСЛЕНИЕ ср 1. (действие) ператэнне, -ння ср; 2. бухг, пера- л!чэнне, -ння ср; 3. (перечень) пе- ралпс, -ку м. ПЕРЕЧЙСЛ//ЕННЫЙ 1. перал!- чаны; I., перавёдзены; см. перечйс- лить; -ЙТЕЛЬНОСТЬ перагичаль- насць, -щ ж; -ИТЕЛЬНЫЙ пера- л!чальны; -ИТЬ сов. 1. пepaлiчыць; 2. (назначить в другое место) офиц. перавёсщ; см. перечислять; -ИТЬ- СЯ перавёсщся; -ЙТЬ несов. 1. пе- ралнваць, перал!чаць; -ять при- сутствующих перашчваць (пера- л!чаць) прысутных; -ять деньги на текущий счёт фин. перал!чваць (пе- рал1чаць) грбшы на бяг^чы рахунак; 263
2. (назначать в другое место) офиц. перавбдзщь; -ять в запас перавб- дзщь у запас; -ЯТЬСЯ 1. (к пере- числиться) перавбдзщца; 2. страд. пералхчвацца, перал!чацца; пера- вбдзщца; см. перечислять. ПЕРЕШЕЕК перашыек, -шыйка м. ПЕРЕШНУРбВ//АННЫЙ 1. пе- рашнураваны, пашнураваны; 2. пе- рашнураваны; см. перешнуровать; -АТЬ сов. 1. (всё, многое) перашну- раваць, пашнураваць; 2. (заново) перашнураваць; -КА ж перашну- рбука, -id ж, перашнурбуванне, -ння ср, см. перешнуровывать 2; -ЫВАНИЕ перашнуроуванне, -ння ср, см. перешнуровывать 2; -ЫВАТЬ несов. 1. (все, многое) шнураваць; 2. (заново) перашнурбуваць; -ЫВА- ТЬСЯ страд. 1. шнуравацца; 2. пе- рашнурбувацца; см. перешнуровы- вать. ПЕРЕШТЕМПЕЛ//ЁВАННЫЙ 1. пераштэмпеляваны, паштэмпеля- ваны; 2. пераштэмпеляваны; см. пе- рештемпелевать; -ЕВАТЬ сов. 1. (всё, многое) пепраштэмпеляваць, паштэмпеляваць; 2. (заново) пера- штэмпеляваць; -ЁВЫВАТЬ несов. 1. (всё, многое) штэмпеляваць; 2. (заново) пераштэмпелёуваць; -ЁВЫВАТЬСЯ страд. 1. штэмпе- лявацца; 2. пераштэмпелёувацца; см. перештемпелёвывать. ПЕРИГЕЙ астр, перыгей, -гея м. ПЕРИГЁЛИЙ астр, перыгелш, -л!я м. ПЕРИМЕТР мат. периметр, -ра м; -АЛЬНЫЙ периметральны; -аль- ная застройка городских кварталов периметральная забудбва гарадсюх кварталау. ПЕРИОД в разн. знач. перняд, -ду м; п. войны перыяд вайнн; п. пе- рвичной реакции лучевой болезни перыяд першаснай рэакцьи прамя- нёвай хварббы; п. полуочищёния перыяд пауачышчэння; п. полура- спада перыяд паураспаду; п. скрытного действия перыяд скрит- нага дзеяння; инкубационный п. шкубацыйны перыяд; начальный п. войны пачаткбвы перыяд вайны; скрытый п. скрыты перыяд; -ИЗА- ЦИЯ перыядызйцыя, -цьп ж; -иза- ция войны перыядызацыя вайны. ПЕРИбД//ИКД собир. разг, перыё- дыка, -Ki ж\ -ИЧЕСКИ нареч. пе- рыядычна; -ЙЧЕСКИЙ перыядыч- ны; -йческая система элементов хим. пернядычная сгстэма элемен- тау; -йческая дробь мат. перы- яднчны Дроб; -ЙЧНО нареч. перы- яднчна; -ИЧНОСТЬ перыяднч- насць, -щ ж', -ЙЧНЫИ перы- яд ычны. ПЕРИСкбп перыскбп, -па м; зе- ркальный п. люстраны перыскбп; ночной п. начни перыскбп; приз- менный п. прнзменнн перыскбп; -ИЧЕСКИЙ перыскашчны; -йче- ские приборы наблюдения перы- скашчныя приборы наз!рання; -НЫЙ перыскбпны; -ное положе- ние подводной лбдки перыскбпнае станбвштча падвбднай лодкь ПЁРИСТО-КУЧЕВбЙ пёрыста- кучавы. ПЕРИСТОЛбиАСТНЫЙ перы- сталбпасцевы. ПЕРИСТОРАЗДЕЛЬНЫЙ перы- стараздзёльны. ПЕРИСТОРАССЕЧЁННЫЙ пе- рыстарассёчаны. ПЕРИСТОСЛбЖНЫЙ перыста- складаны. ПЁРИСТ//ЫЙ пёрысты; -ые обла- ка пёрыстыя воблака. ПЕРИЦЕНТР перыцэнтр, -ра м. ПЕРЛ6В//КА ж разг, йчныя кру- пы; обл. панцак, -ку м; обл. груца, -цы ж; -ЫЙ ячны; -ый суп ячны крупное (суп); панцак; -ая каша ячная каша; груца; -ая крупа ячныя крупы; панцак, груца. ПЕРНАЧ ист. (оружие) пярнач, род. пернача м. ПЕРПЕНДИКУЛЯР мат. пер- пендикуляр, -ра м; -НО нареч. пер- пендикулярна; -НОСТЬ перпен- дыкулярнасць, -щ ж\ -НЫЙ пер- пендикулярны. ПЕРРбн ж.-д. перон, -на м\ -ный пербнны. ПЕРСОНАЛ персанал, -лу м. 264
ПЕРСОНАЛБН//О нареч. персо- нальна; (лично) асайста; -ЫЙ пер- сональны; асайсты. ПЕРФОКАРТ//А перфокарта, -ты жг, -ОЧНЫЙ перфокАрточны. ПЕРФОЛЁНТ//А перфастужка, -Ki жг, -ОЧНЫЙ перфаст^жачны. ПЕРФОПРИСТАВКА перфапры- стаука, -Ki жг, кассовые аппараты с -ми касавыя апараты з перфапры- стаукамъ ПЕРФОРАТОР техн, перфора- тор, -ра м; -АтОРЩИК перфа- рАтаршчык, -ка м; -АЦИ6ННЫЙ перфарацыйны; -ацибнная кАрта перфарацыйная карта; -ацибнная лАнта перфарацыйная стужка; -АЦИЯ перфарацыя, -цьп жг, -ИРОВАНИЕ перфаравАнне, -ння ср: -ЙРОВАННЫИ перфараваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. перфа- раваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, перфаравАцца. перчАт//ка пальчатка, -Ki жг, двупалые -ки двухпалыя пальчАтю; защитные -кн ахбуныя пальчатю; резиновые -ки рызшавыя (хумавыя, хумбвыя) пальчАтю; -ОЧНИК па- льчатачшк, -ка м; -ОЧНИЦА па- льчатшца, -цы жг, -ОЧНЫЙ хха- льчаткавы. ПЕСКОД^ТШ//ЫЙ техн, песка- дууны; -ая машина пескадууная машына. ПЕСКОМЁТ техн, пескамёт, -та м. ПЕСКОСТРЗГЙНЫЙ техн, песка- струменны. ПЕСКОУКРЕП/ДГПЛЬНЫЙ, -ЛЯ- ЮЩИЙ пескаУмацавАльны. ПЁСНЯ песня, -Hi ж; военная п. ваенная песня; солдатская п. са- лдАцкая песня; строевая п. страявАя песня. ПЕС//6К 1. (о почве) пясбк, -ску м; гравийный п. жв!рбвы пясбк; летучий п. лятучы пясбк; плывучий п. плывучы пясбк; сыпучий п. сып^чы пясбк; 2. мн. (простран- ства, покрытые песком) пяск!, -кбу ед. нет; 3. (сахар) разг, пясбк, -к£ м; сахарный п. цукар-пясбк (пескавы цукар). ПЕСбчН//ИЦА в разн. знач. пя- сбчнща, -цы экг^ -ЫЙ в разн., знач. пясбчны; -ые осы зоол. пясбчныя вбсы; -ые ванны пясбчныя ванны; -ые часы пясбчны гадзшшк; -ое пирожное пясбчнае шрбжнае. ПЕСЧАНИ//К геол. пясчАнпс, -ку м; -КОВЫЙ пясчАнжавы; -СТОСТЬ пескаватасць, -щ экг, -СТЫЙ пескавАты. ПЕСЧАНО-ГЛЙНИСТЫЙ пясчА- на-глппсты. ПЕСЧАНЫЙ пясчАны. ПЕСЧИНКА пясчынка, -ю ж. ПЕТАРД//А петарда., -ды ж; -НЫЙ петардавы, петардны. ПЕТЛЙ//ЦА пятлща, -цы ж; -ЧКА уменыи. пятлнка, -Ki жг, -ЧНЫЙ ПЯТЛ1ЧНЫ. ПЁТЛ//Я ж 1. пятля, -л1 ж, мн. пётлг, -ляу; мёртвая п. мёртвая пя- тля; {затяжная) зашмарга, -п жг, сложить ~ю зрайць пятлю; завязать -ей завязаць пятлёй (зашмаргай); 2. (дверная, оконная и т. п.) завеса, -сы жг, дверь соскочила с йётель дзверы саскочьип з завес; 3. (для пу- говицы) прарбшак, -шка м; (для крючка) гафтачка, -Ki ж; 4, (в вяза- нии) вбчка,-ка ср; спустить ~ю спу- сцщь вбчка; 5. (силок) сию, -ла ср; 6. перен. пятлй, -л1 ж; описать -ю ашсаць пятлю; делать ~ю рабщь пя- тлю. ПЕХ6Т//А пяхбта, -ты жг, во- зд^тпно-десангная п. паветрана- дэсантная пяхбта; крылатая п. крылбтая пяхбта; легкая п. лёгкая пяхбта; механизированная п. ме- хантваная пяхбта; морская п. мор- ская пяхбта; моторизованная п. ма- тарызаваная пяхота;, -ИНЕЦ пе- хацшец, -нца м; -ЙНСКИЙ пе- хацшсю; -НЫЙ пяхбтны. ПЕЧАТА//НИЕ 1. друкавАнне, -ння ср; 2. фото пячАтанне, -ння ср; -ННЫЙ прич., -НЫЙ прил. 1. друкавАны; 2. фото пячАтны; -ТЬ несов. 1. друкавАць; 2. фото пячатаць; -ТЬСЯ 1. (помещать свои произведения в печати) друкавАцца; 265
2. страд, друкавацца; пячагацца; см. печатать. ПЕЧАТКА ж 1. (печать) пячАтка, -Ki ж; 2. (кусок мыла с клеймом) брусок, -ска м; п. мыла брусок мыла. ПЕЧАТ//НИК тип. прукяр, -ра м; -НО нареч. у друку; праз друк; -НЫЙ 1. (для печатания) дру- кАрсю; -ный цех друкарсю цэх; -ное дело друкАрская спрАва; -ный станок друкарсю станбк; 2. (напеча- танный) друкаваны; -ная буква друкаваная лггара; -ное слово дру- каванае слова; -ный лист друка- вАны аркуш; читать только по -ному чытАць толью друкаванае; 3. (тиснённый) пячАтаны. ПЕЧАт//Ь I ж 1. (штамп, печа- тка) пячатка, -Ki ж; пячАць, -щ ж\ государственная печать дзяржауная пячаць; гербовая печать гёрбавая пячатка; печать учреждения пячатка Остановы; с приложением -и з пры- кладаннем пячАтю; сургучная пе- чать сургучная пячатка; удостове- рить подпись ~ыо засвёдчыць пбдшс пячАткай; 2. перен. мн. нет пячатка, -Ki ж; пячаць, -щ ж; (отпечаток) адбггак, -тка м\ носйть печать чего- либо насщь адбггак чаго-нёбудзь; быть отмеченным ~ыо чегб-либо быць адзначаным пячаццю (мець на сабе адбггак) чаго-нёбудзь; на- кладывать печать перен. накладаць пячаць, адбггак. ПЕЧАТ//Б II ж (пресса, печатание, шрифт) друк, род. друку м; пери- одическая п. перыядычны друк; по- явиться в -и паявщца (з’явщца) у друку; работники -и работниц друку; отдать книгу в п. аддАць кш- гу у друк; монография ещё в -и ма- награфгя яшчэ у друку; свобода -и свабода Друку; военная п. ваённы (вайскбвы) друк. ПЙЧ//КА печ, род. пёчы ж; (гол- ландка) грубка, -Ki ж; пёчка, -id ж; -НИК ПЯЧН1К, род. печшка м; муляр, -ра м; -НбЙ пячны; -ная труба кбмш. ПЕШИЙ 1. прил. в разн. знач. пё- шы; п. строй пёшы строй; 2. сущ. пёшы, -шага м; п. конному не то- варищ погов. пёшы кбннаму не тавАрыш; пёшим ходом пяшкбм, пе- хатбй. ПЕШКбм нареч. пехатбй, пяш- кбм, пёшю. ПИКА шка, -Ki ж; уст. дзща, -ды ж; п. отббйного молотка пгка адббйнага малаткА. ПИКЁТ воен., полит, пгкёт, -та м; передовой п. перадавы ткёт; п. рабочих шкет рабочих; ~ы заба- стовщиков пгкёты забастбушчыкау. ПИКЕТЙРОВА//НИЕ гакетавАн- не, -ння ср; -ТЬ несов. пгкетаваць; -ТЬСЯ страд, пшетавацца. ПИКИРОВАНИЕ ав. ппараванне, -ння ср. ПИКИРОВАТЬ сов. и несов. ав. шкграваць. ПИКИРбВЩИК ав. разг, шю- рбушчык, -ка м. ПИКИРУЮЩИЙ прил. ав. тюру- ючы; п. бомбардирбвщик шкгруючы бамбардз1роушчык. ПИКРЙНОВ//ЫЙ: -ая кислота шкрынавая юслатА. ПИЛА 1. пшА, -лы ж; механиче- ская п. мехашчная пшА; мотбрная п. матерная шла; поперечная п. па- пярбчная тлА; ручная п. ручная шла; циркулярная п. циркулярная голА; 2. перен. прост. шлА, -лы ж. ПИЛЕННЫЙ тлаваны, рэзаны. ПИЛЙТЬ несов. 1. тлавАць, рэ- заць; 2. перен. шлаваць; -СЯ возвр., страд. тлавАцца, рэзацца. ПЙЛКА ж 1. (действие) галаванне, -ння ср, галбука, -Ki ж; рбзанне, -ння ср, рэзка, -Ki ж; 2. (инстру- мент) гплка, -Ki ж. ПИЛбТ галбт, -та м; -АЖ ав. ni- латаж, -жу м; высший -Аж най- вышбйшы шлатаж; простой -аж прбсты питатаж; сложный -аж складАны гплатаж.. пилотАжно-навигацийн- Н//ЫЙ голатАжна-навшацыйны; -ые приббры пшатАжна-навь гацыйныя прыбдры; п. комплекс тлатАжна-навшацыйны кбмплекс. 266
ПИЛОТАЖНЫЙ шлатАжны. ПИЛОТЙР//ОВАНИЕ галатавАн- не, -ння ср; -ОВАТЬ несов. гала- тавАць; -ОВАТЬСЯ страд, гала- тавАцца; -УЕМЫЙ пшат^емы. ПИЛбтКА галбтка, -Ki ж. пилбтский тлбцкь ПИЛОМАТЕРИАЛ пшаматэрыял, -лу м. ПИНЦЕТ пшцэт, -та м. ПИПЕТКА галетка, -Ki ж. ПИРАМЙД//А в, разн. знач. гара- мща, -ды ж, -АЛЬНЫЙ nipawi- дальны; -КА умении, пфамщка, -Ki ж, -НЫЙ гарамтдны. ПИРАТ пфАт, -та jw; -ский nip&UKi; -СТВО шр&цгва, -ва ф. ПИРОГЁЛЬ воен, шраг&ль, -лю м. ПИРОКСИЛЙН хим. гараксипн, -ну м; -ОВЫЙ траксшшавы. ПИРОПАТРбн воен, пфапатрбн, -нале. ПИРОСКбп физ. гараскбп, -па м. ПИРОТЁХН//ИК пфатбхнпс,^ -ка м; -ИКА гаратэхнжа, -Ki ж, -ЙЧЕ- СКИЙ гаратэхшчны; -ические со- ставы гаратэхгачныя саставы. ПИРОЭЛЕКТРИЧЕСТВО ср физ. пфаэлектрычнасць, -щ ж. ПИРС мор. nipc, род. гарса м. ПЙСАРЬ гасар, -ра м; ажурный п. дзяжурны пюар; ротный п. рбтны гасар. ПИСТОЛЕТ тсталёт, -та лг, п. Макарова (ПМ) тсталёт МакАрава (ПМ); автоматический п. аута- матычны пюталёт; автоматический п. Стечкина (АПС) аутаматычны шеталёт Сцёчкша (АПС); боевой п. баявы гасталёт; газобаллонный п. газабалбнны гасталёт; пневматиче- ский п. пнеуматычны гасталёт; са- мозарядный п. самазарАдны гаста- лёт; сигнальный п. ейлальны шеталёт; спортивный п. спаргыуны тсталёт; 0 держать хвост -ом трымаць хвост гасталётам; -ный гасталётйы. ПИСТОЛЁТ-ПУЛЕМЁТ шеталёт- кулямёт, -та м. ПИСТблЬ ЯГ (оружие) уст. ni- стбля, -л! ж. ПИСТбн в разн. знач. гастбн, -на м; -КА разг, гастанбука, -Ki ж; -НЫЙ гастбнны. ПЙСЧ//ИЙ гасчы; -ая бумага гасчая папёра. ПЙСБМЕНН//О нареч. гасьмбва; -ОСТЬ ж в разн. знач. гасьмен- наспь, -щ ж, гасьмёнства, -ва ср; -ЫИ гасьмбвы; -ый знак гасьмбвы знак; -ый ответ гасьмбвы адказ; -ые принадлежности гасьмбвыя прылады; -ый прибор гасьмбвы прыббр; -ая работа гасьмбвая ра- бота; -ый стол гасьмбвы стол; -ый экзамен гасьмбвы экзамен; в -ой форме у гасьмбвай фбрме. ПИСЬ//Мб ср (почтовое отправле- ние) гасьмб, -ма ср; лют, род. лгстА м; получить п. атрымаць гасьмб (лют); заказное п. заказнбе гасьмб (заказнй лют); открытое п. па- штбука; (в газете) адкрытае гасьмб; рекомендательное п. рэкаменда- цыйнае гасьмб. ПИСЬМОНбСЕЦ пюьманбеец, -сца лг, паштальён, -на м. письмосортир6вочн//ый гасьмасартавАльны; -ые машйны гасьмасартавальныя машины. ПИТАНИЕ ср 1. харчаванне, -ння ср; (кормление) кармлённе, -ння ср; (пища) харч, род. харчу м; общёст- венное п. грамАдскае харчавАнне; искусственное п. штучнае хар- чаванне (кармлённе); усиленное п. палёпшанае харчавАнне (палёп- шаны харч); 2. физиол., биол. жыУ- лённе, -ння ср; харчавАнне, -ння ср; (усвоение) засваённе, -ння ср; у бо- льного плохое п. у хвбрага дрэннае засваённе (ёжы); 3. техн., воен. сшкавАнне, -ння ср; (снабжение) за- беспячэнне, -ння ср; п. котлА водбй забеспячэнне катла вадбй; п. для радиоприёмника ешкаванне для радыёпрыёмгака; п. патронами воен. забеспячэнне патрбнам^ беспере- ббйное п. беспераббйнае забес- пячбнне. 267
ПИТАТЕЛЬ м техн, ситкавальнж, -ка ле, сшкавальны клапан; -НОСТЬ пажыунасць, -щ ж; -ность пищи пажыунасць ёжы; -НЫЙ 1. пажыуны; -ное вещество пажыунае рэчыва; -ное блюдо па- жыуная страва; -ная почва прям, па- жыуная глеба; -ные соки пажыуныя сою; -ная среда прям., перен. па- жыунае асярбддзе; 2. техн, ситка- вальны; -ная станция ситкавальная станцыя; -ный клапан сшкавальны клапан; ситкавальнис; -ный насос сшкавальная пбмпа; 3. (относящий- ся к кормлению)'харчаъалъны; -ный пункт харчавальны пункт, пункт харчавання. ПИТЬЕВ//6Й штны; -ая вода пггная вада. ПЙШУЩ//ИЙ 1. прич. як! (пгго) п!ша; як! (што) малюе; 2. прил. шшучы; -ая машинка шшучая машынка. ПЙЩ//А ж 1. ежа, -жы ж; (съе- стные припасы) харч, род. харчу м; (корм) корм, род. корму л<; (куша- нье) страва, -вы ж; яда, род. яды ж; (питание) харчаванне, -ння ср; здоровая п. здарбвая ежа; лёгкая п. лёгкая ежа; мясная п. мясная ёжа; мясны харч; п. животных корм жы- вёл; горячая п. гарачая страва; п. н питьё яда i шццё; пригодный для -и прыгбдны для яды; употреблять в -у ёсщ, ужываць як ёжу (для яды); 2. (вещества, питающие организм) пажытак, -тку м; п. растений пажы- так раслш; 3. перен. пажытак, -тку м, пажыва, -вы ж; духовная п. духбуны пажытак; п. для ума па- жытак для рбзуму; давать -у чему- либо даваць пажыву чаму-нёбудзь. ПИЩАЛЬ ж 1. воен. ист. шшчаль, -л! ж; 2. муз. пштчык, -ка м, дуда- чка, -Ki ж. ПИЩЕБЛбк харчаблбк, -ка м. ПИЩЕВбЙ харчбвы. ПЛАВ: на плаву спец, на плаву. плАва//ние в разн. знач. плаван- ие, -ння ср; школа -ния школа плавания; п. сажёнками плавание на сажбнках; п. брассом плавание брасам; п. кролем плавание кролем; каботажное п. кабатажнае пла- вание; дальнее п. далёкае плавание; кругосвётное п. кругасвётнае пла- вание; -ТЕЛЬНЫЙ плавальны; -ТЬ несов. в разн. знач. плаваць; -ть в море плаваць у моры; дерево -ет дрэва плавае; -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) плавае; 2. прил. плаваю- чы; -ющий танк плаваючы танк; -ющие машины плаваючыя машы- ны; 3. сущ. плывёц, род. плыуца м. ПЛАВБАЗА плаубаза, -зы ж. ПЛАВЕНЬ техн, плавень, род. плауня м. ПЛАВИТЬ несов. техн, плавщь. ПЛАВК//ИЙ roiayxi; -ОСТЬ плау- касць, -щ ж. ПЛАВЛЕНИЕ плаулённе, -ння ср. ПЛАВЛЕН//НЫЙ прич., -ЫЙ прил. плаулены. ПЛАВНИ (заросли) плаун!, -няу, ед. нет. плАвно нареч. плауна. ПЛАВН//ОСТЬ плаУнасць, -ni ж; -ЫЙ плауны. ПЛАВСОСТАВ плаусастау, -таву м. ПЛАВУЧ//ЕСТБ плывучасць, -щ ж; п. корабля плывучасць карабля; -ЙЙ в разн. знач. плывучы; -ая база плывучая база; -ая батарёя плывучая батарэя; -ие средства плывучыя србдю; -ий тыл плывучы тыл. ПЛАКАТ плакат, -та м. ШЬШЕГАСЙТЕЛЬ спец, полымя- гасшьшк, -ка м, полымягасщель, -ля м. ПЛАМЕН//£гЬ несов. в разн. знач. палымнёць; (гореть) гарэць; (пы- лать) палаць; -ЁЮЩИИ 1. прич. як! (што) палымнёе; як! (што) гарыць; як! (што) палае; см. пла- мен//ёть; 2. прил. палымнёючы; (огненный) аплеты; {пламенный) па- лымяны; -ИСТЫИ палымяшеты; (огненный) аплеты. ПЛАмЕНН//О нареч. палымяна; (горячо) гбрача; (пылко) палка; (с пылом) з запалам; -ОСТЬ па- лымянасць, -щ ж; палкасць, -щ ж; 268
~ЫЙ 1. уст. (ярко гонящий, пылаю- щий) палымяны, агшсты; ~ый ко- стёр палымянае вбгнппча; 2. перен. (жаркий, горящий) гарачы; ~ое ды- хание гарачае дыхание; 3. перен. (пылкий, страстный) палымяны, палю, гарачы; ~ый трибун палымя- ны трыбун; ~ая любовь гарачае (палкае) каханне; ~ый привет га- рачае прывпанне; 4. (цвета пла- мени) палымяны, агшсты; ~ый за- кат солнца палымяны (агшсты) захад ебнца; 5. ~ая печь техн, пблы- мная печ. ПЛАН в разн. знач. план, род. плана м; п. боевой н политической под- готовки план баявой i палггычнай падрыхтбую; п. взаимодействия план узаемадзёяння; п. гражданской обороны план грамадзянскай аба- рбны; п. «молниеносной войны» план «маланкавай вайны» п. операции пиан аперацьп; п. про- ведения учения план правядзёння вучэння; п. разведки план развёдю; мобилизационный п. мабывацыйны план; п. оперативной подготовки план аператыунай падрыхтбую; п. противовоздушной обороны план прощпаветранай (супрацьпавётра- най) абарбны; п. тылового обе- спечения план тылавбга забеспя- чэння; п. воинских перевозок план вайскбвых перавбзак; задний п. задш план; строить ~ы стрбщь планы; расстроить ~ы расстрбщь планы; на первом ~е на пёршым плане; ~ы обеспечения военных действий планы забеспячэння ва- ённых дзёянняу. ПЛАНЁР ав. планёр, -ра м; десантный п. дэсантны планёр. ПЛАНЕРЙ//ЗМ ав. планерызм, -му м; ~СТ планерыст, -та лг; -СТКА планерыстка, -ю ж. ПЛАНЁРНЫЙ ав. планёрны; п. поезд планёрны поезд. ПЛАНЕРОДРбМ ав. плйнерадрбм, -ма м. ПЛАНИРОВАНИЕ I ав. плашра- ванне, -ння ср; п. вертолёта плашраванне верталёта. ПЛАНИРОВАНИЕ II 1. (разрабо- тка плана) планаванне, -ння ср; п. боя планаванне бою; п. операции планаванне аперацьй; 2. (распреде- ление, разметка на местности) плашраванне, -ння ср. ПЛАНЙРОВАННЫЙ 1. планава- ны; 2. плашраваны; см. планировать II. ПЛАНИРОВАТЬ I несов. ав. пла- шраваць. ПЛАНИРОВАТЬ II несов. 1. (разра- батывать план) планавАць; 2. (рас- пределять, размечать на местности) плашраваць. ПЛАНЙР//ОВАТЬСЯ несов. страд. 1. планавацца; 2. плашравацца; см. планировать II; ~6вКА ж 1. пла- наванне, -ння ср, плашрбука, -xi ж; 2. плашраванне, -ння ср; пла- шрбука, -клж; см. планировать II; -ОВОЧНЫЙ плашррвачны; ~6в- ЩИК плашрбушчык, -ка м; ~6в- ЩИЦА плашрбушчыца, -цы ж. ПЛАНИРУЮЩИЙ: п. спуск ав. плашруючы спуск. ПЛАНКА планка, -ю ж; лшггва, -вы ж; запорная п. запорная планка; ограничительная п. абме- жавальная планка; орденская п. брдэнская планка; прижимная п. прыщекная планка; прицельная п. прыцэльная планка; соединитель- ная п. злучальная планка; стопо- рная п. стопарная планка. плАново-оргднизАцибнный планава-аргашзацыйны. ПЛАНОВОСТЬ планавасць, -щ ж. ПЛАНОВО-ФИНАНСОВЫЙ пла- нава-фшансавы. ПЛАНОВО-ХОЗЯЙСТВЕННЫЙ планава-гаспадарчы. ПЛАНОВО-ЭКОНОМЙЧЕСКИЙ планава-эканам!чны. ПЛАНОВ//ЫЙ планавы; ~ая та- блица взаимодействия планавая таб- лица узаемадзеяння; ~ая таблица боя планавая таблща бою; ~ая аэро- фотосъёмка планавая аэрафота- здымка. ПЛАНОМЁРН//О нареч. плана- мёрна; -ОСТЬ планамёрнасць, -щ ж; ~ый планамерны. 269
ПЛАНШЕТ в разн. знач. планшэт, -та огневой п. воен, агнявы план- шет; -ЙСТ планшэтыст, -та м; ~КА планшетка, -id ж; -НЫЙ план- шэтны. ПЛАСТИК (пластическая масса) плАстык, -ку м. ПЛАСТИНЧАТОСТЬ пласцшю- тасць, -щ ж. ПЛАСТИНЧАТЫЙ пласхйнгсты. ПЛАСТЙЧ//ЕСКИЙ в разн. знач. пластичны; -еская масса пластич- ная маса; -еская хирургия пла- стичная xipyprin; -НО нареч. пла- стична; -НОСТЬ пластычнасць, -щ ж; -НЫЙ пластичны. пластмАсс//а (пластйческая мАсса) пластмаса, -сы ж (пластич- ная маса); -ОВЫЙ пластмасавы. ПЛАСТУН воен, пластун, -нА м; -СКИЙ пластунскь ПЛАСТЫ//РНЫЙ пластырны; -РЬ в разн. знач. пластыр; вытя- жной -рь выцяжны плАстыр; под- водить -рь мор. падвбдзщь пластыр; корабельный -рь мор. карабельны пластыр. ПЛАТА 1. плата, -ты ж, заработная п. заработная плата; 2. перен. (воздаяние) адплата, -ты ж\ плата, -ты ж. ПЛАТ//ЁЖ м плацёж, -цяжу м, (плата) плАта, -ты ж; (выплата) выплата, -ты ж, наложенный п. на- кладны плацеж. ПЛАТЁЖН//ЫЙ плацёжны; -ое обязательство плацёжнае абавяза- цельства; -ая ведомость плацёжная ведамасць; п. баланс плацежны балАнс. ПЛАТИН//А плАцша, -ны ж\ -НЫЙ, -ОВЫЙ плащнавы. ПЛАТИТЬ несов. в разн. знач. пла- 1Йць; -СЯ 1. (терпеть, испыты- вать) плацщца; 2. страд, плацщца. ПЛАТН//О нареч. платна; -ОСТЬ платнасць, -ni ж, -ЫЙ плАтны. ПЛАТО геогр. платб нескл., ср. ПЛАТбк м хустка, -Ki ж; носовой п. насавАя х^стачка, насбука. ПЛАТФбРМА прям., перен. плат- форма, -мы ж. плАть//е ср 1. (одежда вообще) адзённе, -ння ср\ адзежа, -жы ж; (верхнее) вбпратка, -ki ж, военное п. вайскбвая вбпратка; штатское п. цывыьная вбпратка; 2. (женское) сукёнка, -ю ж; плАцце, -цця ср. ПЛАТЯН//6Й адзёжны; -ая щётка адзёжная шчбтка. ПЛАФбн в разн. знач. плафон, -на м\ -НЫЙ плафбнны. ПЛАЦ воен, пляц, род. пляца м. ПЛАЦДАРМ воен, плацдарм, -ма м\ п. высадки плацдарм высадю; п. стратегический плацдарм стра- тэпчны. ПЛАЦКАРТ//А ж.-д. плацкарта, -ты ж; -НЫИ плацкартны. ПЛАЦ-ПАРАД воен. уст. плац- парад, -ду м\ -НЫЙ плац- парадны. ПЛАШМЯ нареч. плазам; упасть п. упАсщ плАзам; (навзничь) дагары; (на грудь) нщ, шцма; ударить п. саблей ударыць плазам шабляй. ПЛАЩ плашч, род. плашча м\ не- промокаемый п. непрамакальны плашч; брезентовый п. брызснтавы плашч; защитный п. ахбуны плашч. ПЛАЩЕВбЙ плашчбвы. ПЛАЩ-НАКИДКА плашч-наюдка, -Ki ж. ПЛАЩ-ПАЛАТКА воен, плашч- палатка, -Ki ж. ПЛЕЙЕР радио, техн, плёер, -ра м. ПЛЕН палбн, -ну м, мн. нет; брать в п. браць у палбн; быть (нахо- диться) в плену быць (знахбдз!цца) у палбне; попасть в п. трапщь у палбн. ПЛЕНАРН//ЫЙ пленарны; -ое заседание пленарнае пасяджэнне. ПЛ ЕН//ЁНИЕ ср книжн. 1. (дей- ствие) паланённе, -ння ср, мн. нет; 2. (плен)~ палбн, -ну м, мн. нет; -ЁННЫЙ 1. узяты у палбн; пала- нёны, запалбнены; 2. перен. пала- нёны, запалбнены; (очарованный) зачараваны; (увлечённый) захбпле- ны; -ЙТЬ сов. 1. (взять в плен) уст. узяць у палбн; паланщь, запа- 270
лашць; 2. перен. палашць, запа- лашць; (очаровать) зачараваць; (увлечь) захапщь; -ЙТЬСЯ зача- равацца; (увлечься) захатцца. ПЛЁНК//А ж 1. плёука, -Ki ж; скарынка, -Ki ж; рана затянулась тонкой -ой рана зацягнулася тбнкай плескай; п. льда ледзяная скарынка; 2. перен. (дымка) смута, -п ж; (налёт) налёт, -ту м; 3. плё- нка, -Ki ж; проявить -у фото, кино праявщь плёнку; заснять на -у зняць на плёнку; записать на -у за- шсаць на плёнку. ПЛЁНН//ИК 1. палонны, -нага м; 2. перен. нявбльнпс, -ка м; -ИЦА 1. палбнная, -най ж; поэт. уст. па- ланянка, -Ki ж;о2. перен. нявбльш- ца, -цы ж; ~ЫЙ 1. прил. палонны; 2. сущ. палонны, -нага м. ПЛЁНОЧНЫЙ 1. плёвачны; 2. техн, плёначны; п. аппарат плёна- чны апарат. ПЛЁНУМ плёнум, -ма м. ПЛЁНЧАТЫЙ 1. плёвачны; ска- рынкавы; 2. плёнчаты; см. плёнк//а 1, 3. ПЛЁС плёс, род. плёса м. ПЛЕЧЕВ//6Й анат. плечавы; ~ая кость плечавая косць; п. сустав пле- чавы сустав; п. пояс плечавы пбяс. ПЛЁ//ЧИКИ разг, (вешалка) плёч- Ki, -чак ед. нет; -ЧИКО ср 1. уменыи.-ласк. плячук, род. плечука м; 2. (подкладка в одежде) плячук, род. плечука м; 3. (у сорочки) шлей- ка, -Ki~ ж; -чйстыи плячысты; -ЧНбЙ плячны; -Чб в разн. знач. плячб, -ча ср; правое (левое) -чб вперёд! воен, правде (лёвае) плячб напёрад! на -чб! воен, на плячб! ПЛИ межд. воен. гоп. ПЛИТА в разн. знач. плгга, -ты ж; броневая п. бранявая плгга; опорная п. апбрная плгга; мраморная п. мармурбвая гопта; кухонная п. кухонная плгга. ПЛЙТ//КА в разн. знач. гоптка, -Ki ж; п. шоколада гойтка шакаладу; электрическая п. элекгрычная гопт- ка; -ОВбЙ плггавы. ПЛИТООБРАЗНЫЙ плггападбб- ны. ПЛОВЁЦ плывёц, род. плы^цб м. ПЛОВ^Х/ЕСТЬ плывучасць, -ni ж; п. сУдна плывучасць сУдна; -ИЙ плывучи. ПЛОДООВОЩЕХРАНЙЛИЩЕ гою- даагародншасхбвппча. ПЛОДОХРАНИЛИЩЕ пладасхбвь шча, -шча ср. ПЛбМБА в разн. знач. пломба, -бы ж. ПЛОМБИР//ОВАНИЕ пламб!ра- ванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ пламб1раваны; -ОВАТЬ несов. пламб1раваць; -ОВАТЬСЯ страд. пламб1равацца; -бВКА ж плам- 6ipoyKa, -id ж, пламб!раванне, -ння ср: -бвОЧНЫЙ пламб!равальны; -овщик пламб1рбушчык, -ка м; -6ВЩИЦА пламб1рбушчыца, -цы ж. ПЛбМБОВЫЙ пломбавы. пл6с//кий 1. (о поверхности) roiocKi; (ровный) рбуны; -кая по- верхность плоская павёрхня; -кая зона зенитного огня плоская збна зенпнага аппб; -кая зона по- ражения плоская збна паражбння; -кая печать плоек! друк; 2. (приплю- снутый) пляскаты; (покатый) па- каты; (с низкими краями) плаза- ваты; (неглубокий) неглыббю; (мел- кий) мелю; -кая стопа мед. пля- скатая ступня; 3. перен. тупы; ня- Удалы; (банальный) банальны. ПЛОСКОГ6//РНЫЙ геогр. плас- кагбрны; -РЬЕ пласкагбр’е, -р’я ср. плоскогубцы техн, пласка- губцы, -цау ед. нет. ПЛОСКОДбн//КА пласкадбнка, -Ki ж; -НЫЙ пласкадбнны. ПЛОСКОСТбп//ИЕ ср мед^ пло- скаступнёвасць, -щ ж; -НЫЙ пло- скаступнёвы. ПЛбСКОСТ//Ь 1. (качество, свой- ство) плбскасць, -щ ж; рбунасць, -щ ж; пляскатасць, -ш ж; пака- тасць, -щ ж; плазаватасць, -щ ж; мелката, -ты ж; тупасць, -щ ж; ня- Удаласць, -ni ж, банёльнасць, -щ ж; см. плбс//кий; 2. воен., мат., ав. 271
плоскасць, -щ ж; п. прицеливания плоскасць прыцбльвання; п. сече- ния плоскасць сячэння; п. стрельбы плоскасць стральбы; вертикальная п. вертыкёльная плоскасць; верхняя и нижняя -и биплана верхняя i Н1ЖНЯЯ плоскасщ бшлана; визирная п. в!з1рная плоскасць; горизон- тальная п. гарызантальная плбс- касць; наклонная п. наклонная плоскасць; 3. (сфера, область) пе- рен. плоскасць, -щ ж; рассмотреть вопрос в другой ~и разглёдзець пытанне У шшай плоскасщ; 4. (ба- нальность) банальнасць, -щ ж; (плоская шутка) тупы (банальны) жарт. ПЛОТ м (для сплава, для переправы) плыт, род. плыта м. ПЛОТЙН//А плацша, -ны ж; (за- пруда) гаць, род. гащ ж; водо- заборная п. водазаббрная плацша; деревянная п. дра^ляная плацша; земляная п. землянбя плацша; каменная п. мураваная плацша; -НЫЙ плацшны; гацевы. ПЛбТНИК цясляр, род. цесляра л; цёсля, -л1лг. ПЛбтНИК-БЕТбнЩИК цясляр- бетбншчык, род. цесляра-бетон- шчыка м. ПЛ6ТНИЦК//АЯ сущ. цяслярня, -Hi ж; -ИЙ цяслярскь ПЛ6ТНИЧ//АТЬ несов. цясля- рыць; (быть плотником) быць це- слярбм; (заниматься плотниче- ством) займацца цяслярствам; -ЕСКИЙ цяслярсю; -ЕСТВО ця- слярства, -ва ср; -ИЙ цяслярсю; -НЫЙ цяслярскц цяслярны. ПЛбТН//ОСТЬ 1. шчыльнасць, -ni ж; п. авиационная шчыльнасць aBifln&fHafl; п. артиллерии шчыль- насць артылёрьп; п. бомбового удара шчыльнасць ббмбавага удару; п. воздушного налёта шчыльнасць паветранага налёту; п. грунта шчы- льнасць грунту; п. заграждения шчыльнасць загарбды; п. заражения шчыльнасць заражэння; п. за- ряжания шчыльнасць зараджання; п. застройки шчыльнасць забудбвы; п. зенитных средств шчыльнасць зенггных сродкау; п. минирования шчыльнасць мшдеавання; п. обо- роны шчыльнасць абарбны; п. огня шчыльнасць агню; п. попадания шчыльнасць пападання; п. пора- жения шчыльнасць паражэння; п. потока целей шчыльнасць патоку цэляу; п. танков шчыльнасць тан- кау; п. сил и средств шчыльнасць cui i сродкау; оперативная п. апе- ратыуная шчыльнасць; тактическая п. тактычная шчыльнасць; 2. моц, род. мбцы ж; мбцнасць, -щ ж; таушчыня, -hi ж; дзябёласць, -щ ж, грубасць, -щ ж; частата, -ты ж; гушчыня, -ш ж; цвёрдасць, -ni ж; тугасць, -щ ж; 3. дзябёласць, -щ ж; каржакаватасць, -щ ж; таушчыня, -hi ж; 4. сытнасць, -щ ж; см. плотный; 5. физ. шчыльнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (плотно прилегающий) шчыльны; -ое прилегание крышки шчыльнае прыляганне накрыую; -ый огонь воен, шчыльны агбнь; 2. (крепкий) мбцны; (массивный) тол- сты, дзябёлы, грубы; (частый) час- ты; (густой) густы; (твёрдый) цвёр- ды, туп; -ый дождь часты дождж; -ый дым густы дым; -ая бумага тбустая папёра; -ое сукно тбустае (грубое) сукно; 3. (крепкого тело- сложения) мажны, дзябёлы; (коре- настый) каржакаваты; -ый мужчина мажны мужчына; 4. (сытный) сытны; -ый обёд сытны абёд. ПЛОЩАДК//А в разн. знач. пляцбука, -Ki ж; п. для построения пляцбука для пастраёння; п. спе- циальной обработки пляцбука спе- цыяльнай апрацбукз; вертолётная п. верталётная пляцбука; погрузочная п. пагрузачная пляцбука; посадо- чная п. пасадачная пляцбука; стар- товая п. стартавая пляцбука; спо- ртивная п. спартыуная пляцбука; строительная п. будаунтчая пляцбу- ка; орудийная п. гарматная пля- цбука. ПЛбЩАДЬ 1. в разн. знач. плбшча, -чы ж; п. рассеивания плбшча рас- сёйвання; п. действительного по- ражения плбшча сапрауднага па- ражэння; жилая п. жылая плбшча; полезная п. карысная плбшча; ле- 272
сная п. лясная плошча; 2. (в городе, селе) плошча; -чы ж; пляц, род. пляца м; п. Независимости плошча Незалёжнасщ. ПЛУЖНЫЙ штужны; п. траншее- копатель плужны траншэекапа- льшк. ПЛЫВУН плывун, -ну м; -НЫЙ плывунны. ПЛЫВУЧ//ЕСТЬ гидр, плыву- часць, -щ ж, плыукасць, -ni ж; -ИЙ плывучы, плыукь ПЛЫТЬ несов. в разн. знач. плысщ, плыць; 0 п. по течению плысщ (плыць) па цячэнш; п. против течения плысщ (плыць) супраць цячэння. ПЛЯС//А1Ъ несов. скакаць; (тан- цевать) танцаваць; -КА ж скбю, -кау ед. нет; танцы, -цау, ед. танец, -нца м; ансамбль песни и -ки ансамбль пёсш i танца. ПНЕВМАТ//ИК техн, пнеуматык, -ка м; -ИКА физ., техн^ пнеу- матыка, -Ki ж; -ИЧЕСКИЙ пнеу- матычны; -йческое оружие пнеу- матычная збрбя. ПНЕВМОКОНСТРУКЦИЯ пнеу- маканструкцыя, -цьй ж. ПНЕВМОНАСбС м пнеумапбмпа, -пы ж. ПНЕВМОПбчТА пнеумапбшта, -ты ж. ПНЕВМОПРИВбД пнеумапры- вбд, -да м. ПНЕВМОПРОВбД пнеумаправбд, -да м. ПНЕВМОСИСТЕМА пнеумасю- тэма, -мы ж. ПНЕВМОТРАНСПОРТЁР пнеу- матранспарцёр, -ра м. ПНЕВМОТРАССА пнеуматраса, -сы ж. ПНЕВМОУСИЛЙТЕЛЬ пнеумауЗ- мацнялыик, -ка м. ПОАГИТИРОВАТЬ сов. паапта- ваць. ПОБАТАЛЬ6НН//О нареч. воен. пабатальённа; -ЫЙ пабатальённы. ПОБЕГ м (бегство) уцёю, -кау, ед. уцёк, -ку м (употребляется преиму- щественно во мн.); совершать (со- вершить) п. уцякаць (уцячы); он со- вершил пять -ов из царской тюрьмы ён пяць разбу уцякау з царскай ту- рмы; план -га план уцёкау. ПОБЕД//А перамбга, -ri ж; оде- ржать -у атрымаць (заваяваць) пе- рамбгу; вернуться с -ой вярнуцца з перамбгай; праздник Победы свята Перамбп; -ИВШИЙ як! (што) пе- рамбг, перамбгшы. ПОБЕДИТ мет. пабядзгг, -ту м. ПОБЕДИТЕЛЬ перамбжца, -цы м, перамбжац, -жца м; -НИЦА пе- рамбжнща, -цы ж; -НО нареч. пе- рамбжна. ПОБЕДИТЬ сов. перамагчы. ПОБЕДН//О нареч. перамбжна; -ЫЙ перамбжны. ПОБЕДОНбСЕЦ перамаганбсец, -сца м. ПОБВДОНбСН//О ияреч.^перама- ганбсна; перамбжна; ~ый прям., перен. перамаганбсны; перамбжны. ПОБЕЖА/ДЬ сов. 1. пабёгчы; 2. (обратиться в бегство) кзнуцца уцякаць, юнуцца науцёю; против- ник в панике -л пращунпс у пашцы юнууся уцякаць (науцёк!). ПОБЕЖД//АТЬ несов. перамагаць; -ЁННЫЙ пераможаны. ПОБЕРЁ//ЖНЫЙ узбярэжны, прыбярэжны; -ЖЬЕ узбярэжжа, -жжа ср, прыбярэжжа, -жжа ср. ПОБЕСЁДОВАТЬ сов. пагутарыць; (поговорить) пагаварыць. ПОБЛАГОДАРИТЬ сов. падзяка- ваць (каму-чаму). ПО-БОЕВбМУ нареч. па-баявбму. ПОБОИЩЕ na6oiiH4a, -шча ср. побор6//ть сов. 1. (одержать победу) пабарбць, перамагчы, па- дужаць; борец легко -л своего про- тивника барэц лёгка пабарбу (пе- рамбг, падужау) свайгб пращунжа; 2. перен. (преодолеть) пераадблець, перасыщь, перамагчы; п. свой страх пераадблець (перасыщь, пе- рамагчы) свой страх; -ТЬСЯ 1. паз- магацца; 2. спорт, пабароцца. 273
ПОБбчНЫЙ в разн. знач. паббч- ны; п. вопрос паббчнае пытание. ПОБРАТАТЬСЯ сов. пабратацца. ПОБРАТИМ пабращм, -ма ж; -СКИЙ пабращмсю; -СТВО па- брахймства, -ва ср. ПО-БРАТСКИ нареч. па-брацку, па-братняму, па-братэрску. ПОБРИГАдН//О нареч. пабрыгад- на; ~ЫЙ пабрыгадны. ПОБРЙ//ТЫЙ пагблены, пабры- ты; ~ТЬ сов. пагал1ць, (долго, нео- днократно) папагбльваць, папа- гал1ць, пабрыць; -ТЬСЯ пагал!цца, пабрыцца. ПОБУДКА воен, пабудка, -Ki ж; утренняя п. рашшняя пабудка. ПОБЫВАТЬ сов. в разн. знач. па- бываць. ПОБЫВ//КА разг, пабы^ка, -й ж; на (в) ~ку на пабыуку. ПОВАЛЬН//НО нареч. павальна; -ЫЙ павальны; -ый обыск па- вальны вобыск; -ая болезнь наваль- ная хвароба. ПбВАР кухар, -ра м, повар, -ра м. ПО-ВАРВАРСКИ нареч. па-варвар- ску. ПОВАр//ЕННЫЙ 1. прич. па- вараны; 2. прил. (кулинарный) куль нарны; (поварской) кухарей, пбвар- сй; -енная книга кулшарная кшга; -енная соль кухонная соль. ПОВАРЁШКА ж разг, апалбнпс, -ка м. ПОВАРИТЬ сов. паварыць, (долго, неоднократно) папаварваць, папа- варыць; -СЯ паварыцца. ПОВЕДЕНИЕ ср павбдзшы, -дзш ед. нет. ПОВЕРК//А 1. (проверка) пра- вёрка, -й ж; (сверка) зверка, -й ж; п. времени правёрка часу; 2. (пере- кличка) павёрка, -й ж; вечерняя п. вячэрняя павёрка; инспекторская п. шспектарская павёрка; на -у при- шли все на павёрку прыйшл! Усе; на -у на павёрку. пов£рочн//ый правёрачны; -ые испытания правёрачныя кпйты. ПОВЕРХНОСТН//О нареч. павяр- хбуна; -ОСТЬ павярхбунасць, -iii ж; -ЫЙ 1. (относящийся к поверх- ности, находящийся на поверхности) павёрхневы; -ые воды паверхневыя воды; -ый слой почвы павёрхневы пласт (слой) глёбы; -ая рана павёрхневая рана; 2. перен. павя- рхбуны; -ые знания павярхбуныя вёды; -ый человек павярхбуны ча- лавёк. ПОВЕРХНОСТЬ в разн. знач. па- вёрхня, -Hi ж; п. земли павёрхня зямл1; гладкая п. воды гладкая павёрхня вады; плоская п. плбекая павёрхня; внутренняя п. унуграная павёрхня; земная п. зямная па- вёрхня; секущая п. сякучая па- вёрхня; уровенная п. узрбуневая павёрхня; п. нагрева павёрхня на- грэву; несущая п. ав. нясучая (апбр- ная) павёрхня. ПОВЕСИТЬ сов. в разн. знач. павёйць. ПОВЕСТЙ сов. в разн. знач. па- вёсщ; п. войска в бой павёсщ вбйей у бой; п. разговбр павёсщ размбву; п. себя пачаць павбдзщь (трымаць сябё). ПОВЕСТК//А ж 1. (извещение) павёстка, -й ж; (судебная — ещё) пбзва, -вы ж, 2. (перечень вопросов на собрании, заседании) парадак, -дку м (дня); поставить в -у дня па- ставщь на парадак дня. повзвддн//о нареч. воен, па- узвбдна; -ЫИ паузводны. ПОВЙНН//ОСТЬ павшнасць, -щ ж; воинская п. вошская павшнасць; рекрутская п. рэкруцкая павш- насць; -ЫЙ 1. (виноватый) Bi- наваты; 2. (раскаявшийся) уст. па- каянны. ПОВИНОВ//АТЬСЯ сов. паслу- хаць (каго), паслухацца (кого)-, пад- парадкавацца (каму); несов. слухаць (каго), слухацца (каго); падпарад- кбувацца (каму); слушаю и по- винуюсь слухаю i падпарадкбува- юся; -ЕНИЕ ср (подчинение) пад- парадкаванне, -ння ср; (покорность) пакбрнасць, -щ ж; (послушание) па- слушэнства, -ва ср, паслухмйнасць, 274
-щ ж; -ение законам падпарадка- ванне закбнам; держать в -ёнии трымаць у паслушэнстве (паслух- мянасщ); выходить из -ёния выхб- дзщь з паслушэнства (паслухмянас- ш); беспрекословное -ёние безага- вбрачнае падпарадкаванне. ПОВЛИЙТЬ сов. пауплываць, зра- 61ЦЬ упльф пбвОД м (зацепка) зачэпка, -Ki ж; прычына, -ны ж, падстава, -вы ж; выпадак, -дку м; п. для ссоры за- чбпка для сварю; п. к войнё зачэпка для вайны. ПОВОЕВАТЬ сов. паваяваць, (дол- го, неоднократно) папаваёуваць, па- паваяваць. ПО-ВОЁННОМУ нареч. па-ваён- наму; па-вайскбваму. П0в63//КА павозка, -ю ж; -ОЧ- НЫЙ 1. прил. павбзачны; 2. сущ. павбзачны, -нага м. ПОВОРАЧИВА//НИЕ паварбч- ванне, -ння ср; пакручванне, -ння ср; -ТЬ несов. паварбчваць; (кран и т.п.) пакручваць; -ТЬСЯ паварбч- вацца; пакручвацца. ПОВОРбТ м паварбт, -ту м; (реки, дороги и т.п. — ещё) заварбт, -ту м; (только дороги) паварбтка, -Ki ж; п. головы паварбт галавы; п. кругом паварбт кругом; п. налёво паварбт налёва; п. направо паварбт направа; крутой п. круты паварбт; ~ы в движении паварбты у руху; ~ы на месте паварбты на мёсцы; на ~е ре- ки на паварбце (заварбце) раю; на -е дороги на паварбце (заварбце, паваротцы) дарбп; п; к лучшему па- варбт да /lenniara; -ИТЬ сов. павяр- нуць; -ЙТЬСЯ павярнуцца; -ЛИ- ВОСТЬ разг, паварбтгпвасць, ж; -ЛИВЫЙ паварбтлгвы; -НЫЙ в разн. знач. паварбтны; -ный пункт в развитии паварбтны пункт у раз- ВЩЦ1. ПОВРАЩАТЬ сов. пакруцщь, (дол- го, неоднократно) папакручваць, па- пакруцщь, папаварбчаць, (долго, не- однократно) папаварбчваць, папа- варбчаць; -СЯ 1. пакруцщца, па- варбчацца; 2. перен. (побывать) па- бывбць, пабыць. ПОВРЕДИТЬ сов. 1. (кому-чему) пашкбдзщь; 2. (испортить) папса- ваць, сапсаваць; пашкбдзщь; (иска- лечить) пакалёчыць; п. механизм папсаваць механизм; не повредит (не помешает) не пашкбдзщь; -СЯ (испортиться) папсавацца, са- псавацца. ПОВРЕЖД//Ать несов. псаваць; пашкбджваць; (калечить) калё- чыць; -АТЬСЯ 1. (портиться) пса- вацца; 2. страд, псавацца; па- шкбджвацца; калёчыцца; -ЕНИЕ ср 1. ^действие) псаванне, -ння ср; пашкоджванне, -ння ср; калёчанне, -ння ср; см. поврежд//ать; 2. (вред) шкода, -ды ж, пашкбджанне, -ння ср; (порча) псута, -ты ж; -ЁННЫЙ папсаваны, сапсаваны; пашкб- джаны; пакалёчаны. ПОВТОР//ЕНИЕ в разн. знач. пау- тарэнне, -ння ср; -ЕННЫЙ, -ЁН- НЫЙ паУтбраны; -ИТЬ сов. пау- тарыць; -ЙТЬСЯ паутарыцца; -НО нареч. паутбрна. повт6р//ность па^тбрнасць, -щ ж; -НЫЙ паутбрны; -ЙЕ- МО СТЬ паутаральнасць, -щ ж; -ЙТЬ несов. паутараць; -ЙТЬСЯ возвр., страд. паутарацца; -йющийся яю (што) пау- тараецца; (повторный) паутбрны. ПОВЫСИТЬ сов. в разн. знач. па- высщь; (поднять) узняць, паднйць; см. повышать; -СЯ павысщца; уз- няцца, падняцца. ПОВЫШАТЬ несов. павышаць; (поднимать) узн!маць, падымаць; п. интерес к чему-либо павышаць (уз- шмаць) щкавасць да чаго-нёбудзь; п. требования павышаць патраба- ванш; п. по службе павышаць па службе; п. в общественном мнении павышаць (y3HiMaijb, падымаць) у вачах грамадскасщ (у грамадскай думцы); 0 п. голос павышаць гблас; -СЯ возвр., страд, павышацца; уз- шмацца, падымацца; барометр по- вышается барометр павышаецца. ПОВЫШ//Е сравн. ст. 1. нареч. (Tpoxi) вышэй; подними п. падым! вышэй; 2. прил. (Tpoxi) вышэйшы; этот стол п. гэты стол вышэйшы; 275
-ЁНИЕ павышэнне, -ння ср; -ение боевбй готовности павышэнне ба- явбй гатбунасщ; -ёние в должности павышэнне У пасадзе; -ёние мёры наказания павышэнне мёры па- карання; -ёние мёстности па- вышэнне мясцовасщ; он получил -ёние ён атрымау павышэнне; -ЕННЫЙ павышаны; (поднятый) узняты, падняты. ПОВЙЗ//КА павязка, -Ki ж; ватно- марлевая п. ватбва (ватна)-марлевая павязка; восьмиобразная п. васьмь падббная павязка; гипсовая п. пп- савая павязка; давящая п. щснучая павязка; иммобилизующая п. iMa6i- л!зуючая павязка; колосовидная п. коласападобная павязка; косыно- чная п. касыначная павязка; кре- стообразная п. крыжападобная па- вязка; круговая п. кругавая павязка; пращевидная п. прашчападббная павязка; спиральная п. сшральная павязка; наложить -ку на рану на- лажыць павязку на рану; -ОЧ- НЫЙ павязачны. ПОГАС//АНИЕ патуханне, -ння ср, пагасанне, -ння,с# (угасание) згасанне, -ння ср; -АТЬ несов. па- тухаць, паг^саць; (угасать) згасаць, гаснуць; -ИТЬ сов. 1. патушыць, пагасщь; 2. перен. пагасщь. ПОГИБАТЬ несов. пнуць. ПОГЙБ//ЕЛБ папбель, -л! ж; -ЕЛЬНЫЙ уст., прост, папбель- шя; -НУТЬ сов. запнуць; -ШИЙ запнуушы; -ший человек запнуушы чалавек; -шее дело разг, запнуушая справа. ПОГЛАДИТЬ сов. 1. пагладзщь; 2. (поутюжить) папрасаваць, пагла- дзщь. ПОГЛАЖЕННЫЙ (поутюженный) папрасаваны, пагладжаны. ПОГНУТ//ОСТБ пагнутасць, -щ ж, -ый пагнуты. ПОГН^ЧЪ сов. пагнуць, (неодно- кратно) папагшаць, па пагнуць, -СЯ пагнуцца. ПОГ6Д//А пагода, -ды ж, мн. нет; надвбр’е, -р’я ср, мн. нет; лётная п. лётная пагода, лётнае надвбр’е; не- лётная п. нялётная пагода, нялётнае надвбр’е; ненастная п. нёпагадзь, дажджлшае надвбр’е; плохая п. дрэнная пагода, дрэннае надвбр’е; хорошая п. добрая пагода, добрае надвбр’е; в хорошую -у у добрую пагоду, добрым надвбр’ем. ПОГбДНО-КЛИМАТЙЧЕСКИЙ пагодца-юпматычны. ПОГОДНЫЙ (относящийся к по- годе) пагбдны, пагб/цпвы. ПОГбн пагбн, -на м; нашивные -ы нашыуныя пагбны; съёмные -ы здымныя пагбны; -ЧИК пагбнчык, -чыка м. ПОГ6//НЯ прям., перен. пагбня, -Hi ж, мн. нет; в -ню за кей-лнбо у пагбню за юм-нёбудзь; в -не за чём-либо у naroni за чым-нёбудзь. ПОГОНЯТЬ I несов. (кого) прям., перен. паганяць. ПОГОНЯТЬ II сов. (некоторое время) паганяць, (долго, неоднокра- тно) папаганяць. ПОГРАНВОЙСКА (погранйчные войска) пагранвбйсю, -войск мн. (паграшчныя вбйсю). ПОГРАНЗАСТАВА (погранйчная застава) пагранзастава, -вы ж (па- грашчная застава). ПОГРАНЙЧН//ИК паграшчнпс, -ка м; -ЫЙ паграшчны, памёжны, сумёжны; -ая застава паграшчная застава; -ая полоса паграшчная (памёжная, сумёжная) паласа; -ый пост паграшчны пост; -ые войска паграшчныя войсю; -ая коменда- тура паграшчная камендатура; -ые воды паграшчныя (памёжныя, су- мёжныя) вбды; -ые знаки па- грашчныя знаю; -ые представители паграшчныя прадстаунпа; -ые ук- реплённые линии паграшчныя ума- цаваныя л1ни; -ый конфликт пагра- шчны канфлгкт; -ый корабль па- грашчны карабель; -ый наряд па- грашчны нарад; -ый отряд па- грашчны атрад; -ый район па- грашчны раён; -ый режим пагра- шчны рэжым. 276
ПОГРАНИЧЬЕ паграшчча, -чча ср, памёжжа, -жжа ср, сумёжжа, -жжа ср. ПОГРАНОТРЯД (погранйчный отряд) пагранатрад, -да м (паграшч- ны атрад). ПОГРАНОХРАНА (пограничная охрана) пагранахбва, -вы ж (пагра- шчная ахова). пбГРЕБ склеп, род. склепа м; пороховой п. парахавы склеп. погреб//Альный пахавальны; -АТЬ несов. хаваць; -АТЬСЯ страд. хавацца; -ЁНИЕ пахаванне, -ння ср; место -ёния мёсца пахавання; -ЕННЫЙ пахаваны. ПОГРЕШНОСТЬ 1. xi6a, -бы ж, Х1бнасць, -щ ж; (ошибка) памылка, -Ki ж\ п. градуировки памылка гра- Ayipoyxi; п. измерёния памылка вы- мярэння (мёрання, вымёрвання); п. показания памылка паказання; 2. мат. Х1бнасць, -ni ж; абсолютная п. абсолютная юбнасць; относитель- ная п. аднбсная Х1бнасць. ПОГРбм па гром, -му jw; -ЙТЬ сов. паграмщь; -НЫЙ пагрбмны; -ЩИК пагрбмшчык, -ка м; фа- шистские погромщики фашысщая пагрбмшчык!. ПОГРУЖ//АТБ несов. 1. (опус- кать) апускаць; п. в воду апускаць у ваду; 2. перен. (приводить в какое-л. физическое или психическое состоя- ние) прывбдзщь (у што, да чаго); агбртваць (чым); (нагонять) нага- няць (што); п. в отчаяние пры- вбдзщь у рбспач; п. во мрак агбр- тваць цёмрай; 3. (груз) пагружаць, грузщь; -АТЬСЯ 1. (опускаться) апускацца; -аться в воду апускацца У ваду; 2. перен. агбртвацца (чым); (впадать во что) упадаць (у што); (тонуть) патанаць (у чым); (углубля- ться) паглыбляцца (у што) -аться в отчаяние упадаць у рбспач; ночью город -ается в темноту нбччу гбрад патанае у цёмры (агбртваецца цём- рай); см. погрузйться 1, 2; 3. страд. апускацца; прывбдзщца (у што, да чаго); агбртвацца (чым); наганяцца; пагружацца; грузщца; см. погру- ж//ать. ПОГРУЖЕН//ИЕ апускАнне, -ння ср; при -ии в воду пры апусканш У ваду; п. подводной лодки опускание пад ваду падвбднай лбдкь ПОГРУЖЕННЫЙ (о грузах) па- гружаны. ПОГРУЖЁНН//ЫЙ 1. (опущен- ный) апушчаны; ведро, -ое в воду вядрб, апушчанае У ваду; 2. перен. агбрнуты (чым); (углубившийся) па- глыблены (у што); п. во мрак агбр- нуты цёмрай; п. в работу (в мысли, в себя) паглыблены у работу (у думю, у сябё). ПОГРУЖНбЙ спец, паглыбны. ПОГРУЗИТЬ сов. 1. (опустить) апусцщь; 2. перен. (привести в ка- кое-л. физическое или психическое состояние) прывесщ (у што, да чаго); агарнуць (чым); нагнаць (што); 3. (груз) пагрузщь; см. по- груж/^ать; -СЯ 1. (опуститься) апусцщца; 2. перен. агарнуцца (чым); (впасть во что) упасщ (у што); (потонуть) патануць (у чым); (углубиться) паглыбщца (у што); -ся в размышления паглыбщца у роз дум; см. погружаться; 3. (произ- вести посадку) пагрузщца; -ся на пароход пагрузщца на парахбд. ПОГРУЗКА пагрузка, -Ki ж. ПОГРУЗОЧНО-ВЫГРУЗОЧНЫЙ пагрузачна-выгрузачны; п. район пагрузачна-выгрузачны раён. ПОГРУЗОЧНО-РАЗГРУЗОЧН//ЫЙ пагрузачна-разгрузачны; -ая стан- ция пагрузачна-разгрузачная стан- цыя. ПОГР^З//ОЧНЫЙ пагрузачны; -ЧИК техн, пагрузчык, -ка м. ПОГУБИТЬ сов. загубщь; (уничто- жить) зшшчыць. ПОТРЕБЛЕННЫЙ загублены; зн1- шчаны. ПОДАВАТЕЛЬ падавальшк, -ка м. ПОДАВАТЬ несов. падавАць; (да- вать) давАць; п. весть падаваць вёстку; п. голос падаваць гблас; п. мысль падаваць думку; п. в отставку падаваць у адстауку; п. примёр па- даваць прыклад; п. руку падаваць руку; п. совёт даваць параду; п. те- 277
леграмму даваць тэлеграму; п. команду воен. падавАць каманду; п. пальто падавАць палггб; п. на стол падавАць на стол; поезд подают на первую платформу поезд падаюць на пёршую платформу; п. зая- вление, апелляцию падаваць заяву, апеляцыю; 0 п. надежды падаваць надэёц не п. признаков жизни не па- даваць прымёт жыцця; -СЯ 1. в разн. знач. падавацца; -ся вперёд падавацца напёрад; -ся в сторону падавацца у бок; 2. перен. (усту- пать) разг, падавацца, здавацца, уступаць; см. податься; 3. страд, па- давацца, давАцца; см. подавать. ПОДАВ//ЙТЬ сов. 1. (усмирить) задушыць; 2. (огонь, огневые точки противника и т.п.) падав!ць; 3. пе- рен. (заглушить) заглушыць, пры- глушыць; 4. перен. (привести в угне- тённое состояние) прыгнёсщ; (оше- ломить) ашаламзць; 5. (превзойти) (намнбга) перавАжыць; см. пода- вля//ть. ПОДАВЛЕНИЕ 1. (усмирение) за- душэнне, -ння ср; 2. (огня, огневых точек противника и т.п.) падаУ- лённе, -ння ср; п. объектов (целей) падаулённе аб’ёктаУ (цэляу); п. противника падаулённе пращунпса; радиоэлектронное п. радыёэлект- рбннае падаулённе; 3. перен. за- глушэнне, -ння ср, прыглушэнне, -ння ср; 4. перен, прыгнятАнне, -ння ср; см. подавлять 1—4. ПОДАВЛЙ//ТБ несов. 1. (усми- рять) душыць; 2. (огонь, огневые то- чки и т.п.) падауляць; п. восстание душыць паустанне; п. огонь про- тивника воен, падауляць агбнь пра- щунпса; п. огневые точки врага воен. падауляць агнявыя пункты вбрага; 3. перен. (заглушать) заглушАць, прыглушаць; п. желание заглушаць жадАнне; 4. перен. (угнетать) пры- гнятаць; (ошеломлять) ашаламляць; 5. (превосходить) (намнбга) пера- важаць; п. противника военной тёхникой (намнбга) пераважаць пращушка ваённай тэхшкай; -ТЬСЯ страд. 1. душыцца; падаУ- лйцца; 2. заглушАцца, пры- глушацца; 3. прыгнятацца; ашала- мляцца; см. подавля//ть 1—3; -ЮЩЕ нареч. прыгнятальна, аша- ламляльна; -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) душыць; як! (што) падаулйе; як! (што) заглушАе, як! (што) пры- глушае; як! (што) прыгнятАе; як! (што) ашаламляе; як! (што) (на- мнбга) пераважае; см. подавля//ть; 2. прил. (удручающий) гнятучы, аша- ламляльны; 3. прил. (преобладаю- щий) перавАжны; (огромный) вял!з- ны, вел!зарны, вялхзарны; -ющее большинство пераважная ббль- шасць. ПОДАТЬ сов. в разн. знач. падаць, (всё, многое) разг, падаваць; (дать) даць; п. ужин падаць вячэру; п. руку падАць руку; п. машину падАць машыну; п. телеграмму падаць (даць) тэлеграму; п. воду, воздух, энергию падаць (даць) ваду, па- вётра, энёрпю; 0 п. мысль, идёю падаць (даць) думку, щэю; п. повод даць падставу; п. пример падаць прыклад; п. руку (оказать помощь) падаць руку; не п. виду не даць выгляду; -СЯ 1. в разн. знач. падАц- ца; ~ся в стброну падацца У бок; -ся в город падацца У гбрад; 2. перен. (уступить) разг. падАцца, здАцца, уступить; 3. перен. асунуцца, зма- рнёць: он бчень подался ён вёльм! асунуУся (змарнёу). ПОДА//ЧА падАча, -чы ж; (нео- конч. действие) падавАнне, -ння ср; -ча команд падАча камАнд; -ча рапорта падАча рАпарта; -ча сигнала падАча спнАлу; -ча топлива (го- рючего) падАча пАл!ва (гаручага); -ча голоса падача гбласу. ПОДБИВАТЬ несов. 1. падб!ваць; 2. портн. падбгваць, падшывАць; 3. перен. (на что-л.) падб!ваць; (подго- варивать) падгавбрваць; (подстре- кать) падбухтбрваць; -СЯ 1. (наби- вать ноги) падб!вАцца; 2. (входить в доверие) падлАджвацца; 3. страд. падб1вацца, падшывацца; пад- гавбрвацца; см. подбивать. ПОДБИВКА ж 1. падб!вАнне, -ння ср, падб!ука, -id ж; 2. портн. пад- б!вАнне, -ння ср, падбтУка, -Ki ж; 278
падшыванне, -ння ср, падшыУка, -Ki ж; 3. (подкладка) падкладка, -к! ж. ПОДБИНТ//ОВАТЬ сов. падбшта- ваць; -бВЫВАТЬ несов. падбш- тбуваць. ПОДБЙ//ТЫЙ 1. падбггы; 2. над- бил, падшыты; 3. падбггы; пад- гавбраны; падбухтбраны; см. под- бить; ~ТЬ сов. 1. в разн. знач. падбщь; -ть подмётки у ботинок падбщь паднбсга да чаравгкау; -ть глаз падбщь вока; -ть орудие падбщь гармату; -ть тесто падбщь цеста; 2. порти, падбщь, падшыць; 3. перен. разг, (на что-л.) падб1ць; (подговорить) падбухтбрыць; 4. (итог) прост, падбщь, падвёсщ; -ТЬСЯ 1. (набить ноги) падбщца; 2. (войти в доверие) прост, падла- дзщца. ПОДЬбР м 1. (действие) падббр, -РУ -м/ неоконч. падб!ранне, -ння ср; зб!ранне, -ння ср; падыманне, -ння ср; 2. (собрание, ассортимент, со- став, набор и т.п.) падбор -ру м; ин- тересный п. картин цпсавы падбор карщн; удачный п. работников уда- лы падбор работнгкау; 3. сапожн. падббр -ра м; 4. тип. падбор -ру м; О как на п. як на падббр; -КА ж; 1. (действие) разг, падборка, -Ki ж; не- оконч. падб!ранне, -ння ср; 36i- ранне, -ння ср; 2. (о газетном мате- риале) падборка, -Ki ж; -НЫЙ са- пожн. падборны; (каблучный) аб- цасны. ПОДБОР6Д//НИК (в узде, в голов- ном уборе, в скрипке) падбарбднйс, -ка м; -НЫЙ падбародны; -ОК падбарбдак, -дка лг, -ОЧНЫЙ пад- барбдачны. ПОДВАХТЕННЫЙ мор. 1. прил. падвбхгавы; 2. сущ. падвахтавы, -вбга м. ПОДВЕДЛ'ЕНИЕ падвядзенне, -ння ср; -ЕННЫЙ падведзены. ПОДВМОМСТВЕНН//ОСТЬ пад- вёдамнасць, -щ ж, падвёдама- снасць, -ni ж; (подчинённость) пад- началенасць, -щ ж, падлёгласць, -щ ж; -ЫЙ падвёдамны, падвёда- масны; (подчинённый) падначалены, падлёглы. ПОДВЕЗТИ сов. падвезщ; п. ору- жие падвезщ зброю. ПОДВЕС//ИТБ сов. падвёсщь, мног. пападвёшваць; -ИТЬСЯ разг. падвёсщца; -КА ж 1. (действие) падвёска, -га ж; неоконч. падвёш- ванне, -ння ср; -ка авиабомб пад- вёска ав!ябомб; -ка боевых и транспортных машин падвёска ба- явых i транспартных машын; 2. (предмет) падвёска, -га ж; -нбй падвёсны; -ной такелаж аэростата падвёсны такелаж аэрастата; -ная желёзная дорога падвёсная чы- гунка; -ОК м разг, падвёска, -га ж; -ОЧНЫЙ падвёсачны. ПОДВЕ//СТЙ сов. 1. в разн. знач. падвёсщ; п. фундамент падвёсщ фу- ндамент; п. товарища падвёсщ та- варыша; 2. (втянуть) безл. разг. падцягнуць; живот ~лб жывбт пад- цягнула. пбДВИГ пбдзви, -гу м; боевой п. баявы пбдзвгг; воинский п. вбшсга пбдзвп; героический п. геранны пбдзвщ ратный п. ратны пбдзвн; трудовые -и працбуныя пбдзвгп. ПОДВИЖН//6Й и подвйж- Н//ЫЙ 1. (двигающийся, передви- жной) рухбмы; -ая оборона рухбмая абарбна; -ые запасы материальных средств рухбмыя запасы матэ- рыяльных србдкау; -ые средства базирования рухбмыя србдк! баз1ра- вання; -ые средства связи рухбмыя србдк! сувяз!; -ый заградительный огонь рухбмы загараджальны агбнь; -ый отряд заграждений рухбмы атрад загарбд; -ой лазарет рухбмы лазарэт; -ой мост рухбмы мост; -ый отряд заграждения рухбмы атрад за- городы; 2. (отличающийся лёгко- стью в движениях) рухавы; (живой) жвавы; (гибкий) пбга, гнутга; -ые игры рухавыя (жвавыя) гульш. ПОДВЙЖН//ОСТБ 1. рухавасць, -щ ж; 2. (лёгкость, живость в дви- жениях) рухавасць, -щ ж; (жи- вость) жвавасць, -щ ж; (гибкость) пбкасць, -щ ж, гнуткасць, -щ ж; ~ый см. подвижн//6й. 279
ПОДВИНТИТЬ сов. 1. падшру- баваць; (подвернуть) падкруцщь, мног. пападкручваць; 2. перен. разг. падагрэць, падахвбцщь. ПОДВЛАСТН//ОСТЬ падулад- насць, -щ ж\ (подчинённость) пад- началенасць, -щ ж, падлегласць, -щ ж, -ЫЙ падуладны; (подчинён- ный) паднДчёлены, падлёглы. подвбд м падвбд, -ду м, падвя- дзённе, -ння ср. ПОДВбДА фурманка, -Ki ж, пад- вбда, -ды ж. ПОДВбдКА ж падвбдка, -Ki ж, падвядзённе, -ння ср. ПОДВ6ДНИ//К мор. падвбднж, -ка м; -ЦА падвбднща, -цы ж. ПОДВОДНбЙ падвадны. ПОДВ6ДНО;ТЕХНЙЧЕСК//ИЙ падвбдна-тэхшчны; -ие работы падвбдна-тэхшчныя работы. ПОДВбдНЫЙ I падвбдны; -ая лодка падвбдная лодка; п. камень падвбдны камень; п. спорт пад- вбдны спорт; п. Атомный взрыв пад- вбдны атамны узрыу; ~ая война падвбдная вайна; -ая диверсия пад- вбдная дывёрс!я; -яя защита кора- бля падвбдная засцярбга карабля; -ая связь падвбдная сувязь; -ые ап- параты падвбдныя апараты; -ые ди- версионные группы падвбдныя ды- версшныя групы; -ые силы флбта падвбдныя сшы флоту. подвддный п (относящийся к подводе) фурманачны, падвбдны. ПОДВбДЧИК фурман, -на м, пад- вбдчык, -ка м. ПОДВбЗ падвбз, -зу; п. мате- риальных срёдств падвбз матэ- рыяльных сррдкаУ; -ИТЬ несов. падвбзщь; -ИТЬСЯ страд, пад- BO3iinxa; -КА ж разг, падвбз, -зу м, падвбзка, -ю ж; -НЫЙ падвазны; -ЧИК падвбзчык, -ка м. ПОДВОРОТНИК падкаунёрык, -ка м. ПОДВОРОТНИЧбк падкаунёрык, -ка м. ПОДВЫСЬ нареч. воен, падвысь; взять шашку п. узяць шашку пад- высь. подгол6вн//ик м 1. (в изголо- вье постели) узгалбуе, -лбуя ср; 2. (в зубоврачебном, парикмахерском деле) падгалбунж, -ка м; -ЫЙ пад- галбуны. ПОДГбн//КА падгбнка, -Ki ж; п. обмундирования, снаряжёния пад- гбнка абмундз!равання, амутбцы! (рыштунку); п. противогаза пад- гбнка прощвагёза; -ЯТЬ несов. 1. падганяць; 2. (пригонять) пад- ганяць, прыганяць, дапускаць; (прилаживать) прыладжваць, пры- стрбйваць; -ЯТЬСЯ страд. 1. пад- ганяцца; 2. падганяцца, пры- ганяцца, дапускацца; прыладжвац- ца, прыстрбйвацца. ПОДГОТОВЙТЕЛЬН//ЫЙ пад- рыхтбучы; -ая работа падрыхтбучая работа. ПОДГОТбв//ИТЬ сов. падрых- таваць; -ИТЬСЯ падрыхтавацца; -КА падрыхтбука, -Ki ж; -ка атаки падрыхтбука атаю; -ка войск (сил) к выполнению боевой задачи падры- хтбука войск (сы) да выканання ба- явбй задачи; -ка данных падры- хтбука даных; -ка исходных данных для стрельбы падрыхтбука зыхбд- ных даных для стральбы; -ка карты падрыхтбука кбрты; -ка молодёжи к военной службе падрыхтбука мб- ладз! да ваённай службы; -ка мо- лодого солдата падрыхтбука ма- ладбга салдата; -ка стрельбы пад- рыхтбука стральбы; -ка театра во- енных дёйствий падрыхтбука тэатра ваённых дзёянняу; -ка форми- рования гражданской обороны (ГО) падрыхтбука фарм1равання грама- дзянскай абарбны (ГА); -ка штаба падрыхтбука штаба; артиллерийская -ка артылерыйская падрыхтбука; баллистическая -ка стрельбы балгс- тычная падрыхтбука стральбы; бо- евая -ка баявёя падрыхтбука; вне- войсковая -ка пазавайскбвая пад- рыхтбука; военная -ка ваённая падрыхтбука; воённо-медицннская -ка ваённа-медыцынская падрых- 280
тбука; военно-техническая -ка ваённа-тэхшчная падрыхтбука; во- здушно-десантная -ка паветрана- дэсантная падрыхтбука; допризыв- ная -ка дапрызыУная падрыхтбука; инженерная -ка шжынерная пад- рыхтбука; командирская -ка каман- дзфская падрыхтбука; лётная -ка лётная падрыхтбука; личная -ка асаб1стая падрыхтбука; лыжная -ка лыжная падрыхтбука; маршевая -ка м&ршавая падрыхтбука; метеоро- логическая -ка стрельбы метэара- лапчная падрыхтбука стральбы; начальная военная -ка пачаткбвая ваенная падрыхтбука; непосред- ственная -ка стрельбы непасрбдная падрыхтбука стральбы; общая -ка агульная падрыхтбука; * общевой- сковая -ка агульнавайсковая пад- рыхтбука; огневая -ка агнявая падрыхтбука; одиночная -ка адзь нбчная падрыхтбука; окончательная -ка стрельбы канчаткбвая падрых- тбука стральбы; оперативная -ка аператыуная падрыхтбука; предва- рительная -ка стрельбы папярэдняя падрыхтбука стральбы; предполё- тная -ка перадпалётная падрых- тбука; предстартовая -ка перад- стАртавая падрыхтбука; психоло- гическая -ка пскалапчная падрых- тбука; разведывательная -ка ра- зведвальная падрыхтбука; сокра- щённая -ка скарбчаная падрыхтбу- ка; специальная -ка спецыяльная падрыхтбука; стрелковая -ка стра- лкбвая падрыхтбука; строевая -ка страявая падрыхтбука; тактико-спе- циальная -ка тактика-спецыяльная падрыхтбука; тактико-специальная -ка формирования гражданской обороны (ГО) такгыка-спецыяль- ная падрыхтбука фарм!равання гра- мадзянскай абарбны (ГА); тактиче- ская -ка тактичная падрыхтбука; техническая -ка тэхшчная падры- хтбука; техническая -ка стрельбы тэхшчная падрыхтбука стральбы; топогеодезйческая -ка стрельбы то- пагеадэзшная падрыхтбука страль- бы; ускоренная -ка паскбраная падрыхтбука; физическая -ка ф!з1ч- ная падрыхтбука; штабная -ка штабная падрыхтбука; без -ки без падрыхтбую; у него прекрасная -ка у яго вёльм! дббрая падрыхтбука; -ЛЁНИЕ падрыхтбуванне, -ння ср; -ЛЕННОСТЬ падрыхгавАнасць, -щ ж; -ЛЕННЫЙ падрыхтаваны; -ленная оборона падрыхтаваная абарбна; -ЛЯТЬ несов. падрых- тбуваць; -лйться возвр., страд. падрыхгбувацца. ПОДГРУППА падгрупа, -пы ж. поддержан//ие ср падтрыман- не, -ння ср; (поддержка) пад- трймка, -Ki ж; для -ия престижа для падтрымання прэстыжу. ПОДДЕРЖ//АННЫЙ падтрыма- ны; -АТЬ сов. в разн. знач. падгры- маць; -ИВАНИЕ падтрымлгванне, -ння су; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. падтрымл1ваць; -ивать дружбу пад- трымл!ваць дружбу; -ивать огонь падтрымл1ваць агонь; -ивать пе- реписку, порядок, разговор пад- трымл!ваць перашску, парадах, раз- мбву; -ИВАТЬСЯ страд, пад- трымл!вацца; -ИВАЮЩИЙ прил. падтрымлшаючы; падтрымны; -ивающая артиллерия падтрымл!ва- ючая артылерыя; -ивающие силы и средства падгрймл1ваючыя сыы i србдю; -ивающие части (соеди- нения) падгрымл!ваючыя часщ (злучбнш); -КА падтрымка, -Ki ж; -ка огнём падтрымка агнём; артил- лерийская -ка артылерыйская пад- трымка; огневая -ка агнявая пад- трымка; моральная -ка маральная падтрымка. ПОДЦИАПАЗдн паддыяпазбн, -нуле. подцбн в разн. знач. паддбн, -на м. ПОДДУВАЛО техн, паддувала, -ла ср. ПОДЦУВА//НИЕ паддз!манне, -ння ср; -ТЬ несов. паддзхмаць. ПОДДУЖНЫЙ паддужны. ПОДДАТЬ сов. пададзьмуць. ПОДЕЖУРИТЬ сов. падзяжурыць. ПОДЁЙСТВ//ОВАТЬ сов. падзёй- шчаць; лекарство не -овало лякар- 281
ства не падзейн1чала; -уйте на него падзейшчайце на яго. ПОДЕЛ//ЁННЫЙ падзелены; сов, прям., перен. падзялщь; ~ИТЬСЯ падзялщца. ПОДЕТАЛЬН//О нареч. (учитывая каждую деталь машины, механизма и т.п.) падэтальна, ад дэтЫ; -ЫЙ падэтальны, ад дэталц ~ая специа- лизация падэтальная спецыя- л!зацыя; -ое планирование, падэ- тальнае планаванне (планаванне ад дэтам). ПОДЗАРЯДКА техн, падзарадка, -ю ж. ПОДЗЕМЁЛЬ//Е падзямёлле, -лля ср; -НЫЙ падзямёльны. ПОДЗЕМНО-МЙНН//ЫЙ: 7ая борьба падзёмна-мшная барацьба. ПОДЗЁМН//ЫЙ падзёмны; -ые сооружения падзёмныя збудаванш. ПОДЗб₽Н//ЫЙ падзбрны; -ая труба падзорная труба. ПОДИВИЗИЙННЫЙ падывЫён- ны. ПОДИСКУТИРОВАТЬ сов. пады- скутаваць. ПОДКАЛЙБЕРНЫЙ падкалтбе- рны; п. снаряд падкал1берны снарад. ПОДКАПЫВАНИЕ падкопванне, -ння ср. ПОДКАРА^Л//ЕННЫЙ падтль- наваны; -ИВАНИЕ падтльнбуван- не, -ння ср; -ИВАТЬ несов. пад- пшьнбуваць; -ИТЬ сов. разг, пад- пшьнаваць. подкАч//анный падпампа- вАны; -АТЬ сов. 1. падпампавАць; 2. перен. прост, падкачАць; не -ай! не падкачай! ПОДКАЧ//ИВАНИЕ падпампбу- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. пад- пампбуваць; -ИВАТЬСЯ страд. падпампбувацца; -КА ж разг, пад- пампбуванне, -ння ср. ПОДКЛАД//ЫВАНИЕ падкладан- не, -ння ср, падкладванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. падкладАць, пад- кладваць; -ЫВАТЬСЯ страд, пад- кладвацца. ПОДКЛЮЧ//АТЬ несов. падклю- чаць; -АТЬСЯ возвр., страд, пад- ключацца; -ЕНИЕ~ падключэнне, -ння ср; -ЁННЫЙ падключаны; -ЙТЬ сов. падключыць; -йться падключыцца. ПОДКОМИССИЯ падкам1с!я, -cii ж. ПОДКОМИТЕТ падкамггэт, -та м. ПОДКОНВбЙН//АЯ сущ. падкан- вбйная, -най ж\ -ый сущ. падкан- вбйны, -нага м. подконтр6льн//осгь пад- кантрбльнасць, -щ ж; -ЫЙ пад- кантрбльны. подкбп прям., перен. падкбп, -пу м; -АННЫИ падкапаны; -Alb сов. падкапАць; -Аться прям., перен. падкапацца; -КА ж падкбпка, -ю ж, падкопванне, -ння ср; -НЫЙ падкбпны. пбдкбс техн, падкое, -са м; -ИНА техн, падкбеша, -ны ж. ПОДКбШЕННЫЙ прям., перен. падкбшаны; упал как п. упау як падкбшаны. ПОДКРАС//ИТЬ сов. 1. падфар- бавАць, падмаляваць; 2. перен. (при- красить) разг, прыхарашыць, упры- гбжыць; -ИТЬСЯ падфарбавацца; -КА ж 1. падфарбоуванне, -ння ср, падфарббука, -Ki ж; падмалёуван- не, -ння ср, падмалёука, -Ki ж; 2. прыхарбшванне, -ння ср, упрыгбж- ванне, -ння ср. ПОДКРЕПЛЕНИЕ воен, падмаца- ванне, -ння ср. ПОДКРЬ1//ЛОК техн, падкрылак, -лка м; -ЛЬЕ падкрылле, -лля ср; -ЛЬНЫЙ падкрыльны; -льные ог- ни падкрыльныя агш. ПОДЛЕЖ//Ать несов. падлягаць; (надлежит) налёжыць; п. суду, юридической ответственности пад- лягаць суду, юрыдычнай адказнас- ш; п. чьему-либо ведению падлягаць чыйму-небудзь веданню (распара- джэнню); налёжаць да чыйгб- нёбудзь ведання; не -йт оглашению не падлягае абвяшчэнню. ПОДЛЕЖАЩИЙ яю (што) пад- лягае, падлёглы; договор, п. рати- 282
фнкации дагавбр, яга (што) пад- лягАе ратыфпсАцьи. ПОДЛЁТ падлёт, -ту м. ПОДЛЕ//Т01ИЕ падлятанне, -ння ср; ~TATJ> несов. в разн. знач. падлятАць; -ТЕТЬ сов. в разн. знач. падляцёцк^ ПОДЛЁТН/ЫЙ: -ое время ав., воен, падлётны час. ПОДЛЁЧ//ЕННЫЙ падлёчаны; падп^ены; -ИВАТЬ несов. падлёч- ваць; (раны, язвы) падгбйваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, пад- лёчвацца; падгбйвацца; -ЙТЬ сов. разг, падлячйць; (раны, язвы) пад- гащь; -ЙТЬСЯ падлячыцца; пад- гащца. ПОДЛИВА//НИЕ падл!ванне, -ння ср; -ТЬ несов. падл!вАць; 0 -ть масло в огонь падл!вАць масла У агбнь; -ТЬСЯ возвр., страд, па- дл 1вацца. ПОДЛЙВ//КА ж 1. (действие) на- звание, -ння ср, падл!ука, -га ж; 2. кул., стр. падл$ка, -Ki ж; -нби 1. падл!Уны; 2. стр. падл$ны; -ная кладка падл!УнАя кладка. ПЙДЛИН//НИК арыгшАл, -ла м, книжн. аутэнтык, -ка м; -НО нареч. сапрауды; па-сапрАуднаму; -НОСТЬ сапрауднасць, -щ ж; -НЫЙ са- прАудны; (аутентичный) аутэнтыч- ны; (оригинальный) арыпнальны; (истинный) праудзшы; шчыры; -ный текст аутентичны (ары- пнальны) текст; -ные документы арыгшальныя (сапрАудныя) да- кумёнты; -ный источник праудзгвая (сапрАудная) крынща; -ная подпись сапрАудны пбдшс; -ная правда шчырая прАуда; 0 с -ним вёрно з арыгшАл ам да клад на. ПОДЛЙТЫЙ падлггы. ПОДЛЙТЬ сов. падлщь; -СЯ пад- Л1цца. ПОДИбьНЫЙ падлббны. ПОДЛбГ м падлбг, -гу м; (поддел- ка) падробка, -Ki ж; п. документов падлбг дакумёнтау. ПОДЛ6ДКА (подводная лодка) разг, падлбдка, -Ki ж (падвбдная лодка). ПОДЛбЖЕННЫЙ 1. падлбжаны; 2. падлбжаны, падклАдзены; см. подложить. ПОДЛОЖЙТЬ сов. 1. в разн. знач. падлажыць; 2. (кладя, прибавить) падлажыць, падкласщ; он подложил в печку ещё несколько полёньев ён падлажйу (падклАу) у печ яшчэ нёкалыа палён. ПОДЛ6ЖН//О нареч. падлбжна; фалыийва; -ОСТЬ падлбжнасць, -щ ж; фальшывасць, -щ ж; -ЫИ падлбжны; (фальшивый) фальшивы. ПОДЛОКбтНИК падлакбтшк, -ка м. ПОДЛбПАСТНЫЙ техн, падлб- пасцевы. подмАтыва//ние падмбтван- не, -ння ср;'-ТЬ несов. падмбтваць; -ТЬСЯ страд, падмбтвацца. ПОДМЁ//Н падмён, -ну л/j -НА падмёна, -ны ж; -НЁННЫИ пад- мёнены; -НИВАТЬ несов. пад- мёньваць; -НИВАТЬСЯ t возвр., страд, падмёньрацца; -НИТЬ сов. падмянщь; -НИТЬСЯ падмяндща; -нять несов. падмяняць; -нять- СЯ возвр., страд, падмяняцца. ПОДМЕСТЙ сов. падмёсщ. ПОДМЕТАТЬ несов. (к подмести) падмятАць. ПОДМЕТ//Аться несов., страд. падмятАцца; см. подметать; -ЁН- НЫЙ падмёцены. ПОДМЁТК//А ж 1. (действие) падмятАнне, -ння ср; см. подметать; 2. (часть подошвы) паднбсак, -ска м. ПОДМЁТОЧНЫЙ сапожн. пад- нбскавы. ПОДМбГА разг, падмбга, -п ж; (помощь) дапамбга, -ri ж. ПОДМбТ//АННЫЙ падматАны; -АТЬ сов. падматАДь. ПОДМ6ТКА ж падмбтванне, -ння ср, падмотка, -га ж. ПОДНАЧАЛЬНЫЙ падначАлены. ПОДНбЖ//ИЕ ср 1. паднбжжа, -жжа ср; у -ия горы калй паднбжжа тары, пад тарой; 2. (пьедестал) п’е- дэстАл, -ла м; статуя на гранйтном 283
-ни статуя на Граниным п’едэстале; -КА 1. (ступенька) прыступка, -Ki ж, падножка, -Ki ж; 2. (удар ногой, подставка ноги под ногу) падножка, -Ki ж; дать -ку даць паднбжку. ПОДНбС м 1. (действие) паднос, -су jw; паднясённе, -ння ср; пад- нбшванне, -ння ср; 2. (посуда) пад- нбс, -са м; -ИТЬ несов. 1. пад- нбсщь; 2. (угощать) частаваць (чым); (подавать) падаваць (што); 3. (дарить) дарыць; даваць гасцшца. ПОДН6С//КА ж паднбска, -Ki ж, паднос, -су м, паднясённе, -ння ср, падношванне, -ння ср; -ЧИК пад- нбсчык, -ка м; -чик боеприпасов паднбсчык боепрыпасау; -ЧИЦА паднбсчыца, -цы ж. ПОДбГНАННЫЙ 1. иадагнаны; 2. (пригнанный) падагнаны, мног. па- падганяны; прыгнаны, дапушчаны; (приложенный) прыладжаны, мног. папрыладжваны, пристроены. ПОДОГНАТЬ сов. 1. падагнаць; 2. (пригнать по размеру) падагнаць, мног. пападганяць; прыгнаць, мног. папрыганяць, дапусцщь; (прила- дить) прыладзщь, мног. папры- ладжваць, прыстрбщь; п. крышку к Ащику падагнаць (прыгнаць) века да скрынкь ПОДОГРЁ//В м техн., -ВАННЕ падаграванне, -ння ср; -ВАТЕЛЬ падагравальнпс, -ка м; танковый -ватель тёнкавы падагравальнк; -ВАТЕЛЬНЫЙ падагравальны; -ВАТЬ несов. прям., перен. пада- граваць; -ВАТЬСЯ возвр., страд. падагравацца;^ -ВНЫЙ падагра- вальны; -ТЫЙ падагрэты; ~ТЬ сов. прям., перен. падагрэць; -ТЬСЯ па- дагрэцца. ПОДОЗРЕВА//ЕМЫЙ сущ. пада- зрбны, -нага м; -ТЬ несов. 1. пада- зраваць; (иметь подозрение) мець падазрэнне; ~ть кого-либо в измене падазраваць кагб-нёбудзь у здрадзе; 2. (предполагать) меркаваць; (допу- скать) дапускаць; (догадываться) здагадвацца; (думать) думаць; -ю, что здесь ошибка мяркую (думаю), што тут памылка; -ТЬСЯ страд, па- дазравацца; он -ется в том... ён па- дазраёцца } тым... ПОДОЗРЕН//ИЕ падазрэнне, -ння ср; -ие на заболевание мед. па- дазрэнне на захвбрванне; возбу- ждать -ие выклпсаць падазрэнне; быть под -нем, быть на ~ии быць пад падазрэннем (на падазрэнш). ПОДОЗРЙТЕЛЬН//О нареч. пада- зрбна; -ОСТЬ падазрбнасць, -щ ж; -ЫЙ падазрбны. под6рв//анный 1. падарваны; 2. перен. падарваны; -АТЬ сов. 1. (разрушить взрывом) падарваць; 2. перен. падарваць; -АТЬСЯ 1. (взор- ваться) падарвацца; 2. перен. пада- рвацца. ПОДбСЛ//АННЫЙ падасланы; -Alb сов. падаслаць. подотдёл пададдзёл, -ла м. ПОДОТЧЁТ м бухг, падсправа- здачная сума; -НОСТЬ падс права - здачнасць, -щ ж; -НЫЙ падспра- ваздачны. ПОД ОФИЦЕР падафщэр, -ра м. ПОД6ШВ//А в разн. знач. па- дбшва, -вы ж; п. рельса падэшва рэйю; п. горй падэшва тары; -ЕН- ный падэшвенны. ПОДПАДАТЬ несов. падпадаць. ПОДПАЙКА ж техн, падпайка, -Ki ж, падпайванне, -ння ср, уст. пад- лггбуванне, -ння ср. ПОДПАСТЬ сов. падпасщ. ПОДПЕВА//ЛА прям., перен. пад- пявала, -лы м и ж; -НИЕ пад- пяванне, -ння ср; -ТЬ несов. прям., перен. падпяваць. ПОДПЁТЬ сов. падпёць. ПОДПИСАНИЕ падшсанне, -ння ср. ПОДПЙС//АННЫЙ падпюаны; -АТЬ сов. в разн. знач. падшсаць, мног. пападшсваць; -ать договор падшсаць дагавбр; -ать строку пад- шсаць радбк; -ать на газету пад- шсаць на газёту; -АТЬСЯ пад- шсацца, мног. пападшсвацца; -ать- ся под статьей падтсацца пад артикулам; -аться на журнал пад- шсацца на часбгос; -КА ж 1. (дей- 284
ствие) падшска, -id ж, падшсван- не, -ння ср; 2. (письменное обяза- тельство) падшска, -Ki ж; -НбЙ падшснй; -нбй лист падшснй лют; -ЧИК падшсчык, -ка м; -ЧИЦА падшсчыца, -цы ж; -ЫВАНИЕ в разн. знач. падтсванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. в разн. знач. пад- тсваць; см. подписать; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, падтсвацца. пбДЛИСЬ ж подтс, -су м; со- бственноручная подпись ула- снаручны подтс; за -ю и печатью за пбдтсам i пячаткай; полная п. (на карте) пбуны пбдшс (на карце); сокращённая п. (на карте) скарбчаны подтс (на карце). ПОДПЛЫВА//НИЕ падплыванне, -ння ср; -ТЬ несов. падплываць. ПОДПЛЫТЬ сов. прям., перен. пад- плысш, падплыць. ПОДПОЛЗ//АНИЕ падпаузанне, -ння ср, падпб^званне, -ння ср; -АТЬ несов. падпаузаць, падпбуз- ваць; -ТИ сов. падпаузць подполкбвник падпалкбунпс, -ка м; п. административной службы падпалкбушк адмппстрацыйнай службы; п. в отставке падпалкбунпс у адстауцы; п. запаса падпалкбунпс запасу; п. юстиции падпалкбунпс юстыцьи. ПОДПОЛКбвНИК-ИНЖЕНЁР падпалкбушк-шжынер, род. пад- палкбунпса-шжынёра м. ПОДПОЛКбвНИЧИЙ падпалкбу- Himd. ПОДП6//Р техн, падпбр, -ру м; -РА падпбра, -ры ж. ПОДПб//РКА падпбрка, -Ki ж; -НЫЙ падпбрны. ПОДПОРУЧИК воен. ист. пад- паручык, -ка м. ПОДПРАПОРЩИК воен. ист. пад- прапаршчык, -ка м. ПОДПЯТНИК техн, падпятшк, -ка м. ПОДРАЗДЕЛ падраздзел, -ла м. ПОДРАЗДЕЛЕНИЕ в разн. знач. падраздзялённе, -ння ср; дежурное п. дзяжурнае падраздзяленне, -ння ср; инженерное п. шжынёрнае пад- раздзяленне; маршевое п. маршавае падраздзялённе; мелкое п. дрббнае падраздзялённе; мотострелковое п. мотастралкбвае падраздзялённе; мотоциклетное п. матацыклётнае падраздзялённе; общевойсковбе п. агульнавайскбвае падраздзялённе; отдельное п. асобнае падраздзя- лённе; передовое п. перадавбе пад- раздзялённе; поддерживающее п. падтрымнае падраздзялённе; при- данное п. прыдадзенае падраздзя- лённе; разведывательное п. развёд- вальнае падраздзялённе; ракетное п. ракётнае падраздзялённе; сосед- нее п. сусёдняе падраздзялённе; специальное п. спецьйльнае пад- раздзялённе; учебное п. вучббнае падраздзялённе; хозяйственное п. гаспадарчае падраздзялённе; штат- ное п. пггатнае падраздзялённе; -ЁННЫЙ падраздзёлены; -ИТЬСЯ падраздзялщца; -ЯТЬ несов. пад- раздзяляць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. падраздзяляцца. ПОДРАЙбн падраён, -на м; -НЫЙ падраённы. ПОДРЕГУЛЙРОВА//ННЫЙ пад- рэгуляваны; -ТЬ сов. падрэгу- лявёць. подрейфовАть сов. падрэйфа- ваць. ПОДРЕМОНТЙРОВА//ННЫЙ падрамантаваны; -ТЬ сов. падра- мантаваць. ПОДРЕССбР//ЕННЫЙ падрысб- раны; -ИВАНИЕ падрысбрванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. техн, па- дрысбрваць; -ИВАТЬСЯ страд, па- дрысбрвацца; -ИТЬ сов. техн, па- дрысбрыць; -НИК техн, падры- сбршк, -ка м\ -НЫЙ падрысбрны. ПОДР&Л//ИВАНИЕ падрульван- не, -ння ср; -ИВАТЬ несов. пад- рульваць; -ИВАТЬСЯ страд, пад- рульвацца; -ЙТЬ сов. падрулщь. ПОДРУЧН//ЫЙ падручны; -ые переправочные средства падручныя пераправачныя србдк!. ПОДРЫВ I м 1. (действие по гл. по- дорвать, подрывать) падрыванне, -ння ср, падрыу, -рыву м; п. гбрной породы падрыванне (падрыу) гбр- 285
най пароды; п. самолёта падрйу са- малёта; 2. перен. падрыу, -рыву м; п. авторитета падрыу аутарытэту; ве- сти к -у чего-либо вёсщ да падрыву чаго-нёбудзь. ПОДРЫВ II м (подкоп) падкбпван- не, -ння ср, падкоп, -пу м; пад- рыванне, -ння ср, падрыу, -рыву м; см. подрывать II. ПОДРЫВАНИЕ I воен., техн, пад- рыванне, -ннЯ ср. подрывАние II падкбпванне, -ння ср; падрыванне, -ння ср; см. подрывать II. подрывАть I несов. (к подорвать) 1. (разрушать взрывом) падрываць; 2. перен. падрываць; п. авторитет падрывАць аутарытэт; п. кредит падрываць крэдыт; п. здоровье пад- рываць здарбуе. ПОДРЫВАТЬ II несов. (к подрыть) падкбпваць; (рылом — о животных) падрывАць. ПОДРЫВАТЬСЯ I несов. возвр., страд, (к подрывать I) падрывацца. подрываться п несов. возвр., страд, (к подрывать II) падкбпвац- ца; падрывацца. ПОДРЫВКА ж падкоп, -пу м, пад- кбпванне, -ння ср; см. подрывать II. ПОДРЫВН//ЙК воен, падрыушк, -ка м; -6Й прям., перен. падрыуны; -ой заряд падрыуны зарад; -ая работа прям., перен. падрыуная работа; -бе дело падрыуная справа; -ые средства падрыуныя србдкь ПОДРЫВЩИК падрыушчык, -ка м. ПОДРЫ//ТЫЙ падкапаны; пад- рыты; -ТЬ сов. (подкопать) пад- капаць, мног. пападкбпваць; (ры- лом — о животных) падрыць; -ТЬСЯ падкапацца, падрыцца. ПОДСАДИТЬ сов. в разн. знач. пад- садзщь; п. в вагон падсадзщь у вагон. ПОДСВЁТ м 1. (действие) пад- свёчванне, -ння ср; произвести п. сцены зраб!ць падсвёчванне сцэны; 2. (свет, направленный снизу, сбоку) падсвет, -тул<. ПОДСВЕТИТЬ сов. падсвяцщь. ПОДСВЕЧ//ЕННЫЙ падсвёчаны; -ИВАНИЕ падсвёчванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. падсвёчваць; -ИВА- ТЬСЯ страд, падсвёчвацца. ПОДСЛУШ//АННЫЙ падслуха- ны; -АТЬ сов. падслухаць; -ИВА- НИЕ падслухванне, -ння ср, пад- слухбуванне, -ння ср; -ивание и пе- рехват сообщения падслухванне (падслухбуванне) i перахбпл!ванне (перахват) паведамлёння; -ИВАТЬ несов. падслухваць, падслухбуваць; -ИВАТЬСЯ страд, падслухрацца, падслухбувацца; -ИВАЮЩИЙ 1. прич. як! (што) падслухбувае; 2. прил. падслухвальны; -ивающее устройство падслухвальнае прыста- саванне. ПОДСОВДИН//ЁННЫЙ (Далуча- ны; -ЙТЬ сов. далучыць; -ЯТЬ не- сов. далучаць; -ЯТЬСЯ страд, да- лучацца. ПОДСТАНЦИЯ падстанцыя, -цьп ж. ПОДСТЁЖКА ж 1. (действие) падштльванне, -ння ср-, 2. (то, что подстёгнуто) падшпшька, -Ki ж. ПОДСТЕЖНбЙ падшшльны. ПОДСТЁЛ//ЕННЫЙ падасланы; -ЙТЬ сов. падаслаць. ПОДСТРАХ//,ЙВАННЫЙ падстра- хаваны; -QBATb сов. падстраха- ваць; -ОВАТЬСЯ падстрахавацца; -ОВКА падстрахбука, -Ki ж, пад- страхбуванне, -ння ср; -6ВЫВА- НИЕ падстрахбуванне, -ння ср; -бвЫВАТЬ несов. падстрахбуваць; -бВЫВАТЬСЯ возвр., страд, пад- страхбувацца. ПОДСТРЁЛ//ЕННЫЙ падстрэле- ны; -ИВАНИЕ падстрэльванне, -ння ср; -ЙТЬ сов. падстрэлщь. ПОДСТРИГА//НИЕ падстрыган- не, -ння ср; -ТЬ несов. падстрыгаць; -ТЬСЯ возвр., страд, падстрыгацца. ПОДСГРЙ//ЖЕННЫЙ падстры- жаны; -ЖКА ж падстрыганне, -ння ср; -ЧЬ сов. падстрыгчы; -ЧЬСЯ падстрыгчыся. пбдСТУП 1. (действие) подступ, -пу м\ (подход) падыхбд, -ду м; прыступ, -пу м\ 2. мн. подступы, 286
-паУ; ближние ~ы 6л1жн1я подсту- пы; дальние -ы д4льн1я подступы; ня -ах к городу на пбдступах да гбрада; открытые ~ы адкрытыя под- ступы; скрытые -ы схаваныя пбд- ступы; ня -ах к чему-либо на под- ступах да чаго-нёбудзь. подс^мо//к воен, падсУмак, -мка м; -ЧНЫЙ падсумачны. ПОДСЧ//ЁТ падлпс, -ку м; по ~ётам па падлпсах; -ЙТАННЫЙ п^цлнаны; -ИТАТЬ сов. падл!чыць; -ИТЫВАНИЕ падлмванне, -ння ср; -ЙТЫВАТЬ несов. падд1чваць; -ИТЫВАТЬСЯ страд, падлнвацца. ПОДТВЕР//ДЙТЕЛЬНЫЙ пацвяр- джальны, сцвярджальны; -ДЙТЬ сов. пацверДОщь, сцвёрдзщь; -ДЙ- TBC5J пацвердзщца, сцвёрдзщца; -ЖДАТЬ несов. t пацвярджаць, сцвярджаць; -ЖДАТЬСЯ возвр., страд. пацвярджацца, сцвяр- джацца; -ЖДЕНИЕ пацвярджэнне, -ння ср, сцвярджэнне, -ння ср; -ЖДЁННЫИ пацвёрджаны, сцвер- джаны. ПОДТЁК падцёк, -ку м; (кровопод- тёк — ещё) сшяк, -ка м. ПОДТЕКАТЬ несов. в разн. знач. падцякаць; см. подтечь. ПОДТЯГИВА//НИЕ падцягванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. пад- цягваць; -ТЬСЯ возвр., страд, пад- цягвацца. ПОДТЯЖ//ЕЧНЫЙ падцяжачны, шлёечны; -КА ж спец., разг, (дей- ствие) падцягванне, -ння ср, пад- цяжка, -Ki ж; -КИ падцяжю, -жак ед. нет, шлёйга, род. шлёек, ед. нет. ПОДТЙН//УТОСТБ падцягну- тасць, -щ ж; -УТЫЙ прям., перен. падцягнуты; ~^ТЪ сов. в разн. знач. падцягнуць, мног. пападцягваць; -уть брюки падцягнуць штаны; -уть лодку падцягнуць лодку; -уть отставшие части падцягнуць ад- стаушыя часщ; -уть отстающих по математике падцягнуць адстаючых па матэматыцы; ты запевай, а мы подтянем ты запявай, а мы пад- цягнем; -УТЬСЯ 1. (затянуть на себе потуже пояс, ремень и т.п.) падперазацца; он туго -улся ку- шаком ён туга падперазаУся пбясам; 2. в др. знач. падцягнуцца; -Уться на турнике падцягнуцца на турнпсУ; войска -Улись к линии фрбнта войск! падцягнулгся да лпш фрбн- ту; при его появлении все подбо- дрились, -улись пры ягб паяуленш Усе падбадзёрьшся, падцягнулюя; ученики значительно -Улись вучш значна падцягнулюя. ПОДУШКА в разн. знач. падушка, -Ki ж; воздушная п. павётраная падушка. подфарник техн, падфаршк, -ка м. ПОДХВАТ м (действие) падхвАт, -ту м, падхбпл!ванне, -ння ср, пад- хватванне, -ння ср. подхбд в разн. знач. падыхбд, -ду м; -ЙТЬ несов. падыхбдзщь; (на- ступать) надыхбдзщь; -йть к бе- регу падыхбдзщь да берага; -йть к новой теме падыхбдзщь да нбвай тэмы; -ит осень надыхбдзщь вб- сень; онй не -ят друг к Apyiy яны не падыхбдзяць адзш да аднагб; -йть к концу падыхбдзщь да канца (кан- чацца); это не подходит гэта не па- дыхбдзщь; не -й! не падыхбдзь! ПОДХОРУНЖИЙ воен. уст. падха- рунжы, -жага м. ПОДЦЕНЗУРНЫЙ падцэнзурны. ПОДЦЕПЙТЬ сов. в разн. знач. падчапщь; -СЯ разг, падчашцца. ПОДЦЕП//КА ж 1. (действие) падчэгопванне, -ння ср, падчэпка, -кг ж; 2. (о предмете) падчэпка, -id ж; t -ЛЕННЫЙ падчэплены; -ЛЯТЬ несов} падчапляць, пад- чэтгтаць; -ЛЯТЬСЯ возвр., страд. падчапляцца, падчэпл1вацца; -нбй падчапны. ПОДЧАл//ЕННЫЙ падчалены; -ИВАТЬ несов. падчальваць; -ИВА- ТЬСЯ возвр., страд, падчальвацца; -ИТЬ сов. падчшпць; -ЙТЬСЯ пад- чалщь, падчалщца; -КА ж мор. пад- чальванне, -ння ср. ПОДЧАСОК воен, падчасак, -ска ж, падвартавы, -вбга м. ПОДЧИН//ЁНИЕ ср 1. (действие) пакарэнне, -ння ср; падпарадкаван- 287
не, -ння ср; падначаленне, -ння ср; неоконч. падначальванне, -ння ср; см. подчин//йть, -ять; 2. (состояние зависимости) падпарадкаванне, -ння ср; падначаленне, -ння ср; (подчинённость) падпарадкава- насць, -щ ж, падначаленасць, -щ ж; (зависимость) падлегласць, -ni ж; (повиновение) паслушэнства, -ва ср, паслухмянасць, -щ ж; (поко- рность) пакбра, -ры ж, пакбрнасць, -щ ж; окружное п. акругбвае пад- парадкаванне; оперативное п. апе- ратыунае падпарадкаванне; прямое п. прамбе падпарадкаванне; цен- тральное п. цэнтральнае падпа- радкаванне; п. меньшинства боль- шинству падпарадкаванне меншасщ ббльшасщ; быть в -ёнии быць пад- парадкаваным (падначаленым); де- ржать в -ёнии кого-либо трымаць у пакбры (у паслушэнстве) кагб- небудзь; см. подчин//йть, -йться, подчинять, -ся; 3. грам. залёжнасць, -ni ж; падпарадкаванне, -ння ср; -ЁННОСТЬ 1. падпарадкаванасць, -щ ж; падначаленасць, -ni ж; (за- висимость) падлегласць, -ni ж; 2. грам. залёжнасць, -ni ж, падпа- радкаванасць, -ni ж, -ЁННЫЙ 1. (покорённый) пакбраны, скбраны; 2. (поставленный в зависимость) пад- парадкаваны; (зависимый) пад- лёглы; -ённый закону падпарадка- ваны закону; 3. (поставленный под непосредственное руководство — по службе, работе) падначалены; 4. сущ. падначалены, -нага м; 5. грам. залёжны, падпарадкаваны. ПОДЧИН//ИТЬ сов. 1. (покорить) пакарыць; 2. (поставить в зависи- мость) падпарадкаваць; 3. (поста- вить под непосредственное руковод- ство — по службе, работе) пад- началщь; 4. грам. падпарадкаваць; см. подчинять; -ЙТЬСЯ 1. (покори- ться) пакарыцца, ' скарыцца; 2. (прийти в повиновение) падпарадка- вацца; (стать в непосредственное ведение — по службе, работе — ещё) падначалщца; паслухацца (каго), паслухаць (каго); см. под- чиняться; -ЯТЬ несов. 1. (покорять) пакараць; 2. (ставить в зависи- мость) падпарадкбуваць; -ять своё поведение установленным правилам падпарадкбуваць сваё павбдзшы вызначаным правшам; -ять кого- либо своему влиянию падпарад- кбуваць кагб-нёбудзь свайму уплы- ву; -ять закону падпарадкбуваць закону; 3. (ставить под непосред- ственное руководство — по службе, работе) падначальваць; 4. грам. падпарадкбуваць; -ЙТЬСЯ 1. (поко- ряться) пакарацца, скарацца; 2. (повиноваться) падпарадкбувацца; (быть в непосредственном веде- нии — по службе, работе — ещё) падначальвацца; (слушаться) слу- хацца (каго), слухаць (каго); чувство -яется рассудку пачуццё падпарад- кбуваецца рбзуму; это учреждение -яется нашему министерству гэта устанбва падначальваецца нашаму мшгстэрству; -яться приказу падпа- радкбувацца загаду; 3. грам. падпа- радкбувацца; 4. страд, пакарацца; падпарадкбуваццца; падначальвац- ца; см. подчинять. ПОДШИВА//НИЕ 1. падшыванне, -ння ср; 2. падшыванне, -ння ср, падшалёуванне, -ння ср; абшалёу- ванне, -ння ср, ашалёуванне, -ння ср., см. подшивать; -ТЬ несов. 1. падшываць; 2. плотн. падшываць, падшалёуваць; (обшивать) абша- лёуваць, ашалёуваць; -ТЬСЯ страд. 1. падшывацца; 2. падшывацца, падшалёувацца; абшалёувацца, ашалёувацца; см. подшивать. ПОДШИВ//КА ж 1. (действие) падшыванне, -ння ср, падшыука, -Ki ж, 2. (действие) падшалёуванне, -ння ср, падшалёука, -ю ж; абша- лёуванне, -ння ср, ашалёуванне, -ння ср, абшалёука, -Ki ж, ашалёу- ка, -Ki ж; см. подшивать; 3. (газет, документов) падшыука, -Ki ж; 4. (подшитое — в одежде) разг, пад- шыука, -Ki ж, -Нбй 1. падшыуны; 2., плотн. падшалёвачны; абшалёва- чны, ашалёвачны; -ОЧНЫЙ пад- шывачны. ПОДШИПНИК техн, падшыпннс, -ка м; шариковый п. шарыкавы пад- шыгппк; -ОВЫЙ падщыпнткавы. 288
ПОДШЙ//ТЫЙ 1.1 падшыты; 2. падшыты, падшаляваны, падшалё- ваны; абшаляваны, абшалёваны, ашаляваны, ашалёваны; см. под- шить; -ТЬ сов. 1. падшыць; 2. плотн. падшыць, падшаляваць; (об- шить) абшаляваць, ашаляваць; см. подшивать. ПОДШЛЕМНИК падшлёмнк, -ка м. ПОДШТАННИКИ прост, спбднпа, -кау ед. нет. ПОДЪЕЗ//Д м 1. (действие) пад’ёзд, -ду м, пад’язджанне, -ння ср; см. подъезжать; 2. (путь, место) пад’езд, -да м; п. к реке пад’ёзд да раю; 3. (вход в здание) пад’езд, -да м; -ДНОЙ пад’язны; w -ной путь пад’язны пуць; -ДНЫЙ пад’ёзны; -ЖАТЬ несов. в разн. знач. пад’яз- джаць; см. подъехать. ПОДЪЁМ м 1. (действие) пады- манне, -ння ср, падншанне, -ння ср, падняцце, -цця ср, пад’ём, -му м; узшманне, -ння ср, уздым, -му м; п. тяжестей падыманне (падш- манне) цяжарау; п. воды в реке пад- няцце (пад’ём) вады у рацэ; во время -а на гору у час пад’ёму (па- дымання, падн!мання) на тару; п. зяби с.-х. пад’ём зябл!ва; 2. (рост, развитие) уздым, -му м; п. народ- ного хозяйства уздым нарбднай гас- падарю; п. культуры уздым куль- туры; 3. (побудка) пад’ём, -му м; п. по тревоге пад’ём па трывбзе; ут- ренний п. рашшш пад’ём; затрубили п. затрубил пад’ём; 4. (об участке дороги) пад’ём, -му м; крутой п. круты пад’ём; 5. (часть ноги) усхбд, -ду м, пад’ём, -му м; сапоги жмут в ~е боты шснуць у пад’ёме (на усхбдзе); 6. (воодушевление) уздым, -му м; артисты играли с -ом ар- тысты iipani з уз дымам; тяжёл на п. цяжю на пад’ём; легок на п. лёпа на пад’ём; -истый пад’ёмюты; -КА ж разг, падыманнё, -ння ср, падняцце, -цця ср, пад’ёмка, -Ki ж; узшманне, -ння ср, узняцце, -цця ср; -НИК техн, пад’ёмнпс, -ка м. ПОДЪЁМНО-ТРАНСПОРТН//ЫЙ пад’ёмна-транспартны; -ые машй- 10 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко ны пад’ёмна-транспаргныя машы- ны. ПОДЪЁМН//ЫЕ мн. сущ. пад’ём- ныя, -ных ед. нет; -ЫИ пад’ёмны; -ая сила пад’ёмная с!ла; -ое пособие пад’ёмная дапамбга. ПОДЪЕСАУЛ воен. уст. пад’есаул, -ла м; -ЬСКИЙ пад’есаульсю. ПОДЪЕХАТЬ сов. в разн. знач. пад’ёхаць; П. к реке пад’ёхаць да раю; п. на машине пад’ехаць на машыне; п. под мост пад’ёхаць пад мост; с какой бы стороны к нем^ п.? з якбга боку да ягб пад’ёхаць? ПОДЪ1ГРАННЫЙ падыграны. ПОДЫМАНИЕ падыманне, -ння ср; падн!манне, -ння ср. ПОДЫСК//А£НЫЙ знбйдзены, падшуканы; -АТЬ сов. знайсщ, пад- шукаць; -АТЬСЯ знайсщся; -ИВА- НИЕ шуканне, -ння ср, падш^к- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. зна- хбдзщь, падшукваць; -ИВАТЬСЯ страд, знахбдзщца, падшуквацца. ПОЕДИНОК м прям., перен. па- ядынак, -нку м; (дуэль) дуэль, -л! ж. пбЕЗД 1. ж.-д. поезд, -да м, цягшк, -ка Mj военно-санитарный п. ваённа-санггарны поезд (цягшк); воинский п. вбшсю поезд (цягшк); курьерский п. кур’ёрсю поезд {цяг- шк); пассажирский п. пасажырсю поезд (цягшк); пожарный п. па- жарны поезд (цягшк); почтовый п. паштбвы поезд (цягшк); пригород- ный п. прыгарадны поезд (цягшк); санитарный п. саштарны поезд (цягшк); скорый п. скоры (хутю) пбезд (цягшк); товарный п. таварны поезд (цягшк); п. дальнего слёдова- ния пбезд (цягшк) далёкага наю- равання; п. прямого сообщёния прамы пбезд (цягшк); 2. (обоз) уст. аббз, -зу м. ПОЁЗД//ИТЬ сов. паездзщь, (дол- го, неоднократно) папаёзджваць, па- паёздз!ць; -КА паёздка, -ю ж; -ка в Брест паёздка У Брэст; увеселитель- ная -ка паёздка на пагулянку; выязная пагулянка; -нбй паязны, цягшкбвы; -ная бригада паязная (цягнжбвая) брыгада. 289
ПОЖАР пажАр, -ру м; беглый лес- ной п. беглы лясны пажар; верховой лесной п. верхавы лясны пажар; лесной п. лясны пажар; низовой п. шзавы пажар; подземный лесной п. падземны лясны пажар; почвенный п. глёбавы пажар; сплошные ~ы суцэльныя пажары; торфяной п. тарфяны пажар; устойчивый лесной п. устойлгвы лясны пажар. ПОЖАРНАЯ сущ. пажАрная, -най ж. пожАрник пажарнпс, -ка м. ПОЖАРНО-ХИМЙЧЕСК//ИЙ па- жАрна-хищчны; ~ая станция пажар- на-хш1чная станцыя. ПОЖАРН/^ЫЙ 1. прил. пажарны; 2. сущ. пажарны, -нага м, пажАршк, -ка м; 0 в -ом порядке шутл. у па- жарным парадку; на всякий п. слу- чай на ус&а пажАрны выпадак. ПОЖАРОБЕЗОПАСН//ОСТБ па- жарабяспёка, -Ki ж\ -ЫЙ пажара- бяспёчны. ПОЖАРООПАСНЫЙ пажаране- бяспёчны. ПОЖАРОТУШЁН//ИЕ пажарату- шбнне, -ння ср; штаб ~ия штаб па- жаратушбння. ПОЖЕЛА//НИЕ пажаданне, -ння ср; ~ТЬ сов. пажадАць. ПОЖЁРТВОВА//НИЕ в разн. знач. ахвяравАнне, -ння ср; -ННЫЙ ахвяравАны; -ТЬ сов. ахвяравАць. ПОЖИЗНЕНН//О нареч. пажыц- цёва; -ОСТЬ пажыццёвасць, -щ ж; -ЫЙ пажыццёвы; -ая пенсия пажыццёвая пёнс!я. ПОЗАВТРАКАТЬ сов. паснёдаць. ПОЗАНИМАТЬСЯ сов. пазаймАц- ца. ПОЗДОРОВАТЬСЯ сов. прывггАц- ца, павггацца; прост, паздарбукац- ца. ПОЗДРАВИТЕЛЬ//НЫЙ вшша- вальны; (приветственный) пры- вггальны; -ная телеграмма вш- шавальная (прывпАльная) тэле- грАма. ПОЗДРАВ//ИТЬ сов. павшшавАць; (приветствовать) прывггаць; -ЛЕ- НИЕ вшшавАнне, -ння ср; (привет- ствие) прывпанне, -ння ср; примите наши -лёния прымще нашы вшшавёнш (прывггАнш); принести -лёния павшшаваць; -ЛЕННЫЙ павшшаваны; см. по- здрав//ить; -ЛЙТЬ несов. вш- шаваць; (приветствовать) впаць; -лять с праздником вшшавАць (вггАць) са святам; -ЛЙТЬСЯ страд, прост, вшшавАцца, вггацца. ПОЗИТИВ фото пазггы?, -тыва м. ПОЗИТЙВН//О нареч. пазггыуна; -ОСТЬ пазггыунасць, -щ ж; ~ый пазпыуны. позици6нн//ость пазщый- наспь, -щ ж; -ЫЙ пазщыйны; -ая война пазщыйная вайнА; -ое по- ложёние подводной лодки пазЬ цыйнае станбвппча падвбднай лбдта; -ый район пазщыйны раён. ПОЗИЦИЯ в разн. знач. пазхцыя, -цы1 ж; артиллерийская п. арты- лерыйская пазщыя; п. боевбго охранения пазщыя баявой аховы; боевая п. баявая пазщыя; п. залпа пазтцыя залпа; врёменная огневая п. часовая агнявая пазщыя; выжи- дательная п. пазщыя чакання; за- крытая огневая п. закрытая агнявая пазщыя; запасная п. запасная па- З1цыя; запасная огневая п. запасная агнявая пазщыя; исходная п. вы- ходная пазщыя; ложная п. падман- ная (несапрёудная) пазщыя; обо- ронительная п. абаронная пазщыя; огневая п. агнявая пазщыя; основ- ная огневая п. аснбуная агнявАя пазщыя; открытая» огневая п. ад- крытая агнявая пазщыя; отсёчная п. адсёчная пазщыя; передовая п. пе- радавАя пазщыя; промежуточная п. прамёжная (прамёжкавая) пазщыя; стартовая п. старгавая пазщыя; тех- ническая п. тэхннная пазщыя. ПОЗНАКбм//ИТЬ сов. в разн. знач. пазнаёмщь;-ИТЬСЯ пазнаё- мщца; -ЛЕННЫЙ пазнаёмлены. познАн//ие 1. паз нанне, -ння ср; теория -ия тэбрыя пазнАння; во- ённо-научное п. ваённа-навуковае пазнАнне; 2. (знания) вёды, -дау ед. 290
нет; у него большие ~ия в медицине у яго вялЪая веды } медыцыне. ПОЗНАТЬ сов. 1. пазнаць; 2. (испы- тать) пазнаць; зазнаць; п. гбре за- знаць гбра; 3. (узнать) пазнаць; (по- лучить истинное представление о ком-чем-л.) увёдаць; п. друга в трудностях пазнаць сябра У цяжкас- цях. ПОЗОНДИРОВАТЬ сов. пазандз!- раваць. ПОЗбР м 1. ганьба, -бы ж; (бессла- вие) няслава, -вы ж; покрыть кого- либо -ом зганьбщь (зняславщь) каго-нёбудзь; удалиться с -ом пай- сш з ганьбай; 2. (зрелище) уст. вщбвппча, -ча ср; 0 выставить на п. выставщь на пасмёшышча (на гань- бу); -ИТЬ несов. ганьбщь, ганьба- вАць; няславщь; знеслауляць; -ЙТЬСЯ абнеслауляцца, знеслау- ляцца; ганьбаваць (няславщь) сябе; -ИЩЕ ср 1. уст. вздбвипча, -ча ср; 2. разг, (позор) ганьба, -бы ж; (бес- славие) няслава, -вы ж; -НО нареч. ганёбна; -НОСТЬ ганёбнасць, -щ ж; -НЫЙ ганёбны; 0 выставить (пригвоздить) к -ному столбу па- ставщь да ганёбнага слупа; -ЯЩИЙ 1. прич. яга (што) гань- бщь, як! (што) ганьбуе; яга (што) няславщь; яга (што) знеслаУляе; см. позорить; 2. (кого) прил. ганёбны (для каго). ПОЗЙВ м пбзыу, -зыву м; (влече- ние) цяга, -ri ж; п. на рвбту пбзыу на рвбту; -АТЬ несов. цягнуць (на што, да чаго); адчувбць пбзыу (на што, да чаго); -ает на ед^ кого-либо безл. цягне на яд£ (да яды) каго-не- будзь; -ает на рвбту кого-либо безл. цягне на рвбту каго-небудзь, бярэ на вашты каго-небудзь. -НбЙ мор., ра- дио пазы^ны; -НЫЕ мн., сущ. па- зы^ння, -ных. ПОИМЁНН//О нареч. паймённа; -ЫЙ паймённы. ПОИМЕНбв//АННЫЙ пайме- навАны, названы (па !меш, па прбзвппчы); -АТЬ сов. пайме- навАць, назваць (па шёнах, па прбзвпичах). пбиСК в разн. знач. пбшук, -ку м; п. подводных лодок пбшук пад- вбдных лбдак; пограничный п. па- грашчны пбшук. Пбиск6во-ПРИЦЕЛЬН//Ый по- шукава-прыцэльны; -ая система пошукава-прыцэльная сгстэма. п6иск6во-разв4дочный пб- шукава-развёдвальны. ПбИСКбвО-РЕВИЗибННЫЙ по- шукава-рэвЬ1йны. п6иск6во-спасАтельн//ый пбшукава-выратавальны; -ая груп- па пбшукава-выратавАльная гр^па; -ая служба пбшукава-выратаваль- ная служба; -ое обеспёчение пбшу- кава-выратавальнае забеспячэнне; п. комплекс пбшукава-выратаваль- ны кбмплекс. п6иСКбв//ЫЙ пбшукавы; -ые работы пбшукавыя работы. П6ЙМ//АННЫЙ злбулены; -Alb сов. злавщь; -ать на слове злавщь на слове; -АТЬСЯ злавщца. ПОКАЗ паказ, -зу м. показ Ан//ие ср 1. (свидетель- ство, рассказ) свёдчанне, -ння ср, расказ, -зу лг, -ия современников Горёцкого свёдчанн! сучАснша? Гарэцкага; 2. юр. паказбнне, -ння ср; (заявление) заява, -вы ж; (свиде- тельство) свёдчанне, -ння ср; свидетельские -ия паказАнш све- дак; давать -ия даваць паказанш, свёдчыць; 3. (об измерительных при- борах) паказанне, -ння ср; -ия тер- мометра паказанш тэрмбметра. покАз//анный 1. наказаны; (проявленный, обнаруженный) прав- лены, выказаны, выявлены; 2. юр. паказаны; (свидетелем) пасвёд- чаны; -АТЕЛЬ паказчык, -ка м; -атель степени мат. паказчык ступёш; -атель соревнования па- кАзчык спаббрнщгва; качественные и количественные -Атели йкасныя i кблькасныя паказчыга; -АТЕЛЬНО нареч. паказальна; (характерно) ха- рактерна; -АТЕЛЬНОСТЬ 1. па- казальнасць, -щ; (характерность) характэрнасць, -щ ж; 2. паказбль- насць, -щ ж; узбрнасць, -щ ж; см. 291
показательный; -АТЕЛЬНЫЙ 1. паказальны; (характерный) хара- ктерны; -ательное явление хара- ктерная з’йва; 2. (образцовый) па- казальны; узбрны; -Отельная школа узбрная шкбла; -АТЬ сов. 1. па- казаць; (проявить, обнаружить) праявщь, выказаць, выявщь; 2. юр. паказаць; (о свидетеле) пасвёдчыць; см. показывать; 0 он тебе покажет! ён табе пакажа (дасць)!; -ать на дверь паказаць на дзвёры; -АТЬСЯ 1. паказацца; -аться врачу па- казацца урану; вдали -йлся поезд удалечыш паказауся пбезд; 2. безл. (почудиться) здацца; ему -алось, бу- дто позвонили яму здалбея, быццам названии; -алось, что кто-то позвал меня здалбея, што нёхта паклпсау мянё. ПОК//АЗН6Й паказны; -бе учение паказнбе вучэнне; -ДЗУХА неодобр. паказуха, -xi ж; -АЗУШНЫЙ разг, неодобр. паказушны; -АЗЫВАТЬ несов. 1. паказваць; (проявлять, обнаруживать) праяуляць, выказ- ваць, выяуляць; -азывать новый спектакль паказваць новы спек- такль; -азывать интересный опыт паказваць цпеавы дбелед; -азывать свою работу специалисту паказваць сваю працу спецыялгсту; -азывать храбрость паказваць (праяуляць, выяуляць) храбрасць; -азывать себя хорошим товарищем паказваць (праяуляць) сябё добрым тавары- шам; -азывать свою радость па- казваць (праяуляць) сваю радасць; 2. юр. паказваць; (о свидетеле) свёд- чыць; ётот человек -азывает, что видел вас тэты чалавёк свёдчыць, што бачыу вас; -азывать пример паказваць прыклад. ПОКАЛЁЧ//ЕННЫЙ пакалёчаны; -ИТЬ сов. разг, пакалёчыць, (много, неоднократно) папакалёчыць; -ИТЬСЯ пакалёчыцца. ПОКАРАТЬ сов. пакараць. ПОКАРАУЛИТЬ сов. 1. паварта- ваць; 2. (постеречь) папитьнаваць. ПОКАЯТЬСЯ сов. пакаяцца. ПОКВАРТАЛЫ1//О нареч. паква- ртальна; -ЫЙ паквартёльны. ПОКЛбн паклбн, -ну м; земной п. зямны паклбн; сделать общий п. зрабщь агульны паклбн t (па- кланщца jfciM прысутны/к); -ЕНИЕ пакланённе, -ння ср; -ИТЬСЯ сов. пакланщца; (приветствовать) пры- вггацца, павггацца, паздарбукацца (з кш); -НИК в разн. знач. паклбн- шк, -ка м; -НИЦА паклбннща, -цы ж; -ЙТЬСЯ несов. пакланяцца. ПОКОЛ6ННО нареч. пакалбнна. ПО-КОМАНДИРСКИ нареч. па- камандз1рску. ПОКОМАНДОВАТЬ сов. пакаман- даваць. ПОКРАс//ИТЬ сов. пафарбаваць; памаляваць; -КА ж фарбаванне, -ння ср, пафарббука, -Ki ж; ма- ляванне, -ння ср. ПОКРАСОЧНЫЙ фарбавальны; п. аппарат фарбавальны апарат. ПОКРАШЕННЫЙ пафарбаваны; памаляваны. ПОКРЙКИВА//НИЕ пакрыкван- не, -ння ср; ~ТЪ несов. пакрыкваць. ПОКРИТИКОВАТЬ сов. пакрыты- каваць. ПОКРИЧАТЬ сов. пакрычёць, (до- лго, неоднократно) папакрычаць, папакрыкваць. ПОКРбВ м 1. пбкрыва, -ва ср, мн. нет; пакрыццё, -цця ср, мн. нет; снежный п. снёжнае пбкрыва (пакрыццё); растительный п. ра- елшнае пбкрыва; волосяные -ы ва- ласянбе пбкрыва; кожный п. скур- нае пбкрыва; 2. (покрывало) на- крывала, -ла ср; (пелена) пялёнка, -Ki ж; О под -ом ночи пад пбкрывам нбчы. ПОКРЫТИЕ 1. (действие) см. по- крывание; 2. в др. знач. пакрыццё, -цця ср; акустическое п. акустычнае пакрыццё; асфальтовое п. асфёль- тавае пакрыццё; гравийное п. гра- вшнае (жв1рбвае) пакрыццё; дорож- ное п. дарбжнае пакрыццё; усове- ршенствованное п. удасканаленае пакрыццё; чёрное п. чбрнае па- крыццё; щебёночное п. шчэбеневае (друзавае) пакрыццё; п. по счёту пакрыццё па рахунку. 292
ПОКУШ//АТЬСЯ несов. рабщь за- мах; (пытаться) спрабаваць, рабщь спробу; (вознамериваться) намёр- вацца, рабщь намёр; (посягать) квапщца; асмёльвацца што-нёбудзь зрабхць; п. на чью-либо жизнь рабщь замах на чыё-нёбудзь жыц- цё; п. на чужое добро квапщца на чужое дабрб; -ЕНИЕ ср замах, -ху м; спроба, -бы ж (зрабщь што); квапленне, -ння ср; -ёние на жизнь замах на жыццё; -ёние на кражу спроба зрабщь крадзёж; -ёние с негодными срёдствами замах з не- прыдатным! србдкамъ ПОЛ м падлбга, -и ж. ПбЛД//ЕНЬ м паудня, -нА ср, пбУдзень, -дня м; истинный п. са- праудны пбудзень; средний п. астр, сярбдш поудзень; в п. апаУ- дш, апбудш, у пбудзень; к полудню пад паУднА; около полудня каля пауднА, блока паудня; после по- лудня паслА паудня, папаудн!; врё- мя до полудня час да паудня, пёрад пауднём; -НЕВНЫЙ паудзённы. Пбл//Е ср 1. (пространство земли) поле, -ля ср; (клин) палётак, -тка м; ржаное п. жытш палётак; ледяное п. ледзянбе пбле; 2. (охота) паляван- не, -ння ср; (добыча) здабыча, -чы ж, отъезжее п. охотн. ад’язнбе па- ляванне; с -ем! са здабычай! 3. в др. знач. поле, -ля ср; -я книги пал! кш- п; -я шляпы пал! капелюша; сило- вое п. физ. сшавбе пбле; спортивное п. спартыунае пбле; п. щита (в ге- ральдике) пбле шчыта; п. боя пбле ббю; п. видимости пбле бачнасщ; п. зрения пбле зрбку; п. между наре- зами пбле пам!ж нарэзамц антенное п. антэннае пбле; лётное п. лётнае поле; мёртвое п. мёртвае пбле; мин- ное п. мзннае пбле; противополож- ное п. процшёглае (супрацьлёглае) пбле; радиолокационное п. радыёла- кацыйнае пбле; учебное п. вучэбнае поле; электрическое п. электрычнае пбле; электромагнитное п. электра- магштнае поле. ПОЛЕВ//6Й палявы; -ая почта палявая пошла; ~ая сумка палявая сумка; п. госпиталь палявы шт- таль; п. караул ист. палявы кара- вул; п. устав палявы статут; п. штаб палявы штаб; -ая артиллёрия па- лявая артылёрыя; -ая баллистиче- ская станция палявая балктычная станцыя; -ая выучка палявая выву- чка; -ая поездка палявая паёздка; -ая почтовая станция палявая па- шгбвая станцыя; -ая служба шта- бов палявая служба штаббу; -ая фортификация палявая фарты- фпсацыя; -бе управление палявбе управление; -6й армёйский склад палявы армёйоа склад; -ые форти- фикационные (оборонительные) со- оружения палявыя фаргыфжацый- ныя (абаронныя) збудаванш. ПОЛЕЗАЩИТН//ЫЙ полеахбу- ны; ~ые лесные пблосы полеахбу- ныя лясныя палбсы. ПОЛЕЗН//О нареч. в знач. сказ. карысна^ -ОСТЬ карыснасць, -щ ж, ~ыи карысны; ~ая нагрузка техн, карысная нагрузка. ПОЛЁТ палёт, -ту м; п. на больших высотах палёт на вялпёх вышынях; п. на дальность палёт на далёкасць; п. на длительность палёт на пра- цягласць; п. на малых высотах па- лёт на малых вышынях; п. на пере- хват палёт на перахбплгванне (на перахват); п. на предельно малых высотах палёт на крайне малых вы- шынях; п. на средних высотах палёт на сярэдн!х вышынях; п. по при- ббрам палёт па приборах; п. по про- грамме палёт па праграме; бес- посадочный п. беспасадачны палёт; боевой п. баявы палёт; бомбар- дировочный п. бамбардз!ровачны палёт; брёющий п. брыючы палёт; высотный п. вышынны палёт; груп- повой п. групавы палёт; дальний п. далёк! палёт; испытательный п. вы- прабавальны палёт; космический п. касм1чны палёт; межпланетный п. м!жпланётны палёт; мезосфёрный п. мезасфёрны палёт; ночной п. начны палёт; перевёрнутый п. перавёрнуты палёт; развёдывательный п. развёд- вальны палёт; сверхвысбтный п. 293
звыпгвышынны палет; слепой п. сляпы палёт; стратосферный п. стратасфёрны палёт; учёбно-тре- нирбвочный п. вучэбна-трэшрбвач- ны палёт; учёбный п. вучэбны па- лёт; фигурный п. фггурны палёт. ПОЛЁТН//ЫЙ палётны; -ая карта палётная карта. ПОЛЕЧЬ сов. в разн. знач. палёгчы; в бою полегло мнбго воинов у ба! па- ляглб шмат вбшаУ; после ливня пшеница полеглб пасля л!уню пша- нща палягла. Пбл3//АНИЕ пбузанне, -ння ср; -АТЬ несов. пбузаць; -КОМ нареч. паузком; -ТЙ несов. в разн. знач. паузш; -УЧЕСТЬ паузучасць, -щ ж; -УЧИЙ в разн. знач. паузучы; -учий дым паузучы дым; -учие льды паузучыя льды. ПОЛИВА//ЛЬНЫЙ пал!вальны; -льная машина пал!вальная ма- шына; -ТЬ несов. пал!вАць; -ТЬСЯ страд. пал!вацца. ПОЛИГбн воен., мат. палйбн, -на м; авиационный п. ав!яцыйны па- лггон; артиллерийский п. арты- лерыйсю палггбн; винтовочный п. вштбвачны пал iron; заводской п. завбдсю палпбн; испытательный п. выпрабавальны пал iron; морской п. марок! палпбн; научно-исследова- тельский п. навукбва-даслёдчы па- лпбн; ракётный п. ракётны палпхэн; учёбный п. вучэбны палшэн; -НЫЙ палпбнны. ПОЛИГОНОМЕТР//ЙЧЕСКИЙ палггонаметрычны; п. пункт naniro- наметрычны пункт; ~ЙЯ naniro- намётрыя, -рьп ж. ПОЛИКЛЙН//ИКА пал попн пса, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ пол!клш1чны. ПОЛИСПАСТ техн, палгспаст, -та м; -ОВЫЙ палюпаставы. ПОЛИПЛАН ав. палшлан, -на м. ПОЛИТИКА палггыка, -Ki ж; внутренняя п. унутраная палггыка; внёшняя п. знешняя палггыка; во- енная п. ваённая палггыка. ПОЛК прям., перен. полк, род. па- лкА м, мн. палк!, -кбу; п. морской пехоты полк марскбй пяхбты; п. связи полк сувяз!; авиационный п. ав!яцыйны полк; автомобильный п. аугамабитьны полк; артиллерийский п. артылерыйсю полк; бомбар- дировочный авиационный п. бам- бардз!рбвачны ав!яцыйны полк; бронекавалерийский п. бронекава- лерыйск! полк; вертолётный п. вер- талётны полк; воздушно-десантный п. павётрана-дэсантны полк; гау- бичный п. гёуб1чны полк; гвар- дёйский п. гвардзёйсю полк; голов- нёй п. галауны полк; горнострел- ковый п. горнастралкбвы полк; железнодорожный п. чыгуначны полк; запасный п. запасны полк; засадный п. засадны полк; зенитный артиллерийский п. зештны арты- лерыйскг полк; зенитный ракётный п. зештны ракётны полк; ин- женёрно-сапёрный п. шжынёрна- сапёрны полк; инженёрный п. шжынёрны полк; истребительно- противотанковый артиллерийский п. зншгчальна-прощтанкавы арты- лерыйсю полк; истребительный авиацибнный п. знппчальны asi- яцыйны полк; кавалерийский п. ка- валерыйсю полк; механизированный п. мехашзаваны полк; минно-то- рпёдный авиацибнный п. м1нна-та- рпёдны ав!яцыйны полк; миномёт- ный п. мшамётны полк; мото* пехотный п. мотапяхбтны полк; мо- торизованный п. матарызаваны полк; мотострелковый п. мотастрал- кбвы полк; отдельный п. связи асобны полк сувяз!; парашютно- десантный п. парашутна-дэсбнтны полк; пехбтный п. пяхбтны полк; понтбнно-мостовбй п. пантбнна-ма- ставы полк; пулемётно-артиллерий- ский п. кулямётна-артылерыйсю полк; пушечный артиллерийский п. гарматны артылерыйсю полк; ра- диотехнический п. радыётэхшчны полк; развёдывательный авиацион- ный п. развёдвальны ав!яцыйны полк; ракётный п. ракётны полк; самоходно-артиллерийский п. сама- ход на-артылерыйсKi полк; стрел- ковый п. стралкбвы полк; танковый п. танкавы полк; транспортно-авиа- ционный п. транспартна-ав!яцыйны 294
полк; тяжёлый танковый п. цяжю тАнкавы полк. ПбЛКА ж 1. палща, -цы ж\ книж- ная п. кшжная палща; 2. (в вагоне) лАука, -Ki ж; 3. (у огнестрельного оружия) брАмка, -Ki ж; 4. (в седле) прыпблак, -лка м. ПОЛКбвНИК палкбунйс, -ка м; п. в отставке палкбунж у адстауцы; п. запаса палкбушк запасу; п. меди- цинской службы палкбушк ме- дыцынскай службы; п. юстиции палкбунйс юстыцьй. ПОЛКдвНИК-ИНЖЕНЁР пал- кбунж-шжынёр, род. палкбунжа- шжынёра м. полк6вни//ческий, -ЧИЙ палкбунпца. ПОЛКОВбД//ЕЦ палкавбдзец, -дца м; -ЧЕСКИЙ палкавбдчы. ПОЛКОВ//6Й палкавй; -ая ар- тиллерийская группа (ПАТ) пал- кавАя артылерыйская гр^па (ПАТ); -6й участок обороны палкавы Участак абарбны. ПОЛНОМАСШТАБНЫЙ поуна- маштабны. ПОЛНОМЕРНЫЙ паунамёрны. ПОЛНОМбч//ИЕ паунамбцгва, -ва д>;-НЫЙ 1. паУнамбцны; -ный посол паУнамбцны пасбл; -ный представитель паУнамбцны прад- стаУнпс; 2. (уполномоченный) упаУ- наважаны; я не -ен это делать я не Упаунаважаны гэта рабщь. П6ЛН//ЫЙ в разн. знач. пбуны; -ая тишина пбуная цппыня; -ая де- зактивация пбуная дэзактывАцыя; -ая санитарная обработка пбуная саштарная апрацбука; -ая спе- циальная обработка пбуная спе- цыяльная апрацбука. ПОЛ-ОБОРбТА 1. воен., спорт. паупаварбта нескл., м; 2. техн. паУа- барбта нескл., м; п. вала паУабарбта вала. ПОЛОЖЕн//ИЕ ср 1. (состояние, обстоятельства) станбвппча, -ча ср; стан, род. стану лг, между- народное п. М1жнарбднае станбвь шча; внутреннее п. в стране унутра- нае станбвппча у краше; на военном -ни на ваённым станбвппчы; мирное п. стан м!ру; осадное п. стан аблоп; социальное п. сацыйлънае станбвппча; угрожаемое п. небя- спёчнае станбвппча; чрезвычайное п. надзвычАйнае станбвппча; 2. (ме- стонахождение) станбвппча, -ча ср, месцазнахбджанне, -ння ср; диви- зия занялй наиболее выгодное п. дыв131я заняла найболып выгаднае станбвппча; географическое п. геа- граф1чнае станбвппча; 3. (поза) па- стАва, -вы ж; п. для стрельбы па- става для стральбы; п. для стрельбы с колена пастАва для стральбы з калёна; п. для стрельбы лёжа с руки пастАва для стральбы лёжачы з рук1; стрелять из винтбвки с -ия лёжа страляць з впггбую лёжачы; п. для стрельбы стоя пастАва для стральбы стоячы; п. «за спину» пастава «за сшну»; п. изготовки для стрельбы стбя пастАва напагатбу страляць стоячы; п. лежа пастава лёжачы; п. «на грудь» пастАва «на грудз!»; п. «на ремень» пастАва «на рэмень»; 4. (научное, законодательное) пала- жэнне, -ння ср; п. о Боевом Знаме- ни палажэнне аб Баявым Сцягу; п. об охране государственной границы палажэнне аб ахбве дзяржАунай гранщы; «Положение о порядке принятия присяги» «Палажэнне аб парАдку прыняцця прысйп»; п. о прохождении военной службы па- лажэнне аб прахбджанш вайскбвай (ваённай) службы; основнбе п. закона аснбунае палажэнне закону. ПОЛОЖ//ИТБ сов. 1. палажыць, мног. паклАсщ; -ите приборы на стол пакладзще приборы на стол; 2. (решить) уст. вырашыць; (по- становить) ухвалщь, пастанавщь; 3. (предположить) дапусцщь; 4. (на- значить) назнАчыць, даць; 0 -йть все силы на служение родине аддАць усё сшы на службнне радз!ме; -йть за правило узяць за правша; -йть жизнь за кого-что палажыць (ад- дАць) жыццё за каго-што; -йть конец (начало) чему-либо палажыць канёц (пачатак) чаму-небудзь; -ЙТЬСЯ (понадеяться) паспадзя- вацца (на каго, што); (доверить) 295
даверыць (каму, чаму), здацца (на каго, што); (быть уверенным) быць упэуненым (у кии, чым); на меня можете положиться ува мне мбжаце быць упэунены. ПОЛбМ палом, -му м; -АН НЫЙ в разн. знач. паламаны; -АТЬ сов. па- ламаць, (много, неоднократно) па- пал6мл!ваць, папаламаць; -АТЬСЯ 1. паламацца; 2. (покривляться) разг, пакрыуляцца; -КА ж 1. (дей- ствие) палом, -му м, паломка, -Ki ж; 2. (повреждение) паломка, -Ki ж. полбн уст. палбн, -ну м. ПОЛОС//А ж 1. паласа, -сы ж, палбса, -сы ж, мн. палбсы; п. железа паласа (палбса) жалёза; п. материи паласа (палбса) матэрьп; тёмная п. леса на горизонте цёмная паласа (палбса) лесу на гарызбнце; полосы спектра палбсы спектра; солнечный луч тянулся светлой -ой сбнечны прамёнь цягнууся свётлай паласбй (пал ос ай); дождь прошёл -ой дождж прайшбу. паласбй (палбсай); 2. (зона) зона, -ны ж; паласа, -сы ж; п. безопасности зона бяспёчнасщ (бяспёю); п. боевых действий збна (паласа) баявых дзёянняу; п. ввода в прорыв паласа Уводу у прарыу; п. заграждений па- ласа загарбд; п. наблюдёния паласа наглядання (назтрання); п. насту- пления паласа наступу (насту- плёння); п. обеспечения паласа за- беспячэння; п. обороны паласа абарбны; п. огня паласа агню; п. охранёния збна аховы; п. подхода паласа падыхбду; п. препятствий паласа перашкбд; п. пролёта авиа- ции збна пралёту авыцьп; п. уни- чтожения паласа (збна) знпичэння; взлётно-посадочная п. узлётна-па- садачная паласа; контрольно-сле- довая п. кантрбльна-следавая па- ласа; пограничная п. паграшчная паласа; посадочная п. пасадачная паласа (збна); приграничная п. пры- грашчная паласа; прифронтовая п. прыфрантавая паласа; промежуто- чная п. прамёжная (прамёжкавая) паласа; тыловая п. тылавая паласа; штурмовая п. штурмавая паласа; 3. (перыяд) перыяд, -ду м: паласа, -сы ж; п. хорошей погоды перыяд дббрага надвбр’я; самая счастливая п. его жизни самы шчаслшы перыяд (самая шчаслшая паласё) ягб жыц- ця; 4. тип. паласа, -сы ж. ПОЛОСН^ПЪ сов. и однокр. прост. разануць, паласнуць. пблость пбласць, -щ ж; п. ко- лодки прицёла пбласць калбдта прыцэлу; брюшная п. брушная пбласць. ПОЛОТЁН//ЕЧНЫЙ ручнпсбвы; -ЦЕ ср ручшк, -ка м. ПОЛОТНИЩЕ ср 1. (кусок ткани в натуральную величину) полка, -Ki ж; 2. (знамени и т.п.) палбтнппча, -шча ср; п. знамени палбтшшча сцяга; опознавательное п. апа- знавальнае палбтнпича; авиаси- гнальное п. ав!яс1гнальнае палбт- шшча; 3. (инструмента) спец, пала- тнб, -на ср. ПОЛОТН//6 ср 1. в разн. знач. па- латнб, -на ср; железнодорбжное п. чыгуначнае палатнб (палатнб чы- гунга); дорожное п. дарбжнае пала- тнб (палатнб дарбп); п. пилы пала- тнб питы; 2. (у ворот) створка, -id ж; левое п. ворот лёвая створка варбт; -ЯНЫЙ палатняны. ПОЛУАВТОМАТ техн, пауаутамат, -та м; -ЙЧЕСКИЙ пауаутаматыч- ны; -йческое оружие пауаУтаматыч- ная збрбя. ПОЛУБбкС (вид причёски) пау- ббкс, -су м. ПОЛУБОТИНКИ мн. туфш, -ляу, ед. туфель, -фля м. ПОЛУВАГбН паувагбн, -на м. ПОЛУВЗВбД цауузвбд, -да м. ПОЛУГбД//ИЕ паугбддзе, -ддзя ср; -ЙЧНЫЙ паугадавы; -ОВбЙ паугадавы. ПОЛУГОРИЗОНТАЛЬ паугары- занталь, -ni ж. ПОЛУГУСЕНИЧНЫЙ паутусешч- ны; п. автомобиль паутусешчны ау- тамабшь. ПОЛУДЮЙмбвЫЙ уст. пауца- лёвы. 296
ПОЛУЖЁСТКИЙ пауцвёрды. ПОЛУЖИВбЙ напаужывы; (чуть живой) ледзь жывы. ПОЛУКАПОНЙР паукапашр, -ра м. ПОЛУКОЛЬЦб паУкбла, -ла ср; (малое) паукбльца, -ца ср. ПОЛУКОМБИНЕЗбН паУкамбь незбн, -на м. ПОЛУМАСКА паумаска, -Ki ж. ПОЛУМЕХАНИЗЙРОВАННЫЙ напаумеханЬаваны, паумеханЬава- ны. ПОЛУМЙГКИЙ напаУмяюа, паУ- мякю. ПОЛУОБОРОТ 1. воен., спорт. паупаварбт, -та м; 2. техн, пау- абарот, -та м. ПОЛУбСТРОВ паувбстрау, -рава м; -НбЙ паУастрауны. полубсь паУвбсь, -ci ж. ПОЛУПОНТбн паупантбн, -нал/. ПОЛУПРИЦЕП авто, ж.-д. пау- прычэп, -па м. ПОЛУПРОВОДНИК эл. паупра- ваднпс, -ка м; -бвый пауправад- шкбвы. ПОЛУРАЗРУШЕННЫЙ напаУра- збураны, пауразбураны. ПОЛУР6Т//А паурбта, -ты ж; -НЫЙ паурбтны. ПОЛУСАПбЖКИ мн. 1. пауббцпа, -кау; 2. (ботинки) чаравпа, -кау. ПОЛУСКАт ж.-д. паускат, -та м; -НИК техн. паускАтнпс, -ка м; -НЫЙ ж.-д. паускатны. ПОЛУСТАН//КОВЫЙ паустан- кавы; -ОК ж.-д. паустанак, -нка м. ПОЛУСТбЙКИЙ напауустбйл!вы, паУустбйл!вы. ПОЛУФАБРИКАТ пауфабрыкат, -ту м. ПОЛУЧ//АТЕЛЬ атрымальшк, -ка м; -АТЕЛЬНИЦА атрымальнща, -цы ж; -Alb несов. атрымл!ваць; (приобретать) набываць; (добы- вать) здабывАць; (наживать) на- жываць; (заболевать чем-л.) за- хвбрваць (на што); см. получить; -АТЬСЯ 1. уст. прыхбдзщь; письма -ались очень редко шсьмы пры- хбдзип велььн рбдка; 2. (оказыва- ться, появляться как результат) атрымл!вацца; выхбдзщь, выяу- ляцца; -ёется, что мы с вёми служйли в одном месте выхбдзщь, што мы з вам! служил! у адным мёсцы; -ается недоразумение вы- хбдзщь (атрымлгваецца) непара- зумённе; -ЁНИЕ атрыманне, -ння ср; набыванне, -ння ср; здабы- ванне, -ння ср; нажыванне, -ння ср; штемпель места -ёния штбмпель мёсца атрымання. ПОЛУЧИТЬ сов. атрымаць, мног. паатрымл!ваць; (приобрести) на- быць; мног. панабываць;, (добыть) здабыць; (нажить) нажыць, мног. панажываць; (заболеть чем-л.) за- хварэць (на што); п. ответ ат- рымаць адказ; п. знания набыць (атрымаць) вёды; п. бензин из нёфти здабыць (атрымаць) бензш з нафты; -СЯ 1. уст. (быть доставленным) прыйсщ; 2. (оказаться, появиться как результат) атрымацца; выйсщ, выявщца; см. получаться 1, 2. ПОЛУШАГ паУкрбк, -ку м. ПОЛУШЕРСТЯНбЙ паушар- сцяны, напаушарсцяны. ПОЛУЭКИПАЖ пауэкшаж, -жа м. ПОЛУЭСКАДРбн пауэскадрбн, -на м. пблЧИЩЕ ср 1. (огромное войско) пблчышча, -шча ср; 2. перен. пбл- чышча, -шча ср; (толпа) натбуп, -пу м; (множество) прбцьма, -мы ж. ПОЛШАГА паУкрбку м. пбЛЬДЕР спец, пбльдэр, -ра м. пблюс в разн. знач. полюс, -са л«; -НЫЙ пблюсны. ПОЛЯРНОСТЬ в разн. знач. паляр- насць, -щ ж. ПОМАРШИРОВАТЬ сов. памар- шыраваць. ПОМЕРИТЬ сов. памёраць; -СЯ памёрацца; -ся силами памёрацца сшамь ПОМЕСТИТЬ сов. 1. змясщць; (отдать) аддаць; п. делегатов в го- стиницу змяшйць дэлегётау у гас- 297
щнщу; "• детей в школу аддаць дзяцёй у шкблу; п. обьявлённе змясцщь аб’Аву; 2. (расположить) змясцщь, паставщь, палажыць, зла- жйць; (вместить) умясцщь, угбу- пщь; п. все вёщи в один чемодён змясцщь усё рбчы J адзш чамадан; см. помещ//ёть; -СЯ 1. змясщцца; 2. змясцщца; (вместиться — ещё) умясщцца, утбушцца; стбупщца; см. помещаться. ПОМЕХ//А перашкбда, -ды ж, замшка,-к! ж; быть ~ой перашка- джаць; -и радиосвязи перашкоды радыёсувязц естественные -и пры- рбдныя перашкоды; искусственные -и штучныя перашкоды. ПОМЕХОЗАЩИЩЁННОСТЬ пе- рашкодаабарбненасць, -щ ж. ПОМЕХОУСт6ЙЧИВ//ОСТЬ ра- дио перашкодаустбйл1васць, -щ ж; -ЫЙ перашкодауст6йл!вы. ПОМЕЩ//АТБ несов. 1. змяшчаць; (отдавать) аддавёць; 2. (распола- гать) змяшчаць, став!ць, класщ, складаць, складваць; (вмещать) умяшчаць, утоутипваць; см. поме- стить; -АТЬСЯ 1. змяшчацца; учреждение -ается в этом здании устанбва змяшчаецца у гэтым буды- нку; 2. змяшчацца, умяшчацца, утоупл1вацца, тбупщца; в этом зале -ается сто человек у гэтай зале змя- шчаецца (умяшчёецца, тбупщца) сто чалавёк; 3. страд, змяшчацца; аддавёцца; ставщца, класщся, скла- дацца, складвацца; умяшчацца, ут6упл!вацца, тбупщца; см. по- мещ//ать; -ЁНИЕ ср 1. (действие) эмяшчэнне, -ння ф; аддача, -чы ж, стаулянне, -ння ср, складанне, -ння ср, складванне, -ння ср; умяшчэн- не, -ння ср, ут6упл1ванне, -ння ср; см. помещ//ать; 2. (здание) памя- шканне, -ння ср; здесь большое -ёние тут вялпсае памяшканне; жилое -ёние жылбе памяшканне; загазованное -ёние загазаванае па- мяшканне; заглублённое -ёние за- глыбленае памяшканне; задымлён- ное -ёние задымленае памяшканне; казарменное -ёние казарменнае па- мяшканне; караульное -ёние ка- равульнае памяшканне; подвальное -ёние падвальнае памяшканне; складскёе -ёние складскбе памя- шкАнне; служёбное -ёние служ- бовае памяшканне; -ЁННЫЙ 1. змёшчаны; аддадзены; 2. змёш- чаны, пастаулены, палбжаны, улб- жаны; (вмещённый) умёшчаны, утбуплены. ПОМЙЛОВА//НИЕ памалаванне, -ння ср; -ННЫЙ пам1лаваны; -ТЬ 1. памитаваць; (простить) дараваць (каму); (смилостивиться) злггавацца (над кш); 2. (отменить наказание) юр. пам^лаваць. ПОМбСТ памбст, -та м; -ЙТЬ сов. памасцщь; (камнем) пабрукаваць. ПОМбЩНИ//К памбчшк, -ка м; п. воённого коменданта гарнизона памбчнпс ваённага каменданта гар- шзбна; п. дежурного по караулам памбчнк дзяжурнага па каравулах; п. дежурного по контрбльио-пропу- скнбму пункту памбчшк дзяжурнага па кантрбльна-прапускным пун- кце; п. дежурного по полку па- мбчшк дзяжурнага па палку; п. ко- мандира памбчнпс камандз1ра; п. начальника караула памбчнпс на- чёльнпса каравула; п. начальника штаба памбчшк начёльшка штаба; дежурный п. воённого коменданта дзяжурны памбчнйс ваённага ка- менданта; -ЦА памбчнща, -цы ж. п6М0Щ//Ь дапамбга, -п ж; пб- мач, -чы ж\ ветеринарная п. ветэ- рынарная дапамбга; воённая п. ваенная дапамбга; медицинская п. медыцынская дапамбга; пёрвая п. пёршая дапамбга; пёрвая врачёбная п. пёршая Урачэбная дапамбга; пёрвая медицинская п. пёршая ме- дыцынская дапамбга; техническая п. тэхннная дапамбга; оказать п. дапамагчы; получйть п. атрымаць дапамбгу; при -и з дапамбгай (пры дапамбзе); с -го з дапамбгай; без посторонней -и без чужбй (па- ббчнай) дапамбп; скорая п. хуткая дапамбга; оказать пёрвую п. аказаць пёршую дапамбгу; огневая п. аг- нявая дапамбга. 298
ПОНАБЛЮДАТЬ сов. f. пана- глядаць, паназ!раць; (проследить) пасачыць (за кгм-чым); 2. (иметь надзор) падаглядаць (каго-што). ПОНЕДЕЛЬНИК панядзёлак, -лка м. ПОНЕДЁЛЬН//О нареч. паты- днёва; (еженедельно) штотыднёва, штотыдзень; ~ЫЙ патыднёвы; (еженедельный) штотыднёвы. ПОНЕС//ЁННЫЙ 1. нанесены; 2. (об уплате и т.п.) нанесены, пе- ражыты; ~ТЙ сов. 1. панёсщ; 2. (о лошадях) памчаць; 3. перен. (потер- петь) панёсщ, пацярпёць, пе- ражыць; ~ти утрату панёсщ (пацяр- пёць) страту; ~ти наказание быць пакарёным; 4. (начать говорить вздор) пачёць вярзщ; пачаць пля- вузгаць; ~ти ахинёю пачёць вярзщ глупства; ~ТЙСЬ разг. 1. памчацца; (побежать) пабегчы; 2. (начать бы- стро распространяться) панёсщся. ПОНЙЖ//Е сравн. ст. 1. нареч. (Tpoxi) шжэй; 2. прил. (Tpoxi) ш- жэйшы; -ЁНИЕ пашжэнне, -ння ср; -ёние в должности пашжэнне } пасадзе; -ёние местности паш- жэнне мясцовасщ; -ЕННЫЙ па- нсканы, зшжаны. ПОНИЗЙТЕЛБН//ЫЙ техн, па- шжальны, зшжальны; -ая под- станция пан1жёльная падстанцыя. ПОНЙЗИТЬ сов. в разн. знач. па- шзщь, зшзщь; -СЯ пашзщца, зш- зпща. ПОНТбн в разн. знач. пантбн, -на м; -ЁР пантанёр, -ра м; -НЫЙ пантбнны; -ная переправа пан- тбнная пераправа; -ный мост паи- тонны мост; -ный парк пантбнны парк; -ЩИК пантбншчык, -ка м. ПОНУЖД//АТЬ несов. прыму- шаць; -АТЬСЯ страд, прымушёц- ца; -ЕНИЕ ср прымус, -су м; -ЁН- НЫЙ прымушаны. ПОНУР техн, панур, -ра м. ПОНЮХАТЬ сов. прям., перен. па- нюхаць; п. пороху панюхаць пбраху. ПООРУДЙЙНО нареч. пагармётна. ПООЧЕРЁДН//О нареч. па чарзё; -ЫЙ (по очереди) па чарзё; пачар- гбвы; нести -ое дежурство нёсщ дзяж^рства (дзяжУрыць) па чарзё. ПООЩР//ЁНИЕ ф 1. (действие) заахвбчванне, -ння ср; (поддержка одобрением, похвалой) падгрымка, -Ki ж, падтрымлхванне, -ння ср; егб служба заслуживает -ёния ягб служба заслугбувае падтрымкА; 2. (награда) узнагарбда, -ды ж^ пад- трымка, -ю ж; -ЁННЫЙ за- ахвбчаны; падтрыманы; -ЙТЕЛЬ- НО нареч. заахвбчвальна; -ЙТЕЛЬ- НЫЙ заахвбчвальны; -ительный тон заахвбчвальны тон; -ЙТЬ сов. заахвбщць; (поддержать одобре- нием, похвалой, наградой) пад- трымаць (адабрённем, пахвалбй, узнагарбдай); -ЯТЬ несов. за- ахвбчваць; (поддерживать одобре- нием, похвалой, наградой) пад- трымл!ваць (адабрбннем, пахвалбй, узнагарбдай); -ЯТЬСЯ страд, за- ахвбчвацца; падтрымл!вацца, ПОПАДАНИЕ пападанне, -ння ср; вероятное п. магчымае пападённе; прямое п. прамбе пападанне. ПОПАДАТЬ сов. пападаць; пава- лпща. ПОПАДАТЬ несов. 1. (куда-л.) тра- пляць; пападаць; 2. (в кого-что) па- падаць; траплйць; -СЯ 1. (встреча- ться, случаться) траплйцца; па- падацца; 2. (оказываться уличён- ным, пойманным или в каких-л. усло- виях против воли) пападацца. ПОПАРНО нареч. пёрамь ПОПАСТЬ сов. 1. (куда-л.) трапщь; папасщ; п. на дорогу трапщь (па- пёсщ) на дарбту; он довблен, что попал в эту роту ён задавблены, што Tpaniy (папаУ) у гёту рбту; 2. (в кого-что) папасщ; трапщь; пацэ- лщь; стрелок попал в мишень стралбк папау (Tpaniy, пацшпу) у мппбнь; пуля попала мне в ногу куля папала (трагола) мне У нагу; 3. безл. разг, папёсщ, уляцёць; ем^ попало от командира яму папала (уляцёла) ад камандз1ра; -СЯ 1. (встретиться, случиться) трапщца; папасщся; по пути кше никтб не попался па дарбзе мне нЬстб не трашуся (не папауся); 2. (оказаться 299
уличённым, пойманным или в ка- ких-л. условиях против воли) папас- щся; -ся в плен папасщся f пал он. ПОПЕРЕМЁНН//О нареч. папера- мённа, наперамёнку; ~ЫЙ папера- мённы. ПОПЛАВ//АТЬ сов. паплёваць, (долго) разг, папаплаваць; -КОВЫИ паплаукбвы, плауковы; ~ок в разн. знач. паплавбк, -лаука м; плавок, род. плаука м. ПО-ПЛАСТУНСКИ нареч. па-пла- стунску. ПОПЛАТИТЬСЯ сов. паплацщца; п. головой паплацщца галавбй. ПОПОЛНЕНИЕ в. разн. знач. па- паунённе, -ння ср; маршевое п. маршавае папаунённе. ПОПблНЕННЫЙ папбунены. ПОПбЛН//ИТЬ сов. папбунщь; -ЙТЬСЯ папбунщца; -ЙТЬ несов. папаунАць; -ЙТЬСЯ возвр., страд. папаУняцца. ПОПРАВ//ИТБ сов. в разн. знач. паправ!ць; п. ошибку паправщь памылку; -ЙТЬСЯ 1. (исправить ошибку) паправщца; 2. (выздоро- веть) паправщца, паздаравёць, ачу- няць; -КА папраука, -Ki ж; -ка на боковое движение цели папраука на бакавы рух цэл1; -ка на боковой вётер папраука на бакавы вёцер; -ка направления папраука на- прамку; -ка на смещение папраука на зрушэнне (ссбуванне, скра- нанне, перамяшчбнне); -ка на угол места цели папраука на вугал месца цэлц баллистическая -ка баль стычная папраука; боковая -ка ба- кавая папраука; -ЛЁНИЕ папрау- лённе, -ння ср; -ЛЕННЫЙ па- праулены; t -ЛЯТЬ несов. папрау- ляць; -ЛЙТЬСЯ 1. (исправлять ошибку) папрауляцца; 2. (выздора- вливать) папрауляцца, здаравёць, ачуньваць; 3. страд, папрауляцца; -ОЧНЫЙ паправачны; -очный ко- эффициент мат. паправачны ка- эфщыёнт. ПОПРАКТИКОВАТЬСЯ сов. па- практыкавацца. ПОПУСТЙ//ТЕЛЬ патуральнгк, -ка jw; -ТЕЛЬНИЦА патуральнща, -цы ж; -ТЕЛЬСКИЙ патуральнщ- Ki; -ТЕЛЬСТВО патуранне, -ння ср; -ТЕЛЬСТВОВАТЬ несов. пату- раць; -ТЬ сов. дазвблщь, папусщць, папусцщца; -ТЬСЯ папусщцца, паддацца. ПОПЫТК//А спрбба, -бы ж; пред- принимать -и рабхць спрббы; (пы- таться) спрабаваць; первая п. спорт, пёршая спрбба. ПОРАЖАеМ//ОСТЬ паражаль- насць, -щ ж; -ЫЙ прил. паражаль- ны; -ое пространство паражальная прастбра. ПОРАЖАТЬ несов. 1. (наносить удар) паражаць; удараць; (попадать во что-л.) пападаць (у што), тра- пляць (у што); 2. (побеждать) па- ражаць, перамагаць; (разбивать) разб!ваць; 3. мед. пашкбджваць; разб!ваць; (лишать зрения, слуха и т.п.) пазбауляць зрбку (слыху и т.п.), рабщь сляпым (глухш и т.п.); 4. перен. (производить сильное впеча- тление) уражаць, уражваць; (уди- влять) здз1уляць, дзгвщь; 5. юр. паз- бауляць (каго-чаго); см. поразить; -СЯ 1. дзгвщца, здз1уляцца; см. по- разиться; 2. страд, паражацца; уда- рацца; перамагацца; пашкбджвац- ца; разб!вацца; см. поражать 1—3. ПОРАЖ//ЁНИЕ ср 1. (действие) паражэнне, -ння ср; пападанне, -ння ср, траплянне, -ння ср; -ёние живых цёлей противника паражэнне жывых цбляу пращунжа; лучевое -ёние прамянёвае паражэнне; ради- ационное -ёние радыяцыйнае па- ражэнне; 2. (разгром) паражэнне, -ння ср; разгром, -му м; потерпеть -ёние пацярпёць паражэнне; нане- сти -ёние Bpaiy нанёсщ паражэнне вбрату; 3. мед. пашкбджанне, -ння ср; -ёние зрительного нерва па- шкбджанне зрбкавага нерва; 4. юр. пазбаулённе, -ння ср; -ёние в правах пазбаулённе правбу; -ЁН- НОСТЬ мед. пашкбджанасць, -щ ж; -ЁННЫЙ 1. (ударом) па- ражбны; удараны; 2. (побеждённый) паражбны, перамбжаны; (разби- 300
тый) разбггы; 3. мед. пашкбджаны; (разбитый) разбггы; 4. перен. урё- жаны; (удивлённый) здзтулены; 5. юр. пазбаулены (каго-чаго); -ённый в правах пазбаулены правбу. ПОРАЖЁНЧЕ//СКИЙ паражэн- чы; -СТВО паражэнства, -ва ср. ПОРАЗВЕДАТЬ сов. разг, развё- даць, выведаць. ПОРАЗЙТЬ сов. 1. (нанести удар) паразщь; ударыць; (попасть) па- пасщ (у што), тратць (у што); пацэлщь; п. пулей паразщь куляй; п. насмерть паразщь насмерць; п. цель паразщь цэль (папасщ у цэль); 2. (победить) паразщь, перамагчы; (разбить) разбщь; п. врага перама- гчы вбрага; п. неприятельские вой- ска разбщь варбжыя вбйскз; 3. мед. пашкбдз1ць; (разбить) разб!ць; (ли- шить зрения, слуха и т.п.) пазбавщь зрбку (слыху и т.п.), зрабщь сля- пым (глух1м и т.п.); кроме этого пе- реводится другими конструкциями. его поразила слепота ён стращу зрок (аслёп, перастау бачыць); 4. перен. (произвести сильное впечатле- ние) уразщь; (удивить) здзшщь; это известие меня поразило гэта вестка мяне здз!в1ла; 5. юр. пазбавщь (ка- го-чаго); п. в правах пазбавщь пра- воу; -СЯ здз!в1цца; он поразился увиденным ён здз1В1уся убачаным. ПОРАН//ЕННЫЙ паранены, ра- нены; -ИТЬ сов. разг, паранщь, ра- шць; -ИТЬСЯ парашцца. ПОРЕКОМЕНДбв//АННЫЙ па- рэкамендаваны; -АТЬ сов. парэка- мендаваць. ПОРЖАВЕТЬ сов. паржавёць; (зар- жавець) заржавёць. п6рист//ость пбрыстасць, -щ ж; сггаватасць, -щ ж; -ЫЙ пбры- сты; сггаваты. ПОРИЦА//НИЕ ср ганьбаванне, -ння ср; (выговор) вымбва, -вы ж; -ТЬ гёнщь, ганьбаваць; -ТЬСЯ страд, гашцца, ганьбавацца. ПОРбГ в разн. знач. парбг, -га м; п. видимости парбг бачнасщ; п. слышимости парбг чутнасщ; зву- ковой п. гукавы парбг; световой п. светлавы парбг. ПОР6ЖН//ИЙ парджш; ~ЙК па- ражнАк, -ку м; ~ЯКОМ нареч. пара- жнякбм, улёгцы. пбРОХ порах, -ху м; артилле- рийский п. артылерыйсю порах; баллиститный п. балгстытны порах; бездымный п. бяздымны порах; бес- пламенный п. бяспблымны пбрах; дымный п. дймны пбрах; кордитный п. кардытны пбрах; крупнозернис- тый п. буйназяршсты пбрах; ме- дленногорящий п. павольназгараль- ны пбрах; минный п. мшны пбрах; миномётный п. мшамётны пбрах; нитроглицериновый п. нгграглщэрй- навы пбрах; охотничий п. паля- ушчы пбрах; пироксилиновый п. шракситшавы пбрах; ракетный п. ракетны пбрах; ружейный п. ру- жэйны пбрах; смёсевый п. сумесевы пбрах; чёрный п. чбрны пбрах; шну- ровой п. шнуравы пбрах; 0 п. даром тратить пбрах дарэмна трацщь; -у не хватает пбраху не хапае; поню- хать -у панюхаць пбраху; держать п. сухим трымаць пбрах сухш^-ом пахнет пбрахам пахне; -ОВНИЦА парахаунща, -цы ж; О есть ещё порох в -овницах ёсцъ яшчэ пбрах у параха^шцах; -ОВОЙ парахавы; -овбй погреб парахавы склеп; -овбй завод парахавы завод. ПОРТ I порт, род. порта м, мн. па- рты, -тбу; войти в п. увайсщ У порт; естественный п. прырбдны порт; воённый п. ист. ваенны порт; воз- душный п. паветраны порт, аэра- пбрт; торговый п. гандлёвы порт; морской п. марсю порт; п. высадки порт высадю; п. назначения порт назначэння; п. посадки порт па- садю; п. приписки порт прышскЁ; воённый п. ваённы порт; закрытый п. закрыты порт; открытый п. ад- крыты порт; речной п. рачны порт. ПОРТ II мор. (отверстие в борту судна) порт, род. порта м. ПОРТАТЙВН//ОСТЬ партатыУ- насць, -ni ж; -ЫЙ партатыУны. ПОРТбвЫЙ партбвы; п. гброд па- ртбвы гбрад. 301
ПОРТУПЕЙНЫЙ партупейны. ПОРТУЙЕЙ-ПРАПОРЩИК воен, ист. партупёй-прапаршчык, род. партупёй-прапаршчыка м. ПОРТУПЙЙ-КЬНКЕР воен. ист. партупёй-к5нкер, род. партупёй- ]6нкера м. ПОРТУПЕЯ партупёя, -nfei ж, пле- чевая п. плечавАя партупёя; пояснАя п. паясная партупея. ПОРТЯН//КА ануча, -чы ж; -ОЧ- НЫЙ анучны. ПОРУБ//АННЫЙ пасёчаны; -Ать сов. пасячы. ПОРУБИТЬ сов. в разн. знач. пася- чы, (долго, неоднократно) папа- сякАць, папасячй. ПОТРЕБЛЕННЫЙ пасечаны. ПОРрЕК//А парука, -Ki ж; (руча- тельство) зарока, -Ki ж; О (взять, отпустить) ня -и (узйць, адпусцщь) на napyxi; круговая п. круговая па- рика. ПОРУКОВОДИТЬ сов. паюраваць. ПОРУЧАТЬ несов. даручАць; -СЯ 1. паручАцца; см. поручаться; 2. страд. даручАцца; см. поручАть. ПОРУЧЕНЕЦ даручэнец, -нца м. ПОРУЧЕНИЕ даручбнне, -ння ср. ПОРУЧЕННЫЙ даррчаны. ПбРУЧЕНЬ пбручань, -чня м. ПОРУЧИК воен. ист. паручнпс, -ка м. ПОРУЧЙТЬ сов. даручйць. ПОРУЧЙТЬСЯ сов. паручйцца. пбРУЧНИ мн. пбручш, -няУ, парэнчы, -чаУ; пбручень ед. пбру- чань, -чня м, парэнча, -чы ж. ПОРЦИбн парцыён, -ну м; -НО нареч. парцыённа, пбрцыям!; -НЫЙ парцыённы. ПбРЦИЯ пбрцыя, -цьп ж. п6рч//а ж 1. (действие) пса- вАнне, -ння ср; п. зрения псаванне зрбку (вачэй); 2. (повреждение) па- шкбджанне, -ння ср; (вред) псута, -ты ж, псбта, -ты ж; 3. (в поверьях) сурбю, -кау ед. нет; чАры, -pay ед. нет; насланнё. -ннА ср, нагавбр, -ру м; -ЕННЫЙ прич. сапсавАны; -ЕНЫЙ прил. 1. (испорченный) са- псавАны; сапсуты; 2. сурбчаны; счараваны. ПбРШ//ЕНЬ техн. пбршань, -шня м; п. затвора воен, пбршань замкА; -НЕВбЙ пбршневы; -невбй двигатель пбршневы рухавпс. ПОРЫВ I м 1. (ветра) парйу, -рыву м; (лёгкий) павеУ, -вёву м; 2. перен. парйу, -рыву м; парыванне, -ння ср; (стремление) шкнённе, -ння ср; (воодушевление) натхнённе, -ння q>; п. радости парйу рАдасщ; наступательный п. наступальны па- рыу; благие -ы добрыя парйвы (1мкнённ1, намёры). ПОРЫВ п техн, (разрыв) разрйу, -рыву м; п. провода разрйу прбвада; п. линии свАзи парйу лшн сувязь ПОРЯДКОВЫЙ парАдкавы; п. но- мер парАдкавы нумар. ПОРЯД//ОК в разн. знач. парадак, -дку м; боевбй п. баявй парадак; внутренний п. унутраны парадак; вбинский п. вбшсю парАдак; в пе- шем порядке у пёшым парадку; образцовый п. узбрны парадак^ об- щественный п. грамадсю парадак; походный п. пахбдны парадак; пред- боевой п. перадбаявы парадак; уставной п. статугны парадак; п. ве- дения огня парадак вядзення агню; п. движения парадак руху; п. действий парадак дзёянняу; п. про- хождения службы парадак пра- хбджання службы; п. увольнения личного состава парадак звальнёння асаббвага склАду; приводить в п. прывбдзщь у парадак (да парадку); соблюдАть п. прытрымл1вацца (тры- мАцца) парадку; следить за -ком сачйць (наз!рАць) за парадкам; по -ку па парадку; закбнным -ком законным парадкам; организбван- ным -ком аргашзавАным парАдкам; п. голосования парАдак галасавАн- ня; п. работы парАдак работы; соо- бражения тактического -ка мер- кавАнш такгйчнага парАдку; на- водить п. навбдзщь парадак; призы- вать к -ку заклшАць да парАдку; в -ке у парАдку; в административном -ке у адмпистрацййным парАдку; 302
выше на два ~ка вышэй (вышэйшы) на два парада; в ~ке вещей звы- чайная рэч; для -ка для парадку; п. дня парадак дня; всё в ~ке усё } парадку; для ~ка (-ку) для парадку; привести к ~ку прывёсщ да парадку; призвать к ~ку прызваць да па- радку; своим -ком сва1м парадкам. ПОСАДИТЬ сов. в разн. знач. паса- дзщь. ПОСАДКА в разн. знач. пасадка, -Ki ж; п. леса пасадка лесу; п. на авто- мобили пасадка на аутамабип; п. на самолёт пасадка на самалёт; внеоче- редная п. пазачаргбвая (нечаргбвая) пасадка; вынужденная п. вымуша- ная пасадка; мягкая п. мяккая пасадка; принудительная п. пры- мусбвая пасадка; 11. в автобус па- садка J аутобус; п. летательного ап- парата пасадка лятальнага апарата. ПОСАДОЧН//ЫЙ в разн. знач. пасадачны; -ая дистанция пасадач- ная дыстанцыя; -ая площадка ав. пасадачная пляцбука; -ая скорость ав. пасадачная скбрасць; -ое место пасадачнае мёсца; -ый знак паса- дачны знак. посбивАть сов. разг. пазб!ваць; -СЯ пазб!вацца. ПОСВЙСТЫВА//НИЕ пасвтстван- не, -ння ср; -ТЬ несов. пасвютваць. ПОСВЯТИТЬ сов. 1. (кого-что во что) падзялщца (з юм-чым чым-не- будзь); адкрыць (каму-чаму што); азнаёмщь, пазнаёмщь (каго-што з чым) пашфармаваць (каго-што пра што) расказачь (каму-чаму пра што); увёсц! (каго-што у што); п. в свой планы падзялщца csaiMi пла- нам!; адкрыць свае планы; азна- ёмщь са csaiMi планам!; пашфар- маваць пра свае планы; п. в свой интересы расказачь пра свае штарэсы; увёсц! у свае штарэсы; 2. (кого-что кому-чему) прысвяцщь; п. себя музыке прысвяцщь сябё музыцы; п. свою жизнь народу пры- свяцщь сваё жыццё народу; 3. (во- звести в звание) пасвяцщь; п. в рыцари пасвяцщь у рыцары; -СЯ уст. церк. пасвяц!цца; -ся в свя- щенники пасвяцщца f свяшчэннпа. ПОСВЯ/ДЦАТЬ несов. 1. (кого-что во что) дзял1цца (з мм-чым чым); адкрываць (каму-чаму што); зна- ёмщь (каго-што з чым); шфар- маваць (каго-што пра што); ра- сказваць (каму-што пра што); увбдзщь (каго-што у што); 2. (кого- что кому-чему) прысвячаць; 3. (во- зводить в звание) пасвячаць; -ЩАТЬСЯ 1. пасвячацца; см. по- святиться; 2. страд, прысвячацца; пасвячацца; см. посвящать 2, 3; -щается памяти прысвячаецца памящ; -ЩЁНИЕ 1. (действие) ад- крыванне, -ння ср; азнаямлённе, -ння ср; шфармаванне, -ння ср; расказванне, -ння ср; увядзённе, -ння ср; прысвячэнне, -ння ср; па- свячэнне, -ння ср; 2. (надпись в на- чале произведения) прысвячэнне, -ння ср; 3. (возведение в сан) па- свячэнне, -ння ср; -ЩЁННЫЙ 1. азнаёмлёны; пашфармаваны; уве- дзены; 2. прысвёчаны; 3. пасвя- чбны; см. посвятить. ПОСЕЗбнн//О нареч. пасезбнна; -ЫЙ пасезбнны. ПОСРЛ//ЁНЕЦ пасялёнец, -нца м; -ЕНИЕ ср 1. (действие) па- сялённе, -ння ср; 2. (селение} сяло, -ла ср, сял1ба, -бы ж, паселпнча, -шча ср; 3. ист. пасялённе, -ння ср; военные ,-ёния вайскбвыя пася- лёнш; -ЕНКА пасялёнка, -Ki ж; -ЁННЫЙ 1. пасёлены; 2. перен. пасёяны; выклжаны; -ИТЬ сов. 1. пасялщь; 2. перен. пасёяць; (возбу- дить, вызвать в ком-л) выклйсаць; -ЙТЬСЯ пасялщца; -ЯТЬ несов. 1. сялщь, пасялщь; 2. перен. сёяць; (возбуждать, вызывать в ком-л.) выклжаць; -ять вражду сёяць ва- рбжасць; -ять тревогу выклпсаць (сёяць) трывбгу; -ЙТЬСЯ 1. па- сяляцца, 2. страд, сялщца; пася- ляцца; сёяцца; выклжацца; см. поселять. ПОСЕЩ//АЕМОСТЬ ж навёдва- льнасць, -щ ж, навёдванне, -ння ср; -АТЬ несов. 1. навёдваць; 2. пе- рен. навёдваць (каго), прыхбдзщь (да ка$о); -АТЬСЯ страд, навёдвац- ца; -ЕНИЕ навёдванне, -ння ср; -ёния военных кораблей навёдванш 303
ваенных караблёу; -ЁННЫЙ наведаны. ПОСИГНАЛИТЬ сов. пасйналщь. ПОСЛАБЛЕНИЕ паслаблённе, -ння ср. ПОСЛАНЕЦ уст. пасланёц, -нца м. ПОСЛАН//ИЕ пасланне, -ння ср; -НИК 1. дипл. паслёншк, -ка; 2. (вестник) книжн. уст. пасланёц, -нц& м, вестун, род. вестуна м; -НИЦА (вестница) пасланка, -id ж; вяст^нка, -Ki ж; -НИЧЕСКИЙ дипл. пасланнщкь ПбСЛАННЫЙ пасланы. ПОСЛАТЬ сов. в разн. знач. па- слаць. ПОСЛЕВОЕННЫЙ пасляваённы; п. период пасляваённы перыяд. ПОСЛЕДЕЙСТВИЕ спец, пасля- дзёянне, -ння ср. ПОСЛЕДЙТЬ сов. пасачыць; (при- сматривая) папыьнавбць, пана- глядаць. ПОСЛЕд//НЕЕ сущ. апбшняе, -няга ср; бороться до -него змагёцца да апошняга; -НИЙ в разн. знач. апбшш; -няя инстанция апбшняя шстанцыя; за -нее время за апбшш час; играть не -нюю роль адыгры- ваць не апбшнюю ролю; это -нее дело гэга апбшняя справа; -ний путь апбшш шлях; до -него да апошняга; до -ней возможности да апбшняй магчымасщ; до -него дыхания да апошняга дыхания; до -ней капли крови да апбшняй катил (кротил) крыв!; отдать -ний долг аддаць апбшш доуг; испустить -ннй вздох сканаць; спать (заснуть, уснуть) -ним сном спаць (заснуць) апбшшм сном. ПОСЛЁДОВА//ТЕЛЬ паслядбунк, -ка м; -ТЕЛЬНИЦА паслядбунща, -цы ж; -ТЕЛЬНО нареч. паслядбу- на; -ТЕЛЬНОСТЬ паслядбунасць, -щ ж; -ТЕЛЬНЫЙ паслядбуны; -тельное сосредоточение огня па- слядбунае сканцэнтраванне агню; -тельные операции паслядбуныя аперацьл; -тельные удары пасля- дбуныя удары. ПОСЛЕДСТВ//ИЕ ср вынЬс, -ку м; О чреватый -иями яю (што) тбщь у сабе небяспёку. ПОСЛЕДУЮЩ//ИЙ наступны, далёйшы; -ая задача наступная (далёйшая) задача; -ая операция наступная (далёйшая) аперацыя. ПОСЛЕОБЕДЕННЫЙ пасляабё- дзенны. ПОСЛЕОПЕРАЦИбННЫЙ мед. пасляаперацыйны. ПОСЛУЖ//ИТЬ сов. паслужыць; -НбЙ: -ной список паслужны cnic. ПОСМЕНН//О нареч. пазмённа; -ЫЙ пазмённы. ПОСМЕРТН//О нареч. пасмя- рбтна; наградить п. узнагарбдзщь пасмярбтна; ~ый пасмярбтны. ПО-СНАЙПЕРСКИ нареч. па- снайперску. ПОСбБИЕ ср 1. (денежная помощь) дапамбга, -ri ж; 2. (учебная книга, предмет) дапамбжшк, -ка м. по-солдАтски нареч. па-сал- дацку. ПОСОРЕВНОВАТЬСЯ сов. паспа- ббршчаць. ПОСОСТЯЗАТЬСЯ сов. паспаббр- шчаць. поср£дни//к пасрэднпс, -ка м, пасярэднЬс, -ка м; -ЦА пасрэднща, -цы ж, пасярбднща, -цы ж; -ЧАТЬ несов. разг, пасрэдшчаць, пася- рбдшчаць; -ЧЕСКИЙ пасрэдшцю, пасярэднщю; -ЧЕСТВО пасрэд- шцгва, -ва ср, пасярэдшцгва, -ва ср. ПОСРЁДСТВЕНН//О 1. нареч. па- срэдна, сярэдне; 2. сущ. школьн. па- срэдна нескл., ср; -ОСТЬ па- србднасць, -щ ж; -ЫЙ пасрэдны, сярэдш. ПОСРЕДСТВ//О: при -е, через п. пры дапамбзе; -ОВАТЬ несов. уст. см. посредничать; -ОМ предлог с род. пры дапамбзе (чаго); праз (што); -ом переписки праз пе- ратпску; -УЮЩИЙ прамёжны, прамёжкавы; -ующее звено пра- мёжкавае (прамежнае) звянб. 304
ПОСТ м 1. (должность) пасёда, -ды ж, пост, род. паста; 2. воен, пост, род. паста, л/, мн. пасты, -тбу; рас- ставить посты расставщь пасты; п. воздушного наблюдения пост па- ветранага наз!рання^ п. звуковой разведки пост гукавой развёдга; п. корректирования огня пост карэк- Шравання агню; п. наблюдения пост назхрання; п. пограничной охраны пост патрашчнай ахбвы; п. радиа- ционного и химического наблюдения пост радыяцыйнага i хЬпчнага на- звания; п. радиоперехвата пост ра- дыёперахбпу; п. радиотехнической разведки пост радыётэхтчнай раз- веди; п. регулирования движения пост рэгулявання руху; боевой п. баявы пост; внутренний п. унутраны пост; водомерный п. вадамёрны пост; комендантский п. каменданцга пост; наблюдательный п. нагля- дальны (наз!ральны) пост; наруж- ный п. знадвбрны пост; передовой п. перадавы пост; радиолокацион- ный п. радыёлакацыйны пост; са- нитарный п. саштАрны пост; сторо- жевой п. варТавы пост; 0 на посту на пасту. поставить I сов. 1. в разн. знач. паставщь; п. машину в гараж па- ставщь машыну у гараж; 2. (в изве- стность) давёсщ да вёдама, павё- дамщь. ПОСТАВИТЬ II сов. (снабдить) па- ставщь, даставщь; п. оружие па- ставщь (даставщь) зброю. ПОСТАВК//А пастаука, -id ж, да- стаука, -id ж; военные -и ваённыя пастауга. ПОСТАВЛЯТЬ несов. пастауляць, дастаулйць; ~СЯ страд, пастауляц- ца, дастауляцца. ПОСТАМЕНТ пастамёнт, -та м. ПОСТАНОВИТЬ сов. пастанавщь. ПОСТАНбвК//А 1. в разн. знач. пастанбука, -Ki ж, п. задачи па- станбука заданы; п. мин пастанбука мш; п. на якорь пастанбука на якар; идёт опера в новой -е щзе опера у нбвай пастанбуцы; 2. (положение) пастава,' -вы ж; пастанбука, -id ж; п. головы пастава (пастанбука) га- лавы. ПОСТАН//ОВЛЕНИЕ ср пастанб- ва, -вы ж, п. военного прокурора пастанбва ваеннага пракурбра; -ОВЛЕННЫЙ пастанбулены; -ОВЛЯТЬ несов. пастанауляць; -ОВЛЯТЬСЯ страд. пастана- уляцца. постель пасцёль, -л! ж. ПОСТЁЛЫ1//ЫЙ пасцёльны; -ые принадлежности пасцёльныя рэчы. постеп4нн//о нареч. пасту- пбва; -ОСТЬ паступбвасць, -щ ж, -ЫЙ паступбвы. ПОСТОВ//6Й 1. прил. паставы; -ая ведомость паставёя вёдамасць; 2. сущ. паставы, -вбга м, позвать -бго паюпкаць паставбга. ПОСТОР6НН//ИЙ 1. (чужой) чу- жы; -ие люди чужыя люди; 2. (по- бочный) пабочны; -ие дела па- ббчныя справы; 3. м сущ. паббчная асбба; -им вход воспрещается па-, бочным асббам увахбд забарбнены; -ЯЯ ж сущ. паббчная асбба. ПОСТОЯН//НО нареч. пастаянна, заусёды, стала, увесь час; -НЫЙ 1. (всегдашний) пастаянны, заусёдны, заУсёдашш; 2. (неизменный) сталы; нязменны; 3. (верный) верны, ни- зменны; 4. (на долгий срок) паста- янны, сталы; -ное расписание сталы расклад; -ная корабельная комиссия пастаянная карабельная кам!с1я; -ный состав пастаянны склад; -ный аэродром пастаянны аэрадрбм. ПОСТОЯТЬ сов. 1. (некоторое вре- мя) пастаяць, (долго, неоднократно) папастаяць, папастбйваць; п. на платформе пастаяць на платформе; 2. (защитить, оградить от чего-л.) пастаяць; п. за себя пастаяць за ся- бё; п. за родину пастаяць за радз!му; 3. (повелительное наклонение 2 лица и мн. числа)', постой, -те пастой, па- стбйце; (подожди, подождите) па- чакай, пачакайце; постойте, я вспомню пачакайце, я ус помню. ПОСТРАДА//ВШИЙ 1. прич. яга (што) папакутавау; яга (што) паця- рпёу; яга (што) панёс страту; яга 305
(шТо) папсаваУся; як! (што) сапса- вауся; 2. сущ. пацярпёлы, -лага м; -ТЬ сов. 1. (от чего и без доп.) па- пакутаваць; 2. (за каго-што) пацяр- пёць, папакутаваць; 3. (потерпеть ущерб) панёсщ страту, пацярпёць; (подвергнуться порче) папсавацца, сапсавацца. ПОСТРЁЛ//ИВАТЬ несов. в разн. знач. пастрбльваць; -ЯТЬ сов. в разн. знач. пастралйць, (много, не- однократно) папастраляць, папа- стрэльваць; -ять из ружья пастра- ляць са стральбы. ПОСТРИГАТЬ несов. стрыгчы, падстрыгаць, пастрыгаць; -СЯ 1. стрыгчыся, падстрыгацца, пастры- гацца; 2. страд, стрыгчыся, пад- стрыгацца, пастрыгацца. ПОСТР//ОЕНИЕ ср 1. (действие) пабудова, -вы ж; см. постр//6ить 1; 2. (конструкция, строй) пабудова, -вы ж, будова, -вы ж\ 3. воен, па- страённе, -ння ср; п. боевых поряд- ков пастраённе баявых парадка^; п. тыла пастраённе тылу; оперативное п. аператыунае пастраённе; перво- начальное п. отделения першапача- тковае пастраённе аддзялёння; -бЕННЫЙ пабудаваны, збуда- ваны, пастаулены; настроены. ПОСТР^/биТЬ сов. 1. в разн. знач. пабудаваць; (о строении — ешё) збудаваць, паставщь; 2. воен, па- строщь; -бИТЬСЯ 1. (построить себе дом и т.п.) пабудавацца: 2. (стать в строй) пастрбщца; -ой- КА ж 1. (действие) пабудова, -вы ж, будаванне, -ння ср; 2. (строение) будынак, -нка, будоуля, -Hi ж, па- будова, -вы ж; (строительство) бу- даунщгва, -ва ср. ПОСТУПЛЕНИЕ в разн. знач. па- ступлённе, -ння ср. ПОСТУПОК учынак, -нку, м, чын, род. чыну; героический п. гера!чны учынак (чын); недостойный п. ганёбны Учынак (чын). ПОСУДА ж 1. собир. пасуда, -ды ж, разг, пасудак, -дку м, пбсуд, -ду м; 2. (сосуд, посудина) разг, пасу- дзша, -ны ж. ПОСУДОМбЕЧНЫЙ пасудамй- ечны. ПОСЫЛАТЬ несов. пасылаць; п. за кём-чём-либо пасылаць па кагб- што-нёбудзь; -СЯ страд, пасы- лацца. ПОСЫЛ//КА ж 1. (действие) па- сынка, -Ki ж, пасыланне, -ння ср; п. денег пасылка (пасыланне) гро- шай; 2. (то, что посылается) па- сынка, -Ki ж; получить -ку атры- маць пасынку; -ОЧНЫЙ пасыла- чны. ПОСЫЛЬНЫЙ сущ. пасыльны. -нага м; (посланец) пасланёц, -нца м. ПОСЯГ//АТЕЛЬСТВО ср замах, -ху м; замёр, -ру м; -АТЬ несов. 1. (покушаться) рабщь замах, замбх- вацца; 2. (зариться) квапщца, гё- лщца; -НУГЬ сов. 1. (покуситься) зрабщь замах; 2. (позариться) па- квапщца, пагалщца. ПОТАЙНбЙ патайны. ПОТЕНЦИА//Л прям., перен. па- тэнцыял, -лу м; боевой п. баявы па- тэнцыял; военный п. ваённы патэн- цыял; морально-политический п. Маральна-палггычны патэнцыял; научный п. навуковы патэнцыял; оборбнный п. абаронны патэнцыял; социальный п. сацыяльны патэн- цыял; экономический п. эканамнны патэнцыял; -ЛЬНО нареч. патэн- цыяльна -льность патэнцыяль- насць, -щ ж; -льный патэн- цыяльны. ПОТЕНЦИбМЕТР патэнцыямётр, -ра м. ПОТЕРНА воен, патэрна, -ны ж. ПОТЕРПЁ//ВШАЯ сущ. пацяр- пёлая, -лай ж; -ВШИИ 1. прич. жб (што) пацярпёу, як! (што) папацяр- пёу; як! (што) панёс, яю (што) пе- ражыу; 2. сущ. пацярпёлы, -лага м; -ТЬ сов. 1. (некоторое время) па- цярпёць, (долго) папацярпёць; 2. (подвергнуться чему-л.) панёсщ, па- цярпёць, (долго) папацярпёць, пе- ражыць; -ть неудачу пацярпёць ня- Удачу. 306
ПОТЁР//Я 1. страта, -ты ж, трата, -ты ж; безвозвратные -и не- зварбтныя страты; боевые -и ба- явыя страты; военные -и ваённыя страты; косвенные -и ускбсныя страты; общие -и агульныя страты; прямые -и прамыя страты; са- нитарные -и санггарныя страты; п. крови страта крыв!; п. зрения страта зрбку; п. памяти страта памяти; п. сознания непрытбмнасць, страта прытбмнасщ; п. времени трата часу; -и убитыми страты забггыш; 2. (по- терянная вещь) згуба, -бы ж\ -ЯВ- НЫЙ 1. страчаны; -янное время стрёчаны час; -янные силы страча- ныя с!лы; 2. (о вещи) згублены; 3. (растерянный) разг^блены; (рас- строенный) расстроены; (подавлен- ный) прыгнечаны; с -янным видом з разгубленым (расстрбеным) выгля- дам; 4. (опустившийся) прапАшчы, адпёты, апбшш; -янный человек прапашчы чалавек. потбк м 1. патбк, -ку м; (ручей) ручай, -чая м; ручаша, -ны ж; (струя) струмёнь, -мёня м; (тече- ние) плынь, род. плыш ж; п. ионов патбк ionaj; п. нейтронов патбк нейтрбнаУ; вихревой п. вЬсравы патбк; воздушный п. павётраны па- тбк; восходящий п. воздуха узыхб- дзячы (узыхбдны) патбк павётра; нисходящий п. воздуха сыхбдны патбк павётра; людской п. людская плынь; 2. (система производства) патбк, -ку м. потокообрАзный патокапа- дббны. ПОТОЛбК м; 1. столь, род. стол! ж; 2. ав. найболыпая вышыня; па- талбк, -лка лг, п. полёта найболыпая вышыня (паталбк) палёту. ПОТОПЛЁНИЕ патаплённе, -ння Ч>- ПОТбПЛ//ЕННЫЙ патбплены, утоплены; -ЙТЬ несов. тапщь; -ЙТЬСЯ страд, ташцца. ПОТРЕБ//ИТБ сов. спажыць; (съесть — ещё) з’ёсш; (израсходо- вать) расхбдаващ», зрасхбдаваць, выдаткаваць; -ЛЁНИЕ спажывАн- не, -ння ср; (расход) расхбдаванне, -ння ср; выдаткаванне, -ння ср; -лёние тёплива расхбдаванне nani- ва; предметы широкого -лёния пра- дмёты шырбкага Ужытку; -ЛЕН- НЫЙ спажыты, з’ёдзены; расхбда- ваны, зрасхбдаваны, выдаткаваны; -ЛЙЕМЫЙ спажывАны; ~лйть несов. спажывАць; (съедать — ещё) ёсщ, з’ядАць; (расходовать) рас- хбдаваць, выдаткбуваць; -ЛЙТЬСЯ страд, спажывацца; з’ядАцца; рас- хбдавацца, выдаткбувацца; -ЛЙ- ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) спа- жывае; як! (што) есць; як! (што) з’ядае; як! (што) расхбдуе, як! (што) выдаткбувае; 2. прил. спажывальны, спажывАючы, спажывёцкь ПОТРЁБН//ОСТБ патрэбнасць, -Ш ж; -ЫЙ патрэбны. ПОТРЁБОВА//ННЫЙ 1. патрэба- ваны, запатрабаваны; 2. патрэба- ваны, названы, пакл!каны; -ТЬ сов. 1. (предъявить требование) патрэба- ваць, запатрабаваць; 2. (иметь ну- жду) быць патрэбным; (понадоби- ться) спатрэбщца; 3. (вызвать) па- трэбаваць, назваць, пакл!каць; его -ли домой ягб патрэбавагп (назвал!, пакл!кал!) дамбу (дадбму); -ТЬСЯ 1. (стать нужным, необходимым) быць патрэбным; (понадобиться) спатрбб!цца; 2. безл. трэба будзе, будзе патрэбна; (понадобиться) спа- трэбщца; потребуется много горю- чего патрэбна будзе мнбга гаручага. ПОТРЕВбЖ//ЕННЫЙ патрывб- жаны; патурбаваны; -ИТЬ сов. па- трывбжыць; (побеспокоить) патур- бавАць; -ИТЬСЯ патрывбжыцца; патурбавбцца. ПОТРЕНИРОВАТЬ сов. патрэш- раваць; -СЯ патрэшравацца. ПОТРЁСКИВА//НИЕ патрбскван- не, -ння ср; -ТЬ несов. патрэскваць. ПОУЧЙТЕЛЬН//О нареч. паву- чальна; -ОСТЬ павучальнасць, -щ ж; -ЫЙ павучальны, навучальны. ПОФАМИЛЬНО нареч. па прб- звппчах; назвать п. назваць па прбзвппчах. ПО-ФРОНТОВбМУ нареч. па- франтавбму. 307
ПОХВАЛ//Л пахвала, -лы ж; ото- зваться о ком-либо с -ой адазвацца пра кагб-небудзь з пахвалбй. ПОХВАл//ЕННЫЙ пахвалены; -ИВАТЬ несов. разг, пахвальваць; -ЙТЬ сов. пахвалщь; -ЙТЬСЯ па- хвалщца; -ЬБА ж разг, выхвалянне, -ння ср, пахвальба -бы ж; -ЬНО нареч. пахвальна; -ЬНЫЙ пахва- льны; -ЯТЬСЯ несов. разг, пахва- ляцца, хвалщца, выхваляцца. ПОХбд пахбд, -ду м; боевой п. ба- явы пахбд; туристический п. ту- рысща пахбд. ПОХОДАТАЙСТВОВАТЬ сов. па- хадайшчаць. похбдн//ый пахбдны; -ая кух- ня пахбдная кухня; -ое снаряжение воен, пахбдная амунщыя; -ая форма пахбдная форма; -ая колонна па- хбдная калбна; -ая застава пахбд- ная застава; -ое движение пахбдны рух; -ое охранение пахбдная ахбва; -ое положение пахцднае станбвь шча; -ый порядок пахбдны парадак. ПОХОРОН//ЕННЫЙ пахаваны; -ИТЬ сов. прям., перен. пахаваць; -КА прост, пахавальная, -най ж; -НЫИ пахавальны. пбхОРОНЫ ед. нет пахаванне, -ння ср. ПбЧЕС//ТЬ ж ушанаванне, -ння ср; (почёт) пашана, -ны ж; (уваже- ние) павага, -п ж; военные -ти ваённыя ушанаванш; воздавать -ти ушанбуваць, аддаваць пашану. ПОЧЁТ м пашана, -ны ж, мн. нет; (уважение) павага, -ri ж, мн. нет; (почитание) шанаванне, -ння ср; (честь) гбнар, -ру м; пьедестал -а п’едэстал гбнару; 0 быть в -е быць у пашане; пользоваться -ом кары- стацца пашанай (павагай); оказы- вать п. выказваць пашану; -НОСТЬ 1. ганарбвасць, -щ ж; -ность звания ганарбвасць звания; 2. пачэснасць, -щ ж; -ность положения пачэс- насць станбвштча; -НЫЙ 1. (поль- зующийся почётом) пачэсны; (по- чтенный) шанбуны; (уважаемый) паважаны; -ный гость пачэсны госць; 2. (избираемый в знак почёта, являющийся выражением почёта) га- нарбвы; -ное звание ганарбвае звбнне; воинские -ные наиме- нования вайскбвыя ганарбвыя най- мёнш; -ный караул ганарбвая варта; -ная грамота ганарбвая гра- мата; 3. (делающий честь) пачэсны; -ное предложение пачэсная пра- панбва. ПОЧИН пачын, -ну м, мн. нет. ПОЧИСТИТЬ сов. в разн. знач. па- чысцщь, (долго, неоднократно) па- пачышчаць, папачысцщь; -СЯ па- чысщцца. ПЙЧТ//А в разн. знач. пбшта, -ты ж; полевая п. палявая пбшта; по- слать по -е паслаць па пбшце; раз- носить -у разнбсщь пбшту; -АЛЬ- бн паштальён, -на м; -АМТ па- штамт, -та м; -АМТСКИЙ па- штамцю. почтйть сов. ушанаваць; п. па- мять ушанаваць памяць. ПОЧТбвО-ПАССАЖЙРСКИЙ па- штбва-пасажырскъ ПОЧТбвО-ТЕЛЕГРАфНЫЙ па- штбва-тэлеграфны. ПОЧТбв//ЫЙ паштбвы; п. пе- ревод паштбвы перавод; п. ящик па- штбвая скрынка. ПОШИВ JW, -КА ж спец. разг. пашыу, -шыву м, пашыука, -Ki ж, шыццё, -цця ср; -ОЧНАЯ сущ. пашывачная, -най ж; -ОЧНЫЙ пашывачны; -ЩИК пашыушчык, -ка м; (портной) кравёц, род. крауца л/; -ЩИЦА пашыушчыца, -цы ж; швачка, -Ki ж, краучыха -xi ж. ПОЩА//ДА лггасць -ni ж, мн. нет; просить пощады прасщь лггасщ; -ДЙТЬ сов. 1. (дать пощаду) злгга- вацца; (пожалеть) пашкадаваць (каго-што); (помиловать) памыа- ваць (каго-што), злггавацца (над kim-чым); -ди меня злггуйся нада мной, пашкадуй мянё; 2. (поберечь) паберагчы, паашчаджаць; (пожа- леть) пашкадаваць (каго-што, ча- го); (отнестись бережно, заботливо) пашанаваць; (сохранить) захаваць (што), дараваць (што каму); своё здоровье пашануй сваё 308
здарбуе, пашкадуй свайгб здарбуя; жизни не ~жу жыцця не пашкадую; -дить чью-либо жизнь захаваць чыё-нёбудзь жыццё, дараваць каму- нёбудзь жыццё. ПОЩАЖЁННЫЙ 1. пашкадава- ны; памшаваны; 2. паберажоны, паашчаджёны; пашкадаваны; па- шанаваны; захаваны, даравёны; см. пощадить. поэскадр6нн//о нареч. па- эскадрбнна; -ЫЙ паэскадрбнны. ПОЭТАПН//О нареч. паэтапна; -ЫЙ паэтапны. ПОЭШЕЛбнНО нареч. паэша- лбнна. пбяС в разн. знач. пбяс, -са м; кли- матический п. клшатычны пбяс; па- радный п. парадны пбяс; полярный п. палярны пбяс; предохранитель- ный п. засцерагальны пояс; спа- сательный п. выратавальны пбяс; умеренный п. умёраны (сярэдш) пбяс; часовой п. часавы пбяс. ПОЯСН//ЁНИЕ тлумачэнне, -ння ср, паяснённе, -ння ср; -ЁННЫЙ растлумачаны, паяснёны. ПОЯСН//ИТЕЛЬНЫЙ тлумачаль- ны, паясняльны; -йтельная записка тлумачальная зашска; -ЙТЬ сов. растлумачыць, паясшць. ПОЯС//НЙЦА паяснща, -цы ж; -нйчный паясшчны; -НОЙ в разн. знач. паясны. ПОЯСНЯТЬ несов. тлумачыць, па- ясняць; -СЯ страд, тлумачыцца, паясняцца. ПРАВД//А в разн. знач. прауда, -ды ж, мн. нет; -ЙВО нареч. праудзша; -HBOQb праудз1васць, -щ ж, мн. нет; -ИВЫИ праудзшы. ПРАВИЛ//О в разн. знач. правша, -ла ср; по всем ~ам па ycix правшах; положить себе за п. (~ом) узяць сабё за правша; как п. як правша; -а безопасности правшы бяспёю; -а безопасности полётов правшы бя- спёчнасщ палётау; -а ведения во- йны правшы вядзёння вайны; -а внутреннего порядка правшы унут- ранага парадку; -а воинской вежли- вости правшы вбшскай вётл!васщ; -а дорожного движения правшы дарбжнага руху; -а маскировки пра- вшы машарбута; -а наблюдения правшы наз!рання; -а ношения военной фбрмы правшы нашбння вайскбвай фбрмы; -а отдания чести правшы аддання чэсщ; -а пере- говоров по радио (по телефону) правшы перагавбрау (перамбу) па радыё (па тэлефбне); -а поведения правшы павбдзш; -а полётов правь лы палётау; -а радиообмена правшы радыёабмёну; -а стрельбы правшы стральбы; -а техники безопасности правшы тэхшю бяспёю; -а ули- чного движения правшы вуипчнага руху; -а эксплуатации правшы экс- плуатацыъ ПРАВ//О в разн. знач. права, -ва ср; иметь п. мець права; п. голоса права гбласу; п. подписи права пбдшсу; п. пользования права карыстання; п. преслёдования мор. права праслёда- вання (пераслёдавання); п. убе- жища мор. права прыстанйдча; во- дительские -а вадзщельсюя правы; военное п. ваённае права; воённо- уголбвное п. ваённа-крымшальнае права; воздушное п. павётранае пра- ва; 0 по -у па праву; с полным -ом з полным правам; в -е маю (маеш, мае) права, маюць правы; на равных -ах на рбуных правах. ПРАВОБЕРЁЖ//НЫЙ правабярэ- жны; -ЬЕ правабярэжжа, -жжа ср. ПРАВОВ//6Й прававы; п. режим плавания прававы рэжым плавания; -бе воспитание военнослужащих прававбе выхаванне вайскбуцау. ПРАВОМЕРН//ОСТБ правамёр- насць, -щ ж; -ЫЙ правамёрны. ПРАВОм6ч//ИЕ юр. правамбц- тва, -ва ср; -НЫЙ правамбцны. ПРАВОНАРУШЕНИЕ юр. пра- вапарушэнне, -ння ср; -ЙТЕЛЬ правапарушальнгк, -ка м. ПРАВООХРАНЙТЕЛЬН//ЫЙ пра- ваахбуны; законаахбуны; -ые орга- ны праваахбуныя (законаахбуныя) органы. ПРАВОПОРЯДОК юр. правапа- радак, -дку, мн. нет; воинский п. вошек! правапарадак. 309
ПРАВОСТОРОННИЙ правабакб- вы. правос£д//ие правас^ддзе, -ддзя ср, мн. нет; -НЫЙ пра- вас^дны. ПРАВОФЛАНГдвЫЙ прям., пе- рен. правафланговы; п. военно- служащий правафланговы ваенна- служачы (вайскбвец). ПРАВЫЙ (противоположный ле- вому) 1. прил. правы; 2. сущ. полит. правы, -вага м. ПРАЗДН//ИК м прям., перен. свята, -та ср; п. Победы свята Перамбп; военный п. ваённае свята; годовой п. части гадавбе свйта часщ; -ИЧНО нареч. па-святбчнаму, свя- точна; -ИЧНЫЙ святочны; (тор- жественный) урачысты. ПРАЗДНОВА//НИЕ святкаванне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. святкаваць; 2. (устраивать пир, торжество по слу- чаю чего-н.) спрауляць баль (гулян- ие); -ТЬСЯ святкавацца, адзна- чацца. ПРАКТИ//К практык, -ка м; -КА в разн. знач. практика, -га ж, мн. нет; войсковая -ка вайскбвая практика; дисциплинарная -ка дысцыплтар- ная практика; -КАНТ практикант, -та м; -КАНТКА практикантка, -Ki ж; -КОВАТЬ несов. практыкаваць; -КАЮЩИЙ 1. приу. яга (што) пра- ктике; 2. прил. практыкуючы. ПРАКТЙЧ//ЕСКИ нареч. практыч- на; -ЕСКИЙ практычны; -еская бомба практичная бомба; -еская скорострельность практичная ска- растрэльнасць; -еский потолок са- молёта практичная найбблыиая вышыня (практычны паталбк) са- малёта; -еская дальность полёта практичная далёкасць палёту; -ес- кий снаряд практычны снарад; -НО нареч. практична; -НОСТЬ пра- ктычнасць, -ni ж, мн. нет; -НЫЙ практычны. ПРАПОРЩИ//К прапаршчык, -ка м; п. в отставке прапаршчык у ад- стауцы; п. запаса прапаршчык запасу; старший п. старшы прапар- шчык; -ЦКИЙ, -ЧИЙ прапар- шчыцга. ПРАЧ//ЕЧНАЯ сущ. пральня, -ш ж; механизированная п. мехаш- заваная пральня; полевая механизи- рованная п. палявая мехашзаваная пральня; -ЕЧНЫЙ пральны; -КА прачка, -га ж. ПРАЩА ист. прашча, -чы ж. ПРЕБЫВА//НИЕ прабыванне, -ння ср, знахбджанне, -ння ср; -ТЬ несов. книжн. прабываць, знахб- дзщца; быць. ПРЕВЕНТЙВН//ЫЙ книжн. прэ- вентыуны; ~ая война прэвентыуная вайна. ПРЕВОСХ6д//НО нареч. вельм! добра; (чудесно) цудбуна; (отлично) выдатна; (необыкновенно) надзвы- чайна; -НЫЙ 1. (очень хороший) вёльм! дббры; (чудесный) цудбуны; (отличный) выдатны; (необыкновен- ный) надзвычайны; -ный человек вельм! дббры (цудбуны) чалавек; 2. (превосходящий) перавышаючы; -СТВО ср перавага, -ri ж, мн. нет; -ство в воздухе перавага у павётры; -ство над противником перавага над пращуншам; -ство в силах перавага у ситах; военно-техническое -ство ваённа-тэхшчная перавага; числен- ное -ство кблькасная перавага; -ЯЩИЙ 1. прич. яга (што) пера- сягае, яга (што) перавышае; 2. прил. воен, перавышаючы. ПРЕВЫСИТЬ сов. перавысщь. ПРЕВЫШАТЬ несов. перавышаць; -СЯ страд, перавышацца. ПРЕВЫШ//ЁНИЕ перавышэнне, -ння ср; п. власти перавышэнне улады; п. траектории над линией прицеливания перавышэнне трае- ктбрьп над Hmifltt прыцэльвання; относительное п. аднбснае пера- вышэнне; -ЕННЫЙ перавышаны. ПРЕГРА//ДА 1. (то, что прегра- ждает путь) перагарбдка, -га ж, перашкбда, -ды ж; (помеха) замш- ка, -га ж; водная п. водная пера- шкбда; естественная п. прырбдная перашкбда; z 2. перен. перашкбда, -ды ж; -ДИТЬ сов. перагарадз!ць, 310
мног» паперагарбджваць* (путь, про- ход) застушць; перапышць; (воспре- пятствовать) забаранщь; часовой -дил ему дорогу вартавы перага- радз1у (застуш?) яму дарбгу; -ЖДАТЬ несов. перагарбджваць; (путь, проход) заступАць; пера- пыняць; (препятствовать) заба- раняць; -ЖДАТЬСЯ страд, пера- гарбджвацца; заступацца; пера- пынйцца; забараняцца; -ЖДЁНИЕ ср 1. (действие) перагарбджванне, -ння ср; заступление, -ння ср; пера- пынённе, -ння ср; забарбна, -ны ж; 2. (преграда) уст. перашкбда, -ды ж; -ЖДЁННЫЙ перагарбджаны; заступлены; перапынены; забарб- нены; см. преградить. ПРЕДАВАТЬ несов. 1. (отдавать) аддавАць; п. осмеянию аддавАць на пасмёшышча; п. смёрти аддаваць на смерць; п. казни аддаваць на смерць; карАць смёрцю; п. суду ад- даваць пад суд; 2. (изменять) здра- джваць (каму-чаму); (выдавать) выдаваць (каго-што); п. родину здраджваць радзше. ПРЕДАНИЕ (действие) аддАнне, -ння ср, мн. нет; п. суду адданне пад суд; п. земле аддАнне зямл!, па- хаванне. ПРЙДАНН//О нареч. аддана; вер- на; -ОСТЬ аддАнасць, -щ ж; вер- насць, -щ ж; беззаветная -ость без- запаветная (самаахвйрная) адда- насць (вёрнасць); -ЫЙ 1. прич. аддадзены; 2. прич. выдадзены; 3. прил. аддАны; (верный) верны; -ый сын народа адданы (верны) сын народа. ПРЕДД//ТЕЛЬ здрАдшк, -ка м; прадАжнж, -ка м; -ТЕЛЬНИЦА здраднща, -цы ж; прадАжнща, -цы ж; -ТЕЛЬСКИ нареч. па-здрАд- нщку: па-прадажнщку; -ТЕЛЬ- скии прям., перен. здраднпца; прадажнщк!; -ТЕЛЬСТВО здрадш- цгва, -ва ср; прадАжнщгва, -ва ср; -ТЬ сов. 1. (отдать) аддАць; 2. (из- менить) здрадзщь (каму-чаму); (вы- дать) выдаць (каго-што); -ТЬСЯ 1. (чему) аддАцца; (впасть во что-л.) упасщ (у што); (углубиться) па- глыбщца; 2. (кому-чему) уст. ад- дацца; (перейти на сторону кого-, чего-л.) перайсгб (да каго-чаго); (до- вериться) давёрыцца. ПРЕДБОЕВбЙ перадбаявы; п. порАдок перадбаявй парадак. ПРЕДВАРЙТЕЛБ//НО нареч. па- пярэдне; (сначала) спачатку; -НЫЙ папярэдш; -ное распоряжение па- пярбдняе распараджбнне; -ные ис- пытания опытных образцов па- пярбдны выпрабавАнш дбследных узбра?. ПРЕДВЙДЕ//НИЕ прадбАчанне, -ння ср; -ние военное прадбАчанне ваённае; -ННЫЙ прадбАчаны; -ТЬ несов. прадбачыць; -ТЬСЯ прад- бАчыцца. ПРЕДВОЕННЫЙ перадваённы. ПРЕДГ6//РНЫЙ перадгбрны; -РЬЕ перадгбр’е, -р’я ср. ПРЕДЕЛ м 1. (граница) мяжа, -жы ж; гранща, -цы ж; (рубеж) рубеж, -бяжА лг, -ы колебания температуры мёжы хютАння тэмпературы; п. выносливости мяжа трываласщ (вы- нбсл1васщ); п. износа мяжА знбсу; п. скорости мяжа скбрасщ; п. прочности мяжа трываласцц в -ах года у межах года; 2. (конец) перен. канёц, род. канцА м; нужно по- ставить предел разладу трэба па- клАсщ канёц разладу; -ЬНО нареч. грашчна; (крайне) крАйне; (до по- следнего) да апошняга, да краю, да канцА; -ЬНОСТЬ грашчнасць, -щ ж, .крАйняя (апбшняя) мяжа; -ьность усилий крАйняя (апбшняя) мяжА намагАнняу; -ЬНЫЙ гра- шчны; (крайний) крАйш; (после- дний) апбшш; (наибольший) най- ббльшы; -ьная скбрость грашчная (найболыпая) скбрасць; -ьная тем- пература грашчная (крайняя) тэм- пература; -ьное напряжение тока грашчнае напружанне току; -ьные усилия апбшнш (крАйн!я) на- магАнш; -ьный срок апбшш тэрмш. ПРЕДЗАЩИТА перадабарбна, -ны ж. ПРВДМОБИЛИЗАЦИднНЫЙ пе- радмабиизацыйны. 311
ПРЕДМбСТ//НЫЙ перадмаста- вы; -ное укрепление воен, перадма- ставбе умацаванне; -ЫЕ церад- мбсце, -ця ср. ПРЕДНАЗН//АЧАТБ несов. пры- значаць; (судить) судзщь; -АЧА- ТЬСЯ страд, прызначацца; -АЧЁ- НИЕ ср 1. прызначэнне, -ння ср; 2. (судьба) уст. лёр, род. лёсу м, доля, род. дбл! ж; -АЧЕННрСТЬ пры- значанасць, -щ ж; -АЧЕННЫЙ прызначаны; суджаны; -АчИТЬ сов. прызначыць; (судить) судзщь; судьба -ачила лёс судз*1У. ПРЕДНАМЁРЕНН//О нареч. наУ- мысна, наУмысля; -ОСТЬ нау- мыснасць, -щ ж; -ЫЙ наУмысны; -ые помехи наУмысныя перашкбды. ПРЕДОСТЕР//Е|'АТЬ несов. пе- расцерагаць; -ЕГАТЬСЯ страд, пе- расцерагацца; -ЕГАЮЩЕ нареч. перасцерагальна; -ЕГАЮЩИЙ 1. прич. ям (што) перасцерагае; 2. прил. перасцерагальны; -ЕЖЕНИЕ ср перасцярбга, -п ж; -ЕЖЁН- НЫЙ перасцярэжаны; -ЁЧЬ сов. перасцерагчы. ПРЕДОСТОРбжНОСТ//Ь засця- рбга, -п ж; (осторожность) асцярб- га, -ri ж; (осмотрительность) абач- л!васць, -щ ж; меры -и меры зас- цярбп. ПРЕДОТВРА//ТЙТБ сов. праду- хшщь, адхитщь; (предупредить) па- пярэдзщь; -ЩАТЬ несов. праду- хитяць, адхгяяць; (предупреждать) папярэджваць; -щать опасность ад- хитяць небяспёку; -щать пожар па- пярэджваць пажар; -ЩАТЬСЯ страд, прадухшяцца. адхитяцца; па- пярэджвацца; -ЩЕНИЕ праду- хшённе, -ння ср, адхшённе, -ння ср; папярэджанне, -ння ср; (нео- конч. действие) папярэджванне, -ння ср; -ЩЁННЫЙ прадухшены, адхитены, папярэджаны. ПРЕДОХРАН//ЕНИЕ ср засця- рога, -ri ж; (охрана) ахова, -вы ж; -ЁННЫЙ засцярбжаны; ахаваны; -ИТЕЛЬ техн, засцерагальшк, -ка м; -йтель мушки засцерагальнпс мулла; -йтель от двойного за- ряжйния засцерагальшк ад двайнбга наб!вання (зараджання); -ИТЕЛЬ- НЫЙ засцерагальны; (охранитель- ный) ахбуны; -ЙТЬ сов. засцерагчй; (охранить) ахаваць; -ЙТЬСЯ (убе- речься) засцерагчыся; -ЙТЬ сов. засцерагаць; (охранять) ахбуваць; -ЙТЬСЯ 1. (уберегаться) засце- рагацца; 2. страд, засцерагацца; ахбувацца; см. предохранить. ПРЕДПИСАНИЕ ср 1. (приказ) загад, -ду м, прадшсанне, -ння ср; 2. (врача) прадшсанне, -ння ср; ко- мандировочное п. камандз!рбвачнае прадшсанне; мобилизационное п. мабшзацыйнае прадшсанне. ПРЕДПЙС//АННЫЙ 1. загйданы; прадшсаны; 2. прадшсаны; см. предписать; -АТЬ сов. 1. (прика- зать) загадаць, прадшсйць; 2. (на- значить соблюдение чего-л.) прадш- сёць; -ать постельный режйм прад- шсаць пасцёльны рэжым; -ЫВАТЬ несов. 1. (приказывать) загадваць, прадшсваць; 2. (назначать соблюде- ние чего-л.) прадшсваць; -ЫВАТЬ- СЯ страд, прадшсвацца. ПРЕДПОСЫЛКА перадумбва, -вы ж, прадпасылка, -ю ж. ПРЕДПРИЙТ//ИЕ ср 1. прадпры- емства, -ва ср; промышленное п. прамыслбвае прадпрыемства; воен- ные -ия ваённыя прадпрыёмствы; 2. (дело) справа, -вы ж; (начинание) пачынанне, -ння ср; (мера) захад, -ду м, мера, -ры ж; (афера) афера, -ры ж; рискованное п. рызыкоуная справа; смелое п. смелая справа (смелае пачынанне). ПРЕДПУСКОвбЙ техн, перадпу- скавы. ПРЕДРЁЙСОВЫЙ перадрэйсавы. ПРЕДСЕДАТЕЛЬ старшынй, -hi м; -СКИЙ старшынсю; -СТВО ста- ршынства, -ва ср; -СТВОВАТЬ не- сов. старшынстваваць; -СТВУЮ- ЩИЙ 1. прич. як! (што) ста- ршынствуе; 2. сущ. старшынству- ючы, -чага м; старшыня, -ш м. ПРЕДСЕЗбнНЫЙ перад сезбнны. ПРЕДСК//ДЗАнИЕ прадказанне, -hhjj ср; -АЗАННЫЙ прадкбзаны; -АЗАТЕЛЬ прадказальнпс, -ка м; 312
~ АЗАТЕЛ ЫЩЦА прадказАльнща, -цы ж; -АЗАТЬ сов. прадказаць; -АЗ^ЕМОСТЬ прадказАльнасць, -щ ж; -АЗ^ЯЕМЫИ прадказАльны; -АЗЫВАТЬ несов. прадказваць; -АЗЫВАТЬСЯ страд, прадказ- вацца. ПРЕДСМЕРТНЫЙ перадсмярдт- ны. ПРЕДСТАВИТЕЛЬ прадстаУнж, -ка м; военный п. ваенны прадстаУ- шк; -НОСТЬ паважнасць, -щ ж; самавггасць, -щ ж; -НЫЙ 1. прад- стаУшчы; (парламентарий) парла- ментАрны; -ное собрание прадстау- шчы сход; 2. (о внешности) па- вАжны; (осанистый) самавггы; -ный человек паважны (самавггы) ча- лавёк; -СТВО прадстаУнщгва, -ва ср; военное -ство ваённае прадстау- нштва; -СТВОВАТЬ несов. быць прадстаунпсбм (каго, чаго-небудзь). ПРЕДСТАВ//ИТЬ сов. 1. (подать, привести доказательства, справки и т.п.) падаць; прывёсщ; паказаць; прадстАвщь; гград’явщь; п. новые дАнные падаць (прывесщ) новыя даныя; п. документы прадставщь (прад’явщь) дакумёнты; 2. (доста- вить в какое-л. место) дастав!ць; 3. (познакомить, отрекомендовать) пазнаёмщь (каго з кгм), адрэкамен- даваць, прадставщь (каго каму); 4. (к награде) прадставщь; 5. (изобра- зить, показать) намалявАць, па- казаць, вывесщ; 6. (вызвать что-л., причинить) выюпкаць; прычышць; (составить) склАсщ; (явиться) з’явщца; п. большие затруднения выклпсаць (скласщ) вялпая цяж- касщ; это -ляет большое затру- днение гэта з’яуляецца вялпсай цяж- касцю; 7. (принять на себя образ кого-, чего-л.) прыкшуцца (к1м- чым), састрощь з сябё; 8. (дать представление) театр, паказаць; 9. (вообразить) уявщь, прадставщь. ПРЕДСТАВИТЬСЯ сов. 1. (назвать себя при знакомстве) адрэкамен- давацца, пазнаёмщца, прадставщ- ца; разрешите п. дазвольце адрэка- мендавацца (пазнаёмщца, прадста- вщца); 2. (предстать в воображе- нии) уяв1цца, прадстАвщца; (показа- ться, почудиться) здацца; (послыша- ться) пачуцца; 3. (предстать, яви- ться) паустАць (перад кш-чым); з’явщца, паявщца (перад кш-чым); (показаться) паказацца; прадставщ- ца; 4. (притвориться) разг, прыкз- нуцца, састрощь з сябё (каго-што); 5. (возникнуть, случиться) трапщца. ПРЕДСТАВЛЙН//ИЕ ср 1. (дей- ствие) падАча, -чы ж; неоконч. па- давАнне, -ння ср; паказванне, -ння ср, пакАз, -зу м, прадстаулённе -ння ср; прывядзённе, -ння ср, прыстау- лённе, -ння ср; знаёмства, -ва ср; рэкамендацыя, -цьй ж, рэкамен- давАнне, -ння ср; прадстаулённе, -ння ср; малявАнне, -ння ср; паказ, -зу м, пакАзванне, -ння ср, вывя- дзённе, -ння ср, выклйсанне, -ння ср; прычынённе, -ння ср; прыюд- ванне, -ння ср; уяулённе, -ння ср; см. представля//ть 1—9; 2. (пись- менное заявление с предложением) офиц. прадстаулённе, -ння ср, да- клАд, -да м; дакладнАя затска; (заявление) заява, -вы ж; п. о пе- реводе на новую должность прад- стаулённе (даклАд, дакладнАя затс- ка) аб пераводзе на новую пасАду; 3. уяулённе, -ння ср; не иметь ни малейшего -ия не мець ныкага уяу- лёння; 4. театр, паказ, -зу м; (спе- ктакль) спектАкль, -ля м. ПРЕДСТАВЛЕННЫЙ 1. падАдзе- ны; прывёдзены; паказаны; прад- стаулены; прад’яулены; 2. дастАу- лены; 3. пазнаёмлены, адрэкамен- давАны; прадстАулены; 4. прадстАу- лены; 5. намалявАны, паказаны, выведзены; 6. пакАзаны; 7. уяУ- лены, прадстАулены; см. пред- став//ить 1—6, 8—9. ПРЕДСТАВЛЙ//ТЬ несов. 1. (пода- вать, приводить доказательства, справки и т.п.) падавАць; пры- вбдзщь; пакАзваць, прадстауляць; прад’яуляць; п. списки падавАць сшсы; п. на рассмотрение, утвер- ждение падаваць на разгляд, за- цвярджэнне; п. соображения пры- водзщь (падаваць) меркаванш; 2. (доставлять в какое-л. место) да- 313
стаУляць; сгавщь; 3. (знакомить, ре- комендовать) знаёшць (каго з кгм), рэкамендавёць; прадстаулйць (каго каму); п. товарища отцУ знаёмщь таварыша з бацькам; 4. (к ордену, награде и т.п) прадстаУлйць; 5. (изображать) малявАць, паказваць, выводзщь; автор ~ет своих героев... Аутар малюе (паказвае, выводзщь) свахх герояу...; 6. (вызывать что-л., причинять) выклпсаць; прычыняць; (оставлять) складаць; (являться) з’яУляцца; 6га раббта не ~ет бо- льших затруднений гэта раббта не выклпсАе (не складае) вялгюх цбжкасцей; 7. (принимать на себя образ кого, чего-л.) прыюдвацца (мм-чым), стрбщь з сябе; 8. (давать представление) театр, паказваць; п. сцену из новой пьесы паказваць сцэну з нбвай п’ёсы; 9. (вообра- жать) уяУляць, прадстауляць; вы ~ете себе так^ю картину? вы Уяу- ляеце сабе таю малюнак?; 10. (явля- ться) з’яУлбцца; (быть) быць; (пред- ставлять собой) з’яулбцца, уяулйць; (составлять) складаць, станавщь; служба в армии ~ет почётную обязанность граждан служба } армй з’яулйецца пачэсным абавйзкам храмадзян; это ~ет большую цен- ность гэта Уяулйе (складае) вялпсую каштбунасць; 11. (быть представи- телем) прадстауляць; п. интересы масс прадстауляць штарэсы мае. ПРЕДСТАВЛЯ/ДЬСЯ несов. 1. (называть себя при знакомстве) рэ- камендавацца, знаёмщца, прадстау- лйцца; 2. (представать в воображе- нии) прадстауляцца, уяУлАцца; (ка- заться) здавацца; (слышаться) чуцца; издали всё -ется меньшим здалёк усё здаёцца (уяУлАецца) мёншым; это вам только -ется гэта вам толью здаёцца; (слышится) чуецца; 3. (представать, являться) пауставаць (перад юм-чым); з’яу- лАцца, паяулАцца (перад кгм-чым); (показываться) паказвацца; дело -ется в таком виде справа паустаё у тахбм выглядзе; 4. (притворяться) разг, прыюдвацца, стрбщь з сябе (каго-што); п. глухим прыюдвацца глухим; стрбщь з сябе глухота; 5. (возникать, случаться) трапляцца; быць; -ется возможность трапляец- ца (ёсць) магчымасць; 6. страд, па- давацца; прывбдз!цца; прадстау- ляцца; прад’яУлАхща; дастаулАцца; ставщца; знаёмщца, рэкамендавац- ца, малявацца; паказвацца, вывб- дзпща; см. представля//ть 1—5, 8. првдстАртов//ый перадстар- тавы; -ая подготовка перадстарта- вая падрыхтбука. ПРЕДУПРЕДЙТЕЛЬН//О нареч. (любезно) ласкала, м!ла, (вежливо) далпсатна, ветлша; (внимательно) уважлгва; (услужливо) паслужлша; (искательно) люлгва; -ОСТЬ ласка- васць, -щ ж; далйсатнасць, -ni ж, ветл!васць, -щ ж; уважл!васць, -ш ж; паслужлгваць, -щ ж; лклшасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (любезный) ласкавы; колы; (вежливый) далжатны, вёт- л!вы; (внимательный) уваж/пвы; (услужливый) паслужлгвы; (иска- тельный) лгслхвы; 2. (заранее изве- щающий) папераджальны; паведа- мляльны; -ый сигнал папера- джальны С1гнал; 3. (предохранитель- ный) папераджальны. ПРЕДУПРЕ//ДЙТБ сов. 1. (заранее известить) папярэдзщь; павёдамщь (зараней); перасцерагчы (ад чаго); п. об опасности папярэдзщь аб не- бяспёцы; перасцерагчы ад небя- спёю; 2. (предотвратить) праду- хшщь; адхшщь; папярэдзщь; п. пожар прадухшць (папярэдзщь) пажар; п. несчастье прадухшщь (па- пярэдзщь) няшчасце; 3. (опередить) апярэдзщь, выперадзщь; п. события апярэдзщь (выперадзщь) падзё!; ~ЖДАТЬ 1. (заранее извещать) па- пярэджваць; паведамляць (зара- ней); перасцерагаць (ад чаго); 2. (предотвращать) прадухшяць, ад- ххляць; папярэджваць; 3. (опере- жать) апярэджваць, выпярэ- джваць; -ЖДАТЬСЯ страд. 1. па- пярэджвацца; паведамляцца (зара- ней); перасцерагацца; 2. праду- хияцца, адоляцца; папярэджвацца; 3. апярэджвацца, выпярэджвацца; -ЖДЁНИЕ ср 1. (действие) па- пярбджванне, -ння ср; паведа- 314
млённе, -ння ср; перасцярбга, -ri ж, прадухыённе, -ння ср, ад- хшённе, ' -ння ср; апярэджанне, -ння ср, выпярэджанне, -ння ср; не- оконч. апярэджванне, -ння ср; см. предупреждать; -ждённе столк- новений судов в море прадухшённе сутыкнённяу суднау у моры; 2. (предупреждающее замечание) па- пярэджанне, -ння ср; -ждёние о неполном служебном соответствии папярэджанне аб няпбунай слу- жбовай адпавёднасщ; выговор с -ждёнием вымбва з папярэджан- нем; -ЖДЁННЫЙ 1. (заранее изве- щённый) папярэджаны; 2. (предо- твращённый) прадухшены, адхь лены, папярэджаны; 3. (опережён- ный) апярэджаны, выпераджаны. ПРЕДУСМ//АТРИВАТБ не$ов. прадуглёджваць, прадбачваць; ~АТ- РИВАТЬСЯ страд, прадуглёджвац- ца, прадбачвацца; -бТРЕННЫЙ прадуглёджаны, прадбачаны; -ОТ- РЕТЬ сов. прадуглёдзець, прадба- чыць; -ОТРИТЕЛЬНО нареч. прадбачлхва; -ОТРЙТЕЛЬНОСТЬ прадбашпвасць, -щ ж; ~ ОТРИТЕ - ЛЬНЫЙ прадбачлшы. ПРЕДЬЯВ//ИТЕЛЬ прад’яушк, -ка м; чек с уплатой на -йтеля чэк з выплатай на прад’яушка; ЖИТЕЛЬ- НИЦА прад’яунща, -цы ж, ~ЙТЕ- ЛЬСКИИ прад’яУшчы; -ительский чек прад’яушчы чэк; -ИТЬ сов. прад’явщь; (показать) паказаць; -йть прбпуск прад’яв1ць (паказаць) пропуск; -йть требование прад’я- В1ць патрабаванне; -ЛЕНИЕ ср прад’яулённе, -ння ср, паказ, -зу м, паказванне, -ння ср. ПРЕДЪЙВЛ//ЕННЫЙ прад’яуле- ны; (показанный) паказаны; -ЯТЬ несов. прад’яуляць; (показывать) паказваць; -ЙТЬСЯ страд, прад’яу- ляцца; паказвацца. ПРЕЗИДЕНТ прэзщэнт, -та м; -СКИЙ прэзщэнцю; -СТВО прэ- зщэнцгва, -ва ср; -СТВОВАТЬ не- сов. прэзщэнцгваваць, быць прэ- зщэнтам. ПРЕЗИДИУМ прэзщыум, -ма м; Президиум Верхбвного Совета Ре- спублики Беларусь Прэзщыум Вя- рхбунага Савета Рэспублпа Бе- ларусь; почётный президиум га- нарбвы прэзщыум. ПРЕКРАЩАТЬ несов. спынйць; -АТЬСЯ возвр., страд, спыняцца; -ЁНИЕ спыненне, -ння ср; -ёние воённых дёйствий спынённе ва- ённых дзёянняУ: -ёние огнй спы- нённе агню; -ёние стрельбы спы- нённе стральбы; -ЁННЫЙ спй- нены. ПРЕМЬЕР-МИНИСТР полит. прэм’ёр-мшютр, -ра м. ПРЕОБЛАДА//НИЕ ср перавАга, -ri ж, мн. нет; -ТЬ несов. пера- важаць; -ЮЩИИ 1. прич. якА (што) пераважае; 2. прил. пераважны. ПРЕОБРАЗ//ОВАНИЕ ср 1. (дей- ствие) пераутварэнне, -ння ср; пе- рабудова, -вы ж, перабудаванне, -ння ср; неоконч. перабудоуванне, -ння ср; 2. (коренное изменение) пе- раутварэнне, -ння ср; (перестройка) перабудбва, -вы ж, (реформа) рэ- фбрма, -мы ж, -6ВАН НЫЙ пе- раутвбраны, перабудаваны; рэфар- маваны; -ОВАТЕЛЬ 1. пераУ- тваральнж, -ка м; (реформатор) рэ- фарматар, -ра м; 2. (прибор) пера- тваральнпс, -ка м; -ОВАТЕЛЬНИ- ЦА пераутваральнща, -цы ж, рэфа- рматарка, -ю ж, -ОВАТЕЛЬНЫЙ пераутваральны; (реформаторский) рэфарматарсю; -ОВАТЕЛЬСКИЙ пераугваральнщю; -ОВАТЬ сов. пе- раутварыць; (перестроить) перабу- даваць; (реформировать) рэфар- маваць; -ОВАТЬСЯ пераутва- рыцца; перабудавацца; рэфарма- вацца; -ОВЫВАТЬ несов. пераутва- раць; (перестраивать) перабудбу- ваць; (реформировать) рэфарма- ваць; -СБЫВАТЬСЯ возвр., страд. пераугварацца; перабудбувацца; рэ- фармавацца. ПРЕОДО//ЛЕВАНИЕ пераадбль- ванне, -ння ср; перамагённе, -ння ср; -ЛЕВАТЬ несов. пераадбльваць; (побеждать) перамагаць; -ЛЕ- ВАТЬСЯ страд, пераадбльвацца; перамагацца; -ЛЕНИЕ пераадблен- не, -ння ср; перамаганне, -ння ср; 315
-лёние заграждений и препятствий пераадбленне загарбд i перашкбд; -лёние зон заражения пераадбленне зон заражэння; -лёние водных пре- град пераадбленне водных пера- шкбд; -лёние полосы обеспечения пераадбленне паласы забес- пячэння; -лёние противодесантных заграждений пераадбленне прощ- дэсантных (супрацьдэсантных) за- гарбд; -лёние районов разрушений пераадбленне раёнау разбурэнняу; -Л ЁННЫЙ пераадблены; пера- мбжаны; -ЛЁТЬ сов. пераадблець; (победить) перамагчы; -ЛИМЫИ пераадбльны. ПРЕПОДАВА//НИЕ выкладанне, -ння ср; -ТЕЛЬ выкладчык, -ка м; -ТЕЛЬНИЦА выкладчыца, -цы ж; -ТЕЛЬСКИИ выкладчыцю; -ТЕ- ЛЬСТВО выкладальнщгва, -ва ср. ПРЕПОДАВАТЬ несов. 1. (обучать) выкладаць; 2. (несов. к преподать) книжн. даваць; падаваць; -СЯ 1. выкладацца; 2. страд, выкладацца; давацца; падавацца; см. препо- давать. ПРЕПОДАТЬ сов. книжн. (дать) даць; (подать) падаць; п. кому-либо совет даць (падаць) каму-нёбудзь параду. ПРЕПРОВО//ДЙТЕЛЬНЫЙ канц. суправаджальны; -ДИТЬ сов. 1. (кого-что) (отправить) адправщь, мног. паадпрауляць; (послать) па- слаць, мног. папасылаць; 2. (прове- сти, сопровождая) правёсщ; 3. (время) уст. правёсщ; прабавщь; -ЖДАТЬ несов. 1. (кого-что) (от- правлять) адпрауляць; (посылать) пасылаць; 2. (проводить, сопрово- ждая) правбдзщь, суправаджаць; 3. (время) уст. правбдзщь; бавщь; -ЖДАТЬСЯ страд. 1. адпрауляцца; пасылацца; 2. правбдзщца; супра- ваджацца; 3. правбдзщца; бавщца; см. препровождать; -ЖДЕНИЕ 1. адпраулённе, -ння ср; пасыланне, -ння ср; 2. право джанне, -ння ср, суправаджэнне, -ння ср; 3. правя- дзённе, -ння ср; бауленне, -ння ср; -ЖДЁННЫЙ 1. адпраулены; па- слёны; 2. правёдзены; 3. правё- дзены; праба^лены; см. препро- водить. ПРЕПЯТСТВ//ИЕ ср прям., перен. перашкбда, -ды ж; естественное п. природная перашкбда; искусствен- ное п. штучная перашкбда; танко- вые -ия танкавыя перашкоды; чи- нить -ия кому-либо рабщь (ства- раць) перашкоды каму-нёбудзь; -ОВАТЬ несов. перашкаджаць; (не допускать) не дапускаць, не да- зваляць; (запрещать) забараняць. ПРЕРЕКА//НИЕ ср спрэчка, -ю ж; вступить в -ния пачаць спрачацца; устушць у спрэчга; -ТЬСЯ несов. спрачацца. ПРЕРЫВА//НИЕ перарыванне, -ння ср; -ТЕЛЬ техн, перарываль- шк, -ка м; -ТЬ несов. 1. (приостана- вливать какое-л. действие) пера- пынйць; 2. (чью-л. речь) пераб!ваць; перапыняць; 3. техн, перарываць; -ТЬСЯ 1. (приостанавливаться) перапыняцца; 2. страд, пера- пыняцца; пераб!вацца; перары- вацца; -ЮЩИЙСЯ 1. прич. ЯК1 (што) перапыняецца; яю (што) пе- раб!ваецца; як! (што) перары- ваецца; см. прерываться; 2. прил. (прерывистый) перарывюты; -ющийся голос перарывюты гблас. ПРЕСЕ//кАтЬ несов. 1. (прерывать связь) перарываць; п. сообщение вражеской армии с тылом перары- ваць знбсшы варбжай армп з ты- лам; 2. (прекращать) спыняць; (класть конец) класщ канёц (чаму- небудзь); (уничтожать) знппчаць; выкараняць; п. разговоры спыняць размбвы; п. злоупотреблёния класщ канёц злоужыванням, спыняць злоужыванш; -КАТЬСЯ 1. пера- рывацца; 2. (прекращаться) спы- няцца; (обрываться) абрывацца; 3. страд, перарывацца; спыняцца; знппчацца; выкараняцца; -ЧЁНИЕ перарыванне, -ння ср; спынённе, -ння ср; знппчэнне, -ння ср; выка- ранённе, -ння ср; -ЧЁННЫЙ 1. перарваны; 2. спынены; зшшчаны; выкаранены; см. пресё//чь. ПРЕСЁ//ЧЬ сов. 1. (прервать связь) перарваць; 2. (прекратить) спы- 316
шць; (положить конец) палажыць канец (чаму-небудзь); (уничтожить) зшшчыць; выкаранщь; -ЧЬСЯ 1. перарвацца; 2. (прекратиться) спы- шцца; (оборваться) абарвацца; го- лос -кся гблас абарвауся. ПРЕСЛЕДОВА//НИЕ ср праслёда- ванне, -ння ср, пераслёдаванне, -ння ср; (гонение) ганённе, -ння ср; (притеснение) ушек, -ку м, прыгнёт, -ту м; параллельное п. паралёльнае праслёдаванне (пераслёдаванне); фронтальное п. франтальнае пра- слёдаванне (пераслёдаванне); -ТЕЛЬ праслёдавацель, -ля м, пе- раслёдшк, -ка м; (гонитель) га- нщель, -ля м; (притеснитель) пры- гнятальн!к, -ка м; -ТЕЛЬНИЦА праслёдавацельнща, -цы ж, пера- слёднща, -цы ж; гашцелька, -Ki ж; прыгнятальнща, -цы ж; -ТЬ несов. 1. праслёдаваць, пераслёдаваць; (гнаться) гнацца (за кин); (гнать, подвергать гонениям) гнаць; (прите- снять) прыгнятаць, ущекаць; -ть врага по пятам праслёдаваць (пера- слёдаваць, гнаць) вбрага па пятах; 2. перен. не даваць спакбю (каму- чаму); (угнетать) гнясщ; (мучить) мучыць; (докучать) дакучаць, на- дакучваць; назаляць (каму-чаму); (донимать) даймаць (каго-што), да- пякаць (каму-чаму); 3. (стремиться к чему-л.) мець на увазе (што); (стремиться к чему) шкнуцца (да чаго); (добиваться) даб!вацца; да- магацца (чаго); (заботиться о чём-л.) клапацщца (аб чым), дбаць (аб чым); -ть цель мець на мэце, ставщь сабё мэтай; -ТЬСЯ страд. праслёдавацца, пераслёдавацца; прыгнятацца, ущекацца; мёцца на увазе, мёцца на мэце; даб!вацца (чаго); дамагацца (чаго), клапацщца (аб чым). ПРЕСС в разн. знач. прэс, род. прэса м. ПРЕССА ж прэса, -сы ж; (печать) друк, род. друку м. ПРЕСС-ИНФОРМАЦИЯ прэс- шфармацыя, -цьй ж. ПРЕСС-КЛУБ прэс-клуб, -ба м. ПРЕСС-СЕКРЕТАРЬ прэс-сакра- тар, -ра м. ПРЕСС-СЛУЖБА спец, прэс-служ- ба, род. прэс-службы ж. ПРЕСС-ЦЁНТР прэс-цбнтр, -ра ж. ПРЕСТУПЛЁН//ИЕ злачынства, -ва ср; п. против имущества злачынства супраць маёмасш; п. против личности злачынства cjr- праць асобы; воинское п. вбшекае злачынства; должностное п. слу- жбовае злачынства; уголовное п. крымшальнае злачынства; состав ~ия склад злачынства. ПРЕСТЁП//НИК злачынец, -нца м; военные -ники ваённыя зла- чынцы; -НИЦА злачынка, -Ki ж; -НО нареч. злачынна; -НОСТЬ злачыннасць, -ni ж; -НЫЙ зла- чынны. ПРЕТЕНД//ЕНТ прэтэндэнт, -та м\ -ЕНТКА прэтэндэнтка, -Ki ж; -ЕНТСКИЙ прэтэндэнща; -ОВАТЬ несов. прэтэндаваць. ПРЕТЕНЗИЯ прэтэнз!я, -зп ж. ПРЕЦЕССИЯ спец. прэцэс!я, -cii ж; п. снаряда прэцэс!я с нар ада. ПРИБЕГНУТЬ сов. (обратиться) звярнуцца; (применить) ужыць; п. к оружию ужыць зброю. ПРИБЛИЖ//АТЬ несов. в разн. знач. прыбл5жаць, набл5жаць; -Аться возвр., страд, пры- бл!жацца, набл!жацца; -ЁНИЕ 1. (действие) прыблЬкэнне, -ння ср, набл!жэнне, -ння ср; 2. мат. пры- блiжэннe, -ння ср; -ЁННАЯ ж сущ. прыбл!жаная, -най ж, близкая асоба; -ЁННО нареч. прыблЪкана; -ЁННОСТЬ мат. прыблпканасць, -щ ж. ПРИБЛИЗЙТЕЛБН//О нареч. прыбл1зна;~ -ОСТЬ прыблвнасць, -щ ж; -ЫЙ прыблЪны. ПРИБбР м 1. (приспособление) прылада, -ды ж; (устройство) при- бор, -ра м; (аппарат) апарёт, -та м; (машина) машына, -ны ж; п. дози- метрического контроля прыбор да- з!метрычнага кантрблю; п. наблю- дения прыбор наз!рання; п. ночного 317
ввдения прыббр начнбга бачання; п. радиационной разведки прыббр радыяцыйнай разведи; п. упра- вления прыббр юравання; п. упра- вления огнём прыббр правбння агнём; п. химической разведки пры- ббр хвачнай разведи; войсковой п. химической развёдки вайскбвы прыббр хшхчнай разведи; газора- зрядный п. газаразрадны прыббр; дегазационный п. дэгазацыйны прыббр; дозиметрический п. дазше- трычны прыббр; измерительный п. вымяральны прыббр; контрбльно- измерительный п. кантрбльна-вы- мяральны прыббр; контрольный п. кантрбльны прыббр; опознаватель- ный п. апазнавальны прыббр; оп- тический п. аптычны прыббр; по- двесной дегазацибнный п. падвесны дэгазацыйны прыббр; радиоте- хнический п. радыётэхшчны пры- ббр; ранцевый дегазационный п. рбнцавы дэгазацыйны прыббр; са- мопишущий п. самашсны прыббр; -ы биологической разведки при- боры б!ялапчнаай разведи; -ы на- блюдения и разведки приборы на- з!рання i разведи; ~ы прицеливания прыборы прыцэльвання; ~ы радиа- ционной и химической разведки прыборы радыяцыйнай i хпизчнай разведи; ~ы управления стрельбой корабельной (береговой) артиллерии прыборы иравОння стральббй ка- рабельнай (берагавой) артылёрьп; -ы управления торпедной стрельбой прыборы иравання тарпёднай стральббй; авиационные ~ы авш- цййныя прыборы; бортовые ~ы бартавыя прыборы; военные ~ы ваенныя прыборы; гидроскопйче- ские ~ы пдраскашчныя прыборы; зенитно-артиллерийские -ы зенггна- артылерыисия прыборы; навига- ционные ~ы навпацыйныя при- боры; нагревательный п. награ- вальны прыббр; медицинский п. ме- дыцынси прыббр (апарат); счётный п. л!чыльны апарат (л1чыльная машына); дымовой п. дымавая прылада; 2. (комплекс, набор пред- метов) прибор, -ра м; письменный п. шсьмбвы прыббр; п. для бритья прыббр для брыцця (галёння); ту- алетный п. туалётны прыббр; на- крыть стол на пять ~ов накрыць стол на пяць прыборау (асбб); чайный п. чайны прыббр; 3. (набор частей для изготовления чего-л.) спец, набор, -ру м; (принадлежно- сти) прыладак, -дку м, ирыладцзе, -ддзя ср; оконный и дверной п. акбнны i дзвярны набор. ПРИБОРОСТРО/ДНИЕ прыбо- рабудаванне, -ння ср; прыладабу- даванне, -ння ср; -ИТЕЛЬ прыбо- рабудаунис, -ка м; прыладабуда^нпс, -ка м; -ИТЕЛЬНЫЙ прыборабу- даушчы; прыладабудаушчы. ПРИБУКСЙРОВА//ННЫЙ пры- буксфаваны; -ТЬ сов. прыбукстра- ваць. ПРИБЫВА//НИЕ ср 1. пры- быванне, -ння ср; прыёзд, -ду м; прыхбд, -ду м; 2. прыбаулённе, -ння ср; прыбыванне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. прыбываць; (приезжать) прыязджёць; (приходить) прыхб- дзщь; 2. (увеличиваться) пры- бываць; прыбауляцца; -ть в весе прыбываць (прыбауляцца) у вазё. ПРИБЫВШИЙ 1. прич. яи (што) прыбыу; яп (што) прыёхау; як! (што) пришибу; як! (што) приба- вься; 2. прил. прыбыушы; 3. сущ. прыбыушы, -шага м. ПРИБЫЛЬ ж 1. прыбытак, -тку м; военная п. ваённы прыбытак; 2. (приращение) прирост, -ту м; (увели- чение) прыбаулённе, -ння ср, паве- л!чэнне, -ння ср; п. населения прирост насёльншдва; п. воды в реке прыбаулённе вады рацэ; 3. перен. (польза) разг, карысць, -щ ж, прыбытак, -тку м; извлекать п. атрымл!ваць прыбытак; луна на прибыли мёсяц прыбывае; вода идёт на п. вада прыбывае (падымаецца); -НО нареч. з прыбыткам, прыбы- ткова; (доходно) даходна; -НОСТЬ прыбытковасць, -щ ж; (доходность) даходнасць, -щ ж; -ность предпри- ятия прыбытковасць (дахбднасць) прадпрыёмства; -ный прыбы- тковы; (доходный) даходны; -ное 318
занятие прыбытковы (дахбдны) занятак. ПРИБЬ>1//ТИЕ ср прыбыццё, -цця ср; (неоконч. действие) прыбыванне, -ння ср; прыёзд, -ду м; прыхбд, -ду м; -ТЬ сов. 1. прыбыць; (приехать) прыёхаць, мног. папрыязджаць; (прийти) прыйсщ, мног. па- прыхбдзщь; 2. (увеличиться) пры- быць, прыбавщца. ПРИВАЛ прывал, -лу м; малый п. малы прывал; большой п. вялиа прывал. ПРИВЕД//ЁНИЕ прывядзённе, -ння ср; п. в движение прывядзенне у рух; п. в исполнение прывядзенне у выкананне; п. в порядок прывя- дзенне у парёдак; п. в состояние готовности прывядзенне у стан гатбунасщ; п. к нормальному бою прывядзенне да нармальнага бою; -ЁННЫЙ прыведзены; -ённая зона поражения прывёдзеная збна па- ражэння. ПРИВЕРНУТЬ сов. 1. в разн. знач. прыкруцщь, мног. папрыкручваць; п. гайку прыкруцщь гайку; 2. воен. прывярнуць; п. носки прывярнуць насю; 3. разг, (повернув, подъехать к чему-л.) прывярнуць; -СЯ пры- круцщца. ПРИВЕСТЙ сов. в разн. знач. пры- вёсщ, мног. папрывбдзщь; п. в порядок прывёсщ у парадак; п. в за- мешательство прывёсщ j замя- шанне, збянтэжыць; п. в готовность прывёсщ у гатбунасць; п. в испо- лнение выканаць; п. к гибели пры- вёсщ да пбел! (папбел!); п. пример прывёсщ прыклад; -СЬ безл. разг. давёсщся, прыйсщся; (случиться) здарыцца; не привелось побывать не давялбся (прыйшлбся) пабыць, не здарылася быць, ПРИБЁГ м прывгганне, -ння ср, впанне, -ння ср; -ИТЬ сов. уст. 1. (приветливо отнестись) прывёщць; 2. (приветствовать) поэт, прывь таць; -ЛИБО нареч. прывётлша, вёппва; -ЛИВОСТЬ прывётль васць, -щ ж, вётлхвасць, -щ ж; -ливый прывёгл1вы, вётл!вы; -НЫЙ уст. прывётл!вы; -СТВЕН- НЫЙ пр ыв пальни; -СТВИЕ пры- вгганне, -ння ср; -ствие начальника прывгганне началыика; -СТВО- ВАТЬ сов. прывпаць; несов. вггаць. ПРИВЙВ//КА ж 1. (действие) прышчэпл!ванне, -ння ср, пры- шчэпка, -Ki ж; 2. (прививочный пре- парат, вакцина) мед. прышчэпка, -Ki ж, вакцына, -ны ж; прышчэпа- чны прэпарат; 3. (привой) сад. пры- шчэпак, -пка м, шчэпа, -пы ж; -ОЧНЫЙ (прил. к прививка) мед., сад. прышчэпачны. ПРИВЛ//ЕКАТЬ несов. 1. пры- цягваць; (к участию в чём-л. — ещё) залучаць; (вовлекать) уцягваць (у што); п. внимание прыцягваць увагу; п. к ответу прыцягваць да адказнасщ; 2. (влечь, манить) пры- цягваць, вабщь, прывабл!ваць; п. своим талантом прыцягваць (ваб!ць, прывабл!ваць) сва1м талентам; 3. (склонять) схшяць; п. на свою сто- рону схыяць на свой бок; -ЕКА- ТЬСЯ страд. 1. прыцягвацца; за- лучацца; уцягвацца; 2. прыцйгвац- ца, вабщца, прывабл!вацца; 3. схшяцца; -ЕЧЁНИЕ 1. прыця- гнённе, -ння ср, прыцягванне -ння ср; залучэнне, -ння ср; уцягванне, -ння ср; 2. прыцягнённе, -ння ср, прыцягванне, -ння ср, вабленне, -ння ср; прывабл1ванне, -ння ср; 3. схшённе -ння ср; см. привл//екёть; -ЕЧЁННЫЙ 1. прыцягнены, пры- цягнуты; залучаны; уцягнуты, уця- гнены; 2. прыцягнены, прыцяг- нуты, прываблены; 3. схглены; см. привлёчь; ~£чь сов. 1. прыцягнуць; (к участию в чём-л. — ещё) за- лучыць; (вовлечь) уцягнуць (у што); 2. (увлечь) прыцягнуць, прывабщь; 3. (склонить) схитщь. привбдI м 1. (действие) прывбд, -ду м, прывядзённе, -ння q>; 2. юр. прывбд, -ду м. ПРИВбд II техн, прывбд, -да м; механический п. мехашчны прывбд; ручной п. ручны прывбд; электриче- ский п. электрычны прывбд. ПРИВОДНЛЕНИЕ прываднённе, -ння q>; -ЕННЫЙ прывбднены; 319
-ЙТЬ сов. прываднщь; -ЙТЬСЯ прываднщца. ПРИВОДНбЙ техн, прывадны; п. ремень (прывадны) пас. ПРИВОДНЯТЬ несов. прывадняць; -СЯ возвр., страд, прывадняцца. ПРИВЯЗ//АННЫЙ 1. прич. при- вязаны; 2. прич. стр., арх. привя- заны; 3. прил. (преданный) аддоны; (расположенный) прыхшьны; -АТЬ сов. 1. прывязаць, мног. папры- вязваць; 2. стр., арх. прывязаць; 3. перен. (расположить, склонить к себе) схшць; (вызвать, внушить чувство привязанности) выклпсаць прыхшьнасць (сшпатыю, Л1ббасць, любоу, замитаванне, а/щанасць); (привлечь) прывабщь; -АТЬСЯ 1. (привязать себя, прикрепиться) прывязацца; 2. перен. (почувство- вать привязанность) адчуць (зай- мець) прыхыьнасць (ампатыю, любасць, любоу, замитаванне, ад- данасць); (полюбить) палюбщь, упадабаць; (привыкнуть) прывык- нуць; 3. (придраться, пристать) прычатцца, прывязацца, прыдрац- ца; -КА ж 1. (действие) прывязван- не, -ння ср, привязка, -Ki ж; -ка артиллерии привязка артылёрьй; 2. (то, что прикреплено к чему-л. узлом) привязка, -Ki ж; 3. стр., арх. привязка, -Ki ж; 4. (придирка) уст. прычэпка, -id ж, прыдзтрка, -Ki ж. ПРИГЛАСЙ//ТЕЛЬНЫЙ запра- шальны; п. билёт запрашальны бшет; -ТЬ сов. запрасщь. приглаш//Ать несов. запра- шаць; -АТЬСЯ страд, запрашацца; -ЕНИЕ в разн. знач. запрашэнне, -ння ср; явиться по -ёнию з’явщца (паявщца) па запрашэнш; разо- слать -ёния разаслаць запрашэнш; -ЁННЫЙ запрбшаны. ПРИГОВбР м 1. (судебный) пры- гавбр, -ру м; прысуд, -ду м; вынести п. вынесщ прыгавор; п. военного трибунала прыгавор ваённага три- бунала; оправдательный п. апрау- дальны прыгавор; смертный п. смярбтны прыгавор (прысуд); при- вести п. в исполнение прывёсщ прыгавор (прысуд) у выкананне; 2. (постановление) пастанбва, -вы ж; (решение) рашэнне, -ння ср; 3. пе- рен. прысуд, -ду jw, прыгавор, -ру м, вырак, -ку л<; 4. (прибаутка) пры- маука, -Ki ж, прыгавбрка -id ж. ПРИГОВОР//ЁННЫЙ прыгавб- раны; прысуджаны; -ЙТЬ сов. пры- гаварыць; прысудзщь. ПРИГбДН//ОСТЬ прыгбднасць, -щ ж, прыдатнасць, -щ ж; -ЫЙ прыгбдны, придатки. ПРЙГОРОДН//ЫЙ прыгарадны; -ый поезд прыгарадны пбезд; -ая железная дорога прыгарадная чыгунка; -ая местность прыгара- дная мясцбвасць. ПРИГОТбв//ИТЬ сов. 1. падрых- таваць, прыгатаваць; 2. (состря- пать) зварыць, згатаваць; -ИТЬСЯ падрыхтавацца; -ЛЁНИЕ ср 1. (дей- ствие) падрыхтбуванне, -ння ср, падрыхтбука, -Ki ж, рыхтаванне, -ння ср; варбнне, -ння ср; варка, -Ki ж, гатаванне, -ння ср; см. при- готбв//ить; 2. (подготовительные работы) падрыхтбука, -Ki ж; -ЛЕН- НЫЙ 1. падрыхтаваны, прыга- таваны; 2. звараны, згатаваны; -ЛЯТЬ несов. 1. падрыхтбуваць, рыхтаваць, гатаваць, прыгатбуваць; 2. /стряпать) варыць, гатаваць; -ЛЯТЬСЯ 1. падрыхтбувацца, ры- хтавацца; 2. страд, падрыхтбувац- ца, рыхтавацца; гатавацца, пры- гатбувацца; варыцца; см. пригото- влять. ПРИГРАНЙЧН//ЫЙ прыгра- шчны; -ая морская зона пры- гратчная марская зона; -ая полоса прыграшчная паласа; -ое сражение прыграшчная б!тва. ПРЙДАНН//ЫЙ 1. (усиленный, прибавленный) прыдадзены, дада- дзены; 2. (сообщённый чему-л.) пры- дадзены, нададзены; 3. воен, пры- дадзены; -ая артиллерия прыдадзе- ная артылёрыя; -ые части (сое- динения) прыдадзеныя часщ (злу- чэнн1); -ые силы и средства пры- дадзеныя С1лы i србдю. ПРИЁМ м в разн. знач. прыём, -му м; (действие — ещё) прыманне, -ння ср, прыняцце, -цця ср; п. на 320
слух прыём на слых; п. поста прыём паста; за один п. за адзш прыём; те- леграфный п. тэлеграфны прыём; п. оружия прыём (прыманне) 36pdi; -и и правила стрельбы прыёмы i правшы стральбы; -ы метания гра- нат прыёмы юдання гранат; -ы метания ручных осколочных гранат прыёмы юдання ручных аскбла- чных гранат; -ы с оружием прыёмы са зброяй; ~ы стрельбы прыёмы стральбы; одиночные строевые ~ы адзшбчныя страявыя прыёмы; ру- жейные ~ы ружэйныя прыёмы; строевые ~ы страявыя прыёмы; строевые -ы без оружия страявыя прыёмы без зброц строевые ~ы с оружием страявыя прыёмы са зброяй. ПРИЁМКА ж приёмка, -Ki ж, прыём, -му м; прыманне, -ння ср, прыняцце, -цця ср. ПРИЁМНАЯ сущ. приёмная, -най ж. ПРИЁМНИК в разн. знач. пры- ёмшк, -ка м; п. ответных сигналов прыёмнпс сггналау у адказ; инфра- красный п. шфрачырвбны пры- ёмшк; коротковолновый п. каратка- хвалевы прыёмнпс; переносной п. перанбсны прыёмшк; радиолока- ционный п. радыёлакацыйны пры- ёмшк; ультракоротковолновый п. ультракараткахвалевы прыёмшк. ПРИЁМН//ЫЙ в разн. знач. приё- мки; п. день прыёмны дзень; -ая станция прыёмная станцыя. ПРИЁМООТВЁТЧИК техн, прыё- маадказчык, -ка м. ПРИЁМОПЕРЕДАТЧИК радио прыёмаперадатчык, -ка м. ПРИЁМ//ОЧНЫЙ прыёмачны; п. документ прыёмачны дакумент; -ЩИК прыёмшчык, -ка jw; ~ЩИ- ЦА прыёмшчыца, -цы ж. ПРИЗВАНИЕ ср 1. (действие) за- клание, -ння ср (на што i да чаго); (призыв) заюик, -ку м; 2. (склон- ность) прызванне, -ння ср; (к чему) схшьнасць, -щ ж; 3. (предназначе- ние) прызначэнне, -ння ср. ПРЙЗВ//АННЫЙ 1. прич. пазва ны, паюпканы; 2. прич. призваны; 3. прич. заюпканы (на што и да чаго); см. призвать; 4. (имеющий призвание) прызваны; (предназна- ченный) прызначаны; он -ан быть учёным ён прызваны (прызначаны) быць вучбным, ягб прызванне быць вучбным; -АТЬ сов. 1. (позвать) пазваць, паюпкаць; -ать на помощь пазваць (паюпкаць) на дапамбгу; 2. (на военную службу) прызваць; 3. (к чему) заклпсаць (на што и да чаго); -ать к защйте Родины заклпсаць на абарбну (да абарбны) Радзплы; -ать к порядку заюпкаць да парадку. ПРИЗЕМЛ//ЕНИЕ спорт., ав. прызямлённе, -ння ср; п. ко- смонавтов прызямлённе касма- наутау; -ЁННО нареч. (прозаически, не романтично) прызёмлена; -ЁН- НОСТЬ прям., перен. прызёмле- насць, -ni ж; -ЁННЫЙ прям., пе- рен. прызёмлены; -йть сов. ав. прызямлщь; -ЙТЬСЯ прызям- лщца; -ЙТЬ несов. прызямляць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, прызям- ляцца. ПРИЗЁР спорт, прызёр, -ра м. ПРИЗНАК м адзнака, -ю ж; (при- мета) прымёта, -ты ж, прыкмёта, -ты ж; демаскирующий п. дэмасю- руючая прымёта; местный п. мя- сцбвая прымёта; разведывательный п. развёдвальная прымёта. ПРИЗНАн//ИЕ в разн. знач. при- знание, -ння ср; по общему -ию павбдле агульнага прызнання, па агульным прызнанш. ПРИЗЫВ м 1. (действие) прызыу, -зыву м; клжанне, -ння ср; за- клание, -ння ср; заклпс, -ку м; п. на действительную военную службу прызыу на абавязкбвую ваённую службу; п. по мобилизации прызыу па мабипзацьп; весенний п. вясёнш прызыу; осённий п. асёнш прызыу; очередной п. на действительную Военную службу чаргбвы прызыу на абавязкбвую ваённую службу; 2. (обращение с призывом) заклпс, -ку м; 3. (просьба, мольба, зов) юпч, род. юпчу м, пбюпч, -чу м; просьба, -бы 11 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 321
ж, п. о помощи юйч на дапамбгу, просьба ратунку; 4. собир. (лица, призванные на военную службу) прызы?, -зывулг. ПРИЗЫВ//АТЬ 1. (звать) зваць, юпкаць; 2. (на военную службу) прызываць; 3. (к чему) заклпсаць (на што и да чаго); -АТЬСЯ 1. (на воен- ную службу) прызывацца; 2. страд. звацца, клгкагща; прызывацца; за- клжацца; -НИК прызыушк, -ка ж; -НбЙ 1. прил. воен, прызыуны; -ной пункт прызыуны пункт; -ные комиссии прызыуныя KaMicii; 2. сущ. воен. уст. прызыушк, -ка м. ПРИКАЗ (распоряжение) загад, -ду м; п. министра обороны Республики Беларусь загад мшютра абарбны Рэсп^блна Беларусь; п. на насту- пление загад на наступление; п. по полку загад па палку; п. по строевбй части загад па страявбй часщ; п. по тылу загад па тыле; п. по части загад па часщ; боевой п. баявы загад; вы- полнять п. выкбнваць загад; от- менять п. адмяняць загад; письмен- ный п. гасьмбвы загад; устный п. вусны загад; устный боевой п. вусны баявы загад; исполнить п. выканаць загад. ПРИКАЗАНИЕ ср загад, -ду м; (распоряжение) распараджэнне, -ння ср; письменное п. гасьмбвы загад (гасьмбвае распараджэнне); устное п. вусны загад (вуснае распа- раджэнне). ПРИКАЗ//АТЬ сов. 1. (отдать при- каз) загадаць; (распорядиться) рас- парадзщца; командир -ал выступить с рассветом камандзф загадау выступщь на свпанш; 2. уст. (заве- щать) адцаць (перадаць) у спадчы- ну; завяшчаць. ПРИКАЗНЫЙ 1. прил. загадны; 2. сущ. (воинское звание у казаков) прыкАзны, -нага м. ПРИКАЗЫВА//НИЕ загадванне, -ння ср; распараджэнне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. (отдавать распоряже- ние) загадваць; распараджацца; 2. (завещать) уст. аддаваць (пера- давАць) у спАдчыну; -ТЬСЯ страд. загадвацца. ПРИ1£АЧ//АННЫЙ падпампавА- ны; -АТЬ сов. разг, падпампаваць; -ать бензина падпампаваць бензшу. ПРИКЛАД 1. (у ружья) прыклад, -да м; п. винтовки прыклад вштбукц выдвижной п. высбуны прыклад; деревянный п. драуляны прыклад; металлический п. металшны пры- клад; откидной п. адкхдны прыклад; складывающийся п. складны пры- клад; 2. (дополнительный, вспомога- тельный материал) порт., сапожн. даклад, -ду м; прыклад, -ду м. ПРИКЛАДКА воен. прыклАдка, -кх ж. ПРИКОМАНДИР//ОвАнИЕ пры- камандз!раванне, -ння ср; -бвАННЫЙ прыкамандз!раваны; -ОВАТЬ сов. прыкамандз!раваць; -ОВАТЬСЯ прыкамандз!равацца; -бв ЫВАТЬ несов. прыкамандзь рбуваць; -бвЫВАТЬСЯ возвр., страд. прыкамандз!рбувацца. ПРИКРЕПИТЕЛЬНЫЙ прымаца- вальны; п. талон прымацавальны талон. ПРИКРЫВА//ТЬ несов. 1. пры- крываць; (закрывать) разг, за- крываць; п. левый фланг пры- крываць левы фланг; 2. (притво- рять) прычыняць; п. дверь пры- чыняць дзверы; 3. (скрывать) ха- ваць; (утаивать) утбйваць; (покры- вать) пакрываць, прыкрываць; -ТЬСЯ 1. (покрываться, накрывать себя) прыкрывацца, закрывацца; 2. (о двери, окне и т.п.) прычыняцца; 3. перен. хавацца; прыкрывацца, масюравацца; 4. страд, прыкры- вацца; закрывацца; прычыняцца; хавацца; утбйвацца. ПРИКРЫ//ТИЕ в разн. знач. пры- крыццё, -цця ср; п. государственной границы прыкрыццё дзяржаунай гранщы; авиационное п. авшцыйнае прыкрыццё; броневое п. бранявое прыкрыццё; огневое п. агнявбе прыкрыццё; п. выхода из боя прыкрыццё выхаду з бою; -ТЫЙ 1. прыкрыты, мног. папрыкрываны; 2. (притворённый) прычынены; 3. (скрытый) схаваны; утбены; на- крыты; -ТЬ сов. 1. прыкрыць, мног. 322
папрыкрываць; (закрыть) закрыць, мног. пазакрываць; 2. (притворить) прычынщь; 3. перен. (скрыть) схаваць; (утаить) ута!ць, мног. пау- тбйваць; (покрыть) пакрыць; -ТЬСЯ 1. (покрыться, накрыть себя) прыкрыцца; 2. (о двери, окне и т.п.) прычынщца; 3. перен. пры- крыцца, замасюравацца, угалцца. ПРИЛЕГА//ТБ несов. 1. прыля- гаць; (облегать — ещё) прыставаць; 2. (примыкать к чему-л.) пры- мыкАць (да чаго); (граничить) ме- жаваць (з чым), межавацца (з чым); -ЮЩИЙ 1. прич. як! (што) пры- лягае; як! (што) прыстаё; як! (што) прымыкае; як! (што) мяжуе (з чым), як! (што) мяжуецца (з чым); см. прилега//ть; 2. прил. (смежный) сумёжны; прылёглы; (соседний) сусёдсю; -ющие территории сумёж- ныя (прылёглыя) тэрытбрьп. ПРИЛЕЖАНИЕ ср (старатель- ность) стараннасць, -ni ж, (усердие) рутипвасць, -щ ж. ПРИЛЁЖН//О нареч. старанна; рутипва; -ОСТЬ стараннасць, -щ ж, рутипвасць, -щ ж; -ЫЙ (стара- тельный) старанны; (усердный) ру- пл!вы. ПРИЛЁТ прылёт, -ту м. ПРИЛЕ//ТАТЬ несов. прылятаць; тмчацца; прыбягаць; прыязджаць; -ТЕТЬ сов. прыляцёць, мног. папрылятаць; (примчаться — ещё) прымчацца; (прибежать — ещё) прыбёгчы, мног. папрыбягаць; (при- ехать — ещё) прыёхаць, мног. па- прыязджаць. ПРИЛЁТНЫЙ прылётны. ПРИЛИВ в разн. знач. прыл!у, -л!ву м; -АТЬ несов. 1. (прибавлять, нали- вать в добавление к чему-л.) разг. падл!ваць; 2. (притекать, подсту- пать) прыл!ваць; 3. (внезапно возни- кать, наплывать) перен. прьипваць; -АТЬСЯ страд, паддтвацца; см. приливать 1; -НЫЙ прыл!уны. ПРИЛЙЧ//ИЕ ср прыстбйнасць, -щ ж, -НО нареч. 1. (пристойно) пристойна; 2. (удовлетворительно) здавальняюча; (хорошо) добра; (не- плохо) нядрэнна, някёпска, ня- блага; 3. (соответствующим обра- зом) адпавёдна; 4. (изрядно) па- радкам, ладна, давол! шмат; (хо- рошо) добра; -НОСТЬ пры- стбйнасць, -щ ж, -НЫЙ 1. (при- стойный) пристойны; 2. (удовле- творительный) здавальняючы; (хо- роший) добры; (неплохой) ня- дрэнны, някёпста, неблап; -ная погода добрае (нядрэннае, ня- кёпскае) надвбр’е; 3. (соответству- ющий) адпавёдны; 4. (изрядный) ладны, давбл! вялпа; (большой) вял!кт; (хороший) добры. ПРИЛОЖЕНИЕ ср 1. (действие) прыкладанне, -ння ср, прыкладван- не, -ння ср; дастасаванне, -ння ср, дастасбуванне, -ння ср, прымя- нённе, -ння ср; 2. (то, что является добавлением к чему-л.) дадатак, -тку м; 3. гром, прыдатак, -тка м. ПРИЛУН//ЕНИЕ прылунённе, -ння ср; -ИТЬ сов. тдэылунщь; -ЙТЬСЯ прылунщца; -ЯТЬ несов. прылуняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. прылуняцца. ПРИМЕН//ЕНИЕ 1. (приложение) прымянённе, -ння ср; (употребле- ние) ужыванне, -цйя ср; (использо- вание) скарыстанце, -ння ср; п. оружия прымянённе зброц боевое п. баявбе прымянённе; п. лыж в зимних переходах скарыстанне (ужыванне) лыж у зймбвых пе- рахбдах; 2. (приспособление) прыста- саванне, -ння ср; п. к местности лрыстасаванне да мясцбвасщ; -ЁН- НЫЙ прымёнены; ужыты; скары- станы; -ЙМОСТЬ прымяшмасць, -щ ж, (пригодность) прыдатнасць, -щ ж, -ЙМЫЙ прымяшмы; (при- годный) прыдатны; -ЙТЕЛЬНО на- реч. у прымянёнш (да чаго), у аднбсшах (да чаго); -ЙТЬ сов. 1. (приложить) прымянщь; (употре- бить) ужыць; (использовать) скары- стаць; -йть на практике ужыць (скарыстаць) на практыцы; 2. (при- способить) прыстасаваць; -ЙТЬСЯ прыстасавацца; -иться к местности прыстасавацца да мясцбвасщ; -ЯЕМОСТЬ ж прымяняльнасць, -щ ж, (распространённость употре- 323
бдения) пашыранасць ужывАння (скарыстАння); -ЙТЬ несов. 1. (при- лагать) прымяняць; (употреблять) ужываць; (использовать) скары- стбувацъ; 2. (приспособлять) пры- стасбуваць; см. применить; -ЙТЬСЯ 1. прыстасбувацца; 2. страд, пры- мяняцца; ужывАцца; скарыстбувац- ца; прыстасбувацца. ПРИМЙР 1. (образец) прыклад, -ду м, узбр, -ру м; п. мужества прыклад (узбр) мужнасщ; взять для -а узяць для прыкладу (за Узор); он является для нас -ом ён з’яуляецца для нас узорам (прыкладам); 2. (частный случай) прыклад, -ду м; приведём п. прывядзём (возьмем) прыклад; 3. мат. прыклад, -ду м. ПРИМЕР//ИВАНИЕ прымерван- не, -ння ср; -ИВАТЬ несов. пры- мёрваць, прымярАць; -ИВАТЬСЯ 1. (приноравливаться, изловчаться) разг, прымёрвацца, намёрвацца; 2. страд, прымёрвацца, прымярАцца; -ИТЬ сов. прымёраць. ПРИМЕРКА прымёрка, -Ki ж. ПРИМЙРН//О нареч. 1. прыкла- дна; узбрна; 2. в знач. вводи, сл. (на- пример) напрыклад; -ОСТЬ пры- кладнасць, -щ ж\ узбрнасць, -щ ж; -ЫЙ в разн. знач. прыкладны; узбр- ны; -ый срок прыкладны тэрмш. ПРИМЕРЯТЬ несов. прымёрваць, прымяраць; -СЯ (приноравливать- ся, изловчаться) разг, прымёрвацца, намёрвацца. ПРЙМЕСЬ прям., перен. прымесь, -ci ж; дамёшка, -Ki ж; прымёшка, -Ki ж; вредная п. шкодная прымесь. ПРИМЁТ//А 1. (отличительный признак) прымёта, -ты ж, пры- кмёта, -ты ж; 2. (признак, предвеща- ющий что-л) прымёта, -ты ж; 3. обычно мн. прымёты, -мет; по -ям предсказали холодную осень па прымётах прадказшп халбдную вбсень. ПРИМЕТИТЬ сов. разг, прымё- щць, прыкмёцщь; (заметить) зау- вАжыць. ПРИМЁТН//О нареч. прымётна, прыкмётна; ~ый в рсрн. знач. прымётны, прыкмётны. ПРИМЕЧАНИЕ ср заувАга, -ri ж. ПРИМЕЧАТЕЛЬН//О нареч. зна- мянальна; характерна, паказАльна; цпсава; выдАтна; -ЫИ (заслужива- ющий внимания) вАрты увап; (знаме- нательный) знамянальны; (хара- ктерный, показательный) характер- ны, паказальны; (интересный) щ- кавы; (выдающийся) выдАтны; (за- мечательный) надзвычАйны; -ый факт вАрты Увап (щкавы, знамя- нальны) факт. ПРИМЕЧ//АТЬ несов. 1. разг, пры- мячАць, прыкмячАць; (замечать) зауважАць; 2. прост, (наблюдать) наглядАць; глядзёць; (следить) са- чьщь; ты за ним -ай ты за 1м на- гляд Ай. ПРИМИР//ЙТЬ сов. прым1рыць; (помирить) naMipbiHb; -ЙТЬСЯ прымлрыцца; naMipbinna; -ЙТЬ не- сов. прым!рАць; (мирить) м!рыць; -ЙТЬСЯ возвр., страд. прьмрАцца; м!рыцца. ПРЙМКН//УТЫЙ прымкнуты; -УГЬ сов. 1. (придвинуться впло- тную) прымкнуць; 2. (присоедини- ться) далучыцца; -уть штык пры- мкнуць штык. ПРИМОРЬЕ прымбр’е, -р’я ср. ПРЙМУС прымус, -са м; -НЫЙ прымусны. ПРИМЫК//АНИЕ (действие) прымыкАнне, -ння ср; далучэнне, -ння ср; прылягАнне,, -ння ср; ме- жавАнне, -ння ср; -АТЬ несов. 1. (придвигать вплотную) прымы- кАць; 2. (присоединяться) далучАц- ца; 3. (прилегать) прылягаць; пры- мыкАць; (граничить) межавАць (з чым), межавАцца (з чым). ПРИНАДЛ//ЕЖАТЬ несов. 1. (ко- му-чему) налёжаць; ему -ежит это снаряжение ямУ налёжыць гэта амунщыя; 2. (к чему) налёжаць, прыналёжаць; -ЕЖАЩИЙ прына- лёжны. ПРИНАДЛЕЖНОС//ТЬ ж 1. (со- стояние) прыналёжнасць, -щ ж, 324
налёжнасць, -щ ж; 2. (о предмете) прылада, -ды ж, мн. прылады, со- бир. прыладдзе, -ддзя ср; (для ра- боты — ещё) начынне, -ння ср; шструмёнт, -та м; (снасть) снасць, род. снасщ ж\ припасы, -сау мн.; (вещь) рэч, род. рэчы ж; кан- целярские -ти канцылярсюя пры- лады; бритвенные -ти прылады для галёння; постельные -ти пас- цёльныя рбчы; -ти туалета рэчы ту- алету. ПРИНЕС//ЁНИЕ прынясённе, -ння ср; п. присяги прынясённе прысяп; п. в жертву ахвяраванне (кйи-чым), прынясённе у ахвяру (каго-чаго); -ЁННЫЙ 1. прынё- сены; 2. (данный) прынёсены, да- дзены; (причинённый — о вреде, не- приятности) прычынены; -ённая польза прынёсеная (зробленая) карысць; 3. (рождённый — о живо- тных) прывёдзены, нарбджаны; 4. (обурожае) дадзены, прынёсены; 5. прынёсены; (поданный) пададзены; (сделанный) зроблены; (выражен- ный) выказаны; (заявленный) заяулены; а также переводится другими причастиями в соотве- тствии со значением существитель- ного, напр.'. -ённый в дар пры- нёсены (дадзены) у дар, падбраны. ПРИНИЖ//АТЬ несов. прынЬкаць, ушжаць; -АТЬСЯ 1. (становиться ниже, меньше) прышжацца; (сни- жаться) знЬкацца; пашжёцца; 2. (унижать себя) разг. прынЬкацца, унЬкацца; 3. рпрад. прынЬкацца, унЬкацца; -ЕНИЕ (унижение) прышжэнне, -ння ср, унжэнне, -ння ср. ПРИНЙЖЕНН//ОСТБ прынжа- насць, -щ ж; ~ый прич., прил. прышжаны, ушжаны. ПРИНИЗИТЬ сов. прышзщь, уш- зщь; -СЯ 1. (стать ниже., меньше) прышзпща; зшзщца; пашзщца; 2. разг, (унизить себя) унЫцца; пры- шзщь (сябё). ПРИНИМА//ТБ несов. 1. прымаць; (брать) браць; (считать) л!чыць; п. дивизию прымаць дывхзпо; п. учас- тие прымаць (браць) удзёл; п. си- гнал прымаць схгнал; 2. (встречать) сустракаць; браць; 3. (приобретать какой-либо вид, свойство) набываць; (становиться) станавщца; 4. (уби- рать) прост, прымаць, прыб!раць, заб!раць; п. бой прымаць бой; п. в штыки сустракаць у штык!; п. на себя (что) браць (прымаць) на сябё (што). ПРИНУДИТЕЛБН//О нареч. пры- мусбва; -ОСТЬ прымусбвасць, -щ ж; -ЫЙ прымусбвы; -ые раббты прымусбвыя работы. ПРИНУДИТЬ сов. прымусщь, зму- сщь. ПРИНУЖД//АТБ несов. прыму- шаць, змушаць; -АТЬСЯ страд. прымушацца, змушацца; -ЕНИЕ ср примус, -су м; (действие — ещё) прымушэнне, -ння ср; -ЁННО на- реч. вымушана, змушана; (натя- нуто) нацягнута; (неестественно) ненатуральна, штучна; -ЁННОСТЬ вымушанасць, -щ ж, змушанасць, -щ ж; нацягнутасць, -щ ж; нена- туральнасць, -ni ж, штучнасць, -щ ж; -ЁННЫЙ 1. прич. прым£шаны; змушаны; 2. прил. вымушаны, зму- шаны; (натянутый) нацягнуты; (не- естественный) ненатуральны, шту- чны. ПРИНЦИП в разн. знач. принцип, -пу м; п. равной безопасности пры- нцып рбунай бяспёк!; 0 в -е у прынцыпе. принципиАльн//о нареч. прынцыпбва; -ОСТЬ прынцыпб- васць, -щ ж; -ЫЙ прынцыпбвы. ПРИНЯТИЕ прыняцце, -цця ср; (неоконч. действия) прыманне, -ння ср; п. на вооружение прыняцце на узбраённе; п. положёния для стре- льбы прыняцце паставы для стра- льбы; п. решения прыняцце ра- шэння. ПРЙНЯТЫЙ 1. прич. приняты; (взятый) узяты; (подхваченный) пад- хбплены, падхвачаны; 2. прич. (встреченный) сустрэты, узяты; 3. прил. приняты;' завёдзены; (обще- принятый) агульнапрыняты; (обы- чный) звычайны. 325
ПРИНЯТЬ сов. 1. прыняць; (взять) узяць; (посчитать) пал!чыць; 2. (встретить) сустрэць; узяць; 3. (приобрести какой-л. вид, свойство) набыць; (стать) стаць; 4. (убрать) прост, прыняць, прыбраць, за- браць; см. принима//ть; прими вправо вазьмх (прым!) управа; -СЯ 1. (взяться) узяцца; (начать) пачаць, распачаць; -ся за работу узяцца за работу (пачаць, распачаць работу); 2. (привиться) прыняцца. ПРИОБОДР//ЁННЫЙ падбадзё- раны; -ИТЬ сов. падбадзёрыць; -ЙТЬСЯ падбадзёрыцца; -ЯТЬ не- сов. падбадзёрваць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, падбадзёрвацца. ПРИОБРЕ//СТЙ сов. 1. (стать обладателем чего-л.) набыць, мног. панабываць; прыдбаць; (купить) купщь; п. опыт набыць вопыт; 2. (получить) набыць, мног. пана- бываць; п. знания набыць веды; 3. (заслужить, снискать) здабыць; -ТАТЬ несов. 1. (становиться обла- дателем чего-л.) набываць; (поку- пать) куплйць; 2. (получать) на- бываць; 3.' (заслуживать) зда- бываць; -ТАТЬСЯ страд. 1. на- бывацца; купляцца; 2. набывацца; 3. здабывацца. ПРИОБРЕТ//ЁНИЕ ср 1. (дей- ствие) набыццё, -цця ср; неоконч. набыванне, -ння ср; прыдбанне, -ння ср; купля, -л! ж; неоконч. ку- плянне, -ння ср; 2. (то, что при- обретено) набытак, -тку м; (дости- жение) здабытак, -тку м; (покупка) пакупка, -Ki ж, (находка) знахбдка, -Ki ж; -ЁННЫЙ 1. набыты; пры- дбаны; (купленный) куплены; 2. (по- лученный) набыты; 3. здабыты. ПРИОЗЁРНЫЙ прыазёрны. ПРИОЗЕРЬЕ прыазер’е, -р’я ср. ПРИОРИТЕТ прыярытэт, -ту м. ПРИОСТАН//АВЛИВАНИЕ пры- пынянне, -ння ср; -АВЛИВАТЬ не- сов. прыпынАць; -АВЛИВАТЬСЯ ввзвр? страд. прыпыняцца; -ОВИТЬ сов. прыпыншъ; -ОВИ- ТЬСЯ прыпынщца; -ОВКА ж, -ОВЛЁНИЕ ср прыпынённе, -ння ср; -ОВЛЕННЫИ прыпынены. ПРИПАЙ спец, прыпай, -пАю Ж ПРИПАЙКА ж 1. (действие) пры- пайка, -Ki ж, прыпайванне, -ння ср, уст. прылпбуванне, -ння ср; 2. (припаянная часть) прыпайка, -Ki ж, уст. прылггоука, -Ki ж. ПРИПАРКбв//АННЫЙ прыпар- каваны; -ДТЬ сов. разг, прыпар- каваць; -АТЬСЯ разг, прыпар- кавацца; -КА ж прыпаркбуванне, -ння ср, прыпаркбука, -Ki ж; -ЫВАНЙЕ прыпаркбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. разг, прыпа- ркбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд., разг, прыпаркбувацца. ПРИПАС//АНИЕ прызапашванне, -ння ср; -АТЬ несов. прызапашваць; -АТЬСЯ страд, прызапашвацца; -ЁННЫЙ прызапашаны. ПРИПАСЫ мн. прыпасы, -сау; бо- евые п. баявыя прыпасы. ПРИП//АЯННЫЙ прыпаяны, прылпаваны; -АЯТЬ сов. 1. (приде- лать, прикрепить посредством пай- ки) прыпаяць, мног. папрыпайваць, уст. прылпавАць; 2. перен. прост, (употребляется с оттенком усиления в значении дать, назначить, опреде- лить какое-либо наказание) пры- паяць; -АЙТЬСЯ прыпаяцца, пры- лггавацца. ПРИПЁВ в разн. знач. прыпёу, -пёву л/; -Ание прыпяванне, -ння ср; -АТЬ несов. разг, прыпяваць; -КА 1. прыпёука, -Ki ж; 2. (часту- шка) частушка, -id ж. ПРИПЙС//АННЫЙ в разн. знач. прышсаны, мног. папрышсваны; -АТЬ сов. в разн. знач. прышсаць, мног. папрышсваць; -ать лишнее прышсаць лпиняе; -АТЬСЯ пры- шсацца; -КА ж 1. (действие) пры- шска, -id ж, прышсванне, -ння ср; 2. (то, что приписано) прышска, -Ki ж; -НЙК разг, прышсшк, -ка м; -нбй прышсны; -ной состав прышсны склад; -ЫВАНИЕ в разн. знач. прышсванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. в разн. знач. пры- шсваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд. прышсвацца. 326
ПРИПЛЫВАТЬ несов. прыплы- ваць. ПРИПЛЫТЬ сов. прыплысцц пры- плыць. ПРИП//6ДНЯТО нареч. прыу- знята; -бднятость ж прыу- знятасць. -щ ж; (оживление) уздым, -му м; -ОДНЯТЫЙ 1. прич. прыпа- днАты, прыузняты; 2. прил. прыу- зняты; -тое настроение прыузняты настрой; -ОДНЯТЬ сов. прыпа- дняць, прыузняць; -ОДНЯТЬСЯ прыпадняцца, прыузняцца; (с ме- ста) прыустаць. ПРИПбЙ техн, прыпбй, -пою м. ПРИПОЛЗ//АТБ несов. прыпау- заць; -ТИ сов. прыпаузщ, мног. папрыпаузаць. ПРИПОРТбвЫЙ прыпартбвы. припрАв//а прям., перен. пры- права, -вы ж. ПРИПРАв//ИТЬ сов. в разн. знач. прыправщь; -КА тип. прыпраука, -Ki ж9 -ЛЁНИЕ прыпраулённе, -ння су; -ЛЕННЫЙ в разн. знач. прыпра^лены; -лйть несов. в разн. знач. прыпрауляць; -ЛЯТЬСЯ страд, прыпрауляцца; -ОЧНЫЙ в разн. знач. прыправачны. ПРИРАБ//АТЫВАНИЕ падзара- блянне, -ння ср; -АТЫВАТЬ несов. падзарабляць; -АТЫВАТЬСЯ страд, падзарабляцца; ~ 6 ТАЙ- НЫЙ падзароблены; -ОТАТЬ сов. падзарабщь; -ОТКА ж 1. разг, пад- зараблянне, -ння ср; 2. техн, при- работка, -Ki ж. ПРИРбдНО-КЛИМАТЙЧЕСКИЙ прырбдна-клхматычны. ПРИРУБЕЖНЫЙ прырубёжны. ПРИРУЛ//ИВАТЬ несов. прыруль- ваць; -ИВАТЬСЯ страд, прыруль- вацца; -ЙТЬ сов. ав. прырулщь. ПРИРУСЛОВЫЙ прырэчышчавы. ПРИСАДКА техн, (добавочные ма- териалы) прысадка, -Ki ж. ПРИСВОЁН//ИЕ 1. (захват) пры- сваённе, -ння ср, прыУлашчванне, -ння ср; 2. (звания и т.п.) пры- сваённе, -ння ср; п. воинского звания прысваённе вбшскага звбння. ПРИСВ6//ЕННЫЙ 1. прысвб- ены, прыулашчаны; -енная вещь прысвбеная (прыулашчаная) рэч; 2. присвоены; -енное звание пры- свбенае звание; -ИТЬ сов. 1. (за- владеть чужим) прысвбщь, пры- улашчыць; 2. (присудить, наделить чем-л.) прысвбщь, надаць; (дать) даць; -йть звание прысвбщь (надаць) звание. ПРИСЕДА//НИЕ прысяданне, -ння ср; -ТЬ несов. прысядаць. ПРИСЕСТЬ сов. прысесщ, мног. папрысядаць. ПРЙСЛ//АННЫЙ присланы; -АТЬ сов. в разн. знач. прыслаць, мног. папрысылаць. ПРИСЛУГА 1. (служанка) уст. служанка, -id ж, найшчка, -id ж; 2. воен, прыслуга, -ri ж, орудийная, пулемётная п. гарматная, кулямё- тная прыслуга. ПРИСОЕДИН/ДНИЕ далучэнне, -ння ср; -ЁННЫЙ далучаны; -ИТЕЛЬНЫЙ далучальны; -йть сов. в разн. знач. далучыць, мног. па- далучаць; -йть к группе далучыць да групы; -ЙТЬСЯ далучыцца, мног. падалучацца; -йть несов. в разн. знач. далучаць; -ЙТЬСЯ возвр. страд, далучацца. ПРИСПОСАБЛИВАТЬ несов. пры- стасбуваць; -СЯ возвр., страд, пры- стасбувацца. ПРИСПОСбБИТЬ сов. прыстаса- ваць; -СЯ прыстасавацца. ПРИСПОСОБЛЁНИЕ 1. (дей- ствие) прыстасаванне, -ння ср, нео- конч. прыстасбуванне, -ння ср; 2. (механизм) прыстасаванне, -ння ср; прицельное п. прыцэльнае прыста- саванне. ПРИСПОСбБЛЕНН//ОСГЬ пры- стасаванасць, -щ ж; -ЫЙ прыста- саваны. НРИСПОСОБЛЁНЧЕ//СКИЙ пры- стасавальшщй; -СТВО прыстаса- вальнщгва, -ва ср. ПРИСПОСОБЛЯЕМОСТЬ пры- стасавальнасць, -щ ж. 327
ПРИСПОСОБЛЯТЬ несов. пры- стасбуваць; -СЯ возвр., страд, пры- стасбувацца. ПРИСПУС//КАТБ несов. прыспу- скаць; -КАТЬСЯ t возвр., страд. прыспускацца; -ТЙТЬ сов. пры- спусщць; -ТИТЬСЯ прыспусцщца. ПРИСПУЩЕННЫЙ прыспушча- ны. пристАв//ить сов. 1. прыста- в1ць; 2. порти, прытачыць, над- тачыць; -КА ж 1. порт, надтбчка, -Ki ж; (неоконч. действие) пры- тбчванне, -ння ср, надтбчванне, -ння ср; 2. (то, что приставляется, приделывается) прыстаука, -Ki ж\ 3. грам. прыстаука, -Ki ж. ПРИСТАВЛЕННЫЙ 1. пристав- лены; 2. прытбчаны, надтбчаны; см. пристав//ить. ПРИСТАВ//ЛЯТЬ несов. 1. пры- стауляць; 2. портн. прытбчваць, надтбчваць; -ЛЯТЬСЯ страд. 1. прыстауляцца; 2.~ прытбчвацца, надтбчвацца; -нбй прыстауны. ПРЙСТАЛБН//О нареч. шльна, уважшва; -ОСТЬ гальнасць, -щ ж, уважл!васць, -щ ж; -ЫЙ пшьны, уважлгвы; -ое внимание тльная увага. ПРИСТАНЦИбННЫЙ прыстан- цыйны. ПРИСТАНЬ ж 1. прыстань, -Hi ж; 2. перен. уст. прыстанак, -нку м, прыстанппча, -шча ср. приствбльный прыствбльны. ПРИСТЕ//ГНУТБ сов. 1. (засте- гнуть) прышпшщь; 2. перен. прьь- блытаць, прыцягнуць; -ЖНбЙ прышпитьны; (пристёгнутый) пры- шпигены; -жнбй воротничок пры- шпитьны каунёрык. ПРИСТЕПН//6Й прыстэпавы; -ая полоса геогр. прыстэпавая па- ласа. ПРИСТбЙН//О нареч. пристойна; -ОСТЬ прыстбйнасць, -щ ж; -ЫИ пристойны. ПРИСТРЁЛ прыстрэл, -лу м; -ЕН- НЫЙ прыстрэл ены. ПРИСТРЕЛИВАТЬ I несов. (к при- стрелить,) прыстрэльваць. ПРИСТРЕЛИВАТЬ И несов. (к пристрелить? прыстрэльваць. ПРИСТРЕЛИВАТЬСЯ I несов. страд, прыстрэльвацца; см. при- стреливать. ПРИСТРЕЛИВАТЬСЯ II несов. возвр., страд, прыстрэльвацца. ПРИСТРЕЛЙТЬ сов. прыстрэлщь. пристрЕл//ка в разн. знач. пры- стрэлка, -Ki ж; п. оружия пры- стрэлка 36p6i; п. по дальности пры- стрэлка па далёкасщ; п. по измерен- ным отклонениям прыстрэлка па змёраных адхитённях; п. по наблю- дению знаков разрывов прыстрэлка па HaaipaHHi знакау разрывау; п. по направлению прыстрэлка } ктрунку да; п. по реперу прыстрэлка па рэ- перы; п. по цели прыстрэлка па цэ- лц -ОЧНЫЙ прыстрэлачны; -оч- ное орудие прыстрэлачная прылада; -ЬНЫЙ прыстрэльны; -ЯННЫИ прыстраляны; -ЙТЬ сов. пры- страляць; -ЯТЬСЯ прыстраляцца. ПРЙСТУП 1. воен, прыступ, -пу м; (штурм) штурм, род. штурму м; 2. (болезни, гнева и т.п.) прыступ, -пу м; (припадок) прыпадак, -дку м; 3. (доступ) прыступ, -пу м, доступ, -пу м. пристык6в//анный прысты- каваны; -АТЬ сов. прыстыкаваць; -АТЬСЯ прыстыкавацца; -КА пры- стыкбука, -Ki ж; -ЫВАНИЕ пры- стыкбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ не- сов. прыстыкбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, прыстыкбувацца. ПРИСУДЙТЬ сов. в разн. знач. прысудз1ць. ПРИСУЖД//АТБ несов. в разн. знач. прысуджваць; -АТЬСЯ страд. прысуджвацца; -ЕНИЕ ср прысу- джэнне, -ння ср; (приговор суда) прысуд, -ду м; -ЁННЫЙ прысу- джаны. ПРИСкгСТВ//ОВАТЬ несов. ~пры- суттчаць; быць; -Еющий 1. прич. як! (што) прысутшчае; як! (што) ёсць; 2. в знач. прил. пры- сутны; 3. сущ. прысутны, -нага м. 328
ПРИСЙГ//А присяга, -п ж; при- несение -и прынясённе прысяп; приводить к ~е прывбдзщь да прысяп; военная п. ваенная при- сяга; нарушать военную -у пару- шаць ваенную присягу; принимать военную 7У прымаць ваенную при- сягу; -АТЬ несов. прысягаць; -НУТЬ сов. прысягнуць. ПРИСЯДКА 1. (в танке) прысядю, -дак ед. нет; 2, прысядка, -Ki ж. ПРИТЕСН//ЁНИЕ ср уцгск, -ку м) (гнёт) прыгнет, -ту м; -ЁННЫЙ прыгнёчаны; -ИТЬ сов. прыгнёсщ, прыгнясщ, ущснуць; -ЯТЬ несов. прыгнятаць, уцюкаць; -ЯТЬСЯ страд, прыгнятацца, ущскацца. ПРИТбК 1. (действие) прыток, -ку м; 2. геогр. прыток, -ка м. ПРИТОРМАЖИВА//НИЕ пры- тармбжванне, -ння ср; -ТЬ несов. прытармбжваць; -ТЬСЯ страд. прытармбжвацца. ПРИТОРМОЖЕННЫЙ прытар- мбжаны. ПРИТОРМОЗИТЬ сов. прытарма- зщь. ПРИТРбнУ/ДЬСЯ сов. 1. (дотро- нутъся) дакрануцца, даткнуцца; 2. (попробовать, отведать) дакра- нуцца. ПРИТУП//ИТЪ сов. прям., перен. прытушць; -ИТЬСЯ прытупщца; -ЛЁНИЕ притупление, -ння ср; (неоконч. действие) прытуплгванне, -ння ср. ПРИТУПЛ//ЕННЫЙ прытупле- ны; п. нож притуплены нож; ~ен- ная память прытупленая памяць; -ЯТЬ несов. прям., перен. прыту- пляць, прытугошаць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, прытупляцца, пры- туплгвацца. ПРИТЯЖЁН//ИЕ прыцяжэнне, -ння ср; магнитное п. магштнае прыцяжэнне. ПРИУРбЧЕННЫЙ 1. прымерка- ваны, прызначаны, прыстасаваны; 2. (отнесённый к какому-л. времени) аднесены; см. приурочить. ПРИУРбчИТЬ сов. прымеркаваць, прызначыць, прыстасаваць; (отне- сти к какому-л. времени) аднесщ. приучАть несов. прывучаць, прывучваць; п. к дисцилйне пры- вучаць да дысцыгипны; -СЯ возвр., страд, прывучацца, прывучвацца. ПРИУЧЕНИЕ прывучэнне, -ння ср, прывучванне, -ння ср. ПРИУЧЕННЫЙ прывучаны, мног. папрывучваны. ПРИУЧИТЬ сов. прывучыць, мног. папрывучваць; -СЯ прывучыцца. ПРИФРОНТОВ//6Й прыфран- тавы; -ая полоса прыфрантавая па- ласа. ПРИХВАЧЕННЫЙ 1. в разн. знач. прыхбплены; 2. (привязанный) пры- мацаваны. ПРИЦЁЛ м 1. (действие — прице- ливание) прыцэл, -лу м, мн. нет; прыцэльванне, -ння ср, мн. нет; 2. (приспособление) прыцэл, -ла м; п. ракетного комплекса прыцэл ра- кётнага комплексу; авиационный п. авшцыйны прыцэл; автоматический п. аутаматычны прыцэл; артилле- рййский п. артылерыйсю прыцэл; взять на п. узяць на прыцэл; диоп- трический п. дыяптрычны прыцэл; зенитный п. зештны прыцэл; ин- фракрасный п. шфрачырвбны пры- цэл; кольцевой п. кальцавы прыцэл; лазерный п. лазерны прыцэл; ме- ханический п. мехашчны прыцэл; миномётный п. мшамётны прыцэл; неавтоматйческий п. неаутаматыч- ны прыцэл; ночной п. начны пры- цэл; оптический п. аптычны пры- цэл; открытый п. адкрыты прыцэл; полуавтоматический п. пауаутама- тычны прыцэл; постоянный п. па- стаянны прыцэл; радиолокацион- ный п. радыёлакацыйны прыцэл; рамочный п. рамачны прыцэл; сек- торный п. сёктарны прыцэл; снай- перский п. снайперсю прыцэл; стоечный п. стбечны прыцэл; стре- лковый п. стралкбвы прыцэл; сту- пенчато-рамочный п. ступёньчата- рамачны прыцэл; танковый п. тан- кавы прыцэл; телевизионный п. тэ- левЫйны прыцбл; линия -а лштя 329
прыцэлу (прыцэльвання); рамка -а рамка гтрьщэла; п. для бомбоме- тания прыцэл для бамбаюдання; -ИВАНИЕ прыцэльванне, -ння ср; нацэльванне, -ння ср; -ивание ра- кеты прыцэльванне (нацэльванне) ракеты; -ИВАТЬ несов. прост, пры- цэльваць; нацэльваць; -ИВАТЬСЯ прям., перен. прыцэльвацца; на- цэльвацца; -ИТЬ сов. прост, пры- цэлщь; нацэлщь; -ЙТЬСЯ прям., перен. прыцэл!цца; нацэлщца. ПРИЦЕЛЬНО нареч. прыцэльна. ПРИЦЁЛЬНО-НАВИГАЦИбН- Н//ЫЙ: ~ы система прыцэльна- навпацыйная сютэма. ПРИЦЁЛБН//ЫЙ прыцэльны; -ые приспособления прыцэльныя прыстасаванш (ттрылады); п. огонь прыцэльны агбнь; -ые помехи пры- цбльныя пера шкоды; -ые системы прыцэльныя системы. ПРИЦЕП м 1. (действие) спец. прычэпка, -id ж, прычэпл1ванне, -ння ср; 2. (повозка, вагон) прычэп, -па ж; двухосный п. двухвбсевы прычэп; одноосный п. аднавбсевы прычэп; -ИТЬ сов. в разн. знач. прычапщь, мног. t папрычэгопваць, папрычапляць; -ЙТЬСЯ прям., пе- рен. прычапщца; -КА ж 1. (дей- ствие) прычэпка, -Ki ж, мн. нет; лрычэпл1ванне, -ння ср; 2. (пово- зка, вагон) прост, спец, прычэп, -па м; 3. (прицепленная к чему-л. вещь; крючок, петля) прычэпка, -Ki ж; кручбк, -чка м; пялля, -л! ж; 4. (придирка) перен., разг, прычэпка, -Ki ж; зачбпка, -Ki ж; -ЛЕННЫЙ прычэплены, мног. папрычэшп- ваны, папрычапляны; -ЛЙТЬ несов. в разн. знач. прычбпл1ваць, прыча- пляць; -лять добавочный вагон к поезду прычапляць дадатковы вагон да поезда (цягшкб); -ЙТЬСЯ возвр., страд, прям., перен. прычэшнвацца, прычапляцца. ПРИЦЕПИ6Й прычапны; п. вагон прычапны вагон. ПРИЦЁП//ОЧНЫЙ прычэпачны; -ЩИК прычбпшчык, -ка м; -ЩИЦА прычбпшчыца, -цы ж. ПРИЧАЛ м 1. (действие) прычйл, -лу м, прычальванне, -ння ср; 2. (канат, место) причал, -ла м; -ЕН- НЫЙ причалены; -ИВАНИЕ прычальванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. 1. (привязывать) прычаль- ваць, прывязваць; -ивать барку к берегу прычальваць (прывязваць) барку да берага; 2. (приставать) прычальваць, прыставаць; пароход -ивал к пристани парахбд пры- чальвау (прыставау) да прысташ; -ИВАТЬСЯ страд, прычальвацца, прывязвацца; -ИТЬ сов. 1. (привя- зать) прычалщь, прывязаць, мног. папрывязваць; 2. (пристать) пры- чалщь, прыстаць; -ЬНЫЙ пры- чальны; -ьный канат прычальны канат. ПРИЧЕСАТЬ сов. прычасаць, мног. папрычэсваць, зачасаць, мног. па- зачэсваць; -СЯ прычасацца, мног. папрычэсвацца, зачасацца, мног. пазачэсвацца. ЙРИЧЁСКА ж 1. (действие) пры- чэсванне, -ння ср, зачэсванне, -ння ср; 2. (волосы на голове, расположен- ные в каком-л. приданном им виде) прычбска, -ю ж. ПРЦЧЙН//А прычына, -ны ж; уважительная п. уважлтвая пры- чына; по той ~е па той прычыне (з той прычыны); не без -ы не без прычыны; нет никакой -ы няма н1якай прычыны; без всякой -ы без усйкай прычыны; -ы войны пры- чыны вайны. ПРИЧИНЙТЬ несов. прычыняць; (делать) рабщь; (приносить) пры- нбсщь; -СЯ страд, прычыняцца; рабщца; прынбсщца. ПРИЧИСЛЕНИЕ прьипчэнне, -ння ср. ПРИЧЙСЛ//ЕННЫЙ в разн. знач. прылнаны; -ИТЬ сов. в разн. знач. прьипчыць; -ЙТЬСЯ пръипчыцца; -ЯТЬ несов. в разн. знач. пры- лнваць, прьипчаць; -ять к воинской части прылнваць (прьипчаць) да вошскай часщ; -ЯТЬСЯ возвр., страд. прыл1чвацца, прьипчацца. ПРИШВАРТбВАННЫЙ мор., ав. прышвартаваны. 330
ПРИШВАРТ//ОВАТВ сов. мор., ав. прышвартаваць; -ОВАТЬСЯ пры- швартавацца; -бвЫВАНИЕ пры- швартбуванне, -ння ср; -6вЫ- ВАТЬ несов. прышвартбуваць; -6ВЫВАТЬСЯ возвр., страд, пры- швартбувацца. ПРИШИВА//НИЕ 1. прышывАн- не, -ння ср; 2. прыб!ванне, -ння ср; -ТВ несов. 1. прям., перен. ггры- шываць; 2. (прибивать) прыб!ваць; -ТЬСЯ страд. 1. прьппывацца; 2. прыб1вацца. ПРИШЙ//ВКА ж 1. (действие) прышыука, -Ki ж, прышыванне, -ння ср; 2. (действие) прыб1ука, -id ж, неоконч. прыб!ванне, -ння ср; 3. (пришитый кусок) прышыука, -Ki ж; -ВНОЙ прышыуны; -ТЫЙ 1. прям., перен. прышыты, мног. па- прышываны; 2. (прибитый) пры- б!ты; -ТЬ сов. 1. прям., перен. прышыць, мног. папрышываць; 2. (прибить) прыбщь. ПРИЩУР м 1. (действие) пры- жмурванне, -ння ср; 2.: глаза с -ом вбчы з прыжмурам. ПРЙ//БА в разн. знач. проба, -бы ж; взять -бу узйць на пробу. ПРОБАЛАНСИРОВАТЬ сов. пра- балансаваць. ПРОБЁГ в разн. знач. прабег, -iy м; п. самолёта прабег самалёта; общий п. атульны прабег. ПРОБЕЖКА разг, прабёжка, -Ki ж. ПРОВЁЛ м 1. прабел, -лу м, пра- гал, -лу м; (пропуск) пропуск, -ку м; 2. (недостаток, упущение) xi6a, -бы ж; недахбп, -пу м. ПРОБИвА//ЕМОСТЬ прабшаль- насць, -ni ж; -НИЕ праб1ванне, -ння ср; -ТЬ несов. 1. в разн. знач. праб!ваць; 2. (проконопачивать) праканапачваць; -ТЬСЯ 1. в разн. знач. праб!вацца; (о волосах — ещё) высядаць; (о растениях — еще) узыхбдзщь; 2. (преодолевать нужду) разг. пераб1вацца; 3. страд, пра- б^вацца; праканапачвацца; см. про- бивать. ПРОБЙВ//КА ж разг. 1. (действие) праб!ука, -Ki ж, npa6iBaHHe, -ння ср; 2. (материал, которым конопа- тят) пакулле, -лля ср; -НОЙ в разн. знач. npa6iyHbi; -ОЧНЫЙ прабхвачны. ПРОБЙТ//ИЕ прабщцёь -цця ср, праб!ванне, -ння ср; -ЫИ прабггы, мног. папраб!ваны. ПРЙБК//А ж 1. (кора пробкового дуба) кбрак, -рку м; 2. (для закупо- рки) кбрак, -рка м; затычка, -id ж; пластмассовая п. пластмасавы кб- рак; торосовая п. тарбсавы кбрак; 3. эл. пробка, -Ki ж; 4. перен. (скопле- ние) затор, -ру м, прббка, -Ki ж, -ОВЫЙ кбркавы; -овый пояс кбр- кавы пояс; -овая подошва кбркавая падэшва. ПРОБЛЁМ//А праблёма, -мы ж, -АТИКА праблематыка, -ю ж, -АТЙЧЕСКИ нареч. праблематы- чна; -АТЙЧЕСКИЙ праблематыч- ны; -АТЙЧНО нареч. праблематыч- на; -АТЙЧНОСТЬ праблсматыч- насць, -щ ж; -АТЙЧНЫЙ прабле- матычны; -НЫЙ праблёмны. ПРбБНИК (прибор, индикатор) пробшк, -ка м. ПРЙБНЫЙ в разн. знач. пробны. ПРОВбиНА праббша, -ны ж. ПРОБбЙ 1. эл. праббй, -ббю м; 2. (металлическая дужка) праббй, -ббю м; -КА ж 1. (действие) пра- бгванне, -ння ср; 2. (ручной инстру- мент) прабойка, -ю ж, 3. (мате- риал, которым пробивают, конопа- тят) пакулле, -лля ср; -НИК пра- бойнпс, -ка м; мыслж, -ка м; -НЫЙ прабойны. ПРОБУКС//ЙРОВАТБ сов. пра- букс1раваць; -ОВАТЬ сов. прям., пе- рен. прабуксаваць; -6ВКА ж прям., перен. прабуксбука, -Ki ж, бу- ксаванне, -ння ср; -ЬВЫВАНИЕ прабуксбуванне, -ння ср; -ОВЫ- ВАТЬ несов. прабуксоуваць. ПРОВАЛ в разн. знач. правал, -лу м; п. памяти правал памящ. ПРОВАЛЕННЫЙ прям., перен. правалены. ПРОВАЛ//ИВАНИЕ правальван- не, -ння ср; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. правальваць; -ивай! щз1 (вы- 331
б!райся) прэч! прахбдзь!; -ИВА- ТЬСЯ возвр., страд, правальвацца; -йть сов. прям., перен. разг, пра- вал1ць; -ИТЬСЯ в разн. знач. пра- валтцца; -иться в яму правалщца у яму; крыша -йлась дах правалтуся. ПРОВЕДЕНИЕ в разн. знач. правя - дзённе, -ння ср, мн. нет; п. опыта правядзённе доследу; п. новых шо- ссейных дорог правядзенне новых шашэйных дарбг. ПРОВЕДЁННЫЙ правёдзены. ПРОВЕНТИЛЙРОВА//ННЫЙ правентыл1раваны; -ТЬ сов. пра- вентылфаваць. ПРОВЕРЕННЫЙ прич., прил. в разн. знач. правёраны. ПРОВЁР//ИТБ сов. в разн. знач. правёрыць; -ИТЬСЯ разг, правё- рыцца; -КА ж правёрка, -Ki ж; (не- оконч. действие) правяранне, -ння ср; -ка документов правёрка (пра- вяранне) дакумёнтау; -ка знаний правёрка вёдау; -ка исполнения правёрка выканання; . инспектор- ская -ка шспёктарская правёрка; предпусковая -ка перадпускавая правёрка; разовая -ка разавая правёрка. ПРОВЁРОЧНО-ПУСКОВ//6Й пра- вёрачна-пускавы; -ое оборудование ракётных комплексов правёрачна- пускавбе абсталяванне ракётных кбмплексау. ПРОВЕРОЧНЫЙ правёрачны. ПРОВЕРИТЬ несов. в разн. знач. правяраць; п. документы правяраць дакумёнты; п. часы правяраць гадзшшк; п. свой силы правяраць сваё сыты. ПРОВЕСТИ сов. 1. в разн. знач. правёсщ; 2. (обмануть) ашукаць. ПРОВЁТР//ЕННЫЙ в разн. знач. правётраны; -ИВАНИЕ правётры- ванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. правётрываць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, правётрывацца; -ИТЬ сов. прям., перен. разг, правётрыць; -ИТЬСЯ правётрыцца. ПРОВИАНТ уст. правшнт, -ту м; снабжать -ом забяспёчваць пра- вшнтам; -СКИЙ правынцкь ПРОВИНИТЬСЯ сов. правшщца; правшаващцца; п. перед кем-либо правшщца (правшаващцца) пёрад KiM-нёбудзь; п. в чём-либо пра- вшщца (правшавацщца) у чым- нёбудзь. ПРбвОД провад, -ДУ м; прямой п. прамы провад; телеграфный п. тэле- графны провад; телефонный п. тэ- лефбнны провад; воздушный п. павётраны провад; п. с хлопчато- бумажной изоляцией провад з ба- ваунянай 1заляцыяй; антенный п. антэнны провад; медный п. мёдны провад; подземный п. падзёмны провад; экранированный п. экра- шраваны провад. ПРОВОДИТЬ I несов. в разн. знач. правбдз1ць; п. железную доро!у правбдзщь чыгунку; п. собрание правбдз1ць сход; п. счёт по кассе правбдзщь рахунак па касе. ПРОВОДИТЬ II сов. в разн. знач. правёсщ; (отправить) выправщь. ПРОВбДКА ж 1. (действие) пра- вбдка, -ю ж, правядзённе, -ння ср; п. воздушной цели правбдка па- вётранай цэл!; п. кораблей за тра- лами правбдка (правядзённе), ка- раблёу за тралам!; 2. (сеть проводов) правбдка, -Ki ж. ПРОВОДНИК I прям., перен. пра- вадшк, -ка м. ПРОВОДНИК II правадшк, -ка м; п. поезда ж.-д. правадшк поезда (ця гипса). ПРОВОДНИКЙВЫЙ праваднпсб- вы; см. проводник I. ПРОВОДН//6Й правадны; -ая связь правадная сувязь. ПРОВЙДЧИК правбдчык, -ка м. ПРбВОДЫ правбдзшы, -нау ед. нет, прбвады, -дау ед. нет. провоев//Ать сов. праваяваць; -ал три года праваявау тры гады. ПРОВОЖАТЬ несов. в разн. знач. правбдзщь; (отправлять) выпрау- ляць; п. сына на фронт правбдзщь (выпрауляць) сына на фронт; п. поезд глазами правбдзщь пбезд (цягшк) вачамь ПРОВЙЗ правоз, -зу м. 332
ПРОВОЗН//6Й правазны; ~ая способность транспорта правазная здбльнасць транспарта. ПРОВОЗОСПОСбБНОСТЬ пра- возаздбльнасць, -щ ж. ПРОВОК//АТОР правакатар, -ра м; -АТОРША разг, правакатарка, -Ki ж; -АТОРСКИЙ правакатарскц -АЦИбННО нареч. правакацыйна; -дцибнный правакацыйны; -АЦИЯ правакацыя, -цьп ж; во- енная п. ваённая правакацыя; воо- ружённая п. узброеная правакацыя. ПрбВОЛОКА ж дрот, род. дроту м; колючая п. калючы дрот. ПРбвОЛОЧН//ЫЙ драцяны; ~ое заграждение драцяная загорода; -ая спираль драцяная страль. ПРОГНбЗ прагноз, -зу м; п. погоды прагноз надвбр’я; гидроло- гический п. гщралайчны прагноз; -ЙРОВАНИЕ прагназфаванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. пра- гназфаваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд. прагназгравацца; -ЙСТ прагназют, -та м; -ный прагнбзны. ПРОГРАММ//А в разн. знач. пра- грама, -мы ж; -ЙРОВАНИЕ пра- грамаванне, -ння ср; -ЙРОВАН- НЫЙ праграмаваны; -йрованное обучение праграмаванае навучанне; -ИРОВАТЬ несов. в разн. знач. пра- грамаваць; -ЙСТ праграмгст, -та м; -ЙСТКА праграмютка, -Ki ж. ПРОГРАММ//НЫЙ праграмны; -ное управление техн, праграмнае гараванне; -ное обеспечение авто- матизированной системы управле- ния (АСУ) праграмнае забеспя- чэнне аутаматызаванай сгстбмы юравання (АСК). ПРОГРЁБ м прагрэу, -рэву м; (нео- конч. действие) праграванне, -ння ср. ПРОГРЕВА//НИЕ праграванне, -ння ср; -ТЬ несов. праграваць; -ТЬСЯ возвр., страд, прагравацца. ПРОГРЁ//ТЫЙ прагрэты; -ТЬ сов. прагрэць; -ТЬСЯ прагрэцца. ПРОДВИГАТЬ несов. прям., перен. прасбуваць; (двигать вперёд) рухаць наперад; см. продвинуть; -СЯ возвр., страд, прям, перен. прасбувацца; (двигаться вперёд) рухацца наперад, прахбдзщь наперад, кщ наперад; см. продвинуться. ПРОДВИЖЕНИЕ ср прям., перен. прасбуванне, -ння ср; (движение вперёд) рух наперад; п. войск рух наперад (прасбуванне) войск; п. по службе прасбуванне па службе. ПРОДВЙН//УТЫЙ прасунуты; -УТЬ сов. прям., перен. прасунуць, мног. папрасбуваць; (двинуть впе- рёд) рушыць наперад; -уть полк к передовой линии прасунуць полк да перадавбй лшй; -УТЬСЯ прасунуц- ца; (двинуться вперёд) рушыцца наперад, прайсц! наперад; наши войска -улись значительно вперед нашы вбйсю прайшлг (прасунулюя) значка наперад; -уться по службе прасунуцца (пайсщ наперад) па службе. ПРОДЕЗИНФИЦЙРОВА//ННЫЙ прадэзшфщыраваны; -ТЬ сов. пра- дэзшфщыраваць. ПРОДЕЛЫВАНИЕ прарббл!ванне, -ння ср, праб!ванне, -ння ср; пра- сяканне, -ння ср; п. проходов прарббл1ванне (праб1ванне) пра- хбдау. ПРОДЕМОНСТРЙРОВ//АННЫЙ прадэманстраваны; -АТЬ сов. пра- дэманстраваць. ПРОДЕРЖАТЬ сов. пратрымаць; -СЯ пратрымацца. ПРОДЛ//ЕВАТЬ несов. прадау- жаць, працягваць; (отсрочивать) адгэрмшбуваць; -ЕВАТЬСЯ страд. прадаужацца, працйгвацца; адгэр- мшбувацца; -ЕНИЕ ср прадау- жэнне, -ння ср, працягнённе, -ння ср; адтэрмшаванне, -ння ср, адгэр- мшбука, -Ki ж; -ёние срока дей- ствия прадаужэнне (працягнённе) тэрмшу дзеяння; -ЁННЫЙ пра- дбужаны, працягнуты; адгэрмшава- ны; -ЙТЬ сов. прадбужыць, праця- гнуць; (отсрочить) адгэрмшаваць; -им наши занятия прадбужым (пра- цягнем) нашы заняла; -ЙТЬСЯ прадбужыцца, працягнуцца. ПРОДОВбЛЬСГВ//ЕННЫЙ хар- човы; (продуктовый) прадуктовы; п. 333
вопрос харчовае пытание; п. пункт прадуктбвы (харчбвы) пункт; -ИЕ ср харчаванне, -ння ср; (съестные припасы) харчы, -чбу, ед. харч, род. харчу м; (продукты) прадукты, -тау; запасы ~ия запасы харчавання (прадуктау, харчбу); -ОВАТЬ несов. уст. забяспёчваць харчаваннем. прод6льн//о нареч. падбужна; (вдоль) удбуж; -ЫЙ падбужны; ~ый огонь воен, падбужны агбнь; -ый разрез падбужны разрэз. ПРОДУБЛИРОВАТЬ сов. пра- дубл1раваць. ПРОД^ТВКА ж техн, прадзшанне, -ння ср. ПРОДУВОЧНЫЙ техн. пра- дзшальны; (продувной) прадз!мны. ПРОДУКТ прям., перен. прадукг, -ту м; п. деления Атома прадукг дзялёння атама. ПРОДУКТЫ в разн. знач. прадукты, -та^ ед. нет; мясо- молочные п. мяса-мал бчныя прадукты; п. питания прадукты хар- чавання; п. взрыва прадукты Узрыву; п. сгорания прадукты згарання; п. ядерного взрыва прадукты ядзернага узрыву. ПРОДУКЦИЯ прадукцыя, -цьп ж; п. военно-промышленного комплек- са прадукцыя ваенна-прамыслбвага кбмплексу. ПРОДУМ//АННО нареч. пра- думана; -АННЫЙ прадуманы; -АТЬ сов. в разн. знач. прадумаць; -ЫВАТЬ несов. в разн. знач. прадумваць; -ЫВАТЬСЯ страд. прадумвацца. ПРОЁЗД в разн. знач. праёзд, -ду м; узкий п. вузю праёзд; -ИТЬ сов. разг, праёздзщь; -или два часа, отыскивая дорогу праёздзип дзве гадзшы, шукаючы дарбту; -НбЙ праязны; -ОМ нареч. праёздам. проезжА//ть несов. в разн. знач. праязджаць; -ТЬСЯ возвр., страд. праязджацца; -ЮЩИЙ 1. прич. яй (што) праязджае; 2. сущ. па- дарбжны, -нага м, праёзджы, -джага м. ПРОЕКТ в разн. знач. праёкт, -та м; п. договора праёкт дагавбру. ПРОЕКТИРОВАНИЕ I (разра- батывание проекта) праектаванне, -ння ср; п. новых сооружений прае- ктаванне новых збудаванняу; бал- листическое п. балгстычнае прае- ктаванне. ПРОЕКТИРОВАНИЕ II спец, пра- ектаванне, -ння ср; п. изображения на плоскость праектаванне адбггка на плоскасць. ПРОЕКТИРОВАННЫЙ I прям., перен. праектаваны. ПРОЕКТИРОВАННЫЙ II спец. праектаваны. ПРОЕКТИРОВАТЬ I несов. прае- ктаваць. п. железную дорогу прае- ктаваць чыгунку. ПРОЕКТИРОВАТЬ II несов. спец. праектаваць; п. чертеж на экран праектаваць чарцёж на экран. ПРОЕКТИРбв//КА праекщрбука, -Ki ж; -ОЧНЫЙ праектцрбвачны; -очная экспедиция праекщрбвачная экспедыцыя. ПРОЕКТН//ЫЙ в разн. знач. праёктны; -ая смета праёктны ка- штарыс. ПРОЕКЦИЯ праёкцыя, -цьп ж; вертикальная п. вертикальная праёкцыя; горизонтальная п. гары- зантальная праёкцыя; п. ската праёкцыя сх1лу (спаду, пакату). ПРОЁМ праём, род. праёма м; оконный п. акбнны праём; дверной п. дзвярны праём; -НЫЙ праёмны. ПРОЖЕКТОР пражбктар, -ра м; п. дальнего действия пражэктар далё- кага дзеяння; инфракрасный п. шфрачырвбны пражэктар; -НЫЙ пражэктарны; -ные войска ист. пражэктарныя вбйсю. ПРОЗВОНИТЬ сов. празванщь. ПРОЗВУЧАТЬ сов. в разн. знач. прагучаць. ПРОИЗВОДИТЬ несов. 1. (совер- шать, делать, выполнять) рабщь, правбдз!ць, выкбнваць; 2. (причи- нять, порождать, вызывать) рабщь, выклткаць, прычыняць; 3. (выра- 334
батывать) вырабляць; 4. (рождать) нараджаць; 5. (в чин, звание) узвб- дзщь (у чын), надаваць чын; п. в лейтенанты узвбдзщь у чын лей- тэнанта; 6. (устанавливать происхо- ждение) вывбдзщь; -СЯ страд. 1. рабщца, правбдзщца, выкбнвацца; 2. рабщца, выклжацца, прычы- няцца; 3. вырабляцца; 4. нара- джацца; 5. узвбдзщца (у чын); 6. вывбдз!цца; см. производить. произв6д//сгво ср 1. (дей- ствие) правядзённе, -ння ср, вы- кананне, -ння ср; п. опытов правя- дзенне дбследау; п. выстрела правя- дзенне стрэлу (выстралу); 2. в разн. знач. вытвбрчасць, -щ ж; (изгото- вление) выраб, -бу м; п. пороха выраб пбраху; военное п. ваённая вытвбрчасць; орудия -ства прылёды вытвбрчасцц 3. (повышение в чине) узвядзённе (у чын), наданне (на- даванне) чыну; п. в капитаны узвя- дзённе У чын каштёна. произвёл м (своеволие) сама- вбльства, -ва ср, самадурства, -ва ср; (деспотизм) дэспатызм, -му м. ПРОИЗ‘ВбЛЬН//О нареч. 1. ад- вбльна; 2. адвбльна, самавбльна; 3. самавбльна; см. произвольный; -ОСТЬ 1. адвбльнасць, -щ ж\ 2. адвбльнасць,-щ ж, самавбльнасць, -щ ж, ~ЫЙ 1. (необоснованный) адвбльны; 2. (ничем не стесняемый) адвбльны, самавбльны; -ые дви- жения адвбльныя pyxi; 3. (произво- димый по личному произволу) са- мавбльны; совершенно -ые распо- ряжения зус1М самавбльныя распа- раджэнш. ПРОИНСПЕКТИРОВАТЬ сов. прашспектавёць. ПРОИНСТРУКТЙРОВА//ННЫЙ прашструктавёны; -ТЬ сов. пра- шструктаваць. ПРОИНФОРМЙРОВА//ННЫЙ прашфармаваны; -ТЬ сов. npain- фармаваць. ПРОИСШЕСТВИЕ ср здарённе, -ння ср; (событие) падзёя, -дзё! ж; (приключение) прыгбда, -ды ж; (слу- чай) выпадак, -дку м; дорожно- транспортное п. дарбжна-транс- 335 партнае здарбнне; лётное п. лётнае' здарэнне; чрезвычайное п. надзвы- чайнае здарэнне, надзвычайная па- дзёя (прыгбда), надзвычайны выпа- дак. ПРОЙТЙ сов. в разн. знач. прайсщ, мног. папраходзщь; (миновать) мшуць, прамшуць; (сквозь что-л. — ещё) пралёзщ,. мног. папралазщь; (перестать — ещё) сщхнуць; про- шёл целый час прайшла цэлая гадзша; п. военную службу прайсщ вайскбвую службу; -СЬ 1. (пройти) прайсщ; (прогуляться) прайсщся; 2. (сделать скользящее движение; про- бежаться) разг, прайсщся; -сь по рукописи прайсщся па рукатсу. ПРОКАЛИБР//6ВАНЫЙ прака- л!браваны; -ОВАТЬ сов. пракаль браваць. ПРОКЛАд//КА ж 1. (действие) пракладка, -Ki ж, пракладанне, -ння ср, праклёдванне, -ння ср; п. дороги пракладка (пракладанне, пракладванне) дарбп; п. кабеля пракладка (пракладанне, праклё- дванне) кабелю; п. маршрута пра- кладка (пракладанне, пракладван- не) маршруту; п. труб пракладка (пракладанне, пракладванне) труб; 2. (промежуточный слой) пракладка, -Ki ж; войлочная п. лямцавая пра- кладка; изоляционная п. йзаля- цыйная пракладка; металлическая п. металнная пракладка; резиновая п. рызшавая (гумавая, гумбвая) пракладка; уплотнительная п. уш- чыльшкавая пракладка; п. из це- мента пракладка з цэмёнту; -НбЙ пракладны; -ОЧНЫЙ пракладач- ны; -очный инструмент праклада- чны шсгрумёнт; -ЧИК праклад- чык, -ка м; -ЫВАНИЕ пракла- данне, -ння ср, пракладванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. в разн. знач. пра- кладаць, пракладваць; (переклады- вать что чем — ещё) перакладаць, перакладваць; -ывать путь чем-- либо пракладаць (пракладваць) шлях чаму-нёбудзь; -ЫВАТЬСЯ страд, пракладёцца, пракладвацца; перакладацца, перакладвацца.
ПРОКбл м 1. (действие) пракол, -лу л/, праколванне, -ння ср; 2. (отверстие) пракол, -лу м. прокблотый пракблаты, мног. папракблваны. ПРОКОЛбтЬСЯ сов. (получить прокол) разг, пракалбцца. ПРОКОМАНДОВАТЬ сов. прака- мандаваць. ПРОКОММЕНТЙРОВА//ННЫЙ пракаменщраваны; -ТЬ сов. прака- менщраваць. ПРОКОМПОСТЙРОВ//АННЫЙ пракампасщраваны; -АТЬ сов. пра- кампасщраваць. ПРОКОНСПЕКТЙРОВ//АННЫЙ праканспекгаваны; -АТЬ сов. пра- канспектаваць. ПРОКОНСУЛЬТИРОВАТЬ сов. пракансультаваць; ~СЯ пракан- сультавацца. ПРОКОНТРОЛЙРОВ//АННЫЙ пракантраляваны; -АТЬ сов. пра- кантраляваць. прокбп м 1. (действие) пракбп- ванне, -ння ср; 2. (то, что проко- пано) пракбп, -пу м; -АННЫЙ пра- капаны, мног. папракбпваны; -Alb сов. в разн. знач. пракап£ць, мног. папракбпваць; -ать ров пракапаць роу; -АТЬСЯ 1. (копая, проникнуть куда-л., через что-л.) разг, пра- капацца; 2. (провозиться какое-л. время) прост, пракбрпацца; (проме- длить) прамарущиць, пракёшкацца; -КА ж пракбпка, -Ki ж, пракбпва- нне, -ння ср. ПРОКОРРЕКТИРОВАННЫЙ пракарэкщраваны; -АТЬ сов. пра- карэкщраваць. ПРОКУРАТУРА пракуратура, -ры ж; военная п. ваённая пракуратура. ПРОКУРбР пракурбр, -ра м; во- ённый п. ваённы пракурбр; главный военный п. галбуны ваённы пра- курбр. ПРОЛЁТ I м 1. (действие) пралёт, -ту м, пралятанне, -ння ср; п. само- лёта пралёт (пралятанне) самалёта; 2. (пора перелёта) пралёт, -ту м. ПРОЛЁТ II в разн. знач. пралёт; -та м; мост с шестью -ами мост з шас- цю пралётам!; п. между станциями ж.-д. пралёт пампк станциям; лестничный п. лёсв!чны пралёт. ПРОЛЕТАТЬ I несов. в разн. знач. пралятаць; см. пролетё//ть. ПРОЛЕТАТЬ II сов. (провести ка- кое-л. время в полёте) пралятаць, пралётаць. ПРОЛЕТЁ//ТЬ сов. в разн. знач. праляцёць; п. по воздуху праляцёць у павётры; -л курьерский поезд пра- ляцёу кур’ёрсю поезд; зима -ла з!ма праляцёла. ПРОЛИВ пралху, -Л1ва м. ПРОЛОЖЕНИЕ пралажэнне, -ння ср, пракладзённе, -ння ср; горизо- нтальное п. гарызантальнае пра- лажэнне (пракладзённе). ПРОЛбж//ЕННЫЙ пралбжаны, пракладзены; -ИТЬ сов. в разн. знач. пралажыць, пракласщ; (пере- ложить что-л. чем — ещё) пера- лажыць, перакласщ, мног. папера- кладаць, паперакладваць; -йть ва- той пралажыць (пракласщ, пера- лажыць, перакласщ) ватай; -йть доро!у пралажыць дарбгу. пролбм м 1. (действие) пралбм, -му м, пралбмл!ванне, -ння ср; 2. (отверстие) пралбм, -му ср; -Ан- НЫИ праламаны, мног. папра- лбмл!ваны; -АТЬ сов. праламаць, мног. папралбмл!ваць; -аться пра- ламацца, мног. папралбмлшацца; -ЙТЬ сов. праламаць; -ЙТЬСЯ праламацца; -ЛЕННЫЙ пра- ламаны. ПРОМАРКИРОВАТЬ сов. прамар- юраваць. ПРОМАРШИРОВАТЬ сов. в разн. знач. прамаршыраваць; п. весь день прамаршыраваць увесь дзень. ПРбМАХ м 1. промах, -ху м; стрелять без -а страляць без про- маху; 2. (ошибка, оплошность) перен. промах, -ху м, прамашка, -Ki ж; сделать п. зрабщь промах (даць маху, сх1бщь, памылщца). ПРОМАХИВАТЬСЯ несов. 1. пра- махвацца; 2. перен. разг, даваць 336
маху, прамахвацца; (ошибаться) па- мыляцца. ПРОМАХНУТЬСЯ сов. 1. прама- хнуцца; 2. перен. разг, даць маху, прамахнуцца; (ошибиться) памы- лпща. ПРОМЕДЛЕН//ИЕ ср прамару- джанне, -ння ср; (неоконч. дей- ствие) прамаруджванне, -ння ср; (затяжка) зацяжка, -Ki ж; (неоконч.' действие) зацягванне, -ння ср; (от- тяжка) адцяжка, -Ki ж; (неоконч. действие) адцягванне, -ння ср; без ~ия без прамаруджвання (зацяжю, адцяжза); (немедленно) неадкладна. ПРОМЕДЛИТЬ сов. прамарудз!ць; (напрасно потерять время) страцщь (змарнаваць) час; (упустить время) спазнщца. ПРОМЕЖУТ//ОК в разн. знач. прамёжак, -жку м; п. времени пра- мёжак чёсу; -ОЧНЫЙ прамёжны; прамёжкавы; -очное расстояние прамёжная адлёгласць; -очная по- зиция прамёжная пазщыя; -очный оборонительный рубеж прамёжны абаронны рубёж. ПРОМЁР в разн. знач. прамёр, -ру м; п. глубин прамёр глыбшь; п. пройденного расстояния прамёр прбйдзенай адлёгласщ; п. реки прамёр рак!; ЕННЫЙ прамёраны. ПРОМЫВ//АНИЕ в разн. знач. прамыванне, -ння ср; -АТЬ несов. в разн. знач. прамываць; -ать рану мед. прамываць рану. ПРОМЫШЛЕНН//ОСТЬ прамы- слбвасць, -ni ж; авиационная -ость ав!яцыйная прамысловасць; во- ённая -ость ваённая прамыслб- васць; оборонная -ость абаронная прамысловасць; -ЫЙ прамыслбвы. проникАть несов. 1. прашкаць; (проходить) прахбдзщь; (попадать) траплять, пападаць; (просачиваться) прасбчвацца; (пробираться) пра- б!рацца; (прокрадывацца) пракра- двацца; 2. перен. (распространяться, укрепляться) пранпсаць, прасякаць. ПРОНИКАЮЩ//ИЙ 1. прич. як! (што) пранпсае; як! (што) прахб- дзщь; як! (што) трапляе, як! (што) пападае; як! (што) прасбчваецца; як! (што) праб1раецца; як! (што) пракрадваецца; як! (што) прасякае; см.проникать; 2. прил. прашкальны; -ая радиация прашкальная ра- дыяцыя; радыяцыя, якая (што) пра- шкае. проникновЕн//ие ср 1. (дей- ствие) прашкнённе, -ння ср; нео- конч. прашканне, -ння ср; пра- хбджанне, -ння ср; траплянне, -ння ср, пападанне, -ння ср; прасбчван- не, -ння ср; пракрадванне, -ння ср; прасяканне, -ння ср; 2. (проникно- венность) пран!кл1васць, ~ -щ ж; шчырасць, -ni ж; -НЫЙ пран!- KJiiBbi; (искренний) шчыры; (серде- чный) сардэчны. ПРОНИКНУТЬ сов. 1. пран!кнуць; (пройти) прайсщ; (попасть) тра- пщь, папасщ; (просочиться) пра- сачыцца; (пробраться) прабрацца; (прокрасться) пракрасщся; 2. перен. (распространиться, укрепиться) пран!кнуць, прасякнуць; эти идеи проникли в массы гэтыя щэ! пра- шюй у масы. ПРОНИЦА//ЕМОСТЬ пранйсаль- насць, -щ ж; прапушчальнасць, -щ ж; магнитная п. магнпная пра- шкальнасць; -ЕМЫЙ пранпсаль- ны; (пропускающий) прапушчальны; -емый для электричества пра- шкальны для электрычнасщ;-емый для воды прапушчальны для вады. ПРОНУМЕР0В//АННЫЙ прану- мараваны; -АТЬ сов. пранумара- ваць; -ЫВАТЬ несов. пранумарбу- ваць; -ЫВАТЬСЯ страд, прану- марбувацца. ПРОПАВШИЙ прапаушы; (погиб- ший) загшуушы; п. без вести пра- паушы (загшуушы) без вёсла (без вёстак). пропагАнд//а прапаганда, -ды ж; п. воённых знаний прапаганда ваённых вёдау; п. войны прапаганда вайны; п. знаний гражданской обо- роны прапаганда вёдау грама- дзянскай абарбны; военно-техниче- ская п. ваённа-тэхтчная пра- паганда; враждёбная п. варбжая прапаганда; лекционная п. лекцый- 337
ная прапаганда; -ЙРОВАТЬ несов. прапагандаваць; -ПРОДАТЬСЯ страд, прапагандавацца; -ИСТ пра- пагавдыст, -та м; -ЙСТСКИЙ пра- пагандысща. ПРбПА//СТЬ ж 1. (обрыв, бездна) прорва, -вы ж, бёздань, -Hi ж, бя- здбнне, -ння ср, прадбнне, -ння ср; дорога над -стью дарога над прбрвай (бёзданню, бяздбннем, прадбннем); 2. перен. (глубокое рас- хождение) прорва, -вы ж; 3. (мно- жество) разг, прбцьма, -мы ж; бёзл!ч, -чы ж. ПРОПЕЛЛЕР прапёлер, -ра м; -НЫЙ прапёлерны. ПРОПЙС//АННЫЙ прапканы; -АТЬ сов. в разн. знач. прашсаць; -АТЬСЯ прашсАцца. ПРОПЙСК//А в разн. знач. пра- шска, -Ki ж; постоянная п. пастаян- ная прашска; временная п. часовая пратска; получить -у атрымаць прашску. ПРОПИТАННЫЙ 1. (увлажнён- ный) прамбчаны; 2. (насыщенный) прасякнуты, насычаны; см. про- питать. ПРОПИТАТЬ сов. 1. (смочить на- сквозь) прамачыць, насыцщь, безл. нацягнуць (сырасщ); п. тряпку маслом прамачыць анучу маслам; 2. перен. разг, напбунщь, насыцщь, нацягнуць (выьгащ); воздух про- питан запахом горных трав павётра насычана (напбунена) пАхам гор- ных трау; 3. перен. напбунщь, пра- шзаць; п. всю систему воспитания чувством любви к родине напбунщь (прашзаць) усю сгстэму выхавАння пачуццём любв! да радз1мы; -СЯ 1. (смочиться насквозь) прамбкнуць (ад чаго), стань мокрым (ад чаго); нацягнуць (сырасщ); набрацца (ча- го); стены пропитались сыростью сцёны прамбюи (стал мокрым^ ад сырасщ; бревно пропиталось водой бервянб набрАлася сырасщ (наця- гнула витьгащ); 2. (насытиться) напбунщца, насыцщца; воздух про- питался запахом моря павётра напбуншася (насыщлася) пахам мора; 3. перен. прасякнуцца; -ся новыми идеями прасякнуцца нб- ВЫМ1 ЩЭЯМЕ ПРОПЙТК//А ж спец. 1. (дей- ствие) прамбчванне, -ння ср, на- сычэнне, -ння ср; (неоконч. дей- ствие) насычванне, -ння ср; 2. (ве- щество) прамбчка, -ю ж; водо- отталкивающие (маслоотгалкиваю- щие) -и воданепрымальныя (масла- непрымальныя) прамбчю; защит- ные -и засцерагальныя прамбчю; огнезащитные -и вогнезасцерагаль- ныя прамбчкь ПРОПИТОЧНЫЙ насычальны. ПРОПЙТЫВ//АНИЕ прамбчван- не, -ння ср, насычванне, -ння ср; -АТЬ несов. 1. (увлажнять) прамбчваць, насычАць; 2. прям., пе- рен. (насыщать) напауняць, насы- чаць; см. пропитать; -АТЬСЯ 1. (смачиваться насквозь) прамакАць (ад чаго), станав!цца мбкрым (ад чаго); нацягваць (сырасщ); набь рацца (чаго); 2. (насыщаться) на- пауняцца, насычацца; 3. перен. прасякацца; см. пропитаться; 4. страд, прамбчвацца, насычАцца; напауняцца; см. пропитывать. ПРОПЛАВАТЬ сов. праплаваць. ПРОПЛЫВ праплыу, -лыву м; -АТЬ несов. в разн. знач. праплы- ваць. ПРОПЛЫТЬ сов. праплысщ, пра- плыць. ПРбПУСК м 1. в разн. знач. прб- пуск, -ку м; (о действии — еще) прапусканне, -ння ср; посещать занятия без -ов навёдваць заняла без прбпускау; 2. (документ) про- пуск, -ка м; п. для проезда авто- мобиля пропуск для праёзду аута- мабитя; вещевой п. рэчавы пропуск; временный п. часбвы пропуск; по- стоянный п. пастаянны пропуск; предъявить п. паказаць (прад’явщь) пропуск; -АТЬ несов. в разн. знач. прапускаць; -АТЬСЯ страд, прапу- скацца; -нбЙ прапускны; -ная способность переправы прапускнАя здбльнасць пераправы; -ная спо- собность путей сообщения прапу- скнАя здбльнасць шляхбу знбсш; -ная способность системы связи 338
прапускная здбльнасць скггэмы су- вяз!; -ной режим прапускны рэ- жым. ПРОПУСТЙТЬ сов. в разн. знач. прапусцщь, мног. папрагтускаць; никого не п. шкдга не прапусцщь. ПРбРВАННЫЙ 1. (продырявлен- ный) прарваны, мног. папрарываны, падраны, прадзёрты, мног. папра- дз!раны; 2. в др. знач. прарваны, мног. папрарываны; см. прорвать. ПРОРВАТЬ сов. 1. (продырявить) прарваць, мног. папрарываць, пра- драць, прадзёрщ, мног. папра- дз!раць; п. носок прадраць (пра- дзерц!) шкарпэтку; 2. в др. знач. прарваць, мног. папрарываць; п. линию обороны неприятеля пра- рваць л ш!ю абарбны вбрага; -СЯ 1. прарвацца, мног. папрарывацца, прадрацца, прадзёрщся, мног. па- прадз!рацца; 2. в др. знач. пра- рвацца; -ся из вражеского окру- жения прарвацца з варбжага акру- жэння. ПРОРЕАГИРОВАТЬ сов. прарэага- ваць. ПРОРЕЗ м 1. (действие) прарэз, -зу м, праразанне, -ння ср, прарэзван- не, -ння ср; 2. (прорезанное место, отверстие) прарэз, -зу м; -АННЫИ прарэзаны, мног. папраразаны, па- прарэзваны; -АТЬ сов. в разн. знач. прарэзаць, мног. папраразаць, па- прарэзваць; -АТЬ несов. в разн. знач. праразаць, прарэзваць; -АТЬ- СЯ сов. 1. в разн. знач. прарэзацца, мног. папраразацца, папрарэзвацца; 2. (пробиться, проникнуть, пройти сквозь что-л.) разг, прабщца; -АТЬ- СЯ несов. 1. в разн. знач. пра- разацца, прарэзвацца; 2. (пробива- ться, проникать, проходить сквозь что-л.) разг. праб!вацца; 3. страд. праразацца, прарэзвацца; пра- рвацца. ПРбРЕЗЬ в разн. знач. прбразь, -з! ж; п. прицёла прбразь прыцэла. ПРОРЕЦЕНЗЙРОВА//ННЫЙ прарэцэнзаваны; -АТЬ сов. прарэ- Цэнзаваць. ПРОРЫВ в разн. знач. прарыу, -рыву м; п. блокады прарыу бла- кады; п. обороны прарыу абарбны; п. фронта прарыу фронту; п. мин- ных заграждений прарыу манных за- гарбд; п. морской блокады прарыу марскбй блакады; п. противовоз- душной обороны (ПВО) прарыу процшавётранай (супрацьпавётра- най) абарбны (ППА, СПА); п. укре- плённого района прарыу умаца- ванага раёна; п. плотины прарыу плащны; ликвидировать п. перен. лпсвщаваць прарыу. ПРОРЫВАТЬ несов. 1. (продыря- вливать) прарываць, прадз!раць; 2. в др. знач. прарываць; см. прорвать; -СЯ 1. (продырявливаться) пра- рывацца, прадз!рацца; 2. в др. знач. прарывацца; см. прорваться; 3. страд. прадз!рацца; прарывацца; см. прорывать. просАчива//ние прям., перен. прасбчванне, -ння ср; -ТЬСЯ несов. прям., перен. прасбчвацца; в лодку -ется вода у лодку прасбчваецца вада. ПРОСВЕТ в разн. знач. прасвёт, -ту м; погоны с двумя -ами пагбны з двума прасвётам!. ПРОСВИСТЕ//ТЬ сов. 1. (издать свист) прасвютаць, засвгстаць, cbic- нуць; 2. (исполнить свистом) пра- свютаць; п. марш прасвютаць марш; 3. (пролететь со свистом) прасв!- стаць; -ла над головой пуля прасвь стала над галавбй куля. ПРОСЕДА//НИЕ прасяданне, -ння ср, асяданне, -ння ср; -ТЬ не- сов. страд, прасядаць, асядаць. ПР6СЕК//А прасёка, -Ki f ж; -АНИЕ прасяканне, ,-ння ср; -АТЬ несов. прасякаць; -АТЬСЯ возвр. страд, прасякацца. ПРОСЁЛО//К м палявая дарога; прасёлак, -лка м; -ЧНЫЙ прасёла- чны, прасёлкавы; -чная дорога па- лявая (прасёлачная, прасёлкавая) дарога. ПРОСИГНАЛИЗИРОВАТЬ сов. прям., перен. прайгналЬаваць. ПРОСИГНАЛИТЬ сов. npacirna- лщь. 339
ПРОСКОЛЬЗНУ//ТЬ сов. 1. (ско- льзя, пройти, проехать) праслЬ- нуць; 2. (пробраться) прашмы- гнуць; п. незаметно прашмыгнуць непрыкмётна; 3. перен. (проскочить) праскбчыць; (промелькнуть) пра- мыьгнуць; в его словах -л упрёк у ягб словах прамшьгнуу дакбр. ПРОСКОЧЙ//ТЬ сов. в разн. знач. праскбчыць; (промчаться — ещё) прамчацца; он -л мимо леса ён пра- скбчыу (прамчауся) м!ма лесу. ПРОСЛАв//ИТЬ сов. 1. пра- славщь; уславщь; 2. (опорочить) разг, зняславщь, абняславщь, зга- ньб!ць, зганщь; -ИТЬСЯ прасла- вщца; уславвда; -ЛЕНИЕ праслау- лённе, -ння ср; услаулённе, -ння ср; -ЛЕННЫЙ праслаулены; услау- лены; -ЛЙТЬ несов. 1. праслауляць; услауляць; 2. (порочить) разг, ня- славщь, ганьбщь, ганщь; -ЛЙТЬСЯ 1. праслауляцца; услауляцца; 2. страд, праслауляцца; услауляцца; няслав!цца, ганьбщца. ПРОСЛЕДЙТЬ сов. 1. (выследить) высачыць, прасачыць; 2. (исследо- вать, понаблюдать) прасачыць, па- наз!раць. ПРОСЛУЖ//ЙТЬ сов. в разн. знач. праслужыць; он -ил десять лет ён праслужыу дзёсяць год. ПРОСЛУШ//АННЫЙ 1. праслу- ханы; выслуханы; 2. праслуханы, недачуты; -АТЬ сов. 1. праслухаць; (выслушать) выслухаць; 2. (не услы- шать) разг, праслухаць, недачуць; -ИВАНИЕ праслухванне, -ння ср, праслухбуванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. 1. праслухваць, праслухбу- ваць; {выслушивать) выслухваць, выслухоуваць; 2. (не слышать) пра- слухваць, праслухбуваць, неда- чуваць; -ИВАТЬСЯ страд. 1. пра- слухвацца, праслухбувацца; 2. вы- слухвацца, выслухбувацца. ПРОСМАТРИВА//НИЕ 1. прагля- дбнне, -ння ср; 2. прапусканне, -ння ср, незауважанне, -ння ср; ~ТЬ несов. 1. (ознакомляться) пра- глядёць; 2. (пропускать) прапу- скаць, не зауважаць; -ТЬСЯ страд. 1. праглядацца; 2. прапускацца, не зауважацца. ПРОСМ6Т//Р м 1. прагляд, -ду м; неоконч. прагляданне, -ння ср, пра- глядванне, -ння ср; 2. (недосмотр) пропуск, -ку м, недагляд, -ду м; -РЕННЫЙ 1. праглёджаны; 2. пра- пушчаны, недаглёджаны; -РЁТЬ сов. 1. (ознакомиться) праглёдзець; 2. (пропустить) прапусцщь, пра- глёдзець. ПРОСТОНАТЬ сов. 1. прастагнаць, застагнаць; (жалобно) праёнчыць, заёнчыць; 2. (какое-то время) пра- стагнаць; (жалобно) праёнчыць. ПРОСТбР м в разн. знач. прастбр, -ру м, прастбра, -ры ж; п. для дея- тельности прастбр (прастбра) для дзёйнасщ; оперативный п. апе- ратыуны прастбр. ПРОСТО//ЯТЬ сов. в разн. знач. прастаяць; (о погоде — ещё) пра- трымацца, пратрываць; войска -Али в этом городе год войск! прастаял! у гэтым гбрадзе год; хорошая погода -йт недолго добрая пагода (дббрае над вор’е^ прастащь (пратрымаецца, пратрывае) нядбуга. ПРОСТРАНСТВО ср прастбра, -ры ж; воздушное п. павётраная пра- стбра; космическое п. касмнная прастбра; мёртвое п. мёртвая пра- стбра; мировое п. сусвётная пра- стбра; поражаемое п. паражальная прастбра; прикрытое п. прыкрытая прастбра; пустое п. пустая прастбра. ПРОСТРЁЛ//ЕННЫЙ прастрэле- ны, мног. папрастрэльваны; -ИВА- НИЕ прастрэльванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. пра- стрэльваць; -ивать насквозь когб- что-либо прастрэльваць наскрбзь (навылет) кагб-што-нёбудзь; -ивать ружьё разг, прастрэльваць ружжб; -ивать позиции противника фланго- вым огнём прастрэльваць пазщьй пращунпса флангавым агнём; -ИВАТЬСЯ страд, прастрэльвацца; -ЙТЬ сов. прастрблщьл мног. папра- стрэльваць; -ЯННЫЙ разг, пра- страляны; -ЯТЬ сов. в разн. знач. прастралйць. 340
ПрОСТ^Д//А прастуда, -ды ж; -ИТЬ сов. (подвергнуть простуде) прастудзщь; -ИТЬСЯ прастудзщца; -НЫИ прастудны; болезнь -ного характера хвароба прастуднага характеру. ПРОСТУПОК м правшнасць, -щ ж, праступак, -пка м; (вина) вша, -ны ж; воинский п. вбшская пра- вшнасць; дисциплинарный п. дыс- цыплшарная правшнасць, дысцы- плшарны праступак. ПРОСТЫНЯ ж прасцша, -ны ж, прасщрадла, -ла ср. ПРОСЧЁТ м 1. (действие) падлж, -ку м; 2. (ошибка) пралж, -ку л/, памылка пры л1чбнш. протазАн (вид копья) ист. пра- тазан, -на м. ПРОТАРАи//ЕННЫЙ 1. прабггы, пратаранены; 2. ав., ваен. прата- ранены; -ИВАНИЕ 1. праб!ванне, -ння ср, пратараньванне, -ння ср; 2. пратараньванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. 1. прабхваць, пратараньваць; 2. ав., воен, пратараньваць; -ИВА- ТЬСЯ страд. 1. праб!вацца, пра- тараньвацца; 2. пратараньвацца; -ИТЬ сов. 1. прабщь, пратарашць; 2. ав., воен, пратарашць. ПРОТЁЗ пратбз, -за м; -ЙРОВА- НИЕ пратэзаванне, -ння ср; -ЙРО- ВАТЬ сов. и несов. спец, пратэ- заваць; -ЙСТ пратэзют, -та м. ПРОТЁК м працяканне, -ння ср. ПРОТЕК//АНИЕ 1. працяканне, -ння ср; 2. прамшанне, -ння ср; мшанне, -ння ср; 3. прахбджанне, -ння ср; -АТЬ несов. 1. працякаць, цячы; 2. перен. (проходить) пра- хбдзщь, 1сщ; (миновать) прамшаць, мшаць; 3. перен. (о болезни) пра- хбдзщь. ПРОТЕКТОР в разн. знач. пратэк- тар, -ра м. ПРОТЕСТ в разн. знач. пратэст, -ту м; выступить с -ом выстушць з пратэстам. ПРОТЁ//ЧЬ сов. 1. працячы, мног. папрацякаць; 2. перен. (пройти) прайсщ; (миновать) прампгуць, мш^ць; 3. перен. (о болезни) прайсщ. ПРОТИВ//ИТЬСЯ несов. пращвщ- ца; (сопротивляться) супрацгуляц- ца; -НИК в разн. знач. пращунж, -ка м; вероятный -ник магчымы пращунпс; вклинившийся -ник пращунш, яга уклппуся; воздушный -ник паветраны пращунпс; на- земный -ник назёмны пращунпс^ обороняющийся -ник пращунпс, яга абараняецца; -НИЦА пращунща, -цы ж. ПРОТИВОАРТИЛЛЕРЙЙСК//ИЙ прощартылерыйсга, супрацьарты- лерыйсю; -ая оборона прощарты- лерыйская (супрацьартылерыйская) абарбна. ПРОТИВОАТОМН//ЫЙ прощ- атамны, супрацьатамны; -ая защи- та (ПАЗ) прощбтамная (супра- цьатамная) абарбна. ПРОТИВОВАКТЕРИОЛОГЙЧЕС- К//ИЙ прощбакгэрыялапчны, су- працьбакгэрыялапчны; -ая защита прощбакгэрыялапчная (супрацьба- кгэрыялапчная) абарбна. ПРОТИВОВЕС м прям., перен. прощвага, -п ж. ПРОТИВОВОЗДУШН//ЫЙ про- цшавётраны, супрацьпаветраны; -ая оборона (ПВО) прощпаветра- ная (супрацьпавётраная) абарбна (ППА, СПА); -ая операция про- цшавётраная (супрацьпавётраная) аперацыя; п. бой прощпавётраны (супрацьпаветраны) бой. ПРОТИВОГАЗ прощвагаз, -за м; войсковой п. вайскбвы прощвагаз; гражданский п. цывшьны прощ- вагаз; детский п. дз1цячы прощ- вагаз; изолирующий п. 1зал1руючы прощвагаз; промышленный п. пра- мыслбвы прощвагаз; фильтрующий п. фшьтруючы прощвагаз; -ОВЫЙ прощвагёзавы. ПРОТИВОГИДРОЛОКАЦИбН- Н//ЫЙ: ~ое покрытие (ПГП) про- щпдралакацыйнае (супрацьгщрала- кацыйнае) пакрыццё (ПГП, СГП). ПРОТИВОДЕЙСТВ//ИЕ прощ- дзёянне, -ння ср, супрацьдзеянне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. процщзёй- шчаць, супрацьдзёйшчаць; -УЮ- 341
ЩИЙ прил, процщзёйны, супраць- дзейны. ПРОТИВОДЕСАНТН//ЫЙ прощ- дэсантны, супрацьдэсантны; -ая оборона процщэсантная (супраць- дэсантная) абарбна; -ая инна про- цщэсантная (супрацьдэсантная) ш- на; -ая операция процщэсантная (супрацьдэсантная) аперацыя; -ые заграждения процщэсантныя (су- працьдэсёнтныя) загарбды; п. ре- зерв процщэсантны (супраць- дэсантны) рэзёрв. ПРОТИВОДЫМНЫЙ процщым- ны, супрацьдымны. ПРОТИВОЗЕНИТНЫЙ прощзе- штны, супрацьзенггны; п. манёвр прощзснггны (супрацьзенггны) ма- нёур. ПРОТИВОКАТЕРН//ЫЙ: -ое обе- спечение процпсатэрнае (супраць- катэрнае) забеспячэнне. ПРОТИВОКОСМИЧЕСК//ИЙ: ~ая оборона прощкаскбчная (супраць- касмнная) абарбна. ПРОТИВОЛбДОЧН//ИК прощ- лбдачнпс, -ка м, супрацълбдачнпс, -ка м; воздушный п. паветраны щю- щлбдачшк (супрацьлбдачшк); -ЫЙ процигбдачны, супрацьлбдачны; -ая авиация проциюдачная (супра- цьлбдачная) авшцыя; -ая бомба процщбдачная (супрацьлбдачная) бомба; -ая война процщбдачная (супрацьлбдачная) вайна; -ая по- зиция процщбдачная (супрацьлбда- чная) пазщыя; -ая ракета прощ- лбдачная (супрацьлбдачная) ракета; -ое вооружение прощлбдачнае (су- працьлбдачнае) узбраённе; -ое за- граждение процщбдачная (супра- цьлбдачная) загарбда; -ое обеспече- ние процщбдачнае (супрацьлбда- чнае) забеспячэнне; -ые летатель- ные аппараты прощлбдачныя (су- працьлбдачныя) лятальныя апа- раты; -ые силы прощлбдачныя (су- працьлбдачныя) сщы; -ый опе- ративный центр прощлбдачны (су- працьлбдачны) аператыуны цэнтр; -ый рубеж прощлбдачны (супраць- лбдачны) рубеж. ПРОТИВОЛУЧЕВбЙ процшрамя- нёвы, супрацытрамянёвы. ПРОТИВОМЕТЕ6РН//ЫЙ: ~мя защита прощметэбрная (супраць- метэбрная) засцярбга. ПРОТИВОМИНН//ЫЙ прощмщ- ны, супрацьмшны; ~ая оборона прощмшная (супрацьмшная) аба- рбна; -ая защита прощмшная (су- працьмшная) засцярбга; -ое обе- спечение прощмшнае (супрацьмш- нае) забеспячэнне; -ые средства прощмшныя (супрацьмгнныя) србдкь ПРОТИВООБЛЕДЕНИТЕЛЬ про- щабледзянялыик, -ка м, супраць- абледзяняльнпс, -ка м\ -НЫЙ про- щабледзяняльны, супрацьабле- дзяняльны; -ное устройство прощ- абледзяняльнае (супрацьабледзяня- льнае) устройства. ПРОТИВООТКАТН//ЫЙ прощ- адкатны, супрацьадкатны; -ые устройства прощадкатныя (су- працьадкатныя) устрбйствы. ПРОТИВОПЕХОТНЫЙ процшя- хбтны, супрацьпяхбтны; -ые загра- ждения процшяхбтныя (супраць- пяхбтныя) загарбды; -ая мина про- цйгяхбтная (супрацьпяхбтная) мша. противоповстАнческ//ий прощпа^станцкз, супрацьпаустан- ща; -ие действия процшаустаншая (супрацьпаустанщая) дзёянш. ПРОТИВОПОДВбДНО-ДИВЕР- СИОНН//ЫЙ: -ое обеспечение процшадвбдна-дыверс1йнае (су- працьпадвбдна-дыверс1йнае) забес- пчэнне. ПРОТИВОПОЖАРН//ЫЙ npoui- пажарны, супрацьпажарны; ~ая за- щита процшажарная (супрацьпа- жарная) засцярбга; -ая охрана прощпажарная (супрацьпажарная) ахова; -ое оборудование прощ- пажарнае (супрацьпажарнае) абста- ляванне. ПРОТИВОПОЛ//6ЖНЫЙ в разн. знач. прощлёглы, супрацьлёглы; п. берег прощлёглы (супрацьлёглы) бёраг; -бжное мнение прощлёглая (супрацьлёглая) думка. 342
ПРОТИВОПОСТАв//ИТЬ сов. в разн. знач. процшаставщь, сутграць- паставщь; п. насилию вооружённую силу процшаставщь (супрацьпа- ставщь) ^асшлю (гвалту) узброеную сзлу; -ЛЕНИЕ в разн. знач. прошла- стауленне, -ння ср, супрацьпастау- ленне, -ння ср; -ЛЕННЫЙ прощ- пастаулены, супрацьПастаулены; -ЛЙТЬ несов. в разн. знач. про- цшастауляць, супрацьпастауляць; -лйться страд, процшастауляц- ца, супрацьпастауляцца. ПРОТИВОРАДИАЦИбнН//ЫЙ прощрадыяцыйны, супрацьрадыя- цыйны; -ые препараты прощрады- яцыйныя (супрацьрадыяцыйныя) прэпараты. ПРОТИВОРАДИОЛОКАЦИбН- Н//ЫЙ прощрадыёлакацыйны, су- працьрадыёлакацыйны; -ая ма- скировка прощрадыёлакацыйная (супрацьрадыёлакацыйная) мае Ki- p6jhca; -ая ракета прощрадыёла- кацыйная (супрацьрадыёлакацый- ная) ракета. ПРОТИВОРАКЕТ//А прощракёта, -ты ж, сугграцьракёта, -ты ж; -НЫЙ прощракётны, супраць- ракетны; -ная оборона прощ- ракетная (супрацьракетная) абарб- на; -ный комплекс прощракётны (супрацьракётны) комплекс; -ный манёвр прощракётны (супраць- ракётны) манёур. ПРОТИВОСАМОЛЁТН//ЫЙ про- щсамалётны, супрацьсамалётны; -яя оборона прощеамалётная (су- працьсамалётная) абарбна. ПРОТИВОСИЛОВбЙ прощеита- вы, супрацьсыавы; п. удар про- щеитавы (супрацьсшавы) удар. ПРОТИВОСПУГНИКОВ//Ь1Й про- щепутшкавы, супрацьспутшкавы; ~ое оружие процкпутшкавая (су- працьспутнисавая) зброя. ПРОТИВОСТОЯТЬ прощетаяць, супрацьстаяць, супрацьстав!цца. ПРОТИВОТАнКОВ//ЫЙ прощ- тАнкавы, супрацьтанкавы; ~ое ру- жье процгганкавае (супрацьтанка- вае) ружжб; -ая авиабомба про- щтанкавая (супрацьтанкавая) ав!я- бомба; -ая артиллерия прощтанка- вая (супрацьтанкавая) артылёрыя; -ая бомба прощтанкавая (супраць- танкавая) бомба; -ая мина про- щтанкавая (супрацьтанкавая) мша; -ая оборона прощтанкавая (су- працьтанкавая) абарбна; -ая плат- ность прощтанкавая (супрацьтанка- вая) шчыльнасць; -ая пушка про- щтанкавая (супрацьтанкавая) пуш- ка; -ая самоходная установка про- щтанкавая (супрацьтанкавая) са- махбдная устанбука; -ая управля- емая ракёта прощтанкавая (су- працьтанкавая) юруемая (юраваль- ная) ракёта; -ое вооружение прощ- танкавае (супрацьтбнкавае) узбра- ённе; -ые заграждения проштанка- выя (супрацьтанкавыя) загороды; -ые препятствия прощтанкавыя (супрацьтанкавыя) перашкоды; -ые средства прощтанкавыя (супраць- танкавыя) ербдю; п. опорный пункт процгганкавы (супрацьтанкавы) апбрны пункт; п. район процгган- кавы (супрацьтанкавы) раён; п. ра- кетный комплекс процгганкавы (су- працьтанкавы) ракётны комплекс; п. резерв процгганкавы (супраць- танкавы) рээёрв; п. рубеж про- цгганкавы (супрацьтанкавы) рубёж; п. узел прощтанкавы (супраць- танкавы) вузел. ПРОТИВОТОРП4дН//ЫЙ прощ- тарпёдны, супрацьтарпёдны; -ая защита процггарпёдная (супрацьта- рпёдная) засцярбга. ПРОТИВОТРАЛЬН//ЫЙ: -ая за- щита минных заграждёний прощ- тральная (супрацьтральная) засця- рбга мшных загород; -ое приспосо- бление мин процпральнае (супраць- тральнае) прыстасаванне мш. ПРОТИВОТРАНСПОРТН//ЫЙ: -ая мина прощтранспартная (су- працьтранспартная) мша; -ые за- граждения процггранспартныя (су- працьтранспартныя) загороды. ПРОТИВОТУМАННЫЙ процпу- манны, супрацьтуманны. ПРОТИВОУГбННЫЙ прошУгон- ны, супрацьугбнны. 343
ПРОТИВОУДАРНЫЙ прошудар- ны, супрацьударны. ПРОТИВОХИМЙЧЕСК//ИЙ npoijixiMHHH, cynpaijbxiMMHbi; -ая защита процЬамганая (супрацьхь мнная) абарбна. ПРОТИВОШ£МН//ЫЙ прощ- шумны, супрацынумны; -ые уст- ройства прощшумныя (супраць- шумныя) устрбйствы. ПРОТИВОШУМОВОЙ процппу- мавы, супрацьшумавы. ПРОТИВОШУМНЫ (устройство) прощшумы, -ма? мн., супраць- шумы, -мау мн. ПРОТИВОЭПИДЕМЙЧЕСК//ИЙ прощэпщэммны, супрацьэшдэм1ч- ны; -ие мероприятия прощэга- дэмнныя (супрацьэшдэмзчныя) ме- рапрыёмствы. ПРОТИВОЯДЕРНЫЙ прощядзер- ны, супрацьядзерны. ПРОТИВОЯДИЕ в разн. знач. про- щяддзе, -ддзя ср, супрацьяддзе, -ддзя ср. ПРОТЙР//КА ж 1. (действие) пращрка, -к! ж, пращранне, -ння ср; 2. (для чистки канала ствола оружия) пращрка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ пращрачны. ПРОТбк м в разн. знач. пратбка, -Ki ж. ПРОТЙКА пратбка, -Ki ж. ПРОТОКбл пратакбл, -ла м; -ЙРОВАНИЕ пратакал!раванне, -ння ср; -ЙРО ВАННЫЙ прата- кал1раваны; -ЙРОВАТЬ 1. сов. за- пратакал!раваць, скласщ пратакбл; 2. несов. пратакал1раваць, складаць пратакбл. протяж/Дние ср працяг, -гу м; (протяжённость) працягласць, -ni ж; (расстояние) адлёгласць, -щ ж; (пространство) прастбра, -ры ж; на -ёнии десяти километров на працяту (адлёгласщ) дзесящ юламётрау; -ЁННОСТЬ працягласць, -щ ж; -ённость участка три километра працягласць участка — тры юламётры; -ЁННЫЙ працяглы. ПРОТЯЖКА ж 1. (действие) працяжка, -Ki ж, працягванне, -ння ср; 2. техн, працяжка, -Ki ж. ПРОТЯЖНО нареч. працяжна; працягла. ПРОТЯЖНбЙ працяжны. ПРОТЯЖН//ОСТБ працяжнасцы -щ ж; працягласць, -щ ж; -ЫЙ працяжны; працяглы. ПРОТЙН//УТЫЙ в разн. знач. працягнуты; пададзены; -УТЬ сов. в разн. знач. працягнуць, мног. па- працягваць; -уть телефонную линию працягнуць тэлефбнную лшпо; -уть время працягнуць час; -УГЬСЯ 1. в разн. знач. працягнуцца; дорога -улась на сотни киломётров дарога працягнулася на сбтш юламётрау; 2. (вытянуться) выцягнуцца. ПРОФИЛАКТ//ИКА прафшакгы- ка, -Ki ж; специальная п. спе- цыяльная прафитакгыка; экстрен- ная п. бкстранная прафитактыка; -ЙЧЕСКИЙ в разн. знач. прафита- кгычны; -йческий ремонт машин прафшактычны рамбнт машын. ПРбФИЛЬ в разн. знач. прбфшь, -лю м; в п. у прбфить; п. местности прбфить мясцовасщ; -НЫЙ прб- фитьны. ПРОФИЛЬТРбв//АННЫЙ пра- фитьтраваны; -АТЬ сов. прям., пе- рен. прафыьтраваць; -АТЬСЯ пра- фшьтравацца; -ЫВАТЬ несов. пра- фитьтрбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, прафшьтрбувацца. ПРОХбд в разн. знач. прахбд, -ду м; п. в проволочном заграждёнии прахбд у драцянбй загарбдзе; п. чёрез мост закрыт прахбд цёраз мост закрыты. ПРОХОДИМ//ОСТЬ прахбднасць, -щ ж; п. машины прахбднасць машыны; п. местности прахбднасць мясцовасщ; ый в знач. прил. прахбдны. проход//нАя сущ. прахадная, -нбй ж. ПРОХОЖДЕНИЕ прахбджанне, -ння ср; п. торжественным маршем прахбджанне урачыстым маршам. 344
ПРОЦЕНТ в разн. знач. працэнт, -та м. прочесА//ть сов. 1. (очистить чесанием) ачасаць, прачасаць, выча- саць; 2. перен. прачасаць; пехота ~ла лес пяхота прачасала лес. ПРОЧЙСТ//ИТБ сов. в разн. знач. прачысщць, мног. папрачышчаць; -ЙТЬСЯ прачысцщца, мног. па- прачышчацца; -КА ж прачыстка, -Ki ж, прачышчэнне, -ння ср. прочищ//Ать несов. прачы- шчаць; -АТЬСЯ страд, прачы- шчацца; -ЁНИЕ прачышчэнне, -ння ср. ПРОЧЙЩЕННЫЙ прачышчаны, мног. папрачышчаны. пр6чн//о нареч. 1. (крепко) мбцна; 2. (устойчиво) трывала; -ОСТЬ ж мацунак, -нку м; моц, род. мбцы ж; трываласць, -щ ж, мбцнасць, -щ ж; -ЫЙ 1. (крепкий) мбцны; 2. (устойчивый, надёжный, длительный) перен. трывалы. ПРОШАГАТЬ сов. 1. (пройти) прайсщ, пракрбчыць; 2. (некоторое время) прахадзщь. ПРОШЙТЬ сов. в разн. знач. пра- шыць; п. воротник прашыць кау- пер; п. пулями прашыць кулям!, прошлогбдний леташш, Mi- нулагбдш. ПРОЩАТЬ несов. дараваць (каму- чаму); (извинять) прабачаць (каму- чаму); -СЯ 1. (с кем-л.) развггвацца; 2. (оказываться простительным) да- равацца; 3. страд, даравацца. ПРОЩЁН//ИЕ 1. (действие) дара- ванне, -ння ср (каму-чаму); пра- бачэнне, -ння ср (каму-чаму); 2. (извинение) прабачэнне, -ння ср; Б прошу -ия прашу прабачэння. ПРОЯВ//ЙТЬ сов. 1. (обнаружить) праявщь, выявщь; (показать — ещё) паказаць; п. храбрость прая- В1ць (паказаць) храбрасць; 2. фото праявщь; -ЙТЬСЯ 1. праявщца, выявщца; 2. фото праявщца; -ЛЕ- НИЕ ср 1. (действие) праяулённе, -ння ср, выяулённе, -ння ср; паказванне, -ння ср; 2. (действие) фото праяулённе, -ння ср. ПРУЖИН//А прям., перен. спру- жына, -ны ж; боевая п. баявая спружына; возвратная п. зварбтная спружына; возвратно-боевая п. зва- ротна-баявая спружына; контакт- ная п. кантакгная спружына; пла- стинистая п. пласщшстая спру- жына; плоская п. плоская спру- жына; спусковая п. спускавая спружына; -ИСТО нареч. спру- жышста; -ИСТЫЙ спружынгсты; -ИТЬ несов. спружышць; -НЫИ спружынны. прыжбк скачок, -чка м; п. в вы- соту скачок у вышыню; п. в длину скачок у даужыню; п. с парашютом скачок з парашутам; вынужденный п. вымушаны скачок; затяжной п. зацяжны скачок; зачётный п. за- лжбвы скачок; ловкий п. лбук! скачок; пристрёлочный п. пры- стрэлачны скачок; п. ласточкой (в воду) скачок ластаукай. ПРЯЖКА спражка, -Ki ж. ПРЯМ//6Й 1. (прямой, без изгибов) прамы; рбуны; -ая наводка прамая наводка; -6й выстрел прамы стрэл (выстрал); -ое попадание прамбе пападанне; 2. (беспересадочный) прамы; 3. (непосредственный) непа- срэдны, прамы; 4. (явный) я?ны; (открытый) адкрыты; 5. (бесхитро- стный, правдивый) праудз1вы; (от- кровенный) адкрыты; (искренний) шчыры; 6. (безусловный, настоящий, действительный) бясспрэчны, са- праудны. ПСИХОЛОГЙЧЕСК//ИЙ ncixa- лапчны; -ая война пстхалапчная вайна; -ая подготовка пс!халапчная падрыхтбука; -ие теории войны nci- халапчныя тэбрьп вайны; п. отбор военнослужащих псгхалапчны ад- ббр ваеннаслужачых. ПСИХОЛбГИЯ пс!халбпя, -rii ж; военная п. ваённая (вайскбвая) nci- халбпя. ПУГЛЙВ//О нареч. пужлша, пала- хл1ва; -ОСТЬ пужлшасць, -щ ж, палахлшасць, -щ ж; -ЫЙ пужлшы, палахл1вы. ПУГНУТЬ сов. однокр. пужнуць. 345
ПУГОВИЦА ж гузпс, -ка м\ форменная п. фбрменны гузне ПУЛЕВ//6Й кулявы; -бе ранение кулявбе раненые. ПУЛЕМЁТ кулямёт, -та м; авиа- ционный п. ав!яцыйны кулямёт; авиационный скорострельный п. asi- яцыйны скарастрэльны кулямёт; бронетранспортёрный п. броне- транспарцёрны кулямёт; единый п. адзшы кулямёт; зенитный п. зе- Н1тны кулямёт; казематный п. ка- зематны кулямёт; корабельный п. карабельны кулямёт; крупнокалибе- рный п. буйнакалгберны кулямёт; пехбтный п. пяхбтны кулямёт; ротный п. рбтны кулямёт; ручной п. ручны кулямёт; спаренный п. спа- раны кулямёт; станковый п. станкбвы кулямёт; танковый п. тан- кавы кулямёт; универсальный авиа- ционный п. ун!версальны авш- цыйны кулямёт; -НЫЙ кулямё- тны; -ная команда кулямётная ка- манда. ПУЛЕМЁТЧИ//К кулямётчык, -ка ж; -ЦА кулямётчыца, - цы ж. ПУЛЕНЕПРОБИВАЕМЫЙ куле- непраб!вальны. ПУЛбВЕР пулбвер, -ра м. ПУЛЬВЕРИЗАТОР пульверызатар, -ра м. ПУЛЬНУТЬ сов. однокр. разг. 1. (стрельнуть) стрэльнуць, пальнуць; 2. (бросить чем-л.) ктнуць, шпу- рнуць. ПУЛЬС прям., перен. пульс, род. пульсу ж; 7ЙРОвАть несов. пуль- саваць; -ЙРУЮЩИЙ прил. пу- льсуючы. ПУЛЬТ в разн. знач. пульт, род. пульта ж; п. оператора пульт апе- ратара; п. сббра данных пульт збору даных; п. управления пульт Kipa- вАння. ГГклЯ куля, -ni ж; безоболбчечная п. безабалонкавая куля; бро- неббйная п. браняббйная куля; бро- небойно-зажигательная п. браня- бойна-запальная куля; зажигатель- ная п. запальная куля; оболочечная п. абалбнкавая куля; обыкновенная п. (со стальным сердечником) звы- чайная куля (са сталёвым стры- жнем); оперённая п. апёраная куля; пистолетная п. шсталетная куля; пристрелочная п. прыстрэлачная куля; разрывная п. разрыуная куля; реактивная п. рэактыуная куля; свинцовая п. свшцбвая куля; специ- альная п. спецыяльная куля; стре- ловидная п. стрэлавщная куля; тра- ссирующая п. трас1руючая куля; ша- льная п. шалёная (сляпая) куля; п. на излёте куля на канцы лёту. ПУНКТ в разн. знач. пункт, род. пункта ж; п. базирования пункт баз1равання; п. боевого питания (боепитания) пункт баявога забес- пячэння (боезабеспячэння); п. во- доснабжения пункт водазабеспя- чэння; п. военнопленных пункт ва- еннапалбнных; п. встречи пункт су- стрэчы; п. высадки морского де- санта пункт высадю марскбга дэ- санта; п. контроля безопасности связи пункт кантрблю бяспёю сувяз!; п. манёвренного базирования пункт манёуранага баз1равання; п. наблюдения и лабораторного кон- троля пункт наз!рання i лаба- ратбрнага кантрблю; п. наведёния и целеуказании пункт навядзення i цэлеуказання; п. обработки радио- локационной информации пункт апрацбую радыёлакацыйнай шфар- мацьп; п. погрузки (выгрузки) пункт пагрузю (выгрузю); п. посадки мор- ского десанта пункт пасадю мар- скбга дэсАнта; п. приёма и ото- бражения информации пункт при- ёму i адлюстравання шфармацыц п. радиоконтрбля пункт радыёкан- трблю; п. рассредоточенного бази- рования пункт разгрупавАнага ба- з!равання; п. сбора пункт збору; п. сбора донесений пункт збору да- нясенняу; п. сбора по боевой тре- воге пункт збору па баявой трывбзе; п. сбора повреждённых машин пункт збору пашкбджаных машын; п. специальной обработки пункт спецыяльнай апрацбую; п. техниче- ского наблюдения пункт тэхшчнага наз!рання; п. технического обслу- живания и ремонта пункт тэх- 346
шчнага абслугбування i рамбнту; п. управления пункт юравання; п. хо- зяйственного довбльствия пункт гаспадарчага забеспячэння; баталь- онный пункт боепитания батальён- ны пункт боезабеспячэння; взвод- ный опорный п. узвбдны апбрны пункт; воздушный командный п. паветраны камандны пункт; вспо- могательный п. управления дапа- мбжны пункт юравання; геодезиче- ский п. геадэз1чны пункт; запасный командный п. запасны камандны пункт; запасный п. управления запа- сны пункт юравання; исходный п. зыхбдны пункт; исходный п. на- ведения зыхбдны пункт навядзёння; командно-наблюдательный п. ка- мёндна-наз!ральны пункт; коман- дный п. камандны пункт; конечный п. канцавы пункт; контрольно-пе- редаточный п. кантрбльна-перада- тачны пункт; контрольно-пропу- скной п. кацтрбльна-прапускны пункт; контрольно-технический п. кантрбльна-тэхннны пункт; меди- цинский п. медыцынсю пункт; на- блюдательный и. наз!ральны пункт; населённый п. насёлены пункт; опорный п. апбрны пункт; основной п. управления аснбуны пункт юравання; перевалочный п. пе- равалачны пункт; перевязочный п. перавязачны пункт; переговорный п. перагавбрны пункт; передовой п. управления перадавы пункт юра- вання; передовой командный п. пе- радавы камандны пункт; подвиж- ный п. вещевого снабжения рухбмы пункт рэчавага забеспячэння; по- движный п. питания рухбмы пункт харчавання; подвижный п. про- довольственного снабжения рухбмы пункт харчбвага (прадукгбвага) за- беспячэння; приёмный эвакуаци- онный п. прыёмны эвакуацыйны пункт; продовольственный п. хар- чбвы (прадукгбвы) пункт; про- межуточный п. эвакуации пра- мёжны (прамёжкавы) пункт эва- куацьй; ротный п. боепитания рот- ны пункт боезабеспячэння; ротный опорный п. рбтны апбрны пункт; санитарно-обмывочный п. санттар- на-абмывальны пункт; санитарно- пропускной п. санпарна-прапускнй пункт; сборный п. зборны пункт; сборный эвакуационный п. зббрны эвакуацыйны пункт; тыловой п. управления тылавы пункт юраван- ня; учебный п. вучэбны пункт; эва- куационный п. эвакуацыйны пункт; призывной п. прызыуны пункт; п. договора пункт дагавбра. ПУНКТИР пункщр, -ра м*9 -НЫЙ пункщрны; -ОВАТЬ сов. и несов. пункщраваць. ПУНКТУАЛБН//О нареч. пун- ктуальна; -ОСТЬ пункгуёльнасць, -ni ж\ ~ый пунктуальны. пунцбвый пунсбвы, Арка-чы- рвбны. ПУРГА пурга, -п ж; (вьюга) за- Bipyxa, -xi ж, завёя, -sei ж; (метель) мяцёлща, -цы ж. ПУСК пуск, род. пуску м\ п. ракеты пуск ракёты; залповый п. залпавы пуск; ручной п. ручны пуск; ступен- чатый п. ступёньчаты пуск. ПУСКАТЬ несов. 1. в разн. знач. пу- скаць; 2. (бросать) пускаць, юдаць; (швырять) шпурляць; -СЯ 1. пус- кацца; (бросаться) юдацца; (начи- нать) пачынаць; (идти) iciji; 2. (от- правляться) пускацца, рушыць; 3. страд, пускацца; юдацца; шпур- ляцца. ПУСКОВ//6Й пускавы; -ая уста- новка пускавая Установка; подви- жная -Ая установка рухбмая пу- скавая установка; стационарная -Ая установка стацыянарная пускавая установка; шахтная -Ая установка шахтавая пускавая Устанбука. ПУСТИТЬ сов. 1. в разн. знач. пус- цщь, мног. папускаць; 2. (бросить) пусщць, юнуцъ; (швырнуть) шпу- рнуць; -СЯ 1. пусцщца; (броситься) юнуцца; (начать) пачаць; (пойти) пайсщ; -ся бежать юнуцца бёгчы; 2. (отправиться) пусцщца, рушыць; -ся в путь пусцщца (рушыць) у дарбгу. ПУСТО нареч., безл. в знач. сказ. пуста; в комнате было п. у пакб! было пуста. 347
ПУСТЫНЯ пустыня, -Hi ж. ПУТЁВКА пуцё^ка, -Ki ж. ПУТЕВ//6Й дарбжны; (о расходах, заметках и т.п.) падарбжны; -ые замётки дарожныя затею (нататю); -ые расходы дарожныя (падарбж- ныя) выдана; -бе довольствие да- рбжнае (падарбжнае) забеспячэнне; -ая карта мор. падарбжная карта; -ая скорость самолёта ав. дарбжная скбрасць (хуткасць) самалёта. ПУТЕПРОВбД пуцеправбд, -да м. ПУТЕРАЗРУШЙТЕЛЬ (устройст- во) пуцеразбуральшк, -ка м. ПУТЕУКЛАДЧИКА пуцеукладка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ пуцеукладачны; -ЧИК пуцеукладчык, -ка м. ПУТЧ путч, род. путчу м. ПУТЬ м 1. в разн. знач. шлях, род. шляху м; (дорога) дарога, -ri ж; зимний п. з!мбвая дарога; боевой п. баявы шлях; водный п. водны шлях; воздушный п. павётраны шлях; пути сообщения nuiHxi знбеш; путь сле- дования дарога, маршрут, шлях; окольным путём а) кружным шля- хам; б) перен. абхбдным шляхам; пуститься в путь пуешцца у дарбгу; нам по пути нам па дарбзе (у адну дарбгу); на обратном пути па дарбзе назёд, назад 1дучы (ёдучы); поезд в пути поезд у дарбзе; 2. анат. мн. шлях!, -хбу; дыхательные пути ды- хёльныя шлях!; 3. ж.-д. пуць, род. пуш м; поставить поезд на запасной путь nacraBiijb поезд на запасны пуць; 4. (способ) шлях, род. шляху м; мирным путём м1рным шляхам. ПУЧИН//А ж 1. Bip, род. в!ру м; лодку поглотило -ой лодку па- глынуу Bip; 2. (болотная) дрыгва, -вы ж; 3. (морская) бяздбнне, -ння ср, бездань, -ш ж; -НЬЩ 1. BipaBbi; 2, дрыгвяны; 3. бяздбнны. ПУЧ//к6вЫЙ пучкбвы; -бвое оружие пучковая збрбя; -6к в разн. знач. пучок, -чка м; -ок лучей пучок прамянёу. ГГ^ШЕЧН//ЫЙ 1. (вообще орудий- ный) гарматны; 2. (относящийся к особому виду орудия) пушачны; -ая артиллерия пушачная артылёрыя. 1Г$ЧПК//А 1. (вообще орудие) га- рмата, -ты ж; стрелять из пушек страляць з гармат; 2. (особый вид орудия) пушка, -Ki ж; авиационная п. авшцыйная пушка; автоматиче- ская п. аутаматычная пушка; бере- говая п. берагавая пушка; буксируе- мая п. буксируемая пушка; даль- нобойная п. дальнаббйная пушка; дивизионная п. дыв1з1ённая пушка; зенитная п. зенпная пушка; ко- рабельная п. карабельная пушка; наземная п. наземная пушка; по- левая п. палявая пушка; полковая п. палкавая пушка (гармата); проти- вотанковая п. процпанкавая (су- працьтанкавая) пушка; самоходная п. самахбдная пушка (гармата); ско-. рострёльная п. скарастрэльная пуш- ка; танковая п. танкавая пушка; -АРЬ пушкар, -ра м. ПУЩА путча, -чы ж. ПШЕНЙ//ЦА^ пшанща, -цы ж; -ЧНЫЙ пшашчны. ПШЁННЫЙ прасяны. ПШЕНб проса, -са ср. ПЫЖ клак, род. клаку м, пыж, род. пыжа м. ПЫЛ м 1. запал, -лу м; (рвение, усердие) заузятасць, -щ ж, ста- раннасць, -щ ж, шчырасць, -щ ж; юношеский п. юнацй запал; 2. (сильный жар) уст. жар, род. жару м' (пламя) полымя, -мя ср; 0 в пылу (сражёния, битвы и т.п.) у гарачцы (бою и т.п.); -АТЬ несов. 1. палаць, палымнець; (вспыхивать) шугаць; (гореть) гарэць; 2. (от прилива кро- ви) чырванёць; 3. перен. палаць, гарэць. ПЫЛЕВЗРЫВОЗАЩЙТА пылавы- бухазасцярбга, -ri ж. ПЫЛЕВИДНЫЙ пылападббны, пылаваты. ПЫЛЕВЛАГОЗАЩЙТНЫЙ пыла- вшьгацеахбуны. ПЫЛЕВОДОНЕПРОНИЦАЕМЫЙ пылаводанепрашкальны. ПЫЛЕВбЙ пылавы. ПЫЛЕЗАЩИТНЫЙ пылаахбуны. 348
пыленепроницАем//ость пыланепрашкальнасць, -щ ж; ~ЫЙ пыланепрашкальны. ПЫЛЕОБРАЗНЫЙ пылападобны. ПЫЛЕОСАДОЧНЫЙ пылаасад- кавы. ПЫЛЕОЧИСТИТЕЛЬ в разн. знач. пылаачышчальнпс, -ка м. ПЫЛЕСбС пыласбс, -са м. ПЫЛЕСбС//ИТЬ несов. разг, пы- ласбсщь; -ный пыласбсны. ПЫЛЙ//ТБ несов. пылщь; -ТЬСЯ пыл1цца; -ЩА разг, пылппча, -шчы ж. ПЫЛКО нареч. палка; (горячо) гб- рача; -СТЬ палкасць, -щ ж; гарач- насць, -щ ж. ПЫЛЬ ж пыл, род. пылу jw; радио- активная п. радыеактыуны пыл; ко- смическая п. касмшны пыл. ПЫТКА ж 1. катаванне, -ння ср; 2. перен. мука, -Ki ж, пакуга, -ты ж. ПБЕЗОЭЛЕКТРЙЧЕСК//ИЙ п’е- заэлекгрычны; -ие приборы п’езаэ- лектрычныя прыбдры. РАБбт//А работа, -ты ж; праца, -цы ж; боевая р. баявая работа; воспитательная р. выхаваучая рабо- та; оборонно-массовая р. абарднча- масавая работа; подпольная р. пад- пбльная раббта; физическая р. фь 31чная праца; аварийно-восстано- вительные -ы аварыйна-аднаулен- чыя работы; взрывные -ы узрыуныя раббты; регламентные -ы регла- ментный раббты; спасательные -ы выратавальныя раббты. РАБбтНИК работник, -ка м; пра- цаушк, -ка л/; р. штаба работнгк штаба. РАБ6ТН//ЫЙ: -ое время зенитно- ракетного комплекса (ЗРК) раббт- Иы час зештна-ракётнага компле- ксу (ЗРК). ПЫТЛИВ//О нареч. дапытлгва; з цпсаУнасцю; -ОСТЬ дапытлгвасць, -щ ж; щкаунасць, -щ ж; -ый да- пытл1вы; (любознательный) цпса?- ны. ПЮРЕ пюрэ нескл. ср. ПЯДЬ пядзя, -дз! ж; п. земли пядзя ЗЯМЛ1. ПЯСТЬ анат. пясць, род. пясщ ж. ПЯТА в разн. знач. пята, -ты ж; п. миномёта пята мшамёта. ПЯТЁРКА в разн. знач. пяцёрка, -id ж. ПЯТИЗАРЯДНЫЙ пящзарадны. ПЯТИЛАМПОВЫЙ пяцшямпавы. ПЙТИТЬ несов. падаваць назад, ад- сбуваць назад; -СЯ прям., перен. па- давацца (назад, задам), адступаць, адыхбдз1ць (назад, задам). ПЯТИЭТАЖНЫЙ пяцшавярхбвы. ПЯТКА в разн. знач. пятка, -id ж; пята, -ты ж; п. лафета пятка лафета. ПЙТНИЦА пятшца, -цы ж. р РАБОТОСПОСбБН//ОСТЬ пра- цаздбльнасць, -щ ж; -ЫЙ праца- здбльны. РАБбчИЙ I сущ. раббчы, -чага м; р. по кухне раббчы па KyxHi; р. Воо- ружённых Сил Республики Беларусь раббчы Узброеных Сш Рэспублпа Беларусь. РАЬбЧ//ИЙ II прил. в разн. знач. раббчы; -ая карта рабочая карта; -ее тело раббчае цела; р. режим военной техники раббчы рэжым ваеннай тэхнпа; р. класс раббчы клас; -ая молодёжь рабочая мбладзь; -ее движение раббчы рух; р. посёлок раббчы пасёлак. РАВЕЛИН воен. уст. равелш, -на м. РАВНЕНИЕ раунбнне, -ння ср. 349
РАВНИН//А раушна, -ны ж; -НОСТЬ раушннасць, -щ ж; -НЫЙ раун1нны. РАВНОСИГНАЛБН//ЫЙ рауна- спъальны; ~ая зёна (в радио- и ги- дролокации) роунасшнАльная эона. РАВНЯТЬ несов. распяль; ~СЯ во- ен. равнинна. РАДАР радио радар, -ра ж; -НЫЙ радарны. РАДИАТОР техн, радыятар, -ра м; -НЫЙ радыятарны. РАДИАЦИ6НН//ЫЙ радыяцый- ны; -ая безопасность радыяцыйная бяспёка; ~ая защита радыяцыйная засцярбга; -ая и химическая раз- ведка радыяцыйная i х!м5чная раз- ведка; -ая линейка радыяцыйная лшёйка; ~ая маскировка рады- яцыйная масюрбука; ~ая об- становка радыяцыйная абстанбука; -ое облучение радыяцыйнае апра- мянённе; -ые пояса Земли рады- яцыйныя паясы Зямль РАДИАЦИЯ радыяцыя, -цьп ж; вторичная р. другасная радыяцыя; первичная р. пёршасная радыяцыя; проникающая р. пранжальная ра- дыйцыя. РАДИО в разн. знач. радыё нескл., ср. РАДИОАКТИВАЦИбННЫЙ физ., хим. радыеакгывацыйны. РАДИОАКТЙВН//ОСТЬ физ., хим. радыеактыУнасць, -щ ж; естествен- ная р. природная радыеактыУнасць; искусственная р. штучная радые- акгыУнасць; наведённая р. навёдзе- ная радыеактыунасць; -ЫЙ радые- акгьфгы; -ая опасность радые- акгы^ная небяспёка; -ая пыль ра- дыеактйуны пыл; -ое заражение радыеакгыунае заражение; -ое об- лако радыеакгыунае воблака; -ое облучение радыеакгыунае апра- мянённе; ~ые вещества радыеак- тйуныя рэчывы; ~ые изотопы радыеактыуныя Ьатбпы; -ые осад- ки радыеакгыуныя ападю. РАДИОАКУСТИЧЕСКИЙ радыё- акустычны. РАДИОАНТЕННА радыёантэна, -ны ж. РАДИОАППАРАТ радыёапарат, -та м\ -VPA собир. радыёапаратура, -ры ж. РАДИОАСТРОНОМИЯ радыёаст- ранбкпя, -ми ж. РАДИОАЭРОНАВИГ//АЦИбННЫЙ радыёаэранавггацыйны; -АЦИЯ радыёаэранавцацыя, -цьп ж. РАДИОБАТАЛЬбн радыёбата- льён, -на м. РАДИОБЛОКАДА радыёблакада, -ды ж. РАДИОБУЙ радыёбуй, -буя м. РАДИОВЕЩА//НИЕ радыёвяш- чанне, -ння ср; проводное р. права- днбе радыёвяшчанне; -ТЕЛЬНЫЙ радыёвяшчальны. РАДИОВЗВбд радыёузвбд, -да м. РАДИОВЗРЫВАТЕЛЬ радыёузры- вальнпс, -кал/. РАДИОВИДЕНИЕ радыёбачанне, -ння ср. РАДИОВИДИМОСТЬ радыёбач- насць, -щ ж. РАДИОВОЙНА радыёвайна, -ны ж. РАДИОВОЛН//А физ. радыёхвёля, -л! ж; -ОВбД радыёхвалявбд, -да м. РАДИОВЫСОТОМЕР радыёвы- шынямёр, -ра м. РАДИОГАЗЕТА радыёгазбга, -ты ж. РАДИОГИД РОАКУСТЙЧЕСКИЙ мор. радыёпдраакусгычны. РАДИОГРАММА радыёграма, -мы ж. РАДИОДАЛЬНОМЕР радыёдаль- намёр, -ра м. РАДИОДАННЫЕ мн. радыеданыя, -ных. РАДИОДИВ//ЕРСАНТ радыёды- версант, -та м; -ЕРСИЯ радыё- дывёрс!я, -cii ж. РАДИОЖУРНАЛ радыёчасбшс, -са м. РАДИОЗАЩЙТНЫЙ радыеахбу- ны. 350
РАДИОЗОНД радыёзбна, -ны ж. РАДИОЗбнД радыёзбнд, -да м. РАДИОИЗОТОПНЫЙ радыейза- тбпны. РАДИОЙМПУЛЬС радыехмпульс, -су м. РАДИОКЛИ» радыёклуб, -ба м. РАДИОКОМПАС радыёкбмпас, -са м. РАДИОКОНТАКТ радыёкантакт, -ту м. РАДИОКОНТРбЛБ радыёкант- рбль, -лю м. РАДИОЛЙНИЯ радыёлшы, -ни ж. РАДИОЛОГЙЧЕСК//ИЙ радые- лапчны; -ая защита радыелапчная засцярбга; -ое оружие радые- лапчная збрбя. РАДИОЛОКАТОР радыёлакатар, -ра м. РАДИОЛОК//АЦИбННЫЙ радыё- лакацыйны; -анионная маскировка радыёлакацййная масюрбука;' -анионная разведка радыёлака- цыйная разведка; -анионная си- стема бомбометания радыёлакацйй- ная сютэма бамбахадання; -ани- онная станция радыёлакацыйная станцыя; -анионное обеспечение радыёлакацыйнае забеспячэнне; -анионное поле радыёлакацыйнае поле; -анионное целеуказание ра- дыёлакацыйнае цэле?казанне; -анионные характеристики целей радыёлакацыйныя характарыстыха цэляу; р. комплекс радыёлака- цыйны комплекс; р. контакт радыё- лакацыйны кантакг; р. пост радыё- лакацыйны пост; -АЦИЯ радыё- лакацыя, -цьп ж; активная -ация аетыуная радыёлакацыя; пассивная -ация пасхуная радыёлакацыя. РАДИОЛбт радыёлбт, -та м. РАДИОМАСКИРОВКА радыёма- сюрбука, -Ki ж. РАДИОмАСТЕР радыёмайстар, -тра м; -СКАЯ радыёмайстэрня, -Hi ж. РАДИОМАЧТА радыёмачта, -ты ж. РАДИОМАЯК радыёмаАк, -кА ж; приводной р. прывадны радыёмаяк; маркёрный р. маркёрны радыёмаяк. РАДИбМЕТР радыёметр, -ра ж; -ЙСТ радыеметрыст, -та ж; -ЙЧЕ- СКИЙ радыеметрычны; -ическая лаборатория радыеметрычная лаба- ратбрыя; -ическая разведка радые- метрычная разведка. РАДИОМОЛЧАНИЕ радыёма?- чанне, -ння ср. РАДИ О НАБЛЮДЕНИЕ радыёпа- зхранне, -ння ср. РАДИОНАВЕДЕНИЕ радыёнавя- дзённе, -ння ср. РАДИОНАВИГАЦИбнН//ЫЙ ра- дыёнавпацыйны; -ая система ра- дыёнавпицыйная сютэма; -ое обе- спечение радыёнав^цыйнае забес- пячэнне; р. пункт радыёнавюацый- ны пункт. РАДИОНАВИГАЦИЯ радыёнавь гацыя, -цъй ж. РАДИОНАПРАВЛЁНИЕ ф радыё- напрамак, -мку м. РАДИОНАУШНИ//КИ радыёна- вушнпа, -ка? мн.; -К ед. радыё- навушнпс, -ка м. РАДИОНУКЛЙ//ДЫ радыену- кл1ды, -дау мн.; -д ед. радыенуклхд, -ду м. РАДИООБМЕН радыёабмён, -ну м. РАДИООБОРУДОВАНИЕ радыё- абсталяванне, -ння ср. РАДИООПЕРАТОР радыёаперб- тар, -ра ж. РАДИООТДЕЛЕНИЕ радыёаддзя- лённе, -ння ср. РАДИОПЕЛЕНГ техн, радыёпб- ленг, -га м; -Atop, техн, радыёпе- ленгатар, -ра м; -АТОРНЫЙ ра- дыёпеленгатарны; -АЦИОННЫЙ радыёпеленгацыйны; -АЦИЯ ра- дыёпеленгацыя, -цьп ж, -ЙРОВА- НИЕ, -ОвАЙИЕ радыёпеленгаван- не, -ння ср. РАДИОПЕРЕГОВбРЫ радыёпе- рагавбры, -pay ед. нет. 351
РАДИОПЕРВДА//ГЧИК радыёпе- радатчык, -ка м; -ЧА радыёпе- радача, -чы ж. РАДИОПЕРЕХВАТ радыёперахват, -ту м; -ЧИК радыёперахватчык, -ка м. РАДИОПИЛбт радыёпитбт, -та м. РАДИОПОГЛОЩАЮЩ//ИЙ прил. радыёпаглынальны; ~ие мате- риалы радыёпаглынальиыя матэ- рыялы. РАДИОПОДАВЛЕНИЕ радыёпа- даулённе, -ння ср. РАДИОПбИСК радыёпбшук, -ку м. РАДИОПОМЕХИ мн. радыёпера- шкбды, -код. РАДИОПРИЁМ радыёпрыём, -му м; -НИК радыёпрыёмшк, -ка м; -НЫЙ радыёпрыёмны. РАДИОПРОВОДНбЙ радыёпра- вадны. РАДИОПРОЗРАЧН//ЫЙ радыё- празрысты; -ые материалы радыё- празрыстыя матэрыялы. РАДИОПРОТИВОДЕЙСТВИЕ ра- дыёпроцщзёянне, -ння ср, радыёсу- працьдзёянне, -ння ср. РАДИОРАЗВЕДКА радыёразвёдка, -id ж. РАДИОРЕЛЁ радыёрэле нескл., ср; -ЙНЫЙ радыёрэлёйны. РАДИОРбтА радыёрбта, -ты ж. РАДИОРУБКА радыёрубка, -Ki ж. РАДИОСВЕТОТЕХНЙЧЕСК//ИЙ радыёсвятлотэхшчны; -ое обеспе- чение полётов ав. радыёсвятлотэх- шчнае забеспячэнне палётау. РАДИОСВЯЗЬ радыёсувязь, -3i ж; длинноволновая р. даугахвалевая ра- дыёсувязь; коротковолновая р. ка- раткахвалевая радыёсувязь; сверх- высокочастотная р. звышвысокача- стбтная радыёсувязь; сверхдлинно- волновая р. звышдаугахвалевая ра- дыёсувязь; средневолновая р. сярэ- дняхвалевая радыёсувязь; ультрако- ротковолновая р. ультракараткахва- левая радыёсувязь. РАДИОСЕТЬ радыёсётка, -ю ж; р. взаимодействия радыёсётка Узаема- дзеяння; р. командования радыё- сётка камандавання; р. оповещения радыёсётка апавяшчбння; запасная р. запасная радыёсётка; ложная р. несапраудная радыёсётка. РАДИОСИГНАЛ радыёстаал, -лу м. РАДИОСПбРТ радыёспорт, -ту м. РАДИОСТАНЦИЯ радыёстанцыя, -цьй ж; автомобильная р. аутама- бшьная радыёстанцыя; военная приёмопередающая р. вайскбвая прыёмаперадавальная радыёстан- цыя; оконечная р. канцавая радыё- станцыя; передающая р. перада- вальная радыёстанцыя; переносная р. перанбсная радыёстанцыя; по- движная р. рухбмая радыёстанцыя; промежуточная р. прамёжкавая ра- дыёстанцыя; стационарная р. ста- цыянарная радыёстанцыя; танковая р. танкавая радыёстанцыя; сверх- мощная р. звышмагутная радыё- станцыя; маломощная р. малама- гутная радыёстанцыя; р. средней мощности радыёстанцыя сярэдняй магутнасщ; длинноволновая р. дау- гахвалевая радыёстанцыя; сверх- длинновблновая р. звышдаугахвале- вая радыёстанцыя; средневолновая р. сярэдняхвалевая радыёстанцыя; коротковолновая р. караткахвалевая радыёстанцыя; ультракоротковол- новая р. ультракараткахвалевая радыёстанцыя; телефонная р. тэле- фбнная радыёстанцыя; телеграфная р. тэлеграфная радыёстанцыя; те- лефонно-телеграфная р. тэлефбнна- тэлеграфная радыёстанцыя; носи- мая р. насхмая радыёстанцыя; по- движная р. рухбмая радыёстанцыя; бортовая р. бартавая радыёстанцыя; стационарная р. стацыянарная ра- дыёстанцыя. РАДИОТЕЛЕГРАММА радыётэле- грама, -мы ж. РАДИОТЕЛЕГРАФ радыётэле- граф, -фа м; -ЙРОВАНИЕ ра^ряё- тэлеграфаванне, -ння ср; t -ИСТ радыётэлеграфгст, -та м; -ЙЯ ра- дыётэлеграфы, -фи ж; -НЫЙ радыётэлеграфны. 352
РАДИОТЕЛЕМЕТР//ЙЧЕСКИЙ радыётэлеметрычны; аппаратура -йческих измерений апаратура ра- дыётэлеметрычных вымярэнняу; ~ЙЯ радыётэлеметрыя, -prii ж. РАДИОТЕЛЕУПРАВЛЁНИЕ ра- дыётэлеюраванне, -ння ср. РАДИОТЕЛЕФЙН радыётэлефбн, -на м; -НЫЙ радыётэлефбнны. РАДИОТЕПЛОВ//6Й радыёце- плавы; -йя разведка радыёцеплавая разведка. РАДИОТЕПЛОЛОК//АТОР' ра- дыёцеплалакатар, -ра м; -АЦИЯ радыёцеплалакацыя, -цьп ж. РАДИОТЕХН//ИК t радыётэхнж, -ка л/; -ИКА радыётэхнйса, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ радыётэхшчны; -йче- ская маскировка радыётэхшчная масюрбука; -йческая разведка ра- дыётэхшчная разведка; -йческая система посадки летательного ап- парата радыётэхшчная сгстэма па- садк! лятальнага апарата; -йческие войска радыётэхшчныя вбйсю; -йческие средства радыётэхшчныя србдю; -йческий узел радыётэхш- чны вузел; -йческое обеспечение полётов радыётэхшчнае забеспя- чэнне палётау. РАДИОТбчКА радыёкрбпка, -Ki ж. РАДИОТРАНСЛ//ЯЦИ6ННЫЙ радыётрансляцыйны; -ЯЦИЯ ра- диотрансляция, -цы! ж. РАДИОУЗЕЛ радыёвузел, -зла м. РАДИОУПРАВЛЕНИЕ радыёюра- ванне, -ння ср. РАДИОФЙЗ//ИК радыёфтз^ -ка м; -ИКА радыёфЫка, -Ki ж; -ИЧЕ- СКИЙ радыёф4з1чны. РАДИОЦЕНТР радыёцэнтр, -ра л/; передающий р. перадавальны ра- дыёцэнтр; приёмный р. прыёмны радыёцэнтр. РАДИОЧАСТОТА радыёчастата, -ты ж; -бтный радыёчастбтны. РАДИОЧУВСТВЙТЕЛБН//ОСТБ радыеадчувальнасць, -ni ж; -ЫЙ радыеадчувальны. РАДИОШУМ радыёшум, -му м. РАДИОЭЛЕКТРбн//ИКА радыё- электрбшка, -Ki ж; -НЫЙ радыё- элекгрбнны; -ная борьба радыёэле- кгрбнная барацьба; -ная защита радыёэлекгрбнная абарбна; -ная маскировка радыёэлекгрбнная ма- сюрбука; -ная обстановка радыё- элекгрбнная абстанбука; -ная раз- ведка радыёэлекгрбнная разведка; -ное подавление радыёэлекгрбннае падаУлённе; -ные помехи радыёэле- ктрбнныя перашкоды; -ные сред- ства радыёэлектрбнныя србдю. РАДИОЭФЙР радыёэфф, -ру м. РАДЙРОВА//ННЫЙ радзфаваны; -ТЬ сов. и несов. радзфаваць. РАДИСТ радыст, -та л/; бортовой р. бартавы радыст; дежурный р. дзя- журны радыст. РАДЙСТ-ОПЕРАТОР радыст-апе- ратар, род. радыста-аператара м. РАДИУС прям., перен. радыус, -са м; р. действия радыус дзеяння; р. поражения радыус паражэння. РАЗБЁГ разбег, -гу м, разгон, -ну м; р. самолёта разбег самалёта. РАЗБИВАТЬ несов. в разн. знач. разбгваць. РАЗБИВКА в разн. знач. разб1Ука, -Ki ж; р. колонного пути разб1ука калбннага шляху; р. на местности разлука на мясцбвасщ; р. палаток разйука палатак; р. старта разб!ука старту. РАЗБЙТЬ сов. в разн. знач. разбщь; р. врага разбщь вбрага; р. лагерь разбтць лагер. РАЗБОМБ//ЙТБ сов. разбамбщь; -ЛЁННЫИ разбомблены. РАЗБЙР м (действие) разбор, -ру м, неоконч. разб!ранне, -ння ср; раз- гляд, -ду л/, разгляданне, -ння ср; р. полёта разбор палёту; р. учений ра- збор вучэнняу. РАЗБЙРКА ж в разн. знач. разбор- ка, -Ki ж, pa36ipaHHe, -ння ср; р. оружия разборка 36poi; р. машйны разборка (разёйранне) машыны; не- полная р. няпбуная разборка; пол- ная р. пбуная разббрка. РАЗБдРНО-МЕТАЛЛЙЧЕСКИЙ разббрна-метал!чны. 12 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 353
РАЗЬбРНЫЙ разббрны. РАЗБРЫЗГИВА//НИЕ распырск- ванне, -ння ср-, -ТЕЛЬ распыр- сквальшк, -ка м; -ТЬ несов. рас- пырскваць. РАЗВЕДДАННЫЕ (разведыватель- ные данные) разведданыя, -ных ед. нет (развёдвальныя даныя). РАЗВЕД//КА в разн. знач. разведка, -Ki ж; р. боем разведка боем; р. водной преграды разведка вбднай перашкоды р. местности разведка мяцбвасщ; р. ядерно-мйнных загра- ждений разведка ядзерна-мшных загарбд; р. погоды разведка пагоды (надвор’я}; р. целей разведка цэляу; р. в системе гражданской обороны разведка J сгстэме грамадзянскай абарбны; авиацибнная р. авшцый- ная разведка; агентурная р. аген- турная разведка; артиллерийская р. артылерыйская разведка; артил- лерийская инструментальная р. ар- тылерыйская шструментальная раз- ведка; бактериологическая р. бак- тэрыялапчная разведка; биологиче- ская р. б!ялапчная разведка; вете- ринарная р. ветэрынарная разведка; военная р. ваенная разведка; во- здушная р. паветраная разведка; войсковая р. вайскбвая разведка; звуковая р. гукавая разведка; ин- женерная р. шжынёрная разведка; иностранная р. замёжная разведка; корабёльная р. карабёльная раз- вёдка; ледовая р. лядбвая разведка; медицинская р. медыцынская раз- ведка; метеорологическая р. метэа- ралапчная разведка; морская р. марская разведка; наземная р. на- земная развёдка; общая р. агульная развёдка; оперативная р. аператы?- ная развёдка; оптическая р. аптыч- ная развёдка; политическая р. па- лггычная развёдка; радиационная р. радыяцыйная развёдка; радиолока- ционная р. радыёлакацыйная раз- вёдка; радиометрическая р. радые- метрычная развёдка; радиотепловая р. радыёцеплавая развёдка; радио- техническая р. радыётэхшчная раз- вёдка; речная р. рачная развёдка; специальная р. спецыяльная раз- вёдка; стратегическая р. стра- тэпчная развёдка; тактическая р. тактичная развёдка; техническая р. тэхшчная развёдка; топографиче- ская р. тапаграфтчная развёдка; ты- ловая р. тылавая развёдка; -ОЧ- НЫЙ развёдачны. РАЗВЕДПбиСК (разведыватель- ный поиск) развёдпбшук, -ку м (развёдвальны пбшук). РАЗВЕДСВбДКА (разведыватель- ная сводка) воен, разведзвбдка, -id ж (развёдвальная звбдка). РАЗВЕДСЛУЖБА (разведыватель- ная служба) разведслужба, -бы ж (разйёдвальная служба). РАЗВЕДЦЕНТР (разведыватель- ный центр) разведцэнтр, -ра м (раз- вёдвальны цэнтр). РАЗВЕДЧИК развёдчык, -ка м\ аге- нтурный р. агентурны развёдчык; войсковой р. вайскбвы развёдчык. РАЗВЕДЧИК-ДОЗИМЕТРИСТ раз- вёдчык-даз!метрыст, род. раз- вёдчыка-даз!метрыста м. РАЗВЕДЧИК-ХИМИК разведчык- xiMiK, род. развёдчыка-xiMiKa м. РАЗВЕДШКбЛА (школа развёдчи- ков) разведшкола, -лы ж (школа развёдчыкау). РАЗВЕДЫВАНИЕ развёдванне, -ння ср; р. местности развёдванне мясцбвасщ. РАЗВЕДЬ1ВАТЕЛЬНО-УДХРН//ЫЙ развёдвальна-ударны; -ое донесе- ние развёдвальна-ударнае данясён- не; -ая группа развёдвальна-удар- ная група. РАЗВЁДЫВАТЕЛЬН//ЫЙ развёд- вальны; -ая авиация развёдвальная авыцыя; -ая служба развёдвальная служба; -ая группа развёдвальная група; -ая карта развёдвальная карта; -ая подготовка развёдваль- ная падрыхтбука; -ая сводка раз- вёдвальная звбдка; -ое донесёние развёдвальнае данясённе; -ые ис- кусственные спутники Земли раз- вёдвальныя штучныя спадарбжнпа Зямл1; -ые летательные аппараты развёдвальныя лятальныя апараты; -ые органы развёдвальныя органы; 354
р. дозор развёдвалъны дазбр; р. отрёд разведвалъны атрад. РАЗВЁРНУТ//ЫЙ воен, развёр- нуты, разгбрнугы; -ая вдоль линии фронта артиллерия развёрнутая (разгбрнугая) уздбуж Л1нп фронту артылёрыя; р. строй разгбрнугы строй. РАЗВЕРНУТЬ воен, развярнуць, разгарнуць; р. войска развярнуць вбйсю; р. фронт развярнуць (разга- рнуць) фронт; -СЯ (расположиться в ширину по линии фронта) развя- рнуцца, разгарнуцца; здесь разве- рнется другие части туг развёрнуцца (разгбрнуцца) друпя часщ; получив орудия, батарёя легкб развернулась в двухбатарёйный дивизион атры- маУшы гарматы, батарэя лёгка раз- гарнулася У двухбатарэйны дывь з!ён. РАЗВЁРТЫВА//НИЕ воен, раз- варбчванне, -ння ср, разгбртванне, -ння ср; р. в боевой порядок раз- варбчванне (разгбртванне) у баявы парадак; р. войск разварбчванне (разгбртванне) вбйскау; р. воору- жённых сил разварбчванне (раз- гбртванне) узбрбеных сы; р. ко- мандного пункта разварбчванне (разгбртванне) каманднага пункта; р. радиостанции разварбчванне (разгбртванне) радыёстанцьп; р. сборного эвакуационного пункта разварбчванне (разгбртванне) збор- нага эвакуацыйнага пункта; моби- лизационное р. мабишацыйнае раз- варбчванне (разгбртванне); р. тыла разварбчванне (разгбртванне) тылу; -ТЬ несов., воен, разварбчваць, раз- гбртваць; -ТЬСЯ воен, (располага- ться в ширину по линии фронта; пре- образовываться в более крупную еди- ницу) разварбчвацца, разгбртвацца. РАЗВЕСТЙ сов. в разн. знач. раз- вёсц!; р. часовых развёсщ вартавых. РАЗВИВАТЬ несов. (широко разво- рачивать) разв!вбць, разгбртваць; Д). наступление разв!ваць наступление. РАЗВИЙКА ж развшка, -Ki ж, раз- вшак, -лку м; (место разветвления дорог — ещё) рбстань, -Hi ж, росташ, -яУ мн. РАЗВбд в разн. знач. развбд, -ду м; р. караулов развбд каравулаУ; р. суточного наряда развбд сугачнага парада. РАЗВОДНОЙ в разн. знач. развад- ны; р. ключ развадны ключ; р. мост развадны мост. РАЗВОДЯЩИЙ сущ. воен, разва- дзяшчы, -шчага м. РАЗВОРАЧИВАТЬ воен, разварбч- ваць, разгбртваць; р. фронт разва- рбчваць (разгбртваць) фронт; р. отряды в полк разгбртваць атрады у полк; -СЯ воен, разварбчвацца, раз- гбртвацца; батальон разворачивает- ся в полк батальён разгбртваецца У полк. РАЗВОРбТ разварот, -ту м; боевой р. баявы разварот. РДЗВЙЗ//АННЫЙ развязаны; -АТЬ сов. прям., перен. развязаць; -ать войну развязаць вайну. РАЗГАР разгар, -ру м; р. артил- лерийских стволов разгар арты- лерыйсюх ствалбу; р. лучевой бо- лезни разгар прамянёвай хварббы; в -е борьбы у разгары барацьбы. РАЗГЕРМЕТИ//ЗАЦИЯ разгерме- тизация, -цьп ж; -ЗИРОВАТЬ сов. разгерметызаваць; -ЗЙРОВАТЬСЯ разгерметызавацца. РАЗГЛА//СЙТЬ сов. (сделать изве- стным) выдаць; выказаць; -ШАТЬ несов. (делать известным) выдаваць; выказваць; -ШЁНИЕ выдавание, -ння ср; выказванне, -ння ср; -шёние военной тайны выдавание ваённай тайны; -ШЁННЫЙ вы- даны; выказаны. РАЗГОВбРНИК размбушк, -ка м; воённый р. ваённы размбушк. РАЗГО//РЁТЬСЯ сов. в разн. знач. разгарбцца; бой -рёлся бой раз- гарэуся. РАЗГРАН//ИЧЁНЦЕ размежа- ванне, -ння ср-, ~ЙЧЕННЫЙ раз- межаваны. РАЗГРАНЙЧ//ИВАНИЕ размя- жбуванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. размяжбуваць; -ИВАТЬСЯ возвр., 355
страд, размяжбувацца; -ИТЕЛЬ размежавальнпс, -ка лг, -ИТЕЛЬ- НЫЙ размежавальны; -йтельная линия на море размежавальная лш!я на моры. РАЗГРбм в разн. знач. разгром, -му м; р. армии противника разгром армп пратУнпса; -ИТЬ сов. в разн. знач. разграмщь^ -ЛЕННЫЙ раз- громлены; -НЫИ разгромны. РАЗГР^З//КА разгрузка, -Ki ж; -ОЧНЫЙ разгрузачны; -очные работы разгрузачныя раббты. РАЗГРУППИР//ОВАНИЕ разгру- паванне, -ння cp;t -бВАННЫЙ раз- групаваны; -ОВАТЬ сов. разгрупа- вйць; -ОВАТЬСЯ разгрупавацца. РАЗГРУППИРбвЫВАТЬ несов. разгрупбуваць; -СЯ возвр., страд. разгрупбувацца. РАЗДАВИТЬ сов. 1. расщснуць, мног. парасщскаць, раздушыць, мног. параздушваць; 2. перен. раз- давщь; р. врага раздавщь вор а га. РАЗДАВЛ//ЕННЫЙ 1. расщс- нуты, мног. парасщсканы, разду- шаны, мног. параздушваны; 2. пе- рен. раздаулены; -ИВАТЬ несов. 1. расщскаць, раздушваць; 2. перен. раздаул!ваць; см. раздавить; -ИВА- ТЬСЯ страд. 1. расщскацца, раз- душвацца; 2. раздаул!вацца; см. раз- давливать. РАЗДАЧА раздача, -чы ж. раздел//ёние ср раздзялённе, -ння ср, раздзёл, -лу м; падзел, -лу л; р. труда падзел працы; по -ёниям воен., спорт, па раздзялённях; -ЁН- НЫЙ w раздзёлены, падзёлены; -ЙМЫЙ падзельны. РАЗДЕЛЙТЕЛЬ (прибор) раздзя- ляльнпс, -ка м; -НЫИ раздзя- лйльны; -ная черта раздзяляльная рыса. РАЗДЕЛИТЬ сов. раздзял1ць, падзялщь; р. книгу на главы па- дзялщь кшгу на раздзёлы; р. на всех раздзялщь на ycix; -СЯ раздзя- лщца, падзялщца; -ся на части раз- дзялщца (падзялщца) на чёсткь РАЗДЕЛЯТЬ несов. дзялщь, раздзя- ляць, падзяляць; -СЯ возвр., страд. дзялхцца, раздзяляцца, падзяляцца. РАЗДРОБИТЬ сов. (расчленить) раздраб!ць, раздрабнщь; р. силы раздрабнщь алы; -СЯ (расчлени- ться) раздрабщца, раздрабшцца. РАЗДРОБЛЯТЬ несов. (расчленять) раздрабляць, раздрабняць; р. силы противника раздрабляць (раздра- бняць) алы прашУшка; -СЯ возвр., страд, (расчленяться) раздрабляцца, раздрабняцца. РАЗЖАЛОВА//НИЕ разжалаванне, -ння ср; -ННЫЙ разжалаваны; -ТЬ сов. воен. уст. разжалаваць. РАЗИТЬ несов. (наносить удары) паражаць, бщь; р. врага паражаць (бщь) вбрага; р. мечом паражаць (бщь) мячом. РАЗЛАГА//НИЕ перен. разлагание, -ння ср, разбэшчванне, -ння ср; -ТЬ несов. перен. (дезорганизовать) разлараць, разбэшчваць; -ТЬСЯ пе- рен. (дезорганизоваться) разлагацца, разбэшчвацца; -ЮЩИЙ прил. пе- рен. разлагаючы. РАЗЛЁТ (действие) разлёт, -ту м; р. осколков разлёт аскблкау. РАЗЛОЖЕНИЕ перен. разлажэнне, -ння ср; разбэшчанне, -ння ср. РАЗМАГНЙ//ТИТБ сов. размаг- нщщь; -ТИТЬСЯ размагнщщца; -ЧЕННОСТЬ размагшчанасць, -щ ж; -ЧЕННЫЙ размагнманы; -ЧИВАНИЕ размагннванне, -ння ср; -чивание корабля размагннван- не карабля; -ЧИВАТЬ несов. разма- гшчваць; -ЧИВАТЬСЯ возвр., страд, размагннвацца. РАЗМАХ в разн. знач. размах, -ху м; р. крыла размах крыла; р. операции воен, размах аперацьй; -нэтъся прям., перен. размахнуцца, зама- хнуцца; -нуться и бросить гранату размахнуцца (замахнуцца) i юнуць гранату. РАЗМЕДНЙТЕЛЬ размядняльнпс, -ка м. РАЗМЕР м в разн. знач. памёр, -ру м; размёр, -ру м; р. противогаза раз- мер (памёр) прощвагаза; р. шага 356
размер крбку; линейный размер лшейны памёр; -ЕННО нареч. мёр- на; -ЕННОСТЬ мёрнасць, -Ш ж; ~ЕННЫЙ (плавный) мёрны; -енный шаг мёрны крок. рАЗМЕЩ//АТЬ несов. в разн. знач. размяшчаць; -АТЬСЯ возвр., страд. размяшчацца; -ЕНИЕ размяшчэн- не, -ння ср; -ёние эвакуированных размяшчэнне эвакуфаваных; -ЁН- НЫЙ размёшчаны. РАЗМИНЙРОВА//НИЕ размшфа- ванне, -ння ср; -ННЫЙ размшфа- ваны; -ТЬ сов. и несов. размшфа- ваць; -ТЬСЯ несов. страд, размь шравацца. РАЗМЫКАНИЕ размыкание, -ння ср. РАЗНОВбЙ разнаббй, -бою м; орудий разнабой гармат; -НЫИ разнаббйны. РАЗНОВЙДН//ОСТЬ в разн. знач. разнавщнасць, -щ ж; разнастай- насць, -щ ж; р. местности разна- вщнасць мясцбвасщ; -ЫЙ разна- вщны; разнастайны. РАЗНОКАЛЙБЕРН//ОСТБ розна- кал1бернасць, -щ ж, -ЫЙ прям., перен. рознакал1берны. РАЗНОМАСШТАБНЫЙ рознама- штабны. РАЗОБЛАЧ//АТЬ несов. перен. вы- крываць, выяуляць; -АТЬСЯ вы- крывацца, выяуляцца; -ЕНИЕ (дей- ствие) выкрыццё, -цця ср, выяу- лённе, -ння ср; опубликовать -ёние апублгкаваць выкрыццё; -ЁНЦЫЙ перен. выкрыты, выявлены; -ИТЕ- ЛЬНЫЙ выкрывальны; -ИТЬ сов. выкрыць, выявщь; -ЙТЬСЯ. вы- крыцца, выявщца. РА36МКН//УТЫЙ разамкиугы, разамкнёны; -утым строем воен, ра- зомкнутым (разамкнёным) стрбем; -УТЬ сов. разамкнуць; -уть ряды воен. разамкнуць рады. РАЗОРУЖАТЬ несов. прям., пе- рен. раззбрбйваць; -АТЬСЯ возвр., страд, раззбрбйвацца; -ЁНИЕ (дей- ствие) раззбраённе, -ння ср; нео- конч. разз^рбйванне, -ння ср; всеобщее -ение усеагульнае раз- збраённе; -ЁННЫЙ раззбрбены; -ЁНЧЕСКИЙ раззбраёнчы; -ЙТЬ прям., перен. раззбрбщь; СЯ раззбрбщца. РАЗРАбАтЫВА//НИЕ распрацбу- ванне, -ння ср; -ТЬ сов. распрацбу- ваць; -ть операцию распрацбуваць аперацыю; -ТЬСЯ страд, распра- цбувацца. разраб6танн//ость распра- цаванасць, -щ ж; -ЫЙ распра- цаваны. РАЗРАБбТАТЬ сов. распрацаваць. РАЗРАБбтКА (действие, методиче- ская) распрацбука, -Ki ж; р. плана распрацбука плана; методическая р. метадычная распрацбука. РАЗРАЗЙТЬСЯ сов. (проявиться с силой) выбухнуць; войнА разра- зилась вайна вйбухнула. РАЗРЕШАЮЩ//ИЙ: -ая способ- ность оптических и электронно- оптических приборов адрбзшваль- ная (распазнавальная) здбльнасць аптычных i электрбнна-аптычных прыборау. РАЗРЕШ//ЁНИЕ ср 1. (позволение) дазвбл, -лу м; получить письменное р. атрымаць шсьмбвы дазвбл; 2. (действие) вырашбнне, -ння ср; р. трудового конфликта вырашэнне працбунага канфлпсгу; -ЁННЫЙ 1. дазвблены; 2. вырашаны; 3. выра- шаны, перамбжаны; см. разрешить; -ЦМбСТЬ вырашальнасць, -щ ж; -ИМЫЙ вырашальны; -ИТЕЛЬ- НЫЙ дазвбльны; -ительный t по- рядок дазвбльны парадах; -ИТЬ сов. 1. (дать разрешение) дазвблщь; -йть книгу к печати дазвблщь кнпу да друку; -йте идти! дазвбльце ющ!; 2. (найти правильный ответ) выра- шыць; -йть проблему вырашыць праблёму; 3. (рассеять, преодолеть) вырашыць, перамагчы; -йть затру- днения перамагчы цяжкасщ; -ИТЬ- СЯ 1. (стать решённым) вырашыц- ца; 2. (закончиться) вырашыцца, кбнчыцца. РАЗРУШ//Ат^ несов. разбураць, разбурваць; -АТЬСЯ разбурацца, разбурвацца; -ЁНИЕ разбурэнне, -ння ср. 357
РАЗРУШ//ЕННЫЙ разбураны; ~ИТЕЛЬ разбуральнйс, -ка м; -ИТЕЛЬНО нареч. разбуральна; -ЙТЕЛЬНОСТЬ ^азбуральнасць, -щ ж; -ЙТЕЛЬНЫИ разбуральны. РАЗРЕШИТЬ сов. разбурыць; -СЯ разбурыцца. РАЗРЫВ м (действие) разрыв, -рыву лг; р. дипломатических отно- шений разрыу дыпламатычных ад- нбсш; р. снаряда разрыу снаряда; преждевременный р. дачасны (заУ- часны) разрыу. РАЗРЫВН//6Й в разн. знач. раз- рывны; -ая пуля разрыунАя куля. РАЗРЯД (оружия) разрад, -ду м; р. пушки разряд nyiiiKi; -ЙТЬ сов. в разн. знач. разрадзщь; р. мину раз- радзщь мшу; ~КА в разн знач. раз- радка, -Ki ж. РАЗРЯЖ//ЁНИЕ (ружья) разра- джэнне, -ння ср; р. оружия разра- джэнне 36p6i; -ЕННЫЙ (о ружье и т. п.) разраджаны. РАЗЪЕЗД воен, раз’ёзд, -дал/; кон- ный р. кбнны раз’ёзд; -НОЙ в разн. знач. раз’язны; -ной агент раз’язны агент. РАЙбн в разн. знач. раён, -на л/; р. базирования раён баз1равання; р. боевого патрулирования раён ба- явбга патрулявання; р. боевых дёй- ствий раён баявых дзёянняу; р. военных действий раён ваённых дзёянняУ; р. высадки десанта ра- ён высадю дэсанта; р. десантирова- ния раён дэсантавання; р. зара- жения раён заражэння; р. огневого поражения раён агнявбга паражэн- ня; р. ПВО раён ППА; р. ожидания раён чакання; р. отдыха раён ад- пачынку; р. перегрузки раён пера- грузю; р. погрузки раён пагрузю; р. посадки десанта раён пасадк! дэ- санта; р. раббты раён работы; р. расположения раён размяшчэння; р. самостоятельного пбиска раён са- мастойнага пбшуку; р. сбора раён зббру; р. сосредоточения раён скан- цэнтравання; р. специальной обра- ботки раён спецыяльнай апрацбую; р. формирования десанта раён фарм!равання дэсанта; батальонный р. обороны батальённы раён аба- рбны; выжидательный р. раён чакання; запасный р. запасны раён; исходный р. зыхбдны раён; ложный р. несапраудны раён; малонаселён- ный р. маланасёлены раён; обо- ронительный р. абарбнны раён; ос- новной р. аснбуны раён; передовбй р. перадавы раён; пограничный р. паграшчны (памежны, сумёжны) раён; танкоопасный р. танканебя- спёчны раён; укреплённый р. ума- цаваны раён. РАКЁТА техн., воен, ракета, -ты ж; р. ближнего действия ракета блЪкага дзеяння; р. дальнего дей- ствия ракета далёкага дзеяння; р. малой дальности ракета малой далё- касщ; р. средней дальности ракета сярэдняй далёкасщ; авиационная р. авшцыйная ракета; баллистическая р. балгстычная ракета; боевая р. ба- явая ракета; геофизическая р. геа- фпхчная ракета; жидкостная р. вадкасная ракета; зенитная р. зешт- ная ракета; зенитная управляемая р. зенггная юрбуная ракета; исследо- вательская р. даслёдчая ракета; кос- мическая р. касммная ракёта; крылатая р. крылатая ракёта; меж- континентальная баллистическая р. м1жкантынентальная балютычная ракёта; межпланетная р. М1жпла- нётная ракёта; многоступенчатая р. многаступёньчатая (шматступёнь- чатая) ракёта; неуправляемая р. не- юрбуная ракёта; одноступенчатая р. аднаступёньчатая ракёта; оператив- но-тактическая р. аператыУна-та- кгычная ракёта; осветительная р. асвятляльная ракёта; противорадио- локацибнная р. прощрадыёлака- цыйная (супрацьрадыёлакацыйная) ракёта; противотанковая р. про- цгганкавая (супрацьтанкавая) ра- кёта; самонаводящаяся р. сама- навбдная ракёта; сигнальная р. спнальная ракета; составная р. са- стауная ракёта; стратегическая р. стратэпчная ракёта; тактическая р. тактычная ракёта; твердотопливная р. цвердапагпуная ракёта; управ- ляемая р. юрбуная ракёта; учебная р. вучэбная ракёта; фотбнная р. 358
фатбнная ракета; электрическая р. электрычная ракета; ядерная р. ядзернаи ракёта. рАКЁТА-ЗбНД ракета-зонд, род. ракеты-зонда м. РАКЁТА-НОСИТЕЛЬ ракёта-нбсь- бтт, род. ракёты-нбсьбгга м. ракёта-перехвАтчик ракёта- перахватчык, род. ракёты-пера- хватчыка м. ракётаторпёда ракёта-тарпё- да, род. ракёты-тарпёды ж. РАКЁТНИЦА ракётнща, -цы ж. РАКЁТНО-ПРЯМОТбЧНЫЙ ра- кётна-праматбчны. РАКЁТНО-ТЕХНЙЧЕСК//ИЙ ра- кётна-тэхшчны; ~ие части ракётна- ТЭХН1ЧНЫЯ часщ; ~ое обеспечение ракётна-тэхшчнае забеспячэнне. РАКЁТНО-ТРАНСПОРТН//ЫЙ ра- кётна-транспартны; -ая космиче- ская система ракётна-трАнспартная касмнная сгстэма. РАКЁТНО-ЙДЕРН//ЫЙ ракётна- ядзерны; -ое оружие ракётна-ядзе- рная збрбя; р. удар ракётна-ядзе- рны Удар. РАКЕТН//ЫЙ ракётны; -ая атака ракетная атака; -яя двигательная устанбвка ракетная рухавйсбвая Устанбука; -ое оружие ракетная збрбя; -ое тбпливо ракётнае пал!ва; -ые войска ракётныя войск!; р. двигатель ракетны рухавнс; р. ком- плекс ракётны комплекс; р. проти- володочный комплекс ракётны про- цшбдачны (супрацьлбдачны) ком- плекс. РАКЕТОвбЗ ракетавбз, -за м. РАКЕТОДРбм ракетадрбм, -ма м. РАКЕТОНбСЕЦ ракетанбсец, -сца м; реактивный сверхзвуковой все- погодный р. рэакгыУны звышгукавы Усепагбдны ракетанбсец. РАКЕТОНОСИТЕЛЬ ракетанбсец, -сца м. РАКЕТОНбСН//ЫЙ ракетонос- ны; -ая авиация ракетоносная авшцыя. РАКЕТАПЛАН ракетаплАн, -на м. РАКЕТОСТРОЕНИЕ ракетабуда- ванне, -ння ср. РАКЕТОСТРОИТЕЛЬ ракетабуда- ун1к, -кА м. РАКЕТЧИК ракётчык, -ка м. РАКУРС ракурс, -су м; р. цели ракурс ц&п; -НЫЙ ракурсны. рАма в разн. знач. рама, -мы ж-, за- творная р. затворная рама. РАМКА в разн. знач. рамка, -Ki ж; р. карты рамка карты; внешняя р. вбнкавая рамка; внутренняя р. унуграная рамка. рАна прям., перен. рана, -ны ж; касательная р. датычная рАна; кож- ная р. скурная рана; колотая р. кблатая рана; непроникающая р. не- пранпсальная рана; огнестрельная р. агнястрэльная рана; оскблочная р. аскблачная рана; открытая р. ад- крытая рана; поверхностная р. павёрхневая рана; проникающая р. пранпсальная рана; пулевая р. ку- лявая рана; размозжённая р. разма- жджэраная (раструшчаная) рана; рваная р. рваная рана; резаная р. рэзаная рАна; рубленая р. сёчаная рана; сквозная р. навылётная рАна; слепая р. сляпАя рана; смертельная р. смяротная рана. РАНГ ранг, род. рАнгу м; ранг кора- бля мор. ранг карабля; капитан первого ранга мор. каштан пёршага рАнгу; -ОВЫЙ рАнгавы. РАНГбуТ мор. рангбут, -та м; -НЫЙ рангбутны. РАНЁНИЕ ранённе, -ння ср; лё- гкое р. лёгкае ранённе; огнестрель- ное р. агнястрэльнае ранённе; тя- жёлое р. цяжкае ранённе. РАНЕННЫЙ прич. рАнены, парА- нены; тяжело р. солдат цяжка рА- нены (парАнены) салдАт. РАНЕНЫЙ 1. сущ. рАнены, -нага м, парАнены, -нага м; р. умер рАнены (парАнены) памёр; 2. прил. рАнены, парАнены; р. боёц быстро поправлялся рАнены (парАнены) ба- ёц хутка папрауляуся. РАНЕЦ рАнец, -нца м; р. парашюта рАнец парашута. 359
РАНЖИР прям., перен. ранжыр, -ру ж; по ~у па ранжыру. РАНОЗАЖИВЛЙЮЩИЙ прил. мед. раназагбйны, раназажыуля- льны. РАНЦЕВЫЙ ранцавы. РАПИРА pampa, -ры ж. рАпорт рапарт, -та м; отдавать р. аддаваць рёпарт; принимать р. прымаць рапарт; -ОВАТЬ несов. ра- партаваць. РАСИЗМ расизм, -му м. РАСКВАРТИР//ОВАНИЕ расква- тараванне, -ння ср;р. войск расква- тараванне войск; -ОВАННЫЙ рас- кватараваны; -ОВАТЬ сов. расква- тараваць; -ОВАТЬСЯ раскватара- вацца; -ОВКА ж раскватараванне, -ння ср; -ОВЫВАТЬ несов. расква- тарбуваць; -6вЫВАТЬСЯ возвр., страд, раскватарбувацца. РАСКЛАД расклад, -ду м; -КА ж (действие) раскладка, -id ж, рас- кладанне, -ння ср, раскладванне, -ння ср; -НбЙ раскладны; -ОЧ- НЫЙ раскладачны. РАСКОДЙРОВ//АННЫЙ раска- дзфаваны; -АТЬ сов. спец, раска- дзфаваць. РАСКОНСЕРВ//АЦИЯ раскансер- вацыя, -цы! ж; -ИРОВАННЫЙ раскансерваваны; -ЙРОВАТЬ сов. раскансерваваць. РАСКбС техн, раскос, -су м, касяк, -ка м. РАСКРЫВАТЬ перен. (разоблачать) выкрываць; (тайну) раскрываць; р. преступные замыслы врагов вы- крываць злачынныя камеры вбра- гау. РАСКРЫ//ТИЕ (парашюта) рас- крывание, -ння ср; (злачынства) выкрыццё, -цця ср, раскрыццё, -цця ср; принудительное р. па- рашюта прымусбвае раскрывание парашута; ручное р. парашюта руч- ное раскрывание парашута; -ТЬ пе- рен. (разоблачить) выкрыць, рас- крыць. РАСОВ//ЫЙ расавы; -ые теории войны расавыя тэбрьй вайны. РАСПАД прям., перен. распад, -ду м; позитронный р. пазггрбнны рас- пад; радиоактивный р. радые- акты^ны распад; самопроизвольный р. самаадвбльны распад; элек- тронный р. электрбнны распад. РАСПИСАНИЕ ср расклад, -ду м; р. занятий расклад заняткау; р. ка- раулов расклад каравулаУ; р, полё- тов расклад палётау; корабёльное р. Карабельны расклад; штатное р. шгатны расклад. РАСПЛАНЙР//ОВАННЫЙ 1. рас- планаваны; 2. расплашраваны; 3. расплашраваны; см. распланиро- вать; -ОВАТЬ сов. 1. (составить, план) распланаваць; -овать время распланаваць час; 2. (распределить, разметить на местности) рас- плашраваць; -овать сад расплашра- ваць сад; 3. спец, (выровнять, расчи- стить) расплашраваць; -овать пло- щадку для игры расплашраваць пляцбуку для гульш; -ОВКА ж 1. распланбука, Ki ж, распланаванне, -ння ср; неоконч. распланбуванне, -ння ср; 2. распланировка, -Ki ж, расплашраванне, -ння ср; неоконч. расплашрбуванне, -ння ср; 3. рас- плашрбука, -id ж, расплашра- ванне, -ння ср; неоконч. расплаш- рбуванне, -ння ср; см. распла- нировывать; -ОВЫВАТЬ несов. 1. (составлять план) распланбуваць; 2. (распределять, размечать на местности) расплашрбуваць; 3. спец, (выравнивать, расчищать) рас- план!рбуваць; см распланировать; -бвЫВАТЬСЯ страд. 1. распла- нбувацца; 2. расплашрбувацца; 3. расплашрбувацца; см. расплани- ровывать. РАСПОЗН//АВАНИЕ распазна- ванне, -ння ср; р. воздушной (ко- смической) цели распазнаванне павётранай (каскпчнай) цэл1; -АВАТЬ несов. распазнаваць; -АТЬ сов. распазнаць. РАСПОЛАГАТЬ I несов. (иметь в своём распоряжении) мець (што); р. средствами мець србдю. 360
РАСПОЛАГАТЬ II несов. (разме- щать) размяшчаць, расстауляць; р. войска размяшчаць войск!. РАСПОЛОЖЕНИЕ 1. (размещение) размяшчэнне, -ння ср; проникнуть в р. противника прашкнуць у размя- шчэнне прашУнпса; р. войск размя- шчэнне войск; 2. (местоположение) распалажэнне, -ння ср; р. комму- никаций распалажэнне камуш- кацый. РАСПОРЯДЙТЕЛБН//ЫЙ распа- радчы; -ая железнодорожная стан- ция распарАдчая чытуначная стан- цыя. РАСПОРЯДОК распарадак, -дку м; р. дня распарадак дня; внутренний р. унутраны распарадак. РАСПОРЯЖ//АТБСЯ несов. (отда- вать приказания) распараджацца; -ЕНИЕ распараджэнне, -ння ср; вёданне, -ння ср; боевое -ёние ба- явбе распараджэнне; особое -ёние асобае распараджэнне; письменное -ёние шсьмбвае распараджэнне; предварительное -ёние папярэдняе распараджэнне; устное -ёние вус- нае распараджэнне. РАСПР1ЦЕЛ//ЕНИЕ в разн. знач. размеркаванне, -ння ср; р. сил и средств размеркаванне с!л i србдкау; -ЕННЫЙ размеркаваны; -ЩЕЛЬ размеркавальнпс, -ка м; -ЩЕЛЬНЫЙ размеркавальны; -ИТЬ сов., размеркаваць; -ИТЬСЯ размеркавацца* -ЯТЬ несов. раз- мяркбуваць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. размяркбУвацца. РАСПРОСТРАНЕНИЕ распаусю- джванне, -ння ср; (расширение) пашырэнне, -ння ср; р. электрома- гнитных волн распаусюджванне электрамапптных хваляу. РАСПЫЛ//ЁНИЕ прям., перен. распыление, -ння ср; -ЙТЕЛЬ тусн. распылйльнпс, -ка , м; ~ИТЕЛЬНЫЙ распыляльны; -ЯТЬ несов. прям., перен. распыляць, рас- пыльваць; -ять силы распыляць С1ЛЫ. РАССЕИВА//НИЕ рассёйванне, -ння ср; р. по высоте рассёйванне па вышыш; р. по дальности рас- сёйванне па далёкасщ; р. по на- правлёнию рассёйванне па на- прамку (па наюрунку); батарейное р. батарэйнае рассёйванне; шкалё -ния шкалб рассёйвання; эллипс -ния элшс рассёйвання; -ТЬ несов. 1. (разгонять) разганяць; 2. (свет, энергию) рассёйваць; -ЮЩИЙ прил. рассёйвальны; -ющий удар по войскам противника рассёйвальны удар па вбйсках пращушка. РАССЕКРЕ//ТИТБ сов. рассакрб- цщь; -ЧЕННЫЙ рассакрбчаны; -ЧИВАТЬ несов. рассакрэчваць; -ЧИВАТЬСЯ страд, рассакрэчвац- ца. РАССЕЛ//ЁНИЕ рассялён^е, -ння ср; -ЁННЫЙ рассёлены; -ИТЬ сов. рассялщь; -ИТЬСЯ рассрлпща; -ЯТЬ несов. рассяляць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, рассяляцца. РАССЛЙДОВА//НИЕ расслёдаван- не, -ння ср; -ННЫЙ расслёдаваны; -ТЬ сов. и несов. расслёдаваць; -ТЬСЯ несов. страд, расслёдавацца. РАССРЕДОТбч//ЕНИЕ воен, раз- групаванне, -ння ср; р. сил и сред- ств разгрупаванне сит i србдкаУ; -ЕННЫЙ разтрупаваны; -ИВАТЬ несов. разгрупоуваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд. разгрупбувацца; -ИТЬ сов. воен, разгрупаваць; -ИТЬСЯ разгрупавацца. РАССТОЯНИЕ ср адлёгласць, -щ ж; р. видимости адлёгласць бач- насщ; искомое р. шукАная адлёг- ласць; определяемое р. вызначаль- ная адлёгласць; фокусное р. фокус- ная адлёгласць. РАССТРЕЛ в разн. знач. расстрэл, -лу м; р. орудия расстрэл гарматы; -ИВАТЬ несов. в разн. знач. рас- стрэльваць; -ИВАТЬСЯ страд, рас- стрэльварца; -ЯННЫЙ расстра- ляны; -ЯТЬ сов. в разн. знач. рас- страляць. РАССЫЛЬНЫЙ сущ. рассыльны, -нага м. РАССЫП//АТЬ сов. в разн. знач. рассыпаць; р. роту в цепь воен, рас- сыпаць роту у ланцуг; -АТЬСЯ сов. в разн. знач. рассыпацца; рота -алась в цепь jxna рассыпалася у ланцуг; -НОИ рассыпны; -нбй строй воен, рассыпны строй. 361
РАСТВбР I (циркуля) рбстул, -лу м. РАСТВбР II раствбр, -ру м; вбдный р. водны раствбр; дегазирующий р. дэгазацыйны раствбр. РАСТЙТЕЛЬН//ОСТЬ раслш- насць, -щ ж; -ЫЙ раслшны. РАСТРУБ раструб, -ба м. РАСФОРМИР//ОвАнИЕ расфар- М1раванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ расфаршравАны; -ОВАТЬ сов. рас- фарм^равАць; -ОВАТЬСЯ расфар- м!равацца; -бВЫВАНИЕ расфар- Мфбуванне, -ння ср; -бвЫВАТЬ несов. расфаршрбуваць; -6ВЫВА- ТЬСЯ возвр., Ътрад. расфарм!рбу- вацца. РАСХбД в разн. знач. расход, -ду м; р. боеприпасов расхбд боепрыпасаУ; р. горючего расхбд гармата; р. мо- торесурсов расхбд мотарэсУрсау; во- енные ~ы ваенныя расхбды (вы- дана); удельный р. удзёльны расхбд. РАСЧЁТ в разн. знач. разлпс, -ку м; р. времени разлпс часу; р. гранато- мёта разлук гранатамёта; р. на первый и второй разлпс на пёршы i друй; р. на посадку разлпс на па- сАдку; р. орудия разлпс гарматы; р. по общей нумерации разлпс па агульнай нумарАцьп; р. пулемёта разлпс кулямёта; р. пусковой уста- нбвки разлпс пускавбй устанбук!; р. сил и средств разлпс cui i србдкаУ; боевбй р. баявы разлпс; строевой р. страявы разлпс; инженёрно-ппур- манские ~ы покынёрна-пп^рман- сюя разлпа; оперативно-тактиче- ские ~ы аператыуна-тактычныя разлпа. РАСЧЁТНО-АНАЛИТИЧЕСК//ИЙ разлпсбва-аналггычны; -яя станция разлпсбва-аналггычная станцыя. РАСЧЁТНО-СНАБЖЁНЧЕСК//ИЙ разлисбва-забеспячАнсю; -яя еди- ница разлпсова-забеспячбнская адзшка. РАСЧЁТН//ЫЙ разлпсбвы; -ая единица разлпсбвая адзшка. РАСЧЕХД//ЁННЫЙ спец, расча- хлёны; -ИТЬ сов. спец, расчахлщь; -ЯТЬ несов. расчахляць; -ЯТЬСЯ страд, расчахлйцца. РАСЧИСТ//ИТЬ сов. расчысцщь; -ИТЬСЯ расчысцщца; -КА рас- чыстка, -id ж, -ка местности рас- чыстка мясцбвасщ. РАСШИРЕНИЕ 1. (действие) рас- ширение, -ння ср, пашырбнне, -ння ср; 2. (увеличение в количестве) пашырбнне, -ння ср. РАСШИФРбв//АННЫЙ расшы- фраваны; -АТЬ сов. прям., перен. расшыфравАць; -КА ж расшы- фрбука, -Ki ж, расшыфрбуванне, -ння ср; -ЩИК спец, расшыфрбу- шчык, -ка м; -ЫВАНИЕ расшы- фрбуванне, -ння ср; -ЫВАТЬ несов. прям., перен. расшыфрбуваць; -ЫВАТЬСЯ страд, расшыфрбу- вацца. РАСЩЁЛИНА 1. (ущелье) цясшна, -ны ж, 2. (щель) шчылша, -ны ж, раскблша, -ны ж, рАтН//ИК уст., высок., ист. рат- нпс, -ка м; -ЫЙ ратны; -ый подвиг ратны пбдзвш. РАТЬ ист., поэт, раць, род. рАщ ж. РАЦИбн рацыён, -ну м; суточный р. сутачны рацыён. РАЦИОНАЛИЗ/ДТОР рацыяналь затар, -ра лг, -АТОРСКИЙ рацыя- нал1затарск1; -АЦИЯ рацыяналЬ зацыя, -цьй ж. РАЦИЯ (радиостанция) рацыя, -цьй ж. РВАТЬСЯ несов. в разн. знач. фвацца, рвАцца; р. в бой 1рвацца у бой. РВЁНИБ ср запАл, -лу м, старАн- насць, -щ ж, р. в службе старан- насць у службе. РЕАКТЙВН//ЫЙ в разн. знач. рэа- ктыуны; р. самолёт рэакгыуны са- малёт; -ая артиллерия рэактйуная артылёрыя; -ая бомболётная уста- новка рэактыуная бамбалётная Устанбука; -ая система залпового огня рэактыуная сютэма залпавага агню; -ая тАга рэактыуная цАга; р. двигатель рэакгыуны рухавпс; р. снаряд рэакгыуны снарАд. РЕАКТОР техн, рэактар, -ра м; Адерный р. ядзерны рэактар. 362
РЕАКЦИЯ прям., перен. рэакцыя, -цьп ж; цепная р. ланцугбвая рэак- цыя; ядерная р. лазерная рэакцыя. РЕБРЙСТ//ЫЙ рабрысты; -ая мина рабрыстая мша. РЕБРЙ ср (мат., техн.) рабрб, -ра ср; р. атаки рабрб атак!; р. жёстко- сти рабрб цвёрдасщ; р. обтекания рабрб абцякання; направляющее р. накаравальнае рабрб. РЕВАНШ рэванш, -шу м. РЕВАНШ//ЙЗМ рэваншызм,, -му м; -ЙСТ рэваншыст, -та м; -ЙСТ- КИЙ рэваншыыца. РЕВВОЕНСОВЕТ (революцибн- ный военный совет) рэуваенсавёт, -та м (рэвалюцыйны ваенны савёт). РЕВЕРБЕР//АЦИбННЫЙ рэвер- берацыйны; -АЦИЯ физ. рэвер- берацыя, -цы! ж. РЕВЕРС в разн. знач. рэверс, -са м; -ивный рэверс!уны; -явная тяга рэверс1уная цяга. РЕВОЛЬВЁР рэвальвёр, -ра м; бо- евой р. баявы рэвальвер; военный pl ваённы рэвальвер; <ражданский р. грамадзянск! рэвальвер; спортивно- целевой р. спартыуна-цэлевы рэва- львёр; -НЫЙ рэвальвёрны. РЕВОЛЮЦИЯ рэвалюцыя, -цы! ж; р. в военном деле рэвалюцыя $ вайскбвай справе; военно-техниче- ская р. ваённа-тэхшчная рэва- Л1бцыя; научно-техническая р. на- вукбва-тэхшчная рэвалюцыя. РЕВУН (техн.) равун, -на м. РЕГАЛИЯ в разн. знач. рэгалы, -лп ж. РЕГЕНЕРАТИВНЫЙ рэгенера- ты^ны; р. патрон рэгенераты^ны патрон. РЕГЕНЕРАЦ//ИбННЫЙ рэгенё- рацыйны; -ИЯ спец, в разн. знач. рэгенерацыя, -цы! ж; -ия воздуха рэгенерацыя павётра. РЕГИОН рэпён, -ну м; -АЛЬНЫЙ рэпянальны; -альный конфликт рэпянальны канфлисг. РЕГЛАМЕНТ рэгламент -ту м; -Ация рэгламёнтацыя, -цы! ж; -ЙРОВАНИЕ рэгламентаванне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ рэгламен- таваны; -ИРОВАТЬ сов. и несов. рэ- гламентаваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, рэгламентавацца; -НЫЙ рэ- гламентны; -ные работы рэгламен- тныя работы. РЕГУЛЙР//ОВАНИЕ рэгуляванне, -ння ср- р. движения рэгуляванне руху; -ОВКА ж рэгул!рбука, -к! ж, рэхуляванне, -ння ср; -6ВЩИК спец. рэгул!рбушчык, -ка м. РЕГУЛЙРНЫ//Й в разн. знач. рэ- гулярны; -е войска рэгулярныя войск!; р. флот рэгулярны флот. РЕДАН спец, рэдан, -на м. РВДЕМАРК//АЦИбННЫЙ рэдэ- маркацыйны; ~АЦИЯ рэдэмар- кацыя, -цы! ж. РЕДКОЛЕСЬЕ рэдкалёссе, -сся ср. РЕДЕт воен. уст. рэдут, -та м. РЕДЮЙТ воен. уст. рэдзюгг, -та м. РЕЖИМ в разн. знач. рэжым, -му м; р. государственной границы рэ- жым дзяржаУнай гранщы; р. за- щиты рэжым аховы; р. огня рэжым агню; р. полета рэжым палету; р. фильтровентиляцни рэжым фитьтра- вентыляцы!; р. чистой вентиляции рэжым чыстай вентыляцы!; во- здушный р. павётраны рэжым; по- граничный р. паграшчны рэжым; пропускной р. прапускны рэжым; -НЫЙ рэжымны. РЕЗЁРВ в разн. знач. рэзёрв> -ву м; р. главнокомандования рэзерв га- лоунакамандавання; р. специальных войск рэзёрв спецыяльных войск; общевойсковой р. агульнавайскбвы рэзёрв; оперативный р. аператыуны рэзёрв; противотанковый р. про- цпанкавы (супрацьтанкавы) рэ- зёрв; стратегический р. стратэпчны рэзёрв; тактический р. тактичны рэзёрв; р. тыла рэзёрв тылу; -НЫЙ рэзервбвы; -ный батальон рэзер- вбвы батальён; -ая армия рэзер- вбвая ёрм!я; -ые войска рэзервбвыя войск!; -ый флот рэзервбвы флот. РЕЗЕРВУАР рэзервуар, -ра м. РЕЗИДЕН//Т рэзщбн^, -та м; -ТСКИЙ рэзщэнща; -ТУРАрэзщэ- 363
нтура, -ры ж; -ЦИЯ рэзщэнцыя, -цы! ж. РЕЗОЛ16ЦИ//Я рэзалюцыя, -цы! ж, наложить ~ю налажыць рэ- залюцыю; принять ~ю прыняць рэ- залюцыю. РЕЗОНА//НС в разн. знач. рэза- нАнс, -су м; -НСНЫЙ рэзанансны; -ТОР физ., техн, рэзанАтар, -ра м. РЕЗУЛЬТАТ рэзультат, -ту м, вынос, -ку м; р. наблюдения вынтк наз!рання; -ЙВНО нареч. рэзуль- татыуна; -йвность рэзультатыу- насць; -явность стрельбы рэзуль- татыунасць стральбы; -ЙВНЫЙ рэзультатыуны. РЕЙ мор. рэя, род. pAi ж. РЕЙД I мор. рэйд, род. рэйда м; внешний р. знешш рэйд; внутренний р. унутраны рэйд; закрытый р. за- крыты рэйд; открытый р. адкрыты рэйд. РЕЙД II прям., перен. рэйд, род. рбйду м; р. по тылам противника рэйд па тылАх пращунтка. РЁЙДЕР воен, рбйдэр, -ра м; -СКИЙ рэйдэрск!; -ские действия рбйдэрсюя дзёянш. РЕЙДИРОВАТЬ сов. и несов. воен. рэйдавАць. РЁЙДОВ//ЫЙ рэйдавы; -ая служ- ба рэйдавая служба; -ые действия рэйдавыя дзёянш. РЕЙТАР воен. ист. рэйтар, -ра м; -СКИЙ рэйтарскь РЕЙХСВЕР воен. ист. рэйхсвёр, -рул/. РЕКА рака, -Ki ж\ горная р. горная рака; международная р. мЬкнарбд- ная рака; мелкая р. мёлкая ракА; по- граничная р. паграшчная рака; порожистая р. парбжыстая рака; ра- внинная р. раушнная рака; су- доходная р. суднахбдная рака. РЕКВИЗ//ИЦИбННЫЙ рэкшзь цыйны; -ЙЦИЯ рэквпщыя, -цш Ж. РЕКЛАМАЦИЯ рэкламАцыя, -цьп ж. РЕКОГНОСЦЙР//ОВАННЫЙ рэ- кагнасцыраваны; -ОВАТЬ сов. и не- сов. воен, рэкагнасцыраваць; -6в- КА воен, рэкагнасцырб^ка, -ю ж; -бвочный рэкагнасцырбвачны; -бвочная группа рэкагнасцырбва- чная група. РЕКОНВЕРСИЯ спец, рэканвёрсы, -cii ж. РЁКРУТ ист. рэкрут, -та м; ~ЙРО- ВАННЫЙ рэкрутаваны; -СКИЙ рэкруща; -ская повинность рэкру- цкая павшнасць. РЕЛИКВИЯ в разн. знач. рэлпав!я, -вп ж; р. героизма рэлисвтя гератзму; военная р. ваённая рэлткв!я. РЕЛЬЁФ в разн. знач. рэльеф, -фу м; р. местности рэльёф мясцовасщ; -НЫЙ рэльёфны; -ная карта рэ- льёфная карта. РЕЛЙЦИЯ воен. уст. рэляцыя, -цы! ж. РЕМЁНЬ м рбмень, -ня м, рамёнь, -мяня м; (приводной) пас, род. паса м\ р. безопасности рэмень (рамёнь) бяспёк!; брючный р. рэмень (ра- мёнь) для штанбу; плечевой р. пле- чавы рэмень (рамёнь); подвесной р. падвёсны рэмень (рамёнь); поясной р. паясны рэмень (рамёнь); привя- зной р. прывязны рэмень (рамень). РЕМЗАВЙД (ремонтный завод) рамзавбд, -да м (рамбнтны завод). РЕМИЛИТАРИЗ//АЦИЯ рэмшгга; рызёцыя, -цы! ж; -ЙРОВАННЫЙ рэмштарызаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. рэмиптарызаваць; -ЙРО- ВАТЬСЯ несов. страд, рэмштары- завацца; -6ВАН НЫЙ рэмштары- заваны; -ОВАТЬ coei и несов. рэ- мштарызаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, рэмийтарызавацца. РЕМбНТ воен, рамонт, -ту м; ка- питальный р. капитальны рамонт; средний р. сярэдш рамонт; текущий р. бятучы рамонт; -ЁР воен. уст. рэ- манцёр, -ру м; -ЙРОВАНИЕ воен. рэманщраванне, -ння ср; -ЙРО- ВАТЬ сов. воен, рэманщраваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, воен. рэманщравацца; -НЫЙ рамбнтны; -ная группа рамонтная група; -ные средства рамбнтныя србдк!; -ный орган рамбнтны орган. 364
рЕМОНТОПРИГбДНОСТЬ ра- монтайрыгоднасць, -щ ж. РЕНТГЕН (лучи) рэнтген, -ну м; р. в час рэнтген за гадзшу; -ОВСКИИ рэнтгенаУсю; -овское излучение рэнтгенаускае выпрамяненне. РЕНТГЕНбМЕТР рэнтгенбметр, -ра м. РЕПАТРИАЦИЯ рэпатрыяцыя, -цьп ж. РЁПЕР воен, рэпер, -ра м. РЕПЕТОВАНИЕ рэпетаванне, -ння ср; р. сигналов рэпетаванне спналау. РЕПРОГРАФИЯ рэпраграф!я, -фй ж. РЕСПИРАТОР рэсгаратар, -ра м; -НЫЙ рэсшратарны. РЕСУРС рэсУрс, -су м; водные -ы вбдныя рэсурсы; лётный р. лётны рэсУрс; людские ~ы людсюя рэ- сурсы; материальные ~ы матэры- яльныя рэсурсы; местные -ы мяс- цбвыя рэсурсы; технический р. тэх- шчны рэсурс. РЕТРАНСЛИРОВАТЬ сов. и несов. рэтранслфаваць; -СЯ несов. страд. рэтранслфавацца. РЕТРАНСЛЙ//ТОР спец, рэтран- слятар, -ра м; -ЦИбнНЫЙ рэ- трансляцыйны; -ЦИЯ рэтрансля- цыя, -цьп ж. РЕТРАНШЕМЕНТ воен. уст. рэ- траншэмёнт. -та м. РЕФбРМА рэформа, -мы ж; воен- ная р. ваённая рэформа. РЕЧН//6Й рачны; -ая застава ра- чнбя застава; р. флот рачны флот. РЕШЕНИЕ ср (постановление) ра- шэнне, -ння q?; р. командира ра- шэнне камандзфа; р. иа бой ра- шэнне на бой; р. на наступление рашэнне на наступление (наступ); р. на оборону рашбнне на абарбну; предварительное р. папярэдняе ра- шэнне. РЕШИМОСТЬ рашучасць, -щ ж. РЕШЙТЕЛЫ1//0 нареч. рашуча; -ЫИ рашучы; -ый момент раш}чы мбмант. РЕЭВАКУ//АЦИ6ННЫЙ рээва- куацыйны; -МЩЯ рээвакуацыя, -цьй ж. РИККЁТСИЯ рыкётсш, -cii ж. РИКОШЁТ рыкашбт, -ту м; -ЙРО- ВАНИЕ рыкашэтавённе, -ння ср; -ЙРОВАТЬ 1. сов. зрыкашэцщь; 2. несов. рыкашбцщь; -ИТЬ несов. разг, рыкашэщць; -НЫЙ рыка- шэтны. РИНУТЬСЯ сов. рынуцца; р. иа врага рынуцца на вбрага. РИСК м рызыка, -Ki ж; -НУТЬ сов. однокр. рызыкнуць; -QBAHHO на- реч. рызыкбуна; -ОВАННОСТЬ рызыкбунасць, -щ ж; -ОВАННЫЙ рызыкбуны; -ОВАТЬ несов. рызы- каваць; -овать жизнью рызыкавбць жыццём. РИТУАЛ рытуал, -лу м; воинский р. BoiHCKi рытуёл. РИФ мор. рыф, род. рыфа м. РбьОТ рббат, -та м. РОВ роу, род. рбва м, мн. равы, род. равбу; противотанковый р. про- цгганкавы (супрацьтанкавы) роу; крепостной р. крапасны роу. РОГАТКА воен, рагатка, -Ki ж. РОД (тип) род, ]>од. pojyf, р. войск род войск; р. оружия род 36poi; р. связи род сувязц р. сил род сш; р. службы род службы. РбЗЫСК м пбшук!, -ка? ед. нет; вышук, -ку м; уголовный р. кры- мшальны вышук; -НЙК воен, вы- шукнж, -ка м; -НОЙ вышукбвы. РОКАД//А воен, ракёда, -ды ж; -НЫИ ракадны. рбссыпь ж в разн. знач. рбссып, -пу м; патроны -ю патроны рбссы- пам. РбТА воен, рота, -ты ж; р. морскбй пехоты рота марскбй пяхбты; р. обслуживания рота абслугбування; р. огневой поддержки рота агнявбй пддгрымк!; р. связи рота сувязц р. технического обслуживания рота тэхшчнага абслугбування; р. хими- ческой защиты рбта хйпчнай ахбвы; автомобильная р. аутамабшьная рб- та; военно-строительная р. ваённа- будаушчая рота; воздушно-десёнт- 365
шш р. паветрайа-дэсантная рота; дорбжно-комеццаигская р. дарбж- на-камендёнцкая рота; инженерная р. шжынерная рбта; караульная р. карав^льная рота; маршевая р. маршавая рбта; миномётная р. мша- мётная рбта; мостовая р. маставая рбта; мотопехотная р. мотапяхбтная рбта; мотострелкбвая р. мотастрал- кбвая рбта; отдельная р. асббная рбта; парашютно-десантная р. па- рапг£тна-дэсантная рбта; пехотная р. пяхбтная рбта; понтонная р. пан- тбнная рбта; пулемётная р. куля- мётная рбта; радиотехническая р. радыётэхшчная рбта; разведыва- тельная р. развёдвальная рбта; са- пёрная р. сапёрная рбта; стрелкбвая р. стралкбвая рбта; тОнковая р.‘ танкавая рбта; учебная р. вучэбная рбта; штабная р. штабная рбта; штрафная р. штрафная рбта. рбтмистр воен, рбтмютр, -ра м. РбТНЫЙ воен. 1. прил. рбтны; р. медицинский пост рбтны медыцйн- cxi пост; р. опорный пункт рбтны апбрны пункт; 2. сущ. рбтны, -нага м. РбЩА ж гай, род. гаю м. РУБАХА кашуля, -л! ж, сарбчка, -Ki ж\ нательная р. надельная (спбдняя) кашуля (сарбчка); парад- ная фланелевая р. парадная фла- нелевая кашуля (сарбчка); рабочая р. рабочая кашуля (сарбчка); фор- менная р. форменная кашуля (са- рбчка); хлопчатобумажная р. баваУ- няная кашуля (сарбчка); шерстяная р. шарсцянёя кашуля (сарбчка). РУБАШКА (одежда) кашуля, -xi ж; сарбчка, -Ki ж; верхняя р. верхняя кашуля (сарбчка). РУБЁЖ м в разн. знач. рубеж, род. рубяжа м; (граница) мяжа, -жы ж; р. безопасного удаления рубеж бяс- пёчнага аддалення; р. встречи ру- беж сустрбчы; р. дымопуска рубеж дымапуску; р. минирования рубеж мшфавання; р. обороны рубеж аба- рбны; р. оповещения рубеж апавя- шчэння; р. перехбда в атОку рубеж перахбду У атаку; р. пуска ракет рубеж п^ску ракет; р. развёртыва- ния рубеж разварбчвання (разгбрт- вання); р. спешивания рубеж спешвання; вбдный р. вбдны рубеж; воздушные ~й Родины паветраныя рубяжы Радзгмы; выгодный р. выга- дны рубеж; занимаемый р. зай- мбемы рубеж; захваченный р. за- хбплены рубеж; исходный р. зыхбдны рубеж; исходный р. атаки зыхбдны рубеж атак!; оборонитель- ный р. абарбнны рубеж; огневой р. агнявы рубёж; передовой р. обороны перадавы рубеж абарбны; про- межуточный р. прамёжкавы рубеж; противолбдочный р. прощлбдачны (супрацълбдачны) рубеж; проти- вотанковый р. процгганкавы (су- працьтанкавы) рубеж; радиолокаци- онный р. радыёлакацыйны рубеж; тыловой р. тылавы рубеж; укреплён- ный р. умацаваны рубеж; фронтовбй р. обороны франтавы рубеж аба- рбны. РУЪКА мор. р^бка, -Ki ж\ боевая р баявйя рубка* рулевйя р. рулявая рубка; ходовая р. хадавая рубка; штурманская р. штурманская рубка. РУЖЕЙНО-ПУЛЕМЁТНЫЙ ру- ябйна-кулямётны. РУЖЕЙНЫЙ ружэйны. РУЖЬЁ ср стрбльба, -бы ж, ружжб, -жжа ср\ боевое р. баявое ружжб; ветровбе р. ветравбе ружжб; вин- товальное р. вштавальнае ружжб; гладкоствбльное р. гладкаствбльнае ружжб; духовое р. духавбе ружжб; игбльчатое р. пбльчастае ружжб; казнозарядное р. казназараднае ружжб; капсюльное р. капсульнае ружжб; кремнёвое р. крамянёвае ружжб; нарезное р. наразнбе ружжб; однозарядное р. адназараднае руж- жб; охотничье р. паляунзчая стрэ- льба; противотанковое р. прощ- танкавае (супрацьтанкавае) ружжб; самозарядное р. самазараднае руж- жб; фитильное р. кнбтавае ружжб. РУКА в разн. знач. рука, -ю ж\ р^ки по швам! рута па швах!; вытянутая р. выцягнутая рука; полусогнутая напаУсагнутая ^паусагнутая) рука; согнутая р. сагнугая рука. РУКАв (пожарный) рукАу, -кава м. 366
РУКАВИЦА рукавща, -цы ж. РУКОВОД//ЙТЕЛБ юраУнгк, -ка м; р. учения Kipa^Hix вучэння; военный р. ваённы мраушк; -ЙТЬ несов. юравбць. РУКОВОДСТВО ср 1. в разн. знач. юра^нштва, -ва ср; р. боевыми дей- ствиями юраунтцтва баявыш дзёян- ням!; военное р. ваённае кфаУнщ- тва; р. войсками юраунштва вой- скам!; р. полётами юраунштва пале- там!; 2. (пособие) дапамбжнпс, -ка м; (наставление) настаулённе, -ння ср; (инструкция) шстрУкцыя, -цы! ж, -ВАТЬСЯ несов. юравёцца. РУКОПАШН//АЯ сущ. рукапаш- ная, -най ж; -ЫЙ рукапашны; -ый бой рукапашны бой. РУКОЯ//ТКА, -ТЬ ж ручка, -Ki ж, дзяржанне, -ння ср, дзяржальна, -на ср; р. затвора ручка затвбра; р. затвбрнай рамы ручка затвбрнай рамы; заводная р. завадная рУчка; пистолетная р. шеталётная ручка. РУЛЕВбЙ 1. прил. рулявы; уст. стырнавы; 2. сущ. рулявы, -вога м; уст. стырнавы, -вога м. РУЛЁНИЕ рулённе, -ння ср. РУЛИТЬ несов. 1. (управлять рулём) рулщь, стырнаваць; 2. ав. рулщь. РУЛЬ м руль, род. руля м; уст. сты- рнб, -на ср; р. высоты руль вышыгй; р. глубины руль глыбш!; р. напра- вления руль юрунку (напрамку); р. управления руль юравання; газо- струйный р. газаструмённы руль. РУМБ мор. румб, род. румба м; -ОВЫЙ мор. румбавы. РУМПЕЛЬ мор. румпель, -ля м. Р^СЛО ср рэчышча, -шча ср, руч- вб, -ва ср; ложа, -жа ср; -ВЫЙ рбчышчавы. САб//ЕЛЬНЫЙ шабельны; -ель- ный удар шабельны Удар; ~ДЯ шабля, -л! ж; отряд в сто -ель пе- рен. атрад у сто шабель; офицерская ~ля афщэрская шабля. РУЧЕЙ ручай, -чая м. РЁЧКА ручка, -ю ж, р. настройки ручка настрбйю; р. регулировки ручка рэгулфбую; р. управления ручка юравання; р. установки нулй ручка устанбую нуля. РУЧН//6Й в разн. знач. ручны; -ая граната ручная граната. РЫвбк в разн. знач. рывок, род. рыУка м. РЫЛЬЦЕ воен, рыльца, -ца ср. РЙНД//А уст. мор. рында, -ды ж, бить рынду бщь. РЫСК м мор., ав. рыск, род. рыску м, рыскание, -ння ср. РЫСКА//НИЕ рыскание, -ння ср; -ТЬ мор., ав. рйекаць. РЫСКЛЙВ//ОСТЬ мор., ав. рыс- юпвасць, -ni ж, -ЫЙ рысклгвы. РЙСК//НУТБ сов. однокр. мор., ав. рыскнуць; -ОВбЙ: -овбй якорь мор. рыскавы йкар. РЫЧА//Г м рычаг, -га м; р. авто- спуска рычаг аутаспуску; р. вклю- чения рычаг уключэння; р. пере- ключения передач рычаг пераклю- чэння перадач; р. переключения скоростей рычаг пераключэння скбрасцей; р. рулевого управления рычаг рулявога юравання; пусковой р. пускавы рычаг; спусковой р. спу- скавы рычаг; -ЖНЫЙ рычажны; -Жбк умении. рычажок, -жка м. РЯД в разн. знач. рад, род. рада м; неполный р. няпбуйы рад; полный р. пбуны рад; в рядах армии у радах брмп; сомкнуть ряды самкнуць ра- ды. РЯДОВбЙ сущ. воен, радавы, -вбга м; р. запаса радавы запасу; гвардии р. гварды! радавы. с САКВА воен, саква, -вы ж. САЛЬНИК техн, сёльнпс, -ка м; -ОВЫЙ сальшкавы. САЛКАХ воен., мор. салгбт, -ту м; ар- тиллерийский с. артылёрыйсю са- 367
Л1бт; произвести с. зрабщь сал1бт; -ЙРОВАНИЕ салютавАнне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. салю- таваць; -НЫЙ салютны; -ОвА- НИЕ салютавАнне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. и несов. салютавАць. САМОБЛОКИРбВКА самаблаю- рбука, -Ki ж. САМОВЗРЫВА//НИЕ самаузры- вАнне, -ння ср; -ТЬСЯ несов. сама- УзрывАцца. САМОВОЗГОР//АеМОСТЬ спец. самаузгаральнасць, -щ, ж, сама- УзгАрвальнасць, -щ ж; -АНИЕ спец. самаУзгарАнне, -ння, ср, сама- УзгАрванне, -ння ср; -АТЬСЯ несов. самаузгарАцца, самаУзгАрвацца, спец, самазагарацца, самазагАрвац- ца; -АЮЩИЙСЯ прил. самауз- гаральны, самаузгАрвальны, са^аза- гаральны, самазагарвальны; -ЕТЬ- СЯ сов. самаУзгарэцца, спец, сама- загарэцца. САМОВбЛЬН//О нареч. самавбль- на; -ОСТЬ самавбльнасць, -щ ж; -ЫЙ в разн. знач. самавбльны; -ая отлучка самавбльная адлучка, разг. самавблка. САМОВООРУЖЕНИЕ самаузбра- енне, -ння ср. САМОВОСПИТА//НИЕ самавы- хаванне, -ння ср; -ТЕЛЬНЫЙ са- мавыхавАучы. САМОВОСПЛАМЕН//ЁНИЕ са- мазагаранне, -ння ср, самазагАрван- не, -ння ср- -ЙТЬСЯ сов. самаза- гарэцца; -ЯТЬСЯ несов. самаза- гарацца, самазагарвацца; ~йю- ЩИЙСЯ прил. самазагаральны, са- мазагарвальны. САМОДВЙЖУЩ//ИЙСЯ прил. самарушны, самахбдны; -яяся мина самарушная кона. САМОДЕЙСТВУЮЩИЙ прил. са- мадзёючы; с. затвор самадзёючы за- мок. САМОДИСЦИПЛИНА самадыс- цыплша, -ны ж. САМОЗАГРУЖАЮЩИЙСЯ прил. самазагружал ьны. САМОЗАЖИгА//НИЕ техн, сама- запальванне, -ння ср; -ТЕЛЬ техн. самазапальнпс, -ка м; -ющийся прил. самазапальны. САМОЗАПИРАЮЩИЙСЯ прил. самазамыкальны. САМОЗАРЯДН//ЫЙ спец, сама- зарадны; -ая винтовка самаза- радная вштбука; -ое оружие сама- зарАдная збрбя. САМОЗАЩИТА самаабарбна, -ны ж. САМОКАТ самакат, -та л/; -НЫЙ самакАтны; -ный батальон воен. самакатны батальён; -ЧИК воен. самакАтчык, -ка м. САМОКОНТРОЛЬ самакантрбль, -лю м. САМОЛЁТ самалёт, -та м; с. бли- жней разведки самалёт бл!зкай раз- вёдкц с. вертикального взлёта и посадки самалёт вертыкАльнага Узлёту i пасАдю; с. радиолокацион- ного дозора и наведения самалёт радыёлакацыйнага дазбру i навя- дзёння; с. связи самалёт сувязц с. укороченного взлёта и посадки са- малёт скарбчаннага узлёту i пасАдга; аэрофотосъёмочный с. аэрафота- здымачны самалёт; беспилотный с. бесшлбтны самалёт; бесхвостовбй с. бесхваставы самалёт; боевой с. баявы самалёт; бомбардировочный с. бамбардз1ровачны самалёт; ве- домый с. вядзёны самалёт; ведущий с. вядучы самалёт; винтовой с. вш- тавы самалёт; военно-транспортный с. ваённа-трАнспартны самалёт; военный с. ваённы самалёт; воз- душно-космический с. павёграна- касм1чны самалёт; высотный с. вышынны самалёт; газотурбинный с. газатурб1нны самалёт; граждан- ский с. грамадзянск! самалёт; двух- балочный с. двухбэлечны самалёт; двухмоторный с. двухматбрны сама- лёт; корабельный с. карабельны са- малёт; легкомотбрный с. лёгка- матбрны самалёт; многомоторный с. многаматбрны (шматматбрны) са- малёт; многоцелевой с. мнагамэтавы самалёт; околозвуковой с. калягу- кавы самалёт; опытный с. дбследны самалёт; орбитальный с. арбпальны 368
самалёт; палубный с. палубны сама- лёт; пассажирский с. пасажырсю самалёт; патрульный с. патрульны самалёт; пикирующий с. ппаруючы самалёт; поплавковый с. паплау- кбвы (плаукбвы) самалёт; поршне- вой с. пбршневы самалёт; проти- володочный с. прощлбдачны (су- працьлбдачны) самалёт; ракетный с. ракётны самалёт; разведыватель- ный с. развёдвальны самалёт; реа- ктивный с. рэакгыуны самалёт; са- нитарный с. санпарны самалёт; сверхзвуковой с. звышгукавы сама- лёт; скоростной с. скбрасны сама- лёт; спортивный с. спартыуны сама- лёт; сухопутный с. сухапутны сама- лёт; транспортно-заправочный с. транспартна-заправачны самалёт; транспортный с. транспартны сама- лёт; турбовинтовой с. турбав!нтавы самалёт; турбореактивный с. турба- рэакгыуны самалёт; учебно-тре- нировочный с. вучэбна-трэшрбва- чны самалёт. САМОЛЁТ-АВИАНбСЕЦ сама- лёт-авынбсец, род. самалёта-авы- нбсца м. САМОЛЁТ-АМФИБИЯ самалёт- амфхбш, род. самалёта-амф1бн м. САМОЛЁТ-ЗАПРАВЩИК сама- лёт-запраушчык, род. самалёта-за- праушчыка м. самолёт-корректирЬвщик самалёт-карэкщрбушчык, род. са- малёта-карэкщрбушчыка м. САМОЛЁТ-ЛАБОРАТбРИЯ сама- лёт-лабаратбрыя, род самалёта-ла- баратбрьп м. САМОЛЁТ-МИШЕНЬ самалёт- мппэнь, род. самалёта- мппэш м. САМОЛЁТ-НОСИТЕЛЬ самалёт- нбсьбгг, род. самалёта-носьбгга м. САМОЛЁТНЫЙ самалётны. САМОЛЁТОВОЖДЕНИЕ самалё- таваджэнне, -ння ср. САМОЛЁТО-ВЫЛЕТ самалёта- вылет, -ту м. САМОЛЁТО-ПРОЛЁТ самалёта- пралёт, -ту м. САМОЛЁТОСТРОЕНИЕ , сама- лётабудаванне, -ння ср; -ЙТЕЛЬ самалётабуда^нпс, -ка м; -ЙТЕЛЬ- НЫЙ самалётабудаушчы. САМОЛЁТ-РАЗВЕДЧИК самалёт- разведчык, род. самалёта-развёд- чыка м. САМОЛЁТ-РАКЕТОНбСЕЦ сама- лёт-ракетанбсец, род. самалёта-ра- кетанбсца м. САМОЛЁТ-СНАРЯД самалёт-сна- рад, род. самалёта-снарада м. САМОЛИКВИД//АТОР самалпсвь датар, -ра м; -АЦИЯ самая iKBi- дацыя, -цьп ж, -ЙРОВАТЬСЯ сов. и несов. самалпсвщавацца; (сов. — ещё) самазлпсвщавацца. САМОМАСКИРбвКА самама- сюрбука, -Ki ж. САМОНАВ//ЕДЕНИЕ воен, сама- навядзённе, -ння ср; активное с. акгыунае саманавядзённе; пас- сивное с. naciynae саманавядзённе; полуактивное с. пауакгыунае (на- пауактыунае) саманавядзённе; -одящийся прил. саманавбдны; -одящаяся ракёта саманавбдная ракёта. САМОНАСТРАИВАЮЩИЙСЯ прил. техн, саманастрбйвальны; -аивающаяся система самана- стрбйвальная сютэма; ~6ЙКА са- манастрбйка, -Ki ж. САМООБЕСПЁЧ//ЕНИЕ самаза- беспячэнне, -ння ср; -ЕННОСТЬ самазабяспёчанасць, -щ ж; -ИВА- ТЬСЯ несов. самазабяспёчвацца. САМООБЛАДАН//ИЕ самавалб- данне, -ння ср; не терять -ия не трацщь самавалбдання; не бян- тэжыцца. САМООБОРбНА самаабарбна, -ны ж. САМООКАПЫВАНИЕ воен, сама- акбпванне, -ння ср. САМООПРОКИДЫВАЮЩИЙСЯ прил. самаперакульны. САМООТВЁРЖЕНН//О нареч. са- мааддана, самаахвярна; -ОСТЬ са- маадцанасць, -uiw ж, самаахвяр- насць, -ni ж; -ЫЙ самаадданы, са- маахвярны. САМОПАЛ воен, ист., разг, сама- пал, -ла м. 369
САМОПЙ//СЕЦ спец, самашсец, -сца jw; -ШУЩИЙ прил. сама- шсны. САМОПОГРУЗЧИК самапагр£з- чык, -ка м. САМОПОДА//В АТЕЛЬ техн, са- мападавальнгк, -ка м; ~к5щий прил. самападавальны. САМОПОДГОТбвКА самапад- рыхтбука, -Ki ж. САМОПОДЪЁМНЫЙ самапа- д’ёмны; с. агрегат самапад’ёмны аг- рэгат. САМОПОЖЕРТВОВАНИЕ ср (дей- ствие) самаахвяраванне, -ння ср; (состояние) самаахвярнасць, -щ ж. САМОПбмОЩЬ самадапамбга, -п ж. самоприспосАбливаюш//ий- СЯ: -яяся система самапрыста- савальная сгстбма. САМОПУСК техн, самапуск, -ку м. САМОРАЗГРУЖАЮЩИЙ прил. техн, самаразгружальны; -СЯ прил. самаразгрузны. САМОРАЗГРУЗЧИК техн, сама- разгружалыпк, -ка м. САМОРАЗРЯД самаразрад, -ду м. саморанЕние самаранённе, -ння ср. САМОСБРАСЫВАЮЩИЙ прил. техн, самасюдальны. САМОСВАЛ техн, самазвал, -лу лг, мн. нет, самасгад, -ду м, мн. нет; -ЬНЫЙ самазвальны, самасюдны. САМОСМАЗ//КА техн.ы сама- змазка, -id ж; -ОЧНЫЙ сама- змазачны; -ЫВАЮЩИЙСЯ прил. самазмазвальны. САМОСПАС//АтЕЛЬ самавыра- тавальшк, -ка м; -ЁНИЕ самавыра- таванне, -ння ср. САМОСТОЙТЕЛБН//О нареч. са- мастбйна; -ОСТЬ в разн. знач. са- мастбйнасць, -щ ж; -ЫЙ в разн. знач. самастбйны; -ая операция са- мастбйная аперацыя; -ый поиск са- мастбйны пбшук. самострЕл в разн. знач. сама- стрэл, -ла м; -ЬНЫЙ самастрэ- льны. САМОТОРМОЖЕНИЕ саматарма- жэнне, -ння ср. САМОТРЕНИРбвКА саматрэш- роука, -id ж. САМОУБЙЙ//СТВО самахубства, -ва ср, самазаббйства, -ва ср; -ЦА самазабойца, -цы м и ж. САМОУНИЧТОЖЁНИЕ самазш- шчэнне, -ння ср. САМОХбд техн, самахбд, -да м; -КА воен. разг, самахбдка, -Ki ж; -НЫЙ техн, самахбдны; -ная пушка самахбдная гармата; -ная установка самахбдная Устанбука; -ная артиллёрия самахбдная ар- тылерыя; -ная артиллерийская установка самахбдная артылерый- ская установка. САМУРАЙ самурай, -рёя м; -СКИЙ самурёйскь санат6р//ий санаторий, -рыя м; воённый с. ваённы санаторий; -НЫЙ санатории; -СКИЙ сана- торски САНБАТ (санитарный батальон) санбат, -та м (санггарны батальён). САНВРАЧ (санитарный врач) сан- урач, -ча м (санггарны урач). САНДРУЖИН//А (санитарная дружина) сандружына, -ны ж (са- штарная дружына); -НИК сан- дружыншк, -ка м; -НИЦА сан- дружыншца, -цы ж. САНИНСТРУКТОР (санитарный инструктор) саншструктар, -ра м (санггарны шструктар). САНИТАРНО-П1ГИБ11ИЧЕСК//ИЙ санггарна-ппешчны; -ие меропри- ятия санггарна-ппешчныя мера- прыёмствы. санитАрно-контр6льный санггарна-кантрбльны; с. пункт са- штарна-кантрбльны пункт. САНИТАРНО-ПРОФИЛАКТИЧЕС- К//ИЙ саштарна-прафитактйчны; -ие мероприятия санггАрна- прафитактычныя мерапрыёмствы. САНШАРНО-ЭПИдаМЙЧЕ^ санггарна-эпщэмхчны; -ое состо- яние войск санггарна-эп1дэм1чны стан войск. 370
САНИТАРН//ЫЙ санггарны; -ая авиация санпарная авыцыя; -ая обработка санггарная апрацбука; ~ые потери санггарныя страты; с. пост саштарны пост; с. пропускник саштарны прапусюйк. САНКЦ//ИОНЙРОВАНИЕ сан- кцыягйраванне, -ння ср; -ИОНЙ- РОВАННЫЙ санкцыяшраваны; -КОПИРОВАТЬ сов. и несов. сан- кцыяшраваць; -КОПИРОВАТЬСЯ несоЬ. страд, санкцыяшравацца; -ИЯ в разн. знач. санкция; военная -ия ваённая санкция. САНПЙЕЗД (санитарный поезд) санпбезд, -да м (санггарны поезд). САНУЗЕЛ (санитарный узел) сан- вузел, -зла м (санггарны вузел). САНЧАСТЬ (санггарная часть) сан- часць, -щ ж (санггарная часць). САП//А воен, сапа, -пы ж; 0 тихой -ой ц1хай сапай. САПЁР воен, сапёр, -ра л/; -НЫЙ сапёрны; -ный батальон сапёрыы батальён; -ный танк сапёрны танк. САПбг бот, род. ббта м; кирзовый с. юрзавы бот; резиновый с. гумавы бот; хромовый с. хрбмавы бот; юфтевый с. юхтбвы бот; яловый с. ялавы бот. САТЕЛЛЙТ сатэлгг, -та м. СБИТЬ сов. в разн. знач. збщь, мног. пазбгваць; с. противника с позиций воен, збщь пращунгка з пазщый. СБЛИЖ//АуЬ несов. прям., перен. зблЬкаць; -АТЬСЯ возвр., страд, прям., перен. зблЬкацца; -ЕНИЕ прям., перен. зблпкэнне, -ння ср; -ёние меридианов зблЬкэнне меры- дыянау. СБЛОКИРОВАТЬ сов. и несов. зблаюраваць; -СЯ спец., перен. разг. зблаюравацца. СБОР збор, род. зббру м; с. по тревбге збор па трывбзе; большой с. вялпа збор; лагерный с. лагерны збор; малый збор малы збор; поверочные -ы правёрачныя зборы; трубить с. трубщь збор; учебные -ы вучэбныя зборы. СБбРКА зббрка, -Ki ж; с. оружия зббрка збрбь СБОРНИК зббршк, -ка м; с. ин- струкций зббршк шструкцый. Сб6рНО-РАЗб6рНЫЙ стр. зббрна-разббрны. сб6р//ный в разн. знач. зборны; с. пункт зббрны пункт; -ОЧНЫЙ техн, зббрачны. СБРОС м (действие) сюданне, -ння ср, сюдван не, -ння ср; с. нагрузки сюданне нагрузю. СВЕДЕНИЯ мн. 1. (известия) вёст- ю, -ткау; с. военного характера вёстю ваённага характару; разведы- вательные с. развёдвальныя вёстю; 2. (отчёт) звёстю, -так; подать с. в срок падаць звёстю У тэрмш. СВЕР//ЕННЫЙ звёраны; -ИТЬ сов. звёрыць; -ЙТЬСЯ звёрыцца; -КА звёрка, -ю ж. СВЕРНУТЬ сов. 1. (скатать) скру- цщь, мног. паскручваць; 2. (заве- рнуть с краёв) згарнуць, мног. па- згбртваць; 3. перен. (сузить, ограни- чить деятельность) згарнуць, мног. пазгбртваць; (сократить) скара- цщь; 4. воен, (перестроить в глу- бину) перастрбщь; с. фронт в ко- лонну перастрбщь фронт у калбну; 5. (повернуть в сторону, придать другое направление) звярнуць, завя- рнуць, збочыць; с. с дороги в лес звярнуць (завярнуць, збочыць) з дарбп у лес; 6. перен. (переменить тему разговора) звярнуць; 7. (сви- хнуть) разг, звярнуць, зв!хнуць; 8. (сбить на сторону) звярнуць, мног. пазварбчваць, збщь, мног. пазбь ваць; 9. (вертя, испортить) разг. скруцщь, мног. паскручваць; с. ключ скруцщь ключ; с. голову (шею) скруцщь галаву (шыю); см. свёртывать; -СЯ 1. (скататься трубкой) скруцщца, мног. па- скручвацца; 2. (завернуться с краёв) згарнуцца, мног. пазгбртвацца; 3. (улечься согнувшись) скурчыцца, мног. паскурчвацца, скруцщца, мног. паскручвацца; 4. (о жидко- стях) згуснуць; (ссесться) ссёсщся; (о молоке) абрызгнуць, сюснуць, сюснуцца; (при кипячении) ад- кшёць; (створожиться) адгапщца; 5. воен, (перестроиться в колонну) 371
перастрбщца (у калбну); 6. перен. (сузиться, ограничиться в деятель- ности) згарнуцца; (сократиться) скарацщца; 7. (сдвинуться в сторону от удара) звярнуцца, збщца; 8. (ис- портиться от верчения) разг, скру- ццща, мног. паскручвацца; см. свёр- тываться; 9. (опрокинуться) разг. абярнуцца, перакулщца. СВЕРТЕТЬ сов. прост, в разн. знач. скруцщь, мног. паскр^чваць; с. па- пирбску скрущць папярбску; с. винт скруцщь Biur (шрубу); -СЯ прост. скруцщца, мног. паскручвацца. СВЁРТОК 1. (трубка) скрутак, -тка м; 2, (пакет) пакет, -та м, пакунак, -нка м. СВЁРТЫВАЕМОСТЬ хим. згу- сальнасць, -щ ж, здбльнасць згу- саць. СВЁРТЫВА//НИЕ 1. скручванне, -ння ср; 2, згбртванне, -ння ср; 3. згбртванне, -ння ср; скарачэнне, -ння ср; с. спасательных работ згбр- тванне (скарачэнне) выратавальных работ; 4. воен, перастрбйванне, -ння ср; с. боевых порядков пера- стрбйванне баявых парадкау; 5. зварбчванне, -ння ср, збочванне, -ння ср; 6. зварбчванне, -ння ср, зб!ванне, -ння ср; 7. скручванне, -ння ср; 8. згбртванне, -ння ср; см. свёртывать 1—5, 8; свёртываться 1,2; 9. скурчванне, -ння ср, скруч- ванне, -ння ср; см. свёртываться 3; 10. згусанне, -ння ср; ссяданне, -ння ср; абрызганне, -ння ср, скь санне, -ння ср; адкптанне, -ння ср; с. крови згусанне крыв!; см. свёрты- ваться 4; -ТЬ несов. 1. (скатывать) скручваць; -ть бумагу в трубку скручваць паперу у трубку; -ть па- пиросу скручваць папярбсу; 2. (за- ворачивать с краёв) згбртваць; цве- ты начали -ть свой лепестки кветю пачал! згбртваць свае пялёстю; 3. перен. (суживать, ограничивать дея- тельность) згбртваць; (сокращать) скарачаць; -ть производство згбр- тваць (скарачаць) вытвбрчасць; -ть штаты скарачаць штаты; 4. воен, (перестраивать в глубину) пера- стрбйваць; 5. (поворачивать в сто- рону, придавать другое направление) зварбчваць, зббчваць; 6. перен. (ме- нять тему разговора) зварбчваць; 7. (вывихивать) разг, зварбчваць, вывЪсваць; 8. (сбивать на сторону) разг, зварбчваць, зб!ваць; 9. (вертя, портить) разг, скручваць; см. све- рнуть; -ТЬСЯ 1. (скатываться тру- бкой) скручвацца; 2,. (заворачива- ться с краёв) згбртвацца; лепесткй -ются пялёспа згбртваюцца; 3. (укладываться согнувшись) скурч- вацца, скручвацца; 4. (о жидко- стях) згусаць; (сседаться) ссядацца; (о молоке) абрызгйць, скю&ць, CKi- сацца; (при кипячении) адкййць; кровь -ется кро? згусае; 5. воен, (пе- рестраиваться в колонну) пера- стрбйвацца (у калбну); 6. перен. (су- живаться, ограничиваться в дея- тельности) згбртвацца; (сокраща- ться) скарачацца, скарбчвацца; 7. (портиться от верчения) разг. скручвацца; см. свернуться 1—6, 8; 8. страд, скручвацца; згбртвацца; скарачацца; перастрбйвацца; зва- рбчвацца; збочвацца; выв!хвацца; зб!вацца; см. свёртывать 1, 3—8. СВЕРХВЫСбК//ИЙ звышвысбю; -ое напряжение звышвысбкае на- пружанне; техника -ой частоты тэхшка звышвысбкай частаты. СВЕРХВЫСбТНЫЙ ав. звышвы- шынны. СВЕРХДАЛЬНИЙ звышдалёю. СВЕРХДАЛЬНОБбЙН//ЫЙ воен. звышдальнаббйны; -ая артиллерия звышдальнаббйная артылерыя. СВЕРХЗВУК физ. звышгук, -ку м; -Овбй звышгукавы. СВЕРХСКОРОСТНбЙ звышскб- расны, звышхуткасны. СВЕРХСРОЧНОСЛУЖАЩИЙ сущ. воен, звыштэрмшоваслужачы, -чага м. СВЕРХСРбчН//ЫЙ 1. воен, звыш- тэрмшбвы; -ая военная служба звыштэрмшбвая ваенная служба; 2. (крайне срочный) вельш тэрмшбвы. СВЕТОВ//6Й светлавы; -бе излу- чение светлавбе выпрамянённе; -ое обеспечение светлавбе забеспя- 372
чэнне; с. импульс светлавы шпульс; с. ориентир светлавы арыенщр; с. створ светлавы створ; -ые помехи светлавыя перашкоды. СВЕТОДАЛЬНОМЁР физ. святло- дальнамёр, -ра м. СВЕТОЗАЩЙТН//ЫЙ святлоза- сцерагальны; -ые устройства свя- тлозасцерагальныя устройствы. светомаскир6в//ка святло- маскзрбука, -Ki ж; -ОЧНЫЙ свя- тломасюрбвачны. СВЕТОТЁХН//ИКА святлатбхнпса, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ святлотэх- н1чны; -йческое оборудование аэро- дрома святлотэхшчнае абсталяван- не аэрадрбма. СВЕТЙЩ//ИЙ: -ая бомба свят- ящая ббмба. СВЕЧ//А в разн. знач. свечка, -id ж; зажигательная с. запальная свечка; самолёт сделал -у самалёт зраб!у свечку. СВЕЧЕНИЕ свячэнне, -ння ср; с. моря свячэнне мора. СВИДЕТЕЛЬ м свёдка, -Ki м и ж; -СКИЙ свёдкавы; -ские показания паказанш свёдак; -СТВО ср свёд- чанне, -ння ср; дбказ, -зу м; па- свёдчанне, -ння; приписное -ство прытснбе пасвёдчанне; -СТВО- ВАТЬ несов. свёдчыць. СВИСТ в разн. знач. свют, род. свюту м; с. пуль csicr куль; -АТЬ несов. свютаць; -ать всех наверх мор. cBicraub ycix навёрх. СВОД (собрание летописей, законов) збор, род. збору м; звод, род. звбду м; с. законов збор (звод) закбнау; с. военных постановлений збор (звод) ваённых пастанбу; с. сигналов збор (звод) спналау. СЦбдКА (документ) звбдка, -Ki ж\ с. цо связи звбдка па сувязц с. по тылу звбдка па тылу; итоговая с. агульная звбдка; метеорологическая с. метэаралапчная звбдка; опе- ративная с. аператыуная звбдка; разведывательная с. развёдвальная звбдка; суточная с. сутачная звбдка. св6дн//ый в разн. знач. звбдны; с. батальон звбдны батальён; -ое формирование звбднае фаршра- ванне. СВОЕВРЁМЕНН//О нареч. свое- часбва; -ОСТЬ своечасбвасць, -щ ж; -ЫЙ своечасбвы. СВбЙСТВ//О ср уласщвасць, -ni ж\ -а местности уласщвасщ мя- сцбвасщ; боевые -а баявыя улас- щвасщ; защитные -а местности зас- церагальныя уласщвасщ мясцб- васщ; тактические -а такгычныя Уласщвасщ; физико-химические -а фЪЬса-хшхчныя уласщвасщ. СВЯЗИСТ сувязют, -та м; военный с. ваённы сувязют. СВЙЗКА (связанные предметы) вязка, -Ki ж; звязак, -зка м; с. гра- нат звязак гранат. СВЯЗНбЙ сущ. сувязны, -нбга м. СВЯЗЬ в разн. знач. сувязь, -3i ж; с. подвижными средствами сувязь ру- хбмым! србдкам!; бесперебойная с. беспераббйная сувязь; видеотеле- фонная с. вщэатэлефбнная сувязь; военная с. ваённая сувязь; военно- почтовая с. ваённа-паштбвая су- вязь; дальняя с. далёкая сувязь; двухсторонняя с. двухбаковая су- вязь; длинноволновая с. даугахвале- вая сувязь; дуплексная с. дупле- ксная сувязь; засекреченная с. заса- крэчаная сувязь; звуковая с. гукавая сувязь; звукоподвбдная с. гукапад- вбдная сувязь; зрительная с. зрб- кавая сувязь; коротковолновая с. караткахвалевая сувязь; космичес- кая с. касмзчная сувязь; лазерная с. лазерная сувязь; локтевая с. лбкце- вая сувязь; непрерывная с. беспе- рапынная сувязь; огневая с. агнявая сувязь; односторонняя с. аднаба- кбвая сувязь; оптическая с. аптыч- ная сувязь; проводная с. правадная сувязь; радиорелейная с. радыёрэ- лёйная сувязь; радиотелеграфная с. радыётэлеграфная сувязь; радиоте- лефонная с. радыётэлефбнная су- вязь; сверхдлинновблновая с. звыш- даугахвалевая сувязь; сигнальная с. сггнальная сувязь; симплексная с. сииплексная сувязь; средневолновая с. сярэднехвалевая сувязь; телеви- зионная с. тэлев1з1йная сувязь; те- 373
леграфная с. тэлеграфная сувязь; телекодовая с. тэлекбдавая сувязь; телефонная с. тэлефбнная сувязь: ультракоротковолновая сс ультрака- раткахвалевая сувязь; факсимиль- ная с. факсшшьная сувязь; фель- дъегерско-почтовая с. фельд’ёгер- ска-паштбвая сувязь; фототеле- графная с. фотатэлеграфная сувязь. СВЯТО нареч. свята; с. хранить память о погибших борцах за свободу свята захбуваць памяць пра запнуушых барацьбпбу за сваббду. СВЯТбЙ прил., перен. святы; с. долг святы абавязак. СВЯТЫН//Я перен. святыня, -Hi ж; беречь как -ю шанаваць як святыню. СВЯЩБНН//ЫЙ свяшчэнны; с. долг, -ая обязанность свяшчэнны абавязак; -ая война свяшчэнная вайна. СГИБ (место сгиба) зпб, род. зпбу м. СГИБА//НИЕ згшанне, -ння ср, зпбанне, -ння ср; -ТЬ несов. зп- наць, зпбаць; -ТЬСЯ возвр., страд. згшацца, зпбацца. сгорАем//ость спец, згараль- насць, -щ ж; -ЫЙ згаральны. СГРУППИРбв//АННЫЙ згру- паваны; -Ать сов. згрупаваць; -АТЬСЯ згрупавацца; -ЫВАТЬ не- сов. згрупбуваць; -ЫВАТЬСЯ возвр., страд, згрупбувацца. сгусток згустак, -тка м. СДАВАТЬСЯ несов. здавбцца; см. сдаться; не с. в плен не здавацца у палбн; не с. врагу не здавацца вбрагу. СДАТЬСЯ в разн. знач. здацца, мног. паздавацца; с. в плен здацца (паздавацца) у палбн; с. на просьбы здацца на просьбы. СДДЧА ж (действие) здача, -чы ж, здаванне, -ння ср; с. города здача гбрада; словесная с. поста сложная здача паста. СДЕРЖАТЬ сов. в разн. знач. стры- м4ць; с. натиск противника стры- маць нащек цращунпса; -СЯ стры- мацца. СДЁРЖИВА//НИЕ прям., перен. стрымл!ванне, -ння ср; -ТЬ несов. в разн. знач. стрымл!ваць; -ТЬСЯ возвр., страд. стрымл!вацца; -ЮЩИЙ прил. стрымальны; -ющая позиция стрымальная пазщыя; -ющие действия стры- мальныя дзёянш. СЕВЕР м пбунач, -чы ж; к -у от Минска на пбунач ад Мшска. СЁВЕРН//ЕЕ нареч. сравн. ст. на пбунач ад ...; болып на пбунач; с. Минска на пбунач ад Мшска; -ЫЙ паунбчны; Северный полюс ПаУ- нбчны полюс. СЁВЕРО-ВОСТ6//К паунбчны уехбд; -ЧНЕЕ сравн. ст. на паунбч- ны уехбд ад ...; -ЧНЫЙ паунбчна- уехбдш. СЁВЕРО-ЗАПАД паунбчны захад; -НЕЕ сравн. ст. на паунбчны захад ад ...; -НЫЙ паУнбчна-захбдш. СЕДЛб сядлб, -ла ср; -ВИНА сед- лавша, -ны ж; -ВКА ж воен, сяд- лбука, -ю ж, седлаванне, -ння ср. СЁЙСМ//ИКА геофиз. еёйемжа, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ геол, сей- смичны; -йческая шкала сейсмичная шкала; -ЙЧНОСТЬ геол, сейсмь чнасць, -щ ж; -ЙЧНЫЙ геол. сейсмичны. СЕЙСМОВЗРЫВН//6Й: -ые вол- ны (ядерного взрыва) сейсмавы- бухбвыя хвалЕ СЕКИРА уст. сякера, -ры ж. СЕКРЕТ 1. (тайна, причина) са- крэт, -ту м; с. успеха сакрэт пбе- пеху; 2. воен, сакрэт, -ту лг, назна- чить солдата в с. прызначыць са- лдёта у сакрэт; -НО нареч. сакрэт- на; совершенно -но зус!м сакрэтна; -НОСТЬ сакрэтнасць, -щ ж; -НЫЙ сакрэтны. СЕКСТАНТ ав., мор. секстант, -та м. CfcKTOP в разн. знач. сектар, -ра м; с. атак сектар атак; с. вероятных курсов сектар верагбдных (ма- гчымых) курсаУ; с. наблюдения сёк- тар наз!рбння; с. обзбра сектар агляду; с. обстрела сектар абстрэлу; дополнительный с. обстрёла дада- 374
тковы сёкгар абстрэлу; основной с. обстрела аснб^ны секгар абстрэлу; с, укреплённого райбна секгар ума- цавАнага раёна. СЕК^ЧЩ-МАЙбР ист. сек^нд- маёр, -ра м. СЕКУНД-ПОРУЧИК ист. секунд- паручнпс, -ка м. СЕК^НД-РбТМИСТР ист. се- кУнд-рбтмгстр, -ра м. секция в разн. знач. секция, -цш ж. СЕЛЕКТОР техн, селёкгар, -ра м; ~НЫЙ селёкгарны. СЕЛЕКЦИЯ спец, селёкцыя, -цьп ж; с. воздушно-космических целей селёкцыя павётрана-касмзчных цэ- ляУ; с. движущихся целей селёкцыя рухбмых цэляу. СЕЛЬ сель, род. селю м. СЕМАФбР ж.-д., мор. семафор, -ра м\ -ИТЬ несов. мор. разг, сема- фбрыць; -НЫЙ семафбрны; -ЩИК семафбршчык, -ка м. СЕМИЗАРЯДНЫЙ сямкарадны. СЕМИНАР семшар, -ра м. СЕНТЯБРЬ верасень, -сия м. СЕПАРАТИЗМ полит, сепаратизм, -му м. сепарАтн//о нареч. сепаратна; -ОСТЬ сепаратнасць, -щ ж; -ЫЙ сепаратны; -ый мир сепаратны Mip. СЕРДЕЧНИК м техн, стрыжань, -жня м, асярбдак, -дка м. СЕРЕДИНА сярэдзша, -ны ж. СЕРЖАНТ сяржант, -та м\ с. за- паса сяржант запасу; гвардии с. гвардыт сяржант; младший с. ма- лбдшы сяржант; стёрший с. старшы сяржант; -СКИЙ сяржанща; -ское звание сяржанцкае звание, -ский состав сяржанща састау (склад). СЁРИЯ серыя, -рьй ж. СЕТЕВ//6Й в разн. знач. сеткавы; ~6е планирование сёткавае пла- наванне; с. график сёткавы графтк; ~ые заграждения сёткавыя за- гарбды. СЁТКА в разн. знач. сетка, -id ж; сётка ПВО сётка ППА; градусная с. Градусная сётка; километровая с« юламетрбвая сётка; координатная с. каардынатная сётка; прямоугольная координатная с. прамавугбльная ка- ардынатная сётка; растровая с. рас- травая сётка; тарифная с. тарифная сетка; угломёрная с. вугламёрная сётка. СЕТ//Б в разн. знач. сётка, -Ki ж; с. коммунально-энергетического хо- зяйства сётка камунальна-энер- гетнчнай гаспадарю; с. связи сётка сувязц внутренняя с.‘унутраная сёт- ка; водопроводная с. водаправбдная сётка; геодезическая с. геадэзнная сётка; дорожная с. дарбжная сётка; железнодорожная с. чыгуначная сётка; канализационная с. каналь зацыйная сётка; маскировочная с. масюравальная сётка; отопительная с. абагравальная (ацяпляльная) сёт- ка; проволочная с. драцяная сётка; радиотрансляционная с. радыётран- сляцыйная сётка; речная с. рачная сётка; спринклерная с. спринкле- рная сётка; телефонная с. тэле- фбнная сётка; электрическая с. эле- кгрычная сётка; противолодочные -и прощлбдачныя (супрацьлбда- чныя) сётю; противоторпедные -и прощтарпёдныя (супрацьтарпёд- ныя) сётю. СЕТЬЕВбЙ сёткавы. СЕЧЕНИЕ в разн. знач. сячбнне, -ння ф; с. электрического прбвода техн, сячэнне элекгричнага про- вала. СИГНАЛ стгнбл, -лу м\ с. атаки сггнал атам; с. бедствия на море стгнал няшчасця на мбры; с. боевой тревоги cirnan баявбй трывбп; с. взаимодействия сигнал узаемадзёян- ня; с. вызова огня с!гнал выклпсу агню; с. гражданской обороны cir- нёл грамадзянскай абарбны; с. опо- вещения сигнал апавяшчэння; с. опознавания cirnan апазнавання; с. отбоя тревоги с!гнал адббю трывбп; с. переноса огня стгнал перанбсу агню; с. прекращения огня стгнал спынёння агню; с. управления cir- нал ктравання; с. целеуказания снпал цэлеУказання; звуковой с. гу- 375
кавы скнал; зрительный с. зрбкавы сппал; световой с. светлавы ci гнёл. СИГНАЛ//ИЗАТОР сггналЫтар, -ра м; -ИЗАЦИЙННЫЙ сшналЬа- цыйны; -ИЗАЦИЯ с!гнал!зацыя, -цы! ж\ -ИЗЙРОВАННЫЙ спна- л!заваны; -ИЗЙРОВАТЬ сов, и не- сов. в разн. знач. сганалЬавёць; визировать об опасности сггнал!- заваць пра небярпёку; -ИЗОВАТЬ сппалЬаваць; -ИСТ спналгст, -та ж; -ИТЬ несов. с!гналщь. СИГНАЛБ//НЫЙ сггнальны; с. флажок ыгнальны сцяжбк; -ная связь спинальная сувязь; -ные огни с1гнальныя агш; -ные средства ci- гнальныя србдю; с. пистолет ci- гнальны гасталёт; -ЩИК сггналь- шчык, -ка м. СЙЛ//А в разн. знач. сита, -лы ж, с. ветра сита ветру; с. воли сша волг; с. давления сша цгску; с. плавучести сша плывучасщ; с. тяги сша цяп; с. тяжести сша цяжёру; бросить в атаку свежие -ы юнуць у атаку свёжыя сшы; взрывная с. выбухбвая (узрыуная) сша; внутриядерная с. унутрыядзерная сша; живая с. жывая сша; убойная с. забойная сша; ударная с. ударная сша; -ы вы- садки сшы высадю; ~ы гражданской обороны сшы грамадзйнскай аба- рбны; -ы и средства сшы i сродю; ~ы общего назначения сшы атульна- га прызначэння^ -ы охранения сшы аховы; -ы поддержки сшы падтры- мю; -ы прикрытия сшы прыкрыц- ця; -ы самообороны сшы самааба- рбны; агрессивные -ы агрэстуныя сшы; амфибийные -ы амф!б1йныя сшы; броневые -ы бранявыя сшы; военно-воздушные -ы ваённа-павё- траныя сшы; военно-морские -ы ва- ённа-марсюя сшы; вооружённые -ы узброеныя сшы; главные -ы галбу- ныя сшы; многосторонние ядерные -ы многабакцвыя ядзерныя сшы; мобильные -ы мабшьныя сшы; над- водные -ы флота надводныя сшы флоту; подводные -ы флота пад- вбдныя сшы флоту; поддёрживаю- щие -ы и средства падтрымл!ваю- чыя ситы i србдк!; превосходящие ~ы перавышаючыя сшы; приданные -ы и средства прыдадзеныя сшы i србдк!; противолодочные -ы су- працьлбдачныя (процшбдачныя) сшы; стратегические ~ы стратэ- пчныя сшы; ударные -ы ударныя сшы; ядериые -ы йдзерныя сшы; ~ы быстрого развёртывания (реагировав ния) сшы хуткага разгбртвання (рэагавбння). СИЛИКАГЕЛЬ хим. сипкагель, -лю м. СИЛИКАТОБЕТбН стр. сшжата- бетбн, -ну м; -НЫЙ сшжатабе- тбнны. СИЛОВ//6Й сшавы; -ая установка сшавая Установка; -ые приводы на- водки сшавыя приводы навбдкь СЙЛБН//ЫЙ моцны; дужы, зда- рбвы; с. удар модны удар; -ая армия модная (матугная) арм!я. сймвол стмвал, -ла м; -ИЗЙРО- ВАТЬ сов. и несов. с!мвалЬаваць. СИМВбл//ИКА с!мвбл1ка, -ю ж; -ЙЧНО нареч. с!мвал1чна; -ЙЧ- НОСТЬ с!мвал1чнасць, -щ ж; -ич- НЫЙ сшвалнны. СИРЕНА в разн. знач. с!рэна, -ны ж; ручная с. ручная с!рэна; элек- трическая с. электрычная с!рэна. СИСТЕМ//А в разн. знач. сгстэма, -мы ж; с. автоматического регули- рования сгстэма аутаматычнага рэ- гулявання; с. водоснабжения сгстэ- ма водазабеспячэння; с. воздухо- снабжёния сгстэма паветразабеспя- чэння; с. вооружения сгстэма узбра- ёиня; с. единиц сгстэма адзшак; с. единого времени сгстэма адзшага часу; с. заграждений сгстэма за- гарбдау; с. заправки ракет топливом сгстэма запра$та ракёт пал!вам; с. канализации сгстэма канал!зады!; с. координат сгстэма каардынатау; с. наведения и управления ракеты сгс- тэма навядзёння i юравання ракё- ты; с. огня сгстэма агню; с. опозна- вания сгстэма апазнавання; с. ото- пления сгстэма адяплёння; с. подо- грева сгстэма падагравання; с. под- рыва ракеты сгстэма падрывання (падрыву) ракёты; с. посадки сгстэ- ма пасадю; с. противопожарного 376
оборудования сгстэма процшажар- нага (супрацьпажарнага) абсталя- вання; с. противоракетной обороны сютбма прощракётнай (супраць- ракётнай) абарбны; с. самонаведе- ния сгстэма саманавядзёння; с. свя- зи сгстэма сувяз!; с. слепой посадки сгстэма сляпбй пасадкц с. телеуп- равления сгстэма тэлеюравання; с. «человек-машина» сгстбма «чала- вёк-машына»; с. электропитания сгстэма элекграсшкавання; автома- тизированная с. управления аута- матызаваная сгстэма юравання; ар- тиллерийская с. артылерыйская сгс- тэма; кадровая с. кадравая сгстэма; лазерная с. управления лазерная сгстэма юравання; лазерная с. уп- равления оружием лазерная сгстэма юравання зброяй; подвесная с. па- рашюта падвёсная сгстэма парашу- та; поисково-прицельная с. пбшу- кава-прыцэльная сгстэма; привя- зная с. привязная сгстэма; радиоло- кационная с. бомбометания радыё- лакацыйная сгстэма бамбаюдання; реактивная артиллерийская с. рэа- ктыуная артылерыйская сгстэма; ствольная артиллерийская с. ство- льная артылерыйская сгстэма; тер- риториально-милиционная с. тэры- тарыкльна-мипцыйная сгстэма; фи- льтровентиляцибнная с. фыьтравен- тыляцыйная сгстэма; центральная нервная с. центральная нервбвая сгстэма; -АТЙЧЕСКИЙ сгстэма- тычны; -атйческие боевые действия сгстэматычныя баявыя дзёянш; -НЫЙ сгстэмны; -ный анализ cic- тэмны аналкз; -ный подход сгс- тэмны падыхбд. СИСТЕМОТЕХНИКА сютэматэх- шка, -ю ж. СКАЛА скала, -лы ж. СКАЛИСТ//ОСТБ скалгстасць, -щ ж; -ЫЙ скалисты. СКАЛЬНЫЙ скальпы. СКАНИРОВАНИЕ скашраванне, -ння ср. СКАПОТИРОВАТЬ сов. ав. скапа- таваць. СКАТ (наклон) схы, род. cxuiy л/, спад, род. спёду м, пакат, -ту м; обратный с. высоты адваротны cxui ВЫШЫН1. СКАТАПУЛЬТЙРОВАТЬСЯ сов. ав. скатапультавацца. СКАТКА (скатанная шинель) воен. скатка, -Ki ж. СКАФАНДР скафандр, -ра м; вот долазный с. вадалазны скафандр; высотный с. вышынны скафандр; космический с. касмнны скафандр. СКВАЖИН//А (буровая) свщравь на, -ны ж; артезианская с. артэ- зшнская свщравша; -НЫЙ свщра- В1ННЫ. СКВОЗН//6Й (об отверстиях) навылётны; -ая рана навылётная рана; -ая дыра навылётная дзхрка. СКЛАД (запас чего-либо, помеще- ние) склад, род. склада лг, с. артил- лерийского вооружения склад арты- лерыйскага Узбраёння; с. боепри- пасов склад боепрыпасаУ; вещевбй с. рэчавы склад; военный с. вай- скбвы склад; дивизионный с. ды- вшённы склад; полевёй с. палявы склад; продовольственный с. хар- човы склад; военные ~ы вайскбвыя (ваённыя) склады. СКЛАДЙРОВА//НИЕ складзхра- ванне, -ння ср\ -ННЫЙ складзхра- ваны; -ТЬ сов. и несов. спец. складзхраваць; -ТЬСЯ несов. страд. складзхравацца. СКЛАДК//А геол, складка, -Ki ж; -и местности складю мясцбвасщ. СКЛАДнбй складаны. СКЛЁЙКА ж 1. (действие) склёй- ка, -Ki ж, склёйванне, -ння су; 2, (место, где склеено что-л.) склейка, -Ki ж; с. карт склёйка картау; с. пе- ревязочного пакета склёйка пе- равязачнага пакёта. СКЛОН cxlji, род. cxbiy м} адхбн, -ну м\ с. горы схы тары; с. долины схы далшы; обратный с. высоты адваротны схы вышин! СКЛОНЕНИЕ физ., астр, схихённе, -ння ср; магнитное с. магштнае схыённе. СКЛОНИТЬ сов. 1. (опустить, спу- стить) апусцщь (спусщць); с. зна- 377
меня апусцщь (спусцщь) сцяп; 2. перен. (убедить) схитщь, угаварыць. СКЛЙНКА 1. (сосуд) плйшачка, -Ki ж, бутэлечка, -Ki ж; 2. мор. склйнка, -Ki ж. СКОБА ж техн, клймар, -ра м, дужка, -Ki ж, скаба, -бы ж\ с. для лазания скаба для лажання; сое- динйтельная с. злучальная скаба; спусковая с. спускавая скаба. СКОВАТЬ сов. в разн. знач. скаваць; с. силы противника скаваць сыы пращушка. СКбвЫВАТЬ несов. в разн. знач. скбуваць. сколАчива//ние перен. арга- шзбуванне, -ння ср, згургбуванне, -ння ср, збфанне, -ння ср; ~ТЬ не- сов. перен. (организовывать) разг. аргашзбуваць, згуртбуваць, зб!раць. СКОЛЬЗИТЬ ав. хишща; с. ня крыло хишща на крыло. СКОЛЬ//ЗН^ТЬ сов. и однокр. (о пуле, осколке) зачашцца; -ЗЙЩИЙ прил. (двигающийся скольжением) слЬгбтны, кбузю; -зящий затвор винтовки слЬгбтны (кбузю) затвор впггбук!; -зящие помехи радио, эл. слЬгбтныя перашкбды. СКОМАНДОВА//ННЫЙ скаман- даваны; ~ТЬ сов. скамандаваць. СКОНСТРУИРОВА//ННЫЙ скан- струяваны; ~ТЬ сов. сканструяваць. СКОНЦЕНТРЙРОВА//ННЫЙ ска- нцэнтраваны; ~ТЬ сов. сканцэн- траваць; -ТЬСЯ сканцэнтравацца. СКООРДИНЙРОВА//ННЫЙ ска- ардынаваны; -ТЬ сов. скаарды- навбць. СКОПЛЕНИЕ (то, что скопилось) вялжая кблькасць. СКОРОПОДЪЁМНОСТЬ ав. ско- раУздымнасць, -щ ж. СКОРОСТНбЙ скбрасны; с. напор скбрасны напор; с. самолёт скбра- сны самалёт. СКОРОСТРЁЛЬН//ОСТЬ воен. скарастрэльнасць, -щ ж; боевая с. баявая скарастрэльнасць; практиче- ская с. практичная скарастрэль- насць; техническая с. тэхшчная скарастрэльнасць; с. оружия скара- стрбльнасць збрбц -ЫЙ скара- стрэльны. СКбРОС//ТЬ скбрасць, -щ ж, хут- касць, -щ ж; с. движения скбрасць (хуткасць) руху; с. звука скбрасць (хуткасць) гуку; с. корабля скбрасць (хуткасць) карабля; с. набора вы- соты скбрасць (хуткасць) набору вышыш; с. отрыва скбрасць (хут- касць) адрыву; с. передвижения скбрасць (хуткасць) перамяшчэння; с. погружения скбрасць (хуткасць) апускання; с. полёта скбрасць (хут- касць) палету; с. пробега скбрасць (хуткасць) прабегу; с. снаряда скб- расць (хуткасць) снарада; с. сни- жения скбрасць (хуткасць) зш- жэння; с. течения скбрасць (хут- касць) цячэння; абсолютная с. абсалютная скбрасць (хуткасць); взлётная с. узлётная скбрасць (хут- касць); воздушная с. павётраная скбрасць (хуткасць); гиперзвуковая с. гшергукавая скбрасць (хуткасць); дозвуковая с. дагукавая скбрасць (хуткасць); заданная с. зададзеная скбрасць (хуткасць); звуковая с. гу- кавая скбрасць (хуткасць); истинная с. сапраудная скбрасць (хуткасць); ксЖечная с. канчаткбвая скбрасць (хуткасць); коробка -тей каробка скарасцёй; космическая с. касм1ч- ная скбрасць (хуткасць); крейсер- ская с. крэйсерская скбрасць (хуткасць); критическая с. пара- шютиста крытычная скбрасць (хут- касць) парашутыста; маршевая с. движения войск маршавая скбрасць (хуткасць) руху войска?; начальная с. пачаткбвая скбрасць (хуткасць); околозвуковая с. калягукавая скб- расць (хуткасць); предельная с. грашчная (найбблыпая) скбрасць (хуткасць); расчётная с. разлйсбвая скбрасць (хуткасць); сверхзвуковая с. звышгукавая скбрасць (хут- касць); средняя с. сярэдняя скбрасць (хуткасць); эскадренная с. эскадраная скбрасць (хуткасць). СКОРОТЁЧН//ОС1Ъ скарацеч- насць, -ni ж, хуткацечнасць, -щ ж; ~ЫЙ скарацёчны, хуткацёчны; ~ая 378
война скарацёчная (хуткацёчная) вайна. СКОС спец, скос, род. скосу jw; (откос) адхбн, -ну м. СКРЕПЕР стр., горн. скрэпер^ -ра ж; колёсный с. колавы скрэпер; прицепной с. прычапны скрэпер; -НЫЙ стр., горн, скрэперны. СКРЫВАТЬ несов. 1. (прятать) хаваць; 2. ^утаивать) утбйваць, та- щь, скрываць; -СЯ 1. хавацца; (ис- чезать) знпсаць; 2. перен. тащца, скрывёцца; 3. страд, хавацца; утбй- вацца, тащца, скрывацца; см. скрывать. СКРЫВАЮЩ//ИЙСЯ: -аяся ог- невая точка схаваная агнявая крбпка. СКРЫТИЕ утбйванне, -ння ср, скрывание, -ння ср. СКРЫТН//О нареч. скрытна; -ОСТЬ скрытнасць, -щ ж; -ЫИ скрытны. СКРЫ//ТЫЙ 1. схаваны; 2. утб- ены, скрыты; см. скрыть; -тое упра- вление войсками скрытае юраванне войскам!; -ТЬ сов. 1. (спрятать) схаваць; 2. (утаить) утащь, скрыць; -ТЬСЯ 1. схавацца; (исчезнуть) зшкнуць; 2. перен. (остаться неза- метным) утахцца, схавацца; от его глаз ничего не скроется ад ягб вачэй шчбга не утбщца (не скрыецца, не схаваецца). СКРУЧИВАНИЕ (помещение на не- большом пространстве, в тесноте) скучванне, -ння ср. СЛАБОРАДИОАКТЙВНЫЙ ела- барадыеактыуны. СЛАВ//А слава, -вы ж; боевая с. баявая слава; во -у Родины на (у) славу Радз1мы; немеркнущая с. ня- гаснучая слава; -НЫИ (пользую- щийся славой) слауны, славуты. СЛАЖ//ЕННО нареч. зладжана; -ЕННОСТЬ зладжанасць, -щ ж; ЕННЫЙ аладжаны; -ИВАННЕ зладжванне, -ння ср; строевое -ив^- ние страявбе зладжванне. СЛЕД след, род. следу лг; с. радио- активного облака след радыеак- тыунага воблака; вихревой с. si- хравы след; конденсационный с. кандэнсацыйны след. СЛЕДОВАТЕЛЬ слёдчы, -чага м; военный с. ваённы слёдчы. СЛЕДОПЫТ следапыт, -та м; -СКИЙ следапыцю; -СТВО сле- дапыцгва, -ва ср. СЛЕДСТВИЕ юр. слёдства, -ва ср; предварительное с. папярбдняе сле- дства; судебное с. судбвае слёдства. СЛЕДЙЩ//ИЙ: -ие системы воен. сгстэмы сачэння. СЛЕЖЕН//ИЕ сачэнне,, -ння ср, наз!ранне, -ння ср; станция -ия станцыя сачэння (наз!рання). СЛЕЗОТ//ЕЧЕНИЕ слёзацячэнне, -ння ср; -ОЧАЩИЙ слёзатачывы, слязюты; -ОЧИВОСТЬ слёзатачы- васць, -ц^ж, сляз1стасць, -щ ж; -ОЧИВЫЙ слёзатачывы, слязгсты; -ОЧЙТЬ несов. слязщца. СЛЕП//6Й прил. прям., перен. сля- пы; с. шрифт спец, сляпы шрыфт; -ая посадка ав. сляпая пасадка; с. полёт ав. сляпы палёт. СЛЁПОК злёпак, -пка м. СЛЁТАННОСТЬ ав. злётанасць, -щ ж. СЛЕТА//ТЬСЯ сов. ав. злятацца; лётчики звена хорошо -лись лётчьпа звяна добра зляталюя. СЛИВНбЙ злхуны. СЛИП мор. елш, род. слща м. СЛИЧ//АТЬ несов. параунбуваць, звяраць; -АТЬСЯ страд, парау- нбувацца, звярацца; -ЕНИЕ ср па- раунанне, -ння ср, параУнбуванне, -ння ср, зверка, -id ж; -ёние карты с местностью зверка карты з мя- сцбвасцю; -ИТЬ сов. параунаваць, звёрыць. СЛОВАРЬ слбушк, -ка м; военно- технический с. ваённа-тэхтчны слбунпс; воённый с. ваённы слоунпс; Воённый Энциклопедический Сло- варь Ваённы Энцыклапедычны Слбунпс; двуязычный воённый с. двухмбуны ваённы слбунпс; толко- вый с. военных тёрминов тлумачаль- ны слбунпс ваённых тэрмшау. 379
СЛОВЕСНО нареч, на словах, сло- вам!, вусна. СЛОЖИТЬ сов. (снять, опустить вниз) злажыць, зняць, скшуць; 0 с. гблову злажыць галаву; с. оружие скласщ зброю. СЛОЙ прям., перен. слой, род. слоя м, пласт, род. пласта м; с. скачка слой скачка; с. половинного осла- бления слой палавшнага асла- блення; верхний с. верхи! слой; взвешенный с. завгслы слой; водо- непроницаемый с. воданепрашкаль- ны слой; водоносный с. ваданбсны слой; защитный с. засцерагальны слой; токопроводящий с. тока- правбдзячы слой. СЛОМАТЬ сов. зламаць; паламаць; с. сопротивление противника зла- маць супращуленне пращунйса. СЛУЖАЩ//АЯ служачая, -чай ж; ~ИЙ сущ. служачы, -чага м, слу- жббвец, -боуца м. СЛУЖБА в разн. знач. служба, -бы ж; с. вещевого снабжения служба рэчавага забеспячэння; с. в запасе Вооружённых Сил Республики Бе- ларусь служба у запасе Узброеных С!л Рэспубл!к! Беларусь; с. во- ённных сообщений служба ваенных знбсш; с. войск служба войск; с. горючего и смазочных материалов служба гаручага i змазачных матэ- рыялау; с. гражданской обороны служба грамадзянскай абарбны; с. противорадиационной и противохи- мической обороны служба супраць- радыяцыйнай (прощрадыяцыйнай) i супрацьх!м1чнай (прощх!м1чнай) абарбны; с. ракетно-артиллерий- ского вооружения служба ракётна- артылерыйскага узбраёння; с. сна- бжения служба забеспячэння; с. то- рговли и питания гражданской обороны служба гандлю i харча- вання грамадзянскай абарбны; с. тыла служба тылу; с. убежищ и укрытий гражданской обороны служба схбвйпчау i укрыццяу гра- мадзянскай абарбны; с. штабов служба штаббу; с. энергетики гра- жданской обороны служба энер- гётык! грамадзянскай абарбны; аварийно-техническая с. аварыйна- тэхшчная служба; автомобильная с. аутамабыьная служба; автотракто- рная с. аутатрактарная служба; ар- мейская с. армейская служба; безу- пречная с. бездакбрная служба; бро- нетанковая с. бранятанкавая служ- ба; вещевая с. рэчавая служба; внутренняя с. унуграная служба; военная с. ваённая (вайскбвая) слу- жба; военно-ветеринарная с. ваён- на-ветэрынарная служба; военно- медицинская с. ваённа-медыцын- ская служба; военно-топографиче- ская с. ваённа-тапаграфтчная служ- ба; вбинская с. вошская служба; га- рнизонная с. гарнизонная служба; действительная воённая с. абавя- зкбвая ваённая (вайскбвая) служба; дорожная с. дарбжная служба; до- рожно-комендантская служба да- рбжна-каменданцкая служба; ин- женерная с. шжынерная служба; инженерно-авиационная с. шжы- нёрна-ав!яцыйная служба; ин^- нёрно-аэродрбмная с. шжынёрна- аэрадрбмная служба; интендантская с. штэнданцкая служба; караульная с. каравульная (вартавая) служба; комендантская с. . каменданцкая служба; коммунально-техническая с. гражданской обороны камуналь- на-тэхшчная служба грамадзянскай абарбны; конвойная с. канвбйная служба; корабельная с. карабёльная служба; лагерная с. лагерная служ- ба; медицинская с. медыцынская служба; метеорологическая с. ме- тэаралапчная служба; метрологиче- ская с. метралапчная служба; объектовая с. аб’ёкгавая служба; парковая с. паркавая служба; па- трульная с. патрульная служба; про- довольственная с. харчбвая служба; противопожарная с. гражданской обороны супрацьпажарная (прощ- пажарная) служба грамадзянскай абарбны; рейдовая с. рэйдавая слу- жба; сверхсрочная с. звыштэрм!- нбвая служба; срочная воённая с. тэрмшбвая ваённая (вайскбвая) служба; сторожевая с. вартавая слу- жба; техническая с. тэхшчная служ- ба; транспортная с. транспартная 380
служба; финансовая с. фшансавая служба; флотская с. флоцкая слу- жба; химическая с. х!м!чная служба; штурманская с. штурманская слу- жба; юридическая с. юрыдычная служба. СЛУЖЕБНЫЙ служббвы; ~ёб- ная карточка служббвая картка; -ЙТЬ несов. в разн. знач. служыць; -йть в армии служыць у армп. СЛ^АЙ выпадак, -дку м; несчаст- ный с. няшчасны выпадак; смерт- ный с. смярбтны выпадак. СЛУЧАЙН//О нареч. выпадкбва; -ОСТЬ выпадкбвасць, -щ ж; ~ыи выпад ко вы. СЛУШАТЕЛЬ слухач, -ча ж; с. во- енной академии слухач ваеннай акадэми. СМАЗК//А ж техн, змазка, -Ki ж; ружейная с. ружэйная змазка; кон- сервационные -и кансервацыйныя змазю; пластичные -и пластычныя змазю. СМАЗОЧНО-ОХЛАЖДАЮЩ//ИЙ техн, змазачна-ахаладжальны; -ие жидкости змазачна-ахаладжальныя вадкасщ. СМАЗОЧН//ЫЙ змазачны; -ые материалы змазачныя матэрыялы/ СМАНЕВРИРОВАТЬ сов. зманеу- раваць. СМЕЛ//ОСТЬ смёласць, -щ ж; -ЫЙ смелы. СМЁНА в разн. знач. змёна, -ны ж; с. войск змёна войск; с. караулов змёна каравулау (варты); с. районов расположения змёна раёнау размя- шчэння; с. часовых змёна вартавых; бодрствующая с. шльная змёна; де- журная с. дзяжурная змёна; от- дыхающая с. адпачываючая змёна. СМЕРТЁЛЬН//ЫЙ смярбтны; -ая рана смярбтная рана; -ая ненависть смярбтная (страшэнная) нянавюць. СМЕРТН//ЫЙ 1. (относящийся к смерти) смярбтны; с. час смярбтны час; 2. (причиняющий смерть) смя- рбтны; -ая казнь смярбтная кара; с. приговбр смярбтны прыгавбр. СМЕРТЬ прям., перен. смерць, род. смёрш ж\ между жизнью и ~ю памхж жыццём i смёрцю; не на жизнь, а на с. не на жыццё, а на смерць; погибнуть (пасть) -ю хра- брых загшуць смёрцю храбрых. СМЕРЧ смерч, род. смёрчу ж; -ЕВбЙ смёрчавы. СМЕСЬ (совокупность веществ) су- месь, -ci ж; взрывчатая с. выбухб- вая сумесь; зажигательная с. за- пальная сумесь; паровоздушная с. парапавётраная сумесь. СМЁШАНН//ЫЙ (разнородный по составу) змяшаны, мяшаны; ~ая колонна воен, змяшаная калбна; -ая система устройства вооружённых сил змяшаная сютэма Упарадкаван- ня узброеных cui; с. принцип ком- плектования войск змяшёны прын- цып камплекгавбння войск; с. лес мяшаны лес. СМЕЩ//ЁНИЕ (с должности) зняцце, -цця ср; -ЁННЫЙ зняты. СМИНАТЬ воен. злбмл!ваць. СМИРИТЬ сов. ущхам!рыць, утай- маваць; с. врага уц!хам1рыць вбрага. СМЙРНО нареч. воен. см!рна. СМОТАТЬ сов. в разн. знач. зма- таць, скруцщь; с. связь воен, зма- таць сувязь. СМОТР воен., перен. агляд, -ду м; инспекторский с. шспёкгарсю агляд; строевой с. страявы агляд; с. войск агляд войск; с. корабля агляд карабля; -ОВбЙ 1. наз!ральны; -овая щель наз!ральная шчылша; 2. воен, аглядны; -овая выправка аглядная выпраука. СНАБЖ//АТЬ несов. забяспёчваць; (доставлять) дастауляць; -ЁНИЕ ср забеспячэнне, -ння ср; -ёние войск забеспячэнне войск; -ёние кора- блей в море забеспячэнне караблёу у моры; -ЁННЫЙ забяспёчаны. СНАЙПЕР воен, снайпер, -ра м; -СКИЙ снайперски СНАРЯД м воен, снарад, -да м; с. вспомогательного назначения снарад дапамбжнага прызначэння; с. с го- товыми поражающими элементами снарад з готовым! паражаючым! элементам!; с. объёмного взрыва снарад аб’ёмнага выбуху, с. основ- 381
кого назначения снаряд аснбунага прызначбння; с. специального на- значения снаряд спецыяльнага пры- значэння; агитационный с. апта- цыйны снарад; активно-реактивный с. актыуна-рэактыуны снарад; ак- тивный с. актыуны снарад; артил- лерййский с. артылерыйск! снарад; бетоноббйный с. бетонабойны сна- рад; бризантный с. брызантны сна- рад; бронебойно-зажигательный с. браняббйна-запальны снарад; бро- небойный с. браняббйны снарад; вращающийся с. вярчальны снарад; гимнастический с. пмнастычны снарад; дымовой с. дымавы снарад; зажигательный с. запальны снарад; калиберный с. калтберны снарад; кассетный реактивный с. касётны рэакгыуны снарад; кумулятивный с. кумулятыуны снарад; надкалнбе- рный с. надкал1берны снарад; обыч- ный с. звычайны снарад; оперённый реактивный с. апёраны рэакгыуны снарад; осветительный с. асвятляль- ны снарад; осколочно-трассирую- щий с. асколачна-трасфуючы сна- рад; оскблочно-фуг&сный с. аскбла- чна-фугасны снарад; осколочный с. аскблачны снарад; подкалиберный с. падкал!берны снарад; полуброне- ббйный с. паубранябойны снарад; практический с. практычны снарад; пристрелочный с. прыстрэлачны снарад; противорадиолокацибнный с. супрацьрадыёлакацыйны (прощ- радыёлакацыйны) снарад; проти- вотанковый управляемый реактив- ный с. супрацьтанкавы (прощ- танкавы) юруемы (юравальны) рэ- акгыуны снарад; реактивный с. объёмного взрыва рэакгыуны сна- рад аб’ёмнага выбуху; системо- пробный с. сютэмапрббны снарад; трассирующий с. трабруючы сна- рад; турбореактивный с. турбарэак- тыуны снарад; управляемый с. юруемы снарад; учебный с. вучэбны снарад; фугасно-бронебойный с. фугасна-бранябойны снарад; фу- гасный с. фугасны снарад; химиче- ский с. Х1М1ЧНЫ снарад; штатный с. штатны снарад; ядерный с. йдзерны снарад. СНАРЯД//НЫЙ воен, снарадны; с. ящик снарадная скрынка; -ОВЫЙ снарадавы. СНАРЯЖАТЬ несов. падрыхтбу- ваць, рыхтаваць, гатавбць; с. ма- газины наб1ваць патронам! ма- газины. СНАРЯЖ//ЁНИЕ ср 1. (действие) падрыхтбука, -id ж, падгатбука, -Ki ж, зборы, -pay ед. нет; с. караула падрыхтбука каравула; 2. (о предме- тах) амушцыя, -цьй ж; рыштунак, -нку м; военное с. вайскбвая аму- шцыя (вайскбвы рыштунак); по- левое с. палявая амушцыя (палявы рыштунак); штурманское с. штур- манская амунщыя (штурмансю ры- штунак); (принадлежности) начын- не, -ння ср; -ЁННЫЙ падры- хтаваны, падгатаваны. СНОП: с. траекторий (при стре- льбе) сноп траекторий. СНОС: с. корабля зное карабля. СНЙТИЕ зняцце, -цця ср; с. бло- кады зняцце блакады; с. взыскания зняцце спагнання. СОБАКА ж прям., перен. сабака, -Ki м; караульная с. каравульны сабака; розыскная с. вышукбвы сабака; служебная с. службовы сабака; сто- рожевая с. вартавы сабака. СОБАКИ-ИСТРЕБИТЕЛИ ТАН- КОВ мн. сабакьзнпнчальнш тан- кау, род. сабак-зшшчалыпкау тан- кау. СОБАКИ-МИНОИСКАТЕЛИ мн. сабаю-мшашукальнпа, род. сабак- мшашукальнпсау. СОБЛЮД//АТБ несов. (правила, законы) прытрымлшацца, трымацца (чаго), выкбнваць; р, уставы вы- кбнваць статуты; -ЕНИЕ (правил, законов) прытрымл!ванне, -ння ср, трыманне, -ння ср, выкананне, -ння ср. СОБРАНИЕ ср сход, род. сходу; общее с. атульны сход; офицерское с. афщбрск! сход. СбБРАНН//ОСТЬ сабранасць, -щ ж, ~ый в разн. знач. сабраны. СОВЕРШЕНСТВ О ВА//НИЕ уда- сканальванне, -ння ср, уда- 382
сканаленне, -ння ср; -ТЬ несов. удасканальваць; -ТЬСЯ возвр., страд, удасканальвацца. СОВЁТ (коллегиальный орган) савёт, -та м; военный с. ваенны савет; -НИК (должностное лицо) савётнпс, -ка м; военный -ник ваенны са- ветнпс СОВЕЩАНИЕ ср нарада, -ды ж; с. офицерского состава нарада аф1- цэрскага саставу; служебное с. слу- жббвая нарада. СОВМЕЩ//АТЬ несов. сумяшчаць; -АТЬСЯ возвр., страд, сумяшчацца; -ЕНИЕ сумяшчэнне, -ння ср; -ёние специальностей сумяшчэнне спе- цыяльнасцяу; -ЁННЫЙ сумёшча- ны. СОГЛАШЕНИЕ ср в разн. знач. па- гаднённе, -ння ср; (согласие) згбда, -ды ж; с. о перемирии пагаднённе аб nepaMip’i; с. о прекращении огня пагаднённе аб спынёнш агню. СОДЕРЖАНИЕ 1. (действие) утрыманне, -ння ср; трыманне, -ння ср; с. на гауптвахте утрыманне на гауптвахце; 2. (довольствие) за- беспячэнне, -ння ср; денежное с. грашбвае забеспячэнне. СОДРУЖЕСТВО ср садружнасць, -щ ж; супбльнасць, -щ ж; сябрына, -ны ж; боевое с. баявая садруж- насць. СОЕДИНЕНИЕ злучэнне, -ння ср; с. кораблей злучэнне караблёУ; авианосное ударное с. ав!янбснае Ударнае злучэнне; войсковое с. вай- скбвае злучэнне; высшее тактиче- ское с. вышэйшае такгычнае злу- чэнне; общевойсковое с. агульна- вайскбвае злучэнне; оперативное с. аператыунае злучэнне; оперативно- тактическое с. аператыуна-тактыч- нае злучэнне; тактическое с. та- кгычнае злучэнне; химическое с. хвпчнае злучэнне. СОКРАЩ/ДТЬ несов. в разн. знач. скарачаць; -АТЬСЯ возвр., страд. скарачацца; -ЁНИЕ скарачэнне, -ння ср; -ёние вооружённых сил скарачэнне узброеных cui; -ёние штатов скарачэнне штатау; -ЁН- НЫЙ скарбчаны. СОКРЫ//ТИЕ утбйванне. -ння ср; скрывание, -ння ср; -тый утбены, скрыты; -ТЬ сов. утащь, скрыць. СОЛДАТ салдат, -та м; молодой с. малады салдат; одиночный с. адзь ночны салдат; -СКИЙ салдаша. СОЛОНЧАК саланчак, -к£ м; -ОВЫЙ саланчакбвы. СОМКНУТЬ сов> (соединить) сам- кнуць, злучыць; -СЯ самкнуцца, злучыцца. СООБЩЕНИЕ ср 1. (действие) па- ведамлённе, -ння ср; с. на родину паведамлённе на радз!му; 2. (связь) сувязь, -3i ж, знбсшы, -сш ед. нет; воздушное с. павётраныя знбсшы; железнодорожное с. чыгуначныя знбсшы; прямое с. прамыя знбсшы. СООРУЖЕНИЕ ср (здание, пост- ройка) збудаванне, -ння ср, будй- нак, -нка м; водозаборное с. вода- забор нае збудаванне; гидротехниче- ское с. пдратэхшчнае збудаванне; деревоземлянбе огневое с. (ДЗОС) дрэваземлянбе агнявбе збудаванне (ДЗАЗ); долговременное огневое с. (ДОС) даугачаснае агнявбе збу- даванне (ДАЗ); дорожное с. дарбж- нае збудаванне; защитное с. ахбунае збудаванне; земляное с. земляное збудаванне; инженёрное с. шжы- нёрнае збудаванне; оборонительное с. абароннае збудаванне; очистное с. ачышчальнае збудаванне; под- зёмное с. падзёмнае збудаванне; придорожное с. прыдарбжнае збу- даванне; сборное фортификацион- ное с. зборнае фартыфпсацыйнае збудаванне. СООТНОШЕНИЕ ср суаднбсшы, -ciH ед. нет; с. сил и средств суад- нбсшы cui i србдкау. СбПКА сопка, -Ki ж. СОПЛб техн, саплб, -ла ср; рас- пыляющее с. распыляльнае саплб; смесительное с. змёшвальнае саплб; струйное с. струмённае саплб. СОПОСТАВ//ИТБ сов. супаста- вщь, параунаць; -ЛЁНИЕ супастаУ- лённе, -ння ср, параУнанне, -ння ср, параунбуванне, -ння ср; -ЛЕН- НЫЙ супастаУлены, параунаны; 383
-ЛЯТЬ несов. супастауляць, парау- нбуваць; -ЛИТЬСЯ страд, супа- стауляцца, параУнбувацца. СОПРИКОСНОВЕНИЕ сутыкнён- не, -ння ср, судакрананне, -ння ср; непосредственное с. с противником непасрэднае сутыкнённе з пращу- шкам. СОПРОВОДИТЕЛЬНАЯ сущ. су- праваджальная, -най ж. СОПРОВОЖДЕНИЕ суправа- джэнне, -ння ср; с. истребителями суправаджэнне знппчальнгкам!; с. цели суправаджэнне цэл!; авиа- ционное с. наступающих войск ав!я- цыйнае суправаджэнне насту- паючых войскау; артиллерийское с. артылерыйскае суправаджэнне; ог- невое с. агнявбе суправаджэнне. СОПРОТИВЛ//ЁНИЕ в разн. знач. супращулённе, -ння ср; с. воздуха супращулённе павётра; движение -ёния рух супращулёння; оказать с. аказаць супращулённе; упорное с. упартае супращулённе; ~ЙЕ- 1ЦОСТБ супращуляльнасць, -щ ж; -ЯТЬСЯ несов. супращуляцца. СОПРЯЖЁНН//ЫЙ: -ое наблю- дение (в артиллерии) спалучанае на- з!ранне. СОРТИРбВКА ж сартаванне, -ння ср; с. боеприпасов сартаванне бое- прыпасау. СОСЛУЖИВЕЦ м таварыш (ка- лёга) па службе. СОСРЕДОТбч//ЕНИЕ сканцэн- траванне, -ння ср, засяроджанне, -ння ср; с. войск сканцэнтраванне войскау; с. основных усилий скан- цэнтравённе аснбуных намаганняУ; последовательное с. огня паслядбу- нае сканцэнтраванне агню; -ИВАТЬ несов. сканцэнтрбуваць, засяроджваць; -ИЕ сканцэнтра- ванне, -ння ср, засяроджанне, -ння ср; -ИТЬ сов. сканцэнтраваць, за- сярбдзщь; (собрать) сабраць; -йть войска сканцэнтраваць войск!; -йть силы сабраць (сканцэнтраваць) ci- лы. СОСТАВ састау, -таву м, склад, род. складу м; с. цели састау цэл!; военно-медицинский с. ваёнйа-ме- дыцынсю састау; в составе подраз- деления у складзе падраздзялёння; высший офицёрский с. вышэйшы афщэрск! састау; дистанционный с. дыстанцыйны састаУ; инженерно- технический с. 1нжынёрна-тэхшчны састау; кадровый с. кадравы састау; командно-начальствующий с. фор- мирований гражданской обороны камандна-начальнщк! састау фар- м!раванняу грамадзянскай аба- рбны; командный с. камандны са- стау; корабельный с. карабёльны склад; лётный с. лётны састау; личный с. асабовы склад; младший командный с. малбдшы камандны састау; младший офицёрский с. малбдшы афщэрск! састау; нестро- евой с. нестраявы састау; пе- ременный с. перамённы састау; пи- ротехнический с. щратэхшчны са- стау; плавающий с. плаваючы са- стау; постоянный с. пастаянны са- стаУ; приписной с. прышсны састау; руководящий с. кзруючы састау; ря- довой с. радавы састау; сержантский с. сяржанцк! састау; списочный с. сшсачны састау; строевой с. стра- явы састау; ударный с. ударны са- стау; штатный с. штатны састау; юрцдический с. юрыдычны састау. СОСТОЯНИЕ ср 1. (пребывание) знахбджанне, -ння ср; с. в кадровых войсках знахбджанне у кадравых войсках; 2. (положение) стан, род. стану м; с. войны стан вайны; с. здоровья стан здарбуя; взвешенное с. узважаны стан; газообразное с. газападббны стан; капельно-жидкое с. кропельна-вадю стан; техниче- ское с. тэхшчны стан. СОСТОЯТЬ несов. 1. (при ком-чём, в должности) знахбдзщца; с. при главнокомандующем знахбдз!цца пры галоунакамандуючым; 2. (быть, находиться в каком-л. состо- янии, положении) знахбдзщца, быць; (на учёте — ещё) стаяць; с. на учёте знахбдзщца (быць, стаяць) на улпсу. СОСУЩЕСТВ//ОВАНИЕ суюна- ванне, -ння ср; мирное с. мхрнае 384
сугснаванне; -ОВАТЬ несов. cyic- наваць. СОТРУДНИЧЕСТВО супрацбуш- цгва, -ва ср; боевое с. баявое су- працбушцгва. СОЧЛЕН//ЕНИЕ техн. w сучля- нённе, -рня ср; -ЁННЫЙ сучлё- нены; -ИТЬ сов. сучлёнщь; -ЯТЬ несов. сучляняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, сучляняцца. С6ШК//А в разн. знач. сошка, -Ki ж; пулемётные -и кулямётныя сбш- Ki; рулевая с. рулявая сошка. СОШНИК воен, сашнпс, -ка м; -ОВЫЙ воен, сашнпсовы. сок5з саюз, -за м; военно-поли- тический с. ваённа-палггычны са- юз; военный с. ваённы саюз; -НИК саюзнк, -ка м; -НИЧЕСКИЙ саюзнщю. СПАД спад, род. спаду м; с. уровней радиации спад узрбуняу радыяцьп; -АТЬ несов. в разн. знач. спадаць. СПАРАШЮТИРОВАТЬ сов. ав. спарашутаваць. спАренн//о нареч. спарана; -ЫЙ (соединённый в пару) спараны; -ый пулемёт спараны кулямёт; -ая установка спараная установка. СПАСА//НИЕ ратаванне, -ння ср; -ТЕЛЬ 1. ратавальнйс, -ка л/, ратау- hik, -ка м; 2. (судно) выратавальнйс, -ка м; -ТЕЛЬНЫЙ рата^нны, вы- ратавальны; -тельная лодка выра- тавальная лодка; -тельная служба на переправе ратавальная (выра- тавальная) служба на пераправе; -тельные и неотложные аварийно- восстановительные работы выра- тавальныя i неадкладныя аварый- на-аднаулёнчыя работы; -тельные средства выратавальныя србдю; -тельный отряд выратавальны атрад; -ТЬ несов. ратаваць, вы- ратбуваць; -ТЬСЯ ратавацца, вы- ратбувацца; уратбувацца. СПАС//ЁНИЕ (действие) ратаван- не, -ння ср, уратаванне, -ння с% выратаванне, -ння ср; -ЁННЫЙ выратаваны; уратавАны; адрата- вёны. СПЕЦИАЛИСТ спецыялют, -та м; военный с. ваённы спецыялют; классный с. класны спецыялют; технический с. тэхнхчны спецыя- лют; флагманский с. флагмансю спецыялют. СПЕЦИАЛЬНОСТЬ спецыяль- насць, -ni ж; военно-техническая с. ваённа-тэхшчная спецыяльнасць; военно-учётная с. (ВУС) ваённа- учбтная спецыяльнасць (ВУС); сме- жная с. сумёжная спецыяльнасць. П1ЕЦИАЛЬНО-ГЕХНЙЧЕСК//ИЙ: -ое обеспёчение спецыяльна-тэх- шчнае забеспячэнне. СПЕЦИАЛЬН//ЫЙ специальны; -ая авиация спецыяльная авыцыя; -ая мина спецыяльная мша; полная -ая обработка войск (сил) пбуная спецыяльная апрацбука войскау (сит); частичная -ая обработка войск (сил) часткбвая спецыяльная апрацб^пса войскау (сы); -ая одежда спецыАльнае адзенне; -ая подго- товка спецыяльная падрыхтбука; -ая развёдка спецыяльная развёдка; -ые войска спецыяльныя войск!; -ые жидкости спецыяльныя вад- касщ; -ые карты спецыяльныя кар- ты; -ые машины спецыяльныя машыны; -ые профилактические мероприятия спецыяльныя прафь лактычныя мерапрыёмствы; -ые школы ист. спецыяльныя школы; с. боевой полёт специальны баявы палёт. СПЕЦИФИКАЦИЯ специфик- цыя, -цы! ж. СПЕЦОДЕЖДА спецвбпратка, -Ki ж. СПЕЦШКбЛА спецшкола, -лы ж. СПЁШ//ЕННЫЙ спёшаны; сса- джаны; -ИВАНИЕ спёшванне, -ння ср; ссаджванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. спёшваць; сса- джваць; -ИВАТЬСЯ спёшвацца, злазщь (з каня); ссаджвацца; -ИТЬ сов. спёшыць; ссадзщь; -ЙТЬСЯ сов. спёшыцца, злёзщ (з каня). СПИКИРОВАТЬ сов. ав. cniidpa- ваць. 13 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 385
СПИРТОВ//6Й сшртавы; -бе горючее сшртавбе гаручае. СПИСАНИЕ сшсанне, -ння ср. СПЙС//АННЫЙ сшсаны; -АТЬ сов. в разн. знач. сшсаць; -ать с ко- рабля сшсаць з карабля. СПЙС//ОК в разн. знач. cnic, род. сшса м, сшсак, -ска л/; с. воинской части cnic (сшсак) вайскбвай часщ; -ки избирателей сшсы (cnicici) вы- баршчыкау; с. личного состава cnic (сшсак) асабовага складу; послу- жной с. паслужны cnic; эвакуаци- онный с. эвакуацыйны cnic (сш- сак). СПЛАНЙРОВ//АТБ сов. ав. спла- шраваць; самолёт удачно -ал сама- лёт удала сплашравау. СПЛОЧ//ЁНИЕ З1уртаванне, -ння ср; з’яднанне, -ння ср; аб’яднанне, -ння ср; -ЁННО нареч. згуртавана; -ЁННОСТЬ згуртаванасць, -щ ж; -ЁННЫЙ 31уртаваны, з’яднаны, аб’яднаны. сплошнбй суцэльны; с. фронт суцэльны фронт. СПОРТ спорт, род. спбрту м; авиа- ционный с. ав!яцыйны спорт; верто- лётный с. верталётны спорт; во- енно-прикладной с. ваённа-прыкла- дны спорт; парашютный с. пара- шутны спорт; подводный с. пад- вбдны спорт; стрелково-охотничий с. стралкбва-паляУнкы спорт; стре- лковый с. стралкбвы спорт. СПОРТГОРОДбК (спортйвный городок) спортгарадбк, -дка м (спа- ртыуны гарадбк). СПОРТЗАЛ м (спортйвный зал) спартзала, -лы ж (спартыуная зала). СПОРТЙВНО-МАССОВЫЙ спа- ртыуна-масавы. СПОРТЙВН//ЫЙ спартыуны; -ое стрелковое оружие спартыуная стралкбвая збрбя; -ые клубы спа- ртыуныя клубы. СПОРТКЛУБ (спортйвный клуб) спартклуб, -ба м (спартыуны клуб). СПОРТКОМПЛЕКС (спортйвный комплекс) спарткбмплекс, -су м (спартыуны комплекс). СПбСОБ спбсаб, -бу м; с. ведения боевых действий спбсаб вядзення баявых дзсянняу; с. ведения боя спбсаб вядзення бою; с. ведения войны спбсаб вядзення вайны; с. ведения огня спбсаб вядзення агню; с. защиты спбсаб абарбны; с. пере- движения спосаб перамяшчэння; с. эвакуации спбсаб эвакуацьп; взры- вной с. узрыуны спбсаб; загра- дительный с. загараджальны спб- саб; комбинированный с. эвакуации камбшаваны спбсаб эвакуацьп; ос- новной с. аснбуны спбсаб; сопро- водительный с. ведения огня супра- ваджальны спбсаб вядзення аппб; -ы изучения местности спбсабы вы- вучэння мясцбвасщ; -ы военных действий спбсабы ваённых дзёян- няу. СПОСОБНОСТЬ в разн. знач. здбльнасць, -щ ж; ионизирующая с. iaHisyionaa здбльнасць; манёвренная с. манёураная здбльнасць; погло- тительная с. паглынальная здбль- насць; пробивная с. пули праб!уная здбльнасць кулц пропускная с. пра- пускная здбльнасць. спрАвочн//ик даведшк, -ка лс с. офицера давёднпс афщэра; -ый давёдачны. СПУСК в разн. знач. спуск, род. спуску м; с. курка спуск курка; с. на воду спуск на ваду; с. флага спуск флага; плавный с. плауны спуск; -АЕМЫЙ спускальны; -аемый ап- парат (космический) спускальны апарат; -овбй спец, спускавы; -овбй крючок спускавы кручбк; -овбй механизм спускавы мехашзм. СПУТНИК спадарбжнпс, -ка м; с. связи спадарбжнпс сувязц искус- ственный с. шт^чны спадарбжнпс; метеорологический с. метэарала- пчны спадарбжнпс; разведыватель- ный с. разведвальны спадарбжнгк. СП^ТН//ЫЙ: -ая струя ав. спутны струмёнь. СРАжА//ГЬСЯ несов. бщца; (вести бой) весщ бой; (воевать) ваяваць; (бороться) змагацца; (схватыва- ться) схбплгвацца, схватвацца; вой- ска -ются с врагом войск! б’юцца 386
(ваююць, змагаюцца) з вбрагам; с. за Родину змаг&цца за Радзгму. СРАЖЕН//ИЕ ср (итва, -вы ж; (бой) бой, род. бою лг; воздушное с. паветраная бггва; выиграть с. выйграць б1тву; генеральное с. ге- неральная бива; воздушное с. паветраная бггва (паветраны бой); морское с. марская бггва (бггва на мбры); пбле ~ия поле бггвы; при- граничное с. прыграшчная бггва; танковое с. тАнкавая бггва. СРАЖЁННЫЙ прил. заб!ты, мёр- твы. СРАЗИ//ТБ сов. (поразить) па- разщь; (разбить) разощь; (убить) забщь; (свалить) звалщь; (побе- дить) перамагчы; его ~ла пуля ягб паразита куля (забита куля); с. врага паразщь (разбщь, перамагчы) вб- рага. СРЕДА серада, -ды ж. СРЕДНЕКАЛЙБЕРН//ЫЙ сярэд- некалтберны; ~ая артиллерия сярэд- некалтберная артылерыя. СРЁДН//ИЙ сярэдш; ~яя скорость сярэдняя скбрасць (хуткасць); ~яя точка попадания сярбдш пункт па- падання; ~яя траектория сярэдняя траектбрыя. СРЕДСТВ//О ср в разн. знач. срб- дак, -дку лг; ~а аварийного по- кидания самолёта србдю аварый- нага паюдання самалёта; ~а ава- рийного спасания космонавтов србд- ю аварыйнага ратавання касма- наутаУ; ~а аварийной защиты србдк! аварййнай засцярбп; ~а ближнего боя србдк! блтзкага бою; ~а борьбы србдк! барацьбы; ~а взрывания срб- дю узрывання; ~а воздушного на- падения србдк! паветранага нападу (нападзення); ~а воспламенения србдк! загарання; ~а дегазации срб- дк! дэгазбцы!; ~а дезактивации срб- дк! дэзактывацы!; -а доставки срб- дю дастаую; ~а защиты србдк! за- сцярбп (аховы); ~а и способы пре- одоления противоракетной обороны србдю i спбсабы пераадблення прощракетнай (супрацьракётнай) абарбны; ~а маскировки србдю ма- сюрбую; ~а массового поражения србдю масавага паражэння; ~а массовой информации србдю маса- вай шфармацы!; ~а механизации србдю механвацьп; ~а минирования србдю мпправання; ~а навигации србдю навпацы!; ~а нанесения уда- ров србдю нанясення ударау; ~а на- падения србдю нападу (нападзен- ня); ~а обнаружения воздушно-ко- смических целей србдю выявления паветрана-касмгчных цэляу; ~а пе- редвижения србдю перамяшчэння; ~а поддержки србдю падтрымю; ~а пожаротушения србдю пажара- тушэння; ~а полевого водоснабже- ния србдю палявбга водазабес- пячэння; ~а поражения србдю пара- жэння; ~а проводной связи србдю праваднбй сувяз!; ~а профилактики србдю прафитактыю; ~а разминиро- вания србдю размпправання; ~а связи србдю сувяз!; ~а сигнализации србдю с!гнал!зацы!; ~а управления србдю юравання; ~а усиления србд- ю узмацнёння; ~а ядерного напа- дения србдю ядзернага нападу (на- падзення); базовые плавучие ~а базавыя плывучыя србдю; бакте- риальные -а бактэрыяльныя србдю; биологические -а б!ялапчныя србд- ю; болеутоляющие ~а боле- патбльныя (болесуцппальныя) срб- дю; звуковые ~а тукавыя србдю; зенитные ~а зенттныя србдю; ими- тационные ~а !мггацыйныя србдю; индивидуальные ~а защиты !ндыв!- дуальныя србдю засцярбп (аховы); инициирующие ~а шщьпруючыя србдю; коллективные ~а защиты ка- лекгыуныя србдю засцярбп (ахо- вы); маскировочные ~а масюрбва- чныя србдю; материальные ~а матэ- рыяльныя србдю; моющие ~а мыйныя србдю; нетабельные ~а нятабельныя србдю; оборонитель- ные ~а абарбнчыя србдю; обычные ~а поражения звычайныя србдк! па- ражэння; огневые ~а агнявыя србдю; огнемётно-зажигательные ~а агнямётна-запальныя србдю; пере- правочные ~а пераправачныя (пе- равбзачныя) србдю; плавающие ~а плаваючыя србдю; подвижные ~а связи рухбмыя србдю сувяз!; под- 387
водные диверсионные -а падводныя дыверс1йныя сродк!; поддерживаю- щие силы и -а падтрымл!ваючыя сшы i србдю; подручные -а пад- ручныя (спадручныя) сродк!; под- рывные -а падрыуныя србдю; при- данные силы и -а прыдадзеныя с1лы i сродк!; простейшие -а защиты найпрасцейшыя сродк! засцярбп (аховы); противобактериальные -а супрацьбактэрыяльныя (прощбак- тэрыяльныя) србдю; противотанко- вые -а супрацьтанкавыя (процгган- кавыя) сродк!; противохимические -а супрацьх!м1чныя (npomxiMiq- ныя) сродк!; радиозащйтные -а радыеахбуныя сродк!; радиолокаци- онные -а радыёлакацыйныя сродю; радиоэлектронные -а радыёэлект- рбнныя сродк!; сигнальные -а сшнальныя сродк!; спасательные -а выратавальныя сродк!; стратегиче- ские -а первого удара стратэпчныя сродк! пёршага Удару; табельные -а тёбельныя србдк!; технические -а воспитания тэхшчныя србдк! вы- хавання; технйческие -а пропаганды тэхшчныя србдк! прапаганды; тран- спортные -а транспартныя сродю; фототопографйческие -а фотатапа- графшныя сродк!; штатные -а штатный сродк!; эвакуационные -а эвакуацыйныя сродк!. СРЕЗ м (место) зрэз, род. зрэзу м; дульный с. дульны зрэз; казённый с. казённы зрэз; косой с. косы зрэз. СРИКОШЁТИТЬ сов. разг, зры- кашэцщь. СРОК тэрмш, -ну м; (время) час, род. чёсу м; с. действия тэрмш дзеяння; с. обучения тэрмш на- вучання; с. службы тэрмш службы; с. хранения тэрмш захавання; с. явки тэрмш яук1; в короткий с. у карбтю тэрмш; в сжатый с. у карбтю (сцгслы) тэрмш; дайте с. дёйце час; подошёл с. надышбу час; продлить с. прадбужыць (праця- гнуць) тэрмш, адтэрмшаваць; уста- новленный с. вызначаны тэрмш. СР6ЧН//О нареч. спешна, тэр- мшбва, неадкладна; -ЫЙ (ограни- ченный определённым сроком) тэр- мшовы; -ая и сверхсрочная военная служба тэрмшбвая i звыштэр- мшбвая ваённая служба. СРЫВ м (нарушение нормального хода, развития) зрыу, род. зрыву м; с. выполнения боевой задачи зрыу выканання баявой заданы. СТАБИЛИЗАТОР спец, стабшза- тар, -ра м. СТАБИЛИЗАЦИЯ стабЫзацыя, -цы! ж. СТАБЙЛБН//ОСТБ стабыьнасць, -щ ж; стратегическая с. стратэпч- ная стабшьнасць; -ЫЙ стабшьны. СТАВКА (штаб) стаука, -Ki ж; С. Верховного Главнокомандования Стаука Вярхбунага Галоунакаман- давання. СТАЖ стаж, рад. стажу м; -ЁР стажбр, -ра м; -ИРОВАЦИЁ ста- жыраванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ несов. стажыраваць; -ИРОВКА ста- жырбука, -Ki ж; войсковая -ировкя вайскбвая стажырбука. СТАКАН м воен., техн, стакан, -на м; с. снаряда стакан снарада; ~НЫЙ стаканны. СТАЛЕБЕТбн стр. сталебетон, -ну м; -НЫЙ сталебетонны. СТАЛЬ сталь, род. стал! ж; да- масская с. дамаская сталь. СТАН (лагерь, стоянка) стан, род. стана м; с. врага стан вбрага. СТАНДАРТИЗАЦИЯ стандарты- зацыя, -цы! ж. СТАНИН//А техн, станша, -ны ж; -НЫЙ станшны. СТАНКбвЫЙ станкбвы; с. пуле- мёт станкбвы кулямёт. СТАНОВЛЕНИЕ станаулённе, -ння ср; с. молодого солдата станау- лённе маладбга салдата. СТАНбк техн, станок, -нка м; с. пулемёта станок кулямёта; при- цельный с. прыцэльны станок. СТАНЦИЯ в разн. знач. станцыя, -цы! ж; с. ближней навигации и посадки станцыя бл!жэйшай на- вшацы! i пасадш; с. высадки стан- цыя высадк!; с. наведёния станцыя навядзёння; с. назёмной артилле- 388
рййской разведки станцыя наземнай артылерыйскай разведки; с. на- значения станцыя назначения (прызначэння); с. обнаружения, на- ведения и целеуказания станцыя выявления, навядзёння i цэлеука- зання; с. орудийной наводки стан- цыя гарматнай навбдта; с. отпра- вления станцыя адпраулёння; с. пе- рехвата станцыя перахвату; с. по- грузки станцыя пагрузю; с. под- слушивания станцыя падслухвання (пад слух дуван ня); с. помех радиоэ- лектронным средствам станцыя пе- рашкбд радыёэлекгрбнным србд- кам; с. посадки станцыя пасадю; с. радиотехнической разведки станцыя радыётэхшчнай разведка; с. ра- зведки и целеуказания стйнцыя ра- зведи i цэлеуказання; с. разведки стреляющей артиллерии станцыя разведи страляючай артылёры!; с. распределения транспортов станцыя размеркавання транспартау; с. сна- бжения станцыя забеспячэння; ави- ационная радиолокационная с. авь яцыйная радыёлакацыйная стан- цыя; автоматическая телефонная с. аутаматычная тэлефбнная станцыя; авторазлйвочная с. аутаразлхвачная станцыя; водоочистная с. водаачы- шчальная станцыя; водоподъёмная с. водапад’ёмная (водападымаль- ная) станцыя; военно-почтовая с. ваённа-паштбвая станцыя; желе- знодорожная с. чыгуначная стан- цыя; загоризонтная радиолокацион- ная с. загарызбнтная радыёла- кацыйная станцыя; заправочная с. заправачная станцыя; звукоме- трическая с. гукаметрычная стан- цыя; корабельная радиолокационная с. карабёльная радыёлакацыйная станцыя; метеорологическая с. ме- тэаралапчная станцыя; наземная радиолокационная с. наземная ра- дыёлакацыйная станцыя; насосная с. пбмпавая станцыя; орбитальная с. арбггальная станцыя; панорамная радиолокационная с. кругового об- зора панарамная радыёлакацыйная станцыя кругавога агляду; подви- жная заправочная с. рухбмая за- правачная станцыя; приёмная с. приёмная станцыя; радиовещатель- ная с. радыёвяшчальная станцыя; радиолокационная с. (РЛС) радыё- лакацыйная станцыя (РЛС); радио- пеленгаторная с. радыёпеленгата- рная станцыя; релейная с. рэлёйная станцыя; телеграфная с. тэлеграф- . ная станцыя; телефонная с. тэ- лефбнная станцыя. СТАРОСЛУЖАЩИЙ разг., сущ. стараслужачы, -чага м. СТАРТ ав. старт, род. старту м. СТАРТЕР, СТАРТЁР ав., техн. стартэр, -ра м. СТАРТОВАТЬ сов. и несов. ав. стар- таваць. СТАРТОВ//ЫЙ в разн. знач. стар- тавы; ~ая батарея стартавая ба- тарэя; ~ая позиция стартавая па- з1цыя; ~ая ракета стартавая ракёта; ~ая установка стартавая устанбука; с. командный пункт стартавы ка- мандны пункт; с. комплекс стар- тавы комплекс; с. пистолет стар- тавы шсталёт; с. сигнал стартавы сшнал. СТАРШИЙ (по званию, должности) старты; с. машины старты маши- ны; с. по воинскому званию старты па BoincidM званш; с. по должности старты па пасадзе; с. военного го- родка старты ваённага (вайскб- вага) гарадка; с. лейтенант старты лейтэнант; с. матрос старты ма- трос; с. мичман старты мзчман; с. прапорщик старты прапаршчык; с. сержант старты сяржант. СТАРШИНА (воинское звание, дол- жность) старшына, -ны м\ с. ба- тареи старшина батарэ!; с. запаса старшина запасу; с. роты старшина роти; с. 1-й статьи старшина 1-й стацц!; с. 2-й статьи старшина 2-й стащи; войсковой с. вайскбвы стар- шина; главный с. галбуны стар- шина; главный корабельный с. галбуны карабёльны старшына. СТАРШИНСТВО (должность, зва- ние старшины) старшинства, -ва ср. СТАТИКА в разн. знач. статика, -id ж\ с. корабля статика карабля. 389
СТАТИСТИКА статыстыка, -Ki ж; военная с. ваенная (вайскбвая) статыстыка. СТАТУС статус, -су м. СТАТЁТ юр, статут, -та м; -НЫЙ статутны. СТАТБ//Ё 1. (глава, раздел) арты- кул, -ла jw; с. устава артыкул ста- тута; сослаться на -ю закона спа- слацца на артыкул закбна; 2. (раз- ряд) стацця, -щй ж, матрбс первой ~й матрбс першай стацщ. СТАЦИОНАР стацыянар, -ра м; -НЫИ стацыянарны; -ный госпи- таль стацыянарны шштёль; -ая ар- тиллерия стацыянарная артылёрыя; -ная киноустановка стацыянарная кша^станбука; -ный двигатель техн, стацыянарны рухавпе СТВОЛ (у оружия) ствол, род. ствала м; (ружья — ещё) руля, -л! ж; нарезной с. наразнй ствол; нервный с. нервбвы ствол; нескре- плённый с. незмацаваны ствол; ра- зборный с. разббрны ствол; скре- плённый с. змацаваны ствол. ств6ль//ный воен, ствбльны; -ная артиллерия ствольная ар- тылёрыя; -ная коробка ствольная каробка; -ЩИК спец, ствбльшчык, -ка м. СТВОР 1. (прямая линия) спец. створ, род. створу лг, 2. (место у реки, где производится измерение расхода воды) створ, род. створу м. СТВбР//КА створка^ -ю ж; па- лавшка, -Ki ж, -НЫИ спец, ствбр- ны; -ные знаки ствбрныя знаю. СТЁБЕЛЬ м сцяблб, -ла ср; с. за- твора сцяблб затвора. СТЕЛЛАЖ в разн. знач. стэлаж, -жа м. СТЕНА в разн. знач. сцяна, -ны ж, городская с. гарадская сцяна; кре- постная с. крапасная (цытадэльная) сцяна; встать (стать) стеной стаць сцянбй. СТЕНД стэнд, род. стэнда м; ис- пытательный с. выпрабавальны стэнд. СТЁНКА сценка, -ю ж, с. кбрпуса сценка кбрпуса; поставить к стейке паставщь да сцяны. СТЕНН//6Й (находящийся на сте- не) насцённы; -ая печать насцённы друк. СТЁНЫ7/А мор. стэньга, -п ж, -ОВЫЙ стэньгавы. СТЕПЕНЬ в разн. знач. ступень, -Hi ж, с. боевбй готовности ступень ба- явбй гатб^насщ; с. видимости сту- пень бачнасщ; с. заражёния ступень заражэння; с. огнестойкости сту- пёнь вогнеУстбйлгвасщ; с. пора- жения ступень паражэння; с. реге- нерации ступень рэгенерацьй; при- ведённая с. заражения прывёдзеная ступёнь заражэння. СТЕРЕОТРУБА воен, стэрэатруба, -бы ж. СТЁРЖЕНЬ техн, стрыжань, -жня м, шпень, род. шпяня м; прут, род. прута м; с. клапана шпень (прут) клёпана; направляющий с. наю- равальны стрыжань; подвижный с. рухбмы стрыжань; поршневой с. пбршневы шпень (прут). СТЕРЖНЕВбЙ техн, стрыжнёвы, шпеневы; с. трансформатор стры- жнёвы (шпёневы) трансфарматар. СТЕРИЛИЗ//АТОР стэрылттар, -ра м; -АЦИЯ стэрылЬацыя, -цьп ж, -бВАННЫЙ стэрылгзаваны; -ОВАТЬ сов. и несов. стэрылЬаваць; -ОВАТЬСЯ сов. и несов., страд. стэрылйавацца. СТЕРЙЛЬН//ОСТЬ стэрыльнасць, -щ ж, ~ый стэрыльны. СТЕРН//ЙТЫ (вещества)* стэрш- ты, -та? мн.; -ИТ ед. стэрнгг, -ту м. СТИЛЁТ штылёт, -та м. СТбЙКА (техническая, строевая) стойка, -Ki ж, с. спусковой пружины стойка спускавбй спружыны; с. циркулярного вызова стойка цыр- кулярнага выклжу; промежуточная с. прамёжная стойка; строевая с. страявая стойка; центральная с. цэнтральная стойка. СТбЙ//КИЙ в разн. знач. стбйю; -КО нареч. стойка; -КОСТЬ стбй- касць, -щ ж. 390
СТОЛБ в разн. знач. слуп, род. слупа м; межевой с. мёжавы слуп. СТОЛКНОВЕНИЕ в разн. знач. сутыкнённе, -ння ср, сугыкАнне, -ння ср; близкое с. блгзкае сугы- кнённе; внезапное с. раптбунае сугыкненне; вооружённое с. уз- брбенае сутыкнённе. СТ6ПОР техн., перен. стбпар, -ра м. СТОП-СИГНАЛ стоп-спнАл, -лулг. СТОРОЖЕВ//ЙК (сторожевой ка- тер) вартавы, -вбга м; -6Й 1. прил. (несущий охрану) вартавы; -Ая служба вартавая служба; -бе с^дно вартавбе судна; 2. прил. (связанный с несением охраны) вартавы, вартаУ- Н1чы; -бе охранение вартавАя (вар- таушчая) ахова; 3. сущ. (тот, кто охраняет) вартавы, -вбга м, вартаУ- шк, -кА м. СТОРОН//А ж, в разн. знач. бок, род. ббку м; с. горизонта бок га- рызбнта; внутренняя с. унутраны бок; нападающая с. нападАючы бок; победа на нашей ~ё перамога на нАшым баку; тыльная с. строя тыльны бок строю. СТОЙК стаяк, -ка м; -6ВЫЙ ста- якбвы. СТОЯН//ИЕ стаянне, -ння ср; -КА в разн. знач. стаянка, -Ki ж: -ка ав- томобилей стаянка аутамабшяУ; -ка кораблей стаянка караблёу; -ка са- молёта стаянка самалёта; Акорная -ка якарная стаянка. СТОЙ//ТБ несов. в разн. знач. ста- яць; в воздухе -л шум от гудения са- молётов у павётры стайу шум ад гу- дзёння самалётаУ; с. под полями стайць пад к^лямц с. насмерть стаяць насмерць; с. на страже ста- яць на вАрце; с. под ружьём стаяць пад ружжбм. СТРАЖ вартавы, -вбга м; абаронца, -цы лг, верный с. Родины верны вар- тавы (абарбнца) Радзшы. СТРАЖ//А вАрта, -ты ж; конвойная с. канвбйная вАрта; на ~е на вАрце; пограничная с. паграшчная вАрта. СТРАНОВЕД//ЕНИЕ коашазнА?- ства, -ва ср; -ЧЕСКИЙ краша- знаучы. СТРАТАГЕМА воен, стратагема, -мы ж. СТРАТЕГ стратэг, -га м; -ЙЧЕ- СКИЙ стратэйчны; -ическая авиация стратэйчная авВщыя; -йче- ская задача стратэйчная задАча; -ическая инициатива стратэпчная шщыятыва; -ическая концепция стратэпчная канцэпцыя; -ическая мобильность стратэпчная мабить- насць; -ическая оборбна стратэ- йчная абарбна; -ическая операция стратэйчная аперАцыя; -ическая цель стратэйчная мАта; -йческие вооружения стратэпчныя Узбра- ёшп; -йческие силы стратэпчныя С1лы; -йческий район стратэпчны раён; -йческий тыл стратэпчны тыл; -Йческий успех стратэпчны пбспех; -йческий эшелон стра- тэпчны эталон; -йческое напра- вление стратэпчны напрАмак; -йче- ское наступление стратэйчнае на- ступление; -йческое развёртывание стратэйчнае разгбртванне; -йческое руководство стратэйчнае юраушц- тва; -йческое сырьё стратэпчная сыравша. СТРАТЕГИЯ стратАйя, -rii ж; с. «гибкого реагирования* стратАпя «йбкага рэагавання*; с. массйро- ванного возмездия стратэпя масхра- ванай адплАты; с. «реалистического сдерживания* стратэпя «рэалхс- тычнага стрымл!вання*; с. прямого противоборства стратбйя прамбга супрацьборства (прощббрства); блоковая с. блбкавая стратэпя; военная с. ваённая стратэпя; гло- бальная с. глабальная стратэпя; ко- алиционная с. каалщыйная стра- тэпя; с. устрашения стратэпя за- страшвання. СТРАТОНАВТ ав. стратанАут, -та м. СТРАТОПЛАН ав. стратаплАн, -на м. СТРАТОСТАТ ав. стратастАт, -та м. СТРАТОСФЕР//А стратасфёра, -ры ж; -НЫЙ стратасфёрны. 391
СТРЕЛА в разн. знач. страда, -лы ж. СТРЕЛЕЦ ист. стралец, -льда м. СТРЕЛКбвО-ПУШЕЧН//ЫЙ: ~ое вооружение стралкбва-гарматнае узбраённе. СТРЕЛКбВ//ЫЙ стралковы; -ая карточка стралковая картка; -ая цепь стралковы ланцуг; -ое оружие стралковая збрбя. СТРЕЛОВЙДН//ОСТЬ стрэлапа- дббнасць, -ш ж; изменяемая с. крыла самолета змеиная стрэла- падббнасць крыла самалёта; ~ЫЙ стрэлападобны. СТРЕЛбк стрелок, -лка л/; во- здушный с. па ветра ны страд ок; горный с. горны стралок; меткий с. мётю стралок; старший с. старшы страд 6к; с.-гранатомётчик стралбк- гранатамётчык; с.-зенитчик стра- лбк-зештчык; с.-помощник гранато- мётчика стралок-памбчн1к граната- мётчыка; с.-радист стралбк-радыст. СТРЕЛЬБА стральба, -бы ж; (бес- порядочная) стралянша, -ны ж\ с. береговой артиллерии стральба бе- рагавбй артылеры!; с. залпами стра- льба залпам!; с. зенитными упра- вляемыми ракетами и зенитной ар- тиллерии стральба зенггным! Kipye- мым! ракетам!! зештнай артылеры!; с. из стрелкового оружия и гранато- мётов стральба са стралкбвай збро!! гранатамётау; с. из танков стральба з танкау; с. корабельной артиллерии стральба карабельнай артылеры!; с. лёжа стральба лёжачы; с. наземной артиллерии стральба назёмнай ар- тылёры!; с. на картечь стральба на карцёч; с. на поражение стральба на паражэнне; с. очередями стральба чэргам!; с. противолодочным ору- жием стральба проциюдачнай (су- працьлбдачнай) зброяй; с. прямой наводкой стральба прамбй навбд- кай; с. с закрытой огневой позиции стральба з закрытай агнявбй па- зщьп; с. с колена стральба з калёна; с. с коротких остановок стральба з каротгах перапынкау; с. с летатель- ного аппарата стральба з лятальнага апарата; с. с места стральба з мёсца* с. стоя стральба стоячы; с. с упора стральба з упору; с. с ходу стральба з ходу; артиллерийская с. арты- лерыйская стральба; боевая с. ба- явая стральба; воздушная с. па- вётраная стральба; зачётная с. за- лповая стральба; испытательная с. выпрабавальная стральба; опытная с. доследная стральба; показная с. паказная стральба; практическая с. практычная стральба; пристрелоч- ная с. прыстрэлачная стральба; ри- кошетная с. рыкашэтная стральба; скоростная с. скорасная стральба; спортивная с. спартыуная стральба; торпедная с. тарпёдная стральба; учёбная с. вучэбная стральба; учеб- но-боевая с. вучэбна-баявая стра- льба. СТРЕЛББИЩ//Е стрэльбннча, -шча ср; войсковое с. вайскбвае стрэльбштча; спортивное с. спа- ртыунае стрэльб!шча; -НЫЙ стрэ- льбппчны. СТРЕЛЙНИЕ стралянне, -ння ср. стр£лян//ый стрэляны; -ая гильза стрэляная пльза. СТРЕЛЯТЬ несов. страляць; -СЯ возвр., страд, страляцца. СТРЕЛЯЮЩИЙ сущ., прил. стра- ляючы. СТРИНГЕР мор., ав. стрынгер, -ра м; -НЫЙ стрынгерны. стрдгий в разн. знач. строп; с. выговор строгая вымова. СТРОЕВ//ИК воен, страявж, род. страевпса м; -ОЙ страявы; -ая записка страявая зашска; -ая песня страявая песня; -ая подготовка страявая падрыхтбука; -ой расчёт страявы разлпс; -ой смотр страявы агляд; -ой состав страявы састау (склад); -ой устав страявы статут; -6й шаг страявы шаг (крок). СТРОЕНИЕ ср (здание) будынак, -нка м; пабудова, -вы ж; глино- битное с. глшабггны будынак; де- ревянное с. драуляны будынак; про- лётное с. пралётная пабудова. СТРОИТЕЛЬ прям., перен. будаУ- шк, -ка м; военный с. ваённы бу- даун1к. 392
СТРОИТЕЛЬСТВО прям., перен. будаУшцгва, -ва ср; военное с. ва- еннае буда^нштва; с. вооружённых сил будаУнщгва Узброеных сит. стрбить несов. 1. (сооружать) будаваць; 2. (ставить в строй) стрбщь. СТРОЙ воен., перен. строй, род. строю м; с. батальона строй бата- льёна; с. взвода строй узвода; с. ки- льватера строй гальватэра; с. клина строй клша; с. кораблей строй ка- раблёу; с. отделения строй ад- дзялення; с. пеленга строй пеленга; с. подразделения строй падра- здзялёння; с. полка строй палка; с. роты строй роты; с. самолётов строй самалётаУ; с. уступа строй уступа; с. фронта строй фронту; вне строя па-за строем; двухшерёно- жный с. двухшарэнгавы строй; одношерёножный с. аднашарэнгавы строй; пеший с. пёшы строй; по- ходный с. пахбдны строй; развёрну- тый с. разгбрнугы строй; разомкну- тый с. разамкнуты (разамкнёны) строй; рассыпной с. рассыпны строй; расчленённый с. расчлянёны (раздзёлены) строй; сомкнутый с. самкнуты (злучаны) строй; стоять в строю стаяць у стра! СТРОЙБАТ (строительный бата- льон) воен, будаушчы батальён. СТРОП мор., ав. строп, род. стропа м; -ы парашюта стропы парашута. СТРОЧИТЬ несов. в разн. знач. страчыць; с. из пулемёта страчыць з кулямёта. СТРУКТУР//А , структура, -ры ж; -НЫЙ структурны; -ная схема ЭВМ структурная схема ЭВМ. СТРУП в разн. знач. струп, род. струпа м. СТУПЕНЬ ж ступень, -Hi ж; с. ра- кеты ступень ракеты; -КА уменьш. ступенька, -Ki ж; -ка прицела ступенька прыцэлу. СТЫК прям., перен. стык, род. стыку м; с. дву^с дивизий стык дзвюх дыв1з!й; -ОВАНИЕ спец, стыка- ванне, -ння ср; -ОВАТЬ несов. спец. стыкаваць; -ОВАТЬСЯ страд, спец. стыкавацца; -6ВКА стыковка, -id ж; -ОВОЧНЫЙ стыкбвачны; -бвочная машина стыкбвачная машына. СТЫЧКА прям., перен. сутычка, -id ж. СТЯГ высок, сцяг, род. сцяга м. СТЯГИВАТЬ несов. в разн. знач. сцягваць; см. стягнуть. СТЯНУТЬ сов. в разн. знач. сця- гнуць, мног. пасцягваць; с. шинёль ремнём сцягнуць шынёль рэменем; с. войска к переправе сцягнуць вбйсю да пераправы. СУБОРБИТАЛЬНЫЙ субарбпаль- ны; с. полёт субарбггальны палёт. СУБОРДИНАЦИЯ субардынацыя, -цьй ж. СУББбТА суббта, -ты ж. СУБСЙД//ИЯ субсщыя, -дал ж; военная с. ваенная субсщыя; -НЫЙ субсщны. СУВЕР//ЕНИТЕТ полит, суверэ- нггэт, -ту м; -ЕННОСТЬ полит, су- верэннасць, -щ ж\ -ЕННЫЙ су- веренны. СУВ6РОВ//ЕЦ сувбравец, -рауца м; -СКИЙ сувбраУсю; -скае во- енное училище сувбраУскае ваеннае вучылштча. СУД суд, род. суж м; с. чести суд гбнару; военно-полевой с. ваённа- палявы суд; военный с. ваённы суд; офицёрский с. чести афщэрск! суд гбнару; товарищеский с. таварыск! суд. СУДНО (во флоте) судна, -на ср; водомётное с. вадамётнае судна; вспомогательное с. дапамбжнае суд- на; санитарно-транспортное с. саш- тарна-транспаргнае судна; спаса- тельное с. выратавальнае судна; транспортное с. транспартнае суд- на; суда обеспёчения судны забес- пячэння. С^ДНО-ЛОВ^ЧПКА судна- пастка, род. судна-пёстк! ср. СУДНО-МИШЕНЬ судна-мштэнь, род. судна-мпиэш ср. СУДОВЕРФЬ суднавёрф, -ф! ж. 393
СУД0В//6Й с^днавы; -бе время с$днавы час; с. журнал с^днавы жу- рнал. СУдЪпОДЪЁМ м спец, (действие) суднападымАнне, -ння л/; -НИК техн, суднапад’ёмнпс, -ка м; -НЫЙ суднапад’ёмны; -ные работы судна- пад’ёмныя работы. СУДОСТРО//ЕНИЕ суднабудавАн- не, -ння ср; военное с. ваённае суд- набудавАнне; -ИТЕЛЬНЫЙ судна- будаУшчы. СУИЦИД спец, сущыд, -ду м; -ы сущыды, -дау мн; -НЫЙ сущыдны. СУМЕРК//И ед. нет змрок, род. змрбку м, змярканне, -ння ср, прыцемак, -мку м; в -ах прыце- мкам. СУМКА (военная и пр.) сумка, -Ki ж, с. для магазинов сумка для ма- газша?; с. для обойм сумка для абойма?; гранатная с. гранатная с^мка; командирская с. камандзтр- ская с^мка; полевая с. палявая сум- ка; патрбнная с. патрбнная сумка; противогазовая с. прощвагазавая сумка; санЕгАрная с. санггарная с^мка. СУПЕРАЭРОДИНАМИКА супер- аэрадынАмпса, -Ki ж. СУРДОБАРОКАМЕРА сурдабара- камера, -ры ж. Cirv//1SXL супа, -так ед. нет; -ОЧНЫЕ сущ. сутачныя, -ных ед. нет; -ОЧНЫЙ сутачны; -очная ве- домость сутачная вёдамасць; -очная готбвность сутачная гатбунасць; -очная дача (сутодача) сутачная дача (сутадача); -очные дёньги сута- чныя грбшы; -очный перехбд сута- чны перахбд. СУХОГРУЗ сухагруз, -за м; -НЫЙ спец, сухагрузны; -ная баржа суха- грузная баржа; -ный флот суха- грузны флот. СУХОПУГН//ЫЙ сухапутны; -ые войска сухапутныя войск!. СУШЙЛ//КА (помещение для су- шки) сушня, -Hi ж, сушыльня, -Hi ж, -ЬНЫЙ техн, сушыльны. СХВАТКА в разн. знач. схвАтка, -Ki ж, рукопАшная с. рукапашная схвАтка. СХЁМА схёма, -мы ж, с. движения схёма р^ху; с. маршрута схёма мар- шруту; с. местности схёма мя- сцбвасщ; с. наблюдения схёма на- з!рАння; с. огня схёма агню; с. ори- ентиров схёма арыеншрау; с. проводной связи схёма праваднбй сувяз!; с. радиосвязи схёма рады- ёсувяз!; с. расположения схёма раз- мяшчэння; с. связи схёма сувяз!; с. целей схёма цбляУ; интегральная с. штэгральная схёма; принципиАльная с. прынцыпбвая схёма; разведыва- тельная с. развёдвальная схёма; электрическая с. элекгрычная схёма. схбдни схбды, -дау ед. нет, схбдю, -дак ед. нет. СЧЕТВЕРЁНН//ЫЙ счацвярбны; -ая устанбвка счацвярбная ?ста- нб^ка. СЧЁТНО-КЛАВИШНЫЙ л!чыль- на-клавппны; -ые машины л!чыль- на-клавшшыя машыны. СЧЁТНО-ПЕРФОРАЦИбНН//ЫЙ л!чыльна-перфарацыйны; -ые ма- шйны л!чыльна-перфарацыйныя машыны. СЧЁТЧИК л!чыльн!к, -ка м; газо- разрядный с. газаразрАдны л!чыль- шк. СЧИСЛЁНИЕ 1. в разн. знач. л!чэнне, -ння ср; 2. (определение ме- стонахождения) вызначэнне, -ння ср, въипчбнне, -ння ср. СЪЁМКА (копирование) здымка, -Ki ж, аэрофотографйчесая с. аэрафо- таграфтчная здымка; глазомёрная с. вакамёрная здымка; мёнзульная с. мензульная здымка; теодолитная с. тэадалггная здымка; топографиче- ская с. тапаграфхчная здымка. СЪЁМН//ЫЙ здымны; -ое обо- рудование здымнае абсталяванне. СЫРЬ//Ё ср сыравша, -ны ж; стратегическое с. стратэпчная сы- равша; -ЕВбЙ сыравшны. 394
табАнить несов. спорт., мор. табанщь. ТАБЕЛЬ табель, -ля м\ т. о рангах табель аб рангах; т. постам табель пастам; т. срочных донесений табель тэрмшбвых данясенняУ; -НЫЙ табельны; -ное имущество табель- ная маёмасць; -ные средства та- бельный србдк!; -ное вооружение табельнае Узбраённе. ТАБЛЕТ/7КА таблетка, -Ki ж.; -ОЧНЫЙ таблётачны. ТАБЛЙ//ЦА таблща, -цы ж\ т. карт таблща карта?; т. огня таблща агню; т. позывных таблща пазы?- ных; т. полетов таблща палётаУ; т. сигналов таблща спналаУ; -цы не- потопляемости кораблй таблщы не- патапляльнасщ карабля; -цы стре- льбы таблщы стральбы; кодовая т. кбдавая таблща; переговорная т. пе- рагавбрная таблща; плановая т. вза- имодействия планавая таблща Узае- мадзёяння; плановая т. полётов планавая таблща палётаУ; -ЧКА в разн. знач. таблмка, -Ki ж\ -ЧНЫЙ табличны; -чные условия стрельбы табличный умбвы стральбы. ТАБЛб спец, таблб нескл., ср. ТАБУН (быстродействующее обще- ядовитое отравляющее вещество) табун, -ну м. ТАБУРЁТ табурэт, -та лг, -КА та- бурэтка, -id ж. ТАЙГ//А тайга, -п ж.; ~6вЫЙ тайгбвы. ТАЙкбм нареч. упбтай, упбгайю, пбтайк!, тайком. ТАЙН//А тайна, -ны ж\ таямшца, -цы ж\ держать в -е трымаць у тайне (у таямнщы); посвящать в -у адкрываць тайну; т. переписки тай- на nepamcid; воённая т. ваённая тайна; государственная т. дзяржау- ная тайна; служёбная т. службовая тайна; -ЙК тайщк, -ка м, патай- hik, -ка лг; -ИКОВЫЙ тайн!кбвы; -ИЧбк уменыи. тайшчбк, -чка м, патайшчбк, -чка м. ТАЙНО нареч. тёйна, таёмна, па- таёмна. ТАЙНОПИСНЫЙ тайнашсны. ТАЙНОПИСЬ ж тайнатс, -су м. ТАЙН//ЫЙ тайны, /таёмны, иа- таёмны; -ое голосование тайнае га- ласаванне; -ое желание тайнае (па- таёмнае, таёмнае) жаданне. ТАЙФтайфУн, -ну м. ТАКЕЛАЖ мор., спец, такелаж, -жу м; -ИТЬ несов. мор., спец, та- келАжыць; -НИК спец, такелажнпс, -ка м; -НЫЙ такелёжны. ТАКТИ//К прям, перен. такгык, -ка мг, -КА воен., перен. такгыка, -Ki ж; -ка боя тактика бою; -ка «выжжен- ной земли» тактика «выпаленай зямл1»; -ка военно-воздушных сил тактика ваённа-павётраных ал; -ка воённо-морскбго флота тактика ваённа-марскбга флоту; -ка войск противовоздушной обороны (ПВО) такгыка войск процшавётранай (су- працьпавётранай) абарбны (ППА, СПА); -ка пограничных войск так- тика паграшчных войск; -ка су- хопутных войск такгыка сухапутных войск; военная -ка ваённая так- тика; групповая -ка групавая так- тика; линейная -ка лшёйная так- тика; манёвренная -ка манёураная такгыка; ббщая -ка агульная так- тика. ТАКТИКО-СПЕЦИАЛЬН//ЬЙ: -ая подготовка тёкгыка-спецыяльная падрыхтбука; -ое учение такгыка- спецыяльнае вучэнне. тАкгико-тёхнико-экономй- ЧЕСК//ИЙ: т. анализ тактика- тэхшка-эканамнны анализ; -ие обоснования тактыка-тэхнйса-эка- намнныя абгрунтаванш. тАктико-технйческ//ий тА- кгика-тэхн1чны; -ая характе- ристика оружия тактика-тэхшчная харакгарыстыка збро!; -ие данные такгыка-тэхннныя даныя. ТАЁЖНЫЙ таёжны, тайгбвы. 395
ТАКТЙЧЕСК//И нареч. такгйчна; -ИЙ воен., перен. тактичны; -ий успех такгычны пбспех; -ий фор- муляр корабля такгычны фармуляр карабля; -ое руководство тактычнае ктраУнштва; -ое окружение так- тычнае акружэнне; -ая авиация такгычная авшцыя; -ая внезапность тактичная раптбунасць; -ая глу- бин! обороны такгычная глыбшя абарбны; -ая группа кораблей та- ктичная грУпа караблёУ; -ая задача тактичная задача; -ая зона обороны тактичная збна абарбни; -ая оборона такгычная абарбна; -ая плбтность такгычная шчыльнасць; -ая подготовка войск такгычная падрыхтбука войск; -ая разведка такгычная разведка; -ие взаимо- действия такгычныя Узаемадзёянш; -ие единицы такгычныя адзппа; -ие свойства местности такгычныя Уласщвасщ мясцовасщ; -ие загра- ждения такгычныя загарбды; -ое учение с боевой стрельббй так- тычнае вучэнне з баявой стральбой; -ое ядерное оружие такгычная Лазерная збрбя. ТАКТЙЧН//О нареч. такгйчна, тактбуна; -ОСТЬ такгычнасць, -щ ж, такгбунасць, -щ ж\ -ЫЙ так- тичны, такгбуны; -ый человек так- тичны (такгбуны) чалавёк; -ое по- ведение такгычныя (такгбуныя) павбдзшы. ТАЛбн талон, -на ж; -НЫЙ талбнны; -ЧИК умении, талбнчык, -ка м. ТАЛЬ техн, таль, род. тал! ж. ТАМБУР архит., ж.-д. тамбур, -ра м. ТАМБУРМАЖбР воен., ист. там- бурмажор, -ра ж; -СКИЙ тамбур- мажбрскь тАМБУРН//ЫЙ тбмбурны; -ые двёри тамбур ныя дзверы. ТАМ6Ж//ЕННИК таможни^ -ка ж, мытнЬс, -ка ж; -ЕННЫЙ та- можни, мигни; -енная пошлина тамбжная (мытная) пбшлша; -НЯ таможня, -Hi ж, мытня, -Hi ж. ТАНГАЖ ав. тангбж, -жу ж. ТАНК I воен, танк, род. тёнка ж; т. дальнего действия танк далёкага дзеяння; т. непосредственной под- держки пехоты танк непасрэднай падгрымта пяхбты; безбашенный т. бязвежави танк; лёгкий т. лёпа танк; огнемётный т. агнямётны танк; основной боевой т. аснбуны баявы танк; плавающий т. плава- ючы танк; средний т. сярбдш танк; тяжёлый т. цяжй танк. ТАНК II спец, танк, род. танка ж; судовой т. для горючего сУднави танк для пал!ва. ТАНК-АМФИБИЯ танк-амф1б1я, род. танка-амф1бн ж. ТАНКЕР танкер, -ра ж; -НЫЙ тан- керны. ТАНК//ЕТКА воен, танкетка, -jd ж; -ИСТ воен, танюст, -та ж; -ИСТ- ский танюсща. ТАНКОВОЖДЕНИЕ воен, танкава- джэнне, -ння ср. ТАНКОВ//ЫЙ танкавы; -ая армия танкавая арм!я; -ая группа танкавая група; -ая плбтность танкавая шчыльнасць; -ая разведка танкавая разведка; -ая техника танкавая тбхшка; -ое вооружение танкавае узбраённе; т. двигатель танкавы ру- хавЪс; т. десант танкавы дэсант; т. резерв танкавы рэзёрв; -ые войска танкавыя вбйсю. ТАНКОДЕСАНТНЫЙ: т. корабль танкадэсантны карабель. ТАНКОДОСТУПН//ЫЙ танкада- ступни; -ая местность танкада- ступная мясцовасщ». ТАНКОДРбм воен, танкадрбм, -ма ж. ТАНКОНбСЕЦ танканбсец, -сца ж. танкоопАсн//ый танканебяс- пёчны; -ое направление танкане- бяспёчны напрамак. ТАНКОРЕМбнТНЫЙ танкара- мбнтны. ТАНКОСТРЕЛКбВ//ЫЙ танка- стралковы; -ая тренировка танка- стралкбвая трэшрбука. 396
ТАНКОСТРО/ДНИЕ, танкабу- давание, -ння ср; -ИТЕЛЬНЫЙ танкабудаушчы. ТАНКОТЕХНЙЧЕСК//ИЙ танка- тэхшчны; ~ое обеспечение танка- тэхшчнае забеспячэнне. ТАНКОШЛЁМ танкашлём, -ма м. ТАРА тара, -ры ж; т. для горючего и смазочных материалов тара для гаручага i змАзачных матэрыялау. ТАРАН в разн. знач. таран, -на м; идти на т. воен, ющ на таран; во- здушный т. павётраны таран; гидра- влический т. техн. пдраул!чны таран; морскбй т. марск! таран; тАнковый т. танкавы таран. ТАРАНИТЬ несов. 1. бщь, npa6i- ваць, тарашць; 2. ав., воен, тарАнщь. ТАРАННЫЙ в разн. знач. таранны; т. удар воен, таранны удар. ТАРЁЛКА талёрка, -Ki ж. ТАРЙРОВ//АНИЕ спец, japupa- вАнне, -ння ср; -АННЫЙ тары- равАны; -АТЬ сов. и несов. спец. тарыраваць; -АТЬСЯ несов. страд. тарыравацца. ТАРЙФ тарыф, -фу м; железно- дорожный т. чыгуначны тарыф; по- чтовый т. панггбвы тарыф; та- моженный т. тамбжны тарыф; ~ы заработной платы тарыфы зара- ботай платы; -ИКАЦИЯ тары- фнсАцыя, -цьй ж, -ИЦЙРОВАТЬ 1. сов. и несов. тарыфпсавАць; -ИЦИ- РОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. тары- фпсавАцца; 2. страд, тарыфь кавацца; -НЫЙ тарыфны; -ная сётка тарифная сётка. ТАРНЫЙ тарны. ТДХбМЕТР техн, тахометр, -ра м; -ИЧЕСКИЙ тахаметрычны. ТАЧАНКА тачанка, -Ki ж, пулемё- тная т. кулямётная тачанка. ТВЁРДОСТЬ прям., перен. цвёр- дасць, -щ ж. ТВЕРДОТбПЛИВНЫЙ цверда- n&iijfaH. ТВЕРДЫНЯ уст., высок. 1. (кре- пость) крэпасць, -щ ж, цвярдыня, -Hi ж; 2. перен. цвярдыня, -Hi ж, т. самодержавия цвярдыня самадзя- ржа^я. ТВЁРЖЕ сравн. ст. 1. нареч. цвяр- дзёй; 2. прил. цвярдзёйшы; железо т. дёрева жалёза цвярдзёйшае за дрэва. ТЕАТР в разн. знач. тэатр, -ра м; драматический т. драматичны тэ- атр; т. военных дёйствий тэатр ваённых дзёянняУ; т. войны тэатр вайны; главный т. военных дёй- ствий галбуны тэатр ваённых дзёян- няу; континентальный т. военных дёйствий кантынентальны тэатр ваённых дзёянняу; морской т. во- енных дёйствий марскт тэатр ваённых дзёянняу; Сёверо-Евро- пёйский т. военных дёйствий Пау- нбчна-Еурапёйск! тэатр ваённых дзёянняу; , -АЛЬНО нареч. тэа- тральна; -АЛЬНЫЙ тэатральны. ТЕЗЙРОВА//НИЕ тэзавАнне, -ння ср, -ННЫЙ тэзаваны; -ТЬ сов. и несов. тэзавАць; -ТЬСЯ несов. страд, тэзавацца. ТЕЗИС в разн. знач. тбзгс, -са м; -НЫЙ тэзюны. ТЕКСТ в разн. знач. тэкст, род. тэксту м. ТЕЛЕБАШНЯ тэлевёжа, -жы ж. ТЕЛЕВЙДЕНИЕ тэлебачанне, -ння ср; промышленное т. прамы- слбвае тэлебАчанне. ТЕЛЕВ//ИЗИбнНОСТЬ, тэлевЬ зкйнасць, -ц1 ж, -ИЗИОННЫЙ тэ- левЬ1йны; -изибнная развёдка тэле- вЫйная развёдка; -изибнная связь тэлев!з1йная сувязь; -изибнная тех- ника тэлев1з1йная трхнпса; -ЙЗОР тэлев*1зар, -ра м; -ИЗОРНЫЙ тэ- левюарны. ТЕЛЕВЫШКА тэлевышка, -id ж. ТЕЛЕГР//АММА тэлеграма, -мы лг, -АММНЫЙ тэлеграмны; -Аф тэлеграф, -фа м; оптический -бф аптычны тэлеграф; беспрбволочный -Аф бяздротавы тэлегрАф; букво- печатающий -Аф лпарадрукавАльны тэлеграф; машинный -Аф машынны тэлегрАф; -АФИРОВАНИЕ тэле- графМвАнне, -ння ср; дуплексное -афйрование дуплекснае тэлегра- 397
фаванне; -АФИРрВАННЫЙ тэле- графавАны; -АФИРОВАТЬ сов. и несов. тэлеграфаваць; -АФЙРОВА- ТЬСЯ несов. страд, тэлеграфавацца; -АФЙСТ тэлеграф!ст, -та м; -АФЙСТКА тэлеграф!стка, -id ж; -АФИТЬ сов. и несов. разг. см. теле- графировать; -АФЙЧЕСКИЙ тэле- графмны; -АФИЯ тэлеграфш, -фи ж; -АфНО нареч. тэлеграфна. ТЕЛЕГРАФНО-КАБЕЛЬНЫЙ тэ- легр4фна-кабельны. телегрАфно-телеф6нный тэлегрАфна-тэлефонны. ТЕЛЕГРАФН//ЫЙ в разн. знач. тэ- леграфны; т. аппарат тэлеграфны апарат; т. центр тэлеграфны цэнтр; -ая связь тэлеграфная сувязь; -ая станция тэлеграфная станцыя. ТЕЛЕДОКУМЕНТ//АЛЙСТ тэле- дакументалют, -та м; -АЛИСТИКА тэледакументалгстыка, -Ki ж\ -АЛЬНЫЙ тэледакументальны. ТЕЛЕЖКА ж. 1. (небольшая телега) каляска, -юж, драбшю, -нак ед. нет; (ручная) каляска, -ю ж; 2. техн, цялежю, -жак ед* нет; крано- вая т. кранавыя цялежю. ТЕЛЕЗРИТЕЛЬ тэлеглядач, род. тэлегледача м. ТЕЛЕИНТЕРВЫб тэлештэрв’ю нескл., ср. ТЕЛЕИНФОРМАЦИЯ тэлешфар- мацыя, -цы! ж. ТЕЛЕКАМЕРА тэлекамера, -ры ж. ТЕЛЕКбДОВ//ЫЙ: -ая связь тэ- лекбдавая сувязь. ТЕЛЕКОМАНДОВАНИЕ тэлека- мандаванне, -ння ср. ТЕЛЕКОМПАНИЯ тэлекампаны, -ни ж. ТЕЛЕМАСТЕРСкАя тэлемай- стэрня, -Hi ж. ТЕЛЕМЕТР//ИЧЕСКИЙ тэлеме- трычны; -йческие измерения тэле- метрычныя вымярэнш; -ЙЯ тэле- метрыя, -ры! ж. ТЕЛЕМфхАн//ИКА тэлемеханпса, -Ki ж; -ЙЧЕСКИЙ тэлемехашчны. ТЕЛЕОБРАБбтКА тэлеапрацбука, -Ki ж; т. данных тэлеапрацоука даных. ТЕЛЕПРИЁМНИК тэлепрыёмнпс, -ка м. ТЕЛЕСВЯЗЬ тэлесувязь, -3i ж. ТЕЛЕСИГНАЛ тэлесппал, -ла м. ТЕЛЕСИГНАЛИЗАЦИЯ тэлесггна- лЬацыя, -цьп ж. Т^ЛЕСКЙП астр, тэлескоп, -па м; -ИЧЕСКИЙ l тэлескатчны; -ЙЯ тэлескашя, -mi ж; -НЫЙ астр, тэ- лескбпны. ТЕЛЕСКбП-СПЕКТРбМЕТР тэ- лескбп-спектрбметр, род. тэле- скбпа-спектрометра м. ТЕЛЁСН//ЫЙ в разн. знач. ця- лёсны; -ые повреждения цялёсныя пакалёчанш; -ое наказание цялёс- ная кара; -ый цвет цялёсны колер. ТЕЛЕТАЙП тэлетайп, -па лг, ~ЙСТ тэлетайтст, -та м; -НЫЙ тэле- тайпны. ТЕЛЕТАЙПОГРАММА тэлетайпа- грама, -мы ж. ТЕЛЕТРАНСЛЯЦИЯ тэлетран- сляцыя, -цы! ж. ТЕЛЕУПРАВЛ//ЁНИЕ (телеме- ханйческое управление) тэлею- раванне, -ння ср (тэлемехашчнае юраванне); -Яемый тэлеюра- вальны. ТЕЛЕУСТАНбвКА тэлеустанбука, -Ki ж. ТЕЛЕФАКС телеф. тэлефакс, -са м. ТЕЛЕФбн тэлефбн, -на м; авто- матический т. аутаматычны тэ- лефбн; высокочастотный т. высока- частбтны тэлефбн; головной т. галауны тэлефбн; междугородный т. м!жгарбдш тэлефбн; полевой т. па- лявы тэлефбн; селекторный т. селекгарны тэлефбн; т.-автомат тэ- лефбн-аутамат; говорить по -у га- варыць па тэлефбне; -ИЗИРО- ВАТЬ сов. и несов. тэлефанЬаваць; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. тэлефа- наваць; -ЙСТ тэлефашст, -та м; -ЙСТКА тэлефашстка, -ю ж; -НЫЙ тэлефбнны; -ная связь тэ- лефбнная сувязь; -ная станция тэ- 398
лефбнная станцыя; -ный аппарат телефбнны апарАт; -ный центр те- лефбнны цэнгр. ТЕЛЕФОНОГРАММА тэлефана- грАма, -мы, ж. ТЕЛО в разн. знач. цёла, -ла ср, мн. целы, -лау; части т. части! цела; твердое т. цвёрдае цела; дрожАть всем ~м дрыжаць усш цёлам; геоме- трическое т. геаметрычнае цела; инородное т. шшарбднае цела. ТЕЛОГРЕЙКА разг, целагрёйка, -Ki ТЕЛОДВИЖЁН//ИБ ср рух цела, рух, род. руху м\ гимнастические -ия пмнастычныя pyxi; без липших -ий без лшш1х р^хау. ТЕЛОСЛОЖЕНИЕ ср склад цела; целасклАд, -ду м, склад, род. складу м. ТЕЛОХРАНИТЕЛЬ целаахбунйс, -ка м. ТЕЛЬНЯШКА ж разг. 1. (матро- ска) цяльняшка, -Ki ж-, 2. (нижняя рубашка) нацёльшк, -ка м, кашуля, -л! ж. ТЕМЛЙК воен, иямляк, род. це- млякА м. ТЕМП в разн. знач. темп, род. темпу м; т. наступления темп насту- пления; т. огня темп агню; т. стре- льбы темп стральбы; стремительный т. 1мкл1вы темп; т. атАки темп атАкц т. высадки морского десАнта темп высадю марскога дэсанту; т. деса- нтирования темп дэсантавання; т. перевозки темп перавбзкь ТЕМПЕРАТУРА в разн. знач. тем- пература, -ры ж; т. воспламенения температура загарАння; т. замер- зания температура замярзАння; т. кипения температура кшёння; т. отвердения температура зацвяр- дзёння; т. плавления температура плаулёння; т. самовоспламенений температура самазагарання. ТЕНДЕНЦИЯ тэндэнцыя, -цьп ж. ТЕНДЕР ж.-д., мор. тэндэр, -ра м; -НЫИ тэндэрны. ТЕНТ тент, род. тента м; -ОВЫЙ тАнтавы. ТЕОДОЛИТ геод. теадалгг, -та м. ТЕОРЕТИК тэарэтык, -ка м. ТЕОРЕТЙЧ//ЕСКИ нареч. тэа- рэтычна; -ЕСКИЙ теарэтычны; -НО нареч. теарэтычна. ТЕбРИЯ в разн. знач. тэбрыя, -рьй ж\ т. полёта тэбрыя палёту; военная т. ваённая тэбрыя; т. игр тэбрыя гульняУ; т. информации тэбрыя шфармАщй; т. корабля тэбрыя ка- рабля; т. стрельбы тэбрыя стра- льбы. ТЕПЛб ср сущ. цяплб, -лА ср\ (те- плота) цеплынА, -ш ж; много теплА шмат цяплА. ТЕПЛОВИЗОР цеплавЪар, -ра м. ТЕПЛОвбЗ ж.-д. цеплавбз, -за м; -НЫЙ цеплавбзны. ТЕПЛОВ//6Й цеплавы; -Ая энер- гия цеплавАя энёрпя; -Ая ма- скирбвка цеплавАя масюрбука; -Ая развёдка цеплавАя разведка; -бе излучёние цеплавбе выпрамянённе; т. барьёр цеплавы бар’ёр; т. импульс цеплавы шпульс. ТЕПЛОГЕНЕРАТОР техн, цепла- генератар, -ра м. ТЕПЛОЗА1ЦЙТ//А техн, цепла- ахбва, -вы ж, -НЫЙ цеплаахбуны; -ные покрытия цеплаахбуныя па- крыцщ. ТЕПЛОЗВУКОИЗОЛ//Яцидн- Щ>1Й цеплагукаваляцыйнЫ; -ЯЦИЯ цеплагукайаляцыя, -цы! ж. ТЕШ1ОИЗОЛ//ЯЦИбцНЫЙ техн. цеплаваляцыйны; -ЯЦИЯ це- плаваляцыя, -цы! ж. ТЕПЛОЛОКАТОР цеплалакатар, -рам ТЕПЛОНЕПРОНИЦАЕМЫЙ физ. цепланепранпсАльны. ТЕПЛООБЕСПЁЧЕНИЕ цеплаза- беспячбнне, -ння ср. ТЕПЛОПЕЛЕНГАтОР цеплапеле- нгатар, -ра м. ТЕПЛОСНАБЖЕНИЕ цеплазабес- пячбнне, -ння ср. ТЕПЛОТРАССА цеплатраса, -сы ж. ТЕПЛОЕЗЕЛ цеплавУзел, род. це- плавузлА м. 399
ТЕПЛОХбД цеплахбд, -да м; -НЫЙ цеплахбдны. ТЕПЛОЦЁНТР цеплацэнтр, -ра м. ТЕПЛОЦЕНТРАЛЬ техн, цепла- цэнтраль, -л! ж. ТЕРАПИЯ мед. тэратпя, -mi ж; военно-полевая т. ваённа-палявая тэратпя. ТЕРМИН в разн. знач. тэрмш, -на м. ТЕРМИН//ОЛОГИЧЕСКИЙ тэр- мшалапчны; -ОЛОГИЯ тэрмша- лбпя, -rii ж\ военная -ология ваенная тэрмшалбпя. ТЕРМИТ хим., техн, тэрмгг, -ту м. ТЕРМОБАРОКАМЕРА тэрмабара- камера, -ры ж. ТЁРМОС тэрмас, -са м. ТЕРМОСТбЙК//ИЙ тэрмаустбй- лтвы; -ОСТЬ тэрмаустбйл1васць, -щ ж. ТЕРМОЙДЕР//НЫЙ тэрмаядзе- рны; -ная реакция тэрмайдзерная рэакцыя; -ное оружие тэрмаядзе- рная збрбя; -ные боеприпасы тэр- майдзерныя боепрыпасы; -ЩИК тэрмаядзершчык, -ка м. ТЕРРИТ//ОРИАЛЫ1О нареч. тэ- рытарыяльна; -ОРИАЛЬНЫЙ тэ- рытарыяльны; -ориальные воды тэ- рытарыйльныя воды; -ориальные войска тэрытарыяльныя вбйсю; -ориальный округ тэрытарыяльная акруга; -ориальный принцип ком- плектования тэрытарыяльны прын- цып камплекгавання; ~6рия тэ- рыторыя, -рьп ж; вражеская ~брия варожая тэрытбрыя. ТЕРРЙР тэрбр, -ру м, -ИЗЙРОВА- НИЕ тэрарызаванне, -ння ср\ - ИЗЦРОВ АННЫЙ тэрарызаваны; -ИЗИРОВАТЬ сов. и несов. тэрары- заваць; -ИЗЙРОВАТЬСЯ несов. страд, тэрарызавацца; -ЙЗМ тэ- рарызм, -му м; -ИСТ тэрарыст, -та м; -ИСТИЧЕСКИЙ тэрарыстыч- ны; -ЙСТКА тэрарыстка, -Ki ж; -йстский тэрарысцта. ТЕСАК м 1. (оружие) ист. воен. цясак, род. цесака м; 2. (плотничий топор) склюд, род. склюда м, сякёра, -ры ж. ТЕСЁМ//КА тасёмка, -ю ж; бо- ковая т. бакавая тасёмка; затыло- чная т. патшпчная тасёмка; -ОЧНЫЙ тасёмачны, тасёмкавы; -ЧАТЫЙ тасёмчаты. ТЕСНЙНА цяснша, -ны ж. ТЕСЬМА тасьма, -мы ж. ТЕТРАДЬ ж сшытак, -тка м. ТЕТРАЗЁН хим. тэтразён, -ну м. ТЕТРИЛ хим. тэтрыл, -лу м. ТЕХКОНТРбЛБ (технйческий ко- нтроль) тэхкантрбль, -лю м (тэх- шчны кантрбль). ТЕХМАКСИМУМ (технйческий максимум, максимум технйческих знаний) тэхмакомум, -му м (тэх- шчны макстмум, MaKciMyM тэх- шчных ведау). ТЕХМИНИМУМ (технйческий минимум, минимум технйческих знаний) тэхмтшмум, -му м (тэх- шчны MiHiMyM, мшгмум тэхшчных ведау). ТЕХНАДЗбР (технйческий надзор) тэхнагляд, -ду м (тэхшчны нагляд). ТЕХНИ//К тэхшк, -ка м; бортовой т. бартавы тэхнпс; -КА в разн. знач. тэхшка, -ю ж; -ка безопасности тэхшка бяспёю; -ка пилотирования тэхнпса шлатавання; авиационная -ка ав!яцыйная тэхшка; артил- лерийская -ка артылерыйская тэх- шка; боевая -ка баявая тэхнйса; бронетанковая -ка бранятанкавая тбхшка; водолазная -ка вадалазная тэхшка; военная -ка ваённая тэхш- ка; воздушно-десантная -ка павёт- рана-дэсантная тэхшка; войсковая -ка вайскбвая тэхшка; инженерная -ка шжынёрная тэхнйса; инфра- красная -ка шфрачырвбная тэхш- ка; радиолокационная -ка радыёла- кацыйная тэхшка; радиоэлектрон- ная -ка радыёэлектрбнная тэхнпса; ракётная -ка ракётная тэхнпса; со- временная -ка сучасная тэхнпса. ТЁХНИК-МЕХАНИК тэхнпс-меха- шк, род. тэхнйса-механйса м. ТЁХНИКО-ЭКСПЛУАТАЦИЙН// НЫЙ тэхнйса-эксплуатацыйны; -ная часть тэхшка-эксплуагацый- ная часць. 400
ТЕХНЙЧЕСК//И нареч. тэхшчна; -ИЙ в разн. знач. тэхшчны; -ая ба- тарея тэхшчная батарэя; ~ая диа- гностика тэхншная дыягнбстыка; -ая документация тэхншная даку- ментацыя; -ая обстановка тэхшчны стан; -ая подготовка тэхшчная падрыхтбука; -ая разведка тэхшч- ная разведка; -ие войска тэхшчныя войск!; -ие средства обучения тэх- шчныя србдк! навучання (абучэн- ня); ~ие условия тэхшчныя умбвы; -ий комплекс тэхшчны комплекс; -ое обеспечение тэхншнае забес- пячэнне; -ое обслуживание тэхюч- нае абслугбуванне; -ое прикрытие тэхшчнае прыкрыццё. ТЕХНЙЧН//О нареч. тэхшчна; -ОСТЬ тэхшчнасць, -щ ж; -ЫИ тэхшчны. ТЕХОБСЛУЖИВАНИЕ (техниче- ское обслуживание) тэхабслугбу- ванне, -ння ср (тэхшчнае абслу- гбуванне). ТЕХОТДЕЛ (технйческии отдел) тэхаддзёл, -ла м (тэхшчны аддзёл). ТЕХПЕРСОНАЛ (технический пе- рсонал) тэхперсанал, -лу м (тэх- шчны персанал). ТЕХПбМОЩЬ (технйческая по- мощь) тэхдапамбга, -п ж (тэхшч- ная дапамбга). ТЕХПРО ПАТАНДА (технйческая пропаганда) тэхпрапаганда, -ды ж (тэхншная прапаганда). ТЕХРАБбтНИК (технический ра- ббтник) тэхраббтнпс, -ка м (тэх- шчны раббтнйс). ТЕХСНАБ м (технйческое снабже- ние) тэхшчнае забеспячэнне. ТЕХУСЛбвИЯ (технические усло- вия) тэхумбвы, -мбу мн. (тэхшчныя Умбвы). ТЕХУХбд (технический уход) тэх- дбгляд, -ду м (тэхшчны догляд). ТЕЧЁН//ИЕ ср 1. (действие) ця- чэнне, -ння ср; ход, род. ходу м; хада, -ды ж; плынь, род. плыш ж; т. событий ход падзёй; т. дел ход спрау; т. болезни цячэнне хваробы; 2. (поток) цячэнне, -ння ср, плынь, род. плыш ж; (струя) струмёнь, -ня м; верхнее т. реки вёрхняе цячэнне рак!; восходящее воздушное т. узыхбдная павётраная плынь; мор- ское т. марская плынь; нижнее т. реки шжняе цячэнне рак!; нис- ходящее воздушное т. сыхбдная павётраная плынь; струйные ~ия струмённыя цячэнш; 3. перен. (на- правление) плынь, род. плыш ж; по- литические -ия палпычныя плыш; против -ия супраць цячэння. ТЕЧЬ 1. цёча, -чы ж; корабль дал течь карабёль дау цёчу; 2. (пробо- ина) цёча, -чы ж, праббша, -ны ж; заделать течь залатаць цёчу (праббшу). ТИП 1. в разн. знач. тып, род. тыпу м; автомобили нового типа аута- мабип нбвага тыпу; -ы и виды войн тылы i в!ды вбйнау; 2. (о человеке) разг, тып, род. тыла м; ко мне подо- шёл какой-то тип да мянё падышбу нёйю тып; -ИЗАЦИЯ тыппацыя, -цьй ж; -ЙЧНО нареч. тыпбва, тышчна; - ЙЧНОСТЬ тыпбвасць, -щ ж, тышчнасць, -щ ж\ -ЙЧ- НЫЙ тыпбвы, тышчны; -ОВЙЙ тыпавы. ТИР I спорт, щр, род. ц!ра м; за- крытый стрелковый т. закрыты стралковы щр; открытый стре- лковый т. адкрыты стралковы щр; полевой стрелковый т. палявы стра- лкбвы щр. ТИР II (смазка) мор. щр, род. ц!ру м. ТИРАЖ тираж, -жу м; -ЙРОВАН- ный тыражаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. тыражаваць; -ЙРОВА- ТЬСЯ несов. страд, тыражавацца; -НЫЙ тыражны. ТЙТУЛ в разн. знач. тытул, -ла м. ТИТУЛЬНЫЙ в разн. знач. тыту- льны; т. лист тытульны лгст. ТИХИЙ в разн. знач. цш; т. ход цш ход; т. голос цш гблас. ТИШИНА щшыня, -ш ж. ТКАНЬ 1. текст, ткашна, -ны; бельевая т. бялгзнавая ткашна; во- донепроницаемая т. воданепраш- кальная ткашна; водоотталкиваю- щая т. воданепрымальная ткашна; 401
непромокаемая т. непрамакальная тканша; пропитанная т. насычаная тканша; прорезиненная т. прары- зшеная тканша; 2. анат. тканка, -Ki ж; жировая т. тлушчавая тканка; мышечная т. мышачная тканка. ТЛЕТЬ несов. 1. (гнить) тлець; ппс- щ, гнщь; парахнёць; 2. (гореть без пламени) тлець; 3. перен. тлець; -СЯ разг, тлець, тлёцца. ТОВАР//ШЦ в разн. знач. тава- рыш, -ша jw; (приятель, друг - ещё) сйбар, род. сйбра м; т. по оружию таварыш па aOpoi; боевой т. баявы таварыш; -ИЩЕСКИ нареч. па-та- варыску; (дружески) па-сяброуску; -ИЩЕСКИИ таварыск!; сяброусю; -шцеский суд чести таварысю суд гбнару. ТОВАРИЩЕСТВ//О ср 1. та- варыства, -ва ср; сяброуства, -ва ср; (приятельские, товарищеские отно- шения) таварышаванне, -ння ср; ся- броуства, -ва ср; (чувство товари- щеской близости) таварыскасць, -щ ж; чувство -а пачуццё таварыскасщ (таварыства, сяброуства); 2. (орга- низация) таварыства, -ва ср; су- пблка, -Ki ж, сябрына, -ны ж; т. по совместной обработке земли та- варыства (супблка, сябрына) па су- мёснай апрацбуцы зямл!. ТОК (электрический) ток, род. тбку м, мн. тою, -ка?; т. высокого на- пряжения ток высбкага напружа- ння; вызывной т. вызыуны ток; вы- прямленный т. выпрамлены ток; высокочастотный т. высокачастбт- ны ток; зарядный т. зарадны ток; индукционный т. шдукцыйны ток; ионный т. ioHHH ток; переменный т. перамённы ток; постоянный т. па- стаянны ток; разрядный т. разрадны ток. ТОКОПРИЁМНИК эл. токапры- ёмшк, -ка м. ТОКОРАСПРЕДЕЛЙТЕЛЬ эл. то- каразмеркавальнпс, -ка м. ТОКОСНИМАТЕЛЬ, ТОКОСЪЁ- МНИК эл. токаздымальшк, -ка м. ТОКС//ИН биол., мед. таксш, -ну м; нейротропные -йны нейратрбп- ныя таксшы; -ЙЧЕСКИЙ таксо- ны; -йческая доза таксшная доза; летальная -йческая дбза лятальная таксхчная дбза; пороговая -йческая дбза парбгавая такснная дбза; -йчность таксннасць, -ni ж; -ЙЧНЫЙ такснны. ТОЛ тол, род. толу м. ТОЛКАТЕЛЬ 1. техн, штурхач, -ча м; 2. спорт, штурхальнпс, -ка м. ТОЛЧбК в разн. знач. штуршбк, -шка м; сейсмический т. сейсмнны нпуршбк. ТОЛЩИНА таушчыня, -hi ж. ТбнНА тона, -ны ж. ТОННАЖ мор. и пр. танаж, -жу м. ТОННЁЛЬ тунэль, -ля м; -НЫЙ тунэльны. ТОНУТЬ несов. 1. тануць; пата- наць; (о человеке) тапщца; 2. перен. (становиться незаметным) тануць; т. в тумане тануць у тумане. Т6ПЛИ//ВНЫЙ пал$ны, апала- вы; т. бак пагиуны бак; подвесной т. бак падвясны палены бак; -ВО ср nanisa, -ва ср , апал, -лу м; -во для ракетных двигателей пал!ва для ракетных рухавпсбУ; атомное -во атамнае пал!ва; газовое -во газавае палева; дйзельное -во дызельнае па- л!ва; жйдкое -во вадкае палгва; ко- тельное -во кацёльнае пал!ва; мест- ное -во мясцбвае пал!ва; моторное -во матбрнае пйл!ва; ракётное -во ракётнае п4л1ва; синтетическое -во сштэтычнае пал!ва; твердое -во цвёрдае пал!ва; ядерное -во ядзе- рнае пал!ва. ТОПЛИВОЗАПРАВЩИК naniBa- запраушчык, -ка м. ТОПЛИВОСНАБЖЕНИЕ палка- забеспячэнне, -ння ср. ТОП0ГР//АФ тапбграф, -фа м; -АФЙЧЕСКИЙ тапаграфгчны; -афнческое обеспечение боевых действий войск тапаграфннае за- беспячэнне баявых дзёянняУ войск; -афнческая разведка тапаграфнная разведка; -афнческая подготовка тапаграфнная падрыхтбука; -афй- ческая съемка тапаграфнная здым- ка; -афйческие карты тапаграфн- ныя карты; -АФИЯ тапаграф!я, -фц 402
ж; военная -афия ваенная тапа- граф!я. ТОПОПРИВЙЗКА топапрывязка, -Ki ж. ТОПОПРИВЯЗЧИК топа- прывязчык, -ка м. ТОПбР м сякёра, -ры ж", тапор, -пара м; боевой т. баявы тапор (ба- явая сякера); 0 хоть т. вешай хоць тапор вешай; -ИК м уменыи.-ласк. разг, сякёрка, -ю ж\ тапбрык, -ка м; пожарный ~ик пажарны тапбрык; -ИЩЕ м и ср 1. увелич. сякёрышча, -шча ср; тапарыска, -id м; 2. (рукоя- тка) тапарышча, -шча ср. ТбпОТ тупат, -ту м; -Alb несов. разг, тупацёць; (топать) тупаць. ТОП//Б багна, -ны ж, твань, род. тваш ж, дрыгва, -вы ж, -ЯНбЙ багшсты, твашсты, дрыгвяны. ТОР//ЕЦ тарэц, род. тарца м; ста- рчак, -ка м. ТОРЖЕСТ//ВЕННО нареч. ура- чыста; -ВЕННЫЙ урачысты; -вен- ный марш урачысты марш; -вб ср 1. (празднество) урачыстасць, -щ ж; свята, -та ср; 2, (победа) пе- рамбга, -ri ж;, (триумф) трыумф, -фу м; -во победителя трыумф пе- рамбжцы; 3. (состояние радости) радасць, -ni ж; воскликнуть с -вбм усклхкнуць з рДцасцю. ТОРЖЕСТВОВАТЬ несов. 1. (праздновать) уст. святкаваць; т. победу святкаваць перамбгу; 2. (иметь успех, быть победителем над кем-чем) пераматаць (каго-што), браць верх (над юм-чым), трыум- фаваць; т. над врагом пераматаць вбрага, браць верх над вбратам; 3. (радоваться, ликовать) радавацца. ТОРМОЖЕНИЕ прям., перен. тар- мажэнне, -ння ср. ТбРМОЗ в разн. знач. тбрмаз, -за м; т. отката тбрмаз адкату; т. ра- звития чего-либо тбрмаз развщця чагб-нёбудзь; автоматический т. ау- там атычны тбрмаз; гцдравличесщкй т. пдраулнны тбрмаз; дульный т. дульны тбрмаз; ножной т. нажны тбрмаз; пневматический т. пнеу- матычны тбрмаз; ручной т. ручны тбрмаз; стояночный т, стаяначны (стаянкавы) тбрмаз; -ИТЬ несов. в разн. знач. тармазщь; -нбй тарма- зны; -ная жидкость тармазная вадкасць; -ные щитки тармазныя ШЧЫТК1. ТОРпЕд//А тарпёда, -ды ж, авиа- ционная т. ав!яцыйная тарпеда; аку- стическая т. акустычная тарпеда; корабельная т. карабёльная та- рпеда; противолодочная т. прошло- дачная (супрацьлбдачная) тарпеда; самонаводящаяся т. саманавбдная тарпеда; тепловая т. цеплавая та- рпеда; электрическая т. элек- трычная тарпеда; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. воен, тарпедаваць; -ИРОВА- ТЬСЯ несов. страд, тарпедавацца; -ИСТ воен, тарпедыст, -та м; -НЫЙ тарпёдны; -ная атака тар- пёдная атака; -ная батарея тар- пёдная батарэя; -ное вооружение тарпёднае узбраённе; -ный аппарат тарпёдны апарат; -ный треугольник тарпёдны трохвугбльшк; -ный удар кораблей тарпёдны удар караблёу. торпвдовбз тарпедавбз, -за м. ТОРПВДОЛбв тарпедалбу, -лова м. ТОРПЕДОМЕТАнИЕ воен, тарпе- даюданне, -ння ср. ТОРПЕД ОН6С//ЕЦ ав. тарпе- данбсец, -сца м; -ный тарпе- данбсны. торпедообрАзный тарпеда- падобны. ТОРСИбн техн, тарйён, -на м; -НЫЙ тарс!ённы; -ный вал тар- шённы вал; -ная подвеска таршён- ная падвёска. ТОРЧАТЬ несов. прям., перен. тар- чаць, тырчаць. тотАльн//ость татальнасць, -ni ж; -ЫЙ книжн. татальны; -ая вой- на татальная вайна; -ая моби- лизация татальная мабипзацыя. Т6ЧК//АП. (метка, знак) крбпка, -Ki ж; т. с запятой гром, крбпка з кбскай; 2. мат., техн, пункт, род. пункта м; 3. (место) пункт, род. пункта лг, т. вылета (пули) пункт вылету куги; т. наводки пункт навя- 403
дзёння; т. падения пункт падзёння; т. пересечения пункт перасячэння; т. попадания пункт пападання; т. прицеливания пункт прыцэльвання; т. разрыва пункт разрыву; т. своего стояния пункт свайгб стаяння; де- ревоземляная огневая т. (ДЗОТ) дрэваземляны агнявы пункт (ДЗОТ); долговременная огневая т. (ДОТ) доугачасбвы агнявы пункт (ДОТ); исходная т. зыхбдны пункт; огневая т. агнявы пункт; 4. (предел, граница) пункт, род. пункта м; т. за- мерзания пункт замярзання; т. кипения пункт кшення; т. отсчёта пункт адлжу; т. зрения пункт пб- гляду (глёджання); в (самую) -у у самы раз; сдвинуть с мёртвой -и зрушыць з мёртвага пункта; и т. i усё. тбчКА II ж (действие) 1. (изгото- вление) тачэнне, -ння ср; 2. (остре- ние) вастрэнне, -ння ср; (на точиле) тачэнне, -ння ср. т6чн//о 1. нареч. дакладна; (ро- вно) рбуна; он выполйил поручение т. ён выканау даручэнне дакладна; т. в три часа рбуна (дакладна) у тры гадзшы; 2. нареч. (совершенно, впол- не) якраз; т. такая же книга якраз такая ж кипа; так т. воен, так; так точна; -ОСТЬ дакладнасць, -щ ж; с -остью до з дакладнасцю да; в -ости разг, дакладна; -ость измерений да- кладнасць вымярэнняу; -ость по- падания дакладнасць пападання; -ость стрельбы дакладнасць стра- льбы; ~ый дакладны; (аккура- тный) акуратны; -ая механика да- кладная мехатка; -ое время да- кладны час; -ый человек акуратны чалавёк. ТРАВЕРЗ мор., ав. траверз, -зу м. ТРАВЕРС (насыпь, род дамбы) траверс, -са м. ТРАВМА мед., перен. траума, -мы ж; t -ТЙЗМ трауматызм, -му м; -ТИЧЕСКИЙ трауматычны; ~т6- ЛОГ мед. трауматблаг, -га м; -ТО- ЛОГЙЧЕСКИЙ мед. трауматалапч- ны; -ТОЛбгИЯ мед. трауматалбпя, -rii ж. ТРАВМЙРОВА//НИЕ мед. перен. траукправанне, -ння ср; -ННЫЙ траум!раваны; -ТЬ сов. и несов. мед., перен. траум!раваць; -ТЬСЯ несов. страд. траум1равацца. ТРАДИЦИЯ в разн. знач. трады- цыя, -цьп ж\ боевая т. баявая традиция. ТРАЕКТбР//ИЯ траектория, -рьй ж; т. перехвата траектория пера- хватвання (перахвату); т. полёта (самолёта) траектория палёту (са- малёта); т. полёта пули траектория палёту кул!; т. ракеты траектория ракёты; т. снаряда траектория снарада; баллистическая т. балгс- тычная траектория; зенитная т. зе- штная траектория; крутая т. крутая траектория; навесная т. навесная траектория; настильная т. насцыь- ная траектория; отлогая т. пакатая траектория; планирующая т. ракёты плашруючая траектория ракёты; самолётная т. самалётная трае- ктория; смешанная т. ракёты змё- шаная траектория ракеты; -НЫЙ траектории; -ные измерёння трае- ктбрныя вымярэнш. ТРАЙЛЕР трайлер, -ра м. ТРАК техн, трак, род. трака м. ТРАКТ 1. (дорога) тракт, род. тракту м, шлях, род. шляху м; гасцшец, -нца м; 2. (направление, маршрут) спец, тракт, род. тракта м; ииелу- дочио-кишёчный тракт страуншава- кзшачны тракт. ТРАЛ трал, род. трала м; авиа- ционный минный т. ав1яцыйны мшны т[5ал; гидрографический т. гщраграфнны трал; корабельный минный т. карабельны мшны трал; минный т. мшны трал; танковый минный т. танкавы мшны трал. ТРА//ЛЕНИЕ траление, -ння ср; комбинированное т. камбшаванае траление; контактное т. кантактнае (кантактавае) траление; неконтакт- ное т. некантактнае (некантактавае) траление; -ЛЕР тралер, -ра м; -ЛИТЬ несов. тралщь; -ЛИТЬСЯ страд, тралщца; -ЛОВЫЙ тралавы; -ЛЬНЫЙ тральны; -льная полосё 404
тральная паласа; -ЛЫЦИК траль- шчык, -ка м. ТРАНСЛЙРОВА//ТБ сов. и несов. радио транслфаваць; -ТЬСЯ несов. страд, транслфавацца. ТРАНСЛЯТОР в разн. знач. тран- слятар, -ра м. ТРАНСЛЯЦИЯ в разн. знач. тран- сляция, -цы! ж. транспорт в разн. знач. тран- спарт, -та м; т. грузов транспарт грузау; авиационный т. ав1яцыйны транспарт; автомобильный т. аута- мабшьны транспарт; водный т. водны транспарт; воздушный т. паветраны транспарт; вьючный т. уючны транспарт; городской т. га- радсю транспарт; гужевой т. гужавы транспарт; железнодорожный т. чыгуначны транспарт; морской т. марсю транспарт; наземный т. назёмны транспарт; пригородный т. прыгарадны транспарт; речной т. рачны транспарт; трубопроводный т. трубаправбдны транспарт. ТРАНСПОРТЁР транспарцёр, -ра м; гусеничный т. гусешчны транс- парцёр; плавающий т. плаваючы транспарцёр. ТРАНСПОРТИР транспаршр, -ра ж; -НЫЙ транспарщрны. ТРАНСПОРТНО^АРЯЖАЮЩ//ИЙ: -ая машина транспартна-зараджа- льная машына. ТРАНСПОРТН//ЫЙ транспар- тны; т. космический корабль транс- партны касмнны карабель; -ое обеспечение транспартнае забес- пячэнне; -ое оборудование транс- партнае абсталяванне; -ые войска транспартныя вбйсю; -ые средства транспартныя србдю. ТРАНСПОРТЙР//ОВАНИЕ тран- спартаванне, -ння ср; т. военных грузов транспартаванне ваённых (вайскбвых) грузау; т. танков транс- партаванне танкау; -ОВАННЫЙ транспартаваны; -ОВАТЬ сов. и не- сов. транспартаваць; -ОВАТЬСЯ несов. страд, транспартавацца; -бвКА ж транспаршрбука, -ю ж; транспартаванне, -ння ср; -ОВО- ЧНЫЙ транспарщрбвачны; -ОВ- ЩИК транспарщрбушчык, -ка м. ТРАНШЕЕКОПАТЕЛЬ траншэе- капальнпс, -ка м. ТРАНШ//ЕЙНЫЙ траншэйны; -ёйная артиллерия траншэйная ар- тылёрыя; -ая машина траншэйная машына; т. экскаватор траншэйны экскаватар; -ЕЯ траишэя, -uni ж. ТРАП в разн. знач. трап, род. трапа м; внутренний т. унутраны трап; на- ружны т. вбнкавы трап; спускной т. спускны трап; парадный т. парадны трап. ТРАССА в разн. знач. траса, -сы ж; т. дороги траса дарбп; внутренняя воздушная т. унутраная павётраная траса; международная воздушная т. м!жнарбдная павётраная траса. ТРАССЁР воен, трасёр, -ра м. ТРАССИРОВАНИЕ трасфаван- не, -ння ср; -ОВАННЫИ Tpacipa- ваны; -ОВАТЬ сов. и несов. (наме- чать) трасфаваць; -ОВАТЬСЯ не- сов. страд, трасфавацпа; -6ВКА TpacipoyKa, -ю ж; -ОВОЧНЫЙ трас!рбвачны; -овочный шнур тра- йрбвачны шнур; -УЮЩИЙ 1. прич. спец, яю (што) Tpacipye; 2. прил. воен, трасхруючы; -ующая пу- ля трасфуючая куля; -ующие со- ставы трасфуючыя саставы. ТРАУР м жалбба, -бы ж; -НЫЙ жалобны. ТРЁБОВА//НИЕ 1. в разн. знач. па- трабаванне, -ння ср; 2. (документ) трэбаванне, -ння ср; воинское т. вбшскае трэбаванне; -ТЕЛЬ- НО СТЬ патрабавальнасць, -щ ж; -ТЕЛЬНЫЙ в разн. знач. патра- бавальны. ТРЕВ6//ГА ж трывбга, -ri ж; (бес- покойство) непакбй, -кбю м; ава- рийная т. аварийная трывбга; бо- евая т. баявая трывбга; учёбная т. вучэбная трывбга; бить -гу па- дымаць (бщь) трывбгу; ложная т. несапраудная (фальшивая) тры- вбга; -ЖИТЬ несов. трывбжыць; (беспокоить) непакб!ць, турбаваць; -ЖНЫЙ трывбжны; (неспокойный) 405
неспакбйны; -жный сигнал тры- вбжны снпал. ТРЁЙЛЕР техн, трбйлер, -ра м; -НЫЙ трэйлерны. ТРЕНАЖ спорт, трэнаж, -жу м. ТРЕНАЖЁР спец, трэнажбр, -ра м; -НЫЙ трэнажбрны. ТРЕН//ИЕ ср 1. трэнне, -ння шараванне, -ння ср; машины изна- шиваются от -ия одних частей о другие машыны знбшваюцца ад трэння (шаравання) адных частак аб друпя; сила -ия сита трбння; ко- эффициент -ия каэфщыёнт трэння; 2. мн. -ия перен. нелады, -дбу; (не- доразумения) непаразуменш, -нняУ, ед. непаразумённе, -ння ср; (расхо- ждения) разыхбджанш, -нняу, ед. разыхбджанне, -ння ср; (споры) спрэчю, -чак, ед. спрбчка, -Ki ж; (ссоры) сварю, -рак, ед. сварка, -Ki ж. тренир6в//анность трэшра- ванасць, -Hi ж; -АННЫЙ 1. прич. трэшравёны; 2. прил. натрэшра- вбны; -АТЬ несов. трэшраваць; -йть гимнастов трэшраваць пмнаста?; -ать память трэшраваць памяць; -АТЬСЯ возвр., страд, трэшравац- ца; -КА трэшрбука, -юж; танко- стрелковая -ка танкастралкбвая трэшрбука; штабная т. штабная трэшрбука; -ОЧНЫЙ трэшрбва- чны. ТРЕНЧИК спец, трэнчык, -ка м. ТРЕСТ в разн. знач. трэст, род. траста м; военные ~ы ваённыя (вай- скбвыя) трасты. треуг6льн//ик трохвугбльнпс, -ка м; торпедный т. тарпёдны трох- вугольнж; ~ый трохвугбльны. ТРЁхбСНЫЙ трохвбсевы. ТРЕЩИНА 1. трэшчына, -ны ж\ раскблша, -ны ж; 2. перен. трэ- шчына, -ны ж. ТРИАНГУЛ//ЙРОВАТЬ несов. трыянгуляваць; -ЙТОР трыянгу- лятар, -ра jw; -ЯЦИ6ННЫЙ тры- янгуляцыйны; -ЙЦЫЯ трыянгу- ляцыя, -цы! ж. ТРИББЛА в разн. знач. трибуна, -ны ж. ТРИБУНАЛ трыбунйл, -ла м; военный т. ваённы трибунал; ме- ждународный военный т. мтжна- рбдны ваённы трибунал. ТРИЛАТЕРАЦИЯ геод. трыла- тэрацыя, -цьп ж. ТРИЛбПАСТНЫЙ трохлбпасце- вы. ТРИМАРАН мор. трымаран, -на м. ТРИНИТРОТОЛУбл хим. трыш- траталубл, -луль ТРИНИТРОФЕНбл хим. трыш- трафенбл, -лу м. ТРИбд радио трыёд, -да м. ТРИПЛАН трыплан, -на м. ТРИПЛЕКС техн, трыплекс, -су м. ТРИПТАН хим. трыптан, -ну м. ТРИТИЙ хим. трытый, -тыю м. ТРИУМФ тры^мф, -фу м; -АЛЬ- НО нареч. триумфальна; -АЛЬ- НЫЙ триумфальны. ТРОПОСФЁР//А астр, трапа- сфёра, -ры ж; -НЫЙ трапасфёрны. ТРОС трос, род. троса м; -ОВЫЙ трбсавы. ТРОСОМЁТ техн., воен, трасамёт, -та м. ТРОТИЛ хим. тратыл, -лу м; -ОВЫЙ тратылавы; -овый экви- валент воен, тратылавы экв!валёнт. ТРОФ//ЕЙ трафёй, -фёя м; во- енные и-ёи ваённыя трафё^ -ЕЙНЫЙ трафёйны; -ёйная служба трафёйная служба. ТРУБ//А ж 1. в разн. знач. труба, -бы ж; вентиляционная т. венты- ляцыйная труба; водоотводная т. водаадвбдная труба; водопроводная т. водаправбдная труба; водо- сточная т. вадасцёкавая труба, обл. рына; впускная т. упускная труба; вытяжная т. выцяжная труба; по- дзорная т. падзбрная труба; зет нитная командирская т. зенггная ка- мандзтрская труба; играть на -ё нраць на трубе; 2. (дымовая) кбмш, -на м. ТРУБЙТЬ несов. 1. трубщь; 2. пе- рен. разг, трубщь, званщь. ТРУБКА ж 1. трубка, -Ki ж; т. для запала трубка для запала; газовая т. 406
газавая трубка; гофрированная т. га- фрыраваная трубка; индикаторная т. шдыкатарная трубка; бпытная т. дбследная трубка; соединительная т. злучальная трубка; 2. (свёрток) скрутак, -тка л/, трубка, -Ki ж; (по- лотна) сувой, -воя м, свой, род. свбя jw; 3. (для курения) лк5лька, -id ж. ТРУБОМОНТАжН//ЫЙ труба- мантажны; ~ая машина трубаман- тажная машына. ТРУБОПРОВбд трубаправод, -да м; полевбй магистральный т. палявы мапстральны трубаправод; -НЫЙ трубаправбдны; -ные части воен. трубаправодныя часщ. ТРУДНОВЫПОЛНИМЫЙ цяж- кавыканальны. ТРУДНОДОСТУПНЫЙ цяжкада- ст^пны. ТРУДНОИЗЛЕЧИМЫЙ цяжка- вылёчны. ТРУДНОПРОХОДЙМЫЙ цяжка- прахбдны. ТРУДН//ОСТБ цяжкасць, -щ ж; -ЫИ цяжга. ТРУДНОУПРАВЛЯЕМЫЙ цяж- каюравальны, цяжкаюруемы. ТРУДОВ//6Й працбуны; -ое вос- питание працбунае выхаванне; -ые армии ист. працбуныя армп. ТРУДОСПОСбБН//ОСТЬ праца- здбльнасць, -щ ж; -ЫЙ праца- здбльны. ТРУП труп, род. трупа м. ТРУС (трусливый человек) баязль вец, -л!уца м. ТРУС//ЛЙВО нареч. баязл!ва; -ЛИВОСТЬ баязл1васць, -щ ж; -ЛЙВЫЙ баязлшы. ТРУСОСТЬ баязл1васць, -щ ж. ТРУСЦ//А ж разг, трушбк, -шку л/, трух, род. труху лг; ёхать ~6й ёхаць трушкбм (трухам); трухаць. ТРУСЫ трусы, -сбу ед. нет. ТРЮМ мор. трум, род. трума м; -НЫЙ трумны, трумавы. ТРЯПКА прям., перен. ануча, -чы ж. ТУАЛЕТ м 1. в разн. знач. туалет, -ту л<; 2. (уборная) туалет, -та м, прыбфальня, -ni ж; -НЫЙ ту- алет ны. ТУЖУРКА тужурка, -Ki ж. ТУЛОВИЩ//Е тулава, -ва ср; -НЫЙ тулауны. ТУЛУП кажух, -ха м; постовой т. паставы кажух. ТУМБЛЕР тумблер, -ра м. ТУМБОЧКА 1. умении, тумбачка, -Ki ж; 2. (род столика) тумбачка, -id ж. ТУНДР//А тундра, -ры ж; -ОВЫЙ тундравы. туннЯль тунэль, -ля м; -НЫЙ тунэльны. ТУР воен., ист. тур, род. тура м. ТУРБИН//А турбша, -ны ж; -НЫЙ турбшны. ТУРБОВАЛЬНЫЙ: т. двигатель турбавальны рухавпс. ТУРБОВЕНТИЛЯТОР техн, тур- бавентылятар, -ра м; -НЫЙ турба- вентылятарны; -ный двигатель тур- бавентылятарны рухавж. ТУРБОВИНТОВбЙ ав. турбавш- тавы; т. двигатель турбавпггавы ру- хавпс. ТУРБОГЕНЕРАТОР техн, турбаге- нератар, -ра м; -НЫЙ турбагене- ратарны. ТУРБОКОМПРЕССОР техн, тур- бакампрэсар, -ра м; -НЫЙ турба- кампрэсарны; -ный двигатель тур- бакампрэсарны рухавпс. ТУРБОЛЁТ ав. турбалёт, -та м; -НЫЙ турбалётны. ТУРБОНАСбС м техн, турба- пбмпа, -пы ж. ТУРБОРАКЁТНЫЙ турбаракётны. ТУРБОРЕАКТИВНЫЙ ав. рэакгыуны; т. двигатель турбарэ- акты^ны рухавпс. турЕль воен, турэль, ^i ж. ТУРНЙК спорт, туршк, -ка м. ТУРНИР туршр, -ру м; военные -ы ваённыя (вайскбвыя) туршры. ТУФЛЯ ж туфель, -фля м. 407
ТУШЁН ИЕ I тушэнне, -ння ср, гашэнне, -ння ср; см. тушить I. ТУШЁН ИЕ II кул. тушбнне, -ння СР' ТУШЁНКА кул. тушбнка, -Ki ж. ТЁШЕННЫЙ прич. тушаны, га- шаны; см. тушить II. ТУШЁН//НЫЙ прич., -ЫЙ прил. тушаны; см. тушить. ТУШИТЬ I несов. тушыць, гасщь. ТУШИТЬ II несов. кул. тушыць. ТЫЛ в разн. знач. тыл, род. тылу м; в тылу врага у тыле вбрага; зайти с тыла зайсщ з тылу; армейский т. армейсKi тыл; вражеский т. варбжы тыл; глубокий т. глыбою тыл; опе- ративный т. аператыуны тыл; стра- тегический т. стратэпчны тыл; -ОВИК разг, тылавпс, -ка м; -ОВбЙ тылавы; -ая база тылавая база; -ая обстановка тылавая аб- станб^ка; -ая полоса тылавая пала- са; -ая разведка тылавая разведка; т. район тылавы раён; т. пункт упра- вления тылавы пункт юравання; -ые гранйцы тылавыя мёжы; -ые объекты тылавыя аб’ёкты; -ые час- ти и учреждения тылавыя часщ i уста новы; -бе обеспечение войск (сил) тылавбе забеспячэнне войск (ein). ТЫЛЬН//ЫЙ тыльны; -ая по- ходкая застава тыльная пахбдная застава. ТЫСЯЧН//ЫЙ: -ая дальности спец, тысячная далёкасщ. ТЯГА в разн. знач. цяга, -ri ж; т. двигателя цяга pyxaeiKa; механиче- ская т. мехаючная цяга; реактивная т. рэакгыуная цяга; электрическая т. электрычная цяга; удельная т. удзёльная цяга. тягАч техн, цягач, -ча м; гусени- чный артиллерийский т. гусеючны артылерыйсю цягач; дежурный т. дзяжурны цягач; колёсный т. калёс- ны цягач; седельный т. седлавы цягач; танковый т. танкавы цягач. ТЯГОВООРУЖЁННОСТЬ цягауз- брбенасць, -щ ж. ТЙГОВ//ЫЙ в разн. знач. цягавы; -ая сила лошади цягавая сита каня; т. канат цягавы канат; -ые средства воен, цягавыя србдю. ТЯЖЕЛОБОЛЬНОЙ цяжкахвбры. ТЯЖЕЛОВООРУЖЁННЫЙ цяж- каузбрбены. ТЯЖЕЛОГРУЖЁНЫЙ цяжкана- гружаны. ТЯЖЕЛОГРУЗНЫЙ цяжкагрузны. ТЯЖЕЛОРАНЕНЫЙ 1. прил. цяж- каранены, цяжкапаранены; 2. сущ. цяжкаранены, -нага м, цяжкапа- ранены, -нага м. ТЯЖЁЛ//ЫЙ в разн. знач. цяжю; т. чемодан цяжю чамадан; т. день цяжю дзень; -ые мысли цяжюя, думю; -ое наказание цяжкая кара; -ая рана цяжкая рана; т. шаг цяжю крок; -ая пиша цяжкая ёжа; т. характер цяжю характар; -ая вода хим. цяжкая вада; -ая дорога цяж- кая дарога; -ая задача цяжкая за- дача; -ые обязанности цяжюя аба- вязю; -ая смерть цяжкая смерць; -ая артиллерия воен., перен. цяжкая артылёрыя. ТЙЖ//ЕСТБ ж в разн. знач. цяжар, -ру м; (трудность - ещё) цяжкасць, -щ ж; центр -ести физ., перен. цэнтр цяжару; сила -ести физ. сша цяжару; т. ноши цяжар нбшы; т. не- велика няцяжка, цяжар невялтю; поднять т. падняць цяжар; т. на- казания цяжар кары; т. в голове цяжар у галавё; ложиться -есть» класщся цяжарам; -ести пути цяжкасщ дарбп; -КИЙ в разн. знач. цяжю. ТЯНУТЬ несов. в разн. знач. ця- гнуць; т. кабель цягнуць кабель. ТЯНУЩИЙ 1. прил. (мучительный) цягнучы; тянущая боль цягнучы боль; 2. прил. техн, цягнучы; т. винт ав. цягнучы втнт. 408
У УАЙТ-СПИРИТ уайт-сгпрыт, -ту м. УБЕЖИЩЕ (укрытие) воен, cxosi- шча, -шча ср; у. гражданской обо- роны схбвгшча грамадзянскай аба- рбны; у. котлованного тйпа схбвь шча катлаваннага тылу; у. под- вального тйпа схбв1шча падвальнага тылу; у. подземного тйпа схбвплча падзёмнага тылу; войсковое у. вай- скбвае схбвплча; встроенное у. убу- даванае схбвплча; отдельно стоящее у. схбвплча, якбе (што) асббна стащь. УБИВАТЬ несов. 1.(умерщвлять) за- б!ваць; 2. перен. (уничтожать) ш- шчыць, зшшчаць. УБИЙСТВЕННЫЙ перен. (разя- щий) зн!шчальны; у. огонь зш- шчальны агбнь. УБЙЙ//СТВО забойства, -ва ср; -ЦА забойца, -цы м и ж. УБИРАТЬ несов. 1. (поднимать) па- дымаць; 2. (приводить в порядок) прыб1раць; 3. (прятать) хаваць; 4. перен. (устранять) прымаць, уста- раняць; (с работы, должности) зды- маць, зн!маць; (удалять) выдаляць, выганяць, праганяць; см. убрать. УБИТЫЙ 1. (умерщвлённый) заб!- ты, мног. пазаб1ваны; 2. сущ. забггы, -тага м; у врага много убитых у вбрага шмат забитых. УБИТЬ сов. 1. (умертвить) забщь, мног. пазаб!ваць; у. наповал забщь напавал; 2. перен. (уничтожить) зшшчыць. УБ6ЙН//ОСТБ воен, забойнасць, -ui ж; -ЫЙ в разн. знач. забойны; -ая сила забойная сыа; -ое дей- ствие осколка забойнае дзёянне асколка. уб6р м убор, -ру м; убранне, -ння ср; головной у. iwiaynd убор; ЗЙМНИЙ ГОЛОВНОЙ у. 31МШ (зхмбвы) галауны убор; летний головной убор лётш галауны убор; повседневный головной убор штодзённы галауны Убор. УБбРКА ж (действие) прыб!ранне, -ння ср; убфанне, -ння ср; у. распо- ложения роты прыб!ранне (y6i- ранне) мёсца знахбджання роты. УБбРНАЯ в разн. знач. пры- б!ральня, -Hi ж. УБЙРЩИК прьИиральшчык, -ка м. УБРАТЬ сов. 1. (поднять) падняць; у. якорь падняць якар; 2. (привести в порядок) прыбраць, мног. папры- б!раць; 3. (спрятать) схаваць; у. шасси ав. схаваць uiaci; 4. перен. (устранить) прыняць, устарашць; (с работы, должности) зняць; (уда- лить) выдалщь; (выгнать) выгнаць, прагнаць; у. с дороги прыняць (устарашць) з дарбп; у. с должности зняць з пасады. УБЫТЬ сов. (выбыть) выбыць; (от- быть) адбыць; у. к новому месту службы адбыць да нбвага месца службы. уваж/Демый паважаны; ша- нбуны; -АТЬ несов. паважаць; ша- наваць; -ЕНИЕ ср павага, -п ж, па- важанне, -ння ср; пашана, -ны ж. УВАР//ЕННЫЙ увараны; -ИВА- НИЕ уварванне, -ння ср; -ИВАТЬ несов. уварваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, уварвацца. УВАРЙТЬ сов. в разн. знач. ува- рыць; -СЯ в разн. знач. уварыцца. УВАРКА ж уварка, -id ж; уварван- не, -ння ср. УВЕДОМИТЕЛЬ паведамляльнлс, -ка м; -НЫЙ паведамляльны; -ный порядок паведамляльны парадак. УВЕДОМ//ИТБ сов. павёдамщь; -ЛЕНИЕ паведамлённе, -ння, ср; -ЛЕННЫЙ павёдамлены; 7ЛЯТЬ несов. паведамляць; -ляться страд, паведамляцца. УВЕКОВЕЧ//ЕНИЕ увекавёчанне, -ння ср; (неоконч. действие) увека- вёчванне, -ння ср; -ЕННЫЙ увека- вёчаны; -ИВАТЬ несов. увекавёч- ваць; -ИВАТЬСЯ возвр., страд, уве- 409
кавёчвацца; -ИТЬ сов. увека- вёчыць; -ЙТЬСЯ увекавёчыцца. УВЕЛ//ИЧЁНИЕ павел!чэнне, -ння ср, пабблыпанне, -ння ср; нео- конч. павял1чванне, -ння ср, паболыиванне, -ння ср; -ЙЧЕН- НЫЙ павшпчаны, паболыианы; -ЙЧ ИВАТЬ несов. t павялмваць, паболыиваць; -ИЧЙТЕЛЬ фото павел1чальнпс, -ка м; -ИЧЙТЕЛЬ- НЫЙ павел!чёльны; -ЙЧИТЬ сов. павял1чыць, пабблыпыць. увбд м техн, адхшённе, -ння ср; у. сверла адхшенне сверяла. УВОДЙЩ//ИЙ : -ие помехи радио, эл. адцягвальныя перашкбды. УВбл//ЕННЫЙ звбльнены; у. в запас по сокращению штатов звб- льнены $ запёс па скарачбнш шта- та^; у. в запас по состоянию здо- ровья звбльнены } запас па стане здарбуя; у. в отставку звбльнены у адстауку; -ИТЬ сов. звбльнщь, мног. пазвальняць; (освободить) вы- звалщь, мног. павызвалйць; см. уво- льнять; -ЙТЬСЯ звбльнщца; (осво- бодиться) вызвалщца. УВОЛЬН//ЁНИЕ звальненне, -ння ср; вызвалённе, -ння ср; у. в гброд звальненне У гбрад; у. вне бчереди звальненне па-за чаргбй; у. из расположения части звальненне з размяшчэння часщ; у. с действи- тельной военной службы звальненне з сапрауднай вайскбвай службы; у. с корабля на берег звальненне з ка- рабля на бераг; получить у. атры- маць звальненне; -ЙТЕЛЬНЫИ -ительный билёт бшёт аб зваль- нёнш (на звальненне); -ительное сввдётельство пасвёдчанне аб зва- льненш (на звальненне); -йтельная записка зашска аб звальнёнш (на звальненне); адпускнёя зашска -ЯТЬ несов. звальняць; (освобо- ждать) вызвалйць; -йтъ по со- кращению штатов звальняць па ска- рачэнш штатаУ; -ять с должности звальнАць з пасады, вызваляць ад пасёды; -ЙТЬСЯ возвр., страд, зва- льнйцца; вызваляцца. УГАРНЫЙ 1. чадны; у. газ хим. чадны газ^ 2. техн, угарны; -ые остатки угарныя рэппта. УГЛЕБЕТбН стр. вуглебетбн, -ну м. УГЛЕВОДОРбДН//ЫЙ: ~ое горю- чее вуглевадарбднае гаручае. УГЛОВ//6Й мат., техн, вуглавы; -ое ускорение вуглавбе паскарэнне; у. радиус вуглавы рёдыус; у. по- правочный коэффициёнт вуглавы паправачны каэфщыёнт. УГЛОМЕР спец, вугламёр, -ра м; -НЫЙ вугламёрны. УГЛУБЛЕНИЕ мор. асёдка, -id ж, заглыблённе, -ння ср. $ТОЛ мат., физ. и пр. вугал, род. вугла м; у. атаки крыла вугал атак! крыла; у. бокового отклонения вугал бакавога адхшёння; у. бросания ву- гал юдання; у. возвышения вугал узвышэння; у. встречи вугал сустрэ- чы; у. вылета вугал вылету; у. гори- зонтального наведения орудия вугал гарызантальнага навядзёння гар- маты; у. горизонтального обстрела вугал гарызантальнага абстрэлу; у. засечки вугал засёчю; у. крена вугал крэну (наюлу); у. места цели вугал мёсца цэлц у. наклона траектории вугал нахшу траектбрьп; у. откоса вугал адкбсу; у. отражения вугал ад- бщця; у. падения вугал падзення; у. пеленга вугал пеленга; у. пикирова- ния вугал шюравання; у. планиро- вания вугал плашравання; у. пово- рота вугал паварбту; у. повышения вугал павышэння; у. подъёма в$тал пад’ему; у. прицела вугал прыцэлу; у. прицеливания вугал прыцэльван- ня; у. пути ав. вугал шляху; у. рыскания мор., ав. вугал рыскания; у. склонения вугал схшёння; у. ско- льжения вугал сл!згання (сль згацёння); у. снижения вугал зш- жбння (панЬкэння); у. сноса в$тал знбсу; у. укрытия вугал укрыцця; горизонтальный у. гарызантёльны вугал; дирекцибнный у. дырэкцый- ны вугал; курсовой у. курсавы ву- гал; центральный у. цэигральны вугал; у. зрения пункт пбгляду (глёджання). 410
УГОлбвНО-ПРАВОвбЙ крыш- нал ьна- прававы. УГОЛдвНО-ПРОЦЕССУАЛЬНЫЙ крымшальна-працэсуальны. УГОЛОВНЫЙ крымшальны. УГОЛбк (помещение) куток, -тка м; у. боевой славы кутбк баявбй славы; у. гражданской обороны куток грамадзянскай абарбны. ^ТОЛЬ вугаль, -лю м; активирован- ный у. акгываваны вугаль. УГРОЖА//ЕМЫЙ прил. разг, па- гражальны, пагрбзл!вы; (опасный) небяспёчны; у. период пагражальны (пагрбзл!вы) перыяд; ~ТЬ несов. па- гражаць, гразщь; -ЮЩЕ нареч. па~- гражальна, пагрбзл!ва; -ЮЩИЙ прил. пагражёльны, пагрбзл1вы; (опасный) небяспёчны; -щее по- ложение пагражальнае станбвппча. УГРбЗА пагрбза, -зы ж. УДАВКА спец, пятля, -л! ж, зашма- рга, -ri ж. УДАЛЕНИЕ (отдаление) аддалён- не, -ння ср; большое у. вялхкае ад- далённе. УДАЛЁНН//ОСТБ аддаленасць, -щ ж; далёкасць, -щ ж; -ЫЙ ад- далены; -ый пост аддалены пост. УДАР в разн. знач. удар, -ру м; у. авиации по вызову удар авыцьп па выклнсу; у. ракетно-ядерного ору- жия удар ракётна-ядзернай збро!; бомбово-ракетный у. бомбава-ра- кётны удар; бомбовый у. бомбавы Удар; внезапный у. раптбуны удар; вспомогательный у. дапамбжны удар; главный у. галбуны Удар; груп- повой у. авиации групавы Удар авь яцьй; лобовой у. лабавы Удар; мас- сированный у. мас!раваны Удар; молниеносный у. маланкавы удар; нанесённый у. нанёсены Удар; огне- вой у. агнявы Удар; одиночный у. авиации адз точны удар авыцьп; одновременный у. авиации адна- часбвы удар авыцьп; ответный у. удар у адказ; последовательный у. авиации паслядбуны Удар авыцьп; ракетно-ядерный у. ракётна-ядзе- рны Удар; ракетный у. ракётны Удар; рассекающий у. рассякальны Удар; решающий у. рашаючы Удар; сокрушительный у. знпичальны удар; солнечный у. сбнечны Удар; сосредоточенный у. сканцэнтрава- ны Удар; стремительный у. !мкл!вы (шпэтны) удар; тепловой у. це- плавы удар; торпедный у. тарпёдны Удар; упреждающий у. апераджаль- ны (папераджальны) удар; фланго- вый у. флангавы Удар; фронтальный у. франтальны удар; ядерный у. ядзерны Удар. УДАРИТЬ (по врагу) ударыць; у. во фланг ударыць у фланг; у. в штыки ударыць у штьпа. УДАРНИК воен., муз. и пр. ударнпс, -ка м. УДАРН//ЫЙ в разн. знач. (связан- ный с ударом) ударны; -ая волна ударная хваля; -ая войсковая группа ударная вайскбвая група; -ая ави- ация ударная авшцыя; -ая вязкость ударная вязкасць; -ая сила ударная сша; -ая армия ударная арм!я; у. эшелон ударны эталон. УДАРОПРбчНЫЙ ударатрывалы. УДАРОСТбЙКИЙ ударастбйк!, удараустбйл1вы. УДЕЛБН//ЫЙ физ., хим. и пр. удзёльны; -ая масса двигателя удзёльная маса рухависа; -ая тяга удзёльная цяга; -ое давление удзёльны щек; у. , расхбд топлива удзёльны расхбд пал!ва; у. импульс тяги удзёльны 1мпульс цяп. УДЕРЖАНИЕ 1. утрыманне, -ння ср; у. автомата утрыманне аутамата; 2. (из зарплаты) въипчэнне, -ння ср, утрыманне, -ння ср; у. из дёнежного довольствия вьипчэнне (утрымён- не) з грашбвага забеспячэння. УДЕРЖ//АтЬ сов. 1. утрымаць; у. свой позиции утрымаць сваё па- зщьп; 2.(вычесть) вьипчыць, утры- маць; у. аванс вьипчыць (утрымаць) аванс; -АТЬСЯ 1. утрымацца; вой- ска -ались на старых позициях войск! утрымалюя на старых па- зщыях; 2. (от чего-л.) утрымацца, стрымацца; -аться от безрассудного поступка утрымацца (стрымбцца) ад безразважнага Учынку. 411
УДЕРЖИВА//НИЕ 1. утрымлгван- не, -ння ср; 2. вьипчэнне, -ння ср, выливание, -ння ср, утрымл!ванне, -ння ср; см. удерживать; -ТЬ несов. 1. утрымл!ваць; 2. (вычитать) вы- л!чаць, вылнваць, утрымл!ваць; см. удерж//ать; -ТЬСЯ несов. 1. утры- мл!вацца; 2. утрымл!вацца, стрым- лгвацца; см. удержаться; 3. страд. утрышпвацца; вьипчацца, вьипч- вацца; см. удерживать. УДЛИН//ЁНИЕ пада^жэнне, -ння ср; -ЁННОСТЬ падбужанасць, -щ ж, -ЁННЫЙ падбужаны; -ЙТЕЛЬ техн, падаужальнпс, -ка м? -ИТЕ- ЛЬНЫЙ падаужальны; -ИТЬ сов. падбужыць; -ЙТЬ несов. падаужаць. УДОСТОВ//ЕРЕНИЕ (документ) свёдчанне, -ння ср, пасвёдчанне, -ння ср; засвёдчанне, -ння ср; у. личности пасвёдчанне асобы; у. на право управления автомобилем па- свёдчанне на права юравання аута- мабшем; водительское у. вадзщель- скае пасведчанне; разовое у. на право проверки караула разавае па- свёдчанне на права правёрк! ка- равула; -ЁРЕННЫЙ пасвёдчаны; засвёдчаны; -ЁРИТЬ сов. па- свёдчыць; засвёдчыць; -бриться упэунща; пераканапца; -ЕРЙТЬ не- сов. свёдчыць; -ЕРЯТЬСЯ 1. упэу- н1вацца; перакбнвацца; 2. страд. свёдчыцца. УДОСТ6//ЕННЫЙ удастбены; га- нараваны; -ИВАТЬСЯ удастбйвац- ца; -ИТЬ сов. в разн. знач. уда- стбщь; ганараваць; -йть высокой награды удастбщь высбкай узна- гарбды (ганараваць высбкай узна- гарбдай); -ИТЬСЯ в разн. знач. уда- стбщца. бЖАС сущ. жах, род. жаху л/; -ы войны жах! вайны; -АЮЩИЙ прил. жахлшы; жудасны; страшэнны; -ающее зрелище жахлшае (жуда- снае, страшэннае) вщбвйпча. ^ОКИН м вячэра, -ры ж, -АТЬ не- сов. вячэраць. УЗДА абрбць, -щ ж. УЗЕЛ I вузел, -зла м; у. комму- никаций вузел камунпсацый; у. обороны в^зел абарбны; у. загра- ждений вузел загарбд; у. связи вузел сувяз!; у. связи особого назначения вузел сувяз! асббага назначэння (прызначэння); у. сопротивления вузел супращулёння; железнодо- рожный у. чыгуначны вузел; по- движный у. связи рухбмы вузел сувяз!; почтово-телеграфный у. па- пггбва-тэлеграфны вузел; санитар- ный у. санггарны вузел; радиотран- сляционный у. радыётрансляцыйны вузел. УЗЕЛ II мор. вузел, -зла м. УЗКОД6ННЫЙ вузкадбнны. УЗКОКОЛЕЙНЫЙ ж.-д. вузка- калёйны. УЗКОПЛЁНОЧНЫЙ кино, фото вузкаплёначны. УЗЛОВ//6Й прям., перен. вузлавы; -ая станция вузлавая станцыя. УЗНАВАЕМОСТЬ спец, пазна- вальнасць, -щ ж, распазнаваль- насць, -щ ж. Узость прям., перен. вузкасць, -щ ж. УКАЗ (закон, постановление) указ, -за м; Указ Президента Республики Беларусь Указ Прэзщэнта Рэспуб- лий Беларусь. УКАЗ АН//ИЕ (инструкция, наста- вление) указание, -ння ср; дире- ктивное у. дырэкгыунае указание; дать соответствующие -ия даць ад- павёдныя указанн!; по -ию из центра па указанш з цэнтра. УКАЗАТЕЛЬ в разн. знач. пака- залыик, -ка м; у. направления па- казальн!к напрамку; у. поворота па- казальнпс паварбту; у. ската па- казальнпс cxirry; у. скорости па- казальнпс хуткасщ; дорожный у. дарбжны паказальн!к. УКЛАД//КА сущ. укладка, -к! ж, у. боеприпасов укладка боепрыпасау; -ОЧНЫЙ спец, укладачны; -ЧИК укладчык, -ка м; -ЫВАНИЕ ук- ладанне, -ння ср, укладванне, -ння ср; складанне, -ння ср, складванне, -ння ср. УКЛбн ухш, -лу м; у. откоса ухлл адкбсу. 412
УКЛОНЕНИЕ ухшенне, -ння ср; адхшенне, -ння ср. УКЛОНИТЬСЯ сов. (отстранить- ся) ухишща, адхшцца; (отверну- ться) адхшуцца; v. от удара ухшщца (адхшщца, адхшуцца) ад удару. УКЛ6НН//ЫЙ пакАты, пакАщсты; -ые знАки на путях знаю на пуцях для паказАння пакАту. УКЛОНОМЕР геод. схшамёр, -ра jw; -ный схыамёрны. УКЛОНОУКАЗАТЕЛЬ геод., ж.-д. схшапаказальнпс, -ка м; -НЫЙ cxi- лапаказальны. УКЛЮЧИНА уключына, -ны ж. УКОМПЛЕКТ//ОВАНИЕ укам- плектавАнне, -ння ср; ~6вАН- НОСТЬ укамплектавАнасць, -щ ж; -бвАННЫЙ укамплекгавАны. УКОМПЛЕКТОВАТЬ сов. укам- плектавАць; -СЯ укамплектавацца. УКРЕП//ИТЕЛЬНЫЙ умацаваль- ны; -ИТЬ сов. в разн. знач. ума- цавАць; -ЙТЬСЯ в разн. знач. ума- цавАцца. УКРЕПЛЕНИЕ (действие) ума- цавАнне, -ння ср; неоконч. ума- цбуванне, -ння ср; у. воинской дис- циплины умацаванне вбшскай дысцышгшы; у. обороноспособности страны умацавАнне абараназдоль- насщ крашы; у. обороны умаца- ванне абарбны; у. откоса ума- цавАнне адхбну; береговое у. бера- гавбе Умацаванне; долговременное у. даугачаснае Умацаванне; ложное у. несапрауднае УмацавАнне; по- левое у. палявбе Умацаванне; пред- мостное у. перадмаставбе ума- цавАнне. УКРЕП//ЛЁННЫЙ умацавАны; у. район (УР) умацавАны раён (УР); -ленная линия умацаваная лш1я; у. лагер умацавАны лагер; -ЛЙТЬ не- сов. в разн. знач. умацбуваць; -лять фронт умацбуваць фронт; -лять местность умацбуваць мясцбвасць; -ЛЙТЬСЯ умацбувацца; рбта -ляется около озера рбта умацбува- ецца каля вбзера; -ЛЯЮЩИЙ прил. умацавАльны. УКРЫВ/^АНИЕ хавАнне, -ння ср; прыкрывафге, -ння ср; укрывание, -ння ср; -АТЕЛЬ /ор.укрывАльн1к, -ка м; -АТЕЛЬСКИИ юр. укры- вАльнщю; -АТЕЛЬСТВО юр. укры- вальнштва, -ва ср. УКРЫВАТЬ несов. (прятать, защи- щать) хавАць; прыкрывАць; укры- вАць; у. раненых солдат хавАць парАненых салдАтау; -СЯ хавАцца, укрывацца. УКРЫТ//ИЕ 1. (действие) укрыц- цё, -цця ср; хавАнне, -ння ср; укрывание, -ння ср; у. военных пре- ступников хавАнне (укрывание, укрыццё) ваённых злачынцаУ; 2. воен, укрыцце, -цця ср; у. закрытого типа укрыцце закрытага тыну; у. котлованного типа укрыцце ка- тлавАннага тылу; у. траншейного типа укрыцце траншэйнага тылу; естественное у. натуральнае укрыц- це; простейшее у. найпрасцёйшае (сАмае прбстае) укрыцце; противо- радиационное у. прощрадыяцыйнае (супрацьрадыяцыйнае) укрыцце; проходное у. лрахаднбе Укрыцце; тупиковое у. тупшбвае Укрыцце; -ЫЙ (спрятанный, защищённый) схавАны; прыкрыты; укрыты. УКРЫТЬ сов. (спрятать, защи- тить) схаваць; прыкрыць; укрыць; -СЯ схавацца; прыкрыцца; укрыц- ца. УКУПОРКА (тара) упакбука, -id ж; деревянная у. драуляная Упа- ковка. УЛАН воен. уст. улАн, -на м; -СКИЙ уланскь УЛОВИТЕЛЬ спец, улбунпс, -ка м; у. пыли улбушк пылу. УДУЧШ//АТЬ несов. паляпшаць; -АТЬСЯ возвр., страд, паляпшацца; -ЕНИЕ паляпшэнне, -ння ср. УЛУЧШ//ЕННЫЙ палепшаны; -ИТЬ сов. палёпшыць; -ЙТЬСЯ палёпшыцца. УЛЬТИМАТЙ//ВНОСТЬ Ы ульты- матыунасць, -щ ж; -ВНЫЙ ульты- матыуны. УЛЬТИМАТУМ ультымАтум, -му м. 413
УЛЬТРАЗВУКЕ физ. ультрагук, -ку м; -ОВОЙ ультрагукавы. УЛЬТРАКОРбтК//ИЙ ультрака- рбтк!; -ая волна ультракороткая хваля. УЛЬТРАКОРОТКОВОЛНОВЫЙ радио ультракараткахвалевы. УЛЬТРАФИЛЬТР спец, ультра- фильтр, -ра м; -АЦИЯ ультрафить- трёцыя, -цьп ж. УЛЬТРАФИОЛЁТОВ//ЫЙ физ. ультраф!ялётавы; -ые лучи ультра- ф!ялётавыя прамян!; -ое излучение ультраф!ялётавае выпрамянённе. УМЕНИЕ ср умёльства, -ва ср, умение, -ння ср, умеласць, -щ ж; у. побеждать умённе пераматаць. УМЕНЫП//ЁНИЕ памяншённе, -ння ср; змяншённе, -ння ср, змёншванне, -ння ср; -ЙТЕЛЬ техн, памяншальнпс, -ка м. УМЕРЁТЬ сов. прям., перен. па- мёрщ; у. смертью героя памёрщ смёрцю героя. УМИРА//ТЬ несов. пам!рбць, ум1- раць; -ЮЩИЙ 1. прил. памфаючы; 2. сущ. пам!раючы, -чага м. УМЫВА//ЛЬНАЯ сущ. умывальня, -Hi ж, -ЛЬНИК умывальшк, -ка м; -ЛЬНЫЙ умывбльны; -НИЕ умы- вание, -ння ср, мыццё, -цця ср; -ТЬ несов. умываць, мыць; -ТЬСЯ возвр., страд, умывацца, мыцца. УНИВЕРСАЛЬН//ЫЙ в разн. знач. ушверсальны; -ые знания ушве- рсальныя веды; -ая артиллерия уш- версальная артылёрыя. УНИВЕРСИТЕТ ушверспбт, -та м; -СКИЙ ун1версггэцк1 УНИЖ//АТЬ несов. унЬкаць; зне- важаць; -АТЬСЯ возвр., страд, уш- жацца; зневажацца; -ЁНИЕ уш- жэнне, -ння ср; знявага, -ri ж. УНИТАРНЫЙ уштарны. УНИФИ//кАцИЯ ушфшацыя, -цьп ж, -ЦЙРОВАННЫЙ ушфжа- ваны; -цированнняя система доку- Ментации ушфшаваная сютэма да- кументацьп; -ЦЙРОВАТЬ сов. и не- сов. ушфшаваць; -ЦЙРОВАТЬСЯ ушфпсавацца. УЦИФ6РМ//А ушфбрма, -мы ж, -ИРОВАННЫЙ ушфармаваны; -ированный полк ушфармаваны полк. УНИЧТ//ОЖАТБ несов. знппчаць; вьппшчаць; -ОЖАТЬСЯ знштчац- ца; вышшчацца; -ОЖАЮЩИЙ прил. зшшчальны; -ОЖЁНИЕ зш- шчённе, -ння ср; вынйпчэнне, -ння ср; -ожёние объектов знпнчбнне аб’ёктау; -ОЖЕННЫЙ зшшчаны; вынинчаны; -ОЖИТЬ сов. зшш- чыць, мног. пазнппчаць; вынйп- чыць; -бжИТЬСЯ зшшчыцца. УНТЕР-ОФИЦЕР уст. воен, унтэр- афщэр, -ра м; -СКИЙ уйтэр- афщэрскй £НТЫ мн. унты, род. унтау, ед. унт, род. унта м, унта, род. унты ж. УПАКбв//АННЫЙ упакованы; спакаваны; -Alb сов. упакаваць; спакаваць; -АТЬСЯ упакавацца; спакавацца; -КА упакбука, -id ж\ -ОЧНЫЙ упакбвачны. УПЛОТН//ЁНИЕ ушчыльнённе, -ння ср; у. гр^чгга ушчыльнённе грунту; у. линий связи дгшчы- льнённе лшШ сувяз^ -ИТЕЛЬ техн, ушчыльшк, -ка м\ -ИТЕЛЬ- НЫЙ ушчцльшкавы; -ЙТЬ ушчы- льнщь; -ИТЬСЯ ушчыльнщца; -ЯТЬ ушчыльняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, ушчыльняцца. УПбР в разн. знач. упёр, -ру л<; -ра м; до -а да упора; огонь в у. агбнь ва Упбр; плечевой у. плечавы упор; стрелять в у. страляць ва Упор; ~ы для пальцев упоры для пальцау; -НЫЙ 1. (для упора) упорны; 2. (стойкий) упарты, настбйлгвы; -СТВО в разн. знач. упартасць, -щ ж. УПОРЯДОЧ//ЕНИЕ упарадкаван- не, -ння ср; -ЕННЫЙ упарадка- ваны; -ИТЬ сов. упарадкаваць. УПРАВЛЁНИЕ 1. (действие) юра- ванне, -ння ср; у. боевыми дёйстви- ями шраванне баявьм дзёянням!; у. боем кфаванне боем; у. во- здушным движением юраванне па- вётраным рухам; у. войсками (си- лами) юраванне войскам! (ситам!); 414
у. космическими аппаратами юра- ванне касмгчным! апаратам!; у. вру- чную юраванне уручную; у. огнём юравАнне агнём; у. огнём войск ПВО юравАнне агнём войск ППА; у. подразделением юравАнне падра- здзялённем; у. ракетой юраванне ракётай; у. самолётом юраванне са- малётам; у. строем юраванне стро- ем; автоматическое у. аутаматычнае юраванне; дистанционное у. дыс- танцыйнае юраванне; кнопочное у. кнбпкавае юраванне; програмное у. праграмнае юраванне; рулевое у. рулявбе (стырнавбе) юраванне; ру- чное у. ручнбе юравАнне; скрытое у. войсками скрытае юраванне вой- скам!; централизованное у. цэн- тралЬаванае юраванне; 2. (учре- ждение) упраулённе, -ння ср; юрау- нштва, -ва ср; у. военного коме- нданта гарнизона управление ваён- нага каменданта гарнЬбна; у. вос- питательной раббты управление вы- хаваучай раббты; главное у. галбу- нае Упраулённе; полевое у. палявбе Упраулённе; разведывательное у. развёдвальнае упраулённе; цен- тральное у. цэнтральнае Упрау- лённе. УПРАВЛ//ЯЕМОСТЬ юруемасць, -щ ж, юравальнасць, -щ ж; у. вой- сками юруемасць (юравальнасць) войскам!; у. летательного аппарата юруемасць (юравальнасць) ляталь- нага апарата; -ЯЕМЫЙ прил. ю- руемы, юравальны; -яемая бомба юруемая (юравальная) ббмба; -ЯТЬ несов. юраваць; ,-ЯТЬСЯ упрауляцца; юравАцца; -ЯЮЩИЙ сущ. юраушк, -ка м; -яющий делами юраУнж спрау. УПРАЖН//ЕНИЕ пракгыкавАнне, -ння ср; у. по стрельбе пракгы- кавАнне па стральбё; групповое у. групавбе пракгыкавАнне; конт- рольное у. стрельб кантрбльнае пракгыкавАнне стрбльбау; лётное у. лётнае пракгыкавАнне; -ЯТЬ несов. пракгыкавАць; -ЯТЬСЯ пракгы- кавАцца. УПРАЗДН//ЁНИЕ скасавАнне, -ння ср; лжвщавАнне, -ння ср; -1£ННЫЙ скасаваны; лгквщаваны; -ИТЬ сов. скасаваць; лпсвщавАць; -ЙТЬ несов. касавАць, лпсвщавАць; -ЙТЬСЯ лгквщавАцца; касавАцца. УПРЕДЙТЕЛБН//ЫЙ : -ое время апераджАльны (папярэдш) час. УПРЕ//ДЙТЬ сов. уст. апярэдзщь, папярэдзщь; -ЖДАТЬ несов. уст. апярэджваць, папярэджваць; -ЖДАТЬСЯ страд, арярэджвацца, папярэджвацца; -ЖДЕНИЕ апера- джэнне, -ння ср, папераджэнне, -ння ср; -вдёние цели апераджэнне (папераджэнне) цэл!; -ЖДЁННЫЙ уст. апярэджаны, папярэджаны. УПРОСТИТЬ сов. прям., перен. спрасцщь; у. выполнение первого упражнения спрасцщь выканАнне пёршага пракгыкавання; -СЯ спра- ийцца. УПРОЩ//АТЬ несов. прям., перен. спрашчАць; у. задачу спрашчАць задачу; -АТЬСЯ возвр., страд, спра- шчАцца; -ЁНИЕ в разн. знач. спра- шчэнне, -ння ср; -ёние в конструк- ции танка спрашчбнне У кан- струкцы! тАнка; -ЁННО нареч. спрбшчана; -ЁНДОСТЬ спрбшча- насць, -щ ж; -ЕНЧЕСТВО спра- шчэнства, -ва ср. УПРЯЖКА запрэжка, -ю ж. УПРЯЖНбЙ 1. (конь) запражнй; 2. вупражны; у. аппарАт ж.-д. вупражны апарАт. УПРЯЖЬ 1. (для лошади) вупраж, -жы ж, збруя, -pyi .ж; 2. ж.-д. вупраж, -жы ж. УПУЩЕНИЕ ср недаглАд, -ду м; х!ба, -бы ж; нядбАйнасць, -щ ж. УРА 1. межд. ура; 2. сущ. урА нескл., ср; громовое у. грамавбе Ура. УРАВНОВЁ//СИТЬ сов. ураУна- важыць; -СИТЬСЯ ураУнаважыц- ца; -ШЕНИЕ ураунавАжанне, -ння ср; -ШЕННОСТЬ ураУнавА- жанасць, -щ ж; -ШЕННЫЙ прич., прил. ураунаважаны; -ШИВАНИЕ ураУнавАжванне, -ння ср; -ШИ- ВАТЬ несов. ураУнаважваць; -ШИ- БАТЬСЯ возвр., страд. ураунавА- жвацца; -ШИБАЮЩИЙ 1. прич. яю (што) ураУнавАжвае; 2. в знач. 415
прил. ураУнаважвальны; вшиваю- щий механизм ура$гнаважвальны ме- ханизм. УРАГАН прям., перен. ураган, -ну м; -НЫЙ прям., перен. ураганны; -ный огонь ураганны агбнь. УРАН хим. уран, -ну м. УРАНГРАФЙТОВЫЙ техн, уран- графггавы. УРАНОВЫЙ хим. уранавы. УРЕЗ спец, (урезанная часть) урэ- зак, -зку м; урэз, -зу м; у. воды урэз вады. STOBEHb в разн. знач. узрбвень, род. узрбуню jw; у. воды узровень ва- ды; у. моря узрбвень мора; у. помех узровень перашкбдау; у. радиации узровень радыяцьп; высокий идей- ный у. высок! щэйны узровень; ато- мно-молекулярный у. атамна-мале- кулярны узрбвень; ядерно-элек- трбнный у. ядзерна-электрбнны Узрбвень. УРбн м страта, -ты ж, шкода, -ды ж\ урон, -ну м. УРЙЧИЩЕ урбчышча, -шча ср. УРЯДНИ//К уст. урадшк, -ка л<; -ЧИН ураднщю. усвАива//емость засваяль- насць, -щ ж, -ЕМЫЙ засвайльны; -НИЕ засвбйванне, -ння ср; -ТЬ несов. засвбйваць; -ТЬСЯ страд, за- свбйвацца. УСВОЕНИЕ в разн. знач. засел- ение, -ння ср; у. нового материала засваенне нбвага матэрыялу. УСВ6//ЕННЫЙ в разн. знач. за- свбены; -ИТЬ сов. в разн. знач. за- свощь. УСЁРД//ИЕ ср стараннасць, -щ ж; шчырасць, -щ ж; ругопвасць, -щ ж, дбайнасць, -щ ж; -НО нареч. старанна; шчыра; руплша, дбайна; -НЫЙ старанны; шчыры; рутипвы, дбайны; -СТВО ВАТЬ несов. ста- рйцца; зав!хацца; рупщца, дбаць. УСИЛЕНИЕ узмацненне, -ння ср. УСЙЛ//ЕННЫЙ узмбцнены; -ИВАТЬ несов. узмацняць; -ИВА- ТЬСЯ возвр., страд, узмацняцца. УСИЛИЕ намаганне, -ння ср. УСИЛИТЕЛЬ техн, узмацняльнйс, -ка м; у. отдачи узмацняльшк ад- дачы; -НЫЙ узмацняльны. УСЙЛ//ИТЬ сов. узмацнщь; -ЙТЬСЯ узмацнщца; -ЯТЬ несов. узмацняць; -ЯТЬСЯ возвр., страд. узмацняцца. УСКОЛЬЗН^/ДЬ сов. (внезапно уйти) уцячы; враг -л от преследова- ния вбраг уцёк ад праслёдавання. УСКОРЕНИЕ в разн. знач. паска- рэнне, -ння ср. уск6р//енно нареч. паскбрана; -ЕННЫЙ паскбраны; -ЙТЕЛЬ техн, паскаральшк; -ка м; старто- вый -йтель стартавы паскаральшк, -ИТЕЛЬНЫЙ паскаральны; -ИТЬ сов. паскбрыць; -ЙТЬСЯ паскб- рыцца; -ЯТЬ несов. паскараць; -ЯТЬСЯ возвр., страд, паскарацца. усл6в//ие ср в разн. знач. умбва, -вы ж; мн. умбвы, род. умбу; -ия капитуляции умбвы каштуляцьп; -ия перемирия умбвы перам1р’я; -ия полёта умбвы палёту; -ия пре- кращения огня умбвы спынёння агню; -ия хранения умбвы заха- вання; благоприятные -ия спры- яльныя умбвы; метеорологические -ия метэаралапчныя умбвы; по- годные -ия пагбдныя умбвы; по- левые -ия палявыя умбвы; сложные -ия складаныя умбвы; табличные -ия стрельбы таблшныя умбвы стральбы; -ЙТЬСЯ сов. умбвщца; дамбвщца, дагаварыцца; -ЛЕН- НЫЙ умбулены; дамбулены, да- гавбраны; -ЛИВАТЬСЯ несов. умауляцца; дамауляцца, дагавар- вацца; -НО нареч. умбуна; -НЫЙ в разн. знач. умбуны; -ные знаки умбуныя знаю; -ная линия умбуная лш!я; -ный жест умбуны жэст. УСОВЕРШЕНСТВОВА//НИЕ уда- сканаленне, -ння ср; -ННОСТЬ удасканаленасць, -щ ж; -ННЫЙ удасканалены; -ТЬ 1. сов. уда- сканалщь; 2. несов. удасканальваць; -ТЬСЯ 1. сов. удасканалпща; 2. не- сов. возвр., страд, удасканальвацца. УСПЕвА//ЕМОСТЬ паспяхбвасць, -щ ж; -ТЬ несов. пед. паспяваць; 416
-ЮЩИЙ 1. прил. паспяваючы; 2. сущ. паспяваючы, -чага м. УСПЁХ пбспех, -ху м. УСПЕШН//О нареч. паспяхбва; -ОСТЬ паспяхбвасць, -ni ж; -ЫЙ паспяхбвы. УСПОКОИТЕЛЬ: -у. качки кора- бля заспакаяльнпс гайданю карабля. УСПОКОИТЕЛЬНОЕ сущ. (лекар- ство) разг, заспакаяльнае, -нага ср. УСТАВ (свод правил) статут, -та м; у. внутренней службы статут унутра- най службы; у. гарнизонной и ка- раульной служб статут гаршзбннай i каравульнай службау; у. инженер- ных войск статут шжынёрных войск; боевой у. баявы статут; бо- евбй у. артиллерии баявы статут ар- тылёрьй; боевой у. пехоты баявы статут пяхбты; боевой у. сухопутных войск баявы статут сухапутных войск; воинский у. Boincici (вай- скбвы) статут; дисциплинарный у. дысцыплшарны статут; корабель- ный у. карабёльны статут; обще- воинский у. агульнавайскбвы ста- тут; полевой у. палявы статут; стро- евой у. страявы статут. УСТАВНЫЙ статутны. УСТАЛ//О нареч. стбмлена, змб- рана; -ОСТЬ стбмленасць, -щ ж, стома, -мы ж, змбр^анасць, -ni ж, змбра, -ры ж; -ЫЙ прям., перен. стбмлены, змбраны. УСТАНбвКА в разн. знач. уста- новка, -Ki ж; у. мин устанбука мш; у. прицела установка прыцэла; у. такелажа устанбука такелажу; ато- мная энергетическая у. атамная энергетычная устанбука; вентиля- ционная у. вентыляцыйная уста- нбука; выпрямительная у. выпра- мляльная устанбука; дезинфекцион- ная у. дэзшфекцыйная устанбука; дождевальная у. дажджавальная устанбука; зенитная пулемётная у. зенггная кулямётная устанбука; зенггная самоходная у. зенггная са- махбдная устанбутса; корабельная пулемётная турельная у. ка- рабёльная кулямётная турэльная Устанбука; костыльная у. касты- льная Устанбука; опреснительная у. апрасняльная Устанбука; подвижная пусковая у. рухбмая пускавая уста- нбука; пусковая у. ракет пускавая устанбука ракет; ракетная у. ра- кетная устанбука; реактивная у. рэ- актыуная устанбука; самоходная ар- тиллерийская у. (САУ) самахбдная артылерыйская устанбука (САУ); самоходная противотанковая у. са- махбдная прощтанкавая(супраць- танкавая) устанбука; силовая у. сшавая устанбука; спаренная у. спараная устанбука; спаренная зе- нитная пулемётная у. спараная зе- штная кулямётная устанбука; ста- ционарная пусковая у. стацыяна- рная пускавая устанбука; счетве- рённая зенитная пулемётная у. сча- цвярбная зенггная кулямётная Уста- нбука; шахтная пусковая у. шахга- вая пускавая устанбука; ядерная энергетическая у. ядзерная энерге- тычная устанбука. УСТАНбв//ОЧНЫЙ в разн. знач. устанбвачны; -ЩИК устанбушчык, -ка м\ -щик прицела устанбушчык прыцэла. ^СТН//О нареч. вусна; -ЫЙ вусны; -ый приказ вусны загад; -ая агитация вусная аптацыя. УСТбЙЧИВОСТЬ устбюпвасць, -ni ж; сталасць, -ni ж, трываласць, -ni ж; у. автомобиля устбйл!васць аутамабшя; у. военной техники устбйл1васць ваённай тэхнпа; у. войск устбшпвасць войск; у. лета- тельного аппарата устбйл1васць ля- тальнага апарата; у. обороны тры- валасць абарбны; у. работы в во- енное время устбйгпвасць работы у ваённы час; у. самолёта устбй- лтвасць самалёта; вертикальная у. оружия вертикальная устбйл1васць 36poi. УСТРАН/ДНИЕ ср (кого-либо; не- достатков) устаранённе, -ння с$ лйсвщацыя, -цьп ж; -ЁННЫЙ устаранёны; л!квщаваны; -ЙТЬ сов. устаранщь; лйсвщаваць; -ЙТЬСЯ усгарашцца; (уклониться) ухыщца; -ЯТЬ несов. устараняць; лйсвща- ваць; -ЯТЬСЯ устараняцца; yxi- ляцца. 14 В. В. Язепчик, Н. Н. Кривко 417
УСТРЕМ//ЙТЬ сов. (двинуть) уст. накфаваць, рушыць; у. танки на врага накфаваць (рушыць) таша на ворага; -ЙТЬСЯ (броситься) ры- нуцца, юнуцца; рушыць:-ЛЕНИЕ шкненне, -ння ср; -ЛЕННОСТЬ наюраванасць, -щ ж; -ЛЁННЫЙ наюраваны; -ЛЙТЬ несов. (двигать) нагарбуваць, рухаць; -ЛЯТЬСЯ (бросаться) к5дацца; рухацца. УСТРбЙСТВО (конструкция, при- бор) устройства, -ва ср, конструк- ция, -цьп ж; у. для работы дизелей под водой устрбйства для раббты дызеляу пад вадбй; у. отображения информации устрбйства адлю- стравання шфармацьй; у. оружия устрбйства збрб!; антенное у. ан- тэннае устройства; взрывное у. падрыунбе устройства; воздухо- заборное у. паветразаббрнае устройства; воспринимающее у. ус- прымальнае Устройства; входное у. увахбднае Устройства; выливнбе у. вьийунбе (зл1Унбе) устройства; за- щитное у. ахбунае Устройства; оконечное у. канцавбе устройства; переговорное у. перагавбрнае Устрбйства; противовзрывнбе у. прощвыбухбвае (супрацьвыбухбвае) устрбйства; противообледенитель- ное у. процгабледзяняльнае (су- працьабледзяняльнае) устрбйства; радиоприёмное у. радыёпрыёмнае Устрбйства; светомаскировочное у. святломасюрбвачнае устройства; счётно-решающее у. л!чыльна-ра- шаючае устройства. УСТ^П уступ, -па м; -ом вправо (влево) уступам управа (улёва). УСТУПИТЬ сов. (что) устутпць; у. дорогу устутпць(даць) дарбгу, са- стушць з дарбп. ^СТЬ//Е (реки) вусце, -ця ср; -ЕВбИ, -ЕВЫЙ вусцевы. УТВЕРДИТЬ сов. 1. (установить) устанавщь, усталяваць; (укрепить) умацаваць; 2. (признать оконча- тельным) зацвёрдз!ць; -СЯ (устано- виться) устанавщца, усталявацца; (закрепиться) замацавацца. УТВЕРЖД//АТЬ несов. 1. (устана- вливать) устанаул!ваць, усталёу- ваць; (укреплять) умацбуваць; у. уставные взаимоотношения уста- наул!ваць (усталёУваць, умацбу- ваць) статутныя Узаемааднбсшы; 2. (признавать окончательным) за- цвярджаць; у. в должности зацвяр- джаць на пасаду; -АТЬСЯ уста- наул!вацца, усталёувацца; ума- цбувацца; -ЁНИЕ устанаУлённе, -ння ср; усталяванне, -ння ср; ума- цаванне, -ння ср; зацвярджбнне, -ння ср; перакананне, -ння ср. УТЕКА//НИЕ (о жидкости) выця- канне, -ння ср; -ТЬ несов. вы- цякаць. УТЕПЛ//ЕНИЕ уцяплённе, -ння ср; -ЁННЫЙ уцёплены; -ЦТЕЛЬ техн, уцяпляльнпс, -ка лг, -ИТЕЛЬ- НЫЙ уцяцляльны; -ЙТЬ сов. уцяплщь; -ЯТЬ несов. уцяпляць; -ЯТЬСЯ страд, уцяпляцца. УГЁР//Я зт$ба, -бы ж-, -ЯННЫЙ згублены; -ЯТЬ згубщь; -ЯТЬСЯ згубщца. УТЁС уцёс, -са м. УТЁЧКА уцёчка, -ю ж; у. инфо- рмации уцёчка шфармацьй. УГИЛИЗ//АЦИбнНЫЙ угьипза- цыйнц; -АЦИЯ ут^ьипзацыя, -цьй ж; -ИРОВАННЫЙ утылЬаваны; -ЙРОВАТЬ F сов. и несов. утыль заваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов., страд, утылюавацца. УТОЛЯТЬ (жажду) праганяць. УТОМЛЯЕМОСТЬ стамляльнасць, -щ ж. УТОЧН//ЁНИЕ удакладнённе, -ння ср; у. задачи удакладнённе за^ачы; -ЁННЫЙ удакладнены; -ЙТЬ сов. удакладнщь; -ЙТЬ несов. удакладняць; -ЙТЬСЯ возвр., страд, удакладняцца. ^ПГРЕНН//ИЙ рашшш; у. осмотр ранппш агляд; -ИК (мероприятие) ранпннпс, -ка м. УТЫКАНИЕ (упирание во что-л.) ушранне, -ння ср; у. патрона yni- ранне патрона. УПб//Г прас, род. праса м; -ЖЕ- НИЕ 1. прасаванне, -ння ср; 2. техн, качбнне, -ння ср; -ЖИТЬ не- 418
сов. 1. прасаваць; 2. техн, (укаты- вать) качаць. УХАБ м ухёба, -бы -ИНА ухабша, -ны ж; -ИСТЫЙ ухабгсты. УХбд I (от глагола уходить) адыход, -ду л/; у. войск адыход войск. ухбд п (от глагола ухаживать) догляд, -ду м; у. за больным догляд хвбрага. УЧАСТНИК удзёльнпс, -ка м\ у. войны удзельшк вайны. УЧАСТОК участак, -тка м; у. выса- дки морского десанта участак вы- садха марскбга дэсанта; у. зараже- ния участак заражэння; у. местно- сти участак мясцбвасщ; у. на- блюдения участак названия; у. обо- роны участак абарбны; у. посадки морского десанта участак пасадха марскога дэсанта; у. прорыва участак прарыву; у. пути ж.-д. участак пущ; у. работы участак работы; у. сосредоточения усилий участак сканцэнтравання намаган- няу; у. форсирования участак фарсь равання; у. фрбнта участак фронту; дорбжно-комецдантский у. дарбж- на-каменданща учёстак; открытый у. тела адкрыты ^частак цела; пора- жённый у. кожи пашкбджаны Учас- так скуры; призывной у. прызыУны Участак; строительный у. будаушчы Участак; труднопроходимый у. цяж- капрахбдны Участак. учащАть несов. в разн. знач. уча- шчаць, пачашч&ць; -СЯ возвр., страд, учашчацца, пачашчацца. УЧЁБА ж навучанне, -ння ср; вучбба, -бы ж\ Ъоевая у. баявая вучбба. УЧ<£БНО-БОЕВ//6Й вучэбна-ба- явы; -ые машины вучэбна-баявыя машыны. УЧЁБНО-ТРЕНИРбвОЧН//Ь1Й вучэбна-тр^шрбвачны; ~ые сред- ства вучэбна-трэшрбвачныя сродха; у. полёт вучэбна-трэшрбвачны па- лёт; у. самолёт вучэбна-трэшрбвач- ны самалёт. УЧЙБН//ЫЙ 1. (связанный с уче- нием) навучальны, вучэбны; у. год навучальны (вучэбны) год; у. план навучальныГвучэбны) план; -ая часть навучальная частка; 2. (тре- нировочный) вучббны; у. взвод вучэбны узвод; у. городок вучэбны гарадбк; у. корабль вучббны ка- рабель; у. пункт вучббны пункт; у. самалёт вучэбны самалёт; у. сбор вучэбны збор; у. центр вучэбны цэнтр; -ая стрельба вучэбная стра- льба; -ое оружие Вучэбная збрбя; -ое поле вучэбнае поле. УЧЕНИЕ вучэнне, -ння ср\ на- вучанне, -ння ср\ у. гражданской обороны вучэнне грамадзянскай абарбны; у. по связи вучэнне па с^вяз!; у. по управлению огнём вучбнне па юраванш агнём; у. с бо- евой стрельбой вучэнне з баявбй стральббй; авиационное у. авш- цййнае вучбнне; батальонное у. ба- тальённае вучбнне; войсковое у. вайскбвае вучэнне; двухстороннее у. двухбакбвае вучэнне; двухсте- пенное у. двухступённае вучэнне; дивизионное у. дыв1з!ённае вучбнне; инспекторское у. шспекгарскае ву- чэнне; исследовательское у. да- слёдчае вучэнне; комацдно-штабнбе у. (КШУ) камандна-штабное ву- чэнне (КШВ); лётно-тактическое у. лётна-тактычнае вучбнне; общевой- сковбе тактическое у. агульнайай- скбвае тактйчнае вучэнне; объекто- вое кбмплексное у. аб’ёктавае кбмплекснае вучэнне; обычное у. боевой подготовки звычайнае ву- чэнне баявбй падрыхтбуха; одно- стороннее у. аднабаковае вучбнне; оперативное у. аператыунае ву- чэнне; оперативно-стратегическое у. аператыуна-стратэпчнае вучбн- не; стратегическое у. стратэйчнае вучэнне; оперативно-тактическое у. аперагыуна-тактычнае вучэнне; оперативно-тыловое у, аператыуна- тылавбе вучбнне; опытное у. да- слёдчае вучэнне; показное у. пака- знбе вучэнне; полевое у. палявбе вучэнне; полковое у. палкавбе ву- чэнне; проверочное у. правёрачнае вучэнне; разведывательное у. ра- звёдвальнае вучэнне; ротное у. рбтнае вучэнне; специальное у. спе- цыяльнае вучэнне; стратегическое 419
у. стратэпчнае вучэнне; тактико- специальное у. тактыка-спецыяль- нае вучбнне; тактическое у. та- ктычнае вучэнне; тыловое у. ты- лавбе вучэнне; штабное у. штабнбе вучэнне. УЧЁТ 1. (регистрация кадров) учот, -ту лг; вбинский у. вбшсю учот; за- числение на вбинский у. зал!чэнне на вбшсю Учот; снятие с воинского -а зняцце з вбшскага учбту; со- стоять на воинском ~е знахбдзпща (быць) на вбшсюм учбце; 2. в др. знач. улпс, -ку л/, падлпс, -ку м; бу- хгалтерский у. бухгалтарсю Улис (падлпс). УЧЁТНО-ПОСЛУЖН//6Й учбт- на-паслужны; -ая карточка учбтна- паслужная картка. УЧЁТ//НЫЙ 1. (относящийся к подсчёту) падлпсбвы; 2. (относя- щийся к учёту, регистрации), улпсб- вы; -ная карточка улпсбвая картка; 3. фин. учбтны, дыскбнтны; у. про- цент учбтны {дыскбнтны) працэнт; -ЧИК падлпсовец, -кбуца м. УЧИЛИЩЕ вучылппча, -шча ср; военное у. ваённае вучылппча; во- енное авиационное у. ваённае авш- цыйнае вучылппча; военное артил- лерийское у. ваённае артылерый- скае вучылппча; военно-инженерное у. ваённа-шжынёрнае вучылппча; военно-морское у. ваённа-марскбе вучылппча; высшее военное у. вы- шэйшае ваённае вучылппча; вы- сшее военное авиационное у. вы- шэйшае ваённае ав!яцыйнае вучы- лппча; высшее военное инженёрное у. вышэйшае ваённае шжынёрнае вучылппча; высшее военное коман- дное у. вышэйшае ваённае ка- манднае вучылппча; высшее воен- но-морское у. вышэйшае ваённа- марскбе вучылппча; высшее воён- но-политйческое у. вышэйшае ва- ённа-палггычнае вучылппча; лётное у. лётнае вучылппча; Минское высшее военное инженёрное у. (МВВИУ) Мшскае вышэйшае ваённае шжынёрнае вучьипшча (MBBIB); Минское высшее военное командное у. (МВВКУ) Мшскае вышэйшае ваённае каманднае вучылппча (МВВКВ); мореходное у. марахбднае вучылппча; ‘нахимов- ское воённо-морскбе у. нахшаускае ваённа-марскбе вучылппча; обще- войсковое высшее военное у. агуль- навайскбвае вышэйшае ваённае вучылппча; профессионально-тех- ническое у. (ПТУ) прафесшна-тэх- шчнае вучылппча (ПТВ); среднее военное у. сярэдняе ваённае ву- чылппча; суворовское военное у. сувбраускае ваённае вучылппча; техническое у. тэхшчнае вучй- лппча. УЧРЕДИТЬ сов. 1. (основать) за- снаваць; 2. (установить) уста- навщь; (ввести) увёсщ. УЧРЕЖД//Ать несов. 1. (основы- вать) заснбуваць; 2. (устанавли- вать) устанаул!ваць; (вводить) увбдзщь; -ЁНИЕ ср (организация) устанбва, -вы ж, -ёние гражданской обороны устанбва грамадзянскай абарбны; военное -ёние ваённая Устанбва; государственное -ёние дзяржауная Устанбва; лечёбное -ёние лячэбная устанбва; ме- дицинское -ёние медыцынская Устанбва; тыловое -ёние тылавая Устанбва; -ЁННЫЙ 1. заснаваны; 2. устанбулены; увёдзены; см. учредить. УШИБ м (синяк) выцятае мёсца. УШИВА//НИЕ ушывбнне, -ння ср; зашыванне, -ння ср; -ТЬ несов. ушываць; зашывбць; -ТЬСЯ ушы- вацца; страд, зашывацца. УШЙ//ТЫЙ ушыты; зашыты; -ТЬ сов. ушыць; зашыць; -ТЬСЯ ушыцца. VlIIKO (в иголке и т.п.) вушка, -ка ср; у. сапогб вушка бота. УЩЁ//ЛИСТЫЙ цясшшсты; -ЛЬЕ ср цяснша, -ны ж. УЩЕРБ м шкода, -ды ж; урон, -ну м; страта, -ты ж; возместить у. па- крыць (вярнуць) страту. УЯЗВ^/ИМОСТЬ уразл1васць, -щ ж; слабасць, -щ ж; прыстутшасць, -ni ж; у. объекта прыступнасць аб’ёкта;_у. цели уразл!васць цбл!; -ЙМЫЙ уразлгвы; слабы; пры- ступны. 420
УЯСН//ЙНИЕ усведамлённе, -ння ср; уразумение, -ння ср; у. боевой задачи усведамленне баявбй за- даны; -ИТЬ сов. усвядбмщь; ура- ФАКТОР в разн. знач. факгар, -ру м; чыншк, -ку м; ф. боеспособности войск факгар баяздбльнасщ вбй- скау; ф. внезапности факгар рап- тбунасш; ф. войны факгар вайны; ф. времени факгар часу; ф. местно- сти факгар мясцбвасщ; вторичный ф. заражения другасны факгар за- ражэння; вторичный ф. поражения другасны факгар паражэння; гео- графический ф. геаграфнны фак- тар; действующий ф. дзеючы фак- тар; моральный ф. маральны фак- тар; поражающий ф. ядерного ору- жия паражальны факгар ядзернай збрбь ФАКУЛЬТЕТ факультет, -та м; военный ф. ваённы факультет; во- енно-дирижёрский ф. ваённа-ды- рыжбрсю факультет; военно-ме- дицинский ф. ваенна- медыцынсю факультет; военно-экономический ф. ваённа-эканакпчны факультет. ФАЛ мор., ав. фал, род. фала м. ФАЛРЁП мор. фалрбп, -па м. ФАЛЬКОНЕТ воен. ист. фалька- нёт, -та м. ФАЛЬШБбРТ мор. фальшборт, -та м. ФАЛЬШКИЛЬ мор. фалыиюль, -ля м. ФАНАТИЗМ фанатызм, -му м. ФАНЕРА фанера, -ры ж, авиа- ционная ф. авшцыйная фанера. ФАНФАР//А муз., перен. фанфара, -ры ж; -ист муз. фанфарыст, -та м; -НЫЙ муз. фанфарны. ФАРА фара, -ры ж; автомобильная ф. аутамабыьная фара; противо- туманная ф. супрацьтуманная (про- щтуманная) фара. ФАРВАТЕР мор., перен. фарватэр, -ру лг, военный ф. ваённы фарватэр; зумёць; -ЙТЬ несов. усведамляць; уразумяваць; -ЙТЬСЯ страд, усве- дамляцца; уразумявацца. ф ложный ф. несапраудны фарватэр; морской ф. марск! фарватэр; речной ф. рачны фарватэр; шхерный ф. шхёрны фарватэр; -НЫЙ фарватэ- рны. ФАРТУ//К фартух, -ха м; защитный ф. засцерагальны (ахбуны) фартух; -ЧНЫЙ фартухбвы. ФАС в разн. знач. фас, род. фаса м; прямой ф. (окопа, хода сообщения) прамы фас. ФАУСТПАТРбн фаустпатрон, -на м. ФАШИН//А спец, фашына, -ны ж; -НЫЙ фашынны; -ная дамба фа- шынная дамба. ФЕВРАЛЬ люты, -тага м. ФЕДИНГ фёдзшг, -га м. ФЕЙЕРВЕРК в разн. знач. фе- ервёрк, -ка м; -ЕР воен. ист. и пр. феервёркер, -ра м. ФЕЛЬДМАРША//Л фельдмаршал, -ла м; -ЛЬСКИИ фельдмаршаль- CKi; -льский жезл фельдмаршаль- ские жазлб. ФЕЛЬДСВЙЗЬ (фельдъёгерская связь) воен, фельдсувязь, -3i ж (фельд’ёгерская сувязь). ФЕЛЬДФЕБЕЛЬ воен. фельд- фебель, -ля м; -СКИЙ фельд- фёбельскь ФЕЛЬДШЕР фёльчар, -ра м; военный ф. ваённы фёльчар; -СКИЙ фёльчарскь ФЕЛЬДЪЕГЕ//РСКИЙ фельд’ё- repCKi; -РЬ фельд’ёгер, -ра м. ФЕЛК5ГА мор. фелюга, -ri ж. ФЕХТОВАНИЕ фехтаванне, -ння ср. ФИГУРА в разн. знач. фпура, -ры ж; бегущая ф. бягучая фпура; голо- вная ф. галаУная фпура; грудная ф. 421
грудная фпура; пилотажная ф. пшатажная фггура; пояснАя ф. паяс- ная фпура; ростовАя ф. рбставая фпура. ФИГУРНЫЙ в разн. знач. фпурны; ф. полёт ав. фпурны палёт. ФИДЕР эл. и пр. фщэр, -ра м; ан- тенный ф. антэнны фщэр; вводный ф. увбдны фщэр; дублирующий ф. дублфуючы фщэр. ФИЗЙЧЕСК//ИЙ в разн. знач. фь 31чны; -ая зарАдка фшчная зарАдка; -ая культура фЫчная культура; -ая подготовка ф!з1чная падрыхтбука; -ие поля корабля фшчныя пал! ка- рабля; -не свбйства тел фшчныя Уласщвасщ цел; ф. труд фшчная прАца; -ое воспитание фшчнае вы- хаванне; -ое лицо юр. фхзхчная асбба. ФИКСАТОР фйссатар, -ра м. ФИКСАЦИЯ в разн. знач. фпс- сацыя, -цьп ж. ФИЛЬМ фшьм, род. фитьма м; до- кументальный ф. дакументАльны фшьм; узкоплёночный ф. вузкаплё- начны фшьм; учебный ф. вучэбны фшьм. ФИЛЬМОСКбп фшьмаскбп, -па м. ФИЛЬТР фшьтр, род. фшьтра м; ф. грубой очистки фшьтр грубай ачыспа;, ф. из поручных мате- риалов фитьтр з падручных (са спа- дручных) матэрыялаУ; ф. тонкой очистки фшьтр тбнкай ачыспа; биологический ф. б!ялапчны фшьтр; воздушный ф. паветраны фитьтр; войлочный ф. лямцавы фитьтр; гравийно-песбчный ф. гра- вшна-пясбчны фшьтр; гравийный ф. гравтйны фшьтр; мАсляный ф. маслены фшьтр; матерчатый ф. фшьтр, зрбблены з матбрьп; пес- чаный ф. пясчАны фшьтр; проти- водымный ф. супрацьдымны (про- цщымны) фшьтр; протнвопыльный ф. суттрацытыльны (процптыльны) фшьтр; топливный ф. палгуны фшьтр. ФИЛЫР//АЦИЯ фшьтрацыя, -цьп ж; -ОВАЛЬНЫЙ фшьтра- вАльны; -овальная станция фшьтра- вАльная станцыя. ФИЛЬТРОВЕНТИЛ//ЯЦИдН- НЫЙ фитыравентыляцыйны; -яционная установка фшьтравенты- ляцыйная устанбука; -АЦИЯ фшь- травентыляцыя, -цы! ж. ФИЛЬТР-ПОГЛОТИТЕЛЬ фшьтр- паглынальшк, род. фшьтра-паглы- нАльшка м. ФИНКА (нож) фшка, -id ж. ФИбРД геогр. ф!ёрд, -да м; -ОВЫЙ ф!ёрдавы. ФИТИЛЬ кнот, род. кнбта м; -НЫЙ кнбтавы; -ное оружие кнб- тавая збрбя. ФИТОТОКСИКА//НТЫ хим. фгга- такспсАнты, -таУ мн.; -НТ ед. фпа- такспсант, -ту м. ФЙШ//ЕЧНЫЙ фппкавы; -КА финка, -id ж. ФЛАГ в разн. знач. флаг, род. флАга лг, ф. Вобнно-Воздушных Сил флаг Ваенна-Павбграных Сит; ф. кораблА флаг караблА; адмирАльский ф. ад- м1ральск1 флаг, воённо-морскбй ф. ваённа-марск! флаг; воённый ф. ваённы флаг, гвардейский ф. гвар- дзёйсю флаг; госудАрственный ф. дзяржаУны флаг; сигнальный ф. сггнальны флаг; флаги должностных лиц флап службовых асбб; флАги расцвечивания флАп расквечвання; опустить ф. спусщць флаг; приспу- стить ф. прыспусцщь флаг; поднять ф. падняць флаг. ФЛАГ-КАПИТАН флаг-капгган, род. флаг-каштАна м. ФЛАГМАН в разн. знач. флагман, -на м; -СКИЙ мор., ав. флАгмансю; -ский корАбль флагманша карабель; -ский комАндный пункт флагмансю камандны пункт; -ский специАлист флагманск! спецыялгст. ФЛАГ-ОФИЦЁР флаг-афщэр, род. флаг-афщбра м. ФЛАГШТбк флагшток, -ка м. ФЛАЖКдв//ЫЙ флажкбвы; -ая сигнализация флажковая спналь зАцыя. ФЛАЖНЫЙ флАгавы. 422
ФЛАЖбк умении. флажбк, -жка м; сигнальный ф. сггнальны флажбк. ФЛАНГ» воен, фланг, род. фланга м; атаковать с -а атакаваць з фланга; внёшний ф. знёшш фланг; от- крытый ф. адкрыты фланг; охват -а ахбп фланга; прикрытие -а пры- крыццё фланга; уязвимый ф. пры- ступны фланг. ФЛАнг6в//ЫЙ воен, флангбвы; -ая атака флангбвая атака;' -ое движение флангбвы рух; ф. манёвр флангбвы манёур; ф. огонь флан- ровы агбнь; ф. удар флангбвы Удар. ФЛАНЕЦ техн, фланец, -нца м. ФЛАНК воен, фланк род. фланка м; -ИРОВАНЦЕ воен, фланюраванне, -ння ср; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. воен, фланюраваць; -ИРбвКА ж, воен, фланюраван^не, -ння ср, флан- юрбука, -id ж, -ИРУЮЩИЙ прил. воен. фланкЗруючы, флангавы. ФЛАТТЕР ав. флатэр, -ру м. ФЛЕГМАТИЗАТОРЫ воен, (веще- ства в метательных зарядах) флёг- матызатары, -pay мн. ФЛЕШЬ воен. ист. флеш, род. флёшы ж. ФЛИГЕЛЬ-АДЪЮТАНТ уст. фЛ1- гель-ад’ютант, -та м. ФЛОТ флот, род. флбту jw; ф. открытого моря флот адкрьггага мора; атомный ф. атамны флот; воёнио-морской ф. ваенна-марск! флот; воздушный ф. павётраны флот; гражданский ф. грамадзянсю флот; морской ф. марскг флот; па- русный ф. парусны флот; речной ф. рачны флот; торговый ф. гандлёвы флот. ФЛОТИЛИЯ мор. флатйлш, -ли ж; военная ф. ваённая флатыл!я; мор- ская ф. марская флатыл!я; озерная ф. азёрная флатыл!я; речная ф. рач- ная флатыл!я. ФЛОТОВбД//ЕЦ флатавбдзец, -дца м; -ЧЕСКИЙ флатавбдчы. ФЛ6ТСК//ИЙ 1. прил. флбцю; -ое учение флбцкае вучэнне; 2. сущ. разг, флбцю, -кага м. ФЛЯГА бЬслёга, -ri ж, плйшка, -Ki ж. ФЛЯЖ//ЕЧНЫЙ бпслАжачны; пляшачны; -КА бйслажка, -Ki ж, пляшка, -id ж, -НЫЙ бпслажны: пляшкавы. ФОК мор. фок, род. фбка м. ФОК-МАЧТА мор. фок-мачта, -ты ж. Ф6ЛЬГ//А фбльга, -ri ж; конден- саторная ф. кандэнсатарная фбльга; оловянная ф. алавяная фбльга; ~6ВЫЙ фбльгавы. ФОН фон, род. фону м; радио- активный ф. радыеакгыуны фон. ФОНАРЬ в разн. знач. лЬсгар, -ра м; ф. номерного знака лЬсгар нума- рнбга знака; аккумуляторный ф. акумулятарны лЬсгар; бортовой ф. бартавы лЬсгар; габаритный ф. га- баритны лЬсгёр; карманный ф. кшгэнны лЬсгар; мигающий ф. м!гатл1вы лЬсгар; проекционный ф. праекцыйны лЬсгар; ручной ф. руч- ны лЬсгар; сигнальный ф. синальны лЬсгар. ФОНД в разн. знач. фонд, род. фбцду м; запаснбй ф". запасны фонд; жилйщный ф. жыллёвы фонд; обмённый ф. абмённы фонд. ф6рма в разн. знач. фбрма, -мы ж, ф. одёжды фбрма адзёння; ф. рельёфа фбрма рэльёфу; армёйская ф. одёжды армёйская фбрма адзёння; воённая ф. одёжды вай- скбвая (ваённая) форма адзёння; зимняя парадная ф. одёжды згмбвая (зшняя) парадная фбрма адзёння; зимняя парадная ф. одёжды вне строя зшбвая (зшняя) парадная фбрма адзёння па-за строем; зимняя парадная ф. одёжды для строя 3iMOBafl (зшняя) парадная фбрма адзёння для стрбю; зимняя парадно-выходная ф. одёжды 3i- мбвая (зшняя) парадна-выхадная фбрма адзёння; зимняя повсе- днёвная ф. одёжды вне строя 3i- мбвая (зшняя) штодзённая фбрма адзёння па-за стрбем; зимняя пов- седнёвная ф. одёжды для строя 423
зшбвая (зимняя) штодзённая форма адзёння для строю; зимняя полевая ф. одежды з!мовая (зхмняя) палявая форма адзення; зимняя рабочая ф. одежды з!мовая (з!мняя) рабочая форма адзення; караульная ф. одежды каравульная (вартаушчая, вартавая) форма адзення; летняя облегчённая ф. одежды в жарких районах летняя аблёгчаная (па- лёгчаная) форма адзення У гарачых раёнах; летняя парадная ф. одежды летняя парадная форма адзення; летняя парадная ф. одежды для строя летняя парадная форма адзення для строю; летняя парадная ф. одежды вне строя летняя парадная форма адзення па-за строем; летняя парадно-выходная ф. одежды летняя парадна- выха- дная форма адзення; летняя повсе- дневная ф. одежды летняя штодзён- ная форма адзення; летняя повсе- дневная ф. одежды вне строя летняя штодзённая форма адзення па-за строем; летняя повседневная ф. одежды для строя летняя штодзён- ная форма адзення для строю; летняя полевая ф. одежды летняя палявая форма адзення; летняя рабочая ф. одежды летняя рабочая форма адзення; офицерская ф. одежды афщэрская форма адзення; повседневная ф. одежды штодзён- ная форма адзення; полевая ф. одежды палявая форма адзення; флотская ф. одежды флбцкая форма адзення. ФОРМАЛИЗ//АПИЯ фармалЬа- цыя, -цьп ж; -ОВАННЫЙ фар- малЬаваны; -сданные документы фармалпаваныя дакумёнты. Ф6РМЕНН//ЫЙ фбрменны; ~ая одежда фбрменнае адзенне. ФОРМИРОВАНИЕ фарм!раванне, -ння ср; ф. обслуживания убежищ и укрытий фарм!раванне абслугбу- вання cxoBinnaf i Укрыццяу; ф. об- щего назначения фарм!раванне агульнага назначения (прызна- чэння); ф. охраны общественного порядка фарм!раванне аховы гра- мадскага парадку; ф. повышенной готовности фарм!раванне павыша- най гатбунасщ; ф. противоради- ационной и противохимической за- щиты фарм!раванне прощрады- яцыйнай (супрацьрадыяцыйнай) i прощх1м!чнай (супрацьх!м1чнай) аховы; ф. связи фарм!раванне сувя- 3i; ф. службы фарм!раванне служ- бы; ф. снабжения фарм!раванне за- беспячэння; аварийно-восстанови- тельное ф. аварыйна-аднаулёнчае фарм!раванне; аварийно-техниче- ское ф. аварыйна-тэхшчнае фармь раванне; автомобильное ф. аутама- битьнае фарм!раванне; воинское ф. вбшскае фарм!раванне; инженерное ф. шжынёрнае фарм!раванне; ме- дицинское ф. медыцынскае фармь раванне; национальное ф. нацы- янальнае фарм!раванне; невое- низированное ф. гражданской обо- роны неваешзаванае фарм!раванне грамадзянскай абарбны; объектовое ф. аб’ёктавае фарм!раванне; по- жарное ф. пажарнае фарм!раванне; противопожарное ф. прощпажарнае (супрацьпажарнае) фарм!раванне; разведывательное ф. развёдвальнае фарм!раванне; сводное ф. звбднае фарм!раванне; спасательное ф. вы- ратавальнае фарм!раванне; террито- риальное ф. тэрытарыяльнае фармь раванне; техническое ф. тэхшчнае фарм!раванне. ФОРМИРОВАТЬ несов. фармь раваць; ф. полки фарм!раваць палю. Ф6РМУЛ//А вразн. знач. формула, -лы ж; ф. торжественного обещания формула Урачыстага абяцання; -ИРОВКА ж 1. (действие) фарму- лёука, -id ж, фармуляванне, -ння ср; 2. (сформулированная мысль) фармулёука, -Ki ж, фармул1рбука, -Ki ж. ФОРМУЛЯР в разн. знач. фарму- ляр, -ра м; ф. о службе фармуляр аб службе; ф. самолёта фармуляр са- малёта; исторический ф. пстарычны фармуляр; тактический ф. корабля тактычны фармуляр карабля. Фбрмы мн. фбрмы, -мау мн; ф. боевых дёйствий фбрмы баявых 424
дзёяння?; ф. обучения формы на- вучання; ф. оперативного манёвра формы аператыунага манёуру. ФОРПИК мор. фаршк, -ка м. ФОРПбСТ прям., перен. фарпбст, -та м; -НЫЙ фарпбставы. ФОРСАЖ спец, фарсаж, -жу м; -НЫЙ фарсажны. ФОРСЙРОВ//АНИЕ в разн. знач. фарсдеаванне, -ння ср; ф. водной преграды фарсдеаванне вбднай пе- рашкоды; ф. минных заграждений фарсдеаванне мшных загорода?; ф. противолодочного рубежа фарсдеа- ванне прощлбдачнага (супраць- лбдачнага) рубяжа; -АНН О нареч. фарсдеавана; -АННЫЙ прич., прил. фарсдеаваны; -анный марш воен. фарсдеаваны марш; -АТЬ сов. и не- сов. в разн. знач. фарсдеаваць; -АТЬСЯ несов., страд, фарсдеавац- ца. ФОРСУНКА техн, фарсунка, -Ki ж\ вихревая ф. в1хравая фарсунка; воздушная ф. паветраная фарсунка; центробежная ф. цэнтрабёжная фа- рсунка; эжекционная ф. эжэкцый- ная фарсунка. ФОРТ воен, форт, род. форта м. ФОРТИФИК//АТОР воен, фаргы- фпсатар, -ра м\ -АЦИбННЫЙ воен, фартыфпсацыны; -анионное искусство фартыфпсацыйнае май- стэрства; -анионное сооружение фартыфшацыйнае збудаванне; -анионные конструкции фартыфйса- цыйныя канструкцьп; -АЦИЯ воен, в разн. знач. фартыфпсацыя, -цьп ж; войсковая -ация вайскбвая фарты- фпсацыя; долговременная -ация да?- гачёсная фартыфпсацыя; полевая -ация палявая фартыфпсацыя. ФОРШЛАГ мор. фар шлаг, -гол/. ФОРШТЕВЕНЬ мор. фарштэвень, -тэуня м. ФОСГЁН хим. фасген, -ну м\ -НЫЙ фасгенны; -ОВЫЙ фас- гёнавы. ФбСФОР хим. фосфор, -ру м\ -НЫЙ фбсфарны. ФОТОЬбМБА ав. фогабдмба, -бы ж. ФОТОБОМБОМЕТАНИЕ ав. фо- табамбаюданне, -ння ср. ФОТОГАЗЕТА фотагазёта, -ты ж. ФОТОГРАММ ЕТР//ЙЧЕСКИЙ фотаграмметрычны; -йческая раз- ведка фотаграмметрычная развёдка; -ИЯ спец, фотаграммётрыя, -рьп ж. ФОТОГРАФЙЧЕСК//ИЙ: ~ая 66- мба фатаграфхчная бомба. ФОТОДОКУМЕНТ фотадакумёнт, -та м. ФОТОИНФОРМАЦИЯ фоташ- фармацыя, -цьп ж. ФОТОКАРТА фотакарта, -ты ж. ФОТОКИНОПУЛЕМЁТ фотакша- кулямёт, -та м. ФОТОКИНОТЕОДОЛЙТ фотаю- натэадалгг, -та м. ФОТОКОНТРблЬ фотакантрбль, -ЛЮ м. Ф ОТб НИ КА физ., техн, фатбнжа, -Ki ж. ФОТ6НН//ЫЙ: -ая ракёта фатбн- ная ракёта; -ое излучение фатбннае выпрамянённе. ФОТОПАТРдн фотапатрбн, -на м. фотопервдАтчик фотапера- датчык, -ка м. ФОТОПЛАН фотаплан, -на м. ФОТОРАЗВЕДКА воен, фотараз- вёдка, -Ki ж\ воздушная ф. павётра- ная фотаразвёдка; космическая ф. касмнная фотаразвёдка; наземная ф. наземная фотаразвёдка. ФОТОРЕЛЕ спец, фотарэлё нескл., ср. ФОТОРУЖЬЁ фотаружжб, -жжа ФОТОСХЕМА фотасхёма, -мы ж. ФОТОТЕЛЕВИЗИ6НН//ЫЙ: ~м система (ФТС) фотатэлевкпйная сгстэма (ФТС). ФОТОТЕЛЕГР//АФЙЯ фотатэле- графы, -фп ж; -АФНЫЙ фотатэле- графны; -афная связь фотатэле- графная сувязь. 425
ФОТОТЕОДОЛИТ фото, геод. фо- татэадалгг, -та м. ФОТОТОПОГР//АФЙЧЕСКИЙ фотатапаграф1чны; -афйческие средства фотатапаграф!чныя срод- Ki; -АФИЯ геод. фотатапаграфы, -фи ж. ФРЕГАТ мор. фрэгат, -та м; -НЫЙ мор. фрэгатны. ФРЕНЧ фрэнч, род. фрэнча м. ФРОНТ в разн. знач. фронт, род. фронту м; ф. наступления фронт на- ступления; ф. окружения фронт акружэння; ф. ПВО фронт ППА (СПА); ф. прорыва фронт прарыву; ф. самолётов фронт самалёта?; ф. ударной волны фронт ударнай хвал!; внёшний ф. окружения знёшш фронт акружэння; внутренний ф. окружения унутраны фронт акру- жэння; вторбй ф. друг! фронт; выстроить во ф. выстращь ва фронт; народный ф. народны фронт; национальный ф. нацы- янальны фронт; национальный ф. освобождения нацыянальны фронт вызвалёння; по линии -а па лпш фронту; резервный ф. рэзервбвы фронт; сплошной ф. суцэльны фронт; -АЛЬНЫЙ в разн. знач. франтальны; -Альная дорога фра- ктальная дарбга; -альное насту- пление франтальнае наступление; -альный огонь франтальны агбнь; -альный удар франтальны $дагк -ОВИК франтавпс, -ка м; -ОВОЙ франтавы; -овая авиация франтавая авшцыя; -овая наступательная опе- рация франтавая наступбльная апе- рацыя; -овая оборонительная опе- рация франтавая абарончая апе- рацыя; -овая^ печать франтавы друк; -овая часть франтавая часць; -овбй оборонительный рубёж фран- тавы абарончы рубёж; -овбй тыл франтавы тыл. ФУГАС воен, фугас, -са м; камнемё- тный ф. камнямётны фугас; огневой ф. агнявы фугас; осколочный ф. аскблачны фугас; подвбдный ф. падвбдны фугас; химический ф. х!м1чны фугас; ядерный ф. ядзерны фугас. фугАсно-зажигАтельн//ый: -ая ббмба фугасна-запальная ббмба. ФУГАСН//ЫЙ фугасны; ф. взрыв фугасны выбух (узрыу); ф. заряд фугасны зарад; ф. снаряд фугасны снарад; -ая ббмба фугасная бомба; -ая мина фугасная кона. ФУЗЕЯ ист. фузея, -зё! ж, крамя- нё?ка, -id ж. ФУРАЖ фураж, -жу м; -ЙР фу- ражыр, -ра м; -ЙРОВАТЬ несов., воен. уст. фуражаваць; -ИРбвКА ж воен. уст. фуражбука, -id ж, мн.нет, фуражаванне, -ння ср; -ЙРСКИИ воен. уст. фуражырскь ФУРАЖКА фуражка, -Ki м; парад- ная ф. парадная фуражка; парадно- выходная ф. парадна-выхадная фу- ражка; повседневная ф. штодзённая фуражка; полевая ф. палявая фу- ражка. ФУРАЖКА-БЕСКОЗЫРКА фурА- жка-бесказырка, род. фурАжю-бес- казырю ж. ФУРНИТ$Т//А фурштура, -ры ж; -НЫЙ фурнпурны. фурштАт воен, фурштат, -та м; артиллерййский ф. артылерыйсга фурштат. ФУТЛЯР футляр, -ра м; футарАл, -ла м; ф. бинокля футлйр бшокля. ФУТШТбк мор. футшток, -ка м. ФУХТЕЛЬ воен, фухцель, -ля м. ФЬОРД ф!ёрд, -да м; -ОВЫЙ ф!ёрдавы. ФЮЗЕЛЙЖ ав. фюзеляж, -жа м; ф. самолёта фюзеляж самалёта; -НЫЙ фюзеляжны. Ф1ЙРЕР фюрэр, -ра м. 426
X ХАКИ 1. прил. хбю неизм.; 2. сущ. хаю нескл. ср. ХАЛАТ халат, -та м; маскирбвочный х. масюрбвачны халат. ХАЛАТНИЧАТЬ несов., разг, ня- дбайшчаць. ХАЛАТН//О нареч. халатна, ня- дбайна, нядбала; -ОСТЬ халат- насць, -щ ж, нядбайнасць, -щ ж, нядбаласць, -щ ж; -ЫЙ 1. халатны; 2. перен. (небрежный) ха- латны, нядбайны, йядбалы. ХАРАКИРИ хараюры нескл., ср. ХАРАКТЕР м 1. (нрав) характер, -ру м, натура, -ры ж, сильный х. мбцны характер; мйгкий х. мйкю характер (мяккая натура); 2. в др. знач. характер, -ру м; х. войны характер вайны; х. современного боя ха- рактер сучаснага бою; замечания критического -а заувап крытычнага характеру; -ИЗОВАТЬ сов. и несов. характарызаваць; это хорошо -нзует его гэт^ добра харакгарызуе ягб; -ИЗОВАТЬСЯ несов. возвр., страд. характарызавацца; -ЙСТИКА в разн. знач. характарыстыка, -юж; боевая -истина баявая характа- рыстыка; раббчая -истина рабочая характарыстыка; служебная -истина служббвая характарыстыка; тех- ническая -истина тэхшчная хара- ктарыстыка; цифровая -истина л!ч- бавая характарыстыка; -истина эпохи характарыстыка эпох!; дать положительную -истину даць ста- нбучую характеристику; -истики радиопомех характарыстыю радыё- перашкбд. ХАРАКТЕРНО нареч., безл. в знач. сказ, характерна; -СТЬ харак- тэрнасць, -щ ж; адметнасць, -щ ж. ХВАТКА хватка, -ю ж, О мёртвая х. мёртвая хватка. ХВбЙНЫЙ (о лесе) хвбйны, хваё- вы; -ый лес хвбйны (хваёвы) лес, хвбйнйс. ХВбРОСТ м (сухие ветки) сухбе га- ллё; (сырые берёзовые ветки) вецце, -цця ср. ХВОСТ в разн. знач. хвост, род. хва- ста м; х. колонны хвост калбны; х. самолёта хвост самалёта; х. спус- кового крючка хвост спускавбга кручка; 0 плестись в -ё цягнуцца } хвасцё; быть (сидеть) на -ё сядзець на хвасцё; наступаю» на пяты; -ОВОЙ в разн. знач. хваставы; -овая часть самолёта хваставая частка самалёта; -овбе оперение хваставбе апярэнне. ХИМЗАЩИТА х1махова, -вы ж. ХИМИК xiMiK, -ка м. ХИМИКА//ТЫ х1мйсаты, -тау мн; -т ед. xiMixaT, -ту м. ХЙМИКО-ТЕХНЙЧЕСК//ИЙ xi- мпса-тэхшчны; -ое обеспечение хзмпса-тэхнхчнае забеспячэнне. ХИМЙЧЕСК//И нареч. хЬачна; -ИЙ в разн. знач. х1мтчны; -ая ббмба хЬачная бомба; -ая обста- нбвка хЬачнае станбвпнча; -ая раз- вёдка х1м1чная разведка; -ая служба х!м1чная служба; -ая тревога xi- м!чная трывбга; -ие войска xi- качныя вбйсю; -ий анализ х1мнны анал!з; -ий контроль х1м!чны кант- роль; -ий наблюдательный пост х1м1чны наз!рёльны пост; -ий раз- ведывательный дозор хтшчны раз- ведвальны дазбр; -ое заражение xiMWHae заражение; -ое нападение х1м1чны напад; -ое обеспечение хшннае забеспячэнне; -ое оружие х!м1чная збрбя. ХИРИТ xipjrpr, -та л; -ЙЧЕСКИ нареч. х1рурпчна; -ЙЧЕСКИЙ xi- рурпчны; -йческое вмешательство х1рурпчнае Умяшанне; -ЙЯ xi- рурпя, -rii ж; воённо-полевая -йя ваенна- палявая xipyprin. ХИТРОСТЬ ютрасць, -щ ж; во- ённая х. ваённая ютрасць; взять -ю узяць хпрасцю. 427
ХИЩЕНИЕ ф крадзеж, -дзяжу м; раскраданне, -ння ср, раскрадван- не, -ння ср. ХЛАДНОКРбв//ИЕ ср (спокой- ствие) спакбй, -кою м, спакбйнасць, -щ ж; (сдержанность) стрыманасць, -щ ж; (выдержка) вытрымка, -кг ж; (безразличие, ра- внодушие) абыякавасць, -щ ж; со- хранять х. сйакбйна трымацца; -НО нареч. спакбйна; стрымана; вйтрымана; абыякава; см. хладно- крбв//ие; -НЫЙ (о человеке — спо- койный) спакбйны; (сдержанный) стрыманы; (выдержанный) вытры- маны; (безразличный, равнодушный) абыякавы. ХЛАДНОЛбмКОСТЬ халадналбм- касць, -щ ж; х. металлов хала- дналбмкасць метала^. ХЛЕБ хлеб, род. хлеба м. ХЛЕБОЗАВОД хлебозавод, -да м. ХЛЕБОПЕКАРНЯ хлебапякарня, -Hi ж, пякарня, -Hi ж. ХЛЕБОРЁЗ хлебарэз, «-за м; -КА хлебарэзка, -Ki ж; -НЫЙ хле- барбзны. ХЛОПЧАТОБУМАЖНЫЙ бавау- нйны. ХЛОР хим. хлор, род. хлору м. ХЛОРАЦЕТОФЕНОН хим. хлор- ацэтафенбн, -ну м. ХЛОРЙРОВА//НИЕ хлараванне, -ння ср; -ННЫЙ прич., прил. хла- раваны; -ТЬ сов. и несов. хлараваць; -ТЬСЯ 1. сов. и несов. хларавацца; 2. страд, хларавацца. ХЛОРПИКРИН хим. хлорпжрын, -ну м. ХЛЙСТИК портн. хлясщк, -ка м. ХОД м в разн. знач. ход, род. ходу м; (шаг, аллюр, ходьба) хада, -ды ж; (течение событий — ещё) хада, -ды ж; х. войны ход вайны; х. учения ход вучэння; х. сообщения ход знбсш; по ходу часовбй стрелки па ходу гадз1ннЬсавай стрэлю; против хбда часовбй стрелки супраць ходу гадзшшкавай стрэлю; холостой х. халасты ход; ход поршня х. пбршня; в ходе борьбы у хбдзе барацьбы; х. мыслей ход думак; х. событий ход (хада) падзей; ловкий дипломатиче- ский х. спрытны дыпламатычны ход; гусеничный х. гусешчны ход; на полном ходу на пбуным хаду; с ходу з ходу (з разбегу, не спы- няючыся). ХОДАТАЙ хадайнш, -ка м; -СТВО хадайшцгва, -ва ср; -СТВОВАТЬ несов. хадайшчаць. х6д//КИЙ в разн. знач. ходю; -КО нареч. ходка; -КОСТЬ хбдкасць, -щ ж; -кость корабля хбдкасць кара- бля. ХОДОВ//6Й в разн. знач. хадавы; х. винт хадавы вшт; -ая система ав- томобиля хадавая сгстэма аута- мабгля; -ая рубка хадавая рубка; -ая часть хадавая частка; -ые каче- ства корабля хадавыя якасщ кара- бля; -бе выражение хадавы выраз. ХОД//ЬВА хада, -ды ж, хадзьба, -бы ж; -ЙЧИЙ в разн. знач. хадзй- чы; больнбй хадзячы хворы; -ячее мнение хадзячая думка. ХОЗВЗВбД (хозяйственный взвод) воен, гасузвбд, -да м (гаспадарчы узвод). ХОЗКОМАНДА (хозяйственная ко- манда) воен, гаскаманда, -ды ж (гаспадарчая каманда), гаспадарчая каманда. ХОЗРАСЧЁТ (хозяйственный рас- чёт) гасразлпс, -ку м, гаспадарчы разлш; -НЫЙ гаспадарча-разль кбвы, гасразлжбвы. ХОЗЧАСТЬ (хозяйственная часть) гасчастка, -Ki ж (гаспадарчая час- тка). ХОЗЯЙСТВО ср в разн. знач. гаспа- дарка, -Ki ж; войсковое х. вайскб- вая гаспадарка; подсобное х. пад- сббная (дапамбжная) гаспадарка. ХОЛМ узгбрак, -рка м, пагбрак, -рка м; (среди низин) груд, род. груда м;г (насыпанный) капец, -пца м; -ИСТОСТЬ узгбркаватасць, -щ ж; -ИСТЫЙ узгбркаваты, узгбрысты. хол6дн//ый в разн. знач. ха- лбдны; -ая погода халбднае на- двбр’е (халбдная пагода); -ые от- ношения халбдныя аднбсшы; -ое 428
оружие халбдная збрбя; -ая война халбдная вайна. ХОЛОСТбЙ в разн. знач. халасты; х. выстрел халасты стрэл; х. залп халасты залп; х. патрон халасты па- трон; х. ход машины халасты ход машыны. ХОМУТ в разн. знач. хамут, -та м. ХОМУТИК 1. умении. хамущк, -ка jw; 2. техн, хамущк, -ка м; 3. воен. хамущк, -ка ж; х. прицельной плАнки хамуцж прыцбльнай планкь ХОРДОУГЛОМЁР воен, хордаву- гламёр, -ра м. ХОРУГВЬ ист. харугва, -вы ж. ХОРУНЖИЙ воен. уст. харунжы, -жага м. ХРАбР//О нареч. храбра; -ОСТЬ храбрасць, -щ ж; набраться -ости набрацца хрАбраСщ; -ЫЙ храбры. ХРАН//ЕНИЕ захаванне, -ння ср, хаванне, -ння ср, захбуванне, -ння ср; х. боеприпасов и взрывчатых веществ захоуванне боепрыпасау i выбухбвых рбчывау; х. военной техники захбуванне ваённай тбхш- Ki; х. горючего захбуванне гармата; -ИЛИЩЕ схбвшгча, -шча ср; -ИТЬ несов. 1. (сохранять, беречь) за- ЦАПФ//А техн., воен, цАпфа, -фы ж; -ЕННЫЙ цапфавы. ЦЕВЬЁ воен., техн, цауё, род. цауй ср; ц. якоря техн, цауё якара. ЦЕЙХГАУЗ воен. уст. цэйхгауз, -за м; -НЫЙ цэйхгаузны. ЦЕЛЕНАПРАвЛЕНН//О нареч. мэтанаюравана; -ОСТЬ мэтанакь раванасць, -щ ж; -ЫЙ мэтанакь раваны. ЦЕЛЕРАСПРЕДЕЛЕНИЕ цэлераз- меркаванне, -ння ср. целеуказАние воен, цэлеу- казанне, -ння ср; радиолокационное ц. радыёлакацыйнае цэлеУказАнне; -АЗЧИК воен, цэлеукАзчык, Ка м. ЦЕЛЕУСТРЕМЛЁНН//ОСТБ мэ- танаюраванасць, -щ ж; -ЫЙ мэта- хбуваць* хаваць; (держать) тры- маць; -йть военную тайну захбуваць ваенную тайну; -йть в прохладном месте захбуваць (хаваць, трымаць) у халаднаватым (халбдным) мёсцы; 2. (соблюдать? захбуваць; трымацца (чаго); -йть обычай захбуваць звычай, трымацца звычаю; 3. (обе- регать, охранять) ахоуваць, засце- рагаць; -йть от болезни ахоуваць (засцерагаць) ад хваробы; 4. перен. (в, душе, памяти, сердце) захбуваць; -ИТЬСЯ 1. (находиться на сохране- нии) захбувацца, хавацца; 2. (оста- ваться в неприкосновенности) за- хбувацца; 3. (оберегаться, сохраня- ться) ахбувацца; засцерагацца; 4. страд, захбувацца, хавацца; тры- мацца; ахбувацца, засцерагацца; см. хранить. ХРЕБЕТ в разн. знач. хрыбет, -бта м; водораздельный х. вадападзельны хрыбет; горный х. горны хрыбет. ХРОНбГРАФ в разн. знач. хранб- граф, -фа м; -ЙЧЕСКИЙ хранагра- Ф1ЧНЫ. ХРОНбМЕТР хранбметр, -ра м. ХУНТА полит, хунта, -ты ж; военная х. ваённая хунта. ц наюраваны; -ый труд мэта- наюраваная прАца; -ый человек мэ- танаюраваны чалавёк. ЦЕЛИК воен, цблпс, -ка м. ЦЁЛИТЬСЯ несов. 1. цэлщца; 2. перен. мёцщь, мёцщца, мёрыцца, намёрвацца. ЦЁЛОСТН//ОСТЬ цэласнасць, -щ ж; территориальная ц. тэрыта- рыйльная цэласнасць; -ЫЙ цэла- сны. ЦЕЛЬ 1. (мишень) цэль, род. ц&п ж; мн. ц&п, -ляу;' активная ц. акгыуная цэль; баллистическая ц. балютычная цэль; бронированная ц. брашраваная цэль; вертикальная ц. вертыкАльная цэль; воздушная ц. павётраная цэль; групповая ц. гру- 429
павая цэль; движущаяся ц. рухбмая цэль; линейная ц. лшёйная цэль; лёжкая ц. несапраудная цэль; мор- ская ц. марская цэль; наблюдаемая ц. наз!раемая цэль; надвёдная ц. надводная цэль; наземная ц. наземная цэль; ненаблюдаемая ц. неназ!раемая цэль; неподвижная ц. нерухбмая цэль; одинёчная ц. адз!- нбчная цэль; освещённая ц. асвёт- леная цэль; открытая ц. адкрытая цэль; пассивная ц. пас^ная цэль; площадная ц. плбшчавая цэль; под- водная ц. падвбдная цэль; под- земная ц. падзёмная цэль; радио- локациённая ц. радыёлакацыйная цэль; размерная ц. памёрная цэль; слёжная баллистическая ц. скла- даная балгстычная цэль; страте- гическая ц. стратэйчная цэль; тёче- чная ц. крбпкавая цэль; укрытая ц. схаваная цэль; стрельбё по за- крытым целям стральбё па за- крытых цэлях; 2. перен. мэта, -ты ж\ ц. операции мэта аперацы!; имёть целью мець на мэце; ставить себе (задаваться) целью ставщь сабё за мэту; с целью з мэтай; в целях у мэтах (для тагб, каб); в целях выполнения плана у мбтах вы- канання плана; для тагб, каб выка- наць план. ЦЕЛЬНОКбРПУСНЫЙ суцэль- накбрпусны. ЦЁНЗ//ОР цэнзар, -ра jw; -ОР- СКИЙ цэнзарскц -VPA цэнзура, -ры ж; военная ~£ра ваённая (вай- скбвая) цэнзура; -^ТНЫЙ прям., перен. цэнзурны; -УРОВАТЬ несов., разг, цэнзураваць; -УРОВАТЬСЯ страд, цэнзуравацца. ЦЕНТР в разн. знач. цэнтр, род.' цэнтра м; ц. взрыва цэнтр вйбуху; ц. давления цэнтр щеку; ц. под- готовки космонавтов цэнтр падры- хтбук! касманаУгау; ц. рассеивания цэнтр рассёйвання; ц. связи цэнтр сувяз!; ц. сопротивления цэнтр су- пращулёння; ц. тяжести цэнтр цяжёру; ц. управления боевыми действиями авиации цэнтр к!ра- вёння баявым! дзёянням! ав!яцьп; ц. управления огнём цэнтр ю- равання агнём; вычислительный ц. вьипчальны цэнтр; информациён- ный ц. шфармацыйны цэнтр; райённый ц. раённы цэнтр; учёбный ц. вучббны цэнтр. ЦЕНТРАЛЬНЫЙ в разн. знач. цэн- тральны. ЦЕНТРИФУГА техн, цэнтрыфуга, -п ж. ЦЕНТРОВКА ж 1. техн, цэн- тр6?ка, -id ж, цэнтраванне, -ння ср; 2. в др. знач. цэнтрбука, -Ki ж. центроплАн ав. цэнтраплан, -на м. ЦЕПН//6Й ланцугбвы; -ая яде- рная реакция ланцугбвая ядзерная рэакцыя. ЦЕПЬ ж 1. в разн. знач. ланцуг, -га м; ц. тёка ланцуг току; гёрная ц. гбрны ланцуг; замкнутая ц. за- мкнуты ланцуг; стрелковая ц. стра- лкбвы ланцуг; телефонная ц. тэ- лефбнны ланцуг; электрическая ц. электрычны ланцуг; якорная ц. яка- рны ланцуг; 2. (оковы) ланцуп, -гбу ед. нет, кайданы, -но? ед. нет; за- ковать в цепи закаваць у ланцуп (кайданы). ЦЁПЫО нареч. ланцугбм, ланцу- жкбм. ЦЕРЕМОНИ//АЛ цырыманыл, -лу м; воински^ -алы вбшегая цырымашялы; -АЛЬНЫЙ цыры- маншльны; -альный марш цырыма- шяльны марш. ЦЕТАНОВ//ЫЙ: -ое число техн. цэтанавы лпс ЦИКЛ в разн. знач. цыкл, род. цыкла м. ЦИКЛбн метеор, цыклбн, -ну м. ЦЙНГЕР: спосёб Цингера астр. спосаб Цынгера. ЦИРКУЛЬ цыркуль, -ля лс, нулевёй ц. нулявы цыркуль. ЦЙРКУЛЬ-ИЗМЕРЙТЕЛЬ цыр- куль-вымяральнпс, род. цыркуля- вымяральнйса м. ЦИРКУЛЯР офиц. циркуляр, -ра м. ЦИРКУЛЯЦИЯ цыркуляцыя, -цы! ж; принудительная ц. прымуебвая 430
цыркуляцыя; ц. корабля цыр- кулйцыя карабля. ЦИСТЕРНА в разн. знач. цыстэрна, -ны ж; вагбн-ц. вагон-цыстэрна. ЦИТАДЕЛЬ прям., перен. цытадэль, -л! ж. ЦИФЕРБЛАТ циферблат, -та м. «Ч» (время «Ч», час атаки, начало наступления) «Ч» (час «Ч»). ЧАС м 1. (единица времени) гадзша, -ны экг, в два часа у дзве гадзшы; опоздать на ч. спазнщца на гадзшу; -2. (время вообще) час, род. часу м, пара, род. пары ж; в часы ётдыха у час адпачынку; вечерний ч. вячэрняя пара; 0 тихий ч. щхая гадзша; стоять на часах стаяць на варце. ЧАСОВбЙ I прил. 1. (к часы) гадзшшкавы; ч. механизм гадзш- нткавы мехашзм; 2. (о времени) га- дзшны, пагадзшны; ч. график га- дзшны (пагадзшны) графйс; ч. пояс часавы пояс. ЧАСОВ//6Й II сущ., воен, вартавы, -вога м\ смена ~ых змёна вартавых. ЧАСТЙ//ЦА 1. (небольшая часть) часцшка, -id ж; 2. (крупица) перен. крупшка, -Ki экг, 3. грам., физ. часцща, -цы ж; радиоактивная ч. радыеактыуная часцща; ~ЧНО на- реч. часткбва; -ЧНОСТЬ част- кбвасць, -щ экг, -ЧНЫЙ часткбвы; -чное затмение астр, часткбвае за- цьмённе. ЧАСТОТА в разн. знач. частата, -ты жг, боковая ч. бакавая частата; высокая ч. высокая частата; задан- ная ч. зададзеная частата; запасная ч. запасная частата; звуковая ч. iy- кавая частата; ультравысокая ч. ультравысокая частата. ЧАСТ6ТН//ОСТЬ спец, частбт- насць, -щ экг, -ЫЙ частотны. ЧАСТбтНО-фАзОВЫЙ спец, ча- стбтна-фазавы. ЦИФР//А лмба, -бы экг, -Овбй лзчбавы; -овая вычислительная ма- шина лнбавая вшпчальная ма- шына. цбкОЛЬ в разн. знач. цбкаль, -ля м; -НЫЙ в разн. знач. цокальны. ч чАстый 1. часты; ч. огонь воен. часты агбнь; 2. (густой) густы, часты; ч. лес густы (часты) лес. ЧАСТЫ. частка, -Ki экг, части света части свету; боевая ч. ракеты ба- явая частка ракеты; верхняя ч. вёрхняя частка; головная ч. ракеты гала^ная частка ракеты; дульная ч. дульная частка; запасные части за- пасныя части; лобовая ч. танка ла- бавая частка тёнка; нарезная ч. на- разная частка; открытая ч. тела ад- крытая частка цела; проезжая ч. дорбги праёзная чёстка дарбп; 2. воея.часць, род. часщ экг, авиаци- онная ч. ав!яцыйная часць; админи- стративно-хозяйственная ч. (АХЧ) адмшгстрацыйна-гаспадарчая часць (АГЧ); артиллерийская боевая ч. артылерыйская баявая часць; бо- евая ч. баявая часць; боевая ч. связи баявая часць сувяз!; военизйрованая пожарная ч. ваенпаваная пажарная часць; воинская ч. вбшская часць; войсковая ч. вайскбвая часць; гва- рдейская ч. гвардзёйская часць; го- ловная ч. галауная часць; дисципли- нарная ч. дысцыплшарная часць; зенитная ракетная ч. зенпная ракетная часць; инженёрная ч. шжынёрная часць; квартирно-экс- плуатационная ч. (КЭЧ) кватэрна- эксплуатацыйная часць; лётная ч. лётная часць; материальная ч. матэ- рыяльная часць; мйнно-торпёдная боевая ч. мшна-тарпёдная баявая часць; миномётная ч. мшамётная часць; морская ч. марская часць; мотострелковая ч. мотастралкбвая часць; общевойсковая ч. агульна- вайскбвая часць; огнемётная ч. 431
агнямётная часць; отборная ч. ад- борная часць; отдельная ч. асобная часць; передовая ч. передавая часць; пехотная ч. пяхбтная часць; разведывательная ч. развёдвальная часць; ракетная ч. ракетная часць; ракетно-артиллерийская боевая ч. ракётна-артылерыйская баявая часць; ракетно-техническая ч. ра- кётна-тэхшчная часць; строевая ч. страявая часць; строительная ч. бу- даУшчая часць; танковая ч. танка- вая часць; тыловая ч. тылавая часць; учебная ч. вучэбная часць; штрафная ч. штрафная часць; эле- ктромеханическая боевая ч. элек- трамехашчная баявая часць. ЧАЩЕ нареч. часцёй. ЧЕКА загваздка, -Ki ж; предо- хранительная ч. засцерагальная заг- ваздка. ЧЕКАн//ИТЬ несов. в разн. знач. чаканщь; ч. надписи на медалях чаканщь надшсы на медалях; ч. шаг чаканщь крок (шаг); -ИТЬСЯ страд, чаканщца; -НЫЙ 1. в разн. знач. чаканны; 2. (чёткий) чакан- ны, выразиы. ЧЕЛОВЙКО-ТОРПЁДА чалавёка- тарпеда, -ды ж. ЧЕМОДАН чамадан, -на м; тре- вбжный ч. трывбжны чамадён; -НЫЙ чамадАнны. ЧЕПЕ (чрезвычайное происшест- вие) разг, чэпэ (надзвычайная па- дзёя). черном6р//ец чарнамбрац, -рца м; -СКИИ чарнамбрскь ЧЕРТ//А 1. рыса, -сы ж, лппя, -Hii ж; провести -у правесщ рысу (л!- нио); 2. (граница, предел) мяжа, -жы ж; Л1шя, -нп ж; пограничная ч. па- грашчная HiHiH; 3. перен. рыса, -сы ж; -ы характера рысы харАктару. ЧЁСТВОВА//НИЕ 1. (действие) ушанбуванне, -ння ср; 2. (торже- ство) ушанавАнне, -ння ср; -ТЬ не- сов. ушанбуваць; -ТЬСЯ страд. ушанбувацца. ЧЁСТН//О нареч. сумленна; -ОСТЬ сумлённасць, -щ ж; ~ый сумлённы; 0 ~ое слово слова гбнару; держаться на -ом* слове ледзь трымацца (лшёць). ЧЕСТЬ ж 1. гбнар, -ру м; дело чёсти справа гбнару; задеть чыб-ли- бо честь закрануць (абрАзщь) чый- нёбудзь гбнар; 2. (самое драгоцен- ное) гбнар, -ру м; (гордость) гбрдасць, -ni ж; этот вбин — честь нашей части гэты вбш — гбнар (гбрдасць) нАшай чАсщ; 3. (почёт, уважение) пашана, -ны ж; павАга, -ri ж; гбнар, -ру м; это большая честь для меня гэта вялпа гбнар (пашана, павага) для мянё; 4. воен. чэсць, род. чэсщ ж; отдать воин- скую честь аддАць вбшскую чэсць; О в честь кого-либо, чего-либо у гбнар каго-небудзь, чаго-небудзь; выйти с честью выйсщ з гбнарам; иметь честь мець гбнар; к чёсти чьей-либо на гбнар каму-небудзь, на славу каму-небудзь; надо (пора) и честь знать трэба i меру вёдаць; считать за честь мець за гбнар; береги честь смолоду погов. шануй (свой) гбнар замалада. ЧЕТВЕРГ чацвёр, род. чацвярга м. ЧЁТ//КИЙ выразны; (точный) да- клАдны; (аккуратный) акуратны; (слаженный) зладжаны; -кие дви- жения даклАдныя pyxi; ч. почерк выразны пбчырк; ч. шрифт вы- разны шрыфт; -кие директивы да- кладныя (выразныя) дырэктывы; -кая работа зладжаная (акурАтная) раббта; -КО нареч. выразна; да- кладна; акуратна; зладжана; -КОСТЬ выразнасць, -щ ж; да- кладнасць, -щ ж, акуратнасць, -щ ж; зладжанасць, -щ ж. ЧЁТН//ОСТЬ цбтнасць, -щ ж; -ЫЙ цбтны; -ое число цбтны лпс. ЧЕХбл чахбл, род. чахла м; ч. для малой лопаты чахбл для малой лапаты (рыдлёую); ч. для фляги чахбл для бшлап (пляшю); ч. ку- пола парашюта чахбл купала па- рашута; надульный ч. надульны чахбл. ЧИН 1. чын, род. чыну м; офицерский ч. афщэрсю чын; 2. (чиновник) уст. чын, род. чына м. 432
ЧЙСЛЕНН//ОСТЬ колькасць, -ui ж, ч. войск колькасць войскау; ч. сил колькасць cui; боевая ч. баявая колькасць; списочная ч. сшсачная колькасць; штатная ч. штатная кб- лькасць; -ЫЙ 1. (числовой) лпсавы; 2. (количественный) кблькасны. ЧИСЛИТЕЛЬ мат. Л1чшк, -ка м. ЧИСЛИТЬ несов. л!чыць; -ся ЛР чыцца; -ся в списке л!чыцца у стеку. чйстить несов. 1. (удалять грязь, делать чистым) чысцщь; (те- реть — ещё) шараваць; (ваксить — ещё) ваксаваць; ч. зубы чысцщь зубы; ч. платье чысцщь адзёжу; ч. посуду чысцщь (шараваць) посуд; ч. обувь чысцщь (ваксаваць) абутак; 2. (от кожуры) аб!раць; (скрести) скрббщ, стругаць; (перебирать) пе- раб!раць; ч. картошку аб!раць (преи- мущественно варёную), стругаць (сырую), скрэбщ (молодую) бульбу; ч. морковь скрэбщ мбркву; ч. рыбу скрэбщ рыбу; ч. горошек аб!раць (лушчыць, лузаць) гарбшак; ч. [ри- бы пераб!раць грыбы; 3. (освобо- ждать от скопившегося, опоро- жнять) чысцщь, пратаць; вы- Шраць; ч. канал чысщць (пратаць) канал; ч. колодец пратаць (чысцщь) студню; ч. трубы чысщць кбмшы; 4. перен. (проверять с целью освобо- ждения от чуждых элементов) разг. чысцщь; -СЯ 1. чысщцца; 2. страд. чысщцца; шаравацца; ваксавацца; аб!рацца, скрэбщся, стругацца; лу- ШАГ м 1. (движение ногой при ходь- бе) крок, род. кроку м; шаг, род. шагу м; сделать ш. вперёд ступщь (зрабщь) крок (шаг) наперад; воль- ный ш. вольны крок (шаг); круп- ные, широкие, мелкие шаги буйныя, шырбюя, дрдбныя крою (шап); размеренные (мерные) шаги мёрныя крою (шап); отмерить шагами ад- мёраць крбкам! (шагам!); отбивать ш. адб!вйць крок (шаг); 2. (движе- шчыцца, лузацца; пераб!рацца; пратацца; выщрацца; см. чйстить. ЧЙСТ//КА ж 1. (удаление грязи) чыстка, -ю ж; чышчанне, -ння ср; шараванне, -ння ср; ваксаванне, -ння ср; отдать что-либо в -ку аддаць што-нёбудзь у чыстку; ч. оружия чыстка (чышчанне) 36poi; 2. (от кожуры) аб!ранне, -ння ср, скрабенне, -ння ср, стругание, -ння ср; лушчэнне, -ння ср, лузанне, -ння ср; пераб1ранне,* -ння ср; 3. (освобождение от скопившегося, опо- рожнение) чыстка, -ю ж, чышчан- не, -ння ср, пратанне, -ння ср; вы- щранне, -ння ср; 4. перен. чыстка, -ю ж; см. чйстить. ЧЛЕНОВРЕДИТЕЛЬ членашкбд- н!к, -ка м; -ский членашкбднщю; -СТВО членашкбдюцгва, -ва ср. ЧРЕЗВЫЧАЙН//О нареч. надзвы- чайна, надзвычай; -ОСТЬ надзвы- чайнасць, -щ ж; -ЫЙ надзвы- чайны; -ое положение надзвы- чайнае станбвпнча. ЧУВСТВЙТЕЛЬН//ОСТЬ спец, ад- чувальнасць, -щ ж, ч. взрывчатых веществ адчувальнасць выбухбвых рэчывау; -ЫЙ адчувальны; -ый элемент адчувальны элемент; -ые нервные волокна адчувальныя нер- вбвыя валбкны. ЧУЛ//КЙ панчбх!, род. панчбх мн.; защйтные ч. ахбуныя панчбх!; ~6к м ед. панчбха, -xi ж. ЧУЧЕЛО 1. чучала, -ла ср; 2. (пу- гало) пудзита, -ла ср. ш ние пешком ) крок, род. крбку м; (поступь) хада, -ды ж; беглый ш. воен, бёглы крок; походный ш. пахбдны крок; строевой ш. страявы крок; ускоренным шагом паскбра- ным крбкам; прибавить uiaiy прыбавщь крбку; замедлить, уско- рить ш. прыщшыць, паскбрыць крок (хаду); скорым (быстрым) ша- гом шпарюм крбкам (шпаркай хадбй); тихим шагом щх!м крбкам 433
(тбхай хадбй); плавный, твердый, размеренный ш. плауны, цвёрды, мёрны крок (плауная, цвёрдая, мерная хада); 3. перен. (действие, поступок) крок, род. кроку лг; (мера, мероприятие) захад, -ду м; ложный ш. няправыьны крок; большой ш. вперед вялой крок напёрад; пред- принять шаги зрабщь далёйшыя захады; 4. техн, шаг, род. шагу м; ш. винта шаг вшта; ш. зубчатого ко- леса шаг зубчастага кола; 0 в двух (в нескольких) шагах отсюда за два крою (за некалыа крбкаУ) адгэтуль; дипломатический ш. дыпламатычны крок; на каждом шагу на кожным кроют; не отступать ни на ш. не ад- ступаць Hi на крок; ни шагу дальше Hi кроку далёй; ни шагу назад Hi кроку назад. ШАГОМ нареч. ступою, крбкам; ехать ш. ёхаць ступою; ш. марш! воен, шагам марш! ШАГОМЁР 1. спец, крокамёр, -ра jw; 2. техн, шагамёр, -ра м. ШАЙБА техн., спорт, шайба, -бы ШАНЕЦ воен, шанец, род. шанца м. ШАНЦЕВЫЙ воен, шанцавы. ШАПК//А в разн. знач. шёпка, -Ki ж; меховая ш. кучбмка, цёплая шАпка; снять -у зняць шапку. ШАР шар, род. шара м; воздушный ш. павётраны шар; земной ш. зямны шар; огненный ш. вбгненны шар. ШАРНИР техн, шаршр, -ра м; кар- данный ш. карданны шаршр; -НЫЙ шаршрны. ШАР-ПИЛбТ метеор, шар-шлот, -та м. ШАРФ шалйс, -ка м. ШАССЙ техн, шас! нескл., ср; колё- сное ш. калёснае шас!; лыжное ш. лыжнае rnaci; понтонное ш. пантбн- нае rnaci; рамное ш. рамнае шас!; самоходное ш. самахбднае шас!. IIIATVh мех. шатун, -на м; -НЫЙ мех. шатуновы. ШАХТА в разн. знач. шахта, -ты ж; вентиляционная ш. вентыляцыйная шахта. ШАШКА I (сабля) шашка, -id ж; кавалерийская ш. кавалерыйская шашка; офицерская ш. афщэрская шашка; парадная ш. парадная шашка. ШАШКА II (снаряд) шашка, -Ki ж; дымовая ш. дымавая шашка; под- рывная ш. падрыуная шашка; толо- вая ш. тблавая шашка; тротиловая ш. тратылавая шашка. ШВАРТбв мор. швартбу, -тбва м; оудать -ы аддаць швартовы; -АНИЕ швартаванне, -ння, ср; -АТЬ несов. мор. швартаваць; -АТЬ- СЯ возвр., страд, швартавацца; -КА швартбука, -id ж; -ка корабля шва- ртбука карабля; -ка самолета шва- ртовка самалёта; -НЫЙ швар- тбуны; -ное устройство швартбунае Устройства; -ЫЙ мор. швартбвы. ШЕВРбН воен, шаурбн, -на м; -НЫЙ шаурбнавы. ШЁЙ//КА в разн. знач. шыйка, -id ж; ш. ложи шыйка лбжы; ш. при- клада шыйка прыклада; -НЫЙ шыйны; -ные позвонки анат. шый- ныя пазваню. ШЕПТАЛО шаптала, -ла ср; ш. одиночного огня шаптала адзшбч- нага агню. ШЕРЁН//ГА шарэнга, -п ж; в две ~ги у дзве шарбнп; -ОЖНЫЙ шарэнгавы. ШЕСТ м шост, род. шаста л/, жэрдка, -Ki ж; мерный ш. мёрны шост. ШЁСТВ//ИЕ ср шэсце, -ця ср; ход, род. ходу м; праздничное ш. свя- тбчнае шэсце; торжественное ш. ве- теранов войны урачыстае шэсце ве- тэранаУ вайны; 0 замыкать ш. гсщ ззаду; -ОВАТЬ несов. ющ; ступаць. ШЕСТЕРЁН//КА техн, шасця- рэнька, -Ki ж; -НЫЙ шасцярбнны; -ОЧНЫЙ шасцярбначны; -ЧА- ТЫЙ шасцярбнчаты. ШЕСТЕРНЙ техн, шасцярня, -ш ж. ШЕСТИСТВбЛЬНЫЙ воен, шас- щствбльны. ШЕФ в разн. знач. шэф, род. шэфа м. 434
ШЕФ-ПИЛбТ шэф-шлбт, род. шэф-пиюта м. ШЕФ//СКИЙ в разн. знач. шэфсю; -СТВО шэфства, -ва ср; -СТВО- ВАТЬ несов. шэфстваваць. ШИЛ//О тыла, -ла ср, мн. шылы, -лау; -а в мешке не утаишь поел. шыла J мяшку не схаваеш. ШИНА в разн. знач. шына, -ны ж, ш. высокого давления шына. вы- ебкага ц!ску; ш. заземления шына зазямлёння; запасная ш. запасная шына; пневматическая ш. пне?- матычная шына. ШИНЁЛЬ ж шынёль, -няля jw; двубортная ш. двухббртны шынёль; однобортная ш. аднабортны шы- нёль; парадная ш. парадны шынёль; парадно-выходная ш. парадна-вы- хадны шынёль; повседнёвно-поле- вая ш. паусядзённа-палявы шы- нёль; походная ш. пахбдны шынёль. ШИРИН//А шырыня, -ш ж; ш. ладбни шырыня далбш; ш. строя шырыня строю; габаритная ш. га- баритная шырыня; в -у ушырю, ушырыню. ШИРОТА 1. шырынй, -hi ж; ш. взглядов шырыня погляда^; 2. геогр. шырата, -ты ж, астрономическая ш. астранакнчная шырата; географиче- ская ш. геаграфхчная шырата; севе- рная ш. па?н6чная шырата; южная ш. пауднёвая шырата. ШИТЬ несов. 1. шыць; 2. (выши- вать) вышываць. ШИТЬЁ ср 1. шыццё, -цця ср, шы- твб, -ва ср; 2. (вышивка) вышыука, -ю ж; золотое ш. на воротнике за- латая вышыука на ка^няры. ШИФР в разн. знач. шыфр, род. шыфру м; ключ шифра ключ шыфру; поставить шифр на книге паставщь шыфр на кшзе; -ATOP шыфратар, -ра м; -ОВАЛЬНЫЙ шыфравальны; -ОВАЛЫЦИК шы- фравальшчык, -ка м; -ОВАЛЬ- ЩИЦА шыфравальшчыца, -цы ж; -ОВАНИЕ шыфраванне, -ння ср; -□ВАННЫЙ шыфраваны; -ОВАТЬ несов. шыфраваць; -ОвА- ТЬСЯ страд, шыфравацца; -6ВКА (действие) шыфрбука, -ю ж, шы- фраванне, -ння ср; 2. (зашифрован- ный текст) разг, шыфрбука, -id ж. ШИФРОГРА//ММА шыфраграма, -мы ж; -ФИЯ шыфраграф!я, -фи ж. ШИФРОТЕЛЕГРАММА шыфра- тэлеграма, -мы ж. ШИШАК ист. шышак, -ка м; шлем, род. шлёма м. ШКАЛА в разн. знач. шкала, -лы ж; ш. грубого отсчёта шкала грубого адлгку; ш. заложений шкала за- лажэння?; ш. резкости шкала рэз- касщ; ш. точного отсчёта шкала да- кладнага адлпсу; верньерная ш. ве- рньерная шкала; градуированная ш. градуграваная шкала; зеркальная ш. люстраная шкала; квадратичная ш. квадратичная шкала; круговая ш. круговая шкала; пропорциональная ш. прапарцыянальная шкала; пря- молинейная ш. прамалшёйная шка- ла; сменная ш. змённая шкала; угломерная ш. вугламёрная шкала. ШКАФ м в разн. знач. шафа, -фы ж; встрбенный ш. убудаваная шафа; вытяжной ш. выцяжная шафа; не- сгораемый ш. незгарёльная шёфа. ШКВАЛ прям., перен. шквал, род. шквалу м; ш. огня перен. шквал агню. ШКВАЛЬНЫЙ прям., перен. шквальны; ш. ветер шквальны вё- цер; ш. обстрел шквальны абстрэл. ШКВбРЕНЬ швбран, -рна м. ШКИПЕР мор. ппапер, -ра м; -СКИЙ шкшерскь ШКбЛ//А в разн. знач. школа, -лы ж; ш. младших специалистов школа малбдшых спецыялюта^; военная ш. ваённая школа; пройти хорошую -у прайсц! дббрую школу. ШЛАГБАУМ шлагбаум, -ма м. ШЛАНГ шланг, род. шланга м; пожарный ш. пажарны шланг; -ОВЫЙ шлангавы. ШЛЕМ в разн. знач. шлем, род. шлёма м; водолазный ш. вадалазны шлем; защитный ш. ахбуны шлем; лётный ш. лётны шлем. 435
ШЛЕМ-МАСКА шлем-маска, -Ki ж. ШЛЕМОФбн шлемафбн, -на м; -НЫЙ шлемафбнны. ШЛЮЗ в разн. знач. шлюз, род. шлюза м; пропустить через ш. пра- пусцщь праз шлюз; открыть шлюзы адчынщь шлюзы. ШЛ1ЙЗ//НЫЙ шл1бзавы, шлюз- ны; -ные ворота шлюзавыя варбты; -иая камера шлюзававая (шлюзная) камера; -ОВАНИЕ шлюзаванне, -ння ср; -ОВАТЬ сов. и несов. шлю- заваць; -овать суда шлюзаваць судны; -ОВАТЬСЯ несов. страд. шлюзавацца; -ОВбЙ шлюзавы; —овбе устройство шлюзавбе абста- ляванне. ШЛ1бп//КА шлюпка, -Ki ж, ко- рабельная ш. карабельная шлюпка; металлическая спасательная ш. за- крытого типа металшная выра- тавальная шлюпка закрытага тылу; надувная ш. надз!маная шлюпка; спасательная ш. выратавальная шлюпка; -ОЧНЫЙ шлюпачны, шлюпкавы; -очное учение шлюпа- чнае (шлюпкавае) вучэнне. ШЛЯПКА (гвоздя, стержня и т.п.) плешка, -Ki ж, галбука, -Ki ж; (па- трона) пятка, -Ki ж. ШНдРКЕЛЬ шноркель, -ля м. ШНУР в разн. знач. шнур, род. шнура м; бикфордов ш. бйофбрдаУ шнур; детонирующий ш. дэтануючы шнур; огнепроводный ш. вогне- правбдны шнур; плетёный ш. плёцены шнур; трассировочный ш. траирбвачны шнур; -ОВАЛЬНЫЙ шнуравальны; -ОВАНИЕ в разн. знач. шнураванне, -ння ср; -6ВАН- НЫЙ в разн. знач. шнураваны; -ОВАТЬ несов. в разн. знач. шну- раваць; -овать ботинки шнураваць чаравпа; -овать инвентарную книгу шнураваць швентарную кипу; -ОВАТЬСЯ возвр., страд, шнура- вацца; -6ВКА ж 1. (действие) шну- раванне, -ння ср, шнурбука, -id ж; -ОВОЙ шнуравы; -овая книга шнуравая KHira; ~6к шнурок, -рка м. ШОВ м в разн. знач. шво, род. шва ср; накладывать швы мед. накладаць (накладваць) швы; разгладить шов разгладзщь шво; сварной шов стр., техн, зварнбе шво; шить мелким швом шыць дробным швом; 0 руки по швам рук! па швах; трещать по всем швам трашчаць па ycix швах. ШОК мед. шок, род. шоку м. ш6мпо//л воен, шбмпал, -ла м; -ЛЬНЫЙ шбмпальны. ШОССЁ нескл., ср шаша, -шы ж, шасэ нескл., ср. ШПАГ//А шпага, -ri ж; скрестить -и скрыжаваць шпап. ШПАГАТ шпагат, -ту м; -НЫЙ шпагатны. ШПАЛА 1. ж.-д. шпала, -лы ж, мн. шпалы, -лау; 2. (знак различия) разг. шпала, -лы ж, мн. шпалы, -лау. ШПАЛЁР//А в разн. знач. шпалера, -ры ж; стоять -ами стаяць шпа- лерам!. ШПАНГбУТ мор., ав. шпангоут, -та м. ШПИЛБК//А в разн. знач. ппплька, -Ki ж; роговые -и рагавыя шшлькъ ШПИбн шшён, -на м; -Аж inni- янаж, -жу м; -ИТЬ несов. шшёшць; -СКИЙ штёнсКь шплинт техн, шплшт, род. шплшта м; -ОВАТЬ несов. техн. шплштаваць. шп6р//а в разн. знач. шпора, -ры ж; дать ~ы коню даць шпоры каню. ШПбРИТЬ несов. шпбрыць. ШПРИЦ мед. шпрыц, род. шпрыца м. ШПРИЦ-Т16БИК шпрыц-цюбк, -ка м. ШРАМ шрам, род. шрама м. ШРАПНЕЛЬ шрапнель, -л! ж; -НЫЙ шрапнёльны. ШРИФТ шрыфт, род. шрыфгу м; готический ш. гатычны шрыфт; жирный ш. тбусты (тлусты) шрыфт; крупный ш. буйны (вялиа) шрыфт; курсивный ш. курсхуны шрыфт; мёлкий ш. дробны шрыфт; прямой ш. прамы шрыфт. ШРИФТОвбЙ шрыфгавй. 436
ШТАБ воен., перен. штаб, род. шта- ба м; ш. армии штаб армп; ш. бата- льона штаб батальена; ш. граж- данской обороны штаб грама- дзянскай абарбны; ш. дивизии штаб дывЪИ; ш. дивизиона штаб ды- BiaieHa; ш. корпуса штаб корпуса; ш. полка штаб палка; ш. рода войск штаб рода войск; ш. руководства учением штаб юраушцгва вучэн- нем; ш. тыла штаб тылу; ш. фронта штаб фронту; главный ш. галбуны штаб. ШТАБЕЛЬ штабель, -ля м; -НЫЙ штабельны. ШТАБИСТ воен. разг, штабгст, -та м. ШТАБ-КВАРТИРА воен., перен. штаб-кватэра, -ры ж. ШТАБНИК воен. разг, штабшк, -ка м. ШТАБН//6Й 1. прил. штабны; ш. корабль штабны карабель; ш. офицер штабны афщэр; -ая ку- льтура офицера штабная культура афщэра; -ая тренировка штабная трэшрбука; -бе учение штабное вучэнне; 2. сущ. разг, штабны, -нога м. ШТАБ-ОФИЦЕР воен. уст. штаб- афщэр, -ра м; -СКИЙ штаб- афщэрсю. штаб-р6тмистр воен. уст. штаб-рбтмютр, -ра м. ШТАБС-КАПИТАН воен. уст. штабе-каштан, -на м; -СКИЙ штабс-капгганскь ШТАМП в разн. знач. штамп, род. штампа м; поставить ш. паставщь штамп; угловой ш. вуглавы штамп. ШТАНГ//А в разн. знач. штанга, -ri ж, спортивная ш. спартыуная штан- га; поднять -у падняць штангу; ш. зонда штанга зонда. ШТАНГЕНЦЙРКУЛЬ техн, штан- генциркуль, -ля м. ШТАНДАРТ воен. уст. штандар, -ра лг* морской ш. марск! штандар; -НЫЙ штандарны, штандаравы. ШТАТ I 1. (государственно-терри- ториальная единица) штат, род. штата л/; Соединённые Штаты Америки Злучаныя Штаты Амёрыю; 2. штаты ист. штаты, -тау ед. нет; Генеральные штаты Генеральный штаты. ШТАТ II канц. штат, род. штату м; ш. воённого времени штат ваённага часу; ш. мирного времени штат м!рнага часу; быть за штатом быць за штатам; включить в ш. уключыць у штат; оставить за ш. паюнуць за штатам; сокращение штатов ска- рачэнне штатау; О положено по штату налёжыць (прызначана) па штату. ШТАТИВ штатыу, -тыва м. ШТАТН//ЫЙ штатны; -ая дол- жность штатная пасада; -ое рас- писание штатны расклад; ш. состав штатны састау (склад). ШТАТСК//ИЙ 1. прил. цыв!льны; в -ом платье у цывшьнай вбпратцы; 2. сущ. цывыьны, -нага м; -ОЕ сущ. цыв!льнае, -нага ср; в -ом у цы- в!льным. ШТЕМПЕЛЬ в разн. знач. штэм- пель, -ля м; почтовый ш. паштбвы штемпель; -НЫЙ штэмпельны. ШТИЛЕВ//АТБ несов. мор. шты- ляваць; -6й мор. штылявы; -ая погода штылявбе надвбр’е; -ая по- лоса штылявы перыяд (штылявая паласа). ШТИЛЬ мор. штыль, род. штылю м; мёртвый ш. мёртвы штыль. ШТИФТ техн, штыфг, род. штыфта л/; -овбй штыфта вы. ШТОК техн., мор. шток, род. штока м; ш. поршня техн, шток поршня, штбльня штольня, -Hi ж. ШТОПОР ав. штбпар, -ру м; -ИТЬ несов. ав. штбпарыць; -НЫЙ штбпарны. ШТбР//А штора, -ры ж; -КА уменыи. шторка, -Ki ж. ШТОРМ шторм, род. шторму м; жестокий t ш. люты (страшэнны) шторм; -ЙТЬ несов. мор. штармщь. ШТОРМ//ОВАТЬ несов. мор штар- маваць; -ОВбЙ мор. штармавы; -овбй сигнал штармавы спнал; -овбй ветер штармавы вецер; -овбе предупреждение штармавбе па- 437
пярэджанне; -овые устройства штармавыя Устрбйствы. ШТОРМТРАП мор. штормтрап, -пал/. ШТРАФ штраф, род. штрафу м; взимать ш. браць штраф; заплатить ш. заплацщь штраф; наложить ш. накласщ штраф; -НОЙ в разн. ?нач. штрафны; -ные деньги штра- фныя грбшы; -ная рота штрафная рота;, -ная часть штрафная часць; -ОВАТЬ несов. штрафаваць; -ОВА- ТЬСЯ страд, штрафавацца. ШТРЕК штрэк, род. штрэка м; -ОВЫЙ штрэкавы. ШТУРВА//Л мор. и пр. штурвал, -ла л/; -ЛЬНЫЙ мор. и пр. 1. прил. штурвальны; -льное колесб шту- рвальнае кола; 2. сущ. штурвальны, -нага м. ШТУРМ прям., перен. род. штурму л/; брать штурмом браць штурмам. ШТУРМАН мор., ав. штурман, -на м\ -СКИЙ мор., ав. штурмансю; -ская служба штурманская служба; -ский план полёта штурманск! план палёту; -ское обеспечение в авиации штурманскае забеспячэнне У авЫ- цьп; -СТВО мор., ав. штурманства, -ва ср. ШтЕрМАН-ИСПЫТАТЕЛЬ штур- ман-выпрабавальнпс, род. штур- мана- выпрабавалыпка м. штурмовАть несов. прям., перен. штурмаваць. ШТУРМОВЙК воен., ав. штурма- В1К, -ка м. ШТУРМбвКА воен, штурмбука, -Ki ж. щ ЩАДИТЬ несов. 1. (только с отри- цанием — не давать пощады) не даваць лггасщ (каму-чаму)', (жа- леть) шкадаваць (каго-што)', (мило- вать) митаваць (каго-што)', лггаваць (каго-што), лггавацца (над мм- чым); не щ. врага не даваць лггасщ вбрагу; не щ. никого не даваць ШТУРМ0В//6Й воен., ав. штур- мавы; -ая авиация штурмавая авш- цыя; -ая группа штурмавая група. ШТУРТРбС мор. штуртрбс, -са м. ШТУЦЕР в разн. знач. штуцэр, -ра м. ШТЫК в разн. знач. штык, род. штыка; игольчатый ш. шбльчаты штык; клинковый ш. клшкбвы штык; неотъёмный ш. неаддымны штык; откидной несъёмный ш. ад- кщны няздымны штык; примкну- тый ш. прымкнуты штык; сапёрный ш. сапёрны штык; трёхгранный ш. трохгранны штык; четырёхгранный -ш. чатырохгранны штык. ШТЫК-НОЖ штык-нож, род. штык-нажа м. ШТЫК-СбШКА штык-сбшка, -id ж. ШТЫК-ТЕСАК штык-цясак, род. штык-цесака м. штык-к5нкер штык-юнкер, -ра м. ШТЫК-ЯТАГАН штык-ятаган, -на м. ШТЫРЬ техн, штыр, род. штыра м. ШУМОПЕЛЕНГАТОР шумапеле- нгатар, -ра м. ШУРУП м техн, шруба, -бы ж, -НЫЙ шрубны, шрубавы. ШУРФ горн, шурф, род. шурфа м. ШХЕ//РНЫЙ шхёрны; ш. флот шхерны флот; -РЫ геогр. шхеры, -pay ед. нет. ШХУНА мор. шхуна, -ны ж. лггасщ шкбму (не шкадаваць шкбга); судьба его щадила лёс ягб мшавау (лггавау), лёс над iM лгга- вауся; 2. (беречь) берагчы, ашча- джаць; (жалеть) шкадаваць (каго- што, чаго)', (относиться бережно, заботливо) шанаваць; щ. здоровье берагчы (шанаваць) здарбуе; ие 438
щадя сил не шкадуючы (не ашча- джаючы) сит; щ. самолюбие берагчы самая к5бства. ЩЕБЕНЬ шчэбень, -ню м, друз, род. друзу м. ЩЕБНЕВбЙ шчэбневы, друзавы. ЩЕКА в разн. знач. шчака, -к! ж, мн. шчбю, род. шчок; щ. амбразуры шчака амбразуры. ЩЕЛЕВ//6Й шчылшны; -ая ан- тенна шчылшная антэна. ЩЕЛОЧ//ЁНИЕ (щёлочью) шча- лачэнне, -ння ср; -ЙТЬ несов. (щё- лочью) шчалачыць;-ЙТЬСЯ страд. шчалачыцца; -НОЙ (относящийся к щёлочи) шчблачны; -ная реакция шчблачная рэакцыя. ЩЁЛОЧЬ хим. шчблач, -чы ж. ЩЕЛЧЙК м пстрычка, -id ж; щ. затвора пстрычка затвора. ЩЕЛЬ шчылша, -ны ж; открытая щ. адкрытая шчылша; перекрытая щ. перакрытая шчылша; смотровая щ. наэ1ральная шчылша. ЩЁТКА в разн. знач. шчотка, -юж; платяная щ. адзежная шчотка; по- ЭВАКОКОМЙССИЯ (эвакуацион- ная комиссия) эвакакам1с!я, -cii ж (эвакуацыйная кам1с!я). ЭВАКОПРИЁМНИК (эвакуацион- ный приёмник) эвакапрыёмнпс, -ка м (эвакуацыйны прыёмнйс). ЭВАКОПУНКТ (эвакуационный пункт) эвакапункг, -та м (эвакуа- цыйны пункт). ЭВАКУ/ДТОР эвакуатар, -ра м; -АЦИбННЫЙ эвакуацыйны; -ационные перевозки эвакуацый- ныя перавбзю; -ационные средства эвакуацыйныя србдю; -анионный отряд эвакуацыйны атрад; -ани- онный пункт эвакуацыйны пункту -АЦИЯ эвакуация, -цьп ж; -ИРО- ВАННЫЙ 1. прич., прил. эвакугра- ваны; 2. сущ. эвакуфаваны, -нага м; -ИРОВАТЬ сов. и несов. эваку!ра- ваць; -ЙРОВАТЬСЯ 1. сов. и несов. ловая щ. шчотка для падлбгц сапожная щ. шчбтка для абугку. ЩИПЦЬ! 1. шчыпцы, -ц6? ед. нет; 2. (технические) абцуп, -гбу ед. нет. ЩИТ в разн. знач. шчыт, род. шчыта м; артиллерийский щ. аргы- лерыйсю шчыт; броневой щ. бра- нявы шчыт; бронзовый щ. брбнзавы шчыт; воин со -ом вбш са шчытбм; деревянный щ. драуляны шчыт; круглый щ. круглы шчыт; распре- делительный щ. размеркавальны шчыт; стрельба по -ам стральба па шчытах; стальной щ. стальны шчыт; 0 поднять на щит падняць на шчыт; вернуться со -ом или на -е вярнуцца са шчытбм щ на шчыце. ЩИТКЙВЫЙ спец, шчыткбвы. щитовбй в разн. знач. шчытавы. ЩИТЙК в разн. знач. шчытбк, -тка м; посадочный щ. пасадачны шчытбк. ЩУП техн, шчуп, род. шчупа м; глубинный щ. глыбшны шчуп; сббр- ный щ. зббрны шчуп. э эвакутравацца; 2. страд. эваку1ра- вацца. ЭЖЕКТОР в разн. знач. эжэкгар, -ра м; артиллерийский э. артыле- рыйсю эжэкгар; надульный э. надульны эжэкгар. ЭЙФОРЙЯ психол. эйфарыя, -рьп ж; высотная э. высотная эйфарыя. ЭКВАТОР геогр., астр, экватар, -ра м; географический э. геаграфнны экватар; геодезический э. геа- дэзтчны экватар; геомагнитный э. геамапптны экватар; небесный э. астр, нябесны экватар. ЭКВИВАЛЕНТ в разн. знач. эквь валент, -ту м; тротиловый э. тращ- лавы экв4валёнт; -НОСТЬ эквхва- лёнтнасць, -щ ж; -НЫЙ эквь валёнтны. 439
ЭКЗЕКУ//ТОР уст. экзекутар, -ра м; -ТОРСКИЙ экзекутарсю; -ЦИЯ уст. экзекуция, -цьй ж. ЭКИПАЖ (личный состав) экшаж, -жа jw; э. корабля экшаж карабля; э. самолёта экшаж самалёта; э. танка экшаж танка; дежурный э. дзяжурны экшаж; флотский э. флота экшаж; -НЫЙ экшажны; э. командйр экшажны камандзф. экипир6в//анный эгатра ва- ны; -АТЬ сов. и несов. эютраваць; -АТЬСЯ 1. сов. и несов. экпправац- ца; 2. страд, экпйравацца; -КА ж 1. (действие) экпирбука, -ю ж, экпправанне, -ння ср; 2. (снаряже- ние, оборудование) экйпрбука, -Ki ж; -ОЧНЫЙ эютрбвачны. эк6л//ог экблаг, -га м; -ОГИ- ЧЕСКИ нареч. экалапчна; -ОГЙ- ЧЕСКИЙ экалапчны; -бГИЯ эка- лбпя, -rii ж. ЭКОН6М//ИКА в разн. знач. эка- нбмпса, -Ki ж; военная э. ваённая эканбм!ка; -ЙЧЕСКИЙ в разн. знач. эканамшны; -йческая блокада эканамнная блакада; -йческая бо- рьба в войне эканамнная барацьба вайнё; -йческая политика эка- намнная палггыка; -йческая работа в вооружённых сйлах эканамнная раббта ва узбрбеных ситах; -йческая география эканамнная геаграф!я. ЭКРАН в разн. знач. экран, -на м; э. головки зонда экран галбук! зонда; поворотный э. паварбтны экран; предохранйтельный э. засцерагаль- ны (ахбуны) экран. ЭКРАНЙРОВА//НИЕ спец, экра- шраванне, -ння ср, экранаванне, -ння ср; -ННЫИ экрашраваны, экранаваны; -ТЬ сов. и несов. спец. экрашраваць, экранаваць; -ТЬСЯ несов., страд, экрашравацца, экра- навацца. ЭКРАН ИРбВКА ж (действие) экрашрбука, -Ki ж, экрашраванне, -ння ср, экранаванне, -ння ср. ЭКРАННЫЙ экранны. ЭКРАНОПЛАН ав. экранаплан, -на м. ЭКСКАВАТОР экскаватар, -ра м; грейферный э. грэйферны экска- ватар; гусеничный э. гусешчны экскаватар; многоковшовый э. мно- гакаушбвы (шматкаушбвы) экска- ватар; роторный э. рбтарны экс- каватар; траншейный э. траншэйны экскаватар; -НЫЙ экскаватарны; -ЩИК экскаватаршчык, -ка м. ЭКСПАНСИЯ в разн. знач. экс- панс!я, -cii ж; военная э. ваенная экспанс!я. ЭКСПЕДИРОВАНИЕ спец, экс- педзфаванне, -ння ср; -ИРОВАН- НЫИ экспедзфаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. спец, экспедзфаваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд, экс- педзфавацца; -ЙТОР экспедытар, -ра м; -ЙТОРСКИЙ экспедытар- cKi; -ИЦИбнНЫЙ в разн. знач. экспедыцыйны; -ицибнный корпус экспедыцыйны корпус; -ицибнные войска экспедыцыйныя войск!; -ицибнные ейлы экспедыцыйныя сшы; -ицибнная армия экспеды- цыйная арм!я. ЭКСПЕДИЦИЯ ж 1. (действие) экспедиция, -цы! ж, экспедз!ра- ванне, -ння ср; 2. в др. знач. экс- педиция, -цы! ж; спасательная э. выратавальная экспедиция; воен- ная э. ваённая экспедыцыя. ЭКСПЕРИМЕНТ прям., перен. экс- перымёнт, -ту м; воённо-социаль- ный э. ваённа-сацыяльны экспе- римент; военно-технйческий э. ва- ённа-тэхшчны эксперымёнт; во- енный э. ваённы эксперымёнт; опе- ратйвно-тактйческий э. аператыу- на-тактычны эксперымёнт; -Аль- ный в разн. знач. эксперимента- льны; -альный образец экспериме- нтальны узор; 7АТОР эксперыме- нтатар, -ра м; -АТ,ОРСКИЙ экспе- рыментатарск!; -ЙРОВАНИЕэкс- перыментаванне, -ння ср; -ЙРО- ВАТЬ несов. экс перы ментаваць. ЭКСПЕРТ экспёрт, -та м; судебный э. судбвы экспёрт; -ЙЗА экспе- ртиза, -зы ж; военно-врачебная -йза ваённа-урачэбная экспертиза; врачебно-лётная -йза урачэбна-лё- тная экспертиза; медицинская -йза 440
медицинская экспертиза; произ- водить -йзу правбдзщь экспертизу; -НЫЙ экспёртны; -ная комиссия экспертная кам1С1я. ЭКСПЛУАТАЦй6нН//ИК w спец. эксплуатацыйшк, -ка м, -ЫЙ экс- плуатаций ы: -ые расходы эксплу- атапййныя выдаткь ЭКСПЛУАТАЦИЯ в разн. знач. эксплуатация, -цьй ж. ЭКСПЛУАТЙР//ОВАНИЕ эксплу~- атаванне, -ння ср; -ОВАННЫЙ эксплуатаванн; -ОВАТЬ несов. в разн. знач. эксплуатаваць; -овать машины эксплуатаваць машйни; -ОВАТЬСЯ страд, эксплуатавацца; -УЕМЫЙ прил. эксплуатуемы. ЭКСПОЗЙЦИ//Я в разн. знач. экс- пазщыя, -nui ж. ЭКСПОН//АТ экспанат, -та м; -АТНЫЙ экспанатны; -ИРОВА- НИЕ экспанаванне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ экспанаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. в разн. знач. экспанаваць; -ИРОВАТЬСЯ несов. страд, экспанавацца. Экспорт экспарт, -ту м;. э. воо- ружений экспарт збрб!; -ЙРОВА- НИЕ экспартаванне, -ння ср; -ИРОВАННЫЙ экспартаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. экспар- таваць; -ЙРОВАТЬСЯ несов. страд. экспартавацца; -НЫЙ экспартны. ЭКСПРЕСС экспрэс, -са м. ЭКСПРЕСС-МЁТОД экспрэс-мё- тад, -ду м. ЭКСТЕРН в разн. знач. экстэрн, -на jw; -Ат экстэрнат, -ту м; -ОМ нареч. экстэрнам; сдавать экзамены -ом здаваць экзамены экстэрнам. ЭКСТЕРРИТОРИАЛЬН//ОСТЬ юр. экстэрытарыяльнасць, -щ ж; право -ости права экстэрытарыяльнасщ; -ЫЙ экстэрытарыяльны; -ый при- нцип комплектования войск экстэ- рытарыяльны принцип кампле- ктавання войск. экстрАктор техн. и пр. экстрактар, -ра м. ЭКСТРАКЦИЯ спец, экстракция, -цы! ж. ЭКСТРЕмАлЬН//ЫЙ экстрэ- мальны; -ые условия экстрэмаль- ныя умбви; -ые воздействия экстрэмальныя уздзёянш. Экстрен н//о нареч. в разн. знач. экстранна; э. выехать в коман- дировку экстранна выехаць у ка- мандз!рбуку; -ОСТЬ в разн. знач. экстраннасць, -ni ж; что за -ость? што за экстраннасць? -ЫЙ в разн. знач. экстранны; -ый выпуск стен- газеты экстранны выпуск сцен- газеты; э. выезд экстранны выезд. ЭЛЕВАЦИЯ элевация, -цы! ж; э. орудия элевация тар маты. ЭЛЕВбн элевон, -на м. ЭЛЕКТРИЗ//АЦИЯ электриза- ция, -цьп ж; -0ВАННЫЙ элек- трызаваны; -ОВАТЬ сов. и несов.t в разн. знач. элекгрызаваць; -ОВА- ТЬСЯ 1. сов. и несов. электры- завацца; 2. страд, электрызавацца. ЭЛЕКТРИК сущ. в разн. знач. элек- трик, -ка м; инженёр-э. шжынёр- элёктрык; раббчий-э. раббчы-элё- кгрык. ЭЛЕКТРЙЧ//ЕСКИЙ в разн. знач. электрички; -еская ракёта элек- трычная ракёта; -еские источники питания электрычныя крышцы сшкавання; -ЕСТВО ср электрыч- насць, -щ ж. ЭЛЕКТРОАППАРАТУРА электра- апаратура, -ры ж. ЭЛЕКТРОВЗРЫВН//6Й: ~ая сеть электравыбухбвая сетка. ЭЛЕКТРОВООРУЖЁННОСТЬ эле- ктраузбрбенасць, -щ ж. ЭЛЕКТРОВОСПЛАМЕНЙТЕЛЬ электразапальшк, -ка м. ЭЛЕКТРОДЕТОНАТОР воен, элек- традэтанатар, -ра м. ЭЛЕКТРОЗАПАЛ электразапал, -ла м; электразапальшк, -ка м. ЭЛЕКТРОКАБЕЛЬ электракабель, -ЛЮ м. ЭЛЕКТРОКАР м, ЭЛЕКТРОКАРА ж техн, электракары, -pay ед. нет. ЭЛЕКТРОКАРДИОГРА//ММА мед. электракардыяграма, -мы ж; 441
-ФИЯ мед. электракардыяграфш, -фц ж. ЭЛЕКТРОЛАМП/^ электралям- па, -пы ж\ -ОВЫЙ электралям- павы. ЭЛЕКТРОЛИТ хим. электралп, -ту м; кислый э. гаслы электралгг; ще- лочной э. шчблачны элекгралп; -ИЧЕСКИЙ элекграл пычны; -НЫЙ электралТгны. ЭЛЕКТРОМАГНЙТН//ЫЙ эле- ктрамагштны; -ая обстановка радио элекграмагнпная абстанбука; -ая пушка элекграмагнпная- пушка; -ая совместимость радио электра- магштная сумяшчальнасць; ~ые волны физ., радио электрамагнпныя хвати; -ые помехи радио электра- магштныя перашкбды; э. импульс ядерного взрыва электрамагнТгны шпульс ядзернага выбуху. ЭЛЕКТРОНАСбС м техн, элек- трапбмпа, -пы ж. ЭЛЕКТРбН-ВОЛЬТ физ. элек- трбн-вольт, род. электрон-вольта м. ЭЛЕКТРбНИКА физ. электроника, -Ki ж. ЭЛЕКТРбнНО-ОПТЙЧЕСКИЙ электрбнна-аптычны; э. преобра- зователь физ. электрбнна-аптычны ператваралыпк. ЭЛЕКТРбнНО-ЯДЕРНЫЙ элек- трбнна-ядзерны. ЭЛЕКТРбнН//ЫЙ в разн. знач. электрбнны; -ая вычислительная машина электронная вытпчальная машына; аналоговая -ая вычи- слительная машина аналагавая эле- ктронная вьипчальная машына; бортовая -ая вычислительная ма- шина бартавая электронная вы- лщальная машына; гибридная (ана- лого-цифровая) -ая вычислительная машина пбрыдная (аналага-л1чба- вая) электронная вьипчальная ма- шына; специализированная -ая вы- числительная машина спецыя- л!заваная электронная вьипчальная машына; универсальная -ая вычи- слительная машйна ун!версальная электронная вьипчальная машына; цифровая -ая вычислительная машина лнбавая электронная вы- л!чальная машына; -ая и ионная оптика электронная i 1бнная бптыка; -ое контрпротиводействие электрбннае контрпрощцзёянне (контрсупрацьдзёянне); -ые при- боры электрбнныя прыборы. ЭЛЕКГРООБМбтКА электрааб- мбтка, -Ki ж. ЭЛЕКТРООБОРУДОВАНИЕ эле- ктраабсталяванне, -ння ср; э. бо- евых и транспортных машин эле- ктраабсталяванне баявых i транс- партных машын; э. корабля эле- ктраабсталяванне карабля; э. ле- тательного аппарата электраабста- ляванне лятальнага апарата. ЭЛЕКТРООСВЕ//ТЙТЕЛБНЫЙ электраасвятляльны; -ЩЕНИЕ электраасвятлённе, -ння ср. ЭЛЕКТРОПИТАНИЕ электрасш- каванне, -ння ср. ЭЛЕКТРОПРИВОД элекграпры- вбд, -да м. ЭЛЕКТРОПРИВОД электрапрб- вад, -ду м. ЭЛЕКТРОПРОВбдКА электра- правбдка, -Ki ж. ЭЛЕКТРОПРОВбДН//ОСТЬ физ. электраправбднасць, -jji ж; ~ЫЙ эл ектраправбд ны. ЭЛЕКТРОРЕЗКА электрарэзка, -Ki ж. ЭЛЕКТРОСЕТЬ электрасётка, -Ki ж. ЭЛЕКТРОСИСТЕМА электрасю- тэма, -мы ж. ЭЛЕКТРОСНАБЖЕНИЕ электра- забеспячэнне, -ння ср. ЭЛЕКТРОСТАНЦИЯ электрастан- цыя, -цьп ж, атомная э. атамная электрастанцыя; войсковая заряд- ная э. вайскбвая зарадная электра- станцыя; войсковая осветительная э. вайскбвая асвятляльная электра- станцыя; войсковая силовая э. вай- скбвая сшавая электрастанцыя; дизельная э. дызельная электра- станцыя; передвижная э. перасбва- чная электрастанцыя. 442
электротёхн//ик элекгра- тэхшк, -ка л/; -ИКА элекгратэхнгка, -Ki ж. ЭЛЕКТРОХЙМ//ИК элекграх1мпс, -ка л<; -ЙЧЕСКИЙ электрахшшны; -йческий преобразователь элек- трахАмнны ператваральнпс; -ИЯ элекграх1мш, -ми ж. ЭЛЕМЕНТ 1. в разн. знач. элемент, -та м\ 2. (основные начала чего-л.) элементы, -тау ед. нет. ЭЛЕРбн ав. элерон, -на лг, -НЫЙ элербнны. &ЛЛИНГ мор., ав. элшг, -га м. ЙЛЛИПС, -ИС элшс, -са л/, ши- пе ic, -са м; э. рассеивания элшс рассёйвання; -НЫЙ элшены. ЭЛЛИПСООБРАЗНЫЙ элшеапа- добны. ЭМБЛЕМА эмблема, -мы ж; э. рода войск эмблема роду войск; э. службы эмблема службы; вышитая э. вышытая эмблема; нарукавная э. нарукауная эмблема. ЭНЕРГЕТИЧЕСК//ИЙ энергетыч- ны; ~ая установка корабля энер- гетычная устанбука карабля; -ое оборудование ракетного комплекса энергетычнае абсталяванне ракет- нага комплексу. ЭНЕРГИЯ в разн. знач. энерпя, -rii ж; э. ионизации энерпя 1ан1зацы1; Атомная э. атамная энерпя; вну- триядерная э. унутрыядзерная энер- пя; лучевая э. прамянёвая энерпя; световая э. светлавая энерпя; те- пловая э. цеплавая энерпя; тер- моядерная э. тэрмаядзерная энер- пя; электромагнитная э. электра- магштная энерпя; ядерная э. ядзе- рная энерпя. ЭНЕРГОВООРУЖЁННОСТЬ эне- ргаузбрбенасць, -щ ж; э. труда энергаузброенасць працы. ЭНЕРГОНОСИТЕЛЬ энерганбеь- 6iT, -та м. ЭНЕРГОСЕТЬ энергасётка, -Ki ж. ЭНЕРГОСНАБЖЕНИЕ энергаза- беспячэнне, -ння ср. ЭНЦИКЛОПЕДИЯ энцыклапё- дыя, -дьп ж\ военная э. ваённая энцыклапёдыя; Советская Воённая э. Савёпкая Ваённая энцыклапё- дыя. ЭПИДЕМИОЛ//ОГЙЧЕСКИЙ эш- дэмiялariчны; -6ГИЯ эпщэшя- лбпя, -rii ж; воённая -огня ваённая (вайскбвая) эпщэм4ял6пя. ЭПИДЕМЙЧЕСК//ИЙ эпщэмн- ны; -ая обстановка эпщэмхчная абстанбука. ЭПИДЁМИЯ прям., перен эшдэм1я, -Mii ж, э. гриппа эшдэм1я грыпу. эпизбд в разн. знач. эшзбд, -ду м; боевой э. баявы эпизод. ЭПИЗО//ОТЙЧЕСКИЙ эгаза- атычны; -отическая обстановка эш- заатычная абстанбука; -ОТИЯ вет. эппабтыя, -тьп ж. эпизоотолбгия вет. эшзаа- талбпя; -rii ж; воённая э. ваённая (вайсковая) эпЬааталбття. ЭПИЦЁНТР эпщэнтр, -ра лг, э. взрыва эпщбнтр выбуху; э. во- здушного взрыва эпщэнщ павётра- нага выбуху; -ЙЧЕСКИИ эшцэн- трычны. ЭПОЛЁ//Т м, -ТА ж эпалёт, -та м. ЭРГОНбм//ИКА эрганбмжа, -Ki ж) военная э. ваённая эрганбмжа; -ИСТ эрганамхет, -та м; -ЙЧЕ- СКИЙ эрганамнны; -ИЯ эрга- HOMifl, -мй ж. ЭСКАДР//А воен., мор. эскадра, -ры ж\ э. подводных лодок эскадра падвбдных лбдак; авиационная э. ав!яцыйная эскадра; -ЕННЫЙ воен., мор. эскадраны; -енная ско- рость эскадраная скбрасць (хут- касць); -енный миноносец эска- драны мшанбеец. ЭСКАДРИЛЬЯ ав. эскадрылля, -лл! ж\ э. межконтинентальных бал- листических ракёт эскадрылля м!ж- кантынентальных балютычных ра- кёт; э. огневой поддёржки эска- дрылля агнявбй падтрымм; э. связи эскадрылля сувяз^ авиационная э. автяцыйная эскадрылля; бомбар- дировочная э. бамбардз1ровачная эскадрылля; вертолетная э. верталё- тная эскадрылля; истребительная э. знйпчальная эскадрылля; истре- 443
бйтельно-бомбардировочная э. зш- шчальна-бамбардз!ровачная эска- дрылля; отдельная авиационная э. асббная авшцыйная эскадрылля; противолодочная э. процшбдачная (супрацьл б дачная) эскадрылля; ра- зведывательная э. развёдвальная эс- кадрылля; транспортная э. транс- партная эскадрылля; тяжело бо- мбардировочная э. цяжкабамбар- дз!рбвачная эскадрылля; штурмовая э. штурмавая эскадрылля. ЭСКАДРбн воен, эскадрон, -на м; конно-пулемётный э. кбнна-куля - мётны эскадрон; сабельный э. шабельны эскадрон; танковый э. танкавы эскадрон; штабной э. шта- бны эскадрон. ЭСКАЛАЦИЯ эскалация, -цьп ж; э. войны эскалация вайны. ЭСКАРП воен, эскарп, -па м; -ИРОВАННЫЙ эскарпаваны; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. воен. эскарпаваць; -ОВЫЙ эскбрпавы. ЭСКбРТ эскорт, -ту почётный э. ганарбвы эскорт; -ЙРОВАНИЕ эскадтаванне, -ння ср; -ЙРОВАН- НЫЙ эскартаваны; -ЙРОВАТЬ не- сов. эскартаваць; -ЙРОВАТЬСЯ страд, эскартавацца; -НЫЙ эскбр- тны; -ный корабль эскбртны ка- рабель. ЭСМЙНЕЦ (эскадренный мино- носец) воен., мор. эсмшец, -нца м (эскадраны мшанбсец). ЭСПАДРбн эспадрон, -на м\ -ИСТ эспадрашст, -та м; -НЫИ эспадрбнны. ЭСПАНТбн ист. (название копья) эспантбн, -на м. ЭСТАКАД//А в разн.’знач. эстакада, -ды ж\ -НЫЙ эстакадны. ЭСТАФЕТ//А в разн. знач. эста- фета, -ты ж; -НЫЙ в разн. знач. эстафётны; -ный бег эстафётны бег. ЭСТУАРИЙ геогр. эстуарый, -рыя м. ЭТАЛбн эталон, -на м; воённый э. ваённы эталон. ЭТАП в разн. знач. этап, -па м; э. операции этап аперацьй; э. учения этап вучэнняУ; -НОСТЬ этапнасць; -НЫЙ в разн. знач. этапный -ное лечёние этапнае лячэнне. гУГИКА этыка, -Ki ж, воинская э. вотская этыка; офицёрская э. афщэрская этыка. ЭТИКЕТ этыкёт, -ту ж. ЭТЦЛ хим. этыл, -лу м. ЭФЕС эфёс, -са ж; -НЫЙ эфёсны. ЭФЙР в разн. знач. эф1р, -ру ж; пе- редавать в э. радио перадаваць у эф1р; этиловый э. этылавы эф!р. ЭФФЕКТ в разн. знач. эфёкт, -ту м; э. близости земли эфёкт блпкасщ зямл!; кумулятивный э. кумулятыу- ны эфёкт; -ЙВНО нареч. эфектыу- на; -ЙВНОСТЬ эфектыунасць, -щ ж, -йвность боевого применения войск (сил) эфектыунасць баявога прымянёння войск (сш); -йвность поражёния цели эфектыунасць па- ражэння цэл!; -йвность радиоэле- ктронного подавлёния эфектыу- насць радыёэлектрбннага падау- лёння; -йвность стрельбы эфе- ктыунасць стральбы; боевая -йв- ность баявая эфектыунасць; ~йв- НЫЙ эфектыуны; -йвный метод эфектыуны мётад; -йвная мощность эфектыуная магугнасць; -НО нареч. эфёктна; -НОСТЬ эфёктнасць, -ni ж, -НЫЙ эфёктны. &ХО рэха, -ха ср. ЭХОЛЕДОМЁР мор. рэхаледамёр, -ра м. ЭХОЛОКАТОР рэхалакатар, -ра м. эхолок//аци6нный рэхала- кацыйны; -АЦИЯ рэхалакацыя, -цьп ж. эхолбт техн, рэхалбт, -та м. ЭШЕЛбн воен., ж.-д. эталон, -на м; э. атаки эталон атак!; э. боевого порядка эталон баядбга парадку; э. обеспёчения ав. эталон забес- пячэння; э. оператйвного построе- ния эталон аператыунага па- страёння; э. развйтия прорыва эта- лон развщця прарыву; воинский э. вошек! эталон; лётный э. лётны эталон; стратегический э. стратэ- пчны эталон; -ИРОВАНИЕ эша- лашраванне, -ння ср; э. войск эша- лашраванне войск; э. обороны эша- 444
лашраванне абарбны; э. самолётов эшалашраванне самалётау; -ИРО- ВАННЫЙ эшалашраваны; -йро- ванная оборона эшалашраваная абарбна; -йрованные действия авиа- idfiKA 1. спаднща, -цы ж; 2. техн. юбка, -Ki ж\ ю. капота юбка капота; ю. поршня юбка поршня. ЮГ пбудзень, род. пбУдня ж; к югу от... на пбудзень ад... К^ГО-ВОСТб//К паУднёвы Усход; к -ку от... на пауднёвы усход ад...; -ЧНЕЕ больш на пауднёвы усход ад...; -ЧНЫЙ пауднёва-усхбдш. 1ЙГО-ЗАПАД пауднёвы захад; к -у от... на пауднёвы захад ад...; -НЕЕ на пауднёвы захад ад...; больш на пауднёвы захад ад ...; -НЫЙ пау- днёва-захбдш. ЮЖНЕЕ сравн. ст. нареч. на пбу- дзень ад...; больш на поУдзень ад...; больш на пбудзень; ю. Минска на пбудзень ад Мшска; нет, полигон южнее города не, палибн больш на пбудзень ад гбрада. К5ЖН//ЫЙ пауднёвы; Ю. полюс геогр. Пауднёвы полюс; ~ое по- лушарие геогр. Пауднёвае паушар’е. ЮНГА мор. юнга, -ri м. ЮНКЕР воен. ист. юнкер, -ра ж; -СКИЙ юнкерсю; -СТВО в разн. знач. юнкерства, -ва ср. явйться сов. (появиться) з’явщ- ца, паявщца; (прибыть) прыбыць; (прийти) прыйсш. ЯВК//А в разн. знач. лука, род. яую ж; я. на совещание обязательна яука на сход абавязкбвая; знать -у ведаць луку. ЙВОЧН//ЫЙ в разн. знач. Авачны; -ая квартира йвачная кватбра; я. порядок юр. явачны парадак. ции эшалашраваныя дзеянш авы- цьп; -ЙРОВАТЬ сов. и несов. воен. эшалашраваць; -ЙРОВАТЬСЯ не- сов. страд, эшалашравацца; -НЫЙ воен., ж.-д. эталонны. ю ЮРИДИЧЕСК//И нареч. юрыдыч- на; -ИЙ в разн. знач. юрыдычны; -ая консультация юрыдычная кан- сультацыя; -ая служба юрыдычная служба; -ий факультет юрыдычны факультет; -ое лицо юрыдычная асоба. ЮРИСДЙКЦИЯ юрысдыкцыя, -цьп ж. ЮРИСКбнСУЛЬТ юрыскбнсульт, -та ж; -СКИЙ юрыскбнсульцю; -СТВО юрисконсульства, -ва ср. ЮРИСПРУДЕНЦИЯ юрыспру- дэнцыя, -цьп ж. ЮРИСТ юрыст, -та ж; военный ю. ваённы юрыст. ЮСТИР//6ВКА ж юсщраванне, -ння cjr, юсщрбука, -Ki ж' -6вО- ЧНЫИ юсщрбвачны; -ОВЩИК техн, юсщрбушчык, -ка ж. юстйция в разн. знач. юстыцыя, -цы! ж\ военная ю. ваённая юсты- цыя. ЮТ мор. ют, род. i6ra ж. К^ФТЕВЫЙ юхтбвы. ЮФТ//Ь ж юхт, род. юхту ж; -ЯНбЙ юхтбвы. я ДЦЕРНО-АКТЙВНЫЙ ядзсрна- актыуны. ЯДЕРНО-МЙНН//ЫЙ ядзерна- мзнны; ~ые заграждения йдзерна- мшныя загарбды. ЙДЕРНО-РЕАКТЙВНЫЙ ядзер- на-рэактыуны. ЙДЕРНО-РЕЗОНАНСНЫЙ ядзер- на-рэзанансны. 445
ЙДЕРНО-ТЕХНИЧЕСК//ИЙ ядзер- на-тэхшчны; -ое обеспечение Адзерна-тэхшчнае забеспячэнне. ^ЩЕРНСННШТЕЛИЧЕСКИЙ ядзер- на-энергетычны. ЯДЕРН//ЫЙ в разн. знач. ядзерны; А. барьер ядзерны бар’ёр; А. взрыв ядзерны выбух: я. заряд ядзерны зарад; я. паритет ядзерны парытэт; я. потенциал ядзерны патэнцыАл; я. реактор ядзерны рэакгар; А. удар ядзерны Удар; -ая бомба Адзерная ббмба* -ая война Адзерная ванна; -ая мина Адзерная мша; -ая ракёта ядзерная ракёта; -ая силовая уста- новка ядзерная сшавая Устанбука; -ая техника ядзерная тэхшка; -ая физика ядзерная фазиса; -ая энерге- тическая установка ядзерная энер- гетычная Устанбука; -ая энергия ядзерная энёрпя; -ое горючее ядзернае гаручае; -ое наступление ядзернае наступлённе; -ое оружие ядзерная збрбя; -ое планирование ядзернае планаванне; -ое топливо ядзернае пал!ва; -ые боеприпасы ядзерныя боепрыпасы; -ые силы ядзерныя сыы. ЯДОВЙТ//ОСТБ 1. ядавггасць, -ni ж; атрутнасць, -ni ж; 2. з’ёдопвасць, -щ ж; см. ядовитый; -ЫЙ 1. яда- В1ты; атрУтны; 2. перен. з’ёдл!вы. ЯДРО в разн. знач. ядро, -ра ср; я. атома ядро атама; я. вопроса ядро пытання; я. организации ядро арга- шзацъп; атомное я. атамнае ядро; зажигательное я. запальнае ядро; калёное я. гартаванае ядро; камен- ное я. камённае ядро; пушечное я. гарматнае ядро; светящееся я. свя- тл1вае ядро; свинцовое я. свшцбвае ядро. ЯЗЫК (пленный) язык, - ка м; брать -А браць языка. ЯКОРН//ЫЙ мор^ техн, якарны; -ая мина якарная мша; -ая обмотка якарная абмотка; -ая стоянка яка- рная стаянка; -ая цепь якарны лан- цуг; -ое устройство якарнае устрой- ства. ЯКОР//Ь в разн. знач. Акар, -ра м; бросить, отдать я. кшуць, адцаць якар; сняться с -я зняцца з Акара; стоять на ~е стаяць на Акары; я. электрической машины якар элек- трычнай машыны; мёртвый я. мёр- твы якар; плавучий я. плывучы якар; становбй я. станавы якар; су- довой я. суднавы якар. ЯЛ мор. ял, род. яла м. х ЯЛОВЫЙ в разн. знач. Алавы; -ые сапоги ялавыя боты. ЯМА яма, род. ямы ж; воздушная я. цавётраная ^ма. ЯМА-ЛОВУШКА яма-пастка, род. ямы-jiacTKi ж. ЯНВАРЬ студзень, -ня м. ЯРОСТН//О нареч. 1. люта, разлю- тавана, раз’кушана, злбсна; 2. шалё- на; см. Аростный; -ЫЙ 1. (полный гнева, разъяренный) лк5ты, разлюта- ваны, раз’юшаны, злбсны; ~ое мще- ние лютая помета; -ый взгляд раз- лютаваны (злбсны) пбгляд; 2. (неи- стовый) шалёны; -ая атака шалё- цая атака; -ый ветер шалёны вёцер. ЯРОСТЬ ж 1. (гнев, разъярённость) лютасць, -ni ж, разлютаванасць, -щ ж, раз’юшанасць, -ni ж, злбенаць, -ni ж; злосць, род. злбещ ж; приве- сти в я. прывёсщ у лютасць, разлю- таваць, раззлаваць; 2. (неистовство) шалёнства, -ва ср; я. ветра шалёнс- тва вётру; я. гнева шалёнства гнёву. ЯРУС в разн. знач. Арус, -са м; рас- положить в два -а размясцщь у два ^русы; -НЫЙ Арусны. ЯСНОСТЬ 1. (яркость) Аснасць, -ni ж; 2. (отчётливость) выразнасць, -щ ж, Аснасць, -ni ж; 3. (понят- ность) зразумёласць, -ni ж, Ас- насць, -щ ж; я. передачи мысли зразумёласць перадачы думю; вне- сти А. унёсщ Аснасць. ЯТДГАН ятаган, -на м. ЯЧЕЙКА ж в разн. знач. ячэйка, -Ki ж; я. для стрельбы ячэйка для стральбы; гранатомётная я. гра- натамётная ячэйка; одиночная я. адзшбчная ячэйка; парная я. парная ячэйка; пулемётная я. куля- мётная ячэйка; стрелковая я. страл- кбвая ячэйка. ЯЩИК м 1. скрынка, -Ki ж; (боль- ших размеров) скрыня, -Hi ж; А. с боеприпасами скрынка з боепрыпа- caMi; А. с песком скрынка з пяскбм; зарядный А. зарадная скрынка; пат- ронный я. патронная скрынка; укладочный А. укладачная скрынка; 2. (выдвижной в столе и т.п.) шуф- ляда, -ды ж; шуфлАдка, -Ki ж.
Справочное издание Н.Н.Кривко, В.В.Пулко, В.К.Романцевич, С.Е.Танана РУССКО-БЕЛОРУССКИЙ СЛОВАРЬ ДЛЯ ВОЕННЫХ Редакторы: В.Н.Башак, Т.НБутевич, Т.А.Мелешкевич Художественный редактор А.Н.Хилькевич Технический редактор М. И.Гриневич Корректоры: В.И.Богданович, Л.С.Зиза, Н.Б.Кучмель, З.К.Надумович, ГД.Новицкая, Л.В. Сутягина Изготовление оригинал-макета: С.А.Макаёнок (зав. редакцией), ГАЛурбо Подписано в печать с оригинал-макета 19.03.96. Формат 84 х 1081/зг. Бумага газетная. Гарнитура Таймс. Печать высокая. Усл. печ. л. 23,52. Усл. кр.-отг. 23,52. Уч.-изд. л. 33,5. Тираж 10 000 экз. Заказ 271. Издательство «Беларуская Энцыклапедыя» имени Петруся Бровки Государственного комитета Республики Беларусь по печати. Лицензия Л В № 10. Республика Беларусь. 220072, г. Минск, ул. Ф.Скорины, 15а. Ордена Трудового Красного Знамени Минский полиграфический комбинат МП ПО имени Я. Коласа. Республика Беларусь, 220005, г. Минск, ул. Красная, 23.
Русско-белорусский словарь для военных / Р 89 Н.Н.Кривко, В.В.Пулко, В.К.Романцевич, С.Е.Та- нана; Под ред. В.В.Язепчика, Н.Н.Кривко. — Мн.: БелЭн, 1996. — 447 с. ISBN 985-11-0047-1. «Русско-белорусский словарь для военных» такого большого объёма издаётся в Беларуси впервые. Он включает около 16 700 слов и около 14 300 словосочетаний. Словарь является норматив- ным в отношении русского и белорусского литературных языков, а также выполняет роль орфографического, акцентологического, грамматического и стилистического справочника. В словаре кро- ме чисто военных терминов и словосочетаний приводится боль- шое количество общеупотребительных слов и словосочетаний, ко- торые представляют определённые трудности при работе над пе- реводом русскоязычной военной литературы на белорусский язык, а также при углублённом изучении белорусского языка во- енными специалистами и слушателями специальных военных учебных заведений. Словарь также может быть использован научными работниками и аспирантами лингвистического профиля и всеми, кто интересу- ется проблемами военной и общей терминологии современных русского и белорусского литературных языков. 3550000000 — 015 Р-------------------- без объявл. М 318(03) — 96 ББК 68.9 + 3092