MINISTERSTWO SPRAW WOJSKOWYCH
REGULAMIN
KAWALERJI
(TYMCZASOWY)
CZĘŚĆ II
WYSZKOLENIE SZEREGOWCA KONNO
WARSZAWA 1926
MINISTERSTWO SPRAW WOJSKOWYCH
REGULAMIN
KAWALERJI
(TYMCZASOWY)
CZĘŚĆ II
WYSZKOLENIE SZEREGOWCA KONNO
WARSZAWA 1926
Zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wojskowych pi-
smem Oddziału III Szt Gen. L. 9994/Reg. z dn. 13 IV 1926 r.
DRUK. M. S. WOJSK., WARSZAWA, PRZEJAZD 10.
Poprawki do Regulaminu kawalerji, cz. II.
(Tymczasowy)
„Wyszkolenie szeregowca konno".
Str. 8, punkt 8, wiersz pierwszy — po słowie „Regulamin
kawalerji", dodać w nawiasie „1922 r.“.
Str. 9, punkt 11, wiersz ostatni — skreślić słowo „wędzi-
dłowe", wpisać „munsztukowe".
Str. 35, punkt 41, 42 i 43 — skreślić „37", wpisać „40".
Str. 36, punkt 45, wiersz pierwszy — skreślić po słowie
„do jazdy” w cudzysłowie „na ogonach", wpisać na to
miejsce „łącząc się na ogony”.
Str. 37, punkt 50, w „Uwadze* — skreślić „42", „43", „44”,
wpisać „48“, „49", „50”.
Str. 39, punkt 59, wiersz trzeci — skreślić „54" wpisać „57".
Str. 45, punkt 78 — skreślić „74", wpisać „77”.
Str. 45, punkt 80 — skreślić „54", „58", „59”, wpisać
„60", „61", „62”.
Str. 46, punkt 82, wiersz ostatni—skreślić „56", wpisać „59".
Str. 47, punkt 86, wiersz trzeci—skreślić „73", wpisać „76“
Str. 48, punkt 88 i 89, wiersz ostatni — skreślić „81",
wpisać „74".
Str. 48, punkt 90, wiersz ostatni—skreślić „76", wpisać „79".
Str. 48, punkt 91, wiersz trzeci — skreślić „69", „70",
wpisać „72“ i „73".
Str. 48, punkt 92, wiersz ostatni—skreślić „78", wpisać „81".
Str. 49, punkt 93. wiersz trzeci—skreślić „73", wpisać „76".
Str. 49, punkt 94, wiersz ostatni — skreślić „84“, „85"
i „86", wpisać „89”, „90", „91".
Str. 49, punkt 95, wiersz trzeci—skreślić „73", wpisać„ „76 v.
Str. 49, punkt 95, wiersz czwarty—skreślić „90", wpisać „93“.
Str. 51, punkt 104, wiersz 28 — po słowie „musi" skreślić
„przytrzymywać", a wpisać na to miejsce „być przy
trzymającym".
SPIS RZECZY.
WSTĘP.
WYSZKOLENIE SZEREGOWCA KONNO.
1.	Jeździec.....................................1
2.	Instruktor..................................1
3.	Podział na okresy............................2
4.	1-szy okres..................................2
5.	2-gi okres..................................4
6.	3-ci okres..................................5
7.	Ćwiczenia giętkości.........................5
.	8.	Postawa zasadnicza	z	koniem...............7
9.	Prowadzenie konia	w	ręku................8
10.	Dosiadanie konia.............................8
11.	Zsiadanie z konia............................9
12.	Wskakiwanie na konia	w miejscu..............11
13.	Wskakiwanie na konia w	ruchu....11
14.	Zeskakiwanie z konia....................... 12
15.	Dosiad......................................12
16.	Strzemiona..................................14
17.	Trzymanie wodzy, gdy	koń	jest kiełznany wę-
dzidłem 	15
18.	Trzymanie wodzy, gdy	koń	jest kiełznany rtiun-
sztukiem....................................15
19.	Wyrównanie wodzy............................19
Pomoce.
20.	Wodze......................................19
21.	Łydki......................................20
22.	Ostrogi....................................20
NAUKA PRZEBYWANIA PRZESZKÓD.
23.	Cel nauki..................................20
24.	Wyrobienie mechaniki	skoku.................20
25.	Prowadzenie konia na	przeszkody............22
26.	Zachowanie się jeźdźca,	jeżeli koń odmawia na
przeszkodach................................25
27.	Rozmiary przeszkód.........................25
28.	Skoki w szyku ,	 30
IV.
JAZDA W TERENIE.	str.
29.	Cel jazdy w terenie........................30
30.	Prowadzenie jazdy w terenie................30
31.	Jazda na większe odległości................31
32.	Wpław z koniem.............................32
NAUKA NA UJEŻDŻALNI.
33.	Ujeżdżalnia................................32
34.	Jazda w prawo (w lewo).....................33
35.	Wewnętrzna (zewnętrzna) strona.............33
36.	Spocznij...................................33
37.	Na zapowiedź...............................33
38.	Chody wyższe i niższe......................33
39.	Komendy do zmiany chodów...................33
40.	Wprowadzenie zastępu na ujeżdżalnię ... 33
41.	Wyprowadzenie zastępu z ujeżdżalni	....	35
42.	Wjeżdżanie zastępu na ujeżdżalnię .... 35
43.	Wyjeżdżanie zastępu z ujeżdżalni...........35
RODZAJ JAZDY W ZASTĘPIE.
44.	Ruszanie zastępu z miejsca.................36
45.	Przejście od jazdy luzem do jazdy łącząc na
ogony........................................36
46.	Przejście od jazdy luzem do jazdy	ze	stałemi
odległościami...............................36
47.	Jazda dowolnie.............................36
48.	Przejście od jazdy dowolnie do	jazdy	łącząc
na ogony....................................37
49.	Przejście od jazdy dowolnie do jazdy	ze	stałemi
odległościami...............................37
50.	Przejście od jazdy dowolnie, na	ogonach i ze
stałemi odległościami do jazdy luzem	...	37
51.	„Do mnie”..................................37
52.	Zastęp ze stałemi odległościami............37
Prowadzenie konia na wędzidle.
Jazda stępem.
53.	Stęp...........................................37
54.	Ruszanie z miejsca.............................38
55.	Zatrzymanie....................................38
56.	Cofanie........................................38
57.	Zakręt i wyjeżdżanie kątów ujeżdżalni ... 38
V.
str.
58.	Zmiana kierunku.............................39
59.	Zmiana kierunku	przez	ujeżdżalnię .... 39
60.	Jazda po kole...............................40
61.	Jazda po dwóch	kołach.....................40
62.	Zmiana kierunku w kole.................40
63.	Wolta..................................41
64.	Półwolta...............................41
65.	Zwrot na przodzie......................42
66.	Zwrot zwykły...........................42
Jazda kłusem.
67.	Kłus...................................43
68.	Kłus normalny..........................43
69.	Zmiana nogi w kłusie...................44
70.	Kłus ćwiczebny .............................44
71.	Ruszanie z miejsca i ze stępa..........44
72.	Przejście w stępa .....................44
73.	Zatrzymanie w kłusie...................44
74.	Dodawanie i skracanie tempa............44
75.	Figury w kłusie........................44
JAZDA ĆWICZEBNYM GALOPEM.
76.	Ćwiczebny galop........................45
77.	Przejście z kłusa w ćwiczebny	galop	...	45
78.	Przejście ze stępa w ćwiczebny	galop	...	45
79.	Przejście z galopu ćwiczebnego w kłusa, stępa
i zatrzymanie................................45
80.	Zakręt i wyjeżdżanie kątów ujeżdżalni	...	45
Koło, dwa koła, wolta........................45
81.	Zmiana kierunku........................46
82.	Zmiana kierunku przez ujeżdżalnię	....	46
83.	Półwolta...............................46
84.	Dodawanie i skracanie tempa............47
85.	Zachowanie się jeźdźca, jeżeli koń fałszuje lub
krzyżuje.....................................47
JAZDA GALOPEM.
86.	Galop..................................47
87.	Przejście w galop ze stępa i kłusa	....	47
88.	Przejście w golop z ćwiczebnego galopu	. 48
89.	Przejście z galopu w ćwiczebny	galop	...	48
90.	Przejście z galopu w kłusa.............48
91.	Przejście z galopu w stępa i zatrzymanie	. 48
92.	Zmiana kierunku........................48
VI.
Jazda	w wyciągniętym	galopie.	sfr,
93.	Wyciągnięty galop........................49
94.	Przejście w	wyciągnięty	galop	z	chodu	niższego
i odwrotnie..............................49
Jazda cwałem.
95.	Cwał.....................................49
Ćwiczenia na linjach prostych.
96.	Ćwiczenia na linjach prostych............49
97.	Tabela chodów............................50
98.	Wyjeżdżanie z szeregów...................50
PROWADZENIE NA MUNSZTUKU.
99.	Działanie wędzidła i munsztuka...........51
100.	Jazda z munsztukiem......................51
101.	Prowadzenie konia, trzymając wodze jak na
komendę: „wodze w lewą rękę”.............51
WOLTYŻERKA.
102.	Cel woltyżerki...........................51
103.	Zakres wymagań...........................51
104.	Sposób przeprowadzania ćwiczeń...........51
105.	Wskakiwanie na konia.....................53
106.	Zeskakiwanie.............................54
107.	Nożyce...................................55
108.	Skok przez konia.........................56
109.	Ćwiczenia z siodłem wojskowem............57
WSTĘP.
Krótka służba szeregowca i wszechstronne wyszkolenie, które
musi on przejść, nie może być przyczyną zaniedbania wyszkolenia
w jeździe konnej, gdyż koń, jako element ruchu, zachowuje nadal dla
kawalerji pierwszorzędne znaczenie.
Stawianie wymagań nie związanych bezpośrednio z jazdą konną
pódczas wojny lub służby w szeregach, zabiera czas, nie pozwala na-
uczyć wszystkiego dokładnie, wyrabia przez to jeźdźców niedouczonych
lub co gorzej, szkolonych wadliwie.
Nie można upraszczać nauki jazdy konnej, odrzucając z obowią-
zujących regulaminów pewnych ćwiczeń. Każdy system jazdy wówczas
może być dobry, gdy jest zakończony, a jeździec i koń są w nim
wyszkoleni od początku dó końca.
Nauka jazdy konnej, zawarta w niniejszym regulaminie, obejmuje
wszystko co jest potrzebne W służbie kawalerzysty. Przytem od
pierwszych kroków dąży do nauczenia tego na ujeżdżalni, i w terenie.
Podano tylko te sposoby prowadzenia konia, które są niezbędne
w terenie, a więc naturalne, łatwo zrozumiałe dla jeźdźca i konia,
a przez to dające możność stawiania większych wymagań w stosunku
do ich wykonania, przedewszyśtkiem zaś w odniesieuiu do zupełnego
opanowania konia.
część n
Tymczasowego regulaminu kawalerji
„WYSZKOLENIE SZEREGOWCA KONNO"
opracowała Komisja Regulaminowa Kawalerji w składzie:
Gen. broni Rozwadowski, gen. insp. kaw.
Gen. bryg. Pajewski, szef Dep. II. Kaw.
Gen. bryg. Dreszer, d-ca 2 dyw. kaw.
Gen. bryg. Tokarzewski, z-ca d-cy K. O. P., insp.
kaw. K. O. P.
Płk. Piekarski, z-ca szefa Dep. II. Kaw.
Płk. S. G. Anders, I ofic. szt. gen. insp. kaw.
Płk. art. Rommel (kooptowany)
Płk. Brzezowski, d-ca 5 sam. bryg. kaw.
Płk.	Sochaczewski, d-ca bryg. kaw.
Ppłk.S. G. Korytowski, szef wydz. og. Dep. Kaw.
Ppłk.	Kossak, główny instruktor jazdy konnej
Obozu Szkolnego Kawalerji
Rtm.	Kon, instruktor jazdy konnej Obozu
Szkolnego Kawalerji
Rtm.	Rytarowski, referent regulaminów wydz.
ogólnego Dep. Kaw.
Przewodniczący.
> Członkowie.
► Redaktorzy.
Sekretarz.
WYSZKOLENIE SZEREGOWCA KONNO.
Nauka jazdy konnej ma na celu wyrobienie jeź-
dźców zdolnych do prowadzenia i używania konia w te-
renie oraz do walki konno, oszczędzając jego siły.
Rekrut musi być nauczony wszystkiego, co zawiera
w sobie nauka jazdy konnej, podana w niniejszym regu-
laminie; żołnierze starszego rocznika powinni być w niej
doskonaleni.
Wyniki, jakie należy osiągnąć w ciągu tego szko-
lenia, są następujące:
a)	wyrobić giętkość w jeźdźcach, pewność siebie,
swobodę i śmiałość na koniu;
b)	wyrobić ich prawidłowy dosiad;
c)	nauczyć ich prowadzić konia w każdym tere-
nie, pojedyńczo i w szykach;
dl nauczyć ich władania bronią na koniu.
Praca instruktora polega na udzielaniu uczniom
wiedzy zapomocą objaśnień, umiejętnego stososowania
ćwiczeń i osobistego przykładu. Instruktor powinien
doskonale znać swój przedmiot, powinien być stanowczy,
konsekwentny i cierpliwy.
Każdy nowo wymagany szczegół musi być wytłu-
maczony. Należy sobie wyraźnie zdawać sprawę, co do
każdego jeźdźca oddzielnie, z błędów jakie należy po-
prawiać, objaśniając zosobną co ma robić, aby ich unik-
nąć, z porządku kolejnego, w jakim to trzeba wykonać
i ze środków jakie należy stosować.
Instruktor powinien unikać zwracania uwag ogól-
nych, lecz poprawiać błędy, wywołując jeźdźców po na-
zwisku przed zwróceniem uwagi, nie zaś po tem.
Uwagi należy robić bez krzyków, głosem dostoso-
wanym do odległości i chodu, w jakim znajduje się
jeździec, ażeby mógł je usłyszeć wyraźnie. Jeżeli chodzi
o dłuższe wyjaśnienie, zaleca się przywołać jeźdźca lub
cały zastęp do siebie.
1.
Jeździec.
2.
Instruktor.
2
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Instruktor stosuje ćwiczenia stopniowo, tak by
jeździec był przygotowany do każdego nowego przez
poprzednie. Stawianie odrazu wielkich wymagań nie-
przygotowanemu jeźdźcowi wpływa ujemnie na wyko-
nanie, Nie należy zniechęcać się tern, że postępy ujaw-
niają się powoli, ani też poddawać się rozdrażnieniu, ponie-
waż błędy jeźdźca, które należy poprawiać, są prawie
zawsze wywołane przyczyną fizyczną lub psychiczną, by-
najmniej zaś złą wolą.
Czuwając nad tern, aby jeździec skupiał całą swą
uwagę i wysiłki ku osiągnięciu zamierzonego celu, należy
nieustannie i z niezłomną stanowczością kierować nim
zapomocą ciągłego powtarzania uwag.
Instruktor powinien skierowywać swą uwagę spe-
cjalnie na słabszych, nie zaniedbując jednak innych.
Na otwartej ujeżdżalni instruktor stoi przeważnie
zewnątrz tejże.
Zaleca się instruktorowi dosiadać często konia aby
mógł pokazać to, co wykłada, W tym wypadku lepiej
by instruktor znajdował się wewnątrz ujeżdżalni.
Ćwiczenia rozpoczynać i kończyęw stępie, unika-
jąc powracania do stajen z końmi spoconemi.
We wszystkich ćwiczeniach instruktor powinien
starać się urozmaicać chody, aby nie męczyć ani jeźdź-
ców ani koni.
Należy dawać częste wypoczynki, szczególnie na
początku szkolenia.
Dla uplanowania pracy nad rekrutem, nauka ja-
P°<^resy?a Z^Y konnej dzieli się na 3 okresy.
Ścisłych granic między okresami nie można okre-
ślić, gdyż ich celem jest wyłącznie wskazać instruk-
torowi w jakim porządku i kiedy ma stosować swe wy-
magania. Przez to będzie wiele rzeczy wspólnych we
wszystkich trzech okresach.
4.	Celem tego okresu j est wzbudzenie w rekrucie
1-y okres, zaufania do konia, wyrobienie giętkości, nadanie mu
pewności na koniu, wpojenie zasad prawidłowego do-
siadu, oraz zasadniczych pojęć co do prowadzenia
konia.
Jeźdźcy nie mają ostróg, konie są na wędzidle,
siodła bez objuczenia,
O ile jazda odbywa się na ujeżdżalni, jeźdźcy
wprowadzają i wyprowadzają konie w ręku, by instruk-
tor miał możność sprawdzenia dokładnego wykonania
Wyszkolenie szeregowca konno.	3
chwytów wsiadania i zsiadania, oraz aby uniknąć wypad-
ków. Gdy rekruci są już obyci z końmi, udają się na
ujeżdżalnię konno i tak samo wracają.
Zastęp jedzie za podoficerem, lub za odpowiednio
wybranym starszym szeregowcem. Konie jeden za dru-
gim, łącząc „na ogony**.
Zaleca się tworzenie nielicznych zastępów, a dla
ułatwienia należy podzielić zastęp na dwa mniejsze,
które posuwać się będą systematycznie w jednym
kierunku po obydwóch stronach ujeżdżalni. W ten sposób
unika się zderzeń, wynikających w zbyt wielkich zastę-
pach.
Zastęp nie powinien liczyć więcej niż 12—15 jeźdź-
ców.
Nauka jazdy konnej odbywa się zawsze ze strze-
mionami. Gdy jeźdźcy oswoili się zupełnie z koniem,
stosuje się jazdę bez strzemion (nigdy w terenie) —
w krótkich nawrotach, które należy uważać wyłącznie
za ćwiczema gimnastyczne, a nie za cel wyszkolenia.
Przeto należy często przechodzić od jazdy bez strze.r
mion do jazdy ze strzemionami i odwrotnie.	*"
Przy jeździe bez strzemion noga i stopa zwisają
swobodnie.
Pierwsze dopasowanie strzemion, w większości wy-
padków, będzie ulegało zmianom, w miarę wyrobienia
dosiadu. Obowiązkiem instruktora jest śledzić stosowne
dopasowanie strzemion podczas całego trwania nauki
jazdy.
Co się tyczy samego prowadzenia konia, instruk-
tor powinien się ograniczyć do wyłożenia jedynie nie-
zbędnych zasad, aby jeźdźcy umieli ruszyć z miejsca,
zatrzymać się i zwrócić konia, w stronę.
Na początku czas jazdy kłusem powinien być bar-
dzo krótki, szybkość — bardzo umiarkowana.
Czas trwania i szybkość zwiększa się stopniowo,
w miarę postępów, Kłus, normalny należy zaczynać po
kilku dniach, poświęconych na oswojenie jeźdźców
z końmi.
Ponieważ galop jest najodpowiedniejszym cho-
dem do usadowienia jeźdźców w siodle i wygimnasty-
kowania krzyża, należy go wtedy rozpoczynać, gdy tylko
pozwolą na to postępy jeźdźców. Dla ułatwienia przejś-
cia do galopu zaczyna się go na dużem kole, poczem
przechodzi się do galopu nawprost.
Gdy rekruci zaczynają pewniej czuć się na ko-
niu, powinno się jaknajprędzej i najczęściej prowadzać
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
zastępy na przejażdżki w terenie, które są rozrywką dla
jeźdźca i wyrabiają niewymuszony dosiad. O ile pozwa-
lają na to warunki miejscowe, wskazane jest każdą jazdę
na ujeżdżalni kończyć chociażby krótką przejażdżką
w terenie.
Jako ćwiczenie zaleca się podczas lekcji przesa-
dzanie jeźdźców chwilowo na inne konie.
By wyrobić w jeźdźcach zręczność i śmiałość, na-
leży ćwiczyć ich w ciągu trwania całego wyszkolenia
we wskakiwaniu i zeskakiwaniu z konia, tak w miejscu,
jak i w ruchu.
Naukę skakania przez przeszkody należy rozpo-
cząć po pierwszych lekcjach galopu.
Doskonalenie jeźdźców w skakaniu trwa podczas
całej służby kawalerzysty-
Gdy jeźdźcy oswoili się już z ruchem konia we
wszystkich chodach, przechodzi się do drugiego okresu.
,5,	Celem tego okresu jest, udoskonalając pewność
-gi o res.	giętkość i dosiad, nauczyć jeźdźców używania po-
mocy, wyrobić w nich aktywność i opanowanie konia.
W miarę postępów, instruktor każę poszczególnym
jeźdźcom przypinać ostrogi.
Siodłanie i kiełznanie — jak w pierwszym okresie.
Jazdę prowadzi się luzem, dowolnie, wreśzcie na
stałych odległościach.
Jazda dowolnie jest zasadniczym sposobem pro-
wadzenia zastępu, stosuje się ją celem wyrobienia samo-
dzielności i dania możności do ćwiczenia się w uży-
waniu pomocy.
Podczas jazdy dowolnie uwaga instruktora musi
być naprężona w najwyższym stopniu, aby mógł za-
uważyć wszystkie błędy, popełniane przez jeźdźców i by
ten sposób jazdy nie był zrozumiany przez nich jako
wymykanie się z pod oka instruktora.
Jazdę na stałych odległościach stosować do kon-
trolowania stopnia opanowania koni i karności zastępu.
Jazdę w terenie prowadzić jak najczęściej, stop-
niowo wybierając teren coraz trudniejszy. Uczyć utrzy-
mania kierunku, wykorzystując do tego jazdę w terenie
w szykach luźnych, stosując ćwiczenia na linjach pro-
stych, wyjeżdżanie z szeregu i skakanie przez przeszkody.
We wszystkich tych ćwiczeniach trzeba baczyć na
rozwijanie w rekrutach poczucia tempa.
Wyszkolenie szeregowca konno.	5
Pod koniec tego okresu jeździec musi się zapo-
znać ze wszystkiemi ruchami i chodami, przewidzianemi
w niniejszym regulaminie.
Celem tego okresu jest udoskonalenie wyników
poprzedniego okresu, lecz koń na munsztuku.
Ćwiczenia giętkości mają na celu stop-
niowe usunięcie u każdego jeźdźca sztywności i osią-
gnięcie swobody wszystkich części ciała.
Ćwiczenia te przygotowują w ten sposób żołnierzy
do osiągnięcia swobodnego i poprawnego dosiadu, oraz
możności odpowiedniego używania pomocy w prowadze-
niu konia.
Wskazane niżej ćwiczenia giętkości, poczynając
od najłatwiejszych, poleca się jako najkorzystniejsze-
Nie są one jednak jedyne i instruktorzy mają zupełną swo-
bodę stosowania wszelkich ćwiczeń, prowadzących do
osięgnięcia celu, a mogących urozmaicić pracę.
Zabrania się wykonywania jakiegokolwiek ruchu,
który pociągałby za sobą wysadzenie z siodła lub gar-
bienie się.
Do usunięcia częściowej sztywności u poszczegól-
nych jeźdźców należy stosować odpowiednie ćwiczenia
giętkości. Wynik można osiągnąć jedynie przez częste
uprawianie tych ćwiczeń przy dokładnem ich wykonaniu.
Ćwiczenia giętkości stosuje się we wszystkich cho-
dach, tak ze strzemionami (prócz ćwiczeń nóg) jak i bez
strzemion.
Na początku szkolenia nie należy wymagać wyko-
nania wszystkich ćwiczeń odrazu, lecz po oswojeniu się
z łatwiejszemi, przechodzić do trudniejszych.
Każde nowe ćwiczenie przerobić wpierw w stępie,
potem w, kłusie i galopie*,
Podczas wykonywania ćwiczeń, w których są za-
jęte obydwie ręce, należy robić węzeł na wodzach.
Ćwiczenia giętkości rozpoczyna się po wskazaniu
ich po komendzie „ćwicz**. Ćwiczenia należy wykonywać
aż do komendy „dość*4.
a)	Wznoszenie jednoczesne (lub ko-
lejne) ramion.
C e 1. Wyrobić niezależność ramion od dosiadu
i nadanie im swobody, niezbędnej do dobrego prowa-
dzenia konia.
6.
3-ci okres.
7.
Ćwiczenia
giętkości.
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Wykonanie- Wznosić jednocześnie (lub ko-
lejno) ramiona, nie wyprostowując ich zupełnie i miękko
opuszczać.
b)	Kołowanie prawą, lewą lub o b y-
dwiemarękami.
Cel ten sam co i w poprzedniem ćwiczeniu;
o ile kołuje sic obydwiema rękami jednocześnie, roz-
wija się klatkę piersiową i wyprostowuje jeźdźca.
Wykonanie. Zakreślić wyciągniętą ręką (rę-
kami), ruchem równomiernym, koła z dołu wprzód do
góry i wsteęz, „trzymając głowę prosto.
Ruchy powyższe mogą być wykonane szybko lub
powoli, zależnie od rozkazu instruktora,
c)	Pogłaskać prawy (lewy) bok ko n i a.
Cel. Wygimnastykowanie jeźdźców w pasie,
Wykonanie. Głaskać kolejno jak najniżej prawy
(lewy) bok konia tuż za łydką, nie garbiąc się i nie
odchylając wtył.
d)	Obroty krzyża.
Cel- Wyrobić giętkość krzyża ponad pasem.
Wykonanie. Pozostawiając od bioder nieru-
chomą dolną część ciała, kolejno głaskać prawą ręką
lewe biodro konia, lewą ręką prawe biodro konia.
e)	Rozkraczanie ud.
Cel- Rozszerzenie bioder i wyrobienie głębokiego
dosiadu.
Wykonanie. Pozostawiając siedzenie w siodle,
zachowując prostopadłą postawę tułowia, rozkroczyć uda,
wyciągając łydki i stopy jak najniżej w ten sposób, by
tułów i nogi stanowiły jedną prostą linję.
f)	Wahadłowe poruszanie łydek.
Cel. Wyrobienie niezależności łydek od dosiadu.
Wykonanie. Poruszać kolejno równocześnie
łydkami, wysuwając je jak najwięcej wprzód i wtył, jed-
nak tak, by kolano pozostawało na miejscu. W miarę po-
stępów żądać szybszego wykonania-
g)	Krążenie stopami.
Cel. Wyrobienie giętkości w kostce.
Wykonanie. Zakreślać czubem buta koła z do-
łu do góry z zewnątrz do wewnątrz, nie zmieniając po-
stawy nogi i starając się zakreślać koła możliwie jak
najszersze.
h)	Pochylenie tułowia wprzód.
Cel. Wyrobienie giętkości w krzyżu.
Wykonanie. Nie zmieniając przepisowego poło-
żenia nóg, a szczególnie unikając przesuwania łydek wtył,
Wyszkolenie szeregowca konno.

%
Żołnierz stoi z lewej
jego głowy i zachowuje się
nie garbiąc się, pozostawiając siedzenie w siodle, pochylać^
się naprzód i wracać do pionowej postawy tułowia. Na- ’
leży wymagać nie przesadnego, lecz szybkiego pochylenia/
tułowia, tak by jeździec mógł to wykonać w jedno tem- l
po galopu. Dla uchwycenia tempa galopu wskazane jest 7
na każde tempo, jednocześnie z pochyleniem tułowia, 3
pogłaskać konia po wewnętrznej łopatce, unikając opie- '
rania się drugą ręką o szyję konia.
Uwaga, Najskuteczniejsze jest stosowanie tego !
ćwiczenia ze sji^ęmicmami.	/, >
i)	Normalny kłus bez strzemion, '	\
Cel. Wyrobienie przylegu,	/ I j
Wykonanie, Tak jak ze strzemionami, tylko K. ?
w krótkich nawrotach.	>
Uwaga, Ćwiczenia pod „Zt** i pod „i" wykonywa
się, trzymając pięty do dołu.
Na komendę „baczność” (rys, 1),	H
strony konia, na wysokości Postawa zasad-
jak w punkcie 84 Reguła- nicza 2 koniem-

53
3.
Rys. 1. Postawa żołnierza z koniem.
8
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
minu kawalerji, z tą różnicą, że prawą dłonią, usta-
wioną w poziomie prawego stawu ramieniowego, trzyma
wodze wędzidłowe na szerokość dłoni od pyska koń-
skiego, paznokcie skierowane wdół i ku* sobie, palec
wskazujący między wodzami, ręka pewnie trzymana,
aby przeszkodzić koniowi w susach, koniec wodzy wę-
dzidłowych w lewej dłoni, przytem kciuk rozdziela wodze.
Jeżeli koń jest okiełznany munsztukiem, wodze
munsztukowe zwisają zarzucone na szyi konia.
Prowadzenie Jak w poprzednim punkcie, tylko w ruchu i swo-
konia w ręku, bodnie, poruszając lewą ręką.
Jeździec, stojąc w pozycji opisanej w punkcie 8,
na komendę tfna koń" robi zwrot w prawo, przerzuca wo-
dze wędzidłowe przez głowę konia, postępuje krok w
prawo, tak aby stanąć obok łopatki konia, zwrócony
twarzą do strzemienia, przesuwa prawą ręką wzdłuż
lewej wodzy, aż od końca wodzy, naprężając ją bardzo
lekko, ujmuje następnie lewą dłonią obie wodze i garść
grzywy (rys. 2), wkłada lewą stopę głęboko w strze-
10.
Dosiadanie
konia.
Rys. 2. Jeździec po wykonaniu zwrotu w prawo na komendę „na koń’'.
Wyszkolenie szeregowca konno.
9
mię, posługując się prawą ręką i zbliża się do konia
w ten sposób, żeby oprzeć lewe kolano o siodło. Pra-
wą dłoń kładzie na łęk tylny (rys. 3), pomagając sobie
rękami, wznosi się zapomocą odbicia się prawą nogą
od ziemi, mając lewe kolano oparte o siodło, a górną
część tułowia cokolwiek pochyloną naprzód, aby nie
dać siodłu przesunąć się, przystawia prawą stopę do lewej.
Przekłada prawą dłoń na prawą stronę przednie-
go łęku, przenosi wyprostowaną prawą nogę ponad za-
dem konia i opuszcza się miękko w siodle, bierze wodze
i wkłada prawą nogę w strzemię.
Uwaga. Instruktor zwraca uwagę jeźdźcom, aby
się wystrzegali dotykania czubem buta lewej nogi boku
konia przy wznoszeniu się w strzemieniu. Błąd ten po-
ciąga za sobą prawie wszystkie obroty konia przy wsia-
daniu.
Rys. 3. Postawa jeźdźca przy wsiadaniu przed uniesieniem się na
strzemieniu.
Na komendę „z koni'*, jeździec przekłada prawą
wodzę wędzidłową w lewą rękę (jeżeli koń okiełznany
munsztukiem, wypuszcza się wodze wędzidłowe z ręki
11.
Zsiadanie
z konia.
10
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
i kładzie się na szyję konia), ujmuje tą ręką garść grzy-
wy jak w punkcie 10, kładzie prawą dłoń na prawą
stronę przedniego łęku, wyjmuje nogę z prawego strze-
mienia, podnosi się na lewem strzemieniu, przenosi wy-
prostowaną prawą nogę ponad zadem konia, przysta-
wia prawą nogę do lewej, mając lewe kolano oparte
o siodło, a górną część tułowia cokolwiek pochyloną
naprzód, prawą dłoń przenosi na tylny łęk i jak najmniej
odsuwając się od siodła, staje prawą nogą na ziemi, wyj-
muje lewą stopę ze strzemienia, przerzuca wodze wę-
dzidłowe przez głowę konia i przybiera postawę za-
sadniczą.
Jeźdźców należy ćwiczyć także we wsiadaniu i zsia-
daniu z prawej strony.
Rys. 4. Postawa jeźdźca przy wskakiwaniu w miejscu bez strzemion;
chwila oparęia się o łęki na wyprostowanych rękach.
Wyszkolenie szeregowca konno.
11
Jeździec, stojąc w pozycji opisanej w punkcie 8, na
komendę: „bez strzemion—na koń“ robi zwrot w prawo,
przerzuca wodze wędzidłowe przez głowę konia, postępuje
krok w prawo, aby stanąć na wysokości i twarzą do siodła,
lewą dłoń z wodzami kładzie na przednim łęku, prawą
rękę na łęku tylnym. Odbiwszy się nogami od ziemi,
wznosi się silnie na rękach tak, aby mieć górną część
ciała na wyciągniętych rękach ponad siodłem (rys. 4),
pozostaje chwilę w tej postawie i następnie, przesuwa-
jąc prawą dłoń na prawą stronę przedniego łęku i po-
magając sobie lekkiem pchnięciem kolanami, przenosi
wyprostowaną prawą nogę ponad zadem konia, ściska
siodło kolanami, opuszcza się miękko w siodło, opie-
rając się na obu rękach.
Jeździec trzyma lewą ręką wodze i garść grzywy
możliwie na środku szyi konia, prawą ręką za przedni
łęk palcami wewnątrz, lewe ramię ustawione wtył, by
być twarzą zwrócony w kierunku ruchu, nogi na wyso-
12.
Wskakiwanie
na konia
w miejscu.
13.
Wskakiwanie
na konia
w ruchu.
Rys. 5. Postawa jeźdźca przy wskakiwaniu na konia w ruchu;
chwila biegu obok konia,
kości przednich nóg konia (rys. 5, 6), biegnąc z nim
w nogę (w galopie w takt galopu), odbija się obydwiema
nogami od zielni równocześnie z wewnętrzną przednią nogą
konia, pomagając sobie jednocześnie oparciem się pra-
wym łokciem o siodło i wskakuje na konia (rys. 6).
12
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
14.
Zeskakiwanie
z konia.
Na komendę ,,bez strzemion — z koni'* jeździec za-
chowuje się początkowo jak w punkcie 11, opiera się na
dłoniach, pochylając jednocześnie tułów wprzód i po-
magając sobie lekkim ruchem krzyża, przerzuca wy-
Rys. 6. Postawa jeźdźca przy wskakiwaniu na konia w ruchu;
chwila przenoszenia prawej nogi przez zad konia.
15.
Dosiad.
prostowaną prawą nogę ponad zadem konia i złączyw-
szy ją z lewą, opuszcza się lekko na ziemię, pięty razem,
kolana lekko zgięte, dalej jak w punkcie 11.
Całe ciało jeźdźca dzieli się na trzy części: jed-
ną nieruchomą, od bioder do kolan — i dwie ruchome,
jedna od bioder wgórę, druga od kolan wdół.
Jeździec, dążąc do posuwania siedzenia jak naj-
bardziej do przedniego łęku, siedzi na dwóch kościach
siedzeniowych tak, by kość ogonowa znajdowała się
nad pomyślaną lin ją, łączącą środki przedniego i tylnego
łęku.
Wyszkolenie szeregowca konno.
13
Biodra — ustawione pionowo.
Tułów — pionowo, spoczywa na dwóch kościach
siedzeniowych.
Krzyż — prosto, giętki, lecz nigdy nie wcięty ku
przodowi, ani wygięty ku tyłowi-
Łopatki — dążą lekko do zbliżania się.
Barki — jednakowo swobodnie spuszczone.
Ramiona — opuszczone swobodnie wdół.
Łokieć — w lekkiej styczności z bokami.
Przedramiona — kiście — dłonie i wodze stano-
wią zawsze linję prostą od wędzidła do łokcia.
Rys. 7, Prawidłowy dosiad.
Kiście — naprężone.
Dłonie — zamknięte bez wysiłku, ustawione na-
wskos, tak by kciuki były więcej zbliżone do siebie niż
małe palce (rys. 8, 9 i 10).
Broda — nie wysunięta wprzód, ani też zbyt co-
fnięta wtył.
14
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Uda — skierowane ku przodowi, są zwrócone
wewnętrzną częścią do siodła.
Kolana — mocno ustawione przy siodle, bez wy-
siłku ze strony jeźdźca, lecz tylko zapomocą prawidło-
wej postawy krzyża, bioder i stopy.
Łydki — w lekkiej styczności z koniem, na tyl-
nej krawędzi popręgu, lecz nie zarzucone wtył.
Rys. 8. Ustawienie stopy w strzemieniu.
Stopy — są włożone w strzemiona tak, by przed-
nia część kabłąka była zwrócona nazewnątrz, aby sto-
pień strzemienia był na najszerszej części stóp i prosto-
padle do nich (rys. 8). Stopy opierają się na stopniu
strzemienia przeważnie stroną wewnętrzną.
Noga w kostce — elastyczna.
Pięty — możliwie nisko od stopnia strzemienia,
skierowane prosto wdół.
Palce u nóg — odchylone lekko od konia.
16.	Przy swobodnie opuszczonych nogach, stopnie
Strzemiona, strzemion powinny zwisać mniej więcej o 2 palce niżej
od kostek.
Uwaga. Strzemiona za krótkie przesadzają jeźdź-
ca bardziej na tylny łęk i krępują łydki; strzemiona za
długie wywołują nachylenie się jeźdźca naprzód, osła-
biając przyleg i łydki.
Wyszkolenie szeregowca konno.
15
Na komendę: „baczność** lub gdy nie jest wska-
zane inne trzymanie wodzy, bierze się je, nakładając dło-
nie z góry, tak, by wodze wewnętrzną stroną były zwró-
cone do szyi konia, przylem przechodzą one mię-
dzy palcami serdecznemi i małemi i wychodzą między
palcami wskazującemi a kciukami, kciuki przyciskają
wodze do drugiego stawu palców wskazujących. Koniec
wodzy opuszczony między rękami zwisa z prawej strony
szyi konia. Dłonie ustawione jak w punkcie 15 (rys. 9 i 10).
17.
Trzymanie wo-
dzy, gdy koń
jest kiełznany
wędzidłem.
Rys. 9. ,.Wodze w obie“, patrząc z przodu.
Na komendę „wodze — w lewą rąką1, przenieść
lewą rękę naprzeciw środka ciała, przełożyć
prawą wodzę między palec serdeczny i środkowy, obie
wodze ująć w dłoń tak, by kciuk przyciskał je do dru-
giego stawu palca wskazującego, a koniec zwisał z pra-
wej strony szyi konia (rys- 11).
Prawą rękę położyć na śtodku uda, pięść płasko za-
mknięta (rys. 12),
Na komendę „wodze — w prawą rąką\ postępuje
się odwrotnie.
Na komendę „wodze — w obie”, jeździec ujmuje
wodze jak na komendę „baczność” (rys. 9 i 10),
No komendę „baczność”, lub gdy nie jest wskaza- 18-.
ne inne trzymanie wodzy, bierze się najpierw prawą rę- JzyTgdy koń
ką wodze wędzidłowe i wkłada się do lewej dłoni tak, jest kiełznany
by lewa wodza przechodziła pod małym palcem, a pra- munsztukiem.
16
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
wa między wskazującym i środkowym. Obie wodze ująć
w dłoń tak, by kciuk przyciskał je do drugiego stawu
palca wskazującego. Następnie, również prawą ręką,
ujmuje się wodze munsztukowe i wkłada się je do lewej
Rys. 10. „Wodze w obie“, patrząc z góry.
dłoni tak, by lewa wodza przechodziła między palcem
małym i serdecznym, a prawa między serdecznym i środ-
kowym. Obie wodze ująć w dłoń między wodze wędzi-
dłowe tak, by kciuk przyciskał wszystkie cztery wodze
do drugiego stawu palca wskazującego.
Rys. 11. Trzymanie wodzy wędzidłowych na komendę
„wodze w lewą rękę“.
Wyszkolenie szeregowca konno.
17
Końce wodzy zwisają wprzód i w prawo.
Wszystkie cztery wodze zwrócone wewnętrzną
stroną do szyi konia.
Rys. 12. „Wodze w lewą rękę4* i postawa prawej , ręki.
Rys. 13. Trzymanie wodzy na komendę „baczność4*, gdy koń jest
okiełznany munsztukiem.
18
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Dłoń zamknięta, ustawiona skośnie przed środ-
kiem ciała.
Prawa ręka trochę wysunięta przed lewą o tyle,
by jej nie dotykać, trzyma zwierzchu obie wodze prawe:
Rys. 14. Trzymanie wodzy munsztukowych na komendę
„wodze w lewą rękę**.
wędzidłową między palcem małym i serdecznym, mun-
sztukową między serdecznym i środkowym (rys, 13).
Rys. 15. Trzymanie wodzy munsztukowych na komendę
„wodze rozdzielić'*.
5#<yszkolen’e szeregowca leonfld.
19
Podczas jazdy konnej należy ćwiczyć jeźdźców
w prowadzeniu jedną ręką. W tym wypadku podaje się
komendę: „wodze — w lewą rąką*.
Wówczas prawą rękę kładzie się na udo jak w punk-
cie 17 (rys. ^2) pozostawiając wodze w lewej ręce, jak
wskazano w tym punkcie (rys. 14).
Na komendę „wodze rozdzielić *, lewa ręka wy-
puszcza prawe wodze, które pozostając rozdzielone pal-
cem serdecznym, przechodzą przez dłoń prawej ręki i są
przyciśnięte kciukiem.
Koniec wodzy jak w punkcie 17,
Dłonie ustawione jak w punkcie 15 (rys. 15).
Na komendę „wodze w obie** jeździec ujmuje wo-
dze jak na komendę „baczność**, (rys. 13).
Jeżeli chodzi o skrócenie wodzy, wykonywa się
to wolną ręką za ręką trzymającą wodze, jeżeli chodzi Wyr^3y™anie
o przedłużenie wodzy wykonywa się to przed ręką trzy-
mającą wodze.
O ile wodze są ujęte w obie ręce, wyrównywa się
lewe wodze prawą ręką i odwrotnie.
Pomoce.
Pomocami nazywamy środki, których używa jeź-
dziec w celu przekazania swej woli koniowi, są to: wo-
dze, łydki i ostrogi.
Wodze służą do nadania kierunku, zmniejszenia 20
tempa, zatrzymania i cofania.	Wodze.
Ręce jeźdźca powinny być nieustannie w stycz-
ności z pyskiem konia, zapomocą wodzy, to zn., źe koń
musi mieć lekkie oparcie o wędzidło.
Ręce podążają za ruchami głowy konia; ograni-
czające je o tyle by wodze nie wydizoiwały się z rąk
Długość wodzy jest ograniczona ustawieniem rąk (pkt.
15) i stałą łącznością z pyskiem konia.
Wysokość postawy dłoni wynika z utrzymania
prostej linji od wędzidła do łokcia. A więc wysokość
postawy dłoni nie może być stała, oraz jedna dłoń nie
może być wyżej od drugiej. Linja prosta od wędzidła do
łokcia musi być zachowana we wszystkich wypadkach
prowadzenia konia.
Wodze dzjałają zawsze przez pociągnięcie z przo-
du wtył.
20
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Do zmiany kierunku jeździec ściąga wodze we-
wnętrzną o tyle, by widział 1/z wewnętrznego oka Konia,
utrzymując jednocześnie wodzą zewnętrzną łączność
z pyskiem konia, czyli ręka zewnętrzna wysuwa się o ty-
le naprzód o ile wewnętrzna cofnęła się wstecz,
Do zmniejszenia tempa, zatrzymania i cofania
jeździec ściąga obydwie wodze, aż do osiągnięcia skut-
ku, poczem przywraca normalną łączność z pyskiem
konia.
21.	Łydki służą do pchnięcia konia naprzód i do prze-
Łydki. sunięcia jego zadu w bok.
Działają one naciskiem, zaczynając od górnej
części łydki do do!u, o ile zaś to nie wystarcza, pchnię-
ciem, przytem nie należy odstawiać ich w bok.
Ostrogi	Ostrogi służą do wzmocnienia działania łydek-
NAUKA PRZEBYWANIA PRZESZKÓD.
23.	Celem skoków przez przeszkody jest wyrobienie
Cel nauki, śmiałości, wzmocnienie dosiadu, wyrobienie poczucia po-
dążania za ruchem konia, udoskonalenie prowadzenia
konia, jako przygotowanie jeźdźca do pokonywania
wszelkiego rodzaju przeszkód, które spotyka się w róż-
norodnym terenie.
Naukę skakania dzieli się na dwie części:
1) wyrobienie mechaniki skoku,
2) prowadzenie konia ptzez przeszkody-
Nauka skakania odbywa się zawsze ze strzemio-
nami. Gdy jeźdźcy czują się w skoku zupełnie pewnie,
należy kazać im skoczyć kilka razy bez strzemion, by
nie stracili pewności siebie w razie zgubienia strzemie-
nia lub urwania puśliska.
24.	Należy zacząć od przyzwyczajenia jeźdźców do
^echanikT Przechodzenia w stępie przez drągi, położone na ziemi.
mskoku. * Ponieważ w tym wypadku konie będą przechodziły przez
drągi, a nie skakały, przeto jeźdźcy zachowując prawi-
dłową postawę, muszą się starać podążać rękami za ru-
chem głowy konia w taki sposób, by jej nie przeszka-
dzać i nie tracić łączności z pyskiem.
Następnie robi się to samo w kłusie.
Wyszkolenie szeregowca konno.
21
Gdy jeźdźcy oswoili się już z tem, podnosi się drąg*
Jo 50 cm , przez które skacze się w kłusie-
Obecnie należy przyzwyczajać ich do podążania
nietylko rękami za głową, lecz i tułowiem za ruchem
całego konia.
Instruktor uważa od samego początku, by jeźdźcy
nie nabrali wadliwego przyzwyczajenia kładzenia się
(przesadnego nachylania) na szyję konia, lecz nachylali
się naprzód w samej chwili odskoku, nie uprzedzając
ruchów konia i nie spóźniając się.
Przy skokach powinni jeźdźcy pochylać tułów
umiarkowanie i tylko tyle. by podążyć za ruchem konia,
starając się najmniej oddzielać od siodła (rys. 16).
Rys. 16. Postawa jeźdźca w skoku.
Przy doskoku pozostawić tułów biernym, gdyż
stopniowo, w miarę wyprostowania się konia, sam po-
wróci do postawy prostopadłej.
22
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
25.
Prowadzenie
konia na
przeszkody.
Jako środek, pomagający rekrutowi do naucze-
nia się podążania za ruchem konia, może być stosowany
następujący sposób. Jeździec bierze wodze do jednej
ręki (do prawej lub do lewej) a drugą głaszcze konia
w chwili skoku po łopatce, niezbyt nisko, by nie wpaść
w przesadne pochylanie się. Rękę z wodzami posuwa się
po grzebieniu szyi naprzód o tyle, o ile wymaga tego
ruch głowy konia. Dalej wskazane jest, gdy jeźdźcy na-
brali pewności, rozpocząć skoki przez szereg przeszkód
(3—4) rozstawionych jedna od drugiej na 7 kroków, gdyż
przy przechodzeniu między niemi, koń wpada w galop,
a przez równą odległość między przeszkodami, ułatwia
się jeźdźcom uchwycenie chwili odskoku.
Należy przytem uważać by udo i łydka pozosta-
wały na tern samem miejscu, a krzyż przy ruchu tuło-
wia był zawsze prosty.
Gdy jeźdźcy nauczyli się w taki sposób podą-
żać za ruchem konia, należy żądać, by trzymali wodze
w obu rękach i podczas skoku, oraz podążając rękami
za ruchem głowy konia, nie opierali się na szyi konia,
a nawet nie dotykali się jej.
Instruktor nie powinien zrażać się, że przy tem
żądaniu niektórzy jeźdźcy będą gorzej podążali tuło-
wiem za ruchem.
Przyczyną tego jest pewna utrata poczucia chwili
odskoku bez głaskania po łopatce, co zwykle wkrótce
przechodzi, gdyż mechanika podążania za koniem już
jest do pewnego stopnia wyrobiona.
Dalsza uwaga musi być skierowana nietylko na
naprawianie błędów dosiadu lecz i nauczenie prowa-
dzenia koni na przeszkody.
Należy wpoić jeźdźcom, iż konia prowadzi się na
sam środek przeszkody prostopadle, nie dodając ani
skracając tempa. Wzrok jeźdźca jest skierowany na
najwyższy punkt przeszkody w tem miejscu, gdzie koń
ma przeskoczyć.
Kierunek po przeszkodzie, musi być zachowany
ten sam co przed przeszkodą, przynajmniej na prze-
strzeni 30—40 kroków. Wyjątek stanowi konieczność
kierowania konia na następną przeszkodę, lub zmiana
kierunku,
Do osiągnięcia dodatnich wyników w nauce pro-
wadzenia, należy w taki sam sposób ustalić porządek
Wyszkolenie szeregowca konno.
23
skakania w zastępie, by jeźdźcy skakali pojedyńczo,
a ich konie nie były pociągane na przeszkodę przez po-
przednika.
Gdy jeźdźcy nauczyli się prowadzić konie na
przeszkody w równem tempie kłusa, należy przejść do
skoków w galopie.
Można używać i dalej szeregu przeszkód (rozsta-
wionych na 8 kroków), nie należy jednak zaniedbywać
skoków przez pojedyńcze przeszkody. W miarę wydo-
skonalenia jeźdźców, wskazane jest przechodzenie
przez kilka rozmaitych przeszkód, rozstawionych za
każdym razem o ile możności w różnym porządku i miejscu,
przytem zwraca się uwagę na to, by i w galopie jeźdźcy
prowadzili konie w równem tempie. O ile przeszkoda
wymaga krótszego lub szerszego tempa galopu należy po-
stawić przed nią konia możliwie daleko, by nie zmie-
niać tempa przed samym skokiem.
W galopie podchodzi się zwykle do przeszkód
na wysokość w tempie umiarkowanem lecz pilnem, do
przeszkód na szerokość chodem nieco bardziej wycią-
gniętym.
Zawsze należy pamiętać o tern, iż celem nauki ska-
kania, nie są przeszkody specjalnie do tego zbudowane, lecz
spotykane w terenie* Powinno się więc częściej wyprowa-
dzać jeźdźców w teren i tam pokonywać spotykane
przeszkody. Dzięki temu staje się jasne dla jeźdźca,
w jakim celu ćwiczono go w skakaniu na ujeżdżalni lub
na placu i wyrabia się w nim orjentację w prowadzeniu
konia na przeszkody poprzednio mu nieznane.
Za przeszkody należy uważać nietylko skoki
wzwyż, lecz i na szerokość, skok na przeszkodę i z
przeszkody (np. wały, urwiska i t. p.) strome zjazdy
i wjazdy.
Przy zjeżdżaniu z góry, jeździec nadaje i utrzy-
muje kierunek wodzami, daje szyi konia możliwą swo-
bodę w granicach utrzymania tempa oraz unika zjeżdża-
nia naukos.
Jeździec trzyma tułów prostopadle do grzbietu
końskiego by ulżyć zadowi. Przy bardzo stromych zja-
zdach wolno opierać się rękami o szyję konia, doty-
24
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
kając jej pięściami od strony kciuków,, tak by jednak nie
utracić możności nadawania wodzami należnego kierunku
(rys, 17).
Na długie pochyłości należy wjeżdżać spokojnie
i naukos, pochylając tułów naprzód, stosownie do po-
chyłości; łydki pozostają przytem na miejscu. Przy
bardzo stromych wjazdach jedną ręką trzymać się grzy-
wy, ujmując ją pośrodku szyi (rys. 18).
Na krótkie, strome pochyłości wjeżdża się, wy-
korzystując rozpęd-
Wyszkolenie szeregowca konno.
25
___ - Imawia
na przeszko-
dach.
Przy wyłamywaniu się konia, jeździec zwraca go 26.
wodzą przeciwną od strony, w którą wyłamuje. O ile jeldźc^jeżelP
niema miejsca do wykonania skoku, zwraca konia w stro- koń odmawia
nę przeciwną wyłamaniu i skacze ponownie. Jeżeli koń
nagle staje przed przeszkodą, należy błyskawicznie uka-
rać go ostrogami, cofnąć o kilka kroków i wypchnąć łyd-
kami (ostrogami) na przeszkodę.
* Jeżeli koń wyłamuje ponosząc, należy go zatrzy-
mać, zwrócić w stronę przeciwną wyłamaniu i ponownie
skierować na przeszkodę.
Rys. 18, Postawa jeźdźca podczas wjazdu na strome pochyłości.
Rozmiary przeszkód powiększa się w miarę po- Ro^’iary
stępów jeźdźców; dochodzić one mogą do 2,5 m dla przeszkód,
przeszkód na szerokość i do 1 m dla przeszkód na wy-
sokość.
26
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Przeszkody sztuczne powinny zawsze mieć dosta-
teczną rozciągłość, aby nie wystawiać na próbę zaufa-
nia konia (najmniej 5,5 metra) (rys. 19—28).
Rys. 20.^ Pleciony płot.
Rys. 21. Mur kamienny.
Wyszkolenie szeregowca konno.
27
Rys. 22. Bramka.
Rys. 24. Otwarty rów.
28
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Rys. 25 a. Bankiet ziemny.
B
Rys. 25 b. Bankiet.
Wyszkolenie" szeregowca konno.
29
Rys. 26, Wał ziemny z iowem,
Rys. 27. Dół do ćwiczeń zeskoku i wskoku.
30
Część tl. Tymczasowy regulamin kawaler]!.
v 28’ u	Oddziały przebywają przeszkody, napotykane
s o iwsiy u. w terenjet jednak szeregi, gotujące się do skoku, po-
winny wziąć odległość i odstępy nieco większe od prze-
pisowych.
Rys. 28.
Wzór ruchomego stojaka do przeszkód.
JAZDA W TERENIE.
29.
Cel jazdy
w terenie.
Jazda w terenie ma na celu:
a)	przyzwyczajenie jeźdźców do prowadzenia
koni w każdym terenie.
b)	obycie się z przeszkodami, które można tam
spotkać,
c)	nauczenie ich normowania chodów, oszczędza-
jąc koni.
Jazdę w terenie stosuje się podczas całego szko-
lenia kawalerzysty — zwiększając trudności odpowiednio
do postępów jeźdźców.
30.	Instruktor dzieli swoich jeźdźców na grupy, każ-
Prowadzenie pOd dowództwem podoficera, W każdej grupie jeź-
° renie.te" Jźcy są rozmieszczeni dowolnie, lecz w taki sposób, by
podoficer mógł łatwo zwracać na nich uwagę.
Jeźdźcy nie powinni jechać zanadto zwarcie, by
nie przeszkadzać jeden drugiemu, nie wyprzedzając i nie
Wyszkolenie szeregowca konno.
31
przecinając sobie wzajemnie drogi, lecz zachowując kie-
runek i chód, nadany przez prowadzących grupy.
Prowadzący grupę stosują się do kierunku i chodu
nadanego przez instruktora, i prowadzą swe grupy w taki
sposób, by instruktor widział cały zastęp.
Instruktor prowadzi ugrupowany zastęp drogami,
ścieżkami, po polach, lasach, przez zarośla, słowem w te-
renie najróżnorodniejszym, w taki sposób jaki ma do
rozporządzenia.
Chody i tempo stosuje się odpowiednio do terenu,
pory roku i kondycji koni.
Przy jeździe w terenie na komendę: „odtrąbiano",
wolno ludziom rozmawiać i palić.
Zastęp rozjeżdża się w wyżej opisany sposób na
komendę: „za mną — rojem11.
Jeżeli ma się do przebywania pole orne lub teren
balisty, należy jechać wolno i nie śladem poprzednika,
Jeżeli koń się zapada, niepokoi i stara się wyjść susa-
mi — zejść i prowadzić go w ręku.
Przy jeździe po lodzie nie jechać zwarcie, a o ile
ostrość haceli jest niedostateczna prowadzić konie w ręku.
W celu oszczędzania konia przy jeździe na większe 31,
odległości, należy mieć na uwadze następujące zasady: Jazda na więk-
>	..	.	,	,	.	. . , 1	,	sze odległości,
a) z miejsca jechac przynajmniej 1 km stępem;
b) jechać zmiennym chodem, przechodząc z jed-
nego w drugi co pewien czas, zależnie od pory dnia
i drogi, jednak częste zmiany chodu męczą konia;
c) robić odpoczynki krótkie, około 10 minut, po
pierwszych 3 km marszu. Należy tu, o ile to potrzebne,
dociągnąć popręgi. Przy większych marszach dobrze
jest po każdej godzinie jazdy zsiąść z konia i prowadzić
go w ręku, przynajmniej 1 km.
W stępie unikać pozostawania w siodle, lecz pro-
wadzić konia w ręku.
Przed dłuższym odpoczynkiem,, powinno się rów-
nież ostatni kilometr prowadzić konia w ręku.
We wszystkich okolicznościach wyszukiwać teren
miękki, nie grząski (płaski), zaoszczędzający konia i trzy-
mać się ścieżek z boku, a nie środka drogi.
Bieg kończyć stępem tern dłuższym im dłuższy
i cięższy był bieg.
Koń powinien wracać do stajni suchy i z normal-
nym oddechem.
32
Wpław z ko-
niem.
33.
Ujeżdżalnia.
32	Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Do tych ogólnych zasad, które powinny być poka-
zywane praktycznie instruktor dodaje uwagi powodowane
rodzajem, stanem terenu i dróg oraz rady dyktowane mu
przez doświadczenie.
Dla uzyskania szybkości marszu 8 km na godzinę
należy, nielicząc odpoczynków, zmieniać chody w ten
sposób: 10 minut stępem (1 km), 5 minut kłusem (1 km),
10 minut stępem, 5 minut kłusem i t. d.
Dla szybkości marszu 9 km na godzinę: 5 minut
stępem P/2 km), 5 minut kłusem (1 km), 5 minut stępem,
5 minut kłusem i t. d.
Dla szybkości marszu 10 km na godzinę: 5 minut
stępem, (x/2 km), 10 minut kłusem (2 km), 5 minut stę-
pem, 10 minut kłusem i t d.
Jeżeli ma się ruszyć wpław z koniem osiodłanym,
należy odjąć munsztuk, przesunąć po puśliskach strze-
miona do góry i o jedną dziurkę popuścić popręgi,
Jeździec wjeżdża do wody, nadawszy koniowi
kierunek, zwalnia wodze zupełnie, sam zaś ujmuje grzy-
wę w pobliżu kłębu, nie dalej niż na szerokość dwóch
dłoni od niego. W braku grzywy należy trzymać się
za puślisko.
Gdy koń oderwie się od dna, jeździec zsuwa się
do wody od strony prądu i płynie obok konia.
Nie powinien przytem starać się przy pomocy rąk
unosić jak najwyżej, przeciwnie, zagłębia się w wodę
po samą brodę gdyż w ten sposób ułatwi koniowi trzyma-
nie się na powierzchni.
Przy prądzie z prawej strony,jeździec trzyma się
za grzywę (puślisko) lewą ręką, prawą zaś w razie po-
trzeby kieruje koniem zapomocą wodzy.
Przy prądzie z lewej strony — odwrotnie.
Wodzą należy kierować tylko w razie potrzeby
i bardzo oględnie, gdyż nieostrożne pociągnięcie wodzy
spowoduje zadarcie łba i przewrócenie się konia.
Gdy koń osiągnie na przeciwległym brzegu grunt
pod nogami, jeździec znowu go dosiada.
NAUKA NA UJEŻDŻALNI.
W braku ujeżdżalni ogrodzonej jazda odbywa się
na prostokącie oznaczonym w rogach wysokiemi i wi-
docznemi chorągiewkami lub wiechciami ze słomy.
Wyszkolenie szeregowca konno.
33
Jazda nazywa się „w prawo**, gdy prawa strona 34.
jeźdźca zwrócona jest do wnętrza ujeżdżalni a „w lewo**, Ja/^ra|eJJ\aWO
odwrotnie,	h
W stosunku do kierunku jazdy mówi się; we- 35.
wnętrzna (zewnętrzna) wodza, łydka, ostroga, noga i t- d„ Wewnętrzna
np. przy jeździe w prawo, wewnętrzne będą: prawa wo- 'Strona,
dza, prawa łydka, prawa ostroga i t. p.
Przy jeździe w prawo, zewnętrzne będą: lewa wo-
dza, lewa łydka, lewa ostroga i t. p.
Aby dać odpocząć, poda je się komendę: „spocznij**, 36.
na którą jeźdźcy popuszczają wodze, nie przybierając Spoczmj.
przytem postawy nieprawidłowej i klepią konie po szyi.
Po „spocznij”, na zapowiedź, nawet bez poprzed- 37.
niej komendy „baczność**, jeździec ujmuje przepisowo Na zaPowiedź.
wodze.
Uwaga. Podając komendę, instruktor robi sto-
sowną przerwę między zapowiedzią i ha-
słem, by jeźdźcy mieli czas przygotować
się do jednoczesnego wykonania.
Stęp w stosunku do kłusa,, kłus w stosunku do
ćwiczebnego galopu, ćwiczebny galop w stosunku do
galopu, lub np. stęp w stosunku do wyciągniętego galopu,
nazywają się chodem niższym.
Kłus w stosunku do stępa, ćwiczebny galop w sto-
sunku do kłusa, galop w stosunku do ćwiczebnego galo-
pu, lub np. wyciągnięty galop w stosunku do kłusa, na-
zywają się chodem wyższym.
38.
Chody wyższe
i niższe.
Podając komendę, do przejścia z niższego chodu 39.
do wyższego, wymienia się nowy chód, np. do przejścia Komendy do
ze stępa do ćwiczebnego galopu, poda je się komendę; zmidów.C °"
„ćwiczebnym galopem-marsz**.
Podając komendę do przejścia z wyższego chodu
do niższego, wymienia się tylko chód, aby np. przejść z ćwi-
czebnego galopu do stępa, podaje się komendę: „stępem" -
40.
4<Na komendę; „za ułanem X na ujeżdżalnię —
marsz**, jeźdźcy prowadzą jak w punkcie 9, swe konie Wprowadzanie
do ujeżdżalni po jednemu, zachowując odległość jednej Jjeżdhilrrię.
długości konia, licząc ją od ogona do głowy. Następnie	*
za czołowym idą na lewej ręce, t, zn. zwróciwszy się od
wejścia w prawo wzdłuż ściany.	J	j
34
Część II. Tymczascw/ regulamin kawalerp.
Skoro ostatni jeździec przybył na długą ścianę,
instruktor podaje komendę: ,tw lewo — marsz44, a gdy
zastęp zbliżył się do środka ujeżdżalni „stój4*, poczem
jeźdźcy ściągają strzemiona i przyjmują postawę jak
w punkcie 8.
Na komendę: „równaj44 każdy z jeźdźców, trzymając
konia prawą ręką za lewą wodzę wędzidłową tuż przy
pysku i pozostawiając go na miejscu, wyskakuje przed
swego konia, zwracając się równocześnie twarzą do jego
głowy, poczem ujmuje lewą ręką prawą wodzę wędzi-
dłową tuż przy pysku i równa swego konia na środko-
wego, stosując się równocześnie do ruchów skrzydła (rys. 29.)
Na komendę: „baczność44 jeźdźcy powracają szyb-
ko na swoje miejsca, przyjmując postawę, jak w punk-
cie 8.
Wyszkolenie szeregowca konno.
35
Dosiadanie odbywa się na komendę jak w punk-
cie 10.
Na komendę: „za ułanem X z ujeżdżalni — marsz" t	41.
jeźdźcy, stosując się do porządku punktu 8% wyprowa- „^“aTtępu3'
dzają konie najkrótszą drogą.	♦"	z ujeżdżalni.
Pr?ed wyprowadzeniem należy strzemiona podsu-
nąć do góry wzdłuż wewnętrznej połowy puślisk, które
przeciąga się przez strzemiona (rys. 30).
Rys. 30. Sposób podciągania strzemion po zejściu jeźdźca z konia.
Jeżeli wsiadanie na koń odbyło się poza obrębem 42.
ujeżdżalni, w takim razie na komendę: „za ułanem X, ^astem^na
na ujeżdżalnią stąpem (kłusem) — marsz", jeźdźcy ujeżdżalnię,
wjeżdżają na ujeżdżalnię, zachowując szyk i kierunek jak n
w punkcie 37/° z tą różnicą, że instruktor nie podaje
komendy: „w lewo — marsz".
. Jeżeli ma się zsiadać z koni poza obrębem u jeż- 43.
dżąlni, wówczas na komendę: „za ułanem X z ujeżdżalni Wyjeżdżanie
stąpem (kłusem) — marsz, jeźdźcy wyjeżdżają z ujeż-zas ^żalni. * "
dźalni najkrótsza drogą po jednemu, zachowując odle-
głości jak w punkcie
36
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
RODZAJE JAZDY W ZASTĘPIE.
44:	O ile zastęp, uszykowany w jeden szereg pośrodku
st^uTmiejsca. uieżdźalni, ma jeździć łącząc się na ogony, wówczas, na ko-
9 ęp	’ mendę: „za ułanem X w prawo (lewo) na ogony —
chód — marsz”, wymieniony jeździec jedzie nawprost
i, dochodząc do ściany, zwraca konia w prawo (lewo),
reszta jeźdźców najkrótszą drogą łączy się z nim na ogony.
Na czołowego wyznacza się zawsze jeźdźca skrzy-
dłowego.
O ile jazda ma odbyć się ze stałemi odległościami,
wówczas na komendę: „za ułanem X, w prawo (lewo)
chód — marsz" jeźdźcy zachowują się jak wyżej z tą
różnicą, że najkrótszą drogą łączą się jeden z drugim
w odległości 6 kroków.
O ile jazda ma się odbyć luzem, wówczas na ko-
mendę: „luzem w prawo (lewo) — chód — marsz**, jeź-
dźcy rozjeżdżają się dookoła całej ujeżdżalni w równo-
miernych odległościach, we wskazanym kierunku i cho-
dzie, przytem dla wyrów lania odległości, zamiast skra-
cania Itb dodawania tempa, powinni zawracać konie
w prawo (lewo), zależnie od podanego kierunku i prze-
jeżdżać prostopadle na przeciwległą ścianę.
45.	Do przejścia od jazdy „luzem" do jazdy „na ogo-
UzdevŚlulem nM‘- P°da>e ^Om®nd?! „za ułanem X na ogony —
dojazdy łącząc cnód — marsz*. Wymieniony jeździec podnosi rękę do
na ogony, góry, jedzie chodem nakazanym lub poprzednim, reszta
zaś jeźdźców łączy się z nim w nakazanym lub poprzednim
chodzie najkrótszą drogą na ogony. Gdy za czołowym
stanęło dwóch, trzech jeźdźców — opuszcza on rękę.
.46.	Do przejścia od jazdy „luzem" do jazdy ze sta-
^azdy^^uzem odległościami podaje się komendę: „za ułanem X
do jazdy ze sta- (chód) — marsz**. Wszyscy jeźdźcy postępują jak wyżej,
łemi odległoś- łącząc się najkrótszą drogą z wymienionym jeźdźcem
ciami. w odległości 6 kroków jeden za drugim.
47.	Do przejścia od jazdy „luzem", do jazdy „na ogo-
Jazdadowolnie.nach” lub ze stałemi odległościami do jazdy dowolnej,
podaje się komendę: „dowolnie — (chód) — marsz**.
Jeźdźcy rozjeżdżają się po całej ujeżdżalni, zajmując
ją równomiernie, unikając jazdy koło ściany i jeżdżą
w chodzie nakazanym lub poprzednim. Przy spotykaniu
się trzymają się lewej strony.
Wyszkolenie szeregowca konno.
37
0 ile z jazdy „dowolnej" ma się przejść do jazdy 48.
„na ogonach’*, wówczas na komendę: „za ułanem X jf/dy^dowoinie
w prawo (lewo) na ogony — (chód) — marsz**, wymię- do jazdy łą-
niony jeździec podnosi rękę do góry, jedzie w chodzie cząc na ogony,
i kierunku nakazanym lub poprzednim, reszta zaś jeź-
dźców łączy się z nim, najkrótszą drogą na ogony, w naka-
zanym lub poprzednim chodzie,
O ile od jazdy dowolnej ma się przejść do jazdy 49.
ze stałemi odległościami, wówczas na komendę: „za ula- .Przejście od
v	> / Ł'JI	•	jazdy dowolnie
nem X w prawo (lewo) (chód) — marsz , wymieniony do jazdy ze
jeździec postępuje jak wyżej, reszta zaś jeźdźców łączy stałemi od-
się z nim, w nakazanym lub poprzednim chodzie, najkrótszą ległościami.
drogą, w odległości 6 kroków.
O ile od jazdy „dowolnej", jazdy „łącząc się na ogo- 50.
ny*’ lub jazdy ze stałemi odległościami ma się przejść do Przejście od
jazdy luzem, wówczas podaje sję komendę; „luzem ogonach *5’
w prawo (lewo) — (chód) — marsz**.	i stałemi od-
Jeźdźcy rozjeżdżają się dookoła całej ujeżdżalni ległościami do
w równomiernych odległościach we wskazanym kierunku Jazdy luzem,
i chodzie.
Uwaga. W komendach wymienionych w punktach
Mi 45,. 46, i 47, podaje się chód,
o ile ma on być zmieniony.
Do objaśnienia czegokolwiek wszystkim jeźdźcom
razem, instruktor podaje komendę: „do mnie**. Jeźdźcy „Do mnie“.
podjeżdżają najkrótszą drogą i chodem jakim jechali
przedtem, grupując się przed nim w półkole w odległo-
ści 9 kroków.
Przy jeździe w zastępie ze stałemi odległościami 52.
wszystkie figury, z wyjątkiem zmiany kierunku, wykonywa Zastęp ze sta.
każdy jeździec w tern miejscu, gdzie go zastała komenda,
O ile przed komendą podano: „za czołowym**, wów-
czas wszyscy wykonywają żądaną figurę w tern miejscu
co i czołowi.
Prowadzenie konia na wędzidle.
Jazda stępem.
Stęp jest chodem, w którym nogi konia wznoszą 53.
się kolejno i stają zpowrotem w porządku w jakim były Ste<P-
wznoszone. Jeżeli chód rozpoczyna prawa noga tylna,
38
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
reszta nóg wznosi się w następującym porządku: prawa,
noga przednia? lewa tylna, lewa przednia, prawa tylna
i t, d.
Przepisowa szybkość stępa wynosi 433 kroków na
minutę.
W stępie koń pomaga sobie szyją, należy więc
dać mu możność wyciągania jej, nie tracąc łączności
z pyskiem.
Krok powinien pozostać swobodny, pewny i żywy.
54.	Jeżeli jeździec stoi w miejscu, na komendę: ,,sfę-
Ruszanie p€m — marsz", powinien nacisnąć łydkami, działając
z miejsca. mniej lub więcej energicznie, stosownie do czułości ko-
nia, dopóty, dopóki koń nie ruszy z miejsca* Ręka pozo-
staje bierna.
55.	Jeździec, jadący stępem na komendę: „zastęp —
Zatrzymanie, stój", powinien naciągnąć wodze, póki koń nie stanie.
Przy tym ruchu koń nie powinien cofać się ani
przesuwać się w bok. Działanie więc wodzy musi być
przerwane w odpowiedniej chwili.
Od chwili wypowiedzenia hasła „stój", koń musi
być zatrzymany na przestrzeni jednego kroku.
56.
Cofanie.
Na komendę: „cofaj — marsz", która może być
podana tylko po komendzie; „zastęp stój", jeździec nacią-
ga wodze aż koń zacznie się cofać a zaprzestaje działa-
nia wodzami, gdy koń cofnął się na żądanej przestrzeni.
Cofanie wykonywa się w nawrotach 3 — 4 kro-
ków, aż do komendy:	robiąc między nawrotami
krótkie przerwy.
Koń powinien cofać się krok za krokiem po linji
prostej. Nie powinien ani zatrzymywać się, ani śpieszyć się,
ani też zadem wypadać w bok.
Jeżeli koń zatrzymuje się, należy wzmocnić dzia-
łanie wodzy.
Jeżeli koń śpieszy się, należy skracać nawroty.
Jeżeli zad zbacza od prostej linji, powinno temu
przeciwdziałać naciągnięcie wodzy z tej samej strony.
Cofając w rogu, celem wykonania zakrętu, na-
ciąga się silniej wodzę zewnętrzną.
57.	Na komendę: „w prawo (w lewo) — marsz'*, jeź-
Zakręt i wyjeż- dziec zwraca konia pod kątem prostym na łuku o promie-
dżanie kątów niu 4 5 kroków, pozostając w tern samem tempie, poczem
ujeidźalni. jedzic	(fys 3^
Wyszkolenie szeregowca konno.
39
O ile jazda odbywa się na czworoboku w prawo
(lewo), jeździec, dochodząc do przeciwległej ściany, wy-
konywa powtórnie zakręt w prawo (lewo) i jedzie w tym
samym kierunku (rys. 31).
Wyjeżdżanie kątów ujeżdżalni wykonywa się jak
wyżej (rys. 31).
Na komendę: ,,za ułanem X zmiana kierunku —
marsz, czołowy jeździec, po przebyciu 9 kroków od kąta,
po długiej ścianie ujeżdżalni, jedzie po przekątni w ten
sposób, aoy dojść do przeciwległej ściany 9 kroków od
kąta, poczem jedzie w przeciwnym kierunku, reszta jeź-
dźców posuwa się śladem czołowego (rys. 32).
O ile jazda odbywa się luzem i podana jest ko-
menda: „zmiana kierunku — marsz’*, jeźdźcy, których
komenda zastała przed przejściem 9 kroków od kąta
ujeżdżalni, zmieniają kierunek, a spotykając się biorą
zawsze lewą stronę.
Na komendę: „zmiana kierunku przez ujeżdżał'
nię — marsz'* jeździec skierowuje konia jak w punkcie
jedzie prostopadle do przeciwległej ściany, a docho-
dząc do niej tak samo zawraca konia, lecz w przeciwną
stronę (rys. 32).
58.
Zmiana kie-
runku.
59.
Zmiana kie-
runku przez
ujeżdżalnię.
40
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
O ile jazda odbywa się luzem i nie podano ko-
mendy: „za ułanem X zmiana kierunku przez ujeżdżal-
nią marsz", jeźdźcy, których komenda zastała na krót-
kiej ścianie czworoboku, wykony wa Zmianę kierunku prze*5
ujeżdżalnię po dojechaniu na długą ścianę.
Rys. 32. ,,Zmiana kierunku" i ,,zmiana kierunku przez ujeżdżalnię"
w stępie i kłusie.
Zmiana kierunku przez ujeżdżalnię za czołowym,
może być wykonana również i wzdłuż krótkich ścian
ujeźdżdalni.
60.
Jazda po kole.
Na komendę: „za ułanem X — koło — marsz**, wy-
mieniony jeździec, jedzie po kole między dwoma tora-
mi — reszta jeźdźców jedzie w jego ślady.
61-	Na komendę: „dwa koła — marsz** jeźdźcy, któ-
dwóchkołach rYc^ ^omen<^a zastała przed przejściem 9 kroków od
’kąta na długiej śc.ianie ujeżdżalni, tworzą koła ua prze-
ciwległych końcach ujeżdżalni między trzema torami —
reszta jeźdźców postępuje jak wyżej (rys, 33).
Na komendę ,, na — wprost", eźdźcy rozjeżdżają
się z koła lub kół w ten sposób, że znajdujący się na
stycznej koła ze ścianą, jadą na wprost (rys. 33).
Zmiana kie Na komendę: „ za ułanem X —zmiana kierunku
ru^kuwkole". w k°te — marsz**, wymieniony jeździec jedzie po linji
krzywej,, składającej się z dwóch łuków w kształcie
Wyszkolenie szeregowca konno.
41
litery ,,S”, przez środek koła ( rys. 33). Reszta jeźdźców
prowadzi konie dokładnie śladem czołowego, poczem jadą
wszyscy po kole w przeciwnym kierunku.
Rys. 33. ,,Koło“, ,,zmiana kierunku w kole“ i ,,nawprost“.
Jeżeli zmiana kierunku w kole (kołach) ma odbyć
się kilka razy bez przerwy, wówczas podaje się komendę:
„za ułanem X (przy jeździe po dwóch kołach *— za
ułanami X i Y) zmiana kierunku w kole (kołach)’*.
Do zaprzestania tego ćwiczenia podaje się ko-
mendę: „dość**.
Na komendę: „wolta — marsz*4, jeździec prowadzi
konia po kole o średnicy 9 kroków, wchodzi zpowrotem
na tor w tym punkcie, z którego wyszedł i jedzie dalej
nawprost (rys. 34).
Na komendę: „półwolta w prawo (lewo) — marsz*4,
jeździec prowadzi konia po łuku połowy wolty, przytem
w zależności od kierunku jazdy, albo najpierw zatacza
pół koła, (np. przy jeździe w prawo — ^.półwolta w pra-
wo*’), a potem dojeżdża po linji prostej, skośnej do ścia-
ny (barjery), i rozpoczyna jazdę w kierunku przeciwnym,
albo naodwrót (np. przy jeździe w prawo „półwolta
w lewo") najpierw odjeżdża po linji prostej, skośnej od
ściany (barjery), poczem zatacza pół koła w kierunku ścia-
ny i jedzie w przeciwnym kierunku (rys. 34).
Uwaga, O ile zakończenie wykonywanej półwolty, od-
chodząc po łuku od ściany, wypada w kącie ujeż-
dżalni, wówczas kąt musi być ścięty.
63.
Wolta.
64.
Półwolta.
42
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
65.
Zwrot na
przodzie.
Na komendę: „na przodzie w prawo (lewo) wtył
marsz*', która może być podana tylko po komendzie:
„zastąp — stój" jeździec utrzymuje wodzami głowę ko-
nia prosto, nie cofając i nie ruszając naprzód, przesuwa
lewą (prawą) łydkę nieco wtył i działając nią przesta-
wia zad konia w prawo (lewo) wtył o 180° przytem oś
zwrotu powinna być między przedniemi nogami Konia,
66.	Na komendę; „w prawo (lewo) zwrot — marsz",
Zwrotzwyfły.jeździec ściągając prawą (lewą) wodzę i działając pra-
wą (lewą) łydką przesuniętą nieco wtył, zwraca konia
o 90° w ten sposób, że środek konia porusza się po
łuku o promieniu jednego kroku, przytem przód konia po-
suwa po łuku o tyle w prawo (lewo), o ile po takimże
łuku zad przesuwa się w odwrotną stronę (rys. 35 a).
Na komendę: „w prawo (lewo) wtył zwrot —
marsz0, jeździec postępuje jak wyżej, łącząc odpowiednio
dwa zwroty w prawo (lewo) (rys. 35 b).
Wyżej wymienione zwroty wykonywa się tylko
w stępie i w miejscu.
Przy zwrotach w miejscu należy ruszyć o 1 krok
naprzód,, i nie zatrzymując si^ wykonać zwrot.
Wyszkolenie szeregowca kcnno.
43
A	B.
Rys. 35a. Zwrot zwykły w prawo. Rys. 35 b. Zwrot zwykły w prawo w tył.
Jazda kłusem.
Kłus jest chodem, w którym koń odbija takty
w równomiernych odstępach czasu, wykonywanych ko-
lejno przez każdą parę nóg na przekątni.
Szybkość przepisowa kłusa wynosi 266 kroków na
minutę.
Z punktu widzenia zachowania się jeźdźca, roz-
różniamy dwa rodzaje kłusa:
1) kłus normalny;
2) kłus ćwiczebny.
By jeździec, jadący kłusem normalnym, przeszedł
do kłusa ćwiczebnego,, podaje się komendę: ^ćwiczeb-
nym — kłusem*-
Odwrotnie — podaje się komendę: „kłusem ‘.
Kłus normalny, jest kłusem ogólnie stosowanym 68-
jako sposób jazdy najmniej męczącej konia i jeźdźca- us norma nY
Jeździec, opierając się lekko na kolanach i na
strzemionach, a zachowując przy leg i pionową postawę
tułowią, daje się podnieść nad siodłem przez ruch konia,
jedno tempo pozostaje nad siodłem, a na drugie opuszcza
się w siodło i t. d., aby dobrze kłusować odrywa się sie-
dzenie od siodła umiarkowanie i opuszcza się miękko,
bez uderzenia.
Na początku, dla ułatwienia, pozwala się jeźdźcom
unosić się nad siodłem, opierając się jedną ręką o przed-
ni łęk lub szyję konia.
44	Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Mówi się, że jeździec kłusuje na prawą ( lub le-
wą) nogę, gdy siada w siodle w tym samym czasie, kie-
dy koń stawia na ziemię prawą (lub lewą) przednią
nogę,
,	. Jeździec musi umieć kłusować to na jedną, to
w kłusie*.*1 na, drugą nogę, w ten sposób wszystkie nogi konia pra-
cują jednakowo, W marszach oszczędza się siły konia
i jeźdźca, a przez to zmniejsza się możliwość nabijania
i odsedniania.
Instruktor powinien nauczyć jeźdźców zdawać sobie
sprawę z tego, na którą nogę kłusują.
Nogę zmienia się w kłusie, pozostając w siodle
o jedno tempo dłużej.
Przy jeździe w prawo, kłusuje się na prawą nogę
przednią, przy jeździe w lewo na lewą nogę przednią.
W jeździe dowolnej, przy najmniejszych nawet zakrętach,
jeździec kłusuje na przednią nogę wewnętrzną. W mar-
szach zmienia się nogę co 1 kilometr.
70-	.	Ćwiczebnym kłusem jedzie się tylko na komendę
czebny1.' * tylko w krótkich nawrotach, podczas nauki jazdy kon-
nej, lub gdy niezbędne jest wzmożone działanie łydek.
W ćwiczebnym kłusie stara się jeździec naj-
mniej oddzielać się od siodła*
Ruszanie	Na komendę: „kłusem— marsz**, jeździec postępuje
z miejsca i ze iak przy ruszaniu z ł miejsca stępem, działając jednak
stępa. silniej łydkami.
p 72.- .	Na komendę; „stępem*, jeździec naciąga wodze,
w^stępa. az do osiągnięcia żądanego chodu.
73,	.	Na komendę: „zastęp — stój**, jeździec postępuje
% tóu^e iak PrzY zatrzymywaniu ze stępa, z tą różnicą, że od
chwili wypowiedzenia hasła „stój** koń musi być zatrzy-
many na przestrzeni 2 — 3 kroków.
74.	*	Na komendę: „dodaj**, jeździec używa sposobów
Fs°l^acanie przepisanych dla ruszenia z miejsca, zwiększając tempo
tempa. do 300 kroków na minutę.
Na komendę: „skróć**, jeździec używa sposobów
przepisanych dla zatrzymywania.
F75,	Zakręty, wyjeżdżanie kątów ujeżdżalni, zmiany
w irfusie. kierunku । koła, zmiany kierunku w kole, wolty i półwol-
ty, wykonywa się jak w stępie.
Wyszkolenie szeregowca konno.
45
JAZDA ĆWICZEBNYM GALOPEM.
Każdy skok galopu odbywa się na trzy takty.
.Szybkość przepisowa galopu ćwiczebnego, wynosi 300
kroków na minutę.
Koń może galopować z prawej i z lewej nogi.
Galop z prawej nogi: 1-szy takt, lewa tylna noga, 2-gi
takt, prawa tylna, lewa przednia, 3-ci takt prawa
przednia.
Galop z lewej nogi: 1-szy takt prawa tylna noga,
2-gi takt lewa tylna, prawa przednia, 3-ci takt lewa
przednia.
Określenie „koń fałszuje“, oznacza, źe koń przy
jeździe w prawo galopuje z lewej nogi, a przy jeździe
w lewo, z prawej nogi.
Określenie „koń krzyżuje*’, oznacza, że koń galopuje
przodem z prawej nogi, tyłem zaś z lewej nogi, lub odwrotnie.
W ćwiczeb/iym galopie jeździec zachowuje prze-
pisowy dosiad, stara się jak najmniej oddzielać się od
siodła.
Na komendę: „ćwiczebnym galopem — marsz**,
jeździec przechodzi do ćwiczebnego galopu, naciska oby-
dwiema łydkami — lecz zewnętrzną przesuniętą nieco
wtył i trochę silniej — nie pozwalając jednocześnie wo-
dzami dodawać koniowi tempa galopu.
Głowa konia ustawiona tak, by jeździec widział
pół wewnętrznego oka,
Jeździec postępuje jak w punkcie działając
silniej łydkami.
Ćwiczebny
galop.
77.
Przejście
z kłusa
w ćwiczebny
galop.
78.
Przejście ze
stępa w ćwi-
czebny galop.
Na komendę: „kłusem**, „stąpem*, .^astęp —	79.
jeździec naciąga wewnętrzną wodzę, a prawie rów- Przejście z ga-
nocześnie działając zewnętrzną, odbiera koniowi możność tTkłusa"
dalszego galopowania.	stępa i zatrzy-
Siła naciągnięcia zewnętrznej wodzy określa kłus, manie,
stęp, lub zatrzymanie, które musi być wykonane na
przestrzeni 5 — 6 kroków.
6o,
^Wykonywa na komendę jak w punktach. 5Ą 80.
57,	przytem jeździec, trzymając zewnętrzną łyd- .zJ^Ist.ł Yy"
kę nieco za popręgiem, a wewnętrzną jak zwykle na tyl- tów ujeźdź,
ne j krawędzi popręgu, nie pozwala koniowi zwalniać Koło, dwa koła,
tempa,	wolta.
46
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
. 81«	Na komendę: „zmiana kierunku — marsz", jeź-
mJinku.C" dziee, po przebyciu od kąta 9 kroków wzdłuż długiej
ściany ujeżdżalni, jedzie po przekątni i nie dochodząc
o 6 kroków od punktu na przeciwległej ścianie, odległego
od kąta o 9 kroków, przychodzi do kłusa, poczem przy
ścianie rozpoczyna galop od przeciwnej nogi i jedzie
w odwrotnym kierunku (rys. 36).
. 82.	Na komendę: „zmiana kierunku przez ujefdial-
nmku przez — marsz", jeździec wykonywa zakręt, jedzie prosto-
ujeżdżalnię. padle do przeciwległej ściany, nie dochodząc ao niej
o 6 kroków, przechodzi do kłusa i przy ścianie rozpoczy-
na galop od przeciwnej nogi, poczem jedzie w odwrotnym
kierunku (rys. 36).
O ile jazda odbywa się luzem, jeźdźcy, których ko-
menda zastała na krótkiej ścianie czworoboku, zachowu-
ją się jak w punkcie
Na komendę: półwolta w prawo (lewo) — marsz",
wo a* jeździec prowadzi konia po łuku połowy wolty, następ-
nie jedzie po linji prostej, skośnej do ściany i nie do-
chodząc o 6 kroków do niej przechodzi do kłusa, przy
ścianie rozpoczyna galop od przeciwnej nogi, pcczem
jedzie w odwrotnym kierunku frys. 37).
Wyszkolenie szeregowca konno.
47
Na komendę; „dodaj**, jeździec używa sposobów M.
przepisanych dla ruszenia z miejsca.	। gjJ^anie
Na komendę: „skróć1*, jeździec równomiernie na- tempa,
ciąga wodze, aż do osiągnięcia żądanego tempa.
Jeżeli koń fałszuje lub krzyżuje, jeździec prze- zachowanie
prowadza go w kłus, poczem zaczyna galop ponownie. się jeźdźca,
Przy jeździe ze stałemi odległościami, jeździec, jeżeli koń
którego koń fałszuje lub krzyżuje, łączy się na ogon konia fałszuje lub
poprzednika, przeprowadza konia w kłus, poczem za-
. czyna galop ponownie, biorąc przepisową odległość.
86.
Galop.
JAZDA GALOPEM.
Szybkość przepisowa galopu wynosi 400 kroków
na minutę. Porządek ustawienia nóg i dosiad jeźdźca
jak w punkcie#£\ W tym chodzie unika się ostrych
zakrętów. '
Na komendę: „galopem — marsz*', jeździec używa
sposobów przepisanych dla przejścia w ćwiczebny galop, gai'zestępa
działając silniej łydkami.	i kłusa.
87.
Przejście w
48
Część II. Tymczasowy regulamip^k^yalerji.
Do przejścia w galop z galopu ćwiczebnego, jeź-
lopx ćwiczeb- ^Z^QC używa sposobów przepisanych dla ruszenia z miej-
nego galopu, sca jak w punkcie
89.	Na komendę: „ćwiczebnym galopem*, jeździec
PtopuCw ćJT postępuje jak w punkcie
czebny galop.
90.	Na komendę: ,,kłusem*, jeździec postępuje jak
Przejście z ga- w punkci2
lopu w kłusa. r	II
91.	Na komendę: stąpem' i zastąp — stój'*, jeździec
Przejście z ga- mus{ wpierw przeprowadzić -konia w kłus, poczem po-
i zatrzymuje? stępuje jak w punktacn^l iHJX przytem od chwili wy-
powiedzenia hasła, należy zatrzymać konia ra przestrzeni
6 — 7 kroków.
92.	&ł Wykonywa się jak w ćwiczebnym galopie, punkcie
Zmiana kie- i tylko po przekątni.
runku.
Jazda w wyciągniętym galopie.
Rys. 38. Dosiad jeźdźca w wyciągniętym galopie.
Wyszk$enie jszyiógowća konno.
_____it-——~------------' &—
Szybkość przepisowa wyciągniętego galopu wyno-
si 500 kroków na minutę.
Porządek ustawienia nóg jak w punkcie
Jeździec, pozostawiając siedzenie w siodle, pochyla
się cokolwiek naprzód, opierając się silnie na kolanach
i strzemionach (rys, 38).
Wycia£nl^y stosuje się tylko na linjach
prostych i wykonywa się na komendę: „wyciągniętym
galopem — marsz *.
Do przejścia w wyciągnięty galop lub z wyciągnię-
tego galopu w chód niższy, jeździec przeprowadza konia
wpierw w galop, a potem postępuje jak w punktach
H 87 i
93.
Wyciągnięty
galop.
94.
Przejście
w wyciągnięty
galop z chodu
niższego i od-
wrotnie.
Jazda cwałem.
Szybkość cwału jest największą, jaką koń może 95.
osiągnąć.	.	.	.	.	,	Cwa'
Porządek ustawienia nóg jak w punkcie ££
Dosiad jeźdźca jak w punkcie	7
Cwał stosuje się tylko na linjach prostych na od-
ległość 80—100 kroków, na komendę: „marsz — marsz**,
przejście w cwał lub z cwału może nastąpić tylko po
przejściu w galop wyciągnięty lub z wyciągniętego galopu.
W cwale daje się koniowi swobodę, niezbędną do
wyciągnięcia szyi.
Ćwiczenia na linjach prostych.
Wykonywa się na prostokątach o wielkich rozmia- 96.
racht oznaczonych w rogach wysokiemi i widocznemi	”a
znalcami.	prostych.
Rozmiary prostokąta 150 — 300 kroków.
Jeźdźców ćwiczy się we wszystkich chodach oraz
w ich dodawaniu i skracaniu, zakręty ogranicza się do
zmian kierunku.
Celem tych ćwiczeń jest upewnić jeźdźców w pro-
wadzeniu koni po linji prostej, przyzwyczaić do normo-
wania chodów, przygotować do ćwiczeń w oddziale i przy-
zwyczaić w oddziale do stosowania się do czołowego o ile
ćwiczenia odbywają się grupami, które zawsze muszą być
uszykowane w jeden szereg oraz wyrobić w jeźdźcach
niezbędny spokój w szybszych chodach.
50
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Jeźdźcy powinni być rozstawieni luzem lub gru-
pami po całym obwodzie prostokąta.
Co do chodu lub poruszeń instruktor daje wska-
zówki grupie, przejeżdżającej koło niego, o ile możności
znakami.
Korzysta się z tych ćwiczeń celem przyzwyczajenia
żołnierzy do wykonywania rozkazów na sygnały gwizd-
kiem lub trąbką oraz na znaki.
97. Tabela chodów.
Chody	Stęp	Kłus	Kłus do- dany	Galop ćwi- czebny	Galop	Galop wycią- gnięty	Cwał
Droga przebyta	133 kro-	266 kro-	300 kro-	300 kro-	400 kro-.	500 kro-	"2 -n 2
w 1-szą minutę	ków	ków	ków	ków	ków	ków	
Czas potrzebny do przebycia 1 km.	10 min.	5 min.	4 min. 30 sek.	4 min. 40sek.	3 min. 20sek.	2 min. 20 sek.	Zaleś właściwo
98.
Wyjeżdżanie
z szeregu.
Ćwiczenie to ma na celu, aby każdy jeździec, który
otrzymał samoistne zadanie, mógł natychmiast odłączyć
się od plutonu.
Na komendę: itzbiórka w jeden szereg — (chód) —
marsz'*, jeźdźcy kierują się najkrótszą drogą chodem
nakazanym lub poprzednim i ustawiają się w szereg za
instruktorem. Następnie instruktor rozkazuje kolejno
każdemu jeźdźcowi wyjechać z szeregu, podając mu
punkt kierunkowy.
Wymieniony jeździec wyjeżdża naprzód prosto-
padle do szeregu, unikając zaskoczenia konia gwałtow-
nym ruchem i prowadzi na wskazany punk kierunkowy.
Ćwiczenie to może odbywać się w miejscu i w ru-
chu we wszystkich chodach.
Jeździec wywołany z miejsca wyjeżdża zawsze
stępem, w ruchu — chodem wyższym. Gdy koń wysunął się
zupełnie z szeregu, przechodzi do nakazanego chodu.
Jeźdźcy powinni być przyzwyczajeni do przejeż-
dżania przez szeregi w kierunku marszu, lub też w kie-
runku przeciwnym. > 
Wyszkolenie sjeregowca konno.
PROWADZENIE NA MUNSZTUKU.
Wędzidło działa na bezzębną część szczęki, język
Munsztuk działa na bezzębną część szczęki i czę-
Działanie wę-
dzidła i mun-
sztuka.
ściowo na język- ......................................
Działanie munsztuka jest silniejsze niż wędzidła,
służy do jego wzmocnienia, a więc zasady prowadzenia
konia pozostają bez zmian, lecz napięcie wodzy mun-
sztukowych nie może być silniejsze od napięcia wodzy
wędzidłowych.
Początkowo ćwiczy się jeźdźca z munsztukiem, 100.
każąc mu trzymać wodze jak na komendę: „wodze roz- Jazda z mun-
dzielić**, następnie jak na komendę; „wodze w obie", 8ztukiera-
wreszcie jak na komendę: „wodzie w lewą rękę”.
Aby zatrzymać konia lub skrócić chód, przesuwa	101 •
się rękę wstecz, aż do osiągnięcia skutku.	koZwma-
Do naciągnięcia lewych wodzy zgina się rękę jąc wodze jak
w kiści tak, by mały palec zbliżał się do tułowia.	n? komendę:
Do naciągania prawych wodzy zgina się rękę „wodze w lewą
w kiści tak, by kciuk zbliżał się do tułowia.	ę ę *
WOLTYŻERKA.
Woltyżerka jest specjalną gimnastyką dla jeź- r . 10^	,.
dzca; rozwija i utrzymuje w mm giętkość ruchów, pew-
ność siebie, śmiałość i energję.
Przy ćwiczeniach w woltyźerce, należy wymagać 103.
od szeregowców tylko umiejętności wskakiwania i ze- amagań.y"
skakiwania z konia w kłusie i galopie z lewej i prawej
strony. Z podoficerami i zręczniejszymi szeregowcami na-
leży przerabiać również „nożyce” i „skok przez konia”.
Koń do nauki woltyżerki musi być silny, spokojny,
łagodnego temperamentu i nie łaskotliwy.
Ćwiczenia odbywają się po kole, po którym koń 104.
chodzi na lince. Trzymający linkę stoi w miejscu, obra- Sposoby prze-
cając się w miarę posuwania się konia tak, by zawsze pr?wiczeń?ia
być zwrócony do niego twarzą, przytem uważa, aby
długość linki była niezmienną. Linkę trzyma się w lewej
dłoni, a pozostający koniec, przechodząc za trzymającym
linkę na wysokości jego pasa, musi być trzymany prawą
ręką, t rzymający bat, posuwa; się po małem kole, naokoło
trzymającego linkę.
52
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
Posuwając się wewnątrz koła, trzymający bat znaj-
duje się nieco ztyłu od zadu końskiego i na takiej odle-
głości, by w każdej chwili mógł go dostać batem, trzy-
manym w zewnętrznej ręce i skierowanym cienkim koń-
cem do popręgu.
Gdy trzeba konia podpędzić — zniża się bat do
zadu, a jeżeli to nie wystarcza, uderza się nim konia od
tyłu po udach.
Wodze upinające muszą być dopasowane tak, by
koń nie miał zbytniej swobody szyi, zmuszą się go w ten
sposób do równego i krótkiego tempa. By utrudnić konio-
wi wyrzucanie zadu nazewnątrz, zewnętrzna wodza
upinająca powinna być nieco krótsza od wewnętrznej.
Szeregowców przeznaczonych do woltyźerki, ustawia
się do ćwiczeń dookoła śladu, po którym będzie posuwał
się koń.
Aby zaoszczędzić siły konia i uniknąć przerw mię-
dzy wykonywającymkwgltyżerkę, wówczas gdy jeden ćwi-
czy, następny musi 'ptóytrzym(^ąc^Jinkę, by mógł po
ukończeniu ćwiczenia przez poprzednika natychmiast zbli-
żyć się do konia.
Rys. 39. Bieg obok z koniem.
Podbiegając do konia należy stosować się do cho-
dów w jakich się koń znajduje, oraz w nogę z nim.
Instruktor uWaźa, by podczas dobiegania do konia ćwi-
czący się nie chwytał rękami za linkę.
Wyszkolenie szeregowca konno.
53
Od czasu do czasu należy koniowi pozwolić odpocząć,
przeprowadzając go po kole stępem w przeciwnym kie-
runku z popuszczonemi wodzami upinającemi.
Aby wskoczyć na konia, należy podbiec do niego,
chwycić dłonią za lewą rączkę siodła, nakładając dłoń
od dołu. Prawa dłoń chwyta za prawą rączkę kciukiem
do dołu, trzymając lewe ramię do tyłu, tak by twarzą
być zwrócony w kierunku ruchu. Biec należy obok
konia na palcach, mając zawsze nogi przed własnym
tułowiem, a na wysokości przednich nóg końskich
(rys, 39).
Przebiegłszy tak parę kroków, należy odbić się
silnie obiema złączonemi nogami od ziemi w
z wewnętrzną przednią nogą konia
105.
Wskakiwanie
na konia.
tempo
kroku
i o jakie pół
Rys. 40. Wskakiwanie na konia; chwila przerzutu prawej nogi przez konia,
wewnątrz,, mocno przyciągnąć się rękami, wykorzystać pod-
rzut, a pomagając jednocześnie prawym łokciem, opartym
o siodło, szybko wypchnąć swój tułów, prostując w tej
chwili ręce; następnie przenieść przez zad konia prawą
nogę wyprostowaną i miękko opuścić się w siodło
(rys, 40).
54
Część II, Tymczasowy regulamin kawalerji.
Siedząc na koniu jeździec ma zawsze palce stóp
wyciągnięte wdót
„ ,	,	Zeskakiwanie z konia do wnętrza koła wykonywa
Zeskakiwanie. się w dwojaki spos6b:
1) przeniesienie prawej nogi przez szyję konia, lub
2) przez jego zad.
Przy zastosowaniu pierwszego sposobu należy lewą
dłonią ująć lewą przednią rączkę siodła (4 palce od dołu,
kciuk zgóry), a prawą dłonią z góry — prawą tylną
pętlę i szybkim tuchem, podnosząc do góry prawą nogę
wyprostowaną z wyciągniętą stopą, przenieść ją przez
szyję końską, W tej samej chwili chwycić prawą dłonią
za prawą przednią rączkę, a lewa dłoń, odrywając się
na chwilę od rączki, w celu przepuszczenia prawej nogi,
natychmiast chwyta tę samą rączkę.
Rys. 41. Zeskok z konia, przenosząc prawą nogę przez szyję konia.
Zatem złączywszy obie proste nogi i kierując je
jak najwięcej ku przodowi, zeskoczyć z konia, stawiając
nogi jednocześnie z lewą przednią nogą konia i ponow-
nie — wskoczyć w siodło, unikając biegania obok konia,
t, j, odbić się za pierwszem dotknięciem nogami od
ziemi (rys. 41),
Wyszkolenie szeregowca konno.
Używając drugiego sposobu, trzeba chwycić sie
rękami za przednie rączki i zrobić wymach prawą noga
od biodra silnym 'ruchem wstecz, przerzucić nogę orzez
zad koński, jednocześnie pochylając tułów do przodu
i w lewo, na możliwie wyprostowanych rękach Przerzu
ciwszy prawą nogę przez zad dołączyć ją zaraz do lewei
która pozostaje na miejscu. Opierając się Wem pra-
wem biodrem o bok siodła, z tułowiem nieco pochyło
nym w prawo, postąpić dalej tak samo, jak przy zeskaki
waniu zapomocą pierwszego sposobu (rys 42)
Rys. 42. Zeskok z konia, przenosząc prawą nogą przez zad konia.
Po nabyciu pewnej wprawy, opisane wyżej po-
szczególne ruchy Każdego ćwiczenia. muszą się zlać
w pewną całość, co robi wykonanie ciągiem i elastycz-
nem. Kończy się woltyżerkę zeskakując nazewnątrz koła.
Wskoczywszy na konia, trzeba chwycić rękami Nożyce,
za przednie rączki i nachylając tułów nieco do przodu
na możliwie wyprostowanych rękach, wykonać wymach
nogami od bioder wstecz i szybko w tempo galopu, silnie
wyrzucić je wtył i do góry. Jednocześnie, krzyżując wy-
56
Część II. Tymczasowy regulamin kawalerji.
prostowane nogi, pomóc sobie energicznym ruchem bio-
der w odpowiednią stronę. Skoro tylko nogi zostaną
skrzyżowane i pomoc bioder zastosowana, natychmiast
puszcza się ręce, by móc siąść twa'rzą do zadu końskiego.
Uważać trzeba, by krzyżowanie nóg odbywało się sto-
sunkowo wysoka nad siodłem, ponieważ w przeciwnym
razie nogi, zawadzając o siodło, nie pozwolą wogóle wy-
konać tego ćwiczenia (rys. 43).
Rys. 43. Nożyce.
108.
Skok przez
konia.
Aby siąść twarzą do przodu, trzeba chwycić za
tylne pętle w ten sposób, by 4 palce znajdowały się we-
wnątrz tych pętel, a kciuki nazewnątrz oraz nachyla-
jąc się naprzód i w chwili podniesienia przez konia przo-
du, wykonać wszystko, jak poprzednio.
Do ułatwienia nauki) robi się z początku nożyce
w miejscu, potem w stępie i wreszcie w galopie. W kłu-
sie nie wykonywa się tego ćwiczenia.
Wykonywa się tak, jak przy wskakiwaniu na konia,
tylko po odbiciu się nogami od ziemi, należy zrobić ener-
giczny zwrot w biodrach w prawo ze złączonemi nogami
i przyciągając się mocno rękami do siodła, unieść nogi
wysoko wgórę, przerzucając je razem z całym tułowiem
^ysskolenłe szeregowca konno.	57
orawą stronę konia (rys. 44), zeskoczyć koło jego pra-
(zewnętrznej) łopatki, twarzą w kierunku ruchu.
Rys. 44. Skok przez konia.
Dla ułatwienia wykonania tego ćwiczenia, na początku
można żądać, by uczeń wskakiwał na konia, zatrzymu-
jąc się na lewem biodrze z prawej strony siodła.
Uwaga. Przy ćwiczeniach w przeciwną stronę
wszystkie te ruchy wykonywa się od-
wrotnie.
Ruchy wykonane przy wskakiwaniu i zeskakiwaniu 109.
z konia przerabia się później na siodle wojskowem bez Ćwiczenia
juczków, następnie z siodłem z juczkami. Mogą być one 1 ^owem.
wykonywane przez jeźdźców z bronią, w pełnem oporzą-
dzeniu, z początku na kole, później na prostej linji, w wy-
ciągniętym galopie, na koniach służbowych.
Przy ćwiczeniach na siodłach wojskowych, wszyst-
kie sposoby stosuje się, jak na siodle woltyżerskiem, z tą
jednak różnicą, że lewa ręka chwyta za grzywę w środku
szyi, przy samej skórze, a prawą należy trzymać się za
przedni łęk.
Zeskakując — przenosić prawą nogę zawsze tylko
przez zad koński.