/
Text
FABRYKA MIERNIKÓW I KOMPUTERÓW
”E R A”
im. Janka Krasickiego
MIERNIK UNIWERSALNY
TYPU UM-110
Instrukcja eksploatacji
MIERNIK UNIWERSALNY
typu UM—110
Instrukcja eksploatacji
WARSZAWA 1982r.
SPIS TREŚCI
1. ZASTOSOWANIE MIERNIKA
2. BUDOWA MIERNIKA
3. WARUNKI EKSPLOATACJI
4. PARAMETRY TECHNICZNE
5. WYPOSAŻENIE
6. OBSŁUGA I EKSPLOATACJA MIERNIKA
6.1. Wiadomości ogólne
6.2. Przygotowanie miernika do pomiarów
63. Pomiary prądów i napiąć stałych
6.4. Pomiary napiąć stałych do 30 kV
6.5. Pomiary prądów i napiąć przemiennych
6.6. Pomiary prądów stałych i przemiennych
do 10 A lub 30 A
6.7. Pomiary oporu
6.8. Pomiary poziomu przenoszenia
6.9. Wskazówki dodatkowe
7. SCHEMAT IDEOWY
8. SPIS ELEMENTÓW
1. ZASTOSOWANIE
Miernik uniwersalny typu UM-110 (rys. 1) jest prze-
znaczony do pomiarów:
a) napięcia stałego i przemiennego
b) prądu stałego i przemiennego
c) oporu
d) poziomu przenoszenia w decybelach.
Miernik ten dzięki wielu zakresom pomiarowym, nie-
wielkim wymiarom i prostej obsłudza, znajduje zasto-
sowanie w laboratoriach pomiarowych, warsztatach
naprawczych sprzętu elektronicznego i elektrotechni-
cznego. Duży opór wewnętrzny dla napięć stałych
I przemiennych 1 M£2/V powodują, że miernik typu
UM-110 praktycznie nie obciąża większości układów
elektronicznych, w których dokonuje się pomiaru.
Przy pomocy miernika typu UM-110 można dokony-
wać pomiaru oporu w zmontowanych układach.
W tym przypadku elementy półprzewodnikowe nie
będą bocznikowały mierzonego oporu ponieważ naplę
cie na mierzonym elemencie nie przekracza 100 mVC
Dodatkowe wyposażanie umożliwia pomiar napięć sta-
łych do 30 kV oraz prądów stałych i przemiennych
do 30 A.
Ry». 1. Miernik typu UM-110
Rył.2. Schemat blokowy miernika uniwersalnego typu UM-110
2. BUDOWA
Schemat biokowy miernika uniwersalnego typu
UM—110 jest przedstawiony na rys. 2.
Jedną z podstawowych części miernika jest elektroni-
czny wzmacniacz pomiarowy. Został on wykonany
w oparciu o monolityczny wzmacniacz operacyjny.
* Dzięki zastosowaniu wzmacniacza i przatwornika~Z—,
zarówno dzielnik napięcia jak i boczniki prądowe są
wspólne dla zakresów napięć i prądów stałych i prze-
miennych. Miarnik posiada omomiarz równoległy,
którego regulację przeprowadza się bez potrzeby zawie-
rania zacisków wejściowych.
Do zmiany zakresów służy przełącznik obrotowy.
Odczytu dokonuje się na jednej z czterach podziałek
magnetoalaktrycznego ustroju pomiarowego..
Organ ruchomy ustroju pomiarowego zawieszony jest
na naciągniętych taśmach, co praktycznie oznacza wy-
eliminowanie wpływu tarcia na wskazania miernika.
Wzmacniacz pomiarowy oraz układ omomierza są zasi-
lane z dwóch baterii 9 V typu 6F 22. Okres prawidło-
wej pracy miernika z jednym kompletem batarii prze-
kracza 200 godzin. Jest to możliwe dzięki małej mocy
potrzebnej do zasilania miernika.
Miernik jest zabezpieczony przed przypadkowymi prze-
ciążeniami za pomocą układu diodowego i bezpieczni-
ka topikowego.
Baterie i bezpiecznik topikowy umieszczonej w osob-
nym pomieszczeniu w dolna] części obudowy. Umożli-
wia to szybkę wymianę baterii i bezpiecznika.
3. WARUNKI ZNAMIONOWE EKSPLOATACJI
T emperatura otoczenia +20°C ± 2°C
Wilgotność otaczającego powietrza do 80%'
Częstotliwość mierzonego prądu
lub napięcia 45 4- 66 Hz
Ustawienie miernika przy pracy poziome
4. DANE TECHNICZNE
Klasa dokładności:
przy pomiarze napiięć i prądów stałych 1 fi
przy pomiarze napięć I prądów prze-
miennych 2,6
przy pomiarze oporu 1 fi,
ptTf pomiarze napięć stałych z zastosowe-
niem sondy pomiarowej typu SWN-300 5
przy pomiarach poziomu przenoszenia
uchyb podstawowy miernika nie prze-
kracza 2,5% długości podziałki
Opór wewnętrzny przy pomiarach napięć stałych
i przemiennych: \
dla zakresów od 10 mV do 10 V 1 Mfl/V
dla zakresów powyżej 10 V
10 MO
Długość podziałki 0 -100 dz 100 mm
Napięcie probiercze
Wymiary gabarytowe
Masa
Zasilanie
3kV
186 x 136 x 67 mm
ok. 0,9 kg
2 baterie 9 V typu 6F 22
Zakresy pomiarowe
Zakresy pomiarowe napięcia stałego i przemiennego:
10mV, 30mV, 100mV, 300mV, IV, 3V, 10V, 30V
100V, 300V, 1000V*/
Zakresy pomiarowe prądu stałego I przemiennego:
IpA^ 3pA, ICpA, 30pA, 100pA, 0,3mA, ImA,
3mA, lOmA, 30mA, 1D0mA, 0,3A, 1A**/
Zakresy pomiarowe napięcia stałego możne roz-
szerzyć do 3O‘kV za pomocą sondy SWN-300
Zakręty pomiarowe prądu stałego I przemiennego
można rozszerzyć do 30 A ca pomocą bocznika
TB-8
Zakresy pomiarowe oporu wg tablicy 1.
Tablica 1
Oznaczenie zakresu Zakres pomiaru oporu Wartość oporu dla środka po- działki Napięcie pomiarowe około
n x 10 0... 5kn 100 n 30 mV
12 x 100 0... 50kn 1 kn 30 mV
12x1 k 0... 500 kn lOkn 10 mV
12xl0k 0... 5 MO ioo kn 100 mV
Zakresy pomiarowe poziomu przenoszenia wg tablicy 2
Tablica 2
Pozycja przełącznika Zakres pomiarowy
10 mV -60.. . -38 dB
100 mV -40.. -18 dB
1 V -20.. . + 2dB
10 V 0 .. +22 dB
100 V +20.. +42 dB
1000 V +40.. +62 dB
Zakres użytkowy częstotliwości.
Uchyb dodatkowy przy pomiarach napięć I prądów
przemiennych o częstotliwości różnej od częstotli-
wości znamionowa] nia przekracza ±2,6% górnej grani-
cy zakresu pomiarowego, jeśli częstotliwość mieści
się w zakreśla podanym w tablicy 3.
Tablica 3.
Zakres pomiarowy Zakres użytkowy częstotliwości Hz.
0...10 mV 0...30 mV 0... 100 mV 0... 300 mV 0 .... 1 V 0.... 3 V 0.... 10 V 0.... 30 V 0... 100 V 0... 300 V 0... 1000 V 0.... 1 mA 0.... 3 pA 0.... 10 ma 0.... 30 MA 0.... 100 ftA 0.... 0,3 mA 0.... 1 mA 0.... 3 mA 0.... 10 mA 0....30 mA 0.... 100 mA 0.... 0,3 A 0 .... 1 A • 20...45...65...15000 20...45...65...10000 20...45...65...5000 20...45—65...2000 20...45...65... 500 > 20—45...65...15000 20—45...6S...10000
Zakres użytkowy temperatury otoczenia: +10.... 3(]AC,
5. WYPOSAŻENIE
Do miernika są załączone:
- instrukcja eksploatacji
— karta gwarancyjna
— przewody pomiarowe
— dwa bezpieczniki typu WTA—1,6A/250V
Na specjalne życzenie, za dopłatą do miernika typu
UM—110 załącza się wyposażenie dodatkowe, w skład
którego mogą wchodzić niżej wymienione przybory:
a) Futerał
b) Sonda pomiarowa typu SWN—300
— Zakres pomiaru napięcia stałego 0... 30 kV
— Opór wewnętrzny 750 MO
— Wymiary gabarytowe ó 58 x 280 mm
- Długość przewodów ok. 1200 mm
- Masa . 0,3 kg
c) Bocznik typu TB—8
— Zakres pomiarowy
— Spędek napięcia
— Klasa dokładności
— Wymiary gabarytowe
— Masa
0 ... 10A lub 0... 30 A
10 mV lub30mV
0,5
146 x 40 x 62 mm
0,2 kg
6. OBSŁUGA I EKSPLOATACJA MIERNIKA
6.1. Wiadomości ogólne
Rozmieszczenie ważniejszych elementów miernika
przedstawiono na rys. 3.
R, U, I - gniazda wtykowe
1 — przełącznik „zasilanie miernika",
„sprawdzanie baterii"
2 — przełącznik rodzaju mierzonego napię-
cia tub prądu (stały — przemienny)
3 — przełącznik zakresów
4 — nastawka na zero mechaniczne
5 . — nastawka na zero elektryczne
6 — pokrętło do nastawiania wskazówki na
kreskę podziałkl omomierza
7 — podziałka dla zakresów omomierza
8 ,9 — podziałki dla zakresów prądów i napięć
10 — podziałka dB
11,12 - bateria 9 V typu 6F 22
13,14 - bezpiecznik typu WTA-1,6A/250V
6.2. Przygotowanie miernika do pomiarów
Przed przystąpieniem do pomiarów należy:
— Ustawić przełącznik 112 w górnej pozycji (kla-
wisze wyciśnięte).
- Sprowadzić wskazówkę na kreskę zerową przy
pomocy nastawki na zero mechaniczne 4.
- Sprawdzić stan baterii zasilających. W tym celu
należy ustawić przełącznik 3 kolajno w pozycji
BAT 1 i BAT 2.
Przy właściwym napięciu baterii wskazówką,
w obu przypadkach, zajmie położenie w obsza*
rze ograniczonym na tarczy podziałkowej krop-
kami i oznaczonym "BAT". Jeśli odchylenie
wskazówki jest mniejsze, należy odpowiednią
baterię wymienić na nową.
— Wcisnąć klawisz przełącznika 1.
— Ustawić przełącznik zakresów 3 na dowolnej
pozycji amperomierza lub woltomierza.
— Obracając za pomocą śrubokręta nastawkę na
zero elektryczne 5, ustawić wskazówkę na kres-
kę zerową podziałek 8 i 9. Kierunek ruchu
wskazówki jest zgodny z kierunkiem obrotu
nastawki. O Ile warunki pracy miernika, a szcze-
gólnie temperatura otoczenia, nie ulegają zmie-
ni-:, miernik zazwyczaj nie wymaga przeprowa-
dzenia regulacji zera elektrycznego.
- Przełącznik 2 ustawić w pozycji przy po-
miarach prądów 1 napięć stałych oraz oporu,
a w pozycji przy pomiarach prądów i na-
pięć przemiennych oraz poziomu przenoszenia.
— Przełącznik zakresów 3 ustawić na odpowiedni
zakres wielkości mierzonej.
- Połączyć miernik z badanym obwodem przy po-
mocy przewodów pomiarowych.
63. Pomiary prądów i napięć stałych
Przełącznik 2 ustawić w pozycji Przełącznik
zakresów 3 ustawić na żądany zakres pomiarowy.
Przewody pomiarowe dołączyć do gniazd oznacza-
nych " 1" i"+, ~ Gniazdo oznaczone "1" po-
winno być połączone z ujemnym biegunem mie-
rzonego napięcia lub prądu. Odczytać wartość na
podziełce 8 iub 9 (zależnie od nastawionego za-
kresu).
6.4. Pomiar napięć stałych do 30 kV
Pomiaru napięć stałych w zakresie 1 30 kV
można dokonać tylko wtedy, gdy spełnione są
następujące warunki:
a) źródło napięcia mierzonego ma jeden biegun
połączony z uziemieniem,
b) największy prąd zwarcia źródła napięcia mie-
rzonego nie przekracza 10 mA.
Kolejność czynności przy pomiarze napięcia
źródła o uziemionym biegunie ujemnym powinna
być następująca:
1. Przełącznik 2 ustawić w pozycji
2. Przełącznik zakresów 3 ustawić na zakres 1OmV
3. Przewód sondy oznaczony znakiem "+" po-
łączyć z gniazdem oznaczonym "+, ~
4. Przewód sondy oznaczony znakiem "4r" połą-
czyć z gniazdem oznaczonym " 1" oraz z uzle-
mieniem (wszystkie potoczenia powinny być
pewne).
5. Trzymając sondę za uchwyt izolacyjny, do-
tknąć jej kolcem do dodatniego bieguna źród-
ła napięcia bedanego.
6. Odczytać wartość wskazaną na podziałeś 8.
Schemat połączenia sondy z miernikiem podaje
rysunek 4.
Rys. 4 Schemat połączenia sondy SWN—300
z-mtarniklem UM—110
Uwaga: W razie potrzeby zmierzenia napięcia
źródła o uziemionym biegunie dodatnim należy
zmienić połączenie sondy z miernikiem. Przewód
sondy oznaczony znakiem "+" należy połączyć
z gniazdem oznaczonym "1", a przewód oznaczo-
ny znakiem " i " połączyć z gniazdem oznaczo-
nym "+, ~ “ oraz z uziemieniem. Kolcem sondy
należy dotknąć do ujemnego bieguna źródła na-
pięcia badanego.
6.5. Pomiary prądów i napięć przemiennych
Przełącznik 2 ustawić w pozycjiPrzełącznik
zakresów 3 ustawić na żądany zakres pomiarowy.
Przewody pomiarowe dołączyć do gniazd ozna-
czonych "1" I "+, Gniazdo oznaczone "1"
powinno być połączona z punktem o potencjale
bliższym potencjałowi masy badanego układu.
Odczytać wartość wskazaną na podziałce 8 lub 9
(zależnie od nastawionego zakresu).
Uwaga: Regulację zera elektrycznego należy prze-
prowadzać tak, jak w p. 6.2. Nie regulować zera
elektrycznego, gdy przełącznik 2 jest ustawiony
w pozycji
6.6. Pomiar prądów stałych i przemiennych do 10 A
hib30A
Przełącznik 2 ustawić w pozycji" przy pomia-
rze prądów stałych, a w pozycji ”~"przy pomie-
rzę prądów przemiennych. Przy pomiarze prądów
do 10 A przełącznik zakresów 3 ustawić na zakres
10 mV, zaś przy pomiarze prądów do 30 A - na
zakres 30 mV. Połączyć miernik z bocznikiem
typu TB—8 oraz układem badanym zgodnie
z rys. 5. Odczytać wartość wskazaną na podziałce
9 lub odpowiednio na podziałce 8.
6.7. Pomiary oporu
Przełącznik 2 ustawić w pozycji Wybrać
odpowiedni zakres pomiarowy za pomocą prze-
łącznika zakresów 3. Za pomocą pokrętła 6 usta-
wić wskazówką na kreską podziałki omomierza 7
oznaczoną Przewody pomiarowe dołączyć
do gniazd oznaczonych "1" i " n " Dodatni
biegun nepląda pomiarowego jest dołączony do
gniazda oznaczonego " £2 ". Odczytać wartość
wskazaną na podziałce 7.
Uwaga: Przed dokonaniem pomiaru należy upew-
nić sią, ża element lub układ, którego opór mlerzy-
my nie jest dołączony do żadnego źródła zasilania.
W przaciwnym przypadku wyniki pomiaru mogą
być zniekształcone, a niekiedy może nastąpić
uszkodzenie miernika.
Rys.5. Schemat połączenia miernika UM-110 z boczni
kłem TB-81 badanym obwodem
6.8. Pomiary poziomu przenoszenia
Przełącznik 2 ustawić w pozycji Wybrać
odpowiedni zakres pomiarowy za pomocą prze-
łącznika zakresów 3. Wynik pomiaru jest sumą
algebraiczną- wartości wskazanej na podziałeś 10
oraz ilości dB odpowiadającej danemu zakresowi.
która jest podana w tabelce na terczy podziałko-
wej miernika.
Poziomowi 0 dB odpowiada moc 1 mW wydzielo-
na na oporze 600 £2. Przy przeliczaniu odczytu
w dB można stosować wzór:
P[W] = 10-3 10dB/1°
gdzie: dB -- wynik pomiaru obliczony w/w me-
todą.
6.9. Wskazówki dodatkowe
W przypadku przeciążenia miernika na zakresach
pomiaru prądów może ulec uszkodzeniu bezpiecz-
nik topikowy 14. Należy wtedy zastąpić go bez-
piecznikiem zapasowym 13. Niekiedy wygodne
jest ustawienie miernika pod kątem. Umożliwię
to ruchoma rączka. W tym przypadku może
jednak wystąpić dodatkowy uchyb.
Po zakończeniu pomiarów należy wyłączyć zasi-
lanie miernika przez ustawienie przełącznika 1
w pozycji BAT 1,2 (klawisz wyciśnięty).
Zapewni to długi okres korzystania z jednego
kompletu baterii.
7. SCHEMAT IDEOWY
Schemat Ideowy miernika typu UM—110 przedstawio-
no ne rysunku 6.
8. SPIS ELEMENTÓW
R1 30 tn 52± 0,5%
R2 70 m 52 ± 0,5%
R3 200 m 52 ± 0,5%
R4 7OOm52± 0,5%
R5 2 52 ± 0,5%
R6 7 52 ± 0,5%
R7 20 52
R8 70 52
R9 200 52 • ± 0,5% 36-85
R10 700 52
R11 20 52
R12 1980 52 1 %
R13 7k£2j °'5% 36-86
R14 20k52
R15 20 k 52 0,5% 36-86
R16 70k52
R17 200 k 52
R18 700 k 52
R19 1 M 52 d 0,5%
R20 • 1 M 52 ± 0,6 %
R21 1 M 52 ± 0,5%
R22 10 M 52 ± 0,5 % APLT-1
R23 16,7 k 52
R24 167 k 52
R25 6.M 52 ± 2% 41-68
R26 4,9 M 52.
R27 68,1 k£2±1%
R28 68,1 k £2 ± 1%
R29 30,1 k £2 ± 1%
R30 30,1 k £2 ± 1%
R31 698 £2 ±0,5%
R32x 350 £2
R33x 350 £2
R34 1,6k£2± 0,8%
R41 15k£2 ± 0,5%
R42 1 k£2 ± 2%
R43 15M£2± 10%
R44 620 k £2± 5%
R45 10k £2± 0,5%
R46 1 M £2± 0,5%
R47 90,9 k £2± 0,5 %
R48 1 M £2 1 potencjometr
R49 100 k £2 potencjometr wiełoobrotowy
R61 20 k £2± 2% r
R62 20 k £2 ± 2%
R64 90,9 k £2 ± 2% i
R65 6,81 k £2 ± 2% !
R66 43,2 k £2 1 1%
R67 200 k £2 1 1%
R68 8,25 k £2 ± 2%
R69 8,25 k £2 1 2%
R70 200 k £2 ± 1 %
R71 1,21 k £2 ± 2%
R72 1,21 k £2± 2%
R73 200 £2 ± 1%
R74 301 £2± 2%
R81 162 k £2 ±. 2%
R82 162 k £2 ± 2%
R83 200 k £2 ± 1%
R84 130 k £2 ± 1%
R85x 12,1 k £2 1 2%
R86 82,5 k £2 ± 2%
R87 39,2 k £2 ± 1%
R88 82,5 k £2 ± 2%
R89 20,3 k £2 ± 0,5%
R90 130 k £2 ± 1%
R91 7,5 k £2 1 1%
R92 27,4 k£2 ± 1%
R93 150 k £2 1 1%
R94 4,7 k £2, termistor
R95 10 k £2 potencjometr
R96 34,8 k£2 ±2%
R97 162 k £2 ± 2%
C1 22 juF —10/ 105%
C2* 10/60 pF trymer
C3* 3/10 pF trymer
C41 0,047 pF ± 10 %
C42 0,047 fi F ± 10 %
C43* 150pF ± 5%
044* 10/60 pF trymer
C45 6,8 pF 1 20% 25
C61 100 pF ± 5%
C62 10 pF ± 20%
C81 0,15 ± 10%
C82 0,15 liF i 10%
C82 0,15 juF ± 10%
Dl BZP 611 D 1
D2 BZP 611 Dl
D41 BAYP 94A
D42 BAYP 94A
D43 BAYP 94A
T6132BC107
T63 BC 177
T64 BC 107
T65 BC 177
T80-B2 BC 107
T83-86 BC 177
W1 juA 776 HC
WTA-1,6A/250V
Bl,B2 9V 6F 22
f
l
x) eiemant dobierany przy regulacji
Rys.6. Schemat ideowy miernika typu UM-110