/
Author: Мочалова Т.С.
Tags: польский язык лингвистика изучение языков самообразование
ISBN: 978-5-905971-04-4
Year: 2012
Text
Т. С. Мочалова
польский
«С НУЛЯ»
УЧЕБНИК
Книга 1
Допущено Министерством образования и науки
Российской Федерации в качестве учебного
пособия для студентов высших учебных
заведений, обучающихся по специальностям « Теория и
методика преподавания иностранных языков и
культур», «Перевод и переводоведение»,
«Теория и практика межкультурной коммуникации»,
направления подготовки «Лингвистика и
межкультурная коммуникация».
ВОСТОЧНАЯ
КНИГА
Москва • 2012
УДК 811.162.1(075.4)
ББК 81.2Пол-9
М86
Консультанты:
В. Собецкий, Р. Малаховский
Художник:
Ю. Анджеевская
Мочалова Т. С.
М86 Польский «с нуля»: Учебник. В 2 кн. Кн. 1. / Т. С. Мочалова. — М.:
Восточная книга, 2012. — 344 с.
ISBN 978-5-905971-02-0 (Общий)
ISBN 978-5-905971-04-4 (Книга 1)
Учебник адресован всем, кто хочет овладеть польским языком как в объеме,
достаточном для повседневного общения, так и на продвинутом уровне, позволяющем
применять его в профессиональной деятельности и сдать сертификационный
экзамен по польскому языку.
Учебник построен на основе современной общеупотребительной лексики и
нормативного курса грамматики. Состоит из трех частей, каждая из которых, включая
начальный курс, имеет аудиосопровождение.
Содержит большое количество разноплановых упражнений и заданий на развитие
всех основополагающих навыков: умения читать и понимать прочитанное, умения
слушать и понимать звучащий текст, умения строить устную и письменную речь.
Отдельные задания и комментарии нацелены на предупреждение типичных ошибок
русскоговорящих учащихся, вызываемых межъязыковой интерференцией.
Помочь в изучении польского языка вне языковой среды призван специальный
раздел «Послушаем!», включающий в себя разнообразные задания к записанным на
диск текстам и диалогам.
УДК 811.162.1(075.4)
ББК 81.2Пол-9
©Т.С. Мочалова, 2012
© ООО «Восточная книга», 2012
СОДЕРЖАНИЕ
Предисловие 8
ЧАСТЬ I
Польский алфавит 11
Урок! 12
О польском ударении
Гласные а, о, и (о)
Согласные т, п, b, p, d, t, w,f,g,k
Род имён существительных
Урок 2 17
Гласный е
Согласные г, z, s, с, полугласныйу
Одушевлённые и неодушевлённые существительные
УрокЗ 23
Согласный eh (Л). Гласные >>, /
Мягкие и твёрдые согласные
Род имён прилагательных
Урок 4 29
Согласные i (rz) — sz; dż — cz; dz. Буквосочетания szcz; żdż; dżdż
Вопросительное местоимение czyj. Притяжательные местоимения
Вопросительные предложения с частицей czy. Отрицание nie
Урок 5 36
Согласные ńy /, /
Настоящее время глагола być (1 и 3 лицо единственного числа)
Прошедшее время глагола być (1 и 3 лицо единственного числа)
4
Содержание
Урок 6 42
Согласные i, ś
Прошедшее время глагола być (продолжение)
Именное составное сказуемое
Творительный падеж
Урок 7 49
Согласные ć, dż
Настоящее время глагола być (продолжение)
Чередование согласных в предложном падеже
Урок 8 56
Носовой гласный ą
Спряжение глаголов być, mieć (настоящее время). Глаголы III спряжения
Творительный падеж (продолжение)
Урок 9 63
Носовой гласный ę
Конструкции mieć na imię, nazywać się
Винительный падеж существительных на -a, -i и согласованных определений
женского рода
Урок 10 71
Распадение носовых гласных
«Спасибо», «пожачуйста», «извините»
Будущее время глагола być
Количественные числительные 1-20
Урок 11 79
Ассимиляция согласных
Мягкость с/, /, z, s, r в заимствованных словах
Порядковые числительные 1-20. Обозначение даты и времени суток
Урок 12 87
Ударение в польском языке
Безударные элементы
Количественные и порядковые числительные. Обозначение даты
(продолжение)
Прошедшее время глагола być (формы множественного числа)
Проверьте себя
94
Содержание 5
Полезно вспомнить {мини-разговорник) 99
Что Вы знаете о Польше? (тест) 102
Гимн Польши 104
ЧАСТЬ II
Урок I. Lekcja języka polskiego 107
Глаголы III спряжения 110
Множественное число существительных и прилагательных 113
Сочетаемость числительных 2, 3, 4 115
W czasie przerwy 118
Урок II. Wieczorem 124
Предложный падеж существительных мужского и среднего рода 127
Глаголы II спряжения 129
Глаголы совершенного и несовершенного вида. Будущее время 132
Telefon do przyjaciela 134
Урок III Biblioteka 142
Глаголы I спряжения 146
Предложный / дательный падежи 149
Спряжение и употребление глаголов znać — wiedzieć 151
Место определения в предложении 155
Czytelnia 156
Урок IV. Przed świętami 162
Глаголы I спряжения (продолжение) 167
Предложный / дательный падежи (продолжение) 171
Предложный падеж личных местоимений 174
Telefon do biura 175
Урок V. W nowym mieszkaniu 182
Прошедшее время глаголов 186
Родительный падеж (единственное число) 189
Прямое дополнение при глаголах с отрицанием.
Конструкцииуел/ — nie та 193
Наречия места и направления 195
W recepcji hotelowej 196
Урок VI. Wybieramy się za miasto 204
Прошедшее время глаголов на -eć 210
б Содержание
Подвижность личных окончаний глаголов в прошедшем времени 213
Множественное число существительных (продолжение) 214
Творительный падеж личных местоимений 218
Przed spacerem 219
Урок VII. Zakupy 228
Дательный падеж 234
Прошедшее время глагола iść 238
Модальные слова типа trzeba, można и т. д 241
Неопределенные местоимения 242
W drogerii 243
Урок VIII. W teatrze 253
Способы обозначения времени 259
Множественное число существительных: лично-мужская форма 263
Множественное число прилагательных: лично-мужская форма 265
Спряжение глаголов на -</ć, -nąć 268
Może pójdziemy do kina? 271
Урок IX. W restauracji 280
Способы обозначения времени (продолжение) 287
Прошедшее время глаголов на-ić, -źć\ -с; -rżeć 288
Родительный падеж существительных (множественное число) 292
Винительный падеж существительных (множественное число) 297
Kolacja u Adama 300
УрокХ. Kłopoty ze zdrowiem 312
Звательный падеж 319
Повелительное наклонение 321
Модальные глаголы со значением долженствования 326
Будущее время глаголов (форма II) 329
W poczekalni 332
ПРЕДИСЛОВИЕ
Состоящий из трех частей учебник «Польский "с нуля"» предназначен как
для тех, кто начинает изучать польский язык (ч. I, II), так и для учащихся
продвинутого уровня (ч. III).
Изучение материала первой части рассчитано приблизительно на 45-50
аудиторных часов и нацелено на овладение навыками чтения, письма, понимания на
слух элементарных речевых моделей и построения таких же простых устных
высказываний. Наряду с правилами польского произношения и фонетическими
упражнениями (все они имеют звуковое сопровождение на диске) в уроках
первой части содержится необходимый на начальном этапе минимум лексики,
подкрепленный теми грамматическими формами, которые помогут учащимся вести
несложную беседу (познакомиться, рассказать о себе, задать простые вопросы
собеседнику и т. п.).
Десять уроков второй части строятся на материале общеупотребительной
лексики и базовой грамматики, достаточном для повседневного общения в
типичных ситуациях. На каждый из уроков целесообразно отвести не менее 10-
14 аудиторных часов.
Третья часть (уроки XI-XVI) предполагает более детальное знакомство
учащихся со страноведческими реалиями и теми лексическими и
грамматическими формами, овладение которыми позволит им не только читать и понимать
довольно сложные тексты и практически свободно общаться на польском языке,
но и сдать сертификационный экзамен по польскому языку в объеме уровня 5-2
по европейской шкале1. На усвоение материала каждого урока третьей части
требуется не менее 20 аудиторных часов.
Уроки второй и третьей части имеют универсальную структуру. Они
включают в себя текст, поурочный словарь (уроки 1-Х), подборку лексики по
изучаемой теме, 3-4 грамматических раздела с упражнениями, диалог, блок лексико-
грамматических упражнений и коммуникативных заданий, текст интервью для
двустороннего перевода (уроки XI-XVI) и суммирующую часть «Подведем
итоги!», призванную закрепить и проверить изученное. В конце каждого урока
второй части (уроки 1-Х) помещен рисунок, задание к которому может быть сфор-
Об экзаменационных требованиях и конкретных видах заданий см. «Стандарты
экзаменационных требований» {Standardy wymagań egzaminacyjnych. Państwowa Komisja
Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. MENiS, Warszawa, 2003). См.
также: www. buwiwm. edu.pl.
8
Предисловие
мулировано преподавателем по-разному (можно рекомендовать описать
картинку, рассказать о том, что предшествовало представленной на ней ситуации или
последовало за изображенным событием, и т. п.). Знания фактического
материала помогут проверить заключительные тесты (уроки XI-XVI).
Учебник содержит большое количество разноплановых упражнений,
направленных на формирование устойчивых языковых навыков. Этой же цели служат
задания из рубрик «Поговорим!», «Послушаем!» (уроки V-XVI), «Напишем!»
(уроки V-XVI).
Учебник адресован прежде всего русскоговорящей аудитории, поэтому лек-
сико-грамматический комментарий, представленный в специальных рамках
после текста (рубрика «Внимание!»), предусматривает учет специфики изучения
родственных языков. Внимание учащихся фиксируется на трудных случаях
глагольного управления, многозначности слов при несовпадении или неполном
совпадении их семантики в польском и русском языках, даются необходимые
для запоминания синтаксические конструкции, указания на предупреждение
ложных аналогий и т. п. Лексико-грамматические упражнения из
соответствующего раздела помогут предупредить типичные ошибки, вызываемые
межъязыковой интерференцией.
Планируя занятие, преподаватель может отбирать материал из урока по
своему усмотрению и прорабатывать его в любой последовательности.
Грамматические упражнения в каждом из соответствующих разделов расположены по
принципу нарастающей трудности, что облегчит выбор, если цели и сроки
обучения не позволяют выполнить их в полном объеме. Следует, однако, иметь в
виду, что к чтению текста или работе с диалогом желательно приступать после
изучения хотя бы одного (наиболее важного в коммуникативном отношении)
грамматического раздела урока, а лексико-грамматические и коммуникативные
задания, а также задания на аудирование целесообразно выполнять параллельно
с грамматическими.
Рассмотренный в учебнике грамматический материал суммирован в виде
таблиц в Приложении. Там же даются ключи к некоторым заданиям и
расшифровки текстов, записанных на диске.
В работе над учебником автору помогали коллеги-полонисты и польские
студенты и аспиранты, обучающиеся в Москве. Большое им всем спасибо!
CZEŚĆ
MyśCisz, że nic nie umiesz?
— Tb nieprawda!
ПОЛЬСКИЙ АЛФАВИТ1
А а
3
В b
С с
Ć ć
D d
Е е
ę
F f
g g
H h
1 i
J j
К k
L 1
Ł ł
M m
N n
ń
O o
Ó ó
P P
R r
S s
Ś ś
T t
U u
Ww
Y у
Z z
Ź ź
■
Z ż
1 В заимствованных словах употребляются также буквы латинского алфавита Q, V, X.
УРОК1
1. О польском ударении.
2. Гласные а, о, u (ó).
3. Согласные m, n, b, p, d, t, w, f, g, k.
4. Род имен существительных.
£\ 1. Ударение в польском языке фиксированное, постоянное. Оно обычно
^=:^ падает на предпоследний слог. Ударный слог выделяется с меньшей силой,
чем в русском языке. Гласные в безударных слогах не изменяются ни
качественно, ни количественно, т. е. отсутствует редукция гласных («аканье»). В любой
позиции, независимо от ударности-безударности слога, все гласные
произносятся одинаково чётко.
&
2. В польском языке 8 гласных, из них 2 носовых и 6 так называемых
чистых. К «чистым» принадлежат, в частности, гласные са\ 'o', 'u (о)".
Гласный 'a' произносится как русское [а] в ударном слоге.
Гласный 'o' произносится практически как русское [о] в ударном слоге, но с
меньшей лабиализацией.
Гласный 'u' произносится как русское [у], но губы более выдвинуты вперёд.
Звук имеет двоякое графическое изображение: 'u' — 'ó'1.
г\ 3. Польские согласные, как и русские, могут быть твёрдыми и мягкими,
^^ звонкими и глухими. Звонкие согласные, как и в русском языке,
оглушаются в конце слова и перед глухими согласными.
3.1. Согласные 'т\ 4iT — сонорные, носовые, твёрдые. Произносятся как
русские [м], [н].
Упражнение 7. Прочитайте.
ma na mama mu
mam nam mamo Anna2
i
2
4ó' в закрытом слоге чередуется с 'o' в открытом: bób — bobu. 'ó' чаще всего
соответствует русскому [о], а польское 'u' — русскому [у].
Удвоенные согласные в польском языке встречаются реже, чем в русском.
Произносятся отчетливо.
Урок1
13
on — ona — ono
3.2. Согласные "b\ 'p' — губные, твёрдые. Образуют пару по звонкости /
глухости. Произносятся как русские [б], [п].
£} Упражнение 2. Прочитайте.
pan bo baba
panna bon banan
mapa bób Panama
3.3. Согласные 'd', T — переднеязычные зубные, твёрдые. Образуют пару по
звонкости / глухости. Произносятся как русские [д], [т].
Ф Упражнение 3. Прочитайте.
Adam
atom
mata
oto
tata
dama
doba
tuba
buda
moda
tato
da
but
dom
tona
dno
udo
dam
tama
nuta
nuda
auto
automat
data
to — это tu — tam
3.4. Согласные 'w', T — губно-зубные, твёрдые. Образуют пару по
звонкости / глухости. Произносятся как русские [в], [ф].
Упражнение 4. Прочитайте.
woda dwa fan wdowa
wada wam nafta dawno
wata mowa budowa Wanda
nowa foto wanna dowód
3.5. Согласные "g\ 'k' — заднеязычные, твёрдые. Образуют пару по
звонкости / глухости. Произносятся как русские [г], [к].
14
Урок1
&
Упражнение
waga
guma
kawa
gama
nauka
* 5. Прочитайте. Помните об отсутствии редукци
noga
tak
ptak
okna
okno
kod
kot
buk
Bug
Bóg
taka
wnuk
fakt
kto
oko
wagon
Magda
matka
pogoda
uwaga
и гласных.
Agata
kanapka
kanapa
pomaga
pomagam
Упражнение 6. Прочитайте пары слов, обращая внимание на произношение
звонких ci, g и глухих /, к.
da — ta
do — to
pod — pot
gapa — kapa
dog —dok
dama — tama
dom — tom
dam — tam
mag — mak
Bug — buk
nuda — nuta
buda — buta
data — tata
guma — kuma
gama — Kama
рус, у него (неё) есть (он, она имеет) — польск. on (ona) та
(^ Упражнение 7. Прочитайте и переведите предложения.
1. Dom ma okna. 2. Wagon ma okna. 3. Kto ma kota? — To Agata, kota ma ona.
4. A kogo ma Wanda? — Wanda ma doga. 5. Tu mam dom. 6. Anna ma tam dom.
7. To Magda, ona ma wnuka. 8. Kto wam pomaga? — Nam pomaga mama. 9. Pan
Adam ma auto. To auto pana Adama. 10. Papuga — to ptak. To ptak pana Adama.
11. Oto okno Antka. 12. To taka nowa moda? — Tak.
(^ Упражнение 8. Прослушайте и прочитайте вопросы и ответы. Обратите
внимание на место ударения в словах и интонацию вопроса.
1. Kto to? — То Anna. Ona ma dom? — Tak, ona ma dom. (Tak, ma.)
2. Kogo ma Wanda? — Wanda ma kota.
3. Kto tam? — To wnuk pana Adama.
4. Kto to? — To panna Magda. A to kto? — To pan Adam.
5. Kto to? — To Adam, Magda mu pomaga.
6. Kto wam pomaga? — Nam pomaga Anna.
7. Kto ma auto? — Tata ma auto.
8. Kto to? — To panna Wanda, a to — pan Adam, on ma tu dom.
Урок 1
15
^ 4. Род имён существительных.
<fc? В польском языке существительные различаются по родам. Как и в
русском языке, выделяются мужской, женский и средний род, например1:
| мужской род
dom ^^
kot ——on
tata ^
женский род
woda >^
тара —- ona
Anna
средний род
okno -^
око ——; ono
dno
Упражнение 9. Сгруппируйте существительные по родам.
Kawa, oko, matka, ptak, kanapa, tata, mapa, pan, panna, okno, kot, pogoda, Agata,
wagon, dom, nuta, doba, budowa, kanapka, dno.
Упражнение 10. Переведите на польский язык.
1. Кто это? — Это мама, а это папа.
2. А это кто? — Это внук пана Адама.
3. Это Ванда. У неё есть машина.
4. У Агаты есть дог.
5. У Магды там есть дом.
6. У кого есть кошка?
7. Это кофе Адама.
8. Кто у него? — Внук.
Ш СЛОВАРЬ
budowa
doba
kanapa
kanapka
kawa
ma
mam
mapa
matka
стройка
сутки
диван
бутерброд
кофе
у него есть (он имеет)
у меня есть (я имею)
карта
мать
1 Следует иметь в виду, что близкие по звучанию и значению русские и польские слова
не всегда относятся к одному и тому же грамматическому роду (ср., напр., рус.
деталь — ж. р., польск. detal — м. р.).
16
Урок1
nauka
око
oto
pomaga
pomagam
ptak
tak
tam
tata
tu
учёба, наука
глаз
вот
он (она) помогает
я помогаю
птица
да, так
там, туда
папа
здесь, сюда
УРОК 2
1. Гласный 'e'.
2. Согласные 'г', 'z', 's', 'c', полугласный 'j'.
3. Одушевлённые и неодушевлённые существительные.
&
1. Гласный V — произносится как русское подударное [э] (например, в
слове это). Перед с согласные не смягчаются.
(} Упражнение 1. Прочитайте.
Ewa
Edek
epoka
efekt
meta
mewa
temat
apteka
te
ten
tent
magnetofon
potem
poeta
nowe
kometa
metoda
moment
dekada
moneta
ten — ta — to
a
2.1. Согласный V — переднеязычный, твёрдый. Произносится как русское
СЪ Упражнение 2. Прочитайте слова. Помните о месте ударения.
rano
rada
dobra
droga
góra
bar
tor
rok
rum
kura
brat
kran
Odra
program
teatr
Europa
metro
brama
Roman
aktor
rower
Praga
forum1
dramat
aktorka
ty Упражнение З. Прочитайте слова. Помните, что перед е согласные не
смягчаются.
rekord
remont
kreda
renta
dekret
trema
kret
korek
1 Существительные на -um относятся к среднему роду (кроме album, kostium) и в
единственном числе не склоняются.
18
Урок 2
Darek
redaktor
krem
Ren
reforma
reaktor
refren
wtorek
2.2. Согласные *z\ V — переднеязычные, твёрдые. Образуют пару по
звонкости/глухости. Произносятся как русские [з], [с].
Упражнение 4. Прочитайте слова, содержащие z, s.
znam
zna
znak
Zenon
sam
sama
prosto
sekret
koza
nazwa
wazon
zakaz
kasa
nos
sen
sto
muzeum
mazurek
rozum
zabawka
Teresa
osoba
wzrost
notes
gaz
zero
zwrot
teraz
kreska
Moskwa1
sobota
sweter
Упражнение 5. Прочитайте русские и польские слова. Обратите внимание на
разницу в произношении.
без — bez
зебра — zebra
тенор — tenor
текст — tekst
сектор — sektor
аптека — apteka
декада — dekada
сервер — serwer
метр — metr
сенатор — senator
профессор — profesor
газета — gazeta
секунда — sekunda
степь — step
тренер — trener
студентка — studentka
2.3. Согласный V — переднеязычный, твердый. Произносится как ру
Упражнение 6. Прочитайте слова, содержащие с.
со radca
cud praca
noc wraca
koc owca
cena
ocena
Wacek
córka
koncert scena
proces ocean
procent Francuz2
centrum cenzura
1 После глухих согласных w оглушается и произносится как [f]: kwota, utwór, twarda.
" Названия национальностей пишутся с большой буквы.
Урок 2
19
Г\ 2.4. Полугласный 'j' — среднеязычный, щелевой. В русском языке ему
соответствует [й] (буква 'u' в конце слова и перед согласными или
йотированные гласные е, ё, ю, я).
Ср.: daj — дай; wojna — война; moja — моя.
С} Упражнение 7. Прочитайте слова, обращая внимание на произношение '/
перед гласными, в конце слова и перед согласными.
jajo-
je-
ju-
-j
J'
Jan
jogurt
jest
jutro
kraj
sejm
jak
joga
jej
Józef
mój
jajko
Jacek
major
jeden
Jurek
pokój
wojna
moja
znajoma
pracuje
juror
tramwaj
bajka
mój — moja — moje
jej —jego
2.4.1. Звук 'j' встречается и после согласных, однако буквой 'y' он
изображается только после приставок (ср.: objazd) и согласных 'z', 's', 'c' (в основном в
заимствованных словах). Произносится как русский [й] в словах типа «объезд».
ф Упражнение 8. Прочитайте слова. Обратите внимание на правописание '/
после приставок и z, s, с.
wjazd
zjem
objaw
odjazd
zjazd
Azja
poezja
geodezja
entuzjazm
okazja
Rosja
kasjer
pensja
aksjomat
sesja
Turcja
stacja
promocja
pacjent
porcja
Л 3,В польском языке, как и в русском, различаются одушевлённые и не-
^^ одушевлённые существительные. Первые отвечают на вопрос kto to jest?,
вторые — со to jest?
В отличие от русского языка глагол-связка в таких конструкциях опускается
редко, ср.:
русл Кто это? — Это студент.
полъскл Kto to jest? — То jest student.
В конструкции «со to za...?» глагол-связка, как правило, отсутствует.
20
Урок 2
С} Упражнение 9. Прочитайте вопросы и ответы. Объясните употребление
вопросительных слов kto, со.
U
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Со to jest?
Kto to jest?
Co to jest?
Kto to jest?
Co to jest?
Kto to jest?
Co tu jest?
Co tam jest?
Kto tu jest?
10. Kto tam jest?
To jest gazeta Janka.
To jest jego brat.
To jest jogurt.
To jest nowa profesorka.
To jest moja praca.
To jest jego doradca.
Tu jest konferencja.
Tam jest teatr.
Tu jest francuska grupa.
Tam jest córka pana Jana.
Упражнение 10. Ответьте на вопросы.
Kto to jest?
Kto tu jest?
To jest Ewa
Tu jest Adam
kot
student
poeta
profesor
aktor
kasjerka
Co to jest?
Co tu jest?
kreda
mapa
pokój
.... muzeum
remont
notes
jogurt
nazwa
Упражнение 11. Прочитайте. Поставьте к предложениям вопросы.
1. Tu jest kreda, magnetofon, mapa.
2. Tam jest apteka, budowa, dom.
3. Tu jest student, studentka, profesor.
4. Tam jest jej brat, jego córka, moja mama.
Упражнение 12. Составьте вопросы и ответы по модели.
1. Со to za kawa?
2 gazeta?
3 ptak?
4 kraj?
5 wóz?
6 projekt?
To jest kawa Janka.
nowa
papuga.
Francja.
pana Jana.
mój
Урок 2
21
Упражнение 13. Составьте вопросы и ответы с данными существительными.
Используйте модели "Со (kto) to/tu jest?'\ "Со to za ... ? ".
Praca, pokój, gazeta, profesor, notes, tekst, kraj, projekt, mapa, okno, studentka,
pan, zabawka, nazwa, muzeum, teatr, remont, redaktor.
Упражнение 14. Восстановите фразы по образцу.
1. Marek ma kota. •=> To jest kot Marka.
2. Brat ma wóz. —
3. Józef ma tam dom. —
4. Jego wnuk ma rower. —
5. Pan Jacek ma wnuka. —
6. On ma tu notes. —
7. <=> To jest komputer Adama.
8 — To jest brat pana Jana.
9 — Tam jest jej wnuk.
10 — Tu jest jego tekst.
11 — To jest dom pana profesora.
12 — To jest pokój Jurka.
Упражнение 15. Заполните пропуски в предложениях.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Со... jest? -
...to jest? -
Kto to...?
Co ma...? -
... ma Ewa? —
Co... jest?
... tam jest? —
Kogo ma ...? —
To ... rower.
To ... Janek.
To jest....
Anna ma... .
Ewa ... kota.
Tu jest....
...jest ptak.
Pan Józef ma
Упражнение 16. Прослушайте звукозапись. Вставьте пропущенные слова.
Прочитайте и переведите текст.
Znam tego , to jest pan Marek Madej. A to jest jego Barbara.
Pan Marek — to , jego córka — to Barbara ma brata Jacka.
Jacek — to doradca senatora. On ma swój dom auto. Teraz on pracuje. Jego
praca jest
Barbara swój pokój, tu jest Ona ma tu , skaner,
magnetofon. Rano Barbara jest
22
Урок 2
Ш СЛОВАРЬ
centrum
со
córka
jak
jest
jutro
komputer
kraj
kreda
kreska
muzeum
nazwa
notes
ocena
osoba
poeta (r. m.)
pokój
praca
pracuje
rada
(do)radca(r.w.)
rano
rok
rower
temat (r.m.)
ten, ta, to
teraz
wóz
zabawka
znam, zna
центр
что
дочь
как
(он, она, оно) есть, является
завтра
компьютер
страна
мел
чёрточка
музей
название
блокнот
оценка
лицо, человек
поэт
1. комната; 2. мир
работа, труд
он (она)работает
совет
советник, помощник
утро; утром
год
велосипед
тема
этот, эта, это
сейчас, теперь
автомобиль; воз
игрушка
я знаю, он (она) знает
УРОКЗ
1. Согласный 4ch' ('h').
2. Гласные 'y', 'i'- Мягкие и твёрдые согласные.
3. Род имён прилагательных.
Г\ 1. Согласный ьс1Г — заднеязычный, твёрдый, глухой. Произносится как
русское [х]. Звук имеет двоякое графическое изображение: 4ch\ 'h'1.
®
Упражнение 1. Прочитайте.
hak
huk
huta
chór
humor
herb
chata
huragan
fach
dach
gmach
mucha
herbata
ucho
kocha
choroba
chmura
chustka
rachunek
horoskop
a
2. Гласные '\\ 'Г — варианты одного звука. Согласные перед 'y' —
твёрдые, перед 'z' — мягкие.
2.1. Гласный V — переднего ряда, среднего подъёма. При произнесении 'y'
язык менее приподнят, чем при произнесении русского [ы].
ф Упражнение 2. Прочитайте слова, содержащие гласный 'y'.
ty
wy
my
syn
dym
hymn
wyraz
cyrk
Krym
ryby
system
dywan
dobry
kuzyn
Edyta
nowy
stary
trudny
tygrys
wystawa
mamy
znamy
kochamy
pytamy
wystawy
Проверить правильность написания поможет русский язык: как правило, польскому eh
соответствует в русском языке дг (chata, mucha), на месте польского Л встречается г
(hymn — гимн) или «нулевой звук» (harfa — арфа). В заимствованных словах может
быть иначе, ср.: hokej.
24 УрокЗ
2.2. Гласный Т :— переднего ряда, высокого подъёма. В зависимости от
позиции в слове 'Г произносится по-разному или не произносится вовсе.
2.2.1. В начале слова или слога (в положении после гласного) 7'
произносится йотированно, что орфографически не обозначается (буквосочетание ji
возможно только после z, s, с).
Упражнение 3. Прочитайте слова с / в указанной позиции.
ich moi — moimi boisko Ukraina
im twoi — twoimi naiwny stoisko
inny swoi — swoimi uspokoi zaimek
import stoi — stoimy kraina Aida
2.2.2. Между двумя согласными или в конце слова буква Т обозначает
сходный с русским звук [i]. Одновременно она является показателем мягкости
предшествующего согласного, причем губные согласные b —/;; w —/• т
перед [i] смягчаются более «интенсивно», чем в русском языке.
Упражнение 4. Прочитайте слова с 7\
kino
pani
minuta
nikt
nic
egzamin
niski
wysoki
minister
drugi
jaki
taki
Chiny
chirurg
kwit
Wiktor
pismo
nazwisko
winda
firma
kto — nikt co — nic
2.2.3. В сочетании [согласный + i + гласный] i не обозначает звука: это
лишь графический показатель мягкости предшествующего согласного,
своеобразный «польский мягкий знак». Перед гласными a, ot u (ó), е смягчаться могут
согласные b, py w,f, ni п; перед е также g, k\
Ср., напр., произношение слов Kopernik — piernik, bada — biada: pasek —
piasek; zdrowe — zdrowie.
Из перечисленных согласных в конце слова или слога мягким может быть только 'n'
(ср.: рус. кровь, степь — польск. krew, step). Перед 'e' согласные k, g чаще всего
мягкие (-kie-, -gie-).
piwo
wino
robi
kupi
mówi
УрокЗ
25
W Упражнение 5. Прочитайте. Помните, что / между согласным и гласным
не произносится.
mia- miasto
mie- miejsce
mio- miota
mi u- miód
niebo
jakie
kawior
ofiara
kobieta
bia- obiad
Ые- bieda
bio- biodro
biu- biuro
papier
kiedy
kuchnia
cukier
ostatnia
tak
win- wiatr
wie- wiek
wio- wiosna
wiu- wiór
zadanie
kawiarnia
piosenka
wiewiórka
pytanie
— n/e
pia- piasek
pie- piesek
pio- Piotr
pin- pióro
opowiada
opowiadam
opowiadanie
rozmawia
rozmawiam
2.2.4, В сочетании [согласный + i + гласный] буква / может обозначать [j]1.
Такое произношение характерно в основном для слов иностранного
происхождения, ср.: dania [n 'a] — Dania [nja].
ty Упражнение 6. Прочитайте слова парами. Сравните произношение слов
в левой и правой колонке.
piana [р'а]
zamiar [m'a]
wiek [w'e]
Mania [n'a]
kopie [р'е]
rozmawia [w'a]
piano [pja]
armia [mja]
Wietnam [wje]
mania [nja]
kopie [pje]
rewia [wja]
2.2.5. Согласные 4d\ 4\ 4r — только твёрдые, поэтому i между ними и
гласными (в заимствованных словах) тоже произносится как [j] (ср. рус. 'объезд').
С} Упражнение 7. Прочитайте слова, обращая внимание на произношение /
после d, /, г.
radio
stadion
stadium
kwestia
partia
kostium
historia
wariant
Maria
Как уже отмечалось, 'j' пишется только после приставок и согласных г, s, с.
26
УрокЗ
diagnoza
Indie
studia
portier
sympatia
Tatiana
kurier
kariera
audytorium
Упражнение 8. Вставьте пропущенные: a) eh — Л; b) / —у.
а)
b)
aos
uda
onor
bo ater
komis a
prem er
stać a
pracu e
ymn
erbata
do ód
_it
Japon a
prem a
Zof a
dwo e
erb
am
u o
_okej
w azd
stud a
то а
rad o
za ód
oroba
o ota
Ma omet
sto sko
reg on
awar a
d agnoza
Упражнение 9. Прочитайте и переведите. Напишите диктант, используя
звукозапись упражнения.
1. То jest Stefania. Ona ma papier i pióro. 2. Jakie zadanie robi Janek? — Jego
zadanie jest trudne. 3. Moskwa — to miasto. Kijów, Ryga i Kraków — to miasta.
Centrum Rygi jest stare. 4. Zygmunt ma garnitur, Hanka ma jasny kostium.
5. Mietek — to syn pani Marii. Krystyna — to córka pana Mariana i pani Zofii. 6. To
jest pokój brata. Tu stoi jego biurko. 7. Ten dom jest wysoki, tam jest winda. 8. Teraz
jest wiosna. Wiosna — to dobra pora roku. 9. To audytorium jest jasne. Tam jest ich
grupa. Grupa numer jeden ma ostatni egzamin. 10. Co to za miasto? — To jest
niemieckie miasto Hamburg.
a
3. Имена прилагательные и другие согласованные определения в
зависимости от рода имеют окончания -у (-i); -a; -e (-ie):
мужской род
jaki?
nowy
stary
niski
wysoki
женский род
jaka?
nowa
stara
niska
wysoka
средний род
jakie?
nowe
stare
niskie
wysokie
УрокЗ
27
Упражнение 10. К предложениям из левой колонки подберите правильный
вопрос. Ответьте на вопрос предложением из правой
колонки. Обратите внимание на использование указательных
местоимений ten, ta, to.
1. То jest moje zadanie.
2. To jest jej praca.
3. To jest twoje pióro.
4. To jest jego pokój.
5. To jest ich rada.
6. To jest mój dom.
Jaki on jest?
Jaka ona jest?
Jakie ono jest?
To zadanie jest nowe.
Ta praca jest trudna.
To pióro jest stare.
Ten pokój jest jasny.
Ta rada jest dobra.
Ten dom jest wysoki.
Упражнение И. Ответьте на вопросы утвердительно и, употребляя антонимы,
отрицательно.
1. Jaka to jest gazeta, nowa? —
2. Jaki jest twój dom, wysoki? —
3. Jaki jest pan Jacek, niski? —
4. Jakie to jest zadanie, stare? —
Tak, ...;
Tak, ...;
Tak, ...;
Tak, ...;
—
—
—
—
Nie,
Nie,
Nie,
Nie,
Упражнение 12. Вставьте пропущенные вопросительные местоимения.
Ответьте на вопросы, употребляя прилагательные нужного
рода.
1. ... jest pogoda teraz? (dobry) 5. .
2. ... jest to pióro? (stary) 6. .
3. ... jest to okno? (wysoki) 7. .
4. ... jest pan Mietek? (niski) 8. .
.. jest ta gazeta? (nowy)
.. jest ten aktor? (znany)
.. jest to auto? (drogi)
.. jest ta wystawa? (modny)
Упражнение 13. ©5) Составьте мини-диалоги по модели.
То jest mój dom.
praca, pokój, komputer,
auto, profesor, pies
Ten? (Q\ jaki wysoki! trudny, jasny, dobry,
drogi, stary, wierny
Упражнение 14. Подберите к словам определения.
Kraj, nazwisko, pokój, gmach, pies, pismo, muzeum, kawa, gazeta, praca, temat,
poeta, egzamin, auto, komputer, miasto, audytorium.
28
УрокЗ
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Там сейчас весна. Какая там погода? — Там сейчас хорошая погода, ясно.
2. Какая хорошая фотография! Кто это? — Это мой брат Виктор, это его
институт, он здесь работает. — А это что за собака? — Это его собака Бурек. 3. Вот
хорошая и светлая аудитория. А это новый студент. У него есть блокнот, бумага
и ручка. У него сейчас экзамен. 4. Это карта. Вот моя страна. А это мой город.
Центр города старый, а мой дом новый и высокий. Там есть лифт.
Щ СЛОВАРЬ
audytorium (r.n.)
biurko
chmura
cukier
dobry, -a, -e
drogi, -a, -ie
garnitur
gmach
herbata
jaki, -a, -ie
jasno
jasny, -a, -e
kobieta
kostium (r.m.)
miasto
miejsce
nazwisko
ostatni, -ia, -ie
papier
pies (psa)
pióro
pismo
robi
taki, -a, -ie
temat (r.m.)
winda
wiosna
zadanie
znany, -a, -e
аудитория
письменный стол
туча
сахар
хороший, -ая, -ое
дорогой, -ая, -ое
костюм (мужской)
здание
чай
какой, -ая, -ое
светло, ясно
светлый, ясный, -ая, -ое
женщина
костюм (женский)
город
место
фамилия
последний, -яя, -ее
бумага
собака
перо, ручка
журнал
делает
такой, -ая, -ое
тема
лифт
весна
задание, задача
известный, -ая, -ое
УРОК 4
1. Согласные z (rz)' — 'sz'; dż' — 'cz'; 'dz\ Буквосочетания szcz ; 'żdż'; dżdż\
2. Вопросительное местоимение czyj. Притяжательные местоимения.
3. Вопросительные предложения с частицей czy. Отрицание nie.
Ó
1. Согласные *ż\ usz* — переднеязычные твёрдые. Образуют пару по
звонкости / глухости. Произносятся как русские [ж], [ш] соответственно. В
конце слова и перед глухими согласными ż' оглушается в \sz\
Упражнение 7. Прочитайте.
żona
żakiet
żubr
żegnam
żonaty
szeroki
szósty
szafa
szary
szybko
. Согласнь1_й
duży
pożar
może
róża
Bożena
Warszawa
zeszyt
zawsze
wszystko
pierwszy
'rz' — no
ważny
każdy
można
żmija
różny
sztuka
mieszkam
mieszkasz
mieszka
mieszkanie
nóż
ryż
Już
też
jeż
nasz
wasz
mysz
masz
znasz
произношению не отличается от
podróż
pasażer
bagaż
Paryż
reportaż
kochasz
proszek
zamsz
marsz
koszmar
'z' (при огл
'sz'). В одиокореиных русских словах польскому >г' соответствует мягкий звук
[p']1, согласному 'i' — русское [ж], реже [з] или [с].
Ср.: morze — море; może — может.
После ż (rz) и sz не пишется /.
Упражнение 2. Прочитайте. Помните о возможном оглушении rz.
rzeka
rzadko
morze
dobrze
trzeba
krzywy
sekretarz
pisarz
Как уже указывалось, звук V в польском языке только твёрдый.
30
Урок 4
Rzym
grzyb
dworzec
orzech
trzy
chrzan
przepraszam
krzyk
1.1.1. Полезно учитывать и некоторые другие закономерности. Так,
например, русским буквосочетаниям [-ере-], [-оро-], [-оло-] часто соответствуют
польские без первой гласной, ср.: берег — brzeg, мороз — mróz, дорога — droga и
т. п. Русским приставкам пере-, пре-, про- соответствует в польском языке
приставка prze-, приставке при польская przy-.
Упражнение 3. Прочитайте и переведите слова.
drzewo
brzeg
brzoza
przyroda
przerwa
przód
przewóz
przyprawa
przecena
przepiszesz
przerywasz
przechytrzysz
Упражнение 4. Вставьте пропущенные i — rz — sz.
akiet
po ar
wiep
nó
b_eg
то е
k_yk
aba
o ech
ka dy
Bo e!
na
toka
witra
wie ba
And ej
wa ny
dru yna
wie eh
dob e
1.2. Согласные 'dż\ 'cz' — твёрдые, переднеязычные. Образуют пару по
звонкости / глухости. Согласный 'dz' встречается в основном в заимствованных
словах: dżem, dżentelmen, dżudo, dżokej. Согласный 'cz' гораздо твёрже русского
V. Произносится приблизительно как [чш] в слове "лучше". После dż, cz в
польских словах / не пишется.
Упражнение 5. Прочитайте. Следите за правильным произношением
твёрдого cz.
czas
czyj
czym
czy
oczy
wieczór
czarny
czysty
uczony
poczta
czytam
czyta
zaczynam
zaczyna
czerwony
mecz
rzecz
cztery
wczoraj
teczka
przyczyna
ojczyzna
czasopismo
serdeczny
czwartek
1.3. Согласный 6dz'— звонкая пара согласного 'c'. Произносится слитно,
приблизительно как в слове «плацдарм», В конце слова и перед глухими
согласными произносится как 'c'.
Урок 4
31
W Упражнение 6. Прочитайте.
bardzo widz doradza dzbanek
wiedza dzwoni dogadza cudzy
wódz dzwonek rodzaj województwo
1.4. Буквосочетания 4szcz\ 'idi\ Łdżdż" — произносятся твердо ('szcz' часто
соответствует русскому [щ]).
Ci Упражнение 7. Прочитайте слова, содержащие сочетания согласных.
szczotka jeszcze Bydgoszcz wyjeżdżasz
szczur puszcza barszcz hadżdż
szczupak szczyt deszcz dżdżownica
Ci Упражнение 8. Прочитайте и переведите. Следите за правильным
произношением рассмотренных в уроке согласных.
1. Przepraszam, kto to jest? — To pan Jerzy Krzywicki, on jest inżynierem w dużej
firmie. Mieszka i pracuje w Warszawie. 2. To duże drzewo na brzegu — to brzoza?
3. Co ty teraz czytasz? — Czytam wiersz Mickiewicza. Bożena też czyta ten wiersz.
O, dzwoni dzwonek, już jest przerwa. 4. To jest dworzec. Każdy pasażer ma bagaż. Ja
też mam — wyjeżdżam do Paryża. 5. Który masz numer czasopisma? — Czwarty,
ostatni. — A kto ma drugi? — Katarzyna czyta pierwszy... Janusz ma drugi numer!
6. Jutro nasz profesor zaczyna nowy trudny temat gramatyczny. Na czwartek mamy
duże zadanie domowe. 7. To jest biurko Grzegorza, on tu ma wszystko, co trzeba:
czysty papier, pióro, zeszyty. A to jest jego czarna teczka. 8. Bardzo dobrze znam
Rzeszów, tam mieszka mój brat Andrzej. On jest żonaty i już ma syna.
a 2. В ответе на вопрос о принадлежности, включающий местоимения czyj,
^3 czyja, czyje, могут употребляться сходные с русскими притяжательные
местоимения:
mój, moja, moje; nasz, nasza, nasze;
twój, twoja, twoje; wasz, wasza, wasze;
jego, jej; ich;
swój, swoja, swoje
В функции притяжательных местоимений при обращении к собеседнику «на
Вы» в польском языке используются слова pan, pani в родительном падеже, ср.:
32
Урок 4
Czyj to syn, pani? (обращение к собеседнику) — Tak mój.
Czyj to syn, pani Anny? (вопрос о «третьем» лице) — Tak jej.
Эти же слова заменяют вежливое «Вы» —личное местоимение (в разных
падежах), ср.:
Со pan czyta? (обращение к собеседнику) — Czytam czasopismo.
Со czyta ten pan? (вопрос о «третьем» лице) — Оц czyta czasopismo.
Упражнение 9. Прочитайте вопросы и ответы. Обратите внимание на
употребление притяжательных местоимений и слов pan, pani в
этой функции.
Czyj to zeszyt? — То jest mój zeszyt.
Czyja to rzecz? — To jest twoja rzecz.
Czyja to teczka? — To jest jego teczka.
Czyj to wiersz? — To jest jej wiersz.
Czyja to gazeta? — To jest pana gazeta.
Czyje to pióro? — To jest/?#ш pióro.
Czyj to bagaż? — To jest nasz bagaż.
Czyje to mieszkanie? — To jest wasze mieszkanie.
Czyja to córka? — To jest ich córka.
Упражнение 10. ©©Составьте мини-диалоги по модели.
Przepraszam, czyj to pies? paszport, biurko, rzecz
bagaż, nazwisko, teczka
To (Jest) mój pies.
ona, pani, on, my, ja, pan
^-\ З. В польском языке вопрос обычно строится при помощи вопросительного
^^ слова {kto, со, czyj, jaki и др.) или вопросительной частицы czy, которая
ставится в начале предложения: "Czy masz brata? " На русский язык czy не
переводится или переводится частицей ли (ср.: У тебя есть брат? — Есть ли у тебя
брат?). В другой позиции частица czy может переводиться как или: (Czy) masz
psa czy kota?
Отрицания «нет» и «не» переводятся на польский язык одинаково: «nie», ср.:
Czy znasz tego pana? — Nie, nie znam1.
Если после отрицания следует односложное слово, ударение «переходит» на "nie".
Урок 4
33
Упражнение 11. Дополните ответы. Прослушайте звукозапись и проверьте
себя. Переведите вопросы и ответы.
1. Czy pan Czechowicz mieszka w Warszawie?
— Tak,
— Nie, on mieszka w Krakowie.
2. Czy pani dawno mieszka w Moskwie?
— Tak, tu dawno. r <>«>•>
— Nie, niedawno.
3. Przepraszam czy to Jest Szczytno?
— Tak, to jest
— Nie, to jest Bydgoszcz.
4. Czy pan zna to miasto?
— Tak, Mieszkam tu.
— Nie, nie znam.
5. Czy masz zadanie na jutro?
— Tak, mam.
— Nie,
6. Czy Czarek teraz jest w domu?
— Tak, czasopismo.
— Nie, on teraz pracuje.
7. Czy w Warszawie jest teraz dobra pogoda?
— Tak, jest jasno.
— Nie, jest wiatr i deszcz.
8. Czy to pani miejsce, czy miejsce pani Anny?
To nie jest miejsce, to jej miejsce.
Упражнение 12. Переадресуйте вопрос человеку, с которым вы «на Вы».
1. Czy masz teraz czas? 2. Jakie masz zadanie? 3. Czy znasz profesora Nowaka?
4. Co czytasz? 5. Czyje to auto, twoje? 6. Czy twój syn pracuje? 7. Czy wyjeżdżasz do
Krakowa już jutro? 8. Czy twoje mieszkanie jest duże? 9. Czy to twój dyrektor?
10. Czy masz psa?
Упражнение 13. Ответьте на вопросы.
1. Czy Pan(-i) ma auto? 2. Czy to jest trudny temat? 3. Czy tam teraz jest wieczór?
4. Czy Pana (Pani) pióro jest czerwone? 5. Czy to jest Pana (Pani) miejsce? 6. Czy ma
Pan(-i) zeszyt? 7. Czy ma Pan(-i) brata? 8. Czy Pan(-i) mieszka w Moskwie? 9. Czy
Pan(-i) zna Adama? 10. Co Pan(-i) czyta?
34
Урок 4
Упражнение 14. Восстановите вопросы, используя частицу czy.
1. Так, to jest jego teczka. 2. Nie, jej gazeta jest tam. 3. Tak, znam ten wiersz.
4. Nie, to nie jest moja rzecz. 5. Tak, mam jutro czas. 6. Nie, nie mam kota. 7. Nie,
mieszkam w Moskwie. 8. Tak, on też tu mieszka. 9. Tak, bardzo drogi. 10. Nie, to ich
audytorium.
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Извините, у Вас есть сын? — Да, он работает в Москве.
2. У него есть чистая бумага? — Нет, у него есть тетрадь.
3. Это Ваш магнитофон? — Да, мой. У меня ещё есть диктофон.
4. У Вас экзамен сейчас? — Нет, завтра.
5. Ваша жена тоже живёт в Москве? — Нет, она сейчас живёт в Варшаве.
6. У вашей группы есть аудитория? — Да, сейчас уже есть.
7. Что читает эта студентка? — Она читает стихотворение Пушкина.
8. Извините, чьё это место, Ваше? — Нет, моё место там, это Ваше место.
Ш СЛОВАРЬ
bardzo
czarny
czas
czasopismo
czerwony
czytam, -asz, -a
deszcz
dobrze
drzewo
duży
dworzec
dzwoni dzwonek
jeszcze
Już
każdy, -a, -e
mam, -asz, -a
mieszkam, -asz, -a
morze
może
очень
чёрный
время
журнал
красный
читаю, -ешь, -ет
дождь
хорошо
дерево
большой
вокзал
звенит звонок
ещё
уже
каждый, любой
имею, -ешь, -ет
живу, -ешь, -ёт
море
может (может быть)
Урок 4
35
można
ojczyzna
pierwszy
przepraszam
przerwa
rzecz
rzeka
szafa
teczka
też
trzeba
wiersz
wieczór
wczoraj
wszystko
wyjeżdżam, -asz, -a
zaczynam, -asz, -a
zeszyt
żona
можно
родина
первый
извините
перерыв
вещь
река
шкаф
портфель, папка
тоже
надо
стихотворение
вечер
вчера
всё
уезжаю, -ешь, -ет
начинаю, -ешь, -ет
тетрадь
жена
УРОК 5
1. Согласные *ń\ l', 'ł\
2. Настоящее время глагола быть (1 и 3 лицо единственного числа).
3. Прошедшее время глагола быть (1 и 3 лицо единственного числа).
Г\ 1.1. Согласный 'ń' — в отличие от т, bt p, w, f, #, к может быть мягким не
^^ только перед гласным, но и в конце слова или перед согласным. В этом
случае мягкость обозначается специальным надстрочным знаком ("kreska").
Мягкость согласного 'ń' несколько «интенсивнее», чем русского [н'].
£i Упражнение 1. Прочитайте. Обратите внимание на два способа обозначения
мягкости 'n'.
koń — konia
kamień — kamienia
Toruń — Torunia
Poznań — Poznania
uczeń — ucznia
произносится как русский мягкий [л'] только перед 7'
(ср.: lipa — липа). В остальных случаях 7' не имеет соответствия в русском
языке (это так называемое «/ европейское»). После 7' не пишется у'.
państwo
Gdańsk
tańczy
niańczy
skończy
Mińsk
chiński
fiński
żeński
koński
1.2. Согласный 'Г — nj
Wiedeń
styczeń
czerwień
stopień
ogień
ЮИЗНОСИТСЯ
Ci Упражнение 2. Прочитайте.
list
plik
litr
byli
bliski
linia
stolica
tablica
ulica
królik
klimat
polityk
liceum
policja
szalik
СЪ Упражнение З. Прочитайте. Следите за правильной артикуляцией /.
la-
lo-
le-
lu-
las
lot
lek
lód
lampa
lotnik
chleb
lubi
klasa
dyplom
bilet
bluzka
chwila
samolot
problem
ludowy
Polak
lody
ale
klub
Урок 5
37
/-
-/
wilk
styl
kilka
handel
Polska
rubel
tylko
szpital
wolny
sól
1.3. Согласный T — твёрдый, произносится как неслоговое (очень краткое)
[у]. Не сочетается с 7'.
(} Упражнение 4. Прочитайте. Следите за произношением /.
/«-
to-
łe-
łu-
ły-
/-
-/
ładny
czoło
łeb
łuk
łyk
żółty
był
łatwy
słownik
małe
główny
łysy
żółw
tytuł
byłam
złoty
byłem
długo
mały
łza
stół
była
młody
złe
głupi
zły
północ
artykuł
Wisła
krzesło
stołek
słucham
płyta
małpa
dół
Ci Упражнение 5. Прочитайте и переведите.
1. То jest bardzo długi artykuł. Jaki jest jego tytuł? 2. Czy pan Kozłowski to
tłumacz? — Nie, pan Leszek — to dyplomata. 3. Moja lodówka jest pusta, mam tylko
mleko, żółty ser i masło! 4. Czy masz mały słownik rosyjsko-polski? Ile tam jest
słów? 5. Przepraszam, czy samolot z Londynu już przybył na lotnisko? 6. Wilno — to
stolica Litwy, to jest stare i bardzo ładne miasto. 7. Jaka jest główna ulica w
Warszawie? — To ulica Marszałkowska. 8. Helena Załucka pracuje w niewielkiej
firmie handlowej, ale teraz ona ma urlop. 9. Jaka ładna pogoda, cały czas jest słońce!
10. Czy Łukasz mieszka daleko? — Nie, bardzo blisko, koło kina «Łuna».
Упражнение 6. Вставьте вместо точек / или /.
po i tyka
k imat
w osy
by_y
by i
s odki
tytu у
sto ica
samo ot
Lub in
p_yta
k_ub
ГЛ 2. Как уже указывалось, глагол-связка в польском языке опускается
редко, ср.:
рус.: On(-a) уже здоров(-а).
польск.: On(-a) już jest zdrowy(-a).
Это относится и к форме 1-го лица единственного числа настоящего времени
jestem, ср.:
рус: Я уже здоров(-а).
польск.: Już jestem zdrowy(-a).
38
Урок 5
Упражнение 7. Дополните предложения по образцу.
1. Andrzej jest z Limy, «=> ja też jestem z Litwy.
(a ja nie jestem z Litwy).
2. Mój brat jest wysoki,
3. Włodek jest żonaty,
4. Elżbieta jest w muzeum,
5. Sławek jest z Polski,
6. Julita jest jeszcze chora,
Упражнение 8. ©5) Составьте мини-диалоги по моделям.
a) Halo! Czy to hotel "Forum "? firma budowlana, biblioteka
Tak, słucham! historyczna, sala sportowa,
(Nie, to pomyłka!) klinika chirurgiczna;
b) Halo! Czy to pan Nowak? Halina Orłowska, Mirosława
Tak, to ja. Klubińska, Olgierd Łukomski,
(Tak, jestem przy telefonie.) Paweł Laskowski.
r^\ 3. В отличие от русского языка польские формы прошедшего времени
^^ глагола быть имеют не только родовые окончания, но и личные. Вот
некоторые из этих форм:
byłem — я был był — он был
byłam — я была była — она была
było — (оно) было
Ci Упражнение 9. Прослушайте звукозапись. Закончите ответы. Прочитайте
вопросы и ответы. Обратите внимание на употребление
форм прошедшего времени глагола «быть».
1. Czy pan był w Lublinie? — Tak, byłem.
— Nie,
2. Czy pani była w Bułgarii? — Tak, byłam.
— Nie,
3. Czy pani córka była na Słowacji? — Tak, była.
— Nie,
4. Czy Wiesław był na Łotwie? — Tak, był.
— Nie,
Урок 5
39
5. Czy wczoraj było dyktando? — Tak, było.
— Nie,
6. Co to był za pan? — To był dyrektor firmy budowlanej.
7. Co to była za pani? — To była jego sekretarka.
8. Kto z was był w Warszawie? — Jurek był, ja też byłem, a Ania jeszcze nie była.
Упражнение 10. Вставьте соответствующую форму прошедшего времени
глагола «быть».
1. Teraz jestem w Warszawie, przedtem ... w Moskwie.
2. Teraz jestem na kawie. Rano ... w domu.
3. Teraz jestem w muzeum. W południe ... w firmie.
4. Teraz jestem u Ewy. Wczoraj ... u Wojtka.
Упражнение 77. Ответьте на вопросы утвердительно или отрицательно.
1. Czy Pan(-i) był (była) w Warszawie? 2. Czy to jest duże miasto? 3. Czy
Wilno — to stolica? 4. Czy Pan(-i) ma dużo czasu? 5. Czy Pan(-i) ma brata? 6. Czy
Pana (Pani) brat był w Gdańsku? 7. Czy znasz tytuł artykułu? 8. Czy Pan(-i) jest
wieczorem w domu? 9. Czy Pan(-i) był (była) wczoraj u kolegi? 10. Czy Pan(-i) jest z
Moskwy?
Упражнение 12. Прочитайте и переведите.
Rzeczpospolita Polska (RP) — to duże państwo europejskie, członek
ONZ, Unii Europejskiej i NATO. Godło Polski — to biały orzeł w
koronie na czerwonym tle. Barwy narodowe — to czerwień i biel, flaga
państwa jest biało-czerwona. Stolica Polski — to Warszawa, duże i ładne
miasto. Warszawa ma swój herb, to Syrena. Na północy Polski jest
morze, to Morze Bałtyckie. Główna polska rzeka — to Wisła. Na południu jest
łańcuch górski (Karpaty i Sudety). Granica wschodnia — to rzeka Bug, zachodnia —
to rzeki Odra i Nysa Łużycka.
Упражнение 13. Составьте предложения из приведённых слов.
1. Warszawa, ulica, główny, Marszałkowska, to.
2. Kolega, była, żona, niedawno, Litwa, na.
3. Toruń, polski, to, miasto, stary.
4. Był, wczoraj, wieczór, ładny, bardzo.
5. Artykuł, trudny, długi, i, też, jest, tłumaczenie.
6. Mam, samolot, na, już, bilet.
40
Урок 5
Упражнение 14. К словам из левой колонки подберите определения из
правой, согласуя их в роде.
państwo
flaga
rzeka
ulica
miasto
stolica
plac
firma
narodowy
polski
łaciny
handlowy
europejski
główny
długi
centralny
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Вы были в Варшаве? Это очень красивый город. Главная улица
Варшавы — Маршалковская. Она очень длинная и широкая. 2. Вчера вечером я долго
был у Павла. Это мой коллега. 3. Его жена работает в большой торговой фирме в
Москве. 4. Извините, Вы знаете это слово? — Нет, но у меня есть хороший
польско-русский словарь. 5. Это газета «Голос столицы». Я читаю статью о
Варшаве. Название статьи такое: «Красив ли центр города?». 6. Какая главная
площадь в Москве? — Это Красная площадь.
Ш СЛОВАРЬ
ale
artykuł
barwa
biały, biel
budowlany
członek
długi, długo
flaga
godło, herb
handel, handlowy
ile
koło
lodówka
lotnisko
но
статья
цвет
белый, белый цвет
строительный
член
длинный (долгий), долго
флаг
герб
торговля, торговый
сколько
1. колесо; 2. около
холодильник
аэродром
Урок 5
41
ładny
łańcuch
mały
narodowy
orzeł
państwo
plac
Polska, RP
polski
pomyłka
południe
północ
przedtem
słownik
tablica
tło (na tle)
tłumacz, tłumaczenie
tytuł
urlop
красивый
цепь
маленький
национальный
орёл
государство
площадь
Польша, РП
польский
ошибка
юг
север
раньше, до этого
словарь
доска
фон (на фоне)
переводчик, перевод
заголовок,название
отпуск
УРОК 6
1. Согласные 'z', 's'.
2. Прошедшее время глагола быть (продолжение).
3. Именное составное сказуемое.
4. Творительный падеж.
^n 1. Согласные bź\ 's* — среднеязычные, мягкие. Образуют пару по звон-
^3 кости/глухости. Исторически соответствуют русским [з'], [c']. В русском
языке аналогичных звуков нет. Мягкость 'i', 's" перед гласными обозначается
при помощи буквы /, перед согласными и в конце слова — при помощи
надстрочного знака, ср.: Kasia — Kaśka.
СЪ Упражнение 1. Прочитайте.
zia-
zio-
zie-
ziu-
zi-
-ź-
sia-
sio~
sie-
siu-
si-
-s-
ziarno
zioła
ziemia
Ziuta
zima
źle
siano
siostra
siedem
siódmy
silny
Jaś
buzia
kozioł
ziewa
ziółko
zimno
późno
siatka
siodło
osiem
Jasiu!
prosi
środa
Упражнение 2. Прочитайте.
1. Już jest zima. Wczoraj padał śnieg i było bardzo zimno. 2. Moja młodsza siostra
Kasia jest w siódmej klasie. Katarzyna — to dobra uczennica. 3. Polskiego pisarza
Henryka Sienkiewicza zna cały świat, to laureat nagrody Nobla. 4. Wczoraj byłam w
Łazienkach. Jest to znany park w centrum Warszawy. Ładna jest tu złota polska
jesień! 5. Ile jest osób w waszej grupie, siedem czy osiem? — Było osiem, ale teraz
Zuzia
jezioro
zielony
bliziutko
grozi
groźba
Zosia
osioł
jesień
Kasiu!
posiłek
głośno
Kazia
Józio
przywiezie
Kaziu!
Kazimierz
przyjaźń
prosiak
jesiotr
Sienkiewicz
Marysiu!
sito
śniadanie
Урок 6
43
już jest siedem. 6. Kazimierz czyta dobrze: głośno i wyraźnie. Ja czytam jeszcze źle.
7. Moja koleżanka Małgosia jest bardzo ładna, ma jasne włosy i duże zielone oczy.
8. Czy znasz lekarza Zielińskiego? — Nie, znam jego syna Krzysia, był w naszej
klasie.
Упражнение З. Напишите слова по-польски, не пользуясь словарем.
Помните о соответствиях польских и русских согласных (i —ж;
sz — ш; rz — p'; i — з'; ś — с').
Снег, нож, зима, зелень, жёлтый, пришла, ремень, школа, зеваю, просьба,
если, перевоз, массаж, лосось, выражение, свежий, пристань, жил, возит, каша,
кривой, плащ, висит, важная, пекарь, сержант.
2. Прошедшее время глагола быть (единственное число).
1.
2.
3.
мужской род
(ja) byłem
(ty) byłeś
on (pań) był
женский род
(ja) byłam
(ty) byłaś
ona (pani) była
средний род
ono było1
Личные местоимения 1-го и 2-го лица употребляются в польском языке
значительно реже, чем в русском. Они обязательны только при противопоставлении и в
позиции под логическим ударением, ср.: Ja tam byłem a ty nie byłeś.
Упражнение 4. Прочитайте и переведите. Обратите внимание на
употребление форм прошедшего времени.
1. Czy pani już była na kawie? — Jeszcze nie. 2. Wieczorem byłam u Ewy. Był
tam też Mieczysław. 3. Niedawno byłem w Lublinie. Czy też tam byłeś? 4. Czy pan
był tu wczoraj? — Tak, byłem. 5. Czy byłaś tam? — Nie, nie byłam. 6. On był u
Marka, a ja byłam w domu. 7. Ja już byłem w Warszawie, a pani? 8. To było trudne
zadanie.
Формы среднего рода в 1-м и 2-м лице (byłom, byłoś) употребляются чрезвычайно
редко.
44
Урок 6
Упражнение 5. Ответьте на вопрос.
Kto był wczoraj w kinie?
w
r^Ja
-Ty
— On
— Ona
— Pan Jan ...
— Hania
— Pani
Упражнение 6. Замените настоящее время глагола być прошедшим.
1. Jestem w domu. 2. On jest w muzeum. 3. Moja koleżanka Kasia jest w
Warszawie. 4. Kto tu jest? 5. Pan Rohoziński jest w Berlinie. 6. Moje miejsce jest
tutaj. 7. Zadanie nie jest trudne. 8. Jej siostra wieczorem jest u mamy. 9. Czy pani jest
chora? 10. Czy pan jest w firmie?
a
3. Именное составное сказуемое представлено в польском языке разными
моделями:
• связка to и существительное с определением или без него в именительном
падеже:
Kraków — to stare miasto.
• глагол-связка в форме настоящего, прошедшего или будущего времени и
существительное с определением или без него в творительном падеже:
Kraków jest starym miastem.
• глагол-связка в форме настоящего, прошедшего или будущего времени и
прилагательное или другое согласованное определение в именительном
падеже:
Kraków jest stary.
£\ 4, Формы творительного падежа существительных среднего рода и
мужского рода на согласный имеют в единственном числе окончание
-ет (-iem)\ Согласованные определения принимают окончания -ут, -im:
Jan był dobrym pracownikiem.
Во множественном числе для существительных всех родов окончание
одинаковое ami, для определений — -ymi, -imi:
Jan i Maria byli dobrymi pracownikami.
Перед -е смягчаются согласные k, g: chemik — chemikiem; Bóg — Bogiem.
Урок 6
45
Упражнение 7. Составьте слова из букв и ответьте на вопросы.
Kto to jest? Kim jest ten pan?
rzelak } To jest lekarz. «=> Ten pan jest lekarzem.
krolin j
mykuz j
tilopyk j
oggelo j
sopeł j
reentr j
Упражнение 8. ©© Составьте мини-диалоги по модели.
Kim był Henryk Sienkiewicz'? Bolesław Prus, Mikołaj Kopernik,
Stanisław Moniuszko, Jan Matejko,
Kazimierz Wielki, Zbigniew Cybulski
On był znanym polskim pisarz, uczony, kompozytor, malarz,
pisarzem. król, aktor
Упражнение 9. Ответьте на вопросы.
1. Czy Pan jest Polakiem? (nie, Rosjanin)
2. Czy ta pani jest lekarzem? (tak)
3. Kim Pan był przedtem? (pracownik banku)
4. Kim jest ich syn? (student)
5. Kim Pani jest? (tłumacz)
6. Kim jest Pani brat? (technik)
1. Czy Pan jest dyrektorem? (nie, menedżer)
8. Co to za pan? (nasz profesor)
Упражнение Ю. Преобразуйте предложения, используя синонимичную
модель.
1. Pan Łukasiewicz — to nasz lektor.
2. Staszek — to chłopak Anny Wasilewskiej.
46
Урок 6
3. Н. Sienkiewicz — to mój ulubiony pisarz.
4. Pan Witold Sieradzki — to pracownik naszej firmy.
5. Zbigniew — to dobry uczeń.
6. Warszawa — to zielone miasto.
4.1. Как и в русском языке, формы творительного падежа могут выступать с
предлогами. Предлог z (ze) используется, в частности, для обозначения
«совместности» действия, ср.: с сыном — z synem.
Упражнение П. ©© Составьте мини-диалоги по модели.
Z kim pan był w muzeum? firma, Warszawa, Moskwa,
kino, Lublin, Kraków
Z synem. tłumacz, dyrektor, pan Iwanow,
Jaś, pracownik firmy, znajomy
Упражнение 12. Прочитайте и переведите.
1. Znam pana Leśniewskiego, to dyplomata. A kim jest jego brat? — Jego brat jest
lekarzem, on jest znanym chirurgiem. 2. Moja żona była inżynierem w biurze
projektów, teraz ona nie pracuje. 3. Brat Marysi jest dobrym tłumaczem, zna chiński i
japoński. 4. Czy byłeś już w Paryżu? — Tak, byłem z ojcem i bratem. Paryż jest
wspaniałym miastem! 5. Czy pan jest studentem? — Tak, jestem na pierwszym roku.
(Nie, jestem teraz słuchaczem pierwszego roku). 6. Kto był twoim profesorem w
Warszawie? — Pani Ewa Brzezińska. To jest wspaniała lektorka, byłem bardzo
zadowolony.
Упражнение 13. Восстановите вопросы.
1. Nie, jestem lekarzem.
2. Jego żona jest docentem prawa.
3. Nie, on jest aktorem.
4. Biały orzeł na czerwonym tle.
5. Ze swoimi znajomymi.
6. To rosyjski malarz.
7. On był polskim pisarzem.
8. Teraz ich syn jest studentem.
9. Nie, nie byłam.
10. On jest prezydentem Polski.
Урок 6
47
Упражнение 14. Расскажите, кто является президентом России, президентом
Польши, премьер-министрами этих стран, кто Ваш
любимый художник, писатель, композитор, фамилии каких
знаменитых поляков Вы знаете.
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Ты была в Варшаве? — Нет, ещё не была, но недавно с нашим директором
я была в Кракове. Это очень старый польский город. Там была столица Польши.
2. Сейчас осень, идёт дождь. Вчера вечером было очень холодно. 3. Польша —
большая страна в центре Европы. Она член ООН, Евросоюза и НАТО. Герб
Польши — белый орёл на красном фоне. 4. Директор вашей фирмы поляк или
русский? — Он поляк, но давно живёт в Москве. 5. У Вас есть брат? — Да, он
студент первого курса. 6. Кто её ученик? — Сейчас он сотрудник польской
фирмы, а до этого был нашим студентом.
Ш СЛОВАРЬ
głośno
jesień
jezioro
klasa (r.ż.)
lekarz
lektor
malarz
osiem
pada deszcz (śnieg)
pisarz
płaszcz
pora roku
pracownik
siedem
siódmy
siostra
słuchacz
świat
uczeń
wielki
громко
осень
озеро
класс
врач
преподаватель
художник
восемь
идёт дождь (снег)
писатель
плащ, пальто
время года
сотрудник, работник
семь
седьмой
сестра
слушатель
мир, свет
ученик
большой, великий
48
Урок 6
wspaniały великолепный
wyraźnie чётко, отчётливо
zadowolony доволен
ziemia земля
zimny, zimno холодный, холодно
zły, -а, -е плохой, -ая, -ое
źle плохо
УРОК 7
1. Согласные 4ć't *dź\
2. Настоящее время глагола być (продолжение).
3. Чередование согласных в предложном падеже.
а
4dź' — аффрикативные, мягкие. Образуют пару по
глухости / звонкости. Исторически соответствуют русским [t'], [д?] (ср.: być
быть: gdzie — где).
1.1. Согласный "ć' — мягче русского [ч]. Этот звук передаётся на письме
буквой ć' только в конце слова и перед согласными. Перед гласными он
изображается сочетанием букв [ci-].
ф Упражнение I Прочитайте.
dacio-
cieciu-
ci-
-с-
ciasno
ciocia
ciepło
ciuchy
cisza
ćma
ciastko
cios
życie
ciuchcia
cicho
gość
ściana
ciosak
ojciec
kciuk
trzeci
być
babcia
sześcioro
ciekawy
kościół
przecinek
ćwierć
fy Упражнение 2. Прочитайте, обратите внимание на произношение и
написание твёрдого cz и мягкого с.
nauczyciel
uczciwy
czyście
uczucie
płaczecie
czy — ci
bicz — bić
leczy — leci
wycieczka
czcionka
uczycie
oczywiście
cześć
zasilacz — zasilać
odtwarzacz — odtwarzać
słuchacz — słuchać
ćwiczenie
uroczyście
czuć
CZCIĆ
na poczcie
gracz —
miecz —
badacz -
-grać
- mieć
— badać
50
Урок 7
W Упражнение 3. Прочитайте, обращая внимание на произношение с.
1. "Być" — to czasownik, "mieć", "mieszkać", "znać", "czytać" — to też
czasowniki. 2. Ten pokój jest niestety bardzo ciasny, ale za to tu jest ciepło. 3. Kim jest
ojciec Marcina? — Pan Cimoszewicz jest nauczycielem w gimnazjum. 4. Jego ciocia
całe życie mieszka w Ciechocinku. 5. Nasza babcia już trzeci rok mieszka w
Szczecinie. Jej dom jest w cichym i zielonym miejscu. 6. W domu trzeba dużo
ćwiczyć, zawsze czytam trzy czy cztery ćwiczenia fonetyczne.
1.2. Согласный 'dź*— очень мягкий звук. Буквой Y/i' он изображается в
конце слова и перед согласными, перед гласными используется буквосочетание
[dzi-].
СЪ Упражнение 4. Прочитайте.
dziadzio-
dzie-
dziu-
dzi-
-di-
dziadek
dziadzio
dzień
dziura
dziś
dźwig
Jadzia
Włodzio
dziecko
dziób
godzina
Łódź
wydział
zadziorny
gdzie
dziupla
chodzi
gwóźdź
poniedziałek
rozwiedziona
niedziela
Jadziu!
goździk
niedźwiedź
Ci Упражнение 5. Прочитайте, обращая внимание на произношение мягких
ć, di. Используя звукозапись, напишите ч. 2 в качестве
диктанта.
1. Dzień dobry, pani Jadziu! Dzisiaj jest bardzo ładny dzień, prawda? Jest już
październik, ale jeszcze jest ciepło. Czy dziś jest niedziela? Nie, niedziela była
wczoraj, dziśjest poniedziałek. Gdzie jest dziadek? On jest w ogrodzie. A ciocia? Ona
jest teraz w kościele.
2. Moja rodzina jest duża: dziadek, babcia, ojciec, mama, moja starsza siostra i ja.
Mieszka też z nami mały piesek, jest jeszcze szczeniakiem. Mieszkamy w Łodzi. Mój
tatuś jest dziennikarzem, pracuje w gazecie. Mamusia leczy dzieci. Siostra Jadzia —
to już dorosła dziewczyna, chodzi do siódmej klasy. Ja też nie jestem już dzieckiem —
jestem w trzeciej.
Упражнение 6. Вставьте пропущенные буквы. Прочитайте. Выпишите и
выучите названия цветов.
Мо е erwone: biały nieg; ró owy goź.....ik; granatowy płasz....; złota
je eń; "żółty" ennik; niebieskie o y; elony li ć; szary eń; arny
umor.
Урок 7
51
Упражнение 7. Напишите слова по-польски, не пользуясь словарем.
Помните о соответствиях польских и русских согласных.
Гость, тётя, ключ, костёл, гвоздь, дикий, чешка, платить, декан, шесть, меч,
день, причина, лететь, лечить, третий, пребывать, медь, тихо, чек, прибыть,
делить, дети, сеть, повесть, противник, представитель.
Г\ 2. Глагол być в настоящем времени имеет полную парадигму (формы всех
^^ лиц). Вспомните известные и познакомьтесь с некоторыми новыми
формами:
i
1. jestem I. jesteśmy
2. jesteś 2. jesteście]
3.jest
Упражнение 8. Замените множественное число единственным.
1. jesteśmy mechanikami —
2. jesteśmy słuchaczami —
3. jesteśmy tłumaczami —
4. jesteście uczniami —
5. jesteście studentami —
6. jesteście pracownikami —
Упражнение 9. Ответьте на вопросы.
1. Z kim jesteś w grupie? (Andrzej i Jurek)
2. Kim jesteście? (student II roku)
3. Na którym jesteś roku? (1)
4. Czy jest Pan menedżerem? (nie, dyrektor)
5. Czy jesteście uczniami szóstej klasy? (7)
6. Gdzie byłeś wczoraj? (kino)
7. Z kim byłaś na lektoracie? (Wiktor Smirnow)
8. Czy jesteś Polakiem? (Rosjanin)
9. Kto tu jest z polskiej grupy? (my)
10. Czy jesteście z Warszawy? (Szczecin)
Помните, что для обращения «на Вы» со словами pan, pani используется глагол в 3-м
лице единственного числа. 2-е лицо множественного числа адресуется группе лиц, с
которыми мы «на ты» (напр., детям).
52
Урок 7
^ 3. В польском языке нет мягких согласных [z'], [s'], [d'], [t'], [г']. Вместо
<*Z? них выступают i, л\ dź, ć\ rz соответственно. Грамматической позицией, где
происходят чередования z — г, s — л', d — di, t —ć, r — rz, а также / — /, является
прежде всего предложный падеж единственного числа существительных с
основой на твёрдый согласный (кроме k, g, eh), имеющий окончание '-е, ср.:
klasa — w klasie, dyktando — w dyktandzie, teatr — w teatrze и т. д. Другие твёрдые
согласные перед этим окончанием последовательно заменяются своими мягкими
«парами»: [Ь] — [b']; [р] — [p']; [w] — [w'l; [f] — [f ]; [m] - [nv]; [n] — [ń], ср.:
mapa — na mapie, film — o filmie, kino — w kinie\
Чередоваться могут группы согласных: masło — maśle (sl — д7); pismo
—piśmie (sm — atw') и др., а также гласные [а] — [е]: miasto — w mieście, las — w lesie,
ciało — na ciele.
Согласованные определения мужского и среднего рода имеют в
предложном падеже окончания -ут, -im, женского -ej.
Во множественном числе существительные принимают окончание -ach,
согласованные определения -ych, -ich.
Упражнение Ю. ©©Составьте мини-диалоги по моделям.
1. Przepraszam, gdzie jest bank?
O tu, bardzo b lis kol
dworzec, przystanek, toaleta, wyjście
niedaleko, po prawej stronie, bliziutko,
po lewej stronie
2. Czyj to klucz, może twój?
Tak, mój. Gdzie (on) był?
Tu, na stole.
3. O czym był ten fil ml
O Warszawie, bardzo ciekawy!
zeszyt, notes, teczka,
płaszcz, pióro, gazeta
szafa, gabinet, telewizor,
audytorium, krzesło, okno
artykuł, sztuka, wiersz, powieść
prezydent, wojna, wiosna, przyroda
tak, oczywiście — n/e, niestety
Исключения: dom, syn, pan с окончанием -i/, ср.: w domu.
Урок?
53
Упражнение 11. Ответьте на вопросы.
a) Czy zna Pan(-i)^
b) Gdzie mieszka
Rzym?
Madryt?
Budapeszt? —
Belgrad?
Londyn?
Ateny?
Kijów?
ten pan?
twój dziadek?
jego babcia?
Pani syn?
pani Alina?
Pana siostra?
twoja rodzina?
- Tak, oczywiście, byłem w ...
(Nie, niestety nie byłem w ...)
(Warszawa)
(Lublin)
(Kraków)
(Olsztyn)
(Zielona Góra)
(Tychy)
(Sopot)
Упражнение 12. Используйте данные существительные с предлогами
w, na, о в словосочетаниях или в предложениях.
Warszawa, miasto, gazeta, firma, las, wykład, koncert, bar, wystawa, dom, wojna,
wizyta, wybory, Moskwa, Sejm, Senat.
Упражнение 13. Ответьте на вопросы.
a) Gdzie byłeś wczoraj?
b) O czym był ten artykuł?
Teatr Wielki
nasz bar
wspaniała wystawa
ciekawy wykład
koncert symfoniczny
ambasada polska
nowy sklep
wizyta premiera
polska literatura
nasze miasto
pogoda na jesień
ostatni film
nowy premier
wybory prezydenckie
54
Урок 7
Упражнение 14. Сформулируйте вопросы.
1. Wczoraj w gazecie "Życie " byt ciekawy artykuł o przyrodzie afrykańskiej.
Kiedy ? Jaki ?
Gdzie ? O czym ?
W jakiej ? Ojakiej ?
2. Niedawno by lem z przyjacielem na koncercie symfonicznym w polskiej
ambasadzie.
Kiedy ? Gdzie ?
Z kim ? W jakiej ?
Gdzie ? Na jakim ?
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
Мой друг Михаил сейчас работает в польском городе Люблине. Он
представитель российской торговой фирмы, которая давно работает с поляками. Его
семья — старый дедушка, жена и маленький ребёнок — живёт в Москве.
Недавно я был в Люблине. Это небольшой, но интересный город на востоке
Польши. У Михаила хорошая квартира в центре, есть машина. Ещё я был в Со-
поте и Щецине, но, к сожалению, погода была плохая. В ноябре и там уже
холодно, идет дождь.
СЪ Прочитайте и запомните!
Dzień dobry! Здравствуйте! Добрый день! Доброе утро!
Dobry wieczór! Добрый вечер!
Do widzenia! До свидания!
Do zobaczenia! До свидания! (До встречи!)
Dobranoc! Спокойной ночи!
Cześć! Привет! Пока!
Na razie! Пока!
Ра! Пока!
%Ъ Прочитайте и запомните названия месяцев!
grudzień marzec czerwiec wrzesień
styczeń kwiecień lipiec październik
luty maj sierpień listopad
Урок 7
55
Ш СЛОВАРЬ
być
ciekawy
ciemny
ciepło
ćwiczenie
dorosły
dziadek
dziecko
dzień
dziennik
dziennikarz
dziewczyna
dziewczynka
dziś, dzisiaj
kościół
lektorat
mieć
mieszkać
niedziela
niestety
oczywiście
ogród
ojciec (ojca)
poniedziałek
przyjaciel
rodzina
sklep
wizyta (r.ż.)
wydział
wykład
życie
быть
интересный
тёмный
тепло
упражнение
взрослый
дедушка
ребёнок
день
газета, ТВ-новости
журналист
девушка
девочка
сегодня
костёл, церковь
урок иностранного языка
иметь
жить (проживать)
воскресенье
к сожалению, увы
конечно
сад
отец
понедельник
друг
семья
магазин
визит
факультет, отделение
лекция
жизнь
УРОК 8
1. Носовой гласный 'a'.
2. Спряжение глаголов być, mieć (настоящее время). Глаголы I
3. Творительный падеж (продолжение).
спряжения.
Г\ 1. Носовой 'a' — гласный звук заднего ряда, лабиализованный, имеет но-
^^ совой резонанс в позиции перед согласными и\ / z, л\ ż (rz), sz, i. ś
(щелевыми), eh и в конце слова. В начале слова не встречается. При артикуляции ą
надо, произнося [о], приготовиться к произнесению [п] и следить, чтобы
артикуляция [п] не была закончена.
Упражнение 1. Прочитайте, обращая внимание на артикуляцию ą.
są
ją
chcą
idą
piszą
dają
mają
mąż
zakąska
gałąź
wąski
sąsiad
brązowy
związek
dążyć
wąwóz
wstążka
prążki
gąszcz
książka
Упражнение 2. Прочитайте предложения.
1. Czym oni piszą, białą kredą czy flamastrem? 2. Za rzeką jest wielki las. W
gąszczu lasu chyba są grzyby. 3. Sylwia wiąże włosy brązową wstążką. 4. Marian z
mamą są w hipermarkecie, chcą kupić zakąski na wieczór. 5. Pani Gąsowska — to
nasza sąsiadka. Jej mąż jest dentystą. 6. W górach jest wąski wąwóz. 7. To jest
ciekawa książka. — To też są ciekawe książki. 8. Koleżanki idą ulicą Długą, tu są
sklepy.
a
2.1. Настоящее время глагола być.
1. jesteśmy
2. jesteście
3. są
Урок 8
57
Как уже указывалось, личные местоимения ja, ty, ту, wy употребляются в
польском языке реже, чем аналогичные в русском.
В третьем лице множественного числа используются местоимение oni (так
называемая лично-мужская форма1) и местоимение one («неличная» форма). В
зависимости от принадлежности к этим формам слово «все» переводится как
«wszyscy» и «wszystkie» соответственно, ср.:
Oni wszyscy są naszymi kolegami.
One wszystkie są naszymi koleżankami.
Упражнение З. Употребите форму jest или są.
1. To jest twarz.
2. To włosy.
3. To czoło.
4. To oko (oczy).
5. To nos.
6. To usta.
Упражнение 4. О© Составьте мини-диалоги по модели.
Przepraszam, czy jest
jeszcze świeży chleb?
majonez, bułki, mleko, lody orzechowe,
szynka, jabłka, kiełbasa, ziemniaki, ser,
ogórki, mąka, banany, pomidory, piwo
Tak, oczywiście.
Упражнение 5. Дополните предложения по образцу.
0. Włodekyes/ studentem.
1. Jestem jego sąsiadem.
2. Czy jesteś Polakiem?
3. Mój dziadek jest emerytem.
4. Jej mąż jest dobrym lekarzem.
5. Gdańsk jest miastem portowym.
6. Pan Lech jest naszym lektorem.
Włodek i Adam są studentami.
Andrzej i ja
Czy Michał i ty ?
Mój dziadek i babcia
Ona i jej mąż
Gdańsk i Szczecin
Pan Lech i pani Halina
Во множественном числе в особую категорию лично-мужских форм включаются
существительные мужского рода, обозначающие лиц мужского пола. С ними
определенным образом согласуются другие части речи.
58
Урок 8
Упражнение 6. Прочитайте. Обратите внимание на употребление глагола być
и местоимений oni — one.
1. Kim są Ola i Helena? — One są studentkami. Darek i Czesław też są studentami.
Wszyscy oni są na pierwszym roku. 2. Moskwa i Warszawa — to duże miasta, one są
stolicami. 3. Gdzie są świeże gazety? — One są na stole. A książki? — One też są
tam. 4. Mam kota i psa. Teraz one są w ogrodzie. 5. Przepraszam, gdzie tu są kasy? —
One są tu, na prawo. 6. Natalia i Roman są w naszej grupie. Oni są Rosjanami. 7. Czy
masz bilet na ten mecz ? — Mam dwa, ale one są u Janka. 8. Kim są pan Krążkowski i
pani Ślązak? — Oni są naszymi sąsiadami.
Упражнение 7. Ответьте на вопрос, употребляя местоимение oni или one.
Gdzie są ш
książki?
studentki?
Adam i Michał?
Zosia i Janek?
siostry Jurka?
matka i ojciec?
mąż i żona?
koty?
dzieci?
Oni (one) są
Упражнение 8. Замените: а) единственное число множественным;
Ь) множественное число единственным.
а) 1. Jestem pracownikiem tej firmy.
2. Czy jesteś technikiem?
3. Ona jest chirurgiem.
4. On jest dziennikarzem.
Г\ 2.2. Настоящее время глагола mieć.
b) 1. Te miasta są duże.
2. Gdzie jesteście? — Jesteśmy w domu.
3. Oni są znanymi malarzami.
4. One są chemikami.
1. mam
2. masz
3. ma
1. mamy
2. macie
3. mają
Аналогичным образом спрягаются глаголы czytać, mieszkać, znać, opowiadać,
odpowiadać, pomagać, oglądać, powtarzać, wyjeżdżać и др. Группа таких глаголов
объединяется в общий тип спряжения (III).
Урок 8
59
Упражнение 9. Употребите соответствующую форму глаголов: a) mieć;
b) czytać.
a) 1. Kto ma duży słownik? — Jan i Ewa
2. Kto ma czysty zeszyt? — My wszyscy
3. Kto ma bilety do kina? — Tylko ty , my nie
4. Kto ma teraz czas wolny? — Pan Andrzej
5. Kto ma ostatni numer gazety? — Nasza lektorka
6. Kto ma jego adres czy telefon? — Ja i Wanda też
7. Kto ma czajnik elektryczny? — Nasze sąsiadki
8. Kto ma jeszcze pytania? — Nikt już nie
b) 1. Profesorka artykuł.
2. (ja) nowy tekst.
3.Co(ty) ?
4. Co (wy) ?
5. Krzysiek i ja powieść.
6. Czy Pani polskie gazety?
7. Waldek i Kasia opowiadanie.
8. Zawsze (ja) dzienniki rano.
Упражнение 10. Прочитайте, обращая внимание на употребление глагольных
форм.
1. Marcin i Małgorzata nie mają książki, mają tylko słownik, a wszyscy już
czytają.
2. Kiedy wyjeżdżasz do Warszawy? — Jutro wieczorem.
3. Jak sprawdzacie zadanie domowe? — Każdy czyta ćwiczenie, lektor
poprawia, a wszyscy słuchają.
4. O czym rozmawiacie? — O Rosjanach i Polakach.
5. Lektorka pyta, a my odpowiadamy na jej pytanie. — Kto odpowiada
dobrze? — Niestety wszyscy odpowiadamy jeszcze źle.
6. Gdzie są Ewa i Renata? — One są w kinie, oglądają nowy film.
7. Czy pani zna Londyn? — Tak, dobrze znam to miasto.
8. Czy Zbyszek i Marta mają teraz czas wolny? — Nie, niestety. Oni powtarzają
teksty i materiał gramatyczny: jutro mają egzamin.
Упражнение 77. Ответьте на вопросы по образцу.
0. Czy Pan(-i) zna to miasto? ■=> Nie, ja nie znam, pan Jan zna.
1. Czy Pan(-i) wyjeżdża jutro? Nie,
2. Czy Pan(-i) odpowiada za to? Nie,
60
Урок 8
3. Czy mieszkasz w Moskwie? Nie,
4. Czy czytasz "Sport"? Nie,
5. Czy jliż zaczynacie lektorat? Nie,
6. Czy macie jutro egzamin? Nie,
^ 3. В творительном падеже единственного числа существительные жен-
c*z? ского рода и мужского на -а принимают окончание -а. Такое же окончание
и у согласованных определений женского рода, ср.:
Ona jest moją koleżanką.
On jest moim kolegą.
Упражнение 12. Преобразуйте предложения по образцу.
а) 0. Ten pan jest naszym lektorem. •=> Ta pani jest naszą lektorką.
1 modnym pisarzem. —
2 polskim aktorem. —
3 drogim malarzem. —
4 dobrym dentystą. —
5 waszym sąsiadem. —
6 moim kierownikiem.
7 wspaniałym chirurgiem.
8 znanym dziennikarzem.
b) 0. Warszawa — to stolica. «=> Warszawa jest stolicą.
1. Moja sąsiadka — to dobra dentystka. —
2. Pani Justyna — to nasza lektorką. —
3. Moskwa — to stolica Rosji. —
4. Joanna Chmielewska — to polska pisarka. —
5. A. Mickiewicz — to wielki poeta. —
6. Ania — to Polka, Wiera — to Rosjanka. —
7. Pan Kowalczyk — to doradca szefa. —
8. Wiosna — to ładna pora roku. —
Упражнение 13. ©©Составьте мини-диалоги по модели.
То jest mój kuzyn. kolega, znajomy, przyjaciel,
mąż, koleżanka, znajoma
Bardzo mi miło!
inżynier/laboratorium; uczony/
Jest architektem, instytut; dyplomata/ambasada;
pracuje w biurze projektów. ekonomista/firma; nauczycielka/
szkoła; dziennikarka/gazeta
Урок 8
61
Г\ 3.1. Формы творительного падежа с предлогами z, nad. pod, za, przed
^-:^ употребляются в разных значениях. Ср., например: z kolegą
(совместность), nad ziemią, pod domem, za miastem (место), przed wojną (время).
Упражнение 14. Прочитайте словосочетания, используя предлог z.
a) kawa + mleko; herbata + cytryna i cukier; chleb + masło; woda + sok; lody +
czekolada; bulka + kiełbasa; ryba + sos; whisky + woda sodowa; szynka + chrzan;
rogalik 4- miód: sok + lód; ciastko + krem; pizza + ser; kanapka + kawior;
b) Ola i Janek; pan Iwanow i pani Kowalska; ojciec i mama, Polak i Rosjanin, pan
Sławomir i pani Alicja; Jurek i jego kolega; pies i kot; moja znajoma i jej gość; nasza
grupa i grupa niemiecka; polityk i dyplomata; brat i siostra; nasz dyrektor i delegacja z
Polski.
Упражнение 15. Прослушайте звукозапись. Вставьте пропущенные слова.
Прочитайте и переведите предложения.
1. Przepraszam, gdzie tu jest metro? — Tam, za , to jest blisko.
2. Czy była już pani w barze? — Tak, tam dziś są pyszne kanapki z
3. Czy to jest twój zeszyt? — Tak, a gdzie był? — Tu, pod
4. Przed jest parking, tam jest mój samochód.
5. Przed rozmową z polską trzeba jeszcze raz przeczytać tekst
kontraktu.
6. Polska graniczy na wschodzie z Białorusią i z
7. Latem byłem z rodziną nad Morzem Bałtyckim1. A pani gdzie była? — Też nad
, ale nad Morzem Czarnym.
8. Wczoraj byłem z na bardzo ważnej rozmowie.
Упражнение 16. Переведите на польский язык.
Иванка — моя подруга. Она болгарка, её семья живёт на море, в Варне. Её
отец — зубной врач, мама — журналистка. Сейчас мы студентки первого курса,
а до этого я была секретаршей, а Иванка — сотрудницей болгарско-российской
фирмы.
Владимир и Таня — тоже студенты, но они в чешской группе, а мы — в
польской.
На уроке мы много читаем, отвечаем на вопросы, повторяем слова,
проверяем с преподавателем домашнее задание и разговариваем. Сегодня у нас диктант,
перед уроком надо ещё раз прочитать все тексты.
В ответе на вопрос где? названия «водоёмов» употребляются в творительном падеже с
предлогом nad.
62
Урок 8
Ш СЛОВАРЬ
brązowy
cały
ciastko
cukier
cytryna (r.ż.)
czekolada (r.ż.)
dentysta (r. m.)
kierownik
kolega, koleżanka
książka
lody (l.mn.)
mąż
mleko
odpowiadać
oglądać
opowiadać (-nie)
poprawiać
powieść
powtarzać
pyszny
pytać (pytanie)
rozmawiać
rozmowa, rozmowy
sąsiad
sprawdzać
szynka
wąski
wszyscy, wszystkie
коричневый, бронзовый
целый, весь
пирожное
сахар
лимон
шоколад
зубной врач
начальник, руководитель
коллега, приятель(/шг/я)
книга
мороженое
муж
молоко
отвечать
осматривать, смотреть
рассказывать (рассказ)
исправлять
роман, повесть
повторять
отличный (о еде)
спрашивать (вопрос)
разговаривать
беседа, переговоры
сосед
проверять
ветчина
узкий
все
УРОК 9
1. Носовой гласный'e'.
2. Конструкции mieć na imię, nazywać się.
3. Винительный падеж существительных на -a, -i и согласованных определений
женского рода.
&
1. Носовой 'e' — гласный заднего ряда, нелабиализованный.
Имеет носовой резонанс перед щелевыми согласными. Артикуляционно
сходен с *д\ В конце слова носовой резонанс утрачивается1.
С} Упражнение 1. Прочитайте. Помните, что в конце слова ę произносится как
«чистый» гласный [е].
węch
męski
gęś
więź
część
mięso
potężny
zwycięstwo
ciężki
tęsknić
językowy
często
imię
trochę
piszę
proszę
książę
uczę się
mężatka
zamężna
mężczyzna
szczęście
szczęśliwy
język
W Упражнение 2. Прочитайте. Следите за правильным произношением
носовых гласных.
1. Przepraszam, jak się nazywa2 ta ulica? — To ulica Śląska. 2. Jakie masz gęste
rzęsy! 3. Kiedy zaczyna się lekcja? 4. Lektorka wita i żegna się z nami po polsku.
5. Uczę się języka polskiego. Już trochę umiem mówić. Jak każdy język obcy, jest
trudny. Często piszę ćwiczenia, czytam i tłumaczę. Dziś trzeba przetłumaczyć
pierwszą część tekstu z gazety. 6. Spotykam się z ładną dziewczyną, ma na imię
Wiktoria, nazywa się Michalska. 7. Ten aktor jest przystojnym mężczyzną. 8. Bardzo
1 Полезно иметь в виду, что носовые ę, q часто соответствуют русским [у], [ю], [я].
2 Возвратный компонент «się» пишется в польском языке отдельно от глагола, может
ему предшествовать и отделяться от него другими словами. При наличии нескольких
возвратных глаголов «się», как правило, употребляется один раз. Не влияет на место
ударения.
64
Урок 9
tęsknię za mężem, kiedy wyjeżdża w delegację. 9. Czy pani jest mężatką? — Tak,
mam męża i dwoje dzieci, jestem szczęśliwą kobietą. 10. Jaka ciężka jest ta torba! Co
tu masz? — Książki. 11. Mam nową skrzynkę pocztową: lena@wp.pl (leną —
małpa — wp — kropka —pi). 12. Jak często sprawdzasz swoją pocztę?
(} 2. Прочитайте и запомните конструкции
Г ten pan?
Ja^się nazywa JtauBca?
to tótnisfip?
Упражнение З. Ответьте на вопросы.
1. Jak się Pan(-i) nazywa? *=> Wolski
Matysiak
Gruda
Olszewska
Łukaszyn
Piętrowa
2. Jak się nazywa Jerzy? ■=>
Marek?
Nina?
Ola?
ten pan?
ta pani?
Урок 9
65
3. Jak Pan(-i) ma na imię? ■=> Jan
Tadeusz
Zdzisław
Dorota
Monika
Irena
4. Jak ma na imię dyrektor Gruza? •=>
profesor Kołodko?
doktor Gałęziak?
pani Olszewska?
jego dziewczyna?
jej chłopak?
Упражнение 4. Ответьте на вопросы, используя вначале текст, а затем
звукозапись.
1. Jak się Pan(-i) nazywa?
2. Jak ma na imię Pana(-i) lektorka?
3. Jak ona się nazywa?
4. A jak się nazywa Pana(-i) uczelnia?
5. Jak się nazywa dyrektor Pana(-i) firmy?
6. Jak ma na imię Pana(-i) ojciec?
7. A Pan(-i) jak ma na imię?
8. Czy Pan(-i) nazywa się Smirnow(-a)?
9. Jak się nazywa prezydent Polski?
10. Czy ten aktor nazywa się Gajos?
Упражнение 5. ©© Составьте мини-диалоги по модели.
Jestem z Rosi i щ a Pan(-i)? Polska, Norwegia, Litwa, Hiszpania,
Wielka Brytania, Stany Zjednoczone
A ja jestem Polakiem (Polkg). Rosjanka, Czech, Belg,
Ukrainka, Niemiec, Francuzka
66
Урок 9
Упражнение 6. Составьте предложения по образцу:
Wzór: Ten pan pochodzi z Rosji, jest Rosjaninem, mówi po rosyjsku.
Ta pani pochodzi z Rosji, jest Rosjanką, mówi po rosyjsku.
kraj
Polska
Litwa
Łotwa
Ukraina
Białoruś
Czechy
Francja
Hiszpania
mieszkaniec
Polak
Litwin
Łotysz
Ukrainiec
Białorusin
Czech
Francuz
Hiszpan
mieszkanka
Polka
Litwinka
Łotyszka
Ukrainka
Białorusinka
Czeszka
Francuzka
Hiszpanka
język
polski
litewski
łotewski
ukraiński
białoruski
czeski
francuski
hiszpański ]
Упражнение 7. Прочитайте. Что Вы можете рассказать об этих людях?
Составьте текст для своей визитной карточки.
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
MAREK GAŁKA
RADCA
ul. Klimaszkina, 4
MOSKWA
tel.(+7-495)...
feks (+7-495)...
dr med. Hanna Marciniak
gabinet dentystyczny
ul. Długa, 3
Warszawa
tel/fax 674-12-08
e-maii. mart@waw.pl
^ 3. В винительном падеже единственного числа существительные жен-
с*г? ского рода на гласный, мужского на -а и славянские мужские фамилии
на -о имеют окончание -ę.
0 Исключение: pani — panig.
Согласованные определения женского рода оканчиваются на -а.
0 Исключение', ta — tg1.
Формы винительного падежа отвечают на вопросы kogo? со?, т. е. в мужском
роде, как и в русском языке, важна принадлежность слова к одушевлённым или
неодушевлённым существительным, ср.:
mam nową książkę
mam nowe czasopismo
marm nowy tekst
mam nowego lektora (kolegę)
Форма tę в устной речи преимущественно заменяется формой tą.
Урок 9
67
Упражнение 8. Прочитайте диалог. Обратите внимание на употребление форм
винительного падежа.
A.: Przepraszam, czy tu jest czytelnia?
В.: Так, tutaj.
A.: Czy zna pan tę czytelnię? Czy ona jest dobra?
В.: Так, mamy dużą i bardzo dobrą czytelnię.
Ar. Kto tam teraz jest?
В.: Zna pani Pawła i naszą nową studentkę Irenę? Paweł czyta książkę, Irena czyta
monografię. Jeszcze tam są Jacek i Andrzej z drugiego roku, oni przeglądają
polską prasę.
A:. A pan co czyta?
В.: Powtarzam gramatykę i czytam dzisiejszą gazetę.
A.: Jakiego języka obcego pan się uczy, angielskiego?
В.: Nie, angielski znam. Uczę się francuskiego. Jest ładny, ale ma bardzo trudną
wymowę.
Упражнение 9. Закончите вопрос.
Czy znasz i
(ten przystojny pan)?
(ta ładna pani)?
(żona pana Nowaka)?
(syn pani Nowickiej)?
(nowa gramatyka)?
(ta ulica)?
(mój kolega i moja koleżanka)?
(ten polski uczony)?
(jego brat)?
(to miasto)?
(hymn Polski)?
Упражнение 10. Ответьте на вопросы, употребляя глагол mieć и
прилагательные в соответствующей форме.
0. Czy masz auto? — Tak, mam dobre auto. (dobry)
1. Czy ma pan książkę? — Tak, (ciekawy)
2. Czy pani Wolska ma córkę? — Tak, (mały)
3. Czy masz siostrę? — Tak, (starszy)
4. Czy ten pan ma żonę? — Tak, (wspaniały)
5. Czy masz jej fotografię? — Tak, (ostatni)
6. Czy ona ma tu kolegę? —Tak, (John)
7. Czy pani ma psa? — Tak, (duży)
8. Czy macie dziś dyktando? — Tak, (trudny)
68
Урок 9
Упражнение П. Дополните предложения по образцу.
0.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10
То jest dobra książka. ^
То jest zadanie domowe.
To jest polska poezja.
To jest nasza lektorka.
To jest ostatnia "Trybuna".
To jest wspaniały kolega.
To jest dobra czytelnia.
To jest ósma lekcja.
To jest francuski dyplomata.
To jest pani Kowalska.
. To jest ciekawa historia.
Czytam dobrą książkę.
Sprawdzam
Znamy
Witamy
Czytam
Masz
Mamy
Powtarzam
Witamy
Często spotykam
On opowiada
Упражнение 12. Замените отрицательные предложения утвердительными.
1. Nie mam tej książki. «=>
2. Nie znam nowej sekretarki.
3. Nie czytam gazety.
4. Nie powtarzam gramatyki.
5. Nie mam dobrego słownika.
6. Nie wyjeżdżam do Polski.
7. Nie sprawdzam zadania.
8. Nie znam tego poety.
Упражнение 13. Переведите вопросы и ответьте на них. Переделайте
вопросы, используя неформальное «ты».
1. Вы поляк (полька)? А Вы понимаете по-польски?
2. Как Вас зовут? Как Ваша фамилия?
3. У Вас есть сестра? Как её зовут? А брата?
4. Вы замужем? Кто Ваш муж?
5. Вы женаты? Как зовут Вашу жену?
6. Как зовут Вашу девушку (Вашего парня)?
7. У Вас есть отец и мать? Как их зовут?
8. Вы хорошо знаете английский? А какой иностранный язык учите сейчас?
9. Как фамилия директора Вашей фирмы?
10. Как зовут его секретаршу?
Урок 9
69
Упражнение 14. Видоизмените предложения по образцу.
1. Rzadko spotykam się z Markiem. «=> Rzadko spotykam Marka.
2. Witam się z panią docent. —
3. Znamy się z Dorotą dawno. —
4. Pożegnam się z Marią przed odjazdem. —
5. Z kim się witacie? —
6. Może spotkam się z Agatą. —
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Какой иностранный язык Вы знаете? — Я хорошо знаю английский,
немного говорю по-немецки, а сейчас учу польский. У нас очень хороший
преподаватель.
2. Ты давно учишь французский язык? — Первый год. Я немного читаю по-
французски, но говорю ещё плохо. К сожалению, у нас очень большая
группа.
3. Сегодня надо купить мясо, колбасу, немного ветчины, чай, лимон и
мороженое.
4. У вас сейчас перерыв? А что потом, лекция? А у нас урок польского
языка.
5. Андрей много рассказывает о своей семье. Вы знаете его жену? — Анну?
Знаю. Она сейчас не работает, у них маленький ребёнок.
6. Ваш муж давно работает в этой фирме? — Уже третий год. У него
интересная работа и очень хороший начальник.
Ш СЛОВАРЬ
ciężki
często
część
czytelnia
gabinet
gęsty
imię
język
kobieta
mężatka
mężczyzna
mięso
тяжёлый
часто
часть
читальный зал
кабинет
густой
имя
язык
женщина
замужняя женщина
мужчина
мясо
70 Урок 9
mówić
nazywać się
obcy
pochodzić
poznać
przeglądać
przystojny
rzęsy
spotkać (się), spotkanie
spotykać (się)
szczęście, szczęśliwy
trochę
uczyć się
witać (się)
zaczynać (się)
zamężna
znać się (z kim)
żegnać (się)
говорить
называться, носить фамилию
чужой, иностранный
происходить, быть родом
узнать, познакомиться
просматривать
красивый, симпатичный
(в оси. о мужчине)
ресницы
встретить(ся), встреча
встречать(ся)
счастье, счастливый
немного, чуть-чуть
учить(ся), заниматься
приветствовать (здороваться)
начинать(ся)
замужняя, замужем
быть знакомым
провожать (прогнаться)
УРОК 10
1. Распадение носовых гласных.
2. «Спасибо», «пожалуйста», «извините».
3. Будущее время глагола być.
4. Количественные числительные 1-20.
^ч 1. Гласные 'a', 'c', как уже отмечалось, имеют носовой резонанс только
^3 перед щелевыми согласными и в конце слова (6ą )• В остальных случаях
происходит распадение носовых.
1.1. Перед согласными 'g\ 'k' — носовые ą, ę распадаются на «чистые» [о],
[е] и носовой согласный, похожий на [д] в английском сочетании [ng] или,
например, в словах гонг, пункт.
Ci Упражнение 1. Прочитайте.
krąg
okrągły
pociąg
osiągać
posąg
tęgi
Węgry
księgowy
sięgać
potęga
mąka
łąka
rozłąka
pająk
jąkać się
męka
ręka
dźwięk
piękny
dziękuję
1.2. Перед согласным ucz' — носовые ą, ę распадаются на «чистые» [о], [е] и
носовой согласный [п] (переднеязычный, альвеолярный).
Ф Упражнение 2. Прочитайте.
łączyć
pączek
rączka
sączyć
wyłącznie
gorączka
połączenie
rozłączyć
Перед губными согласными ЬЬ\
podręcznik
miesięczny
ręczny
zmęczony
p' — носовые
ł ?
jęczy
jęczmień
zaręczyny
ręcznik
распадаютс
тые» [о], [е] и носовой согласный [m].
72
Урок 10
& Упражнение 3. Прочитайте. Произносите ą, ę как [om], [em] соответственно.
dąb dęby1 kąpać się zastępca
ząb zęby wstąpić następny
gąbka głęboki stąpać postęp
gołąbek bęben skąpy tępy
1.4. Перед переднеязычными 'd\ Łt\ "dz\ 'c' — носовые ą, ę распадаются на
«чистые» [о], [е] и согласный [п].
С} Упражнение 4. Прочитайте. Произносите q, ę как [on], [en] соответственно.
prąd
błąd
rząd
porządek
skąd
pieniądze
Grudziądz
ksiądz
mosiądz
prędko
błędy
wędka
kolęda
tędy
pieniędzy
spędzać
księdza
między
początek
piątek
dziesiąty
wątpić
wyjątek
miesiąc
tysiąc
zając
brzdąc
chętnie
piętro
zajęty
pamiętać
święto
więcej
skręcać
ręce
więc
1.5. Перед мягкими переднеязычными 'di\ "ć' — носовые ą, ę распадаются
на «чистые» [о], [е] и мягкий согласный [ń].
& Упражнение 5. Прочитайте. Произносите у, ę как [oń], [eń] соответственно.
sądzić sędzia przyjąć pięć
rządzić wszędzie zająć zajęcie
bądź będzie wziąć pamięć
zabłądzi łabędź kącik zdjęcie
1.6. Перед согласными Т, 'Г — носовые ą, ę произносятся как «чистые»
гласные [о], [е].
Упражнение 6. Прочитайте. Произносите ą, ę как [о], [е] соответственно.
przyjął — przyjęli minął — minęła
objął — objęli zginął — zginęła
zaczął — zaczęli wziął — wzięła
'a' в закрытом слоге чередуется с 'e' в открытом (как и ó/o).
Урок 10
73
podjął — podjęli zdjął — zdjęła
utonął — utonęli płynął — płynęła
Упражнение 7. Прочитайте. Помните о влиянии последующего согласного
на произношение ą, е.
I. Zaczął pracę przed świętami, dziewiątego grudnia. Minął miesiąc, ale nic nie
zrobił. 2. Przewodniczącego naszej delegacji przyjął zastępca sekretarza generalnego.
3. Jutro z Węgier na lotnisko Okęcie przybędzie delegacja rządowa. 4. W rozmowie
przy "okrągłym stole" wziął udział zastępca szefa. 5. Skąd masz pieniądze? — Dała
do piątku sąsiadka z piątego piętra. 6. W następnym miesiącu będę bardzo zajęty,
mam dużo spraw w Urzędzie Celnym. 7. W Nowym Sączu rozpoczęła się konferencja
międzynarodowa, poświęcona problemom postępu naukowo-technicznego i
osiągnięciom w tej dziedzinie. 8. Wszędzie jest przeciąg, proszę zamknąć okno!
9. Czy pamiętasz Jurka Jastrzębskiego? Jest teraz przewodniczącym zarządu dużego
banku. 10. Czy z Częstochową jest dobre połączenie? — Trzeba jechać pociągiem
pięć godzin.
r\ 2. Русским вежливым пожалуйста, спасибо, извините соответствуют в
^^ польском языке личные формы глаголов prosić, dziękować, przepraszać.
Ср.: dziękuję — я благодарю; dziękujemy — мы благодарим и т. п.
Ф Прочитайте и запомните!
Dziękuję (bardzo)! Proszę (bardzo)!
(Dziękujemy) Nie ma za co!
Nie ma sprawy!
Przepraszam (bardzo)! Nie szkodzi!
(Przepraszamy) Nie ma sprawy!
Упражнение 8. ©© Составьте мини-диалоги по модели.
Halo! Dzień dobry! bank "Novunf\ ambasada RP,
Czy to "Po/bidd'"? firma "Impex", dział reklamy,
Tak. Majewska, słucham
pana (panią).
hipermarket, dziennik "Słowo'
Z głównym inżynierem pan prezes, pan konsul, pani księgowa,
poproszę. kierownik artystyczny, zastępca
dyrektora, redaktor naczelny
Proszę bardzo, już łączę!
74
Урок 10
Упражнение 9. Вставьте пропущенные слова proszę, dziękuję, przepraszam.
a) — Przepraszam pana, gdzie tu jest poczta?
— Tam, trochę dalej.
_!
— Nie ma za co.
b) — ..., czy są jeszcze bilety na ten seans?
— Tak,...
— Dziękuję!
c)
nie rozumiem pana, ... mówić wolno!
Q
3. Будущее время глагола być.
1. będę 1. będziemy
2. będziesz 2. będziecie
3. będzie 3. będą
Формы будущего времени глагола być могут использоваться как
самостоятельно (ср. рус. я буду дома; польск. będę w domu), так и — с инфинитивом —
для образования сложного будущего времени глаголов несовершенного вида
(ср. рус. я буду читать; польск. będę czytać).
Упражнение 10. а) прочитайте вопросы и ответы. Обратите внимание на
употребление форм глагола być;
Ъ) ответьте на вопрос, употребляя глагол być в
соответствующем лице будущего времени.
а)
1. Gdzie pan
2. Gdzie pani
3. Gdzie (ty)
był?
jest?
będzie?
była?
jest?
będzie?
byłeś?
jesteś?
będziesz?
Przedtem byłem w biurze.
Teraz jestem w domu.
Potem będę na stadionie.
Przedtem byłam w sklepie.
Terazjestem na lektoracie.
Potem będę na kawie.
Przedtem byłem w szkole.
Terazjestem na obiedzie.
Potem będę u kolegi.
Урок 10
75
b)
Kto będzie dziś u nich? «=>
Ja
Ja i moja żona
Ewa Gołąb
Pani Dąbrowska i ty
Pan Jan
Wszyscy
Z nas tylko ty
Упражнение 11. Закончите вопросы.
1. Maciej i Agata beda wieczorem u Sądeckich.
Kto... ? U kogo...? Kiedy...?
2. Będę przed lektoratem na rozmowie z rektorem.
Kiedy...? Gdzie ...? Na jakiej...?
3. Tadeusz z kolega beda latem w Warszawie.
Kto ...? Z kim ...? Kiedy i gdzie ...?
Упражнение 12. Преобразуйте предложения по образцу.
0. Dziś czytamy nowy tekst. ■=> Dziś będziemy czytać nowy tekst.
1. Marta ogląda telewizję.
2. Poprawiam błędy w domu.
3. Kto za to odpowiada?
4. Oni dobrze znająjęzyk polski.
5. Czy sprawdzasz pracę domową?
6. Nie uczę się tego języka.
7. Czy powtarzacie gramatykę?
8. Z kim Pani rozmawia?
9. Gdzie Pan mieszka?
10. Kiedy Pan czyta gazety?
Ф 4. Количественные числительные 1-20 (выучить!)
jeden1
dwa
trzy
cztery
pięć
sześć
siedem
osiem
dziewięć
dziesięć
jedenaście
dwanaście
trzynaście
czternaście
piętnaście2
szesnaście
siedemnaście
osiemnaście
dziewiętnaście'
dwadzieścia
В польском языке, как и в русском, существуют родовые формы jeden —jedna —
jedno, склоняющиеся как прилагательные, и формы dwa (мужского и среднего
родов) — dwie (женского рода).
В числительных 15, 19 'e' произносится как [е].
76
Урок 10
Количественные числительные отвечают на вопрос ile?
Например:
Ile Pan(-i) та lat? (Ile masz lat?) — Сколько Вам (тебе) лет?
Мат 20 (dwadzieścia) lat. — Мне 20 (двадцать) лет.
Ile masz lat?
Ile lat ma twój brat?
Ф Упражнение 13. Прочитайте.
Wzór: J + 1 = 2 —> Jeden plus (minus) jeden będzie (równa się) dwa.
10 + 9=19 20 — 6=14 11+6=17
18 — 8=10 12 + 4=16 16 — 2=14
13 + 3 = 16 15 —2= 13 20 + 0(zero) = 20
Ci Упражнение 14. Прослушайте диалог, впишите пропущенные телефонные
номера.
— Halo! Czy to numer ?
— Nie, to pomyłka, to .
— Przepraszam.
— Halo! Numer ?
— Tak, słucham.
— Tu Marciniak, poproszę panią Ewę Dębską.
— Proszę bardzo.
— Dziękuję.
Ci Упражнение 15. Прочитайте и переведите.
а) 1. Mała Zosia ma 5 lat, jej brat Zbyszek — 9. 2. Roman ma 20 lat, jego
kolega— 19, a siostra Romka Joanna — 18 lat. Wszyscy oni będą uczestniczyć w
wyborach prezydenckich. W wyborach uczestniczy każdy, kto ma 18 lat.
3. Przepraszam, ile pan ma lat? — Już 20. 4. W tej lekcji jest 16 ćwiczeń. W domu
trzeba zrobić 3 ćwiczenia. 5. W naszej grupie językowej jest 8 osób, a w
Урок Ю
77
sąsiedniej — 7. 6. Kim jest pani mąż? — Jest księgowym w Urzędzie Celnym.
Pracuje tam już 4 lata.
b) Przepraszam, kiedy i jak można z panem się skontaktować? — Proszę, oto adres
naszej firmy: ul. Piękna, 9, drugie piętro, pokój 12, numer telefonu 20-12-01,
wewnętrzny 6-03. Niestety często jest zajęty, proszę jeszcze zapisać mój numer
komórkowy: 06-01-18-15-03. Cały dzień jestem w biurze, proszę dzwonić. A to jest
mój adres mailowy: witold@onet.pl. — Dziękuję.
Упражнение 16. Переведите на польский язык.
1. Извините, Вы помните телефон Николая? — Нет, но он есть у меня в
записной книжке... Вот он, пожалуйста, запишите: 08-20-03-17. — Это
домашний? — Да, вечером он дома.
2. С Андреем мы знакомы уже восемь лет. Он сотрудник таможни. Я хорошо
знаю и его семью: его жена врач, у них две дочери, старшей девять лет,
младшей — пять. Жену зовут Галина, а дочерей Анна и Екатерина.
3. Завтра будет контрольная работа. Мы будем писать диктант, отвечать на
вопросы и переводить текст. В диктанте будут трудные слова. Сегодня вечером
я буду повторять грамматику и учить слова.
Щ СЛОВАРЬ
błąd
biuro
chętnie
dziedzina
komórkowy (tel.)
księgowy, -a
łączyć
miesiąc
między
m iędzynarodowy
pamiętać
pieniądze
piękny
piętro
pociąg
podręcznik
postęp
ошибка
бюро, учреждение, офис
охотно, с удовольствием
область, отрасль
сотовый (телефон)
бухгалтер
соединять
месяц
между
международный
помнить
деньги
красивый, прекрасный
этаж
поезд
учебник
прогресс
78
Урок Ю
poświęcony
prezes
przeciąg
przewodniczący, -a
skąd
sprawa
święto
telewizja
tysiąc (r.m.)
uczestniczyć
urząd (~ celny)
wewnętrzny
wszędzie
(za)dzwonić
zajęty
zarząd
zastępca (r.m.)
zdjęcie
(z)robić
посвященный
председатель, шеф
сквозняк
председатель
откуда
дело, вопрос
праздник
телевидение
тысяча
участвовать
управление (таможня)
внутренний
везде
(по)звонить
занят(ый)
правление, управление
заместитель
снимок, фотография
(с)делать
УРОК 11
гг
2.
[з.
Ассимиляция согласных.
Мягкость d, t, z, s, г в заимствованных словах.
Порядковые числительные 1-
-20.
Обозначение
даты и времени суток.
£\ 1. На произношение согласных могут влиять как предшествующие, так и
^■""^ последующие звуки. При чтении групп согласных надо иметь в виду
результаты так называемой ассимиляции согласных.
1.1. Как и в русском языке, в группе согласных [звонкий + глухой] оба звука
произносятся как глухие: podpis [-tp-], czekoladka [-tk-], wiórek [ft-].
1.2. В группе [глухой + звонкий] оба звука произносятся звонко: prośba [-źb-],
liczba [-dżb-], także [-gż-].
1.3. Согласные 'w', Vz' после глухих произносятся как [Ц, [sz]
соответственно, ср.: kwiat [kf-], lekarstwo [-tf-], krzesło [ksz-].
1.4. При чтении буквосочетаний [-nk-], [-ng-] появляется носовой резонанс:
bank [-rjk], Anglia [-rjg-].
(} Упражнение 1. Прочитайте слова и сочетания слов с предлогами.
odpowiada świat chwila Mongolia
książka kwiat czwartek kongres
województwo swój kwadrat okienko
powtarza utwór świadek Rosjanka
Z kina, z Paryża, z synem, z cukrem, bez córki, bez sosu;
w kinie, w samochodzie, w Paryżu, w pokoju, w czwartek;
od pana, od profesora, od Tadeusza, pod stołem, nad szafą.
£> Упражнение 2. Прочитайте.
1. Podczas przerwy wychodzimy wszyscy na korytarz. 2. Brat był na kongresie w
Anglii. 3. Czy byłeś w Mongolii? 4. Kiedy wchodzi wykładowca, my wstajemy. 5. To
jest świetny utwór! 6. Kluczbork — to nieduże miasto. 7. Jest kwiecień, śpiewają
ptaki, wszędzie kwitną kwiaty. 8. Mam do pana wielką prośbę! 9. W tej chwili
zadzwonił telefon. 10. W czwartek trzeba kupić lekarstwo i świeży chleb.
80
Урок 11
ГЛ 2. Согласные *d\ Ч\ 'z', 's\ "r\ как уже указывалось, не имеют мягких
пар (см. урок 7). Однако в словах иностранного происхождения и, прежде
всего, в именах собственных [d'], [t'], [z'], [s'], [г'] встречаются. Это касается,
например, произношения географических названий, ср.: Sieradz [śe-] и Sierra
Leone [sje-].
Надо также иметь в виду, что в польском языке иностранные имена
собственные, передаваемые на письме латиницей, часто сохраняют оригинальное
написание, ср.: Miterrand (Миттеран), Chopin (Шопен), Churchill (Черчилль), Free-
town (Фритаун), linia Maginota (линия Мажино) и т. п.
Упражнение 3. Прочитайте слова, где после d, t, z, s, r пишется /.
Tirana
tik
tiul
festiwal
dinar
diuna
diwa
dinozaur
Zimbabwe
Zanzibar
Singapur
Sierow
riksza
riposta
Riepin
ring
Я& 3. Порядковые числительные 1-20 (выучить!)
pierwszy
drugi
trzeci
czwarty
piąty
szósty
siódmy
ósmy
dziewiąty
dziesiąty
jedenasty
dwunasty
trzynasty
czternasty
piętnasty
szesnasty
siedemnasty
osiemnasty
dziewiętnasty
dwudziesty
Порядковые числительные последовательно отвечают на вопрос który? (в
отличие от русского языка, где допустим также вопрос «какой?»). Ср.:
jaki?
który?
duży, mały. dobry, zły, wysoki, niski, ładny, ciekawy
pierwszy, ósmy, dwunasty, dwudziesty, ostatni, ten ..
Порядковые числительные изменяются по родам, падежам и числам так же,
как прилагательные, ср.: trzeci rząd, w siódmej klasie, w pierwszych dniach, do
dwudziestego wieku и т. п.
W jakim wieku? В каком возрасте?
W którym wieku? В каком веке?
W jakim jest wieku? = Ile ma lat?
1 Однако в слове nazizm, например, произносится [źi].
Урок 11
81
Упражнение 4. Составьте вопросы, употребляя вопросительные слова jaki?
или który?
1. То jest dobry słownik. ■=>
2. То jest druga lekcja.
3. To jest ostatni seans.
4. To jest nowe mieszkanie.
5. To jest małe audytorium.
6. To jest przedostatni numer.
7. To jest szóste piętro.
8. To jest niski dom.
Упражнение 5. Дополните предложения, употребляя порядковые
числительные.
1. Luty — to miesiąc. 5. Maj — to miesiąc.
2. Wrzesień — to miesiąc. 6. Listopad — to miesiąc.
3. Czerwiec — to miesiąc. 7. Październik — to miesiąc.
4. Grudzień — to miesiąc. 8. Styczeń — to miesiąc.
Упражнение 6. Ответьте на вопросы.
Który to rząd? Który to dzień tygodnia?
I
II
XV
VIII
XVIII
IX
X
wtorek
czwartek
niedziela
środa
poniedziałek
sobota
piątek
a
3.1. Порядковые числительные употребляются, в частности, для
обозначения времени суток, ср.:
рус: Сколько времени? (Который час?)
польск.: Która jest (godzina)?
Jest godzina druga (два часа); dwudziesta (двадцать часов).
Минуты обозначаются количественными числительными:
Jest godzina druga dwadzieścia (два часа двадцать минут)1.
1 Подробнее см. уроки VIII, IX.
82
Урок 11
Упражнение 7. Ответьте на вопрос, употребляя порядковые и
количественные числительные.
a) Gdzie pan(-i) mieszka?
1. Mieszkam na (1) ... piętrze w mieszkaniu № (5).
2 (3) (9).
3 (4) (18).
4 (5) (19).
5 (15) (20).
6 (17) (100).
b) Która jest godzina?
1. Jest (godzina) (1) (5).
2 (7) (10).
3 (U) (15).
4 (14) (30).
5 (18) (25).
6 (20) (20).
£\ 3.2, При помощи порядковых числительных строятся конструкции,
обозначающие дату (число, год), например:
Który to był rok? — 2008. (Dwa tysiące ósmy).
W którym to było roku? — W 2008. (W dwa tysiące ósmym).
Który (dzień) jest dziś? — Dziś jest 12.10. (dwunasty października).
Którego będzie dyktando? — 12.10. (dwunastego października).
Сходны с русским языком и конструкции, содержащие названия дней недели
и времён года:
Dziś jest środa (czwartek). Jest zima (jesień). — именительный падеж;
W środę (w czwartek) będzie deszcz. — винительный падеж;
To było zimą (jesienią). — творительный падеж.
Упражнение 8. Прочитайте и переведите. Сформулируйте вопросы к
каждому предложению.
1. Lektorat mamy zawsze w poniedziałek, środę i piątek. W sobotę mamy dzień
wolny. 2. Od 1 września jestem studentką. 3. Dziś jest czwartek, 10 października.
Wczoraj, w środę 9 była praca kontrolna. Po raz pierwszy mam piątkę. 4. Zimą będzie
Урок 11
83
sesja, zaczyna się 20 grudnia. Pierwszy egzamin będzie 4 stycznia, ostatni — 19.
5. Do 6 lutego będą ferie zimowe. 6. Ten pisarz żył w XIX wieku. 7. 11 listopada jest
święto narodowe Polski, to Dzień Niepodległości. 8 marca — to Dzień Kobiet. 8. W
sobotę, 15 czerwca rano wyjeżdżam do domu. 9. Mam bilety na wtorek, 19 kwietnia.
10. Do 16 jestem bardzo zajęta.
Упражнение 9. Ответьте на вопрос.
Kiedy będzie^
konferencja?
lektorat?
spotkanie?
wykład?
koncert?
dyktando?
egzamin?
[2.09, wtorek]
[4.10, środa]
[Ul, sobota]
[13.12, piątek]
[20.04, niedziela]
[18.03, czwartek]
[14.01, poniedziałek]
Po raz który?— (В) который раз?
Упражнение 70. Переведите вопросы и ответьте на них.
1. Когда Вы в последний раз были в театре? (1.10)
2. До какого числа ты будешь в Москве? (3.01)
3. Когда они будут сдавать экзамены? (зимой)
4. Вы впервые в Варшаве? (второй раз)
5. Ты была у зубного врача? (да, среда)
6. На каком этаже у вас столовая? (1)
7. Сколько лет их сыну, в каком он классе? (9; 4)
8. Какого числа Вы уезжаете? (послезавтра, 12.11)
Упражнение 77. О© Составьте мини-диалоги по модели.
• Kiedy się spotkamy?
• Który dziś jest? 18 września?
• Tak, wtorek.
• To może j utro, 19, w środę?
• Dobrze.
11.07, poniedziałek;
3.09, wtorek; 8.12, środa;
16.02, czwartek; 12.03, piątek;
2.10, sobota; 19.04, niedziela
12.07, wtorek; 4.09, środa...
84
Урок 11
Г\ 3.3. На вопрос «когда?» и в русском, и в польском языке можно ответить,
соотнося во времени одно событие с другим. Для этого используются
специальные конструкции с предлогами, ср.:
рус: до войны польск.: przed wojną
во время войны podczas (w czasie) wojny
после войны ро wojnie
Обратите внимание, что предлог ро употребляется с предложным падежом
(ср. также рус. по приезде).
Упражнение 12. Составьте словосочетания, употребляя каждое слово с
предлогами przed, podczas/w czasie, po.
Wojna, rewolucja, lekcja, obiad, wizyta, święto, dyktando, wykład, egzamin,
debata, wybory, koncert, rozmowa, rozmowy.
Упражнение 13. Составьте синонимичные предложения с предлогами
przed и ро.
1. Najpierw będzie listopad, potem grudzień.
2. Najpierw będzie lektorat, potem praca kontrolna.
3. Najpierw będzie wykład, potem seminarium.
4. Najpierw będzie obiad, następnie dyskusja.
5. Najpierw będzie Londyn, następnie Paryż.
6. Najpierw będą egzaminy, następnie ferie.
Упражнение 14. Ответьте на вопросы, используя вначале текст, а затем
звукозапись.
1. Na którym piętrze Pan(-i) mieszka?
2. Na którym piętrze jest gabinet rektora?
3. Pan(-i) jest studentem (studentką) którego roku? Od kiedy?
4. Ile jest ćwiczeń w tej lekcji? Które to jest ćwiczenie?
5. Po raz który czyta Pan(-i) to ćwiczenie?
6. Kiedy ma Pan(-i) następny lektorat?
7. Kiedy ma Pan(-i) urodziny? A Pana(-i) mama, (siostra)?
8. Kiedy ma Pan(-i) dzień wolny?
9. Kiedy jest święto narodowe Rosji? A Polski?
10. Kiedy w Rosji zaczyna się rok akademicki? A szkolny?
Урок 11
85
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
1. Сейчас моя семья живёт в Москве. У нас хорошая квартира в новом доме
на 12-м этаже. Я женат, у меня есть дочь. Дочери 10 лет, она в четвёртом классе.
Жена — экономист, работает уже седьмой год. С 1 июня я работаю в польской
фирме и второй месяц учу польский язык. В офисе мы разговариваем по-
английски, я этот язык неплохо знаю, а польский учу «с нуля».
2. Когда ты уезжаешь? — После экзамена, 20 января, это вторник. В среду я
уже буду в Варшаве. — Какой это вокзал? — Белорусский, поезд № 9. —
Отлично, встретимся там перед твоим отъездом. Какой вагон? — Десятый.
Ф Прочитайте и запомните названия дней недели!
poniedziałek
wtorek
środa
czwartek
piątek
sobota
niedziela
Ш СЛОВАРЬ
chwila
ferie (inni.)
inny
korytarz
krzesło
kwitnąć
liczba
najpierw
następnie
nigdy
piątka (czwórka)
podczas
podpis (r.m.)
po raz pierwszy
(drugi piąty...)
момент, минута
каникулы (ш\ш.)
другой
коридор
стул
цвести
число, количество
сначала
затем, потом
никогда
пятёрка (четвёрка)
во время
подпись
впервые, в первый раз
(во второй, пятый ...)
tydzień
86
Урок 11
przedostatni
rok akademicki (szkolny)
rząd
seminarium
świetny, świetnie
tydzień (tygodnia)
urodziny (/./w/7.)
wiek
wolny
wykładowca
zawsze
предпоследний
учебный год в вузе (в школе)
1. ряд, 2. правительство
семинар
отличный, отлично
неделя (недели)
день рождения
1. возраст; 2. век
1. свободный; 2. медленный
преподаватель, лектор
всегда
УРОК 12
1. Ударение в польском языке.
2. Безударные элементы.
3. Количественные и порядковые числительные. Обозначение даты (продолжение).
4. Прошедшее время глагола być (формы множественного числа).
г\ 1. Ударение в польском языке, как уже отмечалось, закреплено на пред-
^> последнем слоге. Исключение составляют некоторые слова (как правило,
заимствованные) и грамматические формы.
1.1. Ударение на третьем от конца слоге имеют заимствованные слова с
суффиксом -ik{a), -ук{а), напр.: 'technika, 'fabryka, fizykiem; и некоторые другие (ср.:
'opera, ге'регШаг, uniwersytet).
1.2. Такое же ударение (на третьем от конца слоге) свойственно отдельным
глагольным формам (это, например, формы 1-го и 2-го лица множественного
числа прошедшего времени: 'byliśmy, czyhaliście) и некоторым числительным
(czterysta, 'siedemset, 'osiemset, 'dziewięćset).
В современном разговорном языке наблюдается тенденция к унификации
места ударения (ср.: czytdliście, o'siemset\ но нормой она пока не стала.
Упражнение 1. Прочитайте слова с «нетипичным» ударением.
fabuła minimum polityka czterysta
grafika technikum kronika uniwersytet
taktyka osiemset byliśmy gramatyka
ryzyko muzyka opera repertuar
byliście energetyka siedemset czytaliśmy
a 2. Некоторые односложные слова и элементы слов не несут на себе уда-
^э рения и не влияют на его место в предшествующем или последующем
слове, хотя произносятся с ним слитно. Безударными являются:
• возвратное и односложные личные местоимения, например: 'znali go, 'daj
mi to, 'znamy si&_
• частицы by, no, że (no пишется раздельно, że — слитно): 'daj no to,
prze'czy tajże\
88
Урок 12
• отрицание nie и односложные предлоги {do, uf z, naci, w и др.), кроме тех
случаев, когда за ними следует односложное слово, ср.: nie 'mamy — 'nie
mam; nie 'znamy — 'nie znam; do 'niego — 'do niej и т. д.
Упражнение 2. Прочитайте конструкции с отрицанием.
nie mam
nie byłem
nie dam
nie jest
nie jestem
nie była
nie wiem
nie robi
nie był
nie czytam
nie chce
nie znał
nie znam
nie pytam
nie mamy
nie żył
Упражнение 3. Прочитайте конструкции с ударными и безударными
предлогами.
bez niego — bez was
dla siostry — dla mnie
do matki — do niej
na ojca — na mnie
o Annie — o niej
po Marię — po nią
ku niemu — ku nim
pod stołem — pod nim
przed domem — przed nim
przez Jurka — przez nich
u niego — u niej
za tobą — za mną
z bratem — ze mną
nad dachem — nad nim
Упражнение 4. Прочитайте предложения, обращая внимание на место
ударения в словах.
1. То jest gmach opery. Znam cały repertuar tego teatru — lubię muzykę
Czajkowskiego. 2. Ten pan jest znanym matematykiem, teraz wykłada matematykę na
Uniwersytecie Łódzkim. 3. Na tej sali jest maksimum czterysta miejsc. 4. Dawno u
niej nie byliśmy. Lubię bywać u Marty, ale teraz nie mam czasu. 5. Mój brat jest
technikiem w fabryce, a twój? — Mój zajmuje się fizyką. 6. Czy znasz go? — Nie, nie
znam. 7. Czy stoisz przed nią? — Nie, za nią. 8. Skończyliśmy już fonetykę, teraz
będziemy uczyć się gramatyki.
Упражнение 5. Закончите ответы, помня об ударности / безударности
отрицания в зависимости от количества слогов последующего слова.
1. Czy masz brata?
2. Czy jesteś lekarzem?
3. Czy on da zadanie?
4. Czy zna pan Olę?
5. Czy znacie jego?
— Nie
— Nie
— Nie
— Nie
— Nie
Урок 12
89
6. Czy to twój płaszcz?
7. Czy byłeś tam z nim?
8. Czy on był tam z nimi?
— Nie
— Nie
— Nie
© 3. Названия десятков и сотен (30—1000) (Выучить!)
ile?
trzydzieści
czterdzieści
pięćdziesiąt
sześćdziesiąt
siedemdziesiąt
osiemdziesiąt
dziewięćdziesiąt
sto
dwieście
trzysta
czterysta
—
—
—
—
—
—
—
ile?
pięćset
sześćset
siedemset
który?
trzydziesty
czterdziesty
pięćdziesiąty
sześćdziesiąty
siedemdziesiąty
osiemdziesiąty
dziewięćdziesiąty
setny
osiemset
dziewięćset
tysiąc
Упражнение 6. а) прочитайте; b) прослушайте звукозапись и вставьте
числительные.
a) Czy znasz te telefony?
Numer kierunkowy Polski to +48, Warszawy — (+48)-22. Z Warszawy do innych
polskich miast trzeba dzwonić tak: 0 + numer kierunkowy miasta. W Krakowie to 12.
Do Moskwy z Warszawy to numer 0-07-495 (lub 499) i numer abonenta. Numer
rosyjskiej ambasady w Warszawie — to (22)-621-34-53, a polskiej w Moskwie —
(495)-231-15-00.
A oto ważne telefony w Warszawie: policja — 997, straż pożarna — 998,
pogotowie — 999, informacja — 911.
b) Polska jest dużym krajem — zajmuje miejsce w Europie. Jej rozległość z
zachodu na wschód wynosi kilometrów, z południa na północ — Granica
Polski z Rosją wynosi km, z Litwą— , z Białorusią— , z Ukrainą— , ze
Słowacją — , z Czechami — i z Niemcami — kilometrów. Polska ma też
granicę morską, jej długość wynosi kilometrów.
90
Урок 12
Не kosztuje (kosztują)...?—Сколько стоит (стоят)...?
Упражнение 7. О© Составьте мини-диалоги по модели.
Przepraszam, ile kosztuje książka, płyta, radio, szampon,
ten słowniki sweter, bluzka, torebka, wino
115 złotych, może być? 65 zł, 16 zł, 187 zł, 6 zł,
90 zł, 48 zł, 210 zł, 12 zł
Tak, poproszę.
Г\ З.1. Как уже отмечалось, порядковые числительные имеют формы рода,
^^ числа и падежа. В отличие от русского языка склоняемым элементом в
составных числительных являются не только обозначения единиц, но и
десятков, ср.:
рус. на 21 {двадцать первом) этаже;
полъск. па 21 (dwudziestym pierwszym) piętrze;
рус. 28 (двадцать восьмого) мая;
полъск. 28 (dwudziestego ósmego) maja;
рус. 1945 г. (тысяча девятьсот сорок пятый):
полъск. 1945 г. (tysiąc dziewięćset czterdziesty piąty).
Упражнение 8. Прочитайте.
1. Moskwa była założona w roku 1147.
2. Pierwszy lot kosmiczny odbył się w roku 1961.
3. Święta Bożego Narodzenia są 25 i 26 grudnia.
4. Wielki poeta polski A. Mickiewicz urodził się 24.12.1798 r.
5. Druga wojna światowa zakończyła się 8.05.1945 r.
6. Od 25.12 do 24.01 mamy sesję egzaminacyjną.
7. 28.10 są imieniny Szymona i Tadeusza.
8. Jestem spod znaku Strzelca, mam urodziny 26 listopada.
9. 26.05 jest Dzień Matki, a 21.01 Dzień Babci.
10. Po 31.12 zaczyna się nowy rok.
Упражнение 9. Ответьте на вопросы, используя вначале текст, а затем
звукозапись.
1. Ile Pan(-i) ma lat?
2. W którym roku Pan(-i) się urodził(-a)?
Урок 12
91
3. Kiedy Pan(-i) ukończył(-a) szkołę średnią?
4. Gdzie Pan(-i) mieszka? Jak długo?
5. Czy ma Pan(-i) rodzinę? A dzieci?
6. Jak mają na imię Pana(-i) rodzice?
Ile oni mają lat, kiedy mają urodziny?
7. Czy Pan(-i) pracuje? Gdzie i od kiedy?
8. Jaki Pan(-i) ma adres i numer telefonu? A adres elektroniczny?
Упражнение 10. Заполните свою «анкету» по образцу. Расскажите о Барбаре,
Борисе и о себе, пользуясь приведенными данными.
KWESTIONARIUSZ
imię
imię ojca
nazwisko
| obywatelstwo
II data i miejsce
I urodzenia
miejsce
zamieszkania
|stan cywilny
I dzieci
zawód
| miejsce pracy
1 znajomość języków
[obcych
Barbara
Karol
Boguszewska
RP
1.03.1994
Jelenia Góra
Warszawa, Prusa
18, m.29
panna
nie mam
nie mam
studentka UW
niemiecki
Borys
Andrzej
Smirnow
Rosja
23.08.1981
m. Tuła
Moskwa,
Żytnia 6, m.14
żonaty
córka 9 lat
ekonomista
bank Union
angielski,
polski
Г\ 4. Как уже отмечалось, в польском языке во множественном числе выде-
^-^ ляется так называемая лично-мужская форма, ср.:
wszyscy oni — люди с обязательным присутствием мужчин;
wszystkie one — женщины, дети, животные, предметы и т. д.
Глаголы в прошедшем времени и, в частности, глагол być также имеют во
множественном числе специальную лично-мужскую форму,
противопоставленную «неличной», ср.:
Jacek i Agata byli w kinie.
Magda i Anna były w kinie.
92
Урок П
Прошедшее время глагола być (множественное число).
Лично-мужская форма
1. (ту)
1 2- (wy)
3. ош,
państwo,
Д panowie
byliśmy
byliście
byli
Нелично-мужская форма |
1. (wy) byłyśmy
2. (wv) byłyście |
3. one,
panie były
При обращении «на Вы» к нескольким собеседникам используются вежливые
формы panie (к женщинам), panowie (к мужчинам) и państwo (к мужчинам и
женщинам). Глаголы — и, в частности, глагол być — употребляются при этом в
3-м лице множественного числа1:
Gdzie panie były? — Где вы (к женщинам) были?
Gdzie panowie byli? — Где вы (к мужчинам) были?
Gdzie państwo byli? — Где вы (к мужчинам и женщинам) были?
Упражнение 11. Ответьте на вопрос.
Kto z państwa był w muzeum?
My z żoną
Pan Jan i pani Anna
Dorota i Halina
Tylko wy
Jej dzieci
Wszyscy
Andrzej z siostrą
Упражнение 12. Переведите. Замените будущее время глагола być прошедт
шим.
1. Czy będziecie na wykładzie?
2. Czy państwo będą w Warszawie?
3. Będziemy dziś na wystawie.
4. Adam i Ewa będą w Krakowie.
5. Anna i Maria będą dziś u nas.
В разговорном языке возможна и форма 2-го лица мн. ч.: Czy byliście państwo...
Присоединение личных окончаний в прошедшем времени не влияет на место ударения в
слове: 'byłyśmy, 'byliście.
Урок 12
93
6. Czy panie będą w Moskwie?
7. Kiedy panowie będą u Kowalskich?
8. Bogdan i Sebastian nie będą na lektoracie.
Упражнение 13. Дополните предложения. Глагол być используйте в
соответствующей форме прошедшего времени.
1. Wiktor do Heleny i Joli: Gdzie wczoraj ?
2. Helena i Jola: Wczoraj w klubie.
3. Marek do pana Janusza i pana Wiesława: Kiedy w biurze?
4. Ewa do Adama: Czy wczoraj u Marka? Adam: Tak,
5. Staszek i Wanda: Rano na lektoracie.
6. Pan Lech do pani Ireny i pani Oli: Z kim tam ?
7. Matka do synów: Czy dziś w szkole?
8. Lektorka do studentki: Kiedy po raz ostatni na lekcji?
9. Beata do pana Wiejskiego: Czy u dyrektora?
10. Borys do pana Kowala i pani Kowal: Czy w Moskwie?
Упражнение 14. О© Составьте мини-диалоги по модели.
Czy byłeś już na rozmowie pan, pani, panie, panowie, państwo
w tej firmie?
Tak, byłem tam 14.09 5.01; 26.11; 22.01; 31.10; 27.02.
Упражнение 15. Переведите на польский язык.
Мой муж знает польский язык и уже пять лет работает в большой российско-
польской фирме. Он переводчик и консультант директора. Я, к сожалению, не
говорю по-польски, но немного понимаю, как каждый русский.
Недавно мы с мужем были в Кракове, старом польском городе, который до
Варшавы был столицей Польши. Я впервые была за границей во время
Рождества. Наша гостиница была в центре, за знаменитым Ягеллонским университетом,
основанным в 1364 году. Везде в городе было очень красиво.
26 декабря мы были на обеде у господина Янковского, сотрудника фирмы.
Он живёт сейчас в Москве, но во время праздников был с семьёй дома, в
Кракове. У него очень милая жена и симпатичная маленькая дочь. После 10 января пан
Ежи будет в Москве, и мы встретимся у нас. Я уже начинаю учить польский
язык.
94
Урок 12
Ш СЛОВАРЬ
Boże Narodzenie
fabryka
imieniny
kwestia
kwestionariusz
lot (kosmiczny)
odbyć się
obywatel
obywatelstwo
rodzice
rozległość
ryzyko
stan (-cywilny)
ukończyć
urodzić się
wykładać
wynosić
wschód
zachód
zajmować (się)
założony
zawód
znajomość
Рождество
завод, фабрика
именины
вопрос, проблема
анкета
полёт (космический)
состояться, пройти
гражданин
гражданство
родители
расстояние, широта
риск
состояние (семейное положение)
окончить
родиться
преподавать, читать лекции
составлять (о размерах)
восток, восход
запад, закат
занимать(ся)
основанный
зд. профессия
знакомство, знание
Ш* I. ПРОВЕРЬТЕ СЕБЯ!
1. Расскажите о Польше. Используйте для рассказа 10 фраз.
О i
2. Найдите названия 12 польских городов.
гг
о
w
i
с
z
ś
I u
ó
r
a
d
o
m
I
s
d
ę
г
P
ł
o
с
k
ź
t
s
o
p
o
t
i
P
o
2
n
a
ń
ą
e
k
r
a
k
ó
w
g
i
s
u
w
a
ł
k
i
с
~~Л
ń
a
o
P
o
I
e |
3. «Познакомьтесь» с собеседником, задав ему 10 вопросов.
4. Назовите 10 польских имён (5 мужских и 5 женских).
Ду i *ф i
W 2 1 2
5. Прочитайте аббревиатуры:
MSZ, ONZ, UEy RP, PKS, FR, TVP, SMS, MSW, MFW, OB WE
6. Прочитайте в быстром темпе 2-3 раза:
• W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie i Szczebrzeszyn z tego słynie..
• Stół z po wyłamywany mi nogami
96
/. Проверьте себя!
7. Расставьте отсутствующие в СМС-сообщениях надстрочные
знаки. Соедините реплики в логические пары.
Gdzie jesteś?
Tak, świeci sionce,
można się kąpać :)
®
8. Распределите слова в алфавитном порядке:
święto, swój, chętnie, życie, przywódca, cudowny, trzeba, zeszyt, przepraszam,
wszędzie, czarny, trudny.
9. Составьте вопросы с 10 вопросительными словами:
со, kto, czyj, który, gdzie, jak, kiedy, ile, skąd Jaki.
10. Назовите 10 напитков и 10 «съедобных предметов».
к
i.
2.
I.
^ 2.
11. Соедините слова из правой и левой колонок, согласуя их в роде.
muzeum
województwo
kościół ^
obywatelstwo
wiza
urząd
pałac
restauracja
dworzec
biblioteka
celny
rosyjski
y^ naukowy
centralny
śląski
katolicki
polski
królewski
historyczny
chiński
/. Проверьте себя!
97
12. Подберите по 10 определений к словам:
człowiek
zadanie
1.
2.
1.
2.
13. Впишите названия цветов.
(niebo)
(krew)
(trawa)
(róża)
(węgiel)
(śnieg)
l. I I
2.
3.
4.
5.
6.
k
o
1
o
r
У
14. Это домены 10 разных стран. Как называются эти страны, на
каком языке говорят их жители, какие из этих языков Вы знаете?
I.
2.
15. Впишите антонимы приведенных слов.
1. słonecznie
2. długo
3. jasno
4. dużo
5. źle
6. sucho
7. zdrowy
8. stara
9. wieczór
10. dzień
l'
I*
Li_L
5
_L
6
7
4
8
9
10 1
98
/. Проверьте себя!
16. Назовите членов семьи.
• Mama mojego ojca
• Córka mojego wujka
• Mąż mojej córki
• Ojciec mojej żony
• Brat mojej mamy
• Siostra mojej mamy
• Syn mojej córki
• Babcia mojej mamy
• Dziadek mojego syna
• Ojciec mojego kuzyna
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
— to ...
17. Соедините арифметические действия с их результатами.
1. 29 + 7 =
2. 19-8 =
3. 21+6 =
4. 103-18 =
5. 489-11 =
6. 1037+12 =
A. tysiąc czterdzieści dziewięć
B. dwadzieścia siedem
C. czterysta siedemdziesiąt osiem
D. jedenaście
E. osiemdziesiąt pięć
F. trzydzieści sześć
18. Переведите «вывески». Где их можно встретить?
Wstęp wzbroniony!
Wyjście ewakuacyjne
Nie dotykać!
Promocja
Szatnia płatna
Zakaz fotografowania
Czynne od ... do ..
Dla kobiet (pań)
Uwaga! Zły pies!
Dla niepalących
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
na sali
operacyjnej (опер
(двери)
(музеи)
(гипермаркет)
(театр)
(костёл)
(магазин)
(туалет)
(ворота)
(бар)
/. Проверьте себя!
99
19. Когда отмечаются польские праздники? Соедините названия с
датой.
I maja
18 listopada
25 grudnia
3 maja
21 stycznia
1 listopada
31 grudnia
8 marca
Dzień Kobiet
Boże Narodzenie
Sylwester
Wszystkich Świętych
Dzień Niepodległości
Dzień Konstytucji
Święto Pracy
Dzień Babci
20. Хотите изучать польский язык дальше? Прочитайте пожелание!
Р
!
II. ПОЛЕЗНО ВСПОМНИТЬ!
Составьте мини-разговорник, переводя реплики с русского языка
на польский (1-10) и с польского на русский (11-20).
1. Кто этот человек? — Это наш
директор, господин Петров.
2. Это моя жена, ее зовут Вера. —
Очень приятно, а меня зовут Виктор.
3. Вы из Варшавы? — Да, я здесь живу.
4. Вы здесь живете? — Да, вот моя
визитная карточка, здесь адрес и
телефон.
5. Как называется эта улица? — Мар-
шалковская.
6. Вы уже были в Варшаве? — Нет, я
здесь впервые.
7. Вы понимаете по-польски? — Да,
немного понимаю.
8. Извините, где здесь станция метро?
— Направо, это близко!
9. Алло, это гостиница? — Нет, Вы
ошиблись. — Извините.
10. Алло, это господин Новак? — Да,
слушаю Вас. (Я у телефона).
//. Полезно вспомнить
101
11 Halo, tu Nowak, czy jest pan dyrektor?
— Tak, proszę bardzo.
12 Przepraszam, pana nazwisko? —
Nazywam się Iwanow.
13 Skąd pan pochodzi? — Jestem
Rosjaninem.
14 Pani tu pracuje? — Tak, jestem
sekretarką.
15 Przepraszam, czyj to bagaż? —
Dziękuję, to moja torba.
16 Kiedy można do państwa zadzwonić?
— Zawsze rano jesteśmy w biurze.
17 Którego zaczyna się konferencja? —
W środę, 26 stycznia.
18 Kiedy i gdzie się spotkamy? —
Może wieczorem na Starym Mieście?
19 Przepraszam, czy jest świeże mleko? —
Tak, oczywiście.
20 Ile kosztuje ten słownik? — 100 złotych.
ш^
III. ЧТО ВЫ ЗНАЕТЕ О ПОЛЬШЕ? (Тест)
1. Pierwsza stolica Polski — to:
□ Kraków
□ Gniezno
□ Biskupin
2. Godło Polski — to:
□ złoty orzeł
□ orzeł w koronie
□ dwugłowy orzeł
3. Główna polska rzeka — to:
□ Dunaj
□ Warta
□ Wisła
4. Święto narodowe Polski jest:
□ 8 maja
D 11 listopada
□ 22 czerwca
5. Sąsiadami Polski są:
□ Łotwa i Litwa
□ Czechy i Słowacja
□ Białoruś i Estonia
6. W RP mieszka:
□ 38 min Polaków
□ 5 min Europejczyków
□ 1 min Szwedów
7. Jednostką monetarną Polski jest:
□ złoty polski (PLN)
□ euro (€)
□ dolar ($)
///. Что вы знаете о Польше? ЮЗ
8. Polska jest członkiem:
□ UE i NATO
□ WNP i ONZ
□ ONZ i ASEAN
9. Hymnem Polski jest:
□ polonez
□ mazurek
□ krakowiak
10. Głową państwa polskiego jest:
□ prezydent
□ premier
□ król
ф IV. HYMN POLSKI
("Mazurek Dąbrowskiego ")
Autor: Józef Wybicki
Muzyka\ melodia ludowa
Jeszcze Polska nie zginęła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.
Marsz, marsz, Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski,
Za twoim przewodem
Złączym się z narodem.
Jcsz-cze Pol-ska niczgi-nc - ta, kw-dy my ży * je-my.
Co nam ob-ca prze-moc wzię-ła, sza-bty od - bie - rze-my.
Za two-im prze-wo-dcm złączym się z na-rodem
CZĘŚĆ II
Myślisz, że już trochę umiesz?
— Tb prawda!
LEKCJA I
Rozmawiamy o uczelni, lektoracie, zajęciach, sesji egzaminacyjnej.
Gramatyka
1. Czasowniki III koniugacji.
2. Liczba mnoga rzeczowników i przymiotników niemęskoosobowych.
3. Składnia liczebników 2, 3, 4.
TEKST
LEKCJA JĘZYKA POLSKIEGO
Dziś jest 19 października. Jak w każdy czwartek mamy dzisiaj lekcję języka
polskiego. Zajęcia mamy trzy razy w tygodniu, razem wynosi to 12 godzin.
To dosyć dużo, ale rozumiemy wszyscy, że na pierwszym etapie trzeba
szczególnie dużo pracować.
Jesteśmy w audytorium 436, właśnie tutaj zawsze mamy lektorat. Ten pokój nie
jest duży, ale jest jasny i wygodny. Są tu trzy biurka, cztery krzesła i telewizor. Jest tu
również tablica i mapa Polski. Na biurkach są nasze zeszyty, podręczniki, słowniki,
świeże gazety. Ja mam dwa małe słowniki — polsko-rosyjski i rosyjsko-polski, a
kolega ma jeden duży. Każdy z nas ma też po dwa zeszyty domowe.
Jest godzina dziewiąta, zaczyna się lekcja. Początek lekcji zawsze wygląda prawie
tak samo. Profesorka wita się z nami, pyta o datę, my odpowiadamy i siadamy.
Najpierw trochę rozmawiamy po polsku, sprawdzamy domowe ćwiczenia i
poprawiamy błędy. Potem czytamy tekst i powtarzamy gramatykę. Następnie pani
profesor objaśnia nowy materiał gramatyczny, a my uważnie słuchamy. Później
zaczynamy robić różne ćwiczenia: odpowiadamy na pytania, układamy zdania,
wstawiamy wyrazy itd. Czasem pytamy też o nieznane wyrazy lub zwroty.
Może jeszcze mało umiemy, ale staramy się cały czas mówić tylko po polsku i
dobrze wymawiać każde słowo, każde zdanie. Mamy nadzieję, że nasza pani od
polskiego jest z nas zadowolona.
Щ SŁOWNIK
chyba наверное, вероятно
dosyć (dość) довольно, достаточно
krzesło стул
fŁi_y
108
Lekcja I
łatwy, -a, -e
początek
później
prawie
robić (zrobić)
rozumieć
różny
również
siadać
szczególnie
tak samo
układać
umieć
uwaga
uważnie
właśnie
wyglądać
wygodny
wymawiać
wymowa
wyraz
zdanie
zwrot (gram.)
легкий, простои
начало
позже, потом
почти
делать (сделать)
понимать
разный
также
садиться
особенно
одинаково, так же
составлять, складывать
уметь, знать
внимание
внимательно
как раз, именно
выглядеть
удобный
произносить
произношение
выражение, слово
предложение (<?/?.); мнение
зд. оборот (гр.)
Uwaga!
mieć nadzieję — надеяться
że Ф со
wykład, zaliczenie, egzamin ... z czego
kiedy?
zawsze — czasem — nigdy albo
przedtem — teraz — potem lub
najpierw — następnie, później czy
или
słowo —
wyraz —
zwrot —
слово
слово, выражение
выражение, оборот (гр.)
Lekcja I
109
pytać kogo o co, o kogo
prosić kogo o co
tydzień (r.m.) — неделя
w (tym) tygodniu — на (этой) неделе
jestem zadowolony (-a) z czego, z kogo
Słownictwo tematyczne
UCZELNIA
szkoła (podstawowa, wyższa)
gimnazjum
liceum
technikum
instytut
akademia
uniwersytet
politechnika
studium (języków obcych)
uczeń
(pierwszo)klasista
student
słuchacz
absolwent
stażysta
stypendysta
kandydat na studia
doktorant
nauczyciel
profesor
lektor
pedagog
wykładowca
promotor
kierownik katedry
dziekan
(pro)rektor
matura, egzamin maturalny, maturzysta
studia dzienne, wieczorowe, zaoczne; podyplomowe,
doktoranckie, magisterskie (magisterium), licencjackie (licencjat)
ZAJĘCIA
wykład
seminarium
lekcja
lektorat
konwersatorium
kolokwium
ćwiczenia
błąd, pomyłka
(popełnić, zrobić ~~)
SESJA
dyktando
wypracowanie
test, sprawdzian
klasówka
zaliczenie
egzamin (pisemny,
ustny, powtórkowy)
stopień, ocena
(dostać, otrzymać ~~)
PRACA
domowa
kontrolna
semestralna
roczna
dyplomowa
magisterska
doktorska
zdawać, zdać egzamin
(nie zdać -u, oblać -~)
110
Lekcja I
PRZYBORY BIUROWE (SZKOLNE)
ołówek
kreda (-ka)
flamaster
mazak, marker
pisak
długopis
pióro
legitymacja (studencka), indeks
zeszyt
notes, notatnik
terminarz
brulion
papier
(arkusz ~, kartka ~)
brudnopis
linijka
ekierka
gumka
temperówka
nożyce (nożyczki)
spinacz
korektor
SPRZĘT BIUROWY
komputer
laptop (notebook)
tablet
monitor
klawiatura
mysz(ka)
(ksero)kopiarka
faks
skaner
drukarka
zszywacz
dziurkacz
(twardy) dysk, płyta, pendrive
GRAMATYKA
* (^4 /. Глаголы III спряжения
К III спряжению относятся глаголы, изменяющиеся в настоящем времени по
типу глагола mieć . Для них характерно наличие гласного -а в 3-м лице
единственного числа (czyt-a), согласного -т в 1-м лице (czyt-a-m) и «расширенной»
основы в 3-м лице множественного числа (czyt-aj-ą).
Аналогичным образом спрягаются глаголы umieć, rozumieć с гласным -е в
основе, ср.:
Единственное число
1. witam (się), umiem
2. witasz (się), umiesz
3. wita (się), umie
Множественное число
1. witamy (się), umiemy
2. witacie (się), umiecie
3. witają (się), umieją
См. урок 8.
Lekcja I
111
Ćwiczenie 1. Proszę odpowiedzieć na pytania.
Kto ma teraz egzamin z prawa?
Kto przegląda gazetę?
Kto teraz odpowiada?
Kto sprawdza wasze zeszyty?
Kto wymawia dobrze to słowo?
Kto wita się z Andrzejem?
Kto zna tego pisarza?
Wy...
Waldek i Marta
Chyba ty ...
Profesorka ...
My wszyscy ...
Pan Kubiak ...
Ja...
One ...
Ćwiczenie 2. Proszę zmienić zdania według wzoru.
1. To jest polska gazeta.
2. To jest nowa gramatyka.
3. To jest twoja praca kontrolna.
4. To jest dzisiejsze czasopismo.
5. To jest ósma lekcja.
6. To jest trudny wyraz.
7. To jest koleżanka Zbyszka.
8. To jest ciekawa historia.
9. To jest świeża gazeta.
Ю. To jest trudny egzamin.
11. To jest długie tłumaczenie.
12. To jest polska delegacja.
Czytam polską gazetę.
(powtarzać)
(sprawdzać)
(przeglądać)
(objaśniać)
(wymawiać)
(znać)
(opowiadać)
(czytać)
(mieć)
(zaczynać)
(witać)
Ćwiczenie 3. Proszę użyć odpowiednich form czasowników umieć, rozumieć w czasie
teraźniejszym.
1. Karol jeszcze nie ... czytać po rosyjsku.
2. Nie ... tego zdania w tekście.
3. Czy (ty) ... mówić po francusku?
4. My wszyscy ... trochę po angielsku.
5. Nie ... tej gramatyki.
6. Nie ... przetłumaczyć tego tekstu.
7. ... wszystko.
8. (wy) ... dobrze pracować.
Ćwiczenie 4. Proszę uzupełnić odpowiedzi.
Co one powtarzają? — One
pierwszą lekcję.
zadanie. Maria ... nowe słowa, a Zofia
112
Lekcja I
2. Kto tego nie rozumie? — Wszyscy .... (Nikt nie ...).
3. Kto umie dobrze czytać? — Chyba już wszyscy ..., tylko ja nie ....
4. Co przeglądacie? — ... świeże czasopisma. Ja ... "F/7/я", a Mirek ... "Życie
Międzynarodowe".
5. Czy wszyscy pamiętają, że jutro mamy pracę kontrolną? — Ja ..., mam
nadzieję, że Zosia też ... .
6. O czym rozmawiacie? — My ... o koncercie, Janusz i Krystyna ... o nowym
filmie.
7. Gdzie mieszka pani rodzina? — Mój syn z żoną ... w Krakowie, siostra ... w
Sopocie, a ja sama dawno ... w Warszawie.
8. Kto z państwa wraca do domu pierwszy? — Najpierw ... ja, potem ... dzieci ze
szkoły, następnie z pracy ... mąż.
Ćwiczenie 5. Proszę zastąpić liczbę pojedynczą czasownika liczbą mnogą.
I. Mam nadzieję, że wszystko zrozumiesz. 2. Czy znasz jego żonę? 3. Czy
powtarzasz w domu słówka? 4. Nigdy się nie spóźniam. 5. Czy pamiętasz tego pana?
6. Niestety nie umiem jeszcze tłumaczyć. 7. On już rozumie po polsku. 8. Ona często
do nas zagląda. 9. Witam panią! 10. Absolutnie tego nie rozumiem] 11. Kiedy pani
wraca do domu? 12. Kiedy pan zaczyna pracę?
Ćwiczenie 6. Proszę użyć czasowników w odpowiedniej formie.
1. On cały czas {pytać) o tę książkę. 2. Kiedy {poprawiać — wy) błędy: na
zajęciach czy w domu? 3. Czy państwo {pamiętać) jej nazwisko? 4. Kto z was tego nie
{rozumieć)? 5. Kiedy pani {wyjeżdżać)? 6. Nie {rozumieć —ja), o co pan {pytać)?
7. Czy ty jego nie {znać)? Ma na imię Michał. 8. On nie zawsze {odpowiadać) na
wszystkie pytania. 9. Pan dobrze {wymawiać) to słowo. 10. Kiedy wy {spotkać się)?
11. Pani profesor {objaśniać) nowy materiał, a my uważnie {słuchać). 12. Jutro on
{zaczynać) nową pracę.
Ćwiczenie 7. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Co Pan(-i) powtarza w domu?
2. Czy Pan(-i) już rozmawia po polsku?
3. Czy Pana (-i) kolega wszystko rozumie po angielsku?
4. Czy Pan(-i) ogląda wieczorem telewizję?
5. Czy Pan(-i) dobrze odpowiada na lektoracie?
6. Czy Pan(-i) już umie tłumaczyć polskie teksty?
7. Czy Pan(-i) pamięta, jakie miasto jest stolicą Polski?
8. Czy lektorka sprawdza zadanie w czasie lektoratu?
Lekcja I
113
9. Czy Pan(-i) często pyta o nieznane słowa?
10. Czy Pan(-i) umie przywitać się po polsku?
Ćwiczenie 8. Proszę przetłumaczyć pytania we wszystkich możliwych wariantach i
odpowiedzieć na przetłumaczone pytania.
1. Когда вы уезжаете? а) b) с)
d) е) 0
2. Вы понимаете по-русски? а) Ь) с)
d) е) О-
3. Извините,^ вас есть минутка времени? а) Ь) с)
d) е) f).
4. Какой еще язык вы знаете? а) Ь) с)
d) е) О-
GRAMATYKA
. Tł. //. Множественное число существительных
■■ и прилагательных
Формы множественного числа существительных среднего рода (в том числе
на -urn) образуются при помощи окончания -а:
ćwiczeni-e — ćwiczeni-a; święt-o — święt-a; audytori-um — audytori-a.
Существительные женского рода и мужского, не обозначающие мужчин
(так называемые нелично-мужские), имеют во множественном числе
окончание -у, если основа слова оканчивается на твердый согласный1, или -/', если
основа оканчивается на -A, -g: map-a — map-y; las — las-y; brzeg — brzeg-i; kole-
żank-a — koleżank-i ит.п.
0 Запомните! rok — lata; dziecko — dzieci
Все согласованные определения, относящиеся к нелично-мужским
существительным, имеют во множественном числе окончание -е (-/V, если основа
оканчивается на мягкий согласный или -к, -g), например: ciekawe książki; moje zeszyty;
te teksty; ostatnie lata; wszystkie wyrazy ит.п.
1 См. приложение, табл. 1.
114
Lekcja I
Форма винительного падежа нелично-мужских существительных, вне
зависимости от их принадлежности к одушевленным или неодушевленным,
совпадает во множественном числе с формой именительного, ср.:
То są trudne teksty.
То są twoje koleżanki.
To są duże psy.
— Czytam trudne teksty.
— Znam twoje koleżanki.
— Oni mają duże psy.
Ćwiczenie 9. Proszę zmienić zdania według wzoru.
polski film
dobry teatr
nowy dom
trudne zadanie
nasze audytorium
duże jabłko
moja koleżanka
trudna sprawa
rasowy pies
inna grupa
ostatni rok
To jest
To są
polskie filmy
Ćwiczenie 10. Proszę użyć antonimów.
1. Te zadania były trudne, a tamte były ....
2. Ja czytam nowe czasopisma, a kolega ....
3. W tym audytorium są duże okna, a w innym
4. Tu są jasne ściany, a tam ....
5. Te krzesła są wygodne, a tamte ....
6. Ja poprawiam moje błędy, a kolega ....
7. Tu są wysokie domy, a tam ....
8. Te szklanki są pełne, a tamte ....
Ćwiczenie 11. Proszę odpowiedzieć na pytanie.
Jakie to są nazwiska?
1. Kowalski, Jankowska
2. Smith, Johnson
3. Derville, Mauger
4. Hryszczuk, Zlenko
5. Kuzniecow, Iwanowa
6. Waldmann, Lempke ...
7. Berlusconi, Armani ....
8. Da Costa, Martines ....
Lekcja I
115
Ćwiczenie 12. Proszę utworzyć formy liczby mnogiej.
Ta dobra studentka; ten ciekawy dialog; wasz ostatni list; jaki ładny dom; mój
pierwszy artykuł; twój nowy podręcznik; trudne chińskie nazwisko; znana polska
aktorka; jego czerwony zeszyt; nowe wygodne krzesło; nasza mała córka; ładna
wysoka blondynka; długie nudne opowiadanie; świeża polska gazeta; jej pierwsza
dobra ocena; ten ważny fakt; ostatnie zdanie tekstu; stare rosyjskie miasto; niemieckie
laboratorium naukowe; nowy temat gramatyczny.
Ćwiczenie 13. Proszę zmodyfikować zdania, używając liczby mnogiej rzeczowników.
a) l. W tym tygodniu będzie wykład, a w następnym egzamin. 2. Twój list był
bardzo ciekawy. 3. Gdzie mieszka ta nowa studentka? 4. Gdzie jest twój podręcznik?
5. Czyj to samochód? 6. Kiedy zaczyna się ten koncert? 7. Gdzie był ten artykuł?
8. To nie jest moja sprawa. 9. Czy im pomaga twoja koleżanka? Ю. Czy to dziecko
umie czytać?
b) l. Czy rozumiesz ostatni tytuł na tej stronie? 2. Sprawdzam ćwiczenie domowe.
3. Mam ważną sprawę. 4. Ona ma małego psa. 5. Czy znacie tę nową studentkę?
6. Pamiętam twoją siostrę. 7. Często spotykamy twoją koleżankę. 8. Kto czyta ten
blog? 9. Oglądamy w zoo małpę, tygrysa i lwa. 10. Anna kocha swoje dziecko.
GRAMATYKA
гд^Ч '"• Сочетаемость числительных 2, 3, 4
Строение и функционирование конструкций с числительными имеет в
польском языке свою специфику. Так, если подлежащее выражается количественно-
именным сочетанием с числительными 2, 3, 4 (или составными числительными с
этими компонентами типа 22, 354, 1783 и т. д.), то существительные1 в нем
употребляются в именительном падеже множественного числа. Глагол-сказуемое
ставится при этом в 3-м лице множественного числа, ср.:
Те filmy zaczynają się późno. — Те 2 (23, 184 ...J filmy zaczynają się późno.
(zaczynały się, będą się zaczynać)
Винительный падеж количественно-именных сочетаний с этими
числительными совпадает с именительным:
Речь идет о существительных, не обозначающих мужчин (нелично-мужских).
116
Lekcja I
To są dobre filmy (koleżanki, psy), — Mam 3 (34\ 252 ...) dobre filmy
(koleżanki, psy).
Ćwiczenie 14. Proszę użyć liczebników 2, 3, 4.
a) Wzór: biurowa drukarka — 2 {dwie) biurowe drukarki
drogi komputer —
nowy długopis —
czerwony flamaster —
duża kopiarka —
czarny ołówek —
zeszyt domowy —
moja linijka —
wielki monitor —
ciężki laptop —
stare biurko —
b) Wzór: Tu jest drukarka — Tu są 3 {trzy) drukarki
1. Tu jest twój komputer.
2. Na biurku jest mój zeszyt.
3. Gdzie jest moja linijka?
4. O czym jest ten artykuł?
5. Tam jest dobry skaner.
6. Tu był ważny dokument.
7. W dyktandzie był błąd.
8. Zimą będzie trudny egzamin.
9. W tym mieście było technikum.
10. Tu było ich miejsce.
11. Kiedy będzie ten film?
12. W tekście był trudny wyraz.
Ćwiczenie 15. Proszę odpowiedzieć na pytania przecząco, używając liczebników 2, 3, 4.
a)
Czy Pan(-i) ma tylko jeden
Czy Pan(-i) ma tylko jedno
Czy Pan (-i) ma tylko jedną
zeszyt? Nie, mam
bilet?
wykład?
egzamin?
_błąd?
ćwiczenie?
zadanie?
zaliczenie?
mieszkanie?
pióro?
gazetę?
siostrę?
córkę?
książkę?
profesorkę?
Lekcja I
117
b) 1. Czy tu jest jedno okno? — Nie,
2. Czy tu jest jedna apteka? —
3. Czy tu będzie jeden dom? —
4. Czy tu było jedno krzesło? —
5. Czy w RP jest jeden konsulat rosyjski? —
6. Czy rano jest tylko jeden pociąg do Moskwy? —
7. Czy do Polski wyjeżdża jedna twoja koleżanka? —
8. Czy egzamin ma jedna grupa? —
9. Czy w tym domu mieszka jedna rodzina? —
10. Czy na jutro trzeba przeczytać jeden tekst? —
Ćwiczenie 16. Proszę odpowiedzieć na pytanie.
ten kolega?
ta koleżanka?
wasz profesor?
to małe dziecko? .
twoja córka?
żona Marka?
jej ojciec?
jego matka?
to miasto?
..(32)
..(24)
..(53)
..(l)
• •(4)
..(33)
..(64)
• • (52)
.. (673)
Ćwiczenie 17. Wyrazów z nawiasów proszę użyć w odpowiedniej formie.
1. Kolega zna 3 {język obcy).
2. Zimą trzeba zdać 4 {trudny egzamin).
3. On kupił na ten koncert 2 {drogi bilet).
4. Mam w Warszawie 2 {dobra koleżanka).
5. Jej babcia ma jeszcze 3 {wnuczka).
6. On ma 244 {dolar).
7. Czy jeszcze daleko? — Tylko 23 {kilometr).
8. Ile trzeba kupić jabłek? — Chyba 2 {kilogram).
Ćwiczenie 18. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Сегодня надо сделать три больших упражнения и перевод. 2. У вас есть
четыре билета на этот концерт? 3. На завтра надо прочитать текст и перевести две
статьи. 4. У меня есть два карандаша, четыре чистых тетради, два маленьких
Ile lat та
►
118
Lekcja I
словаря и учебник. 5. Виктору 34 года, а его жене 32. 6. У них две дочери и сын.
7. Это маленькая аудитория, здесь только четыре стола. 8. Три первых
предложения были особенно трудные. 9. Когда начинаются две последние лекции?
10. У моей соседки две кошки. 11. Здесь раньше было три маленьких дома, а
теперь — парк. 12. Я помню этих двух девушек.
£} DIALOG
W CZASIE PRZERWY
Roman: Cześć, Maria! Co czytasz, może już po polsku?
Maria: Cześć, Roman! To Polityka, niestety tylko przeglądam, czytam jeszcze słabo.
Ten polski nie jest taki łatwy, szczególnie wymowa.
R.: Chyba jak każdy język. Dla mnie rosyjski też jest trudny. Co ty teraz masz?
M: Teraz mam właśnie lektorat, a ty?
/?.: My mamy wykład z historii stosunków międzynarodowych. Czy dziś będzie
spotkanie z rektorem?
M: Trzeba zapytać o to Wiktora. O, już dzwonek, ale chyba się jeszcze
spotkamy?
R.: Może na kawie?
M: Dobrze, do zobaczenia.
R.: Cześć!
*\~ ^#* Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 19. O© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Cześć, Romek). Co teraz masz? Jacek, Witold, Danka, Marta
Zaliczenie. A ty gdzie będziesz? wykład, egzamin, przerwa, lektorat
Na kawie. herbata, bar, obiad, seminarium
To się jeszcze spotkamy!
Ćwiczenie 20. Proszę a) dobrać przydawki do podanych wyrazów; b) ułożyć zdania,
używając podanych wyrazów i zwrotów.
a) studia, nauczyciel, grupa, egzamin, ołówek, wykład, zadanie, zdanie.
Lekcja I
119
b) mieć nadzieję, dosyć dużo, szczególnie, właśnie, jestem zadowolony, w tym
tygodniu, prawie nic, wygodny, również, tak samo.
Ćwiczenie 21. Proszę dopisać po 3 pasujące słowa.
1. Mamy w biurze skaner, , i
2. Ten pokój jest jasny, , i
3. Na biurkach są nasze zeszyty, , i
4. Na lektoracie czytamy, , i
5. Profesorka pyta nas o datę, , i o
6. W domu trzeba przeczytać tekst, , i
Ćwiczenie 22. Proszę a) odpowiedzieć na pytanie; b) dokończyć zdanie.
zadanie domowe
data seminarium
Wiesław Garnuszewski
pani imię i nazwisko
kierownik firmy
Jolanta Majewska
plany na jutro
2 bilety
szklanka wody
ten kwestionariusz
inna książka
następna wizyta
czytelny podpis
chwila rozmowy
Ćwiczenie 23. Proszę przetłumaczyć zdania, zwracając uwagę na użycie spójnika że i
zaimka co.
1. Andrzej pyta, co czyta Borys. Borys odpowiada, że czyta Politykę.
2. Borys pyta, co Andrzej będzie robić wieczorem. Andrzej odpowiada, że ma
duże zadanie na jutro.
3. Czy pamiętasz, co trzeba kupić? — Pamiętam, że trzeba kupić mleko.
4. Czy pan zna jego adres? — Nie, pamiętam tylko, że mieszka koło dworca.
a) Nie rozumiem, o co (o kogo) Pan (-i) pytał
►
b) Bardzo Pana (Panią) proszę o
120
Lekcja I
5. Co z tego rozumiesz? — Rozumiem prawie wszystko, co on opowiada: że był w
Chinach, co oglądał, że to jest piękny i ciekawy kraj, że język chiński jest
bardzo trudny.
6. Bożena cały czas powtarza, że nie pamięta, co i kiedy trzeba zdawać.
Ćwiczenie 24. Proszę wstawić wyrazy również lub tak samo.
1. Dziś jest zimno, jak wczoraj. 2. Kolega ma słownik, ja .... 3. W domu
trzeba napisać dwa ćwiczenia, trzeba przeczytać tekst. 4. Początek lekcji
wygląda zawsze 5. Mam zaliczenie z politologii, z polskiego , a z historii
egzamin. 6. Zaliczenie będzie trudne, jak egzamin.
PodSumujmy!
|1| Ćwiczenie 25. I. Proszę wypełnić tabelkę po wysłuchaniu/przeczytaniu tekstu Lekcja
języka polskiego (l. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa;
3. brak informacji).
| TARCZYNIE
l. jest jesień
2. jest poniedziałek, 9 września
3. w środy lektoratu nie ma
4. sala zajęć nie jest duża
5. niestety tu nie ma tablicy
I 6. w grupie są 4 osoby
7. uczymy się polskiego od podstaw
8. pisemnych zadań domowych nie mamy
9. umiemy już przywitać się po polsku
| Ю. na zajęciach rozmawiamy po polsku
[_ tak \
l ™e I
F-4
Pi
2. Proszę po wysłuchaniu/przeczytaniu dialogu W czasie przerwy uporządkować
wymieszane wypowiedzi.
□ Cześć!
□ Cześć, Maria! Co czytasz, może już po polsku?
□ My mamy wykład z historii stosunków międzynarodowych. Czy dziś będzie
spotkanie z rektorem?
□ Dobrze, do zobaczenia.
□ Trzeba zapytać o to Wiktora. O, już dzwonek, ale chyba się jeszcze spotkamy?
Lekcja I
121
□ Chyba jak każdy język. Dla mnie rosyjski też jest trudny. Co ty teraz masz?
□ Może na kawie?
□ Cześć, Roman! To Polityka, niestety tylko przeglądam, czytam jeszcze słabo.
Ten polski nie jest taki łatwy, szczególnie wymowa.
□ Teraz mam właśnie lektorat, a ty?
Ćwiczenie 26. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Od kiedy jest Pan(-i) studentem (studentką)?
2. Jakie języki obce Pan(-i) zna? Jakich języków Pan(-i) się uczy?
3. Jakie Pan(-i) ma dzisiaj zajęcia?
4. Co będzie jutro: wykład czy seminarium?
5. Które ćwiczenia trzeba zrobić w domu?
6. Jak przebiega lektorat?
7. Czy Pan(-i) już trochę rozumie po polsku?
8. Kiedy rozpoczyna się sesja egzaminacyjna?
9. Ile egzaminów trzeba zdać podczas sesji?
10. Z jakich przedmiotów będą egzaminy? Czy będą trudne?
11. Czy z języka polskiego będzie egzamin czy zaliczenie?
12. Czy to będzie egzamin (zaliczenie) pisemny (-e)?
Ćwiczenie 27. Proszę uzupełnić dialogi.
1. Cześć, masz teraz wykład? 2
Będę w barze na górze, a ty?
Już zaliczenie? Z jakiego przedmiotu?
Z polskiego?
A my mamy z filozofii egzamin,
ale będzie później, po świętach. To uczysz się też niemieckiego?
Angielski. To na razie! A ja mam tylko jeden język
obcy.
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć na język polski.
Звонит звонок, мы здороваемся с преподавательницей, и
начинается урок. Сначала мы читаем текст, а затем отвечаем на
вопросы. Каждый из нас отвечает на 2-3 вопроса. Мы читаем
пока не очень хорошо, преподаватель часто исправляет наши
122
Lekcja I
ошибки в произношении. Диалоги мы читаем вместе и иногда спрашиваем
преподавателя про значение новых слов.
Когда преподаватель объясняет новую грамматику, все внимательно
слушают. Мы уже почти всё понимаем по-польски, умеем переводить нетрудные
тексты, знаем много слов и выражений. У нас хорошая группа и хорошая
учительница, но иногда она нами недовольна. Особенно часто это бывает, когда у
нас много ошибок в диктанте. Надеюсь, что на экзамене по польскому языку
таких проблем не будет.
Ćwiczenie 29. Со to za słowo?
V\
1 '
ABC
| JKL
\stu
Щ
2
DEF
5
MNO
8
Lywj
O
3
GHI
PQR
9
XYZj
I UCZELNIA
|1|4|1|2|2|5
3
1 |
Ćwiczenie 30. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związanych z tematyką
szkolną (każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
NA LEKCJI
l taSCica.
2
3
4
5
6
\T\
Го]
Ё
[g]
[U]
ГП
[n]
[p~]
[W]
[U]
[l]
[a]
[~a]
[~m]
[s~|
[r]
[W]
[wji
Гс1
Й
r1\
POROZMAWIAJMY!
1. Kolega pyta Pana(-ią), co Pan(-i) studiuje, jakich języków obcych można nauczyć
się na Pana(-i) uczelni. Proszę poinformować kolegę w miarę szczegółowo.
2. Rozmawia Pan(-i) ze znajomymi z innego wydziału (roku) o sesji. Proszę zapytać
znajomych, co i kiedy zdają, z jakich przedmiotów będą trudne egzaminy czy
zaliczenia.
Lekcja I
123
3. Proszę zapytać koleżankę z innej grupy językowej o to, jak przebiega lektorat, i
porównać z tym, jak to wygląda w Pana(-i) grupie.
4. Nie był(-a) Pan(-i) na ostatnim lektoracie. Proszę "zadzwonić" do kolegi, zapytać o
zadanie domowe, o to, co trzeba zrobić w każdym z zadanych ćwiczeń.
LEKCJA II
Rozmawiamy o mediach, odrabianiu zadań
Gramatyka
planach na wieczór.
1. Miejscownik rzeczowników rodzaju męskiego
2. Czasowniki II koniugacji.
3. Aspekt czasowników. Czas przyszły.
nijakiego (c.d.).
TEKST
WIECZOREM
Zajęcia na uniwersytecie kończą się po południu. Do domu jeżdżę metrem i
zwykle dosyć wcześnie jestem już na miejscu. Wieczór spędzam zawsze w
domu, tylko we wtorki chodzę na basen. Ostatnio mam dużo różnych spraw:
muszę napisać referat, wystąpić na seminarium, poza tym mamy przecież
wykłady, no i oczywiście co dzień odrabiam zadania na lektorat. Uczę się polskiego
dopiero trzeci miesiąc, mówię jeszcze słabo, ale myślę, że to jest kwestia czasu —
nauczę się! Bardzo się cieszę, że już teraz potrafię przetłumaczyć komunikat czy
nawet artykuł z języka polskiego na rosyjski. Nad tłumaczeniem na polski trzeba
naturalnie posiedzieć trochę dłużej.
Zadanie domowe rozpoczynam właśnie od tłumaczenia notatki z gazety o
przybyciu do Rosji delegacji z Polski, o spotkaniu i rozmowach na Kremlu. Tłumaczę
jeszcze powoli, zdanie po zdaniu, bo czasem muszę szukać potrzebnego słowa lub
zwrotu w słowniku. Kiedy zrobię tłumaczenie, staram się wszystko sprawdzić —
analogiczna informacja często bywa również na jednej z polskich stron w internecie.
Po tłumaczeniu robię ćwiczenia pisemne, uczę się gramatyki i słówek. Pani profesor
mówi, że już w tym miesiącu będziemy robić przeglądy wydarzeń
międzynarodowych, dlatego codziennie, kiedy zrobię całe zadanie, słucham radia w języku
polskim i przeglądam gazety elektroniczne. Dziś muszę też obejrzeć dziennik
telewizyjny i posłuchać tekstów z płyty.
ffl SŁOWNIK
bo, dlatego że потому что, так как
cieszyć się радоваться
co dzień, codziennie каждый день, ежедневно
chodzić
dlatego
dłużej
dopiero
dziennik telewizyjny
jeździć
kończyć (się)
kwestia
musieć
myśleć
naturalnie
notatka
obejrzeć
odrabiać {lekcje, zadanie)
ostatnio
płyta
potrafić
potrzebny
powoli, wolno
poza tym
przecież
przegląd
spędzać {czas, urlop ...)
szukać
w tym
wcześnie
wydarzenie
zobaczyć
zwykle, zazwyczaj
ходить
поэтому
дольше
только, пока еще
информационная телепрограмма
ездить
заканчивать(ся)
вопрос, проблема
быть должным (обязанным)
думать
конечно
заметка; запись
посмотреть, осмотреть
делать (уроки, задание)
в последнее время
диск, пластинка
смочь, суметь
нужный
медленно
кроме того
ведь
обзор, просмотр
проводить {время, отпуск...)
искать
в том числе
рано
событие
увидеть
обычно
Uwaga!
przed południem — до обеда (в первой половине дня)
po południu — после обеда (во второй половине дня)
cieszyć się z czego
jeździć, jechać czym {metrem, pociągiem ...)
Dlaczego jego nie ma?
Jest chory, dlatego jego nie ma.
Jego nie ma, dlatego że {bo) jest chory.
126
Lekcja II
sprawa
problem
kwestia
zagadnienie
Ф pytanie
uczyć się
słuchać
szukać
czego, kogo
w języku polskim, rosyjskim, ... —на польском, русском ... языке
tylko — только (исключительно)
dopiero — только (пока лишь)
poza tym — кроме того
w tym — в том числе
Słownictwo tematyczne
ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU (MEDIA)
PRASA
RADIO, TV
INTERNET
gazeta
dziennik
tygodnik
miesięcznik
kwartalnik
rocznik (statystyczny)
biuletyn
(czaso)pismo
magazyn
audycja
program
dziennik
magazyn (sportowy, ...
sprawozdanie
reportaż
transmisja, przekaz
relacja
wywiad (z kim)
strona
witryna
portal, wortal
) forum
blog
czat
wyszukiwarka
link
plik
audycja (radiowa, telewizyjna); na żywo (z odtworzenia); nagranie; ramówka
na (drugim) kanale, w TYP (w pierwszym programie); na antenie, na lamach prasy
Lekcja II
127
GAZETA
publikacja
artykuł
informacja
komunikat
wiadomość, depesza
felieton
raport
notatka (notka)
wzmianka
arkusz
strona
kolumna
szpalta
rubryka
dodatek
wkładka
ogłoszenie
ciąg dalszy (c.d.)
gazeta
zamieszcza
publikuje
drukuje «=>
komentuje
dementuje
artykuł...;
radio, TV
►
nadaje
emituje
transmituje <=> program..
relacjonuje
(pokazuje)
GRAMATYKA
4j /. Предложный падеж существительных мужского
пУ|Ч и среднего рода
В склонении имен существительных различаются твердый и мягкий
варианты (в зависимости от конечного согласного основы). Существительные
мужского и среднего рода с основой на -k, -g, -eh, мягкий и отвердевший согласный^
имеют в предложном падеже окончание -и, например: rok — w roku; gość — о
gościu; hotel — w hotelu; dziecko — o dziecku; spotkanie — na spotkaniu;
wybrzeże — na wybrzeżu2.
Согласованные определения, как уже указывалось, имеют в предложном
падеже окончания -ym, -im (единственное число), -уmi, -imi (множественное
число)3.
1 См. приложение, табл. 1, 10.
2 Окончание -(i)u принимают также некоторые существительные на губные согласные
(ср.: Wrocław — we Wrocławiu; Radom — w Radomiu).
3 См. урок 7. Там же см. о предложном падеже существительных с основой на твердый
согласный.
128
Lekcja II
Ćwiczenie 1. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) Gdzie Pand) bvł(a)?
(ambasada polska)
(rozmowa z rektorem)
(nowe mieszkanie)
(hotel Metropol)
(daleki kraj)
(rosyjski konsulat)
(ważne spotkanie)
(to miasto)
(muzeum historyczne)
(tamten kiosk)
(różne miasta: Paryż, Nowy
Jork, Wiedeń, Londyn)
(różne kraje: Meksyk,
Kanada, USA, Litwa)
b) Kiedy to było?
(zeszły rok)
(sierpień)
(ubiegły miesiąc)
(wieczór)
(ten tydzień)
(l 939 rok)
(XXI wiek)
(środa)
(zima)
(grudzień)
(17.02)
(XIX stulecie)
(południe)
(jesień)
Ćwiczenie 2. Proszę użyć miejscownika w konstrukcjach z czasownikami
' czytać, mówić, ... o ...'.
Problemy polityczne; ważne wydarzenie; nowy film; spotkanie na Kremlu; nowe
lotnisko; jego życie; ten reportaż; ciekawy artykuł; ostatni spektakl; głosowanie w
Dumie; przedwojenny Gdańsk; festiwal filmowy; przybycie delegacji; wybory
prezydenckie; udział w konferencji; wizyta prezydenta; debata w Sejmie; referendum
narodowe; premiera teatralna.
Ćwiczenie 3. Proszę wpisać rzeczowniki w odpowiednim przypadku.
1. (gmach)
2. (klasa)
3. (biurko)
4. (centrum)
5. (lektorat, bar)
6. (wybrzeże)
7. (lotnisko)
8. (szpital)
9. (poczta)
10. (miesiąc)
11. (pań)
12. (rozmowy)
W tym ... jest ambasada francuska.
Jego córka jest w drugiej ....
Na ... stoi lampa.
Mieszkam w ... miasta.
Spotkamy się po ... w ....
Oni spędzają lato na ....
Na ... delegację witał premier.
Jego ojciec jest w ....
Dziś długo byłem na ....
W tym ... zaczyna się sesja.
Brat dużo o ... mówił.
Czytam informację o ... na Kremlu.
Ćwiczenie 4. Proszę przetłumaczyć na język polski.
1. У меня в переводе три ошибки. 2. Моя сестра живет в другом городе. 3.
Сегодня в этом журнале есть интересная статья. 4. Может быть, мы встретимся на
Красной площади? 5. Я никогда в жизни не был в этой стране. 6. Вчера мы были
на встрече с польским писателем. 7. Надо исправить ошибки в диктанте и в
домашнем упражнении. 8. Это, наверное, ты в Познани? А кто на этом снимке?
GRAMATYKA
//. Глаголы II спряжения
Глаголы II спряжения имеют в настоящем времени следующие окончания:
1. -ę 1. -у ту (-imy)
2. -ysz (-isz) 2. -ycie f-icie)
3.-y (-i) 3. -ą
Гласный основы -j (-#), характерный для этого типа спряжения, в «чистом
виде» выступает в 3-м лице единственного числа.
Многим глаголам II спряжения свойственно наличие двух основ настоящего
времени, когда отвердевшие согласные1 чередуются с мягкими, например:
lecę— leci (с — с);
chodzę — chodzi (dz — di);
jeżdżę — jeździ (zdz — idi);
czyszczę — czyści (szcz — ść);
wożę — wozi (z — i);
proszę — prosi (sz — ś).
Отвердевшие согласные выступают в 1-м лице единственного числа и в 3-м
лице множественного.
Единственное число
1. tłumaczę, mówię, lecę
2. tłumaczysz, mówisz, lecisz
3. tłumaczy, mówi, leci
Множественное число
1. tłumaczymy, mówimy, lecimy
2. tłumaczycie, mówicie, lecicie
3. tłumaczą, mówią, lecą
Для определения типа спряжения глаголов и правильного образования форм
нужного лица и числа полезно соотносить их с аналогичными по звучанию
глагольными формами в русском языке, например:
учится — uczy się; сидит — siedzi; мыслит — myśli и т. п.
1 См. приложение, табл. 1.
130
Lekcja II
Ćwiczenie 5. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Kto z Państwa uczy się języka angielskiego?
My Ja
Wiktor Wszyscy
2. Kto z Państwa mówi po niemiecku?
Andrzej Tylko ty
Te dziewczyny Ola Jankowska ...
3. Kto z Państwa potrafi przetłumaczyć to zdanie?
Ja Oni wszyscy
Każdy z nas Nikt nie
4. Kto z Państwa zrobi to tłumaczenie?
My wszyscy Nikt z nas nie
Pan Jerzy Może ty sam
Ćwiczenie 6. Proszę dokończyć zdania według wzoru.
Wzór: Ja mówię po polsku i ty mówisz po polsku.
a) 1. Marta uczy się czytać i Darek
2. Mój długopis leży na biurku i twoje długopisy
3. My szukamy słowa w słowniku i ona
4. Ja kończę pracę wcześnie i ty
5. Ona potrafi to zrobić i ja też
6. Wszyscy cieszę się z jej oceny i ona sama
7. Pan pomyśli o tym i ja
8. On zadzwoni do Marka i wy
b) 1. Maria spędzi ferie nad morzem, a ja w domu.
2. Ja lecę do Warszawy jutro, a kiedy oni ?
3. Kto zapłaci za kawę? — Dziś ja
4. Kogo jeszcze pan zaprosi? — Chyba pana Mirka.
5. Skąd pan pochodzi? — z Białorusi.
6. Kiedy wrócisz? — Dziś późno.
7. Gdzie wisi twój płaszcz? — Wszystkie rzeczy w szafie.
8. Kto tu siedzi? — Tu Beata i Krzysztof.
Ćwiczenie 7. Liczbę pojedynczą proszę zamienić na liczbę mnogą.
I. On czyta i tłumaczy. 2. Ona myśli inaczej. 3. Co ty tu robisz? 4. On dużo pali.
5. Kiedy kończy się wykład? 6. Czego szukasz? 7. Cieszę się, kiedy do nas
przyjeżdżasz! 8. Nie wystąpię na tym seminarium. 9. Kiedy do niego zadzwonisz?
Lekcja II
131
10. Koleżanka obejrzy ten film jutro. 11. Jak pan myśli, czy on to potrafi zrobić?
12. Jak pani uważa, kiedy on skończy test?
Ćwiczenie 8. Proszę użyć podanych czasowników w zdaniach.
1. myśleć
2. obejrzeć
3. siedzieć
4. sprawdzić
5. zobaczyć
6. sądzić
7. kończyć
8. prosić
Każdy o swoich sprawach.
Dziś oni nowy film.
Gdzie ty zwykle na lektoracie?
Kiedy pan mój referat?
Czy dziś Danutę?
Co oni o tym ?
On już tłumaczenie.
Ona nigdy o nic nie
Ćwiczenie 9. Proszę użyć odpowiedniej formy czasowników stać, siedzieć, leżeć, wisieć.
1. Na jej oknie piękne kwiaty. 2. Kto z pana prawej strony?
3. Dlaczego , przecież są miejsca! 4. Na biurkach nasze
zeszyty i książki. 5. Tam portrety znanych uczonych. 6. Na
ścianie tablica. 7. Polska w Europie Środkowej. 8 w
domu, bo pada deszcz i jest zimno.
Ćwiczenie 10. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) Wzór: Czy Pan(-i) lubi operę? — Tak, ale wolę balet. (Nie, wolę balet).
1. Czy Pan(-i) lubi wiosnę?
2. Czy Pan(-i) lubi słuchać audioksiążek?
3. Czy Pani chłopak lubi grać na gitarze?
4. Czy Pana dziewczyna lubi chodzić na spacery?
5. Czy lubisz piwo?
6. Czy Państwo lubią francuskie filmy?
7. Czy Panowie lubią muzykę klasyczną?
8. Czy lubicie jeździć samochodem?
9. Czy twój ojciec lubi grać w szachy?
Ю. Czy Panie lubią podróżować?
b) l. Kiedy chodzisz na zajęcia?
2. Z kim chodzisz na kawę?
3. Czy często chodzisz do kina?
4. Gdzie chodzisz na obiad?
132
Lekcja II
5. Czy Pan chodzi na basen?
6. Czym jeździsz do domu?
7. Czy często jeździsz za granicę?
8. Kiedy jeździsz nad morze?
9. Czy na dół jeździsz windą?
10. Czy Pani jeździ do pracy samochodem?
Ćwiczenie 11. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Какое упражнение ты должен написать? 2. Я сегодня должен быть на
переговорах. 3. Она должна им позвонить. 4. Когда тебе нужно закончить реферат?
5. Ты не обязан об этом помнить. 6. Мы должны перевести текст из газеты. 7. Им
придется купить билеты уже сегодня. 8. Вы (рап) должны ходить на занятия!
9. Кто должен за это отвечать? 10. Вы (pani) должны это сделать? — К
сожалению, да. 11. Извините, мне нужно позвонить. 12. Вам надо немного подождать.
GRAMATYKA
ч^ ///. Глаголы совершенного и несовершенного вида.
f^bijS Будущее время
В польском языке, как и в русском, различаются глаголы несовершенного и
совершенного вида (robić — zrobić). Большинство глаголов образуют так
называемые видовые пары при помощи приставок, суффиксов или изменений в
основе1.
• При образовании совершенного вида с помощью приставок изменений в
типе спряжения и схеме сочетаемости глаголов не происходит, ср.:
szukać (HI) czego —poszukać (III) czego;
tłumaczyć (II) co —przetłumaczyć (II) co;
prosić (U) o co —poprosić (W) o co
• Видовые пары могут образовываться суффиксальным способом. В этом
случае глаголы могут спрягаться по-разному:
spóźniać się (III) — spóźnić się (II);
wracać (III) — wrócić (II)
• Некоторые глаголы образуют пары от разных основ:
oglądać — obejrzeć; widzieć — zobaczyć и т. п.
1 Некоторые глаголы не образуют видовых пар (напр.: musieć, mieć, życzyć).
Lekcja II
133
Как и в русском языке, глаголы несовершенного вида образуют формы
сложного будущего времени (czytam — będę czytać), а глаголы совершенного
вида — простого будущего времени (przeczytać — przeczytam), формы
настоящего времени у них отсутствуют.
Ćwiczenie 12. Proszę przeczytać i przetłumaczyć zdania, zwracając uwagę na użycie
czasowników dokonanych i niedokonanych.
1. Co dzień czytam gazety.
2. Zawsze kończę lektorat wcześnie.
3. On czasem dzwoni do Janka.
4. Zwykle tłumaczymy wolno.
5. Często oglądam filmy w TV.
6. Dziś uczymy się gramatyki.
Przeczytam tę gazetę po południu.
Dziś skończę lektorat późno.
On zadzwoni do Janka wieczorem.
Tym razem przetłumaczymy szybko.
Ten film trzeba obejrzeć w kinie.
Jutro nauczymy się dialogu.
Ćwiczenie 13. Proszę a) uzupełnić zdania; b) odpowiedzieć na pytanie.
a) l. Potem przeczytam ten artykuł.
Teraz nowy tekst.
2. Dziś zrobię najpierw ćwiczenia.
Zwykle najpierw tłumaczenie.
3. Muszę zadzwonić do Joli.
Bardzo często do Joli.
4. Kiedy on wróci?
On zawsze późno.
5. Gdzie pani spędzi urlop?
Zwykle w górach.
6. Za to trzeba zapłacić.
W życiu za wszystko trzeba
b) Jakie Pan(-i) ma plany na dzisiaj?
Muszę dzisiaj / będę dzisiaj
zrobić/robić ćwiczenia.
134
Lekcja II
Ćwiczenie 14. Proszę wybrać pasujący czasownik i użyć go w odpowiedniej formie.
wracać
wrócić
spędzać
spędzić
oglądać
obejrzeć л
widzieć
zobaczyć .
rozumieć
zrozumieć
1. Jak pan niedzielę?
2. Ona nie w tym nic złego.
3. Wieczorem zwykle dziennik.
4. Oni zawsze urlop nad morzem.
5. Kiedy dziś do domu?
6. Nie , dlaczego tak głośno mówisz?
7. Proszę mówić wolno, inaczej nic nie
8. W czasie sesji zawsze do domu późno.
9. Jutro ten film wszyscy razem.
10. Kiedy Andrzeja?
Ćwiczenie 15. Proszę utworzyć formy czasu przyszłego od podanych czasowników.
Wzór: rozumieć — zrozumieć —► będę rozumieć — zrozumiem
l. palić — zapalić; 2. witać — powitać; 3. objaśniać — objaśnić; 4. dzwonić
zadzwonić; 5. powtarzać — powtórzyć; 6. zapraszać — zaprosić; 7. płacić
zapłacić; 8. zarabiać — zarobić; 9. rozmawiać — porozmawiać; 10. spotykać się
spotkać się; 11. uczyć się — nauczyć się; 12. przepraszać — przeprosić.
Ćwiczenie 16. Proszę użyć czasowników w czasie przyszłym (prostym lub złożonym).
1. Gdzie pan (spędzić) ferie?
2. Kiedy pani (sprawdzić) nasze zeszyty?
3. Na następnym lektoracie (zrobić) inne ćwiczenia.
4. Czy (pisać) do nas z Warszawy?
5. Ona (chodzić) na zajęcia wieczorem.
6. Co państwo (robić) w niedzielę?
7. Kto (zapłacić) za bilety?
8. (Poszukać) tego słowa w słowniku później.
9. Kiedy pan (rozmawiać) z nim na ten temat?
Ю. Może państwo (zadzwonić) do nich wieczorem?
Ci DIALOG
TELEFON DO KOLEGI
Nina: Halo, Piotr?! Dobry wieczór, tu Nina.
Piotr: Cześć, Nina. Jak się masz?
Lekcja II
135
N.: W porządku. Cieszę się, że jesteś. Dzwonię w sprawie zadania z polskiego na
jutro. Nie byłam na lektoracie, bo mamie była potrzebna moja pomoc.
Р.: Poczekaj chwileczkę, muszę zobaczyć... Słuchasz? Jest tak: tekst z
podręcznika, ćwiczenia 13 i 14. Trzeba też przetłumaczyć niewielką notatkę na język
rosyjski.
N.: Więc całego zadania nie zrobię. Szkoda, że tej notatki nie mam...
Р.: Ale co za problem! Przecież masz internet. Jest na stronie TVP pod tytułem
,Jlozmoxvy na Kremlu".
N.: Tak? Dziękuję! Muszę poszukać. U was długo nikogo nie było. Dzwonię już
chyba trzeci raz. Komórka też milczy...
Р.: Byliśmy z dzieckiem w cyrku na fajnym przedstawieniu! A ty dopiero teraz
zaczynasz się uczyć?
N.: Tak, ale mam nadzieję, że potrafię wszystko zrobić szybko. Przepraszam, że
dzwonię tak późno!
Р.: Coś ty, przecież jest jeszcze wcześnie!
N.: Dobra, to jeszcze raz dziękuję i do jutra!
Р.: Nie ma za co! Cześć, na razie!
J^W Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 17. ©© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Halo, Marek? Dzwonię już trzeci raz, gdzie byłeś?
Byłem na poczcie, dopiero
wróciłem. seminarium, spacer, bank, wystawa
A teraz jesteś zajęty? Co robisz?
oglądać/obejrzeć dziennik TV; robić/
Tłumaczę tekst. zrobić zadanie; uczyć się/nauczyć się
słówek: słuchać/posłuchać płyty
To może zadzwonię później,
kiedy przetłumaczysz.
Ćwiczenie 18. Proszę uzupełnić odpowiedzi.
1. Kiedy będziesz pisać test? — Sądzę, że (завтра в первой половине
дня).
2. Czy szybko Pan tłumaczy? — Nie, jeszcze powoli, (предложение за
предложением).
136
Lekcja II
3. Czy to jest polski film?
4. Jak często chodzi Pan(-i)
na lektorat?
5. Kiedy wróci Czesław?
6. Czy to jest ciekawy film?
7. Dzień dobry, czy jest pan
Zalewski?
8. Halo, czy mogę prosić
Natalię?
Tak, ale (на русском языке).
Na razie (через день).
Chyba (только после обеда).
Uważam, że tak, ale (это дело вкуса).
W tej chwili jest zajęty, a (вы по какому
вопросу)?
(В последнее время) ona wraca późno,
będzie wieczorem.
Ćwiczenie 19. Proszę połączyć części zdań.
1. Jego podstawowym językiem jest
2. Zimą trzeba zdać egzamin
3. Jest to monografia
4. Po raz pierwszy oglądamy film
5. Dopiero trzeci miesiąc uczę się
6. Muszę przetłumaczyć to zdanie
w języku polskim
język polski
na język polski
o języku polskim
z języka polskiego
języka polskiego
Ćwiczenie 20. Proszę zmodyfikować zdania według wzoru.
Wzór: Mam wszystko co trzeba, w tym słownik. —► poza słownikiem.
1. Byłem we wszystkich tych miastach, w tym w Nowym Jorku.
2. Na lekcji byli wszyscy, w tym Anna i Karol.
3. On zna języki słowiańskie, w tym czeski.
4. Dobrze pamiętam te zdjęcia, w tym to z Warszawy.
5. Lato było dobre, w tym czerwiec.
6. Rozumiem wszystko, w tym ostatnie zdanie.
Ćwiczenie 21. Proszę uzupełnić zdania, używając wyrazów dopiero lub tylko.
1. Czy masz trochę czasu? — Mam jedną godzinę.
2. Czy już kończysz pracę? — Nie, zaczynam.
3. Mam dwa słowniki.
4 teraz wszystko rozumiem.
5. Mam jeszcze jeden bilet na ten film.
6. On wraca wieczorem.
7. Byłem w Warszawie jeden raz.
8. Dziecko Marii ma pięć lat.
9 on potrafi to zrozumieć.
10 wczoraj byłem na tym spotkaniu.
Lekcja II
137
Ćwiczenie 22. Proszę zmodyfikować zdania według wzoru.
Wzór: Byłem chory, dlatego nie byłem na wykładzie. —►
Nie byłem na wykładzie, bo (dlatego że) byłem chory.
1. Nie znam nowych słów, dlatego nie rozumiem tekstu.
2. Hanka dużo się uczy, dlatego już potrafi mówić.
3. Mieszkam daleko, dlatego muszę niestety się pożegnać.
4. Muszę nauczyć się francuskiego, dlatego chodzę na kurs.
5. Nie potrafię tego zrobić sama, dlatego proszę panią o pomoc.
6. U nich przed południem nikogo nie było, dlatego trzeba zadzwonić jeszcze raz.
Ćwiczenie 23. Proszę sformułować pytania do podkreślonych słów.
1. Mój kolega uczy się języka hiszpańskiego.
2. Mikołaj Staszewski pochodzi z Białorusi.
3. Można zadzwonić w tej sprawie do dziekana.
4. Mam w tym miesiącu lektorat co drugi dzień.
5. On nie jest zadowolony ze swojej pracy.
6. Ten student pytał o swoją lektorkę.
7. Daniel lubi słuchać muzyki Czajkowskiego.
8. Szukamy wolnego miejsca.
9. Cieszę się z piątki!
10. Dzień zaczynam od gimnastyki porannej.
PodSumujmy!
Ćwiczenie 24. 1. Proszę wypełnić tabelkę po wysłuchaniu / przeczytaniu tekstu Wieczorem
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
| TAK CZY NIE
1. zajęcia kończą się późnym wieczorem
2. mieszkam w akademiku
3. wracam z uczelni metrem
4. ostatnio jestem bardzo zajęta
5. zadania zwykle odrabiam w dni wolne
6. uczę się polskiego drugi semestr
7. czasem muszę szukać słów w słowniku
8. w domu robię tylko ćwiczenia pisemne
9. zadania z angielskiego też są duże
1 10. codziennie słucham radia w języku polskim
i tak \
nie
| A./. |l
138
Lekcja II
Pi
2. Po wysłuchaniu/przeczytaniu dialogu Telefon do kolegi proszę wpisać opuszczone
czasowniki.
• Halo, Piotr?! Dobry wieczór, tu Nina.
• Cześć, Nina. Jak się masz?
• W porządku. , że jesteś. w sprawie
zadania z polskiego na jutro. Nie byłam na lektoracie, bo mamie była potrzebna
moja pomoc.
• Poczekaj chwileczkę, ... Słuchasz? Jest tak: tekst z
podręcznika, ćwiczenia 13 i 14. Trzeba też niewielką
notatkę na język rosyjski.
• Więc całego zadania nie . Szkoda, że tej notatki nie mam...
• Ale co za problem! Przecież masz internet. Jest na stronie TVP pod tytułem
„Rozmowy na Kremlu".
• Tak? Dziękuję! . U was długo nikogo nie było.
Dzwonię już chyba trzeci raz. Komórka też ...
• Byliśmy z dzieckiem w cyrku na fajnym przedstawieniu! A ty dopiero teraz
zaczynasz ?
• Tak, ale mam nadzieję, że wszystko zrobić szybko.
Przepraszam, że dzwonię tak późno!
• Coś ty, przecież jest jeszcze wcześnie!
• Dobra, to jeszcze raz i do jutra!
• Nie ma za co! Cześć, na razie!
Ćwiczenie 25. Proszę zrekonstruować rozmowę, układając pytania do podanych odpowiedzi.
1 — Tak, dosyć wcześnie.
2 — Niestety prawie nie. nie mam na to czasu.
3 — Zwykle w domu.
4 — Nie tylko, przecież czasem trzeba również przygotować się do
seminarium czy też napisać referat.
5 — Na jutro? Muszę napisać dwa ćwiczenia i przeczytać nowy tekst.
6 — Tak, ale w wersji ejektronicznej.
7 — To www.onet.pi www.wp.pl i inne.
8 — Bardzo rzadko, tylko dziennik, może też czasem sport.
Ćwiczenie 26. Proszę ułożyć dialog z podanych wypowiedzi.
OLA JULIA
• Szkoda! To cześć, muszę zadzwonić • Na dzisiaj? Lubię tego reżysera,
do Ani. ale jutro mam test z angielskiego.
• Nie, jeszcze nie. Ale sprawa jest pilna: • Na razie, będziemy w kontakcie!
Lekcja II
139
mam bilety na film Kieślowskiego.
• Przecież angielski znasz, a film jest
tylko dzisiaj.
• Halo, Julka? Tu Ola.
• Tak, słucham. Dzwonisz z domu?
• Słuchaj, to poważna sprawa,
muszę to zaliczyć, dziś odpada
absolutnie!
Ćwiczenie 27. Czego można nauczyć się na tych kursach? Czy jest wśród nich taki, który
Pana (Panią) interesuje? Proszę „zadzwonić" z prośbą o bliższe informacje.
Szkoła lęzyka Polskiego w Lublinie
* Roczny kurs przygotowawczy na studia wyższe.
* Studia licencjackie dla cudzoziemców.
* Intensywne kursy języka polskiego.
* Kursy letnie.
Lingua
Zapisy na kursy wakacyjne!
Wysoka efektywność, wszystkie poziomy, język
biznesowy, minigrupy i zajęcia indywidualne!
W komfortowej atmosferze bez stresu poznasz
autentyczny język niemiecki!
Dla studentów specjalne zniżki! Zapraszamy*
LINGWISTA
wiele lat pracy,
trzy Centra,
bezpłatne próbne
egzaminy
i międzynarodowe
certyfikaty
z angielskiego
dla naszych
studentów!
Centrum Języka Polskiego Wisła
nauczanie języka połsląego ja({p obcego.
(Działamy już 10 łat! Waszym сект jest przy6Rżanie
potsfąej f&Ctujy i połs^jej mentałności, ułatwienie
k$ntak$ów z potskjmi /(piegami, rodziną i
współpracowni((ami!
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć na język polski.
Задание я обычно делаю вечером, когда возвращаюсь домой.
Сначала я повторяю грамматику и слова и только потом начинаю
переводить текст и делать упражнения. У меня есть два больших
словаря: русско-польский и польско-русский, мне часто
приходится искать в них слова, потому что в моем электронном словаре есть не всё.
В последнее время по вечерам я долго сижу над рефератом. Кроме того,
почти на каждом занятии мы учимся делать обзоры международных событий,
поэтому дома я смотрю выпуски новостей по телевизору и просматриваю
информационные материалы в интернете, в том числе польские. Преподаватель гово-
140
Lekcja U
рит, что мы должны также ежедневно слушать польское радио: только так
можно научиться хорошему произношению.
Сейчас я, конечно, еще не все понимаю по-польски, но думаю, что это вопрос
времени, ведь я учу этот язык только третий месяц.
Ćwiczenie 29. Со to za słowo?
ч
[ABC
И
JKL
\stu
w
2
DEF
5
MNO
8
[VW|
Vi
3 |
GHI
6
PQR
9 I
XYZJ
AUDYCJA
7|6|1|5l7|5l3|7|4ll"1
Ćwiczenie 30. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związanych z mediami
(każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
1 prasa.
2
3
4
5
6
MEDIA
Щ)
[z']
rf]
ТЩ
[u]
[K]
ГП
l~p~l
[a]
[m]
[g]
fs]
[a]
[T|
И
[r]
|ł|
[У]
[Tl
fo]
s
POROZMAWIAJMY!
1. Kolega zaprasza Pana (Panią) wieczorem do kina. Proszę odmówić, podając
przyczyny.
2. Nie ma Pan(-i) dużego słownika. Proszę «zadzwonić» do kolegi i poprosić o pomoc
w tłumaczeniu.
3. Kolega dzwoni do Pana(-i) i pyta np. o ćw. 16, z którym ma problemy. Proszę
odpowiedzieć na pytania kolegi.
Lekcja II
141
4. Odwiedza Pan(-i) rodziców (znajomych) lub pisze Pan(-i) do nich list. Proszę
opowiedzieć, jak wygląda Pana (Pani) dzień.
LEKCJA III
Rozmawiamy o książkach i ich autorach, o gatunkach literackich, księgarniach, bibliotece
i czytelni.
Tematy gramatyczne
1. Czasowniki I koniugacji.
2. Miejscownik/celownik rzeczowników rodzaju żeńskiego na -k, -g, -eh.
3. Odmiana i użycie czasowników znać — wiedzieć.
4. Miejsce przydawki w zdaniu.
TEKST
BIBLIOTEKA
I \£^y\ I Nasza uczelnia dysponuje bogatą biblioteką, z której może korzystać każdy
fŁJ^ student. Biblioteka jest czynna co dzień, oprócz niedziel. Jest tu dział
I *-— ^ I literatury pięknej i naukowej, dział periodyki rosyjskiej i zagranicznej, są
duże katalogi: rzeczowy, alfabetyczny oraz katalog elektroniczny. Biblioteka posiada
również bardzo dobrą czytelnię, gdzie możemy otrzymać książki z tej dziedziny, którą
się interesujemy.
Studiujemy różne przedmioty: historię, stosunki międzynarodowe, politologię,
prawo, ekonomię, języki obce, filozofię i inne, dlatego bardzo często są nam
potrzebne do pracy książki z różnych dziedzin nauki oraz słowniki, gazety i pisma w
różnych językach. Wszystko to można dostać w naszej bibliotece.
Biblioteka uniwersytecka prenumeruje również prasę w języku polskim. Ostatnio
często pracujemy z aktualnymi materiałami prasowymi, chodzimy więc do klasy
multimedialnej, biblioteki i czytelni regularnie. W bibliotece zawsze jest porządek:
każda książka leży na swoim miejscu. Wiem już, na której półce trzeba szukać
polskich książek, znam niektóre ich tytuły.
Każdy z nas ma kartę czytelnika, gdzie bibliotekarka wpisuje wypożyczone
książki. Na osobnej kartce zaznacza ona gazety i czasopisma. Jeśli chcemy
wypożyczyć książkę, trzeba powiedzieć bibliotekarce, jaki ma ona tytuł, podać
nazwisko autora i rok wydania. Podajemy bibliotekarce rewers, do którego wpisujemy
sygnaturę książki, swoje imię i nazwisko, a także numer karty czytelnika. Po krótkim
czasie otrzymujemy potrzebną literaturę.
Obecnie pracuję nad referatem — specjalizuję się w katedrze międzynarodowych
stosunków szosnodarczvch i zaimuie sie problemami wsnółnracv międzynarodowej. Za
Lekcja III
143
tydzień muszę skończyć pracę. Pozostaje mało czasu, planuję więc dzisiaj po
wykładach pójść do biblioteki. Chcę też pójść do czytelni i poprosić o świeżą polską
gazetę, muszę przecież przygotować się do jutrzejszej lekcji.
Ш
SŁOWNIK
czynny
dostać, otrzymać
dział
dysponować
gospodarka (~~czy)
hasło
jeśli, jeżeli
katedra
korzystać
kosztować
literatura piękna
obecnie
odbitka, kopia
oprócz
osobny
poda(wa)ć
posiadać
powiedzieć
pozostać (pozostawać)
pójść
prawo
prenumerować
przygotować (się)
przygotowywać (się)
rewers
rzeczowy
stosunek
studiować
sygnatura
wiedzieć
więc
współpraca
wydanie
wydawać się
wydawnictwo
wypożyczyć (-ać)
zaznaczać
действующий, открытый
получить
отдел, отделение
располагать
экономика (-ческий)
лозунг, пароль, заглавное слово
если
1. кафедра; 2. кафедральный собор
пользоваться
стоить
художественная литература
в настоящее время
копия
кроме
отдельный
1. пода(ва)ть, 2. сообщить(-ать)
обладать, располагать
сказать
остаться (оставаться)
пойти
право, закон, юриспруденция
выписывать (о периодике)
приготовить(ся)
готовить(ся)
зд. требование (формуляр)
предметный; деловой
отношение
учиться в вузе; изучать
шифр
знать
итак, поэтому, тогда
сотрудничество
1. издание, 2. выдача
казаться
издательство, ание
взять (брать) напрокат
отмечать
144
Lekcja III
Uwaga!
karta
czytelnika, wstępu.
pocztowa
(O)NZ
Olimpijska
wyborcza
tytułowa
potraw
удостоверение, билет
открытка
Устав ООН
Олимпийская хартия
избирательный бюллетень
титульный лист
меню
wiedzieć
znać
знать
жить
. mieszkać
zyc
gotować (się) — готовить, варить(ся)
szykować (się) — готовить(ся)
przygotowywać (się) — готовить(ся)
wczoraj — wczorajszy
dzisiaj — dzisiejszy
jutro —jutrzejszy
dysponować (czym) — posiadać (co)
studiować (co) — uczyć się (czego)
korzystać z czego — пользоваться чем
dziękować komu, za co
obcy — чужой, чуждый, иностранный;
zagraniczny — заграничный, зарубежный, иностранный,
импортный, внешний
otrzymać odebrać
^> получить <^
dostać uzyskać
Lekcja ///
145
также
а также — oraz, a także
со rok — каждый год
za rok — через год (с буд. вр.)
po roku — через год (с прош. вр.)
przez rok — в течение года
teraz piszę (robię ...)
zaraz napiszę (zrobię ...)
interesować się
pasjonować się
czym
Słownictwo tematyczne
BIBLIOTEKA, KSIĘGARNIA
Literatura
~ piękna
~ naukowa
~ światowa
~ współczesna
~ dla dzieci
~ faktu
nowości wydawnicze
wydawnictwa albumowe
przewodniki, mapy
beletrystyka
lektury szkolne
podręczniki
poradniki
encyklopedie
słowniki
rozmówki
komiksy, malowanki
audioksiążki
gry komputerowe
płyty CD, DVD
PROZA
UTWÓR LITERACKI
POEZJA
PUBLICYSTYKA
powieść (krymii
opowieść
opowiadanie
nowela
bajka, baśń
wspomnienia
pamiętniki
nalna)
wiersz
poemat
ballada
sonet
oda
epigramat
fraszka
artykuł
felieton
esej
szkic
wywiad
raport
reportaż
dzieła wszystkie (zebrane); utwory wybrane; zbiór (wierszy);
dzieło sztuki; arcydzieło
146
Lekcja III
dwujęzyczny
rosyjsko-polski
ortograficzny
wyrazów obcych
SŁOWNIK
< ►
poprawnej polszczyzny
encyklopedyczny
kieszonkowy
elektroniczny
KSIĄŻKA
STRONA
autor
tytuł
nakład
egzemplarz
tom
przekład
wznowienie
wydanie
wydawnictwo
książka ukazała
okładka
strona (tytułowa)
adnotacja
rozdział
wstęp (wprowadzenie)
przedmowa
zakończenie (epilog)
posłowie
spis treści
się (w roku..., nakładem ..
akapit
wiersz
linijka
litera
odsyłacz (przypis)
ilustracja
rysunek
rycina
margines
., w przekładzie ...)
GRAMATYKA
^'ддЧ /. Глаголы / спряжения
Глаголы I спряжения имеют в настоящем времени следующие окончания:
1. -ę 1. -ету
2. -esz
3.-е
2. -ecie
Ъ.-ą
Гласный основы -е, характерный для этих глаголов, в «чистом виде»
выступает в 3-м лице единственного числа:
Единственное число
1. chcę, piszę, żyję
2. chcesz, piszesz, żyjesz
3. chce, pisze, żyje
Множественное число
1. chcemy, piszemy, żyjemy
2. chcecie, piszecie, żyjecie
3. chcą, piszą, żyją
Lekcja III
147
К I спряжению относятся, в частности, глаголы, имеющие в инфинитиве
суффиксы -owa-, -ywa-/-iwa-, -wa- (pracować, wypisjwizć, obsługiwać, daHTić)1.
При спряжении в настоящем времени эти суффиксы заменяются,
соответственно, на -uj, -uj, -j:
Единственное число
1. pracuję, wypisuję, daję
2. pracujesz, wypisujesz, dajesz
3. pracuje, wypisuje, daje
Множественное число
1. pracujemy, wypisujemy, dajemy
2. pracujecie, wypisujecie, dajecie
3. pracują, wypisują, dają
Ćwiczenie 1. Proszę a) użyć odpowiedniej formy czasownika chcieć: b) zastąpić czasownik
chcieć wyrażeniami mieć chęć (ochotę, zamiar).
I. Oni studiować polonistykę. 2. We wtorek (my) zwiedzić miasto. 3. Kiedy
(ty) skończyć referat? 4. Gdzie (wy) teraz iść? 5. Kiedy państwo być w
Warszawie? 6. Czy pani napić się kawy? 7. Bardzo (ja) poznać tego pana.
8. Gdzie pan pracować po studiach? 9. Jak długo państwo tu pozostać? Ю. Nie
(ja) teraz o tym mówić.
Ćwiczenie 2. Proszę zamienić liczbę pojedynczą na liczbę mnogą.
I. Co chcesz teraz robić? 2. Zadzwonię później, bo myję okna. 3. Kiedy on to
podpisze! 4. Co robisz! — Piszę ćwiczenie i tłumaczę tekst. 5. Dlaczego to dziecko
płacze? 6. Jak ona się czuje? 7. Ostatnio rzadko piję kawę. 8. On dobrze żyje, bo dużo
pracuje. 9. Czy napijesz się wina? 10. Pokażę panu pana pokój. II. Dlaczego się
śmiejesz? 12. Naleję pani herbaty.
Ćwiczenie 3. Proszę przetłumaczyć czasowniki na język polski bez pomocy słownika i
ułożyć 5 zdań lub zwrotów z dowolnie wybranymi czasownikami w czasie
teraźniejszym.
Планировать, комментировать, урегулировать, ориентироваться,
дискутировать, инвестировать, проинформировать, суммировать, импортировать,
экспортировать, ремонтировать, рекламировать, агитировать, анализировать,
декларировать, координировать, финансировать, конкурировать, анонсировать,
прогнозировать.
1 Кроме тех глаголов, которые относятся к III спряжению, например: nazywać się.
148
Lekcja Hi
Ćwiczenie 4. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Kto z Państwa dobrze pisze dyktanda?
Zbigniew Nikt z nas nie
Tomasz i ja Moje koleżanki
2. Kto z Państwa studiuje prawo?
Wszyscy Kasia
Tylko ty Ja
3. Kto z Państwa planuje pracować w polskiej firmie?
Chyba tylko Staszek ... Ja
My na razie nie ... Halina i Jurek
4. — Czym się Pan(-i) interesuje?
— Czy Pan(-i) zajmuje duże mieszkanie?
— Co Pan(-i) pije na śniadanie?
— Czy Pan(-i) często dostaje listy?
— Jak się Pan(-i) dzisiaj czuje?
— Gdzie znajduje się biblioteka?
— Czy Pan(-i) planuje jeszcze dziś zwrócić książki?
— Czy ta biblioteka prenumeruje polskie gazety?
Ćwiczenie 5. Proszę napisać, kto gdzie pracuje i co robi.
Wzór: Lekarz pracuje w szpitalu, leczy chorych.
1. Dziennikarz
2. Architekt
3. Sprzedawca
4. Aktor
5. Minister
6. Kelner
7. Lektor
8. Deputowany
[gazeta, pisać]
[biuro projektów, projektować]
[sklep, sprzedawać]
[teatr, występować]
[rząd, kierować]
[bar, obsługiwać]
[uniwersytet, uczyć]
[parlament', opracowywać ustawy]
A Pan(-i) czym się zajmuje? [interesować się, studiować, specjalizować się,
chodzić na wykłady, uczyć się, zdawać egzaminy,
pisać referaty ...]
Lekcja III
149
Ćwiczenie 6. Proszę użyć odpowiedniej formy czasowników.
1. Ola (dziękować) panu za pomoc. 2. Ten pan (pracować) tu dopiero rok.
3. Moja mama (czuć się) już dobrze. 4. Proszę pana, gdzie tu (znajdować się)
kasy? 5. Ja nigdy nie (kupować) chleba w tym sklepie. 6. (Mieć) dużo pracy:
{pisać) referat, (uczyć się) języka, (przygotowywać się) do seminarium.
7. Dlaczego (śmiać się) ? 8. To jest bardzo dobry słownik, ale (kosztować)
drogo. 9. Być może kontrakt (podpisać) zastępca szefa? — Nie, zwykle takie
dokumenty (podpisywać) dyrektor. 10. Dziecko po obiedzie (pić) mleko.
11. Co tu (dziać się) ? 12. Od kogo (otrzymywać) listy?
Ćwiczenie 7. Proszę przetłumaczyć na język polski w dwóch wariantach.
1. Я должен готовиться (приготовиться) к уроку.
2. Ты узнаешь (узнаёшь) Анну?
3. Когда вы получите (получаете) визу?
4. Что вы выписываете (выпишете) в этом году?
5. Какие слова надо выписать (выписывать) из текста?
6. В этом спектакле выступит (выступает) известный артист.
7. Мы пробуем (попробуем) перевести эту заметку.
8. Где ты купишь (покупаешь) эту газету?
9. Этот столик обслуживает (обслужит) другой официант.
10. Какие фотографии ты им покажешь (показываешь)!
GRAMATYKA
f^iiS //. Предложный/дательный падежи существительных
Существительные мужского и женского рода на -а с основой на -A, -g, -eh, a
также мужские фамилии на -о с такой же основой имеют в предложном падеже
окончание -е с предшествующим чередованием согласных к —> с (półka — па
półce); g —> dz (Praga — vt> Pradze); eh —► sz (patriarcha — o patriarsze)*.
С окончаниями предложного падежа указанных существительных совпадают
окончания дательного падежа, ср.:
Mówię (o kim?) o koleżance, koledze, Szewczence_.
Mówię (komu?) koleżance, koledze, Szewczence.
1 См. приложение, табл. 10.
150
Lekcja III
Ćwiczenie 8. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) Czy Pcrn(-i) zna
►
Warszawę?
Genewę?
Kopenhagę?
Polskę?
Pragę?
Jałtę?
Rygę?
b) Komu Pan(-i) kupuje prezent?
►
Tak, byłem (-am) w
►
koleżanka z grupy
Jadwiga Olechowska
kolega z II roku
nasza profesorka
starsza córka
młodsza siostra
Barbara Szymczak
Ćwiczenie 9. Proszę wpisać w zdania słowa z nawiasów.
1 (podłoga) W dużym pokoju na leży dywan.
2. (łazienka) Mydło
3. (łóżko) Dzieck
4. (biblioteka) Muszę
5. (córka) Czytar
6. (macocha) Jest to
7. (bajka) Po
jest w
ю jest chore, musi leżeć w
pójść do
n bajkę.
bajka o złej
córka zasypia.
8. (obiad, stołówka) Spotkamy się na w
9. (bar, kawa) Już by
10. (półka, lodówka) Mleko
1 1. (szklanka, filiżanka) Herbat
12. (malarz Matejko)
Czytar
ł pan w na ?
jest na górnej w
a jest w , a kawa w
ny o
Ćwiczenie 10. Proszę użyć odpowiedniego przyimka (w, na, o, po, przy).
1. Wczoraj gazecie pierwszej stronie była informacja tym spotkaniu.
2. Oni są tej dziedzinie specjalistami.
3. Czytamy rozmowach Kremlu.
4. Mój brat studiuje uniwersytecie, jest drugim roku.
5. Specjalizuję się katedrze politologii.
6 herbacie będziemy oglądać film.
Lekcja III
151
7 tym tygodniu mamy zaliczenie.
8. Nie chcę mówić tej sprawie ojcu i mamie.
9. Pan Klimczak jest księgowym dużej fabryce placu Wolności.
10. Wyjechał z Moskwy roku studiów, mieszka Krymie.
11. Ja prawie zawsze czytam Halinie, potem czyta Marek.
12. Bartek dużo opowiada Polsce.
Ćwiczenie 11. Proszę użyć odpowiedniego przypadku.
I. Co masz w (ta ciężka teczka)? 2. W (dzisiejsza "Polityka") był ciekawy wywiad
o (literatura polska). 3. Kupimy mleko w (droga powrotna). 4. On ostatnio myśli
tylko o (Hanka Nowicka). 5. Dobrze odpoczywam tylko przy (muzyka klasyczna).
6. Agata dziś była w (nowa kurtka i czapka). 7. Proszę za to podziękować (twoja
koleżanka). 8. Po (drugie śniadanie) mój syn bawi się z (młodsza siostra). 9. Trzeba
powiedzieć (kierowniczka) o zepsutej (kopiarka). 10. Muszę zapytać (nasza lektorka)
o (data zaliczenia). 1 1. Ta pani pracuje z (moja mama) w (biuro projektów).
12. Słowniki stoją na (druga półka). 13. Prezydent ma rezydencję w (podmoskiewska
Barwic ha). 14. Po (lektorat) oddajemy (nasza profesorka) zeszyty z (praca domowa).
Ćwiczenie 12. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. В последнее время все говорят об этом молодом поэте и его новой книге.
2. Пожалуйста, поблагодарите за этот диск Вашу дочь! 3. Ее отец — известный
специалист в области физики. 4. Надо сегодня купить в киоске открытку. 5. Мой
сын много рассказывает о школе и о своей учительнице. 6. К сожалению, я не
всё понимаю в этой новой грамматике. 7. Муж моей сестры работает в Польше,
в российском консульстве в Гданьске. 8. Польша расположена в Центральной
Европе, а Варшава находится в центре Польши.
GRAMATYKA
f-t^lfr ///■ Спряжение и употребление глаголов znać, wiedzieć
При одинаковом переводе на русский язык («знать») глаголы znać, wiedzieć
имеют разную сферу употребления.
Глагол znać (III спр.) употребляется с прямым дополнением без предлога
(znać kogo, со), например:
znam tego pana; nie znamy nikogo z nich; czy znacie ten wiersz?
152
Lekcja III
Глагол wiedzieć употребляется:
• в главной части сложноподчиненного предложения:
Wiem, że on jest w domu.
Nie wiesz, kiedy on wróci?
Czy oni wiedzą, kto to jest?
• с конструкцией 'о + предложный падеж':
Jeszcze o tym nie wiem.
Czy już wiecie o egzaminie? '
• со словами wszystko, nic, co, to:
Wiem wszystko.
Nic jeszcze nie wiesz?
Co wiecie na ten temat?
Глагол wiedzieć, приставочные глаголы типа powiedzieć, dowiedzieć się и т. п.,
а также глаголыуЪг, dać спрягаются следующим образом:
Единственное число
1. wiem, jem, dam
2. wiesz, jesz, dasz
3. wie, je, da
Множественное число
1. wiemy, jemy, damy
2. wiecie, jecie, dacie
3. wiedzą, jedzą, dadzą
Ćwiczenie 13. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Co Pan(-i) wie o Polsce? Wiem, że
Jakie jeszcze państwa europejskie Pan(-i) zna?
2. Co Pan(-i) wie o Warszawie?
Jakie jeszcze miasta polskie Pan(-i) zna?
3. Co Pan(-i) wie o Mickiewiczu?
Jakich jeszcze polskich poetów Pan(-i) zna?
4. Co Pan(-i) wie o Koperniku?
Jakich jeszcze uczonych polskich Pan(-i) zna?
Ćwiczenie 14. Proszę dokończyć pytania.
1. Czy wiesz, że ? — Tak, wiem.
2. Czy wiesz, kiedy ? — Nie, nie wiem.
3. Czy wiesz, kto ? — Wiem, to ich profesor.
4. Czy wiesz, z kim ? — Chyba z Markiem.
5. Czy wiesz, gdzie ? — Wiem, w szkole.
Ср. также: wiedza o czym — znajomość czego.
Lekcja III
153
6.
7.
8.
9.
10
Czy wiesz, jaki ?
Czy wiesz, jak ?
Czy wiesz, dlaczego .
Czy wiesz, ile ?
. Czy wiesz, czyj ?
— Poniedziałek.
— Wiem, bardzo dobrze.
..? — Nie wiem.
— Nie wiem, ale chyba drogo.
— Pani Kowalskiej.
Ćwiczenie 15. Proszę wstawić czasowniki a) znać lub wiedzieć;
b) poznać lub dowiedzieć się.
a) l. Czy nie pan numeru jej telefonu? 2. (Ja) tę fotografię, ale nie , kto
to jest. 3. Chyba (wy) nie , kto przyjeżdża za tydzień! 4. (My) was bardzo
dobrze. 5. Nie (ja) jej brata, tylko, że jest studentem. 6. Gdzie ona jest? —
Niestety nie 7. Czy (ty) tę historię? — Tak, wszystko 8. Czy państwo o tym
? — Tak, dziękujemy.
b) l. Obiecam, że , kiedy jest zaliczenie. 2. Czy Romka po głosie?
3. Koniecznie musisz , kiedy przyjeżdża pociąg. 4. O tym można w informacji.
5. Jak pana ? — Będę w jasnej kurtce. 6. Nigdy nie o tym. 7. Mam nadzieję, że
podczas pobytu w Polsce lepiej ten kraj. 8. Zadzwonię, kiedy o wszystkim.
Ćwiczenie 16. Proszę uzupełnić odpowiedzi.
1. Kto z Państwa jeszcze nie wie, co jest zadane?
Nikt z nas Halina i Ryszard
Ja Cała nasza grupa
2. Kto z Państwa odpowie na to pytanie?
My chętnie Ty, Andrzej,
Każdy może Robert i Michał
3. Kto z Państwa odda prace kontrolną?
Chyba ja już Alina i Marysia za chwilę.
My wszyscy Może ty, Marek ?
4. Kto z Państwa je obiady w naszej stołówce?
Ja już dawno nie Wiktor zawsze
Moje koleżanki My
154
Lekcja III
Ćwiczenie 17. Proszę użyć podanych czasowników w odpowiedniej formie czasu
teraźniejszego (przyszłego).
a) powiedzieć — opowiedzieć — odpowiedzieć
1. On był w Polsce i dziś nam o Warszawie.
2. Kiedy pani na moje pytanie?
3. O tym, kiedy będzie egzamin, (///y) wam jutro.
4. Co ty na to ?
5. Zaraz wszystko (Ja).
6. Oni o tym pojutrze.
b)Jeść — zjeść
1. Oni nie mięsa.
2. Gdzie (ty) zwykle obiady?
3. Dziękuję, ale nie wszystkiego!
4. Ona nie chce zupy, mówi, że tylko kanapkę.
5. Co pan ? Może sałatkę?
6. Nigdy nic nie na śniadanie, piję kawę i wychodzę.
c) dać — oddać — podać
l (my) panu odpowiedź wieczorem.
2. Kiedy rnoją książkę?
3. O tym spotkaniu dzienniki informację jutro.
4 jej zeszyty, kiedy napiszecie wszystkie ćwiczenia.
5. Ile oni czasu na przygotowanie potrzebnych materiałów?
6. Czy pani nam numer telefonu biblioteki?
Ćwiczenie 18. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Знаешь, надо еще раз об этом спросить. 2. Ты хочешь знать правду?
Тогда я расскажу все, что знаю. 3. Не знаю, чем ты недоволен. 4. Надо хорошо
знать слова и грамматику, завтра контрольная работа. 5. Ты знаешь, где он
живет? — Нет, но я знаю номер его телефона. 6. Ты хорошо знаешь этого
человека? — Нет, я знаю о нем очень мало. 7. Я с удовольствием отвечу на все Ваши
вопросы. 8. Они никогда об этом не узнают. 9. Я хочу пойти в библиотеку, но
не знаю, открыта ли она сегодня. — Я тоже не знаю, надо узнать у Андрея,
может, он скажет. — Нет, он тоже, наверное, не знает. 10. Эту книгу домой
никто не даст.
Lekcja III
155
GRAMATYKA
^цЦ IV. Место определения в предложении
Согласованное определение может стоять до и после определяемого слова.
После существительного ставится определение, обозначающее отличительный
признак предмета, служащее его названием: sklep mięsny. Uniwersytet Moskiewski,
Teatr Wielki.
Прилагательные, обозначающие форму, величину, цвет, вкус предмета,
материал, из которого он сделан, обычно предшествуют определяемому слову: W
pokoju stoi duże stare biurko.
При наличии нескольких определений после существительного ставится то из
них, которое для данного контекста является наиболее важным: Wyższa Szkolą
Muzyczna.
Несогласованные определения обычно занимают место после определяемого
слова: Partia Jedności.
Ćwiczenie 19. Proszę a) przeczytać i przetłumaczyć zdania, zwracając uwagę na miejsce
przydawki; b) znaleźć miejsce dla każdej przydawki.
a) l. Znam polska literaturę. — To jest podręcznik literatury polskiej.
2. To jest stary teatr. — Lubię krakowski Teatr Stary.
3. To jest polski film. — Znajoma zajmuje się filmem polskim.
4. To była stara warszawska kawiarnia. — To była typowa kawiarnia warszawska.
5. Byłam niedawno na ciekawym sympozjum. — Byłam niedawno na sympozjum
naukowym.
6. To jest ważny problem. — To jest problem organizacyjny.
7. Było to zdjęcie młodego pana. — Było to zdjęcie pana młodego.
8. Kowalski jest zwyczajnym profesorem. — Kowalski jest profesorem
zwyczajnym.
b) teatr (nowy, duży, dla dzieci), pismo (ciekawe, sportowe, ilustrowane), fabryka
(wielka, amerykańska, samochodów), film (nowy, kryminalny, francuski), jabłko
(duże, czerwone, smaczne), słownik (wielki, rosyjsko-polski, frazjologiczny), jesień
(złota, polska), fundusz (międzynarodowy, walutowy), urząd (główny, statystyczny),
monografia (nowa, ciekawa, naukowa), literatura (współczesna, światowa),
literatura (współczesna, światowa, dla dzieci i młodzieży).
156
Lekcja III
© DIALOG
CZYTELNIA
Student: Dzień dobry pani!
Bibliotekarka: Dzień dobry, słucham pana!
S.: Bardzo proszę o radę: piszę pracę o stosunkach gospodarczych między Rosją a
Polską. Gdzie można o tym przeczytać?
B..Proszę pana, tak od razu trudno powiedzieć, może najpierw sprawdzi pan w
katalogu, co mamy na ten temat. Proszę szukać pod hasłami Gospodarka,
Stosunki międzynarodowe oraz Rosja. Zaraz panu pokażę, jak korzystać z
katalogu. Ciekawy aktualny materiał może być również w pismach
naukowych.
S.: Jakie pisma radzi pani przejrzeć?
В.: Przede wszystkim Sprawy Gospodarcze.
S.: Niestety jeszcze nie znam polskiego aż tak dobrze, teksty naukowe są trudne.
Czy tu można wypożyczyć słowniki dwujęzyczne?
B..Oczywiście, proszę pana. Wydaje się, że mamy też polsko-rosyjski słownik
gospodarczy.
S.: Świetnie. A czy tu można zrobić odbitki?
B./Tak, kopiarkę mamy w sąsiednim pomieszczeniu, to kosztuje niedrogo.
S.: Ogromnie pani dziękuję!
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 20. (Э© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Przepraszam, gdzie jest dział literatury pedagogicznej; słowników;
literatury polskiej? literatury dla dzieci; map i przewodników
Tu obok. na prawo; na lewo; przy kasie; trochę dalej
Dzień dobry, czy są utwory podręczniki języka polskiego z płytami CD;
Słowackiego? rozmówki rosyjsko-polskie; polskie bajki
ludowe; plany Warszawy i Krakowa
Tak, oczywiście, zaraz pokażę.
Lekcja III
157
Ćwiczenie 21. Proszę użyć przyimków za, po, co, przez w znaczeniu czasowym.
1. Chyba (chwila) będzie deszcz.
2. Wiktor (chwila) pyta o Martę.
3. Muszę pomyśleć o tym (chwila).
4. Byłem w domu już (godzina).
5 (tydzień) piszemy dyktanda.
6 (tydzień) napiszemy sprawdzian z polskiego.
7. Marka (tydzień) nie będzie na zajęciach.
8. Jeżdżę nad morze (rok).
9. On wrócił (rok).
Ю. On wróci (rok).
11 (miesiąc) nauki już trochę mówimy po polsku.
12. Byłam w Polsce (miesiąc).
Ćwiczenie 22. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
Wyraz obcy; języki obce; obcy kraj; wyraz obcego pochodzenia; waluty obce; obce
ciało; obce osoby; obca miejscowość; obcy dom; obcy element.
Polityka zagraniczna; minister spraw zagranicznych; rynek zagraniczny; towary
zagraniczne; obywatelstwo zagraniczne; placówka zagraniczna; handel zagraniczny;
zagraniczny film.
Ćwiczenie 23. Proszę uzupełnić zdania, używając czasowników
gotować (się);
szykować (się) — przyszykować (się);
przygotowywać (się) — przygotować (się)
1. Co robisz? — zupę.
2. Co robisz? — do pracy kontrolnej.
3. Muszę do jutrzejszego seminarium.
4. Nasza grupa do spotkania z polskimi studentami.
5. Woda , trzeba zgasić gaz.
6. Jej brat jest dyplomatą, właśnie do wyjazdu za granicę.
7. Dziś nie mam sił, do lekcji jutro rano.
8. Jutro mam imieniny, mama już smaczną kolację, a siostra prezent.
Ćwiczenie 24. Słowa z nawiasów proszę napisać po polsku w odpowiedniej formie z
przyimkiem lub bez.
1. Musisz podziękować (соседка) za pomoc!
2. Jestem bardzo zadowolony (сегодняшний урок).
158
Lekcja III
Dziś dyrektor niestety nie dysponuje (время).
Czy często słucha pani (эта музыка)?
(Какие языки) się uczysz?
Uniwersytet Warszawski posiada (богатая библиотека).
Bardzo pana proszę (совет)1.
Musisz skorzystać (ее помощь).
Kogo szukasz? — (Магда и Виктор).
PodSumujmy!
ksg Ćwiczenie 25. 1. Proszę wypełnić tabelkę po wysłuchaniu/przeczytaniu tekstu Biblioteka
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
| TARCZYNIE |
1. w soboty biblioteka jest nieczynna
2. oprócz biblioteki mamy czytelnię
3. mamy też klasę multimedialną
4. biblioteka i czytelnia są na drugim piętrze
5. chodzę do biblioteki dosyć rzadko
6. otrzymujemy książki na legitymację
7. obecnie pracuję nad referatem
| 8. tematem referatu są problemy importu
9. muszę skończyć pracę za tydzień
| 10. jutro mam dzień wolny
1 tak _l
nie \
| b. i. 1
1
№
1
ft
2. Po wysłuchaniu/przeczytaniu dialogu Czytelnia proszę poprawić kolejność wypowiedzi.
1. Dzień dobry pani!
□ Jakie pisma radzi pani przejrzeć?
□ Niestety jeszcze nie znam polskiego aż tak dobrze, teksty naukowe są trudne. Czy
tu można wypożyczyć słowniki dwujęzyczne?
Dzień dobry, słucham pana!
□ Tak, kopiarkę mamy w sąsiednim pomieszczeniu, to kosztuje niedrogo.
□ Oczywiście, proszę pana. Wydaje się, że mamy też polsko-rosyjski słownik
gospodarczy. — Świetnie. A czy tu można zrobić odbitki?
Przede wszystkim Sprany Gospodarcze.
Proszę pana, tak od razu trudno powiedzieć, może najpierw sprawdzi pan w
katalogu, co mamy na ten temat. Proszę szukać pod hasłami Gospodarka, Stosunki
□
□
□
Lekcja III
159
międzynarodowe oraz Rosja. Zaraz panu pokażę, jak korzystać z katalogu.
Ciekawy aktualny materiał może być również w pismach naukowych.
□ Bardzo proszę o radę: piszę pracę o stosunkach gospodarczych między Rosją a
Polską. Gdzie można o tym przeczytać?
Ю. Ogromnie pani dziękuję!
Ćwiczenie 26. Proszę połączyć a) rzeczowniki z przymiotnikami; b) nazwiska autorów z
utworami.
a) 1. biblioteka
2. czasopismo
3. ilustracja
4. katalog
5. książka
6. podręcznik
7. księgozbiór
8. prasa
A. ciekawy
B. alfabetyczny
C. codzienny
D. kolorowy
E. bogaty
F. miejski
G.szkolny
H. młodzieżowy
b) Kto co napisał?
1. H. Sienkiewicz
2. B. Prus
3. A. Mickiewicz
4. J. Słowacki
5. S. Żeromski
6. S. Wyspiański
7. S. Lem
8. Cz. Miłosz
A. Solaris
B. Dolina Issy
С Balladyna
D. Przedwiośnie
E. Lalka
F. Pan Tadeusz
G. Quo vadis
H. Wesele
Ćwiczenie 27. O czym można przeczytać w czasopismach o podanych tytułach? Jakie inne
tytuły mogą mieć magazyny o takiej tematyce?
160
Lekcja lii
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć na język polski.
С первой недели сентября я регулярно хожу в библиотеку. В
нашей университетской библиотеке можно взять учебники,
словари, газеты на иностранных языках — все, что нужно для
учебы. Учебниками и словарями можно пользоваться весь год. С
текстами из польских газет мы обычно работаем на занятиях, а потом газеты
возвращаем. Иногда я прошу в библиотеке произведения художественной
литературы, но это, к сожалению, бывает редко, так как у меня почти никогда нет
времени.
При библиотеке есть мультимедийный класс и удобный читальный зал. Здесь
всегда можно узнать об актуальных событиях в мире и в Польше, пролистать
свежие газеты и журналы, приготовиться к уроку или к выступлению на
семинаре. Библиотека и читальный зал открыты ежедневно, кроме воскресений.
Ćwiczenie 29. Со to za słowo?
UTWÓR
\S)
li
[ABC
I JKL
17
\STU
S
2
DEF
5
MNO
I8
iywj
^*
з "1
GHI
6
PQR
9
XYZJ
|5|5l8l2|4l1|
Ćwiczenie 30. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związanych z książką
(każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
KSIĄŻKA
l autor..
2
3
4
5
6
fs
o
u
N
D
E
R
M
O
W
Ł
L
l\
"a"
t]
z I
Lekcja III
161
POROZMAWIAJMY'
1. Kolega ma imieniny (urodziny). Proszę dowiedzieć się, jakie książki lubi i "kupić"
dla niego książkę.
2. Proszę "złożyć zamówienie" na kopiowanie 2-3 rozdziałów monografii, podając
numery stron, ilość akapitów itp.
3. Chce Pan(-i) bliżej zapoznać się z literaturą polską Proszę "wypożyczyć" w
bibliotece 3-4 tytuły polskich klasyków Х1Х-ХХ wieku.
4. Jakie książki Pan(-i) woli: tradycyjne ("papierowe"), elektroniczne czy też audio-
książki? Dlaczego? Czy książki mają przyszłość?
LEKCJA IV
Rozmawiamy o tym, jak wygląda dzień powszedni, o tradycjach, świętach, życzeniach
i prezentach świątecznych, o listach i poczcie.
Gramatyka
1. Czasowniki I koniugacji (c.d.).
2. Miejscownik/celownik rzeczowników rodzaju żeńskiego (c.d.).
3. Miejscownik zaimków osobowych.
TEKST
PRZED ŚWIĘTAMI
Zbliża się Nowy Rok, moje ulubione święto. Czas pomyśleć o prezentach i
zastanowić się nad tym, gdzie i jak spędzić noc sylwestrową. W tym roku
nigdzie nie pojadę, bo mam sesję. Będę obchodzić święta w domu, może
tylko wybierzemy się z kolegami do klubu.
Zgodnie z tradycją w przededniu świąt składam życzenia całej rodzinie, wszystkim
moim znajomym. Robię to zwykle e-mailem lub telefonicznie, tylko do babci, która
mieszka na wsi, wysyłam ozdobną kartkę pocztową. Wiem, że taka kartka z
życzeniami noworocznymi sprawi babci wielką radość.
Zupełnie przypadkowo mam dziś wolne popołudnie, jadę więc na Pocztę Główną.
W naszej dzielnicy jest oczywiście urząd pocztowy, ale wolę pojechać do śródmieścia:
załatwię różne sprawy i przy okazji zobaczę, jak wygląda w tych dniach centrum
miasta.
Wsiadam do metra, jadę kilka przystanków i po chwili jestem na miejscu. W
śródmieściu jest cudownie! Na każdej ulicy wiszą transparenty z życzeniami,
kolorowe lampki i baloniki, wszystkie wystawy są ładnie udekorowane i
podświetlone, pośrodku placu stoi duża choinka. Wszędzie jest duży ruch — wszyscy
robią świąteczne zakupy, wybierają prezenty i upominki.
Najpierw idę po pocztówki. Wybieram w księgarni parę ładnych kartek, kupuję też
swojej kochanej cioci książkę kucharską, o którą prosiła, i idę na pocztę. Tu płacę za
mieszkanie, wypełniam blankiet przekazu pieniężnego dla babci, biorę pokwitowanie i
resztę i idę do innego okienka po znaczki.
W tym roku chcę też złożyć życzenia mojemu polskiemu koledze. Wiadomo, że w
Polsce wszyscy obchodzą Boże Narodzenie 25 grudnia, ale teraz wiem też, że miłym
gościem, na którego czekają w polskich domach, jest Święty Mikołaj. Przychodzi on
Lekcja IV
163
nie tylko w Wigilię: przynosi i kładzie pod poduszką prezenty również w nocy z 5 na
6 grudnia, kiedy są imieniny Mikołaja. Kolega ma na imię właśnie Mikołaj, więc
piszę:
Z okazji imienin i świąt Bożego Narodzenia
zdrowia, pomyślności i szczęśliwego Nowego Roku
życzy Ola z Rosji.
Przyklejam znaczki i wpisuję adres:
Pan Mikołaj Kalinowski
ul. Wiśniowa 9, m. 11
00-860 Warszawa
Polska
Wrzucam kartki do skrzynki i jadę z powrotem. Po drodze muszę wstąpić do
klubu, żeby zarezerwować miejsca na zabawę sylwestrową.
SŁOWNIK
balon (-ik)
choinka
cudownie
czekać
dzielnica
iść
jechać
kłaść
(nie)wiadomo
obchodzić
ozdobny
parę
pocztówka
pokwitowanie
pomyślny: -ość
pośrodku
powrót (-ny; z powrotem)
prezent
przeddzień
przekaz (pieniężny)
przypadkowo
przystanek
reszta
rzucać (w~)
skrzynka
воздушный шар
новогодняя елка
чудесно
ждать
район (адм.)
идти
ехать
класть
(не)известно
отмечать (праздник)
декоративный, нарядный
несколько
почтовая открытка
квитанция
успешный; благополучие, удача
посредине
возвращение (обратный: обратно)
подарок
канун
перевод (денежный)
случайно
остановка
сдача; остальное(ые)
бросать
ящик
164
Lekcja IV
telefonicznie
ulubiony
upominek
wieś
woleć
wstąpić
wybrać się
wystawa
zabawa
zakupy
załatwić
(za)rezerwować
zastanowić się
zgodnie
znaczek
zupełnie
по телефону
любимый
сувенир
деревня, село
предпочитать
вступить; зайти
собраться, отправиться
выставка; витрина
игра, развлечение, танцы
покупки
организовать, сделать, устроить
(за)резервировать
подумать, поразмыслить
в соответствии
марка; значок
совершенно
Uwaga!
składać
(złożyć)
życzenia
gratulacje
kondolencje
wizytę
podpis
oświadczenie
kwiaty, wieniec
zamówienie
sprawiać
(sprawić)
radość
przyjemność
niespodziankę
wrażenie
zawód
ból
kłopot
krzywdę
życzyć komu, czego, z okazji czego, w imieniu kogo (czyim)
pozdrawiać — приветствовать
поздравлять — gratulować
składać życzenia z okazji...
składać kondolencje z powodu
obchodzić
święto
rocznicę
urodziny
Lekcja IV
165
złożyć, przesłać, przekazać, przyjąć życzenia (gratulacje, kondolencje)
zakazać — запретить
заказать — zarezerwować, zamówić
zastanowić się — подумать
остановиться — zatrzymać się
idę do sklepu
(po co?) —po chleb; żeby kupić chleb
(dlaczego?) — bo nie ma chleba
czekać na kogo, na co
успех — sukces
успешный — pomyślny
wsiadać (wsiąść) do/na/w — садиться
wysiadać (wysiąść) z — выходить
przesiadać się (przesiąść się) — пересаживаться^
(о транспорте)
Słownictwo tematyczne
UROCZYSTOŚĆ
IMPREZA
święto
imieniny
chrzciny
urodziny
ślub
jubileusz
rocznica
nagroda
awans
objęcie stanowiska
ceremonia
przyjęcie
uroczysty obiad
(kolacja)
wesele
bankiet
raut
koktaj I
lampka wina
prywatka, domówka
obchodzić (święto), świętować, (u)czcić (rocznicę...), (uroczyste) obchody (święta)
166
Lekcja IV
ŚWIĘTO
PRZYJĘCIE
państwowe
narodowe
ludowe
kościelne
katolickie
rodzinne
tradycyjne
dyplomatyczne
rodzinne
imieninowe
skromne
uroczyste
wystawne
galowe
życzenia^
świąteczne
urodzinowe
imieninowe
naj lepsze
szczere
serdeczne
(najserdeczniejsze)
życzę,
zdrowia!
szczęścia!
pomyślności!
sukcesów!
powodzenia!
radości!
wszystkiego najlepszego!
sto lat!
spełnienia marzeń!
realizacji planów!
szczęśliwego Nowego Roku!
Wesołych Świąt!
smacznego jajka!
list
POCZTA
zwykły
polecony
pilny
lotniczy
elektroniczny
telegram
z życzeniami
gratulacyjny
kondolencyjny
kart(k)a pocztowa (pocztówka, widokówka), paczka, przesyłka
nadawca — odbiorca
nadać
wysłać
otrzymać
dostać
wręczyć
doręczyć
^
list
telegram (depeszę)
kartkę
przekaz
paczkę
przesyłkę
Lekcja IV
167
korespondować (z kim):
napisać (do kogo) —► <— odpisać (komu)
GRAMATYKA
fjbjjH /. Глаголы I спряжения (продолжение)
Кроме глаголов, рассмотренных в предыдущем уроке, к I спряжению
относятся также те, основа которых выступает в двух вариантах: на твердый
согласный (1-е лицо единственного числа и 3-е лицо множественного числа) и на
мягкий или отвердевший согласный (остальные формы). Для таких глаголов
характерны следующие чередования согласных: т — т'; w — w9; n — ń; s — .s'; z — i;
/ — ć; d— di; к — cz; g — ż; r — rz, например:
Единственное число
1. mogę, piekę, przyjdę
1 2. możesz, pieczesz, przyjdziesz
3. może, piecze, przyjdzie
Множественное число
1. możemy, pieczemy, przyjdziemy
2. możecie, pieczecie, przyjdziecie
3. mogą, pieką, przyjdą
При спряжении некоторых глаголов происходит также чередование гласных
a/e, o/e. Например:
Единственное число
\.jadę, niosę, biorę
2. jedziesz, niesiesz, bierzesz
3. jedzie, niesie, bierze
Множественное число
1. jedziemy, niesiemy, bierzemy
2. jedziecie, niesiecie, bierzecie
3.jadą. niosą, biorą
Ćwiczenie 1. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) l. Kto z Państwa idzie jutro do teatru?
My wszyscy Cała nasza grupa
Mirek i Hanka Tylko ja
2. Kto z Państwa pojedzie na wycieczkę?
Ja
Oni wszyscy
Ja i Sławek
Tylko ty ....
168
Lekcja IV
3. Kto z Państwa bierze udział w tej rozmowie?
Cały nasz rok Ja
Tylko pan Adam Jacek i Tadeusz
4. Kto z Państwa przyniesie gazety?
Dorota Pani pozwoli, że ja ....
Igor i Julia Anna mówi, że ona
b) 1. Czy może Pan(-i) przyjść jutro?
2. Czy pomoże Pan(-i) koledze zrobić zadanie?
3. Czy pójdzie Pan(-i) na wykład?
4. Czy przyjdzie Pan(-i) jutro na lektorat?
5. Czy przyjedzie do Pan(-i) kolega?
6. Czy pojedzie Pan(-i) w niedzielę za miasto?
7. Czy przyniesie Pan(-i) juto ten film?
8. Co Pan(-i) bierze: herbatę czy kawę?
Ćwiczenie 2. Za pomocą podanych przedrostków proszę utworzyć czasowniki, a następnie
od czasowników prefiksalnych formy 3 osoby.
Wzór: pójść — on pójdzie, oni pójdą.
iść jechać
po-
przy-
wy-
w(e)-
z(e)-
pod(e)-
od(e)-
do-
prze-
ob(e)-
Ćwiczenie 3. Proszę uzupełnić zdania, używając podanych czasowników w czasie
teraźniejszym (przyszłym).
a) iść, chodzić, pójść, przyjść
1. Kiedy do nas?
2 rzadko do teatru.
3 z uczelni wieczorem.
Lekcja IV
169
4 do nas dziś Ryszard i Ewa.
5. ..... jutro z koleżanką do kina.
6 teraz na lektorat.
7 zaraz na kawę.
8 po lektoracie do biblioteki.
Ъ) jechać, jeździć, pojechać, przyjechać
Oni.
. często do Warszawy.
. w tym roku do Francji,
.jutro na wycieczkę.
. zaraz do was.
. z Kijowa w poniedziałek.
. teraz do domu taksówką.
. do pracy 4 przystanki,
zwykle do pracy samochodem.
Oni.
Ćwiczenie 4. Proszę użyć czasowników w czasie teraźniejszym (przyszłym) i
przetłumaczyć zdania.
1. Oni (brać) świeże pisma i (nieść) do audytorium. 2. Jutro (przynieść —ja) ten
słownik na lektorat. 3. Wiem, że na spotkaniu (zabrać głos) nasz rektor. 4. Może ty
(zanieść) jemu zadanie? 5. Zaraz (podnieść — ja) słuchawkę. A może pan sam
(odebrać) telefon? 6. Ja (brać) zupę, a co wy dziś (brać) na obiad? 7. On nie (unieść)
tej walizki! 8. Romek (zawieźć) Hankę do domu, ona źle się czuje. 9. Jak uważasz,
jaki wariant oni (wybrać)? 10. Nie wiem, jak ona to (znieść), 11. Ty tylko
zarezerwujesz dla nas bilety, a my sami (odebrać) te bilety w kasie. 12. Chyba znów
nikt nie (ponieść) za to odpowiedzialności.
Ćwiczenie 5. Proszę uzupełnić odpowiedzi, używając czasowników
pójść — chodzić, pojechać —jeździć, przynieść — przynosić itp.
1. Pójdziesz do kiosku po gazetę? — Zawsze , ale dziś nie Jest zimno.
2. Wyjdziesz z pracy po przerwie? — Nigdy nie , ale dziś może
3. Zejdziesz na dół na kawę? — Co dzień , ale teraz nie , jestem zajęta.
4. Przyjedziesz jutro na zajęcia? — Zawsze , ale jutro nie
5. Pojedziesz w niedzielę za miasto? — Co tydzień ...., tym razem też
6. Przyniesiesz gazety na lektorat? — Zawsze , ale jutro nie , bo nie przyjdę.
7. Zawieziesz Dorotę do szkoły? — Przecież co dzień , więc dziś też
8. Odbierzesz dziecko z przedszkola? — Co wieczór , ale dziś nie , nie
mogę.
170
Lekcja IV
Ćwiczenie 6. W miejsca wykropkowane proszę wstawić odpowiednie formy zaznaczonych
czasowników.
1. Wiesz, jak się odmienia czasownik 'móc'? — Przecież (wy) zobaczyć w
podręczniku, ja teraz nie tym się zajmować, jestem zajęta.
2. Czy im trzeba pomóc? — Tak, aleja nie , bo sam nie umiem, może ty ?
3. Czy można tu usiąść? — Niestety to miejsce jest zajęte, może pani trochę
dalej? — Nie ma sprawy, w innym miejscu.
4. Umiesz piec ciasta? Chcę zrobić na imieniny makowiec. — Tak, aleja
dosyć rzadko, zwykle siostra.
5. Dzieci, czas już kłaść się do łóżka! — To Jadzia jest mała, ona wcześnie,
a ja dopiero po filmie!
6. Świetna sztuka! Można było umrzeć ze śmiechu. — No właśnie. Zaraz chyba
, ale z głodu. — Z głodu na pewno nie , zaraz zjemy kolację.
Ćwiczenie 7. Proszę przetłumaczyć na język polski.
1. Извините, я могу войти? 2. Они поедут в Варшаву на поезде или полетят на
самолете? 3. Может, ты придешь к нам сегодня вечером? Придут также Оля и
Владимир. 4. На почте я беру бланк, отправляю перевод, плачу за телефон и
потом еду обратно. 5. Эта сумка очень тяжелая, я не донесу всего! 6. Мы соберемся
после занятий в нашей аудитории. 7. Когда ты отнесешь книги в библиотеку,
они лежат тут неделю! 8. Ян говорит, что привезет этот словарь из Польши.
Ćwiczenie 8. Proszę odpowiedzieć na pytanie a) co on robi? b) co oni robią?
1. czytać gramatykę, pisać ćwiczenie, tłumaczyć tekst;
2. kupować bilet, jechać autobusem, przeglądać gazetę;
3. iść do biblioteki, brać książki, wracać do domu;
4. zjeżdżać windą na dół, iść do stołówki, jeść obiad;
5. jechać samochodem, jeść kanapkę, słuchać muzyki;
6. stać na schodach, palić papierosa, rozmawiać;
7. płacić, brać resztę i wychodzić;
8. wstawać, ubierać się i jechać do pracy.
Ćwiczenie 9. Proszę wpisać odpowiednie formy podanych czasowników.
DZIEŃ JAK CO DZIEŃ
Co dzień (chodzić) na zajęcia, dlatego (budzić się) bardzo wcześnie.
(Wstawać) (iść) do łazienki, (myć się) i (robić) śniadanie. Zwykle
(jeść) kanapki i (pić) kawę. Czasem przy śniadaniu (oglądać) telewizję i
Lekcja IV
171
(przygotowywać) przegląd wydarzeń na lektorat. Od razu po śniadaniu (brać)
teczkę i (wychodzić) z domu.
Na uczelnię zwykle (jeździć) metrem, ale czasem, kiedy (widzieć) , że
(spóźniać się) , (łapać) taksówkę. Kiedy (wychodzić) z metra, często
(spotykać) kolegów i dalej (iść) razem. Podczas przerwy często (chodzić)
na kawę, a po południu (jeść) obiad w stołówce. Po wykładach trochę (siedzieć)
w czytelni, potem (zwracać) książki, (oddawać) gazety, (ubierać się) i
(jechać) do domu. Po kolacji (odrabiać) zadanie, trochę (czytać) , (kąpać
się) i (kłaść się) spać.
GRAMATYKA
>\
rifS //. Предложный и дательный падежи существительных
Существительные женского рода и мужского рода на -я с основой на
мягкий или отвердевший согласный (ziemia, pani, ulica, wieś, noc, radca, zastępca)
имеют в предложном и дательном падежах окончание -/ (-у). Например: na ziemi,
w nocy, po ulicy, pani, radcy. Существительные на -ja (или -/V/, где -/ выполняет
функцию -j), -ea оканчиваются на -ji (-ii), -ei: na lekcji, o partii, w Korei (ср.
склонение слов типа «линия» в русском языке).
Такое же окончание существительные указанных групп имеют и в
родительном падеже единственного числа, т. е.:
• zadzwońię do pani (Nataszy, wykładowcy ...) — pod.;
• powiem o tym pani (Nataszy, wykładowcy ...) — dam.;
• mówię o pani (Nataszy, wykładowcy ...) — предл.
Определения к существительным мужского рода на -а согласуются с ними в
роде, ср.:
ta nowa wykładowczyni — о tej nowej wykładowczyni;
ten nowy wykładowca — o tym nowym wykładowcy.
Ćwiczenie 10. Proszę użyć podanych wyrazów w zdaniach.
1. (praca) Mogę do was przyjść dopiero po
2. (plaża) Całą niedzielę spędzimy na
3. (ta instytucja) Załatwimy wszystkie sprawy w
4. (Łódź i Gdynia) Mam w dużo znajomych.
5. (zastępca) Trzeba podziękować za to kierownika.
6. {wieś) Babcia całe życie mieszka na
7. (nowa dzielnica) Mieszkamy w Moskwy.
172
Lekcja IV
8. (czytelnia)
9. (ta mała kawiarnia)
10. (miłość)
11. (długa podróż, pustynia)
12. (wycieczka, Puszcza Białowieska)
Dziś jeszcze nie byłam w
Napijemy się kawy w
On mówi, że nie ma szczęścia w
Była to opowieść o po
Byliśmy na w
Ćwiczenie 11. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) Czy zna Pan(-i)
►
Marsylię?
Brukselę?
Gdynię?
Łódź? Tak,
Wenecję?
byłem (-amj w
►
Miśnię? Właśnie wracam z \
Hiszpanię?
Łomżę?
Koreę?
b) Komu o czym Pan(-i) opowie?
Ola Majewska —
pani Nowak —
wykładowca —
siostra Natasza —
zastępca szefa —
moja koleżanka —
kolega z roku —
cała grupa —
Ćwiczenie 12. Proszę odpowiedzieć na pytania
Przepraszam,
gdzie znajduje się
►
kasa?
w i
kolacja u Marka
moja uczelnia
praca dyplomowa
ta ważna rzecz
wizyta delegacji z Polski
twoja trudna sytuacja
ciekawa audycja
podróż do Warszawy
— (у выхода)
księgarnia naukowa? — (около вокзала)
bank Union?
stadion?
kino Syrena?
lotnisko?
ta kwiaciarnia?
restauracja Nord?
cyrk?
— (на площади Шевченко)
— (в южной части города)
— (в другом районе)
— (на севере города)
— (у станции метро «Ратуша»)
— (на улице Широкой)
— (в центре города)
Lekcja IV
173
Ćwiczenie 13. Proszę odpowiedzieć na pytanie.
Kto o jakim marzy prezencie na Gwiazdkę?
ojciec młodsza siostra kolega
mama dziadek koleżanka
babcia starszy brat pies Fafik
Lista prezentów: nowa płyta, dobra fajka, daleka podróż, powieść kryminalna,
obrączka i ślubna suknia, nowa lalka, robot kuchenny, wielka kość,
miniwieźa stereo.
Ćwiczenie 14. Proszę przetłumaczyć na język polski, używając wyrazu pani.
I. Мне очень приятно с Вами познакомиться. 2. Почему Вы вчера не были
на уроке? 3. Приглашаем Вас на этот концерт! 4. На этот вопрос Вам никто не
ответит. 5. Я охотно с Вами сегодня встречусь и все Вам расскажу. 6. Что Вы
посоветуете в этой ситуации? 7. Моя дочь очень Вас уважает и много о Вас
рассказывает. 8. Большое Вам спасибо, но я не хочу причинять Вам
беспокойство. 9. Виктор говорит, что знает об этом от Вас. 10. Мы желаем Вам здоровья
и счастья.
Ćwiczenie 15. Proszę użyć odpowiedniego przypadku.
I. Po (zajęcia) byłem wczoraj w (biblioteka) i (czytelnia). 2. Przy (jaka ulica)
mieszkasz? 3. Siostra cały czas opowiada o (swoja praca) i (nowa kierowniczka).
4. Dzień dobry! Dzwonię w (kwestia) wizy. 5. Rozmowy ministrów odbędą się w
(stolica) Austrii. 6. Muszę się wykąpać po (podróż). 7. Chcę dać (ciocia) w prezencie
ładny album o (Gdynia). 8. Nic nie wiem o (ta pani). 9. Ostatnio dosyć rzadko
piszemy na (tablica). Ю. Po (burza) zawsze jest czyste powietrze. 11. Dziś oddamy
referaty (nasz wykładowca). 12. Dorota mieszka w (okolica) dworca.
Ćwiczenie 16. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Теперь, когда я учусь в Академии, я живу в столице. 2. В последней части
текста было много новых слов. 3. На какой волне можно слушать польское
радио? 4. Осенью на пляже уже никого нет. 5. Этот словарь можно купить в
книжном магазине на улице Мицкевича. 6. Мы охотно поможем вам в работе! 7. Где
мама? — Наверное, на кухне. Она готовит обед. 8. Надо поблагодарить Наташу
174
Lekcja IV
за подарок. 9. Вы выходите на следующей станции? 10. Я люблю гулять по
улицам старого Кракова.
Ćwiczenie 17. Proszę sformułować pytania i odpowiedzi.
Co wiesz o
(wielki kompozytor Piotr Czajkowski)?
(słynny polski malarz Jan Matejko)?
(wspaniała tancerka Maja Plisiecka)?
(przywódca powstania Tadeusz Kościuszko)?
(były prezydent RP Lech Wałęsa)?
(papież Jan Paweł II)?
(polski reżyser filmowy Andrzej Wajda)?
(Róża Luksemburg)?
(francuski pisarz Emil Zola)?
GRAMATYKA
r 4ifS ///. Предложный падеж личных местоимений
Личные и возвратное местоимения имеют в предложном падеже
следующие формы:
ja — о (we, na, po, przy) mnie
ty — o (w, na, po, przy) (obie
on, ono — o (w, na, po, przy) nim
ona — o (w, na, po, przy) niej
my — o (w, na, po, przy) nas
wy — o (w, na, po, przy) was
oni (one) — o (w, na, po, przy) nich
o (w, na, po, przy) sobie
Запомните также вежливые формы: о (w, na, po, przy) panu, pani, panach,
paniach, państwu.
Ćwiczenie 18. Proszę wpisać w zdania a) zaimki osobowe w miejscowniku;
b) polskie odpowiedniki zaimków rosyjskich.
a) I. W styczniu będą ferie zimowe, dawno o marzę.
2. Byłam w tym kraju, chętnie o opowiem.
Lekcja IV
175
3. Marta jest bardzo skromna, nie lubi mówić o
4. Jesteście w naszej grupie niedawno, mało wiemy o
5. Będziemy czytać dialog razem, najpierw ty, a ja po
6. A potem się zamienimy: najpierw ja, a ty po
7. To była trudna praca kontrolna, mam w dużo błędów.
8. Lektorka wejdzie pierwsza, a ja wejdę po
b) 1. Nie mam dziś {с собой) tej książki. 2. Cały czas myślę tylko {о тебе). 3. Nie
lubię dużo mówić {о себе). 4. Kto tam będzie pracować {после Вас)? 5. Wiem {о Вас)
niewiele. 6. {При Вас) nie chcę o tym nawet mówić. 7. On nic nie pozostawił {после
себя). 8. To są tematy referatów. — Właśnie rozmawiamy {о них).
Ф DIALOG
У TELEFON DO BIURA
H. Piekarska: Halo, dzień dobry, czy to firma Budimpeksl
Sekretarka: Tak, słucham panią.
Р.: Nazywam się Piekarska, dzwonię w sprawie wczorajszej rozmowy z
dyrektorem Pietrzakiem. Czy mogę prosić pana Stanisława?
S.: Niestety, proszę pani. Pana dyrektora już nie ma. Właśnie dziś jedzie do
Warszawy i wróci dopiero za kilka dni.
Р.: Nie szkodzi, może jest pani księgowa?
S.: W tej chwili jej również nie ma, będzie za godzinę. Ale przekażę pani
Nowickiej wszystko, co pani powie, tylko może pani jeszcze raz poda swoje
nazwisko.
Р.: Halina Piekarska z Interauditu. Proszę jej powiedzieć, że dokumenty, o które
prosił pan dyrektor, są gotowe, więc może ona skontaktuje się z nami, bo musi
to przejrzeć i podpisać.
S.: Oczywiście, proszę pani. Pani Danuta zadzwoni do pani od razu po przyjściu,
proszę czekać na jej telefon.
Р.: Jeżeli u nas nikt nie odbierze, proszę dzwonić na moją komórkę. I jeszcze
jedna sprawa. Jutro biuro jest nieczynne, bo mamy święto.
S.: Dobrze, dziękuję pani za informację, powiem jej o tym. A przy okazji składam
najlepsze życzenia.
Р.: Dziękuję, do widzenia.
S.: Do widzenia, również dziękuję.
176
Lekcja IV
*^\g^Z «Д _
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 19. ©© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Czy dziś jest 11 listopada? 2.08; 11.04; 18.03; 25.12
Tak, właśnie yes/ nasze moje imieniny; Wielkanoc; nasza
święto narodowe. rocznica ślubu; Boże Narodzenie
W takim razie życzę sto lat! wesołego alleluja!
wszystkiego najlepszego1. szczęścia, zdrowia i pomyślności!
spokojnych i pogodnych świąt
Dziękuję z całego serca!
Ćwiczenie 20. Proszę a) wstawić odpowiednie formy wyrazów cały lub wszystek;
b) przetłumaczyć zdania na język polski.
a) 1. Kupię kwiaty.
2. Kupię kosz kwiatów.
3. Muszę czekać jeszcze godzinę.
4 swój wolny czas poświęcam nauce.
5. Wysypał się cukier.
6. O wyborach wiedzą w naszej dzielnicy.
7. O wyborach wie nasza dzielnica.
8. Na tym kończy się moja wiedza o tym kraju.
9. Szukam książki po domu.
10. Szukam książki po kątach domu.
11. Dziecko zje obiad.
12. Dziecko zje zupę.
b) 1. Я вам сейчас обо всём расскажу! 2. Всё лето идет дождь. 3. Вся наша
группа сегодня хорошо переводит. 4. Что всё это значит? 5. Все всё понимают,
но не каждый об этом скажет! 6. Весь месяц я не был на занятиях. 7. Я всё время
был вчера дома. 8. Это всё задание, которое надо сделать? 9. Весь мир и всё в
мире всё время меняется. 10. От всего сердца желаю Вам всего самого лучшего!
Ćwiczenie 21. Proszę sformułować pytania do podanych zdań.
1. Jadę do księgarni po słownik.
2. Stoję w kolejce po tym panu.
3. Zrobimy to po wykładzie.
4. Tomasz chce pójść po lektorke.
Lekcja IV
177
5. On musi wrócić po teczkę.
6. Po tej rozmowie ona jest taka smutna!
7. Anna dzwoni do Michała, żeby dowiedzieć się o egzaminie.
8. Muszę zadzwonić do Michała, bo nic nie wiem o egzaminie.
Ćwiczenie 22. Proszę połączyć wyrazy.
1. pytać A. na kolegę
2. mówić B. kolegę
3. szukać C. z kolegą
4. zadzwonić D. o kolegę
5. czekać E. koledze
6. rozmawiać F. do kolegi
7. dziękować G. kolegi
8. wrócić H. o koledze
9. zaprosić I. po koledze
10. zdawać egzamin J. po kolegę
Ćwiczenie 23. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
1.
3.
4.
W kwietniu premier Polski złoży oficjalną wizytę w Moskwie.
Po wizycie przewodniczący rządu złożył oświadczenie dla prasy.
Na dole, pod tekstem proszę złożyć czytelny podpis.
W rocznicę Święta Zwycięstwa prezydent złożył wieniec na Grobie
Nieznanego Żołnierza.
5. Chcę złożyć panu szczere i serdeczne życzenia z okazji urodzin!
6. Nie powiem Oli o tym prezencie, chcę sprawić jej niespodziankę!
7. Ostatnio Janusz sprawia wrażenie zmęczonego.
8. Twój list z życzeniami sprawi babci wielką radość.
9. Postaramy się nie sprawić państwu zawodu!
10. Nie chcę sprawiać pani kłopotu, zadzwonię innym razem.
Ćwiczenie 24. Proszę dopasować do siebie podane wypowiedzi.
1. Jadę na tydzień do Francji!
2. Wiesz, chyba już pójdę spać.
3. Wychodzę za mąż!
4. Jutro po raz pierwszy idę do pracy.
5. Idziemy zaraz z Tomkiem na obiad.
6. Oni obchodzą dziś rocznicę ślubu.
7. Kończę dziś 25 lat.
A. Życzę smacznego!
B. Sto lat!
C. Udanej podróży!
D. Miłego weekendu!
E. Moje gratulacje!
F. Dobrej zabawy!
G. Moje wyrazy współczucia.
178
Lekcja IV
8. Brat obronił wczoraj pracę doktorską. H. Powodzenia i sukcesów!
9. Idziemy na Sylwestra do klubu. I. Życzę dobrej nocy!
10. Wyjeżdżam na sobotę i niedzielę J. Życzę szybkiego powrotu do zdrowia,
za miasto.
I 1. Jeszcze źle się czuję, muszę leżeć K. Moje najserdeczniejsze życzenia!
w łóżku.
12. Mirek nie zdał egzaminu. L. Szczęścia na nowej drodze życia!
Pi
с
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
PodSumujmy!
f^\ Ćwiczenie 25. I. Proszę wypełnić tabelkę po wysłuchaniu/przeczytaniu tekstu Przed
świętami (l. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak
informacji).
I TARCZYNIE
1. zdałam już kilka egzaminów
2. bardzo lubię święta noworoczne
3. na Sylwestra chcę pójść na zabawę
1 4. zajęć dziś nie było, więc mam czas wolny
5. Poczta Główna jest w śródmieściu
6. jadę kilka przystanków autobusem
7. kupuję dla babci książkę kucharską
1 8. na poczcie kupuję kartki
9. wysyłam do Polski e-maila z życzeniami
| 10. klub znajduje się w mojej dzielnicy
L tak \
\ n*e
r*n
1
Gl
2. Po wysłuchaniu/przeczytaniu dialogu Telefon do biura proszę zaznaczyć właściwą
odpowiedź.
1. Pani z Interauditu
chce rozmawiać
2. Nazwisko
I księgowej jest
3. Dyrektor
A
z dyrektorem
Pietrzak
wyjechał do
Warszawy
В
z księgową
Piekarska
wybiera się do
Warszawy
С
z koleżanką
Nowicka
przyjechał
z Warszawy |
Lekcja IV
179
14. Księgowa
15. Pani z Interaudiłu
chce
6. Jutro
jest w biurze
poprosić
o dokumenty
firma Interaudit jest
nieczynna
przyjdzie za godzinę
przejrzeć dokumenty
firma Budimpeks jest
nieczynna
wróci za kilka dni
oddać dokumenty
jest święto i
nikt nie pracuje |
1
2
3
4
5
6
Ćwiczenie 26. Proszę odtworzyć dialog, rekonstruując pytania.
Czy lubisz święta zimowe? — Tak, bardzo lubię.
— Chcę pojechać do kolegi za miasto.
— Chyba prawie cała nasza grupa.
— Tak, mam już dla wszystkich poza bratem.
— Dla niej mam bardzo ładny album do zdjęć.
— No jasne! Zawsze wysyłam!
— Chyba mailem.
— Po polsku chyba nie potrafię, napiszę po rosyjsku.
— Pamiętam, ale dziś jest dopiero 22 grudnia, mam jeszcze 3 dni!
Ćwiczenie 27. Proszę napisać w związku ze świętami a) kartkę do profesora;
b) e-mail do kolegi w Polsce.
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć na język polski.
StoMtt
До конца года остается неделя, сегодня мне надо сделать много дел.
После всех лекций и занятий в университете я должен зайти в интернет-
кафе. Хочу узнать, есть ли почта (я уже давно жду письма из Польши), и
написать несколько слов сестре: надо поздравить ее с годовщиной свадьбы, а я
180
Lekcja IV
не могу ей дозвониться — телефон или постоянно занят, или никто не отвечает.
Потом я поеду в центр, чтобы купить новогодние сувениры для родителей и
заодно посмотреть, какие словари есть в Доме книги.
Я поеду, наверное, на метро, потому что автобуса надо ждать долго, а у меня
мало времени. Вечером мы с Андреем собираемся пойти к Оле на день
рождения. Подарок у нас уже есть (мы подарим Оле альбом о Польше и несколько
дисков с фильмами), а цветы я куплю в магазине около дома.
Ćwiczenie 29. Со to za słowo?
X]
li
[ABC
И
I JKL
\STU
'W
2
DEF
S
MNO
(8
\ywj
••
GHI
I6
PQRj
9 I
XYZJ
ŚWIĘTO
|8l3[2|4l4l1 l 5 | 5 l 1
Ćwiczenie 30. Proszę rozwiązać krzyżówkę.
1. wkładamy do niej list l.
2. oczekiwany, ale nie gość 2.
3. czasem interesuje kolekcjonerów 3.
4. nadajemy lub odbieramy 4.
5. z dalekich stron, ale nie list 5.
6. okolicznościowa z życzeniami 6.
£
2
£
1
t
a
POROZMAWIAJMY!
1. Proszę "kupić" na poczcie kilka kartek okolicznościowych i znaczki, w tym na
kartkę do Polski. Proszę dowiedzieć się, jaki jest kod pocztowy miasta, do którego
Pan(-i) wysyła kartkę.
2. Koleżanka z grupy za tydzień wychodzi za mąż. Proszę wspólnie ustalić, co dla
niej kupić, ile może kosztować prezent i przeprowadzić wśród kolegów konkurs na
najlepsze życzenia w imieniu wszystkich.
3. Szef Pana(-i) dostał awans. Proszę złożyć gratulacje.
Lekcja IV
181
4. Wszyscy składają Panu(-i) życzenia z okazji urodzin. Proszę podziękować i
zaprosić kolegów do baru lub na przyjęcie do domu.
LEKCJA V
Rozmawiamy o hotelu, domu i okolicy, o mieszkaniu
o sprzątaniu i drobnych usterkach.
Gramatyka
1. Czas przeszły czasowników.
2. Dopełniacz (liczba pojedyncza), zaimki osobowe w
3. Dopełnienie bliższe. Konstrukcje jest— nie ma.
4. Przysłówki miejsca i kierunku.
, jego wynajęciu
dopełniaczu.
wyposażeniu,
TEKST
W NOWYM MIESZKANIU
Od września, kiedy zostałem słuchaczem Akademii, wynajmowałem
dwupokojowe mieszkanie razem z kolegą. Niedawno otrzymałem kredyt i
kupiłem wreszcie własne mieszkanie. Mieszkanie było już wykończone,
więc z żoną i dzieckiem przeprowadziliśmy się z Krasnodaru do Moskwy na stałe.
Mieszkamy na 7. piętrze wieżowca niedaleko stacji metra i parku. Nasz
osiemnastopiętrowy budynek jest bardzo dogodnie położony. Stąd jest wszędzie
blisko: do przystanku autobusowego, do szkoły i przedszkola, do kina, do apteki, do
sklepu spożywczego. Na parterze znajduje się pralnia chemiczna, pod domem jest
garaż. Na naszym osiedlu jest też wielkie centrum handlowe.
Mieszkanie jest trzypokojowe o powierzchni 80 m2, oczywiście ze wszystkimi
wygodami (woda z sieci miejskiej, w tym ciepła, centralne ogrzewanie, kuchenka
elektryczna, klimatyzacja). Zsyp na śmieci znajduje się na klatce schodowej, koło
windy. W pokojach i przedpokoju jest parkiet, a w kuchni i w łazience glazura i
terakota.
Z przedpokoju pierwsze drzwi po lewej stronie prowadzą do łazienki, następne do
kuchni. Mamy ładną kuchnię i cieszymy się, że właśnie stąd jest wyjście na balkon.
Zresztą wyjść tam można również z pokoju syna. Pokój dziecinny jest nieduży, ale
ustawny. Jest w nim ciepło i przytulnie. Postawiliśmy tu biurko i krzesło obrotowe,
tapczan oraz szafę. Na ścianie, od podłogi aż do sufitu, powiesiłem półki na książki,
albumy i płyty.
Na podłodze w dużym pokoju położyliśmy miękki puszysty dywan. Dookoła stołu
stoją krzesła, przy ścianie jest duży regał, a w kącie koło małego stolika — wygodny
m
Lekcja V
183
fotel. Mamy tu też kino domowe, na wprost stoi kanapa, a w oknach już wiszą firanki
i zasłony. Nie powiesiliśmy jeszcze zegara i obrazu, ale zrobię to w niedzielę.
Z okna dużego pokoju jest bardzo ładny widok. Poza tym od rana do południa jest
tu słońce, bo okno wychodzi na południowy wschód. Okna z kuchni i pokoju syna
wychodzą na zachód, widać z nich podwórko, gdzie bawią się dzieci.
Zdążyliśmy już polubić nasze nowe mieszkanie, chociaż nie doprowadziliśmy
jeszcze wszystkiego do porządku: zupełnie nieurządzona jest jeszcze sypialnia, nie
mamy na razie telefonu, dopiero pojutrze przyjdzie hydraulik, żeby podłączyć
zmywarkę i pralkę. Trzeba też wszędzie posprzątać, zmienić w przedpokoju tapety i
ustawić w kuchni lodówkę. A potem zapraszamy wszystkich do siebie!
ffl
SŁOWNIK
bawić się
budynek
dookoła
drzwi (/.w/7.)
dywan
firanka
fotel
glazura, terakota
kąt (róg)
klatka (schodowa)
klimatyzacja
kuchenka
łazienka
lodówka
obraz
osiedle
parter
podłoga
podwórze, podwórko
powierzchnia
pralka
pralnia chemiczna
przedpokój
przedszkole
przeprowadzić się
przytulny
regał
spożywczy
играть (развлекаться)
здание
вокруг
дверь
ковер
занавеска (тонкая)
кресло
кафель (плитка)
угол
клетка (лестничная)
кондиционирование (кондиционер)
кухонная плита
ванная
холодильник
картина
зд. микрорайон
партер; первый этаж
пол
двор
поверхность, площадь
стиральная машина
химчистка
прихожая
детский сад
переехать
уютный
стеллаж, мебельная стенка
продовол ьстве н н ы й
184
Lekcja V
sprzątać
stały (~7e; na stałe)
sufit
tapczan
tapety
urządzić
ustawny
widać
wieżowiec
własny
wreszcie
wykończony
wynajmować
zasłona
zdążyć
zegar(ek)
zmywarka
zostać (kim)
zresztą
zsyp na śmieci
убирать, наводить порядок
постоянный (-но; навсегда, на ПМЖ)
потолок
диван
обои
(об)устроить, оборудовать
вместительный
видно (безл.)
дом-башня
собственный
наконец
зд. отделанный, законченный
снимать (сдавать внаем)
занавеска (плотная)
успеть
часы
посудомоечная машина
стать (кем)
впрочем
мусоропровод
Uwaga!
postawić (stawiać)
położyć (kłaść)
powiesić (wieszać)
со па czym
siedzieć, siadać, usiąść
na krześle
w fotelu
wynajmować,
pożyczać
co komu
co od kogo
bawić się (w co, czym) Ф grać (w co, na czym)
kąt — угол (чаще внутр.)
róg — угол (чаще внешн.)
wygodny — удоб н ы й
выгодный — korzystny
Lekcja V
185
koło ""
obok
blisko.
—> czego <—
^dookoła
dokoła
^_wokół
wnętrze:
wewnątrz, wewnętrzny
na zewnątrz, zewnętrzny
półki na książki ~^
kosz na śmieci
szafa na ubrania^.
ale
""szczoteczka do zębów
pasta do obuwia
^proszek do prania
mebel (/. р.) — meble (/. mn.)
ze strony {matki) — со стороны
w stronę (lasu) — в сторону
po stronie (jestem ~) — на стороне
Słownictwo tematyczne
DOM
DOM
budowla
gmach
budynek
blok
kamienica
apartamentowiec
biurowiec
wieżowiec
drapacz chmur
willa
dacza
murowany
drewniany
z cegły
wolnostojący
jednorodzinny
mieszkalny
bliźniak
parterowy
piętrowy
(trzy-,pięcio-...)
narożny
dach
poddasze
strych
mansarda
piwnica
schody
ganek
balkon
weranda
taras
loggia
podłoga, posadzka
sufit
ściana
drzwi (rozsuwane)
brama
okno
parapet
wnęka
komin (~ek)
rura
kaloryfer (grzejnik)
186
Lekcja V
komfortowe
luksusowe
przestronne
przytulne
ciasne
urządzone
ustawne
penthaus
MIESZKANIE
studio
pracownia
kawalerka
garsoniera
(dwu)poziomowe
(cztero)pokojowe
pokój
przedpokój
korytarz
ubikacja
toaleta
łazienka
spi
żarn i a
jadalnia
sypialnia
gabinet
salon
kuchnia
garderoba
weranda
mieszkanie: samodzielne, własnościowe, czynszowe, hipoteczne, spółdzielcze
(za)mieszkać, wprowadzić się (wy-, prze-)
mieszkaniec, (wspól)lokator. najemca, domownik
POKÓJ
ŁAZIENKA
KUCHNIA
osobny
ciemny
widny
dziecinny
dzienny
gościnny
wspólny
kwadratowy
prostokątny
trójkątny
okrągły
owalny
narożny
przechodni
wanna
prysznic
umywalka
muszla (klozetowa)
lustro
pralka
suszarka
zlew
kuchenka (mikrofalowa)
piekarnik
okap
lodówka, chłodziarka
zamrażarka
zmywarka
GRAMATYKA
УЫг* /. Прошедшее время глаголов
Прошедшее время глаголов образуется от основы инфинитива при помощи
суффикса -/:
chodzić — chodził; czytać — czytał; brać — brał и т. д.
Кроме форм рода и единственного / множественного числа (czytał —
czytała— czytało — czytali/czytały), глаголы в прошедшем времени имеют
личные окончания, т. е. схема образования прошедшего времени глаголов в
польском языке выглядит следующим образом:
być — с + / + личные окончания
Lekcja V
187
Во множественном числе глаголы прошедшего времени имеют параллельные
лично-мужские и «неличные» формы, что также является специфической
особенностью польского языка.
Единственное число
м. р. ж. р. ср. р.
1. chodziłem chodziłam
2. chodziłeś chodziłaś
3. chodził chodziła chodziło
Множественное число
лично-муж. нелично-муж.
1. chodziliśmy chodziłyśmy
2. chodziliście chodziłyście
3. chodź i/i chodziły
Личные местоимения 1-го и 2-го лица часто опускаются, они обязательны
только при противопоставлении и под логическим ударением1.
Ćwiczenie 1. Proszę odpowiedzieć na pytania.
kupi bilet do teatru?
przetłumaczy ten tekst?
nauczy się gramatyki?
zaprosi ich do siebie?
skończy jutro referat?
napisze pracę roczną?
zrobi to ćwiczenie?
przygotuje ten materiał?
spotka się z Markiem?
a) Czy Pan(-i)
Już kupiłem (-am).
b) Kto z Państwa przeczytał ten artykuł?
Ja
Witold
Anna i Danuta .
Chyba tylko ty
Ja i Włodek
Tylko pani Nowak
Wszyscy
Niestety nikt nie ....
c) — Jaki tekst wszyscy czytali na lektoracie?
— Gdzie Państwo byli na obiedzie?
— O czym twoje koleżanki rozmawiały z profesorem?
— Do kogo Panowie dzwonili wieczorem?
— Z kim Panie omawiały tę sprawę?
— Gdzie jeździliście w niedzielę?
— O co on pytał?
' Об образовании форм прошедшего времени глагола być см. уроки 6, 12. См. также
приложение, табл. 22.
188
Lekcja V
— Po co tam chodziłeś?
— Na kogo tak długo czekałaś?
— Czyjej dziecko chodziło do przedszkola?
Ćwiczenie 2. Proszę użyć czasowników w czasie przeszłym.
1. (napisać) Maria do Anny: Wczoraj test. Czy ty też ?
2. (zrobić) Matka do córek: Czy już zadanie domowe?
3. (spędzać) Marian do pani Zofii i jej męża: Gdzie w tym roku wakacje?
4. (jeździć) Iwona do Michała: Kiedy do rodziców?
5. (kupić) Jaś i Paweł do matki: nowy odkurzacz.
6. (chodzić) Hania i Ela do koleżanki: Wczoraj do kina, a ty gdzie ?
7. (zdać) Profesor do studenta: Niestety nie egzaminu, proszę przyjść
jeszcze raz!
8. (czuć się) Studentka do profesora: Źle wczoraj, dlatego nie byłam na
wykładzie, przepraszam pana.
Ćwiczenie 3. Proszę użyć czasu przeszłego czasowników.
1. Latem często jeżdżę nad morze. 2. Tu są 3 zeszyty. 3. Jadzia i Irena kupują
polskie gazety. 4. Dlaczego oni stoją, przecież są miejsca! 5. Dzieci bawią się na
podwórku. 6. Z jakiego słownika korzystacie? 7. One pracują razem. 8. Co robisz
wieczorem? 9. Cały rok uczę się języka, polskiego. 10. Oni długo przygotowują się do
egzaminu. 11. Ojciec kupi w tym roku nowy samochód. 12. Remontujemy mieszkanie
cały rok!
Ćwiczenie 4. Proszę dokonać odpowiednich zmian, wprowadzając w zdania słowo temu.
1. Za pięć minut skończy się lektorat. 2. Za godzinę zdajemy egzamin z historii.
3. Za dwa lata zrobię dyplom. 4. Za 20 lat to miasto będzie zupełnie inne. 5. Za
tydzień oni wyjadą z Polski. 6. Ona wróci z Warszawy za miesiąc. 7. Za kilka sekund
skończy się eksperyment. 8. On przyjedzie do Moskwy za rok lub dwa.
Ćwiczenie 5. Proszę wybrać odpowiedni czasownik i użyć go w czasie przeszłym.
1. oddawać — oddać Czy pan już lektorce swój zeszyt? — Tak,
godzinę temu.
2. znać —poznać Czy panowie pana Jana? — Tak, go w Gdańsku.
3. kupować — kupić Czy pani co tydzień to pismo? — Nie, po raz
pierwszy.
A. pisać — napisać Czy ty już referat? — Jeszcze nie Wczoraj
długo, ale nie skończyłem.
Lekcja V
189
5. dzwonić — zadzwonić Czy ona już do rodziców? — dopiero wczoraj.
6. stawiać—postawić Czy to ten pan tu swój samochód? — Tak, on
mówi, że zawsze tu
GRAMATYKA
ч£ //. Родительный падеж существительных
^4iS (единственное число)
В родительном падеже имена существительные женского рода, мужского
рода на -а, славянские мужские фамилии на -о имеют окончания -у, -/ (wiosn-y,
książk-l noc-y, pan-i, radc-y, Szewczenk-i)\ существительные среднего рода
(склоняемые) — окончание -a {miast-a, zebrani-a). Одушевленные существительные
мужского рода также оканчиваются на -a {student-a, brat-a).
В зависимости от принадлежности к той или иной лексико-семантической
группе неодушевленные существительные мужского рода принимают
окончание -а или -и. При этом возможны чередования ó /o {naród — narodu): ą /ę
(mąż — męża); e /o {dzień — dnia).
Согласованные определения в родительном падеже имеют окончания -ego
(мужской и средний род), -е/(женский род)1.
Среди неодушевленных существительных мужского рода окончание -а
имеют, например, следующие группы слов:
1. Названия месяцев {maj-a, grudni-a)\
2. Названия мер, весов, денежных единиц, грамматические и некоторые
другие термины {metr-a, gram~a, cent-a, wolt-a);
3. Названия танцев, игр {walc-a, hokej-a);
4. Названия посуды, инструментов, одежды {talerz-a, noż~a, płaszcz-a);
5. Марки машин, сигарет и т. п. {volkswagen-a, giewont-a)\
6. Названия частей тела {nos-a% brzuch-a);
7. Существительные с суффиксами -yk/-ik, -ek, -nik, многие имена
существительные с основой на мягкий согласный {kamyk-a, zqbk-a, czajnik-a, cieni-a,
та ii-a)";
8. Славянские и некоторые «иностранные» географические названия, в том
числе названия городов на -burg {Gdańsk-a, Poznani-a, Paryż-a, Berlin-a,
Petersburg-a).
1 См. приложение, табл. 6.
2 Возможны исключения: domek — domku; początek — początku (ср.: 'od początku do
końca'). См. также п. 4 в группе имен с окончанием -w. Некоторые существительные
употребляются как с окончанием -а, так и с окончанием -u {przystank-a — przystank-u:
wieczor-a — wieczor-u\ blog-a — blog-u).
190
Lekcja V
Окончание -и имеют существительные:
1. Заимствованные (teatr-u, komitet-u);
2. Собирательные (las-u, śnieg-u);
3. Абстрактные (humor-u, czas-u);
4. С «вещественным» значением, в том числе на -yk/-ik, -ek (miod-u, chlodnik-u,
piaseczk-u);
5. Названия дней недели (wtork-u, piątk-u);
6. Географические названия «иностранного» происхождения и названия
городов на -grad, -gród (Londyn-u, Madryt-u, Kaliningrad-u).
Наиболее часто родительный падеж существительных употребляется:
• в приименной позиции (родительный «принадлежности», «части целого»):
gabinet dyrektora, tytuł artykułu,
• после предлогов do, od, z, dla, bez, (o)koło, obok, wśród, u, oprócz, według,
znad, zza, spod, sprzed, naprzeciwko, zamiast, wskutek, w celu и др.;
• после определенных глаголов, требующих родительного падежа (słuchać,
szukać и др.);
• в функции прямого дополнения при глаголах с отрицанием (ср.: czytam
tekst — nie czytam tekstu; chcę zrobić tłumaczenie — nie chcę robić
tłumaczenia)',
• после отглагольных существительных (ср.: podpisać układ — podpisanie
układu).
Личные и возвратное местоимения имеют в родительном падеже
следующие формы:
1. ja — mnie 1. my — nas
2. ty — ciebie, cięx 2. wy — was
3. on —jego, niego~, go] 3. oni (one) — ich, nich2
3. ono —jego, niego2, go1 siebie
3. ona —jej, niej2
Запомните также вежливые формы: рапа, pani, panów, pań, państwa.
Ćwiczenie 6. Proszę utworzyć konstrukcje z dopełniaczem.
Połowa (miesiąc), koniec (rok), remont (mercedes), gmach (dworzec), numer
(telefon), zastępca (dyrektor), prezes (bank), praca (student), posiedzenie (sejm).
Краткая форма (не употребляется в начале предложения и под логическим ударением).
2 Форма, употребляемая после предлогов.
Lekcja V
191
stolica (kraj), kwestia (gust), reżyser (film), prośba (wykładowca), rozmiar (sweter),
walka (naród), początek (tydzień), przewodniczący (rząd), środek (talerz), okna
(pokój), tekst (kontrakt), część (program), nazwa (plac), cena (komputer), końcówka
(dopełniacz).
Ćwiczenie 7. Proszę użyć przyimków z, ze jako opozycyjnych do na, do (idę do... —
wracam z ...).
1. Idę do teatru na głośną premierę.
2. Idziemy na długi spacer do lasu.
3. Lekarz idzie na dyżur do szpitala.
4. Brat jedzie na mecz hokejowy na stadion.
5. On wyjechał do Rzymu.
6. Wprowadziliśmy się do tego mieszkania w zeszłym tygodniu.
7. Wszyscy idą na wykład.
8. Idziemy razem do muzeum na wystawę.
Ćwiczenie 8. Proszę a) wpisać nazwy stolic odpowiednich krajów; b) napisać, skąd i dokąd
jedzie pociąg.
a) 1. Ten student jest Szwedem, pochodzi ze
2. Byłem w Wielkiej Brytanii, właśnie wracam z
3. Prawie nie pamiętam , bo byłam w Austrii bardzo dawno.
4. Nigdy nie byłem w Rumunii, nie znam więc
5. W zeszłym roku jeździłem do Francji. Z wracaliśmy samolotem.
6. Już kupiliśmy bilety do Samolot leci do Chin aż 9 godzin.
7. Moja koleżanka teraz jest w Hiszpanii, wczoraj dostałam kartkę z
8. Jutro jadę do Niemiec, wrócę z za tydzień.
b) Paryż — Londyn; Łódź — Poznań; Berlin — Warszawa; Ateny — Belgrad;
Budapeszt — Wiedeń; Petersburg — Mińsk; Strasburg — Rzym; Gdańsk —
Szczecin; Kijów — Wilno; Brześć — Terespol; Wrocław — Jelenia Góra.
Ćwiczenie 9. Proszę wpisać zamiast kropek podane wyrazy.
1. (dzień) W ciągu nie potrafię tego zrobić.
2. (praca, dom) Z do wracam pieszo.
3. (wschód) Ze wieje silny wiatr.
4. (początek, koniec) Przeczytałem książkę od do
5. (las, jezioro) Zatrzymałem samochód koło niedaleko
6. (świt, wieczór) Ojciec pracował od do
7. (przystanek) Bank znajduje się naprzeciwko
192
Lekcja V
8. {sok, lody) Zamiast i kupiłem wino i czekoladę.
9. {miesiąc) Pisałem ten referat około
10. {kilogram, sklep) Dla pół pomidorów nie warto iść do
11. {słownik) Przetłumaczyłem tekst bez
12. {cukier, chleb) Kupiłem wszystko, oprócz
Ćwiczenie 10. Proszę użyć dopełniacza z przyimkiem lub bez.
1. Mój kolega uczył się {język hiszpański).
2. Już skończyłem słuchać {ten tekst).
3. Bardzo się cieszyłem {twójprzyjazd) {Kraków).
4. Życzymy {szybkipowrót) {zdrowie).
5. Dziś muszę zadzwonić {dziekanat) i napisać list {ojciec).
6. W domu często korzystam {słownik rosyjsko-polski).
7. Wczoraj długo szukałam (jej adres).
8. Czy byłeś zadowolony {ten koncert)?
Ćwiczenie 11. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Od kogo masz tę książkę, od Janka? — Tak, od niego.
2. Od kogo masz jej adres, od Moniki? —
3. On był tam bez żony? —
4. Czy kupiłeś to dla mnie? —
5. Od kogo wracasz, od Kowalskich? —
6. Kogo pan szukał, nas? —
7. Od kogo on dzwonił, od ciebie? —
8. Obok kogo on siedzi, obok Mirki? —
9. Do kogo chodziłeś, do sąsiadów? —
10. U kogo byłeś, u szefa? —
Ćwiczenie 12. Proszę wpisać słowa z nawiasów w odpowiedniej formie.
1. On jeszcze {ty) nie zna!
2. Nie zaprosił nawet {one) !
3. Byli tam wszyscy, oprócz (ja)
4. Chętnie zrobię to dla (wy) !
5. Żałuję, że (panowie) tam nie było!
6. Nie spotkałam (on)
7. Smutno nam bez (ona) !
8. Dziś chyba (ona) tu nie było.
9. Od (ja) do (ty) trzeba jechać godzinę.
Lekcja V
193
10. Tak będzie lepiej dla (my) wszystkich.
11. Niestety nie mogę zaprosić {państwo) do (ja) , mam straszny bałagan!
12. Dzwoniłem wczoraj do (pani) , ale (pani) nie było.
13. Żałuję, że nie spotkałem (panie) w Warszawie.
14. Chcę otrzymać od (pan) te dokumenty jeszcze dziś.
Ćwiczenie 13. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Это здание сейма Польши. 2. Этот магазин находится рядом с
университетом. 3. Он учит польский язык с I сентября прошлого года. 4. В течение всего
первого семестра мы много работали. 5. До отъезда автобуса 5 минут, у нас
очень мало времени. 6. С прогулки из леса мы вернулись только вечером. 7. Его
сегодня на уроке не было. 8. Это подарок от меня и от Нины. 9. Это газета от
15 декабря. 10. Я не могу перевести это предложение без словаря. 11. Когда ты
ко мне приедешь? 12. Я его не помню. 13. После подписания договора состоялся
прием в посольстве Польши. 14. Надо сегодня после работы купить немного
хлеба и полкило сыра.
GRAMATYKA
^ ///. Прямое дополнение при глаголах с отрицанием.
^Ь*Н Конструкции jest — nie та
Прямое дополнение (объект) при переходных глаголах выражается
винительным падежом существительных без предлога. Если глаголу предшествует
отрицание, слово, обозначающее объект, всегда ставится в родительном падеже:
Czytałem (со?) ten tekst. — Nie czytałem (czegol) tego tekstu.
Замена винительного падежа родительным происходит и при наличии двух и
более глагольных форм:
Mam zamiar kupić mieszkanie. — Nie mam zamiaru kupować mieszkania.
Отрицательная конструкция nie ma заменяет формы глаголов być и mieć,
выступающие в утвердительных предложениях, ср.:
Tu nie ma teatru. — Tu jest teatr.
On nie ma słownika. — On ma słownik.
194
Lekcja V
Ćwiczenie 14. Proszę zadać koledze pytanie. Proszę odpowiedzieć na pytanie kolegi
przecząco.
1. Czy czytałeś (-aś)
2. Czy masz przy sobie
3. Czy kupiłeś (-aś)
4. Czy napisałeś (-aś)
[artykuł, wywiad, prognoza, gramatyka, powieść,
kryminał, tekst, dziennik]?
[zeszyt, podręcznik, indeks, ołówek, parasol, bilet,
paszport, kalendarzyk]?
[prezent, tort, wino, koniak, herbata, ser, cukier,
chleb]?
[ćwiczenie, referat, dyktando, dialog, tłumaczenie,
wiersz, test, list]?
Ćwiczenie 15. Proszę porównać a) pokoje na obrazkach. Czym się różnią? b) hotele pięcio-
i trzygwiazdkowe. Czego może nie być w tym ostatnim?
a)
b)
hotel тУФтУтУтУ
l. jest restauracja;
2
hotel тУтУтУ
l. może nie być restauracji;
2
Ćwiczenie 16. Proszę zmienić zdania a) na przeczące; b) na twierdzące.
a) l. Zarezerwowaliśmy dla Tomasza hotel. 2. Potrafiliśmy sami napisać to po
angielsku. 3. Mam jutro lektorat. 4. Muszę przetłumaczyć ten artykuł na język rosyjski.
5. Muszę załatwić dla nich ten wyjazd. 6. Mam ochotę napisać do niego list.
7. Spróbowałam sama upiec sernik. 8. Mam z tym wielki problem! 9. Zawsze lubiłem
słuchać muzyki klasycznej. 10. W naszym mieszkaniu jest kominek. II. Dziś jest
duży mróz. 12. Marian chce przynieść na lektorat swój odtwarzacz.
b) 1. Dziś nie ma wiatru. 2. Jeszcze nie ma obiadu. 3. Bogdana nie było na
zajęciach. 4. Z tym nie będzie wielkiego problemu. 5. Czy nie ma pani ochoty na
ciastko? 6. Wokół stołu nie ma krzeseł. 7. To mieszkanie nie ma balkonu. 8. W tym
mieszkaniu nie ma balkonu. 9. W tym sklepie nie ma świeżego mleka. 10. Nie ma ich
w barze. 11. Nikt nie ma jeszcze tej książki. 12. Nie, nie ma jej u nas.
Lekcja V
195
GRAMATYKA
^if> IV. Наречия места и направления
В отличие от русского языка польские местоименные наречия gdzie, tu, tam,
wszędzie, nigdzie могут употребляться как в конструкциях со значением места,
так и при обозначении направления, ср.:
Gdzie jesteś? — Gdzie idziesz?
Byłem tam. — Jadę tam.
Nigdzie go nie ma. — On nigdzie nie chodzi.
Wszędzie jest ciepło. — Chcę pojechać wszędzie.
Для обозначения направления используются также местоименные наречия
dokąd, skąd, stąd, stamtąd, znikąd, zewsząd, skądinąd, например:
Dokąd {gdzie) jedziesz?
Napiszę stamtąd\
Znikąd nie dostaję listów.
dokąd? / gdzie?
tu
tam
wszędzie
nigdzie
gdzie indziej
gdzie?
tu
tam
wszędzie
nigdzie
gdzie indziej
skąd? |
stąd |
stamtąd
zewsząd \
znikąd
skądinąd
Ćwiczenie 17. Proszę sformułować pytania do podkreślonych wyrażeń.
Gdzie? Dokąd? Skąd?
1. Właśnie wróciliśmy z wycieczki.
2. One wyjechały do Paryża.
3. Nigdzie nie chcę iść.
4. Ten podręcznik jest z biblioteki.
5. Książki położyłem na półce.
6. Obraz powiesiliśmy na tej ścianie.
7. Na święta pojadę do domu.
8. Wysłałam listy z Warszawy do Gdańska.
9. Pochodzę z niewielkiego miasteczka.
Ю. Chcę pojechać tam, gdzie jeszcze nie byłem.
Слова odkąd, odtąd, dotąd используются в конструкциях со значением времени. Ср.,
напр.: Pamiętam go, odkąd tu mieszkam.
196
Lekcja V
Ćwiczenie 18. Proszę użyć antonimów zawsze — nigdy; wszędzie — nigdzie.
1. Tu wszędzie można dostać dobrą herbatę.
2. Zawsze tam chodziłam pieszo.
3. Nigdzie nie słychać muzyki.
4. Nigdy nie brałem na obiad zupy.
5. Nigdzie w księgarniach nie ma tej książki.
6. Zawsze braliśmy tam córkę.
7. Zawsze czytam szybko i głośno.
8. Wszędzie już jest śnieg.
Ćwiczenie 19. Proszę wpisać w zdania odpowiednie przysłówki miejsca lub kierunku.
I. Nie wolno brać książek. 2. Nigdy nie byłam. 3. Proszę zabrać tego
psa! 4 zupełnie nie widać tablicy. 5. Wiesz, dostałam odpowiedź , pisałam.
6. On może iść chce. 7. Pójdziemy na spacer , chodziliśmy wczoraj.
8. Chyba kupię dziś chleb , kupuję zawsze. 9 , przyjechaliśmy, było
zawsze ciepło. 10. Jutro on wraca , przyjechał.
D I A LO G
W RECEPCJI HOTELOWEJ
Klient: Dzień dobry! Czy są wolne miejsca? Interesuje mnie jednoosobowy pokój z
łazienką.
Recepcjonistka: Dzień dobry panu! Zaraz sprawdzę... Mamy w tej chwili dwa po
80 euro i trzy po 110. Śniadania są w cenie.
К.: То może ten za 80. Tylko wie pani, nie znoszę hałasu. Czy okna przypadkiem
nie wychodzą na ulicę?
R.: Wszędzie mamy okna dźwiękoszczelne, ale jeżeli pan woli, może być pokój na
4. piętrze, akurat okno wychodzi na boczną uliczkę, tam prawie nic nie jeździ.
W pokoju jest minibar, sejf, telewizja satelitarna i oczywiście telefon.
K.: Wspaniale. Czy tu jest dostępny sprzęt biurowy? Jestem służbowo, muszę mieć
stałą łączność z firmą.
/?.: Oczywiście, proszę pana. Na drugim piętrze znajduje się Centrum Biznesu. Jak
długo pan się u nas zatrzyma?
K.: Trzy dni. Mam samolot dziewiętnastego po południu.
/?.: Poproszę pana paszport, odbierze go pan wieczorem... Proszę, to pana klucz.
Pokój 428, 4. piętro. Winda jest na końcu korytarza. Śniadania oferujemy w
restauracji na półpiętrze, tu na parterze mamy też bar, jest czynny całą dobę.
Polecam również kawiarnię z tarasem na 18. piętrze, stamtąd jest piękny widok
Lekcja V
197
na miasto. Na dole mieści się centrum rekreacyjno-sportowe, jest tam siłownia,
sauna, solarium, fryzjer.
K.: Bardzo pani dziękuję. A czy mogę tu wynająć samochód?
/?.: Owszem, wypożyczalnia samochodów jest za stoiskiem z prasą obok Biura
Usług Turystycznych. Mamy strzeżony parking oraz myjnię, a parę kroków
stąd, po tej samej stronie ulicy jest stacja benzynowa. Proszę, to jest plan
miasta.
K.: Jeszcze raz serdecznie pani dziękuję.
/?.: Do usług. Życzę miłego pobytu w naszym mieście!
J^JsP_ Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 20. O© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Czy już urządziliście mieszkanie?
Nie całkiem, nie kupiliśmy telewizor, dywan, kanapa, regał
jeszcze lodówki.
A gdzie postawiliście szafa, zmywarka, pralka, komputer
biblioteczkę?
W małym pokoju. przedpokój, kuchnia, łazienka, gabinet
Ćwiczenie 21. Proszę uzupełnić wypowiedzi.
1. Zwykle wieszam płaszcz na wieszaku, tym razem powiesiłem
2. Zawsze kładę książki na biurku, ale wczoraj położyłem
3. Nie lubię siedzieć w fotelu, wolę usiąść
4. Dlaczego postawiłeś kwiaty , przecież zawsze stawiałeś na stoliku.
5 kładziesz zeszyty? — Zwykle leżą tutaj.
6. Czy mogę tu położyć kurtkę? — Oczywiście, ale lepiej powiesić
Ćwiczenie 22. Proszę a) przetłumaczyć wyrażenia na język polski; b) 'przemeblować'
pokój, używając przyimków/?rry, wokół, vt\ zamiast, przed, za itp.
а) под окном, на потолке, справа от входа, у стены, во дворе, вблизи лифта,
у ворот, перед телевизором, вокруг стола, слева от шкафа, на кресле, посреди
кухни, напротив дивана, на углу улицы, рядом с часами, в углу комнаты, на чер-
198
Lekcja V
даке, сразу за дверью, в подвале, за столом, между раковиной и зеркалом, в
коридоре, внутри дома, над кроватью, у камина, около торшера.
b) Wzór: Fotel stał w rogu obok lampy. Postawiłem fotel przy ścianie.
1. krzesło
2. stół
3. stoliczek
4. telewizor
5. kanapa
6. lampa stojąca
7. fotel
8. regał
9. dywan
Ćwiczenie 23. Wydaje Pan(-i) polecenia gosposi. Proszę wstawić brakujące wyrazy.
1. Proszę wyrzucić Wiadro jest pod zlewozmywakiem w kuchni.
2. Proszę pokój. Odkurzacz jest w przedpokoju.
3. Proszę pozmywać naczynia. Płyn do
zmywania jest
4. Proszę kurz. Ścierki leżą w dolnej
szufladzie kredensu.
5. Proszę uprasować firanki jest w
kuchni, w szafce koło piekarnika.
6. Proszę wypastować Pasta jest w
łazience na półce obok umywalki.
7. Proszę uprać pościel jest w łazience,
w górnej szafce.
8. Proszę powiesić pranie. Sznurek jest
rys. Piotr Świderek
Ćwiczenie 24. Proszę uzupełnić zdania, używając odpowiednich wyrazów.
a) wygodny — korzystny
1. Współpraca jest dla naszych firm.
2. Chyba kupię tę kanapę, jest
3. Nasza firma otrzymała propozycję.
b) bawić się — grać
l. Moja córka lubi z kotkiem.
Lekcja V
199
2. Nie umiem w tenisa.
3. Ona wspaniale na fortepianie.
c) róg — kąt
1. Sklep jest niedaleko, za
2. Przez rok wynajmowałem mieszkanie, nareszcie mam własny
3. Na ulicy znajduje się apteka.
d) wewnętrzny — zewnętrzny
1. Wygląd domu dla mnie też ma znaczenie.
2. Internista leczy choroby
3. To jest sprawa polityki tego kraju.
^ PodSumujmy!
Ćwiczenie 25. Po przeczytaniu tekstu W nowym mieszkaniu proszę a) wypełnić tabelkę
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji);
| TAK CZY NIE |
1. kupiłem mieszkanie na kredyt '
2. przedtem mieszkałem w wynajętym mieszkaniu
3. mieszkanie znajduje się w centrum miasta
4. niestety dookoła jest mało zieleni
| 5. powierzchnia mieszkania wynosi 80 m2
6. wszędzie mamy parkiet
7. mamy dwa balkony
8. wszystkie okna wychodzą na zachód
9. nie założyliśmy jeszcze telefonu
10. jeszcze nie wszystko jest urządzone
tak 1
\
nie
\
b.L |
1
b) wskazać plan mieszkania, który odpowiada zawartej w tekście informacji,
uzasadniając wybór. Proszę "umeblować" dzienny pokój zgodnie z tekstem.
200
Lekcja V
fc I
1 i_
i-S ł?
-I
: j a,
т» г
в
Ćwiczenie 26. Co to za sytuacje? Proszę uzupełnić i zatytułować dialogi.
1. Możecie złożyć mi gratulacje,
nareszcie mam własne mieszkanie!
Nie, nowe osiedle, w bloku, ale dość
duże: 3 pokoje, 84 m2.
Nawet dwa: z kuchni i z pokoju, ale
niestety przedpokój jest mały.
Oczywiście! Wszyscy się cieszymy!
Zapraszam po feriach, kiedy się
przeprowadzimy!
Tak. Czy chcę pani się wprowadzić
od zaraz i na jak długo?
To musimy uzgodnić, ale nie przez
telefon. Może pani przyjechać jutro?
No i obejrzy pani mieszkanie.
Tak, oczywiście, mamy też szybki
internet i TV satelitarną.
Adres pani ma, więc do zobaczenia.
Ćwiczenie 27. Proszę a) na podstawie załączonych piktogramów ułożyć dialog "Wrecepcji
hotelowe/' (6 pytań i odpowiedzi);
tzj
@>
Ш ®
8» ®
Lekcja V
201
b) poinformować obsługę hotelową o powstałych problemach, łącząc odpowiednio słowa.
1. zlew
2. szyba
3. lodówka
4. okna
5. żarówka
6. telewizor
7. wazon
8. telefon
9. zamek
10. kabel
a. zepsuty
b. przepalony
c. nieczynny
d. urwany
e. zapchany
f. nieszczelny
g. rozmrożony
h. rozbity
i. niepodłączony
j. pęknięty
(л)
4_J^r
O
f_\_
i""*"*}
bira
^^f
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć na język polski.
Месяц тому назад мы переехали в новую двухкомнатную квартиру.
Впрочем, девятиэтажный дом, где мы теперь живем, не новый, но
здесь недавно был ремонт. Наша квартира находится на четвертом
этаже. В доме два лифта и, конечно, все удобства. Газовую плиту
после ремонта заменили электрической.
Мы уже расставили всю мебель в комнатах, купили дочери новый
письменный стол, полки и шкафы для кухни. Дочь очень довольна своей новой
комнатой. Там у нее есть уголок для занятий, много книг, дисков и игрушек. К
сожалению, пока нет места для велосипеда. В старой квартире мы ставили велосипед
на балкон, а здесь балкона нет.
Большая комната почти квадратная и очень светлая — окна выходят на юго-
запад. Мы хотим поменять здесь обои или покрасить стены, но это можно
сделать летом, сейчас у нас совсем нет времени: надо сначала все привести в
порядок.
Ćwiczenie 29. Proszę ustawić klocki domina w takiej kolejności, aby odczytać przysłowie.
będ
zie
cia
sny,
Nie
eh
był
wł
as
ny.
ką
cik
by
le
Przysłowie:
202
Lekcja V
Ćwiczenie 30. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów, związanych z
mieszkaniem (każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
DOM, MIESZKANIE
1 blok
2
3
4
5
6
Гв1
rs~]
ГП
E
|"g1
[~N~|
И
ПП
17П
Гё~]
ПП
Гй~1
Га~1
[к1
Го]
щ
POROZMAWIAJMY!
1. Znajomy kupił mieszkanie. Proszę dowiedzieć się, gdzie ono się znajduje, jak
wygląda itp.
2. Chce Pan(-i) wynająć mieszkanie. Proszę znaleźć wśród ogłoszeń odpowiednią
ofertę, "zadzwonić" pod podany numer i zadać rozmówcy kilka pytań.
3. Na końcowym etapie prac wykończeniowych zaprasza Pan(-i) do mieszkania
dekoratora wnętrz. Proszę "uzgodnić projekt" według swoich upodobań.
4. Proszę znaleźć na polskich stronach internetowych informację o warszawskich
hotelach i "zarezerwować" telefonicznie lub e-mailem pokój w jednym z nich.
POSŁUCHAJMY!
|91 1. Proszę wysłuchać nagrania Sprzęt domowy i zaznaczyć nazwy 4 urządzeń, o których
była mowa.
Lodówka, piekarnik, mikser, okap, żelazko, sokowirówka, parowar, pralka, toster,
ekspres do kawy, suszarka, odkurzacz, mikrofalówka, młynek do kawy, zmywarka,
robot kuchenny
2. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania Wybieramy mieszkanie w Warszawie,
"zadzwonić" do gospodarzy, aby uzyskać dodatkowe informacje, i wypełnić załączoną
tabelkę.
Lekcja V
203
cena
powierzchnia
stan mieszkania
piętro
lokalizacja
| informacje dodatkowe
mieszkaniel
mieszkanie 2
mieszkanie 3
A
3. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania Na daczy i zaznaczyć właściwe odpowiedzi.
1. Jeździmy na daczę
2. Dom jest
3. W domu
14. Mama
5. Niedaleko jest
6. Dacza to
A
co dzień
z cegły
jest piec
lubi kwiaty
jezioro
wypoczynek
В
w piątki
z drewna
jest centralne ogrzewanie
kupuje kwiaty
rzeka
ciężka praca
С
w niedziele I
z bloków I
nie ma ogrzewania
zajmuje się kwiatami I
las I
przykry obowiązek |
NAPISZMY!
Jakie mieszkanie uważa Pan(-i) za idealne? Co dla Pana (Pani) jest przy tym ważne
(lokalizacja, powierzchnia, wyposażenie itd.)?
T~V
LEKCJA VI
Rozmawiamy o pogodzie i zjawiskach przyrody, o tym, jak można spędzić czas wolny,
gdzie warto się wybrać podczas weekendu czy ferii i jak się przy tym ubrać.
Gramatyka
1. Czas przeszły czasowników na -eć.
2. Miejsce końcówek osobowych czasownika w zdaniu.
3. Liczba mnoga rzeczowników miękkotematowych (formy niemęskoosobowe).
4. Narzędnik zaimków osobowych.
TEKST
WYBIERAMY SIĘ ZA MIASTO
Jak szybko zleciał czas! Wydaje się, że dopiero wczoraj było ciepło, aleje i
ulice miasta zdobiły piękne żółte i czerwone liście, a już jest połowa zimy!
W styczniu miałem sesję — zdałem cztery egzaminy i kilka zaliczeń, a teraz
mam ferie zimowe. Kiedy mieszkaliśmy w Krasnodarze, często spędzaliśmy
wakacje i dni wolne u teściów — rodzice żony mieszkają nad Morzem Czarnym.
Teraz niestety jest na to zbyt daleko, no i czasu na taki wyjazd jest za mało: ja mam
wolne dwa tygodnie, a żona idzie do pracy już za trzy dni. Woleliśmy więc pozostać
w domu i spędzić wolne chwile w rodzinnym gronie.
Nagle nasze plany się zmieniły: wczoraj, gdy wróciliśmy do domu, zadzwonił
Michał i zaprosił nas do siebie na weekend. Michała i jego żonę Natalię poznaliśmy
latem zeszłego roku na wczasach nad morzem. Mają dwie córki-bliźniaczki, pracują w
Moskwie, ale mieszkają w ładnej miejscowości za miastem. Musieliśmy się
zastanowić, jak się ubrać i co zabrać ze sobą.
Nasz syn Paweł, gdy się dowiedział o niespodziewanym wyjeździe, bardzo się
ucieszył. Pamięta Michała i Natalię, dużo słyszał o ich córkach, ale jeszcze nie miał
okazji zapoznać się z nimi osobiście. Powiedział matce, że pójdzie z nią po zakupy i
sam wybierze dla dziewczynek prezenty i słodycze. Dodał też, abym nie zapomniał o
sankach i żebyśmy zabrali narty, bo za miastem jest dużo śniegu. Na południu rzadko
mieliśmy możliwość pojeździć na nartach: tamtejsza zima trwa krótko, a o tej porze
roku padają raczej deszcze niż śnieg.
Bierzemy oczywiście ciepłe rzeczy — swetry, spodnie, wełniane rękawiczki i
czapki, ale przed wyjazdem trzeba będzie posłuchać prognozy pogody. Teraz na ulicy
jest przyjemnie. Świeci słońce, nie ma silnego wiatru, jest niewielki mróz, chyba 3 lub
Lekcja VI
205
4 stopnie poniżej zera, ale słyszałem, że ostatnio pod koniec stycznia pogoda w
Moskwie jest niepewna: zdarzają się tak mrozy, jak również odwilże.
Ш SŁOWNIK
dodać
grono (w gronie)
kierunek
mgła, mgły, zamglenia
miejscowość
możliwość
nadal
nagle, niespodziewanie
napływać
narty
niż
obszar
odwilż (rż)
okres
opady (przelotne)
osobiście
pewny (nie-)
połowa
powietrze
raczej
rękawiczki
słodycze
spodnie (l.mn.)
spodziewać się
stopień
sweter
teren
teść, teściowa
trwać
umiarkowany
wakacje
wczasy
wełna, wełniany
wyż, układy wyżowe
wzrastać
zachmurzenie
zamieć
zapomnieć
добавить
круг (перен.)
направление
туман
местность
возможность
по-прежнему, все еще
вдруг, неожиданно
поступать, надвигаться
лыжи
1. циклон; 2. чем (союз)
территория
оттепель
период
осадки (кратковременные)
лично
уверенный, определенный (не-)
половина; середина (о времени)
воздух
скорее, вернее
перчатки, варежки
сладости, кондитерские изделия
брюки
ожидать, рассчитывать на что-л.
градус, ступень, степень, оценка
свитер, джемпер
территория
тесть (свекор), теща (свекровь)
продолжаться, длиться
умеренный
каникулы, отпуск
отдых (на курорте)
шерсть, шерстяной
антициклон, область высокого давления
возрастать, увеличиваться
облачность
метель
забыть
206
Lekcja VI
zapowiadać
zawieja
zbyt (niezbyt)
zdarzać się
zdobić
zeszły
предсказывать, объявлять
вихрь, вьюга
слишком (не особенно)
случаться
украшать
прошлый
Prognoza pogody dla Polski
1. Nad obszarem Europy zalegają wyże, ale znad Atlantyku zaczyna napływać
ь ciepłe, wilgotne powietrze. Ciśnienie atmosferyczne spada. Układy niżowe z zachodu
6 przyniosą do nas przelotne opady śniegu lub nawet deszczu.
Jutro wiatr silny, porywisty. Na zachodzie kraju i na Wybrzeżu maksymalna
temperatura w dzień +2°C, minimalna w nocy -3°C. Na wschodnich terenach Polski możliwe są
zamiecie śnieżne, tu maksymalna temperatura w dzień będzie tylko -4°C.
W przyszłym tygodniu Instytut Meteorologii zapowiada nieznaczne ocieplenie, zachmurzenie
będzie zmienne, okresami duże. Wiatr z kierunków zachodnich i południowo-zachodnich,
umiarkowany.
2. Jak informuje IMGW, jutro Polska znajdzie się pod wpływem frontu atmosferycznego,
który przyniesie ulewy i burze. W ciągu dnia będą się one przemieszczać na wschód.
W piątek prawie na całym obszarze kraju zachmurzenie będzie małe lub umiarkowane,
jedynie na północy kraju okresami duże. Tu są możliwe jeszcze przelotne opady deszczu.
Temperatura maksymalna +22°C na północy, +23°C w centrum, na południu miejscami +24°C.
Wiatr na północy umiarkowany i porywisty, zachodni. Na pozostałym obszarze słaby i
umiarkowany, zachodni i północno-zachodni.
W Warszawie podczas weekendu słonecznie i bez opadów. Rano lokalnie możliwe są mgły.
Wiatr słaby, zmienny. Ciśnienie 1004 hPa.
Uwaga!
poznać kogo = zapoznać się z kim
terytorium = teren = obszar
wiosna
lato
jesień
zima
— wiosną (na wiosnę)
— latem (w lecie)
— jesienią (na jesieni)
— zimą (w zimie)
— wiosenny
— letni
— jesienny
— zimowy
Lekcja VI
207
^ powyżej zera (dodatnia)
temperatura — zerowa
^ poniżej zera (ujemna)
temperatura, ciśnienie
wzrasta (rośnie)
spada (obniża się)
waha się, skacze
o tej porze — в это время
(dnia, roku) (суток, года)
o każdej porze П в любое
w każdej chwiljj время
одеть(ся)
надеть (что)
ubrać (się)
włożyć, założyć (со)
zapomnieć — забыть
zapamiętać — запомнить
okazję
rację
zdanie
opinię
zamiar
nadzieję
humor
<— mieć —►
możliwość
ochotę
chęć
pomysł
propozycję
apetyt
i szansę
tak ... Jak i... (jakrównież) -
zarówno ....jak i.... -
nie tylko ..., lecz również ... -
- как..., так и
- как..., так и
- не только..., но и
208
Lekcja VI
Słownictwo tematyczne
POGODA
KLIMAT
piękna
cudowna
ładna
dobra
zła
brzydka
okropna
obrzydliwa
stała
zmienna
niepewna
marcowa (...)
utrzymuje się
(ze-, po-)psu}e się
poprawia się
dopisuje
surowy, ostry
łagodny
umiarkowany
kontynentalny
lądowy
oceaniczny, morski
tropikalny
podzwrotnikowy
zapowiadać (przewidywać, prognozować) pogodę; komunikat o pogodzie;
prognoza pogody (~ sprawdziła się); sytuacja atmosferyczna;
warunki atmosferyczne (klimatyczne)
KLĘSKA ŻYWIOŁOWA
NIEBO
ZACHMURZENIE
powódź
susza
tajfun
trąba powietrzna
erupcja (wybuch) wulkanu
lawina (błotna)
trzęsienie ziemi
słońce
księżyc
gwiazdy
tęcza
zorza polarna
chmura
obłok
małe
umiarkowane
zmienne
przejściowe
z rozpogodzeniami
duże
całkowite
WIATR
huragan
wichura
bryza
halny
z kierunków ...
silny
porywisty
przenikliwy
umiarkowany
słaby
wieje
wzmaga się
nasila się
cichnie
słabnie
Lekcja VI
209
OPADY
BURZA, NAWAŁNICA
ciągłe
obfite
długotrwałe
lokalne
przelotne
deszcz
śnieg
grad
szron
rosa
grzmot
(grzmi)
błyskawica
(błyska)
piorun (kulisty)
DESZCZ
ŚNIEG
pada
leje (jak z cebra)
mży
siąpi, kropi
ulewa
deszczyk
mżawka
kapuśniaczek
pada
sypie
prószy
topnieje, taje
śnieżyca
zawieja
zamieć
błoto, słota, plucha, kałuża
gołoledź, sopel, zaspa, płatek śniegu
deszcz, śniegi
zaczyna się
pada (spadł)
ustaje (ustał)
kończy się
przewiduje się
ochłodzenie
ocieplenie
odwilż
przymrozki
Dziś (w dzień, w nocy) jest (było, będzie)...
upalnie pogodnie
gorąco jasno
ciepło słonecznie
chłodno bezchmurnie
zimno pochmurno
mroźno deszczowo
jeździć
na nartach
na sankach
na łyżwach
na rowerze
na snowbordzie
CZAS WOLNY
chodzić
pieszo
w góry (po górac
na spacery
na wycieczki
na grzyby
pływać
statkiem
h) kutrem
łódką
kajakiem
jachtem
210
Lekcja VI
na deskorolce
na wrotkach (rolkach)
na koniu (konno)
samochodem
na dyskotekę
skakać
ze spadochronem
na bungee
latać
na (paro)lotni
na szybowcu
balonem
interesować się, pasjonować się (czym) — mieć pasję; hobby
majsterkować, szyć, robić na drutach, szydełkować, haftować, malować (rysować),
robić zdjęcia, łowić ryby (wędkować), polować, uprawiać sport (jogging, aerobik),
zbierać, kolekcjonować (znaczki, monety...), grać w gry komputerowe (w szachy, na
gitarze), surfować po Internecie, hodować kwiaty (rośliny)
GRAMATYKA
^ддЦ /. Прошедшее время глаголов на -eć
Гласный -е в прошедшем времени глаголов типа mięć, chcieć, rozumieć, słyszeć^
и т. д. сохраняется только в лично-мужской форме (перед мягким -/). Во всех
остальных случаях (перед твердым -/) происходит чередование -е/-а]:
Единственное
м. р. ж. р.
1. miałem miałam
2. miałeś miałaś
3. miał miała
число
ср. р.
miało
Множественное число |
лично-муж.
1. mieliśmy
2. mieliście
3. mieli
нелично-муж. \
miałyśmy \
miałyście \
miały I
Ćwiczenie 1. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Kto z Państwa obejrzał wiadomości?
Marek Chyba oni
Agata Ja
Niestety nikt nie Ja i Zbyszek
2. Kto z Państwa musiał to zrobić?
Wszyscy Przecież ty sam ...
Marysia i Helena Chyba tylko Pani
Tylko ja Niestety my
См. приложение, табл. 23.
Lekcja VI
211
3. Kto z Państwa chciał pojechać na wycieczkę?
Wiem, że pan Nowak Wojtek i Krzysztof
Każdy z nas Tylko dzieci
Wszyscy Anna
4. Kto z Państwa o tym nie wiedział?
Cała grupa Te studentki
Nasza lektorka Ja i Ryszard
Pan Jerzy i pani Nina Chyba tylko ty
Ćwiczenie 2. Proszę odpowiedzieć na pytania (a) oraz je zadać (b), używając czasu
przeszłego czasowników.
a) 1. Czy Państwo mieli dziś lektorat?
2. Czy Państwo chcieli pójść do ZOO?
3. Czy Państwo wiedzieli o wykładzie?
4. Czy Państwo musieli być na naradzie?
5. Czy Państwo już obejrzeli ten film?
6. Czy Państwo woleli tam pozostać?
b) 1. Ja miałem wolny dzień.
2. Ja odpowiedziałem na pytania.
3. Ja pomyślałem o tym.
4. Ja zapomniałem ojej imieninach.
5. Ja już słyszałem o tej konferencji.
6. Ja cały czas milczałem.
Ćwiczenie 3. W miejsca wykropkowane proszę wstawić odpowiednie formy czasu
przeszłego podkreślonych czasowników.
1. Ja z trudem, ale zrozumiałem cały tekst. Wanda i Leszek też A ty, Marek,
?
2. Olek i Jaś odpowiedzieli na wszystkie pytania profesora, Marcin nie na
jedno, a Zosia nie na dwa i dostała czwórkę.
3. Wiem, że długo siedziałeś nad referatem, ale my wszyscy prawie tydzień.
4. Anna mówi, że nic nie wiedziała o przyjeździe szefa, Kowalski też mówi, że
nie Czy państwo również o tym nie ?
5. Dziś musiałem pozostać w pracy do późnego wieczora, ale nie tylko ja ,
wszyscy pracować dłużej.
6. Czy ty o tym już słyszałeś? — Dlaczego pytasz, przecież tę informację w
radiu razem.
Nie, tylko ja miałem.
Czy oni też mieli?
212
Lekcja VI
7. Sylwia już widziała ten film, czy ty też ? — Ja nie , Bartek i Renia
mówią, że dobry.
8. Dobrze, że Rafał nie zapomniał ojej urodzinach, bo my wszyscy niestety ...
Ćwiczenie 4. Proszę odpowiedzieć na pytania według wzoru.
Wzór: Czy pani Ania zrobi kawę? — Już zrobiła.
1. Czy Jarosław opowie o podróży?
2. Czy Państwo po wiedzę jej o tym?
3. Czy ona pojedzie do rodziców?
4. Czy obejrzysz ten film?
5. Może Panowie pomyślą o tym?
6. Może Pan wypowie się na ten temat?
7. Kiedy w końcu to zrozumiesz!
8. Może zapomnicie o tym, co powiedziałem?
9. Może Jurek dowie się o egzaminie?
10. Kiedy zdacie to zaliczenie?
11. Czy Pani odwiedzi Staszka w szpitalu?
12. Kiedy Panie się spotkają?
Ćwiczenie 5. Proszę użyć czasu przeszłego podanych czasowników.
minister strony przywódcy
wystąpić wystąpił wystąpiły wystąpili
odnotować
oświadczyć
podkreślić
poinformować
potwierdzić
powiedzieć
przypomnieć
stwierdzić
wypowiedzieć się
zapowiedzieć
zatrzymać się
zauważyć
zaznaczyć
Lekcja VI
213
Ćwiczenie 6. Proszę zmienić zdania, używając czasu przeszłego podkreślonych
czasowników.
1. Nie wiesz, kiedy ona przyjdzie? 2. Dlaczego nie zaczekasz? 3. Mam do pani
prośbę! 4. Cały dzień pada, wieje silny wiatr, jest pochmurno i mokro. 5. Siedzę cały
dzień przy komputerze. 6. O czym rozmawiacie? 7. Mam chęć na papierosa.
8. Uważam, że oni maja racje. 9. Mam nadzieje, że się spotkamy. 10. Oni jeszcze o
tym nie wiedza. 11. Czy musicie tego słuchać? 12. Nie chce jego pomocy. 13. Nie
odpowie pan na to pytanie. 14. Nie powiemy o tym nikomu.
Ćwiczenie 7. Proszę użyć w opowiadaniu Iwony czasowników w odpowiedniej osobie
czasu przeszłego.
TAKA TO BYŁA NIEDZIELA...
Rano (posprzątać) mieszkanie, (ugotować) obiad i (zadzwonić) do
Małgosi. (Postanowić) , że wybierzemy się do kina i (umówić się) przy stacji
metra. Jacek nie (chcieć) z nami pójść, (woleć) pozostać w domu. Chyba
(leżeć) na kanapie i (czytać) kryminał.
(Spotkać się) , (przejechać) kilka przystanków i po krótkim czasie (być)
w śródmieściu. (Obejrzeć) świetną komedię francuską, a potem trochę (posiedzieć
i porozmawiać) w małej kawiarence na Starym Mieście.
Dzieci w tym czasie były w domu. Najpierw (musieć) odrobić zadanie
domowe, a potem (bawić się) na podwórku. Dziadek trochę (pograć) z
sąsiadem w szachy, a potem razem z babcią (rozwiązywać) krzyżówkę i (oglądać)
TV, przecież (lecieć) ich ulubiony serial.
A wieczorem wszyscy razem (siedzieć) przy stole, (pić) herbatę i
(отамчас) plany na przyszły tydzień.
GRAMATYKA
^ //. Подвижность личных окончаний глаголов
в прошедшем времени
Особенностью польских глагольных форм прошедшего времени является не
только наличие, но и подвижность личных окончаний, которые могут
присоединяться к словам, предшествующим глаголу: к союзам, местоимениям, наречиям,
например:
Gdzie byłeś? — Gdzieś był? Gdzie byłaś? — Gdzieś była?
Czy powiedzieliście jej o tym? — Czyście powiedzieli jej o tym?
214
Lekcja VI
Возвратный компонент переносится вместе с личным окончанием:
On mówił że spóźniliście się. — On mówił, żeście się spóźnili1.
Ćwiczenie 8. Proszę przetłumaczyć zdania na język rosyjski.
1. Dlaczegoś wczoraj nie zadzwoniła? 2. Gdzieśmy robili te zdjęcia? 3. Czyś
naprawdę nie umiał tego zrobić? 4. Kiedyście przyjechali do nich? 5. Coś ty narobiła!
6. Ania mówiła, żeś chorował. 7. Marek prosił, żebyśmy trochę zaczekali.
8. Wiedziałem, żeście tam byli. 9. Czy to wyście dzwonili? — Myśmy nie dzwonili,
przyjechaliśmy prosto z dworca. 10. Coś taka smutna?
Ćwiczenie 9. Proszę zmienić zdania, przenosząc końcówki osobowe czasowników.
1. Kiedy zrobi/iście tę pracę? 2. Gdzie ich spotkałeś? 3. Ona mówiła, że
chodziliście na dyskotekę. 4. Czy byłyście wczoraj u niego? 5. Proszę, żeby zebraliście
się po zajęciach. 6. Komu dałeś ten list? 7. Co robiłyście w niedzielę? 8. Wiktor
powiedział, że byłaś zadowolona z wczasów nad Adriatykiem. 9. Przepraszam, że się
spóźniliśmy. 10. Ty to napisałaś?
Ćwiczenie 10. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski, przenosząc końcówki osobowe
czasowników.
I. Где ты была? 2. Мы слышали, что вы ездили в горы. 3. Вчера мы никуда не
ходили. 4. Кому ты об этом сказал? 5. Я хочу, чтобы ты это понял. 6. Кто Вам
сказал, что мы не хотели им помочь? 7. Мама просила, чтобы ты оттуда
позвонила. 8. Я не знал, что вы были дома. 9. Очень прошу, чтобы ты ответил на мой
вопрос. 10. Я жалею, что мы этого не сделали.
GRAMATYKA
^ ///. Множественное число существительных
гЫг* (продолжение)
Как уже указывалось, существительные, не обозначающие лиц мужского
пола, во множественном числе оканчиваются на:
• -а (средний род, в т. ч. на -um);
• -/(мужской и женский род на -к, -g);
1 Такие предложения различаются по стилевой принадлежности: отделение окончаний
свойственно преимущественно разговорной речи.
Lekcja VI
215
• -у (мужской и женский род на твердый согласный) .
Существительные мужского и женского рода с основой на отвердевший или
мягкий согласный (в том числе женского рода на -/) имеют во множественном
числе окончание -е2\
nowoczesny dworzec — nowoczesne dworce
zielony liść — zielone liście
ładna ulica — ładne ulice
nowa kawiarnia — nowe kawiarnie
dobra gospodyni — dobre gospodynie
0 Запомните! dzień — dni
Выбор окончания между -е и -i (-j) во множественном числе у
существительных женского рода на согласный (ср.: пос-е, podróż-e, brw-L rzecz-y) во
многом определяется языковой традицией, поэтому оно обычно приводится в
словарях3.
Во множественном числе формы именительного и винительного падежа у
существительных, не обозначающих мужчин, как уже указывалось, совпадают4:
То są ich konie — Oni lubią swoje konie.
Ćwiczenie 11. Proszę użyć liczby mnogiej.
Sala sportowa; pierwsza odwilż; jej problem; ładna willa; pogodny dzień; zimowy
miesiąc; promień słoneczny; europejski kraj; silna burza; ciemna noc; dobry reportaż;
audycja radiowa; znajoma twarz; wysoki biurowiec: ostatni tydzień; trudna decyzja;
daleka podróż; pusta plaża; taniec ludowy; mój bagaż; ciekawa dyskusja; rasowy koń;
ciepły deszcz; nowa dzielnica; chińska restauracja; część zamienna; twój klucz; drogi
hotel; młoda pani.
1 См. урок I.
2 Окончание -е имеют также немногочисленные существительные на -ans(a), напр.:
finanse, szanse.
3 Окончание -е свойственно, в частности, существительным на отвердевший согласный,
ср.: noc — пос-е; twarz — twarz-e (но: rzecz — rzecz-y; mysz — mysz-y).
Существительные на мягкий согласный и -w могут иметь как окончание -е, так и -/, ср.: lodzi-e ,
dłoni-e, cerkwi-e, но: odpowiedz-i; pieśn-i, brw-i. Существительные на -ość всегда
оканчиваются на -/ (kośc-i, wiadomośc-i). Встречаются и параллельные формы: postacie —
postaci; wsie — wsi
4 См. об этом урок I.
216
Lekcja VI
Ćwiczenie 12. Proszę zmodyfikować zdania według wzoru.
Wzór: Ania — to moja koleżanka. —► Ania i Magda — to moje koleżanki.
1. Banan — to owoc.
2. Polonez — to polski taniec.
3. Rubel — to pieniądz.
4. Gobi — to wielka pustynia.
5. Szafa — to mebel.
6. "Metropol" — to hotel.
7. ONZ — to organizacja międzynarodowa.
8. Marszałkowska — to warszawska ulica.
9. Praga — to stolica europejska.
10. Polska — to duży kraj.
11. Maj — to miesiąc wiosenny.
12. Sok — to napój.
Ćwiczenie 13. Proszę przekształcić zdania według wzoru.
Wzór: Każda pora roku jest dobra. —► Wszystkie pory roku są dobre.
1. Każdy tramwaj był przepełniony.
2. Każda taka propozycja jest ciekawa.
3. Każda stolica jest droga.
4. Każdy język jest ładny.
5. Każdy strój ludowy był piękny.
6. Każda ulica prowadzi do centrum.
7. Każda prababcia niestety jest stara.
8. Każda dyskusja trwała długo.
9. Każda kobieta lubi komplementy.
10. Każda odpowiedź była niestety zła.
I l. Każdy stopień będzie wpisany do indeksu.
12. Każde dziecko lubi słodycze.
Ćwiczenie 14. Proszę przekształcić zdania, używając liczby mnogiej rzeczowników
a) w mianowniku; b) w bierniku.
a) l. W wazonie stała czerwona róża.
2. W tej części miasta znajduje się stary pałac i piękna kamienica.
3. Przy kominku stał wygodny stary fotel.
4. Na ten temat odbyła się ostra dyskusja.
5. W stronę dworca jedzie tramwaj i autobus.
6. Na obchody święta przybyła delegacja zagraniczna.
7. Czy to jest twój klucz?
Lekcja VI
217
8. W tym tygodniu padał deszcz i była burza.
9. To było absolutne maksimum temperatury.
10. Tąpani była naszą nauczycielką.
b) 1. Oni zbudują tam dworzec kolejowy i port lotniczy.
2. Czy poznajesz tę dzielnicę!
3. Mam bardzo dobrą uczennicę.
4. W zimie dziecko nosi ciepły płaszcz, szalik i czapkę.
5. W zoo widzieliśmy słonia, tygrysa i ładnego ptaka.
6. Gdzie poznałeś tę panią!
1. Zwiedziłam w Warszawie ciekawe muzeum, salę wystawową, galerię
obrazów, zamek, pałac i park.
8. Dziś gazeta zamieszcza ważną informację.
9. Babcia i dziadek oglądają serial w telewizji.
10. Czy nadal masz taką możliwość!
Ćwiczenie 15. Proszę przeczytać liczebniki i konstrukcje z nimi.
2 580, 3 260, 24 118, 372 000, 1 481, 2 702 341, 3 000 000, 4 567;
w 2011 г., 2 kg, 23°, 594 m, 22 km, 4 t, 753 mm, 3 1, 1002 hPa, $504.
Ćwiczenie 16. W miejsca wykropkowane proszę wstawić rzeczowniki w odpowiednim
przypadku i liczbie.
CHWILA
l. W tej go nie ma.
2. On będzie za
3. Po on wrócił.
4. Przez milczał.
5. Zapamiętam te
6 temu dzwoniłam do niej.
7. Musisz zaczekać.
8. Od tej był sam.
ULICA
l. Dziś nie byłem na
2. Dziś nie wychodziłem na
3. Znam tę
4. Znam te dwie
5. Nie znam tej
6. Tu są 3 szerokie
7. Kto to idzie ?
8. Mieszkam przy tej
Ćwiczenie 17. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Czy zna pan(-i) tylko jeden język obcy?
2. Czy tu jest jeden pasaż handlowy?
3. Czy pomalowałeś tylko jeden pokój?
4. Czy ona ma tylko jedną suknię?
2(3.4.23.54...)
Nie,
Nie,
Nie,
Nie,
218
Lekcja VI
5. Czy w tym hotelu jest jedna kawiarnia? Nie,
6. Czy znasz tylko jeden wiersz Mickiewicza? Nie,
7. Czy minister odwiedzi tylko jeden kraj? Nie,
8. Czy masz tylko ten jeden problem? Nie,
9. Czy ma pan jednego psa? Nie,
10. Czy dostałaś tylko jedną odpowiedź na list? Nie,
11. Czy zwiedziłeś tylko jedno muzeum? Nie,
12. Czy masz tylko tysiąc euro? Nie,
Ćwiczenie 18. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Сегодня будут все уроки. 2. Она сказала, чтобы ты купил по дороге фрукты
и минеральную воду. 3. Эти женщины всё видели и слышали. 4. Сейчас придут
Ирина и Михаил, надо поставить на стол еще две тарелки и положить вилки и
ножи. 5. Недавно мы поменяли мебель в этой комнате. 6. В этом районе будут
новые улицы, на месте старых домов будут новые. 7. Я видела в буфете ваших
преподавательниц, они просили, чтобы вы немного подождали. 8. Эти страны не
принимали участия в международном форуме.
GRAMATYKA
^'ддН IV. Творительный падеж личных местоимений
В творительном падеже личные и возвратное местоимения имеют
следующие формы:
1. ja — mną l. my — nami
2. ty — tobą 2. wy — wami
3. on — nim 3. oni — nimi
3. ono — nim 3. one — nimi
3. ona — nią sobą]
Запомните также вежливые формы: panem, panią, panami, paniami, państwem.
Ćwiczenie 19. Proszę użyć odpowiednich zaimków osobowych w narzędniku.
I. Halina jest moją przyjaciółką, rozmawiam z o wszystkim, nic przed nie
ukrywam. 2. Wiktor prosił, żebyś do niego zadzwonił, chciał z porozmawiać.
3. Mój brat zawsze chciał zostać fizykiem i chyba będzie, bo studiuje właśnie
' Творительный падеж возвратного местоимения употребляется, в частности, в оборотах
mam przed sobą/za sobą {trudny dzień). Ср. рус. у меня впереди (позади)...
Lekcja VI
219
fizykę. 4. Nasz syn dobrze się uczy, nigdy nie mieliśmy z problemów. 5. To była
trudna praca, cieszę się, że mam to już za 6. Ja idę do stołówki, kto idzie ze ?
7. Wczoraj w Moskwie lało jak z cebra, przeszła nad silna burza. 8. Jutro
wyjeżdżam na wczasy, mam przed dwa tygodnie wypoczynku! 9. Byłyśmy z
Justyną na fajnym filmie, szkoda, żeś nie chciał z pójść! 10. Czy był pan już u
dyrektora? — Tak, on rozmawiał ze o jutrzejszej wizycie w banku. — A czy pan
tam jutro z pójdzie? — Tak, pójdę.
Ćwiczenie 20. Proszę użyć polskich zaimków osobowych w odpowiedniej formie
przypadkowej.
1. Lubię z (ты) rozmawiać o naszych znajomych, bo dużo wiesz prawie o każdym
z (они), 2. Zapoznałem się z (она) nad morzem, teraz często do (она) telefonuję.
3. On mówi, że (Вы) pamięta, bo pracował z (Вы) w biurze turystycznym. 4. Mam
przed (я) trudny dzień. 5. Znasz Wiktorię? Brat ożenił się z (она) miesiąc temu.
6. Muszę z (ты) porozmawiać, zadzwonię do (ты) wieczorem. 7. Nie mam przy (я)
tej książki. 8. Chcę, żebyś nie zapomniał о (мы), żebyś często do (.мы) pisał. 9. Mirek
mówi z (я) tylko о (ты). 10. (Я) niestety nie było na tym spotkaniu, wiem, że (вы)
tam były. A kto od nas z (вы) jeszcze tam był?
Ж DIALOG
У^ PRZED SPACEREM
Wojtek: Więc co, gotowa jesteś?
Magda: Tak, chyba możemy iść.
W.: Magda, a czy ty nie słyszałaś prognozy pogody?
M:Nie, a bo co?
W.: Właśnie widzę, że nie. Jesteś ubrana zupełnie nieodpowiednio. Dziś przewiduje
się ochłodzenie, porywisty wiatr, możliwy jest również deszcz. Musisz włożyć
ciepły sweterek, a może nawet płaszcz.
M.: Żartujesz? Przecież świeci słońce i jest prawdziwy upał! Na niebie ani jednej
chmurki!
W.: To teraz. Zresztą gdy wychodziłem ze sklepu, widziałem, że już nadciągają
chmury, tylko z naszej strony tego nie widać, bo wiatr wieje z północy.
A/.: Szkoda! Tak się cieszyłam! Ta pogoda może zepsuć tak spacer, jak również
humor. Biorę więc parasolkę. A co z temperaturą?
W.: Powiedziałem, że prawdopodobnie znacznie się obniży, dlatego właśnie
proponuję płaszcz. Ale musisz się pospieszyć.
M: Przecież sam mówisz, żebym się przebrała. Będę gotowa za chwilę, tylko
zmienię buty i włożę do torby sweter. ... No, już. Możemy iść.
220
Lekcja VI
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 21. ©2) Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Jaką porę roku wolisz, lato? zima, wiosna, jesień
Nie, bo nie znoszę upałów. mróz, błoto, deszcz i wiatr
A ja lubię latem kąpać się jeździć na nartach, pracować w
/ opalać. ogrodzie, chodzić na dalekie spacery
Ćwiczenie 22. Proszę użyć w zdaniach czasowników z ramki.
ubrać (się) — ubierać (się), włożyć — wkładać, założyć — zakładać, nosić
l. Uważam, że musisz czapkę. 2. Zaraz wychodzę, tylko 3. Anna już
dziecko. 4. Dlaczego nie płaszcza? 5. Jutro będzie mróz, trzeba ciepło 6. Ona
zawsze wolała spodnie, prawie nie spódnic. 7. Ładny jest ten naszyjnik, prawda?
Chyba go wieczorem. 8. Dziś będzie ciepło, nie trzeba kurtki. 9. Sądzę, że
trzeba trochę inaczej. 10. Musisz koniecznie krawat, przecież idziesz na
przyjęcie! II. Pani Maria zawsze dobrze 12. Nikt już dawno nie takich
butów.
Ćwiczenie 23. Proszę użyć wyrazów kiedy lub gdy.
1. Chciałem zapytać jedziesz do Warszawy. 2. Chodzę na spacer nie ma
wielkiego mrozu. 3. Nie wiem on może przyjść. 4 oni będą u nas, pokażemy
im Moskwę. 5. Brat nie napisał przyjeżdża. 6 będę w Warszawie, zwiedzę
Zamek Królewski. 7. Proszę przyjść w biurze będzie kierownik. 8. Nie pamiętam
to było: w czerwcu czy w lipcu. 9. Zajmowałem się tym problemem
pracowałem w firmie handlowej. 10. Andrzej zadzwonił późno, chciałem już pójść
spać.
Ćwiczenie 24. Proszę utworzyć przymiotniki od podkreślonych słów.
Wzór: Zimą było dużo śniegu. — Zima była śnieżna.
1. Latem padały deszcze. Lato było
2. Wiosną częste są tu burze. Wiosny są tu
3. W grudniu będą mrozy. Grudzień będzie
4. Wczoraj był silny wiatr. Wczorajszy dzień był
5. Do południa utrzymywały się mgły. Przedpołudnie było
Lekcja VI
221
6. Wieczorem świecił księżyc. Wieczór był
7. Przez tydzień utrzymują się upały. Tydzień jest
8. W ciągu całego maja świeciło słońce. Maj był
9. Nocą na niebie było dużo gwiazd. Noc była
10. Po południu nie będzie chmur. Popołudnie będzie
Ćwiczenie 25. Proszę połączyć zdania przy pomocy spójników "tak..., jak i (jak
również) ... "; ' 'za równo..., jak i... "; "nie tylko..., lecz również (także)... ".
1. Byłam w stolicy Polski. Byłam też w innych polskich miastach.
2. Czytaliśmy wiersze Mickiewicza w przekładzie rosyjskim. Czytaliśmy również
jego utwory w języku polskim.
3. W czasie praktyki w Polsce chcę zwiedzić zabytki Warszawy. Mam również
zamiar chodzić na kurs języka polskiego.
4. Ja dość długo chorowałem, ale Jurek powiedział, że objaśni nowy materiał.
Powiedział też, że pomoże zrobić ćwiczenia.
5. Jutro będzie silny wiatr. Możliwa jest również burza.
6. Nasza grupa jutro pisze test. Czeska grupa, jak się okazało, też.
7. Witold dostał na egzaminie piątkę. Ja też dostałam piątkę.
8. Prognozę pogody można przeczytać w gazecie. Można też dowiedzieć się o niej
z telewizji.
Ćwiczenie 26. Proszę zastąpić podkreślone słowa i zwroty synonimicznymi.
1. Uważam, że zbyt dużo palisz! 2. Pamiętam, że poznałem ich dwa lata temu na
wczasach. 3. Dziś w nocy temperatura będzie poniżej zera. 4. Na całym terenie
Polski możliwe są mgły i przelotne opady. 5. W ciągu dnia ciśnienie będzie się
obniżać. 6. Niespodziewanie deszcz ustał. 7. Wiosną pojadę nad morze. 8. Mam inną
opinię. 9. Jej dziecko jest jeszcze za małe, aby to zrozumieć. 10. W ciągu tygodnia
temperatura będzie się wahać.
Ćwiczenie 27. Proszę zastąpić podkreślone słowa antonimicznymi.
1. Słyszałam, że jutro temperatura znów będzie ujemna. 2. Chyba pan zbyt dużo
się uczy! 3. Mama źle się czuje, bo ciśnienie szybko rośnie. 4. W tym kraju jest
surowy klimat. 5. Przez cały tydzień będzie jasno. 6. Z terenów zachodnich nasuwają
się układy wyżowe, napływa ciepłe powietrze. 7. W TV zapowiadali ochłodzenie.
8. Jutro spodziewane są ciągłe opady. 9. Czy jest ciepło? — Jest 4 С poniżej zera.
10. On powiedział, że w połowie tygodnia pogoda się poprawi.
222
Lekcja VI
Ćwiczenie 28. W marcu Kasia była w Egipcie, Dorota w Tatrach. Proszę
a) 'posegregować' ich rzeczy; b) opowiedzieć, jak każda z dziewczyn
spędzała czas.
a) sweter, okulary przeciwsłoneczne, sandały, kożuch, buty narciarskie,
plecak, szalik, olejek do opalania, rękawiczki, sukienka, spodnie,
czapka, walizka, skafander, skarpetki wełniane, kostium kąpielowy,
czepek, kapelusz, koszulka, dres, kamera, adidasy, gogle, dżinsy.
b) podziwiać krajobrazy górskie; lepić bałwana; chodzić do sauny i
solarium; pływać statkiem; grać w tenisa; kąpać się; nurkować; kupować
egzotyczne owoce; pić grzane wino; lecieć samolotem; siedzieć przy
kominku; opalać się; chodzić boso po piasku; jechać pociągiem; pić w
barze zimne napoje; zjeżdżać po stokach; mieszkać w pensjonacie; zwiedzać zabytki;
łowić ryby; robić zdjęcia; mieszkać w hotelu; leżeć na plaży; jeździć na sankach; dużo
przebywać na świeżym powietrzu; spać; zbierać muszle; chodzić na spacery w góry;
kupować upominki; chodzić na dyskotekę.
PodSumujmy!
Ćwiczenie 29. Proszę wypełnić tabelkę po przeczytaniu tekstu Wybieramy się za miasto
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
| TAK CZY NIE
| 1. sesję mam za sobą
1 2. jest połowa zimy, ale śniegu prawie nie ma
1 3. zwykle jeździmy na wakacje do teściów
1 4. Michał — to przyjaciel z lat szkolnych
1 5. rodzina Michała ma dom pod Moskwą
1 6. córka Michała ma na imię Natalia
1 7. bierzemy ze sobą narty i sanki
] 8. bardzo lubię jeździć na nartach
1 9. musimy ciepło się ubrać, bo może być zimno |
|| 10. dzisiaj pogoda jest ładna
tak
nie
Рч
и
Lekcja VI
223
Ćwiczenie 30. Proszę poinformować o pogodzie w poszczególnych polskich miastach,
zaznaczając je na mapie.
1. Warszawa
-2oC;^l003hPa
2. Łódź
3. Lublin
-2°C; ^l003hPa
-3°C; -!004hPa
4. Gdańsk
£Zh 0°C;M002hPa
5. Poznań 7. Kraków
&Я$ 0°С; \ 1002 hPa $$1 _3°C: /1004 hPa
6. Wrocław 8. Zakopane
-2°C; - 1004 hPa $~% -4°C: s 1004 hPa
Ćwiczenie 31. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
KLIMAT POLSKI
Ш
Klimat Polski jest klimatem przejściowym między oceanicznym a
kontynentalnym, w związku z czym cechuje go duża zmienność pogody nie
tylko z dnia na dzień, ale również w poszczególnych latach. Charakterystyczną
cechą jest istnienie sześciu pór roku: przedwiośnia, wiosny, lata, jesieni, przedzimia i
zimy.
Klimat ma istotne znaczenie dla rozwoju gospodarczego kraju i życia ludzi.
Niekorzystne w Polsce dla rolnictwa są na przykład letnie gradobicia, susze lub
nadmierne opady atmosferyczne oraz wiosenne przymrozki. Ujemna temperatura w
zimie stwarza konieczność dużych wydatków z budżetu państwa na ogrzewanie
(energię elektryczną). Zamiecie śnieżne, oblodzenie dróg też wymagają wydatków i
odpowiednich środków technicznych.
W Polsce nieraz zdarzają się klęski żywiołowe. Przykładem mogą być
katastrofalne w skutkach powodzie w latach 1997 i 2010 lub gwałtowna ulewa w roku
2001 w Gdańsku i Słupsku, kiedy w ciągu dnia spadło tyle deszczu, ile zwykle spada
w ciągu całego lata (ponad 120 litrów na metr kwadratowy powierzchni).
224
Lekcja VI
Ćwiczenie 32. Proszę przetłumaczyć na język polski.
V&) Недавно у меня было немного свободного времени, и я решил поехать
за город. Я люблю кататься на лыжах, когда не слишком холодно и
идет снег. В это время года под Москвой обычно много снега, часто
бывают морозы, но нередки и приятные солнечные дни, когда температура не
очень низкая.
Я тепло оделся, взял с собой лыжи и поехал на вокзал. До своей станции я
около часа ехал на поезде, а оттуда до леса пошел уже на лыжах. В лесу было
очень красиво: снежные шапки украшали высокие деревья, вокруг была
тишина. Впрочем, лес прекрасен всегда: весной, когда просыпается природа, летом,
когда светит солнце и поют птицы, осенью, когда на землю падают
разноцветные листья, и зимой, когда все деревья в серебре. Поэтому не только
зимой, но и в любое другое время года я стараюсь поехать за город и погулять в
лесу.
Ćwiczenie 33. Proszę odczytać przysłowie, przeskakując za każdym razem tyle samo liter.
^%
PRZYSŁOWIE
%^
Ćwiczenie 34. Co to za słowo?
Я»
1
ABC
4
JKL
ea
2
DEF
5
MNO
Г7 18
JSTU\VW
3
GHI
6
PQR
9
XYZ
HOBBY
654581 532
Lekcja VI
225
Ćwiczenie 35. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związanych z pogodą
(każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
POGODA
1 lato.
2
3
4
5
6
Tl]
Щ2
[w]
fcH
[~F]
ful
Гн~|
ГП
[a~]
ПП
ГйГ|
Г©1
ГгП
uh
rfi
fol
«A
POROZMAWIAJMY!
1. Czy i jakie ma Pan(-i) hobby? Jak Pan(-i) spędza czas wolny kiedy jest dobra
pogoda? A kiedy pada deszcz czy śnieg?
2. Kolega lub koleżanka zastanawia się, jak spędzić ferie. Proszę doradzić, opierając
się na własnym doświadczeniu.
3. W niedzielę dzwoni do Pana(-i) znajomy(-a) i zaprasza na spacer. Pan(-i) woli
spędzić wieczór w domu. Proszę zgodzić się lub odmówić.
4. Pana(-ią) i Pana(-i) kolegę znajomy zaprosił na daczę. Proszę przekazać koledze
zaproszenie i powiedzieć, jak trzeba się ubrać i co zabrać ze sobą.
POSŁUCHAJMY!
|12| 1. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania Prognoza pogody dla Polski i a) zdecydować,
co Pan(-i) włoży; b) wstawić pominięte wyrazy.
a)
226
Lekcja VI
b) Nad północno-zachodnią, wschodnią i południową Europą zalegają
Wyże dominują nie tylko nad południowo-zachodnim obszarem Europy, lecz również
nad Skandynawią i częściowo Europą Środkową. Polska jest na skraju niżu znad
Rosji. do nas mroźne arktyczne powietrze z —
informuje Instytut Meteorologii.
Warszawie będzie 1003 hPa i będzie dalej
rośnie, w środę w południe w
W połowie tygodnia w kraju
i miejscami
umiarkowane, okresami duże
opady śniegu. Rano (głównie na
zachodnim terenie kraju). Temperatura maksymalna w dzień -A°C w górach do 0°C na
Wybrzeżu. Wiatr umiarkowany i dość silny północno-
zachodnich. We wschodniej części kraju zawieje i śnieżne.
L|3^ 2. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania Pory roku i zaznaczyć właściwe odpowiedzi.
11. W zachodniej części Polski zimy
są
2. Babie lato jest
3. Liści już nie ma
4. Zima zaczyna się w
5. Zima trwa do
\6. Latem w Polsce dominują wiatry
A
łagodne
w drugiej połowie
września
w listopadzie
październiku
lutego
wschodnie
В
ostre
w połowie września
w październiku
listopadzie
marca
zachodnie
С
śnieżne
w sierpniu
w grudniu
grudniu
lutego lub do
marca
północne
C\ą± 3. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania i poprawić tekst, zastępując Ю słów (wyrażeń),
tymi, które były użyte w nagraniu Z blogu Asi.
Ja bardzo lubię robić zdjęcia, dlatego mogę powiedzieć, że moim hobby jest
fotografowanie.
Robię zdjęcia zwykłym telefonem komórkowym, nigdzie bez niego nie wychodzę,
szkoda, że mam na to mało czasu. Nie ma znaczenia, że zdjęcia nie są idealne, bo
czasem wychodzą źle i często nie jestem zadowolona z rezultatów. Ale pięknymi
zdjęciami się zachwycam, sczególnie fajne są zdjęcia przyrody i kwiatów.
Bardzo dużo fotografuję na wakacjach, robię to przy dobrej pogodzie. A potem po
powrocie robię albumy — prawdziwe, nie tylko w sieci.
Mam jeszcze drugie hobby: taniec. Kocham to. Może dlatego, że w tańcu mogę
wyrazić to co czuję, moje emocje. Próbuje łączyć te dwa zainteresowania. Moja
koleżanka też bardzo lubi fotografować i świetnie jej to wychodzi, dlatego gdy ja
tańczę, ona mnie fotografuje. Wychodzą wspaniałe zdjęcia.
Lekcja VI
227
NAPISZMY!
Proszę napisać do kolegi (koleżanki) krótki list lub pocztówkę z wakacji
LEKCJA VII
Rozmawiamy o sklepach i towarach, o zakupach, cenach i pieniądzach.
Gramatyka
1. Celownik.
2. Czas przeszły czasownika iść i pokrewnych.
3. Przysłówki o znaczeniu modalnym.
4. Zaimki nieokreślone.
TEKST
ZAKUPY
Dziś jest sobota. Jeszcze tydzień temu umówiliśmy się z żoną, że
wybierzemy się w tym dniu na zakupy: mnie jest potrzebny nowy garnitur,
żona chciała kupić sobie sandały, jakąś sukienkę oraz nową teczkę dla syna.
Od razu po śniadaniu pojechaliśmy do centrum handlowego, w którym jest dobre
zaopatrzenie i można znaleźć wszystkie potrzebne nam rzeczy. Postanowiliśmy
najpierw rozejrzeć się za ubraniem dla mnie. Wjechaliśmy schodami ruchomymi na 3.
piętro, gdzie znajdują się stoiska z konfekcją. Ze słowami "W czym mogę państwu
pomóc?" podeszła ekspedientka i pokazała nam, w którym miejscu są ubrania w moim
rozmiarze. Spodobał mi się jeden garnitur w granatowym kolorze. Spodnie leżały
dobrze, ale kiedy zmierzyłem marynarkę, okazało się, że mi nie pasuje — była za duża
i miała za długie rękawy. Wyszło, że straciliśmy czas i nic nie kupiliśmy. Ale za to w
dziale obok zobaczyłem świetną kurtkę z futrzanym kołnierzem, odpinanym kapturem
i kieszeniami na zatrzaskach. Jak na taki gatunek kosztowała dosyć tanio, bo była ze
zniżką posezonową. Nie mieliśmy tego w planie, ale kupiliśmy synowi tę kurtkę,
chociaż przyda mu się dopiero w następnym sezonie.
W dziale z konfekcją damską było mnóstwo ciuchów — były tu suknie wizytowe,
bluzki, spódnice i cała masa letnich sukienek. Żona wybrała sobie dwie — z bawełny
w drobne zielone paski i lnianą w kwiaty — i poszła do przymierzalni. W bawełnianej
było Ani do twarzy, miała ona dobry fason i jakość, poszedłem więc do kasy.
Po chwili zeszliśmy na drugie piętro. Żona poszła do działu wyrobów skórzanych,
ja zaś zatrzymałem się przy stoisku z galanterią. Kiedy się spotkaliśmy, Ania już
miała teczkę. Ja natomiast kupiłem sobie skarpetki, bardzo ładny krawat, maszynkę do
golenia i spinki do koszuli.
Lekcja VII
229
Przy stoisku z obuwiem był tłok, bo w sprzedaży były właśnie atrakcyjne modele
męskich butów po promocyjnych cenach. Ja nic z obuwia akurat nie potrzebowałem, a
po sandały dla żony można będzie przyjść innym razem.
Do dziewiarstwa, futer i bielizny nie zaglądaliśmy — wszystko to mieściło się na
pierwszym piętrze — poszliśmy od razu na parter, bo przypomniałem sobie, że
obiecałem Andrzejowi, że kupię mu piłkę. Tu znajdowały się działy zabawek,
artykułów papierniczych, sportowy, RTV i AGD. Wybrałem piłkę, kupiliśmy mu
również nowe tenisówki i koszulkę sportową. Pozostało nam tylko kupić jakiś prezent
dla kolegi syna — on ma niedługo urodziny. Okazało się jednak, że już brakuje na to
czasu i musimy się spieszyć, może uda nam się kupić coś później. Wyszliśmy ze
sklepu i poszliśmy na postój taksówek.
Ш SŁOWNIK
akurat
artykuł, wyrób
atrakcyjny
brakować
cena promocyjna
ciuch(-y)
ekspedientka)
fiitro, futrzany
gatunek
jakość
kaptur
kieszeń (r.ż.)
kołnierz
mieścić się
mnóstwo
niedługo
obiecać
pas (pasek)
pasować
piłka
postanowić
postój
potrzebować
promocja
przydać się
przymierzalnia
przypomnieć sobie
как раз, именно
зд. товар, изделие
привлекательный, заманчивый
не хватать
специальная цена
одежда, тряпки (разг.)
продавец (~щица)
мех, шуба, меховой
сорт, качество
качество
капюшон
карман
воротник
помещаться, находиться
множество, полно
1. скоро; 2. недолго
пообещать
1. полос(к)а; 2. ремень, пояс(ок)
подходить, соответствовать
мяч
решить
стоянка (такси)
нуждаться
зд. акция
пригодиться
примерочная
вспомнить
230
Lekcja VII
rękaw
rozejrzeć się
schody (~ ruchome)
skóra, skórzany
spieszyć się
(s)podobać się
sprzedaż (r.ż.)
stoisko
tani, ~o
tłok
umówić się
wystarczać
z góry
zaopatrzenie
(za)(od)pinać
zaś, natomiast
zatrzask
(z)(przy)mierzyć
znaleźć (znajdować)
zniżka
рукав
осмотреться
лестница {эскалатор)
кожа, кожаный
торопиться, спешить
(по)нравиться
продажа
секция, стенд, прилавок
дешевый, дешево
толкотня, давка
договориться о встрече
хватать, быть достаточным
зд. заранее
снабжение
(за)(от)стегивать
же, однако же
кнопка, защелка
(при)мерить
найти (находить)
скидка
Uwaga!
рус.: (платье) хорошо сидит
польск.: (suknia) dobrze leży
со, w czym jest do twarzy komu
спуститься — zejść, zjechać
подняться — wejść, wjechać
brak — отсутствие, нехватка
брак (дефект) — wada, mankament
rozejrzeć się (rozglądać się) za kim, czym
kto, co podoba się komu — кто, что нравится кому
со smakuje komu — что нравится кому (о еде)
jest mi potrzebna pomoc = potrzebuję pomocy
Lekcja VII
231
przypomnieć komu — напомнить
przypomnieć sobie — вспомнить
życzyć komu — желать кому
życzyć sobie — желать, хотеть
wkrótce (niedługo) — скоро, вскоре
вкратце (коротко) — w skrócie, pokrótce, zwięźle
подходит
^pasuje (co, komu)
odpowiada (co, komu)
spieszyć się
spóźnić się
спешить; pozostać
опоздать; wrócić
остаться
вернуться
Słownictwo tematyczne
kupować /sprzedawać (na kredyt, na raty, za gotówkę)
STOISKO / DZIAŁ
artykułów dziecięcych
papierniczych
sportowych
wyrobów skórzanych
RTV (radiowo-telewizyjny)
bielizny (pościelowej)
dziewiarstwa
futer
gospodarstwa domowego (AGD)
konfekcji (ubrań, odzieży)
obuwia (obuwniczy)
pasmanterii
perfumerii, kosmetyków
tkanin
upominków
zabawek
СЕКЦИЯ / ОТДЕЛ
детских товаров
писчебумажных товаров
спортивных товаров
кожгалантереи
радиотоваров
(постельного) белья
трикотажных изделий
мехов
товаров для дома
готового платья
обуви (обувной)
швейной галантереи
парфюмерии, косметики
тканей
сувениров
игрушек
232
Lekcja VII
centrum handlowe, pasaż handlowy, galeria, hiper(super)market, sklep,
dom towarowy, komis, targ, targowisko, bazar, jarmark, kiermasz, targi, giełda,
hurtownia, kiosk, pawilon, stragan, budka
ile kosztuje.. ? w jakiej cenie (jest) .. ? po ile.. ? ile płacę?
SKLEP
CENA
PIENIĄDZE
stoisko
wystawa
regał
półka
lada
kasa
taśma
pakownia
magazyn
wózek
koszyk
wysoka (niska)
wygórowana
atrakcyjna
okazyjna
promocyjna
korzystna
konkurencyjna
przystępna
umowna
hurtowa
detaliczna
zarabiać
wydawać
liczyć
pożyczać
rozmieniać
składać, zbierać
oszczędzać
wymieniać {kantor)
inkasować
pobierać, podejmować
inwestować, lokować
gotówka: banknot, drobne, bilon, moneta
drogi (-o) — tani (-o)
pokwitowanie, paragon, czek, rachunek, faktura
wyprzedaż, promocja
reklama Ф reklamacja Ф reklamówka
ODZIEŻ, BIELIZNA, OBUWIE
MĘSKA
garnitur
(ubranie)
marynarka
spodnie
pulower
półgolf
koszula
polo
DAMSKA
futro
kostium
żakiet
spódnica
garsonka
sweterek
bluzka
suknia (sukienka)
MĘSKA/DAMSKA
kożuch
płaszcz, palto
jesionka
kurtka
kamizelka
dżinsy
sweter
golf
Lekcja VII
233
podkoszulek
spodenki
slipy
bokserki
kalesony
skarpetki
półbuty
trampki
majteczki
biustonosz, stanik
rajstopy
pończochy
podkolanówki
kozaki
czółenka
buciki (na obcasie)
koszulka
szorty
piżama
szlafrok
kapcie
sandały, klapki
buty
tenisówki, adidasy
DODATKI
krawat
muszka
szelki
portfel
parasol
apaszka
chustka
torebka
portmonetka
parasolka
kapelusz
rękawiczki
szalik
pas, pasek
chusteczka (do nosa)
TKANINY
POŚCIEL
wełna
jedwab
aksamit
bawełna
len
sztruks
flanela
włókno sztuczne
gładki (-a,-e)
we wzorek
w deseń
w kwiaty
w krat(k)ę
w kropki
w grochy
w paski (ukośne)
pierzyna
poduszka
jasiek
kołdra
koc
podpinka, poszwa
prześcieradło (kąpielowe)
poszewka
WYROBY JUBILERSKIE
KOSMETYKI
łańcuszek
wisiorek
pierścionek
obrączka
sygnet
kolczyki
klipsy
korale
naszyjnik
kolia
bransoletka
broszka
spinki
brelok
perfumy
woda toaletowa
woda kolońska
szampon
żel (pod prysznic)
dezodorant
mleczko kosmetyczne
puder
tusz (r. m.)
cienie
szminka (kredka)
lakier
mydło
olejek (do opalan
krem do golenia, po -u; do twarzy, do cery normalnej (suchej, tłustej, mieszanej)
234
Lekcja VII
GRAMATYKA
/. Дательный падеж
Существительные женского рода, а также мужского на -а имеют в
дательном падеже единственного числа то же окончание, что и в предложном2, т. е. -е,
-у, -/ (siostrz-e, Natasz-y, Ol-i; koledz-e, radc-y, Szewczenc-e).
Существительные среднего рода образуют дательный падеж при помощи
окончания -u (dzieck-u, posiedzeni-u), а мужского owi (dyrektor-owi, syn-owi,
sloni-owif. Лишь некоторым существительным мужского рода свойственно
аналогичное русскому окончание -и:
0 Запомните! panu, bratu, ojcu, chłopcu, chłopu, Bogu, światu,
psu, kotu, lwu, księdzu, katu, orłu, osiu, diabłu.
Во множественном числе выступает универсальное окончание -om (koleg-om,
koleżank-om, dzieci-om, muze-om).
У согласованных определений окончания следующие: -ej (ж. р.); -emu (м. р.,
ср. р.); -ym, -im (мн. ч.). Ср.:
mojej dobrej koleżance Ani Kowalskiej;
mojemu dobremu koledze Andrzejowi Kowalskiemu;
moim dobrym kolegom Ani i Andrzejowi Kowalskim.
Личные и возвратное местоимения имеют в дательном падеже следующие
формы:
1. ja — mnie, mi
2. ty — tobie, ci4
3. on — jemu, niemu5, mu4
3. ono — jemu, niemu5, mu4
3. ona — jej, niej5
1.
2.
3.
3.
my
wy
oni
one -
— nam
— wam
— im, nim
— im, nim
sobie
Запомните также вежливые формы: panu, pani, panom, paniom, państwu.
По образцу существительных на -я склоняются славянские мужские фамилии на -о.
О предложном падеже см. уроки III, IV.
См. приложение, табл. 7.
Краткая форма (не употребляется в начале предложения).
Форма после предлогов.
Lekcja VII
235
Наиболее часто дательный падеж употребляется:
• в функции объекта-адресата (прежде всего после глаголов со значением
«передачи», в т. ч. информации): oddać со коти\ powiedzieć со коти;
• в безличных конструкциях типа brakuje nam, przykro mi, wydaje ci się, co
mu jest, wstyd jej;
• для обозначения принадлежности: urodziło im się dziecko, oderwał mi się
guzik (ср. рус. конструкции со значением «у кого-либо»);
• после предлогов dzięki, wbrew, ku, na przekór, przeciw(ko), naprzeciw";
• после определенных глаголов и прилагательных, требующих дательного
падежа, ср.: dziękować, ufać, wierny, bliski и др.
Ćwiczenie 1. Proszę a) uzupełnić zdania rzeczownikami w celowniku; b) napisać, co komu
da w prezencie Tomek.
a) l. Maria czyta koleż
2. Siostra kupuje
3. Marcin opowiada
4. Lektor daje
5. Płacimy
6. On pomaga
7. Ewa robi
8. Już powiedzieliśmy
9. Proszę przekazać
10. Obiecałem
ance list od Janka.
prezent.
o Polsce.
zadanie.
za obiad.
uczyć się języka.
śniadanie.
o tym.
moje pozdrowienia!
pomoc w pracy.
b)
1 В отличие от русского языка дательного падежа требуют и глаголы с
противоположным значением: zabrać со komu; ukraść со коти и т. п.
2 Этот предлог употребляется и с родительным падежом (ср.: Gdzie? — Naprzeciw
apteki).
236
Lekcja VII
Ćwiczenie 2. Proszę użyć form celownika w podanych zdaniach.
1. Pokazałem swoje tłumaczenie (panprofesor).
2. Nie chciałem o tym mówić (matka i ojciec).
3. Przepraszam, że (państwo) przerywam!
4. Kupiliśmy prezenty (wasze dzieci).
5. Nie należy przeszkadzać (brat) w pracy.
6. Chcę (panie) przedstawić swoją żonę.
7. Ta decyzja może zaszkodzić (nasze dobre stosunki).
8. (Lech Wałęsa i Michał Gorbaczow) przyznano Nagrodę Nobla.
9. Profesor załatwił (ten student) praktykę zagraniczną.
10. Podziękowaliśmy (gospodyni i gospodarz) za miłe przyjęcie.
11. Wszystko wytłumaczyłem (pani doktor).
12. Podczas tej wizyty (rosyjski prezydent) będzie towarzyszyć minister
oświaty.
Ćwiczenie 3. Proszę zastąpić podkreślone konstrukcje synonimicznymi z celownikiem.
1. Wszyscy wyrażali szacunek dla laureata prestiżowej nagrody.
2. Przygotowałam dla męża smaczny obiad.
3. Na załatwienie tej sprawy poświęciliśmy dużo czasu.
4. Reżyser od razu przeznaczył dlatego aktora główną rolę.
5. Pociąg zbliża się do Krakowa.
6. Kupiliśmy dla pani skromny upominek.
7. To jest doskonałe lekarstwo na stres.
8. Trzeba wysłać do babci pieniądze.
Ćwiczenie 4. Proszę a) zastąpić podkreślone czasowniki czasownikami podobać się lub
smakować;
b) za pomocą podkreślonych czasowników opowiedzieć, co Pan(-i) lubi, a
czego nie;
c) odtworzyć przebieg krótkiej dyskusji między panem X, który nienawidzi
sklepów, a panią Y, która uwielbia robienie zakupów.
Każdy z moich kolegów jest inny, każdy ma swoje upodobania. Wiem, że
Krzysztof, na przykład, bardzo lubi kryminały i nie znosi ciepłego mleka.
Adam przepada za muzyką rokowa i nienawidzi lodów. Hania,
odwrotnie — uwielbia lody, ale za to nie lubi piwa. Robert nie cierpi kawy,
głośnej muzyki i hałasu, woli zaś góry i dalekie spacery.
A ja lubię ich wszystkich i nie lubię, kiedy jestem sama.
Lekcja VII
237
Ćwiczenie 5. Proszę użyć w zdaniach czasowników lub połączeń z ramki.
| życzyć, gratulować, dziękować; składać życzenia, gratulacje, podziękowania \
1. Koleżanki {Marek) zdania egzaminu.
2. Serdecznie {panowie) za pomoc.
3 (państwo) sukcesu w tej pracy.
4. Witold {przyjaciel) z okazji urodzenia dziecka.
5. Stewardesa {pasażer) szczęśliwej podróży.
6. Wszyscy (solenizant) dużo szczęścia.
7. Prezydent (cały naród) z okazji tej rocznicy.
8. W imieniu naszej firmy (wszyscy) za owocną współpracę.
Ćwiczenie 6. Proszę a) użyć rzeczowników w liczbie mnogiej; b) zastąpić podkreślone
rzeczowniki zaimkami.
1. Chcemy kupić dziecku zabawkę.
2. Czy twojej siostrze podoba się nowa szkoła?
3. Wszyscy wystąpili przeciwko tej kandydaturze.
4. Czego tej dziewczynie brakuje?
5. Zaraz podam lekarzowi czysty ręcznik.
6. Potrafiłem to zrobić tylko dzięki koledze.
7. Chłopakowi było przykro, że tak wyszło.
8. Nie mogę sprawić klientowi zawodu.
9. Wbrew prognozie skandalu nie było.
10. Czy twojej koleżance smakowały lody?
Ćwiczenie 7. Proszę użyć przyimków przeciw(ko), naprzeciw, wbrew, dzięki, na przekór,
ku.
1 pozorom był to miły człowiek.
2. Nie mieliśmy nic odpoczynkowi.
3. Będę głosować niemu.
4. Zrobiliśmy tę pracę tylko tobie.
5. "Zbliżamy się już Moskwie," — powiedział konduktor.
6 zdrowemu rozsądkowi postąpił po swojemu.
7 przewidywaniom nagle się ochłodziło.
8. Zobaczyliśmy, że nam idzie gospodyni domu.
9. Muszę poprosić o proszek bólowi głowy.
10. To nieznośne dziecko wszystko robi matce.
238
Lekcja VII
Ćwiczenie 8. Proszę użyć odpowiedniej formy
1. Basia mówi, że nie pamięta.
2. Co kupić na imieniny?
3. Chętnie się z spotkam!
4. Nie chcę przeszkadzać.
5. Staszek mieszka naprzeciwko
6. Ostatnio niewiele o słyszałem.
7. Przecież już o tym mówiłam!
zaimków osobowych a) ty; b) on.
8. Zadzwonię do jutro.
9. Kupiłem to
10. Poco to?
11 jest zimno?
12. Zimno ?
13. Czy tego wystarczy?
14. Dlaczego tam nie było?
Ćwiczenie 9. Proszę przetłumaczyć na język polski.
1. Вам не холодно? 2. Тебе хорошо в этом платье. 3. Мне очень жаль, но я
должен Вам это сказать. 4. Что с тобой случилось? 5. Мне (будет) очень
приятно. 6. Тебе это подходит? 7. Мне постоянно не хватает времени. 8. У тебя
оторвалась пуговица. 9. Тебе музыка помогает, а мне мешает. 10. Кто взял у меня
ручку? 11. У них недавно родился второй ребенок. 12. Хорошо, что ты мне это
посоветовал. 13. Мне это совсем не нравится. 14. Что с ним?
GRAMATYKA
*ТИН //. Прошедшее время глагола iść
Глагол iść имеет в прошедшем времени две основы: в единственном числе
мужского рода szed(ł)-, в остальных формах — sz(łf /)-.
Единственное число
м. р. ж. р.
1. szedłem szłam
2. szedłeś szłaś
3. szedł szła
cpp.
szło
Множественное число
лично-муж.
1. szliśmy
2. szliście
3. szli
нелично-муж.
szłyśmy
szłyście
szły
По этому образцу спрягаются в прошедшем времени и все однокоренные
глаголы (pójść, przyjść, obejść и т. п.1).
В единственном числе мужского рода беглый гласный -е в приставках выпадает, ср.
wszedł — weszła; obszedł — obeszła и т. п.
Lekcja VII
239
Ćwiczenie 10. Proszę odpowiedzieć na pytanie.
Co państwo robili po południu?
Wzór: Ja poszedłem do sklepu. — A ja poszłam do domu.
1. Janek , a Ewa
2. Maria , a Zbyszek
3. Pan , a my
4. Pani , a my z Włodkiem
5. Tadeusz i Tomek , a Irena i Krysia
6. Jacek i Teresa , a dzieci
Ćwiczenie 11. Proszę dokończyć wypowiedzi.
1. Ja po lektoracie poszedłem do domu, a wy dokąd ?
2. Basia przyszła dawno, a on kiedy ?
3. Ty przyszedłeś z Agatą, a z kim Zosia?
4. Ty, Jadzia, wyszłaś od razu, a Józek kiedy ?
5. Słyszałam, że Jurek rozszedł się z Henią, a Ela z Markiem.
6. Ja przeszedłem na zielone światło, a pani na jakie ?
7. Oni zeszli na dół 5 minut temu, a on kiedy ?
8. Na które piętro weszłaś? My па ósme.
Ćwiczenie 12. Proszę użyć czasowników a) w innym rodzaju; b) w innej liczbie.
a) l. Po co zeszłaś na dół? — Zeszłam po papier.
2. Kiedy pani doktor weszła do gabinetu?
3. Skąd przyszłaś? — Przyszłam prosto z dworca.
4. Nauczycielka odeszła od tablicy i podeszła do okna.
5. Z kim tam poszłaś?
6. Ona wyszła 5 minut temu.
7. Ona rozeszła się z nim dawno.
8. Czy pani obeszła się bez pomocy?
b) l. Wyszłam stamtąd razem ze Sławkiem.
2. Nie słyszałem nawet, jak wszedłeś.
3. Czekałem, ale on nie przyszedł.
4. Gdzie z mąposzłaś?
5. Przyszła do mnie moja koleżanka.
6. Teraz żałuję, że tu przyszedłem.
7. Czy dziecko już przyszło ze szkoły?
8. Już dosyć szybko czytam, doszedłem do piątego rozdziału.
240
Lekcja VII
Ćwiczenie 13. Proszę przetłumaczyć zdania na język polski, używając kolejno w każdym z
nich form wy, pan, pani, panowie, panie, państwo.
1. Когда вы вчера ушли с работы?
2. Я слышал, что вы не пошли в театр. Почему?
3. Я вчера вас видел, вы шли на урок.
4. Очень вас прошу прийти завтра.
Ćwiczenie 14. Proszę użyć czasowników w czasie przeszłym.
1. Czy długo idziesz do przystanku autobusowego?
2. Czy pójdziecie na to spotkanie?
3. Wejdziemy na górę po innych schodach.
4. Często tam chodzę, ale dziś mc pójdę.
5. Ona zadzwoni i przyjdzie.
6. Masz rację, z tego nic nie wyjdzie.
7. Ona przyjdzie i wszystko mu powie.
8. Nie pójdę do pracy, bo źle się czuję.
9. Obejdziemy dom dookoła i zobaczymy park.
10. Jaś zejdzie na dół i otworzy drzwi.
11. Wejdę do pokoju i zapalę światło.
12. Gdy ona przejdzie na drugą stronę i wejdzie do sklepu z meblami, zobaczy to,
czego szuka.
Ćwiczenie 15. Proszę uzupełnić odpowiedzi, używając czasowników chodzić lub pójść w
czasie przeszłym.
1. Czy chodziłeś na konsultacje do profesora w środy?
— Nie, zwykle w piątki, a w zeszłym tygodniu w czwartek.
2. Nie ma Marii? Chyba poszła po prezent dla koleżanki!
— Nie, przecież przez cały ten miesiąc na kurs angielskiego, więc teraz też
chyba tam
3. Na czyje seminarium chodzili panowie w tym miesiącu?
— Cały czas do profesora Klimczaka, tylko wczoraj na inne.
4. Czy długo państwo chodzili na lektorat języka polskiego?
— przez trzy miesiące regularnie, nie tylko 2 czy 3 razy, kiedy była
wycieczka.
5. Dlaczego nie poszedłeś dziś po zakupy?
— Wczoraj miałem wolny dzień, więc do sklepu wczoraj.
6. Czy zawsze chodziła pani na zajęcia rano?
— Tak, zawsze, tylko raz po południu.
Lekcja VII
241
GRAMATYKA
■* ///. Модальные слова
* Иг* trzeba, można, wolno, warto, należy, wypada, nie sposób
Предикативные слова trzeba, można, wolno, warto, należy, wypada, nie sposób
употребляются в односоставных предложениях в сочетаниях с инфинитивом:
Trzeba (było, będzie) to kupić. — Nie trzeba (było, będzie) tego kupować.
Warto (było, będzie) to obejrzeć. — Nie warto (było, będzie) tego oglądać.
Należy (należało) to zrobić. — Nie należy (nie należało) tego robić.
Дательный субъекта в таких конструкциях не употребляется. Русским
моделям типа мне {им, Анне...) нужно {придется...) + инфинитив1 соответствуют
польские конструкции с модальными глаголами, ср.:
рус: Ему надо идти. польск.: On musi iść.
Надо идти. Trzeba (należy) iść.
Мне молено подождать? Czy mogę zaczekać?
Можно подождать? Czy można zaczekać?
Следует также иметь в виду, что русским молено — нельзя в польском языке
соответствуют można — nie można («можно» — «нельзя», «невозможно») и
wolno — nie wolno («разрешается» — «не разрешается»).
Ср.: Tam nie można wejść, drzwi są zamknięte.
Tam nie wolno wchodzić, szef jest zajęty.
Ćwiczenie 16. Proszę wpisać w zdania wyrazy z ramki.
frzeba, można, warto, wolno, należy, wypada, nie sposóą
1. Tego radia nie kupować, jest to przestarzały model.
2. Czy tutaj palić?
3. Żeby dobrze żyć, dużo pracować.
4. Nie do tego podchodzić poważnie.
5. Nie mu przeszkadzać!
6. Przepraszam, czy panią zapytać?
7. Czy przewozić to przez granicę?
8. Czy stąd zadzwonić? — Nie, nie , telefon jest zepsuty.
9. Jest zbyt późno, chyba nie do niego dzwonić.
В сочетаниях с существительным употребляется конструкция potrzebny (-a, -e) jest...
или глагол potrzebować {czego, pot. со). Ср.: Potrzebna mi jest twoja pomoc. — Potrzebuję
twojej pomocy.
242
Lekcja VII
10. Tu nie przechodzić przez ulicę, przejście jest trochę dalej.
11. Jak uważasz, czy pójść na ten film?
12. Jest strasznie gorąco, po prostu wytrzymać!
Ćwiczenie 17. Proszę ułożyć zdania, używając polskich odpowiedników rosyjskiego
modelu «кому нужно что».
\.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
Ту
Babcia -
Borys Iwanow -
Państwo -
Moja siostra -
Chory
Ja
Pan Pawłów -
Basia Martyniuk -
On
. Oni
. Pani -
- uczyć się
- okulary
- praca
- trochę zaczekać
- ciepła spódnica
- leżeć w łóżku
- iść
- nowe mieszkanie
- twój adres
- zdać egzamin
- pieniądze
- pospieszyć się
Ćwiczenie 18. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Уже поздно, надо идти домой. 2. Не стоит об этом слишком много
говорить. 3. Тебе надо купить этот словарь. 4. Неудобно ее об этом спрашивать. 5. Из
читального зала нельзя выносить книги. 6. Ей очень нужна твоя помощь. 7. Надо
дома прочитать текст. 8. Им надо перевести статью. 9. Ничего сейчас не надо
делать. 10. Он слишком быстро говорит, ничего нельзя понять! 11. Слава богу,
мне сегодня никуда не надо идти. 12. Ему нужно помочь. 13. Можно мне задать
вам один вопрос? 14. Зачем тебе это? — Так нужно.
GRAMATYKA
*р> IV. Неопределенные местоимения типа
* Mi^ coś, ktoś; cokolwiek, ktokolwiek
Неопределенные местоимения могут образовываться путем присоединения к
вопросительным словам частиц. Например:
-s: ktoś, coś, ileś, dlaczegoś («кто-то», «что-то», «сколько-то», «почему-то»);
-kolwiek: jakikolwiek, cokolwiek, gdziekolwiek («какой-нибудь», «что-либо»,
«все равно где»).
Lekcja VII
243
Частицы присоединяются непосредственно к падежной форме склоняемого
местоимения, ср.: od kogo — od kogoś; z jaką — z jakąś; jakiemu —jakiemukolwiek;
z kim — z kimkolwiek*.
Ćwiczenie 19. Proszę wpisać zamiast kropek zaimki nieokreślone typu coś.
I. On poszedł. 2. Czy nikt do mnie nie telefonował? — Nie jestem pewna, ale
chyba dzwonił. 3 pan pyta o panią. 4. Widziałem ten film. 5. Są tu
zeszyty. 6 mi mówił na ten temat. 7. Nie wiem, gdzie jest ta książka, może
pożyczyłem. 8. Musimy kupić dla niego. — Może kupimy mu płyty? 9. Chyba
to było potrzebne! 10. Czy pan czeka na z nas? 11. Wydaje mi się, że ona jest
smutna, może jej się stało? 12. Szuka pan ?
Ćwiczenie 20. Proszę przetłumaczyć zdania na język rosyjski.
1. Gdziekolwiek będziesz, będę o tobie pamiętać. 2. Jakiś pan czeka na panią.
3. Co mu kupić? — Cokolwiek, już nie ma czasu! 4. Możesz oddać tę książkę
komukolwiek, już nie jest mi potrzebna. 5. Wiem, że można tam dojechać którymś
autobusem, ale numeru nie pamiętam. 6. Można tam dojechać którymkolwiek
autobusem. 7. Zaraz ci coś powiem. 8. On kiedyś mówił, że przyjmie jakąkolwiek
pomoc. 9. Może jeszcze kiedykolwiek się spotkamy! 10. Czy w telewizji jest coś
ciekawego?
ф> DIALOG
W DROGERII
Bożena: Cześć, Danka! Wiesz, nie mogę znaleźć swojej kosmetyczki, może
zostawiłam u ciebie?
Danuta: Zaraz zobaczę... Nie, przykro mi, zajrzałam wszędzie, ale nigdzie nie ma.
В.: Szkoda! To znaczy, że zgubiłam, muszę iść do drogerii... Trudno, dziękuję.
Ekspedientka: Dzień dobry, czym mogę służyć?
В.: Proszę pani, muszę kupić wszystko, zgubiłam wszystkie moje kosmetyki!
E.: Ależ co za problem, tu u nas znajdzie pani wszyściuteńko!
В.: Fajnie, więc po pierwsze: tusz, cienie i szminka...
E.: Już, pani kochana, podaję... To jest wspaniały tusz, podobno wydłuża rzęsy,
dziewczyny po prostu szaleją! Cienie jakie?
В.: Szare, perłowe, a kredka jakaś bardzo jasna.
E.: Może być w płynie? Ta jest dobra, będzie pani do twarzy. Proszę zobaczyć...
1 См. приложение, табл. 20.
244
Lekcja VII
В.: Świetna! Ale pani ma oko! Teraz tak: puder prasowany, beżowy, ten
dezodorant, co pani ma na ladzie, żel pod prysznic i jakiś dobry krem nawilżający do
cery mieszanej.
E:. Gorąco pani polecam ten krem produkcji krajowej, bardzo dobra firma! Coś
jeszcze?
B.\ Jeszcze szampon, mydełko Lux i proszę policzyć, bo chyba za dużo nakupiłam!
E.\ Już liczę... 143 złote, proszę pani.
В.: Och, może mi nie wystarczyć ... Przyjmuje pani karty czy tylko gotówkę?
E.\ Jak pani sobie życzy.
В.: Nie, jednak mam. Tylko nie mam drobnych.
E.\ Nie szkodzi, wydam pani resztę. To pani pieniążki, a to torebka. Zapraszam
ponownie!
В.: Dziękuję, na pewno przyjdę! Do widzenia!
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 21. ©2) Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Proszę pani, czy mogę zobaczyć
(obejrzeć) tamtą torbę?
Którą, tę?
Nie, tę, co po lewej stronie.
Proszę... Może być?
Так, ja to biorę.
portmonetka, koszula, apaszka, broszka
na dole, obok, na górze, na wystawie
tak, poproszę; tak, proszę zapakować;
dziękuję, ale chyba nie; nie, dziękuję
Ćwiczenie 22. Proszę uzupełnić wypowiedzi, dobierając odpowiednie czasowniki.
1. Zupełnie nie ... nam ten termin.
2. Bardzo mi ... ten krawat.
3. Kupiłem dwie butelki wina, czy tego
4. ... twojej mamie nowa torebka!
5. Niestety nie ... mi spódnica.
6. Wszystkim ten tort ...
7. Jak ci ..., czy kupić ten płaszcz?
8. Stale mówisz, że ... ci czasu!
podoba się
brakuje
pasuje
smakuje
wystarczy
odpowiada
wydaje się
l przyda się
Lekcja VII
245
Ćwiczenie 23. Proszę użyć czasowników pamiętać — zapamiętać; przypominać (sobie) —
przypomnieć (sobie); zapominać — zapomnieć.
1. Zupełnie , że dziś masz urodziny! Od tej chwili będę o tym !
2. Czy mnie pani ? Byłyśmy razem na wczasach w Bułgarii!
3. Nagle , że nie zadzwoniłem do Mirka.
4. Proszę , że nie wolno mu palić.
5. Dziadek ciągle o wszystkim , chociaż to, co było 20 lat temu, doskonale.
6. Postaram się datę jego powrotu, ale proszę na wszelki wypadek mi o
tym
7. Coś mi to !
8. Przepraszam, pan się chyba pomylił, nie pana!
9. Nigdy nie tej podróży, była trudna, ale niezwykła i wspaniała!
10. Babcia chyba ma sklerozę, potrafi , to co było przed chwilą.
Ćwiczenie 24. Proszę zastąpić zaznaczone słowa synonimicznymi.
1. Stoisko z perfumerią znajdowało się na tym samym piętrze. 2. Nie umiałem
dobrać krawatu do koszuli i zwróciłem się do sprzedawczyni o pomoc. 3. Niedługo
pojadę do Warszawy! 4. Wszystko mi pasuje oprócz ceny za wynajem mieszkania.
5. Muszę rozejrzeć się za ubraniem na lato. 6. Przepraszam, gdzie mogę zobaczyć
garsonki? — Na pierwszym piętrze, tam jest stoisko odzieży damskiej. 7. Z czego jest
ta spódnica? — Jest to wełna bardzo dobrej jakości. 8. Gdzie kupiłaś ten portfel? —
Tu obok, w dziale wyrobów skórzanych.
Ćwiczenie 25. Proszę uzupełnić zdania, używając podanych wyrazów.
a) (s)tracić — (z)gubić
1. Teraz nie chcę czasu, pójdę po zakupy jutro.
2. Niestety komórkę, więc wszystkie telefony!
3 rodziców, kiedy był małym dzieckiem.
b) wkrótce — w skrócie
1. Muszę lecieć, więc opowiem ci o tym
2. Prosimy, aby pan napisał o tym , bez szczegółów.
3 przyjeżdża do mnie mama.
c^ wrócić — zwrócić
1. Czy on mówił, kiedy ma zamiar stamtąd?
2. Wiesz, chyba do sklepu i te sandały, bo jednak są za małe.
3. Powiedział, że pieniądze za parę dni.
246
Lekcja VII
Ćwiczenie 26. Proszę dopisać po trzy pasujące słowa.
1. Mydło, , i możesz kupić w drogerii.
2. Mama prosiła, żebym poszła do pasmanterii po guziki, , i
3. W sobotę wybraliśmy się do sklepu AGD. Chcieliśmy kupić do nowego
mieszkania lodówkę, , i
4. Na wystawie były ładne broszki, , ,
5. Zmierzyłam sukienkę, , , , ale w końcu nic nie kupiłam.
6. Pokojówka przyniosła czystą pościel: ręczniki, , ,
7. W sklepie obuwniczym był duży wybór kozaków, , ,
8. Sklep już był nieczynny, więc kupiłem notes, , i w kiosku.
Ćwiczenie 27. Proszę połączyć rzeczowniki z pasującymi przymiotnikami we właściwym
rodzaju.
1. spodnie
2. płaszcz
3. rękawiczki
4. sukienka
5. buty
I elegancki, futrzany, drogi, dżinsowy, brzydki, jedwabny,
ciepły, taktowny, lekki, uprzejmy, wytworny, pracowity,
kompetentny, kulturalny, bawełniany, wąski, tani, brudny,
modny, wizytowy, energiczny, spokojny, prosty, skórzany,
wygodny, wełniany, zimowy, krótki, damski, wieczorowy,
6. sprzedawca I dopasowany, cienki, długi, męski, szeroki.
Ćwiczenie 28. Proszę połączyć odpowiednio wypowiedzi.
1. Świetnie leży na tobie ten płaszcz!
2. Te spodnie chyba są na ciebie za
małe!
3. Wspaniale dziś wyglądasz!
4. Nic ci nie jest? Nie wyglądasz
dobrze!
5. Jest ci do twarzy w tej bluzce,
to nowa?
6. Ale masz piękny pierścionek!
7. Bardzo elegancki garnitur!
8. Wiesz, ten krawat nie pasuje do
koszuli!
9. Ładnie ci w tej sukni!
10. Pyszne jest to ciasto!
A. Uważasz? A mnie się wydawało, że
jest dobry!
B. Так, ale wydaje mi się, że za drogi.
C. Cieszę się, że ci smakuje!
D. Podoba ci się? To prezent od mamy.
E. Nie, w porządku, jestem tylko zmęczona.
F. Naprawdę? To go kupię.
G. Tak? To poproszę o inny rozmiar.
H. Ależ skąd! Chodzę w niej chyba z rok\
I. Dziękuję, miło mi!
J. Cieszę się, że ci się podobał[
Г1
F
2
3 1 4
1
5
6
7
8
9
101
Ćwiczenie 29. Proszę uzupełnić zdania.
1. Przepraszam, czy są spodnie na 92 cm ?
2. Proszę pani, jaki jest tej bluzki?
3. Mam 100 cm, czy ta marynarka będzie dobra?
4. Ładna koszula! Czy pamiętasz, jaki Paweł ma kołnierzyka?
5. Podoba mi się ta spódnica, czy dostanę taką na 78 cm w ?
6. Te buty będą chyba za małe, który to ?
7. Czy znajdę letnią bawełnianą sukienkę w niebieskim kolorze? — Tak. Ile ma
pani w i w ?
8. Dzień dobry, szukam męskiej kurtki zimowej na 180 cm ! — Niestety w tej
chwili nie mamy, proszę pana.
9. Ten kolor mi się nie podoba, czy są w szarym? — Tak, ale na 100 cm. Ile ma
pan w ?
10. Te spodnie są ładne, ale za długie, na jaki to ?
Wyrazy pomocnicze: rozmiar (numer) ubrania, sukni, kołnierzyka, buta...;
wymiary: rozmiar (obwód) klatki piersiowej (biustu), pasa (talii),
bioder; wzrost. (Ile jest w klatce/biuście, pasie/talii, biodrach ...).
PodSumujmyl
Ćwiczenie 30. Po przeczytaniu tekstu Zakupy proszę a) wypełnić tabelkę (1. informacja
prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji);
1 TARCZYNIE
| 1. wybraliśmy się na zakupy w niedzielę rano
| 2. centrum handlowe jest na peryferiach miasta
1 3. była jesień
| 4. chciałem kupić garnitur w szarym kolorze
| 5. spodobał mi się jeden garnitur, ale nie pasował
1 6. żona kupiła dwie ładne sukienki
| 7. w dziale obuwia były ładne i tanie buty męskie
| 8. na pierwszym piętrze nic nie kupiliśmy
1 9. kolega syna ma na imię Andrzej
10. kupiliśmy nie wszystko, co było w planie
tak
nie
b.L 1
II
re
248
Lekcja VII
b) przypomnieć sobie, w jakich działach sklepu byli bohaterowie tekstu Zakupy, co tam
można było kupić i co kupili.
^—\ PANORAMA
«'»' \\\\\\W iVnVV YVnV ' Win'' Wn'«
ii::::::::::::: > й ffi
s^ <a>
,:::::::::::: | , £0
parter
Ćwiczenie 31. Proszę odtworzyć pytania do podanych odpowiedzi.
1. Tak, oczywiście, zaraz pokażę.
2. 155 złotych.
3. Moim zdaniem jest trochę za duża.
4. Naturalnie, tylko proszę nie zgubić paragonu.
5. Tak, przymierzalnia jest obok.
6. Nie, tylko jasny brąz.
7. Niestety, proszę pani. To ostatnia para.
8. Nie, to w innym dziale.
9. Chyba 41, pan zobaczy na metce.
10. Tak, nawet w pralce.
11. Przy stoisku z kosmetykami.
12. Nie, same małe rozmiary.
13. Zaraz pani podam inny rozmiar.
14. W kasie przy wyjściu.
Lekcja VII
249
Ćwiczenie 32. Na podstawie załączonych rysunków proszę „dokonać zakupów" w
odpowiednich sklepach (działach).
Л • ^K
/\iv- '^\
•*4^_r^ 1
о^Ш
Р^м' 921'' * 1
/ * N * */
kr
Ćwiczenie 33. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
BŁĘKITNA KARTA KREDYTOWA
-g^l Błękitna Karta Kredytowa jest kartą płatniczą, która funkcjonuje wyłącznie
w środowisku elektronicznym. Ważna jest dwa lata i tylko na obszarze
Rzeczypospolitej Polskiej.
Umożliwia ona:
• dostęp do kredytu, który nawet przez 52 dni może być nieoprocentowany;
• dokonywanie płatności za towary i usługi w punktach usługowo-handlowych;
• pobieranie gotówki w oddziałach banków i w bankomatach;
• korzystanie z atrakcyjnych rabatów w sklepach, restauracjach i punktach
usługowo-handlowych.
W celu uzyskania karty należy złożyć w oddziale Banku Polskiego wypełniony
formularz wniosku wraz z niezbędnymi dokumentami dodatkowymi oraz podpisać
umowę.
Nieaktywna karta jest wysyłana na adres korespondencyjny klienta. Aktywacja
nastąpi po podaniu hasła operatorowi Kartolinii.
Za wydanie i obsługę karty Bank Polski pobiera prowizję zgodnie z taryfą.
Ćwiczenie 34. Proszę przetłumaczyć na język polski.
Неделю назад мне пришлось пойти в торговый центр, который
находится в нашем районе. Надо сказать, что я вообще не люблю магазины, а
большие особенно. Но на этот раз выбора у меня не было: скоро теща
отмечает день рождения, а жена именины.
250
Lekcja VII
Что купить в подарок теще, я знал: случайно я был свидетелем телефонного
разговора жены с матерью и услышал, что у нее сломался электрочайник. Но что
подарить имениннице, я себе совершенно не представлял.
Был будний день, и в магазине, вопреки ожиданиям, было не слишком много
народа, а в отделе бытовой техники было почти пусто. Я быстро выбрал чайник
и пошел в секцию косметики. Здесь был огромный выбор духов, туалетной
воды, шампуней, мыла, кремов и чего-то еще, что я даже не знаю как называется...
Я понял, что в этом отделе я подарок не куплю, а только потеряю время, и
пошел туда, где были сумки и чемоданы. Жена часто ездит по службе за границу, и
я подумал, что ей пригодится новая дорожная сумка.
В отделе кожгалантереи ко мне подошла продавщица. Я рассказал ей вкратце,
что мне нужно, и она показала мне три разные сумки, из которых одна — темно-
синяя с карманами на молниях — мне очень понравилась. Теперь мне осталось
только купить женщинам цветы, но это я сделаю в день праздника — около
нашего дома есть неплохой цветочный магазин.
Ćwiczenie 35. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związanych z zakupami
(każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
W SKLEPIE
1 towar.
2
3
4
5
6
E
Гл1
ГвП
fol
m
ш
[~g]
fzl
I~l1
[~r1
I~d1
Гр1
[W\
[~N~|
[~K~|
roi
POROZMAWIAJMY!
1. Umawia się Pan(-i) telefonicznie z nieznajomą osobą. Proszę podać opis swojego
wyglądu i ubrania.
2. Proszę "zwrócić" lub "zamienić" kupioną wczoraj rzecz z podaniem uzasadnienia.
3. Proszę zwrócić się do ekspedientki o pomoc w dobraniu garnituru (spódnicy,
butów, koszuli ...) i wytłumaczyć w miarę szczegółowo, czego Pan(-i) sobie życzy
(rozmiar lub wymiary, jakość, cena, kolor itp.).
4. Płaci Pan(-i) w kasie. Proszę opisać sytuację. (Wyrazy pomocnicze: płacić,
pieniądze, gotówka, kasjerka, kasa, reszta, bilon, banknot, karta kredytowa, rozmienić,
otrzymać, wydać, końcówka, drobne itp.).
Lekcja VII
251
А
POSŁUCHAJMY!
1. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania i skreślić po dwa słowa z nawiasów,
pozostawiając właściwe.
JAKIE RODZAJE SKLEPÓW ZNAJDUJEMY W GALERIACH?
Galerie i centra handlowe są takim miejscem, gdzie można kupić bardzo dużo
różnych (towarów, rzeczy, artykułów). Są tu sklepy z (konfekcją, odzieżą, ubraniami)
znanych marek, sklepy ze sprzętem RTV i AGD, również sklepy ze sprzętem
(sportowym, narciarskim, turystycznym), specjalistyczne sklepy z torbami i
walizkami. Bardzo często centra handlowe są łączone z dużymi sklepami spożywczymi
oraz z (drogeriami, pasmanteriami, perfumeriami). Każde takie centrum handlowe
posiada kino i różnego rodzaju (lodziarnie, cukiernie, kawiarnie), które mogą być
dobrym sposobem na zakończenie naszych zakupów. Każdy może znaleźć tu dla
siebie coś (dobrego, miłego, odpowiedniego). Dlatego w centrach handlowych jest
mnóstwo klientów, którym jest każdy z nas.
®
2. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania i dokończyć zdania zgodnie z nagranym tekstem.
SKLEP INTERNETOWY
1. Zakupy możemy robić w domu
2. Na monitorze widzimy towar i jeśli nam się spodoba, to wystarczy kliknąć
myszką i .
3. Teraz pozostaje tylko czekać, kiedy zamówiony towar przyślą nam do domu. W
dzisiejszych czasach, kiedy ludzie mają mało czasu, sklepy internetowe powstają jak
4. Przez internet możemy zamówić dosłownie wszystko, od mleka po samochód
czy nawet dom. Minusem takich zakupów jest fakt, ze zamówionego produktu nie
możemy dotknąć ani .
5. Tak bywa na przykład z perfumami, tak samo jest .
6. Często zamawiamy odzież, a po odbiorze towaru okazuje się, że strój jest na nas
za duży, za mały lub w ogóle .
й
3. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania i uzupełnić tekst, używając wyrażeń z ramki w
odpowiedniej formie (jest ich o 2 za dużo).
ZAKUPY DOBRE NA STRES
Zakupy czasami bywają lekarstwem. Nic w tym złego! Kupowanie może
, jeśli wiąże się z przyjemnością. Potrzeby kobiet i
mężczyzn na zakupach są jednak bardzo różne. Kobiety mogą chodzić i oglądać
godzinami. Panowie zaś chętnie kupią szybko i , tylko po to,
by wreszcie opuścić sklep, którego .
252
Lekcja VII
Mogą być oczywiście wyjątki, jak na przykład dział dla majsterkowiczów. W nim
kobieta może , ale mężczyzna chętnie posiedzi tam
długo. Twierdzi przy tym, że robi to tylko po to, by się zorientować.
Co można z tym zrobić? Jeśli , koniecznie
musimy ustalić jakieś zasady. Możemy na przykład najpierw razem zrobić niezbędne
zakupy do domu, a potem każdy spokojnie może pochodzić wśród ulubionych półek.
No i !
wybierać się na zakupy, mieć święty spokój, życzyć sobie, poprawić nastrój, załatwić sprawy,
umrzeć z nudów, mieć dość, bez namysłu
L\$b 4. Proszę dwukrotnie wysłuchać nagrania i wpisać przydatne do napisania reklamacji
słowa, użyte w tekście.
JAK NAPISAĆ REKLAMACJĘ?
Reklamacje wadliwego towaru można złożyć zawsze, gdy towar jest:
• (np. w spodniach jest dziura);
• (np. koszula nie ma wszystkich guzików);
• (np. drukarka nie drukuje);
W reklamacji zaznaczamy m.in.:
datę zgłoszenia;
NAPISZMY!
Czy należy liczyć się z modą? Co Pana(-i) zdaniem znaczy przysłowie
„Jak cię widzą tak cię piszą"?
LEKCJA VIII
Rozmawiamy o telewizji i imprezach kulturalnych: spektaklach, filmach, koncertach,
festiwalach, konkursach i wrażeniach po nich.
Gramatyka
1. Konstrukcje dla wyrażania czasu.
2. Liczba mnoga rzeczowników (formy męskoosobowe).
3. Liczba mnoga przymiotników (formy męskoosobowe).
4. Odmiana czasowników na -ąć, -nąć.
TEKST
W TEATRZE
Niedawno dowiedziałem się, że w ramach wymiany kulturalnej między
Rosją a Polską w Moskwie rozpoczęły się występy gościnne Teatru
Narodowego z Warszawy. Artyści polscy grają trzy swoje spektakle, które
cieszą się dużym powodzeniem. Ze względu na brak czasu postanowiłem,
że koniecznie obejrzę chociaż jeden z nich — "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego.
Czytałem nie tak dawno ten utwór w przekładzie rosyjskim, byłem więc ciekaw, czy
zrozumiem polski tekst. No i była to niepowtarzalna okazja, aby zapoznać się z polską
sztuką teatralną słynną daleko poza granicami kraju.
Dobrze, że bilety kupiłem zawczasu, bo ku mojemu zdziwieniu rozeszły się bardzo
szybko. Niestety w dniu spektaklu okazało się, że żona nie może mi towarzyszyć —
musi kończyć pilną pracę i nie zdąży na siódmą. Zadzwoniłem więc do kolegi, który
przyjął moje zaproszenie. Ja zaś ze swojej strony dałem mu słowo, że w razie potrzeby
będę tłumaczyć.
Teatr Narodowy wystawiał swoje spektakle na scenie MChT. Spotkaliśmy się z
kolegą przy wejściu o 18.30, zdjęliśmy w szatni płaszcze, ja wziąłem lornetkę, bo
mieliśmy miejsca na parterze, ale aż w 16. rzędzie. Parę minut przed siódmą
weszliśmy na salę, która była wypełniona prawie do ostatniego miejsca.
Punktualnie o siódmej, kiedy wszyscy zajęli swoje miejsca, na sali zgasły światła,
kurtyna poszła w górę i rozpoczęło się przedstawienie. Na początku słuchałem
tłumaczenia (dobrze, że sala była zaopatrzona w słuchawki, nie musiałem tłumaczyć),
ale później się przyzwyczaiłem i rozumiałem większość tekstu.
Wszyscy aktorzy, zarówno ci znani wykonawcy głównych róK jak i młodzi, grali
świetnie! Żałowałem tylko, że nie kupiliśmy programu z obsadą ról. Pożyczyli mi go
254
Lekcja VIII
nasi sąsiedzi z prawej strony. Jak się okazało później, byli to Polacy, którzy od dość
dawna mieszkają i pracują w Moskwie.
Widzowie byli wprost zachwyceni wspaniałą reżyserią i scenografią: publiczność
oklaskiwała polskich aktorów nie tylko po każdym akcie, lecz również prawie po
każdej odsłonie. Oklaski nie milkły bardzo długo również po zakończeniu spektaklu,
kiedy wszyscy uczestnicy przedstawienia dostali kwiaty. Uważam, że moje pierwsze
spotkanie z polskim teatrem było bardzo udane. Na długo zachowam w pamięci
wieczór, który zrobił na mnie ogromne wrażenie.
ffi SŁOWNIK
akt
kurtyna
lornetka
milknąć
niepowtarzalny
obsada ról
odsłona
oklaskiwać
pilny
powodzenie
przekład
przyzwyczaić się
publiczność
rozpocząć się
słuchawki
słynąć
słynny
szatnia
sztuka
światło (~a)
towarzyszyć
udany
większość (mniejszość)
wprost
wrażenie
wykonać
wypełnić
wystawiać
występy gościnne
wziąć
акт, действие
занавес
бинокль
умолкать
неповторимый
действующие лица и исполнители
картина (театр.)
аплодировать
срочный; прилежный
успех, удача
перевод
привыкнуть
публика
начаться
наушники
славиться
известный, знаменитый
гардероб, раздевалка
зд. искусство; пьеса
свет
сопровождать
удачный
большинство (меньшинство)
прямо, напрямую; просто
впечатление
исполнить
заполнить, выполнить
ставить, выставлять
гастроли
взять
Lekcja VIII
255
zachować
zachwycać się
(być zachwyconym)
zająć
zaopatrzyć
zawczasu
zdjąć
zdziwić się
żałować
сохранить
восхищаться
(быть в восторге)
занять
снабдить, обеспечить
заранее
снять
удивиться
сожалеть
Uwaga!
^^ z czego (z przyjazdu, z sukcesu ...)
cieszyć się czym (szacunkiem, powodzeniem ...)
^^ па со (na przyjazd, na myśl )
oklaskiwać kogo
towarzyszyć komu
słynąć, słynny (znany) z czego, kogo
dać, spełnić, złamać — słowo, obietnicę
dotrzymać — słowa, obietnicy
grać (zagrać)
odgrywać (odegrać)
rolę
исполнить,
выполнить
^spełnić
wypełnić
wykonać
^zrealizować
prosto Ф po prostu Ф wprost
parę ~ kilka
ciekaw (-y, -a) jestem (byłem, -am) — мне (было) интересно
256
Lekcja VIII
искусство.
пьеса -
\ sztuka l
wywierać
robić wrażenie (na kim)
sprawiać ^
фокус
штука
mieć
odnosić -
wrażenie
zaopatrzyć"^
wyposażyć
uzbroić _^
—> w co <—
""wzbogacić
obfitować
Jpiedny, bogaty
ten sam — ta sama, to samo, ci sami, te same; to samo
taki sam — taka sama, takie samo, tacy sami, takie same; tak samo
okazja, przypadek, wypadek, zdarzenie — случай
w razie (czego) — в случае (чего)
Słownictwo tematyczne
TEATR
ZESPÓŁ (AKTORSKI)
dramatyczny
muzyczny
dla dzieci
opera
operetka
lalek, marionetek
pantomimy
amatorski
parter
amfiteatr
loża
loże parteru
balkon
jaskółka
foyer
szatnia, garderoba
aktor
artysta
solista
tancerz
muzyk
dyrygent
śpiewak
piosenkarz
artysta dramatyczny (teatru, baletu, ...) — artysta malarz, artysta plastyk..
siedzieć na parterze, w 4. rzędzie
kurtyna poszła w górę (uniosła się), rozsunęła się, opadła
Lekcja VIII
257
WIDOWISKO
SZTUKA
przedstawienie
występ(y)
spektakl
sztuka
dramat
tragedia
komedia
opera
balet
musical
wodewil
rewia
koncert (galowy)
wieczór (poezji)
kabaret (literacki)
składanka (satyryczna)
recital
festiwal
sala jest wypełniona do ostatniego miejsca (po
jednoaktówka
w (trzech) aktach
akt
odsłona
przerwa
premiera
prapremiera
wznowienie
próba (generalna)
brzegi) — świeci pustkami
PUBLICZNOŚĆ
ROLA
widz
miłośnik (teatralny)
wielbiciel
bywalec
bić brawo
klaskać (w dłonie)
oklaski, oklaskiwać
aplauz
tytułowa
główna
drugoplanowa
obsada ~
wykonawca ~
odtwórca -
(za)grać -
odtwarzać, kreować
repertuar, afisz, program
bohater, postać, sylwetka
Co grają (dają) w tym teatrze (kinie)?
Co idzie w tym teatrze (kinie)?
Spektakl (film) wszedł na scenę (ekrany)
Spektakl (film) zszedł ze sceny (z ekranów)
akcja (sztuki, filmu) toczy się, rozgrywa się (kiedy, gdzie)
258
Lekcja VIII
FILM, SPEKTAKL
reżyseria
scenografia
realizacja
muzyka (opracowanie muzyczne)
dźwięk
zdjęcia
kostiumy
charakteryzacja
kierownictwo artystyczne
inscenizacja
dekoracje
scenariusz
film na podstawie (powieści), według (powieści), oparty na (powieści)
adaptacja (filmowa)
film (na)kręcić, wyświetlać; projekcja filmu; w filmie występują; czołówka filmu;
wytwórnia filmowa, studio filmowe
FILM
fabularny
dokumentalny
krajoznawczy
przyrodniczy
popularno-naukowy
kronika
dla dzieci
familijny
rysunkowy (kreskówka)
animowany
czarno-biały
krótkometrażowy
z napisami
dubbingowany
obyczajowy
sensacyjny (akcji)
kostiumowy
kryminalny
przygodowy
historyczny
western
science fiction
melodramat
dramat (wojenny, psychologiczny...)
komedia (kryminalna, romantyczna...)
thriller
horror
baśń filmowa, fantasy
serial, telenowela; odcinek; zwiastun filmowy
Lekcja VIII
259
^yj4 /. Способы обозначения времени
Która teraz jest godzina?
Teraz jest (godzina)
1 — pierwsza (w nocy)
2— druga (po południu)
5— piąta (rano)
2000 ósma (wieczór)
21— dwudziesta pierwsza
osiemnasta dziesięć
dziewiąta czterdzieści
18
n40
10
Mój zegarek wskazuje
.00
^,00
pierwszą (w nocy)
2— drugą (po południu)
r00
ч00
piątą (rano)
20— ósmą (wieczór)
21 — dwudziestą pierwszą
1812 osiemnastą dziesięć
9^ dziewiątą czterdzieści
zegar(ek\ budzik spieszy się, spóźnia się, chodzi dobrze
nakręcić ~, nastawić ~~
Kiedy, o której godzinie?
O (godzinie)
►
1— pierwszej (w nocy)
2— drugiej (po południu)
5— piątej (rano)
20ш ósmej (wieczór)
21— dwudziestej pierwszej
8— osiemnastej dziesięć
9— dziewiątej czterdzieści
260
Lekcja VIII
Kiedy?
rano, wieczorem, w południe, o północy, o zmroku, o zmierzchu, o świcie
w dzień — днем
w dniu (czego, jakim) — в день
(tego) dnia — в (этот) день
w nocy — ночью
w noc (czego, jaką) — в ночь
(tej) nocy — в (эту) ночь
od której do której?
na którą?
między którą a którą?
przed którą?
po której?
około której?
(pracować od 9 do 18)
(umówić się na 6 wieczór, przyjść na 10)
(być w domu między 2 a 4)
(przyjść przed 11)
(wyjść z pracy po 17)
(zadzwonić około 3 po południu)
przyjść
(na) 5 min. przed czym
punktualnie, w porę, na czasie
5 min. po czym (spóźnić się o 5 minut)
Ćwiczenie 1. Proszę przeczytać, odpowiadając na pytania
a) która godzina jest teraz?; b) o której godzinie?
\ ' /
8м 12^ 4и да l7u l9u ,и ,4л 6ii 23и 5и ,3я 15а За ю'
,01
2152, 7ffi, 11Ш, 24е2, 2е2, 1826, 16", 20^.
Ćwiczenie 2. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Która godzina jest w tej chwili?
2. O której zwykle kończą się zajęcia?
3. Kiedy zaczynają się przedstawienia teatralne w dni powszednie?
4. Od której jest czynne metro?
5. Kiedy można obejrzeć w telewizji dziennik wieczorny?
6. Czy w dzisiejszym programie TV jest coś ciekawego? O której godzinie?
7. Kiedy skończy się lektorat?
8. Do której Pan(-i) pracuje? Kiedy dziś Pan(-i) będzie w domu?
9. O której jest samolot do Warszawy?
10. Czy Pana(-i) zegarek dobrze chodzi? Którą godzinę Pan(-i) ma?
11. Na którą umówił(a) się Pan(-i) z kolegą?
12. O ile spóźnił się pociąg?
Lekcja VIII
261
Ćwiczenie 3. Proszę odtworzyć pytania.
r—>> L
C™j 2.
3.
4.
5.
6.
7
8
Nie, jest dopiero piąta.
Tak, ona wróciła po dwunastej.
Przerwa trwa od 13 do 14.
Nie, mój zegarek chodzi dobrze.
Na szóstą.
Nie, przyszedłem punktualnie.
Ona spóźniła się o pięć minut.
Chyba po dziewiątej.
Nie, byłem na dworcu na 10 minut przed odjazdem
Dochodzi pierwsza.
O całą godzinę.
Nie, już jest po dziesiątej.
9.
10.
11.
12.
Ćwiczenie 4. Proszę uzupełnić odpowiedzi.
1. Czy Pan(-i) zawsze chodzi na lektorat o 9?
— Nie, nie zawsze. Jutro , a wczoraj
2. Czy Pan(-i) może jutro przyjść na 10?
— Nie, ale mogę później, na przykład
3. Czy będzie Pan(-i) dziś po 6 w domu?
— Nie, idę na do kina, więc będę dopiero
4. Kiedy można do Pana(-i) zadzwonić?
— zawsze jestem w domu.
5. Kiedy zaczyna się film? O 17?
— To pierwszy seans, drugi jest
6. Kiedy Pan(-i) będzie dziś na obiedzie?
— Przerwa jest
Ćwiczenie 5. Proszę zapoznać się z programem telewizyjnym i wybrać kilka pozycji do
oglądania a) dla siebie i b) dla rodziców.
PROGRAM TV
6- Telesklep
6~ Tygodnik Gospodarczy (powt.)
7— Przyjaciele. Serial animowany, ode. 12
7^ TV Market
v 8- Dziennik poranny. Prognoza pogody
9— Moje dziecko. Program poradnikowy
9— Poplista. Magazyn muzyczny
9— Czy to prawda? Teleturniej
10— Czas i szybkość. Magazyn motoryzacyjny
262
Lekcja VIII
11— Jesteś pierwszy. Program rozrywkowy dla młodzieży
12— Z kraju i ze świata. Program informacyjny
12— Ze sztuką na ty. Relacja z wystawy malarstwa współczesnego we Wrocławiu
13— Smutki i nadzieje. Telenowela (ode. 45, 46)
13— Kawiarenka. Magazyn kulinarny
14— Wpustyni. Program edukacyjny
14— Godzina w parlamencie. Transmisja obrad Sejmu
15— Przyjaciele. Serial animowany, ode. 13
16— Dziennik popołudniowy
16~ Rozmowa na co dzień. Talk show
17— Więźniowie, Film sensacyjny, USA
19— Sekundy, Magazyn sportowy
19— Dedykacja. Koncert życzeń
20м Dziennik wieczorny. Prognoza pogody
20— W małym miasteczku. Serial obyczajowy, Polska
21 — Chwila śmierci. Thriller, USA
23— Biznes — giełda. Kwadrans biznesmena
0— Mc nie straciłeś! Programy powtórkowe
Ćwiczenie 6. Proszę zamienić konstrukcję około której na a) przed którą; b) po której.
1. Wstanę jutro około szóstej, 2, Wyjdę z domu około ósmej. 3. Będę około
dziesiątej w biurze. 4. Zwolnię się około trzeciej, 5. Zadzwonię do ciebie około czwartej.
6. Spotkamy się około piątej w kawiarni. 7. Wrócę do domu około siódmej. 8. Zjem
kolację około dziewiątej. 9. Zawsze idę spać około jedenastej. 10. Dziś położę się
około dwunastej.
Ćwiczenie 7. Proszę zamiast słów w nawiasach wpisać w zdania wyrażenia
w dzień (w dniu); w nocy (w noc); o świcie; o zmierzchu.
1. Wczoraj {ночью) było bardzo zimno.
2. Może spotkamy się (в другой день), jestem jutro zajęta.
3. Zwykle (днем) w kinach bywa mało widzów.
4. Samemu (ночью) nie należy wychodzić z hotelu.
5. Widziałem Jacka (в день) odjazdu.
6. (В эту ночь) on miał dyżur.
7. Nie lubię prowadzić samochodu (в сумерки),
8. (В день) twoich imienin życzymy ci dużo szczęścia!
9. Jutro (днем) możliwy jest deszcz.
10. Przyjechałem późno (ночью),
11. Obudziłem się wczoraj (на рассвете).
12. 25 czerwca odbyło się otwarcie festiwalu filmowego. (В этот лее день)
pokazano pierwszy film konkursu.
Lekcja VIII
263
GRAMATYKA
\a //. Множественное число существительных:
^^S лично-мужская форма
z
Имена существительные, обозначающие мужчин, образуют формы
именительного падежа множественного числа при помощи следующих окончаний:
-е существительные на мягкий и отвердевший согласный, а также на -anin,
-an, например:
gość — goście; pisarz —pisarze; Amerykanin — Amerykanie.
-у существительные на -ecy -ca9 а также -£, -g, -г (с чередованием А/с, g/dz,
r/rz\ например:
chłopiec — chłopcy; fizyk —fizycy; chirurg — chirurdzy; aktor — aktorzy.
-# существительные на твердый согласный с его смягчением или
чередованием (в том числе cA/ś, st/ść, zn/źń):
chłop — chłopi; student — studenci; Francuz — Francuzi; sąsiad — sąsiedzi1;
mnich — mnisi; artysta — artyści; mężczyzna — mężczyźni.
-owie существительные с любым типом основы, обозначающие родственников
(кроме brat — bracia), названия некоторых национальностей, должностей,
званий, а также мужские имена и фамилии соответствующего типа и
некоторые другие существительные. Например:
ojciec — ojcowie; Fin — Finowie; minister — ministrowie; Iwanow —
Iwanowowie; widz — widzowie; pasażer —pasażerowie.
Некоторые существительные образуют параллельные формы, ср.:
dyrektorzy — dyrektorowie.
Ćwiczenie 8. Proszę a) utworzyć liczbę mnogą podanych rzeczowników, wskazując w
każdej grupie wyraz, który ma inną końcówkę niż pozostałe; b) napisać, kto
gdzie mieszka.
a) 1. listonosz
złodziej
paryżanin
dziennikarz
wykładowca
nauczyciel
słuchacz
tancerz
2. chirurg
ochotnik
autor
kolega
specjalista
sportowiec
uczestnik
przywódca
3. pacjent
Francuz
student
Czech
syn
mężczyzna
sąsiad
artysta
4. oficer
pan
Nowak
brat
minister
widz
mąż
uczeń
1 Как и в предложном падеже, перед мягким согласным возможно чередование -а/-е.
264
Lekcja VIII
b) Wzór: Polska: W Polsce mieszkają Polacy.
Szwecja, Brazylia, USA, Chiny, Japonia, Czechy, Białoruś, Ukraina, Peru;
Kraków, Warszawa, Moskwa, Paryż, Nowy Jork, Kijów, Wilno, Londyn.
Ćwiczenie 9. Proszę a) utworzyć liczbę mnogą podanych rzeczowników i wpisać, kto gdzie
pracuje; b) wstawić brakujące rzeczowniki rodzaju męskiego.
a) reżyser, chirurg, komentator, konsul, scenograf, informatyk, dziennikarz, sufler,
sanitariusz, biznesmen, wykładowca, ambasador, dyplomata, publicysta, docent,
muzyk, pediatra, profesor, internista, dziekan, inżynier, redaktor, dyrektor, radca.
TEATR
UNIWERSYTET
SZPITAL
AMBASADA
GAZETA
FIRMA
b) 1 leczą zęby.
2 uczą dzieci.
3 piszą artykuły i reportaże dla gazety.
4 występują na scenie teatralnej.
5 piszą scenariusze sztuk teatralnych lub filmów.
6 mówią po arabsku.
7 dyskutują w Sejmie.
8 przekładają książki z języków obcych.
9 naprawiają samochody.
10 latają samolotami.
Ćwiczenie 10. Proszę użyć liczby mnogiej rzeczowników i czasowników.
I. Państwo podpisało układ.
Przywódca państwa podpisał układ.
Lekcja VIII
265
2. Delegacja udała się w podróż po kraju.
Członek delegacji udał się w podróż po kraju.
3. Gazeta opublikowała ciekawy wywiad na ten temat.
Dziennikarz opublikował ciekawy wywiad na ten temat.
4. Zrozumiało to nawet dziecko.
Zrozumiał to nawet pierwszoklasista.
5. Kolega powiedział mi o tym koncercie.
Koleżanka powiedziała mi o tym koncercie.
6. Wieczorem przyszedł do mnie przyjaciel.
Wieczorem przyszła do mnie przyjaciółka.
Ćwiczenie 11. Proszę zamienić liczbę pojedynczą rzeczowników i czasowników na liczbę
mnogą.
1. Na spotkanie ze studentami przyszedł gość, był to członek delegacji polskiej.
2. Okazało się, że sąsiad miał rację: jej syn pracuje jako menedżer.
3. Języka rosyjskiego na naszej uczelni uczy się stażysta z Polski.
4. O szczegółach opowiedział świadek tego przykrego wypadku.
5. Pasażer musiał długo czekać na odprawę celną.
6. Brat wrócił do domu późno, więc pies był głodny.
7. W składzie grupy poszukiwawczej jest oficer policji, żołnierz, ekspert od spraw
technicznych i specialista-kinolog.
8. Paryżanin — to mieszkaniec Paryża.
9. Wśród zwycięzców konkursu był maturzysta z Warszawy, uczeń szkoły
matematycznej z Gdańska i internauta z Torunia.
Ю. W uroczystym koncercie brał udział solista tego zespołu.
11. Dziecko przez cały dzień było samo.
12. Pamiętam, że Szpak mieszkał przy ulicy Szerokiej, niedaleko stacji metra.
13. Po tej piosence widz prosił piosenkarkę o bis.
14. Gospodarz przywitał wszystkich serdecznie i zaprosił do środka.
GRAMATYKA
j4©. ///. Множественное число прилагательных:
* tf^ лично-мужская форма
Имена прилагательные и другие согласованные определения (причастия,
порядковые числительные, склоняемые местоимения) в сочетании с
существительными, обозначающими мужчин, имеют в именительном падеже множественного
числа следующие окончания:
266
Lekcja VIII
-у, если основа слова оканчивается на согласные -с, -dz, -cz\
obcy człowiek — obcy ludzie; cudzy gość — cudzy goście; uroczy pan —
uroczy panowie;
на -Л, -g, -г (с чередованиями A/c, g/dz, r/rz):jaki kolega —jacy koledzy;
drogi przyjaciel — drodzy przyjaciele; dobry uczeń — dobrzy uczniowie;
-# в остальных случаях. Твердый согласный основы при этом смягчается
или чередуется. Например: znany śpiewak — znani śpiewacy; mały
chłopiec — mali chłopcy; młody oficer — młodzi oficerowie1.
В лично-мужской форме причастий на -опу происходит также чередование
о/-е: zmęczony — zmęczeni (ср. также wesoły — weseli).
Ćwiczenie 12. Proszę odpowiedzieć na pytania, używając antonimów.
duzi chłopcy? — Nie, mali.
zagraniczni turyści? —
starzy mężczyźni? —
inni klienci? —
polscy sportowcy? —
dawni poeci? —
ostatnie reportaże? —
rosyj scy reporterzy? —
dobrzy tłumacze? —
zdrowi ludzie? —
wolne pokoje? —
Ćwiczenie 13. Proszę dobrać odpowiednią formę przydawki do podanych rzeczowników.
1. wysokie, wysocy — domy, panowie, mężczyźni, modelki, góry, drzewa,
sportsmenki;
2. zajęte, zajęci — lekarze, pokoje, urzędniczki, urzędnicy, miejsca,
pracownice, audytoria;
3. wesołe, weseli — chłopcy, piosenki, historie, goście, wczasowicze,
ptaki, komedie;
4. różne, różni — warianty, ludzie, rzeczy, momenty, psy, cudzoziemcy,
politycy;
5. nasze, nasi — sukcesy, stosunki, studenci, znajome, tancerze,
problemy, dzieci;
1 Согласные -eh, -ż, -sz чередуются с ś, i, ś соответственно, ср.: nasz lektor — nasi
lektorzy. Основы на мягкий согласный изменениям не подвергаются, ср.: ostatni
klient — ostatni klienci.
Czy to są
Lekcja VIII
267
6. takie, tacy — przypadki, koledzy, koleżanki, specjaliści, meble, koty,
prognozy;
7. moje, moi — przyjaciele, rodzice, pieniądze, sąsiadki, sprawy, plany,
znajomi;
8. ulubione, ulubieni — miasta, ulice, autorzy, filmy, bohaterowie, postacie,
powieści.
Ćwiczenie 14. Proszę użyć w zdaniach odpowiednich form zaimków.
1. To są (мои) koledzy.
2. Gdzie położyłeś (наши) rzeczy?
3. (Какие-то) panowie o pana pytali.
4. Kim są (эти) osoby?
5. (Какие) goście byli u was wczoraj? — (Те лее)
6. (Мои) wrażenia są (такие же)
7. (Ваши) synowie bardzo mi pomogli.
8. Co powiedzieli (ее) rodzice?
9. (Чьи) to dzieci?
Ю. Skąd pochodzą (такие) informacje?
11. (Какие) jeszcze ma pan pytania?
12. Kim są(weow) sąsiadki?
13. Co to za studenci? — То (те, которые) zdają egzamin.
14. (Чьи) to lektorzy? — (Наши)
Ćwiczenie 15. Proszę użyć liczby mnogiej rzeczowników, odpowiednio modyfikując
zdania.
1. Nasz sąsiad jest już uprzedzony o przyjściu hydraulika.
2. Mój przyjaciel był bardzo zadowolony z koncertu.
3. Recenzję w dziennikach Teatr i Scena opublikował młody, ale zdolny
dziennikarz.
4. O nowym spektaklu, w którym zagrał utalentowany absolwent szkoły
teatralnej, napisał znany krytyk.
5. W tym koncercie wystąpił mój ulubiony tancerz i śpiewak operowy.
6. O życzeniach urodzinowych nie zapomniał nie tylko mój syn, krewny, stary
przyjaciel, nowy kolega z pracy i znajomy, ale też były uczeń.
7. Tę nową metodę naukową opracował francuski naukowiec.
8. Ich młodsze dziecko zawsze dobrze się uczyło.
9. Zaproszony gość trochę się spóźnił z powodu korków ulicznych.
10. Czeski widz był wprost zachwycony przedstawieniem!
11. Wiele lat temu panował w Polsce król saski.
268
Lekcja VIII
12. Taki doświadczony fachowiec jak pan, w naszym zakładzie będzie zawsze
ceniony — powiedział dyrektor.
13. Na kurs języka polskiego przyjechał początkujący Rosjanin.
14. Po sesji jeden mój dobry kolega wyjechał nad morze, drugi pozostał w mieście.
Ćwiczenie 16. Proszę przetłumaczyć na język polski.
ЛЕТНЯЯ СТОЛИЦА ПОЛЬСКОЙ ПЕСНИ
Уже много лет в Сопоте, на балтийском побережье Польши, где охотно
проводят свои отпуска жители этой страны, проходит традиционный
международный фестиваль песни. Участники фестиваля — это не только
известные исполнители и популярные музыкальные коллективы, но и молодые
певцы и певицы. Из разных стран на фестиваль приезжают также гости:
композиторы, музыкальные критики, представители шоу-бизнеса. Здесь часто бывают
польские и иностранные дирижеры, музыканты, продюсеры и владельцы фирм
звукозаписи. Ну и, конечно, вездесущие журналисты и репортеры! В эти дни
часто можно увидеть, как на улицах города любимцы публики и строгие члены
жюри дают интервью, как в кафе и на пляже зрители обмениваются
впечатлениями, как у входа в гостиницу молодые юноши и девушки ждут автографов.
Именно здесь, в Сопоте, в августе находится столица польской — и не
только! — популярной музыки.
GRAMATYKA
|Ł*jjfei IV. Спряжение глаголов на -ąć, -nąć
В настоящем времени глаголы на -ąć, -nąć спрягаются по I типу (с
тематическим гласным -ё). При этом конечный согласный основы в 1-м лице
единственного и 3-м лице множественного числа выступает в твердом варианте, а в
остальных лицах в мягком, ср.: zacząć: zacznę — zacznie; płynąć: płynę —płyniesz;
rosnąć: rosną — rośniecie и т. п.
При образовании форм настоящего времени полезно соотносить их с
аналогичными в русском языке, ср.: начну — zacznę; возьмут — wezmą; утонет —
utonie и т. д.
В прошедшем времени гласный -а сохраняется только в единственном числе
мужского рода. В остальных формах происходит чередование -ą/~ę:
zacząłem — zaczęłam — zaczęliśmy;
kliknąłem — kliknęłam — kliknęliśmy;
wziąłem — wzięłam — wzięliśmy и т. п1.
См. приложение, табл. 25. Помните об отсутствии носового резонанса перед -/, -/.
Lekcja VIII
269
Глаголы на -пас могут утрачивать суффикс -па (-nę): rosnąć — rósł, rosła;
zgasnąć — zgasła, zgasły (ср. также рус: погаснуть — погас). Иногда
употребляются параллельные формы: kwitnął — kwit?.
Ćwiczenie 17. Proszę odpowiedzieć na pytania.
1. Kto z Państwa zacznie czytać tekst?
Może ja Andrzej i Staszek
Ty, Darek Małgosia
2. Kto z Państwa weźmie bilety na ten spektakl?
Halina Państwo Nowakowie
Ja chętnie My wszyscy
3. Kto z Państwa zamknie audytorium?
Roman My sami
Ci panowie Pani pozwoli, że ja
Kiedy Pan zaczął (Pani zaczęła) uczyć się polskiego?
Gdzie Pan zdjął (Pani zdjęła) płaszcz, w szatni?
Czy Pan już wziął (Pani wzięła) bilety na pociąg?
Ile czasu minęło od dzwonka?
Czy Państwo dobrze zamknęli mieszkanie?
Czy Panie dobrze odpoczęły latem?
Czy Pana(-i) grupa osiągnęła dobre wyniki w nauce?
Czy Pan kiedyś płynął (Pani płynęła) statkiem oceanicznym?
Kto zajął się tą sprawą?
Ile osób zginęło w tym wypadku?
Ćwiczenie 18. Proszę użyć czasowników w czasie a) przyszłym; b) przeszłym.
Wzór: Jan chce wziąć dużą walizkę. —► Jan weźmie dużą walizkę.
Jan wziął dużą walizkę.
1. Dziecko musi zasnąć wcześnie. — .
2. Co z tego może wyniknąć? — .
3. Jurek pomoże zdjąć książki z półki. — .
4. Możesz zmarznąć w tym płaszczu. — .
5. Musimy zacząć nową pracę. — .
6. W szczycie planują wziąć udział również kraje europejskie. — .
См. приложение, табл. 26.
270
Lekcja VIII
7. Muszę zamknąć okno, jest zimno. —
8. Kowalski zamierza wysunąć swoją kandydaturę na prezesa. —
9. Spróbuję wynająć mieszkanie w pobliżu uniwersytetu. —
10. Może nam zabraknąć czasu. —
Ćwiczenie 19. Proszę użyć czasowników w czasie przyszłym.
I. Czy jego przyjęli na studia? 2. Zajęłam się tym sama. 3. Obrady sesji
rozpoczęły się wieczorem. 4. Pranie wyschło bardzo szybko. 5. Czy ty też wziąłeś
udział w tej debacie? 6. Kto objął stanowisko przewodniczącego? 7. Dzięki diecie ona
szybko schudła. 8. Samochód stanął tuż przed zebrą. 9. Ciekawa jestem, jaką decyzję
podjęła komisja. 10. Jest tak silny deszcz, cała zmokłam! II. Dziecko szybko
wyrosło. 12. Nie uścisnąłem mu ręki. 13. Moje zdanie nie wpłynęło na wynik
dyskusji. 14. Zamknęłaś pokój?
Ćwiczenie 20. Proszę dobrać do podanych czasowników parę aspektową i użyć
odpowiedniej formy pasującego czasownika w zdaniach.
odpoczywać / ... T 1. Uważam, że ona wiele ciekawych faktów.
oddychać/
zasypiać /
brać /
sprzątać /
krzyczeć /
zajmować /
wzdychać /
pomijać /
zgadywać /
2. Nie słyszałem, co on , bo pociąg ruszył.
3. Muszę w mieszkaniu, bo przyjdą goście.
4. W tym sanatorium zawsze dobrze
5. Nigdy nie , co tobie kupiłam!
6. Ona i powiedziała, że nic o tym nie wie.
7. Kiedy on przyszedł, wszyscy z ulgą.
8. Dziękuję, ale koledzy dla mnie miejsce.
9. Nie jestem głodny, chyba tylko zupę.
10. Był tak zdenerwowany, że dopiero nad ranem.
Ćwiczenie 21. Czasowników z nawiasów proszę użyć w odpowiedniej formie czasu
przeszłego.
I. Jacek Nowak już {zacząć) zbierać materiały do pracy magisterskiej, a ja niestety
jeszcze nie {zacząć). 2. Zawsze {pragnąć) odwiedzić Polskę! 3. Po opublikowaniu
recenzji {wybuchnąć) skandal. 4. Noga bardzo bolała i strasznie {spuchnąć).
5. Tulipany {zwiędnąć) bardzo szybko. 6. Za oknem pociągu {ciągnąć się) lasy.
7. Widzowie {zająć) miejsca, światła {zgasnąć) i {rozpocząć się) przedstawienie.
8. Nie wiedziałem, co powiedzieć, dlatego {wyciągnąć) papierosa i zapaliłem.
9. Budynek {spłonąć) w ciągu godziny. 10. On {podjąć) decyzję, że wyjedzie.
11. Wiedziałeś o tym czy po prostu {zgadnąć)? 12. Dawno Bartka nie widziałem,
gdzie on {zniknąć)?
Lekcja VIII
271
Ćwiczenie 22. Proszę a) przetłumaczyć zdania na język polski; b) w przetłumaczonych
zdaniach użyć czasowników w czasie przeszłym.
1. Вокруг дома растут деревья. 2. Вокруг дома растет много деревьев. 3. Этот
цветок цветет очень красиво и хорошо пахнет. 4. Эти цветы зацветут весной.
5. Все это слишком долго тянется. 6. Он позвонит, когда заснет ребенок. 7.
Когда они начнут учить второй иностранный язык? 8. Сташек говорит, что
благодаря хорошему образованию и знанию иностранных языков достигнет всего.
9. Что ты возьмешь на обед? 10. Начинается день, на улицах гаснут фонари.
11. Я возьму в библиотеке эту книгу и сразу начну читать. 12. Мы отдохнем
после работы. 13. Этот театр славится своей актерской труппой. 14. Куда ты
бежишь?
DIALOG
MOŻE PÓJDZIEMY DO KINA?
Wiktor: No, nareszcie mam wolny wieczór, może gdzieś się wybierzemy,
chociażby do teatru?
Anna: To nierealne, przecież jest już po szóstej, o tej porze do teatru już się nie
dostaniemy, może raczej na film?
W.: Chętnie, bo w kinie też dawno nie byłem, nawet nie orientuję się, co teraz
grają. Może ty wiesz?
A.: W kinie Łuna jest przegląd filmów Wajdy, ale ostatni seans rozpocznie się
już za chwilę, więc nie ma co próbować. Może masz jakąś gazetę z
repertuarem?
W.: Tak, proszę...
A.: O, jest "Roman i Julid\ dopiero wszedł na ekrany. Podobno bardzo dobrze
zrobiony i już się cieszy dużym powodzeniem. Znasz chyba sztukę pod tym
samym tytułem? Otóż film nakręcono według scenariusza opartego na tej
sztuce.
W.: Słyszałem, że jakiś teatr to wystawiał. O czym to?
A.: Zaraz ci przeczytam: "...akcja toczy się współcześnie. Dramat obyczajowy,
który porusza wiele problemów mor alno-e tyczny eh. Ludzie walczą o swoje
szczęście, bronią swojego prawa do miłości1'. Uważam, że to warto
zobaczyć.
W.: Tak, ale czy będą bilety... Zaraz zadzwonię, gdzie to jest?
A.: Nawet niedaleko, kino Mewa, masz tu telefon. Trzeba się też dowiedzieć, czy
sala jest klimatyzowana.
W.: {Po rozmowie telefonicznej). Jak pech to pech! Bilety już są wyprzedane. Co
robimy?
272
Lekcja VIII
A.: Kilka przystanków od nas jest przecież Multikino, może tam jest coś dobrego,
zaraz: "... francuska komedia kryminalna"... No co?
W:. Wiesz, nie jestem miłośnikiem tego rodzaju filmów: prymitywna rozrywka,
zero wrażeń po filmie, to moim zdaniem strata czasu. Wolę zostać w domu,
może coś ciekawego jest w telewizji?
A:. Z tobą tak zawsze. Telewizję masz przecież na co dzień...
W.\ Ależ przyrzekam, daję słowo honoru, że pójdziemy na ten film! Może
pojutrze, akurat będzie sobota. Zamówię bilety, skoro chcesz, nawet w tej
chwili. (Dzwoni do kasy).
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 23. ©© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Jak ocenia pan(-i) tenfilml sztuka, komedia, występ, koncert
Moim zdaniem jest świetny\ niezły, kiepski, wspaniały, marny
Zupełnie się zgadzam. sądzę tak samo (inaczej);
mam taki sam (inny) pogląd
Ćwiczenie 24. Proszę a) podzielić wyrażenia na dwie grupy: "zgadzam się" — "nie
zgadzam się";
Nie mogę zaprzeczyć; to (nie)prawda; to fakt; niewątpliwie; to jest oczywiste; ja
też tak sądzę; słusznie; pewnie (oczywiście, jasne), że tak; masz rację; mam inne
zdanie; jestem tego samego zdania; bzdura; ależ skąd; na pewno nie; uważam tak
samo; chyba się mylisz; podzielam twoją opinię; mam pewne wątpliwości; nie wydaje
mi się; wątpię; faktycznie; odnoszę inne wrażenie; raczej tak (nie); muszę przyznać ci
rację (słuszność); nie masz racji; nie sądzę; jesteś w błędzie; mam inny punkt
widzenia; z całą pewnością; otóż to; zdecydowanie.
b) zgodzić się lub nie z podanymi twierdzeniami, podając krótką argumentację;
1. Książki już nie są potrzebne, jest przecież internet.
2. Pieniądze decydują o wszystkim.
3. Reklamy w TV przeszkadzają w oglądaniu programów.
4. Europejska kinematografia zawsze przegra w konkurencji z Hollywood.
5. Jedyna podstawa związku małżeńskiego — to miłość.
6. Wszyscy Włosi mają talent muzyczny.
Lekcja VIII
273
7. Język polski jest bardzo trudny.
8. Wszystkie Polki są bardzo ładne.
c) ocenić wystawę, film, koncert lub spektakl, dobierając do przymiotników "dobry" —
"zły" jak najwięcej wyrazów bliskoznacznych.
OOOOO dobry OOOOO zły
Ćwiczenie 25. Proszę przetłumaczyć na język polski.
1. Какой фильм идет сейчас в этом кинотеатре, когда он вышел на экраны?
2. Эту пьесу поставил известный режиссер. 3. Действие фильма происходит в
Средней Азии сразу после революции. 4. Игра молодой актрисы произвела на
меня огромное впечатление. 5. На премьере спектакля зрительный зал был
заполнен до отказа. 6. Все спектакли этого театра пользуются большим успехом.
7. Зрители долго аплодировали всей труппе театра, который в течение месяца
находился на гастролях в нашей стране. 8. Московские зрители тепло и сердечно
встретили участников театрального фестиваля.
Ćwiczenie 26. Proszę do podanych zdań wpisać pasujące czasowniki.
1. Jakie ty wrażenia po tym spektaklu?
2. Ta sztuka na mnie przeciętne wrażenie.
3 wrażenie, że nie masz racji.
4. On obiecał, że o wrażeniach z podróży.
5. Mnie on wydaje się sympatyczny, w każdym razie wrażenie człowieka
mądrego.
6. Aria Aidy w wykonaniu tej śpiewaczki na wszystkich niezatarte wrażenie.
7. W czasie rozmowy artyści polscy wrażeniami z występów gościnnych w
Moskwie.
8 wrażenie zmęczonego, bo nawet rozmawiał z trudem.
Ćwiczenie 27. Wyrazów z nawiasów proszę użyć w zdaniach w odpowiednim przypadku z
przyimkiem lub bez.
1. (dobra szkoła) Rosyj ska fizyka słynie
2. (nowoczesny sprzęt) Nasze laboratorium jest wyposażone
274
Lekcja VIII
3. (гора naftowa) Polskie ziemie są ubogie
4. (szacunek i autorytet) Profesor Piotrowski cieszy się wśród studentów.
5. (wszyscy koledzy) Jego słowa sprawiły wielkie wrażenie
6. (moje sukcesy) Rodzice bardzo się cieszyli
7. (produkty mięsne) W tym sklepie jest dobre zaopatrzenie
8. (deszcze i burze) Ostatnie lato obfitowało
9. (uroda i talent) Ta aktorka jest znana
10. (wykonawca tej roli) Widzowie długo oklaskiwali
11. (słowo) On jest człowiekiem solidnym, zawsze dotrzymuje
12. (polskiprezydent) W tej podróży towarzyszy minister spraw
zagranicznych.
Ćwiczenie 28. Proszę przetłumaczyć zdania, używając wyrazów
prosto — wprost — po prostu.
1. Это была просто случайность. 2. Родители очень устали, ведь они прямо с
вокзала. 3. Он, по-моему, просто еще не знает об этом. 4. Это просто кошмар!
5. Мое мнение прямо противоположно. 6. Она всегда одевалась очень просто.
7. Ты все понял? — Да, он говорил просто и медленно. 8. Я скажу тебе обо всем
прямо. 9. Прекрасный спектакль, я просто в восторге! 10. Простите, где здесь
аптека? — Прямо и направо.
Ćwiczenie 29. Proszę podać polskie odpowiedniki rosyjskiego «случай» (przypadek,
wypadek, okazja, raz).
1. Czekam na twój telefon do 8 wieczór, (в случае чего) zadzwonię sam.
2. (По случаю) jubileuszu kierownictwo firmy urządziło przyjęcie.
3. Jest to (хороший случай), musisz skorzystać z jego przyjazdu.
4. Czy ty (случаем) nie wiesz, kiedy on wraca?
5. Nie chcesz tam iść ze mną? (В таком случае) pójdę sam.
6. Dam panu (na всякий случай) swoją wizytówkę.
7. "To jest (трудный случай)" — powiedział lekarz.
8. On dosyć dobrze zna język, (во всяком случае) wszystko rozumie i potrafi
mówić po polsku.
9. Marcin dawno szuka (случая) porozmawiać z ojcem.
10. Chyba w (данном случае) masz rację.
Ćwiczenie 30. Proszę zastąpić zaznaczone wyrazy antonimicznymi.
1. Mam odmienny pogląd na tę sprawę.
2. Proponuję tę pracę zrobić w inny sposób.
Lekcja VIII
275
3. Dziś u nas byli inni klienci.
4. Wziąłem z biblioteki nie taką książkę, co ty.
5. Przez omyłkę zrobiłem inne ćwiczenie.
6. Sądzę o tym inaczej.
7. On mówił dziś o tym co innego.
8. Byliśmy na wycieczce w innym składzie.
PodSumujmy!
Ćwiczenie 31. Proszę wypełnić tabelkę po przeczytaniu tekstu W teatrze (l. informacja
prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
I TAK CZY NIE |
l l. Teatr Narodowy gościł w Moskwie przez tydzień |
I 2. wszystkie spektakle były oparte na utworach XX wieku ]
[ 3. treść sztuki była mi znana
| 4. bilety kupiłem w kasie przed spektaklem
I 5. kolega nie znał języka polskiego
I 6. siedzieliśmy na parterze
I 7. sztuka składała się z trzech aktów
tak |
i
i
i
l 8. podczas przerwy byliśmy na kawie |
9. wśród wykonawców nie było znanych aktorów
| 10. spektakl bardzo mi się spodobał ||
nie ||
ii
L \
\
ТЦ
\
i \
\—\
I
Ćwiczenie 32. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
TROCHĘ O HISTORII MUSICALU
л w Twórcą musicalu był George Edwardes. Nazwał on jedno ze swoich
$\ ^ r"J przedstawień komedią muzyczną. Był to rok 1893, a termin ten istniał
*^ przez prawie sześćdziesiąt lat. Komedie muzyczne były rozrywkowymi
widowiskami o prostej treści i ładnych piosenkach, które przerywały akcję. Kolebką
komedii muzycznych w latach dwudziestych ubiegłego wieku był londyński West
End.
Jednak prawdziwa rewolucja nastąpiła w latach czterdziestych, kiedy dzięki
współpracy Richarda Rodgersa z Oscarem Hammerstainem II powstały przed-
276
Lekcja VIII
stawienia "Oklahoma!", "Karuzela" i "South Pacific". Wyróżniały się one złożoną
fabułą oraz elementami tragicznymi i fantastycznymi. Nie pasowały do określenia
"komedia muzyczna": nie były proste, zabawne i koniecznie z happy endem, dlatego
ten rodzaj produkcji teatralnej nazywano po prostu "musical" (dosłownie:
"muzyczny").
Słynnymi musicalami amerykańskimi lat sześćdziesiątych były "Camelot", "Hello,
Dolly!" i "Skrzypek na dachu". W 1967 r. ukazała się rock-opera o hippisach "Hair\
W tym czasie musical brytyjski stracił swoją pozycję.
W latach 70-80 wiele wspaniałych, bajecznych musicali stworzył brytyjski
kompozytor Andrew Lloyd Webber ("Jesus Christ Superstar", "Evita", "Cats", "Upiór
w operze"). Był on wielkim reformatorem musicalu. Niektóre z jego przedstawień są
w całości śpiewane, bez podziału na piosenki i resztę libretta.
Jednakże nie tylko brytyjscy i amerykańscy artyści tworzyli historię musicalu.
Klasykami są też francuscy "Nędznicy" i "Miss Saigon".
Sekretem popularności musicalu jest rozrywka, wzruszenie i mądra historia w
jednym. Ostatnio powstało mnóstwo cudownych musicali, ale największe i
najpiękniejsze przedstawienia są chyba jeszcze przed nami.
Ćwiczenie 33. Proszę przetłumaczyć na język polski.
-^v ^ Наш город всегда славился своими музеями, выставками и, конеч-
/ Ł-Hk ио* театРами- В музеях Москвы можно увидеть шедевры прослав-
^'1Ш^/ ленных мастеров живописи и произведения молодых художников,
здесь есть концертные залы, где выступают российские и
зарубежные исполнители, театры, залы которых не пустуют, здесь проходит
традиционный Международный кинофестиваль. Но гости столицы, которые
приезжают в Москву из дальних уголков страны и из-за границы, прежде всего
стараются попасть на спектакль в Большой театр, широко известный своим балетом
во всем мире.
Когда публика займет места и в зале погаснет свет, начинается
представление. Мы в мире сказки, в мире прекрасной музыки и танца. Мы восхищаемся
замечательными декорациями, слушаем чудесную музыку, аплодируем
исполнителям главных ролей, всей труппе и оркестру...
Но сказка, к сожалению, не может продолжаться вечно. Умолкает музыка,
зажигается свет, и после долгих аплодисментов публика начинает расходиться.
Зрители обмениваются впечатлениями: они надолго сохранят в памяти этот
прекрасный вечер.
Lekcja VIII
277
Ćwiczenie 34. Proszę rozwiązać krzyżówkę.
W TEATRZE
1. wykonawcy 1.
2. sztuka śpiewana 2.
3. nagroda 3.
4. nie ma bez niego spektaklu 4.
5. dramat, komedia czy tragedia 5.
6. muzyka i taniec w dekoracjach 6.
7. rozgrywa się 7.
8. zachwyt, uznanie i oklaski 8.
г
I
I
l_
s
p
E
К
T
A
К
L
podanych liter jak najwięcej słów związanych z imprezami
:na użvć w słowie ieden razV
Ćwiczenie 35. Proszę ułożyć z podanych liter jak najwięcej słów związan
kulturalnymi (każdej litery można użyć w słowie jeden raz).
WIDOWISKO
l aktor.
2
3
4
5
6
fs
\W\
ГП
Ш
[z~\
\W\
\ш
fp~]
[c~
ГП
|~R~|
ГП
ПП
ful
[Ш
ГЁ|
POROZMAWIAJMY!
1. Ma Pan(-i) trzy stosunkowo wolne wieczory. Proponuje Pan(-i) znajomemu(-ej) z
Polski spędzić je razem. Proszę ułożyć ewentualny plan imprez z uzasadnieniem
ich walorów.
2. Kolega zaprasza Pana (Panią) do teatru (kina), ale ma Pan(-i) wieczór zajęty. Po
uzyskaniu bliższych informacji o spektaklu (filmie) proszę podjąć odpowiednią
decyzję. Proszę się umówić, jeżeli Pan(-i) jednak przyjmuje zaproszenie.
3. Jest Pan(-i) w Warszawie. Z gazety lub ze strony internetowej proszę wybrać
spektakl teatralny, "zadzwonić" do kasy i dowiedzieć się, czy są bilety, na jakie
miejsca, jaka jest obsada sztuki itp.
4. Jest Pan(-i) na widowni teatralnej. Pana(-i) miejsce jest zajęte. Proszę sprawdzić i
porównać bilety. W razie potrzeby proszę zwrócić się o pomoc do obsługi
teatralnej.
278
Lekcja VIII
POSŁUCHAJMY!
L^b Proszę dwukrotnie wysłuchać informacji o wydarzeniach kulturalnych (W telegraficznym
skrócie) i wykonać zadania.
/. Proszę zaznaczyć właściwą kolejność podanych informacji o wydarzeniach kulturalnych.
D muzyka rockowa; D rzeźba; D film; D grafika; D TV; D estrada
2. Proszę zaznaczyć poprawny wariant.
1. Napranie NI informuje, że
A. Dzieci mogą zobaczyć filmy animowane
B. Dzieci wolą zabawy i gry niż filmy
C. Filmy mogą zobaczyć dzieci w wieku od lat 4
2. Nagranie N2 informuje, że
A. Za pomocą Facebooka powstanie nowa audycja telewizyjna
B. Wkrótce w TV ukaże się nowa audycja muzyczna
C. TV za pomocą Facebooka tworzy ranking przebojów i wykonawców
3. Nagranie N3 informuje, że
A. Operetka i piosenki neapolitańskie wracają do mody
B. Z okazji jubileuszu Jana Kiepury odbędzie się koncert
C. Odbędzie się koncert starych popularnych melodii
4. Nagranie N4 informuje, że
A. Na stronie internetowej można zobaczyć wyniki konkursu zespołów rockowych
B. Goście Hard Rock Cafe mogą zobaczyć finał konkursu zespołów rockowych
C. Dobiega końca konkurs zespołów rockowych
5. Nagranie N5 informuje, że
A. Na wystawie rzeźby można podziwiać piękno takiego tworzywa jak drewno
B. W Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku otwarto ciekawą wystawę
C. Na wystawie rzeźby można obejrzeć obiekty znanych osobowości
6. Nagranie N6 informuje, że
A. Popkultura wywiera wielki wpływ na rozwój sztuki
B. Powstały nowe trendy w polskiej grafice
C. Sztuka ilustracji ma znaczenie drugoplanowe
Lekcja VIII
279
informacji.
\ Impreza
1 1. Festiwal filmów
2.
3.
4.
5.
[6.
Tytuł |
4. Proszę przygotować własny "serwis informacyjny" o wydarzeniach kulturalnych (3-4
informacje).
NAPISZMY!
Teatry, a nawet kina mogą wkrótce zniknąć, bo są niepotrzebne.
Jest przecież telewizja i internet. Czy Pan(-i) z tym się zgadza? Dlaczego?
LEKCJA IX
Rozmawiamy o planowaniu dnia, o lokalach gastronomicznych i sklepach spożywczych,
o żywności, posiłkach, potrawach i napojach, o gotowaniu i przepisach
kulinarnych.
Gramatyka
1. Konstrukcje dla wyrażania czasu (c.d.).
2. Czas przeszły czasowników na -ść, -źćt -c; -rżeć.
3. Dopełniacz liczby mnogiej.
4. Biernik liczby mnogiej.
TEKST
W RESTAURACJI
Parę dni temu otrzymaliśmy od naszych przyjaciół Magdy i Wiktora
Rutkiewiczów zaproszenie na ich jubileusz — dziesiątą rocznicę ślubu.
Najpierw chcieli urządzić przyjęcie w domu, ale potem przenieśli je do
restauracji.
Oprócz nas przyszło jeszcze parę osób. Znaleźliśmy dobre miejsce niedaleko okna,
poprosiliśmy kelnerów, aby pomogli nam zestawić dwa stoły razem i usiedliśmy.
Obsługiwał nas bardzo sympatyczny kelner, który od razu przyniósł nakrycia i
podał każdemu z gości kartę dań. Okazało się wprawdzie, że brakuje noży, ale kelner
nas przeprosił i natychmiast je przyniósł.
Wszystkie potrawy zamawiał oczywiście gospodarz, ale przedtem każdy z
zaproszonych gości mógł wybrać sobie danie z karty sam. Były to różne przystawki:
sałatki z mięsa, drobiu i jarzynowe, śledź w śmietanie, ozór i nóżki w galarecie, tatar z
wołowiny i kilka porcji koktajli z owoców morza. W karcie był też duży wybór
gorących dań i jakoś długo nie mogliśmy się zdecydować na coś konkretnego.
Wreszcie decyzja zapadła: szaszłyk z polędwicy wieprzowej z ryżem po kaukasku,
dwa kotlety schabowe z frytkami i fasolką, pieczeń cielęca z marchewką, groszkiem i
buraczkami, filet z indyka nadziewany masłem czosnkowym, pstrąg z patelni w sosie
cytrynowym, boczek wędzony na gorąco z kremem chrzanowym, golonka po
staropolsku i kurczak z rożna. Z napojów Wiktor zamówił wódkę, szampana1, białe i
В польском языке (прежде всего в разговорном) ширится тенденция, в соответствии с
которой форма винительного падежа неодушевленных существительных, имеющих в
родительном падеже окончание -а, совпадает с формой родительного, ср.: wygrać seta,
wysłać maila, zjeść loda.
Lekcja IX
281
czerwone wino wytrawne oraz wodę mineralną. Z deserem postanowiliśmy na razie
zaczekać.
Kiedy kelner przyniósł zakąski, pieczywo i trunki, Jurek, kolega Wiktora z pracy,
wzniósł pierwszy toast. W imieniu wszystkich gości życzył jubilatom dużo zdrowia,
sukcesów, radosnych chwil i jeszcze wiele lat życia w zgodzie i szczęściu. Wypiliśmy
na stojąco szampana i przystąpiliśmy do świątecznej kolacji.
Cały czas przy stole panował świetny nastrój i nic nie psuło nam humoru: jedzenie
było pyszne i nawet kelner — o dziwo! — nie kazał na siebie długo czekać. Dużo
ciepłych słów i serdecznych życzeń usłyszeli tego wieczora pod swoim adresem
Magda i Wiktor. Dużo było śmiechu i żartów, tańczyliśmy do woli, słowem
bawiliśmy się znakomicie i nawet nie spostrzegliśmy, jak szybko zleciał nam czas i
ten miły wieczór dobiegł końca.
Щ SŁOWNIK
boczek
buraczki
chrzan
czosnek
danie
dobiegać (dobiec) końca
do woli
drób
filet (r.m.)
frytki
galareta (w -cie)
nóżki w galarecie
gospodarz (~yni)
golonka
jarzyny (warzywa)
jubilat
kazać
kurczak (z rożna)
marchew
nadziewany
nakrycie
napój (trunek)
nastrój, humor
na stojąco
natychmiast
owoc
грудинка (кулин.)
свекла (кулин.)
хрен
чеснок
блюдо, кушанье
подходить (подойти) к концу
вволю, досыта
птица (кулин.)
филе
жареная картошка-соломка
желе (заливное)
студень, холодец
хозяин (хозяйка)
рулька (кулин.)
овощи
юбиляр
велеть, заставить
курица (-гриль)
морковь
фаршированный
зд. столовый прибор
напиток (алкогольный ~)
настроение
стоя
моментально
плод, фрукт
282
Lekcja IX
ozór, ozorek
panować
patelnia
pieczeń (r.ż.)
pieczywo
polędwica
potrawa
przystawka
pstrąg
ryż
schab (kotlet -owy)
spostrzec, zauważyć
śledź (r.m.)
tańczyć
tatar
wędzony
wino (wytrawne)
wprawdzie
wreszcie, nareszcie
wznieść toast
zamówić (zamawiać)
zdecydować (się)
znakomicie (-ty)
żart
язык (кулин.)
царить, господствовать
сковорода
жаркое
хлеб
вырезка (кулин.)
кушанье, блюдо
закуска
форель
рис
свиная корейка (~ отбивная)
заметить
сельдь, селедка
танцевать
бифштекс по-татарски
копченый
вино (сухое)
правда, правду говоря
наконец
провозгласить тост
заказать (заказывать)
решить(ся)
великолепно(~«ьш)
шутка
Uwaga!
(zjjeść posiłek (śniadanie, obiad, podwieczorek, kolację)
jesc, pic co — zjesc co, napie się czego
sałata — сачат (растение)
sałatka — салат (закуска)
śmietana
śmietanka
сметана
сливки
przystawka
zakąska
przekąska
закуска
zgoda
Lekcja IX
283
wznieść (wygłosić) toast za (czyje) zdrowie, (na cześć) kogo
stół
prosić do ~
siadać do ~
zasiąść do ~
usiąść przy-
siedzieć przy ~
wstawać od ~
nakrywać do -
sprzątać ze ~~
wygłosić
toast
opinię
pogląd
przemówienie
mowę
referat
odczyt
kazanie
^ na gorąco
jak? na twardo
^^ na stojąco
решить (сделать что-л.) — postanowić (+ inf)
решить (что-л.) — rozwiązać, rozstrzygnąć (co)
решить(ся на что-л.) — zdecydować (się na co)
podjąć decyzję — принять решение
decyzja zapadła — решение принято
Słownictwo tematyczne
SKLEP
LOKAL GASTRONOMICZNY
— spożywczy
~ warzywny (jarzynowy)
~ mięsny
~ mleczarski
~ monopolowy
delikatesy
wędliny
restauracja
kawiarnia
cukiernia
bar (mleczny)
gospoda, karczma
zajazd
stołówka
284
Lekcja IX
mrożonki
ryby
pieczywo, piekarnia
wyroby cukiernicze
garmażeria
zieleniak, warzywniak
jadłodajnia
knajpa (pot.)
bistro
piwiarnia, pub
winiarnia
bufet
JEŚĆ
jeść, jadać
pić (napić się)
odżywiać się
spożywać
próbować
kosztować
częstować (się)
żuć
gryźć (ugryźć, prze-)
łykać (przełknąć, po-)
popijać (popić)
JEDZENIE
posiłek
potrawa
żywność
pożywienie, pokarm
karma
danie:
pierwsze (drugie, gorące)
mięsne (rybne, jarskie)
dietetyczne
narodowe
firmowe (specjalność)
jedzenie zdrowe, smaczne, pyszne (Pycha! Palce lizać!)
Smacznego!
głodny — najedzony; na czczo; (wy)żywić (się); wyżywienie (koszt -a)
smakosz, łakomczuch, obżartuch, jarosz
MIĘSO
DRÓB
WĘDLINY
wołowina
cielęcina
wieprzowina
baranina
konina
kura
kurczak
kaczka
indyk(-czka)
gęś
kość Ф ość Ф pestka
kiełbasa
szynka
polędwica
boczek
parówki
ZUPA
CIASTO
NABIAŁ
ogórkowa
pomidorowa
rosół (z makaronem)
placek
babka
pączek
mleko (zsiadłe)
ser (żółty, biały)
twaróg
Lekcja IX
285
bulion (z pasztecikiem)
krupnik
barszcz (z uszkami)
kapuśniak
grochówka
żurek
drożdżówka
ptyś
makowiec
kremówka
napoleonka
szarlotka
masło
jajka
śmietanka
śmietana
maślanka
jogurt
DODATKI
ziemniaki (kartofle), frytki
jarzyny (warzywa)
buraczki
ryż
makaron
kasza
pieczarki
kluski (leniwe)
kopytka
pieczywo
sól
pieprz
papryka
musztarda
ocet
chrzan
olej (oliwa)
sos
majonez
keczup
SMAK
(PRZY)GOTOWAĆ
słodki
gorzki
słony
ostry
pikantny
kwaśny
cierpki
(u)gotować
(u)smażyć
(u)piec, zapiekać
dusić
marynować
gri Iłować
odgrzewać
gotowany (z wody)
smażony (z patelni)
pieczony, zapiekany
duszony
marynowany
grillowany (z rożna)
odgrzewany
świeży, surowy, suszony, mrożony, wędzony
umyć, opłukać
wyszorować
obrać
oskrobać
pokroić
posiekać
GOTOWANIE
wymieszać
ubić
zbić
przecedzić
osaczyć
wymiesić
zagotować
zaparzyć
ostudzić
dodać, dolać
posmarować
posłodzić
286
Lekcja IX
zemleć
wycisnąć
utrzeć (prze-)
rozgnieść
rozwałkować
obtoczyć
posolić
przy(do)prawić
przybrać
składniki odżywcze: ~~ mineralne, białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, błonnik
NACZYNIA
NAKRYCIE
garnek (rondel)
patelnia
przykrywka
brytfanna, blacha
miska
półmisek
salaterka
waza
dzbanek
talerz (głęboki, płytki)
kubek
szklanka
filiżanka
spodek
kufel
kieliszek
łyżka
łyżeczka
nóż
widelec
sztućce
^
solniczka
pieprzniczka
cukiernica (—czka)
popielniczka
taca
chochla
korkociąg, otwieracz
deska do krojenia
wykałaczka
obrus
serwet(k)a
OPAKOWANIE, PORCJA
paczka
puszka
słoik
butelka
pudełko
torebka
karton
pojemnik
tabliczka
plasterek
kawałek
kromka
kostka
dzwonko
pęczek
główka
woreczek
siatka
koszyk
szczypta
sztuka
kilogram (dwa, pięć, pół, ćwierć kilo)
dekagram (jedno, dwa, pięć deka)
litr (pół, ćwierć litra)
Lekcja IX
287
^6
^ifS /. Способы обозначения времени (продолжение)
Для обозначения времени суток в польском языке используются не только
«официальные» конструкции (см. урок VIII), но и общеупотребительные (ср.
также рус. 14—: четырнадцать часов пятнадцать минут — пятнадцать минут
третьего, четверть третьего).
Która teraz jest (godzina)?
Teraz jest (godzina)
14'
14
,430
45
14
14
55
pięć po drugiej
piętnaście (kwadrans) po drugiej
wpół do trzeciej
za piętnaście (kwadrans) trzecia
za pięć trzecia
Kiedy? O której (godzinie)?
(O godzinie)
14Q5
l4il
14зо
1445
14
155
pięć po drugiej
piętnaście (kwadrans) po drugiej
o wpół do trzeciej
za piętnaście (kwadrans) trzecia
za pięć trzecia
Ćwiczenie 1. Proszę przeczytać, używając oficjalnego i potocznego sposobu określania
godzin.
1. (12—) Czy mój zegarek się spieszy? Jest Ś&^b
2. ($—) Chyba zdążymy, jest dopiero Г \^Л
3. (17—) Możemy się spóźnić, już jest ><->/
4. (13—) Kiedy masz pociąg? —
5. (2~) Pana zegarek się spóźnia, właśnie bije zegar, jest
6. (11—) Przyszedłem na dworzec , pociągu jeszcze nie było.
7. (6~) Nastawiłem wczoraj budzik na , ale go nie usłyszałem.
8. (16—) Na moim zegarku jest , mamy jeszcze sporo czasu.
9. (8—; 9~) Zwykle wychodzę z domu i jestem już w pracy.
10. (10—) muszę być na uniwersytecie.
288
Lekcja IX
Ćwiczenie 2. Proszę a) przetłumaczyć zwroty z nawiasów na język polski;
b) wpisać do tabeli swoje plany na tydzień.
a) 1. Zawsze budzę się (четверть седьмого), ale wstaję (в половине
седьмого). 2. Myję się, ubieram, jem śniadanie i (без двадцати восемь)
wychodzę z domu. 3. Jadę autobusem (семь — восемь минут) i (без
нескольких минут восемь) jestem już w metrze. 4. Na salę zajęć wchodzę
(без десяти или без пяти девять), czyli (за несколько минут до звонка). 5. Lekcje
trwają (ę девяти до четверти пятого), przerwę obiadową mamy (с двенадцати до
без четверти час). 6. Wychodzę z uczelni zwykle (в половине пятого) i znów jadę
metrem. j7. Po drodze robię niezbędne zakupy w pobliskich sklepach i (около шести)
zwykle jestem już w domu. 8. Kolację jem (в восьмом часу), potem przeglądam
gazety lub siedzę trochę w internecie. 9. (В девять) oglądam dziennik telewizyjny/
czasem jeszcze film, który kończy się (в двенадцать с минутами). 10. Dziś nie
nastawiam budzika, bo jutro jest niedziela i można pospać dłużej. Kładę się spać też
trochę później — (около часу ночи).
b)
godzina
9- —12-
12<x>_15oo
15oo_18oo
18oo_21oo
2159 — 2432
poniedz.
wtorek
środa
czwartek
piątek
sobota
20 film
niedz.
GRAMATYKA
^S »■ Прошедшее „рем глаголов на -sć, -X, -с; -rżeć
В прошедшем времени у глаголов с инфинитивом на -ść, -źć, -с перед
суффиксом -/ (-/) выступает тот же согласный, что и в первом лице единственного
числа настоящего времени:
kłaść — kładę — kładłem (kładliśmy...)
gryźć — gryzę — gryzłem (gryźliśmy...)
móc — mogę — mogłem (mogliśmy.../
У глаголов типа nieść, wieść, wieźć происходит также чередование гласных:
гласный е, выступающий в лично-мужской форме, меняется на о в остальных,
ср.:
' См. приложение, табл. 27.
Lekcja IX
289
nieśliśmy, nieśli, ale niosłem — niosłyśmy;
wieźliśmy wieźli, ale wiozłem — wiozłyśmy1.
У глаголов на -rzec типа umrzeć, zawrzeć, trzeć суффикс -/ (-/) присоединяется
к основе на -ar-: trzeć — trę — tarłem (tarliśmy...)2.
0 Особо спрягаются глаголb\jeść, usiąść, znaleźć и однокоренные:
Единственное число
м. р.
1. jadłem
usiadłem
znalazłem
2. jadłeś
usiadłeś
znalazłeś
3.jadł
usiadł
| znalazł
ж. p.
jadłam
usiadłam
znalazłam
jadłaś
usiadłaś
znalazłaś
jadła
usiadła
znalazła
Множественное число |
лично-муж.
1. jedliśmy
usiedliśmy
znaleźliśmy
2. jedliście
usiedliście
znaleźliście
3 jedli
usiedli
znaleźli
неличпо-муж. \
jadłyśmy
usiadłyśmy
znalazłyśmy \
jadłyście
usiadłyście
znalazłyście \
jadły
usiadły
znalazły
Ćwiczenie 3. Proszę dokończyć odpowiedzi na pytania.
1. Kto z Państwa pomógł Jurkowi?
Ja
Irena
Nikt nie
2. Kto z Państwa przyniósł
One nie
Mówiłaś, że sama
My wszyscy
na lektorat świeża eazete?
Moja koleżanka Hanka i Ola
Ja niestety nie Przemek i Marcin
Chyba tylko Marta Pan Antczak
3. Kto z Pańswa poparł kandydaturę Dana Michalskiego?
Połowa zebranych
Prawie nikt nie
Tylko ty
Wszyscy obecni
My z Olą
Ja nie
1 См. приложение, табл. 28.
2 См. приложение, табл. 29.
290
Lekcja IX
4. Kto z Państwa znalazł moje okulary?
To moje dziecko My z Andrzejem
Wydaje mi się, że Ania To ci państwo
Jakiś chłopak Czy to wy ?
Ćwiczenie 4. Proszę uzupełnić zdania według wzoru.
Wzór: Ja kupiłem (-am) owoce i oni (one) też kupili (kupiły).
a) Ja nie mogłem tego zrobić
Ja ugryzłem kawałek ciasta
Ja pośliznąłem się i upadłem
Ja jego ostrzegłem
b) Ja zawiozłem dziecko do szkoły
Ja jego nie zawiodłem
Ja przyniosłem tort
Ja odniosłem dobre wrażenie
c) Ja zjadłem już obiad
Ja znalazłem dobry przepis
Ja usiadłem przy stole
Ja zawarłem z nimi kontrakt
Ćwiczenie 5. Proszę zmienić zdania, używając liczby mnogiej czasowników.
1. Czy jadłeś już obiad?
2. Przepraszam, stłukłam szklankę!
3. Dlaczego pan nie usiadł, przecież były miejsca.
4. Uciekł im pies.
5. Ta firma zawarła korzystną umowę.
6. Dziękuję, żeś mi pomógł to zrobić.
7. Ten uprzejmy pan doniósł moje rzeczy.
8. Biegłem szybko, ale i tak spóźniłem się.
9. Pasażer samochodu zmarł natychmiast po wypadku.
10. Czy spostrzegłeś coś niezwykłego?
11. Odniosłem wrażenie, że nic nie zrozumiałeś.
12. Zawsze kładłam swoje zeszyty na tej półce, gdzie one są?
Ćwiczenie 6. Proszę zmodyfikować zdania, zastępując podkreślone czasowniki a) formami
czasu przyszłego; b) połączeniami 'czasownik modalny + bezokolicznik'.
Wzór: Czy zrobiłeś zadanie? —> a) Czy zrobisz zadanie?
—► Ъ) Czy możesz (chcesz, ...) zrobić zadanie?
Lekcja IX
291
1. Czy upiekłaś na imieniny ciasto?
2. Kto ci to przywiózł?
3. Bardzo mi pomogliście!
4. Ostrzygłaś włosy?
5. Znaleźliśmy wreszcie potrzebną książkę.
6. Wzniosłem toast za zdrowie wszystkich obecnych.
7. Co zjedliście na kolację?
8. Pogniotłaś sobie sukienkę.
9. Ci państwo usiedli przy innym stoliku.
10. Decyzja zapadła dopiero po burzliwej debacie.
11. Wysiadłem na następnym przystanku.
12. Nie wiem, czy on wywarł dobre wrażenie.
Ćwiczenie 7. Proszę użyć czasu przeszłego zaznaczonych (a) i pasujących (b)
czasowników.
a) 1. Nie mogę mu pomóc.
2. Uważam, że ostatnio za dużo jesz!
3. Wydaje mi się, że ona jak zawsze plecie głupstwa.
4. Nie znajdziemy na to czasu.
5. Roman przyniesie kwiaty i tort.
6. Podrzesz sobie spodnie!
7. Nauczyciele nie zawiodą się na nim.
8. Nie wyobrażam sobie, jak ona to znieśie\
9. Koleżanki pomogą mi upiec sernik.
10. Niestety ten wynik nie ulegnie zmianie.
11. W którym rzędzie usiądziecie!
12. Ja utrę marchewkę.
b) 1. Czy wiesz, kto żarówkę?
2. Agata i Rafał w 5. rzędzie.
3. Wczoraj z mamą tort, mamy gości.
4. Czy po raz pierwszy bigos?
5. Co on jej z Polski?
6. Dziękuję, żeście mi
7. Spóźnił się, bo mu autobus.
8. Nie mam już tej książki, ją do biblioteki.
9. Dzieci, czy dobrze buty?
10. Ich firma porozumienie w tej sprawie.
piec
zawrzeć
jeść
wytrzeć
uciec
przywieźć
usiąść
pomóc
wynaleźć
zanieść
292
Lekcja IX
GRAMATYKA
^ ///. Родительный падеж существительных
(множественное число)
Окончания существительных в родительном падеже множественного числа
обусловлены их родовой принадлежностью и качеством конечного согласного
основы. В зависимости от этого они могут быть следующими:
-ów у существительных мужского рода (в том числе на -а) с основой на
твердый согласный (problem — problemów; poeta — poetów), согласный
-с (chłopiec — chłopców; przywódca —przywódców) и в некоторых
случаях на мягкий или отвердевший согласный (uczeń — uczniów; kraj —
krajów), среднего рода на -um (они склоняются во множественном числе
по типу существительных мужского рода: muzeum — muzeów);
-0 у существительных женского рода преимущественно на твердый
согласный и -с, с окончанием -/ (ściana — .ścian; ulica — ulic; pani — pań)
и практически у всех существительных среднего рода (zadanie —
zadań; nazwisko — nazwisk). При этом возможны чередования ę/ą; o/ó
(ręka — rąk; morze — mórz) и появление беглого е (okno — okiem
książka — książek);
-i / -у у существительных всех родов с основой на мягкий и отвердевший
согласный. Эти окончания характерны, например, для существительных
женского рода с нулевым окончанием (wieś — wsi; podróż —podróży) и
оканчивающихся на -nia, -ea, -ia, -ja (kawiarnia — kawiarni; idea — idei:
partia —partii; lekcja — lekcji). Они присущи существительным
мужского рода на -/, -ń, -cz, -i, -rz, -sz (hotel — hoteli; dzień — dni; słuchacz —
słuchaczy; nóż — noży; pisarz — pisarzy; kosz — koszy) и некоторым
другим, а также отдельным существительным среднего рода (półrocze —
półroczy; wybrzeże — wybrzeży).
Это правило не носит универсального характера (возможны, например,
параллельные формы: motylów/motyli, pokojów/pokoi, wężów/węży sukien/sukni).
Полезно поэтому обращаться к словарю, а также сопоставлять польские формы
родительного падежа с аналогичными русскими (окончаниям -i/-y часто
соответствует в русском языке окончание -ей, ср.: дней — dni; ножей — noży).
Ш Запомните!
mężczyzna — mężczyzn
Rosjanin — Rosjan1
Окончание существительных на -anin (-ów или нулевое) обычно приводится в
словарях, ср.: Amerykanów, muzułmanów, но: Rosjan, mahometan.
Lekcja IX
293
raz — razy
przyjaciel — przyjaciół1
brat — braci
dziecko — dzieci
Węgry — Węgier
miesiąc — miesięcy
tysiąc — tysięcy
pieniądz — pieniędzy
zając — zajęcy
Согласованные определения имеют в рассматриваемой форме окончания
-ych, -ich.
Существительные в родительном падеже множественного числа
употребляются в тех же синтаксических конструкциях, что и формы единственного
числа (например, при переходных глаголах с отрицанием, после определенных
предлогов и глаголов)2.
В сочетаниях с числительными от 5 они могут также занимать позицию
подлежащего. Глагол-сказуемое ставится в этом случае в форме 3-го лица
единственного числа, ср.:
W pokoju są (były, będą)
W pokój u/Vs/ {było, będzie)
2(23,34...)rf*(r
5(21,36,kilka...)stofón>4
Ćwiczenie 8. Proszę utworzyć dopełniacz liczby mnogiej i w każdej grupie wskazać wyraz,
który ma inną końcówkę niż pozostałe.
1. kraj
słuchacz
jacht
Hiszpan
liceum
program
kotlet
owoc
2. niedziela
koleżanka
metoda
mężczyzna
morze
szansa
Rosjanin
kolega
3. dzień
wieś
muszla
chwila
brat
aleja
linia
gość
4. noc
raz
podróż
talerz
mąż
plaża
rzecz
wybrzeże
В остальных падежах множественного числа существительное przyjaciel имеет
следующие формы: С. — przyjaciołom; В. — przyjaciół; N. — przyjaciółmi; Mc. —
о przyjaciołach.
См. урок V.
О сочетаемости числительных 2, 3, 4 см. урок I. См. также табл. 42.
Jeden как компонент составных количественных числительных не склоняется и всегда
выступает в форме мужского рода, ср.: Na półce stało 101 (sto jeden) książek.
294 Lekcja IX
Ćwiczenie 9. Proszę zastąpić zdania twierdzące zdaniami przeczącymi.
1. W tym mieście są ciekawe muzea.
2. Oglądałem spektakle Teatru Narodowego.
3. Zjadłam wszystkie jabłka.
4. Przejrzałem portale tematyczne, dlatego mam świeże informacje.
5. Dostaję od nich e-maile.
6. W pokoju są krzesła i biurka.
7. Znamy wiersze tego poety.
8. Przy tej ulicy są dobre kawiarnie.
9. Kelner przyniósł widelce i noże.
10. W tej grupie są Amerykanie, Rosjanie i Polacy.
11. Oni mają małe dzieci.
12. Czy masz potrzebne narzędzia?
Ćwiczenie 10. Proszę użyć rzeczowników z nawiasów w liczbie mnogiej.
1. Byliśmy razem w pracowni (malarz).
2. Rok akademicki składa się z dwóch (półrocze), czyli (semestr).
3. Ona kupiła sobie dużo nowych (rzecz): kilka (suknia), dwie (spódnica) i
torebkę.
4. Stare Miasto w świetle (latarnia) wygląda fantastycznie!
5. Matka spędziła przy chorym dziecku wiele bezsennych (noc).
6. Mamy jeszcze cały tydzień do (święto).
7. Dziś nie będzie (lekcja).
8. Na drzewach już są żółte (liść).
9. Dostała od niego na imieniny bukiet (orchidea).
Ю. Na całym piętrze nie było wolnych (audytorium).
11. Ona nie ma (brat i siostra).
12. Ten człowiek nigdy nie miał (przyjaciel).
Ćwiczenie 11. Proszę odpowiedzieć według wzoru.
Wzór: Może weźmiesz kawę ze śmietanką? — Nie, wolę bez śmietanki.
I rybę z frytkami? —
2 rosół z makaronem? —
3 lody z bakaliami? —
4 kurczaka z jarzynami? —
5 parówki z kartoflami? —
6 mięso z pieczarkami? —
7 stek z żurawinami? —
Lekcja IX
295
8 udo indycze z pomarańczami? —
9 sałatkę z majonezem? —
10 bitą śmietanę z czereśniami? —
Ćwiczenie 12. Proszę przeczytać konstrukcje z liczebnikami.
a) 5 (kraj europejski), 4 (wielka stolica), 7 (nowy spektakl), 6 (klucz), 9 (szeroka
ulica), 3 (dobra restauracja), 10 (ostry nóż), 3 (ostatni rok), 2 (ładny dzień),
8 (ciężki tydzień), 31 (powieść kryminalna), 11 (stopień), 21 (ważna osoba),
2 (widelec), 15 (czerwona róża), 12 (danie narodowe), kilka (ważna osobistość),
100 (raz), tyle (trudny problem), 4 (widelczyk), dużo (ciekawy reportaż),
20 (rubel);
b) 3.000 (osoba), 6.000 (rok), 10.722 (kilometr), 21.000 (podpis), 12.000 (słowo),
50.000 (dolar), 341 (strona), 2.500 (funt), 300.000 (euro), 7.800 (tona),
15.000 (złoty), 22.000 (rubel);
c) ponad 2 (miesiąc), za kilka (miesiąc), przez 5 (miesiąc), wiele (miesiąc) temu,
12 (miesiąc), 32 (miesiąc), około 1 (miesiąc), na 6 (miesiąc), po 2 (miesiąc), te
4 (miesiąc).
Ćwiczenie 13. Proszę odpowiedzieć na pytania.
a) 3, 5. dużo (kilka)
Czy tam jest (był, będzie) jeden ^ |
Czy tam jest (była, będzie) jedna
Czy tam jest (było, będzie) jedno
teatr?
hotel?
talerz?
sklep?
arkusz?
uczelnia?
wieś?
nowela?
pani?
pracownia?
okno?
technikum?
piętro?
zadanie?
hasło?
296
Lekcja IX
b) — Ile krzeseł stało w pokoju?
— Ile muzeów jest w Warszawie?
— Ile osób tam było?
— Ile nowych spektakli ukazało się w tym roku?
— Ile talerzy stoi na stole?
— Ile książek stało na półce?
— Ile stacji jest na tej linii metra?
— Ile tramwajów jeździ w stronę centrum?
— Ile dziewczyn chodzi na lektorat?
— Ile dni pozostało do końca miesiąca?
Ćwiczenie 14. Proszę przeczytać zdania, używając czasowników w czasie:
a) teraźniejszym (przyszłym); b) w przeszłym.
1. Na obchody święta (przybyć) 3, 5 (delegacja) zza granicy.
2. W szafie (wisieć) 3, 5 (koszula).
3. W konferencji (uczestniczyć) 3, 5 (kraj).
4. Ulicą (iść) 3, 5 (koleżanka).
5. 3, 5 (gazeta) dziś (opublikować) ten wywiad.
6. W portmonetce (leżeć) tylko 3, 5 (rubel).
7. W sąsiednim domu (być) 3, 5 (wolne mieszkanie).
8. 3, 5 (spektakl) tego teatru (cieszyć się) wielkim powodzeniem.
9. W tym mieście (znajdować się) 3, 5 (misja dyplomatyczna).
10. Przy tej ulicy (mieścić się) 3, 5 (dobra kawiarnia).
Ćwiczenie 15. Proszę użyć czasowników wisieć, stać, leżeć, znajdować się, rozmawiać,
śmiać się w odpowiedniej formie czasu: a) teraźniejszego; b) przeszłego.
Przy stoliku w barze siedzą 4 osoby. Przy stoliku w barze siedzi 6 osób.
Obok na wieszaku (płaszcz).
Przed nimi na stoliku ... (duży talerz).
(talerzyk deserowy).
(nóż i widelec).
(lniana serwetka).
(mały kieliszek).
(porcja lodów).
Te 4 osoby o czymś i wesoło.
Lekcja IX
297
GRAMATYKA
IV. Винительный падеж (множественное число)
В отличие от русского языка, где окончания винительного падежа
множественного числа обусловлены принадлежностью слова к категории одушевленных
или неодушевленных существительных, в польском языке важна категория так
называемого «мужского лица». Окончания винительного падежа
существительных, не обозначающих мужчин, совпадают с окончаниями именительного, а
лично-мужские существительные имеют те же окончания, что и в родительном
падеже1. Это правило распространяется и на согласованные определения, ср.:
рус: я знаю твои проблемы; твоих сестер; твоих профессоров;
польск.: znam twoje problemy; twoje siostry; twoich profesorów.
Личные и возвратное местоимения имеют в винительном падеже
следующие формы2:
l.ja
2. ty
3. on
З.опо
3. ona
— mnie
— ciebie, cię
— jego, niego4, go3
— je, nie'
— jq, пщ
1. my — nas
2. wy — was
3. oni — ich, nich4
3. one — je, nie4
siebie, się3
Запомните также вежливые формы: pana, panią, panów, panie, państwa.
Ćwiczenie 16. Proszę a) użyć słów z nawiasów w odpowiedniej formie liczby mnogiej;
b) zmienić zdania na przeczące.
1. Oni lubią zapraszać (gość).
2. Zbyszek znalazł (swój klucz).
3. Małgosia lubi zbierać (jesienny liść).
4. Uczniowie szanują (swój nauczyciel).
5. Znam dobrze (ta młoda pani).
6. Delegacja odwiedzi (wyższa uczelnia).
7. Policji udało się zatrzymać (przestępca).
8. Kupiłem (nowy mebel).
9. Ona ma (rasowy pies).
См. также уроки I, VI.
2 Полностью падежные формы личных и возвратного местоимений представлены в
приложении, табл. 19.
3 Краткая форма.
4 Форма после предлогов.
298
Lekcja IX
10. Mam (brat i siostra).
11. Widziałam (to dziecko) w sklepie.
12. Zaprosiłem (kolega) do siebie.
Ćwiczenie 17. Proszę wstawić odpowiednie końcówki przypadkowe.
1. Nie słyszałem tych audycj .
2. Nie byłem na ostatnich lekcj .
3. Czyje to rzecz ?
4. Nie mam na tej koszul dwóch guzik .
5. Musimy trochę zaczekać na jej uczennic .
6. Ile lini ma metro w tym mieście? — Na razie tylko dwie lini .
7. Czy tu są nowe hotel ? — Tak, tu jest dużo nowych hotel .
8. Czy masz moje klucz ? — Nie, nie widziałam twoich klucz .
9. Nie lubię jego lekcj .
10. Mieliśmy dziś wszystkie lekcj .
11. Dawno nie było deszcz !
12. Całe lato padały deszcz .
Ćwiczenie 18. Proszę użyć w zdaniach podanych rzeczowników.
a) miesiąc
l. Za kilka pojadę do Warszawy. 2. Nie widziałem jej w ciągu dwóch 3. Po
kilku on wrócił. 4. W Warszawie będę około 5. Przez dwa nie było go w
kraju. 6. W Moskwie zima trwa prawie pięć
b) tysiąc
l. Mecz oglądało kilka widzów. 2. Kasjerka nie wydała mi reszty z rubli.
3. W ciągu tygodnia wydałam około dolarów. 4. Podczas wakacji zarobiłem około
trzech euro. 5. Miałem 5 rubli, ale już wydałem 4 6. Mogę ci opowiedzieć
o takich przypadkach!
c) pieniądz
l. On nigdy nie ma 2. Czy masz przy sobie trochę ? 3. On mówi tylko o
4. Czy masz przy sobie ....? 5. Muszę wrócić po 6 — to jeszcze nie wszystko.
Ćwiczenie 19. Proszę odpowiedzieć na pytania twierdząco i przecząco, zastępując
następnie rzeczowniki zaimkami osobowymi.
Wzór: Czy masz psa? — Tak, mam psa (mam go).
Nie, nie mam psa (nie mam go).
Lekcja IX
299
Czy Pan(-i)
czytał(-a) powieści tego pisarza?
wydał(-a) wszystkie pieniądze?
spotkał(-a) po drodze tych panów?
chciał(-a) kupić to mieszkanie?
przeprosił(-a) kolegów za to?
odwiózł (odwiozła) te panie na dworzec?
przyniósł (przyniosła) dokumenty?
widział(-a) dziś Alinę?
zgubił(-a) portfel?
poprosił(-a) profesora o recenzję?
słuchał(-a) tej opery?
Ćwiczenie 20. Proszę wpisać odpowiednie zaimki osobowe.
1. Chętnie pójdę z tobą do kina, może przyjdziesz po
2. Grzegorz jest mężem Kasi, wyszła za 2 lata temu.
3. To jest bilet dla Elżbiety, zapłaciłem za , bo nie miała pieniędzy.
4. Może mi pomożesz? Bardzo proszę!
5. Lekcja już się zaczęła, spóźniłem się na
6. Wracamy jutro wieczorem, czy przyjedziecie po na lotnisko?
7. Oni zaraz tu przyjdą, musimy chwilę na poczekać.
8. Te obrazy są bardzo ładne, zawsze chętnie na patrzę.
9. Gdzie byłeś? Szukam od godziny!
10. Dobrze, żeście przyszli, już o pytałem.
11. Nie umiesz robić kotletów? Zaraz nauczę!
12. To jest Maciej Januszewski, znasz chyba?
Ćwiczenie 21. Proszę zastąpić zdania przeczące zdaniami twierdzącymi.
Wzór: Nie mam kolegów "=> Mam kolegów.
1. Nie rozumiem tych ludzi!
2. Nie nakarmiłeś kotów?
3. Nie zarobił na tym wielkich pieniędzy.
4. Nie poznałaś moich sąsiadek?
5. Agata i Halina przed chwilą wyszły. Nie spotkałeś ich?
6. Nie mam zamiaru oglądać tych komedii.
7. Nie kupiłam owoców, o które prosiłeś.
8. Dlaczego nie zapytałeś jej o to?
9. Nie możesz przecież zaprosić do siebie wszystkich koleżanek naraz!
10. Bardzo ładne mieszkanie. Nie chcesz go kupić?
300
Lekcja IX
11. Nie znasz tych pisarzy? A tych powieści?
12. Nie nauczyłem się słówek do tekstu.
^ DIALOG
^ KOLACJA U ADAMA
Beata: Jestem strasznie głodna. Czy pójdziemy gdzieś na kolację?
Adam: Tym razem zjemy ją u mnie. Kupiłem dużo smacznych rzeczy, zaraz ci
pokażę, co mam w lodówce.
В.: O, widzę tu szynkę, nowalijki, moją ulubioną kiełbasę, nawet kawior!
A:. Kupiłem również ser, sardynki, owoce. W tym słoiczku masz też oliwki,
pamiętam, że je lubisz.
В.: Chyba przesadziłeś z ilością tego jedzenia. Niepotrzebnie kupiłeś aż tyle
wszystkiego. Przyjdzie jeszcze ktoś?
A.: Może wpadnie kolega z żoną, ale nie będziemy na nich czekać. Pomożesz
mi nakryć do stołu?
В.: Oczywiście, z przyjemnością. Tylko musisz mi pokazać, gdzie co leży.
A.: Sztućce są w górnej szufladzie, talerze znajdziesz w szafce, gdzieś koło
nich są serwetki. Musztarda i chrzan są razem z wędlinami w lodówce.
В.: Jak uważasz, czy zrobić kanapki?
A.: Raczej nie, pieczywo podamy osobno, zaraz je pokroję.
В.: Gdzie są zapałki? Trzeba chyba nastawić wodę na herbatę!
A.: Już ją zaparzyłem. Zrobię jeszcze na wszelki wypadek kawę, bo Tadek woli
ją niż herbatę.
В.: Ja też chętnie napiję się kawy.
A.: Świetnie. Mam nawet śmietankę i trochę słodyczy. Lubisz sernik?
В.: Uwielbiam!
A.: Włożyłem do zamrażarki wino. Zaraz je wyjmiemy i możemy siadać do
stołu.
Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 22. ©© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Przepraszam, czy jeszcze są banany? morele, kremówki, bułki, karpie
Niestety bananów już nie ma.
No to poproszę kilo jabłek. truskawki (koszyk), ptysie (6 szt.\
razowy (0,5), śledzie (słoik)
Proszę. Coś jeszcze?
Qf
Lekcja IX
301
Może pól kilo suszonych śliwek. pomarańcze (/ kg), sernik (40 dkg),
rogalik (3), sardynki (puszka)
Proszę bardzo.
Ćwiczenie 23. Proszę wstawić rzeczownik przyjaciel w liczbie mnogiej.
1. Chcę pójść z do restauracji, gdzie serwują polskie dania.
2. O tym, że Borys wyjechał, dowiedziałam się od jego
3. Musimy wstąpić po naszych polskich , przecież nie znają Moskwy.
4. Kiedy byłam na stażu w Krakowie, bardzo tęskniłam za rodzicami i
5. Chcę podziękować wszystkim moim za gościnność i wznieść ten toast za
ich zdrowie.
6. Mam nadzieje, że moi byli zadowoleni z kolacji.
7. Bartek dużo mi opowiadał o swoich
8. Niestety w Polsce nie mam na razie bliskich
Ćwiczenie 24. Proszę użyć polskich odpowiedników rosyjskich słów.
1. Uważam, że {решение) w tej sprawie jest całkiem słuszna.
2. Na zjeździe {мы приняли решение) о udziale partii w wyborach.
3. Musisz wreszcie na coś {решиться)]
4. Dziękuję, żeś mi pomógł {решить) ten problem.
5. Jurek {решил), że trzeba zwrócić się o pomoc do ojca.
6. Moi rodzice {приняли решение) о przeprowadzce.
7. Przez cały wieczór siedziałem w domu i {решал) krzyżówkę.
8. Dyrektor mówił głośno i {решительно).
9. Zawsze był człowiekiem {решительным), nawet bezwzględnym.
10. Bożena {решила) zaprosić na imieniny całą naszą grupę.
Ćwiczenie 25. Proszę a) "zrobić zakupy" według listy z podaniem ilości kupowanych
produktów; b) sporządzić własną listę zakupów, uwzględniając porę posiłku i
liczbę zaproszonych gości.
WARIANT I WARIANT II WARIANT III
яйца молоко масло (слив.)
сыр йогурт кетчуп
мука сахар макароны
чай кофе сметана
хлеб печенье кекс
конфеты карамель шоколад
мясо (евин.) мясо (гов.) курица
уксус горчица перец
302
Lekcja IX
масло (раст.)
сок
пиво
картошка
капуста
огурцы (сол.)
перец (долг.)
колбаса
вода
вино бел., сух.
морковь
свекла
апельсины
клубника (морож.)
сосиски
пепси
водка
лук
капуста (цв.)
яблоки
чеснок
Ćwiczenie 26. Proszę ułożyć dialogi z kelnerem a) z podanych wymieszanych wypowiedzi;
b) na podstawie uprzednio ułożonego menu.
a) W KAWIARNI
Chyba możemy usiąść tu, przy oknie.
Oczywiście, proszę pana, zaraz wszystko przyniosę.
Coś jeszcze?
To ciastka, kawa. Herbata dla pani? A to rachunek.
Bez gazu. I jeżeli można, chciałbym od razu uregulować rachunek. Mamy
niezbyt dużo czasu.
Dziękuję bardzo. Smacznego.
Kawy duże?
Może dwie napoleonki i makowiec. Aha, jeszcze wodę mineralną poproszę.
Dzień dobry, bardzo proszę. Słucham państwa?
Dzień dobry, czy ten stolik jest wolny?
Poproszę dwie kawy i zieloną herbatę bez cukru.
Małe, jedną ze śmietanką.
Proszę, reszty nie trzeba.
Gazowaną?
b)
Kawiarnia
PRZYTULNA
Menu
Śniadania
Napoje gorące
Napoje zimne
Ciastka
(Desery
Lody
4>óa%
Wina
<Piwo
Oferta specjalna
(Polecamy ciasta domowi
¥
Lekcja IX
303
Ćwiczenie 27. Proszę podać nazwy przedmiotów na rysunkach 1-8 i napisać, co zrobiła
gospodyni domu przed wyjściem z kuchni, a co zrobi, kiedy za chwilę
wróci.
Ćwiczenie 28. Proszę a) podać antonimy; b) połączyć rzeczowniki z pasującymi
przymiotnikami w odpowiedniej formie.
a) 1. Czekolada słodka
2. Mleko surowe
3. Zupa gęsta
4. Mięso chude
5. Herbata słaba
6. Danie gorące
7. Kawa czarna
8. Piwo ciemne
9. Napoje alkoholowe
10. Pieczywo świeże
b) 1. śledzie
2. cytryna
3. porzeczki
4. cukier
5. kaszka manna
6. gulasz
— czekolada gorzka.
mdły
ostry
pikantny
pieprzny
słodki
słony
304
Lekcja IX
7. sos
8. papryka
cierpki
kwaśny
Ćwiczenie 29. Proszę dobrać a) przydawki do podanych rzeczowników; b) po kilka
pasujących do tematu słów.
a) Wzór: wino: czerwone, wytrawne, musujące, owocowe, deserowe
1. mleko
2. bar
3. kelner
4. owoce
5. przyjęcie
6. potrawa
b) Wzór: mięso to
1. owoce morza to
2. ryby to
3. wędliny to
4. drób to
5. dziczyzna to
6. desery to
wołowin
ostrygi,
karp,
szynka,
kaczka.
bażant,
ciasta,
wołowina, wieprzowina, cielęcina, baranina.
Ćwiczenie 30. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski jadłospisy i przepis kulinarny.
WARIANT I
/ śniadanie: kawa parzona, pieczywo, masło, jajecznica ze szczypiorkiem.
// śniadanie: herbata, bułka, masło, wędlina, rzodkiewki.
Obiad: zupa jarzynowa ze słonymi paluszkami, kotlet mielony, pory i
kalafior z wody, surówka z czerwonej papryki i selerów.
Kolacja: pierogi z serem, sałata głowiasta, napój z czarnej porzeczki.
WARIANT II
I śniadanie: ryż na mleku, pieczywo, dżem lub miód.
II śniadanie: omlet ze szpinakiem lub jajo na miękko, jogurt owocowy, chleb.
Obiad: zupa ze świeżych grzybów z kluskami, wątróbka, ziemniaki z wody,
surówka, pomidory.
Kolacja: naleśniki z kaszą gryczaną, bukiet z jarzyn, herbata z mlekiem.
SAŁATKA Z JARZYN Z MAJONEZEM
20 dkg ziemniaków, 10 dkg marchwi, 5 dkg selera,
5 dkg pietruszki, 10 dkg fasolki, 10 dkg ogórka
kiszonego, 10 dkg groszku zielonego, 10 dkg
jabłek, 1-2 jaja (ugotowane na twardo), 5
grzybków marynowanych, majonez, pomidor, zielenina.
Fasolę ugotować. Jaja obrać. Ziemniaki
wyszorować szczotką, umyć, zalać wrzącą, lekko
osoloną wodą, ugotować, obrać z łupin. Ugotowane warzywa i jaja, opłukane jabłka,
ogórek i grzybki pokrajać w drobną kostkę, dodać fasolkę, 3-4 łyżki majonezu,
wymieszać, przyprawić do smaku solą cukrem, octem, musztardą. Przybrać talarkami
jaj, ćwiartkami pomidorów, listkami sałaty.
Podsumujmy!
Ćwiczenie 31. Proszę wypełnić tabelkę po przeczytaniu tekstu W restauracji
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
| TAK CZY NIE |
1 1. Rutkiewiczowie obchodzili 10. rocznicę ślubu
2. zaprosili do restauracji 12 osób
1 3. specjalnością restauracji były dania polskie
4. miejsca były zarezerwowane z góry
5. był to uroczysty obiad
| 6. wszystkie dania goście wybierali sami
7. dań z drobiu nikt nie zamawiał
| 8. pierwszy toast wygłosił gospodarz
I 9. jubilaci dostali dużo prezentów
|| 10. wszyscy byli zadowoleni z obsługi
ii
1 tak
"11
me
[TH
Ćwiczenie 32. CO Z CZYM? CO GDZIE?
a) na podstawie tabeli proszę podać warianty łączenia win z potrawami z ćw. 29 b,
("klasyczne" zaznaczono znakiem O, dopuszczalne — znakiem -v).
m
306
Lekcja IX
CO Z CZYM?
1 aperitif
1 owoce morza
ryby
1 wędliny
drób
1 mięso
dziczyzna
| desery
białe
wytrawne
O
O
O
o
różowe
wytrawne
O
#
*
czerwone
lekkie
Л
O
O
O
czerwone
mocne
O
O
O
musujące
O
^
*
Ъ
Ъ
#
iV
szampan
O
#
iV
^
#
deserowe
A 1
o 1
Do niektórych potraw win raczej nie podajemy. Są to m.in.:
• potrawy silnie przyprawiane pieprzem, czosnkiem, curry, chrzanem, octem,
sosem vinaigret, ostrą musztardą;
• bardzo słodkie desery;
• czekoladki z likierem;
• kwaśne owoce;
• golonka w piwie;
• śledzie (do śledzia najlepsze jest „polskie, mocne, białe wino z żyta").
Bardzo trudno jest dobrać wino do pewnej grupy dań. Są to na przykład: jajka,
kapary, karczochy, szpinak, sushi, potrawy kuchni azjatyckiej. Czasem lepszą
alternatywą będzie do nich inny alkohol (piwo, wódka, likiery).
b) proszę połączyć nazwy potraw z nazwami krajów, gdzie są one popularne. Co to za
potrawy?
[ CZY PAŃSTWO WIEDZA
1. GULASZ
2. BARSZCZ
3. PIEROGI RUSKIE
4. STRUDEL
5. PAELIA
6. KEBAB
7. TIRAMISU
8. SUSHI
9. BLINY
10. KUSKUS
t, GDZIE CO JEDZĄ?
A AUSTRIA
В TURCJA
С MAROKO
D ROSJA
E POLSKA
F JAPONIA
G HISZPANIA
H WŁOCHY
I UKRAINA
J WĘGRY
Lekcja IX
307
Ćwiczenie 33. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
JEDZENIE TO TEŻ SZTUKA
W restauracji nie wypada kompromitować się nieznajomością
podstawowych zasad dobrego wychowania. Estetyka — słowo klucz,
którego znaczenie musi znać każdy smakosz. Zgodnie z zasadami savoir vivre'u nie
nakładamy sobie zbyt dużych porcji i przez cały czas utrzymujemy porządek na
talerzu. Jeść należy niezbyt szybko i łapczywie, ale bez zbytecznych ceremoniałów.
Czego robić nie wolno? Oto krótka lista:
• nie mówimy z pełnymi ustami,
• nie rozpieramy się łokciami, nie unosimy ich wysoko,
• nie rozpoczynamy jedzenia, jeśli nie podano jeszcze go wszystkim,
• w popielniczce nie składujemy resztek jedzenia ani serwetek,
• nie siorbiemy,
• nie mlaskamy,
• nie bekamy,
• nie żujemy gumy,
• nie wydmuchujemy głośno nosa,
• nie palimy papierosów.
Sztućce, czyli nie taki diabeł straszny.
Jeżeli mamy przed sobą cały zestaw sztućców, po prostu bierzemy kolejno te, które
znajdują się po zewnętrznej stronie nakrycia. Użytych sztućców nie odkładamy z
powrotem na obrus, ani nie opieramy o brzeg talerza (3). Sztućce skrzyżowane na
talerzu oznaczają, że nie skończyliśmy jeszcze spożywać posiłków (2). To niezwykle
istotny symbol, który oznacza dla kelnera, że nie może jeszcze sprzątnąć naszego
nakrycia. Dopiero kiedy ułożymy sztućce na talerzu równolegle, kelner ma prawo je
zabrać (1).
M
Nie wkładamy całej łyżki do ust, a jedynie jej zwężony koniec. To samo dotyczy
widelca. Noża i łyżeczki do kawy nie wkładamy do ust nigdy.
Serweta.
Jest po to, aby z niej skorzystać. Jej zadaniem jest ochrona naszego stroju przed
poplamieniem. Służy ona też do wycierania ust, szczególnie przed sięgnięciem po
kieliszek z winem, nie pozostawiamy więc jej w stanie nienaruszonym. Przed
jedzeniem należy rozłożyć ją na kolanach, a po zakończeniu posiłku odłożyć po
prawej stronie obok naczyń. Jeżeli musimy wstać od stołu w trakcie posiłku, serwetę
kładziemy po lewej stronie zastawy.
308
Lekcja IX
Ćwiczenie 34. Proszę przetłumaczyć na język polski.
В субботу после завтрака жена попросила меня пойти в
продовольственный магазин и дала список продуктов на целую неделю, чтобы
потом по дороге с работы домой покупать только свежий хлеб и
молочные продукты.
Вначале я купил мясо (2 кг говядины и 1 кг свинины), упаковку куриных
котлет и рыбу. На всякий случай я взял несколько банок рыбных консервов —
шпрот, сардин и тунца, они всегда могут пригодиться.
В отделе рядом я запасся колбасой, сосисками, взял немного ветчины и
пошел в молочный отдел. Здесь было много народа, но и выбор продуктов был
большой. Собственно, здесь было все, что мне было нужно: молоко, сливки,
йогурт, творог, сыр разных сортов, яйца, масло, майонез, сметана.
В следующем отделе были овощи и фрукты. Здесь я взял по 2 кг яблок и
апельсинов, 2 лимона, 5 пакетов разных фруктовых соков, сетку картошки и лук.
Осталось купить только пачку чая и что-нибудь из сладкого. Я выбрал баночку
меда с орехами и пирожные. Тележка была уже полная, и я пошел к кассе. У
кассы я еще купил плитку шоколада, жевательную резинку для сына и пачку
салфеток. Пришлось немного постоять в очереди, но зато я купил все, о чем
просила жена.
Ćwiczenie 35. Proszę ułożyć z podanych liter po 8-10 nazw a) owoców i jagód; b) warzyw.
А В
|м]
[l~]
[T]
Г®1
[n~|
[~u~|
r^i
ГП
ГН
r*i
[o]
[s~]
|a|
[a~1
[r~~1
[f~|
Ш
Щ
в
[W]
[c]
[a]
fT]
[k~|
[b~|
ГП
[d~|
ГП
[t|
[l~|
[s~|
[z~|
POROZMAWIAJMY!
1. a) zaprasza Pan(-i) znajomych z Polski do restauracji. Proszę dowiedzieć się o
upodobaniach kulinarnych gości, wybrać odpowiedni lokal i umówić się z nimi;
b) znajduje się Pan(-i) ze swoim szefem w Polsce. Proszę wybrać odpowiedni lokal
(z podanych poniżej lub innych) i zarezerwować stolik.
Lekcja IX
309
11. Smak tradycyjnej polskiej
I kuchni i doskonała obsługa!
Najlepsze ręcznie lepione
pierogi (ruskie, z kapustą i
leśnymi grzybami, z mięsem,
serem), żurek z grillowaną
białą kiełbasą, kopytka,
kołduny i inne własne
specjały.
Znakomite miejsce do
organizowania przyjęć,
zarówno rodzinnych jak i
biznesowych.
3. Serwujemy oryginalną
kuchnię wietnamską.
Dla klientów mamy ponad
150 rodzajów dań z cielęciny,
wołowiny, wieprzowiny,
kurczaka, kaczki, łososia,
pstrąga, halibuta, krabów, żab,
kalmarów, krewetek, węgorza
suma.
Restauracja czynna codziennie
i od 10godo24QQ
5. Serwujemy dania kuchni
polskiej i nie tylko.
Oferujemy pełną obsługę
cateringową dla instytucji i firm.
Dostarczamy posiłki na
imprezy firmowe, szkolenia,
organizujemy żywienie
zbiorowe i okolicznościowe
imprezy (przyjęcia urodzinowe,
chrzciny, garden party itp.).
Promocje: w sobotę dowolny
zestaw obiadowy za 15 zł
2. Nasze menu to kuchnia
śródziemnomorska. Bogata
oferta ryb i owoców morza,
lasagne, makarony i pizza,
sałatki. Oferujemy też różne
rodzaje deserów. Smakoszy
trunków procentowych
zapraszamy do baru z
alkoholami i cygarami. Obfity
i obiad kosztuje 20-45 złotych.
Lokal w centrum miasta
loferuje smaki z chińskiej
[kuchni.
' Każde danie przygotowujemy
indywidualnie na życzenie
klienta. Używamy tylko
świeżych składników
naturalnych bez dodania
konserwantów.
Wszystko dla osób, które dbają
o dobre samopoczucie i zdrowy
tryb życia.
Przyjmujemy zamówienia telefo-f
niczne z dostawą do domu.
6. Specjalne oryginalne
meksykańskie menu dla
Ciebie i Twoich przyjaciół.
Dostawy realizujemy od
poniedziałku do piątku w
godzinach 12-17. Od godziny
10 dostępne są zestawy
obiadowe. Promocja: 2
l burritos już za 34 zł.
\ Szefowie kuchni stale
łwzbogacają naszą ofertę!
2. Proszę zapytać kolegę z Polski o typowe polskie potrawy. Proszę też opowiedzieć
o popularnych daniach rosyjskich.
3. Na przyjęciu ktoś z gości prosi Pana(-ią) o przepis. Proszę opowiedzieć o
składnikach i sposobie przyrządzania potrawy (ew. poprosić o przepis dania, które
smakowało Panu(-i) u znajomych).
4. Jest Pan(-i) zaproszony(-a) na przyjęcie z okazji zakończenia kursu języka
polskiego. Proszę wygłosić toast w imieniu całej grupy.
310
Lekcja IX
А
POSŁUCHAJMY!
Proszę dwukrotnie wysłuchać każdego nagrania, dobrać tytuły do poszczególnych
informacji i wykonać zadania.
/. Proszę zdecydować, czy podane stwierdzenia są prawdziwe.
1. Krewetki są popularne w kuchni azjatyckiej tak / nie
2. Mięso krewetek w smaku przypomina drób tak / nie
3. Krewetki są ciężko strawne tak / nie
4. W sklepach można kupić krewetki w puszkach tak / nie
5. Zamrożone krewetki należy gotować 7-8 minut tak / nie
6. Dobrze jest podać krewetki do koktajlu tak / nie
й
2. Proszę zaznaczyć właściwą odpowiedź.
1. Wiosna to odpowiednia pora,
żeby przejść na potrawy
2. Nowalijki to
3. Rzodkiewki dobrze smakują
4. Szczypiorek należy
A
tłuste
warzywa
z serem
wymiesić
В
jarskie
ryby
z chlebem
posiekać
с
lekkie
owoce
z szynką
rozgnieść
|2ф 3. Proszę skreślić zbędne słowa.
Olej jest niezbędny w naszej diecie, jest doskonałym dodatkiem do różnych
potraw. Wszystkie jego gatunki pochodzą z nasion rzepaku, soi, słonecznika,
kukurydzy, maku, orzechów, oliwek, estragonu, sezamu czy pestek z winogron. Znane
są różne rodzaje olejów. Oto niektóre:
• olej sojowy — ma uniwersalne zastosowanie. Używamy go na zimno, ale
można go też używać do pieczenia ciast i smażenia.
• olej z oliwek — spożywany raczej na surowo (w sałatkach i majonezach oraz z
makaronem). Można go też używać do smażenia krewetek.
• olej słonecznikowy — idealny do warzyw i sałatek, także do krótkotrwałego
ogrzewania w niezbyt wysokich temperaturach. Bogaty w witaminę В i E.
• olej arachidowy — nadaje się do owoców morza, sałatek i majonezów. Można
go użyć do smażenia, duszenia i pieczenia.
• olej rzepakowy — służy do duszenia i smażenia potraw. Na jego bazie są
produkowane oleje smakowe np. czosnkowy, pomidorowy, koperkowy czy
paprykowy.
Lekcja IX
311
£эд 4. W nagranym tekście nazw potraw, do których dodawane są wymienione przyprawy, jest
więcej. Proszę dopisać brakujące.
Zioła, korzenie i inne przyprawy dodawane są do następujących potraw:
Czosnek: mięso baranie, sosy, ślimaki, sałatki warzywne,
Estragon: skorupiaki, grzyby, sosy, białe mięso,
Gałka muszkatołowa: pasztety, sosy, kiełbasy, ślimaki,
Kolendra: wędliny, pasztety, pierniki,
Majeranek: baranina, wieprzowina, pasztety, ziemniaki,
Wanilia: ciasta, kremy, herbata,
NAPISZMY!
Czy jest Pan(-i) zwolennikiem "zdrowego jedzenia"? Dlaczego?
Czy "zdrowe jedzenie" — to zawsze jedzenie niesmaczne?
LEKCJA X
Rozmawiamy o funkcjonowaniu organizmu <
o służbie zdrowia i wizytach
i zdrowym trybie życia.
Gramatyka
1. Wołacz.
2. Tryb rozkazujący.
3. Czasowniki modalne.
4. Czas przyszły złożony (forma If).
człowieka, o
do lekarza,
stanie zdrowia
o zapobieganiu
samopoczuciu,
chorobom
TEKST
KŁOPOTY ZE ZDROWIEM
Od tygodnia czuję się fatalnie. Bolą mnie wszystkie mięśnie, szybko się
męczę, kaszlę, nie mam apetytu. Byłem przekonany, że to zwykłe
przeziębienie, więc "kuracja" wyglądała jak zwykle w takich przypadkach:
płukałem gardło naparem z rumianku, brałem aspirynę i witaminę C, ale
jakoś bez skutku.
Wczoraj rano poczułem się jeszcze gorzej — mdliło mnie, miałem dreszcze i
okropnie bolała mnie głowa. Zmierzyłem temperaturę i okazało się, że mam gorączkę
ponad 38°C. „Boże, jak ty okropnie kaszlesz, przecież to może być zapalenie płuc" —
przestraszyła się żona. "Koniecznie wezwij lekarza!" — powiedziała przed wyjściem
do pracy. Zresztą sam rozumiałem, że będę musiał to zrobić. Zadzwoniłem więc do
przychodni, wymieniłem objawy choroby i podałem adres, po czym wziąłem na
wszelki wypadek antybiotyk i położyłem się do łóżka.
Lekarz przyszedł po czwartej. Był to sympatyczny starszy pan, który rozpoczął
wizytę absolutnie nietypowo. Zapytał, czy palę i zacytował swego1 dziadka, który,
jak powiedział, też był lekarzem: "Dbaj o zdrowie, nie martw się, przestań palić,
ogranicz alkohol i odżywiaj się zdrowo!" Potem poprosił, żebym dokładnie
opowiedział, na co chorowałem jako dziecko, co mi dolega tym razem, jak długo to
trwa, jak się leczyłem, czy nie mam uczulenia na lekarstwa, po czym uważnie mnie
zbadał.
Наряду с полными падежными формами притяжательных местоимений mój, twój, swój
в польском языке (преимущественно в книжной речи) используются «стяжённые»:
mojej — mej, z twoim — z twym, swojemu — swemu ит.п.
Lekcja X
313
Na szczęście obawy żony co do zapalenia płuc się nie potwierdziły, ale nie było to
też niewinne przeziębienie. "Grypa, proszę pana!" — stwierdził lekarz. "Dobrze, że
brał pan witaminy i należy to kontynuować, ale antybiotyk zażył pan niepotrzebnie.
Te leki zwalczają bakterie, a grypa jest chorobą wirusową. W zasadzie układ
odpornościowy powinien sam sobie z tą chorobą poradzić, ale zapiszę panu środki,
które obniżą gorączkę i usuną ból głowy. Polecam także olejek sosnowy — łagodzi
kaszel i w ogóle pomaga przy infekcjach dróg oddechowych — no i zwykłą cebulę.
Też jest bardzo skuteczna przy takich dolegliwościach, a do tego poprawia trawienie i
obniża ciśnienie krwi. Niech pan nie zmusza się do jedzenia, zaś duża ilość płynu jest
wskazana. Ma pan leżeć ze 3-4 dni, no i pamiętać, że grypa — to choroba zakaźna i
może wywoływać niebezpieczne powikłania, przede wszystkim przewlekłe zapalenia
oskrzeli. Jeżeli będzie pan przestrzegał diety lekkostrawnej i stosował się do
wszystkich moich wskazówek, powinien pan szybko powrócić do zdrowia. Kiedy
poczuje się pan lepiej, niech pan zgłosi się do mnie. Zostawiam tu panu recepty,
skierowania na RTG klatki piersiowej oraz badanie krwi i moczu. A na przyszłość
proszę pamiętać, że grypie można zapobiec dzięki szczepieniu".
Podziękowałem lekarzowi, zaparzyłem sobie maliny i położyłem się do łóżka.
SŁOWNIK
badać (-anie)
boleć
brać, zażywać lek
chorować (Jako dziecko)
codo
dbać
dolegać
dolegliwość
fatalnie
gorączka
kaszleć
kontynuować
krew
kuracja
łagodzić
martwić się
męczyć się
mięsień
mocz (r. m.)
napar (z rumianku)
об(ис)следовать (~ание)
болеть (причинять боль)
принимать лекарство
болеть (в детстве)
что касается
заботиться
беспокоить (о заболеваниях)
недуг, недомогание
ужасно
повышенная температура
кашлять
продолжать
кровь
лечение
смягчать, ослаблять
огорчаться, беспокоиться
зд. уставать
мышца, мускул
моча
отвар (ромашки)
314
Lekcja X
niebezpieczny
niepotrzebnie
obawiać się, obawy
objaw
oddech (-owy)
oskrzele (-а)
płuco (-а)
płukać
płyn
poradzić sobie (z czym)
powikłanie
powinien
przekonany
przestraszyć (się)
przestrzegać
przewlekły
przeziębienie
przychodnia
skierować (-anie)
skutek (skuteczny)
starszy
stosować (się)
stwierdzić chorobę
szczepienie
trawienie
uczulenie
układ (odpornościowy)
usunąć
w ogóle
wskazówka
wymienić
wywoływać
zakaźny
zapobiec
zgłosić się
zmuszać
zwalczać
опасный
напрасно, зря
опасаться, опасения
симптом
дыхание (-тельный)
бронх (-и)
легкое (~ие)
полоскать
жидкость
справиться (с нем-л.)
осложнение
должен
уверен(ный)
испугать(ся)
соблюдать
затяжной, хронический
простуда
поликлиника
направить (направление)
результат (эффективный)
старший; пожилой
применять (соблюдать)
поставить диагноз
прививка, вакцинация
пищеварение
аллергия
(иммунная) система
удалить
вообще
зд. указание, рекомендация
зд. назвать, перечислить
вызывать
заразный, инфекционный
предотвратить
явиться, обратиться
вынуждать, принуждать
побеждать, уничтожать
Lekcja X
315
Uwaga!
zadzwonić do lekarza — na pogotowie
po lekarza —po pogotowie
wezwać lekarza, pogotowie (karetkę)
chorować
cierpieć
umrzeć
na co
co prowadzi do czego; co powoduje co
co pociąga za sobą co; co wywołuje co
poradzić sobie, dać sobie radę z czym, kim
co jest, dolega, dokucza — komu
co boli —kogo
продолжать — kontynuować (co)
продолжаться — trwać
г
I dbać ~"
troszczyć się
martwić się _
o co, o kogo
*~ niepokoić się
denerwować się
*_ bać się
dbać — zadbać o co, o kogo
zaniedbywać — zaniedbać co, kogo
рус. — дня З; метров 5
польск. — ze 3 dni; z 5 m
(za)stosować co — (za)stosować się do czego
przestrzegać czego — naruszać, łamać co
zapobiec czemu
zachorować — powrócić do zdrowia (wyzdrowieć)
316
Lekcja X
Słownictwo tematyczne
OŚRODEK ZDROWIA
szpital
klinika (położnicza)
poliklinika
przychodnia
lecznica
poradnia (lekarska)
gabinet lekarski
pogotowie
sanatorium
hospicjum
apteka
SZPITAL
izba przyjęć (ostry dyżur)
oddział
traumatologia (urazówka)
reanimacja
sala
~ operacyjna
~ opatrunkowa
separatka
izolatka
laboratorium
kostnica
personel: lekarz, felczer, pielęgniarka (siostra), położna, salowa, sanitariusz(ka)
CHOROBA
INFEKCJA
zachorowanie
schorzenie
dolegliwość
zaburzenie
uraz, kontuzja
epidemia
zakaźna
przewlekła
dziedziczna
dziecięca
nieuleczalna
umysłowa
wirus (HIV, HCV)
bakteria
mikrob
zarazek
drobnoustrój
pasożyt
stwierdzić, rozpoznać chorobę: postawić diagnozę (trafną, mylną)
CHOROBY
cholera
czerwonka
dur
dżuma
gruźlica
tężec
żółtaczka
błonica
koklusz, krztusiec
odra
ospa wietrzna
różyczka
szkarlatyna
świnka
białaczka
cukrzyca
miażdżyca
paraliż
nowotwór (złośliwy)
wylew
zawał
zmysły: dotyk, słuch, smak, węch, wzrok
układ nerwowy, krążeniowy, oddechowy, kostny, trawienny...
Lekcja X
317
mierzyć i
temperaturę
ciśnienie
puls (tętno)
leczyć
plombować
usuwać
ząb
chory — rekonwalescent — zdrowy
czuć się : dobrze (lepiej), znośnie, tak sobie, nieszczególnie, niespecjalnie, marnie,
niewyraźnie, źle (gorzej), kiepsko, okropnie, fatalnie, paskudnie, beznadziejnie
boli mnie (go)
►
mam
w
brzuch
gardło
głowa
kręgosłup
krzyż bolą
serce
ucho
wątroba
ząb
żołądek
biegunkę
bóle
chrypkę
dreszcze
gorączkę
kaszel
katar
zgagę
nudności, mdłości
skurcze
torsje, wymioty
wysypkę
zawroty głowy
mnie
(go)
►
zapalenie ^
w
dziąsła
mięśnie
nerki
nogi
oczy
plecy
płuca
stawy
stopy
ścięgna
dwunastnicy
jamy ustnej
korzonków
migdałków
opon mózgowych
oskrzeli
płuc
spojówek
trzustki
ucha środkowego
wątroby (WZW)
wyrostka robaczkowego
zatoki szczękowej
kuleć (utykać), kaszleć, kichać, pocić się, wymiotować, krwawić,
tracić przytomność, słabnąć, mdleć
318
Lekcja X
brać
LEKARSTWO
zażywać
stosować
podawać
(po)łykać
popijać
ssać
rozpuszczać
dawkować
zapisywać (prze-
zamawiać
otrzymywać
(na receptę, bez
-)
-)
tabletki
proszki
pigułki
kapsułki
pastylki
drażetki
krople
mikstura
syrop
napar
wyciąg
czopek
maść
lekarstwo (lek, specyfik, preparat, środek) od (do) czego, na co, przeciw czemu
służba zdrowia, ubezpieczenie, zwolnienie lekarskie (L4)
WYPADEK
skaleczyć się
zranić się
zaciąć się
ukłuć się
potłuc się
uderzyć się
poparzyć się
wbić drzazgę
zatruć się
otrzeć -
zwichnąć
skręcić
złamać
nogę
OPATRUNEK
okład
wata
gaza
lignina
bandaż
plaster
jodyna
spirytus
kwas borny
woda utleniona
strzykawka
igła
ampułka, fiolka
krew: krążenie, transfuzja, badanie, grupa, odczyn krwi; pobierać ~; krwiodawca
rana kłuta, cięta, postrzałowa; odnieść, zadać ~~; opatrzyć -; - goi się
uraz, kontuzja, uszkodzenie, wada (wrodzona), upośledzenie, niewydolność
osoba niepełnosprawna
Lekcja X
319
GRAMATYKA
^ддЧ /- Звательный падеж
В польском языке имена существительные мужского и женского рода имеют
в единственном числе специальную форму, служащую для обращения, —
звательный падеж.
• окончания звательного падежа существительных мужского рода на
согласный преимущественно совпадают с окончаниями предложного
падежа:
brat — о bracie — bracie! Marek — о Marku — Marku!
EJ Запомните! pan — o panu — panie!
ojciec — o ojcu — ojcze!
chłopiec — o chłopcu — chłopcze!
Bóg — o Bogu— Boże!
• существительные женского и мужского рода на -а имеют, как правило,
окончание-о:
Irena — Ireno! koleżanka — koleżanko! kolega — kolego!
• уменьшительные существительные женского рода с основой на мягкий
согласный и -/ принимают окончание -и, ср.:
Anno! —Aniu! mamo! — mamusiu! Heleno! — Helu!
• существительные женского рода на -/' и на согласный оканчиваются в
звательном падеже на -i/-y:
pani — pani! jesień —jesieni! młodzież — młodzieży!
Существительные среднего рода, прилагательные (в том числе
субстантивированные), а также формы множественного числа специальных окончаний в
звательном падеже не имеют, ср.:
Dziecko moje! Szanowny panie przewodniczący! Drodzy goście (państwo) !
При устном обращении только по имени звательная форма используется
факультативно, ср.: Słuchaj, Marta! — Miła Marto!
В качестве устного обращения (прежде всего к незнакомым людям)
употребляются также специальные конструкции proszę pana (pani, panów, pań, państwa).
Ćwiczenie 1. Proszę utworzyć formy wołacza od a) podanych zwrotów;
b) podanych i odpowiednich zdrobniałych rzeczowników.
a) szanowny pan minister; pan ambasador; kochana mama; pani redaktor; młody
człowiek; pani kierowniczka; obywatel porucznik; miła ciocia; pani Maria; pani Zosia;
1 В письмах компоненты форм обращения пишутся с заглавной буквы: Szanowny Panie
Przewodniczący! Drodzy Państwo! Kochana Babciu!
320
Lekcja X
pan mecenas; pani magister; pan dyrektor; wysoki sąd; pan doktor; drogi sąsiad; pani
profesor; mój przyjaciel.
b) Stefania, Ewa, Jerzy, Krzysztof, Danuta, Elżbieta, Aleksandra, Piotr, Wojciech,
Stanisław, Jolanta, Natalia, Jarosław, Tatiana, Aleksander;
ciotka, siostra, matka, ojciec, syn, brat, anioł, kot, pies, żaba, skarb.
Ćwiczenie 2. Proszę zwrócić się do wymienionych osób w różny sposób (zależnie od
sytuacji i stopnia zażyłości).
a) Danuta Orska, profesor UWy dyrektor b) Wiesław Dębski, dziennikarz,
Letniej Szkoły Języka Polskiego. wiceszef redakcji TV.
Ćwiczenie 3. Proszę dobrać właściwą formę zwracania się do wymienionych osób.
ksiądz
adwokat
farmaceuta
dziennikarz
prorektor
lekarz
wicekonsul
nauczyciel
pielęgniarka
zakonnica
proszę siostry
panie rektorze
panie konsulu
siostro
panie profesorze
panie redaktorze
proszę księdza/ojca
panie doktorze
panie magistrze
panie mecenasie
Ćwiczenie 4. Proszę użyć w zdaniach form wołacza rzeczowników
a) podanych, b) dowolnych.
a) 1. {Pani kierowniczka), telefon do pani!
2. Jak się pan czuje, (pan Stanisław')?
3. (Tatuś), chcę do domu, — płakało dziecko.
4. (Mój Bóg), co się stało?
5. Cześć, (Kasia), gdzie idziesz?
6. (Pan doktor), może pan dziś mnie przyjąć?
Lekcja X
321
7. (Drodzy zebrani), cieszę się, że mogę państwa powitać!
8. Zaraz, (Włodek), coś ci powiem.
b) 1. Czy to pani syn, ?
2. Wiele o panu słyszałem, !
3 , gdzie jedzie ten tramwaj?
4. Chyba nie masz racji, !
5. Szanowni , pozwolę sobie zacząć.
6 , nie poznałam pani!
7. Cześć, , dawno cię nie widziałem!
8 , proszę się na mnie nie gniewać!
Ćwiczenie 5. Proszę wykonać zadania, używając odpowiednich form wołacza przy
zwracaniu się do wymienionych osób.
a) przywitać się: babcia, dziekan wydziału, sąsiad, profesor, lekarz, kolega z
roku, kierowniczka, prezes banku;
b) przeprosić: minister, koleżanka, lektorka, kierownik katedry, sąsiadka,
córka, ojciec, przewodniczący zebrania;
c) podziękować: szef departamentu, aptekarz, syn, bibliotekarka, prawnik,
mąż, lekarka, dyrektor.
Ćwiczenie 6. Proszę zacząć list do wymienionych osób czy instytucji i dopasować do siebie
nagłówek i zakończenie.
1. (kolega)
2. (sąsiadka)
3. (rektor uczelni)
4. (redakcja gazety)
5. (biuro turystyczne)
6. (prezes banku)
7. (nauczycielka)
8. (siostra lub przyjaciółka)
Zechce Pan przyjąć wyrazy szacunku
Łączę serdeczne pozdrowienia
Z poważaniem
Całusy i uściski
Przesyłam wyrazy uszanowania
Pozdrawiam serdecznie, trzymaj się
Kłaniam się pięknie
Łączę wyrazy szacunku
GRAMATYKA
JTUiH //. Повелительное наклонение
Основой для образования форм повелительного наклонения служит
настоящее время глагола.
322
Lekcja X
2-е лицо единственного числа имеет нулевое окончание и образуется от 3-го
лица единственного числа (глаголы I и II спряжения) или 3-го лица
множественного числа (глаголы III спряжения и глаголы wiedzieć, jeść), ср.:
pisz-e—pisz! mów-i— mów! czytaj-а — czytaj! wiedz-ą—wiedz!
Если основа глагола оканчивается на труднопроизносимую группу
согласных, то к ней присоединяется суффикс -ij/-yj:
spać — śp-i — śpij! zacząć — zaczn-ie — zacznij! wytrzeć — wytrz-e — wytrzyj!
0 Запомните! zrozumieć — zrozum!
dać — daj!
wziąć — weź!
być — bądź!
mieć — miej!'
В первом и во втором лице множественного числа к указанным формам
добавляются окончания -ту и -cie соответственно:
zrób —> zrób-my («давайте сделаем») — zrób-cie;
chodź —* chodź-my («давайте пойдем, пошли!») — chodź-cie2.
3-е лицо единственного и множественного числа (вежливые формы)
образуется описательным способом: сочетанием частицы niech с глагольными
формами настоящего (простого будущего) времени, ср.:
niech pan(-i) siada! niech państwo (panie, panowie) zaczekają!
Ćwiczenie 7. Proszę użyć form trybu rozkazującego według wzoru.
Wzór: On pisze ładnie. —► Ty też pisz ładnie. Wy też piszcie ładnie. Piszmy ładnie!
a) 1. On załatwi sobie praktykę w Polsce. —
2. On uczy się polskiego. —
3. On zwiedzi zabytki miasta. —
4. On nie pali. —
5. On przyniesie jutro gazetę. —
6. On nie robi błędów. —
b) 1. On nie rozmawia na lekcji. —
2. On na nią zaczeka. —
3. On często odwiedza dentystę. —
См. также приложение, табл. 32.
Следует иметь в виду, что "idź!" обозначает удаление от говорящего, "chodź!" —
приближение к нему или движение, совершаемое совместно с собеседником.
См. приложение, табл. 31. В разговорном языке широко употребляются также формы
чит zobaczcie państwo\ (как и в изъявительном наклонении: widzicie państwo).
Lekcja X
323
4. On postara się przyjść. —
5. On już wie o tym. —
6. On je dużo owoców. —
c) 1. On ją zrozumie. —
2. On będzie o to spokojny. —
3. On zamknie drzwi. —
4. On o tym nie zapomni. —
5. On obejrzy ten film. —
6. On już śpi. —
Ćwiczenie 8. Proszę uzupełnić zdania według wzoru.
Wzór: Jeśli lubisz taką muzykę, to słuchajl
(Jeśli lubicie , to słuchajcie!).
1. Jeśli masz pytania, 7. Jeśli chcesz dobrze zdać egzamin,
2. Jeśli masz w domu bałagan, 8. Jeśli nie potrafisz tego zrobić,
3. Jeśli jesteś głodny, 9. Jeśli chcesz zdążyć na pociąg,
4. Jeśli nie masz pieniędzy,... 10. Jeśli spóźniasz się na spotkanie,...
5. Jeśli jesteś zmęczony, 11. Jeśli źle się czujesz,
6. Jeśli masz gorączkę, 12. Jeśli ją kochasz,
Ćwiczenie 9. Proszę zmienić zdania a) na przeczące; b) na twierdzące.
a) 1. Zapisz numer jego telefonu! b) 1. Nie dawaj psu jeść!
2. Zatrzymaj taksówkę! 2. Nie zapraszaj tych dziewczyn!
3. Zrób mi kawę! 3. Nie opowiadaj jej o tym.
4. Spróbujmy załatwić to sami. 4. Nie bierz tego pod uwagę.
5. Zobaczcie ten film. 5. Nie zastanawiaj się nad tym.
6. Kupmy te róże! 6. Nie zamykaj okna!
7. Wymień pieniądze. 7. Nie siadaj tu.
8. Przeproś go! 8. Nie proś jej o to.
Ćwiczenie 10. Proszę zmienić zdania według wzoru.
a) Wzór: Proszę wejść. —► Wejdźl —► Niech pan (pani) wejdziel
1. Proszę wysłać do nich maila.
2. Proszę odpowiedzieć na moje pytanie.
3. Proszę trochę zaczekać.
4. Proszę usiąść.
5. Proszę się nie krępować.
324
Lekcja X
6. Proszę otworzyć okno.
7. Proszę tu nie palić.
8. Proszę zająć miejsce.
9. Proszę się na mnie nie gniewać.
10. Proszę mi wybaczyć.
b) Wzór: Może tak zrobimy? —► Zróbmy tak!
1. Może obejrzymy ten film jutro?
2. Może spotkamy się przy stacji metra?
3. Może się poznamy?
4. Może napijemy się czegoś?
5. Może przejdziemy 'na ty'?
6. Może już zaczniemy pracę?
7. Może tu usiądziemy?
8. Może wyjedziemy wcześniej?
9. Może kupimy mu upominek?
10. Może zawrzemy umowę?
Ćwiczenie 11. Proszę dokończyć zdania zawierające prośbę (propozycję, radę), używając
wyrazów niech ...,proszę ..., może ....
1. Tu jest zimno,
2. Nie zrozumiałam pana,
3. Jestem niestety zajęty,
4. Nie wiem, na którym piętrze jest laboratorium,
5. To miejsce jest wolne,
6. Źle pan wygląda,
7. Jutro pan doktor Kownacki pracuje na drugą zmianę,
8. Szatnia jest na dole,
9. Ona sama nie potrafi tego zrobić,
Ю. Nie ma pani Wasilewskiej? To
11. Te spodnie są na mnie za małe,
12. Boli pana głowa? To
Ćwiczenie 12. Proszę użyć w zdaniach form trybu rozkazującego czasowników
iść — chodzić — pójść — przyjść.
1. Niech pani koniecznie do przychodni.
2. Ja idę na dworzec po Annę, ze mną!
3. Zosiu, , obejrzymy te zdjęcia!
4 po nią, ona czeka.
Lekcja X
325
5 tam może wszyscy razem!
6. Koniecznie na ten film!
7. Proszę, niech ktoś z was po lekarza!
8. Nie tam, nic ciekawego.
9 do mnie jutro, cały dzień będę w domu.
10. Nie tak szybko, nie nadążam.
11. Ktoś dzwoni, chyba to pan doktor, i otwórz drzwi!
12. Jurku, proszę, tu na chwilę!
Ćwiczenie 13. Proszę zwrócić się z prośbą (radą) do rozmówcy, używając form wołacza i
podanych konstrukcji.
Podpisać dokumenty, zadzwonić do biura, zamknąć okno, dowiedzieć się o tym,
przynieść potrzebne materiały, zacząć pracę, pójść do przychodni, zastanowić się nad
odpowiedzią, wezwać pogotowie, zrobić badania, uprać koszule, nie brać
antybiotyków, wziąć proszek, wybrać inną trasę podróży, załatwić wizę, jechać po lekarza,
płukać gardło, kontynuować kurację.
Ćwiczenie 14 Proszę zrekonstruować wypowiedzi, używając trybu rozkazującego
pasujących czasowników.
I — Nie martw się, zdążymy na ten pociąg.
2 — Niestety nie dysponuję czasem.
3 — Nie mogę czekać tak długo.
4 — Mam przecież twój telefon.
5 — Przecież już jest późno!
6 — Bardzo chętnie, dziękuję za zaproszenie.
7 — Kiedy? Zwolnię się dopiero po szóstej.
8 — Nie, dziękuję, jestem po obiedzie.
9 — Dziękuję, postoję!
10 — Po co, przecież masz już taką lalkę!
11 — Coś ty, przecież nie jest zimno!
12 — Dziękuję, ale kolega zajął dla mnie miejsce.
Ćwiczenie 15. Proszę zmodyfikować zdania według wzoru.
Wzór. Mama powiedziała Andrzejowi, żeby to zrobił. —*
Mama powiedziała: "Andrzej(u), zrób to!"
1. Kolega namawiał mnie, żebyśmy pojechali w sobotę za miasto.
2. Przypomniałem Staszkowi, żeby wziął przed obiadem lekarstwo.
3. Rektor zaapelował do studentów, żeby nie spóźniali się na wykłady.
326
Lekcja X
4. Błagałam Marysię, żeby mi pomogła posprzątać.
5. Dzieci prosiły mnie, abyśmy poszli razem na spacer.
6. Lekarz kazał pielęgniarce, żeby zrobiła choremu zastrzyk.
7. Waldek powiedział Kasi, żeby skasowała wszystkie jego listy.
8. Dentysta poprosił pacjenta, żeby usiadł w fotelu.
9. Sekretarka zaproponowała członkom zarządu, żeby weszli do gabinetu i zajęli
miejsca przy stole.
10. Tomek przekonywał nas, żebyśmy poszli na ten film, bo jemu się spodobał.
11. Henia cały czas powtarzała, żeby Jaś przestał palić.
12. Dziecko prosiło matkę, żeby kupiła gumę do żucia.
Ćwiczenie 16. Na podstawie tekstu proszę ułożyć dialog.
Jeszcze w pracy poczułam się niedobrze, zadzwoniłam więc do Romka i
poprosiłam, żeby po mnie przyjechał. Romek zapytał, co się stało. Powiedziałam, że
źle się czuję, a on obiecał, że przyjedzie, ale żebym na niego zaczekała, bo może
trochę się spóźnić.
Po drodze Romek powiedział, że ja mogę nie wysiadać, on zaś wpadnie do apteki
po lekarstwa, ale czułam, że mam gorączkę i poprosiłam, żebyśmy jechali prosto do
domu. W domu zmierzyłam temperaturę i powiedziałam Romkowi, że mam 37,8°. On
oczywiście nalegał, żebyśmy natychmiast zadzwonili do przychodni po lekarza, aleja
zaproponowałam, byśmy poczekali do rana. Poprosiłam też, żeby zaparzył mi herbat)
i dał aspirynę. Romek przyniósł jeszcze dżem malinowy i poradził, bym się położyła
do łóżka i rano nie szła do pracy, tylko wezwała lekarza. Oczywiście, że się
zgodziłam, powiedziałam, by się nie martwił i zasnęłam.
Jadzia'.
Romek:
Jadzia:
Romek:
Romek:
Jadzia:
Jadzia:
Romek:
Jadzia:
Romek:
Jadzia:
GRAMATYKA
^ддЦ Ul- Модальные глаголы со значением долженствования
Значение долженствования в польском языке передается сочетаниями с
инфинитивом как предикативных наречий1, так и глагольных форм. Наряду с гла-
1 См. урок VII.
Lekcja X
327
голом musieć («объективное» долженствование, связанное с внешними
обстоятельствами) в этих сочетаниях употребляются предикативная форма powinien
(моральная, «субъективная» обязанность) и глагол mieć (планируемое,
предстоящее действие), ср.:
• On musi tam pojechać, (bo kazał mu kierownik).
• On powinien tam pojechać, (bo czeka na niego matka).
• On ma tam pojechać. (= wybiera się tam)'.
Форма powinien имеет признаки и прилагательного, и глагола:
Единственное число
| г. /и.
1. powinienem
(-był)
2. powinieneś
(-był)
3. powinien
1 (-był)
r. ż. r. n.
powinnam
(-była)
powinnaś
(-była)
powinna powinno
(~ była) (~~ było)
Множественное число
т.-os.
1. powinniśmy
(- byli)
2. powinniście
(- byli)
3. powinni
(-byli)
nieos.
powinnyśmy
(-były)
powinnyście
(- były)
powinny
(- były)
Глагол musieć может выступать во всех временах, в то время как глагол mieć
и форма powinien только в настоящем и прошедшем времени^.
Ćwiczenie 17. Proszę dokończyć odpowiedzi na pytania.
1. Kto z Państwa powinien to zrobić?
Ja
Każdy z nas .
Ty, Marysiu,
Ty sam
Państwo Piotrowscy
Ola i Henia
2. Kto z Państwa powinien był wczoraj zdawać egzamin?
Cała grupa
Tylko Andrzej
Ja
Nikt z nas nie
Wszyscy
Anna Wierzbicka
1 Конструкции с глаголом mieć могут иметь и значение приказа: Ma pani to zrobić
natychmiast!
2 В сочетании с существительным (ср.: он должен мне деньги), а также в значении
'виноват^ употребляется форма winien: Jest mi winien 100 zł. Nie jestem tego winien.
328
Lekcja X
Ćwiczenie 18. Proszę użyć wyrazu powinien w formie czasu teraźniejszego lub przeszłego.
I. Syneczku, przed wizytą lekarza zmierzyć temperaturę.
2 pan poleżeć z cztery dni.
3. Dzieci, wcześniej kłaść się do łóżka!
4. Wczoraj przerobić nowy temat, ale nie zdążyliśmy.
5. Nie tak mówić, przecież nie znasz całej prawdy.
6. Moim zdaniem ona cię zrozumieć.
7. On przyjść godzinę temu, nie wiem, co się stało.
8. Każdy dbać o swoje zdrowie.
9. Niech pan pamięta, że pan systematycznie brać to lekarstwo.
10. Słyszałem, że one wczoraj się spotkać.
Ćwiczenie 19. Proszę wstawić w odpowiedniej formie wyrazy
musieć — mieć — powinien.
I. Włodek panu o tym powiedzieć, szkoda, że tego nie zrobił. 2. Rafał
zdać ten egzamin przed wtorkiem, to jest ostatni dzień sesji. 3. Wizyta prezydenta
odbyć się w połowie marca. 4. On dobrze zarabia, więc pomagać rodzicom.
5. Uważam, że on napisać test, przecież jest dobrze przygotowany. 6
wyjechać rano, ale zepsuł się nam samochód. 7. Nie mu o tym mówić, przecież
obiecałaś mi to! 8. Przed rozpoczęciem roku szkolnego uczniowie kupić
podręczniki. 9 cię uprzedzić, że wykładu nie będzie, ale zapomniałam,
przepraszam! Ю. Ty chyba masz gorączkę, iść do lekarza. II. Wcale nie
tego robić! 12. Czy pójść tam z tobą? — Nie , ale wydaje mi się, że ,
przecież to są twoi przyjaciele. 13. Kiedy on przyjechać? 14 się pospieszyć,
inaczej ucieknie nam autobus.
Ćwiczenie 20. Proszę a) zwrócić się o powtórzenie prośby (polecenia);
b) przetłumaczyć zdania na język polski.
a) Niech pan wypełni ten formularz. — Przepraszam, co mam wypełnić?
1. Niech pani poczeka z 15 minut. —
2. Niech panowie usiądą w 6. rzędzie. —
3. Niech państwo podpiszą to tu, na dole. —
4. Niech pan zgłosi się do pana Pietrzaka. —
5. Niech panie przyjdąjutro na 9 rano. —
6. Niech państwo jadą tam autobusem 72. —
7. Niech pan bierze to lekarstwo przez 5 dni. —
8. Niech pani kupi 3 opakowania tych proszków. —
Lekcja X
329
b) 1. С кем мне об этом поговорить?
2. К кому им обратиться по этому вопросу?
3. Что мне теперь делать?
4. Как мне это понимать?
5. О чем нам разговаривать?
6. За что мне его любить?
7. Что мне на это ответить?
8. О ком ей заботиться, кроме тебя?
Ćwiczenie 21. Proszę przetłumaczyć na język polski.
I. Он должен был работать, чтобы платить за учебу. 2. И что я после этого
должен делать? 3. Простите, директор на месте? — Нет, но скоро должен
прийти. 4. Они должны мне 100 долларов. 5. Родители должны заботиться о здоровье
своих детей. 6. Ты не должен слушать, о чем говорят взрослые! 7. Помни, ты
пока не должен ему об этом говорить. 8. Никто не должен забывать о своих
обязанностях. 9. Больной должен проводить много времени на свежем воздухе.
10. Концерт должен был начаться 15 минут назад. 11. Я должен был пойти туда
с братом, но он заболел. 12. Она должна узнать об этом завтра у главного врача.
13. Я должна буду сама заплатить за операцию, ведь у меня нет страховки!
14. По-моему, дождь скоро должен кончиться.
GRAMATYKA
ч£ IV. Будущее время глаголов несовершенного вида
****** (форма II)
Как уже указывалось, глаголы совершенного вида образуют формы
простого будущего времени (zrobić — zrobię; przyjść — przyjdziemy), a
несовершенного — составного (będę czytać, będziesz się uczyć, oni będą pracować и
т. п.)1.
В польском языке составное будущее время имеет еще одну, более
информативную и потому более распространенную форму (тип II). Вместо инфинитива в
ней выступает глагол в соответствующем роде и числе прошедшего времени, ср.,
например:
pisać: będę (będziesz, będzie) pisać — będę (będziesz, będzie) pisał (a);
tyć: będziemy (będziecie, będą) żyć — będziemy (będziecie, będą) żyli(-ły)2.
1 Об образовании составного будущего времени типа I см. урок II.
2 См. приложение, табл. 30.
330
Lekcja X
Модальные глаголы (móc, musieć, chcieć и некоторые другие) образуют
будущее время только II типа: będziemy mogli, nie będę musiał и т. п.1
Ćwiczenie 22. Proszę dokończyć odpowiedzi na pytania.
1. Kto z Państwa będzie zdawał egzamin jutro?
My wszyscy Andrzej i Wiktor
Tylko ja Cała grupa
Nikt z nas nie Ania
2. Kto z Państwa będzie się uczył języka hiszpańskiego?
Jurek i Kasia Ja nie
Natalia i Joanna Może ktoś z innej grupy
Inna grupa Tylko ty, Haniu,
3. Kto z Państwa będzie mógł odwiedzić Jurka w szpitalu?
Może my A czy pani sama ?
Chyba wszyscy Ja na pewno nie , bo wyjeżdżam.
Każdy z nas Sąsiadki z akademika
Ćwiczenie 23. Proszę użyć podkreślonych czasowników w czasie przyszłym.
1. Mogę ci pomóc dopiero jutro. 2. Czy pan załatwia sobie wyjazd na staż?
3. Rano Wiktor ma lektorat, więc nie może przyjść. 4. Muszę zwrócić się do
kierownika zakładu. 5. Koleżanki nie mówią o tym nikomu. 6. Dzieci dzwonią do
rodziców co dzień. 7. Czekam na panią na dole. 8. Czy nikt za to nie odpowiada?
9. Jaki temat powinieneś przygotować na seminarium? 10. Ona nie chce spać u nas,
woli mieszkać w hotelu. 11. Kto ponosi za to odpowiedzialność? 12. Oni też chcą
pojechać na wycieczkę.
Ćwiczenie 24. Proszę użyć odpowiedniego czasownika w czasie przyszłym.
a) 1. kupię — będę kupował
Chyba nie tego słownika, jest za drogi.
2. przyjedzie — będzie przyjeżdżał
On teraz pracuje daleko od domu, chyba nie na obiad.
3. zda — będzie zdawała
Ich grupa jest dobrze przygotowana, więc ten egzamin dobrze.
i
Как уже отмечалось, глагол mieć со значением долженствования и предикативная
форма powinien будущего времени не имеют, ср.: powinienem to zrobić teraz — będę
musiał to zrobić jutro.
Lekcja X
331
4. napiszemy — będziemy pisali
stamtąd od razu po przylocie.
5. wezmą — będą brały
Od dziś dzieci witaminy.
6. zaboli — bedze bolała
Weź proszek i głowa nie
b) 1. (obejrzeć — oglądać) Kto ten film ze mną?
2. (zrobić — robić) Co wy w czasie ferii?
3. (znaleźć — znajdować) Kiedy pan dla mnie chwilę?
4. (przynieść —przynosić) Na lektorat zawsze świeże gazety.
5. (zarobić — zarabiać) Od poniedziałku więcej.
6. (pójść — iść) Już , czas na mnie!
7. (kupić — kupować) Ja chyba nie tej książki.
8. (spotkać się — spotykać się) Mam nadzieję, że u Witeckich.
Ćwiczenie 25. Proszę a) dokończyć zdania, używając czasowników w czasie przyszłym;
b) zastąpić czas przyszły prosty czasowników formami czasu przyszłego
złożonego.
a) 1. Nie brałem jeszcze lekarstwa, zaraz
2. Ja już czytałam ten wywiad, a czy ty ?
3. Ona zawsze do mnie dzwonie a czy pani też ?
4. Nie wiedział pan o tym? To teraz pan
5. Nie oglądałam jeszcze dziennika, wieczorem
6. Czy państwo już jedli obiad? — Nie, zaraz
7. Nie chodziliśmy w soboty na lektorat, teraz
8. Nigdy me prosiłem jej o pomoc i teraz też nie
b) Wzór: Zrobię kolację. —► Będę robiła kolację.
1. Kiedy przejdziesz badania?
2. Kio zje deser?
3. Poczekam na panią na dworcu.
4. Spróbuję znaleźć na to czas.
5. Serial rozpocznie się o 9.
6. Oni nauczą się polskiego w ciągu roku.
7. Wszyscy postaramy się pani pomóc.
8. Poszukam tego leku w internecie.
332
Lekcja X
~ DIALOG
У> W POCZEKALNI
Pani X: Przepraszam, pani też do doktora Zielaka?
Pani Y: Tak, ale za mną jest jeszcze jeden starszy pan, poszedł do gabinetu
zabiegowego.
X: Długo pani czeka?
Y: No, z godzinę to chyba trwa. Wie pani, już ledwie wytrzymuję, głowa mi
wprost pęka. To wszystko przez naczynia i te skoki ciśnienia, jestem strasznie
na to wrażliwa. Ale musiałam przyjść, bo przeszłam badania, powinny już być
wyniki. A pani co dolega, jeśli można zapytać?
X: Oj, pani kochana! Wszystko mnie boli, ale przede wszystkim serce nawala. A
oni mówią, że EKG mam prawidłowe, że to tylko nerwy i nadwaga. Słyszałam,
że ten Zielak jest niezły, może zapisze jakieś dobre lekarstwo, żebym tak nie
cierpiała, przecież tyle tego teraz jest...
Y: A może rzeczywiście powinna pani poradzić się neurologa? Zdaje się, że
przyjmuje na pierwszym piętrze, może pani pójść do niego nawet zaraz.
X: Ale po co?! Przecież nie zna się na chorobach wewnętrznych. A mnie wątroba
też wysiada.
Y: A co, przeszła może pani żółtaczkę?
X: Nie, to chyba przez te kamienie w woreczku. Robili mi USG, nawet mieli
operować, aleja się na zabieg nie zgodziłam. Nie ma głupich! Jak mam atak,
wzywam pogotowie i dają mi zastrzyk. No i mam święty spokój na jakiś
czas.
Y: To pani powinna cały czas przestrzegać ścisłej diety, dbać o siebie...
X: Niby powinnam, ale przecież nie będę gotowała sobie oddzielnie, a rodzinka to
lubi sobie dobrze zjeść, dań jarskich to nie będą chcieli... O, już panią
wzywają, niech pani idzie!
У& Ćwiczenia leksykalno-gramatyczne
Ćwiczenie 26. ©© Proszę ułożyć dialogi według modelu.
Jurku, źle wyglądasz, nic ci nie jest? Michał, Grześ, Jadzia, Dorota
Boli mnie ząb. brzuch, ucho, noga, krzyż
To musisz pójść do dentysty. internista, laryngolog, chirurg, neurolog
Tak, chyba powinienem (powinnam).
Lekcja X
333
Ćwiczenie 27. Z wymieszanych wypowiedzi proszę ułożyć dialog z farmaceutką.
WAPTECE
• Dzień dobry, та pani coś na żołądek?
ш Q I • Pastylki?
PI NI • No nie wiem, a czy jest bezpieczny?
*—^U I • Niewykluczone, bo te leki niszczą prawidłową florę bakteryjną jelit.
Może dam pani Trilaktumft
• A może coś jeszcze?
• Jest skuteczny i absolutnie nieszkodliwy. Nie ma przeciwwskazań nawet dla
dzieci i kobiet w ciąży.
• To poproszę.
• Nie, 20 kapsułek, akurat starczy pani na kurs.
• Dobrze, dziękuję. To niech pani dołoży jeszcze husteczki higieniczne, jodynę i
wszystko policzy.
• Nie, ale odczuwam pewien dyskomfort. Brałam antybiotyki, może dlatego.
• Tu w środku jest ulotka, proszę uważnie przeczytać. I niech pani popija lek
zwykłą wodą, nie sokiem czy, broń Boże, kawą, bo może pani podskoczyć
ciśnienie. Alkohol oczywiście też odpada.
• Niech pani weźmie multiwitaminę i herbatkę ziołową, to panią wzmocni.
• Ale co pani dolega? Ma pani bóle, biegunkę, może wymioty?
Ćwiczenie 28. Proszę wpisać po kilka pasujących słów.
1. Przy zatruciu pokarmowym występują mdłośći, ..., ..., ...
2. Środki opatrunkowe — to wata, ..., ..., ...
3. W szpitalu pracują pielęgniarki, ..., ..., ...
4. Organy wewnętrzne — to serce, ..., ..., ...
5. Choroby dziecięce — to ospa wietrzna, ..., ..., ...
6. Lekarz powinien być kompetentny, ..., ..., ...
7. O dobrym samopoczuciu decyduje kondycja fizyczna, ..., ..., ...
8. Kiedyś nikt nic nie wiedział o chorobie wściekłych krów, ...........
Ćwiczenie 29. Proszę ułożyć według wzoru zdania z czasownikami
boleć (a) i chorować / cierpieć (b).
a) Wzór: Anna — głowa —► Annę boli {bolała) głowa.
mama - stawy
ona - wszystko
dzieci - uszy
334
Lekcja X
mąż - krzyż
siostra - ząb
ja - gardło
on - kręgosłup
Andrzej - nic
b) Wzór: Anna — grypa —> Anna choruje (jest, była chora) na grypę.
dziecko -
babcia -
ten pan -
znajomy -
jej córka -
ja
pani Basia -
jej ojciec -
ospa wietrzna
nadciśnienie
nadwaga
zapalenie wątroby
niedobór witamin
uczulenie
cukrzyca
wrzód żołądka
Ćwiczenie 30. Proszę użyć wyrazów z nawiasów w odpowiedniej formie z przyimkiem lub
bez.
1. Po zabiegu musi pani przestrzegać {ścisła dieta).
2. W tym przypadku można zastosować (nowa metoda leczenia).
3. Marku, powinieneś zadbać (bilety i wiza).
4. Zaniedbał pan (choroba\ powinien pan był dawno przejść badania.
5. Jakoś długo Joli nie ma, niepokoję się (ona).
6. (Ta choroba) można zapobiec, przeciwko (ona) istnieje szczepionka.
7. On ma gorączkę i wymioty, trzeba dzwonić (pogotowie).
8. Powinieneś koniecznie poradzić się (spesjalista)\
9. Pacjenci kliniki muszą stosować się (określoneprzepisy).
10. Każda matka powinna troszczyć się (swoje dzieci).
11. Nie martw się (on\ sam sobie poradzi (tenproblem).
12. Pierwsze przypadki zachorowań (AIDS) lekarze stwierdzili w r. 1980.
Ćwiczenie 31. Proszę wybrać z ramki czasownik i wstawić odpowiednią formę słów z
nawiasów z przyimkiem lub bez.
używać — użyć; korzystać — (wy/s)korzystać; posługiwać się —posłużyć się;
stosować — zastosować
1. Mimo że zna angielski i japoński, rzadko (język obcy) w pracy.
2. Teraz nawet małe dziecko umie (komputer).
3. Podczas zabiegu chirurg (nowa metoda).
4. (Ten lek) należy z wielka ostrożnością.
Lekcja X
335
5. "Nigdy nie (te brzydkie słowa)" — powiedziała matka do syna.
6 (wszystkie argumenty), ale nie udało mi się go przekonać.
7. W określonych sytuacjach policja ma prawo (broń).
8. Kupiłam ciśnieniomierz, ale prawie (on) nie , bo nie umiem (on)
9. Możesz śmiało (moja komórka)1.
10. Słowianie kiedyś (seler) wyłącznie w charakterze leku.
Ćwiczenie 32. Proszę użyć czasowników kontynuować lub trwać w odpowiedniej formie.
1. Dziś na Kremlu ministrowie spraw zagranicznych Rosji i Polski rozmowy.
2. Rozmowy ministrów spraw zagranicznych dwa dni.
3. Badania genetyczne są bardzo ważne, niewątpliwie należy je
4. Jak długo zabieg? — Ponad trzy godziny.
5. Niestety nie udało się złapać przestępców, ich poszukiwania
6. Po przerwie posłowie dyskusję nad projektem ustawy.
7. W Wenezueli strajk pracowników służby zdrowia.
8. " pracę!" — powiedział dyrektor.
Ćwiczenie 33. Używając czasowników z ramki, proszę a) zastąpić podane zdania synoni-
micznymi; b) ułożyć zdania o znaczeniu przyczynowo-skutkowym na
podstawie załączonej tabelki.
powodować (spowodować), prowadzić (doprowadzić), wywoływać (wywołać),
pociągać (pociągnąć) za sobą
a) 1. Skutkiem długiego siedzenia przy komputerze może być wczesna
krótkowzroczność.
2. Lekarze stwierdzili, że przyczyną jego śmierci było przedawkowanie
narkotyków.
3. Niektórzy badacze twierdzą, że przyczyną powstania niektórych złośliwych
nowotworów są telefony komórkowe.
4. Zawały i wylewy krwi są często skutkiem nadciśnienia tętniczego.
5. Pediatrzy uważają, że przyczyną złych wyników w nauce nierzadko bywa
niedobór witamin.
6. Przewlekłe zapalenie oskrzeli i inne choroby układu oddechowego mogą być
skutkiem palenia.
7. Nadwaga i otyłość — to skutek spożywania nadmiernych ilości tłuszczów i
słodyczy.
8. Przyczyna różnego rodzaju uczuleń kryje się w zanieczyszczeniu środowiska
naturalnego.
336
Lekcja X
b) Wzór: Niedobór witaminy Вб powoduje zmiany w szpiku.
witamina
A
D
С
B2
niedobór
ślepota zmierzchowa
krzywica
obniżenie odporności
zmiany na błonach śluzowych
nadmiar
zaburzenia snu
bóle głowy, mięśni
kamica nerkowa
uszkodzenie wątroby
Ćwiczenie 34. Proszę wpisać nazwy części ciała (A) i organów wewnętrznych (B).
A
1
2
3
4
5
6
7
8
В
1
2
3
4
5
Lekcja X
337
Podsumujmy!
Ćwiczenie 35. Proszę wypełnić tabelkę po przeczytaniu tekstu Kłopoty ze zdrowiem
(1. informacja prawdziwa; 2. informacja nieprawdziwa; 3. brak informacji).
1 TARCZYNIE
1 1. wczoraj nagle poczułem się niedobrze
1 2. żona obawiała się, że mam zapalenie płuc
1 3. zadzwoniłem do polikliniki i wezwałem lekarza
1 4. lekarz miał przyjść po południu
1 5. okazało się, że mam grypę
|| 6. grypa — to choroba zakaźna, wywołują ją bakterie
|| 7. lekarz powiedział, że cebula poprawia apetyt
1 8. otrzymałem zwolnienie lekarskie
|| 9. następną wizytę lekarz zapowiedział za 3-4 dni
1 10. jedną z metod zapobiegania grypie są szczepienia
L tak
| nie
b.i. I
Ćwiczenie 36. Proszę a) zareagować na podane wypowiedzi; b) zrekonstruować pominięte
wypowiedzi.
a) 1. Wie pani, okropnie mnie boli głowa! —
2. Mam chyba obniżoną odporność. —
3. Nic pani nie jest? Może pani pomogę? —
4. Powinieneś pójść do lekarza! —
5. Ojej, skaleczyłem się, leci mi krew! —
6. Chyba ostatnio przytyłaś, co? —
7. Wygląda pan na zmęczonego. —
8. Co to za lek? —
9. Martwi mnie jego stan zdrowia. —
10. Gorąco panu polecam tego lekarza! —
11. Ona nie może tego jeść, jest na diecie! —
12. Ale drogie jest to lekarstwo! —
13. Słyszałam, że Jacek jest w szpitalu! —
14. Przejrzałeś ulotkę? Czy są przeciwwskazania? —
b) 1 — Dziękuję, już znacznie lepiej.
2 — Tak, na czczo.
3 —Masz tu plaster i jodynę.
338
Lekcja X
4 —Boli ją ucho.
5 — On od dawna cierpi na nadciśnienie.
6 — Na zapalenie płuc i świnkę.
7 — To są typowe objawy grypy.
8 — Nie, muszę brać zastrzyki.
9 — Nie, to zwykłe przeziębienie.
10 —Tak, 37,5°.
11 — Powinieneś pozostać w domu i wezwać lekarza.
12 — To chyba zatrucie pokarmowe.
13 — Muszę brać te proszki 3 razy dziennie i płukać gardło.
14 — Nie, już za parę dni będzie pani mogła pójść do pracy.
Ćwiczenie 37. Naszemu organizmowi pożywienie powinno dostarczać wiele składników.
Są to przede wszystkim białka, tłuszcze, węglowodany, błonnik,
aminokwasy, minerały i witaminy. Na podstawie wierszyka i innych źródeł proszę
wpisać do tabelki nazwy produktów, gdzie można znaleźć witaminy.
WITAMINOWE ABECADŁO
Stanisław Karaszewski
Oczy, gardło, włosy, kości
zdrowsze są, gdy A w nich gości.
A w marchewce, pomidorze,
w maśle, mleku też być może.
С— to coś na przeziębienie
i na lepsze ran gojenie.
C: porzeczka i cytryna,
świeży owoc i jarzyna!
В — bądź bystry, zwinny, żwawy
do nauki i zabawy!
W drożdżach, ziarnach i orzeszkach,
w serach, jajkach В też mieszka.
Zęby, kości lepiej rosną,
kiedy D dostaną wiosną.
Zjesz ją z rybą, jajkiem, mlekiem.
Na krzywicę Djest lekiem.
Naturalne witaminy
lubią chłopcy i dziewczyny.
Mleko, mięso, jajka, sery,
w słońcu marsze i spacery.
witamina
A
źródło
w pożywieniu
działanie
zapobiega wysuszeniu spojówek, chroni skórę
i błony śluzowe, stymuluje produkcję nowych
komórek |
Lekcja X
339
В
с
D
bierze udział w przemianie węglowodanów,
białek i tłuszczów w energię, wpływa dodatnio
na system nerwowy i mózg, zapobiega
przemęczeniu |
wzmacnia odporność organizmu, skraca czas 1
infekcji, obniża poziom cholesterolu we krwi
oraz wspomaga działanie układu
krwionośnego 1
niezbędna dla prawidłowej budowy kości i 1
zębów, reguluje poziom cukru w organizmie,
łagodzi stany zapalne skóry, pozytywnie
wpływa na słuch 1
Ćwiczenie 38. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
APTECZKA DOMOWA
Nasze domowe apteczki często pękają od nadmiaru leków i specyfików, a
jednocześnie, gdy ktoś z domowników skaleczy się czy oparzy, okazuje
się, że brak w nich potrzebnych środków. Jakie zatem leki powinny
obowiązkowo znaleźć się w domu, a które są niepotrzebne? Mówi mgr farmacji
Agnieszka Glińska
— W domowej apteczce powinniśmy mieć te leki i materiały opatrunkowe, które
są niezbędne do udzielenia tzw. pierwszej pomocy, w wypadku bólu głowy czy zęba,
kataru, przeziębienia, drobnego stłuczenia czy zranienia, niewielkiego oparzenia,
wreszcie przejściowej niestrawności. Przede wszystkim są to bandaże z wyjałowionej
gazy i elastyczny, plastry oraz wata i lignina. Poza tym woda utleniona, jodyna,
nadmanganian potasu, kwas borny. W wypadku drobnych oparzeń świetnie zdaje
egzamin panthenol w postaci aerozolu.
Wskazane jest, aby w apteczce były krople walerianowe, stosowane przy
dolegliwościach sercowych, zdenerwowaniu i bezsenności. Apteczkę trzeba też
zaopatrzyć w termometr oraz termofor. Nie powinno w niej zabraknąć aspiryny na
przeziębienia, proszków od bólu głowy czy zęba (co oczywiście nie zwalnia od
wizyty u dentysty), zażywanych jedynie sporadycznie. Popularnym środkiem
neutralizującym różnego rodzaju toksyny przy zatruciu pokarmowym jest węgiel
w tabletkach. Użyteczne mogą być też krople żołądkowe. Domową apteczkę warto
również uzupełnić ziołami. Rumianek i szałwia służą do płukania jamy ustnej i
gardła, kwiat lipy i suszone maliny działają napotnie, czarne suszone jagody w
postaci naparu stosujemy przy biegunkach. Pamiętajmy jednak, że o sposobie
leczenia zawsze powinien decydować lekarz. Warto też pamiętać, że wszelkie
środki farmaceutyczne mają swoją ważność i trzeba się do niej bezwzględnie
stosować.
(wg "Kobieta i Życie ")
340
Lekcja X
Ćwiczenie 39. Proszę przetłumaczyć na język rosyjski.
В последнее время я плохо себя чувствую. Я кашляю, у меня часто
болит голова. Днем у меня температура нормальная, но вечером она
повышается почти на два градуса. Одни говорят, что это от
переутомления и сниженного иммунитета, другие — что это простуда
или осложнение после гриппа, которым я болел три недели назад. Мне надо
было, конечно, давно пойти к врачу, но я все как-то не мог найти для этого
времени.
Вчера, наконец, я собрался в поликлинику. Мне пришлось минут сорок
подождать в очереди, так как было очень много народу, впрочем, как всегда в это время
года. Врач-терапевт очень внимательно осмотрел и выслушал меня, после чего
дал бюллетень на 3 дня и направление на рентген легких. Он прописал микстуру и
капли от кашля, таблетки от головной боли и сказал, что эти три дня я должен
сидеть дома и выполнять все его указания, только тогда я быстро поправлюсь и
смогу пойти на работу. Он посоветовал мне также потом, когда не будет
температуры, походить дней 5-7 на уколы (какой-то витамин, кажется, В).
Я поблагодарил врача и пошел домой. Дома я выпил горячего чая с малиной,
разделся и лег в кровать. Я очень долго не мог заснуть, поэтому пришлось
выпить снотворное, а наутро проснулся опять с головной болью. Я уже подумал,
что этому не будет конца, но в это время раздался звонок: меня пришел
навестить мой друг, и я, конечно, тут же обо всех болезнях забыл.
Ćwiczenie 40. Proszę rozwiązać krzyżówkę.
1. Myjesz je rano, czasem bolą.
2. Odkażająca.
3. W białym kitlu.
4. Karetka.
5. Transportuje tlen.
6. Zapalenie migdałków.
7. Pompa, która pracuje bez przerwy.
I
_
z
d
r
o
w
i
e
i i
i
POROZMAWIAJMY!
1. Wśród ogłoszeń proszę znaleźć telefon poradni lekarskiej i "zapisać się" do
specjalisty, podając objawy choroby.
2. Pana(-i) kolega trafił do szpitala. Proszę "zadzwonić" do jego bliskich lub do
szpitala, zapytać o jego stan zdrowia, dowiedzieć się, na jakim oddziale przebywa,
czy i kiedy można go odwiedzić itp.
Lekcja X
341
3. Kolega (koleżanka) z grupy opowiada o modnej diecie. Proszę zapytać o
szczegóły i podzielić się ewentualnymi wątpliwościami co do jej skuteczności.
4. Był(-a) Pan(-i) świadkiem wypadku drogowego. Proszę zadzwonić po karetkę
pogotowia.
POSŁUCHAJMY!
Proszę dwukrotnie wysłuchać każdej informacji (Czy wiesz, ie ...), zatytułować je i
wykonać zadania.
&
/. Proszę wpisać opuszczone rzeczowniki.
Trzcina cukrowa od dawien dawna stosowana jest w medycynie ludowej. Już
starożytni uznawali ją za , który potrafi wyleczyć wiele .
Znane są jej liczne zalety np. bakteriobójcze, używana jest między innymi jako
kojący, przeciwbólowy, wykrztuśny. Za jej pomocą można złagodzić
astmy, wyleczyć trudno gojące się rany i , a także
i przeziębienia z gorączką. Słodycz soku z trzciny cukrowej odkryli
mieszkańcy Nowej Gwinei.
|25g 2. Proszę wpisać opuszczone czasowniki.
Jest powszechnie znanym faktem, że regularna aktywność fizyczna pomaga
otyłości, chorobom serca, udarom mózgu i nowotworom. Już drobne
zmiany w codziennych przyzwyczajeniach mogą do
przedłużenia naszego życia. Czy zawsze korzystasz z windy? Zamiast tego
chodzić schodami, a być może wydłużysz swoje życie o lata.
Naukowcy w Genewie , że zakaz korzystania z wind i schodów
ruchomych w miejscach pracy znacznie poprawił kondycję pracowników.
także zawartość tłuszczu w ich organizmach oraz ciśnienie krwi.
|26j| 3. Proszę poprawić tekst, skreśl aj qc stwierdzenia fałszywe.
Aspiryna ma ponad 100 lat, łagodzi ból, zapalenia, zapobiega rozwolnieniu
żołądka. Może jednak doprowadzić do krwotoków wewnętrznych i powstania
nowotworów - mówił po niedawnych badaniach jeden z niemieckich ekspertów.
^\ 4. Proszę poprawić tekst, skreślając stwierdzenia fałszywe.
Leki należy popijać wodą. Nie nadaje się do tego alkohol, bo może zmniejszać
skuteczność antybiotyków, i kawa, która może doprowadzić do obniżenia ciśnienia.
Lekarze ostrzegają też przed popijaniem aspiryny mlekiem.
342
Lekcja X
NAPISZMY!
Podobno człowiek może i powinien żyć ponad sto lat.
Co Pana(-i) zdaniem temu przeszkadza?
Czy i jak na nasze zdrowie wpływa styl życia?
\ ^
Учебное издание
Мочалова Татьяна Сергеевна
ПОЛЬСКИЙ «С НУЛЯ»
Учебник
Книга 1
Корректор
Верстка
Оформление обложки
Е. А. Соседова
О. Б. Русакова
И. В. Мамыкин
ООО «Восточная книга»
127106, Москва, Гостиничный пр., д. 8, к. 1.
Тел./факс: (495) 545-07-69
E-mail: muravei@muravei.ru
Интернет: www.muravei.ru
Для корреспонденции: 127106, Москва, а/я 12
Подписано в печать 28.06.12.
Формат 70x100/16. Усл. печ. л. 21,5.
Тираж 1000 экз. Заказ № 3909.
Отпечатано с электронных носителей издательства.
ОАО 'Тверской полифафический комбинат". 170024, г. Тверь, пр-т Ленина, 5.
Телефон: (4822) 44-52-03, 44-50-34, Телефон/факс: (4822)44-42-15
Home page - шл^дуефк.т Электронная почта (E-mail) - $а1е$@№фк.га
Для заметок
Для заметок