/
Author: Garncarek P.
Tags: języki świata język polski językoznawstwo
ISBN: 978-83-89663-84-4
Year: 2009
Text
Piotr Garncarek
cz na liczebnik
Warszawa 2009
Piotr Garncarek
NIE LICZ NA LICZEBNIK
MATERIAŁY DO NAUCZANIA
JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO
dla PokMbi i Ci-U '
U bOAA
Warszawa 2009
WvdMrx, nak ładem Wydziału Pbkmisryki Uruww^-
ernail wyd polon ^uw edu pl
Recenzenci
Twnbo?
prvf dr hub Siftntsla* Dubuz
Korekta
Mana Aleksandra
Skład i łamanie
Dariusz (iónki
Projekt okładki i rysunki
lan (.jarmarrk
C Copyright by Piotr Garncarrk
C Copy right by Jan Garncarek, Warszawa 2009
ISBN 978-83 «9663-«4-4
l >ruk i oprawa
Ul"Wr,sy,r,u W"sww>kiego
SPIS TREŚCI
Spis treści....................................................................
Wstęp ....................................................... 9
I. Liczebniki główne i zbiorowe ..................................11
• Zero (0) ................................................... 22
• Jeden (1) ....................................................23
• Dwa, trzy, cztery (2, 3, 4) ..................................36
• Od pięciu do nieskończoności (5 —> + oo) .....................50
• Naprawdę duże liczby..........................................71
• Kilka, parę..., czyli polskie liczenie niedokładne............75
• Kiedy jest, a kiedy są?.......................................82
• Ciągi liczebników głównych ...................................84
• Nieco inne liczebniki ........................................90
• Liczenie do dwóch ...........................................101
II. Liczebniki porządkowe .........................................106
• Pierwszy, druga, trzecie ....................................113
• Data ........................................................124
• Godzina.......................................................130
III. Liczebniki w praktyce ........................................u/
• Pieniądze.................................................. 137
• Miary i wagi............................................... 141
• Ułamki i procenty...........................................146
- ułamki zwykłe.............................................146
- ułamki dziesiętne.........................................147
- procenty................................................. 149
IV. Gramatyka w tabelach........................................... 153
• Liczebniki główne...........................................153
• Liczebniki porządkowe ......................................168
V. Klucz do ćwiczeń ...............................................
WSTĘP
ścj nierzadkr^ samym Polaki w P’^ sprawia trudno-
nierzadko samym Polakom. Właściwe użycie liczebników, uwikłanie w kon-
strukcję zdania i wreszcie odmiana stanowi, prawdziwą zmorę dla "Z-
ziemców zgłębiających tajniki polszczyzny. Często zdarza się więc tak. że to
właśnie liczebniki spowalniają proces nabywania kompetencji komunikacyjnej
w naszym języku. Dlatego we wszystkich podręcznikach i materiałach przezna-
czonych do nauki języka polskiego jako obcego kurs nauki liczebników zajmuje
poczesne miejsce. Najczęściej, zwłaszcza we wstępnej fazie edukacyjnej, jest to
program ułatwiający poznanie systemu liczenia, określenia czasu, odległości,
wielu innych miar... Oczywista, ale i „kłopotliwa” obecność form liczebniko-
wych w tych opracowaniach zmusza zarówno nauczycieli, jak i uczących się do
sięgania po dodatkowe ćwiczenia, teksty, tabele, opracowania. A wszystko dla-
tego, że liczebnik jest po prostu najtrudniejszą częścią mowy. Nie ma co liczyć
na szybkie jego opanowanie i zrozumienie zasad funkcjonowania. Liczebnika
trzeba się zatem solidnie i systematycznie uczyć.
Opracowanie zatytułowane Nie licz na liczebnik stanowi kontynuację pomy-
słu nauczania cudzoziemców polszczyzny w sposób odbiegający od klasycz-
nych ujęć podręcznikowych. Tak jak w pierwszej publikacji Czas na czasownik
chciałem w nim skupić uwagę czytelnika na „charakterze” jednej, konkretnej
części mowy - traktowanej odrębnie i szczegółowo. Nie jest to cały opis gra-
matyczny, jaki mógłby się przy tej okazji pojawić. Subiektywnie dobrany i pre-
zentowany tutaj wywód stanowi efekt wieloletnich zmagań z językową i meta-
językową materią oraz zawodem nauczyciela języka polskiego jako obcego.
Nie uważam, że należy zamęczać cudzoziemskiego słuchacza zbyt wnikliwym
opisem gramatycznym, takim chociażby jak to, że liczebnik występuje kontek-
stowo jako zaimek liczebny czy wręcz rzeczownik. To wiedza w tym miejscu
absolutnie naddana, która w zasadzie komplikuje poznanie istoty problemu.
Podobnie jak w przypadku czasownika proponuję naukę przez kontekst i prak-
tyczne użycie. Mnożę więc przykłady, a czasem i wikłam sytuacje zdaniowe,
by pokazać język żywy i autentyczny. Nie uciekam przy tym wszystkim całko-
wicie od wywodu gramatycznego, niezbędnego w starciu z tak trudną syste-
mowo materią. Zwolennikom bardziej gramatycznego po ejscia o tyc
gadnień w nauce języków obcych polecam rozdział czwarty złożonyze szcze-
gółowych tabel. W całym zaś opracowaniu, strona po stronie, napotkać mozr.
komentarze gramatyczne.
10______________________
„ n>> należy więc traktować jak kursoweBn „
Optowania tego * poziomów nauczania. To materii P?lr^r
Prze:n3ezonce°"^ia |3twe gramatycznie i słownikowo są 2 D^,rr,f'rr„?
w którym zagad . : autentycznymi tekstami. leksyka VvP Crn^d-r.
".jnos.k.jękcyjne. I'? na zamknięte ramowo
ma tu Pod;,ału ’ przybywa informacji, mnożą się trudności i J
^ie u.ożyd w logiezn, cato«. Mimo
'Śnie powinno byt skomplikowane dla średnio zaawansowane-
„ cudzoziemca - gdyby zechcial się uczyć samodzielnie. te
Jak korzystać z opracowania? Najlepiej potraktować całościowo. Tr
logiczny ciąg językowych zdarzeń, w którym nic nie dzieje się be2 '
i bez skutku. Dlatego najlepiej, w nauce samodzielnej czy pod okiem?^
poznawać je strona po stronie. To oczywiście nie jedyny, lecz tylko
przeze mnie sposób. “d|‘ Ci-
Znakomita większość tekstów i ćwiczeń tekstowych ma tutaj -
odegrać - poza językową -jeszcze inną rolę. Chodzi o przestrzeń kuli l2"'
równo tę zawartą w samym języku, chociażby we frazeologii, jak i । '
za pomocą słów polskich poetów i pisarzy. Nieprzypadkowe są te- Wvra:
encyklopedyczne czy historyczne. Te traktować należy jak „obr i-k -1* rrr
dzisiejszej i dawnej, kraju, w którym ludzie mają nie tylko swój ' 2 Pf '
sposób liczenia, ale i swój sposób postrzegania i opisywania Świ n
Za język, jakim napisana jest ta książka, jeśli wydałby sie kn ’
bezpośredni i kolokwialny, nie będę przepraszał. Podobnie iak , na;"
„bohaterów" moich tekstów. Wszystko to dlatego, że nie wyohr n'ekt°
uczania bez prowokowania. Liczę, że przynajmniej niektńrZ, J S°b"
książki zaakceptują tę koncepcję - a
8o X^^/ddrr hhat Si! ^niwersyte.u Sld
TSZ°Wi ’ P'°f <*>•
i rady pomogły mi w napi^lui^^^S^'80' któryCh ŻyC:“"'
P^m,,.... *a.
"•odeń,. »
«8adnie^
>oJawia.
e8°języko.
I. LICZEBNIKI GŁÓWNE I ZBIOROWE
' nr ęj^
• pr2yczynv
° 2alecany
:a zadanie
•irową, 2a
każoną
iformacje
2 Polski,
matwany
ś nazbyt
których
obie na-
ików tej
Liczebniki główne odpowiadają na pytanie ile?, np.:
Ile masz lat?
Ile kosztuje ta książka?
Ile kilometrów jest z Warszawy do Krakowa?
Ile to jest dwa dodać dwa?
Liczebniki główne nazywają liczby, np.:
Tu stoi tylko (1) Jeden dom.
Robert ma (3) trzy siostry.
Marta studiuje geografię już (4) cztery lata.
(2 + 2 = 4) Dwa dodać dwa jest cztery.
Sląskie-
Ir. hab.
tliwość
Trochę poezji na temat
... ile sińców na kolanach,
ile matki skarg od rana,
ile do tramwaju skoków,
ile przestróg w ciągu roku,
ile psot spłatanych co dnia,
ile dziur na nowych spodniach,
ile uwag różnych osób,
ile ojca siwych włosów,
ile piór zgubionych w klasie,
ile walk „bokserskich" z Jasiem,
ile dwójek kryje teka,
ile szyb wybitych w mieście,
- tyle razy Staś przyrzekał,
że poprawi się nareszcie!
(z wiersza Włodzimierza Ścislowskiego Ile?)
12
Ni< I»cj no hcr+bruk
1 /eden 6 sześć
2 dwa 7 siedem
3 trzy 8 osiem
4 cztery 9 dziewięć
5 pięć 10 dziesięć
- Mam problem!
- Tylko jeden?
Jeden, ale za to bardzo poważny.
To może opowiesz mi o nim jutro.
Dlaczego dopiero jutro? Ty masz zero zrozumienia dla moich kłopotom
- Tak myślisz?
- Tak? Właśnie tak myślę.
To znaczy. że chyba masz jednak dwa problemy.
pracuje u nas lrzy a
r*“W tutaj już ponad .
nuKwam 5lęJd„ Nl)H.ak
Nowak? Nic nie szkodzi!
panie Kowalski?
panie dyrektorze.
przepraszam, ale
f" ticrcbniki główne i zbiorowe
13
Moja żona obejrzała ten łzawy, nudny film sześć razy.
A ty pewnie ani razu?
Przeciwnie! Ja obejrzałem go osiem razy.
_ Dlaczego?
- Chciałem zrozumieć.
_ Co. film?
- Nie. moją żonę.
Przeczytaj (prawie to samo + ...naście)
11 jedenaście 16 szesnaście
12 dwanaście 17 siedemnaście
13 trzynaście 18 osiemnaście
14 czternaście 19 dziewiętnaście
15 piętnaście
- Czy wiesz, że Adam poznał Annę jedenaście lat przed ich ślubem?
- Czemu nie pobrali się wcześniej? On jest taki nieśmiały?
- Nie! Ona miała wówczas tylko trzynaście lat.
- Kupiłem ten samochód dokładnie czternaście lat temu.
- On miał wtedy już z piętnaście.
- Nie! Wtedy miał tylko dwanaście. To była okazja.
- Jesteś pewien?
Przeczytaj (prawie to samo + ....dzieścia, ....dzieści, ....dziesiqt)
20 dwadzieścia 30 trzydzieści 50 pięćdziesiąt
40 czterdzieści 60 sześćdziesiąt
70 siedemdziesiąt
80 osiemdziesiąt
90 dziewięćdziesiąt
i jeszcze 100 sto
- Czy wiesz, że Marian zdawał egzamin na prawo jazdy już dwadzieścia
razy?
Strasznie dużo! Ale przecież w końcu go zda.
No, nie wiem. On ma już prawie siedemdziesiąt lat.
Ojej!
14
Ni* Iki nc hcz+bnik
- Bądź dobrvm kolegą i pozycz mi dziewięćdziesiąt złotych.
- Nie wiem, czy pamiętasz, że w zeszłym miesiącu pożyczyłem ci sześćd
siąt. If‘
- Tak. to był dla mnie bardzo dobry finansowo miesiąc.
Przeczytaj (prawie to samo + ......ścia, ...~«ta, ....set)
200 dwieście
300 trzysta 500 pięćset
400 czterysta 600 sześćset
700 siedemset
800 osiemset
900 dziewięćset
- Podobno Anna i Adam zaprosili na swoje wesele dwieście osób.
- Na weselu moich rodziców było ich ponad trzysta.
- Dziadek mi opowiadał, że on i babcia gościli prawie pięćset zaproszona ch
osób.
- Sama widzisz, że kiedyś to ludzie potrafili się weselić.
- Nasze miasto liczy przeszło osiemset lat.
- Ma też wiele zabytków i legend.
- Najstarsze zachowane zabytki są niestety o jakieś trzysta lat młodsze.
- A legendy?
- A legendy, jak zawsze, o co najmniej sto lat starsze.
Przeczytaj i to
1000 tysiąc 2000 3000 4000 dwa trzy cztery tysiące tysiące tysiące 5000 pięć 6000 sześć 7000 siedem tysięcy tysięcy tysięcy tysięcy
«uoo osiem
9000 dziewięć tysięcy
10 000 dziesięć tysięcy
/• Liczebniki główne i zbiorowe
15
- Aniu, wydaliśmy ponad sześć tysięcy na remont naszego mieszkania.
- I co?
- Kolejne cztery tysiące kosztowały nas meble.
- I co z tego?
- Jeszcze tysiąc poszedł na nowe zasłony i firanki.
- No i co?
- I naprawdę nie mamy już pieniędzy, żeby wysłać twoją matkę na wczasy.
- Ty nigdy nie lubiłeś mojej mamusi.
Trochę matematyki i trochę poezji na temat
+ (plus, dodać)
- (minus, odjąć)
x (razy, pomnożyć przez)
: (podzielić przez)
= (jest, równa się)
... czy pan zdoła w swym pojęciu,
odjąć zero od dziesięciu?
To dopiero mam z tym biedę -
może dziesięć? Może jeden?
(z wiersza Jana Brzechwy Sum)
w«..ug wzoru . r***
*"* ’ * (n “**• - <*«
1 fil + (7) - (
2.(6) ♦ (9) “ ( ) ——
3.(4) ♦ (8) - ( )
4. (5) + (2) — - ( )
c Mn) -f- (6) = ( ) —
6. (15) *(3) —• = ( ) —
7.(13) -(4) = (
8. (17) “ (9) •»••••••«»••••••••••••• = ( )
9. (16) ~ (11) •••«•<«•••••••••••••>• - ( ) -
10. (12) - (1) = ( )
11. (14) -(10) = ( ) —
12.(19)............. -(18)............... = ( )
Ćwiczenie 2
Wpisz obliczenia według wzoru i głośno przeczytaj.
Wzór: (8)................... x (5) ............... « ( ) ......................
(8) osiem x (5) pięć - (40) czterdzieści
1(10)............... x (9) --------------- = ( ) ..........................
2 (30)............. x (3) ............... - ( ) ..........................
3 . (40)........... x (2) ............... » ( )
4 W................ x (3) ................. ,( ) ...............
5 . (50) x (2) j
6 ™ ................ *(10)................... x
~ Liczebniki główne i zbiorowe
17
7. (90) ........... : (3)
8. (40) --------------- (4)
9. (100).......... : (5)
10. (80) .......... : (40)
11. (60) ----------- : (30)
12. (80) ........... : (20)
Ćwiczenie 3
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: (200) dwieście
Jeszcze wczoraj miałem w portfelu (1000)
Niecałe (100) ............................ zapłaciłem za książki. Ponad (200)
............................wydałem na nowe buty do gry w koszykówkę. Naprawa
samochodu kosztowała mnie dokładnie (400) ................................. Za
semestralny kurs języka polskiego w POLON1CUM zażądali ode mnie sporo ponad
(800)..............................Nie miałbym tyle, gdyby nie kolega, który oddał
mi wreszcie (600) ..................................złotych długu. Kolejne (300)
wygrałem w turnieju brydżowym. Boję się, że
potrzebuję aż (700).na modernizację mojego
komputera. Oczywiście zadzwonię do rodziców i bardzo poproszę o jakieś (900)
..................................... złotych. Znam ich! Przyślą mi najwyżej (500)
...............................i powiedzą, żebym żył oszczędniej.
Ćwiczenie 4
Wpisz liczebniki według wzoru i głośno przeczytaj.
Wzór: (2000) ............. 4- (3000) ........... = ( ) ..............
(2000) dwa tysiące 4- (3000) trzy tysiące = (5000) pięć tysięcy
1. (10000)........ -(7000) ........... =( ) ...........................
2. (8000) ......... 4- (1000) .......... = ( ) ...........................
3. (9000) .......... - (2000) .......... = ( ) ...........................
4- (6000) ......... 4- (3000) .......... = ( ) ...........................
5. (2000) .......... - (2000) .......... = ( ) ...........................
6. (3000) - (
7 (5000) •••• 8 (10 000) . .. ( 1 - ( - ( )
9. (3000) .... x (3) . ( )
io. (ioo) .... x (50) - ( )
11.(8000) i ? ntftOO) : (300) - ( )
Prxecxyłaj głośno
21 dwadzieścia jeden
32 trzydzieści dwa
43 czterdzieści trzy
54 pięćdziesiąt cztery
65 sześćdziesiąt pięć
76 siedemdziesiąt sześć
87 osiemdziesiąt siedem
98 dziewięćdziesiąt osiem
111
293
384
475
566
657
748
839
sto jedenaście
dwieście dziewięćdziesiąt trzy
trzysta osiemdziesiąt cztery
czterysta siedemdziesiąt pięć
pięćset sześćdziesiąt sześć
sześćset pięćdziesiąt siedem
siedemset czterdzieści osiem
osiemset trzydzieści dziewięć
Przeczytaj głośno i to
1234 tysiąc dwieście trzydzieści cztery
2345 dwa tysiące trzysta czterdzieści pięć
3456 trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt sześć
4567 cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt siedem
5678 pięć tysięcy sześćset siedemdziesiąt osiem
6789 sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć
7891 siedem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt jeden
8922 osiem tysięcy dziewięćset dwadzieścia dwa
19 137
10016
28 452
154 321
269 406
317513
897 654
1 000 000
dziewiętnaście tysięcy sto trzydzieści siedem
dziesięć tysięcy szesnaście
dwadzieścia osiem tysięcy czterysta pięćdziesiąt dwa
sto pięćdziesiąt cztery tysiące trzysta dwadzieścia jeden
dwieście sześćdziesiąt dziewięć tysięcy czterysta sześć
trzysta siedemnaście tysięcy pięćset trzynaście
osiemset dziewięćdziesiąt siedem tysięcy sześćset pięćdziesiąt <
milion
ten
f- Liczebniki główne i zbiorowe
19
Cci o zwierzętach
Uzupełnij poniższe zdania według wzoru.
Wzór: (7) siedem
Węże nie są takie szybkie, jak myślimy. Poruszają się z prędkością nie większą niż
(5-6).........................................kilometrów na godzinę (km/h).
Jest to prędkość porównywalna z tą, którą osiąga szybko idący człowiek.
Najszybszym ptakiem na świecie jest żyjący w Azji jerzyk. Prędkość jego lotu wynosi
aż (170) .......................................................... km/h.
Natomiast sokół wędrowny potrafi pikować (wykonywać lot z góry w dól) z prędkością
ocenianą na (140) ............................................km/h.
Najszybciej biegają dzikie koty. Mistrzem jest gepard, który potrafi osiągnąć prędkość
(110)............................................. km/h, i to w kilka sekund po
starde. Natomiast najszybsze antylopy biegają (95)...........................
........... km/h. A prędkość (60) ................................... km/h
potrafią utrzymać aż przez pół godziny.
Niektóre ryby pływają nawet (70-80)..........................................
...km/h. Kałamarnice, które płynąc, przybierają kształt torpedy, nie potrafią osiągnąć
szybkości większej niż (30)...............................km/h.
Polska w liczbach
Wpisz umieszczone w nawiasach liczby.
Wzór: (1243) tysiąc dwieście czterdzieści trzy
Z Warszawy do Krakowa jest (295)............................................
.....................................................kilometrów.
Najwyższy szczyt w Polsce nazywa się Rysy i mierzy (2499)...................
......................................metrów nad poziomem morza.
Powierzchnia największego polskiego jeziora Śniardwy wynosi (11 383)........
...........................................hektary.
Powierzchnia Polski obejmuje (312 683)......................................
...............................kilometry kwadratowe.
Wisła jest największą polską rzeką i ma (1047)..............................
...............................................kilometrów długości.
Całkowita długość polskiej granicy wynosi (3538)............................
.....................................................kilometrów.
Średnie roczne opady deszczu w Polsce wynoszą (600).........................
.......................................................milimetrów.
W Polsce jest ponad (9300)..................................................
......................jezior, których powierzchnia jest większa niż jeden hektar.
20 no l'cr»bmk
TrOC*»f
Na palcach nie liczę, ale zdarza to się.
ze człowiek zapomni „osiem razy osiem”
-Zapamiętaj wierszyk: .Kruki lubią sery,
osiem razy osiem jest sześćdziesiąt cztery"
Teraz idź do domu. Czołem, czuwaj, cześć!
„osiem razy siedem jest pięćdziesiąt sześć"
(t wienza Zbigniewa Lengrena Piownini alirbr^nuta)
Ćwiczenie 5
Zapisz zdania według wzoru i głośno przeczytaj.
Wzór: 5 x 5 - ( )
5x5 = (25)
1. 3x7= ( ).........
2. 4 x 6 = ( )......
3. 9 x 9 = ( )......
4. 8 x 7 = ( )......
5. 6 x 6 = ( )......
6. 7 X 8 = ( )......
7. 9 X dwadzieścia pięć 8 = ( ) ..
8. 6 X 7 = ( ) ..
9. 5 X 9 = ( )
10. 8 X 8 = ( )
11. 3 X 8 = ( )
12. 2 X 7=( )
Przeczytaj głośno kilka razy
jeden (1), jedenaście (11)
dwa (2). dwanaście (12), dwadzieścia (20), dwieście (200), dwieście dwadzi
ścia dwa (222), dwieście dwanaście (212)
trzy (3), trzynaście (13), trzydzieści (30), trzysta (300), trzysta trzydzieści u
(333), trzysta trzynaście (313)
cztery (4), czternaście (14), czterdzieści (40), czterysta (400), czterysta czte
dzieści cztery (444), czterysta czternaście (414)
pięć (5), piętnaście (15), pięćdziesiąt (50), pięćset (500), pięćset pięćdzu-
pięć (555), pięćset piętnaście (515)
L Liczebniki główne i zbiorowe
21
sześć (6), szesnaście (16), sześćdziesiąt (60), sześćset (600). sześćset sześć-
dziesiąt sześć (666), sześćset szesnaście (616)
siedem (7). siedemnaście (17), siedemdziesiąt (70), siedemset (700), siedem-
set siedemdziesiąt siedem (777), siedemset siedemnaście (717)
osiem (8). osiemnaście (18), osiemdziesiąt (80), osiemset (800), osiemset
osiemdziesiąt osiem (888), osiemset osiemnaście (818)
dziewięć (9), dziewiętnaście (19). dziewięćdziesiąt (90), dziewięćset (900),
dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć (999), dziewięćset dziewiętnaście (919)
!Tlen>nnelenaŚCie S'°’eden (,01)- st° jedenaście (111), tysiąc sto je-
den (1101), tystąc sto jedenaście (1111) y 4 1
Ćwiczenie 6
Wpisz podane liczby według wzoru.
Wzór: (649) sześćset czterdzieści dziewięć
1. 287 456
2. 999 999
3. 818 888
4. 713 336
5. 668 615
6. 447 721
7. 111112
8. 396 473
9. 100 001
10. 555 447
11. 978 604
12. 236 263
Nie licz na liczebnik
22
O
Zacznijmy wsxy»»ko od zera
- Czuję, że mam zero szans u Ewy.
- Dlaczego tak myślisz?
- A co jej po takim zerze jak ja?
- Masz bardzo zaniżoną samoocenę, kolego.
- Może, ale przy Ewie czuję się naprawdę zerem.
- Jeśli będziesz tak myślal, twoje możliwości rzeczywiście spadną do z
- Sądzisz, że nawet takiemu zeru może czasem coś się udać? ra’
- Najlepiej zapytaj o to Ewę. Ona przecież cię lubi. Tylko trochę
że wczoraj ogoliłeś się i ostrzygłeś na zero. ' S2koda
M
J)
c
B
N
Msc,
- odmiana przez przypadki
Zero to bardzo ważna cyfra w matematyce.
Dzisiaj temperatura spadła do zera.
Jego szansa na wygranie tego konkursu jest bliska zer
Mam zero pieniędzy na koncie.
Ipwadzieścia to cyfra z jednym zerem.
Dziwne, że o takim zerze jak on piszą w gazetach
kto?
. kogo?
komu?
kogo?
Wkim?
(o) kim?
Ico?
tęgo?
jczemu?
R
(pczym?
(°) czym?
ł. Liczebniki główne i zbiorowe
23
Moiejednego?
ną do zera.
rochę szkoda.
Wypijesz ze mn^ jednego?
Nie. dziękuję!
Daj spokój! Jeden ci nie zaszkodzi.
Drugi pewnie też nie, ale przecież nie o to chodzi.
Nie wygłupiaj się! Tylko po jednym.
Od jednego się zaczyna.
No wiesz! Robić tyle zachodu z jednym kieliszkiem.
Zrozum, ja nie pijęl
Odmawiasz wszystkim, czy tylko mnie jednemu?
lisk.i zeru
Wszystkim, ale tylko ty jeden jesteś taki natarczywy.
No, (o zrób wyjijtck ten jeden raz.
Jeden, jedyny?
lak, jeden jedyny raz.
Nie!
Wiesz, właśnie straciłeś jednego ze swoich najlepszych kolegów.
Wiem też, że ty myślisz tylko o jednym.
24
Nit het no Ua^bnik
D m - *dmi kto? kogo’ na prsei co? czego? i priypodki Tylko ty jeden jeateś moim przyjm ielem W hotelu me ma ani jednego wolnego pok<.|U
C komu? czemu? Pomagam w nauce jednemu koledze
B kogo? co? Mam tylko jeden . • m
N (z) kim? (x) czym? Anna spotyka się z jednym znanym aktot, (I1
Mac (o) kim? (o)czym? d To nieprawda, że mężczyźni myślą tylko o jednym
Uwaga!
W powyższym tekście i w przykl.id.icli z tabelki liczebnik jeden wi
puje również w funkcji rzeczownika i zaimka Nie zmienia to zasad
odmiany.
Tylko jedna
Jedna pani z naszego biura bardzo, ale to bardzo mi
Tylko jedna?
lak. ciągle myślę tylko o tej jednej.
się podoba!
I. liczebniki główne i zbiorowe
25
' ty'k° '“‘"'I Pr^'’das2 * dzień. zanuasi pra-
" Ck?^Ha'e«na7jk° t *?iedną Ci,8le rozmaw>am. 1 tylko tej jednej proponuję
spotkania, spacery, kolacje przy świecach
. Jeśli W twoim „leku ktoś widzi tylko jedną kobietę na świecie. to albo jest
ślepy, albo zakochany! J
’ już zawsze “ d’“S2' ’’ W'aŚnie 2 jedną ,edyną kobiet* chcialb>m
- Chcesz się ożenić?
- Bez jednej nawet chwili zastanowienia.
- Ale dlaczego właśnie mnie o tym wszystkim mówisz?
- Bo tak się składa, że to chwilowo twoja żona.
Jedna - odmiana przez przypadki
M kto? co? Tutaj pracuje tylko jedna kobieta.
D kogo? czego? Nie mam ani jednej wolnej chwili.
C komu? czemu? Nie poświęcę połowy życia jednej firmie.
B kogo? co? Masz jedną szansę na tysiąc.
N (z) kim? (z) czym? Zawsze piję kawę z jedną łyżeczką cukru.
Msc (o) kim? (o) czym? Cały wieczór wszyscy mówili tylko o tej jednej książce.
Jedno i to samo
- Mam jedno wielkie pragnienie.
- Ja w zasadzie też.
- Ale czy powinienem jednemu pragnieniu podporządkować całe życie?
- Już od dawna przychodzisz do mnie ciągłe z tym jednym pytaniem.
- Jeszcze jedno takie spotkanie i pewnie całkiem stracisz cierpliwość.
- Stracę, bo mówisz ciągle o jednym i tym samym.
- Wiem, ale ja naprawdę zmierzam do jednego: chcę usłyszeć odpowiedź
na konkretne pytanie. Pragnę to wiedzieć! Muszę to wiedzieć!
- Ale co?
~ Czy kiedyś wreszcie oddasz mi moje pieniądze?
No widzisz! Mówiłam! Ty w kółko jedno i to samo!
26
M
—-—-
D
£
B
N
Msc
kogo£_
komu?
kogo£_
££<m£
(o) kim?
co£__—
czego£__
czemu? __
co?____
£)«ymL
(o) czym?
x prxypa<,l<i
To |est tylko jedno dziecko.---
r^gj^~jednego spotkania.
T^Tgam jednemu dziecku w nauce czytania.
Żarnów jeszcze jedno piwo.___________
ManTmaiypokójTjednym oknem.
Spotykamy się zawsze w jednym miejscu.
• Mnrn/I Dowiedzieć, że układało się w jedno pas,. ;
Jej życie było jednostajne. mim0 źe zaczynał bez jednego gro^
prac?, mieszkanie i chęć dpOt.ra(t a ^traLcic wszystko za jednym zamachc-
a koledzy i przyjacielstali za^ °d ’edne8° sukcesu do koleje
jednego wiosennego dnia. ' łnurem‘ Jak Jeden m‘P- * wtedy sif pozn^
w parku. zaPytała, kiedy usiadł koło niej, na jedynej wolnej U
I. Liczebniki główne i zbiorowe
27
- jestem jedyny w swoim rodzaju, a nie jakiś tam jeden z wielu podrywaczy -
odpowiedział jednym tchem.
Na początku słuchała go jednym uchem i nie odpowiadała na ani jeden jego
komplement. Ale on już z niejednego pieca chleb jadł. Skoczył na jednej nodze do
kwiaciarni. Wykupił tam, co do jednego, wszystkie kwiaty. Wrócił i przyklęknął
przed nią na jedno kolano.
Tak to się wtedy zaczęło. Nie od razu byli jednego zdania. Nie od razu zrozumieli,
że są ulepieni z jednej gliny. Teraz mają śliczny domek jednorodzinny pod Warszawą
i jednomiesięczne dziecko. A może dwumiesięczne? Nie pamiętam. To w sumie na
jedno wychodzi.
Ćwiczenie 7
Wyjaśnij znaczenie poniższych zwrotów i określeń.
1. Mieć jednostajne życie.
2. Przeżywać jedno pasmo niepowodzeń.
3. Zostać w jednej koszuli.
4. Stracić wszystko za jednym zamachem.
5. Postawić wszystko na jedną kartę.
6 Stać za kimś murem jak jeden mąż.
7 Powiedzieć (opowiedzieć) coś jednym tchem.
8. Być jak jeden mąż.
9. Słuchać kogoś (czegoś) jednym uchem.
10. Z niejednego pieca jeść chleb.
11. Skoczyć gdzieś (po coś) na jednej nodze.
12. Ulepieni z jednej gliny.
Ćwiczenie 8
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: Marek ma jeszcze (1) jeden egzamin do zdania.
1 Tylko (1)...................Adamowi nie udało się przyjechać punktua
I. Liczebniki główne i zbiorowe
29
2. Ten mężczyzna patrzy! długo w (1)................................stronę.
3. Udało mi się za (1).............................razem kupić i stół, i krzesła.
4. Nie mogę chodzić w (1)...............................sukience cały tydzień.
5. Czy ty wypiłeś naprawdę tylko (1)..................................piwo?
6. My to wszystko załatwiliśmy (1)....................................dnia.
7. Obiad należy jeść zawsze o (1)...........................i tej samej porze.
8. Na (1)...........................z pięter tego hotelujest gabinet kosmetyczny.
9. Kiedy jestem głodny, myślę tylko o (1)....................................
10. Naszaorganizacjapomogłajużnie (1)............................bezdomnemu.
11. Babcia nie dosłyszy na (1).........................................ucho.
12. Te ptaki mają co roku tylko (1)................................ pisklę.
Uwaga! Przymiotniki, przysłówki, rzeczowniki
W języku polskim często są tworzone złożone formy kompozycyjne przy-
miotnika, w których jeden z członów pochodzi od liczebnika, a drugi od
rzeczownika. One też pośrednio informują o liczbie, ale odpowiadają na py-
tania (jaki? jaka? jakie?).
Czy pojechałeś do Wrocławia tylko na jeden dzień?
Tak, to był jednodniowy wyjazd.
Czy w hotelu zarezerwowałeś pokój dla jednej osoby?
Tak, zarezerwowałem pokój jednoosobowy.
Podobnie tworzy się od liczebników przysłówki złożone (jak?).
Słowa pana prezydenta mogą znaczyć tylko jedno.
Tak, prezydent wypowiedział się jednoznacznie.
Obydwaj kolarze dojechali do mety o jednym czasie.
Jak, przejechali linię mety jednocześnie.
30
Nie licz na
. liczebników odpowiadają oczywiście na pytam.,
.-------------------------------------------
Czy państwo Kamińscy mają tylko jedno dziecko?
Tak. ich syn jest jedynakiem.
Czy to jedzie tramwaj numer jeden?
Ćwiczenie 9
Uzupełnij zdania według powyższej zasady.
1. Czy ta opera Stanisława Moniuszki ma tylko jeden akt?
Nie. ona nie jest......................."......."".....................
2. Czy dromader to wielbłąd, który ma tylko jeden garb?
Tak, to wielbłąd........................•..............................
3. Czy mieszkanie Anny ma tylko jeden pokój?
Tak, jej mieszkanie jest ................................................
4. Czy tą ulicą można jechać tylko w jednym kierunku?
Oczywiście, to przecież ulica ...........................................
5. Czy wszyscy myśleliśmy o jednym i tym samym kandydacie?
Tak, wybraliśmy go ......................................................
6. Czy ten przerażający potwór z greckiej legendy miał tylko jedno oko?
Tak, on był..............................................................
7. Czy ten bilet upoważnia do wejścia do muzeum tylko jeden raz?
Tak, to przecież bilet..............................................
8. Czy sylwestrowa kreacja Magdy składa się tylko z tej jednej małej części?
Tak, to efektowna kreacja.........................
9. Nowa marynarka Krzysztofa ma jeden rząd złotych guzików.
Jego nowa marynarka jest...............
10. Maciek się odchudza i je obiad złożony"tjdto'z jednero dania^........
Czy można najeść się takim.... ,. ,
.....
11 Mk“kSerSka mia'a ,rwać ™"d-'Ale'«ybko'^a|o
Okazało się, że to była walka.....
Jeden problem to nie problem
dwa problemy, to jest problem.
I" Liczebniki główne i zbiorowe 31
A teras liczba mnoga
Od liczebników głównych jeden, jedna, jedno - wskazujących logicznie licz-
bę pojedynczą, można utworzyć liczbę mnogą. Funkcjonują one wtedy jak
zaimki - pewien, pewni, niektóre, niektórzy, inni...
Tu jest jeden profesor z Krakowa.
Jedni (niektórzy) profesorowie z Krakowa jeszcze nie przyjechali.
To jest mój jeden jedyny krawat.
Jedne krawaty są w paski, a jedne (niektóre) we wzory geometryczne.
Tu jest jedna kobieta, która mówi po portugalsko.
Jedne (pewne) kobiety uwielbiają komplementy, a inne wolą kwiaty.
W tym pokoju jest tylko jedno okno.
W tym domu jedne (niektóre) okna wychodzą na wschód, a jedne (inne) na
zachód.
Uwaga!
jedni profesorowie ale jedne krawaty
- Dlaczego tak jest?
- Dlatego że w polskiej gramatyce rodzaj męski w liczbie mnogiej ma
kategorie męskoosobową i niemęskoosobową.
jedni Holendrzy ale
jedni Francuzi ale
jedni Rosjanie ale
jedni Australijczycy ale
...kurs,
e trwała
jedne tulipany
jedne ślimaki
jedne samowary
jedne kangury
M kto? co? jedni/jedne profesorowie/krawaty
D kogo? czego? jednych profesorówArawatów
C komu? czemu? jednym profesorom/krawatom
B kogo? co? jednych/jedne profesorów/krawaty
N (z) kim? (z) czym? jednymi profesorami/krawatami
Msc (o) kim? (o) czym? jednych profesorachArawatach
Rodie M D j iońlki kto? kogo? i rodzajn co? czego? ijaki maj jedne q wspólne formy kobiety, lampy gramatyczny okna, dzieci
jednych kobiet, lamp okien, dzieci
jednym kobietom, lampom oknom, dzięCiOrri
C komu? czemu?
kobiety, lampy okna, dzieci
B kogo? co? jedne
N (z) kim? (z) czym? jednymi kobietami, lampami oknami, dziećmi '
kobietach, lampach oknach, dzieciach
Msc (o) kim? (o) czym? jednych
Ćwiczenie 10
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: (1) Jedni moi znajomi zajmują się hodowlą kaktusów.
1. Te świąteczne życzenia zawsze dostajemy od (1)...............................
przyjaciół ze Szwecji.
2. To są ulubione buty Andrzeja. On chodzi w tych (1)........................
butach całe lato.
3. W naszym domu ani (1)
jest zamykane na noc.
okno nie
<Z(1)........
lepiej unikać.
ludźmi warto się przyjaźnić, innyc
5. Moje problemy z Anną, to (1)...........................................z tyc
zmartwień, o których nie mogę zapomnieć.
6. Los najczęściej daje (1)...........................................ludzie:
wszystko, innym prawie nic.
7. Do tego pokoju prowadzi tylko (1).................................korytarz
8. Nie można słuchać tylko (1)............................................
argumentów, a na inne pozostawać głuchym.
9. Zawsze myślę o tych (1)............................................ jedvnv
wakacjach, które spędziliśmy razem.
10. Dlaczego (1).............
.....................................................studentom łatwo zdaje s
egzaminy, a innym wręcz przeciwnie?
11. (1)...................................ludzi jnteresu;e SytUacia polityczna
swiecie, mm wcale się tym nie zajmują
12. Nie (1)......................... n
l; . .. ............................czarne myśli przychodzą nu
głowy, kiedy myślę o polskich liczebnikach.
t. Liczebniki główne i zbiorowe
33
Ćwiczenie 11
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór. W naszym biurze tylko jeden komputer nie jest zepsuty.
1 Widziałem tego człowieka tylko .................._................raz. więc
być może teraz go nie rozpoznam.
' ........................... naszemu koledze z pracy właśnie urodziło się dziecko
3. Ten kwiat kwitnie podobno tylko przez............................. noc.
4. Kupno własnego mieszkania, to........................................z tych
celów, które dawno sobie wyznaczyłem.
5. Konstanty ma tylko..................................siostrę, ale za to jaką!
6. Nie znaliśmy wcześniej ani........................................utworu
tego kompozytora.
7. Mama ma niskie ciśnienie, dlatego.........................................
mocna kawa dobrze jej zrobi.
8. Wszystkiego co wiem o kangurach dowiedziałem się od.......................
Australijczyków, z którymi leciałem samolotem.
9. Agnieszka rozwiązała cały test bez.............................nawet błędu.
10. Dlaczego dziennikarze zawsze interesują się................................
politykami, a innymi prawie wcale.
11 roku ta jabłoń rodzi piękne owoce,
innego prawie ich nie ma.
12. Nie wiem, czy to dobrze, że moim siostrom podobają się prawie zawsze
•....................i d sami chłopcy,.i te same filmy,
a nawet..............................................................i ten sam stary nauczyciel matematyki.
Anna, Maria, Urszula
Anna ma o dwadzieścia (20) lat mniej niż Maria.
Urszula ma o dwadzieścia (20) lat więcej niż Maria.
Maria ma mniej więcej czterdzieści (40) lat.
Ile lat ma Anna, a ile Urszula?
Michał, Janek, Andrzej
Michał jest starszy od Janka o pięć (5) lat, ale młodszy od Andrzeja o siedem (7).
Andrzej ma dwadzieścia osiem (28) lat.
He lat ma Michał, a ile Janek?
Nie lio ™ 1^^-
34
VWw * r—*
Ewa nie pali papierosów już trzy (jj iav«. ,
palie. kiedy miała siedemnaście (17) lat. Ile lal ma Ewa?
Krystyna i kilapramy
Krystyna od dawna się odchudza. W zeszłym roku ważyła juz siedemdziesur.
(78) kilogramów. W czasie wakacji schudła aż sześć (6). Kolejne trzy (3) zgub-
na początku roku akademickiego. Kiedy rozstała się z Romanem, zgubiła jes:
cztery (4). Niestety w czasie świąt przytyła dwa (2) kilo.
Ile będzie ważyła Krystyna, jeśli schudnie jeszcze pięć (5) kilogramów?
matematyczne silva
1, 3, 5, 7, 9,..........liczby nieparzyste
2. 4, 6, 8..............liczby parzyste
Liczby parzyste i nieparzyste
1. Znajdź wszystkie liczby nieparzyste w tym zbiorze i wypisz je od na
mniejszej do największej.
osiemnaście, cztery, trzynaście, dwadzieścia jeden, sto trzy, tysiąc dwanaś<
czterdzieści siedem, siedemnaście, dziewiętnaście, sześćset szesnaście
2. Znajdź wszystkie liczby parzyste w tym zbiorze i wypisz je od najw k
szej do najmniejszej.
szesnaście. osiem, piętnaście, dwadzieścia trzy, sto siedem, tysiąc cziern
sześćdziesiąt siedem, dwanaście, czterysta szesnaście, dwadzieścia dwa
__ 1* Liczebniki główne i zbiorowe____ 35
'(8) la’ ...................................................................................
ndziesiąr osiem
(3) zgubiia
zgubiła jeszcze
?
Trochę poezji na temat
z je od naj-
dwanaście,
;cie
..........
najwięk-
tcrnaście,
Podziwu godna liczba Pi
trzy koma jeden cztery jeden.
Wszystkie jej dalsze cyfry też są początkowe,
pięć dziewięć dwa ponieważ nigdy się nie kończy.
Nie pozwala się objąć sześć pięć trzy pięć spojrzeniem
osiem dziewięć obliczeniem
siedem dziewięć wyobraźnią,
a nawet trzy dwa trzy osiem żartem, czy porównaniem
cztery sześć do czegokolwiek
dwa sześć cztery trzy na świecie.
Najdłuższy ziemski wąż po kilkunastu metrach się urywa
podobnie, choć trochę później, czynią węże bajeczne.
Korowód liczb składających się na liczbę Pi
nie zatrzyma się na brzegu kartki,
potrafi ciągnąć się po stole, przez powietrze,
przez mur, liść, gniazdo ptasie, chmury, prosto w niebo,
przez całą nieba wzdętość i bezdenność.
O, jak krótki, wprost mysi, jest warkocz komety!
Jak wątły promień gwiazdy, że zakrzywia się w lada przestrzeni!
A tu dwa trzy piętnaście trzysta dziewiętnaście
mój numer telefonu twój numer koszuli
rok tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty trzeci szóste piętro
ilość mieszkańców sześćdziesiąt pięć groszy
obwód w biodrach dwa palce szarada i szyfr,
w którym słowiczku mój a leć, a piej
oraz uprasza się zachować spokój,
a także ziemia i niebo przeminą,
ale nie liczba Pi, co to to nie,
ona wciąż swoje niezłe jeszcze pięć,
nie byle jakie osiem,
nieostatnie siedem,
przynaglając, ach, przynaglając gnuśną wieczność
do trwania.
(Wisława Szymborska l iczba Pi)
• w języku polskim istnieją trzy rodzaje gramatyczne rzeczownika
a) rodzaj męski - profesor, Adam, dom, zegarek, pies.
b) rodzaj żeński - matka, Anna, lampa, małpa...
c) rodzaj nijaki - dziecko, piwo, pole. okno...
• rodzaj męski dzielimy logicznie i gramatycznie na kategorie:
a) rodzaj męskoosobowy - profesor, lekarz, Adam. brat...
b) rodzaj męskożywotny - pies, kot, koń, komar...
c) rodzaj męskonieżywotny - adres, zegarek, dom, krawat...
• przymiotniki, zaimki, liczebniki odmieniają się przez przypadki zależni
od rzeczowników, z którymi się łączą
• rodzaj męski ma stosunkowo trudną gramatykę liczby mnogie
zwłaszcza w odmianie liczebnika, przymiotnika, zaimka (patrz tabela)
rodzaj męskoosobowy rodzaj - męskożywotny - męskonieżywotny rodzaj żeński rodzaj nijaki
dwaj/dwu (dwóch) profesorowie/profesorów dwa -koty -domy dwie lampy dwa okna
trzej/trzech profesorowie/profesorów czterej/czterech profesorowie/profesorów trzy - koty - domy trzy lampy trzy okna
cztery -koty -domy cztery lampy cztery okna
. ----, |-iviesorowie z naszej uczelni.
ló jęst dwóch (dwu) profesorów z naszej uczelni.
Ł>cx»bntfci glown* < zbiorowe
37
d.W" 'dWÓ<:h) 'CkjrZV 2 "*S2'8O KPH.I1
pw») koledzy Adama imeremij, „ę muzyk, afrykańska
od dzn..i ,<« w nasze, grupie dwu <d«<kh) nowych s.uden.ów
Tu pracują trzej inżynierowie z Holandii.
To jest nas tylko trzech z Warszawy
^2 Al^f
Tu jest czterech braci Anny.
To sg.czterej bracia Anny.
To §i nasi dwaj serdeczni przyjaciele z Rosji.
Tu jest dwóch /dwu Rosjan z Wladywostoku.
Ćwiczenie 12
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzoiu Ci (2) dwaj panowie to moi koledzy z biura.
I. W naszej firmie pracuje (3).................specjalistów biochemików.
2. Nic wiesz kto to jest? To są nasi (2)...............goście z Senegalu.
3. Żyło w tej ciasnej celi więziennej aż (4).................................
rewolucjonistów.
4. To jest (3).............................miłych chłopców z sąsiedztwa.
5. W tym ogromnym salonie wiszą tylko (4)........................lampy.
6. Ci (2)..................................ministrowie znowu dostali medale od
prezydenta.
7. To nie było (2)....................najlepszych przyjaciół, jakich znalem.
8. Na tej fotografii jest nasza babcia i jej (4).............................
przesympatyczne koleżanki.
9. Ucieszysz się bardzo, kiedy ci powiem, że w naszej lodówce stoją jeszcze (2)
...............................zimne piwa.
10. Ib są (2)..............................zdecydowanie najgorsi studenci, jakich
uczyłem.
11. Czy to jest (2)................................inteligentnych studentów, czy
raczej (2).............’.........................bezmyślni ignoranci?
12. Czy tu stoi (3) .......................braci Barbary? Tak, to chyba stoją jej
(3)..........................bracia.
38 — Trochf gram®****1 Rodzaj męstoosobowy r^jia no Hgggi* - do.y«y'y|koosób! dwaj/dwóch trzej/trzech tztriej/1 . i< icch profesorowic/profesorów malarzc/malarzy bracia/braci
M kto?
profesorów
D C B kogo? komu? kogo? (z) kim? dwóch/dwu trzech czterech — dwóm/dwu trzem czterem dwóch/dwu trzech czterech dwoma trzema czterema malarzy braci profesorom malarzom braciom profesorów malarzy braci profesorami malarzami braćmi
N
Msc (o) kim? dwóch/dwu trzech czterech profesorach malarzach braciach
Uwaga!
Zwróć uwagę na istnienie dwóch/dwu form liczebników DWA, TRZY, CZTf
RY w rodzaju męskoosobowym w mianowniku. Popatrz na poniższe przykl
dy ich zastosowania.
M kto? Ib są dwaj profesorowie z naszej uczelni. To jest dwóch profesorów z naszej uczelni. Ib są trzej malarze awangardowi. To jest trzech malar awangardowych. Ib są czterej bracia Anny. Ib jest czterech braci Anny
D kogo? <‘zek-Hn*( nia dwóch/dwu profesorów, na któtw h» nie ma tych trzech malarzy z Finlandii. Anna me ma czterech braci.
I. Liczebniki główne i zbiorowe
39
c komu? “ Kupiliśmy kwiaty naszym dwoni dwu profesorom - Poświęcamy dużo uwagi tym trzem malarzom. - Anna nie wierzy swoim czterem braciom.
B kogo? -Już widzę tych dwóch/dwu profesorów z Wrocławia. - Znam wszystkie prace tych trzech malarzy. - Nie jest łatwo mieć aż czterech braci
——' ’ N (z) kim? - Mam spotkanie z dwoma profesorami. - Prowadzę dyskusję z tymi trzema malarzami. - Mam problem z moimi czterema braćmi
Msc (o) kim? - Myślę o tych dwóch/dwu profesorach. - Czytam o tych trzech holenderskich malarzach. - Anna dużo opowiada o swoich czterech braciach.
Ćwiczenie 13
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: Adam czeka na swoich (2) dwóch/dwu kolegów z Radomia.
1. Pani Wiśniewska miała już (4)...............................mężów.
2. Dyrektor zatrudnił ostatnio (3)..................................nowych
pracowników i chyba tego żałuje.
3. Ewa spotyka się teraz z (2)......................................braćmi
bliźniakami, ponieważ nie wie jeszcze, którego z nich kocha.
4. Myślę ciągle o tych (2) ...............................studentach, którzy
nie zdali egzaminu.
5. Znam większość polskich pisarzy i poetów, ale o tych (2).................
chyba nigdy nie słyszałem.
6. Żaden z tych (4).................................polityków nie budzi mojego
zaufania.
7. Pomogłem już (3).....................................twoim kuzynom, więc
pomogę i tobie.
8. Nigdy nie bawiłem się tak dobrze, jak z tymi (4)........./...............
kolegami z Chorwacji.
9. Tych (2).....................................hałaśliwych sąsiadów nigdy nie
zapraszamy do siebie.
0. Ci ..........................................azjatyccy turyści przyjechali do
Warszawy aż z Nepalu.
U- Jest w naszej grupie już (4).......’.........................
cudzoziemców, którzy bardzo głośno narzekają na polską gramatykę.
J2. Joanna odmówiła spotkania (3)........JL1....................
adoratorom, więc pewnie odmówi i tobie.
swoim
40
N* fKZ no
Dwaj przyjaciela
. Gawd >o <h»«i >«*«“ p^>jaek Tych dwu rr.T"?' *
Pawe! i Ga* et co *» potkać razem. Nikt trzeci me zdołał do nich doł^
£żadnego trzec.ego czy czwartego On. nawę, „a W1>
bv we dwóch odpoczywać gdz.es w górach ctv nad mon. T
solo s.ę cos złego z tymi dwoma kumplam. na dobre . na de f :.
X Ona byda jedna. a ich dwóch. 1 jak to często bywa, dwom «dnoc:,
Julia wvdala się najwspanialszą dziewczyną na swteoe. Od tq pory n.kr
mówił już o nich jak o dwóch nierozłącznych kolegach A Julia? Jak Julia \
ła spory problem z nimi dwoma jednocześnie. Wybrała więc trzeciego
trzeci miał na imię Roman. Bo jak mówi stare przysłowie - „Gdzie dwóch
bije, tam trzeci korzysta". Dziś Paweł i Gaweł znowu są dwoma świer
kolegami. Nawet mieszkają w jednym domu.
liczebniki główne i zbiorowe
41
_ Czy to są ci dwaj twoi koledzy, o których mi wspominałaś’
- Tak. tu stoi dwu moich kolegów, o których ci mówiłam.
- Czy znasz tych dwóch młodych aktorów?
- Tak. to są dwraj młodzi, ale już znani warszawscy aktorzy.
_ W naszej małej firmie jest aż dwóch dyrektorów.
- Oni dwaj nigdy się ze sobą nie zgadzają.
-Jacek i Wacek to dwaj bracia, w dodatku bliźniacy.
- Kiedy widzę ich dwu jednocześnie, nigdy nie wiem, który jest który.
Myślę, że takich trzech, jak nas dwóch, to nie ma ani jednego.
Spotkanie po latach
- Cześć Grzegorzu!
- Cześć Andrzeju! Nie widzieliśmy się chyba ze dwa lata. Opowiedz w dwu słowach, co
u ciebie.
- Ożeniłem się. Mam dwoje dzieci, które są do siebie podobne jak dwie krople wody.
- Gratulacje! A gdzie teraz mieszkasz?
- Dosłownie dwa kroki stąd.
- / pracujesz gdzieś blisko?
- Tak, w prywatnym sklepie meblowym mojego teścia.
- No, to można powiedzieć kolego, że upiekłeś dwie pieczenie przy jednym ogniu.
- Wiesz, każdy kij ma dwa końce.
- Cos się nie układa?
W sumie jest nieźle, ale tyram tam od rana do wieczora za dwóch. I biegani zgięty we
dwoje przed każdym klientem.
To niewesoło!
- Tak bywa, jak człowiek łapie dwie sroki za ogon.
- A twój teść?
On jest już stary i zmęczony. Bardzo mu jestem potrzebny. Sam wiesz, że w interesach
co dwie głowy, to nie jedna.
To z czasem pewnie przejmiesz po nim sklep.
Na dwoje babka wróżyła. Moja żona ma jeszcze dwóch dorastających braci. Tylko że
ten starszy nie potrafi zliczyć do dwóch.
4 ten młodszy?
O. ten, to zanimbyś się obejrzał, sprzedałby cif i kupił dwa razy. Wi^ jak wezmą ojca
w dwa ognie, to ja zostanę z niczym.
4/e teść cię lubi?
Nawet bardzo. Wiesz przecież, że ja jestem cichy, pracowity i niekonfliktowy.
To bardzo dobrze, Andrzeju! Pokorne cielę dwie matki sstc.
- Tak. ale na wszelki wypadek siedzę na dwóch stołkach i dorabiam sobie trochi
nauczyciel w szkole. Chyba to rozumiesz?
Mifdrej głowie dość dwie słowie. Sam robię podobnie. Powiedz lepiej coś o swoje):
Ola jest piękna, bez dwu zdań. Jest wspaniały żoną i czułą matki}, ale...
- Co. ale?
Ale chce mieszkać na stałe ze swoimi rodzicami. A sam rozumiesz, że to dwa <
w barszczu...
(>/. tak!
Ćwiczenie 14
Wyjaśnij znaczenie poniższych zwrotów i określeń.
I. Opowiedzieć coś w dwu słowach
1 Llcrcbn|k' główne i zbiorowe
43
2 Podobny jak dwie krople wody.
3. Dwa kroki stąd.
4. Upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu.
5. Każdy kij ma dwa końce.
6. Pracować 0eść) za dwóch.
7 Być zgiętym we dwoje.
8. Łapać dwie sroki za ogon.
9. Co dwie głowy, to nie jedna.
10. Na dwoje babka wróżyła.
44
Ni- lici nu lici-hnih
I I Nie pullilh ,’ll< zy<‘ -I" ‘lw'M *•
12 spi ed.i< kopni dwa M/y
I t Wziąć kogoś w dwa ognie
14 1’okoinc < ielę dwie matki '.•dc.
•'» Siedzieć na dwóch •dolk.n h
16. Mądrej głowic do4ć dwie słowie.
17 Bez dwu zdań
l« l»w.lgizyby wlM|.,Zt/
___— —----------------czebnaó główne i zbiorowe__ 45
kwiczenie 15
'iCZebniki w odpowiedniej for-
X ^daWn° "ie Spa,em «* d'^° ‘ jak dzii. Wyspałem si, „a
1. Jestem domatorem. Najlepiej czuję się we własnych.................................
ścianach.
2. Z Jackiem nie da się poważnie porozmawiać. On nikogo nie słucha 1 plecie
....................................— po...............................
3. Mam prywatną prośbę do ciebie. Czy możemy porozmawiać o tym
w................................................oczy.
4. Próbowałem umówić się z Joanną na kawę już dwa razy, ale mi odmówiła. No cóż.
do ............. —........................................... razy sztuka.
5. Matylda boi się zostawać sama w domu. Kiedy jej rodzice wyjechali na kilka dni.
zamykała się na................................................spusty.
6. My wszyscy już dawno zapomnieliśmy o tym przykrym zachowaniu Adama. Tylko
Elżbieta ciągle zastanawia się, dlaczego tak postąpił. Ona lubi zawsze dzielić włos
na...........................!sr..........................
7. Nie wiem, dlaczego ten polityk tak często występuje publicznie. On nie potrafi
poprawnie powiedzieć...................7...................słów po polsku.
8. Moja teściowa włącza się nieproszona w każdą rozmowę, jaką prowadzimy. Ona
zawsze musi wtrącić swoje................~...*.........................grosze.
9. To zaskakujące, że nasz sąsiad został wiceministrem. Znam go tyle lat i nie dałbym
za niego..............................................groszy.
10. Kiedy Agnieszka dowiedziała się o tym, że Marek chętnie romansuje z innymi
dziewczynami, przepędziła go na............................................... wiatry.
11. Chyba tylko Michał może poradzić sobie z egzaminem u profesora Adamca.
Ten chłopak jest kuty na <•«•<«••••••*A»••••*•••••••••• .......... nogi.
12. Ty nie radzisz sobie w najprostszej sytuacji. Jesteś jak ...........litery.
Mały problem x dziećmi - liczebniki zbiorowe
Kiedy mówimy o dzieciach, stosujemy specjalną odmianę liczebnika. Robi
my to również wtedy, kiedy wymieniamy młode zwierząt, np.
pies - szczenię, liczba mnoga - szczenięta
kot - kocię, liczba mnoga - kocięta
ptak - pisklę, liczba mnoga - pisklęta
krowa - cielę, liczba mnoga - cielęta
owca - jagnię, liczba mnoga - jagnięta
koń - źrebię, liczba mnoga źrebięta
Świnia prosię, liczba mnoga prosięta
kaczka kaczę, liczba mnoga kaczęta
kura kurczę, liczba mnoga kurczęta
M kto’ co’ Mma siostra ma dwoje (pięcioro! dzieci
D kogo’ czego’ Moja siostra me ma dwofga (pięciorga) dzieci
C komu’ czemu’ Moja siostra prziglada dwojgu (pięciorgu dzie
Ib kogo’ co’ Moja siostra wychowuje dwoje (pięcioro! dzieci
N । (z) kim’ (z) czym? Moja siostra bawi się z dwojgiem (pięciorgiem) &
Msc j (o) kim’ (o) czym? Moja siostra myśli o dwojgu (pięciorgu) dziecuj
•• z dziećmi tak
1 jedno 6 sześcioro 11. jedenaścioro 16. szesnaścioro
2. dwoje 7. siedmioro 12. dwanaścioro 1 *. Siedemnaścier<
3. troje 8. ośmioro 13. trzynaścioro 18. osiemnascioro
4. czworo 9. dziewięcioro 14. cztemaścioro 19. dziew iętnaścio:
5. pięcioro 10. dziesięcioro 15. piętnaścioro 20. dwadzieścioro
Ćwiczenia 16
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: Moja siostra nie ma (2) dwojga dzieci.
1. Nasza kotka urodziła właśnie (5)................................
ślicznych kociąt.
2. Nie mam pojęcia, co zrobić z (3)...............................
szczeniąt naszej suki Azy. która właśnie została szczęśliwą mamą.
3. W tym gospodarstwie rolnym jest siedem krów i aż (8)...........
cieląt.
4 Kupiłem trochę słodyczy dla (2).................................
naszych przyjaciół.
5. Marek często myśli o (3)........................................
rodzeństwa, które mieszka w Kanadzie.
6. Zuzanna chętnie koresponduje po rosyjsku z (6)...............i
dzieci z moskiewskich szkół.
7 1U me znajdziesz (4)................................
dzieci naszych sąsiadów
8 Kasia i Piotr są młodym małżeństwem i marzą o (2).......
zięciach, samochodzie i własnym mieszkaniu
’ Adam chętnie pomaga w nauce (2)
*wo»ch dzieci.
.......d:ic.
.....«woit\
nicznoMu
L Liczebniki główne i zbiorowe
47
|0. He jagniąt widzisz tam na łące? Bo ja aż (11)
U. Gratuluję ci (3)............................
Jak czujesz się w charakterze ojca trojaczków?
12. Kto opowie bajkę (4).....................’
Bez niej nigdy nie zasną.
udanych dzieci.
naszych dzieci?
Moje prababcie
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: To są (3) trzy komputery z naszej pracowni.
Te (2) ......................... starsze panie na portretach to moje prababki,
Agata i Urszula. Jedna z nich kochała psy, więc było ich w jej ogrodzie zawsze (2)
........................a^° (3)...............................Druga uwielbiała koty
i w jej domu żyło ich ciągle ze (4).......................albo i więcej. Mężczyźni
na tych starych fotografiach to (2) .......................... zmarli mężowie
prababci Agaty. (3) ........................mężowie prababci Urszuli też już od
dawna nie źyją. Agata miała tylko (2).........................dzieci. Za to Urszula
wychowała ich aż (4)........................W szafie mojej mamy ciągle jeszcze
wiszą (2).........................suknie moich prababek. Można znaleźć tam (3)
............................stare kapelusze, (4)...............................wachlarze,
(3) ........................................................................... słoneczne parasolki i (2) .
babcine torebki z wężowej albo krokodylej skóry. To takie małe, rodzinne muzeum.
Zapomniałem, że w szafie wiszą jeszcze (2) .......................... mantylki
moich prababek. Ale kto dziś wie, co to jest mantylka?
Uwaga! Przymiotniki, przysłówki, rzeczowniki
Czy flaga Francji ma trzy kolory?
Tak, ta flaga jest trójkolorowa.
Koniczyna, która ma cztery liście, podobno przynosi szczęście.
Tak, w Polsce wszyscy wierzą w moc czterolistnej koniczyny.
Ten piękny stary żaglowiec ma aż cztery maszty.
Tak, to wspaniały statek czteromasztowy.
Nasza konferencja trwała tylko dwa dni.
Tak, to była dwudniowa konferencja.
W tym opakowaniu są cztery puszki piwa.
Takie opakowanie nazywa się czteropak.
48_______________________________Nie lig na liczebnik
fi guru geometryczna ma cztery k<(y
bo to przecie: czworokąt
. »a«Tj. woisko Z dwóch 5JLTOD
Armie wroga uderzyły na nasze wo|sko
£mo mXv by) auk dwustronny,
Do tri pięknej karety zaprzęgano zawsze cztery kojlię.
Tak, to był zaprzęg czterokonny.
Trójskoczek z Trójmiasta
Tymoteusz urodził się w TYójmieście. Mama mówiła mu, że ważył doki,i
trzy kilogramy. W szkole nie uczy! się zbyt dobrze. Wystarczyły trzy nu
lata i zrozumiał, że jest trójkowym uczniem. Nauczycielki widziały w nim
ko trójkowicza. Dostawał więc ze wszystkich przedmiotów jedynie tróje
dwie trójczyny i czasem trójeczki.
Nic sobie jednak z tego nie robił. Za
to spóźniał się na lekcje co najmniej
trzy razy w tygodniu. Chodził pod
posąg Neptuna i podziwiał wielki,
trzymany przez niego w dłoni trój*
ząb. Figura Neptuna tak zafascyno-
wała Tymoteusza, że stale ją fotogra-
fował, ustawiając na trójnogu stary
aparat fotograficzny dziadka. Cza-
sem udawało mu się osiągnąć piękny
trójwymiarowy efekt.
W szkole średniej Tymoteusz za-
interesował się sportem i tańcami
ludowymi. Z tych ostatnich szybko
zrezygnował, ponieważ nie mógł
opanować kroków śląskiego trojaka
regionalnego tam a wykonywanego
przez trzy osoby. Ze sportem poszło
mu znacznie lepiej. Poświęcił się
trójbojowi dyscyplinie złożonej
trzech różnych konkurencji. Na
mistrzostwach kraju ujął niestety
dopiero trzecie miejsce. Ktoś inny
' przrz tr^y^hii^H^f^L'11**.'i11.' On ‘as‘vł S,V namolnie w pe
>•" --....roisi., 1..1p„i'di'.i;„1X /'•‘‘""""'b" »'kxiu pu
...........................................
49
_______________________l kia^bniki główne . rt>Wfnw>
sjr* skalny TYzy Korony, Tymoteusz powrócił do sportu. Tym razem zdecydo-
wał się na trojskok Miał w tym trojaki cel. Kochał sport, chciał bvć najlepszy
w Polsce i podziwiał Monikę, która tez trenowała trójskok Niestety Monika
spotykała się wówczas z innym trójskoczkiem. Mógł więc powstać klasyczny
trójkąt. czego wszyscy troje bardzo się obawiali. Na szczęście po niespełna
trzech miesiącach Monika zdecydowała, że kocha Tymoteusza, jej rodzice za-
prosili go na wykw intny obiad złożony z trzech dań. Tam Tymoteusz poprosił
ich o rękę córki. Teraz są już małżeństwem z trzyletnim stażem. .Monika trzy
miesiące temu zaszła w ciążę i razem z Tymoteuszem marzą o pięknych zdro-
wych trojaczkach.
Trójmiasto - powszechna nazwa zespołu miejskiego Gdańsk-Sopot-Gdyma.
Miasta te leżą nad Bałtykiem u ujścia rzeki Wisły;
trojak - a) ludowy taniec śląski, tańczony przez trzy osoby, złożony
z części wolnej i szybkiej; b) trojak to także dawna polska
moneta srebrna wartości 3 groszy;
trójniak - miód pitny trzyletni; napój alkoholowy wyrabiany na bazie
miodu, według starych polskich receptur i tradycji;
Trzy Korony - najwyższa i najbardziej malownicza grupa szczytów w Pieni-
nach (górach wchodzących w skład pasma Karpat).
Najważniejsze telefony w Polsce
Wpisz liczebniki według wzoru.
Wzór: (777) siedemset siedemdziesiąt siedem
112 telefon alarmowy
999 pogotowie ratunkowe
998 straż pożarna
policja
992 pogotowie gazowe
113 121 333 moja teściowa
5 -> + 00
Od pięciu do nloskońcxoHOsci
Uwago!
Odmiana tych liczebników przez przypadki (deklinacja) jest bardu
prosta. Wystarczy zapamiętać trzy formy:
-u | -oma | 0
Wygląda to zawsze tak. jak w odmianie liczebnika pięć, podanej w por
szej tabeli.
rodzaj męskoosobowy rodzaj męskożywotny / męskonieżywotny rodzaj żeński rodzaj nijak
M pięć -U 0 0 0
D C B N Msc -U -u -li -u/-oma u -u -u 0 -u/-oma 1 e. , , o Q ć c g & -U -u -u/-onu
-u •u -U
I- Liczebniki główne i zbiorowe
51
prsyk* *ady w dialogach
Sześciu mężów
Wiesz, że w tym grobowcu leży sześciu mężów tej sławnej przedwojennej
aktorki.
_ Ona chyba nie miała aż sześciu mężów.
- Miała, miała i wszystkim sześciu skutecznie zatruła życie.
_ Trudno mi zrozumieć tych sześciu facetów.
- A ja chętnie porozmawiałbym z tymi sześcioma/sześciu panami.
_ Z tymi sześcioma/sześciu zmarłymi raczej już nie pogadamy.
- Ciekawe, czy ona płakała po wszystkich sześciu.
Siedem dni
bardzo
- To było siedem najwspanialszych dni w dziejach chrześcijan.
- Praktycznie wszystko stało się w ciągu tych siedmiu dni.
- Można powiedzieć, że owym siedmiu dniom zawdzięczamy wszystko.
- Ciekawe, ile jest książek, w których opisano właśnie te siedem dni.
- To dziwne, że z siedmioma/siedmiu dniami wiąże się tak wiele opowieści.
- Każdy z nas przynajmniej kilka razy słyszał i czytał o siedmiu dniach, w trak-
cie których Bóg stworzył świat.
- Siódmego dnia podobno odpoczywał.
w poniż-
Osiemnaście bluzek
- Proszę bardzo, to jest osiemnaście nowych bluzek, które kupiłaś w tym mie-
siącu. Ty chyba oszalałaś!
* Nie, mój drogi! Tu nie ma osiemnastu nowych bluzek.
- A co ja niby widzę w szafie?
- Przyglądasz się kochanie osiemnastu starym, ale przerobionym łachom, któ-
re noszę ze sto lat.
- Przysięgam, że widzę pierwszy raz w życiu te osiemnaście...
Daj już spokój z tymi osiemnastoma/osiemnastu, czy ile ich tam jest, bluz-
kami. Nie masz o czym myśleć, tylko o tym?
Mylisz się! Ja nie myślę o twoich osiemnastu nowych bluzkach.
A o czym najdroższy?
O osiemnastu nowych przyczynach mojego bankructwa.
Czterdzieści ciastek
Tu jest czterdzieści ciastek z bitą śmietaną. Kupiłem je dla ciebie.
- Dziękuję, ale ja nie zjem czterdziestu ciastek nawet przez miesiąc.
Myślalem, że razem damy radę tym czterdziestu ciasteczkom.
- Ciasteczkom? Ja widzę czterdzieści ogromnych ciastek z górą bitej śmietan'
- A z czym miałem przyjść na twoje urodziny? Masz od dzisiaj czterdzie-
lat. Przyszedłem więc z czterdziestoma/czterdziestu ciastkami. Gdybyś
kobietą, kupiłbym kwiaty.
Bardzo ci dziękuję za pamięć. Chyba niepotrzebnie tyle mówimy o tych czt
dziestu ciastkach, jak o czymś strasznym. Damy radę je zjeść. Na wsz<
wypadek zaproszę jednak kilku łakomych kolegów.
Ćwiczenie 17
Uzupełnij zdania według wzoru.
WZ°R; 8raĆ "a od prieszlo (7) siedmiu łat.
pozoslaw*ć w objęciach Morfeusza o<i
.......................... godzin
53
----------------------------* Ua^bmki główn. i zbiorowe
—____________ ------------------------------------------
uuć sK ' dnb™ Junkcjonow*. Pamiętam, że kiedy byłem jeaacze dzieckiem,
„-ypialem nawet po ...................................... godzin Czasem trwałem
w Mog’m uśpieniu do ( 2) .... ..............................godzin, ale to była lekka
prjesada- Niestety me mam juz od dawna tamtych (18).............................. .........
lat Teraz dużo czasu zabiera mi nauka. Na uczelni muszę średnio przesiadywać po (4)
.......................... “ (•*)............................godzin dziennie. Ale
to na szczęście nie tylko nauka Poznałem tam już ze (6).............................
ładnych dziewczyn. W mojej grupie jest nas wszystkich (13)..........................
osób. Kolegów mam też ze (6)...........................ale przeciętnych. Rzadko
wyskakujemy gdzieś na piwo. Bo nie można często, z (20).............................
jlotymi w kieszeni, a prawie nigdy nie miewam więcej. Moje studia w tym roku
składają się aż z (7) ........................... przedmiotów. Więc wszystkim (7)
poświęcam tyle samo uwagi. Czasem myślę, że jest ich
............za dużo. Po prostu mam teraz za mało czasu
o jakieś (5)
na sen.
Trochę Inna liczba mnoga
Obecność liczebnika w zdaniu komplikuje tworzenie liczby mnogiej. W zasa-
dzie jej postać jest zależna od wymienionej liczby. Tylko liczby 2, 3. 4 infor-
mują nas formalnie o większejniżjeden ilości. W zdaniach, w których one
występują, czasowniki, HHtfBHI. przymiotniki i użyte są więc
w liczbie mnogiej.
Tu jest (jeden) dom.
Tu jest (jedna) stara lampa.
To jest (jedno)
To jest (jeden) problem.
Tu są (dwa) domy.
Tu są (trzy) stare lampy.
To są (cztery) |
To są H (dwa) problemy.
Pozostałe liczby (począwszy od 5) informują inaczej o liczbie mnogiej. Wy-
magają użycia formy ________
W zdaniach tych liczba mnoga nie jest wskazana przez czasownik.
dla rzeczownika, przymiotnika i zaimka.
Tu jest (jeden) H|.
Tu jest (jedna) ^H|.
To jest (jedno) H piwo.
,0 jfifil HH (jedna) książka.
Tu jest pięć domów.
Tu jest sześć
To jest siedem
To jest osiem
piw,
książek.
Wn*
według wzoru.
a trudna decyzja.
" tzesc trudnych decyzji.
(6) 1Ojr>t -
]. To W trudny rok. (3)
2 To jest jedna stara sprawa. (8).............
3. To był jeden polski produkt. (4)...........
4 To jest chyba nasra jedna szansa na sukces. (5)
5. Tu będzie kiedyś jedno sztuczne jezioro. (2)
6. Tam jest jedna świetna restauracja chińska. (6)
7. To jest jedna z moich sympatycznych koleżanek. (2)....................
8. To był jeden z ważniejszych dni w moim życiu. (10)....................
9. To jest jeden tom tej nowej encyklopedii. (9).........................
10 To jedna taka romantyczna noc w roku. (365)
" Spę'b'1" "‘"•"'uiedendlug..... lln
I. Liczebniki główne i zbiorowe
55
12 M<e«xk<ł w Afryce jeden tydzień pełen przygód (25)
Ćwicz*"** 19
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: (1) jeden chłopiec i (1) jedna dziewczynka, to dwoje dzieci.
1. (2)...............................chłopcy i (2) ......................................dziewczynki,
to .•••♦♦♦♦••••••••••••••••••••••••••♦•«•• dzieci.
2. (3)..............................chłopcy i (3) ......................................dziewczynki,
to .••••••••••••••••••••••••••••♦♦•••••••••• dzieci.
3. (4)..................................chłopcy i (4) .................................dziewczynki,
to.................................dzieci.
4. (5)..................................chłopców i (5) .................................dziewczynek,
to.................................dzieci.
5. (6) - to chłopców i (6) dzieci. dziewczynek.
6. (7) chłopców i (7) dzieci. dziewczynek,
7. (1) to chłopiec i (2) dzieci. dziewczynki.
8. (2) to chłopcy i (3) dzieci. dziewczynki,
9- (3) to chłopcy i (4) dzieci. dziewczynki,
10. (4) to chłopcy i (5) dziewczynek,
1L (5) to chłopców i (6) dziewczynek,
12- (6) to chłopców i (7) dzieci. dziewczynek,
Tro<hę prozy na temat
- Latem w uzdrowiskach brak mężczyzn. Więc ja się wynajmuję.
Spojrzałem na niego z taką odrazą, że szybko dodał:
Nie to, co pan myśli. Jestem uczciwym mężczyzną, mam żonę i dziecko.
Ja się wynajmuję na pokaz. Najczęściej do zdjęć. Wypożyczam się na plaży. Za
'^ografowanie się z klientką w kajaku biorę dwieście złotych. Pod rękę kosz-
luK dwieście pięćdziesiąt. Wpatrzony w klientkę - trzysta.
- A... A poza zdjęciami? - spytałem nieśmiało.
- Różnie. Za przyjście pod pensjonat i wołanie przez okno: „Pani Ziuto'
Przyszedłem panią zaprosić na dancing!" - biorę dwieście złotych.
Zacząłem rozumieć.
- A co pan ma z tej kategorii za trzysta złotych?
- Za trzysta wołam: „Ziuto! Już nie mogłem się ciebie doczekać i r
szedłem”.
- A czy ma pan jeszcze coś droższego na składzie?
- Tak. Za przyciszone wołanie: „Ziuteńko! No?!" biorę trzysta piv
dziesiąt.
Ale to jeszcze nie jest najcięższa praca. Zawołam i idę sobie. Najcię-
chleb to spotkanie. W umówionym miejscu zjawia się klientka z przyp
kami. Za czterysta złotych kłaniam się, siadam przy sąsiednim stoliku
trzę zachwyconym wzrokiem przez pół godziny. Każde następne pól go
^.ZtUje dw,esc,e- Ten towar bardzo dobrze idzie. Z artykułów luksus
£vch'LdDierw^2yvlW!i' przedsuwienic si? »cicha adoracja kosztuje pi<
S^T,eXXhXa.P° *rXySU “ ‘harakterU,;
(t opowiadani* Stelami Gtoduenuki-
I Liczebniki główne i zbiorowe
57
rY~kc*:tuie fotografowanie się w kajaku’
2 Ile trieba :aP,adć za wpatrzenie się w klientkę?
j Jaka jest cena fotografii, na których nasz bohater trzyma klientkę pod rękę?
4 He kosztuje publiczne zaproszenie na dancing?
5. Jaki jest koszt przyciszonego wołania?
6. Ile kosztuje pierwszy kwadrans cichej adoracji?
7. Jak wysoka jest dopłata za charakteryzację?
8. Ile należy zapłacić za patrzenie zachwyconym wzrokiem przez pół godziny?
ni Ziuto!
irch.
•kać i przy-
Kiedy mianownik, a kiedy dopełniacz?
Ib jest jeden problem (mianownik)
ysta pięć
To są dwa. trzy, cztery problemy (mianownik)
Ib są dwadzieścia dwa. tysiąc czterdzieści trzy, dwieście sześćdziesiąt cztery
problemy (mianownik)
Najcięższy
przyjaciół*
oliku i pJ
61 godziny
kłusowych
ije pięćset
yzację do
Ib jest pięć, sześć.........problemów (dopełniacz)
Ib jest siedemset pięć, milion siedemnaście problemów (dopełniacz)
I" jest dwadzieścia jeden, sto jeden problemów (dopełniacz)
1 jest (mianownik)
£ 34.,. H (mianownik)
5, 6, 7— 21
355:36:3^^ioi’27,-ies,(dope,niacz)
Ćwiczenie 20
Ułóż zdania według wzoru-
Wzór: (7, być, stary krawat dziadka)
To jest siedem starych krawatów dziadka.
1. (14, być, stara książka)
2. (3, być, mój kolega ze studiów)
ua99999V»mmV»»»*»*V**»»»»»»*+»*«»*»»»+***********9*************" *****"***********************************'“* ’
3. (21, być, punkt kamy)
4. (32, być, rok, badanie naukowe)
5. (101, być, pies dalmatyńczyk)
6- (77, być, płyta kompaktowa)
7. (1115, być, kilometr stąd)
<229. być, zebrany podpis mieszkańca) ...............................
’ < 1393. być, zloty i 9 groszy) ...............................
------------------------
10. (*56- mie’sce parkingowe)
, ] (4. być. jajko na twardo)
12- (1000. być raz powracający problem)
Kas mianownik, raz dopełniacz
Ułóż zdania według wzoru.
Wzór: To są stare przedwojenne domy.
To są (2) dwa stare przedwojenne domy.
To jest (5) pięć starych przedwojennych domów.
1. To są bardzo piękne kobiety.
To są (3).................................................................
To jest (6) ..............................................................
2. To są moi kuzyni z Kozienic.
To są (2)............................................................—....
To jest (5) ..............................................................
3. To są byłe narzeczone Waldemara.
To są (4).............................................................—• •
To jest (8) ..............................................................
4. To są kilogramy nadwagi.
To są (22)................................................................
To jest (11) .............................................................
5. To są stopnie ciepła.
To są (33) ...............................................................
Jest .....................................................................
To są gatunki ryb akwariowych.
7. Tos, sposoby wi^ttni, krawata.
To są ....................
To jest (12) ...............
8. TO s, najstarsze eksponaty w ™zeutn.
To są ...........................
To jest (6) .................................
9. To są zaledwie krótkie minuty.
To są ...................................................
To jest (69) ................................................................
10. To są nasze kontakty zagraniczne.
To są (34)........................................................................
To jest (1) ......................................................................
11. To są ostatnie żyjące w Polsce wilki.
To są (254) .
To jest (255)
12. To są wyjątkowo rzadkie gatunki roślin.
To są (102)
To jest (100) ........
Uwaga!
Łatwo zauważyć, że liczebniki zakończone w mianowniku (M) na -ścu
-ścia, takie jak:
- dwanaście, trzynaście, czternaście, piętnaście,
- trzydzieści, czterdzieści,
- dwadzieścia,
mają przed końcówkami -u, -oma temat zakończony na -st-.
irzyna$c’e
)Cdcnaście
jwanaście
czternaście
czterdzieści
dwadzieścia
I. Liczebniki główn* j xbiorowe
ale trzynastoma
ale z jedenastoma
ale dwunastu
ale czternastu
ale czterdziestoma
ale dwudziestu
(M) Rok trvva zawsze dwanaście miesięcy.
(D) Mamie brakuje jeszcze dwunastu lat do emerytury.
(C) Dyrektor wręczył dzisiaj wymówienia dwunastu pracownikom.
(B) Mamy jeszcze dwanaście porcji bigosu dla naszych gości.
(N) Magda wybiera się na tę wycieczkę razem z dwunastoma koleżankami.
(Msc) Adam myśli już o tych dwudziestu tygodniach, które spędzi na Alasce.
Liczebniki zakończone w mianowniku (M) na -siąt, czyli:
pięćdziesiąt, sześćdziesiąt, siedemdziesiąt, osiemdziesiąt, dziewięćdziesiąt
mają przed końcówkami -u, -oma temat zakończony na -sięci-.
pięćdziesiąt ale pięćdziesięciu
sześćdziesiąt ale sześćdziesięcioma
siedemdziesiąt ale siedemdziesięciu
osiemdziesiąt ale osiemdziesięciu
dziewięćdziesiąt ale dziewięćdziesięcioma
(M) To jest pięćdziesiąt złotych, które zgubił Paweł.
(D) Brakuje mi do zapłacenia rachunku tylko pięćdziesięciu groszy.
(C) Minister przyznał wyróżnienia pięćdziesięciu wybitnym uczonym.
(B) Mam już prawie pięćdziesiąt lat.
(N) Co mam zrobić z pięćdziesięcioma starymi krawatami dziadka?
(Msc) Dzisiaj porozmawiamy o tych pięćdziesięciu powojennych latach.
Ćwiczenie 21
Uzupełnij zdania według wzoru.
W/ór: _ oj j|u jni malujesz nasze mieszkanie?
- Chyba już od (11) jedenastu.
* Czy oni spotkali się wtedy?
Niestety, nie! Zobaczyli się dopiero po (12).
latach.
62
m to :przndc (20) ............—.
u i dartdcMni
>A ten czas kupował kwiaty tylko
_ Zatrujesz7 KUP^" ”” r~'
innym kobietom
« ...............................................
Kn WIC5X CO' MAm
5. _ MvSliSZ. że u ^ruba' b 2 (11) ..............
_ To oczywiste'Nie w!em. co zrobić z
kilogramami nadwagi-
6. - Za ile dni będą twoje urodziny
- zapomniałeś’ Dokładnie za (13)......-.........
7. - Brakuje d pieniędzy?
- Niestety ’ Brakuje nu przeszło (90)...........
złotych na te buty, które tak mi się podobają.
8 - Myslisz. że ona jest juz bardzo stara’
- Przeciwnie' Ona nie ma nawet (70)............
9-0 czym tak długo rozmawiacie?
- Dyskutujemy o tych (40)......................
owocowych, które zasadziliśmy w sadzie.
10. - Chcesz pływać w takiej zimnej wodzie?
No jasne! Wczoraj kąpałem się nawet przy (11)..
stopniach. A dzisiaj jest przecież trochę cieplej.
11. - Od jak dawna tutaj mieszkacie?
Ja me tak długo. Za to moja rodzina jest tutaj od f
lal,
’ altayi >en test?
rZ™’P°rO 80 2 minimum (ao»......................
.-----------------------
~~ O ó
jodanie matematyczne 2 -------
Kasia ma (13).......................
Ania (21)................................................ lat, a jej siostra
ma (47)................................................. Tata dziewczynek
....................................................... a ich mama tylko
He lat miała mama, kiedy urodziła Anię?.......................
He lat miał tata, kiedy urodziła się Kasia?
...lat.
Uwaga!
drzewkach _______________________________________________________________________________
Liczebniki główne komplikują gramatykę w obrębie deklinacji określanego
rzeczownika.
................. Liczebniki te (od 5.,.) wymagają dopełniacza liczby mnogiej.
Podobnie zachowują się liczebniki tysiąc, milion, miliard, bilion...
Przykłady
To są studenci, (mianownik)
To jest sześciu studentów, (dopełniacz)
To są zegarki, (mianownik)
Tu jest siedem zegarków, (dopełniacz)
złotych. Tu są tylko kobiety, (mianownik)
złotych Tu Jest P*ęć kobiet, (dopełniacz)
hi są jeziora, (mianownik)
Tu jest ponad trzydzieści jezior, (dopełniacz)
....... T° s3 istotne problemy, (mianownik)
Ib jest tysiąc problemów, (dopełniacz)
64
--
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzoa: To są ogrody. Tu jest osiem ogrod
1 To są hotele TU jest chyba dwanaście......
2. To są drzewa. Tu rośnie dwadzieścia jeden
3. To są poeci Na spotkaniu było dziesięciu
4. To są zakonnice. Tam siedzi siedem.....
5. To są politycy. Kandyduje trzynastu ..........
6. To są okna. Wstawiono już dwanaście....
7. To są fotele. Tu stoi trzMiaśde........
8 To są inżynierowie. TU jest czterdziestu ...
9. To są domy. Tu jest piętnaście.........
JO. Tb są biura Tu jest sześć..............
11. To są restauracje. Tu jest wiele ......
12. To są liczebniki. Tu jest tysiąc.......
Liczebniki (od 5...) wymagają dopełniacza wyłącznie do konstrukcji mu
nownika. a nie do konstrukcji pozostałych przypadków deklinacji
Przykłady
M To są studenci. Tu jest pięciu studentów.
D Nie mamy dzieci. Nie mamy pięciorga dzieci.
C Kupiłem prezenty koleżankom. Kupiłem prezenty kilku koleżank.
B Widzę te samochody. Widzę osiem samochodów. (B = M)
B Widzę tych profesorów. Widzę tych sześciu profesorów.
N Mam spotkanie z kolegami. Mam spotkanie z siedmioma kolegami
Msc Mówimy o naszych problemach. Mówimy o naszych stu problenu^
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: My mieszkamy tutaj od (33) trzydziestu trzech lat.
- Jak często o mnie myślisz?
- Często! Co najmniej (5) .......................
razy dziennie.
Tak rzadko? Ja myślę o Tobie od (20)...........
............................. razy na godzinę.
Za to ja. moja droga, myślę o Tobie za każdym razem dokładnie az (44)
.................................. -
(6)
di' (V
...minuty.
kcji mia-
gi.
- Co jest specjalnego w (44) ...........................................
minutach? 1 skąd wiesz, że to zawsze jest tak długo?
- To moja szczęśliwa liczba. Tak jak (13)...................................
- A moja szczęśliwa liczba to chyba (21)....................................
- Wiesz, że spotykamy się dokładnie od (21).................................
miesięcy?
Dokładnie to spotykamy się od (22) ........................................
miesięcy i (14)......................................dni.
A wiesz, że w tym czasie kupiłem Ci (57)...................................
bukietów kwiatów?
Tak, za każdy z nich dostałeś buziaka.
Każdy z tych bukietów składał się z co najmniej (11).......................
czerwonych róż.
To prawda! Powinieneś dostać (11) .............
każdym razem.
A każda róża, zwłaszcza zimą, kosztuje od (kilka) ....
kilkanaście).........................złotych.
Dlaczego mi to mówisz?
Dlatego że to stanowi sumę nie mniejszą niż (3500)
....................złotych.
do (30)
buziaków za
........do
Ni» Ha na lia^bnlk_________________________
66 -----------—Lr-
( MMlr rur rozumie'". "" ‘°ę <x] (1200)........................
c ,.,„ .„kfcnrt "ub2^" |Ll..l>ni<- kowiuj, *>brc gwniiury.
«P"'k-‘"'u «lw«'l«n Cię do domu ,at,ój
ii k.udy kurs to kolejne .....................
złotych. A te (37) ...........................
pomnożone przez (22) .........................
inK st.p e, n rm zei przez (91) ..............
tygodni, ri.ijc kolejny niebagatelni} •ninię (3367)
l )o czego ly zmierzasz?
Do tego, że bez tych (kilka tysięcy)...........
nie da się zaprosił' g<».<< i na wesele.
Na czyje wesele?
Oi zywHcie, że na nasze
Prosisz mnie w len sposób o rękę?
Fo chyba zrozumiale!
lak samo jak to, że się bardzo przeliczyłeś.
Złoty,
xt.2 r2~-
Przykłady
hi il®®* st Udcnci.
Ib mieszka dw!w -Wlcdzi.
“•Iwecznycl, R9Weroów
ydl ttttttaKh gości
''•••.------------------------------------------------------------
.yiLo w ........
w nie
"S
’..Si
To $4 jego dobrzy koledzy.
Tu jest jego trzech dobrych kolegów.
To były ich najlepsze lata.
To było pięć ięh najlepszych lat.
2łotych
To są iei letnie kreacje.
tu jest siedem jej letnich kreacji.
unikami,
ryyszęj
v n*e'
Ćwiczenie 24
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: - To są (nasi szkolni przyjaciele).
— Tu jest kilku naszych szkolnych przyjaciół.
1. To są (moje niegrzeczne dzieci).
Tu siedzi troje ................................
2. Czy to są (twoje nowe krzesła)?
Czy to jest sześć........................................
.............................................................................
3. Przyszły (jego piękne koleżanki).
Przyszło kilka.................................................................
4. Tu leżą (jej ulubione kapelusze).
Tu leży osiem ................................................................
5. Wiszą jeszcze (nasze stare plakaty).
Wisi jeszcze dwanaście........................................................
6. Jak się czują (twoje tłuste psy)?
Jak się czuje siedem.............................................................
7. (Ich rasowe koty) zawsze śpią.
Pięć .........................................................................
....................................................................zawsze śpi.
8. Przyjechali (moi dalecy krewni).
Przyjechało paru ................................................................
»•••••••••••••••••••••••••*••********************************** *
9. Zostali tylko (twoi bliscy znajomi).
Zostało tylko kilku..............................................................
68
Nie liana liaębnik
10. Występowali (nasi utalentowani piosenkarze).
Wystąpiło trzech.....................................
11. Na ten temat dyskutowali (wasi wybitni naukowcy)
Na ten temat dyskutowało paru .......................
12. To byty (ich wspólne miesiące).
To było dwanaście....................................
Deklinacja liczebników głównych razem z rzeczownikiem, przymiot.
nikiem i zaimkiem wygląda tok jak w tej tabeli:
M To są nasi najlepsi specjaliści. Tu jest trzech/pięciu naszych najlepszych specjalistów.
D Tu nie ma trzech/pieciu naszych najlepszych specjalistów.
C Przyglądam się trzem/pieciu naszym najlepszym specjalistom.
B Widzę trzech/pięciu naszych najlepszych specjalistów.
N Rozmawiam właśnie z trzema/pięcioma (pięciu) naszymi najlepszymi specjalistami.
Msc Myślę o trzech/pięciu naszych najlepszych specjalistach.
M To są moje nowe koszule. Tu są trzy moje nowe koszule. Tu jest pięć moich nowych koszul.
D Tu me ma trzech/pieciu moich nowych koszul.
C Przyglądam się trzem/pięęiu moim nowym koszulom.
B Widzę trzy moje nowe koszule. B = M Widzę pięć moich nowych koszul. B = M
N Msc K 4 ~moiminowym, koszulami ^i^a^gh/piędu moich nowych koszulach.
M D C B N Ms< To są twoje niegrzeczne dzieci. ^gL^gjgjgffitwoich niegrzecznych dzieci "'// -^^^-'^j^/^^^^ ^egrzecznych d-.?^!
_ Łlczebf"k» główne i zbiorowe
69
^wicxe"ie 25
Uzupełnij zdania według wzoru.
\VzóR-' ~ myślisz o (te, 3, nowe, krawaty)?
_ Co myślisz o tych trzech nowych krawatach?
L Wyszedłem z pracy po (tamte, 8, długie, godzina).
Wyszedłem z pracy po............................
2. Co możesz powiedzieć o (ta, 2, stara, kobieta)?
Co możesz powiedzieć o...........................
.......................................................
3. Widzę, że z uwagą przyglądasz się (jej, 7, kryształowy, wazon).
Widzę, że z uwagą przyglądasz się.................................
4. Myślę, że on nie zrobi kariery nawet z (jego, kilka, gustowny, garnitur).
Myślę, że on nie zrobi kariery nawet z.......................................
5. Nie wyobrażam sobie życia bez (moje, parę, odwieczne, przyzwyczajenie).
Nie wyobrażam sobie życia bez................................................
6. Niestety Anna codziennie wypala (swój, 25, aromatyzowany, papieros).
Niestety Anna codziennie wypala..............................................
7. Nasi rodzice rzadko mówili o (ich, 31, szczęśliwy, rok) przeżytych razem.
Nasi rodzice rzadko mówili o.................................................
................................................przeżytych razem.
8. Rząd chce pomóc (4, nasze, północny, województwo), dotkniętym suszą.
Rząd chce pomóc..............................................................
....................................................dotkniętym suszą.
9. Nic nie wynika z (wasze, 17, postulat, strajkowy).
Nic nie wynika z.............................................................
10. Czy masz jeszcze (te, kilka, płyta, analogowa) z muzyką góralską?
Czy masz jeszcze...............................................................
.................................................z muzyką góralską?
11. Już nie czytuję (te, kilkanaście, smutne, list), które kiedyś dostałem od Anny.
Już nie czytuję................................................................
....................................... które kiedyś dostałem od Anny.
12. Żle się czuję bez (mój, 3, szkolny, przyjaciele), mieszkających za oceanem.
Źle się czuję bez..............................................................
............ .............................. mieszkających za oceanem.
korzenie Władysława
Władysław zawsze marzy! o własnym domu za miastem. Nie dalej niż (30)
............................ do (40) ...........................
kilometrów od Warszawy. Potrzebowałby wtedy zaledwie (50)........
minut, żeby dojechać do pracy. Dom miałby około (120)
........... najwyżej (150) ........................
metrów kwadratowych. Władysław myśli o (4, przestronny, pokój)...
Ma w końcu (2, dorastający, dziecko)............................................
........................................................Teraz z żoną i dziećmi w<
(4)..................................mieszkają w małym mieszkanku po rodzicach
Jego (kilka, kolega)............................................................
................................. z pracy mieszka pod Warszawą. Ostami
Władysław był u (1).............................z nich. Zachwycał się domen
i sadem, w którym owocują właśnie (22, okazała, jabłoń)................
(13, wiśnia
szlachetna)............................................................
.........................i (40, inna, drzewo, owocowe)...................
,............... I
(15 lat) ............................................... udanego małżeństwa z Barba
Władysław zrezygnował już z (tysiąc, swoje, skryte, marzenie) ............................
• ••••••(••••••a,
Ale me z domu! Ma dzięki pomocy rodziców
i teściów (200. kilkadziesiąt, tysi
!_^ębniki9«ówne i
sklep)
.............. złotych oszczędności ......................
« (I** bank)...............
/warszaw na wieś. Tutaj ma wszytko?
.................................. 1 1 czego potrzebuje. Od (12. rok)
biurze. Codziennie jezdzi do pracy nie dłużej niż (15^minuta).Pracuje w dużym
zakład. fryzjerski).......dt0d2e (3- ^P^yjażniony
W °k°IiCy ^/'uyb.iny
(4, jej, najlepsza, koleżanka)..............
..........znajdujących się w odległości ’(500, met'r).
dla niej takie ważne. Przez (15, lata, ^h/w^óTne^deh"’3’ MarZenia m?Ża nie są
zawsze stawiała na swoim. Nie mvśli wiec «....../7................... Barbara
y 11 W,ęc’ 2e w tym (1, szczególny, przypadek)
.......................może stać się inaczej. Chyba że za (kilkanaście, rok)
kiedy ich dzieci dorosną. Barbara nie boi się marzeń - swojego męża.
Naprawdę duże liczby
mi we
zicach.
;tatnio
□mem
riśnia’
. . P°
bar4'
si^
Sio, trzysta, czterysta
M To jest sto, trzysta, czterysta złotych.
D Nie mam stu, trzystu, czterystu złotych.
C Przyglądam się stu, trzystu, czterystu złotym.
B Mam sto, trzysta, czterysta złotych.
N L problem z/ze siu/sroma. trzystu/rrzys.oma, czieryauZcz.erys.oma złotymi.
Msc Myślę o stu, trzystu, czterystu złotych. —
To fest pięćset złotych.
Nie mam pięcius£i złotych.
Przyglądam się pięciuset złotym.
Mam pięćset złotych.
Mam problem z pięciuset złotymi.
- —u
Ćwiczeni* 26
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: - (700)
- W tym miesiącu wszyscy
dostaliśmy po siedemset złotych premii.
1..(600)
........................................kilometrach jazdy, wreszcie zrobilism
dłuższy postój.
2. (800)
Władze miasta utworzyły nowe miejsca pracy dla.............................
tegorocznych absolwentów szkół wyższych.
3. (500)
Wreszcie pomyślano o grupie przeszło.........................................
bezrobotnych kominiarzy na Śląsku.
4 (900)
Dyrekcja fabryki zaproponowała swoim....................................
pracownikom nowe zasady finansowe.
5. (700)
Co roku spotykam się z przeszło..........................................
osobami na zjeździć miłośników tradycji średniowiecznej.
6. (600)
Nie dam ci rych.................................. złotych na nowe but
bo uważani, że to strata pieniędzy i rozrzutność.
7 (800)
< )d przeszło.......................................lat na (yC^ tcreiuth ro:^
się rolnictwo.
8 (500)
Jadąc ze stolicy Polski do
•» hty Białorusi, trzeba [wkonać dystans nieco więk*
............ Lii~----*
_____________________“i™™**™ i „
?. (900)
Mówiliśmy o.....................
jakie zebraliśmy w tym roku w naszym «.afł,i....kilogramach jabłek.
10. (700) Sa<me-
Powiedzieliśmy się od.
losowo Polaków, że większość z nich nie inr.LLT'2*.....wybranych
j j. (600) 'e lnteresuJe się partenogenezą.
Do..............................
Ministerstwa Zdrowia pielęgniarek nrzviPrhai;"”Prbudynkiem
j2 (8oo) P^yjechah przedstawiciele parlamentu
Na......................
nowe centrum handlowe-usługowe.........metrach kwadratowych powstaje
Tysiąc, milion, miliard, bilion
Liczebniki tysiąc, milion, miliard, bilion... odmieniają się tak samo jak
rzeczowniki (rodzaj męskonieżywotny).
Liczebniki te mają więc liczbę pojedynczą i mnogą:
- To miasto ma chyba milion mieszkańców.
- Tu mieszkają miliony ludzi.
W odmianie liczebnika tysiąc przez przypadki występuje alternacja ą:ę:
- Mam tysiąc złotych.
- Brakuje nam kilku tysięcy złotych.
liczba pojedyncza liczba mnoga
M tysiąc, milion, miliard, bilion tysiące. miliony, miliardy, biliony
D -a tysięcy -ów
C -owi tysiącom -om
B tysiąc, milion, miliard, bilion tysiące 2
N -em tysiącami -ami
Msc -u, -e (milionie, miliardzie, bilionie) tysiącach -ach
Nie lia
74
milionów lat temu pojawiły
... milionów lat temu mOri<
... milionami lat w woda(
... milionami lat p,
lat temu
- już ............................
na ziemi bezkręgowce?
- około (500) ................
roiły się od zwierząt?
- przed (400) .............................
zaczęty królować ryby?
- znacznie przed (300) ............... ♦..•♦•••
świecie latały i pełzały już różne owady?
- przeszło (200) ......................... •••••
dinozaury zaczęły dominować na naszej planecie?
- liczne zwierzęta sprzed (70) ....................
lat przypominały już swoim wyglądem dzisiejsze?
- nieco mniej niż (1 000 000) ....................
zaczęła się historia człowieka?
- nie wiadomo, od kiedy człowiek, jako istota rozumna, zaczął zastanawiać się n
istotą liczebników?
milionów
milionów
lat temu
Narodziny Ziemi
- Nasza Galaktyka, Droga Mleczna, składa się z około (100)..............
...............miliardów gwiazd.
- Droga Mleczna powstała przed (7-10) ..................................
miliardami lat.
- Słońce jest gwiazdą w średnim wieku i zostało utworzone przed około (5
......................................miliardami lat.
- Najnowsze oceny wieku kuli ziemskiej wymieniają liczbę (4 do 5).......
.....................miliardów lat.
- W centrum Słońca reakcje chemiczne przebiegają w temperaturze dochodzące) <
(15)........................................milionów stopni.
- Ziemia ma średnicę około (12 750).....................................
...............................kilometrów na równiku i około (12 710).
kilometrów w płaszczyźnie przechodzącej przez bieguny.
- Środek Ziemi jest na głębokości (6350)...........
.....•;.............kilometrów.
- W środku ziem: panuje temperatura dochodząca nawet do (7000)....
- Przed (30000)..............................................Stopni.
.............Europę Pftlni>cn’ popala ogromna^orupa lodowa/"
75
L±^bnilagłówne,rh,or^v|
Kilka - parę...
czyli polskie liczenie niedokładne
mi,ix
ilai %
viacs^
Przykłady
Czytałem już kilka artykułów i książek na ten temat.
Robert jest parę lat starszy od swojej żony.
Nasza córka urosła ostatnio kilka centymetrów.
Mam parę pytań do pana, panie profesorze.
Wyrazy kilka i parę tworzą system, pozwalający niedokładnie określać
liczby:
........ kilka/parę (3, ... 9)
kilkanaście/paręnaście (11, ... 19)
około (5 kilkadziesiąt/parędziesiąt (20, ... 90)
kiłkaset/paręset (200, ... 900)
jdzącej do
0).....
kilka tysięcy/parę tysięcy (3000, ... 9000)
kilkanaście tysięcy/paręnaście tysięcy (11 000,... 19 000)
kilkadziesiąt tysięcy/parędziesiąt tysięcy (20 000, ... 90 000)
kilkaset tysięcy/paręset tysięcy (200 000, ... 900 000)
kilka milionów/parę milionów (3 000 ... 19 000 000) kil-
kilkanaście milionów/paręnascie milion ( 0
kadziesiąt milionów/parędz.esm m. °"o'^(^0°00 ^ ooo 000)
kilkaset milionów/paręset milionów (200 000 oou.... suu
..i tak dalej aż do nieskończoności.
Ćwiczenie 27
Uzupełnij zdania według wzoru.
- Czy tu mieszka aż siedemnaście tysięcy ludzi?
- To możliwe, że tutaj mieszka kilkanuścic/parfnascie tys.ęcy ludzu
Nie lici na liczebnik
76
1. - Czy byłeś w Portugalii cztery lata temu/
Byłem w Lizbonie..............................",........ , ,af 1 17111
2. Podobno na stadionie było dzisiaj ponad sześćdziesiąt tysięcy kibiców. Jak nigd
dotąd.
-To całkiem możliwe, że było ich.........................................
Dobre widowiska sportowe przyciągają zawsze dużo ludzi.
3. Na wykład profesora przyszło chyba tylko siedem osób.
Do niego zawsze przychodzi tylko....................................osób. M-n,
osób interesuje się tą tematyką.
4. Wojna skończyła się już ponad pięćdziesiąt lat temu.
- Od tego czasu minęło już...............................................|ai
Ciągle jednak żyją ludzie, którzy ją pamiętają.
5. - Nowy odcinek autostrady ma mieć podobno jakieś czterysta kilometrów.
- To znaczy, że przybędzie nam.............................................
kilometrów nowej trasy szybkiego ruchu.
6. Moja mama będzie za dwanaście albo trzynaście lat emerytką.
- To będzie dopiero za......................
Zresztą mama prawic nigdy o tym nie mówi.
7. Na remont starej biblioteki potrzebujemy co najmniej siedemset tysic.
złotych.
- To prawda. Musimy zebrać na ten cel................................ tys|(.
złotych. Powinniśmy zacząć szukać nowych sponsorów.
8. len film pobił wszelkie rekordy oglądalności. W samej tylko Europie obeirzak,
go ponad piętnaście milionów widzów.
To duża sztuka ściągnąć do kin....................
milionów ludzi. .................................
lat
a_____________, naix<|
erą?
Zawsze fascynowało mnie to, jak żyli ludzie.............................. Ut
temu.
10. Afryka ma przeszło trzydzieści milionów kilometrów kwadratowych. Azja jest
jeszcze większa.
Kontynenty amerykańskie też mają po........................................
milionów kilometrów kwadratowych.
II. Za te nowe meble zapłaciliśmy ponad cztery tysiące złotych. Za wymianę oku
przeszło pięć.
Takie wydatki zawsze wynoszą........................................tysięcy'
złotych, a nieraz i więcej.
12. RodzicC mają ten samochód prawie dziesięć lat. Przejechali nim ponad tt
tysięcy kilometrów.
My też przejechaliśmy swoim....................
tysięcy kilometrów. Chociaż nasze auto ma dopiero pięć lat.
netrów.
.....lat
nset tysięą
.....tysięc,
\e obejnalc
rzed nasra
--------—--------
kilka i p-vndn;en;a,,7ę7ak5amoiak~-----
------------- h«ebniki główne
rodzaj męskoosobowy rodzaj męskożywotny / męskonieżywotny
rodzaj żeński rodzaj nijaki
M kilku/paru 0 0
D -u -u -u 0 -11
C -u -u -u u “U
B 0 0 0 0
N -u/-oma -u/-oma -u/-oma -u/-oma
Msc -U -u -u -u
Przykłady
Marta już od kilku lat nie mieszka z rodzicami.
Moja żona zawsze wchodzi do kilku sklepów, zanim coś kupi.
Po paru latach zapomnisz, że tu kiedyś byłeś.
Staram się nie myśleć o kilku sprawach jednocześnie, bo to mnie rozprasza.
W naszym biurze pracuje paru specjalistów informatyków.
Ciągle utrzymuję kontakty z paroma kolegami ze studiów.
......la:
Ćwiczenie 28
Azja jefl Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: - (kilka lat)
- Spotkali się po kilku latach.
neOkie» I-(parę miesięcy) ............miesięcy.
Joanna nie pisała do nas juz od.................
2' J^1 po1^"”’.....................kilometrach iazdy P°ci’8iem zasypiam iak
przysłowiowy suseł.
trZV" 1 (Parę spraw) sprawami nie potrafiłem sobie
Niestety, z tymi ...........•.............. r
samodzielnie poradzić.
4. (kilka piw) , . __ fufk ...................
Czy pamiętasz, o czym rozmawialiśmy wczor j
piwach? Podobno rozprawialiśmy o polityce.
5. (paru krewnych)
Nie licz na liczebnik
studentami
dni.
78
Robię imieninowe prezenty nie tylko rodzinie, ale i .
krewnym i znajomym.
6. (kilku studentów)
W tej grupie profesor pracuje tylko z.................
7. (parę dni)
W Moskwie mieszkaliśmy rok bez........................
8. (kilka kilogramów)
Maciej ostatnio bardzo przytył. Brakuje mu dosłownie..
kilogramów do okrągłej setki.
9. (parę centymetrów)
Dziewczyna mojego brata jest bardzo niska. Ciągle marzy o
centymetrach więcej.
10. (kilka wad)
Nie ma ludzi bez wad! W twoim przypadku mamy jednak do czynienia co najmnit-
z.......................wadami za dużo.
11. (paru Polaków)
Podróżowałem autobusem z...............
bardzo sympatycznym Belgiem.
12. (kilka Polek)
Rozmawialiśmy ostatnioo................
ciekawe nowele, opowiadania i powieści.
Polakami i jednym
Polkach, piszących
Ćwiczenie 29
Uzupełnij według wzoru.
Wzór: - (tysiąc)
- jeden tysiąc, kilka tysięcy
1. (milion)
z jednym....................................... z kilkoma...............................
2. (miliard)
bez jednego....................................bez kilku................................
3. (bilion)
o jednym......................................., o kilku................................
4. (tysiąc)
do jednego....................................... do kilku..............................
5. (milion)
po jednym......................................, po kilku...............................
6. (miliard)
w jednym......................................... w kilku...............................
7. (bilion)
nad jednym
8. (tysiąc)
od jednego.
9. (milion)
jednemu ....
nad kilkoma
., od kilku ...
... kilku...
.....................................kilko™
12. (tysH1’
.............................kilku........
Te kilka centymetrów
*’'•* Co
ka,nii^
Chyba jestem chory. Tb trwa już od kilku tygodni Cierni., n. k
scm nie śpię po kilka nocy z rzędu. Nic mam też ape vui A ^JC"nosc Cza‘
jadałem po parę razy dziennie. Teraz zadowalam s e LJ i tUM ZaW$Ze
W Niestety. zastań ,eż p.,W. Wypalam kilk„ X™jesz’
. ;t. parę w dontu Ale , u, ,„n,e me uspokaja. Próbuję- z tym walczyć Chodzę na
długie, samotne spacery. Codziennie czuję w nogach kilka ładnych kilometrów.
A wieczorami? Wieczorami jest
mi chyba najgorzej. Zostaję sam
w domu, tylko z kilkoma dobrymi
płytami lub filmami i paroma pi-
wami w lodówce. Mam też zawsze
pod ręką kilka dobrych książek.
Tylko że od paru tygodni raczej ni-
czego nie przeczytałem do końca.
Czasem zadzwonię do kilku kole-
gów. Parę minut pogadam przez
telefon z rodzicami. Oni już w paru
sprawach bardzo mi pomogli.
W końcu żyją o te kilka lat dłużej
niż ja. Nie wiem co robić. Może
wyjechać gdzieś na kilka dni? Może
odpocząć od paru spraw i kilku
nierozwiązanych problemów?
Czyżby to była depresja? Jeśli
tak. to dopadla mnie o parę ład-
nych lat za wcześnie. Przecież ja
dopiero za kilka dni będę miał
dwadzieścia dwa lata. Oj. chyba
wyjadę! Znam przecież kilku fajnych ludzi w różnych zakątkach Polski. Chyba
c. as kogoś odwiedzić. Zawsze da się znaleźć parę pomysłów na nudę ‘stres.
Wszyscy pytają, co mi jest. Powinienem być szczęśliwy i pikn rai ości .\i ta
Przecież spotykam się od kilku tygodni z Magdą. To bez wątpienia lantastyczna
•faewcayna. Jest piękna i subtelna. Ma zawsze uśmiech na twarzy. Jest bardzo
-grab,,a , No w)aśnle, „ysoka! O te kilka centymetrów za wysoka. ,ak
mnie.
Zaimki liczebne:
kilkanaście, kilkadziesiąt, kilkaset
- paręnascie. parędziesiąt, paręset
odmieniają się według tego samego wzoru
Przykłady
Marta już od kilkunastu lat nie mieszka z rodzicami.
Moja żona zawsze wchodzi do kilkunastu sklepów, zanim coś kupi.
Po parudziesięciu latach zapomnisz, że tu kiedyś byłeś.
Ten sklep odwiedza codziennie kilkuset klientów.
Dokąd możemy pójść z kilkudziesięcioma złotymi w kieszeni?
Od parunastu minut mówimy o tym samym.
W liczebnikach i zaimkach liczebnych zakończonych na -set odmienia się
tylko pierwszy człon:
kilkaset - Po kilkuset kilometrach jazdy popsuł mi się rower.
paręset - Tylko z paromaset złotymi w kieszeni masz po co wchodzić do
tej restauracji.
Ćwiczenie 30
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: -(11-19)
- Czekam na ciebie już od kilkunastu minut.
1. (20-90)
Pociąg odjedzie dopiero po..........................minutach opóźnienia
2. (200-900)
Jak możemy odnaleźć naszego dziadka wśród.................................
turystów pływających w tym jeziorze?
3. (11-19)
Nie ukrywam, że wiem co najmniej o................................dobrych
klubach w tym mieście, do których chętnie bym cię zaprosił.
4. (20-90)
Test 2................................ błędami, jakie w nim popełniłeś, na
pewno nie poprawi ci humoru.
5. (200-900)
...................................... ludzie mówią, że w tym zamku są duchy
6 01 jgj.....................................*al nikt >ch już nie widział.
Wysialiśmy listy do .. .
I. Liczebniki główne i zbiorowe
81
en'a Się
dzić do
Konkurs na stanowisko prezesa naszej telewiz"
g (200^900) ...........^dydatami. °"tg'al s'* odzień temu między
Wiem, że jesteś dzisiaj bez śniadania i nk
................."^potrzebnych kalorii’ jeSteś też ‘ ............
Mimo swoich ..................
dorosła kobieta. ............
10. (20-90)
Do Poznania dojedziemy nie wcześniej niż za
minut,
j], (200-900)
Autorowi tej noweli udało się zawrzeć w
12 (?r; V?ca ą historię swojej miłości d° ż°ny-
Byłem z tym problemem już u co najmniei
iekarzy specjalistów, ale żaden z nich nie poJiedziaUo
lat, Natalia zachowuje się jak
Krocie# czyli duio, wiele razy
parokroć
kilkakrotnie - kilkukrotnie
Czy to prawda, że telefonowałeś do mnie kilka razy?
Tak, telefonowałem do ciebie kilkakrotnie.
Czy profesor dał studentom tylko parę minut przerwy?
Tak, to była przerwa zaledwie paruminutowa.
nienia.
bry<* :
I,
chy M
0' G|
Ćwiczenie 31
Uzupełnij zdania według powyższej zasady.
1. Zaniedbania w remoncie tego mostu trwają od kilku lat. zaniedbania.
gA *»«•••»••••••••••••**•*•***•*••***••** *"
2. Pod naszą ulicą wydrążono kilka metrów podzkmncgc tu .................tune|.
Wydrążono................................... i........
3. Pan Nowak czekał kilka lat na pracę w tej firmie.
Pan Nowak otrzyma! pracę w tej firmie po.......-•••••
4. h-go typu operacje plastyczne trwają ki a go
To są.................................................
5. Należy ci się kilka dni wypoczynku.
Pojcdź na..................................
Nowa encyklopedia składa się z kilku toino
la encyklopedia jest.......................
oczekiwaniu.
operacje plastyc zne.
wypoczynek.
I
Nie Ucz na liczebnik
7. Gospodarstwo rolne mojego szwagra ma kilka hektarów.
Mój szwagier ma ........................-..............gospodarstwo
8. Nowy biurowiec w centrum miasta ma kilka pięter.
Nowy' biurowiec jest................................................
9. Moje badania nad psychiką kobiet można podzielić na kilka etapów.
Moje badania są.....................................................
10. Nasze miasto zaczęło się rozbudowywać już kilka lat temu.
Rozbudowa naszego miasta jest procesem już............................
11. W tak dużym sklepie musi pracować kilka osób.
Personel tego sklepu jest...........................................
12. Wyjechaliśmy wtedy do Wietnamu na kilka tygodni.
Nasz wyjazd do Wietnamu był.........................................
Kiedy jest, a kiedy sq?
To jest jeden profesor/dom/pies.
To jest jedna kobieta/łampa/noc.
To jest jedno dziecko/okno/piwo
T« J • , 7 —uumy/psy/Krawaty.
To a dwie/tray/cztery kobiety/Iampy/noce
dy^y/czcery okna/piwa/mlekA
—— -d d2^ciusto ^biet/^piw/pSÓW/krawatćw
1 " Prof«orów/braci/przyjaciól.
2, 3,4
iest— T-----j czworo ~|
jest + 5^ ------------j
jest
są
1° !est sto książek (100).
To^śtodied<? kSi,ŻCk (101)-
‘osą stodmeksiążki (102)
°,est s,oPięć książek (105).
trzydzieści krzeseł Hm
To jest trzydzieści 2 i , (33)'
yoztesci siedem krzeseł (37).
83
......... czt._, .................. Krakowa.
... sto jeden drobią Ts Przeznac»>ne do rozbiórki.
......' drobuzgów potrzebnych wędkarzowi.
r_ .............czworo dzieci z sąsiedztwa
trzv mn I17 tyS'ąCe Z‘OVych' które ° Pożyczyłem*
trzy moje płyty, a gdzie.....
32
Uzupełnij zdania, wstawiając jest lub są.
1 Nie tylko ten jeden profesor......
2, To
3. Tb.................
4. To.................
5. Gdzie..............
6. Tu.................
siedem pozostałych?
7. Stąd do Gdańska.................. . , . , .
8 Stąd do Tczewa........ .......... C„e dwiescie siedem kilometrów.
J- w .........• 7'tylko S2eśćdzie®i4t dwa kilometry.
ia Policzyłem, M*palę
pięć takich samych baranów. .............pięćset pięćdziesiąt
1I0.............................................troje kurcząt urodzonych wczoraj.
12. To ......................................... dziewięćdziesiąt dwa powody,
dla których musimy uczyć się liczebników.
Zapamiętaj!
W rodzaju męskoosobowym (profesor, brat, syn) występują formy obocz-
ne przy liczebnikach głównych 2, 3, 4.
To jest dwóch, trzech, czterech profesorów.
To są dwaj, trzej, czterej profesorowie.
Ćwiczenie 33
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: To.............(7, budynek)......................mieszkalnych.
To jest siedem budynków mieszkalnych.
.....Adama,
bezpańskich.
.....Anny.
.....Marka.
I. To
2. To
3. To
4. To
5. To
(2, siostra)....................................
(21, pies)......................................
(3, syn)........................................
(32, krawat)....................................
(1000, sprawa)
do załatwienia.
6- To............. (44, medal) ...........
zdobyte przez całą jego sportową karierę.
7. To............. (57, pączek) ..........
H,
kupionych na twoje urodziny.
lo ............ (100, rok) .
ptzeżytych w samotności
10 %
Widzę. ze są tez nasze przyjaciółki z Meksyku
- Nie wszystkie' Dzisiaj są tylko trzy Pięć pozostałych jest teraz chyba w
znaniu.
- Jak ty liczysz’ Moun zdaniem są tylko trzydzieści trzy
To tv źle liczysz! Jest nawet trzy dzieści osiem
- Tak. ale dlatego, że od minuty są cztery nowe osoby
No. tak. Jest już dużo ludzi. Zaczynamy projekcję filmu ,
Ciqgi liczebników głównych
liczebniki mogą tworzyć ciągi liczebnikowe, np.: siedemdziesiąt dwu (72
***** trzydzieści cztery (234). pięć tysięcy sześćset pifidzietiąt wiem (5658)
S ‘*C"bnjkt,wc odrnienwH Priez przypadki w ten sposób, ze ka:
mkTz ki£x <e" rOdXa’1 l,CTbę’ “teine 04 fodM»u 1 rzet-(’*
nika. z którym ciąg występuje
huktó uirpda Ho trzydzieści trzy pierogi
Jcśh na kotku ciauu t^4xłe*r“ <rxrt^ P^rogath. które uirpita
on odmianie * Orkowego występuje liczebnik jeden to nie uk
I. Liczebniki główne i zbiorowe
odmiony ciq9u licx«bnikOWe9<>
M „ pięć tysięcy
piycrn tysięcy ..
C pięciu tysiącom
pięć tysięcy trzysta czterdzi^U^ rT77
N pięciu tysiącami trzystu czterdziestu ośmiu pięcioma gmaaU trzysloma czterdlies,ornł oSniioma
Msc pięciu tysiącach trzystu czterdziestu ośmiu
Jeśli ciąg liczebnikowy dotyczy rodzaj
czy sportowców, również jego odmiana
rodzajem, co ilustruje poniższa tabela.
u męskoosobowego, np. profesorów
przez przypadki jest zgodna z tym
M pięć tysięcy trzystu czterdziestu ośmiu
D pięciu tysięcy trzystu czterdziestu ośmiu
C pięciu tysiącom trzystu czterdziestu ośmiu
B pięć tysięcy trzystu czterdziestu ośmiu B = M
N pięciu tysiącami trzystu czterdziestu ośmiu pięcioma tysiącami trzystoma czterdziestoma ośmioma
Msc pięciu tysiącach trzystu czterdziestu ośmiu
va (72).
58).
; każdy
ul^
Ćwiczenie 34
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: - (2207) . . . złotvch na remont
- Zebraliśmy dopiero dwa tysiące dw.esce siedem złotych
dachu w naszej szkole.
1. (782) .. .....................
Tylko w tym tygodniu nasza gazeta dostała i. y ............,..........
czytelników.
2 J1261> . ... mieSZkało dokładnie...........
W sezonie letnim w naszym hotelu ......................
gośti
Nie licz na liczebni*
86
3. (997) ................................
Komisja przeprowadziła rozmowy z ......kandydatkami do udziat
w naszym pokazie mody wiosennej.
4. (3456) ......................................
.......................kilometrach jazdy uczestnicy rajdu samochodowe^
dotarli do mery.
* Wn^iększym biegu maratońskim w tym roku wzięło udział dokładnie..........
..............biegaczy z całego świata.
6. (897)
Myślimy, co zrobić z.......................... ••.........................
......................................... oknami w gmachu naszego biura,
które już od dawna należy umyć.
7. (111)
Polityk podziękował........................................................
......................................osobom, które poparły go w publicznej
debacie.
8. (1001)
Czy znasz baśnie z..........................................................
......................................nocy?
9. (3665)
Mówimy o....................................................................
...............................złotych, które pożyczył nam w zeszłym miesiącu
znajomy.
10. (1719)
Po włamaniu do magazynu brakowało w nim........................................
.....................................................................paczek
papierosów.
11. (460)
W naszym parlamencie zasiada.....................................
. ......................................................posłów.
12. (2732)
Prezydent spotkał się wczoraj w Warszawie z...................
.........7......................................................absolwentami
stołecznych szkół wyższych.
Zadanie matematyczne 3
Do sklepu dostarczono (1200).....................................butelek
soku jabłkowego. Sprzedano już (987)....................................
butelek.
Ile butelek soku pozostało jeszcze w sklepie?
87
I. Liczebniki główne i zbiorowe
:eg0 <
>UbJi(
niesiącu
^tarctono
^rzedano ...
Zos«ło .
<0do"*e matematyczne 4
Babcia robiła kompoty na zimę. Zrobiła (33)
.....................,słoiki kompotu z Wiśni, (29)
...........z czereśni i (31) V '
z agrestu.
He słoików kompotu zrobiła babcia?
Ile było razem słoików kompotu z wiśniami i agrestem?
Ile było razem słoików kompotu z agrestem i czereśniami?
e
paczel
Ile było razem słoików kompotu z czereśniami i wiśniami?
Tr«<hę poezji na temat
Na stu ludzi
wiedzących wszystko lepiej
- pięćdziesięciu dwóch; ...
gotowych pomóc,
o ile nie potrwa to długo
aż czterdziestu dziewięciu;...
Nie licinoS
dob?Ch
bo me Potra’ ż pięciu; ...
czterech. no może p y
A-- ’
niczego nie biorących z życia oprócz rzeczy
skulonych, obolałych
i bez latarki w ciemności
osiemdziesięciu trzech
prędzej czy później;
godnych współczucia
dziewięćdziesięciu dziewięciu.
śmiertelnych
- stu na stu.
Liczba, która jak dotąd nie ulega zmianie.
(X Wiera* WiłUwy Stymbdriie) Przyuy"** ktatptylt)
Białowieski Park Narodowy
Powierzchnia Białowieskiego Parku Narodowego wynosi (10 502).............
.........................................hektary. Znajdujące się pou
nim rezerwaty przyrody, których jest (20)
zajmują (3446)..........................
hektarów. Powierzchnia całej puszczy to az (150 582)............................................
• •••••••••••••••••••••••••••••••««»tłaaa»aaaaaaaaaaaa aaaa laaataa aa aaaaaa aaaa aaaaaaaaaaaaaaa aaa •••••«
hektary. W granicach państwa poM v
znajduje się (62 219)...........................................
............. hektarów. Reszta należy do Białorusi. W Puszczy Białowieskiej rośni*
aaaataaaavaaaa
gatunków drzew Spotykamy się tam z (250)................................
gaiunlumr mchów Możemy zetknąć się z przeszło (4 JO) .....
gatunkami grzybów Stw.etdzr.no wyw^n. .me (1| 564) "Z ~Z.
...........*" . . ...... gatunków zwierząt. W Europie nie
ma już drugiego takiego miejsca. Wśród zwierząt żyjących w Puszczy Białowieskiej
napotykamy (66)
gatunków ssaków. Największą ozdobą są oczywiście białowieskie żubry, których żyje
tutaj obecnie około (360)......................................................
Mamy szansę usłyszeć i zobaczyć na tym terenie (228)...........................
gatunków ptaków. Mówimy tu też o (24)..........................................
.....................gatunkach ryb, (12)................................
gatunkach płazów i (7)..........................................gatunkach gadów.
W tym unikalnym miejscu możemy przyglądać się (1100)...........................
gatunkom motyli oraz (2884)....................................................
.................gatunkom chrząszczy, które tutaj brzmią tak samo pięknie, jak te
w trzcinie, w Szczebrzeszynie.
Tr°<hf poezji na temat
...Księżyc szalony skoczył na chmurę,
usiadł okrakiem krzywy jak 3.
Miasto stuokie patrzy do góry,
Idzie ulica, idzie i drży...
(z wiersza Władysława Broniewskiego
i fcjifżyc-tronsfoniustó)
Nie licz na liczebnik
90
Nieco inne liczebniki
- Mam ci wiele do powiedzenia. Od kilku tygodni pragnę to zrobić!
- Dlaczego nie zrobiłeś tego wcześniej? Miałeś tak dużo okazji. Przecież widu.
jemy się codziennie w biurze.
- Dużo, niedużo! To nie takie proste. Dobrze wiesz, ile tutaj pracuje osób
Nigdy prawie nie jesteśmy sami, nawet na pól minuty.
- No tak! I do tego te dziesiątki, a nawet setki spraw do załatwienia. To
wsze zajmuje nam tyle czasu.
- Ja już niejeden raz próbowałem...
- P0WiedZieĆ A Od mniei
- ń: 2 minui źe mam suchow™ *
- Aniu! ĆhciałemSjuż odd P°Wiedzieć?
- Tak? J d dawna zapytać cię
91
'ić.i
'Je
duio. niedużo, mało - to zaimkni^Tk -----
. Tak urrazamy ilości nieokreślona Zebne
„kolenia. one- «acunkoWc .„ „
TO ,|m lub
i rod •
. • • uj j . -——~L r<xl2aju).
U' moim życiu było dużo ważnych knk- ----—
w urlopie zostało nam już niedużo n.J" ,
Masz Chyba za dużo lat, żeby upraw£ ędz>'-
pnadek jest bardzo stary i chory. Chyba
Tr*<h* "a łemał
...Czym waść jesteś, nikt nie pyta,
Co masz wasze - to pytanie.
Kto ma dużo, dużo chwyta
Kto ma mało, w kącie stanie.
(z komedii Aleksandra Fredry Dożywocie)
dziesiątki, setki, tysiące - to rzeczowniki
’ Tak wyrażamy liczby duże, trudne do precyzyjnego określenia.
’ To formy rzeczownika w liczbie mnogiej. Odmieniają się przez przypadki.
W pracy są zawsze dziesiątki spraw do załatwienia.
Musimy wybudować w Polsce jeszcze setki kilometrów dróg szybkiego i ik ni.
Od dziesiątków lat nikt nie zajmował się konserwacją tych za yt owyct
obrazów i rzeźb. , ,.
Tu powstanie nowy parking z tysiącami miejsc na nasze samoc
ej P°1'
rui $,ę
ile ilu - to zaimki liczebne
( liczebnik (zaimek liczebny) stosowany w pytaniach. Tak pytamy o liczbę.
Ma formy męskoosobowe i niemęskoosobowe.
,,e ty masz właściwie lat? wspólnie poradzą
2 iloma problemami potrafiliśmy s natychmiast zaponim^
0 Hu trudnych chwilach chciałoby się Warszawie?
ile można kupić takie małe miesz
Nie liano liczebnik
92
rodzajjTięskoosobowy
M ilu profesorów —
D ilu profesorów
C B ilu profesorom ilu profesorów
N iloma/ilu profesorami
Msc ilu profesorach
rodzaj niemęskoosobowy. żeńską ni
ile domów, kobiet, piw
ilu domów, kobiet, piw
ilu domom, kobietom, piwom
ile domów, kobiet, piw_______
iloma/ilu domami, kobietami, piwą^
ilu domach, kobietach. piwach
...ile musiałem nakłamać
ile musiałem namoknąć w ochrypłych altach deszczów
ile zim kaleczyło mnie ostrymi czynelami śnieżyc
zanim wam mogę pokazać
wyłgać
tę noc saksofonów pełną
(z wiersza Romana Śliwonika Noc saksofonom p, -.j
kilka/kilku oraz parę/paru - to zaimki liczebne
* O tych liczebnikach (zaimkach) była już mowa na stronie 76.
Kilka lat temu ukończyłem studia wieczorowe.
Nie widzieliśmy się już parę ładnych lat.
Kilku naszych kolegów już tutaj nie mieszka.
Mam paru dobrych znajomych we Wrocławiu.
Msc
rodzaj męskoosobowy
kilku/paru profesorów
kilku/paru profesorów
kilku/paru profesorom
kilku/paru profesorów
kilkoma/paroma (kilku/paru)
profesorami
kilku/paru profesorach
M
D
B
N
rodzaj niemęskoosobowy, żeński, nijaki
kilka/parę dni, kobiet, piw
kilku/paru dni, kobiet, piw
kilku/paru dniom, kobietom, piwom
kilka/parę dni, kobiet, piw
k 11 koma/paroma (kilku/pai u).
kobietami, piwami
—-----------------------------------
kilku paru dniach, kobietach, piwach
93
I. Liczebniki główne i zbiorowe
„ę "»
°c ...Te kilka jak łzy smutnych dni,
Które nam pozostały jeszcze,
Nim mi na zawsze znikniesz w dali-.
Jakżeśmy dziwnie zmarnowali
Te kilka jak łzy smutnych dni,
Smutniejszych niż jesienne deszcze.
(Z Wi<?rSZa Le°P°lda Staffa Radość zatruta)
S2czóvv
'c
...Dwie świece,
Dwie kukły wbite na jeden patyk,
Parę kochanków, co korzysta spiesznie
Z przyćmionych świateł.
(z wiersza Stanisława Grochowiaka Listopad)
%ndHprfna)
niejeden, niejedna, niejedno - to zaimki liczebne
• Tak wyrażamy liczby, jeśli chcemy podkreślić wartość większą niż jeden.
• Liczby te mają kategorie osobowe oraz liczbę mnogą: niejedni / niejedne.
Niejeden kolega zazdrości mi takiej żony jak ty.
Niejedna młoda kobieta marzy o mężu i licznym potomstwie.
Osobiście znam niejedno szczęśliwe małżeństwo.
Niejedni dobrzy specjaliści wyjechali z Polski w celach zarobkowych.
Niejedne głupie myśli przychodzą mi do głowy, kiedy za dużo pracuję.
rodzaj męskoosobowy rodzaj niemęskoosobowy
M niejeden profesor _ niejeden dom
D niejednego profesora niejednego domu ______ _
C niejednemu profesorowi niejednemu domowi
B niejednego profesora niejeden dom
N niejednym profesorem niejednym domem
Msc niejednym profesorze niejednym domu
94 M D C B N Msc Liczba m ' ' n.eiednatóheu _ + ' niejedne,kobity _ niejednejtob^ ' niejednąkobietę__ — niejedną kobietą - —— niejednej kobiecie inoga >nik rodzaj nijaki 1 niejedno piwo niejedneg°J>iwa niejednemu piwu niejedno piwo 1 niejednym piwem niejednym piwie
rodzaj męskoosobowy rodzaj niemęsKOOsoDowy, żeński, nijaki
M niejedni profesorowie niejedne domy, kobiety, piwa
D niejednych profesorów niejednych domów, kobiet, piw
C niejednym profesorom niejednym domom, kobietom, I piwom
B niejednych profesorów niejedne domy, kobiety, piwa |
N niejednymi profesorami niejednymi domami, kobietami piwami
Msc r niejednych profesorach niejednych domach, kobietach, piwach
Trochę poezji na temał
...Ej, to śmiga! - jakby wrosła.
Niejednego ona posła
Wykrzesała z kandydata;
Niejednemu pro memoria
Gdzieś przy uchu napisała:
(z komedii Aleksandra Fredry Zemsta)
pół
• Tak określamy jedną z dwu równych (lub niemal rów nych) części.
• To liczebnik, który ma tylko liczbę pojedynczą.
• Pół jest liczebnikiem ułamkowym i nie odmienia się.
_____________________
i,,,., i"1""1 ""Ysiędonoweuo.,,,,
butelce jesi pól Iur.. dobrze schlodztneg,, mkk?'
" ..i ciebie poczekać kilka minut, ale m *
pół żyd. poświęcił badaniom
Cóż opowiem wrócony do śmiertelnych kraiu>
Ach, opowiem ze byłem wpół drogi do raj, '
Z duszą na poły tęskną, na poły radosna
Słyszałem już tę rajską rozmowę wnólglośna
I widziałem to rajskie pół świata pól cienia
I doznałem niestety! Tylko pół zbawienia!
(z wiersza Adama Mickiewicza Na pokój gntki)
półtora, półtorej
• To znaczy dokładnie tyle, ile jedna całość czegoś i jeszcze pół.
• To liczebnik, który się nic odmienia.
• Rozróżniamy rodzaj żeński (półtorej) i nieżeński (półtora).
Nasz autobus przyjechał dopiero po półtorej godziny.
Na zwiedzanie zabytków Krakowa mogliśmy poświęcić tylko półtora dnia.
li li ty zjesz półtora kotleta, to ja już tylko pół.
Wczor.il wypiliśmy do kolacji półtorej butelki wina.
wiclc/wiclu
• lak określamy znaczącą (wielką) liczbę, ilość czegoś. *
* ló liczebnik zachowujący się gramatycznie jak lit • -e mi i g o'
* Ten liczebnik jest nieokreślony i ma formę męskoosobową (wielu) i
’<>!><>w.) (wiele) _________
! y z«i wiele ode mnie wymagasz?
' * 11 h’ó.i miała już wielu mężów
1 w*<‘le gói do zdobyć i.i.
1111 na wielu koncertach w lilhai moiui.
96
rodzaj niemęskoosobowy. Ie^,
niiAki
wielu profesorom
wiele domów, kobiet, piw
rodzaj męskoosobowy
M
Msc
c
B
N
wielu profesorom
wielu domów, kobiet, piw
wielu domom, kobietom, piwon?"
wiele domów, kobiet, piw
wieloma/wielu domami, kobiet^
piwami
wielu domach, kobietach,piwach
Trochę poezji na tema*
...Wiele krain, wiele ludów,
Wiele stolic, wiele cudów;
Lec najmilse i najzdrowse
Przecież cieku jest Mazowse!
(z wiersza Wincentego Pola Mazur)
do powiedzenia
Ćwiczenie 35
Wpisz odpowiedni wyraz wiele lub wielu.
1. W zasadzie nie mam ci...............
Tylko jedno słowo - „Żegnaj!".
2. Twoje dziwne zachowanie daje nam.......................do myślenia.
3. Anna przychodzi do tego parku już od..........................lat.
4 znajomych mam nie tylko w Warszawie.
5. U nas praca jest ciężka! A jeśli chodzi o wynagrodzenie - to też nie należy na
6. Na cym cmentarzu spoczywa
7. Ona ma tak..............
anonimowości.
........wybitnych Polaków.
wielbicieli, że nie może zachować
8. On ma tak...........
całkiem bezpiecznie.
9. W Polsce jest........
sympatyczny urlop.
10. W to, co robię, wkładam
11. Podobno jest..........
12 ..........
...................wrogów, że nie może czuć się
................miejsc, w których można spęd;lC
..........................czasu i serca.
........dowodów na istnienie UFO.
ludzi pamięta jeszcze o istnieniu tego miejsca
s »’rk
h>,h. h
\7r odpowiednie formy zaimka |ktehn
.......-......... ty w,*‘< iwie mu, |4|, e*° ib/il*
j^adrlHci- dwa
Ił>»i i
Na ..............dnl fhce“2 wyjechać do z>k,m
; N-P* Z^WW>?
A ’ CŁł*u Zi»tmuje podróż?
Pociłem cz,ery 8°dziny.
0 ...... - wyP4d*auh na ‘ej drodze’ słysz*^
0 dwóch, może trzech.
A...............zdarzyło się k |, naprawdę?
Niestety znacznie więcej.
2 -7.............. ^wentami współpracuje pan profesor?
. Z wieloma oczywiście. ’ * CIOf’
A na....................może zawsze polegać?
To wie tylko on sam.
................kobietom prawiłeś takie komplementy?
Przyznaję, ze było ich już kilka.
A na...................zrobiło to wrażenie?
Chyba tylko na mojej żonie.
wiedzenia
iJenia.
..... lat
tu wie.
należy w
..............ty masz znajomych i przyjaciół?
Po prawda, że wielu.
z ....................utrzymujesz stale kontakty towarzyskie?
lojuź zupełnie inna sprawa.
ików-
zacho**'4'
»Ciut
>
...........dzieci maj;j państwo Lewandowscy?
ich aż sześcioro.
.......................... i......................planowali?
1 wypuszczam, ze tylko o jednym. Planowali jedno
• Do
, ................. potrałi liczyć już mały Adaś?
“»'4fido dzi,.,ięliu
’..................on ma teraz lal?
,/0ptero trzy
Od...
'^hlku
A
^'<io roku
tygodni < hod/isz na kms mik j towai.'\ -k "
trwa < .dy lykP
Nr* ba °° /*c**bni*t_
98_________________________
frgya m trochę pieniędzy. o.............—......to możliwe.
..—.............możesz.
------ ----------tylko chcesz'
Trochę poe*i‘ łemoł
...He istnień! i papierów! i nicości!
Jaka ciemność aJe skryta tam w ciemności.
...Ile śmieci - jak w dwóch mózgach nihilisty
Kiedy Bóg mu się objawił ale mglisty.
(z wiersza Jarosława Marka Rymkiewicza
Kosz na śmiecie przy stacji kolejki WKD
w Milanówku pod Warszawą)
Trochę prozy na lemat
Nasz Dom Towarowy otrzymał czterysta nowych półpancerzy, model XVI wtek
Xany swego czasu przez landsknehtów. Zdaje się że były one przeznaczonr
do rekwizytorni jakiegoś teatru, ale nawet gdyby tak było, to po co jakiemuś
teatrowi tyle półpancerzy?
Nie było jednak rady. Towar
jest towarem i musi być sprze-
dany. Kolega nasz Eugeniusz,
którego uważaliśmy za specja-
listę od reklamy, umieścił kilka
półpancerzy na wystawie, za-
opatrując je sloganami:
„Półpancerz w każdym domu”
„Jeśliś harcerz kup półpan-
cerz"
„Nie pomoże koń ni wieża -
jeśli nie masz półpancerza”
(Hasło dla szachistów)
Na razie jednak nikt nie
żądał półpancerzy. Przeciw-
’»»’• klienci odnosili się do
Połpancetzy z lekceważeniem
a nawet z wesołością. Nie po-
99
główne i
gar"—• “ —*Ssscsse
’ Wtedy właśnie zgłosił się do nas staruszek któ™ r ,
Iv apas półpancerzy... °T [....] podjął się spr2edać
a Proszę o dwadzieścia półpancerzy.
_ Niestety, sprzedajemy tylko po dwie sztuki
_ Ale ja potrzebuję dwadzieścia sztuk...
, panie, chociaż piętnaście sztuk, ja mam dzieci
<r opowad.™ st.TOmi„ Mroifcl
pytania do tekstu
1. Ile półpancerzy trafiło do sklepu?
2. Czy półpancerze miały trafić do muzeum, czy do teatru?
^V1 wiej I . ♦ ..............................................
zeznaoor-1 3-,,e półpancerzy trafiło na wystawę?
0 jakiej I
4. Ile sloganów reklamowych wymyślił pan Eugeniusz?
5. Za co który półpancerz można było otrzymać czapkę krakowską?
6. Za co można było dostać piórnik?
Kto obiecał sprzedać wszystkie półpancerze?
He półpancerzy można było kupić jednorazowo?
!!< półpancerzy potrzebował kupujący?
'J Jak4 minimalną liczbę półpancerzy chcial kupić nabywca mający dzuci ’
100
Nie licz na
Ćwiczenie 37
Uzupełnij poniższy tekst zaimkami liczebnymi: niejeden, niejedna
niejedni, niejedne, używając odpowiednich form gramatycznych.
- Żeby załamie tę sprawę, musiałem zapukać do...............
- Wierzę! 1 pewnie musialeś wykonać.......................telefr ^*1
- Tak.'Rozmawiałem o tym godzinami z........................ ’n
i działaczem samorządowym. ur^, .
- Rozumiem, że zajęło ci to oczywiście................wolny d’i
- Nawet nie pytaj.
..........................tylko Polacy tak bardzo lubią robić zakupy.
- Chciaiaś powiedzieć raczej...............................tylko Polki.
- Mężczyźni zachowują się tak samo i w sklepach też ulegają dość rk
pokusie.
- Może, ale kobiety są pod rym względem o wiele gorsze.
- Przestań! Pleciesz bzdury, jak.............................antyfeminista a -
kraju.
-At)' próbujesz być najmądrzejsza na świecie, jak..................
feministka w tym kraju.
- W tej dzielnicy naszego miasta
przeznaczony do rozbiórki.
- Szkoda! Pewnie z.............
losy, historie i przeżycia.
- I dlatego....................
powodu łza w oku.
- Myślę, że i
......................stary dom i esi
.... z nich związane są ciekawe ludzkie
z dawnych lokatorów zakręci się z tego
z nas też zrobi się najzwyczajniej smutno
Trochę poezji na temat
Drobna garsteczka człowieka
w trudzie się wielkim przesila
Z nóg setki kroków wyrzuca
i setki oddechów z płuc...
(z wiersza Kazimierza Wierzyńskiego Sportanin)
Pani Łucja
półtorej, kilka, par^ UkSt Wyrazami: duio> niedużo, setki, tysiące, półtora,
,na iuź niestety...Pa,U Łl|‘C^ ^‘sl naszą gładką. Ta mila status u
...................................... Pm M,eszka S4n^. dlatego odwiedza "'
agamy jej sprzątać i robimy podsta"
\
101
ninista
X
Tc, zajmuje nam .......
^kdi. .. . . ..^^daje..
rani Łucji mieszka na stale w HolanH •
HrirvCst4d- Od “kończenia wojny był w p’j' a w‘* .
-..
suodl.“ “
0 SWOim dZi“iAStriV m,Odo*- Lhę,"'C ’"“m poka^e
“X™: Sobąu"m uT.“.u:spom^
:(;X przy nas wsP°mina- .......P^eżytych diii. którc
Niedokończone
przerwane
przedarte na pól
niekochane
nic już nie warte...
(z wiersza Jana Twardowskiego Na pól)
awe ludzka
ci się z tego
icj smutno
Liczenie do dwóch,
oba, obydwa, obaj, obydwaj, obie,
obydwie, oboje obydwoje
form liczebnika używamy wtedy, gdy mowiinyo woc ‘
a,l)o podobnych czy porównywalnych jednostkach. Często e <
,\ ;i< |.il' ।» wna całość._
/k°ie moi rodzice już niestety nie żyją- t
dwa mieszkania. Oba trzeba wyremontować.
*e moje synowe są wyjątkowo piękne. -nl mtacia
n. a(.a P^fesorowie z Poznania zajmują się t,aI sl
ydwa ic pokoje zajmuje rnoja teściowa.
Nie lici no
102------------------------------
Odonana^^^F^"
pa.rzrt na pon.isze.ahcle--------
Po.
M
D
C
B
N
obaj
obu
obu
obu ______
oboma/obu
Msc obu
obydwaj _________
obydwu/obydwóch________
obydwu/obydwom/obydwóm
obydwu/obydwóch
obydwu/obydwoma
obydwu/obydwóch __
sympatyczni uczniów^ '
sympatycznych ucznio/'
sympatycznym uczniom
sympatycznych uczniów
sympatycznymi uczniami
sympatycznych uczniach
Obaj zwarli się ściśle - z kolanem kolano,
Ale tylko jednego - jak walczył - widziano.
Do obydwu mrok śmierci na palcach się skradał,
Ale tylko jednego widziano, jak padał.
(z wiersza Bolesława Leśmiana Migań i Jawzm)
M oba obydwa nowe domy, okna
D obu obydwu/obydwóch nowych domów, okien
C obu obydwu/obydwom nowym domom, oknom
B oba obydwa nowe domy, okna
N obu/oboma obydwoma nowymi domami, oknami
Msc obu obydwu/obydwóch nowych domach, oknach
W obu uszach w obu mózgach ma zdziwienie
Idzie przyglup istnieniowy - przez istnienie
Przez trzy progi trzy piwnice trzy pokoje
en co z moich istnieniowych wyszedł rojeń
“ wiersza Janowa Marka Kyrnkrewrcza^ w keo
łe",kl: oble/obyawte 1
M obie obydwie £lj^ekobiety. lampy Pj^nych kobiet, lamp
D obu ob>,thvu/obydwóch
r obu °bydwu/obydw^7~ obydwóm
P>ęknym kobietom. lampom piękne kobiety, lampy Pięknymi kobietami, lampami pięknych kobietach, lampach
U- B obie obydwie
N oboma/obiema/ obu obydwoma/obydwiema
Msc obu obydwu/obydwóch
Trochę poezji na temat
...Gdzie me piersi, czerwcami gorące?
Czemuż nie ma ust moich na łące?
Rwać mi kwiaty rękami obiema!
Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma?...
( z wiersza Bolesława Leśmiana Ballada bezludna)
Form oboje/obydwoje używamy, gdy:
• jednostki są różnej płci:
Oboje państwo Kowalscy bardzo interesują się kowalstwem artystycznym.
• są czyimś potomstwem:
Państwo Kowalscy mają dwoje dzieci - obydwoje uzdolnione muzycznie.
Formy oboje/obydwoje mają tylko liczbę mnogą:
Do ich domu wchodzi się przez dwie pary drzwi. Oboje zatrzaśnięto
przed nosem.
M oboje obydwoje państwo Kowalscy, małych dzieci
D obojga obydwojga państwa Kowalskich, małych dairo
C obojgu obydwojgu państwu Kowalskim, m.dvm Jcwctom
IJ N oboje obojgiem obydwoje obydwojgiem państwa Kowalskich, małych dzieci państwem Kowalskimi, małych dc.ec.
Mic obojgu obydwojgu
nji no romw
Rozwidliły się w słońcu dwie otchłanie - dwa światy -
Myśmy byli - w obydwu... A dzień nastał skrzydlaty.
(z wiersza Bolesława Leśmiana Dzteń
Ćwicsnni* 3t |
uzupełnij zdania wed‘“®żki. obie/obydwi' napisali skandyna*.
Wzór: Ostatnio czytałem owie n
scy autorzy. ........na to zasiy jy|p
j i juTnie p^^owa...........................• ... 0
3 do siebie bardzo podobne... ............re
s bLdzo Jżne w moim życiu, chociaż z różnych powodow.
4...........To prawda, że masz dwie zdrowe ręce. Tylko powiedz mi, dlaczego o«
...................są lewe.
5..Nasz dom i dom naszych sąsiadów były zbudowane w tym samym czasie. Niestety
...................te budynki wymagają już remontu.
6. Mają państwo piękną córkę i przystojnego syna. Szkoda, że oni.
nie są podobni do żadnego z was.
7. Pani profesor mówiła o historii języka polskiego, a pan profesor o jego
współczesnych odmianach. Szkoda, że w................. tych wystąpieniach
było tak mało odniesień do innych języków słowiańskich.
8. Kiedy Adam zdjął buty, okazało się, że.jego skarpetki były
nie tylko bardzo kolorowe, ale też bardzo różne od siebie.
9. Marek ma tylko dwie koszule z krótkim rękawem. One.są :a
to doskonałej jakości.
10. Janek spotyka się teraz z Anną. Do kina i kawiarni chodzi jednak z Elwirą
11 Jy,erd21’ ze w przypadkach jest bardzo zaangażowany.
n. w teatrze, po mojej lewej stronie siedziała Maryla, a po prawej Justyna, fc
namiAMmi 7 Ji • i ’ stronac^ m'a*em więc świetne towarzystwo. Niestety nie
pamiętam, co działo się na scenie.
12. Warszawa leży nad Wisłą. Po ku-
bardzo dynamicznie. ..........................brzegach miasto rozwija się
Uzupełnij zdania według wzoru.
Wzór: Który z tych dwóch samochodów jest twój?
Obydwa są moje.
1 Którego z twoich rodziców nie ma w domu, mamy czy taty?
W tej chwili nie ma niestety.................. Myślę, że wiechci'1
będą......................
105
nie lubią. A ja
2. Ewo. czy ty umawiasz się 2 Grzegorzem czy 2 Pawl ,
Spotykam się z nimi............... 4YZ Pawłem?
tych chłopcach nie myślę zbyt poważnie....Chybao
t Który z tych butów jest prawy?
Wygląda na to, że.................
omyłkowo kupił.........................le^ePrawe‘To 2naC2V> że ktoś chyba
4. W biurze siedzę w jednym pokoju z Barbarą i Krystyna
XStew ZZZZ......................“ panie bard2° si? najemnie
niesreiy ...........muszę przyznać rarip
5. Myślisz o studiowaniu architektury, czy raczej historii sztuki?
..................................... tych kierunkach studiów. Sądzę że na
.....................................wiele bym się nauczył. V
6. Anno, rozmawiałem już z twoim ojcem i twoją matką o naszym ślubie.
i""..................... Są ICmu ^ecydowanie przeciwni. Najlepiej będzie.
la* z .................... twoich rodziców spotkam się jeszcze raz
7. Komu dyrektor da w tym roku awans, Justynie czy Tomaszowi?
W zasadzie oni ........................mają duże nadzieje Nie jest raczej
możliwe, zęby dyrektor dal awans.....................
8. Czy chcesz kupić tę turkusową sukienkę, czy raczej tę zieloną?
Najchętniej kupiłabym je..................................Niestety na zakup
........................po prostu nas nie stać.
9. Andrzej pracuje i w banku, i w biurze rachunkowym.
te prace zajmują mu bardzo dużo czasu. Z tego
powodu.narzeczone dawno go porzuciły.
10. Zarówno mój ojciec, jak i mój trener uczyli mnie wschodnich sztuk walki.
Problem polega na tym, że oni ............................ nie mają o tym
zielonego pojęcia. Zapewne zrobiłem duży zawód im........................
zapisując się wreszcie na modelarstwo.
11. Moja babcia była wychowana w tradycji prawosławnej, ale za to dziadek
w katolickiej...........................dużo opowiadali mi o swoich religiach.
Bardzo chętnie słuchałem ich.........................
12. Polska i Litwa tworzyły przez stulecia wspólne państwo.
Była to Rzeczpospolita ................:.......Narodów. W Rzeczypospohte)
Narodów żyli nie tylko Polacy i Litwini.
u. liczebniki porządkowe
bczebniki porządkowe odpowiadaj, na pyiania który? która? które?. np.
Który jest dzisiaj dzień tygodnia?
Która jest godzina?
Które miejsce zająłeś w tych zawodach sportowych.
Liczebniki porządkowe określają kolejność, zajmowane miejsce lub pozycję
np.:
Janek był na mecie pierwszy, Adam dopiero dziewiąty.
Marta uzyskała trzeci rezultat w zawodach pływackich.
Liczebniki porządkowe odmieniają się tak jak przymiotniki, np.:
To jest druga twarz Adama. Adam nie ma drugiej twarzy.
To jest droga biżuteria Anny. Anna nie ma drogiej biżuterii.
Liczebniki porządkowe nie mają liczby mnogiej. Wyjątek stanowią liczebniki
od jednego do czterech (1.-4.), np.:
On był pierwszy. Oni byli pierwsi.
Ona była druga. One były drugie.
Trochę poezji na temat
Która godzina? Która w niebie zorza?
Nie czas na skargi! Świat właśnie jest taki'....
Dawnoś to w zbożu rwał chabry i maki?
Pokochaj zboże! Nic nie ma, prócz zboża!...
<X wtem. Bolesława UłnliaM M,WMTOfcaiM)
... Motyle porozganiam i ptaki wypłoszę,
Niech cicho będzie u mnie. Tę ciszę przynoszę
Mój ból, chorobę w polskich nabytą podróżach,
Mój pierwszy dzień mą wiosnę, gdy z traw się podnosi
Niepokój letnich skwarów od ziemi gorącej,
Mój drugi dzień - me lato, mój zegar bijący,
Mój trzeci dzień - mą jesień, co zeschły łan kosi,
Mój czwarty dzień - mą zimę, gdy wszystko minione
(z wiersza Jana Lechonia Jacek Maiczrwiki)
kilka razy
prte<®y ^2——------------
Pien««y ('a' ’e)
drugi
trzeć*
czwarty
; piąty
(szósty
, siódmy
ósmy
dziewiąty
dziesiąty
jedenasty
। dwunasty
' trzynasty
czternasty
piętnasty
szesnasty
siedemnasty
osiemnasty
dziewiętnasty
dwudziesty
dwudziesty pierwszy
dwudziesty drugi
dwudziesty trzeci
trzydziesty
czterdziesty
i pięćdziesiąty
1 sześćdziesiąty
siedemdziesiąty
I osiemdziesiąty
I dziewięćdziesiąty
setny
l sto pierwszy
I sto dwudziesty trzeci
I dwusetny
I trzechsetny
i czterechsetny
pięćsetny
sześćsetny
I siedemsetny
I osiemsetny
dziewięćsetny
dwutysięczny
dziesięciotys*czny
dziesty p»^y
Prxeczyta| głośno kilka raty-'''TSdwudz*e&n
milion JEJ**"*
milionowy
7 8213 - osiem tysięcy dwieście trzynaście
8 32 001 - trzydzieści dwa tysiące jeden
q 40 111 - czterdzieści tysięcy sto jedenaście
• 112 223 - milion sto dwanaście tysięcy dwieście dwadzieścia trzy
1 918 704 - dziewięćset osiemnaście tysięcy siedemset cztery
110
Nie Ucz na
Mija jedna sekunda.
Druga sekunda.
Trzecia sekunda.
Ale to tylko nasze trzy sekundy.
Czas przebiegł jak posłaniec z pilną wiadomością.
Ale to tylko nasze porównanie...
(z wiersza Wisławy Szymborskiej Widok z ziarnkiem P>a ,
Ćwiczenie 2
Uzupełnij według wzoru.
Wzór: 122 - sto dwadzieścia dwa
sto dwudziesta druga
1.63- sześćdziesiąt trzy
2. 177 - sto siedemdziesiąt siedem
3. 975 - dziewięćset siedemdziesiąt pięć
4. 303 - trzysta trzy
5. 4000 - cztery tysiące
6' 2468 ' dWa .........................................................
..................
8 6016tysięcy ...........................................................
M7W'Si^e^—..................
......... Sleaemdziesiąt siedem
p^2gdkov»*
|0 1 000 000 - milion
II
2 000 000 - dwa miliony
12. 3 000 013 - trzy miliony trzynaście
...Pierwsza warstwa: skóra.
Druga warstwa: krew.
Trzecia warstwa: kości.
Czwarta warstwa: dusza.
A ślad
twoich zębów
jest najgłębiej,
najgłębiej.
(z wiersza Marcina Świetlickiego McDONALD‘s)
Ćwiczenie 3
Uzupełnij według wzoru.
Wzór: 223 - dwieście dwadzieścia trzy
dwieście dwudzieste trzecie
1. 85 - osiemdziesiąt pięć
2. 100 - sto
3. 700 - siedemset
4. 735 siedemset trzydzieści pięć
5. 1000 tysiąc
112
Ńie lici2°
6, 1234-n** ...
;7n'lW-siedemnaście tysięcy sto trzy
9 85 000 - osiemdziesiąt pięć tysięcy
............"" . . -or rvsiecv osiemset osiemdziesiąt osiem
10. 85 888 - osiemdziesiąt pięt tysięcy u
II. 100 000-sto tysięcy
12. 100 100 - sto tysięcy sto
Liczebniki porządkowe w zasadzie nie mają liczby mnogiej. Wrątek:
stanowią liczebniki od jednego do czterech (1.-4.).
Przykłady:
Oni byli zdecydowanie pierwsi.
One napisały test jako drugie.
My przyjechaliśmy do Marka dopiero trzeci
Wy jesteście czwarci w kolejności na tej liście.
9» -w ««
Oni byli na ósmym miejscu.
°d liczebników porządkowych? ’a ma^ w j?2yku polskim nazwy pochoJ:^*
Xkek^XrdyCZy,id^
P'Vek - to dljeń pią^ dz'*n tygodnia
II. Liczebniki porządkowe
Pierwszy, druga, trzecie...
siąt ‘‘
X
a ryłko zapamięta . liczebniki------
mym zasadom gramatycznym co przymiotPO.r2ądkow‘‘ P001^ tym sa
Mój pierwszy samochód był niewiele L
Mojego drugiego samochodu nie traktować-°?C mnic-
O moim trzecim samochodzie chce zmnr„ u J . czcgoś socjalnego.
----------------------ki^pskim dowcipie.
Po pierwsze
Na pierwszy rzut oka wszystko wyglądało dobrze. Pokój w miłym i cichym pensjonacie
piaszczysta płaza nieopodal, na niebie słońce od samego rana. Pierwsze wrażenie było
dobre niepokojąco dobre. Wstawałem więc nie za wcześnie i pierwsze kroki kierowa
lem do sali jadalnej, gdzie czekał na mnie szwedzki stół i gorąca kawa. Ponieważ byłem
sam, dosiadałem się do pierwszego z brzegu stolika, gdzie właśnie było wolne miejsce.
To dawało świetną okazję, żeby nawiązywać pierwsze znajomości Początkowo uni-
kałem tylko młodej i hałaśliwej pary, która zawsze zawzięcie dyskutowała o sytuacji
politycznej w naszym kraju. Pierwsze słyszę, żeby ktoś tak pasjonował sif polityką na
wakacjach. Oni jednak spierali sif z zapałem, a ja coraz chętniej przysłuchiwałem sif
temu, jedząc wolno swój pierwszy posiłek. Nie mogłem zrozumieć, dlaczego ten facet
ekscytował sif bzdurami i zupełnie zapominał, że jest na wakacjach z piękną dziewczyną,
fa zachwyciłem sif jej urodą od pierwszego wejrzenia. Postanowiłem więc przełamać
pierwsze lody i któregoś razu dosiadłem sif do nich.
mnogiej. U^r
I
114
Nie /icz nolicrebnil^
« bardzo P^łueh4'krok doSSUopoznania. " ' X1
_ Teprawdu. . nfliwnie mvsh. że ma I
-*« -.................“.' , i
• “ ** -
utóclitó mi pierwszej *"•“** w *rt" -TM, I
- Może jeszcze powiesz, & I
mW*#'’""'. . raz „litowntam sif »«< «*«• br“'s2i:u ‘
_ Pierwszy » ostatni w
z prułem. w los^ "ie
_ Ty sama pierwsza p y ,. (jraciSZek.
dagnaljuz na wesoło spor łem nieśmiało.
‘ Czy ja wam nie pierwsze koty za ploty, to dopj km.< i **
- Daj spokój! Skoro juz wyrzucilis y p
z nami na plażf - zaproponowała.
- Chętnie! Bardzo chętnie.
Ćwiczenie 4
Odpowiedz na pytania dotyczące powyższego tekstu.
1. Dokąd pojechał na urlop bohater tekstu?
.. .........................................................................
2. Jakie miał pierwsze wrażenia z pobytu?
3. Jak wyglądały śniadania w pensjonacie?
4. Gdzie bohater zawierał pierwsze znajomości?
5. Kto zwrócił jego szczególną uwagę w sali jadalnej?
'ploty>tod •
» Liczebnik, porządkowe
6 O czym dyskutowała para nieznajomych?
- Co było efektem przełamania pierwszych lodów?
8. Co znaczy grać pierwsze skrzypce?
115
9. Dlaczego nieznajomy myślał, że ma polityczne wiadomości z pierwszej ręki?
10. Ile razy zapoznane rodzeństwo jeździło razem na wakacje?
11. Kiedy bohater uznał, że nieznajoma jest ładną dziewczyną?
12. Które z rodzeństwa pierwsze zaproponowało wspólny wyjazd nad morze?
Liczebniki porządkowe odmieniają się przez przypadki tak samo jak przy-
miotniki.
Może to być:
odmiana twardotematowa (tak odmienia się na przykład liczebnik czwar-
ty, czwarta, czwarte);
odmiana miękkotematowa (tak odmienia się na przykład liczebnik dru-
yi. druga, drugie, trzeci, trzecia, trzecie). __________________
116 — N**>»«r>o,Ł — .dmianie ♦wardołemałowoj
Uczba pojedywc*" * rodzaj męskożywotny ruATWSZV rodzaj żeński rodzaj nijaki
rodni
pierwsza ' —- P>erwsŁę|
[m pierwszy piCTl _ pierwszego pierwszej P’crwsze»o
D[_j pierwszego pierwszemu pierwszej P'erwszęałB
C R pierwszemu pierwszy pierwszego pierwszą pierwsze
N pierwszym pierwszym pierwszą pierwszym
Msc pierwszym pierwszym pierwszej pierwszym
Liczba mnoga w odmianie
rodzaj niemęskoosobowy rodzaj męskoosobowy
M pierwsze pierwsi
D pierwszych pierwszych
c pierwszym pierwszym
B pierwsze pierwszych
N pierwszymi pierwszymi
Msc pierwszych pierwszych
Liczba pojedyncza w odmianie miękkotematowej
rodzaj niemęskożywotny rodzaj męskożywotny rodzaj żeński rodzaj nijaki
M drugi drugi druga drugie
D C drugiego drugiego drugiej drugiego
drugiemu drugiemu drugiej drugiemu
B drugi drugiego drugą drugie
N Mm drugim drugim _ drugim drugim drugą drugiej drugim drugim
Ucs*»o ’ ?LLicxet>niki porządkowe 1 17 nnoga w odmianie miękkołematycznej
rodzaj niemęskoosobowy rodzaj męskoosobowy
M drugie drudzy
— D drugich drugich
c drugim drugim
B drugie drugich
— N drugimi drugimi
Msc drugich drugich
Trochę poezji na temat
...wtedy pobiegłem do mego pokoju
w jednym kącie ustawiłem choinkę
w drugim baranka wielkanocnego
w trzecim powiesiłem starą sukienkę Marii
a w czwartym jestem ja
patrzący z przerażeniem
na fotografię
na której mój dziadek i babka są młodzi
a moja matka jest jeszcze uczennicą
(z wiersza Romana Śliwonika Noc)
zdążyć chce za (7)
Problemy stonogi
Wpisz brakujące w wierszu liczebniki porządkowe.
Wzór: Nie mam (100) stu nóg.
Stonoga... nie zdążyła dojść do Białej,
nogi jej się poplątały:
lewa z prawą, przednia z tylną,
każdej nodze bardzo pilno,
(6) ....................
ale (7).................
no bo przez nią stoi (8)
która właśnie jakiś guz ma
Chciala minąć (11) .....
poplątała się z (15) ...
a ta znów z (25)........
(30)....................
iść za
z (90)
118
Nie licz no liczebnik
choć wcale nie było warto.
Stanęła stonoga wśród drogi,
rozplątać chce sobie nogi,
Rozplątała (1)............................. (2) ...................................
z (3)............................................................trwało bardzo długo.
Zanim doszła do (30)...............................................................
zapomniała o (20)......................................
przy (40).................................................................ju2 sję ^ąta-
no, a gdzie jest (50)....
(60)........................................................................... GJ
d j : ................................................................
„I rędzej, prędzej!”. A gdzie reszta?
(z wiersza Jana Brzechwy SwM*
Nieobliczalne kaczki
Wpisz brakujące w wierszu liczebniki porządkowe i główne.
Wzór: Mam problem z tą (2) drugą kaczką.
Szły raz drogą (3) ....
Grzeczne, że aż miło.
(1)...
A (3)
biała, (2)
(2)-------"1 ---------------........
........................2 krzaków, ni
....................-.........
Ax tu leszcze (1)..... ......._.... ..........
wesolutka,
Idzie sobie, podskakuje.
A ta (2)...~.....—---------------------
$iadh wszystkie na ławeczce. ........
Wtem (9)........................ _........
gro nas wreszcie zliczy?’. ' '
Sa to mówi jej u (3).....
Sprawa bardzo trudna!
Wyszłam (I)....
Terazjestem (7)
pro»<o z Wuty.
smutna.
przyszłam (6)
Jednako waży cnota i występek
widziałem:
człowieka który był jeden
występny i cnotliwy.
(z wiersza Tadeusza Różewicza Ocalony)
Kapelusze Konstantego
Wpisz brakujące w wierszu liczebniki porządkowe
Wzór: Nie mogę znaleźć (2) drugiego kapelusza.
Gdybymmiał(ll)
(1).............
............
0)..............
(4).............
(5)....
(6).............
(7).............
........
W (9)...........
(10)........
........................................... ....... kapeluszy.
................schowałbym w szahe.
nadałbym przez poczię w postaci paczki.
. byłby na drobnostki i drobiazdzkt.
.użvwalbym wy'ł“nie do szluk n,i»icz"v‘h ” C"C'J
.UZyW * zamiast klosza, do przykrywami sera.
............ ............................kapelusz dla Jadwisi.
........... bym powiesił. Niech wisi
.nrzerobitbymiianasiroiowyabazorek.
...............Upeiusz^walbymtw.a.rnadW.,1.
...............
fTtidSPC koSTTlfW
znowu posprzeczam się z
'<
holem u wozu i przestanie v
_* ^a,a **"
* J^w^po ^‘j 5,r°nif'
fż „ie bfdzie P^
ale aa <» . . nie kupisz starego samochodu. , to .
Zgoda. alt . icdzać. t . .ffdv więcej nie RUr
Ct? że nie będziesz co c d i lepszego kumpla ze szkoły, 01^1
_ Nie lepsza jest j P siódmym
_ Byłabym napra^
niebie:Ji^iubif
^^armomi i zaciszne knajplt.
z dobrą kuchni -A z0.
- c*zgodp
go dwumetrowego wfża boa w na-
Ś7w -* *na
p£ swinkf morsk,. trzecego
kota, ani tym bardziej na papugf.
- Skoro tak. to nie licz na dwuda-
niowe obiady z deserem.
- A ty, na dwumiesięczne wakacje
na Mazurach.
- Dobrze! Zapomnij więc, mój drogi,
o pięciu piwach, które wypijasz
zawsze wieczorem, gapiąc się bez-
myślnie w (elewizor.
Ty również powinnaś o czymś za-
pomnieć! Mianowicie o tym, że na . roj2irn
nasz ślub i wesele zaprosimy ponad sto dwadzieścia osoo i) 1 1 *
jomych. t . , , \ :t
O, mój drogi! Nigdy nie dam ci się namówić na drugie czy trzecie i ~tiv
wielodzietnych rodzin.
_--------------------------——
4 j, nic znoszf takich egoistycznych jedynaZ^ '----------------------HI
p, nie oczckut. ze me zmten.p daty ' ~c^ Jak ty!
mi». rrzynasth,. jeśli nie wiesz, przynoś, p^ * ,r2>™s-e8„ C2^rwca na inny ter
razie to od dwóch godzin oczekuje na kawek,-
_ V śmierć zapomniałam. Chcesz z mleczkiem? ’
, Chętnie. _
~ już P^- Kochanie.
' Dziękuję, Słoneczko.
Ćwiczenie 5
Odpowiedz na pytania dotyczące powyższego tekstu
!. Jaki pierwszy warunek stawia bohater tekstu swojej p^j żonie,
2. Co znaczy „stawać po drugiej stronie"?
3. Czy bycie „piątym kołem u wozu" jest wadą, czy zaletą i dlaczego?
4. O kim mówimy, że posiada „szósty zmysł"?
5. Co szczególnego jest w „siódmym niebie"?
p Jakie obiady lubi jadać bohater opowiadania?
.................................................................
Hu gości zaprosiła na swoje wesele bohaterka opowia
122
Nie lici na liaabnik
8 Czy bohaterka opowiadania ma liczne rodzeństwo?
9. Która liczba przynosi pecha?
10. Jak długo bohater opowiadania czeka na kawę?
11. Co bohater opowiadania myśli o prokreacji?
12. Ile butelek piwa wypija wieczorem bohater opowiadania, a ile jego partnerka’
...milczą za gęsto rosnące topole
dwie obok siebie niespokojne rzeki
jest Pan do którego się bardziej należy
stąd do milczenia gdy się jest we dwoje
(z wiersza lan* ...
..... w cnacie nie było
płakała matka sromotę
Trzy dni jej w chacie nie było
ojciec świat rżnąć miał ochotę
Trzy dni jej w chacie nie było
-----------
Na czwany prrysz]i oboj
padli na cztery kolana
Darujcie - rzekli - rodzice
ale my już od kapłana
wracamy z kaplicy
^•pisz brakujące w tekście liczebniki.
ó Kolegów było aż (3) trzech.
(5).............:.....................Pozowanych na Szczęśliwickiej złożyło
, nl>il jednobrzmiące zeznania. Napadających było (2).......
Mlod:i ludzie, jednak liczący ponad (20)
lat. (1).......................miał bujną
czuprynę, (2).................................
arazne nawet w mroku, wąsy. Z postawy
żaden z (5).................................
oskarżonych nie był podobny do
napadających. Tyle tylko że w zagadkowej
?'dzic ze słowami Marka wypowiedzia-
nymi nad glinianką - (2)....................
ograbionych twierdziło, iż napastnicy,
ddalając się po napadzie od swoich ofiar,
Wrzucili w pole domniemane rewolwery.
1 OA.lIkiJirwiM (9 ....
"mi upierali się jednak przy tym, że
lcrroryzowano ich prawdziwymi pisto-
'»ni Słowom tym jednak, tak w (1)
.................................................................... jak i w (2)
.................................. wypadku.
''Uiiiej wiary nie należało dawać, bo
1 człowiek przerażony żle widzi.
(• Stelarni Grodzicnskici
Prz4it M/d*’"')
licfbnik
Data
>•*«, *»r..
• Dzień określmy jest liczebnikiem porządkowy m /
m (°<i Ido 3;
-",
- Mim' spotkać się 1~
w ‘”™“
- Jest dwudziesty czwartv czerwca.
- Janek obchodzi imieniny dwudziestego czwartego czerwca
• Miesiąc jest częścią (składnikiem) roku - dlatego w połączeniu :
musza formę dopełniacza na określenie roku:
Był rok tysiąc dziewięćset siedemdziesiąty szósty.
B\' marzec tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego szóstego rek
Katarzyna urodziła się w marcu tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt
szóstego roku.
w«e'» ddoXaczu:e' ‘
' « -*a Się dwud2ies«8° tyciego marca tysiąc d:
set siedemdziesiątego szóstego roku.
*‘Mtebów ^dawania daty
tylko rok
Cry terar JesI rok 2003 pi^ćdziesiąty siódmy).
i9gg J^ci)?
ysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąta 1" '
Jestem emerytem od 2001 M
* '««h 1974 19„ (dwa tysiące pierwszego) roku.
Ietndzies,. ^J^emdziesiąt cztery i
ożenił Bi(
ięćset sześćdziesiątego *:i"1 j
125
piątego piątego) roku. mar^ 1985 (tysj
IV okresie od lutego 2000 (dwutysiec™ * ~'-^«t osiem-
siące drugiego) pozostawałem bez prao gO> do 2002 <d
Na urlopy jeździmy w Iipcu każdego rg^. *
dzień - miesiąc - rok
Michał urodził się 4 czwartego marca 1986 frv u
tego szóstego) roku, po południu. ^S’ąc dziew>ęćset osiemdziesią-
Pracowałem w tej firmie dokładnie od 11 (;edpna > y.
dziewięćset czterdziestego piątego) roku do 31 T8°2 !Stopada 1945 (tysiąc
ęrudnia 1973 tysiąc dziewięćset sietfc^^
Do Kielc przeprowadziliśmy się zaraz po 13 tridJ zec,e8o) ipku.
(tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego)^ roku. ynastym) gnidnia 1980
Dziś jest czwarty marca (czwartego marca)
Trochę poezji na temat
Przed nami dzień stracony rozbite godziny
słowa które nie znaczą Wciąż te same gesty
tak minął rok dwudziesty trzydziesty Czterdziesty
umilknie za chwilę Cóż jedna dekada
znaczone karty nowy dzień rozkłada...
(z wiersza Bohdana Drozdowskiego Dzień)
Od (1914)
Z życiorysu poety
Wpisz brakujące w tekście daty.
Wzór: W (czerwiec, 1981, rok) czerwcu tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego
pierwszego roku Miłosz odwiedził Polskę.
Czesław Miłosz urodził się (30, czerwiec, 1911, rok). .............
..................................7SZ^wSrewjnach (powiat kiejdański - Litwa).
’ do (1918) roku..............
....................- . . r 'iako oficer saperów zatrudniony był
podróżował z rodzicami po Rosji; jego ojciec j ......... wojny patowej
Podczas (1) ......................... do*Gimnazjum im. Zygmunta Augusta
w strefach przyfrontowych. Uczęszcza ............................
w Wilnie w latach ........................................... Wilnie
...................................... Stefan. Batorego w Wtlnre.
N^tępnie podjął Studia na Wydziale Prawa Untweray
Nie licz na liczebnik
126
które ukończył w (1934)......... -.......................
•**.... ^^1
nrn działał w Sekcji Twórczości Oryginalnej Koła Polonistów, Zu...... W
w piśmie „Alma Mater Vilnensis" w (1930)................. ’ lutou-ąj
.................. Od..............................(1931).......-
-...................................................................-...~. .
należał do grupy literackiej „Zagary ”, której był współzałożycieiem.
,9*>
Wpisz brakujące w tekście daty.
Wzór: Sejm zebra! się w Lublinie w (1569, rok) tysiąc pięćset
tym dziewiątym roku.
Sejm zwołany do Warszawy na (5, sierpień, 1571)...........
odroczony do (6. styczeń.15^
a otwarty ostatecznie ((12, marzec, 1572, rok)
? 'I-I-Htej" 0SU...U .«•
ńionarch °*5o'v,^2ek elekcji vivem °ntynuacP panowania. położenia
y 2« życia poprzednika Nic z t POWofywania młodszego
fego me wyszło. W (kwiecień. I' '*
(x ksHiiu )m—o to-u. r_,_ . .______
wu jTOgo ujik, rjlw4>1
Luty obrócił kożuch rzek na wznak.
Czerwiec na szpadle sprowadzi dżdżownice
Październik jabłka sypnie w kosze skrzypiec’.
I znowu krok - i roku brak.
(z Wiersza Stanisława Grochowiska Rui poldh)
Mówiłem
jest jedna ciemność
jeden świt
i jedno drzewo
a było
tysiąc ciemności
tysiąc świtów
i tysiąc drzew
i jeszcze był zgiełk tysiąca dróg i ścieżek...
(X wiersza Romana śliwomka M-ytw)
Kiedy liczebnik porządkowy jest ciągiem liczbowym, tylko dwa osla"^
człony (rząd dziesiątek i jednostek) podlegają odmianie przez pizypa
lo był rok tysiąc dziewięćset pięćdziesiąty Módmy. siodmvm
(Jna urodziła się w roku tysiąc dziewięćset pię 4 niećdziesią-
ł)obra sytuacja demograficzna trwała do tysią< dzic ęć
*ego siódmego roku.
tył rok dwa tysiące piąty
*** urodziła się w roku dwa tysiące piątym-
***** sytuacja demograficzna trwała d<»» wa \
128
Nie lici no liczebnik
Zadanie matematyczne 1
Wielki polski astronom Mikołaj Kopernik urodził się w (14.3)
.........................roku, a zmarł w (1543) ....
Ile lat żył ten uczony?
Kartki z polskiego kalendarza
3 maja 1791 - w tym dniu uchwalono Konstytucję 3 maja. Była to p,ę
w Europie ustawa zasadnicza. Ustalała ustrój Rzeczypospolitej Polską . -*|
z ideami oświecenia. Na jej artykułach wzorowało się wiele późniejszych
pejskich zapisów konstytucyjnych. Została powołana do życia w czasie
Sejmu Czteroletniego, który obradował w latach 1 / 88-1 / 92. Jednym z tuorcjJ
konstytucji był ostatni polski król Stanisław August Poniatowski. ^4par.;j^
tego wydarzenia, 3 maja ogłoszony jest w Polsce dniem święta narodowego.
11 listopada 1918 - to data odzyskania niepodległości przez państwo po^t
po stu dwudziestu trzech latach niewoli. Od 1795 roku Polska była podubo-
rami, a jej tereny podzielone między trzy mocarstwa Rosję, Prusy i Austr.e
Listopadowa data wyznaczająca odrodzenie państwa jest dzisiaj dniem naszej
święta narodowego.
Zapamiętaj!
• wiek - to 100 lat, czyli stulecie
• 10 wieków - to 1000 lat, czyli tysiąclecie
• coś, co trwa 10 lat, trwa przez dziesięciolecie
• półwiecze - to połowa wieku (stulecia), czyli 50 lat
• ćwierćwiecze - to ćwierć wieku, czyli 25 lat
„Bo to wszystko się plecie, ze stulecia w stulecie", jak mówił poeta W :v
Broniewski
I V X L C D M - liczby rzymska
1 5 10 50 100 500 1000 - liczby arabsku
Kapliczki
Wzór: Ta rzeźba pochodzi z b (0)
0. a) trzynasty wiek; b) trzynastego wieku; c) trzynastym wieki*
!W,.
Si
1 airu I
»ze zachowane na wsiach kapliczki
murowane łub kamienne, o formacie ma-
łych świątyniek z ołtarzykami, pochodzą
z (XVIII w.)......
............... (1). Być może ważnymi
wzorcami dla nich były kapliczki wzno-
szone na ścianach Kalwarii na terenie ca-
łego kraju, w (XVII i XVIII w.)...........
............................(2). Trudno
dziś, wobec małej jeszcze znajomości i nie
najlepszego zachowania źródeł, przesądzić,
jak często mogły się w (XVII i XVIII w.)
-----------
(3) zdarzyć chłopskie fundacje kapliczek.
W (XVII w.)...............
.................... (4) fundatorami ich
najczęściej bywali proboszcze, klasztory
i szlachta. Jeśli stawiali je chłopi
pańszczyźniani, czynili to zapewne
głównie zbiorowo, całymi gromadami
Pod koniec (XVIII w.)..................
................................(5) liczba
fundacji chłopskich, także indywidualnych,
zdecydowanie rośnie.
(z opracowania Ewy Fryś, Anny Irackiej,
Mariana Prokopka Sztuka ludowa w Polsce)
1- a) osiemnasty wiek 2.
b) osiemnastego wieku
c) osiemnaście wieków
a) siedemnastego i osiemnastego wieku
b) siedemnastu i osiemnastu wiekach
c) siedemnastym i osiemnastym wieku
3. a) siedemnastym i osiemnastym wie u
b) siedemnastego i osiemnastego wie u
c) siedemnastu i osiemnastu wie ac i
s,edemnastego wieku 5. a) osiemnastym wiekiem
c Sledemnastym wieku b) osiemnastym wieku
s,edemnastym wiekiem c) osiemnastego wieku
Godzina
Minęła druga
najprościej:
Jest (godzina) dwunasta (12.00)
trochę trudniej:
Jest punkt (punktualnie) dwunasta (12 00).
jest dwadzieścia pc> dłlŁklMń (10.20). (n)tęjXQWIuk)
Jest za siedem (minut) dziewiąta (8.53).
niedokładnie:
Minęła dwunasta*
Dochodzi dwunasta*.*
• Tak mówimy wtedy, gdy jest już kilka minut (l-10) po jakiejś godziny
Również wtedy, gdy wystarczy nam otientacyjnr określenie czasu < x
wyrażona jest w mianowniku:
Mnięła trzecia, jedenasta, dwudziesta pierwsza .
---------------------
.. Tak mówimy wtedy, gdy -------131
dżiny- Również wtedy, gdy nie m,,? k,lka minut (l-|0> d„ t.
określić czasu. Godzina wyrazom U y ub nic chcenw i, d° |,lklel5 8°-
Dochodzi trzecia, jedenasta dw?H * mianowniku " " dokladn'c
’ dwudz,esta pierwsza
Tr.<hł po”i' *eB’oł
Czemu ty się, zła godzino
Z niepotrzebnym mieszasz lękiem?
Jesteś - a więc musisz minąć.
Miniesz - a więc to jest piękne.
(z wiersza Wisławy Szymborskiej Nic dwa razy)
Która godzina? - trzy sposoby wyrażania czasu
12.05
Jest dwunasta (zero) pięć.
Jest pięć (minut) po dwunastej, (miejscownik)
Minęła dwunasta.
7.48
Jest siódma czterdzieści osiem.
Jest za dwanaście (minut) ósma.
Dochodzi ósma.
Ćwiczenie 6
Określ podane godziny na trzy możliwe sposoby.
Wzór: 11.10
a) jedenasta dziesięć
b) dziesięć po jedenastej
c) minęła jedenasta
1. 4.54
. .........................................................................
a) ..............................................
.................................................
.....•••••••••«••<••«•..
C) .........................................................
132
Ni« lia no Ikfbmk
2. 13 09
a) -----—------------------------------------- -------------------I
b) ................................. —...............*•———*•*•.......
3. 22.02
a) ------------------------------------------- -------------------.......
b) ••••*•••••••••••••*••••*••••••••*•**•*•****••• "**'***-.
°..............-.......
4. 19.50
a) ......................................................................
b) ............................................................................
c) -......................................................................
5. 6.59
a) -...............................................................••••.....
b) ....
c) ...............................................................................
6. 15.56
a) .......................................................................
b)
c) ..............................................................................
7. 23.04
a) ........................................................................
b)
c) .........................................................................
8. 6.06
a)
b)
c) ......
nolskim zegarku bardzo ważnv iecr;
^połowę godziny: który ws^.
pochodzi (w)pól do drugiej, (dopełnij
Minęło (w)pól do trzeciej. (dopełniąr-J
Tak mówimy, kiedy brakuje kilku
dokładnie liczyć.
Tak mówimy, kiedy połowa godziny wybiła kilka
ich dokładnie liczyć.
minut do połowy godziny i nie musimy ich
minut temu i nie
musimy
Która jest godzina? - cztery sposoby wyrażania szosu
10.25
Jest dziesiąta dwadzieścia pięć.
Jest dwadzieścia pięć po dziesiątej.
Jest za pięć (w)pół do jedenastej.
Dochodzi (w)pół do jedenastej.
9.35
Jest dziewiąta trzydzieści pięć.
Jest za dwadzieścia pięć dziesiąta.
Jest pięć po (w)pół do dziesiątej.
Minęło (w)pół do dziesiątej.
Ćwiczenie 7
Określ podane godziny na cztery możliwe sposoby.
Wzór: 11.25
o) jedenasta dwadzieścia pięć
dwadzieścia pięć po jedenastej
c) za pięć (w)pół do dwunastej
d) dochodzi (w)pół do dwunastej
134
Nie licz na liczebnik
3. 13.29
a) ..............................................................
b) "
c) ....................................................................
d) ........................................................................
4. 8.33
a)
b) ...................................................................
d) .........................................................................
5. 20.31
a) J
b)
c) ........................................................................
d) ........................................................................
6. 16.26
a)
b)
c) .........................................................................
d) .........................................................................
la pięć dwunasta
Wpisz brakujące w tekście godziny.
- Halo, Aniu, gdzie ty jesteś? Byliśmy umówieni o (13 00)...
..................... u jubilera Zapomniałaś?
Ależ skąd' A która jest teraz 7
Minęło (13.30)..................
lak późno! A ja siedzę jeszcze uln-M'
136
Nie licz na liczebnik
- Chyba żartujesz? A obrączki?
- Może wybierz jakieś sam.
- Boże! Najpóźniej o (15.20) ...
powinniśmy być w Urzędzie Stanu Cy^ju?!
- Zdążymy spokojnie. Ja sobie jeszcze tutaj pomaluję paznokcie. Chyk^
amarantowo, tak jak lubisz.
- Litości. Aniu! Przecież o (14.10).....................................
jesteśmy umówieni ztwni7'
rodzicami przed ich domem.
- Zadzwonię, żeby dojechali jakoś sami.
- Ale jeszcze kwiaciarnia. Musimy odebrać twoją wiązanką przed (14.50)
- To może wskoczysz tam po drodze. Przecież to tak blisko.
- Nie mam pojęcia, jak z tym wszystkim sobie poradzę. Czy do ciebie dociera •
punktualnie© (15.30)...........................................
jest nasz
ślub. Ty w życiu tam nie zdążysz.
Najwyżej zaczniecie beze mnie.
Co???
III- liczebniki W praktyce
Ponieważ w życiu codziennym i w
występują niemal na każdym kroku, warmn^10^ jakowej liczebniki
liczebników trudno przecież byłoby nam rob? ‘1” prakty“"c
podrozowac, m.erzyc ważyć, czy określać coś w 1 o»«fdności.
liczebników me istniałaby matematyka fizyki pn,ach ,ub Puentach. Bez
innych dyscyplin naukowych. ' y ' eKono™a. statystyka i wiele
Pieniądze
Pieniądze polskie - złotówki i grosze
•Złoty gramatycznie to pod względem odmiany nie rzeczownik, lecz przy-
miotnik.
Odpowiada więc na pytanie jaki?
•Jaki zatem jest polski złoty? Jest złoty - ale niestety ty o g
• Potocznie polski złoty nazywamy złotówką.
Złotówka gramatycznie to pod względem odmiany rze--------.---------
5. 6, 7
21
22
28
złoty (pieniądz)
złote (pieniądze)
złotych (pieniędzy)
złotych (pieniędzy)
złote (pieniądze)
złotych (pieniędzy)
grosz
grosze
5 6. 7... groszy
21 groszy
22 grosze
28 &oszy
Trochę P»«i‘ **"“* iacielu. jechać do Warszawy,
Nie zyc^P yj mlode pasl rozkoszą żądze:
ChybJ 'Test że najsłodsze tu znajdziesz zabawy,
wtenczas, kiedy masz pieniądze.
(Z Wiersza Tomasza Kajetana Węgierskiego L«t x W(
Liczenie pieniędzy I
Liczenie pieniędzy to posługiwanie się liczebnikami głównymi:
1,10 zł (jeden) złoty, dziesięć (groszy)
2,50 dwa (złote), pięćdziesiąt (groszy)
3,45 trzy (złote), czterdzieści pięć (groszy)
8,02 osiem (złotych), dwa (grosze)
31,71 trzydzieści jeden (złotych), siedemdziesiąt jeden (groszy)
115,33 sto piętnaście (złotych), trzydzieści trzy (grosze)
2654,67 dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt cztery (złote), sześćdziesiąt
siedem groszy
1001,01 tysiąc jeden złotych, jeden grosz
Zadanie matematyczne 2
Kupując (2).....................................kubki twarożku, zapłacisz
(3,40 zł)........................................................-
....................................... Natomiast
kupując trójpak (3 sztuki w jednym opakowaniu) tego samego twarożku, zapłacisz
(4,20 zł).............................. -Ji
Ile kosztuje cię jeden twarożek przy pierwszym zakupie?
Ile kosztuje cię jeden twarożek przy drugim zakupie?
Ile oszczędzisz na jednym twarożku, kupując trójpak?
139
Rj4d poBki uznał Utworzoną w (19Je)
Kra/ową Kasę fbzyczkowa M .....................-.... "_L
Młx*cznb ruble, marki, korony, będące w 08.^°^ em,,v>n4 W«łutv
,^irn^ w (1920)................Z7* * *"»“ "• «m,Mh p^Kh.
unifikacji waluty stan emisji PKRp wynosił (j 8)...rok“ Smarki poicie
...---miliardów marek Dol^kirh 7C21"”—-
na woinę. a potem na odbudowę zniszczonego kra! °*rorn^ ^datk. państwa
^,.,u idmmutr.Kyjnefo. pr-y znikomych dochodź 'Olbu'k’“ "’*>
pra-: emiMC (druk) pieniędzy papierowych Snów,' P“ta‘Ww Pok>vw.nv byt
£dek wencto nurki polskiej, kiórz w
w hipef inflację. I*misja marek osiągnęła w (1924)
, ........................................................................
roku astronomiczną sumę (600)........................
bilionów marek polskich. Kurs dolara kształtujący się w (1918)
..............................................................*.........
........................roku na poziomie (9)...........................
marek, w końcu (1923)................................
przerodziła się
roku wynosił (9,3)
....miliona marek.
Pudełko zapałek kosztowało wówczas (50 000)
...........................marek.
(1 książki Juliusza Bardacha. Bogusława Irsnodoo kiego, Muhała hetrraka
Huttma i prana poltkwgtd
Po raz pierwszy kukułeczka zakukała w borku.
A ja. biedny nieboraczek, nie niani grosza w worku.
O, gdyby to złotóweczki teraz zabrzęczały,
Miałby sobie chłopak z czego pohulać rok cały.
(ł wiersza Sianislawa J*.howKM kukdka)
^pisz podane w nawiasach liczebniki.
Rclurnu. , m -onrowadził rząd Władysława Grabskiego
'orniy systemu monetarnego pueprowaazi *#“ .
'‘ypoMi.my pne, w|n, w „„lenie petnomomlcwa. uduelo* <•**« - <"
-^setki od pożyczonej pani sumy wynoszą (84.40)
m’CSięSteczne prezenty dla swoich najbliższych Kn
ł°- N’i no (100-120)....................
fllZ pu v
> d> V
AS
W
Chyb3 już nigdy nie odbiorę od ciebie moich (427)
ii rvch które jesteś mi winna od trzech miesięcy.
, Teri porozmawiajmy o (167,60)..............
12- ...................................
które muszę zapłacić za ciebie w restauracji.
VRf*’oi^i
nie więcej
złotych.
Trochę poe*i« "« *ema*
Tak jakoś w życiu się prowadź,
Byś grosz miał! Grosz ten rachować
Ucz się i chować, i chować!
(z wiersza Jana Lemańskiego Poezja)
Zapamiętaj!
• Pieniądze szczęścia nie dają.
• Czas to pieniądz.
• Pieniądz nie śmierdzi.
• Jeśli nie wiadomo o co chodzi, to na pewno chodzi o pieniądze.
• Pieniądze to nie wszystko.
• Zdrowia nie kupisz za żadne pieniądze.
Miary i wagi
Odległość, ciężar, temperatura określane przy ułydu liczebników
Słownych
--------------------------------------------------------1
____________________________________ a naWet Wiek i temperaturę
• W ten sam sposób określamy o fizyczne.
słowem wszelkie możliwe jednostki
142
N,» no
milimetr
centymetr
decymetr
metr
kilometr
• mm
cm
dm
- m
= km
gram
dckagram
kilogram
tona
- 8
» dag
- kg
• i
pokonać jeszcze (137 km) sto trzydzieści
Kilka przykładów
• Żeby dojechać do Lublina, muszę
siedem kilometrów.
• Ciężar całkowity tego samochodt
dwa kilogramy.
• W tak mroźną noc temperatura spada nad ranem do minus (37°C) trzydzie-
stu siedmiu stopni Celsjusza.
• Wczoraj zmarła w wieku (112) stu dwunastu lat najstarsza mieszkanka na-
szego miasta.
Nowe mieszkanie państwa Dąbrowskich ma (98 m2) dziewięćdziesiąt
osiem metrów kwadratowych powierzchni.
Trochę poezji na temat
Pomoc dajcie mi. rodacy,
Bo olbrzymia myśl mnie nęka,
Kilometrów zbożnej pracy
Pragnie ma mocarna ręka.
(z wiersza Tadeusza Boya-Żeleńskiego Kuplet Jana w dwóch osoba.h Sn ko
Kobieta idealna
Wpisz brakujące liczebniki.
Nie chcę się chwalić, ale moja nowa dziewczyna jest po prostu idealna.
- Pod jakim względem?
Pod każdym! Pracuje w agencji modelek, więc sam rozumiesz...
- Nie bardzo!
No tylko pomyśl. Szczupła blondynka. (172 cm)..............
.......;centymetry wzrostu.
To dla mnie trochę za wysoka.
Ma .(21) ............................................lat i jest
spod znaku Wagi.
Nie za młoda dla ciebie?
(58 kg) ..............
...................
................kilogramów wysportowanego, opalonego ciała.
- No to wcale nie jest taka szczupła.
- Obwód w biuście (88 cm)..........................................................
- A jakie ma wykształcenie?
h Awćł “ • ~ Obwód w pasie tylko (59 cm)...........................................
•••••«••.••••44*4.»*•••••••••• •
Dużo czyta?
A biodra bracie, to poezja! Dokładnie (90 cm)..........................
IMtM MMMII •
Często zabierasz ją do teatru?
Nie pamiętam, jaki ma rozmiar bielizny. Chyba (36).....................
'ni- ............................lub (38)....................................
A to dobrze, czy źle?
Idealnie!
Na pewno świetnie gotuje.
Gotuje?
A jaki nosi rozmiar obuwia?
Jakieś (7/8 cm).............
Ma takie małe stopy?
Nie stopy, idioto, tylko obcasy!
Nie licz no Ijczebnik
144_________________________—--------------
. Rozumiem. A «opy pewnie w memimze (37/38)>
. A co tnnie.» obchodź' Za to biust (75 D) .........
_ A jakie ona na hobby?
- Jeszcze jej nie zapytałem.
Zapamiętaj!
n.p.m. - nad poziomem morza
p.p.m. - poniżej poziomu morza
m2 - metr kwadratowy
m3 - metr sześcienny
Ćwiczenie 2
Wpisz brakujące miary i wagi.
Wzór: Anna bardzo przytyła w ciąży i waży teraz (66 kg) sześćdziesiąt
sześć kilogramów.
1. W Polsce znajduje się ponad (100) ........................... sztucznych
zbiorników wodnych, o łącznej powierzchni (450 km2).......................
2. Średnia suma opadów w Polsce obliczana jest na blisko (600 mm)............
3. Długość granicy polsko-rosyjskiej wynosi (210 km).........................
4. Polska granica morska ma długość (440 km).................................
5. Największy dzwon w Polsce, zwany dzwonem Zygmunt waży około (lit).........
6. Żbik jest sporadycznie już spotykanym w Polsce dzikim kotem, którego długość
ciała dochodzi do (90 cm)....................................................
7. Najdłuższa polska rzeka to mająca (1047 km)............................
.......................................................długości Wisła.
8. W Polsce znajduje się aż (1345)........................................
rezerwatów przyrody, o łącznej
powierzchni niemal (315 000 ha).........................
.............................................hektarów.
9. W naszym kraju wytwarza się rocznie ponad (11 min .....................
................................................................. odpada
komunalnych.
10. Granica między Polską a Niemcami ma długość (467 km)...................
145
11. polska jest na większości SWoj
(300 m n.p.m.) „„__
............................................ ... nyTn'k2*yrn poniżej
(300 m n.p.m.) ..........
12 Najkrótsza polska granica to mierrąca (10J —
Stanica 2 Litwą.
Jes ą m°ią’ co
knó Wprawd^ hipopotam
£logramówważęz^Pcanh
Ale za to mógłbym przysiąc.
fżeWzem^ęŻa Zna|dzies2 mnie,
ze ze mną zyc przyjemnie.
Sernik warszawski
Wpisz brakujące liczebniki.
Ciasto:
(30 dag)
(15 dag)
(13 dag)
(1)......
(2)......
(1)......
.....mąki,
.....margaryny lub masła,
.....cukru,
.....żółtko,
.....łyżki kakao,
łyżka proszku do pieczenia.
Masa serowa:
(50 dag).......................................................................twarogu,
(20 dag)....................................................................cukru pudru,
(10 dag)..........................................................................masła,
(2)..............................................................................żółtka,
(4)..............................................................................białka,
(2) .............................................łyżki mąki
ziemniaczanej, rodzynki, usmażona skórka z pomarańczy.
A teraz już tylko:
~ zagnieść ciasto
- podzielić je na dwie części
~ do jednej dodać kakao
znowu zagnieść
wstawić na dwie godziny do lodówki
zemleć twaróg
masło utrzeć z cukrem pudrem ,;amnsfl/-Tana
dodawać do tego stopniowo żółtka, twaróg i mą ę
wymieszać ze skórką z pomarańczy i pianą z białek
formę wysmarować tłuszczem i posypać bułką tartą
na ciasto wylać masę serową
piec w średnio nagrzanym piekarniku przez godzinę
(przepis mojej babci)
Ułamki i procenty
• W znaczeniu matematycznym ułamki dzielimy na zwykłe i dziesiętne
• Ułamki zwykłe zapisuje się z kreską ułamkową: '/j, 1 %, 3%...
* Ułamki dziesiętne zapisujemy, stosując przecinek: 0,2, 1,35, 2,04.
Ułamki zwykłe
• Określane są gramatycznie poprzez liczebniki główne i liczebniki porząd-
kowe:
1'/? - jeden (liczebnik główny) i jedna (liczebnik główny) trzecia (liczebnik
porządkowy);
-jeden (to liczba całkowita, zawsze wyrażana liczebnikiem głównym),
-jedna (to liczba części, zawsze wyrażana liczebnikiem głównym),
- trzecia (to część całości, zawsze wyrażana liczebnikiem porządkowym).
2% - dwa i dwie trzecie
5% - pięć i siedem ósmych
9'Zt - dziewięć i jedna druga
Uwaga!
'/ - jedna ósma, ale % trzy ósme i % ósmych
- Dlaczego tak jest?
- Dlatego, że:
a) jest jedna ósma część całości,
b) są dwie, trzy, cztery ósme części całości,
c) jest pięć, szęśę^ siedem... ósmych części całości.
Kiedy jest, a kiedy są, wiemy już z pierwszego rozdziału tej książki!
'y
>y) trzecia fc.
iem główny
głównym),
n porządkom:
--------------------------
£i3c„nl. 3 ' ~-------------------------
tfpi« słownie podane liczby ulamkowe
1. (%) ......—...............................
2. (1%) ....................................
3. (4*) ...................................... ...........................
4. (6%) ...................................
5. (2*) ..................................
******•*•••
6. (7%) ............................................
7. (*) ...........................................
8. (4%) ................................................
9. (%) ...................................................................
10. (10*)................................................................
11. (3%) ...................................................................
12. (5%) ............................................................
Ułamki dziesiętne
• Określane są gramatycznie poprzez liczebniki główne i liczebniki porząd-
kowe (identycznie jak ułamki zwykłe):
1,2 jeden (liczebnik główny) i dwie (liczebnik główny) dziesiąte (liczeb
nik porządkowy),
-jeden (to liczba całkowita, zawsze wyrażana liczebnikiem głównym),
dwie (to liczba części, zawsze wyrażana liczebnikiem głównym),
- dziesiąte (to część całości, zawsze wyrażana liczebnikiem porzą owym
1.1 jeden i jedna dziesiąta
2,3 dwa i trzy dziesiąte
5,5 pięć i pięć dziesiątych
pamiętasz, ia...
o, 1 jedna dzieaia.a, ale 0.2 dwie (UtaiaK i 0.5 pl* *
N,e liano liczebni^
148
Dlatego że:
a) jest jedna część całości,
b) są dwie* trzy, cztery' części całości.
c) jest pięć, sześć, siedem... części całości.
Kiedy jest. a kiedy są. wiemy już z pierwszego rozdziału tej książki!
Uwago!
0,1 - jedna dziesiąta część całości
0,02 - dwie setne części całości
0 005 - pięć tysięcznych części całości
0.0003 - trzy dziesięciotysięczne części całości
0,00004 - cztery stutysięczne części całości
0,000006 - sześć milionowych części całości
• Wszystko zależy od tego, z jaką dokładnością chcemy podać liczbę. Mozę to
być jedno, dwa, trzy, cztery... miejsca po przecinku.
Ćwiczenie 4
Wpisz słownie podane liczby ułamkowe.
1. (3,3) .............................................................
2. (11,04) .............................................................
3. (0,236) .............................................................
4. (100,1) .............................................................
5. (24.25) .............................................................
6. (1,0002) .............................................................
7. (40,004) ..................
8. (o.iiii) ..............................................................
9. (9,09) ............................
10. (8,8) .......................
11. (202,033) ........................
12. (0,000007) .......
Zapamiętaj!
o 5 - to pięć dziesiątych lub pól (połowa
0,25 - to dwadzieścia pięć setnych |ub cw’ert Jcwimka
10 jedności = 1 dziesiątka (dziesięć)
10 dziesiątek = 1 setka (sto)
10 setek = 1 tysiąc
dycha (10), stówa/stówka (100), tysiak (1000) - to oczywiście niezbyt ele-
ganckie, ale często używane w języku potocznym słowa
Procenty
Procenty określają stosunek danej części do całości lub proporcje poszcze-
gólnych części czy składników.
Procenty określane są gramatycznie zawsze przez liczebniki główne.
1% - jeden procent
2% - dwa procent
5% - pięć procent nim rzeczownik
* Bez względu na wielkość liczebnika w liczbie pojedynczej,
procent jest wyrażany zawsze formą mra
- Mamy tylko kilka procent poparcia społecznego.
~ Obiecuję, że przyjadę na sto procent.
4 Rzeczownik procent ma oczywiście liczbę mnogą P
~ Bank doliczył nam procenty. .. .
' Procenty rosną szybciej, niż myś a er
150
Nir Ma na liczebnik
• PriMenry wyrażane są również z miejscami po przeć m, i
25.5% . s<iapję< i (><;, procent I
17.31% - siedemnaście i trzydzieści jeden setnych procent.
38.1 % trzydzieści osiem i jedna dziesiąta procent
60,0 3% - sześćdziesiąt i trzy setne procent.
Tu liczebniki określające miejsca po przecinku wyrażamy tak samo m
dziesiętne. U,*n’ki !
Polaka w procentach
Wpisz podane cyfrą procenty.
1. Polska leży nad Bałtykiem i aż (99.7%)....... .............
......................jej obszaru należy do jego zlewiska i
Z tego ...................................*............................ I
....................stanowią dorzecza Wisły. (33,9%)....................
.......................................to dorzecza Odry
2. Gleby brunatnoziemne zajmują około (38%)................................ , I
...............................................powierzchni Polski. Drugą grupę.
(26%).. ...............................................................
powierzchni, stanowią gleby bielicoziemnc.
3. Tylko (23%).................................................................
gleb w Polsce uznać można za bardzo dobre lub dobre. Zaś gleby najsłabsze jako
grunty orne zajmują przeszło (30%)............................................
........................................powierzchni naszego kraju.
4. Wód zaliczanych do I klasy czystości jest w Polsce (8,6%)................
Wody II klasy czystości
stanowią aż (32,2%).............................................................
...................................................................wszystkich badanych rzek. (39,5%)..................................~
.....................................................................♦. to wody III klasv
czystości. Wód pozaklasowych mamy obecnie w Polsce (19,7%)......................
...........................................................................
badanych rzek.
5. Zagrożenie erozją wietrzną dotyczy w Polsce aż (47%)..................
Erozją wodną powierzchniową zagrożonych jest u nas blisko (32%) ...^ ........
.................................................... użytków rolnych i lasów
6 W roku 2001 uznano, że w Polsce około (40%).................
Prawic CSOK.y ............................... lasów jest zdrowych i niezagrożonych
wę w llrcrw ,libq|O '«•
151
w praktyC9
lasów P*Astwowych w ................................
..„.owego wydobyć wygi, kamicnncgo
............................................... ę w p°lsce Blisko (7%)
produkcji węgla brunatnego pochodzi z polskich złóż WvH k.. światowej
P.................................... Wydobywamy również (3,3%)
......................siarki.
8. Użytki rolne zajmują w Polsce (58,7%)
...........................’..... powierzchni kraju W tym
to grunty orne. Łąki i pastwiska zajmują (13,2%)
........................................................................ Sady stanowią (1%).
..............................................................powierzchni użytków rolnych w Polsce.
(dane z Encykloptdii popularne, PWN. Warszawa 2006).
^'najsiafe.
[0 kraju.
jdyllkhsf'^'
Stuprocentowy mężczyzna
Wpisz podane w nawiasach wyrazy.
- Myślę Rafale, że w naszym biurze wszystkie kobiety kochają się w tobie.
- No, może nie (100%)...............................................
- Wystarczy, że jest ich (99%)......................................
Jak ty to robisz?
- Nic nie robię. Po prostu coś we mnie jest.
- Można powiedzieć, że jesteś (100%).................................
mężczyzną.
- Zawsze mogłoby być więcej.
- Kobiet?
- Nie, (%).................................................
- Skoro jesteśmy przy (%) .........................................
to powiedz mi, proszę, co procentuje najbardziej w kontaktach z kobietami?
- Nie wiem.
- Miła powierzchowność?
- Nie, to pewnie tylko kilka (%).............*.......................
Może twój wdzięk osobisty?
~ Ib nie więcej niż jakieś (20%).....................................
Dobra fryzura i ubranie?
fe oceniłbym na co najmniej (30-35%)................................
Mam! Intelekt!
Mój intelekt? Maksymalnie (10%)..................□ ’ u . >
Wiem! Kupujesz im kwiaty, czekoladki, jakieś inne ro nazg.
^szalałeś! Wszystkie pieniądze trzymam w banku na wyso ।
Ni» no ________________
Może więc uwodzisz je spojrzeniem, uśmiechem czy coś takiego?
Na to nabiera się około (25%)...................................
naszych koleżanek.
To na co nabiera się cała reszta?
Cala reszta wcale się nie nabiera, tylko pożycza.
- Pożycza? Co?
Pieniądze! One pożyczają ode mnie pieniądze na niewielki (%)....
Pożyczasz im pieniądze?
Ale na bardzo dogodnych zasadach. Na (4 do 5%)..................
......................1 nic biorę pokwitowania!
IV. GRAMATYKA w
tabelach
. ponieważ gramatyka liczebnika jest w;
Wano zobrazować j, za pomoc, tabel stoSu„kowo
. Korzystanie z tabel ułatwia zazwyczai m
znaleźć szybką podpowiedź. J Owiewanie wątpliwości i nom
. Ty jednak musisz sobie odpowiedzieć czv w«r
głowę w tabelach. ’ y Wo,ISZ mieć tabele w głowie czy
Liczebniki główne
Liczba pojedyncza
Rodzaje: męskoosobowy, męskożywotny, męskonieżywotny
jeden
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? jeden profesor jeden pies jeden dom
D ilu (nie ma)? jednego profesora jednego psa jednego domu
C ilu (przyglądam się)? jednemu profesorowi jednemu psu jednemu domowi
154 B ilu/ile (widzę)? jednego profesora jednego psa jeden dom
N (z) iloma (mam problem)? z jednym profesorem z jednym psem z jednym domem
Msc (o) ilu (myślę)? o jednym profesorze o jednym psie o jednym domu
Rodzaje: żeński, nijaki
jedna, jedno
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? jedna kobieta jedno dziecko
D ilu (nie ma)? jednej kobiety jednego dziecka
C ilu (przyglądam się)? jednej kobiecie jednemu dziecku
B ile (widzę)? jedną kobietę jedno dziecko
N (z) iloma (mam problem)? z jedną kobietą z jednym dzieckiem
Msc (o) ilu (myślę)? o jednej kobiecie o jednym dziecku
Zaimki nieokreślone Rodzaje: męskoosobowy, męskożywotny, męskonieosobowy
jedni, jedne
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? jedni profesorowie jedne psy jedne domy
och
ilu (nie ma)?
p
!ednych profe^T
Jednych nJ
• . 7 n P*ÓW
‘tomów
fi"’™ Prafcwmm
!"*nym p5om
JednV">domom
Protowi
jedne psy
ilu (przyglądam się)?
ilu (widzę)?
N
(z) iloma (mam problem)?
Msc (o) ilu (myślę)?
jednymi profesorami
2 jednymi psami
2 jednymi domami
o jednych profesorach
o jednych psach
o jednych domach
Rodzaje: żeński, nijaki
jedne 1 '
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? jedne kobiety
jedne dzieci
D ilu (nie ma)? jednych kobiet
jednych dzieci
C ilu (przyglądam się)? jednym kobietom jednym dzieciom
B ile (widzę)? jedne kobiety jedne dzieci
N (z) iloma (mam problem)? z jednymi kobietami z jednymi dziećmi
Msc (o) ilu (myślę)? o jednych kobieta*, h o jednych dzieciach
__ "**
156
Ni* lici no lia^bnik
Rodx«j «fiko»iobowy
przypadki dwaj, tr: pytania tej, czterej (tu są/tu 1 odmiana
M ilu (jest)? dwaj mężczyźni trzej sportowcy czterej piekarze
D ilu (nie ma)? dwóch/dwu mężczyzn trzech sportowców czterech piekarzy
C ilu (przyglądam się)? dwóm/dwu/dwom mężcz\ znorn trzem sportowcom czterem piekarzom
B ilu (widzę)? dwóch/dwu mężczyzn trzech sportowców czterech piekarzy
N (z) iloma (mam problem)? dwoma profesorami trzema sportowcami czterema piekarzami
Msc (o) ilu (myślę)? dwóch/dwu profesorach trzech sportowcach czterech piekarzach
Rodzaj męskoosobowy
dwóch, trzech, czterech (tu jest/tu byłon
przypadki pytania odmiana
M ilu (jest)? dwóch/dwu mężczyzn trzech sportowców czterech piekarzy
D ilu (nie ma)? dwóch/dwu mężczyzn trzech sportowców czterech piekarzy
C ilu (przyglądam się)? dwóm dw u dwom męzc:\ i>oi' trzem sportowcom czterem piekarzom
2S.
łowcach
eterach
Msc
ilu (widzę)?
(z) iloma (mam
(o) ilu (myślę)?
dwóch/dwti
trzech SDon ę2C2yzn
^erech pjeka
czte?3 Sportowcami
^!"»a Piekarzami
trzech/dWU Profeso'*h
2ech sportowcach
^ech piekarzach
przypadki -i ~¥yq> czter pytania y odmiana
M ile (jest)? dwa, trzy, cztery: psy, domv
D ilu (nie ma)? r /» nuieie, piwa dwóch/dwu, trzech, czterech: psów, domów, hoteli, piw
1 ilu (przyglądam się)? dwóm/dwu/dwom, trzem, czterem: psom, domom, hotelom, piwom
B ile (widzę)? dwa, trzy, cztery: psy, domy, hotele, piwa
N (z) iloma (mam problem)? z dwoma, trzema, czterema: psami, domami, hotelami, piwami
Msc (o) ilu (myślę)? o dwóch/dwu, trzech, czterech: psach, domach, hotelach, piwach
dwie, trzy, cztery
przypadki pytania odmiana
ile (jest)? dwie, trzy, cztery:
kobiety, kawy, noce
(D ilu (nie ma)? dwóch/dwu, trzech, czterech kobiet, kaw, nocy
licz na liczebnik
158 ___
c ilu (przygadam się)? dwom/dwu, trzem, cztero | kobietom, kawom, nocom | dwie, trzy, cztery: kobiety, kawy, noce
B ile (widzę)?
(z) iloma (mam problem) ? z dwoma/dwiema, trzema czterema: kobietami, kawami, nocami
N
Msc (o) ilu (myślę)? o dwóch/dwu. trzech, czterech kobietach, kawach, nocach
Liczebniki zbiorowe
Rodzaj nijaki
dwoje, troje, pięcioro
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? dwoje, troje, pięcioro: dzieci, uczniów
D ilu (nie ma)? dwojga, trojga, pięciorga: dzieci, uczniów
C ilu (przyglądam się)? dwojgu, trojgu, pięciorgu: dzieciom, uczniom
B ile (widzę)? dwoje, troje, pięcioro: dzieci, uczniów
N (z) iloma (mam problem)? z dwojgiem, trojgiem, pięciorgiem: dzieci, uczniów
Msc (o) ilu (myślę)? o dwojgu, trojgu, pięciorgu dzieciach, uczniach __
• Odmiana liczebników:
(6), siedem (7), osiem (8), dziewięć (9), dziesięć (10). kilka, ile. tyle
przypadki Pytania
M ilu (jest)? ' ’——— Umiana Pięciu:
P ilu (nie ma)? pięciu;
ilu (przyglądam się)? £2!^5^udentów Pięciu: Pięciu: I^f^f^^dentów z Pięcioma: profesorami, studentami o pięciu: profesorach, studentach
ilu (widzę)?
— N (z) iloma (mam problem)?
Msc (o) ilu (myślę)? —
Rodzaje: męskożywotny, męskorzeczowy
pięć, sześć, siedem...
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? pięć: psów, domów, hoteli
D ilu (nie ma)? pięciu: psów, domów, hoteli
C ilu (przyglądam się)? pięciu: psom, domom, hotelom
B ilu (widzę)? Pięć: u i- psów. doinow hoteli
N (z) iloma (mam problem)? z pięciu/pięcioma: psami, domami, hotelami o pięciu: psach, domach, hotelach
Msc (o) ilu (myślę)?
160
Nm lic* no iKtobnit
R»dxaj«: i»«b»ki, nijaki
przypadki pytania
M ile (jest)’
ilu (nie ma)?
D
ilu (przyglądam się)?
odmiana
okien, pól
kobiet, okien.
pięciu:
kobietom, oknom, polom
Msc
ile (widzę)?
(z) iloma (mam problem)?
(o) ilu (myślę)?
kobiet, okien, pól_____
z pięciu pięcioma
kobietami, oknami, poląrm
o pięciu.
kobietach, oknach, polach
B
N
liczebniki zakończone na -»cię
• Odmiana liczebników:
jedenaście (11), dwanaście (12), trzynaście (13), czternaście (14). piętnaście!
(15), szesnaście (16), siedemnaście (17), osiemnaście (18), dziewiętnaście U9i I
oraz trzydzieści (30) i czterdzieści (40).
Rodzaj męskoosobowy
piętnastu...
przypadki pytania odmiana
M ilu (jest)? piętnastu, szesnastu: profesorów, braci
D ilu (nie ma)? piętnastu, szesnastu: profesorów, braci
C ilu (przyglądam się)? piętnastu, szesnastu: profesorom, braciom
B ilu (widzę)? piętnastu, szesnastu: profesorów, braci
N (z) iloma (mam problem)? z piętnastu, piętnastoma profesorami, braćmi
Msc (o) ilu (myślę)? o piętnastu: profesorach, braciach
__________________ASA
Icoiywotny, mę»k«rxea«wy, Łeńtki, nijaki
Sc' ***^*
piętnaście...
"^vp*dki Pytania 1
M ile (jest)? —.°dmiana P^tnaście: — Piętnastu: psów, domów* i
D ilu (nie ma)?
c" ilu (przyglądam się)? uow- Kobiet, okien Piętnastu: P^n. domom, kobietom, oknom piętnaście: psów, domów, kobiet, okien
i ile (widzę)?
(z) iloma (mam problem)? " piętnastu/piętnastoma: psami, domami, kobietami, oknami1
Msc (o) ilu (myślę)? 0 piętnastu, szesnastu: psach, domach, kobietach, oknach |
50, 60... - liczebniki zakończone na -$»qt
• Odmiana liczebników:
pięćdziesiąt (50), sześćdziesiąt (60), siedemdziesiąt (70), osiemdziesiąt (80),
dziewięćdziesiąt (90).
Rodzaj męskoosobowy
pięćdziesięciu
pytania odmiana
M ilu (jest)? pięćdziesięciu: profesorów, braci pięćdziesięciu profesorów, brac^_ pięćdziesięciu: profesorom, braciom pięćdziesięciu profesorówbraci
D ilu (nie ma)?
,C ilu (przyglądam się)?
B ilu (widzę)?
Rodzaje: męskożywotny, męskonieosobowy, żeński, nijaki
pięćdziesiąt...
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? pięćdziesiąt: psów, domów, kobiet, okien
D ilu (nie ma)? pięćdziesięciu: psów, domów, kobiet, okien
C ilu (przyglądam się)? pięćdziesięciu: psom, domom, kobietom, oknom
B ile (widzę)? pięćdziesiąt: psów, domów, kobiet, okien
N (z) iloma (mam problem)? z pięćdziesięciu/pięćdziesięcioma: | psami, domami, kobietami, oknami
Msc (o) ilu (myślę)? o pięćdziesięciu: psach, domach, kobietach, oknach
100 - sto, stu
* Odmiana liczebników:
sto (100), trzysta (300), czterysta (400).
Rodzaj męskoosobowy
stu
przypadki pytania odmiana
M ilu (jest)? stu: profesorów, braci
^loch
p ilu fnir* *— !/•»
«4ld/r - - _ — StU: StU: _ P™fC“r^j>rac.om stu: stu/stoma: stu: — Profesorach, braciach
lC ilu (przyglądam się)?
B ilu (widzę)?
(z) iloma (mam problem)?
Msc (o) ilu (myślę)?
n.^.iyw.tny, męskoni„sobowy
sto
przypadki pytania —1 J odmiana
M ile (jest)? Sto: psów, domów, kobiet, okien
D ilu (nie ma)? stu: psów, domów, kobiet, okien
c ilu (przyglądam się)? stu: psom, domom, kobietom, oknom
B ile (widzę)? StO: psów, domów, kobiet, okien
N (z) iloma (mam problem)? ze stu/stoma: psami, domami, kobietami, oknami
Msc (o) ilu (myślę)? psach, domach, kobietach, oknach
500 - pi$<»eł
Odmiana liczebników: , nOO) osiemset (800). dziewy sl‘
ił,V<set (500), sześćset (600), siedemset (
'**>), kilkaset, paręset.
l«c» no Bc—kw*
ilu (jest)?
ilu (nie ma)?
ilu (przyglądam
ilu (widzę)?
tnlmiana
pięciuset
profesorów, braci
pięciuset:
profesorów, braci
pięciuset:
profesorom, braciom
pięciuset:
profesorów, braci
N (z) iloma (mam problem)? z pięciuset: profesorami, braćmi
Msc (o) ilu (myślę)? o pięciuset: profesorach, braciach
Rodzaje: męskoiywotny, męskorzeczowy, ieńzki, nijaki
pięćset
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? pięćset: psów, domów, kobiet, okien
D ilu (nic ma)? pięciuset: psów, domów, kobiet, okien
C ilu (przyglądam się)? pięciuset: psom, domom, kobietom, oknom
B ile (widzę)? pięćset: psów, domów, kobiet, okien
N (z) iloma (mam problem)? z pięciuset: ' psami, domami, kobietami, oku mu
M- <
(o) ilu (myślę)? o pięciuset psach, domach, kobietach, oku ।
dwunastu,
przepadki __ 'JWUStl Pytania J,?ilku2a^-Paru
p ilu (jest)? odmianą dwunastu; Profesorów, braci dwunastu: profesorów, braci dwunastu: profesorom, braciom dwunastu: profesorów, braci
D ilu (nie ma)?
C ilu (przyglądam się)?
B ilu (widzę)?
N (z) iloma (mam problem)? z dwunastu/dwunastoma: profesorami, braćmi
Msc (o) ilu (myślę)? o dwunastu: profesorach, braciach
Rodzaje: męskożywotny, męskonieosobowy, żeński, nijaki
dwanaście, dwadzieścia, dwieście, kilkanaście, parę
przypadki pytania odmiana
M ile (jest)? dwanaście: psów, domów, kobiet, okien
D ilu (nie ma)? dwunastu: psów, domów, kobiet, okien
C ilu (przyglądam się)? dwunastu: psom, domom, kobietom, oknom
B ile (widzę)? dwanaście: psów, domów, kobiet, okien
N (z) iloma (mam problem)'' z dwunastu/dwunastoma: psami, domami, kobietami, oknami
Mm (o) ilu (myślę)? o dwunastu: psach, domach, kobietach. oknaJ
Nie lia no liczebnik
166_____________________—1
1000 - łysi**
. Odmiana '^mkow. tysiąc (1000). ' a ę (rvsią«: tysięcy)! Zwróć uwagę na altemaqę ą ę ' . W„yStkie rodznje - li«b» P‘,iedyn"“ tysiąc milion, miliard, bilion
przypadki pytania odmiana
M ilu (jest)? ile (jest)? tysiąc: profesorów, braci. psów, domów; kobiet, okien
D ilu (nie ma)? tysiąca: profesorów, braci, psów, domów, kobiet, okien
C ilu (przyglądam się)? tysiącowi/tysiącu: profesorów, braci, | psów; domów, kobiet, okien
B ilu (widzę)? ile (widzę)? tysiąc: profesorów, braci. psów, domów, kobiet, okien
N (z) iloma (mam problem)? z tysiącem: profesorów, braci, psów, domów, kobiet, okien
Msc (o) ilu (myślę)? o tysiącu: profesorów; braci, psów; domów, kobiet, okien
Wszystkie rodzaje - liczba mnoga
tysiące, miliony, miliardy, biliony
przypadki pytania odmiana
M ilu (jest)? ile (jest)? tysiące: profesorów, braci. psów, domów, kobiet, okien
D ' ilu (nie ma)? tysięcy: profesorów, braci, psów, domów, kobiet, okien
c rx ilu (przyglądam się)? tysiącom: profesorów; braci, psów, domów, kobiet, okien
B ilu (widzę)? ile (widzę)? tysiące: profesorów, braci, psów, domów, kobiet, okien
Odmiana <|„6w
wykład I - zwykły ciqg liczbowy
। przypadki !— 1 odmiana
7" Jest tysiąc siedemset osiemdziesiąt dziewięć n v załatwienia. * «iewięc spraw do
D Tu nie ma tysiąca siedmiuset osiemdziesięciu dziewięciu ,pUtt do załatwienia.
C Przyglądam się tysiącu/tysiącowi siedmiuset osiemdziesięciu dziewięciu spraw do załatwienia.
Widzę tutaj tysiąc siedemset osiemdziesiąt dziewięć spraw do załatwienia.
N Mam problem z tysiącem siedmiuset osiemdziesięcioma/ osiemdziesięciu dziewięcioma sprawami. _
Msc Myślę o tysiącu siedmiuset osiemdziesięcioma dziewięcioma sprawami do załatwienia.
^przypadki
M
D
Przykład II - dała_________________________________
tysiąc siedemset osiemdziesią^dziewi^----------
odmiana__________ *
_______________________________________________'
_______________________________________________——-—^r^**-^**^
Przyglądał się na u__—-.--
osiemdziesiątemu dziewm
C
168
Nie licz na liczebnik
B i>;H k tysiąc siedemset osiemdziesiąty dziewicy
N Mamy problem z rokiem tysiąc siedemset o»iemdziesią. dziewiątym.
Msc Myślę o roku tysiąc siedemset osiemdziesiątym dziewiątym 4
Liczebniki porządkowe
• Liczebniki porządkowe w języku polskim funkcjonują fleksyjnie i składniowo
jak przymiotniki.
• Liczebniki porządkowe nie mają liczby mnogiej, z wyjątkiem liczebników
od 1 do 4.
1, 2, 3, 4 - pierwszy, drugi, trzeci, czwarty ...
Liczba pojedyncza
Rodzaje: męskoosobowy, męskożywotny, męskonieosobowy
pierwszy
przypadki i pytania męskoosobowy męskożywotny męskonieosobowy
M który? pierwszy profesor, brat pierwszy pies pierwszy dom, fotel
D którego? pierwszego profesora, brata pierwszego psa pierwszego domu, fotela
C któremu? pierwszemu profesorowi, bratu pierwszemu psu pierwszemu domowi, fotelowi
B którego? który? pierwszego profesora, brata pierwszego psa pierwszy dom, fotel
N z którym? z pierwszym profesorem, bratem z pierwszym psem z pierwszym domem, fotelem
Msc o którym? o pierwszym profesorze, bracie o pierwszym psie o pierwszym domu, fotelu
która? koński, nljai ,| ,waVn<x<, picrwsz,! ni,,.
ki i pytania tz pier wsze źertaki
które? Pierwsza k°bieia, noc nijaki Pierwsze
p której? którego? C i któremu? pierwszej kobiety, nocy Pierwszej kobiecie, nocy Okn°. mleko, pole Pierwszego okn’. mleka, pola pierwszemu °kmj, mleku, polu
B którą? które? pierwszą kobietę, noc
pierwszo okno, mleko, pole
N Z pici'WS7'i
z którą? z którym? kobietą, nocą z pierwszym oknem, mlekiem nolem
Msc o której? o którym? o pierwszej kobiecie, nocy o pierwszym oknie, mleku, polu
liczba mnoga
- rodzaje: męslcoosobowy, męikoiywołny, męskoniootobowy
tóflwbi 1 w I ii pierwsi, pierwsze
przypadki i pytania męskoosobowy męskożywotny męskonieosobowy
M którzy? które? pierwsi profesorowie, bracia pierwsze psy pierwsze domy, fotele
D których? C którym? B których? <tóre? pierwszych profesorów, braci pierwszym profesorom, braciom pierwszych psów pierwszym psom pierwszych domów, foteli pierwszym domom, |l.i.|om
pierwsze domy, fotele
pierwszych profesorów, braci pierwsze psy
r*dxaja: fański, nijaki
pierwsze
przypadki i pytania żeński nijaki
r które’ pierwsze kobiety noce nerwsze okna, mleka, pola
D których? pierwszych kobiet, nocy pierwszych okien, mlek, pól
C którym? pierwszym kobietom, nocom pierwszym oknom, mlekom, polom
B które? kobiety. noce pierwsze okna, mleka, pola
N z którymi? z pierwszymi kobietami, nocami Z pierwszymi oknami, mlekami, polami
Msc o których? o pierwszych kobietach, nocach o pierwszych oknach, mlekach, polach
172
1957
23 286
liczebnik główny
nie odmienia się
•to
•to
tysiąc dziewięćset
dwadzieścia trzy tysiące dwieście
-----------------
liczebnik porządkowy
odmienia się
piąty, piątego, piątemu
siedemdziesiątego drugiego,
pięćdziesiąta siódma ...
osiemdziesiąte) szóste)
W liczebnikach wir lorlcrncnt owych |x.irządkowych liczba mnoga nie
stępuje.
IV. Gramatyka w tabelach
171
ezji n« koniec
po pierwsze - pajęczyny,
po drugie - kurzu a kurzu,
po trzecie - dwa anioły,
co kopciły świecami,
po czwarte - belki
wedle andrzej owego krzyża
powiązane,
po piąte - same kołki
od sobót po izbicę,
po szóste - pusto,
po siódme - malowidła
na suficie
na ścianach
(z wiersza Mirona Białoszewskiego Barbara z Haczowa)
KLUCZ DO CWICZEN
Rozdział I
Ćwiczenie 1
1. trzy, siedem, dziesięć
3. cztery, osiem, dwanaście
5. dziesięć, sześć, szesnaście
7. trzynaście, cztery, dziewięć
9. szesnaście, jedenaście, pięć
11. czternaście, dziesięć, cztery
2. sześć, dziewięć, piętnaście
4. pięć, dwa, siedem
6. piętnaście, trzy, osiemnaście
8. siedemnaście, dziewięć, osiem
10. dwanaście, jeden, jedenaście
12. dziewiętnaście, osiemnaście, jeden
Ćwiczenie 2
1. dziesięć, dziewięć, dziewięćdziesiąt
3. czterdzieści, dwa, osiemdziesiąt
5. pięćdziesiąt, dwa, sto
7. dziewięćdziesiąt, trzy, trzydzieści
9. sto, pięć, dwadzieścia
11. sześćdziesiąt, trzydzieści, dwa
2. trzydzieści, trzy, dziewięćdziesiąt
4. dwadzieścia, trzy, sześćdziesiąt
6. siedem, dziesięć, siedemdziesiąt
8. czterdzieści, cztery, dziesięć
10. osiemdziesiąt, czterdzieści, dwa
12. osiemdziesiąt, dwadzieścia, cztery
Ćwiczenie 3
tysiąc, sto, dwieście, czterysta, osiemset, sześćset, trzysta, siedemset, dzie
więćset, pięćset
Ćwiczenie 4
1. dziesięć tysięcy, siedem tysięcy, trzy tysiące
2. osiem tysięcy, tysiąc, dziewięć tysięcy
3. dziewięć tysięcy, dwa tysiące, siedem tysięcy
4. sześć tysięcy, trzy tysiące, dziewięć tysięcy
5. dwa tysiące, dwa tysiące, zero
6. trzy tysiące, cztery tysiące, siedem tysięcy
7. pięć tysięcy, tysiąc, cztery tysiące
-X^*'Czer>
। dziesięć tysięcy, tysiąc. dziesieć '
a irI>. tysiące, trzy, dziewy t ’
,0 sto. pięćdziesiąt. plęć ^ 2,
csiem tysięcy, czterdzieści. dwie.r.
. --r>ćr rvsiecv. trzvcra a__. . esde
?ć.h;
cd • zwierzętach
-jęć-sześć. sto siedemdziesiąt, sto czteM
5ZeŚĆdZieSiąt’ Siedem<fcieSi^eĄ^ dziewy
X
Polska w liczbach
dwieście dziewięćdziesiąt pięć, dwa tysiące ot
jedenaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt
osiemdziesiąt trzy, tysiąc czterdzieści siedem
osiem, sześćset, dziewięć tysięcy trzysta ' ' tysi,ce P'fcstt trttdnes..
sześóizies r
siedemijsi-
y dzieci
;rdzieścU*‘
idzie®1 -
Ćwiczenie 5
1. dwadzieścia jeden
4. pięćdziesiąt sześć
7. siedemdziesiąt dwa
10. sześćdziesiąt cztery
2. dwadzieścia cztery
5. trzydzieści sześć
8. czterdzieści dwa
11. dwadzieścia cztery
3. osiemdziesiąt jeden
6. pięćdziesiąt sześć
9. czterdzieści pięć
12. Czternaście
Ćwiczenie 6
1. dwieście osiemdziesiąt siedem tysięcy czterysta pięćdziesiąt szesć
2. dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt
dziewięć
3. osiemset osiemnaście tysięcy osiemset osiemdziesiąt osiem
4. siedemset trzynaście tysięcy trzysta trzydzieści sze^
5. sześćset sześćdziesiąt osiem tysięcy sześćset Pię,nas5’? , . . .
6- czterysta czterdzieści siedem tysięcy siedemset dwadz.eścta jeden
7. sto jedenaście tysięcy sto dwanaście dedemdziesiąt trzy
8- trzysta dziewięćdziesiąt sześć tysięcy cztery
9 sto tysięcy jeden czterdzieści siedem
0- Pięćset pięćdziesiąt pięć tysięcy <z sześćset cztery
>• dziewięćset siedemdziesiąt osiem v Ą .^dziesiąt trzy
'2- dwieście trzydzieści sześć tysięcy dwteścte szes
174
Nie licz no liczebnik
Ćwiczenie 7
Proponowane odpowiedzi
I. Mieć życie nudne, monotonne, szare.
2. Przeżywać ciągłe niepowodzenia.
3. Pozostać w trudnej sytuacji materialnej (bez środków do życia).
4. Stracić wszystko w jednej chwili (w krótkim czasie).
5. Zaryzykować wszystko bez względu na konsekwencje.
6. Popierać kogoś (pomagać komuś) bezwarunkowo.
7. Szybko coś opowiedzieć.
8. Osiągnąć jednomyślność popierać kogoś (coś) przez aklamację.
9. Nie słuchać zbyt uważnie. Słuchać bez zaciekawienia.
10. Mieć duże doświadczenie, dużą praktykę.
11. Udać się, pobiec po coś bardzo szybko (natychmiast).
12. Być do siebie bardzo podobnym psychicznie - odczuwać jednakowo
Ćwiczeni 8
1. jednemu 2. jedną 3. jednym 4. jednej 5. jedno 6. jednego
7. jednej 8. jednym 9. jednym 10. jednemu 11. jedno 12. Jedno
Ćwiczenie 9
1. jednoaktowa 2. jednogarbny 3. jednopokojowe 4. jednokierunkowa
5. jednogłośnie 6. jednooki 7. jednorazowy 8. jednoczęściowa
9. jednorzędowa 10. jednorzędowym
11. jednomiesięczny 12. jednorundowa
Ćwiczenie 10
1. jednych 2. jednych 3. jedne 4. jednymi 5. jedne 6. jednym
7. jeden 8. jednych 9. jednych 10. jednym 11. jedni 12. Jedne
Ćwiczenie 11
1. jeden 2. jednemu 3. jedną 4. jeden 5. jedną 6. jednego
7. jedna 8. jednych 9. jednego 10. jednymi 11. jednego
12. jedni, jedne, jeden
Anna, Marla, Urszula
Anna ma mniej więcej dwadzieścia (20) lat, a Urszula mniej więcej sześcd:ie
siąt (60) lat.
M,chal ma dwadzieścia jeden (2 j > . ,
at- a Janek
f„o I paPiero»y
Hwa ma teraz dwadzieścia osiem (28) lat
^•styna będzie ważyła sześótóes,,, dwa (62) ki.
' ' kilogramy.
^0 -•
iedno i A
Liczby parzyste i nieparzyste
1. trzynaście (13), siedemnaście (17)
(21), czterdzieści siedem (47), sto trzy (103) ' a** I9)* dwad:ies<^
2. tysiąc czternaście (1014), czterysta szesnaście (4ias a
szesnaście (16), dwanaście (12), osiem (8). ' duadz,eśaa dwa (221
jediwlhti.
Ćwiczenie 12
1. trzech,
5. cztery
9. dwa
2. dwaj
6. dwaj
10. dwaj
3. czterech
7. dwóch/dwu
11. dwóch/dwu, dwaj
4. trzech
8. cztery
12. trzech, trzej
Ćwiczenie 13
1. czterech 2. trzech 3. dwoma 4. dwoch/dwu
6. czterech 7. trzem 8. czterema 9. dwoch/dwu
11. czterech 12. Trzem
li>
o
5. dwóch/dwu
10. trzej
Proponowane odpowiedzi . ,
1. Opowiedzieć coś bardzo szybko, w uzym
2. Bardzo podobny, niemal identyczny
3. Bardzo blisko, w najbliższym sąsie ztw,e
4- Załatwić dwie sprawy jednocześnie. ne i negatywne aspektv
5- Wszystko ma swoje plusy i "!inu^ ciężko-
6- Robić coś ze zdwojoną energią, wyiątkowo
7- Pozostawać w niskim ukłonie.
8 Próbować podwójnie sk°rzys.iat'nu|emem.
Wspólnie zastanawiać się na P
176
Nie licz na liczebnik
10. Sytuacja, w której możliwe jest więcej niż jedno rozwia?
walna. an,e>
11. Ktoś mało inteligentny, niezbyt rozgarnięty.
12. Przechytrzyć kogoś, manipulować nim.
13. Osaczyć kogoś, przymusić do jednoznacznej decyzji.
14. Pokora przynosi podwójną korzyść.
15. Zajmować kilka stanowisk, piastować kilka funkcji.
16. Inteligentnemu człowiekowi niczego nie trzeba długo tłu
H.
17. Jednoznacznie, bez wątpliwości.
18. Za dużo rzeczy naraz, niepotrzebny nadmiar.
Ćwiczenie 15
1. czterech 2. trzy, trzy 3. cztery
7. trzech 8. trzy
4. trzech
9. trzech 10. cztery
5. cztery 6.
11. cztery U. Caety°
Ćwiczenie 16
1. pięcioro
6. sześciorgiem
11.trojga
2.
7.
12.
trojgiem 3. ośmioro 4. dwojga 5. trojgu
czworga 8. dwojgu 9. dwojgu 10. jedenas.
Czworgu
Moje prababcie
dwie, dwa, trzy, cztery, dwaj, trzej, dwoje, czworo, dwie, trzy, cztery', trz\.
dwie
Najważniejsze telefony w Polsce
dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć; dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem
dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem; dziewięćset dziewięćdziesiąt dw.i
trzynaście sto dwadzieścia jeden trzysta trzydzieści trzy
Ćwiczenie 17
siedmiu, ośmiu, dziesięć, dwunastu, osiemnastu, cztery, pięć, sześć 11
ścioro, sześciu, dwudziestoma, siedmiu, siedmiu, pięć
Ćwiczenie 18
1. To były trudne trzy lata.
2. To jest osiem trudnych spraw.
Cw»csea'« 19
j dwaj. dwie, czworo
2 trzej, trzy, sześcioro
J. czterej, cztery, czworo
4 pięciu, pięć, dziesięcioro
5 sześciu, sześć, dwanaścioro
6. siedmiu, siedem, czcernaścioro
7. jeden, dwie, troje
8 dwaj, trzy, pięcioro
9 trzej, cztery, siedmioro
10. czterej, pięć, dziewięcioro
11. pięciu, sześć, jedenaścioro
12. sześciu, siedem, trzynaścioro
pytania da tekstw
1. dwieście złotych, 2. trzysta złotych, 3. dwieście pięćdziesiąt złotych.
4. dwieście złotych, 5. trzysta pięćdziesiąt złotych,
6 pięćset złotych, 7. czterysta złotych, 8. czterysta złotych
3 Tojes°‘ koledzy “ »tudiOw
* To M irzydzle^ Ś*?" Punk’°*
S- To jest dWa *,a naukowych
* To jesi PSÓW Mmatyńciyków
1. To iMf • em<^ztesi4t siedem płyt kompaktowych
8 To i sto P1?l/wście kilometrów stąd
y ~ dwieście dwadzieścia dziewięć zebranych podpito*
° tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt trzy złote i dziewy jpi
178
Nie licz na liczebnik
10. To jest trzysta pięćdziesiąt sześć miejsc parkingowych.
11. Tb są cztery jajka na twardo.
12. To jest tysiąc razy powracający problem.
Raz mianownik, raz dopełnia**
1 To są trzy bardzo piękne kobiety. To jest sześć bardzo pięknych kobiet
2. To są moi dwaj kuzyni z Kozienic. To jest moich pięciu kuzynów z Kozienic
3. To są cztery byłe narzeczone Waldemara. To jest osiem byłych narzecze,.
4. To są dwadzieścia dwa kilogramy nadwagi. To jest jedenaście kilogramów
nsdwsci-
5. To są trzydzieści trzy stopnie ciepła. To jest dwadzieścia siedem stopni ciep|Ł
6. To są czterdzieści cztery gatunki ryb akwariowych. To jest czterdzieści pięć
gatunków ryb akwariowych.
7. To są dwadzieścia trzy sposoby wiązania krawata. To jest dwanaście sposo-
bów wiązania krawata.
8. To są dwa najstarsze eksponaty w muzeum. To jest sześć najstarszych eks-
ponatów w muzeum.
9. To są zaledwie sześćdziesiąt trzy krótkie minuty. To jest zaledwie sześćdzie-
siąt dziewięć krótkich minut.
10. To są nasze trzydzieści cztery kontakty zagraniczne. To jest nasz jeden kon
takt zagraniczny.
11. To są ostatnie dwieście pięćdziesiąt cztery wilki żyjące w Polsce. To jest
ostatnie dwieście pięćdziesiąt pięć wilków żyjących w Polsce.
12. To są sto dwa wyjątkowo rzadkie gatunki roślin. To jest sto wyjątkowo rzad-
kich gatunków roślin.
Ćwiczenie 21
1. dwunastu 2. dwudziestoma 3. trzydziestu 4. dziewiętnaście
5. jedenastoma 6. trzynaście 7. dziewięćdziesiąt 8. siedemdziesięciu
9. czterdziestu 10. jedenastu 11. pięćdziesięciu 12. osiemdziesięcioma
Zadanie matematyczne 1
dwadzieścia osiem, dwanaście, osiem
Zadanie matematyczne 2
trzynaście, dwadzieścia jeden,
ścia jeden, trzydzieści cztery
czterdzieści osiem, czterdzieści dwa. dwad K
--------------------------
,r<enie 22
2d™w 3-Poe^ -------------
^ ^tauracji 12. liczebników ,niynier6w 9-^mów' 5' Etyków
*0. biur
jęć. sześć dwudziestu trzydziestu, czterd
tr2ynaśae. dwadzieściajeden, dwudzienu"01 C2'ery. C2ler. .
ięćdzieS.ąt Siedem, jedenastu, jedenaSe^iit ^^stu
tysiąca dwustu trzydzieści siedem 'kllh™^. ^slr™^
d.iew.ęcdz.esiąt jeden, trzy tysiące trzysta^^^ £
’ąt Sleder". kilku ty^. ’
Ćwiczenie 24
]. moich niegrzecznych dzieci
2. twoich nowych krzeseł
3. jego pięknych koleżanek
4. jej ulubionych kapeluszy
5. naszych starych plakatów
6. twoich tłustych psów
7. ich rasowych kotów
8. moich dalekich krewnych
9. twoich bliskich znajomych
10. naszych utalentowanych piosenkarzy
11. waszych wybitnych naukowców
12. ich wspólnych miesięcy
Ćwiczenie 25
2 ośmiu długich godzinach
tych dwóch starych kobietach
JeJ kryształowym wazonom
Jego kilkoma gustownymi garniturami
g’ rn°1^1 paru odwiecznych przyzwyczajeń
swoje dwadzieścia pięć aromatyzowanych papierosów
1Lh (swoich) trzydziestu jeden szczęśliwych latach
naszym północnym województwom
](/ Waszyc^ siedemnastu postulatów strajkowych
11 ,e kilka płyt analogowych
I tych kilkunastu smutnych listów
"‘oich trzech szkolnych przyjaciół
180
Nt* Iki no Ikiobnik
--------I
__-_________— I
*•«•«»• W,o«,y»,«wa dw«<We*cia. sto P>ę t . I
„ . I"" dorastali’ * I
”g ... .........»«>'> |X<kO,.K lK J okaMle iaWonl<
luku kokgów. HkinetfO. ^“J^w owocowych, piętnasto latack ty,,^ 1
bankami dwunastu lal. ''"''"^l^^wtcry jej najlepsze koleżanki, dwóch
£. kdka swoich ''yhranyshmsklepo u, kh
szkołach jej dzieci. p>C kilkanaście lat
nym szczególnym przypadku,
Ćwiczenie 26
1. sześciuset
5. siedmiuset
9. dziewięciuset
2. ośmiuset
6. sześciuset
10. siedmiuset
3. pięciuset
7. ośmiuset
11. sześciuset
4. dziewięciuset
8. pięćset
12. ośmiuset
Czy wiesz, io...
sześćset, pięciuset, czterystoma/czterystu, trzystu/trzystoma, dwieście, s
demdziesięciu, milion
Narodziny Ziemi
stu, siedmiu-dziesięciu, pięcioma, czterech do pięciu, piętnastu. dwanas<
tysięcy siedemset pięćdziesiąt, dwanaście tysięcy siedemset dziesięć, szesk
tysięcy trzysta pięćdziesiąt, siedmiu tysięcy, trzydziestoma tysiącami
Ćwiczenie 27
1. kilka/parę
3. kilka/parę
5. kilkaset/paręset
7. kilkaset/paręset
9. kilka/parę
11. kilka/parę
2. kilkadziesiąt/parędziesiąt
4. kilkadziesiąt/parędziesiąt
6. kilkanaście/paręnaście
8. kilkanaście/paręnaście
10. kilkadziesiąt/parędziesiąt
12. kilkaset patęst i
Ćwiczenie 28
I. paru
7. paru
2. kilku
8. kilku
3. paroma 4. kilku 5. paru 6. kilkoir.
9. paru 10. kilkoma 11. paioma 12. kilku
,cień
। milionem, milionami
; bilionie, bilionach
5. mili°n*e’ milionach
- bilionem, bilionami
q milionowi, milionom
] 1. bilionem, bilionami
£ % 3U
ys,ąca> tysiącom
Ćwiczenie 30
1. kilkudziesięciu
2. kilkuset
3. kilkunastu
4. kilkudziesięcioma
5. kilkuset, kilkuset
6. kilkunastu
7. kilkudziesięcioma
8. kilkuset
9. kilkunastu
10. kilkadziesiąt
11. kilkuset
12. kilkunastu
Ćwiczenie 31
1. kilkuletnie 2. kilkumetrowy 3. kilkuletnim 4. kilkugodzinne
5. kilkudniowy 6. kilkutomowa 7. kilkuhektarowe 8. kilkupiętrowy
9. kilkuetapowe 10. kilkuletnim 11. kilkuosobowy 12. kilkutygodniowy
Ćwiczenie 32
l.jest 2. są 3. jest 4. jest 5. są 6. są, jest
7. jest 8. są 9. jest 10. jest 11. jest 12. są
Ćwiczenie 33
są dwie siostry
3. są trzej synowie
5- jest tysiąc spraw
7- jest pięćdziesiąt siedem pączków
9. są dwadzieścia dwa elementy
1 1 • jest czterech inżynierów
2. jest dwadzieścia jeden psów
4 są trzydzieści dwa krawaty
6. są czterdzieści cztery medale
8. jest sto lat
10. jest troje dzieci
12. jest pięć kobiet
182
Nio lici na liczebnik
1. siedmiuset osiemdziesięciu dwóch
2. tysiąc dwustu sześćdziesięciu jeden
3. dzicwięciuset dziewięćdziesięcioma siedmioma
4. trzech tysiącach czterystu pięćdziesięciu sześciu
5. dwanaście tysięcy pięciuset siedemdziesięciu ośmiu
6. ośmiuset dziewięćdziesięcioma siedmioma
7. stu jedenastu
8. tysiąca jednej
9. trzech tysiącach sześciuset sześćdziesięciu pięciu
10. tysiąca siedmiuset dziewiętnastu
11. czterystu sześćdziesięciu
12. dwoma tysiącami siedemset trzydziestoma dwoma
Zadanie matematyczne 3
tysiąc dwieście, dziewięćset osiemdziesiąt siedem, tysiąc dwieście, dziewięćset
osiemdziesiąt siedem, dwieście trzynaście
Zadanie matematyczne 4
trzydzieści trzy, dwadzieścia dziewięć, trzydzieści jeden, dziewięćdziesiąt trzv
sześćdziesiąt cztery, sześćdziesiąt, sześćdziesiąt dwa
Białowieski Park Narodowy
dziesięć tysięcy pięćset dwa, dwadzieścia, trzy tysiące czterysta czterdzieści sześć,
sto pięćdziesiąt tysięcy pięćset osiemdziesiąt dwa, sześćdziesiąt dwa tysiące dwie-
ście dziewiętnaście, dwadzieścia sześć, dwustu pięćdziesięcioma, czterystu trzy-
dziestoma, jedenastu tysięcy pięciuset sześćdziesięciu czterech, sześćdziesiąt sześć
trzystu sześćdziesięciu, dwieście dwadzieścia osiem, dwudziestu czterech, dwuna-
stu, siedmiu, tysiącu stu, dwóm tysiącom ośmiuset osiemdziesięciu czterem
Ćwiczenie 35
1. wiele 2. wiele
7. wielu 8. wielu
3. wielu 4. wielu
9. wiele 10. wiele
5. wiele 6. wielu
11. wiele 12. wielu
Ćwiczenie 36
ile, ilu
iloma, ilu
ilu, ile
ile, ile
ilu, iloma
ilu, ile
ilu, ile
ile, ilu, ile
ile, ile, ile, ile
---------- " --------------
de *eketv
' ' 1 * *.Hu ’
'• MMkirMHly 6. Z(t C(, . I klh.
H **wa **• dwacizleidg ^P^ccri 4 * * ,r*y
,0- Piętna4c|p 7
ćwl«*",e 37
niejedni, niejedne, niejednej, niejrdr > m'
niejeden, niejednym, niejednemu, nicjedtwm"*
Ćwiczenie 38
I oboje/obydwoje
4 obie/obydwic
oba/obydwa
9 obic/obydwir
11 obii/obydwu/obydwój li
3. obie/obydwic
h oboje/obydwoje
K. obic/obydwie
10 obu/oltydwu/cibylwóf h
12. obu/obydwu/obydwóch
ćwiczenie 39
I obojga/obydwojga, oboje/obydwoje
2. obydwoma, obydwu/obydwóch
< olM/obydwa, oba/obydwa
4 obie/obydwie, obu/obydwu/obydwom
5. obu/obydwn/obydwói h, obu/obydwu/obydwócii
() oboje/obydwoj<’, obojgicm/obydwojgiem
7 oboj«7<»bydwoje, obojgu/obydwo|gu
8 obie/obydwic, obn/obydwu, obydwóc h
9 obie/obydwic, obie/obydwic
10 obaj/obydwaj, obu/obydwu/obydwom
I I oboje/obydwoje, <»bojg.l/ol’y«lwojg.i
1/ (Ibojg.i, ()bojg.i
Rozdział II
1 <»edf iud/ic'.i,|iy aiódmy
/ 1 /h lyj.i o'.pmil/hM,|iy d. icwi.jty
'• tt/fi h>4f iny
z| < zir/yflia piijiy
f> trzytysięczny
0/y |yM,|, , , , f ytłl.i pń,'d ieMi|IY '• "'-1 v
184
Nie licz na liczebnik
7. osiem tysięcy dwieście trzynasty
8. trzydzieści dwa tysiące pierwszy
9. czterdzieści tysięcy sto jedenasty
10. milion sto dwanaście tysięcy dwieście dwudziesty trzeci
11. dziewięćset osiemnaście tysięcy siedemset czwarty
12. sto trzydzieści jeden tysięcy trzysta trzynasty
Ćwiczenie 2
1. sześćdziesiąta trzecia
2. sto siedemdziesiąta siódma
3. dziewięćset siedemdziesiąta piąta
4. trzysta trzecia
5. czterotysięczna
6. dwa tysiące czterysta sześćdziesiąta ósma
7. pięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąta pierwsza
8. sześć tysięcy szesnasta
9. siedemnaście tysięcy siedemset siedemdziesiąta siódma
10. milionowa
11. dwumilionowa
12. trzy miliony trzynasta
Ćwiczenie 3
1. osiemdziesiąte pierwsze
2. setne
3. siedemsetne
4. siedemset trzydzieste piąte
5. tysięczne
6. tysiąc dwieście trzydzieste czwarte
7. siedemnastotysięczne
8. siedemnaście tysięcy sto trzecie
9. osiemdziesięciopięciotysięczne
10. osiemdziesiąt pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąte ósme
11. stutysięczne
12. sto tysięcy setne
Ćwiczenie 4
1. Nad morze.
2. Dobre, niepokojąco dobre.
3. Był to tzw. szwedzki stół.
<fwi(
185
4 przy stolikach.
5’ Mltxla‘ ha,aś,iwa para.
p O sytuacji politycznej w kraju
- To. że bohater dosiadł się do stol
mych. Przy którym siedziała
8 odrywać główną rolę, zajmować naiwa n'«na,o-
ponieważ studiował nauki polityk n'e,S2e s‘anowisko (m,
]0. przyjechali pierwszy raz.
szósta, siódmą, siódmej, ósma, jedenastą, piętnasta . . .
dziesta, dziewięćdziesiątą, druga, czterdziesta „Zl' ud:,e,t, P>W trzy
d,, trzydziestej, dwudziestej, czterdziestej, pięćdziesi^TzSeti^'
Nieobliczalne kaczki
, , • • z • ____ , pierwsza, druga, trzecia, jedna druga
dziewiąta, pięć, osiem, trzecia, pierwsza, szósta, siódma
Kapelusze Konstantego
jedenaście, pierwszy, drugi, trzeci, czwartego, piąty, szósty, siódmy, ósmy, dzie
wiątym, dziesiątym, jedenasty
Ćwiczenie 5
1. Nie chce, by żona nakładała sobie na twarz maseczki kosmetyczne w jego
obecności. . . „„
2. Przyznawać rację stronie przeciwnej. Opowiadać się za
3. To wada polegająca na tym, że jest się niepotrze nym z yt
4. O kimś, kto ma wyjątkowy talent (umiejętność, z ono •
5. To wyobrażenie miejsca, w którym jest się zawsze
6. Obiady złożone z dwóch dań i deseru.
7. Stu dwudziestu gości.
8. Nie, ona jest jedynaczką.
9. Chodzi o liczbę „13".
10. Czeka na nią ponad dwie godziny
11- Chciałby mieć więcej niż jedno ziec 'o.' . jona anj jednej.
12. Bohater wypija pięć butelek piwa, jego
186
Nie lici na liczebnik
Przed sądem
Pięcioro, dwóch, dwadzieścia, pierwszy, drugi, pięciu, dwoje, trzei i. <
drugim ’-^nyrr.
Z życiorysu poety
trzydziestego czerwca tysiąc dziewięćset jedenastego roku
tysiąc dziewięćset czternastego
tysiąc dziewięćset osiemnastego
pierwszej
tysiąc dziewięćset dwadzieścia jeden - tysiąc dziewięćset dwadzn
dziewięć
tysiąc dziewięćset trzydziestym czwartym
tysiąc dziewięćset trzydziestym
tysiąc dziewięćset trzydziestego pierwszego
Sejm
piątego sierpnia tysiąc pięćset siedemdziesiątego pierwszego
szóstego stycznia tysiąc pięćset siedemdziesiątego drugiego
dwunastego marca tysiąc pięćset siedemdziesiątego drugiego roku
w kwietniu tysiąc pięćset siedemdziesiątego drugiego
dwudziestego ósmego maja
siódmego lipca tysiąc pięćset siedemdziesiątego drugiego roku
pięćdziesięciu dwóch lat
Zadanie matematyczne 1
tysiąc czterysta siedemdziesiątym trzecim
tysiąc pięćset czterdziestym trzecim
siedemdziesiąt
Kapliczki
1. b, 2. c, 3. a, 4. c, 5. c
Ćwiczenie 6
I a) czwarta pięćdziesiąt cztery
b) za sześć piąta
c) dochodzi piąta
2 a) trzynasta dziewięć
b) dziewięć po trzynastej
j minęła trzynasta
( a) dwudziesta druga dwie
b) dwie po dwudziestej drugiej
c) minęła dwudziesta druga
4 a) dziewiętnasta pięćdziesiąt
b) za dziesięć dwudziesta
c) dochodzi dwudziesta
5 . a) szósta pięćdziesiąt dziewięć
b) za minutę siódma
c) dochodzi siódma
6. a) piętnasta pięćdziesiąt sześć
b) za cztery szesnasta
c) dochodzi szesnasta
7. a) dwudziesta trzecia cztery
b) cztery po dwudziestej trzeciej
c) minęła dwudziesta trzecia
8. a) szósta sześć
b) sześć po szóstej
c) minęła szósta
Ćwiczenie 7
1. a) piąta dwadzieścia osiem
b) dwadzieścia osiem po piątej
c) za dwie (w) pół do szóstej
d) dochodzi (w) pół do szóstej
2. a) dwudziesta druga trzydzieści siedem
b) trzydzieści osiem po dwudziestej drugiej (po dziesiątej)
c) siedem po (w) pół do dwudziestej trzeciej
d) minęło (w)pół do dwudziestej trzeciej
3. a) trzynasta dwadzieścia dziewięć
b) dwadzieścia dziewięć po trzynastej (po pierwszej
c) za minutę (w)pół do czternastej
d) dochodzi (w)pół do czternastej
4. a) ósma trzydzieści trzy
b) trzydzieści trzy po ósmej
c) trzy po (w)pół do dziewiątej
d) minęło (w)pół do dziewiątej
a) dwudziesta trzydzieści jeden . a
b) trzydzieści jeden po dwudziestej p<» _ .
c) minuta po (w)pół do dwudztestei f •
d) minęło (w)pół dodwudziesn | pi‘
188
N>« no l><z»bn>k
6 a) szesnasta dwadzieścia sześć
b) dwadzieścia sześć po szesnastej (po czwartej)
c) za cztery (w)pól do siedemnastej
d) dochodzi (w)pól do siedemnastej
7 a) dziewiąta trzydzieści dwie
b) trzydzieści dwie po dziewiątej
c) dwie po (w)pół do dziesiątej
d) dochodzi (w)pól do dziesiątej
8 . a) dwudziesta trzecia dwadzieścia trzy
b) dwadzieścia trzy po dwudziestej trzeciej (po jedenastej)
c) za siedem (w)pół do pierwszej
d) dochodzi wpół do pierwszej
Za piy< dwunasta
trzynastej (pierwszej)
(w)pół do czternastej (drugiej)
piętnastej (trzeciej) trzydzieści
czternastej (drugiej) dziesięć
czternastą (drugą) pięćdziesiąt
piętnastej (trzeciej) trzydzieści lub (w)pół do szesnastej (czwartej)
Zadanie matematyczne 2
dwa, trzy złote czterdzieści groszy, cztery złote dwadzieścia groszy,
jeden złoty siedemdziesiąt groszy, jeden złoty czterdzieści groszy,
trzydzieści groszy
System walutowy 1
tysiąc dziewięćset szesnastym, tysiąc dziewięćset dwudziestym, osiemnaście,
tysiąc dziewięćset dwadzieścia trzy/tysiąc dziewięćset dwadzieścia cztery.
tysiąc dziewięćset dwudziestym czwartym, sześciuset, tysiąc dziewięćset
osiemnastym, dziewięciu, tysiąc dziewięćset dwudziestego trzeciego, dziewięć
i trzy dziesiąte, pięćdziesiąt tysięcy
System walutowy 2
jedenastego, tysiąc dziewięćset dwudziestego czwartego, pierwszego. tyśi-u
ziewięćset dwudziestego czwartego, dziewięć i trzydzieści jeden setnwh. i
den i osiem, jeden, pięć złotych i osiemnaście groszy
189
I dwa zlo... .siedcmdzicHl,, pięć
2. pięciu złotych i dziewięćdziraiw i., i > .
3. dwudziestoma złotymi i plęćdzlealydoma
4. stu pięćdziesięciu pięciu Kn’»zami
5. kilku
6. trzy
7. dwustu czterdziestu czterema złotvmł ।
8. Dwóch tysięcy .iedmiuae, »«^zie,ięciu otoirdTychuZL.te.iectt.
I V>Z k y w I I
9. osiemdziesiąt cztery złote i czterdzieści groszy
10. sto - sto dwadzieścia
] 1. czterystu dwudziestu siedem
12. stu sześćdziesięciu siedmiu zloty< h i sześćdziesiętiu groszat li
Kobieta idealna
sto siedemdziesiąt dwa centymetry, dwadzieścia jeden, pięćdzesiąi osiem kilo
gramów, osiemdziesiąt osiem centymetrów, pięćdziesiąt dziewięć centymetrów,
dziewięćdziesiąt centymetrów, trzydzieści sześć, trzydzieści osiem, «ic<l<rn/
osiem, trzydzieści siedcm/trzydzieści osiem, siedemdziesiąt pię/ I)
Ćwiczenie 2
1. sto, czterystu pięćdziesięciu kilometrów kwadratowych
2. sześćset milimetrów
i. dwieście dziesięć kilometrów
4. czterystu czterdziestu kilometrów
5. jedenaście ton
6. dziewięćdziesięciu centymetrów
7 tysiąc czterdzieści siedem kilometrów
tysiąc trzysta czterdzieści pięć, trzystu piętnastu tysięcy
9 jedenaście milionów ton
.0 <zteryMa sześćdziesiąt siedem kilometrów
th< tr6w
2 sro trzy kilometry
l4kłcdclagr4inów,dwi,
'zydzie^j <j, kagramów, piętfjaśc ie drkagramów, ti/yn
190
Nie licz na liczebnik
pięćdziesiąt dekagramów, dwadzieścia dekagramów, dziesięć deka
dwa, cztery, dwie ' 8rarn<I>w,
Ćwiczenia 3
1. jedna czwarta
2. jeden i jedna druga
3. cztery i trzy czwarte
4. sześć i jedna trzecia
5. dwa i trzy czwarte
6. siedem i jedna ósma
7. trzy ósme
8. cztery i pięć ósmych
9. siedem ósmych
10. dziesięć i dwie trzecie
11. trzy i jedna trzecia
12. pięć i trzy ósme
ćwiczenie 4
1. trzy i trzy dziesiąte
2. jedenaście i cztery setne
3. zero i dwieście trzydzieści sześć tysięcznych
4. sto i jedna dziesiąta
5. dwadzieścia cztery i dwadzieścia pięć setnych
6. jeden i dwie dziesięciotysięczne
7. czterdzieści i cztery tysięczne
8. zero i tysiąc sto jedenaście dziesięciotysięcznych
9. dziewięć i dziewięć setnych
10. osiem i osiem dziesiątych
11. dwieście dwa i trzydzieści trzy tysięczne
12. zero i siedem milionowych
Polska w procentach
1. dziewięćdziesiąt dziewięć i siedem dziesiątych procent, pięćdziesiąt pięć
i siedem dziesiątych procent, trzydzieści trzy i dziewięć dziesiątych pro-
cent
2. trzydzieści osiem procent, dwadzieścia sześć procent
3. dwadzieścia trzy procent, trzydzieści procent
4. osiem i sześć dziesiątych procent, trzydzieści dwa i dwie dziesiąte proceo
trzydzieści dziewięć i pięć dziesiątych procent, dziewiętnaście i su .
dziesiątych procent
_______________________________
czterdzieści siedem procent, trzydzieści dJ~~ "------------,
6 czterdzieści procent, pięćdziesiąt procent i Pro<:<;n> —'<•
/ irzy i dwie dziesiąte procent, siedcni pr ' „ les'tt pr<Ktn,
g. pięćdziesiąt osiem . siedem dziesiątych •*** i trzy d^
dziesiątych procent, trzynaście i dwie dziesiat ’ C2lerdzieśd J pr°*nt
I jeden ^Pięe
Stuprocentowy męicxyxna
sto procent, dziewięćdziesiąt dziewięć, stuprocenm..
dwadzieścia procent, trzydzieści-trzydzieści pięc .“S,' T1*"'. Pt«ent
procent, dwadzieścia pięć procent, procent, cztery dopij dzics‘«ć Procent^