LEXIKON
DES FRÜHGRIECHISCHEN EPOS
(LfgrE)
Begründet von Bruno Snell
Im Auftrag der Akademie der Wissenschaften in Göttingen vorbereitet und herausgegeben vom Thesaurus Linguae Graecae
15. LIEFERUNG
μά - νεήνις
REDAKTION: MICHAEL MEIER-BRÜGGER
GÖTTINGEN VANDENHOECK & RUPRECHT · 1993


Verfasser der Artikel dieser Lieferung sind
W.A.Beck mit μάντις, μέγαρον, μέθυ, μέλος, μήνις, μύθος u.z.
R. Führer mit μαίομαι, μέδομαι, μέλω, μέμονα, μένος, μήδεα, μήτις u. a.
Β. Mader mit Μελάμπους, Μενέλαος, Μενοίτιος, Μήδεια, Μούσα, Ναυσικαα u. a.
G. Markwald mit μένω, μνηστήρ u.a.
H. W. Nordheider mit μαία, μάλα, μέγας, μέλι, μελίη, μινύθω, μοίρα, ναίω u. a.
J. Ν. Θ’ Sullivan mit μάστιξ, μάχομαι, μεγαίρω, μείς, μήλον, μήνη, μήτηρ, ναύτης u. a.
Μ. Schmidt mit μάρτυς/υρος, μιμνήσκω, μνάομαι u.a.
sowie G. Steiner (mit Μηονίη, Μίλητος, Μίνως, Μοψος, Μυρμιδόνες, Νάστης) und Th.Vlachodi- mitris (mit μάκαρ). Holländische Stipendiaten waren J.G.-J.Abbenes (u.a. mit μυχός, μύω, μυών, νάξαι), Μ. de Leeuw (u.a. mit μάρπτω, μέλεα, μήστωρ, μολοβρός, μόχθος, μοχλός, μύρω) und G.C.Wakker (u.a. mit μά, μάν, μέλλω, μέν, μέσφα, μετά, μετόπισθεν, μή, μιν). In verschiedener Funktion wirkten außerdem mit F. Grensemann, R. Kranz, E. Kyriakides, B. Schönefeld, A. Sey- fart, N.Sisic und V.Yntema.
Zur Beachtung: Hinweise für den Benutzer befinden sich auf der dritten Umschlagseite Gefördert mit Mitteln der Bund-Länder-Finanzierung - Akademienprogramm


Μ
μά [3‘, 1°, 2h] (ererbt, uridg. s. Frisk s. v. u.
Tischler, HEG II 85; verw. m. μάν, s. d.:) (fiirwahr) bei m. Akk.; Beteuerungspartikel bei einem Eid/Schwur, s. Moorhouse, in: * Kühner’ 212 f.; m. Akk. des Gottes/Ggst.s, bei dem man schwört; immer 1 [-], nach ναί/ού: m. Akk. eines Gottes: A86 ού — γάρ Απόλλωνα (ού τις σοίβαρείας χεΐρας έποίσει) Ψ43 επί δ’ όρκον όμοσσεν' ’ Lou — Ζην u (ού θέμις έστί κτλ.) m. Akk. eines Gottes u. eines Abstr.s: u339 L j ... καί άλγεα πατρός έμοϊο (ού τι διατρίβω μητρός γάμον) m. Akk. eines Ggst.s: A 234 ναι — τόδε σκήπτρον (der nie mehr Blätter wachsen läßt) ... ό δέ τοι μέγας εσσεται όρκος' ' ή ποτ Άχιλλήος ποθή ϊξεται (die Gr.), für den Sinn s. Ameis.-H. z.St. h. Merc. 384 (οισθα) ώς ούκ αίτιός είμν μέγαν δ’ ^έπιδαίομαι όρκον' ' ού — τάδ* άθανάτων ... προθύραια h. Merc. 460 ναι — τόδε ... άκόντιον ή μέν εγώ σε ' κυδρόν ηγεμονεύσω G. C. Wakker
Μαγνησίη viell. bei Hes., s. fr. 256 u. 263 (Prosa) B. Mader
Μαγνήτες, Μάγνης [!’, 2Η] Ε -er-Stamm, Wz. wohl ungr.; Verwandtsch. mit Μακηδών (s.d. E) geleg. vermutet, wobei uns., ob dies eher für gr. oder ungr. Herkunft sprechen würde, s. Schwyzer I 69. 499 L 1 LWilamowitZj, H. 30, 1895, 177 ff.; 2Stählin, RE XIV, 1928, 462 f.; 3Burr 104; \ G1H 1, 52 + Anm. 2; 5Schwartz, Ps.-Hes. 321 f.; 6Giovannini 36. 37; 7H.S.-L. 139. 151; «West, Cat 10. 51. 52f., 60. 72. 139. 173; 9Prinz, Gründungsmythen 112 ff., bes. 121 ff.
B I Ethn., e. Volk, das der Halbinsel Magnesia den N. gab u. viell. auch den kleinasiat. Städten am Sipylos u. Mäander (s. L129); ethn. Zugehörigk. strittig, aber wohl Gr. (das Nbeinander von Μ. u. Makedon Hes. fr. 7, 2 muß trotz L14 nicht dagg. sprechen; s. auch E u. vgl. s.v. Μακηδών), alles übr. (Äoler, Nw.-Gr.?) uns., Zuwanderg. aus (west-?) nördl. Gegenden wahrsch., Hom. nennt sie zwar in ihren hist. Sitzen, aber viell. etwas nördl. davon (s. L7), u. Hes. in der Ggd. des Olymp, s. II, vgl. L2 u. 652 ff. — nach B756 wohnen die Μ. περί Πηνειόν καί Πήλιον u. nehmen unter Führg. des Prothoos (s.d.), dem S. des Tenthredon (s.d.), mit 40 Schiffen am troj. Krieg teil; für die Schwierigk., für die Μ. zw. den Gebieten des Eumelos, Protesilaos u. vor allem des Philoktet (s.d.) einen sinnvollen Siedlungsraum zu finden, verseh. Lösungsversuche: nach L7 am Peneios u. Ossa als einem Teil des Πήλιον (doch s.d.), nach L2 im Kat. oft kein geograph. Neben-, sondern hist. Nacheinander; vgl. L36
II Eponym der Magneten mit untersch. Genealogien 1) S. des Zeus u. der Thyia, einer T. des Deukalion, Br. des Makedon; beide wohnen in Pierien u. am Olymp (s.o. Vorbern.), Hes.fr.7,2. — 2) Sohn des Phrixossohnes Argos (s. s.v. B IV) u. der Admetostochter Perimele nach Hes.fr.256. — 3) S. des Aiolos viell. schon bei Hes. fr. 10 a, 28; Apollod. 1, 51 nennt dies. Söhne des Aiolos wie Hes., bei dem aber 2 N. nicht erhalten sind; in die Lücke würde Μ. passen; dann stünde aber fr. 10 a, 28 im Ggsatz zu fr. 7, 2, Erg. vor allem daher (s. L« 60 m. A.) abgelehnt, doch könnte fr. 7 spät sein (s. L5 334f.). - Nach Hes. fr. 8 ist Μ. V. des Diktys u. Polydektes, den Kolonisatoren v. Seriphos, vgl. L’ 9
D viell. zu erg. in Hes. fr. 10a, 28 s.o. B II unter 3); vgl. ferner s.v. Μαγνησίη u. s.o. I Sp. 319, 51 B. Mader
μαζα [1H, le] L Seymour, Homerie Age 232 ff.; L. A. Moritz, Grain-Mills and Flour in Class. Ant., Oxford 1958, xxi. 150; Troxler, Sprache Hesiods 154; E. Masson, Emprunts, E&C 67, 1967, 8 A. 1; Bruns, Arch. Hom. Q 15 B (zu μάσσω.) knetbarer (kaum breiartiger, kontrast. κυκεών) Teig für (ungesäuertes) Fladenbrot (s. άρτος), nur (am VA?) in
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Vbd. m. Adj. auf -αίη (vor Penth.?) Op. 590 είη πετραίη τε σκιή καί βίβλινος οίνος 1 -ά τ άμολγαίη γάλα τ αιγών (u. Fleisch), s. West z.St. u. vgl. Archii, fr. 2 W. Vit. p. 18, 27 όσα δ’ άγγεα, μεστά μέν είη ' <e.g. πυρών, cf. Philem. fr. 16 Κ.-Α.>, ^κυρβαίη (πυρναίη ci. Markwald) δ’αίεί κατά καρδόπου (s.d.) έρποι < ' > -α < + lac.> (od. Glossern zu f?) R Führer
μαζός [14’, 3°] E uns. (< Lallwort?), verw. m. μαστός (u. μάσταξΊ)', verseh. Wz.-Rekonstrukt. bei G. Klingenschmitt, D. altarmen. Verbum, Wiesbaden 1982, 218 A. 74 u. Kluge- Seebold 466 s.v. Mast. — Abi. μεταμάζιος F -ofo 3, -ω 3, -όν 11 M la [2m] κατά -όν E393, Λ 321 [-~] -όν άν/έπέσχε/CAον Ύ80. 83 1b [$χ] επί -ω λ448; βάλε (δέ) ^στήθος παρά -όνΛ ζ!480, (9121. 313 s O577//82, κατά L u Ρ606; -όν /258 1 c [-2] (επί) -ώ Δ 123, τ483
2 [---] τον μέν ^ύπέρ -οΐοΛ (κατά στήθος) El45, Λ 108, L j 21538
Σχ sch. D Δ 123: τώ μαστώ L Laser, Arch. Hom. S 32
B (21480, E393 rechte, /1321 linke) Brustwarze) als Teil von στερνόν (Z1528) bzw. (7 x) στήθος, wo in Erz. (in II. nur tr.) Männer (0121. 313 Wagenlenker [vgl. Zush. Λ 321 f., P606ff.]; E [19 Abi.] 145, 0121, Λ 321 von Diom.) getroffen werden (außer Δ 123), in dir. R. (u. X80) Frauen Kinder säugen bzw. r483 (s.d.) füttern (außer E393) Δ 123 νευρήν μέν -ώ πέλασεν (Pand.), τόξω δέ σίδηρον 528 άπεσ- σύμενον βάλε δουρί ' στερνόν νύπέρ -οΐοΛ, πάγη δ’ έν πνευμόνι χαλκός, vgl. formal E339. 291, 7/12, Λ 579+, Ν 388, 0433 Λ 108 τον μέν L u ^κατά στήθοςά βάλε δουρί, ' ΡΝ* αύ παρά ούς έλασε ξίφει « Ε145'η (βαλών) Ρ606 (Έκτορα) βεβλήκει θώρηκα L 4 ^παρά -όν/ ' έν καυλώ δ’ έάγη ... δόρυ (= Λ/204«) /1480 μιν ιόντα βάλε στήθος L j ' δεξιόν άντικρύ δέ δι ώμου όγχος ' ήλθεν = Θ 121« = 313« s <9577 (= ΛΠ86^) s χ82« (s. II Sp. 927, 50 ff.) Λ 321 (ΡΝ·) άφ’ ίππων ώσε χαμάζε, ' δουρί βαλών νκατά -όνΛ άριστερόν, vgl. Ε19 II Ε393 (μιν) δεξιτερόν L j όϊστώ ... 1 βεβλήκει (Her. die Hera) Ύ80 (μήτηρ όδύρετο) κόλπον άνιεμένη, έτέρηφι δέ -όν άνέσχε 83 τάδε τ αίδεο καί μ’ έλέησον 1 αυτήν, εΐ ποτέ τοι λαθικηδέα -όν έπέσχον (> Stesich. S 13,5 ρ. 158 Dav.) /258 Έκτωρ μέν θνητός τε γυναΐκά τε θήσατο (s.d.) -όν (Ach. θεάς γόνος), σχ. κ. όλον τ483 συ δέ μ' (Od.) έτρεφες αύτή (Eurykl.) ' τώ σω ^έπί -ώΛ (längender Anl. nur hier), dazu Vilatte, AC 60, 1991, 15 A. 42: „le sevrage se faisait contre le sein“, vgl. h. Cer. 227/31/5/8, h. 26, 3 f. λ448 (μιν νύμφην γε νέην κατελείπομεν) πάϊς δέ οί (Pen.) ήν L d ‘ νήπιος, vgl. metr. gleichw. Hes. fr. 204, 108 u. Z400. — Wortf.: κόλπος B 1, μαστός, ούθαρ, στέρνον, στήθος
R. Führer
μα'θεϊν [1·, 2°, le] E viell. < *mn-dhH\- 'ins *men- tun’, s. Abi. u. vgl. ai. medha (Mayrhofer, KEWA II 685), lat. credo; Allg. zu den dfte/fi-Kompos. bei J. Haudry, L’em- ploi des cas en vedique, Lyon 1977, 459 f. — Abi. μενθήρη, Έπι-, Προμηθεύς-, vgl. Μούσα Ί L Snell, Ausdrücke 72 ff.; Hieronymus, Μελέτη 17f. B hom. (in dir. R.) sich (durch Sozialisation) dauerhaft angewöhnen, sich eine (heroische/arbeitsscheue) Haltung zu eigen machen (a οιδα), le (in Exk.) erkennen, medizin. Symptome identifizieren (& γνώναι) ; nur Aor. (Ind. Sg.) vor buk. Dih. Z444 (431 ,,μίμν' επί πύργφΜ, Antw.:) ,,αίδέομαι Τρώας ... ’ αί κε κακός ώς νόσφιν άλυσκάζω πολέμοιο' 1 ουδέ με θυμός άνωγεν, έπεί -ον έμμεναι έσθλός ’ αίεί καί πρώτοισι μετά Τρώεσσι μάχεσΰαι“ da es mir in Fleisch u. Blut übergegangen / zur 2. Natur geworden ist, vgl. E253, Λ 408. 783 f., Z207 f., /442 f.. 1
2


μα&εΐν
μαιμάω
Theogn. 28 ρ226 (könnte arbeiten) άλλ’ έπεί ούν δή έργα κάκ έμ-εν, ούκ έθελήσει 1 έργον έποίχεσθαι (sondern bettelt lieber) = σ362 (2. Ρ.) sich an ein Leben als Nichtsnutz gewöhnt hat, vgl. Theogn. 307 u. s. Wyatt, Metr. Lengthening 81 A. 48 II. Pers. fr. 1,7 p. 63 Dav. (Podaleirios) ός ρα και Αϊ- αντος πρώτος -ε χωομένοιο 1 όμματά τ άστράπτοντα βαρυ- νόμενόν τε νόημα (V. 6 γνώναι) diagnostiziert hatten.
R. Führer
μαία [12°, lh] E Übliche Erklärung: Erw. aus Lall wort (vgl. μά; γραία γραύς). Viell. aber urspr. -ία-Fern. i. S. v. „sage femme“ zu μιμνήσκω, vgl. Meier-Brügger bei Μαία E Μ 1 μαί' [1] £349 s rl6in, ρ499 μ] £372 2 [1.]
-a τίη / φίλη τ482. 500 / υ 129, ^11. 59. 81; -α h. Cer. 147 μ„] μοι -α φίλη ψ35 3 Stamm in d. brevia [-2] μοι -a ψ\Ί\ L Chantraine, REG 59/60, 1946/47, 241 f.
B Mütterchen, nur im Vok. (Rede-Einl.) als freundl. Anr. an alte Frauen, die in abh. Stetig, u. zugleich Vertraute (11 x an Eurykl. [Haushälterin u. Od.’ Amme] gerichtet von Tel., Pen., Od.; 1 x an Euryn. von Pen.; lh an [die zunächst fremde] Dem.); Konnot. von Zärtlichk. u. Intimität; Epith. φίλη; im Munde d. Angeredeten korrespondiert (φίλη) τέκνον, τέκνον έμόν u. ä. Wortf.: γραία, γρηϋς vom selben Pers.kreis, aber nicht emotion., selten in (neutr.) Anr.; im männl. Bereich entspr. Lallwort Vok. άττα (s. dd.); von den (biolog. rechtl.) Eltern μήτηρ, πατήρ, wozu nur emotion. Vok. πάππα (£57); vgl. noch τιθήνη, τροφός 'Amme’ 1 an Eurykl.; Tel. bei (vertraul.) Auftrag, Frage: £349 L-(a), άγε δή μοιΛ οίνον (άφυσσον, unbemerkt von Pen.; 363 Antw. φίλε τέκνον) τ16 (προσέφη τροφόν Εύρύκλ.:) L d έρυξον (γυναίκας, 22 Antw, τέκνον) ul29 -α φίλη, πώς ξείνον έτιμήσασθ’ (denn Mutter darin unzuverlässig; 135 Antw. τέκνον) £372 θάρσει, -(α), (363 φίλε τέκνον) Pen. hat Od.’ Rückkehr erfahren: ψΐΐ L-a φίληΛ, μάργην σε θεοί θέσαν, Anr. mildert die ungläubige Abfuhr (5, Eurykl.: έγρεο, Πην., φίλον τέκος) 35 (γρηϊ περιπλέχθη) εί δ’ άγε δή μοι L j νημερτές ένίσπες 59 L Λ μή πω μέγ’ έπεύχεο (69 τέκνον έμόν) + 81 Od., um Verschwiegenh. bittend (Ap- pell/Wamg. an die seit Kindertagen Vertraute): r482 -a, τίη μ έθέλεις όλέσαι; σύ δέ μ έτρεφες αυτή 1 τώ σω έπί μαζω (489 τροφού ούσης, 492 Antw, τέκνον έμόν) + 500 (503 γρηΰς) Auftrag: ψ 171 άλλ’ άγε μοι, -α, ^στόρεσον λέχοςΛ, leitet neuen Abschnitt in der Rede ein (177 Pen.: L j Εύρύκλ.) 2 Pen. antw. Euryn. ρ499 -(α), εχθροί μέν πάντες (sc. Freier), macht ihrem Herzen Luft ggüber der gleich gesinnten (496 f.) Vertrauten 3 Keleostochter an (die künftige Amme) Dem. h. Cer. 147 -α, θεών μέν δώρα (τέτλαμεν), Anr. an d. Fremde zunächst (113) γρηύ, Dem. antw. (119) τέκνα φίλ\ (137) κούραι, (138) φίλα τέκνα, bietet sich als Amme an, woraus sich wachsende Vertrauth. u. entspr. die Anr. μ. ergibt. H. W. Nordheider
Μαία, -άς, -η [1°, 4H, 24h] E viell. < urgr. *maHia (bzw. uridg. ^mnHi-iHi) als -ja-Bildung zu Wz. von μιμνήσκω q.v., entspräche dann i. S. v. „kluge Frau“ dem ved. mäya- „übematürliche Kraft, Fähigkeit“, vgl. Meier-Brügger, MSS Nr. 53; bisher gedeutet als Erweiterg e. Lallwortes Ma „Mutter“ mit verseh. Suff, (-ια, -αδ-, -η; zu letzterem s. West z.St. u. S. 80); allg. Usener, Göttemamen 10 f., Güntert, Sprache d. Götter u. Geister, 1921, 67. — Abi.: ΕύμαιοςΊ
F -α 5, -η 1, -ης 2; -άδος 19, -άδα 1
Μ 1 Stammsilbe im longum la zweis. laa [--] -a Hes. fr. 169,3 laß [ίχ] πότνια -a h. Merc. 19.183; -a h. Merc. 3 = h. 18,3 1b dreis. μ««] -άδος υίός/όν/έ^ Merc. 73. 521 / 574 / 514. 567 [l«v] -άδα καλλιπέδιλον h. Merc. 57 [LJ Διός και ^-άδοςΛ υίός/όν/έ h. Merc. 235 / 1 / 301. 446. 579, h. 18,10, h.29,7; Έρμη u , υίεί £435, Hes. fr. 217,2; L Λ υίός/όν/έ h. Merc. 424 498 / 430 / 408. 439 2 Stammsilbe in den brevia [-1] -η Th. 938; -ης
έρικυδέος υίός/έ h. Merc. 89 / 550 — formal u. metr. nicht zu bestimmen Hes. fr. 170
B Mutter des Hermes (2 a) u. nur als diese von Bedeutg.,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
spielt im Mythos u. i. d. ep. Erz. (2) keine eigenständige Rolle 1 Wesen Bergnymphe (νύμφη ούρείη h. Merc. 244), aber urspr. wahrsch. e. lokale Ausformg. (spez. in Arkadien?) der Mutter Erde (s. E, vgl. Fauth, Kl.P. 3,897 f. m. Lit., ferner Radermacher, Hermesh. zu V. 1, S. 58 A. 1); für die urspr. ledigl. lokale Bed. spricht vor allem, daß sie trotz ihres allumfassenden N.s nur als Μ. des Hermes eine Rolle spielt; für e. urspr. Kurotrophos u. * Schatzsucherin’ (s. Lit. bei Fauth a.O., vgl. Radermacher zu V. 243 ff.) gibt es wenigstens im h. Merc. keinen Hinweis mehr: die Schatzkammern 248 ff. gehören in jedes Herrenhaus u. der Hinweis auf ihre Schätze, 60 ff. im von Hermes improvisierten Lied auf seine ruhmreiche Herkunft, ist eher für diesen, als für s. Μ. charakt., s. V. 167/9 2 im Mythos 2a Genealogie u.
Herkunft T. des Atlas, h. 18, 3 (-a 1 Άτλαντος θυγάτηρ, vgl. Ατλαντίς Th. 938) u. gehört mit ihren Schwestern zu den Plejaden, Hes. fr. 169,3 (Taygete, Elektre, Alkyone, Asterope, Kelaino) -ά τε καί Μερόπη, τάς γείνατο ... Άτλας — Mutter des Hermes von Zeus: h. Merc. 3 (= h. 18, 3) δν τέκε -a 1 ... Διός έν φιλότητι μιγείσα, vgl. h. Merc. 229 f. (ένθα τε νύμφη ’ άμβροσίη έλόχευσε Διός παίδα), ferner Διός καί ^-άδος υίόςΛ sowie L d u. -ης έρικυδέος υιός, St. s. Μ — Heimat: die Höhle (vgl. h. Merc. 6 u.ö.) der Bergnymphe Μ. liegt in Arkadien im Kyllenegeb., vgl. h. Merc. 142. 228, vgl. Κυλλήνιος usw. v. Hermes 2 b in der Handl, des Hermeshymn. Μ. vermeidet den Umgang mit den Göttern, in ihrer Höhle hausend, wo sie Zeus heiml. besucht, wenn Hera schläft (5 ff. = h. 18, 5 ff.); bringt Hermes zur Welt (10 ff.); sie beobachtet Rinderdiebstahl u. warnt ihn vor Ap. (μητέρα 5’ ούκ άρ* έληθε θεάν, 154; 155—161), Hermes beruhigt sie u. verheißt ihr u. sich Reichtum u. Ehre (183 πότνια -a)
G Epitheta u.ä.: θεά h. Merc. 154; ^νύμφηΛ έϋπλόκαμος h. Merc. 4, h. 18, 7, h. Merc. 7; L 1 άμβροσίη 229 f., L j ούρείη 244; u u 60. 250 (L vertritt den N.: 7. 60. 229. 244. 250); πότνια h. Merc. 19. 183; αίδοίη h. Merc. 5 = h. 18,5; έρικυδής h. Merc. 89. 550
D v.l.: a38; £335, s. West, Ptol. Pap. 192; A576, s. Radermacher S. 58 zu V. 1 B. Mader
Μαίανδρος [1·, 1H, Γ] großer Fluß in Karien, heute Menderez, mündet bei Milet £869 (Karer, sie beherrschen u.a. Milet, Mykale) -ου τε ροάς; als Flußgott ist er e. Sohn des Ok. u. d. Tethys, Th. 339, u. bei Asius fr. 7 p. 90 Dav. Vater d. Samia B. Mader
Μαίη s. Μαία
Μαιμαλίδης [1‘] Patron., S. des Maimalos = Peisan- dros, e. MyrmidonenfÜhrer, /7194 B. Mader
μαιμάω [7‘, 1°] Σχ sch. D £670: έταράχθη (ebs. P. Lit. Lond. 177 z.St.). ή ένεθουσίασε, K490: άναφέρεταε ή ιένθουσι^, £661: L Λώσα καί όξέως ^όρμώσΛα. ή τού αίματος γευστικώς έχουσα, 0542: ένθουσιωδώς L Λα, Ν75: μετά προθυμίας L Λιν, 0142: μανιωδώς. άκατασχέτως L Bechtel, Lexil. 219 f.; Böhme, Seele u. Ich 15; L. Graz, Feu, E&C 60, 1965, 187 f.; Skoda, Redoublement 114ff.; Tichy, Onomatop. Verb. 331-4
B in Vbd. m. Präp./Präv. wohin streben (vgl. μέμονα B la), abs. von (aggress.) innerem Drang (vgl. μένος) erfiillt sein (vgl. μαίνομαι), Subj. je 3 x unbelebt/Körperteil, 2 x Pers.; außer £670 (Aor., Stamm im biceps) nur (3 x Ind., 4x Ptz.) Präs. (Stamm im longum, außer -άει K490 nur -ώω- bzw. N [75 -ώωσι >] 78 -ώσιν); in Gl. K490, dir. R. N 75 ff., μ 95 K490 ώς δ' άνά -άει βαθέ’ (s.d. II Sp. 5, 31 ff.) άγκεα ... πύρ 1 ουρεος άζαλέοιο (Vgl.punkt πάντη θύνε V. 493) sich gierig ausbreitet über (Wortst. wie Λ 831), vgl. O 605 f., /7124, Th. 696 £661 (μηρόν) βεβλήκειν (Tlep. den Sarp.), αιχμή δε διέσσυτο -ώωσα, 1 όστέω έγχριμφθείσα ® 0542” (πρόσσω ίεμένη), Waffe belebt gedacht, vgl. I Sp. 393,31; 628,42 f.; 1256, 21 ff., II Sp. 220, 36 f., /5126, Olli, 3
4


μαιμάω
μαίνομαι
/774 f. II E 670 νόησε (Od. d. toten Tlep.) ... -ησε δέ οί φίλον ήτορ- ' μερμήριξε δ’ (Sarp, verfolgen od. Lykier töten?) geriet in Wallung (i. S. v. verspürte Handlungsdrang, vgl. 77152, kontrast. 080), vgl. 0413" N75 (έμοί θυμός μάλλον έφορμάται) ^μάχεσθαιΛ, 1 -ώωσι δ’ ένερθε πόδες καί χεΐρες ύπερθε es juckt mich in, vgl. πλήσεν μένεος V. 60, Π 834. 244f. 78 ούτω νυν καί έμοί περί δούρατι χεΐρες ... ' -ώσιν, καί μοι μένος ώρορε, νέρθε δέ ποσσίν ' έσσυμαι (με- νοινώω δέ L Ί) 0742 ή, καί -ώων έφεπ έγχεϊ eifrig, s. V. 746 u. vgl. Γ490 (s.o.)-494, Φ542 μ95 (Skylla) ίχθυάμ, σκόπελον πέρι -ώωσα, ' δελφίνος stöbernd rings um, vgl. Sc. 210 Wortf.: άίσσω, θύνω, ίεμαι, ίθύω, μαίνομαι, μέμονα, μενοινάω, έφορμάομαι, όρνυμαι, σεύομαι Abi.: άμαιμάκε- τος(1), Μαιμαλίδης(Ί)
Komp os.: άναμ. Κ490 (eher DSN), περιμ. μ95 (eher KSN)
G in II. nur in E, N, O (je 2 x) u. Y R. Führer
Μαινάλιον (όρος) Mainalon bzw. Mainalos, Geb. in Arkadien, von Hes. viell. erwähnt, s. fr. 256 B. Mader
μαινάς [!', lh] E mit -αό-Suff. (wohl < *-nd-, s. L5) zu μαίνομαι, s. L4·7·8·9 Σχ sch. Ύ460: μαινομένη έοικυΐα, Eust. 1280, 13: βακχικώς, μανικώς, ού κατά κόσμον L 1 Rohde, Psyche 2, 6 m. Anm.; 2Leaf z.St.; 3Wilamowitz, G1H 2, 60; 4Chantraine, Form. 350; 5Meillet, BSL 34, 1933, 3 f.; 6W. F. Otto, Dionysos, Frankf.M. 1933, 53; 7Schwyzer I, 508; 8E. Fraenkel, Gl. 32, 1953, 25; ’Sommer, MSS 4, 1954, 7 f.; l0Segal, HSPh 75, 1971, 47 f.; Richardson z.St.
B die Rasende, Tobende, Wahnsinnige (1); Mänade (2), ersteres die eigentl. Bed., wie der nachep. Gebrauch (adj. usw.) zeigt; μ. also nicht gebildet, um spez. die Mänade zu bezeichnen. Daher muß man mit ihr überall rechnen, wo der Kontext nicht spezifiziert (L3); das gilt für Ύ460 (L2·310; anders L16), was aber nicht bedeutet, daß (2) nicht schon z.Z. Hom.s geläufig gewesen wäre, zumal Dionysos schon myk. ist (s.o. II Sp. 310 f., ferner ZI32 μαινομένοιο Διωνύσοιο) Ύ460 μεγάροιο διέσσυτο -δι ίση (Andr.), ' παλλομένη κραδίην, vgl. Ζ389 (μαινομένη έϊκυΐα von Andr. in anal. Sit.) — h. Cer. 386 ήϊξ' (Dem.) ήύτε-άς όρος κάτα δάσκιον ύλης, der Nachsatz impliziert, daß hier Mänade, s. L10
B. Mader
μαίνομαι [20', 4°, 2H, Γ] E < *mn-ie- zu μεν-, s. μέμονα. — Abi.: γυναιμανές, ίππομανές, μαινάς, μανίη, μάντις, μήνις
F -εαι 1, -εται 9, περι-εται 1, -εσθε 1, -οντ(αι) 1, -ηται 1, -ετο 2, -εσθαι 1, -όμενος 1, -όμενε 1, -ομένοιο 1, -όμενον 1, -ομένη 1, -ομένησιν 2, έπεμήνατο 1, Prosaref. 2
Μ 1 Stammsilbe (außer -μην- Ζ160 immer μαιν-) im longum la zweis.: [1-] -ονά*/7245 1b dreis.: -εται, -ετο Z101, 7238, 0605, /775 U-2] -ηται 0606
[i««] -εται ^ούκέτ άνεκτώς0355; -εαι L j 1350; -εται, •ετο £185, Olli. 360, Φ5; περι-εται Sc. 99 [---] -εται Θ 413, λ537 le viers.: [1^2] -όμενος, -όμενε, -ομένη Ζ 389, 0128, ς>298 [2~^] -όμτνον£831 [«LJ έπεμήνατο Ζ160 Id fünfs.: [1^«Αο] -ομένοιο Ζ132 [1^‘χ]
-ομένησιν 0114 =» 135 2 Stammsilbe in den brevia
[-i«] -εσθαι Ε7ΥΤ, -εσθε σ406 Prosaref.: Hes. fr. 131; Cypr. ap. Proci. Chr. p. 31, 41 Dav.
Σχ sch. min. P.Strassb. inv. 1015 zu £185: μαίνεται' ένθουσιοδώς όρ[...]μα<; sch. D Z132: μηνομένοιο' μανιοποιοΰ διά την μέθην, ώς τό * χλωρόν δέος' (7/479+) τό χλωροποιόν, 0605 μαίνετο' νυν σφοδρότερον έκινεϊτο καί ένήργει ένθουσιαστικώς, Π75 μαίνεται' δαιμονίως ενεργεί, ένθουσια
Β toben, wüten, von Sinnen sein, wahnsinnig sein, vom krieger. Wüten (meist in Beschreibung durch Gegner) (1), vom Verhalten außerhalb der Normen des Umgangs (2 a), vom Verhalten Betrunkener (2 b), heftiger Liebe (2 c), dionys. Ekstase (2d), von Wahnsinnigen (2e), vom Feuer (3); außer in 1 b (Hände, Waffen e. Kriegers) und 3 immer Person
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Subj.; als verb. fin. meist abs., nur /775 u. Z160 (Praev. έπι-) mit abh. Inf., Sc. 99 (Praev. περί-) mit lok. Akk.-Obj., als Ptz. nur φ298 (als ptc. coni.) zu Verb, sonst immer adj. oder subst. Wortf.: (zu 1:) θυίω, θύν(έ)ω (s.d.), κλονέω, κυδοιμέω, μαιμάω, μέμονα, σεύω u. s.u. zu 1 b; (zu 2:) άάω, άφραίνω, άφρονέω, βαρύνω, θυίω, μαργαίνω, s.o. s.v. άφρων B Vorbem. u. s. zu 2b, c, d; (zu 3:) θυίω, (άνα-)μαιμάω (K490) 1 wüten, toben im Krieg u. Kampf 1 a von
Personen (Mensch oder Gott [Ares]), nur 2x (von Hektor) in poet. Darst., sonst immer in Rede, und zwar meist von Feinden, als Ausdruck von Furcht, Empörung oder als über- treibend-feindselige Darstellung der Unwiderstehlichkeit des Gegners. Oft steigernde Adv. (λίην, ούκέτ άνεκτώς, έκπάγλως); krieger. Erfolg d. Tobenden wird vom Gegner als Übel (κακά πολλά, s. 0355 u. zu £185) bezeichnet. Das Wüten e. Helden geschieht aufgrund göttl. Beistands (Diom., Hektor), wird vgl. mit Gorgo (zu 0355) u. Kriegsgott Ares selbst (zu 0355, 0605), mit Verhalten von wilden Tieren (s. zu £185, zu 0355, zu 0605, vgl. θύνω Λ 73), mit der rasenden Ausbreitung von Feuer (0605, vgl. θύνω £87 [Vgl. mit Wasser]), beschrieben mit Symptomen menschl. Wahnsinns (άφλοισμός), Funkeln der Augen 0605 (dazu s. s.w. άφλοισμός, λύσσα), ist also nicht bloß gesteigerte Kampfkraft, sondern Außer-sich-Sein, die Grenzen überlegter Kriegsführung und Kämpfens überschreitend, auch mit Zeichen von Überheblichkeit (und damit — bei Hektor — den Keim des Untergangs in sich bergend) £185 (Pand. zu Aen.: „ich weiß nicht genau, ob der Gegner ein Gott ist, wenn es aber Diom. ist) ούχ ö γ άνευθε θεού τάδε -εται, άλλά τις άγχι ' έστηκ άθανάτων“, vgl. V. 124ff. (göttl. Hilfe), V. 136 (Vgl. mit Löwe), V. 175 (κακά πολλά έοργε) Z101 (Helenos:) ,,άλλ’ οδε (= Diom.) λίην ‘ -εται, ούδέ τίς οί δύναται μένος ίσοφαρίζειν“ 0 355 (Hera:) ,,ό δέ -εται ούκέτ άνεκτώς ' "Εκτωρ ... καί δή κακά πολλά έοργέ', vgl. V. 337 (^σθένεϊ βλεμεαίνωνΛ), V. 338 ff. (Vgl. mit Hund), V. 349 (Vgl. mit Gesicht d. Gorgo u. d. Ares) 7238 (Od.:) „"Εκτωρ δέ μέ- γα L j 1 -εται έκπάγλως, πίσυνος Διί, ούδέ τι τίει ' άνέρας ούδέ θεούς' κρατερή δέ έ λύσσα δέδυκεν“ 0605 (Zeus hat Hektor angetrieben) -ετο δ’ ώς ότ Άρης έγχέσπαλος ή όλοόν πύρ ' ούρεσι μαίνηται, βαθέης έν τάρφεσιν ύλης' ' άφλοισμός δέ περί στόμα γίγνετο, τώ δέ οί όσσε * λαμπέσθην, vgl. V. 623 ff. (Vgl. mit Feuer, Wasser und mit Löwen) Φ5 ήματι τφ προτέρω, ότε -ετο φαίδιμος "Εκτωρ, vgl. Beschreibung Ach.s Κ493 (θύνε [wie Feuer], δαίμονι ίσος) ΕΊ\Ί (Hera zu Ath.: „Troia wird nicht zerstört werden) εί ούτω -εσθαι έάσομεν ούλον "ΑρηοΓ, vgl. V. 592. 699ff. (Ares* Handeln) 831 (Ath. zu Diom.:) ,,μηδ' άζεο θούρον "Αρηα, ' τούτον -όμενον, τυκτόν κακόν, άλλο- πρόσαλλον“ diesen Wüterich oder diesen Verrückten (wenn nicht bloß auf Kämpfen bezogen, sondern allg. Urteil wie 0128 in 2 a) A537 (Neoptol. blieb unverletzt und nicht getroffen) οιά τε πολλά ' γίγνεται έν πολέμφ' έπιμίξ δέ τε -εται (μάρναται v. 1.) "Αρης, vgl. ο. I Sp. 1258,74 ff. Sc. 99 δς νύν κεκληγώς περι-εται (Ares) ιερόν άλσος (d. Ap.) brüllend herumtobt im (Ares ist schon im άλσος, vgl. V. 70) 1 b
von Händen und (von Händen) geschleuderten Waffen. Vgl. (συν) έγχεϊ θυ(ΐ)ω, θύνω, μαιμάω, μεμαότες (ΒΖ\%) Π245 (Ach.: „Hektor soll erkennen, ob Patr. auch allein zu kämpfen versteht) ή οι τότε χεΐρες άαπτοι ' -ονθ\ όππότ έγώ περ ΐω μετά μώλον "Αρηος“ 0111 (Diom.: „wir wollen Pferde gegen die Troer lenken) όφρα καί "Εκτωρ 1 εΐσεται εί καί έμόν δόρυ -εται fv παλάμησινΛ“ Π75 (Ach.:) „ού γάρ Τύδείδεω Διομήδεος u Λ ' -εται έγχείη Δαναών άπό λοιγόν άμύναι“ 2 von Sinnen sein 2 a als Vorwurf wegen eines ungewöhnlichen Verhaltens, eines Verstoßes gegen Sitte und Ordnung Ω114 (Zeus zu Thetis:) ,,σκύζεσθαί οί (— Ach.) είπέ θεούς, έμέ δ* έξοχα πάντων ' άθανάτων κεχολώσθαι, ότι φρεσί -ομέ- νησιν ’ "Εκτορ έχει... ούδ’άπέλυσεν“ — 135 (Ausführung), vgl. άφρων Π157 *350 (Od. zu Polyphem:) „σύ δέ -εαι ούκέτ άνεκτώς. ' σχέτλιέ', vgl. V. 352 ού κατά μοίραν έρεξας, Verletzung d. Gastrechts, vgl. p298 in 2 b 0360 (Ath.:) „πατήρ ούμός φρεσί -εται ούκ άγαθησι, * σχέτλιος 5
6


μαίνομαι
Μαϊρα
413 (Iris zu Hera u. Ath.:) ,,πή μέματον; τί σφώϊν ένί φρεσί -εται ήτορ," 0128 (Ath. zu Ares:) ,,-όμενε, φρένας ήλέ, διέφθορας' ... 1 νόος δ’ άπόλωλε καί αιδώς“, vgl. £831 in 1 a 2 b vom unziemlichen Verhalten Betrunkener, vgl. βαρύνω B3, βεβαρηώς, ήλεός, μεθύω, οίνοβαρής u. Pan. fr. 13, 8 Dav. ςρ298 ό 5’ (Eurytion) έπεί φρένας άασεν οίνω, ' -όμενος κακ έρεξε (im Haus d. Peirith.), Verletzung d. Gastrechts, vgl. /350 in 2 a σ406 (Tel. zu Freiem, die sich über Bettler ärgern:) „δαιμόνιοι, -εσθε καί ούκέτι κεύθετε θυμώ 1 βρωτύν ουδέ ποτήτα' θεών νύ τις ύμμ όροθύνει“ 2 c von rasender Liebe (von Frau zu Mann), vgl. μαχλοσύνη, γυναιμανής u. Γ442, 3*315 f., ε 126 ZI60 τώ δε ( = Bellerophontes) γυνή Προίτου έπεμήνατο, δι ’Άντεια, 1 κρυπταδίη φιλότητι μιγήμεναι 2d von dionys. Ekstase, vgl. μαινάς, γυναιμανής (Ί, vgl. h. 1, 17) u.s. s.v. Διόνυσος B 1 ba Z132 ός (= Lykurgos) ποτέ -ομένοιο Διωνύσοιο τιθήνας 1 σεϋε 389 ή μεν (Andrem.) δή προς τείχος έπειγομένη άφικάνει, ' -ομένη έϊκυΐά, vgl. Ύ460 (μαινάδι ίση) 2 e vom Wahnsinn als Krankheit, nur in Prosaref. Hes. fr. 131 ώς έτελειώθησαν (Töchter d. Proitos) έμάνησαν (zur unterschied!, überlieferten Ursache vgl. West, Cat. 78) Cypr. ap. Procl. Chr. p. 31,41 Dav. μαίνεσθαι προσποιησάμενον τον Όδυσσέα (vgl. Apol- lod. Epit. 3, 7 προσποιείται μανίαν) 3 wüten, vom Feuer 0606 (Hektor wütet) ώς όλοόν πϋρ ' ούρεσι -ηται, βαθέης εν τάρφεσιν ύλης
D 0465 a (= 355); ν. 1. Λ/40 (für έμάρνατο), 0609 (ebenso) Μ. Schmidt
μαίομαι [8', 14°, 4Η, 3h] Ε keine, viell. < *mns-ie/o- (Meier-Brügger, HS 102, 1989, 61), vgl. zu (μένος >j *mns- als VG von Kompos. Schindler, in: Flexion u. Wortb. 266 ( + Festschrift Hoenigswald 346). — Abi. άπροτί-, έπίμαστος, μαστεύω, μάστις, μάστιξ, Μάστωρ; vgl. Μα ίων, Εύμαιος, Οίνόμαος; s.a. μαιμάω
F ^έπε-ίεΛτο 7, u Λτ 2'; Imp. έπι-ίεο 2°; -ίεσθαι 1°; ^-ιόμεν^οι 1Η, L Λη 2, μαι[ό]μεν[αι 1Η; ^-σσεταιΔ Γ, έπιν 1·; έσε^-σσατοΛ 2*, έκ^ j lh, έπε-σσατ 2°; Imp. άμφι-σασθε 1°; -σασθαι 1°; ^έπι-σσάμενΛος 3°, L Λη 1° -σσ- nur vor [ο«] (> elid. [„]), sonst -σ(ασθ)-
M la [--w] έπι-ίεο μ220; έπι-σσεται Δ190 έπι-ίεο £344; -σσεται 7394; έκ-σσατο τέχνην h. Mere. 511 lb [---] άμφι-σασθε ul52 [---] μάστιγι θοώς έπε-ίετ’ E74S = 0392; έπε-σσατ’ ν429 = π172βχ lc [--*] έπί χερσί -σασθαι λ591 Id [i--J -ίεσθαι £356 2a
[Jw] ^έπε-ίετοΔ Hes. fr. 272,2 μάστιγι θοή L d
£430, L j θυμός K4Q\, 5’ L u τέχνην h. Mere. 108, 5’ L d A 531, L j /441, Hes. fr. 33 a, 26; έσε-σσατο θυμόν £564, Γ425 2b [i^a] σιομένΛη v367, h. Cer. 44 [a_2]
L jOi Op. 532; μαι[ό]μεν[αι Hes. fr. 26,21; χειρ’ ^έπι- -σσάμεν^ος /302, τ480, L Λος i446, L Λη τ468
Σχ 1 Simplex; sch. Barn. £356: έπιζητεΐν 2a έπιμ.; sch. D Ä?401: έπεζήτει. ^έπεθύμειΛ, E14S: έφήπτετο (vgl. sch.min. P.Yale 127 z.St.). έπέψαυεν. L /1190: έφάψεται. ψηλαφήσει, 0392: έπλησσε 2 b έσμ.; sch. D K425: καθ- ίκετο. fλύπησε£564 καθήψε καί L u την ψυχήν καί έν- απεμάξατο
L 1 Bechtel, Lexil. 220 f.; 2Belardi, Maia 2, 1949, 277 ff.; 3Tichy, Onomatop. Verb. 67 f.
B (? Grundbed. 'ertasten’>) suchen (I), berühren (II), wobei Gen.-Obj. (nur K401, 3°, 1H in II 3) ansch. sek. ggüber (? Richtg.s-)Akk.; poet. Wort (15 x von 29 im 5. Fuß [3' vor θυμό·}), stark def. (am wenigsten in II 3), pl. Subj. nur (£ 356,) ul52, Hes. Op. 532, fr. 26,21 Wortf.: (έφ)απτομ,αι, (άμφ)άφάω, δίζημαι, διφάω, έέλδομαι, έπω, έραμαι, έρατίζω, έρεείνω Β 5, ερευνάω, ευρίσκω, ζητέ(ύ)ω, (έφ)ίεμαι, ίσχανάω Β2, καθαίρω, λιλαίομαι, μαιμάω, μα(σ)τεύω, μέμονα, μήδο- μαι, μητιάομαι, μνώομαι (Π697), άπονίζω, (άπ)όμόργνυμι, ορέγομαι, όρίνω, ψαύω, ψηλαφάω I Simplex: (?‘wohin streben’ [vgl. μέμονα, μαιμάω} >) (herum)suchen, ausfindig machen, Subj. 2x Göttin, 1H Tiere, m. Akk.-Obj. (4x) u./o. Adv. d. Richtg. (2x) bzw. abs. (lh); nur Fut. (!') u. (Inf./Ptz.) Präs.; 2 x in dir. R. /394 (Ag.s T. ού γαμέω. ήν 7
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
γάρ) οίκαδ’ ίκωμαι, Πηλεύς θήν μοι έπειτα γυναΐκά γε -^σσεταιΛ (Arist., γαμέν d codd.) αύτός, vgl. Hes. fr. 43 a, 77, Stesich. S 148 ii 6 f. p. 181 Dav., ferner 72537, £63 f., I Sp. 121,48 ff. (u. μαστροπός) £356 (ich floh u. verbarg mich, oi δε) φοίτων (Phön.)· άλλ’ ού γάρ σφιν έφαίνετο κέρδιον είναι ' -ίεσθαι προτέρω (kehrten um) ‘weiter vorzudringen ’ (? vgl. Λ 615) > weiterzusuchen h. Cer. 44 (Per- seph. geraubt) σεύατο δ’ (Dem.) ... έπί τραφερήν τε καί ύγρήν ' ^-ιομένη* ‘in unstillbarem Drang* (? vgl. £661, X 460) > auf der Suche, vgl. Sappho fr. 48, 1 V. v367 (Ath. δύνε σπέος) L d ^κευθμώναςΛ άνά σπέος (Od. reichte zu, Ath. verstaute) nach Verstecken tastend (L3 332 A. 37), vgl. (μ95?) χ180, h. Merc. 252 Hes. Op. 532 (ύληκοΐται άνά δρία) φεύγουσιν καί πάσιν ... μέμηλεν, 1 οι σκέπα -ιόμενοι πυκινούς L u έχωσι ' κάκ γλάφυ πετρήεν wohin nach Schutz strebend (1 vgl. 0413) fr. 26,21 άνθεα (s.d. Blcß) μαι[ό}μεν[αι
II Kompos. (DSV λ 591 in II 3, sonst KSV), außer II 3 (s.d.) nur Aor. mit Akk.-Obj. (4- instr. Dat. in II 1.3); in II 1.2 Bed.-Einfl. von μάσσω denkbar
II 1 άμφιμ. ’toccare tutt’ intomo’ (L2 279 A. 1) > (ringsum) abwischen, in dir. R. ul52 σπόγγοισι τραπέζας 1 πάσας άμφι-σασθε, vgl. /438 f., Σ414
II 2 έκμ, (manuell) austüfteln h. Merc. 511 έτέρης σοφίης έκ-σσατο τέχνην' 1 συριγγών ένοπήν, vgl. V. 108 in II 3, /7472, 5529 (metr. gleichw.) > Th. 160, Phor. fr. 2, 5f. p. 154 Dav., Men. fr. 149,4 K.-Th. (AP IX 798,2)
II 3 έπιμ. (wo = Akk. außer λ591) hinlangen (μάστιγι 3l, ράβδω 2°, χε[ι]ρΙσ}ί 3°) > (hin)streben (nach = Gen.), vgl. ορέγομαι', Subj. 4x (am Anf.) Göttin, lh Gott, ΑΓ401 θυμός', mit (1H έπί +) Akk. (£430, τ468. 480+ impl.) bzw. (5 x am Ende) Gen.; Präs.st. (9 x Impf., 2° Imp.), Fut. (1') u. Aor. (2° Ind., 1° Inf., 4° Ptz.); hom. in dir. R. außer £ 748+, £430, v429+, τ468. 480 v429 ώς άρα μιν φαμένη ράβδω έπε-σσατ = π172βχ berührte (‘strich über ihn hin’ L3), vgl. π456, «293 £748 ^μάστιγι θοΔώς έπε-ίετ άρ ίππους = 0392, kontrast. £768, (metr. gleichw.) 0352, vgl. £320 £430 πολλά L Δή ^έπε-ίετοΛ (Autom.) θείνων, vgl. /568, *£500 Hes. fr. 272, 2 μάντις μεν δεσμόν βοός αίνυτο χερσίν, 1 "Ιφικλος δ’ έπί νώτ L d /441 όίων u d νώτα betastete, vgl. V. 416. 418 446 (άρνειός) τον δ’ έπι- -σσάμενος προσέφη Δ\90 έλκος δ’ ίητήρ έπι-σσεται ήδ’ έπιθήσει ' φάρμακ(α) wird be-hand-eln τ468 (ούλήν) χεί- ρεσσι λαβοΰσα 1 γνώ ρ ^έπι-σσαμένΛη, vgl. V. 475 480 χειρ’ u Λος φάρυγος λάβε δεξιτερήφι « /302in m. d. Hand drauflangend packte er sie an der Kehle λ531 (με) ίκέτευεν ' ίππόθεν έξέμεναι, ξίφε^ος δ’ έπε-ίετοΛ κώπην ' καί δόρυ griff nach h. Merc. 108 συν δ’ έφόρει ξύλα πολλά, πυρ^ u τέχνην machte sich an (eigtl. ‘nahm in die Hand’) die Kunst des Feuermachens, s. V. 111 u. vgl. 511 in II 2 A591 (Obstbäume) τών όπότ ίθύσει ό γέρων (sc. Tantalos) έπί χερσί -σασθαι, part. Gen. II ε344 νέων ^έπι-ίεοΛ νόστου ' γαίης Φαιήκων such das rettende PhJand zu erreichen, s. V. 348. 399 //220 κατννού καί κύματος εκτός έεργε 1 νηα, σύ δε σκοπέλου L j strebe hin zu, vgl. V. 108 ΑΓ401 τοι (Dolon) μεγάλων δώρων νέπε-ίετοΛ θυμός, ' ίππων (Ach.s) begehrte, vgl. Op. 381, h. Cer. 129, kontrast. (metr. gleichw.) Th. 665 Hes. fr. 33 a, 26 ζυγού άντα βίης Ήρακληείης ' ό}μφαλώ έζόμενος (Periklymenos) μεγάλων L έργω[ν hatte vor, vgl. ^>26
II 4 έσμ. anrühren (übertr.) i. S. v. betroffen machen (Obj. θυμόν) £564 μάλα γάρ με (Men.) θανών (Patr.) ^έσε-σσατο θυμόνΛ, vgl. *£223 Κ425 εγγύς άνήρ δς έμόν
γε μάλιστ t ' ός μοι (Ach.) έταΐρον έπεφνε, vgl. 7V418+, Ξ475
G m. Adv. θοώς ΕΊ4&+, μάλ(ιστ)α in II 4, πολλά Ρ 430, προτέρω £356 (vgl. οί Ορ. 532) R. Führer
Μαϊρα [1', 1°, le] Ε < *M0r-ja, gehört zu den Abstr. auf -ja, die urspr. belebte Wesen bezeichneten (s GN, s. L3 m. Lit.); Wz. auch in μαρμαίρω (s.d.) ‘funkeln, glitzern, blitzen*; wahrsch. urspr. komplexer Bed., in der sich mit dem 8


Μαΐρα
μάχαρ
Moment 'Glanz’ das schneller Bewegung ('flimmern, aufblitzen’ o.ä., s. Frisk 11,176), sowie wohl auch das großer Hitze (vgl. μαρίλη) verbanden, s. I? u. vgl. B Nachbem. L •Gundel, RE III A, 1927, 318 f., 334; 2Fischer, Nereiden 139f.; 3Scherer, Gestimnamen 114 f.
B I Nereide, 2*48; nicht ganz sicher, ob als solche urspr. (nb. Ώρείθυια; vgl. Κλυμένη V. 47 u. s.u. II); der N. vom Dichter viell. nur noch als Glanzwort verstanden (vgl. £273 άλα μαρμαρέην in Oppos. zu χθόνα πουλυβότειραν)
II e. der Heroinen, die Od. im Hades sah, λ 326 (dir. nb. KJymene, vgl. I u. s. Merkelbach, Odyssee 189; gemeint ist wohl (s. Sch. z.St.) die T. des Proitos u. d. Anteia, von Zeus Μ. des theban. Lokros, Begleiterin der Art. u. von dieser getötet, nach Nostoi fr. 5 p. 68 Dav. (fr. 5 p. 54 Ki.) als junge Frau (παρθένος); vgl. Μ. als Gestalt des arkad. Mythos, RE XIV, 1928, 604, Nr. 3 u. 7 - I, II sowie (3.) die
erst rel. spät bezeugte mit dem Sirius eng verbundene bzw. identif. Μ. (a) im Kult von Keos, Call. fr. 75, 35 u. (6) im Erigonemythos, s. RE a.O. Nr. 4, sind wahrsch. Brechungen e. urspr. einheitl. Gestalt: nb. der Nereide (I) steht, als 'Begleiterin’ d. Art., die Nymphe, e. 'Gottheit(?) des Draußen’ (II); I u. (3.) verkörpern Naturerscheinungen. Alles andere ganz uns.; wohl auf keinen Fall einfach 'Hundstagshitze’ (I? 115), eher eine mit ihr verbundene Erscheing., in etwa: flimmernder Glanz (über Wasserflächen?) bei großer Hitze (z.Z. der Hundstage?), s. E B. Mader
Μαίων [2‘] Thebaner, Δ 394 (-ων Αίμονίδης, έπιείκελος άθανάτοισιν), nb. Polyphontes, dem S. des Autophonos, Führer e. Gruppe von Thebanem bei e. Hinterhalt gg. Tydeus; der tötet alle, verschont jedoch Μ., N.39%, θεών τεράεσσι πιθήσας. Da das für sich allein nicht verständl. ist, sind Erz. u. Namen wahrsch. aus e. Vorlage; mögl., daß Μ. als Stammvater der Maiones (s. Μήονες) aufgefaßt wurde u. daher am Leben bleiben mußte, s. C. Robert, Oidipus 1, 192, dagg. Wi- lamowitz, luH 418 Anm.l; vgl. Leaf z.St. Zum N. (zu μαί- ομαί) s. Cook, SMEA 2,1967,107; v. Kamptz 22. 26. 238
B. Mader
μάχαρ [17*, 23°, 29H, 23h, 5e] E nicht gesichert, s. Chantraine, Dict.; evt. doch nb. lat. macte, obwohl es Boisacq ablehnt. — Abi.: Μάκαρ/εύς, μακαρίζω, τρισμάκαρες
F μάκαρ Vok. 5; Gen. Sg. -ος 2; -ες 21, -ων 31, -εσσι(ν) 30, -ας 5; Fern, μάκαιρ lh; Sup. -τατος 2
Μ Stamm in den brevia (Ausn. 1 b u. 3 d) 1 zweis. 1 a 1 [_ ] Vok. μάκαρ Γ182, Hes. fr. 211, 7, h. 8, 16, h. 22, 7, Choer. 2,1 p. 191 Ber. 1b [J] μάκαιρ’h. Ap. 14 2
dreis. 2 a -ων Op. 171 2b [^~-J ούτε θεών-ων ούτε θνητών άνθρώπων ζ 521 = Hes. fr. 204, 117 = h. Merc. 144 = h. Ven. 35 s A 339 a Hes. fr. 25, 31. 229, 11; ούδέ ^θεών -ωνΛ #281 = ι276 = h. Cer. 345 = h. Merc. 372, L j Hes. fr. 309, h. Merc. 71. 251; -ων Hes. fr. 43(a), 49. 280, 17, h. Merc. 5, h. Ven. 195, h. 18,5, h. 29,8; -ες Hes. fr. 204, 102, h. Ap. 498; -ας Th. 101, Phor. 4,2 p. 155 Dav. 2c [«„<] -ος a2M\ ^-ες θεοίΛ αίεν έόντες Ω99 = εΐ = #306 = μ 371. 377, L , Α406 = Γ54 = Ω23. 422 = £46 = ο 372 = Th. 881 = fr. 211,9; -ες Op. 141, h. 12,4; -ων Ώ 377, «299, Th. 33, Ορ. 136. 706. 718. 730, h. Cer. 303, h. Ven. 92; -ας Sc. 79, h. Cer. 325, h. 19, 27 2d -ος /168; θεοί -ες Α127 = £143 - μ61 « £83 - σ134; -ων Ορ. 549 3 viers. 3 a - ] ^-εσσι θεοϊςΑ οι 'Όλυμπον
έχουσιν Ορ. 139 = h. Αρ. 512, L u £819 — Ζ141 - Th. 128; -εσσι 6155, ν55, σ426, Sc. 247, h. Ap. 315, inc. auct. PHarris 6,10 3b [vJuJ φίλον/η ^-εσσι(ν) θεοΐσι(ν)Λ a 82 - Sc. 476 = fr. 10 a, 48. 10 a, 60. 30,24. 176,4; όρκος δεινότατος τε πέλει u , 038 - ε186; άσβεστος δ* άρ’ ένώρτο γέλως L , Α 599 « #326; u u E 340, £72, Sc. 328, fr. 14,6, h. Ap. 86, POxy. 2509,5 3c [.o‘x] -εσσι(ν) κ 74, h. Ap. 321 3d -τατος £158, Α483
Σχ sch. D Λ 68: μάκαρος' πλουσίου, Α 339: μακάρων' μακαρισμού άξιων, εύδαιμόνων, Α599: μακάρεσσΓ τού μακαρισμού άξίοις' άθανάτοις
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
L Ή. Düntzer, Die homer. Beiwörter des Götter- und Menschengeschlechtes, Göttingen 1859, 1 — 14; 2A. Fulda, Unters. über die Sprache der homer. Gedichte, Duisburg, 1865, I 163 f.; 3A. Steitz, Die Werke und Tage des Hesiodos, Leipzig 1869, 138 f.; 4Sellschopp, Stil. Unt Hes. 24 f.; 5Finley, World of Od. 121. 125. 132; 6Zumbach, Neuerungen 8; 7F. Buffiere, Les mythes d’Homere et la Pensee grecque, Paris 1956, 311 ff.; 8Adkins, CQ 16, 1966, 80 ff.; 9C. de Heer, Μάκαρ — ευδαίμων — όλβιος — ευτυχής, Amsterdam 1969, 1—27; ,0Ν. Himmelman, Über bildende Kunst in der homer. Gesellschaft, Mainz 1969, 29; 11R. Renehan, Greek Lexicographical Notes, Göttingen 1975, 134
B wohlhabend, sicher u. sorglos lebend, glückselig (selig wegen christl. Konnot. probl.). — Wortf.: άγαθός (o324), αίματός εις άγαθοΐο (edler Stamm #611), άθάνατος, αίεν έών, άμβροτος, άμβρόσιος (h. Merc. 230), άρείων, άφνειός, δέμας καί είδος άγητός (Ώ376), ήύς (Β653), ήϋγενής (h. Ven. 94); όλβιος, πλούσιος (h. Merc. 171), πολυκτήμων (Ε 613), πολυπάμων (Δ433) Ορρ. άκτήμων, βροτός, δειλός, όϊζυρός, πτωχός, χείρων, χέρηϊ (Α 80) 1 von Göttern
sicher u. sorglos lebend > glückselig, im PI. meist m. θεοί — im Vok. Sg. oder PI.: h. 8, 16 δός μάκαρ, (Ares) ειρήνης τε μένειν εν άπήμοσι θεσμοΐς h. 22, 7 χαΐρε Ποσείδαον ..., 1 καί μάκαρ... πλώουσιν άρηγε h. Αρ. 14 χαΐρε μάκαιρ (μάκαιρα λητοϊ ν.1.) ω Λητοί εΐ (Ath. Uzu Zeus u. zu den and. Göttern :d) ,,Ζεύ πάτερ ήδ’ άλλοι -ες θεοί αίεν έόντες*" = #306 (Heph. L J = μ371 (Od. L J. 377 (Helios L J — im Nom. PL; vorangest.: Th. 881 πόνον ^-ες θεοίΛ έξετέλεσσαν = fr. 211, 9m€d ex ci. A406 (Ach. zu Thetis:) „röv καί ύπέδεισαν u “ Y54 άμφοτέρους L
ότρύνοντες Ω23 ("Εκτορα) έλεαίρεσκον t d. 99 ήαθ’
422 (Hermes zu Priam. über Hektor:) ,,κήδονται L j υίος έήος** £46 (auf ΟΙ.) τέρπονται L o372 (Eum. zu Öd.:) „έργον άέξουσιν L u ω έπιμίμνω** nachgest.: Δ 127 ουδέ σέθεν, Μενέλαε, Jteoi-εςΛ λελάθοντο Ξ\43 (Pos. zu Ag.:) ,,σοί δ' ου L j κοτέουσιν** μ61 Πλαγκτάς ... τάς γε L καλέουσι £83 (Eum. zu Od. über d. Freier:) ,,ού μέν σχέτλια έργα u φιλέουσιν** σ134 (Od. zu Am- phin.:) ,,άλλ’ ότε ... λυγρά L 4 τελέσωσΐ* — im Gen. PL; vorangest.: h. Merc. 5 -ων δε θεών ήλεύαθ’ όμιλον sh. 18, 5 nachgest.: ζ521 (Kyklop zu Od.:) ,,ίήσεται, ουδέ τις ούτε θεών -ων ούτε θνητών άνθρώπων** = Hes. fr. 204, 117 = h. Merc. 144 = h. Ven. 35 Hes. fr. 25,31 (Hera) έκ τε θεών -ων έκ τε θνητών άνθρώπων 1 πεφίληκε (den Her.) = fr. 229, 11 s A339 (Ach. zu Boten u. Patr.) #281 ού κέ τις ... ΐδοιτο 1 ουδέ θεών -ων = i276‘n = h. Merc. 372in Hes. fr. 309 δώρα ^θεών -ωνΛ h. Merc. 71 L u βόες. 251 oia L j ... δόμοι... έχουσιν h. Cer. 345 (Dem.) έργοις L j ... μητίσετο βουλή m. άθάνατοΓ. Öp. 706 όπιν άθανάτων -ων πεφυλαγμένος — im Dat. PL; vorangest.: 038 (Hera zu Zeus:) ,,ός τε μέγιστος ' όρκος δεινότατος τε πέλει -εσσι θεοΐσι/ν** = ε 186 (Kal. zu Od.:) - h. Ap. 86 A 599 άσβεστος δ’ άρ’ ένώρτο γέλως -εσσι θεοΐσιν = # 326 α82 (Ath. zu Zeus:) ,,εί μέν δή νΰν τούτο ^φίλον/η -εσσι θεοΐσι“ Sc. 476 τιμώντες Κήυκα t Λν fr. 10 a, 48 ΡΝ· τέκε παΐδα, L d v ci. fr. 10 a, 60 ή δ’ έτεκ’ PN1 u u fr. 176, 4 ϊκετο δ’ ές Φυλήα u Λν fr. 30, 24 τού δ’ άρα παΐς έλέλειπτο L u Ορ. 139 τιμάς ' ούκ έδιδον -εσσι θεοϊς οι "Ολυμπον έχουσιν =«= h. Αρ. 498medei. 512medel ΞΊ2 (Ag. zu Nestor:) ,,οίδα δε νύν ότε τούς μεν όμώς ^-εσσι θεοΐσιΛ ' κυδάνεΐ* « POxy. 2509, 9med ex Ε340 ίχώρ, οίός πέρ τε ρέει u £819 (Diom. zu Ath.:) ,,ού μ εΐας ^-εσσι θεοΐςΛ άντικρύ μάχεσθαΐ* s Ζ141 (Diom. zu Glaukos) Th. 128 όφρ εϊη L 4 έδος nachgest.: (Eurykl. zu Pen.:) ,,ού γάρ όίω 1 πάγχυ θεοϊς -εσσι γονην ΡΝ® 1 έχθεσθ’** inc. auct. PHarris 6, 10 έν τε θεοϊς -[εσσι κ74 (Aeol. zu Od.:) ,,ού γάρ μοι θέμις έστί ... άποπέμπειν ' τον ός κε θεοΐσιν άπέχθηται -εσσιν** h. Αρ. 321 ώς όφελ’ άλλο θεοϊσι χαρίσσασθαι -εσσι ν55 οί δε θεοΐσιν ' έσπεισαν -εσσι a σ 246in Sc. 247 αν δέ θεοϊσι ' χεϊρας έχον -εσσι ' δειδιότες m. άθάνατοι: h. Αρ. 315 (Ath.) ή -εσσι μεταπρέπει άθανάτοισιν — im Akk. PL; vorangest.: Th.
9
10


μάχαρ
μακέλη
101 άοιδός υμνήσει ^-άς τε θεούςΛ Phor. fr. 4, 2 ρ. 155
Dav. πάντας γάρ L ... ' κέρδεσι (έκαίνυτο Hermes) h. Cer. 325 πατήρ-ας θεούς 1 ... έπιπροίαλλεν nachgest.: h. 19,27 (νύμφαι) ύμνεΰσιν δέ θεούς -ας m. άθάνατοι: Sc. 79 άθανάτους -ας ' ήλιτεν PNn — ohne θεός', h.
12,4 ήν πάντες -ες τίουσιν όμως Διί «299 (Hermes
zu Od.:) „κέλεσθαί μιν -ων μέγαν όρκον όμόσσαι“ Th. 33 καί με κέλονθ’ (d. Musen) ύμνεΐν -ων γένος Ορ. 718 μηδέ ... πενίην άνδρί ' τέτλαθ’ όνειδίζειν, -ων δόσιν h. Cer. 303 Δημήτηρ ' ... καθεζομένη -ων άπό νόσφιν h. Ven. 92 χαΐρε άνασσ’, ή τις -ων ... δώματα ίκάνεις h. Ven. 195 ού ... παθέειν κακόν έξ έμέθεν γε 1 ούδ’ άλλων -ων h. 29, 8 άγγελε των -ων χρυσόρραπι Sc. 328 Ζεύς κράτος ΰμμι διδοΐ -εσσιν άνάσσων — Ohne Kontext: Hes. fr. 14, 6 -εσσι θεοΐσι fr. 43 a, 49 τοι μα[κ]άρων 2 von Menschen glücklich (in Wohlstand, Fülle)'. Λ68 (Schnitter) ενάντιοι ... ' όγμον έλαύνωσιν άνδρός -ος κατ’ άρουραν 1 πυρών ή κριθών α217 (Tel. zu Ath.:) „εγώ γ όφελον -ός νύ τευ έμμεναι υιός ' άνέρος“ Hes. fr. 211,7 „τρις μάκαρ Αίακίδη“ Ορ. 549 (abs.) άήρ πυροφόροις τέταται -ων έπί έργοις, and. L9 fr. 280, 17 έκ -ων γάμον ... έδνώσασθαι (s. in D) in Komparation, d. große Glück setzt Reichtum voraus: ζ158 (Od. zu Naus.:) „κείνος ... περί κήρι -τατος ... 1 ός κέ σ’ έέδνοισι βρίσας ... άγάγηται“, präd. Ω3ΊΊ (Priam. zu Hermes:) ,,οίος δή σύ δέμας καί είδος άγητός, ' πέπνυσαί τε νόω, -ων δ’ έξ έσσι τοκήων“ mußt von vornehmen Eltern stammen (and. Ameis.-H.) in Anr. an Pers., worin Bewunderung steckt: Γ182 (Priam. zu Ag.:) ,,ώ μάκαρ Άτρείδη“ Choer. fr. 2, 1 p. 191 Ber. ά μάκαρ ... 1 Μουσάων θεράπων λ 483 (Od. zu Seele Ach.s:) „σεΐο δ\ Άχιλλεύ, ' ού τις άνήρ προπάροιθε-τατος ούτ’ άρ’ όπίσσω“, Grenzfall, Ach. herrschte lebend u. tot, war u. ist mächtig, deswegen geehrt im höchsten Grade mächtig bzw. geehrt, komparativisch (vgl. Schwyzer II 100) 3 von d. verstorbenen Menschen des zweiten u.
tw. des vierten γένος Th. 127—173, die nach Entscheidung des Zeus m. Funktion u. Ehre im Bereich des Kultes als δαίμονες πλουτοδόται (vgl. Th. 122. 126), als Wesen bzw. Geister der Nacht tätig sind od. als άκηδέα θυμόν έχοντες u. in Fülle schwelgende glückliche Helden (s. Op. 170) auf den Inseln der Seligen leben i. S. v. gesegnet, „selig*: Op. 141 αύτάρ έπεί καί τούτο γένος κατά γαΐα κάλυψε, τοι μέν ύποχθόνιοι -ες (φύλακες ν.1.) θνητοί καλέονται, 1 δεύτεροι, άλλ’ έμπης τιμή καί τοϊσιν όπηδεϊ, letzter V. setzt e. Aufzählung voraus u. kann als Hinweis f. d. Einordnung d. Verstorbenen des ersten γένος u. der Stelle Op. 136 hierher gelten 136 ούδ’ άθανάτους θεραπεύειν ' ήθελον ούδ’ έρδειν -ων ίεροΐς έπί βωμοίς, die Verstorbenen des ersten γένος sind δαίμονες (s. V. 122 έπιχθόνιοι, v.l. ύποχθ, 126 πλουτοδόται) 730 -ων τοι νύκτες έασιν 171 ναίουσιν άκηδέα θυμόν έχοντες 1 έν -ων νήσοισι 1 όλβιοι ήρωες Hes. fr. 204,
102 (ημίθεοί) άλλ’ οι μέν -ες ’ χωρίς άπ άνθρώπων D II. parv. fr. 32, 2 ρ. 85 Ber. ές μακάρων ν] Min. fr. dub. 7, 17 ρ. 140 Ber. (= Hes. fr. 280, 17, s. in B 2) Hes. fr. 23 a, 33 [μακάρεσσι #] fr. 136, 19].ι φίλον μακάρ[ #550, Op.
120, h. 10,4, Adesp. 10 p. 162 Dav. v.l. #343, Th. 105 Th. Vlachodimitris
Μάχαρ, Μαχαρεύς [1*, lh] Σχ sch. D /2544: Λέσβος άνω, Μάκαρος έδος' άντί τού οίκητήριον' έκτισε γάρ την Λέσβον Μάκαρ ό Κρινάκου καί έβασίλευσεν αύτής L »Preller-Robert 2, 380ff.; 2Roscher; 3Schulze, Kl. Sehr. 126f.; 4Boßhardt, Nom. auf -εύς §302; 5van der Valk, Text. Crit. Od. 84; *v. Kamptz 128. 242
B (Μακαρεύς nb. Μάκαρ, vgl. Maas, H. 23, 1888, 617; Quellen kontrovers, Pers, wohl identisch:) als S. des Aiolos: Ώ544 (Ach. zu Priam.:) ,,όσσον Λέσβος άνω, ^Μάκαρος έδοςΔ (ν.1. μακάρων), έντός έέργεί* h. Ap. 37 Λέσβος τ’ ήγαθέη L u Αίολίωνος, in Ω ohne Patron, u. in Aufz. der Αίολίδαι nicht erwähnt — als S. des Krinakos bei Hes. fr. 184 (Prosaref.). In der rhod. Überl. als S. des Helios u. der Nymphe Rhode, vgl. Schol. zu Pi. ΟΙ. VII 131 a.b.c. 132 a u. Schol. zu Ar. Nu. 1371 Th. Vlachodimitris
11
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μακαρίζω [3°] (Denom. ν. μάκαρ, s. Debrunner, Wortb. § 257; Schmoll, Verba auf -ίζω 112. 119:) jem. reich, glücklich preisen o538 (Tel. zu Theokl.:) „πολλά τε δώρα 1 έξ έμεϋ, ώς άν τίς σε συναντόμενος -οι“ = ρ 165 (Pen. zu Od.) = τ311 Th. Vlachodimitris
μαχεδνός [1°, 1H] E wie auch Μακηδών (s.d. E) mit Suff. -d(o)n- zu μακρός/μήκος, s. Frisk u. Chantraine s.v., Bechtel, Lexil. 34, Specht, Urspr. d. idg. Dekl., Göttingen 1944, 345 Σχ sch. Barn. 77106: της υψηλής, sch. 77106: έκ τού μήκους δινουμένη, ήτοι συστρεφομένη
Β groß, hochgewachsen, schlank; hochgelegen von der Pappel: 77106 -ής αίγείροιο — von einer Stadt: Hes. fr. 25, 13 77λ]ε[υ]ρών[ί] -ή, wahrsch. Formel vari ante für ^αίπειν3ός u. dann viell. von 7V217 = Ξ116 (Πλευρώνι καί u Jt77 Καλυδώνι) angeregt; da (Alt-)Pleuron am Meer liegt, will Meier, Ep. Formel 179 f. μ. nicht auf die Stadt, sondern ihr Gebiet, eine „in die Länge gezogenene, fruchtbare Küstenebene“, beziehen u. als langgestreckt verstehen
B. Mader
μαχεΐν, μεμηχέναι [3*, 4°] E onomatop.; zur Bildg. μεμηκ- s. L5 70f. — Abi.: μηκάς F έμέμηκον 1; μακών 4; μεμηκώς 1, μεμακυΐαι 1 Σχ sch. D 21435: μεμακυΐαι' μηκώμεναι. μηκή γάρ έστιν ή αιγών βοή, όθεν καί τό μηκάδας αίγας, βληχή δέ ή τών προβάτων, Π469: μακών' μυκησάμενος. φθεγξάμενος βαρύ L »A. Bougot, Etüde sur 1 ’lliade d’Homere, Paris 1888, 355; 2Mutzbauer, Tempuslehre 1, 306; 3Leumann, Hom. Wort. 235 m. A. 31; 4Krapp, Akust. Phänomene 156 f.; 5Tichy, Onomatop. Verb.
B schreien, brüllen, blöken, meist von Tieren u. vom Todesschrei od. dem Schrei in höchster Not (Hase, Pferd, Hirsch, Keiler), sonst vom Blöken d. Schafe (2x), Ix vom Schmerzgeheul eines Menschen (σ98); gemeint ist also e. intens., durchdringender Ton; d. Frage, ob e. Hase im Angesicht des Todes schreit, ist zu bejahen (vgl. L1 u. L4); dasselbe gilt f. d. Pferd (vgl. Delebecque, Cheval 51; anders L3); ob d. Bettler Iros σ98 durch s. tierisches* Gebrüll neg. charakterisiert werden soll (so Rahn, Paideuma 5, 1953, 293; Ch. Mugler, Les origines de la Science grecque chez Homere, Paris 1963, 92), ist frag!.; van der Valk, Text. Crit. Od. 18 weist darauf hin, daß d. Ausdruck (μακών) in e. Formel steht, die leicht auf d. vorliegende Sit. übertr. werden konnte. — Wortf.: άύω, βοάω, βραχεϊν, ήπύω, κλάζω, μυκάομαι, (φθέγγομαι Π 469 ό δ’ (d. Beipferd Pedasos) έβραχε θυμόν άίσθων, ' ^κάδ δέ πέσ έν κονίησι μακώνn άπό δ’ έπτατο θυμός s κ163 (von e. Hirsch) «= τ454 (von e. Keiler) σ98 (Od. schlägt d. Bettler Iros nieder) αύτίκα δ’ ήλθε κατά (ν.1. ήλθεν άνά) στόμα φοίνιον αίμα, ' L u (ν.Ι. χανών), σύν δ’ ήλασ όδόντας ' λακτίζων ποσί γαΐαν Κ 362 ώς δ’ ότε καρχαρόδοντε δύω κύνε, είδότε (οί τ’ έπί ν.1.) θήρης, ' ή κεμάδ’ ήέ λαγωόν έπείγετον, έμμενές αίεί 1 χώρον άν ύλήενθ’, ό δέ τε προθέησι μεμηκώς Δ 435 ώς τ’ δίες πολυπάμονος άνδρός έν αύλή ' μυρίαι έστήκασιν άμελγ- όμεναι γάλα λευκόν, ' άζηχές μεμακυΐαι (ν.1. μεμαυΐαι) άκούουσαι όπα άρνών ι439 νομόνδ’ έξέσσυτο άρσενα μήλα, 1 θήλειαι έμέμηκον ([έ]μέμυκον ν.1.) άνήμελκτοι περί σηκούς' ούθατα γάρ σφαραγεΰντο G. Markwald
μαχελη, μάχελλα [1*, 1Η] Ε nicht sicher erkl.; viell. wie auch μάσκη u.a. auf ein vorgr. Kulturwort zurückzuführen (vgl. auch arm. markel ’Hacke’); wohl nicht (wg. δί-κελλα) 'einzinkige Hacke*: μα- kaum < *sm-, aber viell. umgekehrt δί-κελλα zu so verstandenem μα- gebildet? L »Forbcs, Arch. Hom. K 37; 2Richter, Arch. Hom. H 119; 3Schiering, ebd. H 152 ff.
B Hacke Φ259 (ώς άνήρ όχετηγός άπό κρήνης άμ9 φυτά υδατι ρόον ήγεμονεύη) χερσί -λαν (ν.1. δίκελλαν) έχων, άμάρης έξ έχματα βάλλων Ορ. 470 όπισθε ' δμώος έχων -ην πόνον όρνίθεσσι τιθείη ’ σπέρμα κατακρύπτων, an beiden Stellen ein kräftiges Instrument, wohl mit einem breiten Blatt, vorausg.; ob μ. jedoch allg. oder spez. Bez. (’Breit-
12


μακέλη
μάκρος
hacke’; oder in Oppos. zu zweizinkiger Hacke), ist bei den wenigen St. uns. — der Gebrauch einer Hacke ist wohl auch h. Merc. 87 ff. anzunehmen (δέμων άλωήν, φυτά σκάπτεις, vgl. V. 188. 190. 207) Β. Mader
Μακηδονίς Kj. (West) in 'Homerus’ fr. 24 p. 110 Dav. B. Mader
Μακηδών [1H] E wohl zu μακεδνός (s.d.) 'hochgewachsen, schlank’, vgl. Peters, Laryngale 178 Anm.; i. S. v. 'Hochländer’ nach Fick, BB 26, 242, was aber nicht ganz zur Bed. von μακεδνός paßt; gr. Herkunft bezweifelt Krähe, Gl. 17, 1929, 159, vgl. Chantraine, Dict. 659 f. - Das -η- wohl metr. bedingt, s. Schulze, QE 21 u. Peters a.a.O. L ’Wilamowitz, G1H 1,52 m. Anm. 2; 2Schwartz, Ps.-Hes. 334 f.; 3Neumann, Kl. Pauly III, 913 ff.; 4West, Cat.; Errington, Gesch. Makedoniens, München 1986, 13 ff.; 6Hammond, The Macedonian State, Oxford 1989
B Eponym der Makedonier (zu mögl. Bed. s. E), S. des Zeus u. der Thyia, der T. des Deukalion, Bruder des Magnes; beide wohnen in Pierien u. am Olymp, Hes. fr. 7, 2 (-όνα θ' ίππιοχάρμην). — Auffallend 1., daß Pierien urspr. Heimat (so auch L6 2 ff. für die späte Bronzezeit) ggüber später allg. übl. Auffassg., (Oresteia, Th. 2,99, vgl. L35), u. 2., daß Μ. als Bruder des Magnes wohl als Gr. gekennzeichnet ist (L6 12 f.; and. L1: 'Vetter’, nicht Bruder des Hellen, d.h. nahverwandtes, aber nichtgriech. Volk, vgl. L4 10). — Nach L2 macht Erwähng. des Μ. das Fr. suspekt; was sich erhärten würde, wenn in fr. 10 a, 28 Μάγνης (s.d.) zu erg. wäre, doch vgl. das Schema der Söhne u. Enkel des Deukalion bei L4 51 ff.
B. Mader
Μακροκέφαλοι [1H] Großköpfe, Bez. eines sagenhaften Volkes, viell. mit realem Hintergrund (s. RE XIV, 1928, 815 s.v. u. s.v. Makrones), erwähnt bei Hes. fr. 153, viell. im Zshg. mit der Verfolgg. der Harpyien durch die Boreaden, s. App. zu Hes. fr. 150, 10, doch vgl. Schwartz, Ps.-Hes. 387
B. Mader
μακρύς, μάσσον, μήκίστος [83', 48°, 17Η, 12h, 5e] E nb. μήκος q.v.; Wz. *mak- ererbt; verwandt u. a. lat macer, dt. mager, vgl. Tischler, HEG II 98 f.; Steigerg. (s. B III) μακρότερος, -ότατος, daneben prim, μάσσον, μήκιστον. — Abi.: Μακροκέφαλοι, μακεδνός, s.a. άμαιμάκετος', Μηκιστεύς
F -ός 3, -όν 28, -οί 2; -ή 1, -ή le, -ήν 8, -αί 3, -ήσι(ν) 5, -ήζ 3, -άς 1; Ntr. -όν 4, -ώ 14, -όν 8, -ά 14, -οΐσι 2, -ά 21, -(α) 2; Adv. -όν 22, -ά 12, -(α) lh; -ότερον 1, -οτέρην 1; -οτάτη 1, -ότατ(α) 1; μάσσον 1; ^μήκιστΛον 1, Λους 1, adv. L jOV lh, L jO 2
Μ 1 Stamm im longum la eins. [1] -(α) μ229, h. Merc. 280 1b zweis. [--] -οί μ 436; -ήν 0 358, Th. 180; -αί κ510; -ής (έγχείησί) Γ\3Ί s 254, Ν340; -άς α54 [1~] -αί Σ276; -ω 2V613; -α βιβάς 0307, ί450; -α /149, Sc. 438; -όν h. Merc. 408 [--] αύτάρ ό u-ov άϋσε(ν)\ Γ 81; επί L , £101 = 283 - 016Oin s £347in·, ζ117; (αύτάρ ό) -ά βοών/βιβάς* Β224/Η2Ϊ3, 0686 s λ 539in; -ά h. Cer. 380 [3J μάλα -ή/ά A373/h. Ap. 255 - 295in; δόρυ -όν (ό) TV168. 830, Φ67, Ύ295; -όν £36, μ432, ν<54, h. Ap. 17; δένδρεα/ούρεα/δούρατα/κύματα -ά Λ 88, η 114/Th. 129/s 162. 370/Η47 (καί, ές, κατά, προς) -ός 'Όλυμπος/ Akk. 0193, Th. 680/A 402, £48, £398, 0199. 410 - Ο 79. 21, Σ142, 72468 = 694” - κ307 - ο43” - inc. auct. fr. POxy 2510,4”, u73, ©351, Th. 391, Sc. 466, h. Cer. 92, h. 12, 4, h. 19, 27; καί -όν όχήα Μ121. 291 — TV 124” ; κίονα -όν £66 = 473, Phor. fr. 3,3 p. 154 Dav.; Dat. PI. + έκέκλετο/έκπαγλον έπεύξατο L-ov άύσαςΔ Ζ66. 110 - 0172 - 0346, Λ 285 - 0424 - 485, 77268, PW3/N4V3. 445, £453. 478; L Λ/άύτει Ύ294, Κ50; δένδρεα/ούρεα/έγχεα -ά ε238 - 241”·, σ359, Vit. ρ. 7, 30/Ν18/Γ135; κύματα/ήμ- ατα/έρματα/φρείατα -ά Β\44/κ4Ί0, σ367 — χ 301 / Α 486 s h. Αρ. 507/Φ197; -ά βιβάντα* Γ22, Ν 809, 0 676, 77534; -ά Σ580 [*χ] -ή Margites POxy 2309, 1; προς κίονα/ές
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
κλίμακα -ήν α127 = ρ29, ψ/9Ο/κ558 = λ 63; δόρυ -όν £ 664, Χ459, 77611 = Ρ527, Κ281; δουρί τε-ω Ε297, Η\40, Σ341 = Hes. fr. 280,1” ; έγχεϊ-ώ £45. 660, 7V177, 0745, Φ402, /279. 293, Sc. 417, Hes. fr. 204,51; δούρατα/κύματα -ά Ε656, /251/^109, ωΙΙΟ, Th. 848; δένδρεα/ούρεα/τείχεα -ά 7541/Th. 835, h. 19,12, inc. auct. fr. PSI 1385 Α, \5/Δ 34 = X507er, τ/44; μάσσον £203 1 c dreis. -ότατ
έγχε £373 I [---] -οΐσι ξυστοΐσι Ν497, 0388; -ήσιν ι 186, Th. 778 [--^] μήκιστον/ους 77155, Α309 Id viers. [-— ί] -οτάτη £288 [-~^] -ότερον/ην £20 = σ195 2 Stamm in den brevia 2 a 2[.] -(a) Hes. fr. 26, 16 2b Μ] -όν Hes. fr. 276,4 [-2] -ός Op. 290; -oi Sc. 266; -ήν ςα121; -αί Op. 560 2c [---] -ήσι(ν) 7V782, s253, κ215 [--<,] μήκιστον/α h. Cer. 258/^299 = 465
Σχ sch. D A 402. £224 u.ö.: μέγαν, μεγάλως usw., Φ 197: νΰν βαθέα (sc. φρείατα)
L Μ. Bissinger, ΜΕΓΑΣ, MSS Beih. Κ, 1966, 277 ff. (μέγας u. -ός); Ρ. Vivante, The Epith. in Hom., New Haven & London 1982, 114; Hainsworth, in: Festschr. Palmer 84 (δόρυ-όν, έγχεϊ-ω u. a. Formeln); Seiler, Steigerungsformen 74 (zu B III); s. a. Lit. in II 2 Vorbem.
B eindimension. lang(gestreckt): u. zwar vertik. hoch, (Φ 197 in ließ:) tief, od. horizont. lang, weit’, selten (s. I 2: nicht II.) zeitl. lang(dauernd); fast nie > allg. groß (s. in I le); meist von ragenden (od. linearen) Naturphänomenen: Olymp, Bergen, Bäumen, Wellen, auch Wegen; od. längl. Ggst.: Lanzen, Balken; selten Körperteilen; im Pos. nicht von Menschen od. 'Abstr. ’ (wie μέγας’, s. nur Komp., Sup. in III 1; έέλδωρ ψ54 in I 2). Die verseh, metr. Gestalt von μ. u. μέγας ([-* ] u. [«*]) ermöglicht Vbd. (geleg. metr. Suppl.) des Typs κύματα -ά, -όν άϋσεν, bzw. μέγα κύμα, μέγ’ άϋσεν/ΐαχον usw. Gebr.: meist (I) attr. Adj. (präd. nur λ 373, Op. 560 in I 2; u. in III 1) im Pos., (II) Adv., (III) 10 x Komp. u. Sup.; h. Ap. 255+ (in I 1 c α) durch μάλα intens. Wortf.: μέγας ([s.d.] 'groß’, nicht bloß 'lang’, viel häufiger u. vielseitiger; μ 436 nb. μ.), αίπύς, βαθύς, πολυ- βενθής (s. Φ197 in I 1 c β), δήν, δηρόν, διαπρύσιον (s.d. Wortf.; vgl. -όν άύσας in II 2), διηνεκής, δόλιχός, έξοχος (s.d. weitere), ευρύς (0358, h. Ap. 255+ nb. μ.: 'breit u. lang’; vgl. -d βιβάς u. Εύρυβάτης), μακεδνός, περιμήκης/ετος (s.a. άμαιμάκετος), σπιδής, ταναός, υψηλός, ύψίκομος (Η86 nb. μ.); Ορρ. μικρός, μίνυνθα, παχύς
I 	Adj. im Pos. 1 eindimension. lang(gestreckt), vgl. μέγας (Β I 4.5.6) la von vertik. Erhebungen, die (d. Menschen) überragen: hoch laa Olymp, immer in VE-Formel (vgl. μέγας I 5 a: [--]), Sit. oft: Götter gehen zu ... (aus der Sicht des sich Nähernden; s. Vivante in L) O 193 (,,γαϊα δ’ έτι ξυνή) καί ν-ός Όλυμπος/' Th. 680 πεδόθεν δέ τινάσσετο L u Α 402 ,,καλέσασ' ές L-0v Όλυμπον/' + Th. 391 0410 βή <5’ έξ Ίδαίων όρέων ές t u (dann
πολυπτύχου Ούλύμποιο) = 079 + Σ142 (είμι) 72468 άπέβη προς u d - 694” =κ3Ο7 = ο 43” *= inc. auct. fr. POxy 2510,4” £48 προσεβήσετο t d + £398, u73, Sc. 466 021 ήλάστεον δέ θεοί κατά t u + ω351, h. 12, 4 Ο 199 έλέλιξε δε L u h. 19, 27 ύμνεΰσιν δέ θεούς μάκαρας καί L j + h. Cer. 92 laß Bäume, meist formelh. 7541 χαμαί βάλε βένδρεα (δούρατα testis) -άΔ + Λ 88 ε238 όθι L j πεφύκει 241” s Vit. ρ. 7, 30” + η 114, σ359 μ432 ποί -όν έρινέον ύψόσ άερθείς κ510 (άλσεα) -αί τ αϊγειροι 1186 (αυλή δέδμητο) λίθοισι 1 -ήσίν τε πίτυσσιν ίδε δρυσίν ύψικόμοισιν lay Säule, formelh. α54 (Atlas) έχει δέ τε κίονας αυτός 1 -άς, αϊ γαΐάν τε καί ούρανόν άμφίς έχουσι £66 προς jdova -oVj έρείσας (Sänger) — 473 Phor. fr. 3, 3 ρ. 154 Dav. κόσμησεν περί L Λ άνάσσης (sc. ’Ήρης) ^90 ^πρός κίονα -ήνΛ 1 ήστο α127 (έγχος) έστησε φέρων u d « ρ29 Ιαδ Berg, Fels h. Ap. 17 (Leto gebar) κεκλιμένη προς -όν όρος καί Κύνθιον όχθον Th. 778 (Styx) -ήσιν πέτρησι κατηρεφέ’ άμφί δέ πάντη * κίοσιν ... προς ούρανόν έστήρικται 1 b langgestreckt', je nach Blickpunkt (von unten od. aus der Vogelperspekt.) kann die vertik. (hochragende Berge, Wogen, Mauern) od. horizont. Ausdehng. (langgestreckte Berg-, Wogenkämme, Mauerlinien) gemeint
13
14


μάλα
4 (Teir.:) „ός -όν γέ μ έθηκας (Zeus) έχειν αιώνα βίοιο (έπτά γενεάς", Ορρ. ήσσω 1) langgehegter, -ersehnter Wunsch: y/54 „νυν δ' ήδη τόδε -όν έέλδωρ έκτετέλεσται"
II Adv. Akk. 1 L-d βιβάς^ (s.d.): mit langen Schritten, weit ausschreitend, vgl. ΕΝ Εύρυβάτης H2\3 ήϊε L , (zum Kampf) + 0307. 686, ι450, λ 539, Γ22 (-ά βιβάντα) TV 809 (Herausforderer) προκαλέσσατο -ά βιβάσθων + 0676, Π534 II 2 mit akust. Verb: weithin (auf langen Abstand) hörbar, von Reichweite u. Tragfähigk., vgl. ε400+ όσσον τε γέγωνε βοήσας u.s. άύω (I Sp. 1689, 54 ff.), διαπρύσιον, aber auch Verdenius (Lampas 5, 1972, 115 A. 1: Quantität drückt Intensität aus), meist folgt dir. R.; vgl. μέγ (s.d. Β III 1 a) άϋσεν, idzoyusw.; in μ«]: £224 (οξέα κεκλήγων, Thers.) ^αύτάρ όΛ -ά βοών ([βιβάς ν.1.] νείκεε) Γ81 L d -όν άϋσεν + £101 = 283 = ΘΙόΟ1” s £347in <117 αί έπί-όν άϋσαν. ό δ' έγρετο [-«]: Ζ66 Νέστωρ δ' Άργείοισιν έκέκλετο L-ov άύσαςΛ HO (Hektor) = 0172 = 0346 = Λ 285” = Ο 424 = 485 = /7268” (Patr.) = Ρ183” (Hektor) TV413 (Sieger nach Tötg.) έκπαγλον έπεύξατο L d s 445 = £453 = 478” Ύ294 Δηίφοβον δ' έκάλει λευκάσπιδα t Κ50 έπ άκτάων έριδούπων -όν άύτει (Ath.) Σ’580 ό δέ -ά μεμυκώς ' έλκετο (Stier von Löwen) h. Merc. 280 (Hermes) -(a) άποσυριζων II 3 Sc. 438 (Gl.) ώς δ' ότ άπό μεγάλου πέτρη πρηώνος όρούση, 1 -ά δ' έπιθρώσκουσα κυλίνδεται e. lange Strecke, weit h. Merc. 408 (Ap. zu Hermes: ,,θαυμαίνω) τό σόν κράτος* ούδέ τί σε χρή ’ -όν άέξεσθαι" lang, groß > allg. sehr (ancora molto Cässola), vgl. μέγα (Β III le)
III Komp. u. Sup. 1 körpert, größer (länger), nur hier von Menschen: #20 -ότερον καί πάσσονα θήκεν ίδέσθαι (Ath. d. Od.) = σ 195 (-οτέρην, Ath. d. Pen.) (Sup.:) Η 155 „τον δή μήκιστον καί κάρτιστον κτάνον άνδρα" λ 309 ούς δή μηκίστους θρέψε ζείδωρος άρουρα ' καί πολύ καλλ- ίστους (έννέωροι καί έννεαπήχεες ήσαν εύρος, μήκος γε έννε- όργυιοι) höchster Baum, längste Lanzen (vgl. I laß, Idß): S288 (Ύπνος) εις έλάτην άναβάς περιμήκετον, ή τότ έν Ίδη 1 -οτάτη (άκροτάτη testis) πεφυυϊα δι ήέρος αίθέρ' ί- κανεν 373 (Pos.: ,,άσπίδες όσσαι άρισται) τά -ότατ έγχε' έλόντες ’ ΐομεν" III 2 Adv. #203 άλλον (sc. δίσκον) ' ήσειν ή τοσσοΰτον όίομαι ή έτι μάσσον (μάλλον, μεϊζον vv.ll.) od. noch weiter ε299 (Od.:) ,,ώ μοι έγώ δειλός, τί νύ μοι νμήκιστΛα (μήχιστα qu.) γένηται" s 465 aufs längste, zuletzt noch, denique (Ameis-H. z. St) ebf.: h. Cer. 258 (Dem. zu Met.:) „καί σύ γάρ άφραδίησι τεης L Λον (νήκεστον ci., sic Cassola, cf. Op. 283) άάσθης", od. am längsten am meisten! od. (Kj.:) gravemente! (Cassola)
D Hes. fr. 10a, 1 μακρ]όν "Ολυμπον έχουσιν Μ328a Choer. Sam. fr. 8, 1 p. 270 Ki.(= Call. Hec. ’fn 238 Pf.) v.l. #184, Λ 210, Λ7456 (s. St. West, Ptol. Pap. S. 131), 0501, Φ447, (-ά:) £528, 4 454, «13
H. W. Nordheider
μάλα, μάλλον, μάλιστα [-α: 270i, 234°, 33Η, 33h, 5e; -λον: 39·, 32°, 5Η, lh; -ιστ(α): 6V, 44°, 4Η, 4h] Ε Komp, direkt m. lat melior vergleichbar (im Gr. statt erwartetem *mel- in Analogie zu Pos. u. Sup. mal-), vgl. Chantraine, Dict. s.v. u. Ruijgh, Scripta Minora 563 m. Anm. 12. Angeblich verw. μαλερός (q.v.) besser < *marero- zu μαραίνω
Μ 1 μάλ' la l[v] (καί/εύ) μάλ'+ Ptz. 0230, Ψ 660, v313 = H85in, /190, Op. 806; ή μάλ' τ4Ί4 ή
μάλ' ΠΊ45; μάλ'Z332, Φ583, h. Αρ. 535 2 Μ μάλ' Κ124, Ψ326 ® Λ126, Ορ. 782 2[Μ] Adj. + περ μάλ' (έόντα) ξ 464 » Hes. fr. 43a, 18"1450 a ^12”, σ385, v<230 lb πάντα μάλ' άτρεκέως £10; πάντα/πάσι/πάγχυ μάλ' ΛΊ63, Χ115, ίΡ96, 6:216, 1238. 338, π286 - τ5, Ορ. 701, h. Αρ. 112/TV829, λ 134 a ^281, ρ547 - τ558/ΛΠ65, <367; πολλά μάλ'(όσσα) 7148 = 290. 183, /7647, £66, Σ434, 7265, Υ 247, α278 - £197 _ a292in s £223, λ 280, Hes. fr. 198, 11, h. Cer. 435; αΐψα μάλ' ζ5 7Ο - Ω 112in, 736. 149, ε320, <263 - ρ432, ω519 - 522; ρεϊά μάλ' 7381 -= Υ444, 0362 « Σ600ίη, Th. 419, Ορ. 762, Hes. fr. 23 a, 22, h. Merc. 351. 417; κραιπνά/ρίμφα/ωκα μάλ' £223 = Θ107//V30/P190; πυκνά μάλ'ϊι. Αρ. 361; καλά μάλ' 711, ο 369; δηθά μάλ' Ε
μαχρός
sein Iba ούρεα, z.T. Sit.: das weite Bergland durcheilen (s. dagg. ορεος μεγάλοιο*, s.d. B I 5a): TV 18 (Pos., έξ ορεος κατεβήσετο παιπαλόεντος) προβιβάς* τρέμε δ’ ^ούρεα -dj και Όλη ' ποσσίν ύπ' Th. 835 υπό δ’ ήχεεν L u 129 4 γείνατο δ’ L u (ούρεα βησσήεντα) h. 19, 12 (Pan, πέτρησιν έν ήλιβάτοισι, άκροτάτην κορυφήν) άργινόεντα διέδραμεν L j + inc. auct fr. PSI 1385 A, 15 Hes. fr. 26, 16 μάκρ ρ[ύρεα οί]κείουσαι Ibß κύματα (vgl. μέγα κύμα*): 8 ί147 (Nebel) ούδ' ούν ^κύματα -άά κυλινδόμενα προτί χέρσον ' έσίδομεν £144 κινήθη δ' άγορή φή L θαλάσσης (wie βαθύ λήϊον, 147) ε 109 (Ath.) σφιν έπώρσ άνεμόν τε κακόν καί L u + ωΙΙΟ (Pos.), Th. 848 (θυϊε) Iby τείχεα 12 (vgl. μέγα τείχος /7463+) /134 ,,είσελθοϋσα (Hera) πύλας καί τείχεα -α“ = Ύ5Ο7” (έρυσο, Hektor) 7/44 (θαύμαζεν) άγοράς καί τείχεα -ά 1 υψηλά (der Phäaken) 1c verseh.
Ica horizont. (vgl. μέγας B I 5d. 6 a. b)); langer Weg, 16 Fläche (z.T. nb. ευρύς: 2. Dimension [der Fläche]): 0358 (Ap.) γεφύρωσεν δέ κέλευθον 1 -ήν ήδ' εύρεΐαν, όσον τ' έπί δουρός έρωή (s. ευρύς Β 2 c) Op. 290 (zur κακότης λείη μέν οδός, τής δ’ άρετής ...) -ός δέ καί όρθιος οίμος ές 20 αύτήν ' καί τρηχύς (vgl. χ558+ in 1 cß) h. Cer. 380 ρίμφα δέ -ά κέλευθα διήνυσαν (Götter) ^>121 πελέκεας στήσεν (Tel.), διά τάφρον όρύξας ' πάσι μίαν -ήν h. Αρ. 255 (διέθηκε θεμείλια, Αρ.) εύρέα καί μάλα -ά διηνεκές = 295ίη 24 (καλά cod. Μ) weitgeöffnete, -räumige Bucht (Mund, vgl. le): £36 (Gr. m. Schiffen) πλήσαν άπάσης 1 ήϊόνος στόμα -όν (πολλόν Zen., Ar. Byz., Arist.), όσον συνεέργαθον άκραι, vgl. πτολέμοιο μέγα στόμα (Κ3, s.d. Β I 4) lange ~ 28 weitausladende (u. große) Äste: μ436 (έρινεός) άπήωροι <5’ έσαν όζοι, ' -οί (καλοί test.) τε μεγάλοι τε, κατεσκίαον δέ Χάρυβδιν Icß vertik.; tiefer Brunnenschacht: Φ197 (Ach.: „Okeanos, έξ ού ...) καί πάσαι κρήναι καί φρείατα 32 -ά νάουσιν“, wohl nicht bloß groß (Übers. Schadew.) lange ~ hohe (steile) Treppe (vgl. Op. 290 in Ica): κ558 (Elpenor, έκλάθετο) άψορρον καταβήναι ιών ές κλίμακα -ήν (vom Dach nach unten) = λ63 Id von Bewegl.: Ian- 36 gen Waffen (meist Lanze), Geräten, Balken (vgl. έγχος βριθύ μέγα στιβαρόν, μέγα ξίφος u.a. [s. μέγας Β I 6d]) Ida δόρυ* μ.; in [-«]: /VI68 οίσόμενος ^δόρυ -όνΛ + 830 (μεϊναι), Φ6Ί (άνέσχετο), Χ295 (ήτεε) (Floßbalken:) ε 40 162 ,,δούρατα -ά ταμών" + 370 [-*]: £664 βάρυνε δέ
μιν L j + Α?459 (έλοντο), Π6\\ (ούδει ένισκίμφθη) = Ρ 527, Κ281 (άλευάμενος) Ε29Ί άπόρουσε συν άσπίδι δουρί τε -ώ + /7140, Σ341 = Hes. fr. 280, 1” £656 άμαρτη 44
δούρατα -ά 1 έκ χειρών ήϊξαν 4- /251 (μή έφίετε) im Enjambement (vgl. TV340 in ß u. γ): μ229 δύο δοΰρε ' -(α) έν χερσίν έλών /149 δοΰρα ' -ά τινάσσοντας Idß έγχεα* μ. u.ä. 7135 παρά δ' έγχεα -ά πέπηγεν έγχεϊ -ώ ' meist 48 bei Angriff: £ 45 (τον) έγχεϊ -ώ (χαλκώ ν.1.) 1 νύξ' + 660, /VI77, 0745, Φ402, /279. 293, Sc. 417 Hes. fr. 204,51 έκέκαστο γάρ έγχεϊ μακρώι (μακρών* Π ut vid.) I 7137 „-ήζ έγχείησι μάχήσονταΓ — 254in· TV340 (έφριξεν δέ μάχη) 52 έγχείησι 1 -ής, ας ειχον ταμεσίχροας (vgl. Enjambement in α. γ) 782 οϊχεσθον, -ήσι τετυμμένω έγχείησιν (nur hier 'verletzt durch’) Idy verseh. Waffen TV497 ώρμήθησαν 1 -οϊσι ξυστοϊσι + 0388 ΛΑ613 ε'ίλετο καλήν ’ άξίνην εύ- 56 χαλκόν έλαινω άμφί πελέκκω 1 -ώ έϋξέστφ Th. 180 πελώριον έλλαβεν άρπην, ' -ήν καρχαρόδοντα 1 d δ Balken Α 486 (Schiffe) ύπό δ' έρματα -ά τάνυσσαν s h. Αρ. 507 Λ7Ί21 σανίδας καί -όν όχήα s 291ex (πύλας καί) - /VI24” Σ 60 276 ,,ύψηλαί τε πύλαι σανίδες τ' ' -αί έύξεστοι" ε253 (Floßbau: ίκρια) ποιεί* άτάρ -ήσιν έπηγκενίδεσσι τελεύτα 1 e von Körperteilen: langen Schwänzen, Krallen, > großer (starker) Hand (le; vgl. στόμα £36 in I Ica): «215 (Gef. 64 in Tiergestalt) ούρήσιν -ήσι περισσαίνοντες Sc. 266 (Άχλύς) -οί δ’ όνυχες χείρεσσιν ύπησαν Μ arg ites POxy 2309, 1 χ] ειρί δέ ‘ϊί> vgl. χ. μάλα μεγάλη (0695) I 2 zeitl. lang(dau- emd), nicht 11., vgl. μέγας (Β I 10) «470 (άλλ' ότε δή ρ 68 ένιαυτός έην) μηνών φθινόντων, περί δ' ήματα -ά τελέσθη σ367 ,,ώρη έν είαρινη, ότε τ' ήματα -ά πέλονται“ « ^301 (Gl.) Λ373 „νύξ δ' ηδε μάλα -ή άθέσφατος“ Ορ. 560 -αί γάρ έπίρροθοι εύφρόναι είσίν (s. West z.St.) Hes. fr. 276, 72
15
16


μάλα
587, Th. 623; άγχι/τήλε μάλ’ *£760, τ3Ο1/014; ϋψι μάλ’Ορ. 204; ήρι/πρωί μάλ’ 7360, Hes. fr. 313; ^(άλλά) μάλ\ ένδυκέως 72158 = 187, Sc. 427; L , ήρι ι>156; L , Λ 554, Β241, Λ 717, £359. 502, Χ468, /J305, <5472, £103. 342 a ζ 258 a £360ίη. 358, σ381; ώς κε/σύ μάλ’ε26 = 144 = 168/τ 352; ώδε μάλ’ £116, </>196, fr. adesp. 4, 2 p. 160 Dav.; ούδέ/τι μάλ’ 0144, ω261; ή με μάλ’ μ 372, «201; στη* δέ μάλ’ έγγύς/άγχ’ Δ 496 = £611 = £347 = Λ7457ίη = A429in/a h. Αρ. 246 = 378; στη ρα/τω σύ μάλ’ (έγχριμφδείς *) Η225, N146/ ί£334; τόφρα/τών κε μάλ’άμφοτέρων 067 = Λ 85 = 0319 — Π11%/Π\6', τον* δέ μάλ’ αίψ’/άγχι/έγγύΰεν £116 = 682, h. Cer. 299/72126, £567X330; οί* δέ μάλ’ /7151 s h. Αρ. 47, ÄT108, Λ 782, Λί63, 7716, <5733, £319, κ 111 = 0 424, ν86, υ23, h. Ven. 25; μάλ’ Α 173, £407, h. Merc. 133 δέ) μάλ’ άγχι/έγγυς/ώκα/όξύ Ε510, Σ586, Φ284, Ρ524; μάλ’ ήρι τ320; ή δέ μάλ’ τ 100; μάλ’ Ζ382, h. Merc. 381 -~[~] (πάντα) μάλ’ άτρεκέως 7C413 = 427 = «179 = 5399 = £192 a «214 = 5383 = ο266 = 352 = π113 = ω303 (πάντα); μάλ’ Κ 249, 7V7O8, «304, τ/32, γ/264, h. Ven. 180 -~[w] άλλά μάλ’αίεί/αίνώς/άντην/έγγύς/ώκα Ν551, 7/118/Ζ441, ΑΤ38, 723, Ύ454/Λ 590 a Σ307/*£378/μ 17; άλλά μάλ’ £44; μάλ’ αίνώς h. Cer. 254; (αί* δέ) μάλ’ ώκα £52 = 444 = β 8, Η4\1, Ρΐλΐ, γ\51 = 176« = «182« = h. Cer. 172«·; οί* δέ μάλ’ (αίεί) Ψ1\1, η2\9, h. Merc. 204; ουδέ μάλ’ έγγύς/ήβών Κ113/Λ/382, 72565, <μ!87; νϋν/ή σε μάλ’ οίω h. Merc. 156. 282; μάλ’«319, ω400 2 μάλα
2a 1[ΜΜ] J _aj δή Ε422, Ζ255, 014. 91, Σ12, Φ55, δ 770, y/149; L u £278, β325, £391, π92. 183 s τ40; τώ* -α πόλλ’ έπέτελλε/νεικείεσκε Δ 229. 241; τούς -α Δ 233 ', (εί) -α καρτεράς έσσι* Α178, 7V483; καί -α καλόν α318; καί/ή/εύ -α (περ) Α2\1, Ζ85 s η218ίη, Ν152, 5316/ΑΤ 174/596 2[_] (ώ πόποι) ,ή -α. δή/τοι Ζ518 = Ύ229ίη = Sc. 103in, 0102, Λ 441, Χ297 = 373in = 5169in = 333in = p 124 = c286in = i507in = v!72 = A436in = v383in, « 384 = χ 15V"· s μ297'η a o486in = p264in, Hes. fr. 248, 1/l>304; (Vok./ ώ πόποι) L (μοί*) £204 = π69 s ψ 183, π8, ρ306, «125, φ 102, ω373; ευ -α πάντα* ω123, h. Αρ. 171; -α πάντας * / πάγχυ 7V741, Ρ356, β306, <7318, ρ346 = 351, λ383, h. Cer.417/£143, ρ217 = χ 195in; (καί) -« πολλά* (πάδον*) ΒΊ98 a £ 197in, 7348ίη a £281in, 7364. 398. 492 = 595med = f223med = 5155 a X220med a v 90med a o401med, /7838, *£245. 832 (μ. π άπόπροδι) = 5811med, Ω 391, χ121, τ/321, μ407, ψ261, Ορ. 697; -α παΰρα £210, h. Merc. 164; -α 5’ ώκα £785 = £14, £903, 0 444. 483 a ρ 255in s *99ίη s 112 = 146in, Χ141, ^389, £352, υ27; -« καλόν Φ447, «312, τ580 = φ78; -α μάκρη* λ373, h. Αρ. 255 == 295,η·; -« τοϊος* λ 135 s μ/282, υ302; -α τηλε Th. 1015; -α χαΐρε #413 s h. Cer. 225, h. Ap. 90; -a 5’ είμί* £274, rll8; -« χάρ Γ25 = d>24med, K251, 0224, P564, a 301 = yl99, Op. 793, ’Hom.’ fr. 18,1 p. 109 Dav.; μάλα πως/που £104, 5541; -α μοι 5388; -α περ/τοι (κεχολώσομ- αι*) Ρ710, «7543, £155; -α Α 85, Α266 = 318ίη. 287. 494 s 7V660, 0206 s 5141, 0669, Π94, υ2Ί2, Th. 646
-α μέν κλύον Η3Ί9 = 779 = S133 = 378 = 0300 = Ψ 54 = 738 = γΑΠΊ = ο220 = *178 = ψ 141 = h. Αρ. 502 s £247 = υ 157 - Th. 474«; -α νείκεσε(ν) Ε4Ί\, Φ4Ί0; -α δ’ ήθελε(ν) Κ229, Hes. fr. 204,42; -α ελπεαι* 140, Ο 288; -α πίονα* £512. 710, £419, α>66; -α μυρίοι* ο 556, π 121, ρ422 - τ78; -α πολλάκις *7281; L-a γάρΛ κρατερώς 0 29 = 7694 s 431, Λ/152; u , 7419 = 686, Ρ67. 278, 322, ^63, Ζ20 = 328. 261, £203 a ω92"*Α, χ 171 = 180«, λ 621, ο214, Ορ. 310. 424 a Sc. Βό"**, h. Ven. 279; u-« μεμαώτι* Ν317, 0604; L , Ρ571, β200, £87, λ 350, ν280, τ324, ψ<82; -α τοι Ορ. 799, Cert. ρ. 39, 30; πάσιν -α h. Αρ. 483; -α 77286, 775, ΑΤ41 a /V343«, Χ289, Λ 710, Λ751, 0652, Ρ234 « 395« - 495«, ΨΊ6Ί, Ω663, ι\33. 134, ρ 14, «146, τ158. 384, ι?218, <ρ334, γ<175, ω324 1 [^] ^εί καί* -αΔ καρτερός έστιν* £410. 645 (ούδ’ εί), Ν316, 5 139, χ 13; L j πολλοί */τηλόΟεν/τιερ 5217, ν6/£312 a η 194/ε485; u u 7318, 051; ούδ’ εί/(καί) μοι μάλα Ρ399/ξ 231. 361; έπεί (η)/καί μοι/ούδ’ εί (u.ä.) -α πολλά* (έπέτελλε) Α\56 a *465«, 72737, υ391, ω207, h. Ven.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάλα
253/£255, Ζ207 a Φ23Ο« a μ 268« = 273, 022, λ 530, ω174; -α πόλλ’ Ορ. 696; -« πολλάκις 0362; έπεί (ή) -α (πΐαρ) Α381 a fr. adesp. 4, 2 ρ. 160 (Dav.), 1135; εύ -α Ψ 761, Sc. 355; (έπεί) -α τηλόδεν^/δ’ έγγύδι Ε4Ί8, Σ99 s Ω 541«, Ύ445/Ορ. 288; -« νήπιος/καλόν 7/401 = P629« /h. Merc. 38; -α τ’ εκλυον/δ’ ήβελε Α218, Hes. fr. 204, 54; -« περ (μεμαώτα*/μενεαίνων) Ξ58. 375 = P181« = 72298« a £172« a Hes. fr. 35,3«, 0617 = £341«, 5249; -« γάρ/τοι/που 7108. 304, £155; -α Λ 378, Φ317, Ορ. 758 B--] η/καί-α (λυγρής*) Ν23Ί Σ18«, Ρ34, <μ 108; (η) -α χαίρω* ω514, Ορ. 481; -« πολλήν*/πυκνήν 0186, /44, αΐ, ν239/£529 — fragm.: inc. auct. fr. PSI 1386,11 2 b
[J] ^άλλά -«j σπεύδοντα/πρόφρασσα Δ225, Φ500; L j μεγάλη Κ\Ί2, h. Ap. 198; L , £56, X362, μ 108. 124; πρωί -α σπεύδων Ορ. 461; πυκνά/ήδύ/όξύ -α Σ318 a Φ417*η /δ 446. 809/^393; ρίμφα/ώκα -α Χ\63, £304; άμφί -α (χρήν) Σ254, Hes. fr. 43a, 42; άγχι -α h. Αρ. 385; (ϋψί) -α μεγά- λως* 0 695, Ρ723; -« λιγέως φ56; -α Α 379, 0546, Χ440, ν269 -α σχεδόν ήλυΰε(ν) Ν4Ο2, ν 161; -« λιγέως Γ 214; -α μεγάλ’ Ρ595\ -α «370 [--] άγχι -α Ψ52Ο\ -α
σχεδόν (ήλυδον*) Ε60Ί, Λ 116, «Ρ499, <5439, /23, κ441; -α μέγα* 1303 a Ύ435«, 0321, Ύ407, «4; -α κραιπνώς/πρό- φρασσ’ Κ\62, £161 [^-] (ου τι) -α χρεώ*/δήν 7197, Λ
409, Ν463 = Π492« = Ύ268«, Σ4Ο6, «Ρ308/Α416, Ν5Ί3, £473; ου κε -α ρέα Κ101 3 μάλλον 3a [!«] -λον
έπί/έπ(-) 0 252 = £441 a 0380, Λ7414, ΝΊ4, «Ρ418 = 447in*, α89; -λον (ύφ) Α 563, £231, Κ223, /7211, «322 = Th. 666'η [£«] έτι -λον Ξ362, Sc. 176 [-~] (έτι καί) πολύ -λον /700, Th. 428; Lx«i -AoVj όφέλλετε*/ένί φρεσί(ν) Τ 200, 5334/5154, «216; L , 0470, /V638, 5819, ο 198; έτι -λον(ύφ’) 4 13 = λ214« = π195«, «88 = ^231in a τ249, «268; (άρα/καί) -λον έπί/έπ(-) Κ46, 0126, α351, 5606; -λον (Αχαιοί*) 1585, Μ344 = 357, Ν 272. 776, £16, 72243. 568, υ 166 έτι καί πολύ -λον Ψ386. 429; καί -ον «22 [£ χ ] (χολώσατο) κηρόδι -λον 7300, Φ136 = ι
480eK = p458« a «387 a £224 a £284«, λ 208, ο 370, h. Ap. 138, Sc. 85; άλλ’/όφρ ,έτι -λον, 1618, Φ305/Ξ97, Τ 231, «347 = υ285; L . 5 202; -λον £81 = 72222, £208, 7257 3b [1-] -λον «162 R-] -λον τ117 3c [-2] (έτι καί) -λον X235, Ορ. 191 [-2] -λόν τε πιέζειν* 5419, μ 196 4 μάλιστ(α) 4a -ιστ [^] £766, Ύ410, £54
= «113*η [.2] £802, Ν2Ί1 [.1] £220, Χ425, 7/211,
h. Αρ. 146 4b ^-ισταΛ [JJ L , 5’ έμοί Ζ493 « « 359in = <ρ353 a λ353 = ^61ίη a Ύ422ίη ; (τον* δέ) L , 77295, Ορ. 343. 700 ΕΝ + δέ/... L , Α 16 = 375,
2V418 a S459 a 487, ν37, ρ500, φ211/0310 = 659, Χ76; μνηστήρες* δέ L d β\62. 266; έμοί δέ L , 72742, £138; έπεί σε* L u Ζ355, «342; ός* (τε/ρα L j £21, £399, « 283 = 5217, 5434, £284; ένθα L , Ν189; L , Α96 = β 433'”, Κ51, λ418 a ω90, h. Ven. 200 (^] L 5£ + ΕΝ (+ Epith.) Α175, £57, Σ175, π397; L , δέ τ’ έκλυον αυτοί ζ\85\ L άλγος/δυμός*Γ91 s β4\^/Υ11, 5366;
L j £589, £388 - 7/ 171«, 084 = 326«, Κ280, 2V734, Ο
383, £576, *£156 a 72334in [„♦ χ ] τά περ άλλα L , ο540,
¥7209; ός* (τε/ρα) L u £5, Λ 123 . 499, Ξ490, *£159, 72
574, 5582, λ 200, μ 289, ν93, ο356; ον* σύ L , ρ557, «
175; ένδα/ήχι L Λ Ζ433, Α 528, /V568. 683/£94; L , Ζ77, 0500, /180, Κ59, Μ 89 « 197 a ο 521«, Λ7310, S460, Π 146, £286. 753, Χ321, «434, £3, ρ 172. 190. 257, «160, τ 160, Th. 415, Op. 642, h. Αρ. 170. 539. — Längg. von μάλ« vor μέγα in 1303*, s. oben in 2 b und vgl. Chantraine, Gr. h. I177
£% sch. D A85 (vgl. sch.min. P.Oxy. 2405) u.ö.: μάλα' λίαν, πάνυ, 7419: σφόδρα, Σ254: έπιμελώς, £204: ή μάλα' όντως δή, Φ583: όντως δή πάνυ, Α 156: έπεί ή μάλα' έπειδή πάνυ, Α562: μάλλον πλέον, Λ7414: ή το πρότερον, Α 16 u.ö.: μάλιστα' έξαιρέτως, Β51 zudem: ύπερβαλλόντως, sch.min. P.Oslo 12 zu Α 16: Ιπλεΐ]στα
L Η. Thesleff, Studies οη Intensification in Early and Classical Greek (Soc. Scient. Fenn. Comm. Hum. Litt. 21, 1), Helsingfors 1954, 22 ff.; Satzstelig.: H. Ammann, Unters, zur hom. Wortfolge u. Satzstruktur I (Freiburg 1922), 16; II (IF 17
18


μάλα
42, 1924, 149 ff.); dir. R.: Griffin, JHS 106, 1986, 45; μάλιστα (9Ί60, #583): Seiler, Steigerungsformen 82
B sehr, durchaus, tatsächlich (und wie), mit Komp, μάλλον mehr, Sup. μάλιστα am meisten, besonders’, intens. Adv. (vor- od. nachgestellt) bei Adj., Adv., Verben, Pron., selten (s. in I 5) Subst. (einzelne Übers, s.u.; Zuordnung nicht immer eindeutig); geleg. emphat. am Kolon-Anfang (mit Bezug auf den ganzen Satz, s. I 4 c. 7. 8, III 4); oft dir. R. (s.u. einzelne Vorbem.) Wortf.: άγαν, άγχιστα (£152), αίνώς, δεινόν, έκπάγλως, ού<5’ ήβαιόν, κάρτα, (καί) λίην, μέγα/άλως, οχ (άριστα), πάγχυ, πάμπαν, πάντα, πλεΐστον, πολύ/ σμερ- δαλέον, σφόδρα
Disposition I μάλα 1 bei Adj. (u. entspr. Ptz.) 1 a bei Eigensch. von Pers. 1 b bei Qualif. von Sachen, 4° Tieren I 2 bei Quantitäten: μυρίοι, παϋρα, πολλοί, πάντες, sowie adv. πολλόν/ά (vgl. 3) 13 bei Adv. 3 a
bei intens. Adv. sehr heftig u.ä. 3 b sehr sorgfältig u.ä. 3 c mit ευ 3d sonst bei qualif. Adv. 3e bei räuml. Adv. 3 f bei zeitl. Adv. 3 g mit πολλάκις, αίεί 3 h mit πάγχυ I 4 bei Verben (u. χρή, χρεώ) 4 a Verb. fin. folgt 4 b mit Ptz. 4 c in emphat. Anfangsstellg. 4 d mit χρή, χρεώ 4 e in konz. Zush. 4f bes. Stt u. Vbd. I 5 bei Subst. I 6 άλλά μάλα 4- Adj., Verb, präp. Ausdr. 17 ή (...) μάλ(α) ja tatsächlich u.ä. 18 ή μάλα δή/(υ304) τοι
1 9 neg. nicht sehr, gar nicht I 10 Zush. verloren II μάλλον 1 mehr als e. anderen II 2 mehr als vorher
2 a als Reaktion auf Ermutigg. 2 b als gegenteilige Reaktion (trotzdem) nur um so mehr, noch mehr 2c (έτι καί) πολύ μάλλον (sogar noch) viel mehr 2d (δφρ*) έτι μάλλον (damit) noch mehr 2e δφρα ... μάλλον 2f καί μάλλον 2 g κηρόδι μάλλον + Verb der Emotion Π 3 bes. Vbd.
II 4 in neg. Aufford. III μάλιστα 1 betont einen einzelnen nach einer (vorher genannten) Gruppe (πάντες)
III 2 Pron./Art./EN ... (γάρ/ρα) μάλιστα 4- Verb ΙΠ 3 nach rel. Ortsang. III 4 meist emphat. am Kolon-Anfang III 5 am VE nach (meist) Verb III 6 άλλά ... μάλιστα 4- Verb der Emotion III 7 έπεί... μάλιστα 4- Verb III 8 bei Adv., präp. Adj.
I μάλα 1 bei Adj. (u. entspr. Ptz.; s.a. 6.7.9.); dir. R. außer (in a:) Λ/382, 2V343, σ4, /13, (b:) £512. 710, O 695, P524, £419 u. nachhom. 1 a bei (meist geist., kör- perl.) Eigensch. von Pers, (meist bei Adj., das präd. zur Kopula), s.a. /40 (in 4 a); oft emphat. am SA, oft μάλα γάρ: ζ274 -α <5’ είσίν υπερφίαλοι 203 -α γάρ φίλοι άδανάτοισιν = ω92" Α381 έπεί -α οί (έπεί ρά νύ οί testis) φίλος ήεν = fr. adesp. 4, 2" ρ. 160 Dav. h. Ven. 279 -a γάρ δεοείκελος έσται τ384 -α είκέλω άλλήλοιϊν 118 -α δ’ είμί πολύστονος σ319 πολυτλήμων δέ -(α) είμί α301 -α γάρ σ’ όρόω καλόν τε μέγαν τε « χ199 σ4 είδος δέ -α μέγας ήν όράασδαι φ334 -α μέν μέγας ήδ’ εύπηγής Κ41 -α (εί μή ν.1.) τις δρασυκάρδιος έσται = 7V343" (κεν είη) /20 -α γάρ ^πεπνυμένοςΛ έστί = 328 #388 -α μοι δοκέει L , είναι 4- Ορ. 793 (νόον πεπυκασμένος) 7V483 δς ^μάλα καρτεράςΔ έστι £116 ώδε -(α) άφνειός καί καρτερός konz. wenn du auch noch so ... usw.: A 178 εί L d έσσι + £410 (εί καί) = 645ex (ούδ’ εί) = 7V316" (καί εί) s #139" (εί καί, είη) = /13" ν313 (άργαλεον σε γνώναι βροτφ) καί -(α) έπισ- ταμενω = ψ 185" //401 γνωτόν δέ καί δς -α νήπιός έστιν = Ρ629" Ν237 συμφερτή #' άρετή πέλει άνδρών καί -α
λυγρών ß2OQ ου τ’ ούν Τηλέμαχον -α περ πολύμυδον έόντα = <//82" (πολύϊδριν) ψ\2 άφρονα ποιήσαι καί έπίφρονά περ -(α) έόντα s Hes. fr. 43 a, 18" (Lπολύφροvaf) ξ464 έφέηκε u , περ -(α) άεΐσαι Θ144 (keiner kann ...) ούδέ -(α) ΐφδιμος Λ/382 (keiner) ούδέ -(α) ηβών * /2565"· = ψ 187"· (ούδέ γυναικών v.l.) Adj. präd. zu verseh. Verben: £161 γάρ σε -α πρόφρασσ άποπέμψω Cert ρ. 39, 30 -α τοι πρόφρων άγορεύσω ε26 ώς κε (α) άσκηδής (ίκηται) = 144 a 168 (zeitl., vgl. 3 f): Kl24 έμεο πρότερος -(α) έπέγρετο 1 b bei Qualif. von Sachen (meist bei attr. Adj.), 4° Tieren; geleg. (s. Ende) emphat. am SA (3 χ μάλα γάρ) £512 -α πίονος έξ άδύτοιο (vgl. μ. πΐαρ in 5) 710 -α πίονα δήμον έχοντες 4- £419 (ύν), ω66 (μήλα) Φ447 (τείχος)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάλα
εύρύ τε καί -α καλόν h. Αρ. 255 (δεμείλια) εύρέα καί -α μακρά = 295*η (καλά Μ) α312 (δώρον) τιμήεν, L-a καλόνΔ 4- τ58Ο = φ 78 α318 (δώρον) καί L d έλών Τ11 (τεύχεα) καλά-(α) 4- ο 369 £529 (χλαϊναν) -α πυκνήν 0695 (Ζεύς) χειρί -α μεγάλη κ171 -α γάρ μέγα δηρίον ήεν = 18CF* χ261 -α γάρ μέγα μήσατο έργον 4- Κ289 (μάλα μέρμερα) h. Merc. 204 οί μέν κακά πολλά μεμαότες, οί δέ -(α) έσδλά Ψ326 σήμα δέ τοι έρέω -(α) άριφραδές = λ 126 λ373 νύξ #’ ήδε -α μακρή άδέσφατος ν269 νύξ δέ -α δνοφερή λ 135 (δάνατος δέ τοι) άβληχρός -α τοϊος έλεύσεται a ψ<282 (vgl. υ302 in 3d) Kl74 ή -α λυγρός δλεδρος (ήέ βιώναι) Ρ 524 έν δέ οί έγχος 1 νηδυίοισι -(α) οξύ κραδαινόμενον (präd.) am SA (s.o. κ171+ μ. γάρ): ι133. 134 -α κ άφδιτοι άμπελοι είεν. ' ... μάλα κεν βαδύ λήϊον αίεί υ218 -α μέν κακόν (außer Landes zu gehen) präd. zur Kopula auch: M 63, (τάφρον) ή δέ -(α) άργαλέη περάαν Ορ. 782 (έκτη) -(α) άσύμφορός έστι φυτοΐσιν konz.: σ385 τά δύρετρα, καί εύρέα ^περ -(α) έόνταΔ (στείνοιτο) 1//230 (πείδεις) δυμόν άπηνέα L 12 bei Quantitäten: μυρίοι, παϋρα, πολλοί, πάντες, sowie adv. πολλόν/ά (vgl. 3); dir. R. außer (in a:) o556, (b:) 4229, /183, 77647, P66, αί, ν90, υ391, ω207, (c:) 0546, Ρ356, £383 u. nachhom. 2 a o556 ένδα οί ήσαν ϋες -α μυρίαι π\2\ δυσμενέες -α μυρίοι ρ422 ήσαν δέ δμώες -α μυρίοι = τ78 £210 έμοί -α παϋρα δόσαν h. Merc. 164 (τέκνον) δς -α παϋρα (αίσυλα οίδε) 2 b mit πολλοί+ (s.a. in I 7.9, sowie λ 621 in 3 a, μάλα πολλάκις in 3 g) 0737 έπεί -α πολλοί Αχαιών (fielen) 4- ν239, / 44 (νήες, μάλα πολλαί), Θ186 (κομιδήν) adv.: /398 μοι -α πολλόν έπέσσυτο δυμός 4- χ!21 (ένίκα), h. Ven. 253 (άάσδην) #811 έπεί -α πολλόν άπόπροδι (ναίεις), zur lok. Ang. s.u. (¥z832+ konz.) I £255 ότι οί -α πολλά διδοϋσιν 4- /364 /148 μείλια δώσω 1 ^πολλά -(a)j = 290 4- α278 (έεδνα) = β\9Ί + Hes. fr. 198,11 (μήλα) υ391 έπεί -α πόλλ’ ίέρευσαν α292 κτέρεα κτερείξαι \ d = β223 Τ265 έμοί δεοί άλγεα δοΐεν ' L □ 4- Κ247 (όνείδεα), λ280 (άλγεα) /492 έπί σοί L-a πολλ^ά πάδον καί πολλά μόγησα s £223 = #155 s #95in s ο401ίη· 4- ν90 (L Λά πάδ’άλγεα) ω207 έπεί L u έμόγησεν Δ 229 τώ L u έπέτελλε 4- Ζ207, 77838, Φ230, μ268 = 273 £231 μοι μάλα τύγχανε
πολλά ψ26Ί έπεί L-a πολλΔά ... έπί άστε άνωγεν 1 έλδεϊν Ορ. 696. 697 μήτε τριηκόντων έτέων d άπολε- ίπων ' μήτ έπιδείς L Λά adv.: £798 L Λά μάχας
είσήλυδον 1108 -α γάρ τοι έγωγε 1 πόλλ’άπεμυδεόμην 183 πολλά-(α) εύχομένω 4- 77647 (μερμηρίζων), Ρ66 (ίύζουσιν) 0391 τον ... L 3ά (πάγχυ, πολύ νν.Π.) (δπωπα) αί πολύτροπον, δς L Δά ' πλάγχδη λ530 με L u ίκέτευεν h. Cer. 435 πολλά -(α) ... κραδίην (ίαινον) konz.: Θ22 ούδ’ εί L jd κάμοιτε X22Q ούδ’ εί κεν L Λά πάδοι ν6 εί καί L jd πέπονδας ω!74 μηδ’ εί L j άγορεύοι #217 εί καί L Λοί έταϊροι (παρασταΐεν) Ψ832 ει οί καί L 3όν άπόπροδι πίονες άγροί τ/321 εί περ καί L Λόν έκαστέρω έστ Εύβοίης 2c mit πάντες* (s.a. £10 in 3 b, ω 123+ in 3 c, μ. πάγχυ in 3 h) P356 Αίας γάρ -α πάντας έπώχετο 4- ρ346 (αίτίζειν) = 351, /383 (ίδε/) 7V741 ένδεν δ’ αν -α πάσαν έπιφρασσαίμεδα βουλήν h. Cer. 417 ήμεϊς μέν -α πάσαι (παίζομεν) β306 ταϋτα δέ τοι -α πάντα τελευτή- σουσιν 4- #318 (έεδνα) 0546 κασιγνήτοισι κέλευσε ' πάσι -α 4- 7V829 (π μάλ’), λ 134 a ν<281, ρ547 - τ558 h. Αρ. 483 νηόν ' έξετ’ έμόν πάσιν -α τίμιον άνδρώποισι, mögl. auch zu τίμιον Λ 768 ^πάντα -(α)Λ (γάρ pap.) (ήκούομεν) 4- ΛΤ15 (κτήμαδ*), Ψ96 (έκτελεω), £216 (οίδα), ι238 (μήλα). 338, π286 (τεύχεα) - τ5 Ορ. 701 (γαμεϊν) L j άμφίς ίδών h. Αρ. 112 προσηύδα 1 L Λ ώς έπετελλον I 3 bei Adv. (s.a. in 6 b. 9, πολλόν/ά in 2 b); in Erz. u. dir. R. (hierzu s. bes. die emphat. Verstärkungen [in a:] μ. γάρ πολύ χείρονι λ621, [h:J μ. πάγχυ)’, geleg. emphat am SA: £785 (in f); λ 621 (a), 029+ (d), P278 (f) μ. γάρ’, σ146 (e) verstärkend im Ggspaar ούκέτι δηρόν — μ. δέ σχεδόν 3 a bei intens. Adv. sehr heftig u.ä. 0321 άϋσε -α μέγα 4- X AffJ (κώκυσεν) P595 άστράψας δέ-α μεγάλ' έκτυπε Σ318 πυκνά (πολλά, δηδά νν. 11.) -α στενάχων s Φ417*η· 4- h. Αρ. 361 (έλίσσετο) h. Cer. 254 κοτέσασα L-(a) αίνώςΛ, vgl.
19
20


μάλα
άλλά L j (in 6 b) fr. adesp. 4,2 p. 160 Dav. (χολώσειν) ώδε -(α) έκπάγλως mit Komp.: Λ621 -α γάρ πολύ χείρονι φωτί ' δεδμήμην 3 b sehr sorgfältig u.ä.: ΑΓ413 ταΰτα c(a) άτρεκέως, καταλέξω = 427 a «179 = <5399 = £192 a α214 = 0383 = ο266= 352 = π113 a ω3Ο3 ΒΙΟ πάντα L άγορευέμεν ώς έπιτέλλω (s.a. 2 c) Sc. 427 ός τε L-(a) ένδυκέως, ρινόν (σχίσσας), s.a. άλλά L (in 6 b) τ352 ώς σύ -(α) εύφραδέως πεπνυμένα πάντ άγορεύεις £393 όξύ -α προϊδών 3 c mit εύ Ψ76\ κανών, όν τ’ ^εύ -α, χερσί τανύσση χΊ90 (δέον) εύ -(α) άποστρέψαντε + Ορ. 806 (όπιπεύοντα) 596 οίκον ' L u ναιετάοντα μ/175 ούτε λίην άγαμαι, -α 5’ εύ οίδ’ Sc. 355 σύ δ’ d (αύ ν.1.) οίσθα καί αύτός (vgl. 2 c:) ω123 σοί δ’ έγώ L πάντα καί άτρεκέως καταλέξω h. Αρ. 171 ύμεΐς δ' L d πάσαι ύπ- οκρίνασθ’ 3d sonst bei qualif. Adv. v86 (νηΰς) ή δέ -(α) άσφαλέως θέεν έμπεδον Λ 378 ό δέ -α ήδύ γελάσσας 5446 ήδύ -α πνείουσαν 4- 809 (κνώσσουσ) h. Merc. 38 τότε κεν -α καλόν άείδοις φ56 κλαίε -α λιγέως Θ29 ~α γάρ κρατερώς άγόρευσεν = 7694 s 431 4- Μ152 (έμάχοντο) Κ440 ήκα -α ψύξασα Γ381 (τον δ' έξηρπαξ) ρεία -(α) ώς τε θεός ~ Υ444 4- 0362 (έρειπε), Σ600 (θρέξασκον), Th. 419 (έσπετο τιμή), Ορ. 762 (wiederh. nach κουφή μέν άείραι). Hes. fr. 23a, 22 (έξεσάωσε), h. Merc. 351 (ίχνια διέπρεπεν). 417 (έπρήϋνεν) l>302 (μείδησε) σαρδάνιον -α τοίον, vgl. A135+ (in 1 b) konz.: NI 52 καί -α πυργηδόν σφέας αύτούς άρτύναντες 3 e bei räuml. Adv. Δ 496 στη δέ u-(a) έγγύςj ιών = Ε611 = Ρ347 = Λ/457,η· = Λ429,η Η225 στη ρα -(α) "Εκτορος έγγύς Σ586 ίστάμενοι δέ L j Κ330 τώ δέ -(α) έγγύθεν ήλθε Ορ. 288 -α 5’ έγγύθι ναίει E57Q Άντίλ. δέ -(α) άγχι παρίστατο 4- 0126 (καθέζετο), ζ56 (στάσα) h. Αρ. 246 στης δέ -(α) άγχ αύτης a 378 Ψ 520 ό δέ τ άγχι -α τρέχει 760 (έπί δ* όρνυτό) άγχι -(α) 4- τ301 (έλεύσεται, lok. > temp.), h. Αρ. 385 (βωμόν ποι- ήσατ) E6Q7 Τρώες δέ -α σχεδόν ήλυθον αύτών 4- ¥^499, 5439, Ν402, ν161, 7304, Λ 116 (τύχησι), ι23 (ναιετάουσι) σ!46 (όν ούκέτι) δηρόν άπέσσεσθαι’ -α δέ σχεδόν (Ggs.) £478 L-a τηλόθ,εν ήκω Σ99 L ,ι πάτρης a 0541« X 445 (μιν) L-a τηλε, λοετρών (δάμασε) (914 (ή μιν ελών ρίψω ές Τάρταρον) τηλε -(α) Th. 1015 u u μυχώ νήσων (άνασσον) Φ3\7 (τεύχεα) τά που-α νειόθι λίμνης 1 κείσεθ’ Ορ. 204 υψι -(α) έν νεφέεσσι φέρων (sc. ίρηξ άηδόνα) doppelte Verstärkg.: Ρ723 (hoben ihn) υψι -α μεγάλως konz.: £312 εί καί -α τηλόθεν έσσί a 77194 «441 καί πηώ περ έόντι -α σχεδόν 3f bei zeitl. Adv. (vgl. K124 in la Ende, neg. A 416 in 19) PI 16 τον δέ -(α) αιψ' ένόησε = 682 4- h. Cer. 299 (έπίθοντο) Δ 70 ^αίψα -(α), ές στρατόν έλθέ = O112in 4- Τ36 (θωρήσσεο) ΤΙ49 νϋν δέ μνησώμεθα χάρμης ' L j + £263 (πόρθεον) - ρ432, ω519 (άμπε- παλών προίει) = 522 κΐΐΐ ή δέ -(α) αύτίκα (έπέφραδεν) = ο 424 Α7162 έξ υπνοιο -α κραιπνώς άνόρουσε Ε223 (ίπποι) κραιπνά -(α) ένθα καί ένθα διωκέμεν = Θ107 <ρ196 έλθοι ' ώδε -(α) έξαπίνης Β52 τοι 5’ ήγείροντο L-(a) ώκαΛ = 444 = ßS s 77417« (όπλίζοντο) 4- Ρ717 (ύποδύντε) Φ284 τω δέ L u (στήτην) γ\57 αί δέ t Λ * έπλεον =
176« = 0 182« s h. Cer. 172« Β785 -α δ" ώκα διέπρησσον
πεδίοιο = Γ14 4- £903, 0444. 483, Κ141, ^389, £352, ρ
255, ο27, χ99 a 112 a 146in Ρ278 -α γάρ σφεας ώκ
έλέλιξεν 190 (θέων 5’ έκίχανεν) ώκα -(α) £304 ώκα -α (μάλ' έκ vulg.) μεγάροιο διελθέμεν τΙΟΟ ή δέ -(α) ότραλεως κατέθηκε h. Ven. 180 ό 5’ έξ υπνοιο -(α) έμμαπέως ύπάκουσεν Ν30 τοί δέ πέτοντο ' ^ρίμφσ -(α)Λ Ύ163 l Λα τρωχώσι Ε537 ^δηθά -(α)Λ έστηκει Th. 623, L u άχνυμενοι 646 ήδη γάρ -α δηρόν (μαρνάμεθ*) τ320 ήώθεν δέ-(α) ήρι λοέσσαι 1360 (δψεαι) ήρι -(α) ... πλεούσας 1 νηας Ορ. 461 ^πρωι -Λα σπεύδων Hes. fr. 313 u u ήίθεον 3 g mit πολλάκις, αίεί (vgl. μ. πολλόν in 2 b) β362 ο οί -α πολλάκις υιόν (σώεσκον) 4- ¥'281 (κατέχευε) (vgl. in 6 b:) ¥'717 οί ,δέ-(α) αίεί, 1 νίκης ίέσθην η2\9 ή L , ' έσθέμεναι κέλεται (sc. γαστήρ) 3 h mit πάγχυ (vgl. μ. πάντες^ in 2 c) ρ217 νϋν μέν δή -α πάγχυ κακός κακόν ήγηλάζει - χ195ίη (φυλάξεις) Μ\65 (Ζεϋ) φιλοψευδής έτέτυξο * ^πάγχυ -(α), £367 ήχθετο πάσι θεοίσι ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάλα
14 bei Verben (s.a. 6.7.9; Ptz. in la); in Erz. u. dir. R. (diese in 4e überw.) 4 a Verb. fin. folgt: /1287 αύτώ γάρ -α λαόν άνώγετον Ζ382 έπεί -(α) άνωγας Δ 233 τούς -α θαρσύνεσκε a 241’η (νεικείεσκε) 4- £471 (μ. νείκεσεν), Φ 470 Δ 379 καί ρα -α λίσσοντο 494 -α θυμόν άποκταμένοιο χολώθη a 7V660 α304 οί πού με -(α) άσχαλόωσι μένοντες #413 φίλος, -α χαΐρε a h. Cer. 225 4- h. Ap. 90 7/151 οί δέ -(a) (μέγ’ v.I.) έτρόμεον a h. Ap. 47 4- 0652 (γάρ μ. δείδ.) h. Merc. 381 Ήέλιον δέ -(a) αίδέομαι H379 ώς έφαθ\ οί 5’ άρα τού -α μέν κλύον ήδ' έπίθοντ = 179 = Ξ 133 = 378 = 0300 = ¥'54 = 738 = γ477 = ο 220 = χ 178 = ^141 = h. Αρ. 502 a £247 = υ157 = Th. 474« 7/286 άρχέτω' αύτάρ έγώ -α πείσομαι υ23 τω δέ -(α) έν πείση κραδίη μένε ΑΓ108 σοί δέ -(α) έψομ' έγώ Λ 782 σφώ δέ -(α) ήθέλετον 140 οϋτω που -α έλπεαι υίας Αχαιών * άπτολέμους τ’ έμεναι, od. zu άπτολ. (Ameis-H. ζ. St) h. Merc. 156 νϋν σε -(α) οίω (a 282«, in 7 b) 4 b mit Ptz. (vgl. 4 c Ende, 5 c), μ. intens, meist den Gesamtbegr. aus Ptz. 4- Verb, fin.; Emotion u.ä.: A 85 θαρσήσας -α είπέ (vgl. ß372 ν.1.) ψ/264 τί τ αρ’ αύ με -(α) ότρύνουσα κελεύεις ω400 έελδομένοισι -(α) ήμΐν h. Merc. 133 καί τε -(α) ίμ- είροντι Bewegg.: 0230 τή -(α) έπισσείων φοβέειν ¥'660 πύξ -(α) άνασχομένω πεπληγέμεν h. Αρ. 535 δεξιτερή -(α) έκαστος έχων (σφάζειν) Nähe (vgl. Ρ502+ in 6 c, μάλ’έγγύς usw. in 3e): Ν7Ο8 ώς τώ παρβεβαώτε -(α) έστασαν άλλήλοιιν 146 στη ρα -(α) έγχριμφθείς' οί δ’ άντίοι υίες Αχαιών ¥'334 τώ σύ -(α) έγχρίμψας έλάαν 4 c in em- phat. Anfangsstellg. (s.a. in 1 a.b. 4d.f): μ. γάρ u.a., μ. δέ (aber nur Λ/51, Op. 758 bei Ggs. nach neg. Satz nicht sondern vielmehr, entspr. άλλά μ. in 16) /4 218 ός κε θεοϊς έπιπείθηται, -α τ’ έκλυον αύτοΰ Δ 266 Ατρείδη, -α μέν τοι (εταίρος έσσομαί) = 318in (έθέλοιμι) Κ229 ήθελε Μηρι- όνης- -α δ’ ήθελε Νέστορος υιός 4- Hes. fr. 204, 42. 54 Ρ 234 -α δέ σφισιν έλπετο θυμός = 395« = 495« S104 -α πώς με καθίκεο θυμόν ένιπη 4- £155 (θυμός ίαίνεται), θ 541 (αχός φρένας άμφιβέβηκεν) Ψ543 -α τοι κεχολώσομαι
+ 7794 (φιλεί) Ω663 -α δέ Τρώες δεδίασιν + 0669 (δέ σφι φόως γένετ), τ158 (δ’ ότρύνουσι) μ. δέ nach neg. Satz nicht sondern vielmehr'. M5\ (ούδέ οί ίπποι τόλμων) -α δέ χρεμέτιζον έπ άκρω Ορ. 758 μηδ’ έπί κρηνάων ούρεϊν, -(α) δ’έξαλέασθαι μάλα γάρ: Κ25\ L-a γάρ, νύξ άνετα ι Ρ67 t , χλωρόν δέος αίρει & Σ322” (δριμύς χόλος) ο214 ι. j κεχολώσεται έμπης + Ορ. 310 (στυγέουσιν), Ρ564 (έσεμάσσατο θυμόν, ν.1. μέγα) ’Hom.’ fr. 18, 1 ρ. 109 Dav. u j σφιν άπήχθετο ’Ίλιος 7419 t , έθεν (Ζεύς χεΐρα ύπερέσχε) = 686 Γ25 (Löwe) πεινάων’ L d τε κατεσθίει (wenn auch d. Hunde ...) = 0 24med 4- ¥'63 (κάμε γυΐα), 0224 (έπύθοντο) beim Ptz.: Sc. 116 L , νύ οί άρμενα ειπεν (vgl. Ο206+ in 4f) a Op. 424« (άρμ. οϋτω) Ορ. 799 -α τοι τετελεσμένον ήμαρ (interp. West) (vgl. 4 b:) ¥' 767 -α δέ σπεύδοντι κέλευαν υ272 -α 5’ ήμιν άπειλήσας άγορεύει 4d mit χρή, χρεώ (s.a. Hes. fr. 43 a, 42 in 4f; 7197 in 7b; ¥'308 in 9; zu χρεώ s. Subst. in 5) ω324 -a ϋέ χρή σπευδέμεν έμπης 175 -α δέ χρεώ (βουλής) Λ 409 τον δέ -α χρεώ 1 έστάμεναι 4- Σ406 (τίνειν), 7V463 (χρή, άμυνέμεναι) = 77492βΙ = Ύ268« 4 e in konz. Zush. wenn
... auch noch so sehr', dir. R. außer 0604. 617, P399. 571, £485, £87 u. 1H /318 ίση μοίρα μένοντι, καί εί -α τις πολεμίζοι 4- 051 (βούλεται) £485 εί καί ·α περ χαλεπαίνοι 4- ρ 14 (δ’ εί περ μ. μηνίει) Ρ399 ούδ’ εί -α μιν χόλος ίκοι Α217 καί ·α περ θυμώ κεχολωμένον 4- Ρ710, τ324 (μ. περ κεχολ. αίνώς, cf. 3 a) Ν317 -α περ μεμαώτι μάχεσθαι a O604mtd 4- £375 - P181« - /2298« a χ172« a Hes. fr. 35, 3« 0617 -α περ μενεαίνων = £341« a ß249n (χατέου- σα) 4- ν28Ο, λ 350 (χατίζων) #316 καί -α περ φιλέοντε + £155 (κεχρημένος) Ζ85 καί ·α τειρόμενοί περ 4-^218 Ξ 58 -α περ σκοπιάζων £87 -α περ ρυπόωντα Ρ571 (μυίη) ή τε καί έργομένη -α περ χροός (ίσχανάφ) 4f bes. Stt. u. Vbd. A 173 φεύγε -(a) (vgl. β372 ν.1.) 0733 τφ κε -(a) ή κεν έμεινε £319 ή δέ -(α) ήνιόχευεν (τόφρα) L-(a) άμφοτέρων, 4- Verb: 067 τόφρα u , βέλε ήπτετο — Λ 85 • 0319 “ Π 778 /716 τών κε u d άκαχοίμεθα τεθνηώτων
21
22


μάλα
intens, zum präp. Ausdr. (vgl. 4 c): 0206 -α τούτο έπος κατά μοίραν έειπες = i? 141 (vgl. £204·*· in 7 a) nach Präp.: Σ254 άμφί -α φράζεσθε 4- Hes. fr. 43a,42 (χρήν ών[ον ...) 15 bei Subst. (s.a. χρεώ in 4d, ζ44 in 6 c) <135 έπεί -a πϊαρ ύπ ούδας, vgl. μάλα πίονα (in 1 b Anf.) σ370 άχρι -a κνέφαος bis es ganz dunkel ist (s. Ameis-H. z.St.) 16 άλλά μάλα 4- Adj., Adv., Verb, präp. Ausdr.: aber sehr, z.T. nach neg. Satz den Gegenbegr. verstärkend: nicht ... sondern vielmehr (entspr. μ. δέ M5\, Op. 758 in 4c; s.a. in 9); dir. R. außer 4 225, TV 557, P359 (indir.), K468, «P378, £44, η 118 6a bei Adj.; (vgl. in la:) £56 LdAAd -αΛ Τρώες δειδήμονες h. Ap. 198 (ούτ αισχρή) u μεγάλη τε ίδεΐν (präd.:) 4 554 άλλά -(α) εύκηλος τά φράζεαι Φ500 u d πρόφρασσα (εύχεσθαι) (vgl. lb:) ΚΛΊ2 L μεγάλη χρειώ βεβίηκεν 6b bei Adv.; (vgl. in 3 a): Z441 άλλά -(α) αίνώς 1 αίδέομαι = X38ex (δείδω) = £23ex = X454ex μ124 L j σφοδρώς έλάαν (vgl. 3b:) /2158 άλλά -(α)
ένδυκέως (πεφιδήσεται) = 187 (vgl. 3d:) £214 παΰρα μέν άλλά -α λιγέως (vgl. 3e:) Ψ 378 ουδέ τι πολλόν άνευθ’ έσαν, άλλά -(α) έγγύς Λ 590 άλλά -(α) άντην 1 ίστασθ' a Σ307 Γ362^ L στίχος είμι διαμπερές (vgl. 3f:) μ 17 άλλά -(α) ώκα ήλθ' + υ156 (νέονταί) (vgl. 3g:) Ν55Ί (ουδέ) άτρέμας, άλλά -(α) αίεί 1 σειόμενον έλέλικτο = 7/118βχ (πνείουσα) 6 c bei Verben (vgl. 4), präp. Ausdr., Subst. ß3Q5 (μή ...) LdAAd -(a)j (μοι v.l., sic Allen) έσθιεμεν καί πινέμεν <5472 L j ώφελλες Διί (ρέξας ιερά άναβαινέμεν) ε342 L d ώδ' έρξαι a £258 s ε 36Ο*η + σ381 (υβρίζεις) Ptz. (vgl. 4b): 4 225 (ουδέ κα- ταπτώσσοντ) άλλά -α σπεύδοντα 4- 4 717 (έσσυμένους), Υ 468 (έμμεμαώς) Nähe (vgl. in 4 b, 3e): P502 (μή
άπόπροΰεν) u j έμπνείοντε μεταφρένω μ 108 άλλά -α Σκύλλης σκοπέλω πεπλημένος ώκα (έλάαν) Ρ359 (ούτε χάζεσθαι) L d άμφ αύτώ βεβάμεν bei Subst (vgl. in 5): £44 ούτε χιών έπιπίλναται, L αίθρη 1 πέπταται 17 ή (...) μάλ(α) Ja tatsächlich u.ä., meist satzeinleitend od. nach ώ πόποι, Vok.; nur dir. R. 7 a μάλα/, Nomen folgt: ß325 L j Τηλέμαχος φόνον ήμΐν μερμηρίζει τ474 ή -(α) Όδυσσεύς έσσι 4- π 183 (τις θεός έσσι) = τ40, £391 (θυμός άπιστος) π3 Εύμαι, L j τίς τοι έλεύσεται 4- ω373 (τις σε θήκεν) Γ204 L τοϋτο έπος νημερτές εειπες (vgl. Ο 206+ in 4f) a π69 s ^183 ρ306 L d (μέγα v.l.) θαύμα κύων Π745 ώ πόποι, ή -(α) έλαφρός άνήρ 4- <ρ102 (άφρονα θήκε) Σ18 ώ μοι ... L u λυγρής ' πεύσεαι άγγελίης ψΗ08 L j νώϊ ' γνωσόμεθ' neg.: £278 L Δσ’ ου βέλος (δαμάσσατο) Verb folgt: Ρ34 u u (τάχα v.l. ant) τείσεις π92 L j μευ καταδάπτετ (ήτορ) σ125 L μοι δοκέεις πεπνυμένος είναι ω514 L d χαίρω (a Ορ. 481ex in 9) (vgl. 2 b:) 4 156 έπεί L d πολλά μεταξύ = x465ex (πέπασθε) 7b ή ... μάλα\ (vgl. 1 a:) σ201 ή με -(α) αίνοπαθή (κώμ έκάλυψεν) (vgl. 1 b:) 7303 ή γάρ κε σφι -α μέγα κύδος άροιο 4- Ύ435 (vgl. 2b:) £197 ή μέν μοι -α πολλά (έπέτελλε) a £281in (πολλοί) a 7348in (δή μ. πολλά πονήσατο) (vgl. 4a:) 0288 ή θην μιν -α έλπετο θυμός Φ583 ή δή που -(α) έολπας £361 ή μοι -α θυμόν όρινας h. Merc. 282 ή σε -(α) οίω (a 156ex in 4 a) (vgl. 4d, 5:) 7197 ή τι -α χρεώ (με χρειώ v.l.) zum präp. Ausdr.: μ372 ή με -(α) εις άτην κοιμήσατε 18 /η μάλα δήΛ/(υ304) τοι satzeinleitend od. nach Vok., ώ πόποι; nur dir. R.; Nomen folgt: £422 L Λ τινα Κύπρις (άνιεϊσα) + 014 (σός δόλος έπαυσε), Φ55 (Τρ. άναστήσονται), <5770 (γάμον άρτυει) 0102 ώ γέρον, L u σε νέοι τείρουσι 4- ο 486 (θυμόν όρινας) = ρ264'η· (δώματα Όδ.), χ!51 (τις έποτρύνεί), Hes. fr. 248, 1 (σε πονηρότατον τέκνωσε), Sc. 103 (τιμά) ϋ^04 (ΕΝν) ή -α τοι τάδε κέρδιον Χ3Ί3 ^ώ πόποι, ή -α δήΛ μαλακώτερος « δ 169in (φίλου υιός ϊκεθ} - 333itL « ρ!24 Χ29Ί (Hektor:) L j με θεοί θάνατόνδε κάλεσσαν 4- ι507 - ν!72, λ436, ν383 Verb folgt: Ζ255 j) -α δήΛ τείρουσι δυσώνυμοι 4- 091 (σ’ έφόβησε), Σ12 (τέθνηκε), ψ\Λ9 (τις έγημε) Ζ518 ήθεϊ\ j σε (κατερύκω) « X229in (σε βιάζεται) a μ297’ηβά 4- 4441, α384 ε286 ώ πόποι t u μετεβούλευσαν 19 neg. nicht sehr, gar nicht (Litotes); dir. R. außer TV573 — χ473βχ, $320; (vgl. la:)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάλα
ω261 (άνήρ) ου τι -(α) άρτίφρων ΕΑΩΊ όττι ~(α) ου δην- αιός (vgl. 2 b:) *Ρ245 τύμβον δ’ Loö -α πολλόνΛ μ407
έθει L j έπί χρόνον Σ434 (έτλην) πολλά-(α) ούκ έθέλου- σα (s.u. h. Ven. 25) (vgl. Γ381+ in 3d:) ΓΙΟΙ ού κε -α ρέα ' νικήσει (vgl. 3f:) 4 416 έπεί νύ τοι αίσα μίνυνθά περ, ού τι -α δήν — Ν5Ί3η· = χ473εχ ε320 ούδ' έδυνάσθη ' αϊφα -(α) άνσχεθέειν (g:) ÄT113 έκαστάτω, ούδέ -(α)
έγγύς (h:) £143 σοί δ’ ού πω -α πάγχυ θεοί (κοτέουσιν) (vgl. 4 a:) 7^249 μήτ άρ με-(α) αίνεε η32 ού γάρ ξείνους οί'δε -(α) άνθρώπους άνέχονται Ορ. 481 ού -α χαίρων (a <ü514ex in 7 a) h. Ven. 25 ή δέ -(a) ούκ έθελεν άλλά στερεώς άπέειπεν (s.o. Σ434) (b:) 4 710 ού πω -α είδότε (d:) Ψ 308 σε διδασκέμεν ού τι -α χρεώ (vgl. 6c:) £241 ^άλλά -(a)j ούκ Άχιλήϊ χόλος φρεσίν ε!03 L d ού πως έστι 4- 358 (πείσομ*) 110 Zush. verloren inc. auct. fr. PSI 1386, 11 ]νδε πάτερ -α τοί σ[
II 	μάλλον; Erz. u. dir. R. (diese bes. in 2 b. f) 1 mehr als e. anderen: jem.n, etw. mehr beachten, vorziehen (s.a. N 638+ in 2f) K46 (Διός έτράπετο φρήν, sc. von d. Gr.) Έκτορέοις άρα -λον έπί φρένα θηχ’ ίεροΐσιν Ν2Ί2 άλλον πού τινα -λον (λήθω, σέ δέ ...) α351 τήν γάρ άοιδήν -λον (πάντες testis) έπικλείουσ άνθρωποι 1 ή τις (νεωτάτη) Ορ. 191 (nicht den άγαθόν,) -λον δέ (τιμήσουσι, sc. κακόν) II 2 mehr als vorher: etw. tun (als Reaktion, Folge), anders 2V638+ (in 2 f) 2 a als Reaktion auf Ermutigg. Θ252 -λον έπί Τρώεσσι θόρον = £441 = 0 380 4- Λ/414 (έπέβρισαν), ΝΊ4 (θυμός, έφορμάται), !Ρ418 (έπιδαμετην) = 447’η·, Ο 726 (όρουσαν), Ζ7211 (άρθεν) 4- ΝΊΊ6 (έρωήσαι πολέμοιο) Γ16 ώς ειδ\ ως μιν -λον έδυ χόλος £231 -λον (άρμα οϊσετον) Κ223 -λον θαλπωρή καί θαρσαλεώτερον έσται, nb. Komp. α322 ύπέμνησέν τέ έ πατρός ' -λον έτ ή τό πάροιθεν = Th. 666ίη (πολέμου δ’ έλιλαίετο) υ166 ή άρ τί σε -λον Αχαιοί είσορόωσιν, 1 ήέ σ άτιμάζουσι (ώς τό πάρος περ) 2 b als gegenteilige Reaktion (trotzdem) nur um so mehr, noch mehr, dir. R. 4 563 πρήξαι δ’ έμπης ού τι δυ- νήσεαι, άλλ’ άπό θυμού ' -λον έμοί έσεαι £81 νοσφιζοίμε- θα -λον — Ω222 £208 ήγειρα δέ -λον (den Gegner durch Verletzg.) 7585 έλλίσσονθ’' ό δέ -λον άναίνετο δ 419 άστεμφέως έχέμεν -λόν τε πιέζειν a μ 196ex 2 c ^(έτι καί) πολύ μάλλονΛ (sogar noch) viel mehr I1QQ νυν αύ μιν πολύ -λον άγηνορίησιν ένηκας (sc. den Ach. durch Bitten) *P386 τάς μέν όρα L d ίούσας 4- 429 (έλαυνε, trotz Wamg.) Th. 428 (ούδ' ήσσον έμμορε τιμής) L j 2d (όφρ*) Jni μάλλον^ (damit) noch mehr (s.a. σ22+ in 2f) 7678 ούκ έθέλει σβέσσαι χόλον, άλλ' u d 1 πιμπλάνεται μένεος = Φ 305ex (χώετο) £362 τον δ’ L j άμυνέμεναι 4- ß2Q2 (άπεχθάνεαι) £97 (heimkehren) όφρ' L u 1 Τρωσί μέν εύκτά γένηται = Τ23Υ*(μαχώμεθα) = σ347βχ (δύη άχος) — υ285 + i 13 (στεναχίζω) a λ214 a π 195 σ88 τφ δ' t j υπό τρόμος έλλαβε γυΐα a τ249'η· (ύφ' ίμερον ώρσε) s ψ231 σ268 (μεμνησθαι) ώς νύν, ή L Sc. 176 L j έγειρέσθην κοτέοντε μάχεσθαι 2e όφρα ... μάλλον α89 (όφρα) -λον έποτρύνω 7257 όφρα σε -λον 1 τίωσ σ162 (όπως) τιμήεσσα γένοιτο ’ -λον (ή πάρος ήεν) 2ί ^καί μάλλον^, dir. R.; sogar (noch) mehr als vorher (z.T. leicht paradoxe Nuance: sogar mehr als normalerweise zu erwarten war): 0470 ήούς δή u j ... Χρονίωνα ' όψεαι T200 άλλοτέ περ t , όφέλλετε ταύτα πένεσθαι (s. Ameis-H. ζ. St.) Ύ235 νύν δ’ έτι L d νοέω β334 ούτω κεν L d όφέλλειεν πόνον άμμιν 4- ο 198 (όμοφροσύνησιν ένήσεί) (vgl. 2d:) σ22 ήσυχίη δ' αν έμοί L j έτ' εϊη 216 παΐς έτ' έών L j ... κέρδε' ένώμας sogar mehr als jem./etw. and. (s. 1): 7V638 (κόρος φιλότητος, μολπής etc.) τών περ τις t j έέλδεται έξ έρον είναι ' ή πολέμου (aber Tr. μάχης άκόρητοι) δ819 τού δή έγώ L οδύρομαι ή περ έκείνου ά154 κήδεά μοι L j ένί φρεσίν ή περ άεθλοι 2 g κηρόθι μάλλον 4- Verb der Emotion, steigernd: nur immer mehr, noch mehr (in s. Herzen) zürnen usw. Φ136 ώς άρ' έφη, ποταμός δέ χολώσατο ^κηρόθι -λονΔ (Reaktion) a ι480 a ρ458 a σ 387 a χ224 a ε284βχ· 4- λ 208 (άχος γενέσκετο), ο3Ί0 (φίλει) a h. Αρ. 128ex·, Sc. 85 (τίον) 7300 (εί) άπήχθετο
j mehr, als du zur Versöhng. bereit bist zu sehr II 3 23
24


μάλα
bes. Vbd., dir. R.; verstärkend zum Komp.: Ώ243 ρηίτεροι γάρ -λον Αχαιοίσιν δή έσεσθε (έναιρέμεν) zum Adj. + Gen. comp., ersetzt Komp.: <5606 (Ithaka) αίγίβοτος, καί -λον έπήρατος ίπποβότοιο lieber noch beide. Λ/344 Αία ντε κάλεσσον, 1 άμφοτέρω μέν -λον' ό (άριστον) = 357 II 4 in neg. Auflbrd. /2568 ^ιή μοι -λονΔ θυμόν όρίνης τ117 L d θυμόν ένιπλήσης όδυνάων
III 	μάλιστα am meisten, besonders, Erz. u. dir. R. 1 betont einen einzelnen nach einer (vorher genannten) Gruppe (πάντες) Δ96 (πάσι) κϋδος άροιο, ' έκ πάντων δέ -ιστα PNd = /?433in Η295 (πάντας) σούς τε -ιστα έτας O37Q εύχετόωντο έκαστος' 1 Νέστωρ αύτε -ιστα = 659 £753 δύω δ* έν τοίσι -ιστα Α\Ί5 (καί άλλοι) -ιστα δέ ... Ζευς + Σ 175 Ζ493 πάσι, -ιστα δ' έμοί = α359'η = φ353 = λ 353 = y/61in (Τρωσί) £138 πάσιν, έμοί δέ -ιστα + /2742 Α 16 (πάντας) Ατρείδα δέ -ιστα δύω = 375 s (PN) 2V418in = £459 = 487 s v37in- = p500in = φ277ίη- 4- £162 (μνηστηρσιν) = 266in /180 (τοίσι) Όδυσσήϊ δέ -ιστα Ορ. 343 τον δέ -ιστα καλείν δστις (έγγύθι) = 700 (γαμείν) 642 (έργων μεμνημένος) πάντων, περί ναυτιλίης δέ -ιστα ΠΙ 2 Pron./Art./EN ... (γάρ/ρα) μάλιστα + Verb (vgl. in 7.8) 5802 "Εκτορ, σοί δέ -ιστ έπιτέλλομαι ο 540 ΕΝν συ δέ μοι τά περ άλλα -ιστα 1 πείθη έμών έτάρων (s Ι//209” in III
7) Κ57 κείνω γάρ κε -ιστα πιθοίατο ΨΊ56 ΕΝν σοί ^γάρ τε -ιστά γεΔ λαός (πείσονται) 0383 ϊς άνέμου' ή κύματ όφέλλει ΥΊ6. 77 "Εκτορος άντα -ιστα λιλαίετο ... τοϋ γάρ ρα -ιστά έ θυμός άνώγει δ366 τή γάρ ρα -ιστά γε θυμόν όρινα + ρ 172 (ήνδανε κηρύκων) 521 τόν ρα -ιστα γερόντων τι’ + £490 (Τρώων έφίλει), /2574, Λ 123 (χρυσόν δεδεγμένος ούκ είασχ*) δ434 (εταίρους) οΐσι -ιστα πεποίθεα «283 (όσσαν) έκ Διός, ή τε -ιστα φέρει κλέος = £217 + λ 200 (έξείλετο θυμόν, sc. νοϋσος), μ 289 (διαρραίουσι, sc. Winde), ν93 (έρχεται άγγέλλων, sc. άστήρ), £284 (νεμεσσάται, Zeus) £766 (Ath.) ή έ -ιστ εϊωθε ... όδύνησι πελάζειν + ο 356 (ήκαχ’, sc. άλοχος) £54 (Ζευς τοι δοίη) όττι -ιστ έθέλεις = σ113'η ρ557 (Kleider) τών σύ -ιστα ' χρηίζεις σ!75 (Tel.) όν σύ -ιστα ' ήρώ (ίδέσθαί) Κ425 άντ/ρ, ός έμόν γε -ιστ έσεμάσσατο θυμόν η2\\ (ούς τινας) ιστέ -ιστ όχέοντας όΐζύν α434 καί έ -ιστα 1 δμωάων φιλέεσκεξ3 ό οί βιότοιο -ιστα 1 κήδετο οίκήων III 3 nach rel. Ortsangabe, Verb folgt (außer X321), s.a. Z433+ (in 8) Λ 528 ^ένθα -ιστΛα (όλέκουσι) Ν2ΊΊ ές λόχον, L j άρετή διαείδεται + 789 (μάχη ήεν) Λ 499 τή ρα -ιστα (πίπτε κάρηνα) £94 (Naus.) ήχι -ιστα (άποπλύνεσκε θάλασσα) am VE (vgl. 5): Ύ321 είσορόων χρόα όπη είξειε -ιστα III4 meist emphat am Kolon-Anfang (vgl.
8) Γ97 -ιστα γάρ άλγος ίκάνει + /?41 (μ. δέ) Γ388 -ιστα
δέ μιν φιλέεσκε = η 171” /f280 νυν αυτε -ιστά με φίλαι, Αθήνη Ρ576 -ιστα δέ μιν τίεν (δήμου) 5589 -ιστα δέ ίετο (τίσασθαι) ΝΊ34 πολέας έσάωσε, -ιστα δέ καυτός άνέγνω 085 (ggüber Freund u. Feind) -ιστα δέ τ έκλυον αυτοί ΕΝ folgt: π39Ί (Amphin.) ηγείτο μνηστηρσι, μάλιστα δέ Πηνε- λοπείη 1 ήνδανε μύθοισι gefiel am meisten von den Fr. (nicht 'am meisten der Pen.’) III5 am VE nach (meist) Verb, s.a. Ύ321 (in 3); Art am Kolon-Anf. (vgl. in 2: τόν ρα μ. + Verb): 0 500 (κνέφας) τό νϋν έσάωσε -ιστα Κ59 τοίσιν γάρ έπετράπομέν γε -ιστα (φυλάσσειν Eust.) /7146 τόν μετ Αχιλλήα τίε -ιστα ρ257 τόν γάρ φιλέεσκε -ιστα I Μ 89 μέμασαν δέ -ιστα (μάχεσθαί) = 197 + 5286 (φρόνεον), ο 521 (μέμονεν) Λ/310 τί ή δή νώί τετιμήμεσθα-ιστα + Th. 415 σ160 όπως πετάσειε -ιστα 1 θυμόν ρ190 δή γάρ
μέμβλωκε -ιστα 1 ήμαρ h. Ap. 170 τέω τέρπεσθε -ιστα 539 καί έμήν ίθυν τε -ιστα III6 άλλά ... μάλιστα + Verb der Emotion Α418 άλλά κε κείνα -ιστα ίδών όλοφύραο « ω90 (θηήσαο) h. Αρ. 146 άλλά σύ Δήλω, Φοίβε, -ιστ έπιτέρπεαι III7 έπεί ... μάλιστα + Verb, ζ.Τ. μ. nach Pron. (vgl. in 2) Z77 έπεί πόνος ΰμμι -ιστα 1 Τρώων 355 έπεί σε -ιστα πόνος φρένας άμφιβέβηκεν 4- α 342 (με, πένθος άλαστον) ψ209 έπεί τά περ άλλα -ιστα 1 άνθρώπων πέπνυσο (& ο 540er in III 2) III8 bei Adv., präd. Adj. (5 57. 220, /2334, δ582 4- Sup.) S460 τού γάρ πέσεν άγχι -ιστα (vgl. I 3 e) τ160 άνηρ οίός τε (μέγας τε ν.1.) -ιστα ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μαλαχός
οίκου κήδεσθαι h. Ven. 200 άγχίθεοι δέ -ιστα (άνθρώπων) ός τε μάλιστα usw. (vgl. 2): £5 (άστήρ) ός τε -ιστα 1 λαμπρόν παμφαίνησι Ξ399 (άνεμος) ός τε -ιστα μέγα βρέμεται Ύ410 τω δέ -ιστ άρ έην έναλίγκιον, ώς εί Ψ 159 οΐσι -ιστα 1 κήδεός έστι νέκυς #582 οί τε -ιστα κή- διστοι /2334 σοί γάρ τε -ιστά γε φίλτατόν (φιλτερον ν.1. pap.) έστιν ένθα μ. (vgl. 3): Ζ433 ένθα -ιστα ' άμβατός έστι πόλις + 7V568 (γίγνετ Άρης άλεγεινός). 683 (ζαχρηεΐς γίγνοντο) emphat. am Kolon-Anf. (vgl. 4): Θ84 (όθι τρίχες) -ιστα δέ καίριόν έστιν = 326” 557 -ιστα δέ Νέστορι (είδος άγχιστα έώκει) mit Sup. (s.o.) auch: 5220 έχθιστος δ’ Αχιλήί -ιστ ήν
D I μάλα: Hes. fr. 165,3 ]μάλα δ’ ευαδεν 197,7 μά[λ’ έγ]γυθεν 200,1 [ μάλα δ’ ήθελε 200,4 κειμήλια χ[δρ μάλα πολλά 280, 11 ταϋτ[α μ]άλ’ άτρεκέως καταλέξω (vgl. BI 3b) Cat. 88, 11 Trav. ... μάλα ...] 0197 a.' 551, δ391 a (PSI Pap. 1380) ν.1. Z241. 261, 0373, P90, Φ585, /2518. 773, (pro μέγα:) Φ299. 304, «5682, ω402 (μάλα Allen); ß372 (cf. Α 85 in BI 4b, A 173 in 4f), δ73Ο, η 52, #161, ρ404, ^386, (pro τάχα :) ß4Q, o537; Hes. fr. 302, 3, Sc. 92 ci. h. Merc. 357 II μάλλον: v.l. t/213, #203 III μάλιστα: Φ96ά v.l. 7V717, (pro τάχιστα .) 7V286, σ 263, ω532, (pro μέγιστος*:) £ 21, /2293. 311
H. W. Nordheider
μαλαχός [13*, 20°, 3H, 9h] F Mask, -ός 1°, -οϋ lh, -ω 7, -όν 5; -οί 2°, -οίσι(ν) 2; -ώτερος 1·; Fern, -ής 2°, -ή 4, -ήν 2; -ήσιν 1h, -ής (uvor VokalJ lh; Ntr. -όν 1°, -οΰ (L ,) 1°, -όν 1*; -οϊσι(ν) 1, -οίς (L J 4; Adv. -ώς 2°
Μ 1 [---] έκ-οϋ ^λειμώνΛος h. Merc. 198; έν -ω L Δι Th. 279, h. 19,25 [vJ| -ός τ234; ^λειμώνμ/ένι -ω h. Ap. 118, h. 6, 5; L j ά<μ> -όν καί h. Cer. 7; -όν £349, σ 202; -οί £133; (εύνης έκ) -ής ψ29Ω. 349; εύνή ένι -ή /618, ΚΊ5, Χ504, £196; χλαΐνάν τε -ήν καί Ορ. 537; χλαίνησιν -ής h. Ven. 158; -ώς /350, ω255 -ώ δεδμημένοι/ον
ύπνω Κ2 = Ω678/ο6; -όν δ’ έν/έκδυνε χιτώνα Β42, α437; λειμώνες -οί εΊ2\ -ήν Σ541; -όν περί κώμ έκάλυψα/εν Ξ 359, σ201 [---] -οϋ δ124; -οίς έπέεσσι(ν) Ζ33Ί, κ422, π 286 = τ5 2 [uJv] -οΐσι καθαπτό/παραιφάμενος * έπέεσσιν «70/Th. 90, h. Cer. 336; δέ -οΐσι καί α56; έν -οίσιν /38 [--χ] έπέεσσι καθάπτεσθαι -οίσιν Α 582; Subst. auf '...οι/ησι(ν) (Ptz.) -οί/ήσιν /2796, u58, h. 19,9/h. Merc. 485 3 -ώτερος X373 Ani. 8x von 45
posit.bildend
Σχ sch. D 542: άπαλόν (so auch /618, £349, /2796). τρυφερόν, K2: προσηνεί. ήδεί, Α 582: μαλακευτικοίς. πραέσι
L Treu, Homer 187 f.
Β (angenehm) weich (im Ggs. zu μαλθακός [u. άπαλός φ 151, h. Merc. 273] nie neg. wertend), ausgehend vom unmittelbar sinnl. Eindruck (s. bes. Ύ373 in 1 a, £349 u. Th. 279 in 1 c), der auch in der Übertr. durchschimmert (1 b > 2 a, A582 u. «70 in 2 b); in Assonanz m. μάλα X373, i 133, in Vbd. m. (τ)ώς σ202, τ234, (formelh.) Epith. von εύνή+ 5 x in 1 b, λειμώνι + 7 x in 1 c, έπέεσσι( v) 8 x in 2 b, gekoppelt m. weiteren Adj. 542 f., £349, Σ541 f., /2796, «56, «133. Wortf.: άβληχρός, άγανός, άκαλά, άπαλός, άπήμων, γλυκερός B2b, γλυκύς Β 2 b, (ν)ήδυμος, ήδύς Β4, κουφίζων, λειριόεις, λεπτός, -ουργής, λιαρός, μείλιχ(ί)ος, μελιηδής, -φρων, ούλος, ποιήεις, πυκνός, τέρην, τρωτός; s.a. ιαίνω, λαπάρη 1 konkr.-hapt.: (sich) weich (anfQhlend); y35O, ω255 Adv., X373 (Komp.) u. r234 präd., sonst attr. Adj., nachgest. (m. Enjambement £349, 1133, um. Sperrg.j /2796, t>58, h. 19,9) außer B42* (u J, δ 124, Th. 279+, h. Merc. 198 la [2‘] von ritzbarer Oberfläche; in dir. R./Exk. JV373 (θηήσαντο είδος άγητόν Έκτορος' ούδ'άνου- τητί γε) ,,ή μάλα δή -ώτερος άμφαφάασθαι (ή ότε νήας ένέπρησεν)“, Ausdr. staunender Erleichterg. Σ541 έν δ' έ- τίθει νειόν -ήν, πίειραν άρουραν, ' εύρείαν τρίπολον (άρο- τηρες έν αύτή), sc. gut pflügbar, vgl. V. 547, ΑΓ353, σ374, Op. 463 (Ggs. τρηχύς, παιπαλόεις, κρατερός [h. Merc. 354]) lb [5‘, 10°, 1H, 1h] von Textilien (bzw. y38 κώεα) als (im Ggs. zu λεπτός Σ595, ε231* nicht weibl.) Kleidg. (am Anf.),
25
26


μαλακός
μάλιστα
Bettzeug u. Sitzpolster (2° am Ende), vgl. allg. Sol. fr. 24, 4 W.; in dir. R. 7618, Ύ504, χ350, τ234, χ 196, ω255 τ234 (l/ztovöj) οιόν τε κρομύοιο λοπόν κάτα ίσχαλέοιο’ ' τώς μέν έην -ός hauchzart, fein, vgl. h. 31, 13 f., kontrast. 5280 *dünn’ B42 -όν δ’ένδυνε L u, 1 καλόν νηγάτεον = α 437" weich, fein, vgl. h. Ap. 122 Op. 537 (έσσασθαι έρυμα χροός) χλαΐνάν τε -ήν καί τερμιόεντα L d flauschig (s. V. 538), vgl. ξ 529 h. Ven. 158 (λεχος εύστρωτον) χλαίνησιν -ής
έστρωμένον ΩΊ96 (όστέα ές λάρνακα θήκαν) πορφυρέοις πέπλοισι καλύψαντες -οΐσιν, vgl. τ?96£, Ύ510ί. ψ290
έντυον εύνήν 1 έσθήτος -ής, vgl. 7661 349 (ώρτο) εύνής έκ -ής 7618 (λέξεο) εύνή ένι -ή = ΚΊ5ιη = Ύ504,η = χ 196,η (iron.) χ350 (πενιχρού, ω ού τι χλαΐναι καί ρήγεα) -ώς ένεύδειν ω255 εύδέμεναι -ώς' ή γάρ δίκη έστί γερόντων, Ggs. λ 190 ff. l>58 (Pen. έπέγρετο) κλαίε δ’ αρ έν λέκτροισι κατεζομένη -οΐσιν /38 ΐδρυσεν παρά δαιτί 1 κώεσιν έν -οΐσιν, vgl. £50f. 5124 (κλισίην έθηκεν) τάπητα φέρεν-ού έρίοιο, sc. f. Hel. zum Sitzen (136), vgl. /7 224, «352, r97, h. Cer. 196 1c [1‘, 2°, 1H, 6h] von Landsch. (bes. Pflanzen* decke’, nur 2h Wasser) als (außer 1133 [u. Σ541 in 1 a]) göttl. Szenerie (f. Beilager S349, Th. 279, Geburt h. Ap. 118, h. 6, 5, Spiel u. Tanz h. Cer. 7, h. 19,9. 25), an ersten 2 St. m. epex. Rel.satz; in dir. R. 1133, h. Merc. 198 S349 (χθών) φύεν νεοθηλέα ποίην, 1 λωτόν 5’ έρσηεντα ίδέ κρόκον jjö’ ύάκινθοΛν ' πυκνόν καί -όν, ός άπό χθονός ύψόσ έεργε. 1 τώ ένι λεξάσθην schwellend h. 19, 25 (Pan tanzt) έν -ώ λειμώνι, τόθι κρόκος L Δς 1 ευώδης θαλέθων κατα- μίσγεται άκριτα ποίη = Th. 279in (παρελέξατο) h. Αρ. 118 γούνα δ’ έρεισε (Leto) ' λειμώνι -ώ, μείδησε δέ γαΐ’ ύπένερθεν h. Cer. 7 (παίζουσαν) άνθεά τ’ αίνυμένην 1 λειμών ά<μ> -όν h. Merc. 198 (Ap.s Kühe έβαν) έκ -ού λειμώνος άπό γλυκεροΐο νομοΐο, vgl. h. Ven. 78 εΊ2 (Kal.- Grotte) άμφί δέ ^λειμώνεςΛ -οί ίου ήδέ σέλινου 1 θήλεον saftig (Ggs. £368 f., £214) ι!33 (έν) u ... 1 ύδρηλοί -οί üppig II h. 6,5 (Zypern) όθι μιν (Aphr.) ... 1 ήνεικεν (Zephyr) κατά κύμα ... 1 άφρώ ένι -ώ h. 19,9 φοιτά δ’ ένθα καί ένθα ... ' άλλοτε μέν ρείθροισιν έφελκόμενος -οΐσιν blandis (vgl. 2 b)? 2 übertr.: sanft (umfangend in 2 a, strei¬
chelnd in 2 b); vorangest. (Lm. Sperrg.j bis auf Z337, «422, π286, σ202) außer (L J A582, h. Merc. 485 in 2b 2a Sg. [3‘, 3°] von Schlaf o.ä.; in dir. R. Ξ359, σ201 f. K2 (άλλοι) εύδον παννύχιοι, -ώ δεδμημένοι ύπνω = 72678 = ο 6" sanft (subj. im Ggs. zu obj. ’weich’ χ35Ο, ω255 in 1 b), kontrast Hes. fr. 239,4 Ξ359 (εύδει Ζευς, έπεί αύτώ) u-dv περί κώμ έκάλυψΛα, vgl. V. 164, kontrast. Th. 798 σ201. 202 ή με (Pen.) μάλ’ αίνοπαθή L Λεν. ' αϊθε μοι ώς -όν θάνατον πόροι (Art.), vgl. v79f. 2 b PI. [2‘, 5°, 1H, 2h]
von Äußerungen (des guten Zuredens außer letzter St.); in (κ70. 422 RAbschl./REinl. innerhalb) dir. R. außer h. Cer. 336 (innerl. abh.) u. 1H A582 σύ (Hera) τόν γ’ (Zeus) ^έπέεσσιΛ καθάπτεσθαι -οΐσιν (ΐλαος έσσεται), vgl. £146, kontrast. Μ 267 «70 ώς έφάμην -οΐσι καθαπτόμενος L dv, vgl. <ü393 422 προσέφην ν-οΐς έπέεσσι* Ζ33Ί με παρειπούσ άλοχος L Λν 1 ώρμησ ές πόλεμον, s. dagg. Γ438 π286 μνηστήρας u d 1 παρφάσθαι, ότε κέν σε (Tel.) μεταλλωσιν = τ5 Th. 90 (βασιλήες) λαοΐς 1 βλαπτομένοις άγορήφι μετάτροπα έργα τελεύσι 1 ρηΐδίως, ^-οΐσι παραιφάμενομ έπέεσσιν, vgl. V. 84 h. Cer. 336 όφρ’ Άίδην L Λς έπέεσσιν (Hermes die Perseph. hole) α56 αίεί δέ -οΐσι καί αίμυλίοισι λόγοισι ' θέλγει mit sanften u. schmeichlerischen Reden II h. Merc. 485 φθεγγομένη παντοΐα νόω χαρίεντα διδάσκει (Leier) ' ρεΐα συνηθείησιν άθυρομενη -ήσιν in vertrauten Harmonien erklingend (Ggs. V. 488)
D 05 a (= B42), K223 a (= Th. 279); v.l. £521
R. Führer
μαλάχη [1H] E uns.; wohl Lw., oft m. hebr. mallüah (salatähnl. Gewächs) in Vbd. gebracht; vgl. lat maba ; von Camoy, REG 69, 1956, 287 wegen d. Farbe d. Blüten zu idg. Wz. mel- ’blaßviolett* (μέλας) gestellt, von d. Alten volksetym. wegen d. abführenden u. lindernden Wirkg. dieser Pflanze zu μαλάσσω, μαλακός Σχ sch. Hes. Op. 41 (Pertusi): τά 27
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ευτελέστατα τών βροτών παρέλαβεν άφ’ ών τρέφεσθαι δυνατόν, την -ην τε καί τόν άσφόδελον καί γάρ έκ τούτων χυλόν έσκεύαζον εις βρώσιν L lMurr, Pflanzenwelt 243; 2Lewy, Fremdw. 31; 3Aly, RhM 68, 1913, 33 (= *Hesiod* 62); 4Steier, RE 14,1 (1928), Sp. 922 ff.; Werdenius, En- tretiens Hardt 7, 1960, 122
B Malve, Pflanzengattg. m. eßbaren, aber nicht wohlschmeckenden kleinen, runden Früchten; diese galten, nb. d. Knollen des άσφόδελος (*Kartoffel der Alten’, s. Wagler, RE 2,2 (1896), Sp. 1731), als älteste Speise d. Menschen, auch als primit. Speise von geringem Wert, als Speise d. Armen (vgl. Σχ); danb. wurden der μ. (wie auch dem άσφόδελος) vielfält. Heilkräfte zugeschrieben Hes. Op. 41 νήπιοι (sc. βασιλείς δωροφάγοι), ούδέ (codd. ούδ’, v.l. ούδέν) ΐσασιν, όσω πλέον ήμισυ παντός 1 ούδ’ όσον έν -η τε καί άσφοδέλω μέγ’ (ν.1. έν) όνειαρ. Zur Interpr. d. Verses s. L3; Wilamowitz, Erga z. St.; L5
G. 	Markwald
Μάλεια f., Μαλεία [4°, lh] E uns., s. L3; nach L26 illyr., im Zushg. mit den Hylleem; nach L15 vorgr. L ‘Fick, Vorgr. Ortsnamen 63; 2Kretschmer, Gl. 14, 1926, 88 u. 15, 1927, 194; 3Bölte, RE XIV, 1928, 860; 4Wilamowitz, G1H 1, 386 ff. u. 2, 228; 5Kiechle, Lakonien 118
B Kap Malea, d. Ausläufer des lakon. Pamongebirges; berüchtigt u. gefürchtet wegen wechselnder heftiger Winde u. dem Fehlen e. Möglichk., am Land Schutz zu suchen. Bei Hom. nur in Zshg. mit Seenot u. Verschlagen i. d. Nostoi: γ 287 (-άν όρος αίπύ, Men.) = 5514" (Ag.), «80 (-αν), τ 187 (-ών, an beiden St. ’Od.’); als einfache Wegmarke bei e. Seefahrt h. Ap. 409 (-av)
B. Mader
μαλερός [3’, 1H, le] E uns., ob zu μάλα od. < ★μαρερός zu μαραίνω (s. Frisk III 149) Σχ sch. D Φ 375: τώ πάντα μαραίνοντι, 1242: μαραντικού. φθαρτικού L Graz, Feu, E&C 60, 1965, 126f.; Silk, CQ 77 = n. s. 33, 1983, 322
B uns., etwa: verzehrend, (orakelsprachl.?) Epith. von πύρ (Gen./Dat.), hom. [^«-], nachhom. [~~2(^)], im Ggs. zu (mit -ώ πυρί metr. gleichw.) πυρί κηλέφ (Θ217) stets (1H m. Sperrg.) vorangest. (wie metr. gleichw. δήΐος Bla nur am VE), außer le (> Ap. Rh. 1, 734) in (instr.) Vbd. m. (zukünftigem) * Niederbrennen’ (hom. in dir. R., 1H innerl. abh.), vgl. orac.(!) Delph. 94, 8 P.-W. ap. Hdt. 7, 140, 3 7242 (Hektor στεύται) νηών άποκόψειν ... κόρυμβα ' αύτάς τ’ έμπρήσειν -ού ^πυρόςΔ (Ν. 243 δηώσειν), vgl. L u δηίοιο (Β 415+,) Θ217, 7781 f. Κ316 (ώμόσσαμεν) μη ποτ’ έπί Τρώεσσιν άλεξήσειν ... μηδ’ όπότ άν Τροίη -ώ πυρί πάσα δάηται = Φ375 (όμούμαι), vgl. Ζ331, Ύ411, 7593, P 737f. Sc. 18 (πριν γε φόνον τείσαιτό) -ώ δέ καταφλέξαι πυρί κώμος (VNe), vgl. Ύ512 Vit. ρ. 9, 5 λαοί ΡΝ8, μάργων έπιβήτορες ίππων, 1 όπλότεροι, -οΐο πυρός κρίνοντες Άρηα, Interp. (2 χ μα- am Kolonanf.; s.a. Αρ. Rh. 1, 734) u. Konstr. (Gen. ’instr.* i.S.v. -ώ πυρί πέρθοντες πτολίεθρα) uns., s. Markwald 89 ff. Wortf.: s. δήΐος (la)
D inc. auct. fr. PSI 1385 A (= Suppl. Hell. 953), 15 suppi. R. Führer
μαλ'&αχός [1‘, 1H, lh] sch. D P588: άνειμένος τφ σώματι. άσθενής Β weich(lich), (er)schlaff(end), bis auf lh neg. wertend (im Ggs. zu μαλακός) P588 Μενέλαον ύπέτρε- σας (Hektor), ός τό πάρος γε 1 -ός αίχμητής' νύν δ’ οίχεται οίος άείρας ' νεκρόν (σόν δ’ έκτανε έταΐρον) schlapp, s. Κ 121, Ρ26 (E563 L, 77104f.), vgl. κ552 f., Ale. fr. 6,9 V. Hes. fr. 239,4 (όστις άδην πίνη) φιλεΐ δέ έ -ός ύπνος languidus, vgl. σ 240 ff. h. 30, 15 (χοροΐς) παίζουσαι σκαίρουσι κατ’ άνθεα μαλ<θ>ακά ποίης, vgl. ι449, inc. auct. fr. 16, 3 V. Wortf.: ήπεδανός, λυσιμελής, μεθημων (u.s. μαλακός)
R. Führer
μάλιστα s. μάλα
28


μαλκ(ιάω)
μαλκ(ιάω) vor Kälte steif werden v.l. Hes. Op. 530
G. Markwald
μάλλον s. μάλα
μαλλ(ός) [1H] (PI.) Wollzotteln Op. 234 (ίθυδίκησι
φέρει γαΐα) είροπόκοι <5’ όϊες -οϊς καταβεβρίθασι sind schwer behangen (vgl. II Sp. 96, 40. 52; and. 97, 28) mit Wolle, vgl. i445. 434, Op. 517 Wortf.: άωτος, έ(ι)ριον, είρος, κρόκο, λάχνη/ος, πόκος, τρίχες Abi.: δασύ-, πηγεσίμαλλος ν.1. <0796 R. Führer
μάν, μην [29*, 6°, 2Η, 2h; davon μάν 22*, 2°] Ε wohl zu uridg. *sma\ μάν äol.-dor.; μην att.; μέν (s.d.) ion., s. Wackemagel, Unt. 17—22; Leumann, MH 6, 1949, 85—89 = KJ. Sehr. 229—33. Dazu auch μά (s.d.)
Μ 1 ![-] η μάν/μήν £291. 370, 757, 2V354, £429, Sc. 101, h. Ap. 87; καί μην T45, λ 582. 593; μή μάν άσπουδί γε Θ512, 0476, JV304; ού μάν Δ512, Λ/318, 2V414, £454, 0 16. 508, ρ470 *[-] ώ φίλοι, ού μάν ήμιν Ρ4\5 = λ 344in; ού μην Ω52 2 [2] άλλ’ ού μάν £895, £4L 448, Ψ
441; άγρει μάν ΕΊ65, 7/459; εί δ’ άγε μην Α3Ο2; ή δή μάν £538; χερσί γε μην Sc. 139; έσται μάν 0373; ζώειν μάν Π 14 [1] καί μήν τετελεσμένον έσται ®7ζ410 = π 440 = τ487; ή μήν Η393; ού μήν h. Αρ. 213
Σχ sch. D £765: άγρει μάν’ άγε δή, 0512: μέν δή (vgl. zu 757), 7V354: ή μάν’ όντως δή. άληθώς δή (vgl. zu £291. 370)
L 'W. Bäumlein, Untersuchungen über gr. Partikeln, Stuttgart 1861, 153—9; 2Denniston, GP 328 ff.
B jurwahr, gewiß, wahrlich/-haftig Partikel (1) urspr. zur Bekräftigung u. Beteuerung einer Aussage; dann auch (2) zur syntakt. Verbindung, einen neuen Punkt im Gedankengang einleitend; öfters kombiniert m. Neg. u. and. Partikeln: ού (laa), μή (laö), δή (Iba), ή (Iba), γε (2ba), καί (Ibß. 2bß); immer 2. Wort eines Satzes; μάν gefolgt von vokal. Anlaut (außer £765 [wegen Form, άγρει μάν?]. 895 [urspr. ohne σ(ε), s. Wackemagel, Unt. 20]), μήν vor Kons, (außer 745, wo μάν v.l.); außer 7V354, P429 (1 b α), 745 (1 b ß), Sc. 139 (2ba) immer dir. R. Wortf.: δή, ή (aber meist am Satzanfang, selbst, od. kombiniert m. and. Partikeln), μέν (ion., s.d. 2.4a) 1 die Aussage bekräftigend la ohne
and. Partikel laa in einer neg. Aussage; öfters markiert die Beteuerg., daß die Aussage m. dem folg. Satz kontrast. od. die neg. Parall. dazu ist (ού μάν/μήν ... άλλά/αύτάρ ...: A/318, 7V414, £454, 0 508, Ρ415, λ344, ρ470); άλλ’ ού μάν kontrast. m. dem Vorhergehenden (£895), od. ist Abbruchsformel, dem Gespräch eine neue Wendg. gebend (P41. 448, ¥^441); einmal (052) einf. ού μήν als Einl. eines Kontrastes m. dem Vorhergehenden, wobei strittig, ob μήν hier schon (sonst nach-hom.) advers. Koord., od. ob der Kontrast kontextuell bedingt u. μήν adv. Partikel, s. L2 334 u. vgl. laß: 016 ού μάν οίδ’ εί αύτε κακορραφίης (πρώτη έπαύρηαι) h. Αρ. 213 ού μήν Τρίοπός γ' ένέλειπεν ού μάν ... άλλά ...: 7V414 Loo μάν αύτ\ άτιτος κεϊτ "Ασιος, άλλά έ φημι (γηθήσειν) £454 L όίω (άλιον πηδήσαι άκοντα, άλλά τις Άργείων κόμισε) Λ/318 Loö μάνΛ άκλεέες Λυκίην κάτα κοιρανέουσιν 1 ήμέτεροι βασιλήες (άλλ,’ άρα καί ϊς έσθλή) Ρ415 L j ήμιν έϋκλεες άπονέεσθαι (άλλ’ αύτοΰ γαΐα πάσι χάνοι) Ο 508 L ές γε χορόν κέλετ’ έλθέμεν, άλλά μάχεσθ- <τι λ344 L j ήμιν άπό σκοπού (μυθεΐται’ άλλά πίθεσθε) ρ470 u j ούτ άχος έστί (όππότ άνήρ μαχειόμενος βλήεται. αύτάρ έμ ΡΝ” βάλε γαστέρος εϊνεκα) L0U’ ού μάν/. Ε 895 (τώ σ όίω τάδε πάσχειν.) L Λ σ έτι δηρόν άνέξομαι άλγε έχοντα Ρ41 L u έτι δηρόν άπείρητος πόνος έσται Ρ 448 L j ύμϊν γε ("Εκτωρ έποχήσεται) Ρ441 L Λ ούδ’ώς άτερ όρκου οίση άεθλον Ggs. zum Vorhergehenden: 052 (Ach. den Hektor περί σήμ’ έτάροιο έλκει’) ού μήν (μεν ν.1.) οί τό γε κάλλιον, nicht wahrlich, doch nicht laß in einer pos. Aussage, im Ggs. zum Vorhergehenden: μάν advers. Koord. od. adv. Partikel?, s.o. ad 052: 0373 (νύν δ εμέ
στυγέει.) έσται μάν ότ αν αύτε φίλην γλαυκώπιδα εΐπη Π 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μαντεύομαι
14 (Warum weinst du? τιν άγγελίην Φθίης εξ έκλυες;) ζώειν μάν έτι φασί (Menoit. u. Pel.) 1 ay bei einer Anspomg.: A 302 εί δ’ άγε μήν πείρησαι ΕΊ65 ^άγρει μάνΛ οί έπορσον Αθηναίην 7/459 L (τείχος εις άλα παν καταχεύαι)
1 a δ in einem neg. Wunsch (viell. m. asseverativer Neben- bed.: 'Ich schwöre, daß [Subj.J nicht ohne Mühe [Verb] wird’, vgl. L2 332); immer folgt pos. Parall. (m. άλλά) zu ^ιή μάν άσπουδί γε/. 0 512 L d νεών έπιβαΐεν (άλλ’ ώς τις βέλος καί οίκοθι πέσση) 0476 L d δαμασσάμενοί περ έλοιεν 1 νηας (άλλά μνησώμεθα χάρμης) Ύ304 u καί άκλειώς άπολοίμην, 1 άλλά μέγα ρέξας τι 1 b verbunden m. and. Partikeln Iba ή μάν/μήν gewiß u. wahrhaftig, starke Beteuerg. einer Aussage, eines Eides (h. Ap. 87): B 370 ή μάν αύτ άγορή νικφς (Nestor die Gr.) Sc. 101 ή μήν ... άαται πολεμοιο /ή δή μάν/ Ρ538 L ολίγον γε (κήρ άχεος μεθέηκα) m. konz., entschuldigender Nuance: £291 ή μήν καί πόνος έστίν άνιηθέντα νέεσθαι, wozu Leaf ζ. St.; Kirk z.St. 77393 (Alex, will Hel. nicht zurückgeben) ή μήν (v.l. μιν) Τρώές γε κέλονται, wozu Leaf ζ. St. 757 ού τέλος ίκεο μύθων. 1 ή μήν (ν.1. μέν) καί νέος έσσι, wozu Leaf ζ. St. den Kontrast m. dem folg. Satz markierend, vgl. laa: 7V354 ή μάν άμφοτέροισιν (Zeus u. Pos.) όμόν γένος ... 1 άλλά Ζεύς πρότερος γεγόνει Ρ429 ή μάν (πολλά μάστιγι έπεμαίετο θείνων’ τώ [Pferde] <5’ ούτ ήθελέτην ίέναι) Eid: h. Αρ. 87 ή μήν Φοίβου τήδε θυώδης έσσεται αίεί ’ βωμός Ibß ^καί μήν/. 745 καί ρ οί περ τό πάρος γε νεών έν άγώνι μένεσκον * 2 w 1 L 4 (μάν ν.1.) οί τότε γ εις άγορήν ΐσαν, auch sie wahrlich od. καί in Apodose (L2 308. 358); s.a. Renner, Krit u. gram. Bemerkungen zu Hom., Progr. Gymn. zu Zittau, Zittau 1883, 8 ff. 2 zur Gedankenver- bindg., einen neuen Punkt/etw. Neues einleitend, einmal (2 a) einf. μάν, sonst (2 b) m. and. Partikeln: 2 a Δ 512 (ού σφι λίθος χρως άνασχέσθαι ) ού μάν ούδ’ Αχιλ^εύς (μάρναται, άλλ(ά) χόλον πέσσει) 2 b m. and. Partikeln:
2 b α /γε μήν/ Sc. 139 χερσί u u σάκος είλε, wozu Russo ζ. St.; L2 347. 349 2bß /cai μήν/, καί Koord.; betonte Einl. eines neuen Gesichtspunktes: ¥^410 ώδε γάρ έξερέω, L j τετελεσμένον έσται = π440 = τ487 (ν.1. τό δέ καί) in der Aufzählung von Pers., die Od. alle gesehen hat: λ582 L j Τάνταλον έσεϊδον ... άλγε έχοντα 4- λ593 (Σίσυφον)
D v.l. Ζ27. 326, 0 401 = Ψ6Ί2, Λ 813, £751, «208, ε 479, Sc. 11, h. Merc. 543 G. C. Wakker
μανθάνω s. μαθέϊν
μαντείη [4h ] h. Merc. only 1 power of divination: 547 ός δέ κε μαψιλόγοισι πιθήσας οίωνοΐσι 1 -ην έθέλησι παρέκ νόον έξερεείνειν 1 ήμετέρην, ..., 1 φήμ’ άλίην οδόν είσιν 533 ~ην δέ ... ήν έρεείνεις 1 ούτε σε θέσφατόν έστι δαήμεναι ούτε τιν άλλον 1 άθανάτων 556 κασίγνηται ' παρθένοι ώκείησιν άγαλλόμεναι πτερύγεσσι ' τρεις’ ... οικία ναιετάουσιν ύπό πτυχί Παρνησοΐο, 1 -ης άπάνευθε διδάσκαλοι ήν έπί βουσί ' παΐς έτ’ έών μελέτησα 2 divinatione, oracular utterances 472 σέ δέ φασι δαήμεναι έκ Διός όμφής 1 -ας, Έκάεργε (Matthiae, -ας tf’codd.)· Διός πάρα (Steph., παρά codd.) θέσφατα πάντα (text follows Cassola) Cf. μαντήϊα, μαντοσύνη W. Beck
μαντεύομαι [4*, 10°] E from μάντις, analogous with ίερεύς, ίερεύω. - Deriv.: μαντήϊα F -ομαι 1, -εαι 2, -εται 1; impf, -ετο 1; imp. -εο 1; -εσθαι 3; -αμενος 1; -σομαι 3; -σατο 1
Μ 1 quadrisyll. la [-!««] -ομαι β 170; -εαι Π359, 7420; -εται £300; -ετο ο 255; -εο /H78; έγώ ^-σομαιΛ ώς ένί θυμω α200 a ο!72, L 4 ρ154; -σατο ^251 lb [’-ίχ] -εσθαι Α 107, 0180, ι>380 2 pentasy 11. [-i^J]
-όμενος ι510
Β to foretell, prophesy, Interpret, see μάντις; bird-sign: £ 300, 0170. 178. 180, ο 172, ρ 154; w. acc.: A 107, £300, 77 859, 7420, 0180; adv.: άτρεκέως ρ154, έτεόν £300, cf. 0 170; instr.: φρεσί Α 107, cf. ένί θυμφ α200, ο 172 1 subj.
a diviner: Kalchas: A107 μάνπ κακών, 1 αίεί τοι τα 29
30


μαντεύομαι
κάκ’ έστι φίλα φρεσί -εσθαι Β300 μείνατ έπί χρόνον, όφρα δαώμεν ' ή έτεόν Κάλχας -εται, ήε καί ούκί, portent of snake and birds, cf. θεοπροπέων 322 Tein: ^<251 έτ όπισθεν άμετρητος πόνος έσται, 1 ... 1 ώς γάρ μοι ψυχή -σατο Τειρεσίαο Halitherses: 0170 ού γάρ άπείρητος (ν.1. -τως) -ομαι (vulg. -σομαι), άλλ’ έί) είδώς 178 (Eurym. to Halitherses) -εο σοΐσι τέκεσσιν 1 οίκαδ’ ιών, μή πού τι κακόν πάσχωσιν όπίσσω Theokl.: ρ154 άτρεκέως γάρ τοι -σομαι ούδ' έπικεύσω υ380 άλλος δ' αύτέ τις ούτος άνέστη -εσθαι Polypheides: ο255 Ύπερησίηνδ’ άπενάσσατο ..., ' ένθ’ό γε ναιετάων -ετο πάσι βροτοΐσι. 1 τού μέν αρ υιός έπήλθε (Theokl.) Telemos: ι510 με παλαίφατα θέσφαθ’ ίκάνει. ' έσκε τις ένθάδε μάντις άνήρ ήΰς τε μέγας τε, 1 Τήλεμος Εύρυμίδης δς μαντοσύνη έκέκαστο ' καί -όμενος κατεγήρα Κυκλώπεσσιν ' δς μοι έφη τάδε πάντα τελευτήσεσθαι όπίσσω 2 non-prophet instances: Patr. dying (see μάντις B introd.): Π 859 Πατρόκλεις, τί νύ μοι -εαι αίπύν όλεθρον; divine horse: 7*420 Ξάνθε, τί μοι θάνατον -εαι; ούδέ τί σε χρή Ath. in human disguise: α200 (Ath. to Tel.:) αύτάρ νϋν τοι ιέγώ -σομαι, ώς ένί θυμώ 1 άθάνατοι βάλλουσι καί ώς τελεεσθαι όίωΔ, 1 ούτε τι μάντις έών ούτ οιωνών σάφα είδώς bird-sign: Helen: ο 172 κλϋτέ μευ' αύτάρ L Eurym.: 0180 ταϋτα δ' έγώ σέο πολλόν άμείνων -εσθαι.
όρνιθες δέ τε πολλοί ύπ αύγάς ήελίοιο 1 φοιτώσ, ούδέ τε πάντες έναίσιμοι to interpret W. Beck
μαντήϊα n. pl. [1°, 1H] E s. μαντεύομαι B mantic Statements, s. θεοπροπίη 1 oracles Hes. fr. 240,9 (Δωδώνη) ναϊον δ’ έν πυθμενι φηγού' 1 ένθεν έπιχθόνιοι -α πάντα φέρονται 2 prophetic wamings μ2Ί2 όφρ’ ύμΐν εϊπω -α Τειρεσίαο 1 Κίρκης τ Αίαίης, οι μοι μάλα πόλλ' έπέτελλον ' νήσον άλεύασθαι Ήελίοιο W. Beck
Μαντινέη [1'] Ε nach L’ 1291 f. ggüber d. Ethn. sek., alles übrige uns. L ‘Bölte, RE XIV, 1930, 1290 ff.; 2Burr 69; 3Kiechle, Kadmos 1, 1962, 113; 4H.S.-L. 92. 94; 5Howell, ABSA 65, 1970, 86; 6Gaz2 87 (D 10/11)
B Stadt in Arkadien, 5607 (Τεγέην καί -έην έρατεινήν), ident, mit d. hist. Stadt bzw. mit deren Altstadt, der ’Ptolis’ (Paus. 8,12,7), wahrsch. auf dem unmittelb. nördl. der Ruinen von Μ. gelegenen Hügel Gourtsouli (L24; Nr. 11 bei L5 u. D 10 bei L6), wo ’kyklop.’ Mauerreste, Spuren e. kleinen Heiligtums u. e. Besiedlg. von d. geometr. bis in die frühe Kaiserzeit, sowie vorhist. u. myk. Keramik; die Probe- grabg. erlaubt noch keine Entscheidg. über den Umfang myk. Besiedlg. bzw. eine Kontinuität, die in Arkadien allerd. nicht wahrsch. ist (s.o. I Sp. 1305 f., bes. 1306,1 ff.; vgl. L3); dass, gilt erst recht für den noch gar nicht untersuchten 2. Kandidaten für die Ptolis, den Hügel von Aiyos Ilias (s. Nr. 10 bei L5, D 11 bei L6, vgl. L1 1304 f., 1310 f.) B. Mader
Μάντιος [2°] Σχ sch. D o249: -ιος’ όνομα κύριον B son of Melampus: ο242 γείνατο δ' ^Αντιφάτη^ν καί -ον, υιε κραταιώ. ' t Λς μέν τίκτεν Όϊκλήα father of Polypheides: 249 -ος αύ τέκετο Πολυφείδεά τε Κλεϊτόν τε (diff. Paus. 6, 17, 6: father of Oikles). Whether Μ. was himself a μάντις (or played any role in saga) is a matter of conjecture (s. Burckhardt, RE XIV [1930] 1345) but comparison w. Μαντώ suggests assigning Μ. to the diviners in the Melam- podid line W. Beck
μάντις [7‘, 10°, 2H, le] E w. μαίνομαι (q.v., already Cic. de div. 1,1,1), see Chantraine, Dict s.v. — Deriv.: μαντείη, -εύομαι, -ήΐον, Μάντιος, μαντοσύνη, Μαντώ
F -ις 10, -ι 1, -ιος 3, -εϊϊ, -ιν4; -ιες 1 Μ 1 disyll. la [Μ -ις/ι/ιν ο225, Α 106, ρ384 [ZJ -ις «202 [>«] -ις/ιν ι5Ο8, «538/Α62 [^] (προσ)ηύδα ^-ις άμύμωνΛ Α 92, λ99, u j Λ291; -ιν ο252 [‘χ]-^Α384 1b [*-] -ις Hes. fr. 303, 1 [i-] -ις Hes. fr. 272, 1 [-2J -ιν Theb. fr. 10 Ber. 2 trisyll. [!««] -ιος άλαοϋ κ493, μ267; -εί Ν69 μ_] -ιες Ω22\ [’μμ] -ιος Ν663
Σχ sch. D Α62: -ιν γένος τι μαντικής διαιρόμενον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάντις
εις είδη τρία' εις οίωνοσκοπίαν, άεροσκοπίαν, καί την διά τών όνειράτων μαντείαν
L ‘Friedreich, Realien 450—460; 2Nägelsbach, Hom. Theologie3, Nürnberg 1884, 159-184; 3E. Fascher, ΠΡΟΦΗΤΗΣ, Gießen 1927, 60 f.; 4Parke, The Oracles of Zeus, Oxford 1967; 5K1. P. 3, 968 ff.; 6P. de Fidio, AIIS II, 1969-70, 22-33.66; 7Burkert, Gr R 180 ff.; 8P. Roth, Mantis, Diss. Bryn Mawr 1982 (microfilm); ’Casevitz, REG 105, 1992, 1—18 (w. μηνύω)
B diviner, general term incl. (Wdfld.:) θεοπρόπος, θυοσκόος, οίωνιστής, οίωνοπόλος, όνειροπόλος, ύποφήται, also άρητήρ, ίερεύς (see also θεοπροπίη wdfld.). The μ. is one who Claims to have or is said to have an exceptional ability to read signs or to *see’ into the future. This ability is, however, not confined to μ.', the *layman’, in the absence of a μ. must also try to understand the signs w. which he is confronted (see μαντεύομαι), e.g. bird-signs: Pulyd. A7200ff., Helen o 160ff., Amphin. υ240 ff., (bird-)dream: Od. τ535 ff.; thunder and ominous speech: Od. v97 ff.; sneeze: Pen. ρ 541 ff.; also necromantic rites: Od. (Nekyia, cf. /7843 ff.; X 355 ff., *P80f., Nosti ap. Procl. p. 67, 15 Davies). Helen at- tributes her Interpretation to the promptings of divinity (ol72 ff., cf. α 200 ff.) and the exceptional ability of a μ. is usu. attributed to a divine gift or recompense: from Ap. (see I col. 1100, 60): Κάλχας A 72. 86 f., Αμφιάραος o 244 ff., Μελάμπους Hes. fr. 261 (cf. o225 ff.), Πολυφείδης o252f. (see also h. Merc. 533—549), cf. also story of Φινεύς Hes. fr. 157; from Zeus: (Ap. h. Merc. 533 ff.), Αμφιάραος o244ff., Τειρεσίας Hes. fr. 275 (Persephone: κ490ff.). In the Od. (ρ384) the μ. are classed among the δημιοεργοί (q.v. and L2 164, L8) and this is prob, the realistic view, but in saga and EGrE the μ. are almost always 'noble’ — μ. mentioned in Homer: Αλιθέρσης, Αμφιάραος, "Ελενος, Εύρυδάμας, Κάλχας, Κασσάνδρη, Θεοκλύμενος, Ληώδης, Μάντιος, Μελάμπους (became king ο 238 ff., lists of Melampodids o 247—56, Hes. fr. 136), Μέροψ, Πολύϊδος, Πολυφείδης, Σελ- λοί, Τειρεσίας, Τήλεμος, elsewhere: Αμφίλοχος, Μαντώ, Μόψος, Προνόη, Φημονόη, Φινεύς. The 'nobility ’ of μ. re- flects the political influence resulting from their 'divine gift’ (cf. A68ff.) and the political aspect (see L8124ff.) is clearly an important factor in the scepticism often voiced in the po- ems: A106ff., Af230ff., P220ff., a413ff., 0177 ff., r559ff., u345ff., cf. B833 = A 331, 0 377 ff., /7859 ff., o535ff., φ 144 ff., h. Merc. 533 ff. (see also on Hes. fr. 303 below). Some methods of divination were mentioned above when discussing 'lay-divination*; in the Homerie poems the μ. is shown directly interpreting bird-signs (B299ff., 0146ff., o525ff., cf. ps.-He- siodic Όρνιθομαντεία p. 157 M.-W.); divination by dreams and entrails only obliquely mentioned w. μ. (όνειροπόλος, θυοσκόος); in any case direct Inspiration plays a larger role (see L8 11 ff. 31 ff. 75 ff.) than usu. allowed (e.g. L4 172 and Rhode, Psyche II 56 n. 3); the Interpretation of signs is attributed to Inspiration by Helen (ol60ff., cf. a200ff.) but there are cases which go beyond this: the god-sent signs which aftlict the suitors engender a vision in Theokl. (u345ff., see Rhode 1. c., Dodds, Greeks and the Irrational, Berkeley 1951, 70; Russo, Odissea on ρ 351—7), which must reflect an ex- tremely ancient form of prophecy; beside this are the iatro- mantic instances: Κάλχας (A68ff.), Μελάμπους (Hes. fr. 37, 14. 131. 133. 272); cases of instant Inspiration seem to be Κάλχας vs. Μόψος (Hes. fr. 278 w. Nosti ap. Proci, p. 67, 12 Dav.), Τειρεσίας, Φινεύς (in other cases we can only conjecture; gift of understanding speech of animals: Melampus, Teir.: Apollod. 1, 9, 11 f.; 3, 6, 7). Oracles: bee-oracle on Pamassos (h. Merc. 550—66), Δελφοί (Πυθώ, see Cassola on h. Merc. 541—49), Δωδώνη, Κλάρος, Μαλλός (see Αμφί- λοχος). For the diviner’s staff, see 7V43—65 (cf. Teir.: Apollod. 3, 6, 7). 1 generic A 62 τινα -ιν έρείομεν ή ίερήα, 1
ή καί όνειροπόλον, ..., 1 δς κ' είποι δ τι τόσσον έχώσατο Φοίβος α202 (Ath. to Tel.:) αύτάρ νϋν τοι έγώ μαντεύσομαι, ώς ένί θυμώ ’ άθάνατοι βάλλουσι καί ώς τελεεσθαι όιω, 1 ούτε τι -ις έών οΰτ οιωνών σάφα είδώς Λ221 εί μέν γάρ
31
32


μάντις
τίς μ άλλος έπιχδονίων έκέλευεν, ή οϊ -ιές είσι δυοσκόοι ή ίερήες, 1 ψευδός κεν φαΐμεν καί νοσφιζοίμεδα μάλλον ' νυν δ’ αυτός γάρ ακόυσα δεοΰ ρ384 τίς γάρ δή ξεΐνον καλεΐ άλλοδεν ' άλλον γ, εί μή τών οϊ δημιοεργοί έασι, ' -ιν ή ίητηρα κακών ή τέκτονα δούρων, 1 ή καί δέσπιν άοιδόν Hes. fr. 303, 1 -ις δ’ ούδ’ εις έστιν έπιχδονίων άνδρώπων ' όστις άν είδείη Ζηνός νόον, not an attack οη divination per se (Treu, Gymn. 72, 1965, 440), but ref. to divine origin of gift of divination, cf. h. Merc. 533 ff., Schwartz, Ps.-Hes. 227 2 specific 2 a Kalchas: 4 92 δάρσησε καί ηΰδα -ις
άμύμων 106 -ι κακών, ού πω ποτέ μοι το κρήγυον είπας 384 άμμι δέ -ις ' εύ είδώς άγόρευε δεοπροπίας έκάτοιο Ν 69 τις νώϊ δεών, ..., 1 -εϊ είδόμενος κέλεται παρά νηυσί μάχεσδαι, 1 ούδ' ό γε Κάλχας έστί, δεοπρόπος οίωνιστής 2 b Teiresias: «493 ψυχή χρησομένους Θηβαίου Τειρεσί- αο, 1 -ιος (-ηος suprascr. Br) άλαοϋ, τοΰ τε φρένες έμπεδοί είσι’ 1 τώ καί τεδνηώτι νόον πόρε Περσεφόνεια 1 οϊω πεπ- νΰσδαι 4- μ 267, οη (-ηος) Chantraine, Gr. h. I 218 f., Ruijgh, Element acheen 160; Shipp, S tu dies 64 f.; Rix, Histor. Gr. 146 κ538 ένδα τοι αύτίκα -ις έλεύσεται ..., ' ός κέν τοι εϊπησιν οδόν καί μέτρα κελεύΰου 1 νόστον δ’, ώς έπί πόντον έλεύσεαι λ 99 ό δ’ έπεί πίεν αίμα ..., 1 καί τότε δή με έπεσσι προσηύδα ^-ις άμύμωνΛ 2c Melampus (L4 164 ff):
λ291 τάς δ' (βόας) οίος ύπέσχετο L ' έξελάαν, cf. Hes. fr. 37, 2 suppi. Hes. fr. 272, 1 καί τότε -ις μέν δεσμόν βοός αϊνυτο χερσίν, 1 Ίφικλος δ' έπί νώτ έπεμαίετο κτλ., in Melampodia ρρ. 113—138 M.-W. 2d Melampodids: Am- phiaraos: Theb. fr. 10 Ber. άμφότερον μάντιν τ άγαδόν καί δουρί μάχεσδαι (= fr. 7 ρ. 25 Dav., see CEG 519,3) Pol- yidos: 7V663 ήν δέ τις Εύχήνωρ, Πολυίδου -ιος υιός, άφνειός τ άγαδός τε, Κορινδόδι οικία ναίων, 1 ός ρ εύ είδώς κήρ όλοήν έπί νηός έβαινε, see KJ. Ρ. 4, 997; L4 172f. Polypheides: ο252 αύτάρ ύπέρδυμον Πολυφείδεα -ιν Απόλλων ' δηκε βροτών οχ’ άριστον, έπεί δάνεν Αμφιάραος' 1 ός ρ Ύπερησίηνδ’ άπενάσσατο πατρί χολωδείς, 1 ένδ' ό γε ναιετάων μαντεύετο πάσι βροτοϊσι Theoklymenos: 225 ήλυδεν άνήρ ' 1 -ις' άτάρ γενεήν γε Μελάμποδος έκγονος
ήεν 3 Telemos: t508 έσκε τις ένδάδε -ις άνήρ ήύς τε μέγας τε, 1 Τήλεμος Εύρυμίδης, ός μαντοσύνη έκέκαστο ' καί μαντευόμένος κατεγηρα Κυκλώπεσσιν' 1 ός μοι έφη τάδε πάντα τελευτήσεσδαι όπίσσω
D ν.1. 4 69 Zen., ΖΊ6 Arist; suppi. Hes. fr. 37,2 W. Beck
μαντοσύνη [3‘, 1°, 1Η] Ε οη -οσύνη L2 24f., Risch § 55 a Σχ glossed w. μαντεία : sch. D 4 72 (and sch. min. P.Oxy. 2405 col. ii 40), B832 L ‘Krarup, C&M 10, 1948, 11; 2U. Wyss, Die Wörter auf -σύνη, Diss. Zürich 1954; s. L in μάντις, δεοπροπίη
Β 1 art of divination A 72 τοΐσι δ’ άνέστη ' Κάλχας Θεστορίδης, οίωνοπόλων οχ* άριστος, 1 ός ήδη τά τ έόντα τά τ έσσόμενα πρό τ έόντα, 1 καί νήεσσ ήγησατ Αχαιών "Ιλιον εϊσω 1 ήν διά -ην, την οί πόρε Φοίβος Απόλλων , ι509 έσκε τις ένδάδε μάντις άνήρ ... 1 Τήλεμος ός -η
έκέκαστο 1 μαντευόμενος κατεγηρα Κυκλώπεσσιν 2 the
divinatory aris (of diff. species) B832 υίε δύω Μέροπος Περκωσίου, ός περί πάντων 1 ήδεε -ας, ούδέ οΰς παΐδας έασκε 1 στείχειν ές πόλεμον φδισήνορα' τώ δέ οί ου τι πειδέσδην = 4 330 Hes. fr. 37,14 ένδά σφιν
μετέδωκ[ε ] 1 ιφδ[ι]μος Προΐτρς κλήρον .[ ]
ιπποδάμωι τε \Βί\αντι [Μελάμποδί &Ί ' -Φζ ίή^τ^ επει εφ[ 1 1 ήλοσύνην ένέηκε χολωσα[μεν- ]
W. Beck
Μαντώ [1Η, le] name of seers’ daughters I of Teir. (mother of Μόψος) taken as booty at Thebes by the Epigoni and dedicated at Delphi, where she married and then went to Κολοφών', there she wept over the fall of Thebes whence the (water-)oracle of Κλάρος (q.v.) received its name: sc. ’from’ κλαίω + ρόος (Epig. fr. 3 p. 27 Dav. prose ref., cf. Hes. fr. 278. 279; Parke, Oracles of Ap., London 1985, 112 ff.; Burkert, Gr R 187) II daughter of Melampus: Hes.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μαριανδυνός
fr. 136,5 ]ια καί Αντιφάτην [ ’ ] Μαντ{ώ ...]. [.]τ/ν Προν- όην τεκ[, similarly D. S. 4, 68, 5 W. Beck
μαπ- s. μάρπτω
Μαραθών [1°, le] Ε ΟΝ i. S. ν. „reich an Fenchel“ zu μάραδον ‘Fenchel’ (als ma-ra-tu-wo = marathuon bereits myk. belegt, s. DMic. I424f.) Β I Stadt in Attika, 7/80 (Ath. kam) ές -ώνα καί ... Αΰήνην II Eponym d. Stadt, nach Eum. fr. 3 a, 5 p. 98 f. Dav. S. des Epopeus u. V. d. Korinthos u. d. Sikyon; flieht wg. d. Grausamkeit seines V.s nach Attika, nach dessen Tod König, übergibt die Herrschaft s. Söhnen u. wandert endgültig nach Attika aus. Nach Wilisch, Eumelos 13 dessen Erfindg. („Verh. d. Jonier von Aigialeia zu denen von Attika“ ebd. S. 12)
D Asius fr. 11 p. 90 Dav.; Choer. fr. 23, 16 Colace = Suppl. Hell. 937, 16 έν Μα[ραόώνι Lobei B. Mader
μαραίνω [2*, lh] E -aivco-verb w. IE root *mer- (’die’), see Meier-Brügger, HSF 102, 1989, 62 ff. — Deriv.: μαλερός, μέρμερος, μόρος qq.w.
B die out, go out (med.-pass., of fire, flame 2‘), put out (act., obj. embers h. Merc. 140) /212 κατά πΰρ έκάη καί φλόξ έ-άνδη (έ-ήνατο παύσατο δέ φλόξ ν.1., πυράς άνδος άπέπτατο παύσατο δέ φλόξ v.l. anL [see van der Valk, Text. Crit. Od. 84 f.]) (and the embers [άνόρακιήν v. 213] were suitable for roasting meat over) ^228 πυρκαϊή έ-αίνετο, παύσατο δέ φλόξ (embers still to be quenched: w. 237. 250) h. Merc. 140 άνδρακιήν δ’ έ-ανε, κόνιν δ’ άμάδυνε μέλαιναν, οη attic form see Zumbach, Neuerungen 57, R. Janko, Hom., Hes. and the Hymns, Cambridge 1982, 146 Wdfld.: σβέννυμι, παύομαι (¥^228)
D Cat. 51 B, 3 Trav. (see διώκω D); v.l. Hes. fr. 302, 3 J. N. O’Sullivan
μαργαίνω [1‘] rasen, wüten £882 (Ath.) Διομήδεα ' -ειν άνέηκεν έπ* δεοΐσι, ζ. genaueren Bed. s. μάργος, z.
Bildg. s. Debrunner, Wortb. 111, z. Wortf. s. μαίνομαι
B. Mader
μάργος [3°, 1H, le] E unerkl. (s. nb. Frisk u. Chantraine, Dict. auch Fumee, Vorgr. 122. 217 u.ö.; Szemerenyi, Scripta 3, 1597; Blanc, RPh 65, 1991, 61). - Abi.: μαργαίνω Σχ sch. min. P.Oxy. 3833 zu σ2: -η' ένδουσιαστ[, sch. σ2 γαστριμαργία, άπληστίφ
Β rasend, toll, verrückt, wer — aus Gier oder e. starken Trieb — Über das Vernünftige, Billige oder Menschenmögl. (s. μαργαίνω) hinausgeht; ‘wüste Gier nach sinnl. Genüssen’, Wilamowitz, Herakl. 2,228 trifft zumind. für d. fgrE nicht allg. .zu; z. Verh. zu den Synon. (νηπιος, άμήχανος, ήδεΐος, ήλεός, μαινόμενος) s. Apelt, Gl. 56, 1978, 176, vgl. auch s.v. άφρων — μ. nimmt ^υβριν έχωνΛ auf: π421 (Αντίνο', L j, κακομήχανε) -ε, τίη Τηλεμάχφ δάνατον ... ' ράπτεις, ούδ9 ίκέτας έμπάζεαι, zum Verhalten des Antin. s. ferner V. 422 f., 431 f. — ist Opp. zu άφρων u. φρένας αίσίμη: νΊ4 -ην σε δεοί δέσαν — von einem maßlosen Trieb: σ2 μετά δ9 έπρεπε (d. Bettler Iros) γαστέρι -η ' άζτ/χες φαγέμεν — nur noch (rasend =) wild, kräftig, stürmisch'. Hes. fr. 239, 2 οίνος δέ οί έπλετο -ος Vit. 9, 4 -ων έπιβήτορες ίππων Β. Mader
Μάρης [1Η ] in der Melampodie, Hes. fr. 271, 1, e. άγγελος (sic!) δοός, der (s)einem Herrn (άναξ) e. Becher Wein reicht; Löffler, Die Melampodie, Meisenheim am Glan 1963, 47 vermutet in ihm e. Seher; dem muß nicht widersprechen, daß Μ. ein 9άγγελος9 ist, s.o. II Sp. 1410 ff. (ά. a κήρυξ & οίνοχόος usw.). — Wilamowitz, HU 178 A. 22 will d. N. in Μάρις (s.d.) verbessern, vgl. Löffler a.O. 36 m. Anm. 32
D Cat. 91, 1 Trav. -ες B. Mader
Μαριανδυνός Eponym der Mariandyner, ein thrak. 33
34


Μαριανδυνός
μάρναμαι
Stamm in Kleinasien zw. Bithynien u. Paphiagonien; viell. schon bei Hes. erwähnt als S. des Phineus u. Bruder des Bithynos, s. fr. 157, vgl. Preller-Robert 2,816 B. Mader
Μάρις [1*] Lykier, Gefährte d. Sarp., S. d. Amisodaros
u. 	Bruder d. Atymnios, 77319 (nonn. codd. Μάρης); vorausgesetzt ferner m. s. Bruder 77327 f. Σαρπηδόνος έσθλοί εταίροι, 1 υίες άκοντισταί Άμισωδάρου; Μ. wird ν. Thra- symedes, Atymnios ν. Antii, (beide Söhne Nestors) getötet; beide Brüder viell. Eponymen, Μ. von den Mariem (auf Rhodos), s. Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 41 ff., bes. 43. — Vgl. Μάρης B. Mader
μαρμαίρων [9*, 1H] E redupl. intens. Präs, mit ai. Verw., 1t. L onomatop. Verbalbildg. — Abi.: vgl. άμαρύσσω, μάρμαρος, -εος, μαρμαρυγή, Μαΐρα, Μάρων Σχ sch. D F397: λάμποντα F -ουσα 1Η; -οντες 1, -όντας 1, -οντα 7 Μ [----] αυγή -ουσα Th. 699; χαλκω -οντες 7V8O1; χάλκεα / χρύσεα / τεύχεα -οντα Π664, 27131, Ψ27 / Ν22 / Σ617 [---χ] έντεα* -οντα/ας Μ195, Π279; δμματα -οντα Γ397 L Tichy, Onomatop. Verb. 289 ff. 327
B (nur Ptz.:) funkelnd, glitzernd, blitzend, von unsteten Lichtreflexen auf Metall (7V22 viell. auch Wasser), Verführer. glitzernden Augen, zuckenden Blitzen Wortf.: μαρμάρεος (s.a.. μάρμαρος), άμαρύσσω, άστράπτω (s. dd. u.) άμαρυ- γή/γμα, (ά)στεροπή, von ähnl. (unruhigen) Lichtphänomenen, dagg. παμφαίνω ‘strahlen’ (s. L); άγλαός, αίγλήεις, αίθοψ/ων, (παν)αίόλος, άργεννός, άργινόεις, αργός, λαμπετάων/πρός, λιπαρός, νώροψ, πάναιθος, παμφανόων (s.o.), σιγαλόεις, στίλβων, φαέθων, φαεινός, φαίδιμος, φλό- γεος, sowie δαίομαι, λάμπω, φαείνω, φαίνω, weiteres s. w. αίγλη, αυγή glitzernde, funkelnde Waffenrüstung, in Bewegg. (wird spoliiert, abgelegt, gebracht) außer Σ131: Λ/195
ένάριζον άπ’ εντεα -οντα Π664 άπ ώμοιιν Σαρπηδόνος έντε’ ελοντο 1 χάλκεα -οντα = Ψ27'η· (άφωπλίζοντο, d. eigenen) = 27131'"· (Ach.s., μετά Τρώεσσιν εχονται, dir. R.) Σ617 (Thetis άλτο) τεύχεα -οντα παρ’ Ήφαίστοιο φέρουσα erz-, waffenfunkelnde, blitzende Krieger im Angriff: TV801 χαλκω -οντες άμ’ ήγεμόνεσσιν εποντο (Tr.) 77279 (als d. Tr. Patr. sahen) αυτόν καί θεράποντα συν εντεσι -όντας, ' πάσιν όρ- ίνθη θυμός goldfunkelnder Palast Pos.s im Meer, mögl. auch Assoz. m. Lichtreflexen in d. Wellen: N22 κλυτά δώματα βένθεσι λίμνης ' χρύσεα -οντα τετεύχαται άφθιτα αίεί glitzernde Augen Aphr.s: Γ397 (Aphr.: „Paris wartet“) ώς ούν ένόησε (Hel.) θεάς περικαλλέα δειρήν, 1 στήθεά θ’ ίμερόεντα καί δμματα -οντα, ' θάμβησεν, Sit. erot.r Verführg., vgl. (Th. 910, Chariten) άπό βλεφάρων ερος εϊβετο, andrers. (Α 200 Ath.s Flammenblick) δεινώ δέ οί δσσε φάανθεν, sowie δμματα άστράπτοντα (s.d. Β 2, αυγή m. weiteren Parall.), άμαρυγή/γμα/σσω zuckender Glanz d. Blitzes beim Titanenkampf: Th. 699 (δσσε δ’ άμερδε) αύγή -ουσα κεραυνού τε στεροπης τε
D ν.1. Λ/331 (δαιδαλεοισι vulg.) Η. W. Nordheider
Μάρμαξ [2Η] e. der von Oinomaos getöteten Freier d. Hippodameia, Hes. fr. 259 a, vgl. fr. 259 b, 7 Μά]ρμαχ[’
B. Mader
μαρμάρεος [5‘, 1H] Σχ sch. D Fl26 u.ö.: λαμπράν. λευκήν
B funkelnd, glitzernd Wortf.: s. μαρμαίρω, auch μάρμαρος, (zu F126+:) άργεννός, άργύφεος, λιπαρός, σιλαγόεις, στίλβων von Textilien funkelndes Metall (nb. φαεινήν, Enjambement): Σ480 (Ήφ. ποιεί σάκος) περί δ’ άντυγα βάλλε φαεινήν 1 τρίπλακα -έην Ρ594 Κρονίδης έλετ’ αιγίδα θυσσ- ανόεσσαν ’ -έην (σμερδαλέην v.l.), Vorstellg. von der Aigis nicht einheitl., hier wohl an Metall, dagg. Δ167 an Haut gedacht (έρεμνήν, s.d. mit Lit. sowie Bremer, ABG Suppi. 1, 1976,97) Th. 811 (Unterwelt) ένθα δέ -εαί τε πύλαι καί χάλκεος ούδός ' άστεμφής glitzernde Meeresfläche: Ξ273 (Hypnos zu Hera: „schwöre bei Styx) χειρί δέ τη έτέρη μέν έλε χθόνα πουλυβότειραν, ' τη δ’ έτέρη άλα -έην“ schim4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
mernde Buntweberei (s.o.Wortf.): Fl26 μέγαν ιστόνϋφαινε (Hel.) ’ δίπλακα -έην (vulg., sic van der Valk, Researches I 562 sq., πορφυρέην Zen., Ar. Byz., Arist., pars codd., sic edd.) — Ύ441'η (-έην vulg., πορφ. pars codd.)
H. 	W. Nordheider
μάρμαρος [2*, 1°] E umstritten, die bisher übl. Auf- fassg. (Trenng. von μαρμαίρω, s. Frisk s.v.) revidiert von Tichy, Onomatop. Verb. 292: gehört zu μαρμαίρω, -άρεος. Zum myk. PN ma-ma-ro s. DMic. I 420 Σχ sch. D M 380: -ω όκριόεντί' λίθω τραχεΐ, Π735: λευκόν λίθον
Β je nach Etym. (s.o.): Stein u. dann (volksetym. m. μαρμαίρω vbd.) > weißer Stein, ‘Marmor'; od. (wenn zu μαρμαίρω gehörig) glitzemd(er), hellschimmernd(er Stein; Farbsubst. od. urspr. -adj.?), dazu vgl. in ähnl. Sit. (77264 = Φ403) m. Farbwort λίθον μέλανα Epith.: όκριόεις (όκ- ρυόεις v.l.) Wortf.: zu Stein (als Wurfgeschoß:) λάας, λίθος, χερμάδιον, πέτρος (77735 nb. μ.), zum Farbwort s.v. μαρμαίρω/άρεος Π735 έτέρηφι δέ λάζετο (Patr.) πέτρον 1 -ον όκριόεντα (όξέϊ λάϊ, λίθος), hier Adj. od. appos. Subst. mögl. (‘Leumannscher Punkt’, aus dem sich subst. Gebr. ergeben haben kann) Subst.: Λ/380 (Aias tötete Gegner) l-ö όκριόεντί βαλώνη δ ρα τείχεος έντός ' κεϊτο μέγας παρ’ έπαλξιν υπέρτατος ι499 („Kyklop würde zerschmettern) κεφαλάς καί νήϊα δούρα ' f (481 κορυφήν δρεος, 537 πολύ μείζονα λάαν) Η. W. Nordheider
μαρμαρυγ(ή) [1°, lh] Ε Verbalabstr. zu μαρμαρύζω (Pi.), vgl. άμαρυγή/γμα L Schulze, Kl. Sehr. 125 A.; 2Porzig, Satzinhalte 229; 3Tichy, Onomatop. Verb. 290 f.
B (PI.:) vielfaches Blitzen, Flimmern, + ποδων Wortf.: αύγή (s.d.), andrers. ταχυτής Tänzer in (schneller) Bewegg.: 17265 (κούροι πέπληγον δέ χορόν ποσίν. Όδ.) -άς θηεϊτο ποδων, θαύμαζε, ungew. Veranschaulichg., hier die (in μαρμαίρω usw. auch enthaltene) Bewegungskompon. ansch. mehr im Vordergrund (s. L3; zum Doppelaspekt Licht — Schnelligk. s. L1 u. s.v. άργός E) danach: Ap. beim Kitharaspiel ‘hoch ausschreitend’: h. Ap. 203 έγκιθαρίζει 1 καλά καί ΰψι βιβάς, αίγλη δέ μιν άμφιφαείνει 1 -αί (-άς ν.1.) τε ποδων καί χιτώνος Η. W. Nordheider
μάρναμαι [45', 11°, 12Η] Ε ΙΕ, cf. Skr. mrnäti (’crush’), Arm. mart (a ‘fight’) and see Chantraine, Dict. s.v.
F -αται 1; έ-αο 1, έ-ατο 1, -ατο 1, -af 1; έ^-άσθηνΛ 3, u j 1; έ^-άμεθ’Λ 1, L d 2, -αντο 12, -avf 1; -ώμεσθ’ 1; -αίμεθ’ 1; -ao 2; -ασθαι 10, -ασθ’ 1; ^-άμενΛος 4, L Λοιο 1, L jOv3; L Λοιιν (gen.) 2; L Λοι 5, L Ίων6, l Λοισι(ν) 5, L jOtv 2
M 1 disyll. [1^] -ατ’N369 [1-] -avf Sc. 242; -ασθ’ E33 2 trisyll. [^) -αται Δ 513; -άμεθ’ /108; -ao O
475 [-««] ^πέρι -Αάμεθ’Ύ\\. 647 [-~~] L Λαο Π49Ί;-ατο Λ 498 [--~] ^ώς οί μέν -αντοΛ δέμας πυρός Λ 596 = 7V673 « ΣΙ, Ρ366; L , Ρ424; -αντο, Γβοή δ’ άσβεστος/πολύς δ’ ορυμαγδός'1 όρώρει 7V169 = 540 / Sc. 401; -αντο Σ453, Th. 629 [--ο] -αντο Ρ4Ο3; -αίμεθ’ λ513 [1-ί] -άσθην Hes.
fr. 58,13; -αντο ΝΊ20; -ώμεσθ’Sc. 110; ^ασθαιΛ δηίοισι(ν ... νωλεμες αίεί) 1317 = Ρ148, Λ 190 - 205; L u 0557, 77241 μ-3] έγχεΐ L , 77195, Hes. fr. 25, 2 (έγχει M.-W.); άνδράσι L d <50; L d 72395 3 quadrisyll. [Jw] έ-αο
νωλεμες αίεί χ228; έ-ατο Μ40; έ-άμεθ’ ω41 ^-άμενΛος/ον Hes. fr. 25, 13. fr. 33 a, 20 / F307, Z204; L Λοι (περί) Z256. 328, Z25, ω39, Th. 663; L ,ων/ους Μ429, 7V579, 77775 / σ31 μ«ν3] (άνδράσι) L Λος/ον 1327, Ν 273 / /85; άνδρων L Λων 0715, ω5(Π; u Λων/ους £411, Ορ. 163 [^2-3] (άνδρες) έ-άσθην 77301, Ρ382, Sc. 238 4
pentasyll. ^-αμένοισιΛ πέποιθα* Ν96, π98 - 116
L jV 0699 μ««·«] τινάσσετο/παλάσσετο
^-αμένοιΛο/οιϊν 0609, Ρ387; L Jv/σιν Α 257, Λ 74
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 33 on Α 257, sch.min. P.Amh.
19 on /1596, sch. D A2574*: μάχομαι
L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 167—9
35
36


μάρναμαι
μάρπτω
Β fight in battle (65 out of 68 x; 1), with fists (2) quarret (3); only pres. stem Wdfld.: esp. μάχομαι (in one context w. μ. 0699. 715, /7497, P148, «50, σ31, Th. 647 [636]), π(τ)ολεμίζω (see L 167); also άντιβολέω, μίσγομαι, όμιλέω, πονέομαι\ also έριδαίνω/ίζω w. wdfld.; on nouns used as nomina actionis to μ. see Porzig, Satzinhalte 79 f. 1 fight in battle, combat w. weapons (spears [thrust or hurled], swords, axes, rocks, arrows; dat. instr. έγχεϊ 77195, Hes. fr. 25, 2, χαλκώ Π497), usu. on foot, but also άφ’ ίππων (ι50; cf. E33 [n. v. 13], Λ 498 [η. v.503], Λ/40 [n. w. 50 ff.]); subj. one (army, single warrior) or both sides (dual app. of two armies P387, Sc. 238); often w. loc. expr. la w. dat. (alone 12x; in [quasi-]prep. constr. in last 4 refs.) of opponent Γ307 (ού πω τλήσομ’ [Priam] όράσΰαι) ^-άμενονΛ ... υιόν
Μενελάω Ζ204 (Ίσανδρον Άρης} L Σολύμοισι κατέκτανε 1327 ήματα δ’ αίματόεντα διέπρησσον (Ach.) πολεμίζων 1 ^άνδράσιΛ -άμενος (-αμένοις ci., see Leaf ad
1.) όάρων ένεκα σφετεράων ι50 έπιστάμενοι (Cicones) μέν άφ’ ίππων 1 L -ασΰαι καί όΰι χρή πεζόν έόντα Λ 190 τόν δ’ άλλον λαόν άνώχΰω 1 -ασΰαι δηίοισι κατά κρατερήν ύσμίνην = 205 Th. 663 (Cottus to Zeus: „ρυσόμεΰα κράτος ύμόν) -άμενοι Τιτήσιν άνά κρατεράς ύσμίνας“ Ν720 (οί μέν πρόοδε συν έντεσι) -αντο Τρωσίν τε καί ’Έκτορι 0475 (έλών δόρυ καί σάκος) -αό τε ^ΤρώεσσιΛ καί άλλους όρνυΰι λαούς χ228 (άμφ’ Ελένη) είνάετες L Αν έ-αο (Od.) νωλ- εμές αίεί 0557 άποσταδόν Άργείοισι 1 -ασΰαι Hes. fr. 25, 13 (Meleager was killed by Ap.) -άμενος Κουρ[ήσι περί 77λ]ε[υ]ρών[ι] Th. 629 δηρόν γάρ -αντο (warring gods) πόνον ΰυμαλγέ’ έχοντες 1 άντίον ^άλλήλοισιΛ διά κρατεράς ύσμίνας 647 ήδη γάρ μάλα δηρόν έναντίοι L 1 νίκης καί κάρτεος πέρι -άμεΰ’ (warring gods) ήματα πάντα (ν. 647 κα[ Π6) 7317 (Ach.:) „ούκ άρα τις χάρις ήεν 1 -ασΰαι δηίοισιν έπ’ (μετ’ vulg.) άνδράσι νωλεμές αίεί“ (η. forms of πολεμίζω W.318. 322. 326) = Ρ148 (Glauc. to Hector) 1b abs., opp. not expressed w. μ. Δ 513 (ούδ’ Άχιλεύς) -αται, άλλ’ ... χόλον ... πέσσει Ε33 (Ath. to Ares:) „ούκ αν δή Τρώας μέν έάσαιμεν καί Αχαιούς 1 -ασΰ’ ...;“ Ζ256 (τείρουσι
[Hector] υίες Αχαιών) -άμενοι ^περί άστυΛ /108 (όσα καί L □) -άμεΰ’ Ζ328 φΰινύΰουσι (Trs.) περί πτόλιν αίπύ τε ίτεϊχοςΔ 1 -άμενοι Hes. fr. 33 a, 20 πολέας δ’ άπόλεσσε καί άλλους ' -άμενος (Periclymenus) Νηλήος ... περί L d Σ 453 παν δ’ ήμαρ -αντο περί Σκαιήσι πύλησι (w. 444—456 ath. Ar.) ω41 πρόπαν ήμαρ έ-άμεΰ’(Grs.) 77301 έ-άσΰην (Hector and Aias) έριδος περί Π497 (dying Sarp, to Glauc.:) „έμεϋ πέρι -αο χαλκώ“ ω39 (κτείνοντο, Trs. and Grs.) ^-άμεν^οι περί σεϊο Ορ. 163 (τούς μέν) ώλεσε (war) L Δους μήλων ένεκ Οίδιπόδαο Λ 74 παρετύγχανε (sc. ~Ερις) ν-αμένοισινΛ Ο 699 τοίσι δέ L u όδ’ ήν νόος Λ 498 μάχης έπ άριστερά -ατο (Hector, όχΰας πάρ ποταμοΐο) Λ 596 ώς οί μέν ^αντοΛ δέμας πυρός = Ν6Ί3 — ΣΙ a Ρ366 = 424,η 7V169 οί δ’ άλλοι L j, βοή δ’ άσβεστος όρώρει « 540 Ρ 403 πολλόν γάρ ρ άπάνευΰε νεών u j (τείχει ύπο) (w. 404-425 om. Zen.) Sc. 401 L d, πολύς δ’ ορυμαγδός όρώρει Μ 40 ό γ’ (Hector) ώς τό πρόσΰεν έ-ατο (έμαίνετο Aristoph.) ίσος άέλλη 429 (πολλοί δ’ ούτάζοντο) ήμέν ότεω στρεφΰέντι μετάφρενα γυμνωΰείη ' ^-αμένων„ πολλοί δέ ... Ν5Ί9 u μετά ποσσί κυλινδομένην (helmet) S411 πάρ ποσί u u έκυλίνδετο (sc. χερμάδια) Π775 (χερμάδια άσπίδας έστυ-
φέλιξαν) L d άμφ’ αυτόν Ν96 (Pos. to Teucer etc.: „ύμ- μιν) ^-αμένοισι πέποιΰΛα σαωσέμεναι νέας“ π98 (κασι- γνήτοις) οισί περ άνήρ 1 L Λε — 116 Ν273 (Men. to Idom.: „άλλον πού τινα μάλλον Αχαιών) λήΰω ^-άμενΛος, σέ δέ ιδμεναι αυτόν όιω“ Ξ25 άλλήλους ένάριζον 1 Λοι 0609 (άμφί δέ πήληξ) κροτάφοισι τινάσσετο L Λοιο (μαινομένοιο v.l.) Ρ387 (γούνατά τε) χεϊρές τ’ όφΰαλμοί τε παλάσσετο (w. sweat) L Λοιϊν 1 άμφ’... ΰεράποντα Ν 369 ό δέ -αΰ’ ύποσχεσίησι πιΰήσας 0715 άλλα (sc. φάσγανα) μέν έκ χειρών χαμάδις πέσον, άλλα δ’ άπ’ ώμων 1 ^άνδρών -αμένωνΛ ω507 τόδε (sc. not to be a disgrace to your lineage) γ’ εϊσεαι αυτός έπελΰών, 1 L j ϊνα τε κρίνον- ται άριστοι 77195 πάσι μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσιν ' έγχεϊ
Hes. fr. 25,2 έγχει μάρνασΰα[ι Π24\ ’έταρον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
πέμπω πολέσιν μετά Μυρμιδόνεσσι L d Ώ395 έσταότες ΰαυμάζομεν (Myrm.)· ού γάρ Άχιλλεύς 1 εϊα L d Ρ382 νόσφιν (i.e. from the struggle over Patr.’s body) ^έ-άσΰηνΛ Sc. 238 οϊ δ’ υπέρ αύτέων (i.e. beyond the Gorgons on shield) 1 άνδρες L j /85 (Tel. to Nestor: „I seek news of Od.) όν ποτέ φασι ' σύν σοί -άμενον ^ΤρώωνΛ πόλιν έξαλαπάξαι“ λ513 ότ έν πεδίω L u -αίμεΰ’ (-αίμεΰ[α] ci., -οίμεΰ[α} paene omnes) Αχαιοί (χαλκώ ν.1.) (νν. 513—515 om. L5) Sc. 110 (όφρα τάχιστα δίφρους έμπελάσαντες) -ώ- μεσΰα (Her. and Iolaus; Her. and Cycnus dismount to fight,
v. 	370; so too Ares, see w. 462 ff.) 242 πολλοί μέν κέατο3 πλέονες δ’ έτι δήριν έχοντες 1 -ανΰ’ 2 fight with fists σ31 (Irus to Od.:) „ζώσαι νΰν, ϊνα πάντες έπιγνώωσι καί οϊδε 1 -αμένους“ sim.: Hes. fr. 58, 13 -άσΰην (twins, Cri- sus and Panopeus) [rn] μητρ[ός έόντ’ έν γαστέρι] in womb not w. weapons and hardly w. words! For motif see Stith Thompson, Motif-Index of Folk-Literature, Bloomington, Indiana 1955, vol. V, 404 (T 575.1.3) 3 fight w. words,
looks, gestures, quarret A257 (Nestor to Ag. and Ach.: „The Trs. would rejoice) εί σφώϊν τάδε πάντα πυΰοίατο -αμένοιϊν“ D «Ρ81 a; ν.1. λ 537 J. Ν. O’Sullivan
Μάρπησσα [1·] Ε vorgr., urspr. ansch. Toponym: -ος Ortsch. i.d. Troas, -a Berg auf Paros, s. Fick, Vorgr. Ortsnamen 58. 116. 140; v. Kamptz 157. 308 f.; auffällig im Zshg. mit Τδης (s.d. E u. vgl. unten B) u. dem Flußnamen Εύηνός B aetol. Heroine, T. des Flußgottes Euenos, Frau des Ides; 7557 (-ης καλλισφύρου Εύηνίνης)\ Ap. entführte sie, doch Ides entriß sie ihm mit Gewalt. Ihre T. Kleopatre (s.d.) nannten Μ. u. Ides wegen des Schicksals d. Mutter u. ihrer Klage darüber Alkyone (7559—664) B. Mader
μάρπτω, μαπέειν [14*, 6°, 9H] E umstritten, vgl. Mayrhofer, KE WA II 677 f., A. Morpurgo Davies, in: Atti Roma 801; έ-ψεν viell. kypr., Bowra, Gl. 38, 1960, 58 f. Dazu Μάρφ[σο]ς (sprechender Hundename auf Fran^ois-Vase), s. Wachter, MH 48, 1991, 92f., vgl. Sc.303f. - Verh. zu gleich- bed. (u. außer am VE Sc. 252 metr. gleichw.) μαπέειν + (3H) ungeklärt; Russo zu Sc. 231 m. Lit.: μαπέειν analog zu λαβεΐν\ weniger wahrsch. J. Schmidt, Pluralbildungen d. idg. Neutra, Weimar 1889, 184f. u. Schwyzer, Kl. Sehr. 244 f.: in Form
u. 	Bed. verseh. Wz. *map- u. *marp-. — Abi. έμμαπέως, μάψ
F Präs, -πτε 1; ^-πτε/ν) 5, xarL d 2; -πτησι 2; Fut. -ψει 1; Aor. (sigm.) έ-ψεν 1, έμ-ψ' 1; cVTL L κατα^ u 2; -ψαι 2; u-<Wj 4, συμν d 1; (them.) μεμάποιεν 1H: μαπέειν 2H; Pf. με-πεν 1Η; με-πώς 1Η
Μ 1 zweis. la [--] ^κατα-ψηΛ Ζ364; -πτε Ζ228 lb [*χ] u j Op. 496 1c [1-] -ψει O\37\ έμ-ψ' Hes. fr. 76,19 Id [-i] συμ-ψας K467, Hes. fr. 343,7 [-’]
(δύω) -ψας «289, κ116; ίέμενοι] -ψαι Hes. fr. 150,29 [-1] -ψτ] Φ564; -ψαι Ύ201; δύω -ψας ι311 s 344 2 dreis.
2a [---] ύπνος ^έ-πτεΛ Ψ62 =« υ56, L S346 [JJ κατ^ j διώκων Ε65 s Π598eM 2b [--* ] ύπνος L Λν Ω 679α ϊ ι ή 489ά έ-ψεν ω390; μέ-πεν Sc. 245; με-πώς Ορ. 204 2c [~~-] ίέμενοι* μαπέειν Sc. 231. 304 2d [---] -πτησι 0405 — 419 3 viers. ] μεμάποιεν Sc. 252
Stamm im biceps Id. 2c—3 Ani. pos.bildend Ύ201, «116
Σχ sch. D S228: ούδέ χΰόνα -πτε ποδοΐιν’ ούδέ τοΐς ποσίν αυτής έπέβαινε της γης, Ψ62: έλάμβανεν, 0405: κατ- αλάβη (so öfter), κατάσχη (ebs. Ζ364), 0137: συλλήψεται (ebs. sch. min. P.Berlin inv. 10509, vgl. Ξ346, Φ489) έπί τιμωρίφ, K467: ^συλλαβωνΛ. κλάσας, sch. Barn. ί289: άρπάσας. L u
B packen, ergreifen; erwischen, einholen, nur trans. Akt., m. Instr. (Hand, Füße) 5x (+ Hes. fr. 76, 18 suppl.?), Subj. LLebewesenj (Sg. bis auf Hes. fr. 150, 29 u. 3H [-]μαπ-) od. Abstr. außer 0405. 419, Obj. L u od. Teil davon außer Ξ 228 u. viell. ΑΓ467, Hes. fr. 76, 19 Wortf.: I 1 a-c: αίρέω (s. I Sp. 355, 21 ff., 54 ff.), άπτομαι (s. I Sp. 1120, 14 ff.), έπιμαίομαι, λαβεΐν 1 a (zum Wortf. s. II Sp. 1614, 33 f.), 1 d/II 1 c: αίρέω (s. I Sp. 352, 28 ff.), έπελΰεϊν, έχω (s. II Sp. 839, 55 ff., 844, 5 ff.), ίκάνω (s. II Sp. 1173, 44 ff.), λαβεΐν 37
38


μάρπτω
(s. II Sp. 1616,53ff.), le: άπτομαι (s. I Sp. 1122, 22ff.), έπιμαίομαι, ψαύω, I2/IIla-b: αίρέω (s. I Sp. 351, 50fT.), ίκάνω (s. II Sp. 1175, 15 ff.), II 2: συναίνυμαι, συναιρέω
I Simplex 1 packen, ergreifen 1 a freundlich: S346 άγκάσ' έ-πτε Κρόνου παΐς ήν παράκοιτιν umfing, dedit amplexus (Verg. Aen. 8,405), vgl. V. 353, kontrast. A 197, T 126 1b neutral: Hes. fr. 76, 19 ή 5' (Atalanta) αιψ' ώσδ' "Αρπυια μετ[αχρονίοισι πόδεσσιν ' έμ-ψ' (sc. den 1. Apfel)· αύτά[ρ ό] (Hippomenes) χειρί τό δεύτερον ή[κε χαμάζε ί c feindlich (außer ersten 2 St. stets m. d. Absicht zu töten): O 137 ήμέας είσι (Zeus) κυδοιμήσων ές "Όλυμπον, ' -ψει δ’ έξείης ός τ' αίτιος ός τε καί ούκί, vgl. 22 f. Φ489 άμφοτέρας έπί καρπώ χεΐρας (der Art.) έ-πτε (Hera) ' σκαιή, vgl. Ω 671 f.+ «289 (Kyklop) άναίξας έτάροις έπί χεΐρας ίαλλε, ' συν δέ ^δύω -ψαςΛ ώς τε σκύλακας ποτί γαίη 1 κόπτ', d.h. mit jeder Hand einen (vgl. V. 429, JC467) 311 (έπεί) σπεύσε πονησάμενος τά ά έργα, 1 συν δ' ό γε δ<ή> αύτε L u ^ώπλίσσατο δεϊπνονΛ s 344 (δόρπον), vgl. ι291 «116 ένα -ψας έτάρων L Ορ. 204 (ίρηξ άηδόνα) υψι μάλ' έν νεφέεσσι φέρων ^όνύχεσσιΛ με-πώς, vgl. πεπαρμένη άμφ' L 205 Sc. 252 (όν) μεμάποιεν (Keren) 1 κείμενον ή πίπτοντα νεούτατον, άμφί μέν αύτώ 1 βάλλ<ον όμώς> όνυχας 231 μετ' αύτόν (Perseus) 1 Γοργόνες ... έρρώοντο ' ίέμεναι μαπέειν 304 λαγός ήρευν 1 άνδρες δηρευταί, καί ... κύνε πρό, ' ίέμενοι μαπέειν, οϊ δ' ίέμενοι ύπ^αλύξα^ Hes. fr. 150,29 κυκλώσαντο (Boreaden) 1 ίέμενοι] -ψαι, ταί (Harpyien) δ' έκφυγέειν καί u u An letzten 3 St. Übergang zu 12 (Antith. 'verfolgen* — '[versuchen zu ent]fliehen’) Id übertr.: Ψ62 εύτε τόν (Ach.) ,υπνος έ-πτεΛ (άμφιχυδείς) (allmählich) über ihn kam - υ56, vgl. V. 54, s.a. Ameis-H. z. d. Stt. /2679 (άλλοι εύδον) άλλ' ούχ Έρμείαν ... L uv, vgl. Bl f., Kl ff., ferner (ebf. mit Impf. + Neg.) K25 f., Ω 4f., ε271, i//3O8f. Sc. 245 οϊ πρεσβήες έσαν γηράς τε μέ- -πεν ' άδρόοι έκτοσδεν πυλέων έσαν in seinem Griff hatte (Plqu.), vgl. Σ515 le berühren S228 (Ήρη σεύατ') ούδέ χδόνα -πτε ποδοΐιν, vgl. Γ92 f. Θ405 (έλκε') ά κεν -πτησι κεραυνός = 419 die d. Blitzstrahl (sc. durch seine Berührung) schlägt, vgl. B795 2 (neg.) mit den Füßen, πόδεσσιν / ποσίν, erreichen, einholen u. erwischen (i. S. v.: den milit. Gegner stellen, um ihn zu töten, vgl. II Sp. 1428, 60 ff.), vgl. a. 11 c am Ende u. II1 Φ564 (μή) με μεταίξας -ψη (Ach.) ταχέεσσι πόδεσσιν, vgl. Π342 Χ201 (ώς έν όνείρω) ό (Ach.) τόν (Hektor) ού δύνατο -ψαι ποσίν, ούδ' ός άλύξαι, vgl. Α. Roemer, Aristarchs Athetesen Leipzig 1912, 56 f.
II Komposita III κατα- (nur in NS), KSV u. ω390 DSV, vgl. dazu Zsilka, AAntHung 12, 1964, 31 ff. la friedlich: einholen Z364 (Alex., έπειγέσδω) ώς κεν έμ' (Hektor) έντοσδεν πόλιος κατα-ψη έόντα, vgl. 341. 515 1b feindlich: den milit. Gegner einholen u. erwischen, m. d. Absicht, ihn zu töten, ohne Instr. (: 12), in Vbd. m. διώκων E65 (τόν) ότε δή ^κατέ-πτε διώκωνΛ, ' βεβλήκει γλουτόν κατά δεξιόν nachsetzend eingeholt hatte Π598 (τόν) στήδος μέσον ουτασε δουρί ’ στρεφδείς έξαπίνης, ότε μιν L u als der Verfolger im Begriff war, ihn einzuholen 1 c übertr.: ergreifen, in seinen Griff bekommen ω390 (γρηύς) γέροντα 1 ένδυκέως κομέεσκεν, έπεί κατά γήρας έ-ψεν Ορ. 496 (verbringe die Winterzeit nützlich zu Hause) μή σε κακού χει- μώνος άμηχανίη κατα-ψη ' συν πενίη II2 συμ- KSV, s.a. DSV 4 289. 311 in I 1 c zusammenraffen K467 δέελον δ' έπί (auf die Beutestücke) σήματ' (zum metr. bedingten 'poetischen* PI. vgl. Φ252, Ψ333, Th. 834) έδηκε, ' συμ-ψας δόνακας μυρίκης τ' ... όζους, 1 μή λάδοι, vgl. Ruijgh, Lingua 25, 1970, 319, anders II Sp. 226, 61 ff. Hes. fr. 343,7 συμ-ψας δ’ ö γε χερσίν έήν έγκάτδετο νηδύν Μ. de Leeuw
μαρτυρίη [1°, 1Η] Ε entweder (als nom. act.) zu (nach- ep.) μαρτυρέω od. direkt zu μάρτυς (-ρος) B Zeugnis, nur Plur.: die Aussagen eines Zeugen A325 πάρος δέ μιν ( = Ariadne) Άρτεμις έκτα 1 Δίη έν ... Διονύσου -ησιν, vgl. ο. "Αριάδνη I Sp. 1270, 13 ff. Öp. 282 ός δέ κε -ησιν έκών έπίορκον (έπί όρκον Usenet) όμόσσας 1 ψεύσεται, έν δέ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μόρων
δίκην βλάψας νήκεστον άασδή wer bei/in seinem Zeugnis, bewußt einen Meineid schwörend, lügt, damit Recht verletzt (Dike schädigt), zum Dativ vgl. Verdenius z. St., zur Lesung Usenets (Rh.Μ. 23, 1868, 148: wer seinem Zeugnis einen Eid hinzufügend lügt), dem offenbar West folgt, s. s.v. έπίορκος
Μ. Schmidt
μάρτυρος, μάρτυς [5‘, 2°, 1H, lh] E zur Herkunft s. Frisk s.v.; Abi.: έπιμάρτυρος, μαρτυρίη F Formen von μάρτυς in w.ll. der II. und nachhom., sonst μάρτυρος M [1_] -ος π 423; -οι (-ες v.l.) Β302, S274, Ύ255, £394 [ίν.Ι -οι Γ280 ] -ας h. Merc. 372 μ«.] -α, -οι Op.
371, Α338 Σχ sch. D Α338: -or μάρτυρες. Ίάς ή διάλεκτος L s. έπιμάρτυρος
Β Zeuge, Garant', ein μ. ist ein Mensch oder Gott, der — weil Augen- oder Ohrenzeuge — aus Kenntnis e.r Handlung, e.s Vertrags, Versprechens dies(es/en) später bezeugen kann. Götter als Zeugen sind, weil sie alles sehen und hören und aufgrund ihrer Macht, gleichzeitig Garanten (έπίσκοπος X255, vgl. φυλάσσειν Γ280, τεκμαίρομαι 7/70) der Erfüllung von Abkommen (Wetten), Versprechungen (Eiden) und des Einhaltens von ihnen garantierter Ordnungen bzw. der Strafe für diejenigen, die dies nicht tun (sondern Eid brechen, Fremden kränken, fremdes Eigentum nicht achten). Das Benennen von Menschen u. Göttern als „Zeugen“ e.r Handlung, e.s Abkommens ist Öffentlichmachung und damit Sicherung gegen Vergessen. Wortf.: s. έπιμάρτυρος 1 Menschen (bzw. Götter in Götterwelt) als Zeugen: A 338 (Ach. zu Ag.s Boten, die Bris. abholen:) ,,τώ δ" αύτώ -οι (-ες codd. pauci) έστων 1 πρός τε δεών μακάρων πρός τε δνητών άνδρώπων, 1 καί προς τού βασιλήος άπηνέος (wenn man meiner einst wieder bedarf)“, Zeugen nicht für einen formellen Rechtsstreit, sondern dafür, daß die ihm (Ach.) wie allen andern Führern zukommende Beute von Ag. weggenommen wird, und er deswegen sich in Zukunft zurecht weigern will, für Ag. und die Gr. zu kämpfen Op. 371 καί τε κασιγνήτω γελάσας έπί -α δέσδαι, vgl. West z. St. h. Merc. 372 (Hermes: „Ap. kam zu mir und suchte Rinder) ούδέ δεών μακάρων άγε -ας ούδέ κατόπτας“, vgl. o.s.v. κατόπτης Β302 (Od. erinnert an Aulis) εύ γάρ δή τόδε ϊδμεν ένι φρεσίν, έστέ δέ πάντες 1 -οι (-ες ν.1.), οΰς μή κήρες έβαν δανάτοιο φέρουσαι, Augenzeugen des damaligen Ereignisses und damit Zeugen für das jetzige Eintreffen der das Vorzeichen damals auslegenden Ankündigung d. Kalchas 2 Götter als Zeugen: 2 a Eidzeugen: Γ280 (Ag. schwört bei Zeus, Helios, Flüssen, Erde, Erinyen[?]) ύμεΐς -οι (-ες v.l., vgl. West, Ptol. Pap. 51) έστε, φυλάσσετε δ" όρκια πιστά, zur Frage, wer die göttl. Eidzeugen sind vgl. Kirk z. St S274 (Hypnos verlangt von Hera, daß sie ihr Versprechen durch Eid bekräftigt) "iva νώΐν άπαντες 1 -οι (-ες ν.1.) ώσ" οί ένερδε δεοί Κρόνον άμφίς έόντες, vgl. Sc. 20 (έπιμάρτυρος) 2 b Garanten bei Vertrag, Abmachung: Ύ255 (Hektor zu Ach.:) ,,δεούς έπιδώμεδα' τοι γάρ άριστοι 1 -οι (-ες ν.1.) έσσονται καί έπίσκοποι άρμονιάων“ £394 (Bettler zu Eum.:) »ρήτρην ποιησόμεδ"· αύτάρ όπισδε ' -οι άμφοτέροισι δεοί, τοι Όλυμπον έχουσιν“, vgl. Η76 (έπιμάρτυρος) 2 c Zeus als Garant von Schutzsuchenden, vgl. έπιτιμήτωρ i21Q, όπηδέω η 165^: π423 (Pen. zu Antin.: „warum planst du Tod u. Verderben für Tel.) ούδ" ίκέτας έμπάζεαι, οΐσιν άρα Ζεύς ' -ος; ούδ" όσίη κακά ράπτειν άλλήλοισιν“, because when called upon to witness a wrong done to the stranger he punishes the wrongdoer (Bonner, CPh 6, 1911, 32) 2d vgl. «273 (έπιμάρτυρος) Götter als Zeugen u. damit potentielle Rächer von in öffentlicher Versammlung offenbar gewordenem Unrecht; zur Ausführung des Ratschlags d. Ath. an Tel. s. bes. ß\43 ff. (δέους έπιβώσομαι) u. 146 ff. (Zeus schickt Vogelzeichen als Beweis dafür, daß er „Zeuge“ ist)
D 7/76, «273, Sc. 20 (s. έπιμάρτυρος) Μ. Schmidt
Μόρων [1°, 1H] Ε N. verm. bereits myk. in ma-ro-ne Marönei; N. viell. gr. zu μάρη 'Hand*, vgl. Εύμάρων, s. Risch, Kl. Sehr. 152; od. dann thrak., s. Detschew, Die thrak.
39
40


Μάρων
μαστίξαι
Sprachreste, Wien 1957, 289 (zu -μαρος, Μάρων, Μαρωνεια) u. 217 (zu Ίσμαρος)-, vgl. auch ν. Kamptz 133. 135. 316 u. 351 f. (a.O. Verweis auf den etrusk. religiösen? Titel maru [als Lw. im Umbr. u. in lat. Marö]) B Priester des Ap. in Ismaros (s.d.), S. des Euanthes, den Od. zus. mit s. Familie bei der Bekämpfg. der Kikonen verschonte, u. der ihn dafür reich beschenkte, u.a. mit Wein, e 197; nach Hes. fr. 238 ist er ein Urenkel des Dion. B. Mader
Μαρωνεια [lc] Stadt in Thrakien, von Chios aus gegründet bzw. kolonisiert, Verh. zu Ίσμαρος uns. (s.d.); viell. nach dem hom. Maron benannt, s. Risch, bei Μάρων E. Nach Nosti ap. Procl. Chr. 298 p. 95 Sev. traf Neopt. dort auf dem Rückmarsch aus Troja Od. B. Mader
Μάσης [1‘, 1H] E wohl vorgr., s. Schwyzer 1,499; Fick, Vorgr. Ortsnamen 71. 121; gehört wahrsch. zu e. Reihe alter e- Stämme, die im Griech. in -er-Stämme überführt wurden (u.a. Δάρης, Μόνης, vgl. Heubeck, Praegraeca 48) u. liegt in der urspr. Form viell. im myk. ON(?) ma-se-de (wenn = Masen-de) vor, s. DMic. I 428 u. Risch, Tract.Myc. 293
B Stadt im Reich d. Diom., B562 (Αίγιναν -τά τε) 3 Hes. fr. 204, 47 (Aufzählg. v. Orten, die Aias ausplündem will), ident, mit d. hist. Hafenstadt Μ. (z. Lage s. E. Meyer, RE s.v.); myk. Siedlg. (bzw. Siedlgen) nachgewiesen (s. Burr 48; H. S.-L 63. 72; Gaz2 A43), so daß, wie auch der N. erwarten läßt, Kontinuität seit myk. Zeit gegeben sein kann, doch s. dazu allg. Giovannini B. Mader
Μασσαγέται erg. in Hes. fr. 150, 8, vgl. App. z. St. u. fr. 153 B. Mader
μάσσασΟαι s. μαίομαι
μάσσ(ω) [1°] Σχ sch. Barn. z.St.: προστρίψεις, ή άναλήψεις B kneten (vgl. Abi.), (άνα- darauf)schmieren r92 (Pen. zu Melantho:) ,,ού τί με λήδεις 1 έρδουσα μέγα έργον, δ σή κεφαλή άνα-ξεις“ über dein Haupt kommen wird, vgl· /463, 016 f., Hdt. 1,155,3 u. s. Rohde, Psyche I 326 Abi. μάζα D v.l. S437 (s. I Sp. 1040, 70ff.)
R. Führer
μασσον s. μακρός
μάσταξ [1*, 2°] Σχ sch. D 7324: τροφήν, sch. Barn. <5287: τό στόμα L 1 Körner, Äiztl. Kenntn. 29; 2Chantrai- ne, Form. 379; 3Shipp, Studies 268; 4Coughanowr, GB 3, 1975, 47 ff.; 5Laser, Arch. Hom. S 25
B Kehle (gleichbed. m. φάρυξ), Schlund(föllung), tier. (1' in 1) u. menschl. (2° in 2), nur Akk. (and. Leaf zu I 324) in dir. R. (kontrast. Wortf. zu 2) 1 (? Kropfinhalt > )
Happen Wortf.: άκολος, μειλίγματα, ψωμάς 7324 ώς δ' δρνις άπτησι νεοσσοΐσι προφέρησι 1 -κ', έπεί κε λάβησι, κακώς δ' άρα οί πέλει αυτή becquee (L2), Bissen um Bissen (Fränkel, Hom. Gl. 91), vgl. V.489, Theocr. 14,39, 7243; and. (άκρίς', vgl. S. fr. 716 R., Nie. Ther. 802) L3, L4 48 2 Kehlkopf (als Sprachorgan, vgl. I Sp. 1466, 51 ff.) Wortf. s. λαιμός <5287 (Gr. wollte Hel. antw.) άλλ9 Όδυσεύς ^έπί -κα χερσίΛ πίεζε 1 νωλεμέως κρατερήσι drückte die Kehle zu, seized by the throat (Olson, AJPh 110, 1989, 393 A. 26), and. (’Mund’) vulgo, auch L1 (: 30 Α. 1), L5 (: A. 43) ψΊ6 με κείνος (Od.) ελών L Λν ' ούκ έα είπέμε- ναι (umgekehrt Ύ328 f.) faßte mir schnell mit den händen die gurgel (Voß), s. τ48Ο (φάρυγος λάβε) u. vgl. LIMC Eurykl. 7 („5. Jh.“ Robert, MDAI [A] 25, 1900, 326) im Ggs. zu 17 („Augustan period“ Richardson, MDAI [R] 89, 1982, 30). 18 R. Führer
μαντεύω [1H] (zu μαίομαι:) suchen, auf die Suche gehen (κατά ΟΝ·) nach (Verlorenem, kontrast. metr. gleichw. ζητεύω mit 2x eff. Obj.), laut Fraenkel, Denom. 222 dor. ggüber ion. ματεύω Hes. fr. 209, 4 (Akast beschloß κρύψαι
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάχαιραν) ώς την -ων (Pel.) οίος κατά Πήλιον (υπό Κενταύροισιν δαμείη), vgl. /180 Wortf.: δίζημαι (s.d.), άνιχνευω R. Führer
μαστιγόων v.l. Sc. 389
μαστίζω s. μαστίξαι
μάστιξ [20', 2°, 2h] Ε from same root as in μαίομαι (μάσσασδαι)-, instr. suff. -ti- w. g-expansion. — Deriv. (from μάστιξ/ις q.v.): μαστίω, μαστιόων; see also μαστίξαι E F -γι 10, -γα 13; -γας 1 Μ [--~] -γι δοως/ή έπεμαίετ(ο) ΕΊ48 = 0392/7*430; Διός -γι 7V812; -γι 0 352; L-ya και ήνίαΛ σιγαλόεντα Ε226 = Ρ479, ζ'81; L £840, Ρ482 = 72441; -γα Ψ390. 510, h. Cer. 378 [-’-] Διός -γι Μ37; -γι κέλευε(ν) Ψ642, 0326; -γι/α φαεινή/ήν ζ’316 / Κ500, Τ395, «Ρ384, h. Merc. 497; -γας Ψ362 [i-*] -γι Λ 532
Σχ sch. D 7V812: Διός -γι' τή Διός πληγή, τω κεραυνω L Delebecque, Cheval 63. 185. 186 f.; Wiesner, Ärch. Hom. F 58. 73 (on pp. 12. 109 W. does not see that in Ψ μ. and κέντρον refer to same object)
B whip, lash, literal (1) and metaph. (2) Epiths.: φαει- νή/ήν (5x), δοή (P430), λιγυρή (Λ 532), χειρί άραρυιαν (T395); κακή (7V812 in 2) Wdfld.: μάστις-, ίμάσδλη (where see wdfld.); see also βουπλήξ 1 literal, whip, con- sisting of handle (clearly longish: !P510) and at least one thong (fpäoij of several μ. Ψ363 [very unlikely that L u refers to reins here]; n. also ϊμασεν -γι Λ 532, ζ’316); μ. of tff384. 390. 510 = κέντροιο of ν. 387 (cf. ίμάσδλην [q.v.] of *£582 ® κέντρω of v. 430; n. also κένσαι v. 337), but it seems better to take κέντρον as a word of wider ref., incl. whip, than to take Diom.’s μ. or Antil.s ίμάσδλη (both among the μάστιγας of *£362 w. their ίμάσι) as something other than whips (contra: Leaf on ¥z387); used to drive chariot-horses, mules (ζ), cattle (h. Merc. 497); applied w. a downward stroke (0352, cf. ’7r362; n. also ζ’316, w. v. 320; see also s. μαστίξαι) taken in the hand: £226 L-ya καί ηνία σιγαλ- όενταΛ 1 δέξαι = Ρ479 £81 έλαβεν t ' μάστιξεν δ' έλάαν h. Cer. 378 ήνία καί -γα βλαβώνΛ μετά χερσί Τ395 -γα φαεινήν 1 χειρί L d άραρυιαν £840 λάζετο δέ ^-γα καί ήνίαΛ Ρ482 L u λάζετο χερσίν = 72441 Κ500 (έξήλ- αυνεν) τόξω έπιπλήσσων, έπεί ού ^-γα φαεινήνΛ (έκ δίφροιο νοήσατο έλέσδαί) used to drive animals: £748 Ήρη δέ -γι δοώς ,έπεμαίετ/άρ'ίππους (j\. κεντρηνεκέας v.d 752) = 0 392 (L j 396) Ρ430 πολλά μέν άρ -γι δοή L Δο (sc. ίππους) δεινών, trying to get them to move 0 352 -γι κατω- μαδόν ήλασεν ίππους Ψ642 (ό μέν) ήνιόχευ, ό δ' άρα -γι κέλευεν 72326 έφέπων (sc. ίππους) -γι κέλευε ' καρπαλίμως κατά άστυ Λ 532 (ρίμασενΛ) ίππους ' -γι λιγυρή- τοι δέ πληγής άίοντες ' ρίμφ’ έφερον άρμα (see Krapp, Akust. Phänomene 196 f.) £316 t j -γι φαεινή ’ ήμιόνους ( =
ιμάσδλην ν. 320) ίΡ362 έφ ίπποιιν -γας άειραν, 1 πέπληγόν δ' ίμάσιν otherwise: *Ρ384 οί έκ χειρών έβαλεν ^-γα φαεινήν^ (— κέντροιο ν. 387; see above and on ν. 500 s. μάστις) h. Merc. 497 'Ερμή δ' έγγυάλιξεν έχων L Λ, ' βου- κολίας τ' έπέτελλεν Ψ390 δωκε (Ath.) δέ οί (Diom.) -γα 510 (έκ δίφροιο δόρε) κλίνε (Diom.) <5’ άρα -γα ποτί ζυγόν 2 metaph., lash, scourge of Zeus Μ37 Άργεϊοι δέ ^Διός -γιΛ δαμέντες ref. to his having enabled the Trs. by his favour to drive them back within the wall 7V812 κακή έδάμημεν 'Αχαιοί
D Λ 280 a (pap. Hamb. 153 b) J. N. O’Sullivan
μαστίξαι [7‘, 4°] E either direetly from μάστιξ or ex-
panded from μαστίω L Delebecque, Cheval 63. 187 f. 208
B Luse the μάστιξΛ (q.v.; on K53O see below ad 1.), t j (on), abs. or w. acc. of LanimalSj; L , in quest. horses, mules (£82); always -ξεν δ'/ρ έλάαν (7 x, w. v.l. ίππους E 366, γ484)/ίππους (4x, w. v.l. έλάαν K53Q, A 519) at VB, in context of starting to drive; subj. human or divine £366 ^-ξεν δ' έλάανΛ, τώ δ' ούκ άέκοντε πετέσδην = 045 — γ 484 - 494 = ο192 a Χ400 (ρ) s £768 (<5’ ίππους) = Κ
41
42


μαστίξαι
Μαχάων
530 (Όδυσεύς v.l. for ίππους; here the language of chariot- driving transferred to riding, not without awkwardness: see L 117 f., Willcock ad 1.) = Λ 519 (pro v. 519 ως σ... pap. 8) ζ82 (έλαβεν μάστιγα καί ηνία) L / καναχή 5’ ήν ήμιόνοιϊν 0117 -ξεν δ' 'ίππους Wdfld.: μαστίω/άω; ίμάσσω (q.v.), κένσαι J. Ν. O’Sullivan
μαστιόων [1Η] hapax lashing, metaph. (w. tail, cf. Y 171) Sc. 431 (sim.) πλευράς τε καί ώμους ' ούρή -όων (fierce lion). See μαστίω J. Ν. O’Sullivan
μάστις only Hom. [1', 1°] and AP 6,234 Σχ sch. min. P.Amh. 18 on ol82: -ιν' μάστιγα ή δέ λέξις Αιολική, sim. sch. Barnes ad 1. B whip, by-form of μάστιξ (q.v.); applied to horses by chariot-driver with a downward stroke (see pcps.) ¥^500 -ί (-ιγι/α w. 11., unmetr.) 5’ αίέν ελαυνε κατωμαδόν (= ^μάστιγα^ of w. 384—390. 510 [also among the L Δς of
v. 	362 w. their ίμάσι (363)]; κέντροιο of v. 387) ol82 έφ’ ίπποιϊν -ιν βάλεν (βάλε -ιν ν.1.)
J. 	Ν. O’Sullivan
μαστιχόων [1Η] hapax (+ Hsch. s. μασταρίζειν) Β (from μάσταξ'.) Sc. 389 (sim.) άφρός δέ περί στόμα -όωντι (boar about to fight with hunters; μαστιγόωντι v.l.) 1 λείβεται app. gnashing his teeth J. Ν. O ’Sullivan
μαστίω [2‘, 1H] (from μάστιξ/ις:) use the μάστιξ (on horses, metaph. lashv/. tail ( Kl 71); ep. form beside μαστίξαι, only pres. stem act. and med. P622 -ιε νϋν, ήός κε έπί νηας ϊκηαι (η. ίμασεν ν. 624) Sc. 466 αίψα δ' έπειτα 1 ίππους -ιέτην, ϊκοντοδέ... "Ολυμπον — ΚΙ 71 (sim.) ούρή δέ πλευράς τε καί ισχία άμφοτέρωθεν 1 -ίεται (angry wound- ed lion) Wdfld.: see μαστίξαι
J. N. O’Sullivan
Μαστορίδης [1*; 2°] Patron., S. des Mastor I = Lykophron, 0438 (vgl. 430, Μάστορος υιόν) II = Ha- litherses: /7158, ω452, immer VA (-ης) B. Mader
μαστός [1H] att. (s.a. West, Cat. 170) für gleichbed. μαζός (s.d.) Hes. fr. 204, 108 έ}πί -τφι ', vgl. λ448
R. Führer
Μάστωρ [Ρ] Ε Ν. zu μαίομαι (μάσσασθαί) 'suchen, berühren’, nach v. Kamptz 172. 250 Aufspürer, Späher, nach Mühlestein, Hom. Nam. 76. 97 im Hinblick auf die Sehergabe des Halitherses (/7158 f., ω452), sem. für e. Vogelschauer nicht ganz überzeugend Β I Gr., V. des Lykophron aus Kythera, 0430 (-ορος υιόν) II V. des Sehers Halitherses, vorausg. in Μαστορίδης, s.d. B. Mader
μασχάλη [lh] E keine. — neue Lit.: Adams, GL 62, 1984, 56 f. B Achsel h. Merc. 242 (σπάργαν έσω κατέδυνε) χέλυν δ' ύπό -η είχε, vgl. V. 388, ο 469
R. Führer
ματάω s. ματησαι
ματευ(ω) [1·] (umsonst?) suchen, poet. Wort ΞΙ 10 („είη δς άμείνονα μήτιν ένίσποι.“ Diom.’ Antw.:) ,,έγγύς άνήρ, ού δηθά -σομεν, αί κ έθέλητε ' πείθεσθαί', vgl. π 313, kontrast. metr. gleichw. £233 Wortf.: δίζημαι (s.d.), μαστεύω R. Führer
μάτην [lh] Ε uns., viell. (urspr. 'impulsiv’?) zu μέμονα, s. Meier-Brügger, Gl. 67, 1989, 42 ff. — Abi. ματησαι, ματίη; vgl. ματεύω? B vergeblich h. Cer. 308 ούδέ τι γαϊα 1 σπέρμ άνίεν κρύπτεν γάρ (Dem.) ... ' πολλά δέ ... άροτρα -ην βόες έλκον άρούραις, ' πολλόν δέ κρϊ... έτώσιον έμπεσε γαίη Wortf.: άλιον (7V5O5+), άλλως (Ψ144), αϋτως Β 5, μάψ( ιδίως), μέλεον (Π336) R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ματησαι [3*] Σχ sch. min. P.Strassb. inv. 1015 zu E 233: ματαιώσιν. μάταια ποιήσωσιν, sch. D £233: ^ματαιο- πραγήσΛωσι. ματαίαν έχωσι την προθυμίαν, Π4Ί4-. έ^ Λεν. ή ήμέλησεν, ¥^510: άργός καί άπρακτος έμεινε Β sich 'daneben' (i. S. ν. wirkungslos) verhalten, nur (neg.) von Pferden bzw. Wagenlenkem (t.t.?), stets in Vbd. m. ούδ(ε) [-(«)] £233 (lenk deine Pferde selbst) μη τώ μέν δείσαντε -σετον, ούδ' έθέλητον 1 έκφερέμεν πολέμοιο, τεόν φθόγγον ποθέοντε versagen (Mutzbauer, Tempuslehre II 242; and. Erbse, H. 81, 1953, 171: 'cunctari'; falsch Leaf z. St.), vgl. P432—9, kontrast. ¥^468 Π4Ί4 άπέκοψε (Autom.) παρήορον ^ούδέ -σεΛ tat keinen Fehlgriff, vgl. metr. gleichw. Ύ290+ ¥^510 L (Sthen.) 1 άλλ’ έσσυμένως λάβ’ άεθλον war nicht faul (s. V. 848 f.), vgl. £319, Ä?479f., £179 Wortf.: άκηδέω, άμαρτάνω, άμελέω, έρωέω Β II, μεθίημι (π377)
R. Führer
ματίη [1°] Σχ sch. Bam. z. St.: ματαιότητι. φρενοβλαβείς Β (?'Impulsivität’ >) Unüberlegtheit, Dummheit i. S. v. Fehlhandeln κΊ9 τείρετο <5’ άνδρών θυμός ύπ είρεσίης άλεγεινης 1 ήμετέρη -η, έπεί ούκέτι φαίνετο πομπή (sc. Äol.’) Leichtsinn (Porzig, Satzinhalte 70; and. 204: 'vergebl. Anstrengg.’, vgl. Pökel, Programm Prenzlau 1861, 11; Scheller, Oxytonierung 39), s. V. 27. 46. 68 Wortf.: άτασθαλίη, άτη, άφραδίη, άφροσύνη R. Führer
μαυρόω [2H] schwächen, verderben, fakt, zu L(a)μαυ- ρόςΛ, s. I Sp. 613, 16 ff., vgl. Stromberg, Wortstudien 44 ff.; Barrett zu Eur. Hipp. 816: L u ’weak, faint, feeble’ > von Licht ’dim’; weniger wahrsch. Handschur, Färb- u. Glanzwörter 177; poet. Wort, in 'Responsion*/Assonanz m. -αυ(ρ)-; Agens höhere Gewalt Op. 325 (εί τις ßirj όλβον έληταί) ρεΐα δέ μιν -οΰσι θεοί, μινύθουσι δέ οίκον 1 άνέρι τφ, παΰρον δέ τ' έπί χρόνον όλβος όπηδεΐ, vgl. V. 6 f., 282 ff., s.a. Theogn. 191 f. 693 δεινόν δ' εί κ9 έπ9 άμαξαν ύπέρβιον άχθος άείρας 1 άξονα καυάξαις καί φορτία -ωθείη. 1 μέτρα φυλάσσεσθαι, zum Text s. West u. I Sp. 613, 37 ff. Wortf.: άμαυρόω, βλάπτω B 2/3, δυάω, κακόω, κάρφω, μινύθω, σφάλλω, χαλέπτω; s.a. κτείνω, όλλυμι Μ. de Leeuw
Μάχαι [1Η] Battles, among the offspring of 'Έρις Th. 228 ("Ερις τέκε) 1 Ύσμίνας τε -ας τε Φόνους τ Άνδρο- κτασίας τε 1 ..., see vol. I 805, 72—5 J. Ν. O’Sullivan
μάχαιρα [4‘, 1Η, lh] Ε unclear; connect. w. μάχομαι supported anew by Peters, Laryng. 191 f. L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 61. 65 f. 74; Buchholz+, Arch. hom. E 240—43. 271—74; S. Lowenstam, Ilie death of Patr., a study in typology (Königstein/Ts. 1981) 146 f.; Martin (see μάχη L), esp. 85-93. 97
B knife, dagger, distinet from ξίφος (7271 + ); wom beside sword-sheath (7271+ ); of bronze (app. = χαλκφ of Γ 292, 7266), gold (ornamental, ceremonial Σ597); esp. assoc.
w. 	sacrifice (7271+, h. Ap. 535), also used in surgery (Λ 844); not found as weapon Λ 844 έκ μηροΰ τάμνε -η (βέλος) Σ597 -ας ’ είχον (dancing youths) χρυσείας έξ άργυρέων τελαμώνων (νν. 597—8 om. Aristoph., ath. Ar.). There is no basis for taking μ. = ’swords’ here (see Leaf ad L), pace e.g. Hofinger s.v. Hes. fr. 209, 2 -αν ' καλήν, ήν οί (Pel.) έτευξε (Heph.) used in sacrifice: Γ271 έρυσσάμενος (Ag.) χείρεσσι -αν (Lapp. — χαλκφΛ v. 292), ' ή οί πάρ ξίφεος κουλεόν αίέν άωρτο, 1 άρνών έκ κεφαλέων τάμνε τρίχας =■ 7252 (boar; L 4 ν. 266) h. Ap. 535 έχων έν χειρί -αν ' σφάζειν αίεί μήλ,α
D v.l. 7V61O (Zen., cf. Leaf’s app. to 7361)
J. N. O’Sullivan
Μαχάων [11·, 1H, 3β] E zu μάχη mit Suff, -uön-, s. v. Kamptz 161, Heubeck, Praegraeca 55; μάχη dann aber viell. in e. and. Bed. als 'Kämpf’, vgl. μάχλος u. s. Frisk II 188 s.v. μάχομαι, vgl. Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 127 f. u. L8, 43
44


Μαχάων
doch s.u. Β 1; viell. schon myk., s. DMic. I 419 zum pyl. PN ma-ka-wo
Μ 1 dreis. δΐε -ον Ξ3 [Jx] -ων £732, Λ
512 = 517. 833 2 viers. [Jw] -ονι Λ 613; -ονα ποιμένα
λαών Λ 506 = 598 = 651; ήρωα -ονα Δ 200 ; -ονα Δ193 in Prosaref. LI1. parv.j fr. 7 p. 56 Dav.; u d ap. Procl. Chr. 213 p. 89 Sev. (8 p. 52 Dav.); II. pers. fr. 1 p. 63 Dav.
L ’Kem, Religion d. Gr. 1, Berlin 1926, 122; 2v. d. Kolf, RE XIV, 1928, 144ff. m. Lit.; Wilamowitz, G1H 2, 12. 226f.; 4E. u. L. Edelstein, Asclepius II, Baltimore 1945, 10 ff.; 5Diller, Gn. 22, 1950, 135 f.; 6Kullmann, Quellen 115 f., 119. 337; 7Kudlien, Beginn d. mediz. Denkens, Zürich 1967, 15 f., 32. 48ff.; 8Martin, HSPh 8, 1982, 284f.; 9Laser, Arch. Hom. S 97-100; 10Mühlestein, Hom. Nam. 161 ff. (= SMEA 25, 1984, 323 ff.); "Kudlien, H. 114, 1986, 139 f.
B Arzt u. adliger Kämpfer, S. des Asklepios, allg. als alter, von s. V. Asklepios verdrängter Heilgott aufgefaßt, was allerd. nur aus geleg. späteren Kult u.ä. erschlossen werden kann; im fgrE gibt es dafür keinen Hinweis, wie s. V. ist er e. Mensch; er ist Arzt u. Krieger; daß der Begriff 'Kämpf’ in seinem N. erscheint (s. jedoch E), verbindet ihn allerd. mit e. ganzen Reihe von später bezeugten * Heilheroen’, die meistens als seine S. angesehen wurden (Versuch einer Erkl. L1; vgl. ferner L2 148 m. Lit.) 1 Genealogie u. Heimat: S. des Askl(epios) (^Ασκληπι^άδης Δ 204, Λ 614, Ξ2; L Λού υιός ζΑ194 = Λ 518, vgl. £731 f.) u., nach Hes. fr. 53, der Xanthe, Bruder d. Podaleirios (£731 f.); nach II. pers. fr. 1 p. 63 Dav. sind beide S. des Pos. (s. L4 15; L6 115). S. Heimat ist urspr., wie auch die des Askl., Thessalien, wo er über Trikke, Ithome u. Oichalie (letztere auch — oder nur? s.o. II Sp. 1167, 64 — in Messenien) herrscht; nach L10 spielen einige Partien in II. u. Od. (Μ. bei Nestor u. Hekamede, der T. des Arsinoos s.u.; Besuch des Tel. u. Peisistratos in Pherai) auf die messen. Ansprüche an 2 Μ. wird, wie s. Bruder u. V., ausdr. Arzt genannt (£732, Λ 833 von Μ. u. Podaleirios, Λ 514 auf Μ. bzg.); das, sowie s. Herkunft aus e. Arztfamilie (Ap., Askl.) unterscheidet ihn von s. krieger. Standesgenossen, die auch über ärztl. Kenntnisse verfügen u. sie auch an wenden (u.a. Patr., vgl. L11). In der II. u. wohl im fgrE überh. ist Μ. Wundarzt (Behändig, d. Men. A 193 ff. u. Heilg. d. Philoktet II. parv. s.u.; vgl. A514f. u. dazu L). Nach II. pers. fr. 1 p. 63,3f. machte ihn sein V. Pos. zum ausgezeichneten Chirurgen, seinen Bruder dementspr. zum 'Internisten’ (vgl. L2 144 m. Lit., L4 12 f., L79). Allg. als ggüber der II. jüngere Differen- zierg. aufgefaßt, würde aber viell. erklären, warum der Wundarzt Μ. dort wichtiger ist als sein Bruder; die φάρμακα, mit denen er Wunden behandelt, gab Chiron seinem V. (A219), er hat also s. Kenntnisse u. Medikamente von s. V. 3 Rolle i.d. Handlg. der Epen: Μ. führt zus. m. seinem Bruder aus Trikke usw. 30 Schiffe nach Troja, £732; als Men. verwundet wird, läßt Ag. Μ. holen, Δ 193 (Ασκληπιού υιόν, άμύμονος ίητηρος); der steht inmitten s. Leute aus Trikke 200 (204 Ασκληπιάδη); kommt u. behandelt die Wunde (210—219). Wird von Paris verwundet u. von Nestor vom Schlachtfeld geführt Λ 505—520: 506 (άριστεύοντα ^ονα^ ποιμένα λαώνΛ). 512 (vgl. 514f.). 517 (-ων ' ... Ασκληπιού υιός άμύμονος ίητηρος ζ Δ 193). 598 (L ,); Ach. sieht ihn, schickt Patr. 599-617: 613 (-άονι ' τφ Ασκληπιάδη); Nestor versorgt Μ. i. s. Zelt, Patr. kommt u. erkennt ihn, 618 ff: 651 (L J. Vgl. ferner Ξ3 (δΐε -ον) u. Λ 833. — Heilt Philoktet nach II. parv. ap. Procl. Chr. 213 p. 89 Sev. (8 p. 52 Dav.), nach L6 337 f. s. 'Aristie* als Arzt u. wird (ebd.) nach fr. 7 p. 56 Dav. von Eurypylos getötet; über s. Tod scheint es aber i.d. Kykl. Epen untersch. Versionen gegeben zu haben, s. L6 115. 119 B. Mader
μαχέομαι s. μάχομαι
μάχη [131% 3°, 11H, lh, 2e] E see Μαχάων E; from μάχομαι (on interrelation between μαχ- and μηχ- see L) Deriv.: see μάχομαι E Deriv.: M always [«-] [«-] -ης K126 [«ij άρτύνδη/έκλίνδη δέ -η A 216/Th. 711; -η Ν339;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάχη
(έπειτα/έπεί ρα) -ης έπ άριστερά (... πάσης) £355, Λ 498, 7V765; άπάνευδε -ης Ρ192; παυώμεσδα/συμφερόμεσδα -ης/η Φ 467/A 736; -ης έπιδεύομαι Ψ670; παύε -ης Sc. 449; -ης Δ 342 = Λ/316, £35, Λ 204, /7721, Σ126, cf. inc. auct. POxy. 2510, 11 (]μαχας pap.; app. = -ης, so Lobei); ούκ έδέλεσκε -ην 1353; -ην Ε167 s Κ319; ύσμϊναί τε -αι τε λ 612, h. Ven. 11 («Ι] άμφί/ναύφι -η/ην ένοπή/ήν τε δεδήει/δίηται
Μ35/Π246; μάλιστα/άγχιστα -η (... τε δέδηε) /V789/K18; ώς μέν/αρα των (... ίσα) -η Μ436 =■= 0413, Ν33Ί; ίσα -ην Λ 336; -η παρά νηυσίν 0696; -η Ρ650; ^άπάνευδεΛ -ης (έδέλοντα) £391, S30; -ην έδέλουσα Sc. 198; -ης u /v) φέροντες/έόντες Λ 283/Ρ426; τε, -ης εύ είδότε πάσης £823 = Λ/100, £11. 549; έσχοντο/κατέχοντο -ης Γ4/Ρ363; (ζώοντε/τι) -ης έκ νοστήσαντε/τι Ε157/Ρ207, Χ444, 0705; (άνένευσε) -ης έξ άπονέεσδαι/δίωμαι Π252, Υ212/ΕΊ63; (έόν)τι -ης άδαήμονι* £634, 7V811; έόντα -ης Π436; (άλλ’ ούδ’ ώς άπέληγε) -ης κορυδαίολος 'Έκτωρ / ^-ης ήδέ πτολέμοιο3 7/158. 263 / Λ 255; παυσάμενον ... (κέλευσε) L j 0160. 176; L d 7/232, 7V536 = Ξ430; ^Ααναοίσι), -ης έτεραλκέα νίκην Η26, Θ171, Π362; L Λ -ης έπιτάρρο- δοι/ον ησαν/είναι Λ/180/Ρ339; παυσώμεσδα -ης 7/290; (,πάχ^) -ης σχήσεσδαι όίω /655, 7V747; L d -ης (έπί μήδεα κείρει+) Λ/268, 0467 s /7120”; -ης άκόρητοι/ον Ν 639/ Υ2; έπαυσε -ης 015. 459; -ης έπ άριστερά πάσης Ρ116 - 682; -ης έπιδεύετ Ω 335; -ης £456, Ζ522, 0224. 426, Π 568, Ρ142, Σ248 = 746 = Κ43. 138. 396, Ύ218, Sc. 361;
-η Τρώεσσιν άρήγειν* Α521, £507; ('μάλα πολλά/γέ) l-t] ένιΛ κυδιανείρη Ζ124, 7/113, 0448, 0391; μάλα πολλά -ας £798; (έστι/έσκε) L , Λ409, 7V483, 0111, Π 147; -η Δ 400, £701, 2V684, /779, Φ332, <5497; (ούκ έδέλουσι) -ην καταδύμεναι/φάτο δύμεναι άνδρών Γ241/Ζ185; (πρώτοισι) ^-ην ές/άνάΛ κυδιάνειραν Δ225, Μ325/7V27O, ΞΙ55; u Ο59/Ρ824; (παρά νηυσί) -ην ήγειρας+ / ώτρυνον Αχ- αιών/έταίρων Μ277, Ν773, Ρ261; (πρώτοισι) ^-ηνδριμεΐ- ανΛ/δ’ άμέγαρτον έγειραν Th. 713./666; L έδεντο Sc. 261. 411; ν(παρά νηυσί)Λ -ην έμάχοντο Μ175 » 0414. 673; στησάμενοι δ' έμάχοντο -ην L 3 Σ'533, ί54; περί άστυ -ην/αι (άνδροκτασί3αι τε) Ο402./548; -ας L Λας τε Η237; -ην Λ 542, Ξ57. 510, Ρ175. 752, Th. 635, Sc. 248 [.’] -η Ζ2 [νί] π(τ)όλεμόν/οί τε -ην/αι τε NI 1, Π251/Α 177 = £ 891, Th. 926, Theb. fr. 2, 10 ρ. 22 Dav.
L ’Trümpy, Krieg. Fachausdrücke (see Register p. 287); 2R. P. Martin, Healing, sacrifice and battle: Αμηχανία and related concepts in early Gr. poetry, Innsbruck 1983, argues in a männer more fanciful than convincing for a complex of significant associations in Hom. between words from the roots μάχ- (μήχος, μηχανή, άμήχανος/ία etc.) and μάχ- (μάχη, μάχομαι, Μαχάων) and for the ultimate identity of these roots (« 'to apply strength to effect a solution’), on μάχη esp. 31 ff. 59 f. 65 ff. 97
B fighting, battle(field), embattled host(s); coupled, as (part-)synon., w.: π(τ)όλεμος (A 177+, 7/232, A 255, M436^, NI 1. 536+, O160\ 77251, Th. 926, h. Ven. 11, Theb. fr. 2, 10 p. 22 Dav.), άνδροκτασίη (7/237, 0548, A612), δηίοτης (7/290), ένοπή (M35, /7246), έργον Άρηος (h. Ven. 11), έρις (Α 177+), κέλαδος (Th. 926), κλόνος έγχειάων (Ε167*), ύσμίνη (λ612, h. Ven. 11), φόνος (λ612), φύλοπις (N739);
w. 	gen. of opponent(s) Λ 542, 0385, otherwise w. gen. of pers. £798, Γ241, Z185, M277, N773, P261, N337, P 752 Epith.: άλεγεινης, άλίαστος, άμέγαρτος, δακρυόεσσα, δριμεΐα, δυμαλγής (Th. 635, see West ad I.), καυστείρης, κυδιανείρη/αν, πολυδακρύου, φδισίμβροτος Wdfld.: άρης, δαίς, δηίοτης, δήρις, έρις, νεΐκος, π(τ)όλεμος, πόνος, ύσμίνη, φύλοπις, χάρμη; άυτη, ένοπή, κέλαδος, ορυμαγδός, φλοίσβος; ίωχμός, κλόνος, μόδος, μώλος, όμιλος (κυδοιμός, όμ- αδος, ουλαμός); see further L1 122—172 1 fighting, battle
as activity (usu.; both of fighting on a particular occasion [e.g. Γ84, 7/290, O160+, /7721, Φ467, 015. 459, Sc. 449, 7/263^1 and in general [e.g. N639, Y2, Ύ218, P142, Ψ 67Q, 0385]; of the fighting in the Tr. war in general 6497), event (so clearly e.g. A 177 etc. [pl. ], XI26, 7/26+); of single combat 7/158. 232. 290, cf. A 542; always (incl. Sc. 261, pace
45
46


μαχητής
μάχη
L’ 128; Α 177 problematic, see L1 128, Kirk, Iliad ad 1.) of violent physical conflict, between armed (usu. w. spears) pers. (human or divine) exc. Sc. 261 (Fates, w. claws and hands). 411 (vultures); characterized positively by warriors, often neg- atively by poet (see L’ 135); used as nom. act. to μάχεσδαι, μάρνασδαι (P366—8), see Porzig, Satzinhalte 79 A 177 τοι (sc. Ach.) έρις τε φίλη ^πόλεμοί τε -αι τεΔ (ν. ath. Ar.) = £891 Th. 926 ή (Ath.) κέλαδοί τε άδον L h. Ven. 11 οί (Ath.) πόλεμοί τε άδον καί έργον Άρηος, ' ύσμΐναί τε -αι τε = A612in (on Her.’s baldric) Theb. fr. 2,10 p. 22 Dav. άμφοτέροισι δ’ άει u (sc. *that there might be’) Ω 548 αίεί τοι περί άστυ -αι τ άνδροκτασίαι τε Γ84 έσχοντο -ης άνεώ τ' έγένοντο 1655 "Εκτορα ... ^-ης σχήσεσδαι όίωΛ Ν141 ον ούκέτι πάγχυ L Η 290 παυσώμεσδα -ης καί
δηϊοτητος (παύσωμεν πόλεμον καί δηϊοτητα ν.1.) 1 σήμερον 0160 παυσάμενον -ης ήδέ πτολέμοιο = 176 /7721 τίπτε -ης άποπαύεαι; (η. πολέμου άπερωήσειας ν. 723) Σ248
δηρόν δέ -ης έπέπαυτ’ άλεγεινής (η. φυλόπιδος, πολέμοιο ν. 242, ύσμίνης ν. 243) = £46 = Κ43 Φ461 παυώμεσδα -ης 015 "Εκτορα ... ^έπαυσε -ηςΛ (cf. Λ/389, £602) 459 κεν j έπί νηυσίν Αχαιών Sc. 449 παύε -ης Η 263 ^ούδ’ ως άπέληγε -ηςΛ 4 255 L j ήδέ πτολέμοιο 204 (όφρ' άν όρρς PNa δύνοντ) τόφρ ύπόεικε -ης (cf. εΐκω Β I b) refrain from fighting (Hect. does not leave the battlefield) Λ/268 öv τινα πάγχυ -ης μεδιέντα ϊδοιεν (cf. 4 240 etc.) ΣΙ26 μηδέ μ έρυκε -ης (cf. Φ384) 2V639 Τρώες δέ ^-ης άκόρητΛοι έασιν (cf. /7117, Λ/335, 7V621) Υ2 δωρήσσοντο ' άμφί σέ ... u jOv (άκόρητοι ν.1.) Αχαιοί Ύ218 "Εκτορα δηώσαντε -ης άατόν περ έόντα Sc. 361 -ης άμοτον μενεα- ίνων Ρ142 -ης άρα πολλόν έδεύεο Ψ610 ή ούχ άλις δττι ^-ης έπιδεύΛομαν, 72385 ού μέν γάρ τι L jSr’ (Hector) Αχαιών 4 342 -ης καυστείρης άντιβολήσαι — Λ/316 77158 (Nestor: „Would that I were young) τώ κε τάχ άντήσειε -ης ... "Εκτωρ“ α fight ΚΙ26 Ούλύμποιο κατήλδομεν άντι- όωντες ' τησδε -ης (νν. 125—128 ath. Ar.) Ζ522 (ούκ άν τις τοι άνήρ) εργον άτιμήσειε -ης Η26 ϊνα δή Δαναοΐσι -ης έτεραλκέα νίκην ’ δώς = Θ171” = 77362” /7232 άρχε -ης ήδέ πτολέμοιο ΚΙ38 εί δέ κ "Αρης άρχωσι -ης ή ^Φοίβος ΑπόλλωνΛ (εί δέ κεν ώς άρχωσιν "Αρης καί u v.l.) /353 -ην όρνύμεν Μ211 -ην ώτρυνον (Aiantes) Αχαιών Ρ 261 ^-ην ήγειραΛν (Grs.) Αχαιών (νν. 260—261 ath. Zen.) 7V778 L Λς εταίρων Th. 666 -ην 5’ άμέγαρτον ^έγειρανΛ 713 -ην δριμεϊαν L u (the Hundredhanders) 72402 (ήώδεν) δήσονται περί άστυ -ην (Grs.) (cf. PI58) Sc. 261 άμφ’ ένί φωτί ^-ην δριμεϊαν έδεντοΛ (Fates) (w. 258—263 susp. quidam) 411 οί άμφί L j (vultures) 4 336 σφιν κατά ίσα -ην έτάνυσσε Κρονίων (cf. 77662) Λ/436 τών έπί ίσα -η τέτατο πτόλεμός τε = 0413 £510 έκλινε (Pos.) -ην (cf. Λ 509) Th. 711 έκλίνδη δέ -η Α 542 Αΐαντος δ’ άλέεινε (Hector) -ην Μ35 άμφί -η ένοπή ^τε δεδήΛει ' τείχος Υ 18 τών ... άγχιστα -η πόλεμός L Δε Ν189 ένθα μάλιστα -η καί φύλοπις ήεν 0696 δριμεϊα -η παρά νηυσίν έτύχδη ΜVI5 άλλοι δ’ άμφ’ άλλησι ^-ην έμάχοντο^ πύλησιν (νν. 175—181 om. Zen., ath. Aristoph. Ar.) a 0414 0 673 δσσοι παρά νηυσί L j (w. 668—673 ath. Ar.) Σ533 ^στησάμενοι δ’ έμάχοντο -ηνΛ ποταμοϊο παρ’ όχδας ι54 L u παρά νηυσί £57 έπί νηυσί -ην άλίαστον έχουσι Th. 635 άλλήλοισι -ην (χόλον v.l., see West ad 1.) δυμαλγε έχοντες ' συνεχέως έμάχοντο Sc. 248 -ην έχον Ν11 δαυμάζων ήστο (Pos.) πτόλεμόν τε -ην τε Ο 224 μάλα γάρ κε -ης έπύδοντο καί άλλοι (viz. the gods below with Cronos, if Pos. had not yielded before Zeus) 467 πάγχυ -ης έπί μήδεα κείρει 1 δαίμων ήμετέρης a 77120” 77568 όφρα ... περί παιδί -ης όλοός πόνος είη PV15 ού ... έρριγα -ην ούδέ κτύπον ίππων Υ396 Δημολέοντα> ' έσδλόν άλεξητηρα -ης (νύξε) 5497 -η δέ τε καί σύ παρησδα Sc. 198 ώς εί τε -ην έϋέλουσα κορύσσειν circumstantial (Ίη battle*) -ης, -η (ένί}' Μ180 (ϋεοί} όσοι Δαναοΐσι ^-ης έπιτάρροδΛοι ήσαν (νν. 175—181 om. Zen., ath. Aristoph. Ar.) P339 Ζην ... L Λον είναι Α 521 μέ φησι -η Τρώεσσιν άρήγειν Δ 400 τον υιόν ' γείνατο είο χέρεια -η (cf. Σ105Ε) Ε701 ούτε ποτ άντεφέροντο -η (-ην^ -ης vv.ll.) 4 736 συμφερόμεσδα -η (-ην v.l.) 7V684 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ένδα μάλιστα 1 ζαχρηεΐς γίγνοντο -η αύτοί τε καί ίπποι Π 19 -η νικώντες Αχαιούς Φ332 άντα σέδεν γάρ ' Ξάνδον ... -η ήίσκομεν είναι Ζ124 ού ... ποτ’ δπωπα (sc. σε) ^-η ένι κυδιανείρηΛ 72391 τον μέν έγώ μάλα πολλά u d (δπωπα) /7113 καί δ’ Αχιλεύς τούτφ γε L 3 1 έρριγ’ άντιβολή- σαι 0448 ού μέν δην κάμετόν γε u u όλλΰσαι Τρώας 0111 υιός γάρ οί όλωλε ^-η ένι3 4 409 δς δέ κ’ άριστεύησι L j 7V483 καρτεράς έστι u d φώτας έναίρειν Π}41 πιστότατος δέ οί έσκε L u μεϊναι όμοκλήν — (the art of) fighting £634 ^-ης άδαήμονμ φωτί 7V811 ού τοί π L Λές είμεν — männer of fighting Β823 Αρχέλοχός τ’ ’Ακάμας τε, -ης ευ είδότε πάσης (cf. £608) = Λ/ΊΟΟ = £11” = 549” /7237 ευ οίδα -ας τ’ άνδροκτασίας τε 2 (quasi-) spatial, battle seen as event occupying space which one can enter, leave etc., so often in (quasi-)local exprs., sometimes (esp. £355+) transl. battlefield appropriate £798 μάλα πολλά -ας είσήλυδον άνδρών £241 -ην (πόνον ν.1.) κατα^δύμεναι άνδρώνΛ (cf. δύω I 2aß) Ζ185 καρτίστην δή την γε -ην φάτο L j 0426 μή δή πω χάζεσδε -ης έν στείνεϊ τώδε 4 225 σπεύδοντα ^-ην ές κυδιάνειραν^ Μ325 ούτε κε σέ στέλλοιμι u 3 059 "Εκτορα δ’ ότρύνησι (Αρ.) -ην ές Ε\51 ού ζώοντε ^-ης έκ νοστησαντΛε 1 δέξατο 0705 ζώοντι L jt = Ρ207” = X444ex Π252 σόον δ’ άνένευσε ^-ης εξ άποΛνέεσδαι = K212ex El63 (αί κεν "Αρηα)
Λδίωμαι (Hera) £35 -ης έξήγαγε ... "Αρηα £456 ούκ άν δή τόνδ’ άνδρα -ης έρύσαιο μετελδών (cf. Ρ161) £167 βή δ’ ίμεν άν τε -ην καί άνά κλόνον έγχειάων 1 Πάνδαρον (διζήμενος) Υ319 Ε824 γιγνώσκω γάρ "Αρηα -ην άνά κοιρανέοντα N21Q μετά πρώτοισι ^-ην άνά κυδιάνειρανΛ ' ίσταμαι £155 έγνω 1 τον μέν ποιπνύοντα t d 77436 μιν ζωόν έόντα -ης άπο δακρυοέσσης ' δείω άναρπάξας Λυκίης έν ... δήμω £391 ^άπάνευδε -ηςΛ (μιμνάζειν παρά νηυσί) £30 πολλόν ... L j είρύατο νηες ' δϊν (έπί) Ρ192 στάς δ’ L j πολυδακρύου έντε άμειβεν 4 283 βασιλήα ^-ης άπάνευδεΛ φέροντες (horses) Ρ426 L Λν έόντες ' κλαΐον (horses) Ν536 δπισδε -ης ήδέ πτολέμοιο ' έστασαν (horses) = £430 £355 εύρεν ... ^-ης έπ’ άριστεράΛ "Αρηα 1 ήμενον Ν165 τον δέ τάχ’ εύρε L u δακρυοέσσης Α498 L j μάρνατο πάσης Ρ116 τον δέ μάλ’ αΐψ’ ένόησε L j πάσης = 682 £507 (άμφί δέ νύκτα) "Αρης έκάλυψε -η Τρώεσσιν άρήγων Ρ368 ήέρι γάρ κατέχοντο -ης έπί (-η [j/c Allen] έπί, -ην έπί, -η ένι νν.Π.) δ’ όσσον (δ’ δσσοι, τόσσον vv.ll.) άριστοι ' έστασαν 650 -η δ’ έπί πάσα (πάσι ν.1.) φαάνδη so perh. inc. auct POxy. 2510, 11 ]μαχας (app. for -ης : fort, νόσφι] μάχης ... οίσωμ\εν Lobei) νώτοισι νέκυν οισωμ[ 3 concr.: battle seen as mass of men fighting, about to fight, so embattled host(s), battle-force(s), ref. to both sides exc. PI52 Z2 πολλά ... ένδα καί ένδ’ ίδυσε -η πεδίοιο 1 άλλήλων ίδυνομένων (δοϋρα) 4 216 άρτύνδη δέ -η i.e. the armies in the battle (cf. 0303) N331 τών (Gr. and Tr.) όμόσ ήλδε -η 339 έφριξεν δέ -η φδισίμβροτος έγχείησι Π246 έπεί κ’ άπό ναϋφι -ην ένοπήν τε δίηται 251 νηών ... άπώσασδαι πόλεμόν τε -ην τε (cf. Μ216, Σ13Γ) Ρ752 Αίαντε -ην άνέεργον όπίσσω ’ Τρώων (cf. ν. 747)
D ν.1. £4 J. Ν. Ο ’Sullivan
Μάχη s. Μάχαι
μαχήμων [!'] disposed to engage in battle, warlike, w. pos. connotat. M241 (Hector to Polyd.: „Even if the rest of us are killed, there is no fear for you) ού γάρ τοι κραδίη μενεδήϊος ούδέ -ων (but if you hold back from battle, I shall kill you“) Wdfld.: άγαδός, άδειής, όλκιμος, άρήϊος, άταρβής, δαίφρων, έσδλός, δρασύς, μενεδήϊος, τολμήεις; cf. also μάχης/μόδου άκόρητος; ορρ.: άναλκις, δειλός, κακός
J. Ν. Ο’Sullivan
μαχητής [3*, 3°, le] Ε on Myc. see μάχομαι Ε Χχ sch. D 0102: νέοι τείρουσι -ταί' νέοι καταπονοϋσι πολε- μισταί L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 128 f. 135. 176. 180
B warrior, w. pos. connotat. (praise of friend £801, γ
47
48


μαχητής
μάχομαι
112 = 5202 (cf. 77186 in narrative]; respect for prowess of [potential] enemy 0102, σ261, Aristeas fr. 3,2); usu. (exc. 0102, 77186) in recollect. of former prowess or reported hearsay; usu. (exc. 77186) in dir. or reported speech; VE exc. σ261 £801 Τυδεύς τοι μικρός μέν έην δέμας, άλλά -ής 77186 Εύδωρον, πέρι μέν θείειν ταχύν ήδέ -ήν (cf. άρήιος ν.179) s 5202 (Antii.) s y 112 (-ής) 0102 (Diom. to Ne-stor:) „σε νέοι τείρουσι -ai (Trs.)“ σ261 (Od. to
Pen. when going to Troy:) ,,Τρώάς φασι -άς έμμεναι άνδρας (spearsmen, archers and charioteers who might quickly decide the outcome of a war“) Aristeas, fr. 3, 2 p. 245 Ki. = fr. 2 (ii) 2 p. 87 Dav. πολλούς τε καί έσθλούς κάρτα -τάς (app. the Arimaspians, so described by the Issedoi) Wdfld.: π( τ) ολεμιστής; αίχμητής, άκοντιστής, άσπιδιώτης/ιστής, θα>- ρηκτής, κορυστής; κούρος J. Ν. O’Sullivan
μαχητ(ός) [Γ] hapax form L Schulze, QE 450 f. B that may be fought against, w. implicat, of poss. success /1119 (Scylla is άθάνατόν κακόν) άργαλέον τε ... ούδέ -όν' 1 ούδέ τις έστ άλκή Ορρ.: άαπτος
J. Ν. O’Sullivan
(μάχλος) μαχλόταται [1Η] Ε wohl mit -7ο-Suff. zu μάχομαι (Hintergrund: rituelle Gruppenaggressivität), vgl. Mayrhofer, KEWA II 543; sonstige Vermutungen bei Fumee, Vorgriech. 209. 211. — Abi.: μαχλοσύνη B geil, wollüstig, sowohl von dem, der e. solchen Drang hat, als auch der, der ihm entsprechend handelt (vgl. μαχλοσύνη); in Vbd. damit wohl auch entsprechende körperl. Beschaffenheit verführerisch, üppig, vgl. dt. geil u. den nachep. Gebrauch, sowie μαχλοσύνη Σχ Op. 586 (in den Hundstagen) -ταται δέ γυναίκες, άφαυ- ρότατοι δέ τοι άνδρες ' είσίν, ebenso wie μαχλοσύνη (s.d. Σχ) auch später in dieser Bed. nur von Frauen
B. Mader
μαχλοσύνη [1‘, 1H] Σχ sch. D 7230: την προς συνουσίαν κατωφέρειαν, sch. Ω 30 b Erbse: τά προς πορνείαν, τήν κόμην καί τό είδος (vgl. Γ55), Eust. 1337, 33 ff. Άρίσταρχος δέ διά τήν της -ης λέξιν άθετεΐ τόν στίχον' νεωτέρων γάρ ή λέξις καί Ήσιόδειος ... καί έτι -η κοινώς έστιν ή έν γυναιξί μανία, έπί άνδρών δέ ού τίθεται' δέδωκε δέ Αφροδίτη τώ Πάριδι ού ταύτην, άλλά τήν ... Ελένην
Β Geilheit, Brunst (a), * Unzucht’ (b) u. viell. auch geil- strotzende Üppigkeit o.ä. (c) von Frauen in einem Bed.-Kom- plex 7230 (Parisurteil: er gab Aphr. den Vorzug) ή οί πόρε -ην άλεγεινήν (Aristoph. u.a.: ή οί κεχαρισμένα δώρ9 όνό- μηνε, vgl. Σχ), wohl entweder eine grobe Umschreibg. für Hel. selbst (c) oder des * Vorgangs’ (b), sc.: mit Hel., beides die Belohng.; dagg., daß Aphr. Paris selbst μ. gegeben hätte (i. S. v. a), er sich also aus einer Wesensverwandtschaft für sie entschieden hätte, spricht die allg. Beschränkg. von μ. auf Frauen Hes. fr. 132 (Hera, s. Philodem, π. εύσεβ. ρ. 54 Gom- perz [s. App. West z.St.] u. vgl. Henrichs, ZPE 15, 1974, 298 ff.) ε'ίνεκα -ης στυγερής (der Proitiden) τέρεν ώλεσεν άνθος, gemeint sind wohl die Haare, s. fr. 133 u. vgl. oben I Sp. 876, 66 ff., die Strafe (natürl. wg. der Ausübung der μ., also b) träfe also e. wesentl. Element der μ. selbst (vgl. Σχ sch. 7230 b) B. Mader
μάχομαι, μαχέομαι [234·, 23°, 11H, le] E on Myc. see DMic. I 419 s.v. ma-ka-ta; no established etym., see Chan- traine, Dict. s.v. and μάχλος E above; on pres. -έομαι see also Tucker, Greek Verbs 168. — Deriv.: άγχέ-, ίππό-, ναύ-, πρόμαχος', πυγμάχος; μάχη (incl. μαχήμων, μαχητής, άγχι- μαχηταί, μαχητόν, άμαχητί, έγρεμάχη, Μαχάων); ’Αλκι-, 'Ανδρομάχη; Άμφί-, Αντί-, Δηί-, Εύρύ-, Ίππό-, Πρό-, Τηλέμαχος; see also μάχαιρα
F -εαι 1; -εσθον 2; -όμεσθα 2, -όμεσθ' 1, -εσθε 2, ^-ονται* 8, άμφι^ , 2; ^ωμαι* 4, άμφι^ , 1, -ηαι 1, -ηται 3; -ώμεθα 3, -ώμεθ' 1, ^-ωνται* 4, άμφι^ , 1; -οίμην 6, -οιο 1, -οιτο 10, -οίατο 2; -έσθω 2, -εσθον 1; -εσθ' 1; εσθαι* 111, άμφι^ 2, προ^ , 2; -όμην 2, -ετ 1; -έσθην 2; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
έ^-οντο* 13 (incl. 7529, τε L , rec. Allen), L ,12 (incl. 6 χ ίού/ή]δέ μ., 1 χ γε μ., 2 χ -οιο μ.), άμφε^ , 2 (άμφ^ , rec. Allen Ζ461); -έοιτο 1; -έοιντο 1; ptc. (on forms see Erbse+, Beitr. Verst. Od. 198 f.): -ειόμενος 1, ^-εούμεν*ον 1; L jOi 1; -έσκετο 1; fut. (see Hauri, Futur 76-80): -ήσομαι 4 (-έσσομαι v.l. ant. A298; see below on aor.), -ήσεαι 1, -ήσεται 3; -ησόμεθα 1, -ησόμεθ’ 5, -ήσονται 1, -ήσοντ 2; -εΐται 1; -έονται 1; -ήσεσθαι 2; ^-ησόμεν*ος 2, L ,ον 2;
1 *°ι l 1; aor- (°f variants -ησ-/-εσσ- in fut [-εσσ- v.l. ant. X 298] and aor. [-εσσ· jec. Allen, A304, B377, Γ 393, Z184, 7V118, 0633, σ39; -ησ- u , £483, /J245] -ησ- seems correct in fut., -εσσ- in aor.; see Leaf on A 298, Wyatt+, Metr. Lengthening 135): -έσσατο 1; -εσσάμεθ’ 1; -εσσαίμην 1, ^-έσαι*ο 1, ,το 1; -έσσασθαι 4, -έσασθαι 18; ^-εσσάμεν*ον 1; t ,ω 1
Μ 1 disyll. a [_] -ετ' Ρ459 [οί] άλλά -εσθ' 0494
2 trisyll. 2a shape [ο~-]: [^1] καί -όμην Α27\, Η
154 [_ί] -όμεσθ’ £477 [vJ] -εαι Ρ47\ 2b [ο’ο]
-ώμεθ’ Δ269; εί πλεόνεσσι ^-οιτο* β25\; L , 77713; ότρύνοντι c εσθαι* Α414; έθέλοντα* L , 0722 = £51; προ^ , Ρ358; L , Μ377, /214 [ο*ο] προ, , Λ 217
2 c [?χ] μέγα φρον^έοντε -εσθ*ον Π753. 824; κοτ, ,αι Sc. 176; ούδέ -εσθε/αι Δ246, Ρ332/Μ65, Π520, Sc. 432; άφεστάσ'/έστασαν ^ούδέ -οντ*αι/ο £132/0672; στρατόν , ,ο £779; (καί) άθανάτοισι -ονται/ηται/οίμην Ε 380/407/Γ367; μετά πρώτοισι -ονται/έσθην/εσθαι Μ32\/Ε 575/536, Κ338; αύτός ένί πρώτ^οισι -οίμην/εσθαιΛ Μ324/1 709; , , Ζ129Μ 373, 7765, Ρ353, π244; κοίλης έπί ^νηυσίΛ -ονται/εσθαι £791 - 7V107/A790; , , -εσθαι Ν69; οί δέ -ονται/ο N73Z/Μ2, Sc. 301; (έπί πρύμν)ησι ^-ονται/ον- τοΛ/ωνται/εσθαι £466, 0475 s £65ex = O385ex, ZV234, Ο 711; (άστυ ... Πριάμ)οιο , Λ/εσθαι Π448 s £?106cx, 771, Κ88 = 333; (στρατόν) άμφι-ονται Π73, Σ20; -έσθην Μ\45; (...)οντι -οντο/οίμην/οιτο/εσθαι 77133/Φ358/5208/£253; (βουλευέμεν) ήδέ -οντο/εσθαι Σ539/Ο 642, ξ491; φευγέμεν ^ήέ-εσθαιj ΚΛ47 «= 327; L , /65; πολεμίζετε μηδέ -εσθον Η279; (έφ)ορμάται/ο ,π(τ)ολεμίζειν ήδέ -εσθαιΛ Ν74, Φ 572; L , £121 s Γ435, £452 = Λ 12 = £152, £67, Η3; -οντο Ρ363. 373; άμφί νέκυι/υν κατατεθνηώτι/α ^-ωμαι/εσθ- αιΛ 77526. 565, inc. auct. POxy. 2510,8; Τρωσί , , Ρ94/Δ 156; άμφι^-ωμαιΛ/ωνται 7412/Σ208; , , £227 = Ρ480; πατρί -ηαι/ηται/οιτο 0420 s 406/£362 s 457; (νεωτέρφ) άνδρί -οιο/έσθω/^εσθαΐ; £153, σ31 s 52ex; άνδρα -L , Υ 97; -ηται £411; -ωνται 77429 - Sc. 406; μεμάτω* ^Τρώεσσι -εσθαι* Α304, £135; έπί , ,/εΐται £124, Λ442/Κ26; έών/έχων ^Τρώεσσι* -οιτο/έσθω P7W/Π2Ο9; , ,
-οίμην/οιτο/εσθαι λ 169/ s 77576 « £810, Ζ445, Ρ38Ο; άνδρεσσι -οίμην ν390; -οιτο Th. 392, Sc. 164; rέριδι/έριδος μένει* ξυνέηκε-εσθαι Α8, 77210; άνώγετον/ότρύνετον Jqn -εσθαι* Δ237/Μ367; , , Α 151, £720, £606, Σ14, Φ486; μέμασαν (...) ύσμϊνι ^-εσθαι* Β363, 056; πάσι , , Γ70 a 91, Κ357; (μακάρεσσι θεοΐς) έθέλοντα* u , Δ 224, Ζ 141; (έπ)οτρύνοντα/τ)σι L d Α294, Ν767 = Ρ117 - 683/77 690; (μακάρεσσι) θεοϊς άντικρύ , d £130. 819; μέμασαν* δέ/τε , j 7V135, Κ355, υ15; (έχέτην/συνίτην) μεμαώτε* , , £244. 569, Ζ120 » £159 a »P814, Ν80. 317, π 171; (δς) άριστεύεσκε , * Ζ460, Λ 746, Π292. 551, Ρ351; (έθέλοιμι*) ΓΔιί Κρονίωνι/Ποσειδάωνϋ , ,0210, Φ193/ν 341; έθέλησιν ... L , ίΡ554; (έθέλη ...) φωτί , , 77111, Ρ98; άλλά L , 2V253, 0 508, 77631; άντα L , £163, Hes. fr. 25,11 (άντα); είώσι/ασκε L , ΚΙ39/408; έστέ/έστι t , Α258, Ξ63; άμφι^ * Π496 - 533; L , ΑΓΙΟΙ, 7V238. 794, 0570, Ρ359, Σ279, Χ36, Hes. fr. 25, 37 2d U«-] έστε -εσθαι Ζ79; μακρής έγχείησι L-ήσοντ'* £254; αυτε L , 77 30 (» 77291ψ [Juu]) 3 quadrisyll. 3a shape [ν~-ν]: [uv^v] -όμεσθα £875, Η352; στησάμενοι δ' ^έ-οντο* μάχην Σ533, ι54; συνεχέως/έμμενέως t * Th. 636. 712; άμφ^ * 0391; L j 7529; άντίβιον ^-έσασθαι* T2Q - 7740 = 51; t j έναντίον άλλ(ά) £433, Κ257; ότρύνων L * £496 = Ζ105 — Λ 213; L * Ρ168 [νοί~] άλλησι/νηυσί μάχην έ- -οντο Λ7175 a 0414/673; -έοιντο Α344; -έσαιο Ζ329; θυμός έμοί ^-έσασθαι* άνώγει Η74, ΚΙ79; , Ρ490 3b
49
50


μάχομαι
μάχομαι
[vJx] άμφ^ε-οντοΔ Ζ461; u d 4 267, Λ/152, 7V700, 0698, /245; -έοιτο Α272; -έονται £366; -έσαιτο 72439; (καί) έν- αντίβιον ^-έσασθαιΔ 0168. 255, Ύ223; Γότέ δ' αύτός/έέ 5’ αύτόν έποτρύνει u d Ρ178, Κ171; L u Sc. 387 3 c
[Ά^]μεμαώτε ν-ώμεθαΛ Ύ243; αύτε -ώμεθα/^ήσεται/ησό- μεθ'(,είς ό κεΛ δαίμων) Φ160/7702/77291 = 377 = 396; -u j 748; -ώμεθα Τ232; -οίατο 4 348, Φ429; μεν Δαναοΐσι -ησόμεθ' Ζ84) (cf. Λ/216 Σολύμοισι/τόξοισι
-έσσατο/έσκετο Z184/ 77140; -ήσομαι/εσσάμεθ’ είνεκα κούρης/ποινης 4 298, £377, Γ290; -ήσομαι 732, Φ498; -ήσεαι *Ρ621; έπεί πλεόνεσσι ^-ήσεταιΛ σ63; L j Σ265 (= A403+ [wwImm]) 3d shape [«—]: [----] Τρωσί -ήσ- εσθαι £833; άνδρί ^-έσσασθαιΛ/αίμην(- άτάρ) £483/7V118; u j 0633, σ39 [«---] μακρής έγχείησι -ήσονται περί Γ 137; πλεόνεσσι -έσσασθαι περί /7245; -ήσεσθαι Ρ604 4
pentasyll. 4a -εούμενον/οι λ 403/ = ω 113 4 b
shape [«-««-]: -ησόμεθα Ρ7\9; (Τρωσί) -ησόμε-
νος/ον/ους (, έπεί ού[κ]) 4153/Σ59 = 440/ΤΙ57; άνδρί -εσσάμενον Γ393 [JuJ] οίσι -ε ιό μένος ρ471; ^ησόμενΔος Ρ146; ίο μεν Δαναοΐσι L Δοι περί Λ/216 (cf. Ζ84 [^«]); άντιβίοισι -εσσαμένω 4 304; -ησόμενοι £801
Σχ sch.min. P.Oslo 12 οη 4 8: -εσθαν άγωνίζεσθαι, sch. D 4151: πολεμήσαι, Β377-. έφιλονεικήσαμεν, Ε875: σοί πάντες -όμεσθα' εις μάχην καθιστάμεθα
L *Trümpy, Krieg. Fachausdrücke (see Register p. 287); 2Martin (see μάχη L) esp. 59 f. 65 ff. 86. 97
B fight (with), do battle (with), contend (with); quarreL, be at strife (with); most frequ. verb for 'fight’ in Hom.; usu. ref. to one battle, fighting on a particular occasion, but also to whole war or part of war beyond a single battle (4153. 344, £121, Γ290, Z461, 7730+, 7412, 77448. 576+, £106, cf. Th. 636 [but here app. of one uninterrupted battle lasting ten years]; of repetition: 4 373, 77140, Sc. 164) or to fighting in general as type of activity (e.g. 4 258, £720, £253. 536, Z79. 460+, £63, 0570. 642, Φ486, £491, Hes. fr. 25, 37) aor. rel. rare (see L1 260 n.333, Frisk s.v.); subj. one (army; one pers., animal) or both sides Wdfld.: see μάρναμαι; also παλαίω, πληκτίζομαι; άμφιστρατόομαι; προμαχίζω; οη ορρ. notions L’ 213. 223. 229, οη nouns used as nom. act. to μ. Porzig, Satzinhalte 78 f. I simple; opponent, when expressed, in dat. alone or prep. constr.; object, cause of conflict expressed 24 x w. prep. (άμφί w. gen. 77824 [cf. II 1 b below], w. dat. Γ70. 91. 254, 0633, 77526. 565, w. acc. inc. auct. POxy. 2510, 8; περί w. dat. /7245, ρ471, w. gen. Γ 137, Λ7216, 771. 758, P146, Σ265Λ 279, *Ρ554; είνεκα A 298, £377, Γ290), so gen. alone Sc. 406; 14 x w. instr. dat. (weapons, hands, words) II of physical conflict; advs.: άλληκτον, νωμελές αίεί, συνεχέως, άντα, (έν)αντίβιον, έν- αντίον, άντικρύ, ίθύς, αύτοσχεδόν, όμιλαδόν, σχεδόθεν, έσσυμένως, ίφι, κρατερώς, άναιμωτί, άφραδέως; έλκηδόν, πύξ la of battle, combat (single combat e.g. 4298, T20+. 67 etc., K88 etc.; ¥^814 also included here; clash usu. between individuals in Ib.c); weapons usu. spears, thrust or hurled (instr. dat.: έγχείησι Γ\37. 254, έγχεϊ/εσι 0385. 711, K367; χαλκω 4 348, Κ257; ού τόξοισι μ. δουρί τε, άλλά 77140; ξυστοΐσι 0385; πελέκεσσι καί άξίνησι καί ξίφεσιν 0711; χερσί/χείρεσσι 4 298, ¥^554); w. expr. for 'in battle’ vel sim.: Άρηΐ P490, έν δηϊοτητι Γ20+, έριδος μένει 77210, ύσμΐνι Β 863, 056; usu. οη foot (η. esp. Ε227+, Μ65), but also άφ' ίππων (0 385) laa abs., opponent not expressed w. μ.; cases of intern acc. ad fin. 4 153 (Ach.: ,,ού γάρ έγώ Τρώων ένεκ ήλυθον) δεύρο ^-ησόμενΔος“ £801 έρχονται (Grs.) ... L jOi προτί (περί vulg.) άστυ 4 258 περί μέν βουλήν Δαναών, περί δ' έστέ ^-εσθαιΔ Hes. fr. 25, 37 άγαθός μέν έην άγορή (άρετη ν.1.), άγαθός δέ t d Ζ79 άριστοι * πάσαν έπ’ ίθύν έστε L u τε φρονέειν τε 0570 (Men. to Antii.: „No other of the Grs. is) άλκιμος ώς σύ L f Z 460 "Εκτορος ... ός ^άριστεύεσκε -εσθαιΛ 1 Τρώων « 4 746Μ = 77292 77551 (πολέες αμ αύτώ) λαοί έποντ, έν 5’
αυτός L j Ρ351 μετ’ Αστεροπαϊον t j 0642 άμείνων ' παντοίας άρετάς, ήμέν πόδας ^ήδέ -εσθαιΛ £491 οίος ... έην βουλευέμεν u 4 271 -όμην κατ' έμ αυτόν έγώ Β366
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
κατά σφέας γάρ -έονται Β779 φοίτων (Myrm.) ένθα καί ένθα κατά στρατόν ^ούδέ -Δοντο 4 246 έστητε τεθηπότες, L Λεσθε S132 άφεστάσ’ L Λονται s 0672" (-οντο, νν. 668—673 ath. Ar.) Ρ332 τρεΐτ άσπετον L jfotte £253 ού γάρ μοι γενναΐον άλυσκάζοντι ^-εσθαιΛ ' ούδέ καταπτώσσειν Ν234 ός τις ... έκών μεθίησι L u (μεθίησι πόνοιο Ar.) 4 224 (you would not have seen Ag.) ούκ έθέλοντα u u, 1 άλλά μάλα σπεύδοντα μάχην ές S51 ούδ' έθέλουσι L d έπί πρύμνησι νέεσσι 0 722 Ν253 ούδέ τοι αύτός 1 ήσθαι ένι κλισίησι λιλαίομαι, άλλά L Λ Γ20 Άργείων προ- καλίζετο πάντας άρίστους 1 άντίβιον -έσασθαι έν αίνη δηίο τητι (νν. 18—20 ath. Zen., 19—20 ath. Ar.) = 7740 (cf. πόλε- μίζεινν.42) = 51 0168 ίππους τε στρέψαι καί ^έναντίβιον -έσασθαιΛ 0255 (ού τις πρότερος ευξατο Τυδείδαο) L u Ρ490 ούκ άν έφορμηθέντε γε νώϊ 1 τλαΐεν έναντίβιον στάντες -έσασθαι Άρηΐ Γ433 (προκάλεσσαί) Μενέλαον 1 έξαΰτις ^-έσασθαι έναντίονΛ (νν. 432—436 ath. Ar.) Κ257 (άλκής δ' ού μ έπέεσσιν άποτρέψεις) πριν χαλκω L u Μ377 σύν δ' έβάλοντο Κ-εσθαιΛ έναντίον ΤΙ63 (ού γάρ άνήρ πρόπαν ήμαρ) άκμηνος σίτοιο δυνήσεται άντα L d (η. πολεμίζειν/η νν. 164. 168) Hes. fr. 25,11 (ούτε τις) έτλη έσάντα ίδώ[ν μεΐναι κρατερ]ρν Μελέαγ[ρον] ' άνδρών ήρώων, όπότ{' ίθύοι] αντα μάχεσ[θαι Ρ168 (Αίαντος ούκ έτάλασσας στήμεναι άντα) ούδ' ίθύς -έσασθαι 4 294 (Νέστορ έτετμε) ούς έτάρους στέλλοντα καί ^ότρύνοντα -εσθαιΔ Ν767
θαρσύνονθ' έτάρους καί έπ^ j = Ρ117 = 683 4 414
ότρύνοντι ^-εσθαιΛ ... Αχαιούς IJ69Ü (Zeus may put a man to flight) ότε δ' αύτός έποτρύνησι u j (ν. om. i) s P178 (ίέποτρύν,ει -έσασθαι, w.ll.: L 3ει -έεσθαι, L Λησι -εσθαί) £496 (κατά στρατόν φχετο) ότρύνων -έσασθαι = Ζ105 (-έεσθαι, -έσεσθαι w.ll.) = 4 213 4 269 (άλΛους ότρυνε) όφρα τάχιστα -ώμεθ(α) Ν794 τότε δέ Ζεύς ώρσε (obj.: Trs.) ^-εσθαιΛ 77210 (ούς τε Κρονίων) έριδος μένει ξυνέηκε L j Μ367 Δαναούς ότρύνετον Lupi -εσθαιΛ 4 287 λαόν άνώγετον L u £720 τόξων εύ είδότες L u 452 έν δέ σθένος ώρσεν έκάστω 1 καρδίη άλληκτον ^πολεμίζειν ήδέ -εσθαιΛ = Λ 12 = £152 Γ67 νϋν αύτ' εί μ' έθέλεις L u s 77279®“· (-εσθον, ν.1.: -εσθε) Ν74 (έμοί θυμός) μάλλον έφορμάται L u s Φ572 773 άμφότεροι (Hector and Alex.) μέμασαν d £863 μεμασαν δ' ^ύσμΐνι -εσθαιΛ 056 μέμασαν t d, ' χρειοϊ άναγκαίη, πρό τε παίδων καί προ γυναικών M9Q (μεμασαν) τείχος ρηξάμενοι ... έπί νηυσί -εσθαι (τείχος τε ρήξειν καί ένιπρήσειν πυρί νηας ν.1.) £ 569 (χεΐράς τε καί έγχεα) άντίον άλλήλων έχέτην -^μεμ- αώτε -εσθαιΛ Ζ120 ές μέσον συνίτην u u = Kl59 s «Ρ814 + 7V135. 317, Κ355, π 171 Ύ243 νϋν δ' ίθύς μεμαώτε -ώμεθα Κ101 ούδέ τι ίδμεν ' μή πως καί διά νύκτα μενοινήσωσι -εσθαι 4 348 (Ag. to Menesth. and Od.: „you would be gl ad) εί δέκα πύργοι 'Αχαιών ' ύμείων προπάροιθε -οίατο ... χαλκω“ £227 ίππων άποβήσομαι, όφρα -ωμαι = Ρ480 Μ65 ένθ' ού πως έστιν καταβήμεναι ούδέ -εσθαι 1 ίππεύσι Ε 466 εις ό κεν άμφί πύλης ... -ωνται 1529 Κουρήτές τ' έ-οντο (τε μάχοντο rec. Allen) καί Αίτωλοί (άμφί πόλιν Καλυδώνα) Π448 πολλοί γάρ περί άστυ μέγα ^Πριάμοιο -οντΛαι ' υίέες άθανάτων ε106 τών άνδρών οί άστυ πέρι L Λτο ' είνάετες (w. 105—11 περιττοί οί στίχοι schol., 106 α]στυ μεγα πριαμ[οιο pap. 30) Λ/145 πυλάων πρόσθε -έσθην, ' άγροτέροισι σύεσσιν έοικότε Ε477 (Sarp, to Hector: „the Trs. cower) ήμεΐς δέ ^όμεσθ/, οί περ τ έπίκουροι ένειμεν“ 77352 (όρκια) ψευσάμενοι L Λα Ε536 θοός έσκε μετά ^πρώτοισιΛ -εσθαι « Υ 338" s £575" s Af321"· (-ονται) Ζ445 L j μετά Τρώεσσι -εσθαι I7Q9 αύτός ένι L u -εσθαι a Μ324"· (-οίμην) Ε79\ νϋν δέ έκάς πόλιος ... ^πί νηυσίΛ -ονται = 7V1O7 0494 -εσθ' L άολλέες Ξ65 νηυσίν έπι ^πρύμνησι -οντΛαι (η. μάχην έχουσι ν. 57) 0385 έπί L uo ' έγχεσιν ... αύτοσχεδόν, οί μέν άφ ίππων, 1 οί δ' άπό νηών ύψι ... έπιβάντες (ξυστοΐσι) Α 344 (Ag. does not know how to take careful thought) όππως οί ^παρά νηυσίΛ σόοι -έοιντο (-έονται v.l.; for objections to -έοιντο see Schwartz, RPh 28, 1954, 219 ff.) 'Αχαιοί N69 (τις νώϊ θεών) κέλεται L d -εσθαι H3Q ύστερον αύτε -ήσοντ, ^είς ό κε τέκμωρ 1 'Ιλίου εύρωΛσιν α 291 (-ησόμεθ')
51
52


μάχομαι
μάχομαι
s 377 = 396 148 -ησόμεθ’ L Λμεν 7702 τότε δ’ αύτε
-ήσεται, όππότε κεν μιν ' θυμός (άνώγη καί θεός όρση) Η 133 (αϊ γάρ) ήβώμ (Nestor) ώς ότ έπ Κελάδοντι ^-οντοΛ (the Pylians and Arcadians) ' Φειάς πάρ τείχεσσιν, Ίαρδάνου άμφί ρέεθρα Μ2 οί δέ u j (δ’ έμάχοντο rec. Allen) 1 ’Αργεϊοι καί Τρώες όμιλαδόν 0711 πελέκεσσι καί άξίνησι L j 1 καί ξίφεσιν (καί έγχεσιν) Ρ363 ούδ’οΐ γάρ άναιμωτί γε L j 373 μεταπαυόμενοι δέ L (from a distance, w. βέλεα; η. πολέμιζον v. 371) Σ539 ώμίλευν δ’ ώς τε ζωοί βροτοί ήδέ L (ήδ’ έμάχοντο rec. Allen) /7140 ού τόξοισι -έσκετο δουρί τε (άλλά κορύνη ρήγνυσκε φάλαγγας) Κ147 όν τ’ έπέοικε ' βουλάς βουλεύειν, ή φευγέμεν ^ήέ -εσθαιΔ = 327 £65 (Od. to Eurym.:) »νϋν ύμΐν παράκειται έναντίον L j 1 ή φεύγειν Ξ63 ού γάρ πως βεβλημένον έστι -εσθαι 0508 ού μάν ές γε χορόν κέλετ έλθέμεν, ^άλλά -εσθαιΛ Π 631 ού τι χρή μύθον όφέλλειν, u d 65 (Ach. to Patr.:) »άρχε δέ Μυρμιδόνεσσι ... εσθαι“ Ρ359 (άνώγει [Aias the Grs.]) άμφ’ αύτώ βεβάμεν, σχεδόθεν δέ L d Μ152 μάλα γάρ κρατερώς ^έ-οντοΔ Ν100 (προ Φθίων) ναϋφιν άμυνόμενοι μετά Βοιωτών L d 0698 ώς έσσυμένως L u Th. 712 άλλήλοις έπέχοντες 1 έμμενέως L u διά κρατεράς ύσμίνας /7713 δίζε γάρ ήέ -οιτο κατά κλόνον αύτις έλάσσ- ας, 1 ή ... Ρ459 τοϊσι δ’ (horses) έπ’ ΡΝ -ετ (ο) ΚΙ39 (εί δέ κ’) Άχιλη ισχωσι (Ares, Αρ.) καί ούκ είώσι εσθαιΔ 408 τον δ’ ού τι πατήρ ειασκε L Φ160 νϋν αύτε -ώμεθα Sc. 164 τών (snake-heads on shield) καί όδόντων μέν καναχή πέλεν, εύτε -οιτο (Her.) (w. 161—167 exp. G. F. Rohde) — Γ70 (έμ ... καί Μενέλαον) συμβάλετ ^άμφ’ Ελένη καί κτήμ- ασι ... -εσθαιΔ 91 (έν μέσσφ) οϊους (Alex, and Men.) L 254 έγχείησι -ήσοντ’ άμφί γυναικί /7526 (Glauc. to Αρ.: „heal my wound that I may urge the Lycians) πολεμίζειν, αύτός τ’ άμφί νέκυι κατατεθνηώτι -ωμαΓ = 565 (-εσθαι) inc. auct. POxy. 2510,8 ]άμφί νόίυ[ν] κατατεθν< ε> ιώτα μ[άχεσθαι Γ\3Ί έγχείησι -ήσονται (Alex, and Men.) περί σεΐο 0475 ήματι τώ ότ’ άν οί μέν έπί πρύμνησι -ωνται ' στείνει έν αίνοτάτω περί Πατρόκλοιο θανόντος (νν. 475 sq. ath. Ar.) /71 περί νηός ... ^-οντοΛ £245 όσσοι έτ έζωον περί τε ψυχέων sL d Σ265 περί πτόλιός τε -ήσεται ^ήδέ γυναικών^ Λ403 (Od. to Ag.’s shade: „did some man kill you) περί (i.e. to win) πτόλιος -εούμενον (γε -ούμενον v.l.) u (w. 399-403 damn. Aristoph.) a ω!13 (-εούμενοι, v. om. quidam; περί = *in defence ofLsee Erbse, Beitr. Verst. Od. 198 f.J £>471 (ούτ’άχος έστι ... ούτε τι πένθος) όππότ άνήρ περί οισι -ειόμενος κτεάτεσσι 1 βλήεται (L u) Γ290 καί έπειτα -ήσομαι εϊνεκα ποινής (ήός κε ...) — . Μ 175 άλλοι δ’ άμφ’ άλλησι ^μάχην έ-οντοΛ πύλησιν (175—181 om. Zen., ath. Aristoph. Ar.) a 0414 0673 όσσοι παρά
νηυσί L u (w. 668-673 ath. Ar.) Σ533 ^στησάμενοι δ’ έ-οντο μάχηνΛ ποταμοϊο παρ’ όχθας ι54 u παρά νηυσί laß opponent expr. (dat. or prep. constr.) dat.: A267 καρτίστοις έ-οντο (Lapiths), 1 φηρσίν όρεσκώοισι (i.e. the Centaurs) ZI84 Σολύμοισι -έσσατο Η14 όν τινα θυμός έμοί -έσασθαι (ένί στήθεσσιν ν.Ι.) άνώγει (δεϋρ’ ιτω πρόμος έμμεναι ’Έκτορι) = Π79βΧ 7/154 -όμην οί έγώ Χ36 με- μαώς Άχιλήϊ -εσθαι Λ151 άνδράσιν fyi -εσθαιΛ Ε~606 εϊκετε, μηδέ θεοϊς μενεαινέμεν L d Σ14 άψ έπί νήας ί/ί£ν, μηδ’ ’Έκτορι u Φ486 (βέλτερόν έστι Θήρας έναίρειν) ή κρείσσοσιν L u £411 φραζέσθω μή τίς οί άμείνων σεΐο -ηται 77111 μηδ’ έθελ’ έξ έριδος σεϋ άμείνονι ^φωτί -εσθαιΛ (η. τούτφ μάχη ένι ... άντιβολήσαι νν. 113 f.) Ρ98 όππότ’ άνήρ έθέλη προς δαίμονα L Λ 1 όν κε θεός τιμά W238 νώϊ δέ καί κ’ άγαθοΐσιν έπισταίμεσθα -εσθαι Α 272 (κεινοισι δ’ άν ού τις) -έοιτο Φ358 ούδ’ άν έγώ (Scam.) σοι γ (Heph.) ώδε πυρί φλεγέθοντι -οίμην (η. άντιφερίζειν ν. 357) 498 έγώ δέ τοι ού τι -ήσομαι (η. πληκτίζεσθ’ ν. 499) 0439 (Hermes to Priam.:) „ούκ άν τίς τοι πομπόν όνοσσάμενος -έσαιτο“ £214 (μή σε παραπεπίθησιν ’Οδυσσεύς) μνηστήρεσσι -εσθαι Γ435 (μηδέ) Μενελάφ ’ άντίβιον ^πόλεμον πολεμίζειν ήδέ -εσθαιΛ 1 άφραδέως ^]21 άπρηκτον L j ' άνδράσι ^παυροτέροι^σι Ν738 οί μέν άφεστάσιν ..., οί δέ -ονται 1 L u πλεόνεσσι β245 άργαλέον δέ 1 άνδράσι ^αί ^πλεόνεσσιΛ (παύροισι ν.1.) -έσσασθαι (-ήσασθαι Ari4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
stoph., Ar., rec. Allen) περί δαιτί β25\ κεν αύτοΰ άεικέα πότμον έπίσποι^ 1 εί L u -οιτο (πλέονές οί έποιντο v.l. ant.) Κ357 (άργαλέον δέ μοί έστι) πάσι -εσθαι ν39Ο καί κε τριηκοσίοισιν έγών άνδρεσσι -οίμην ' συν σοί π244 ούδέ κεν εϊη 1 άνδρε δύω πολλοΐσι καί ίφθίμοισι -εσθαι Γ393 ούδέ κε φαίης ' ^άνδρί -εσσά^μενον τόν γ’ έλθεΐν, άλλά χορ- όνδε 1 έρχεσθ’ E4S3 Λυκίους ότρύνω καί μέμον αύτός ' L Λσθαι (-ήσασθαι rec. Allen) ΤΙ53 ώδέ τις ύμείων μεμνημένος άνδρί -έσθω Δ 156 οιον προστήσας προ Αχαιών Τρωσί L-εσθαιΛ 304 (μηδέ τις) οϊος πρόσθ’ άλλων μεμάτω Τ^ώεσσι L „ 1 μηδ’ άναχωρείτω Ν80 μενοινώω δέ καί οιος 1 ’Έκτορι ... u d Ρ94 εί δέ κεν ’Έκτορι μοΰ^νος έών2 καί Τρωσί -ωμαι ' αίδεσθείς 711 ού γάρ πως άν γυμ^ , Τρώεσσι -οιτο £135 μεμαώς ^Τρώεσσι -εσθαιΛ £810 σε
κέλομαι L u Ρ380 έτ’ έφαντο 1 ζωόν ένί πρώτω όμάδφ L j £833 έμοί τε καί στεΰτ άγορεύων ' Τρωσί -ήσ- εσθαι Π20Β τις άλκιμον ητορ έχων ^ΤρώεσσιΛ -έσθω 576 (άμ’Άχιλλήϊ) πέμπον έπεσθαι 1 "Ιλιον εις ..., ϊνα L j -οιτο = £71 s λ 169 (-οίμην) Σ59 (νηυσίν έπιπροέηκα) "Ιλιον εΐσω 1 ^Τρωσί -ησόμενΛον = 440 ΤΙ57 (μή) νήστιας ότρυνε προτί "Ιλιον υιας Αχαιών 1 L Λους Ρ604 (ούκέτι έλπετο) -ήσεσθαι Τρώεσσιν 719 όπισθε 1 νώϊ -ησόμεθα Τρωσίν τε καί ’Έκτορι Ζ84 ^Δαναοΐσι* -ησόμεθ’ αύθι μένοντες Ρ353 πρόφρων L d -εσθαι Φ429 τοιοϋτοι νϋν πάντες^ όσοι Τρώεσσιν άρωγοί, ' είεν, ότ’ Άργείοισι -οίατο (ν. 429 κυδα[ pap. 12) Α373 πολύ προ φίλων έτάρων δηίοισι -εσθαι Π 520 έγχος δ’ ού δύναμαι σχεϊν έμπεδον, ούδέ -εσθαι (^δυσμενέεσσιΛν) Τ232 (we must eat) όφρ’ έτι μάλλον ' άνδράσι L u -ώμεθα νωλεμές αίεί Ε362 νύν γε καί άν Διί νπατρίΛ -οιτο s 457 0406 όφρα ίδή γλαυκώπις ότ’ άν ω L j -ηται (η. νν. 399 f.) a 420 (-ηαι, w. 420—424 ath. Ar.) 0210 ούκ άν έγωγ’ έθέλοιμι LAu ... -εσθαιΛ ' ήμέας τούς άλλους Φ193 ούκ έστι L d (η. ισοφαρίζει ν. 194) £380 Δαναοί γε καί ^άθανάτοισιΛ -ονται E4Q1 ού δηναιός ός L j -ηται (-οιτο ν.1.) £130 μή τι σύ γ’ θεοϊς άντικρύ ί-εσθαιΔ 1 τοϊς άλλοις (apart from Aphr.) = 819" Ζ141 ούδ’άν έγώ ... θεοϊς έθέλοιμι L a 129 ούκ άν έγωγε θεοΐσιν ... -οίμην Th. 392 ός άν μετά είο θεών Τιτήσι -οιτο (-ηται ci.) 636 (άλλήλοισι) συνεχέως έ-οντο (μάρναντο Solmsen; on text of w. 635 ff. see West ad 1.) δέκα ένιαυτούς X 223 (τόνδε δ’ έγώ τοι) πεπιθήσω έναντίβιον -έσασθαι Μ 216 μή ϊομεν ^ΔαναοΐσιΛ -ησόμενοι περί νηών Τ’146 ού γάρ τις Λυκίων γε -ησόμενος L Λν 1 είσι περί πτόλιος (η. μάρν- ασθαι ν. 148) Σ279 (τώ δ’ άλγιον, αϊ κ’ έθέλησιν) περί τείχεος άμμι -εσθαι Ψ554 (Antii.:) »περί δ’ αύτής (mare) πειρηθήτω ' άνδρών ός κ’ έθέλησιν έμοί χείρεσσι -εσθαι“ Α298 χερσί μέν ού τοι έγωγε -ήσομαι (-έσσομαι v.l. ant.) εϊνεκα κούρης ' ούτε σοί ούτε τω άλλω cf. also Κ367 in 2 below — prep. constr.: K88 τί με ταύτα καί ούκ έθέλοντα κελεύεις, ' άντία Πηλείωνος ... ^-εσθαιΛ\ « 333 (άντι Άχιλλήος πολεμίζειν ήδέ u j v.l.) 97 ούκ έστ Άχ- ιλήος έναντίον άνδρα L j £124 ^έπί ΤρώεσσιΛ -εσθαι — 4 442®" Κ26 εί γάρ Άχιλλεύς οιος L Δ -εϊται Ε244 άνδρ όρόω ... έπί σοί μεμαώτε -εσθαι Ρ4Ί\ προς Τρώας -εαι πρώτω έν όμίλφ 1 μούνος 1 b of boxing, wrestling (on #208, where ref. to running in context, see L1 126), fight, contend (with) whether in enmity (σ) or in sporting competit. ¥^621 ού γάρ πύξ γε -ήσεαι, ούδέ παλαίσεις Sc. 301 οί δέ -οντο 1 πύξ τε καί έλκηδόν #208 τίς άν φιλέοντι (i.e. his host) -οιτο; σ31 (Irus to disguised Od.:) »πώς δ’ άν σύ νεωτέρω άνδρί -οιο;“ a 52"· (-εσθαι) 39 έρίζετον (Od. and Irus) άλλήλοιϊν ' χερσί -έσσασθαι sim.: σ63 πλεόνεσσι -ήσεται ός κέ σε θείνη will find himself in conflict with — in context of fist-fight 1 c involving animal(s) man against animal: 0633 νομεύς ού πω σάφα είδώς 1 θηρί -έσσασθαι ... βοός άμφί φονήσιν Sc. 432 ούδέ τις αύτόν (lion) ’ έτλη ές άντα ίδών σχεδόν έλθέμεν ούδέ -εσθαι animal against man, men: Kl71 έέ δ’ αύτόν έποτρύνει (wounded lion) ν-έσασθαιΛ (-έεσθαι vulg.) Sc. 387 κάπρος ... φρονέει t j 1 άνδράσι θηρευτής υ15 (ώς δέ κύων) περί σκυλάκεσσι βεβώσα ' άνδρ’ άγνοιήσασ’ ύλάει μέμονέν τε -εσθαι animals, birds against each other: /7429 ^(ώς τ’ αίγυπιοί) πέτρη έφ’ 53
54


μάχομαι
μεγάθυμος
ύψηλή μεγάλα κλάζοντε -ωνταιΛ Sc. 406 L d (ci., -όντας -εσθον, (έ)-έσθην codd.) 1 αίγός (ή έλάφοιο) (w. 405—411 susp. quidam) /7758 (λέονθ' ώς, Lß> τ’ όρεος κορυφή σι^ περί έλάφοιο) -εσθον 824 L u ... -εσθον (lion and boar) 1 πίδακος άμφ' Sc. 176 τοί δ’ έτι μάλλον έγειρέσθην κοτέοντε -εσθαι, 1 άμφότεροι (boars and lions) 12 fight w. words, quarret (with) Λ 8 τίς τ’ άρ σφωε (Ag. and Ach.) θεών έριδι ξυνέηκε -εσθαι; 304 άντιβίοισι -εσσαμενω (-ησ- αμένω ν.1.) ^έπέεσσιΔν Β377 έγών Αχιλεύς τε -εσσάμεθ’ (-ησάμεθ' ν.1.) εϊνεκα κούρης ’ άντιβίοις L Δν Υ367 και κεν έγών L και άθανάτοισι -οίμην' ' έγχεϊ δ' άργαλέον attack verbally, express vehement disapproval of pers. to his face Z329 (Hector to Alex.:) ,,σύ δ’ αν -έσαιο καί άλλω (όν τινά που μεθιεντα ϊδοις ^πολέμοιοΔ)“ 7V118 ούδ' αν έγωγε 1 άνδρί -εσσαίμην ός τις L μεθείη 1 λυγρός έών I 32 σοί πρώτα -ήσομαι άφραδέοντι (άγορή) sim.: be at strife with £875 (Ares to Zeus:) ,,σοΖ πάντες -όμεσθα“ because Zeus does not restrain Ath. v341 ούκ έθέλησα (Ath.) Ποσειδάωνι -εσθαι
II compds. II1 άμφι- (for view that we should read άμφί μ. see Bolling AJPh 81, 1960, 77—9) 1 a prev. w. loc. force, fight around w. acc. Z461 ότε 'Ίλιον άμφε-οντο (άμφι- -οντο rec. Allen) /412 εί μέν κ' Τρώων πόλιν νάμφι-Λ -ωμαι Π 73 νϋν δέ στρατόν L Δονται Σ208 (ώς δ' ότε καπνός αίθέρ ίκηται) τηλόθεν έκ νήσου, τήν δήϊοι L Δωνται Cf. (CPN) 77133, 7529 (so w. dat. £466, A7175+) in I 1 a α above 1b fight for the possession of w. gen. 0391 ήος μέν 'Αχαιοί τε Τρώές τε 1 τείχεος άμφε-οντο έκτοθι νηών Π496 (ότρυνον άνδρας) Σαρπηδόνος ^άμφι-Δεσθαι = 533 Σ20 νέκυος L Δονται For cases of CPN see introd. to B II2 προ-, prev. loc. (see Latacz, Kampfparänese 145), fight in front of w. gen. Λ 217 έθελεν δέ πολύ ^προ- εσθαιΔ άπάντων £358 ούτε τιν έξοπίσω νεκρού χάζεσθαι άνώγει 1 ούτε τινά u Αχαιών έξοχον άλλων Cf. (CPN) Δ 156. 373, 7V7OO in I laa (Ο 56 προ expr. notion of de- fencc)
D Λ 543; £60 b, Θ168 a; Choer. fr. dub. 18 a, 6 Col. (= Suppl. Hell. 932,6); suppi.: II. Parv. fr. 2 p. 39 (fr. 2A p. 53 Dav.); ci.: Theb. fr. 5 p. 12 (fr. 7 p. 25 Dav.)
J. N. O’Sullivan
μάψ [7*, 2°, 1H, 2h] E zu μαπέειν. — Abi. μαψίδιος, -ιλόγος (zum VG Wackemagel, KJ. Sehr. I 771) Μ 1 [1] -ψ άτάρ ού κατά κόσμον £214, £759, γ 138; -ψ αύτως π 111, h. Cer. 83, h. Merc. 488; -ψ ούτω £120; -ψ Ν627, Κ298 [*] -ψ 040 2 1 [-] -ψ αύραι Th. 872 2[-]-^
αύτως Κ348 Σχ sch. D £120. 214: μάτην, 040: ψευδώς. ματαίως
Β (urspr. [s. Ε] 'schnapp’, 'grabsch’ [vgl. N627, β 58+]>) είκή (and. Σχ < μα-Gleichklang): drauflos (Ggs. κατά κόσμον 3 x, vgl. h. Merc. 479/88), einfach so (+ αύτως 4x), fur nichts u. wieder nichts (+ άπρηκτον £120f., άτέλεστον π 111, άπλητον h. Cer. 83), von Handlungen u. (3‘, 2h) Äußerungen; stets (kontrast. λάξ) vor Vokal (5 x αιλ), in Vbd. m. άτάρ £214+, X348; in dir. R. (von Gotth. £759, 040, F298, 2h, REnde π 111) außer £214 (Exk.) u. 1H N627 (Tr.) οίμευ (Men.) άλοχον καί κτήματα ... 1 -ψ οίχεσθ' άνάγοντες einfach (zugreifend, s. Ε) i. S.v. unverfroren Th. 872 (Notos, Boreas, Zephyros) ^θνητοΐςΛ μέγ όνειαρ' ' ai δ' άλλαι -ψ αύραι (s.d. I Sp. 1562, 10 ff.) έπι- πνείουσι θάλασσαν (πήμα μέγα L Δι) blindlings Κ298 (τίη) άναίτιος άλγεα πάσχει (Aen.), 1 -ψ ένεκ' άλλοτρίων άχέων sinnlos £120 (αισχρόν) -ψ ούτω τοιόνδε τοσόνδε τε ^λαόν ΑχαιώνΔ ' άπρηκτον (πολεμίζειν), vgl. 0513, Δ179 £759 (ού νεμεσίζη “Αρη) όσσάτιόν τε καί οίον άπώλεσε L 1 l-Ψ, άτάρ ού κατά κόσμονΛ wahllos £214 (Thers.) ός έπεα άκοσμά τε πολλά τε ήδη, ' L u έριζέμεναι βασιλεϋσιν ungebührlich /138 καλεσσαμένω άγορήν ές ... ' L Λ ές ήέλιον καταδύντα, 1 οί δ’ ηλθον οΐνω βεβαρηότες chaotisch OAQ (ϊστω νωίτερον λέχος) τό μέν ούκ αν έγώ (Hera) ποτέ -ψ όμόσαιμι leichtfertig resti. St. s. I Sp. 1684, 44 ff.
R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μαψίδιος [2‘, 7°, 1H, lh] Μ [-««-] -ως Ε374 = Φ 510, ß5S = ρ537, τ/310, £365, ρ451 [<_> ] -ως γΊ2 = ι 253 = h. Ap. 453; -η Hes. fr. 10 a, 87
Σχ sch. D £374: ματαίως
B είκαΐος, Abi. zu μάψ, (1) Adv. (gleichbed. m. μάψ, Lmetr. gleichw.d m. μάψ αύτως) u. (2) Adj. (kontrast. L j μαψιλόγος) 1 Adv. (Distr. zw. II. u. Od. genau umgekehrt wie bei μάψ)\ einfach so drauflos (Ggs. κατά κόσμον/πρήξιν £363 ff., /72+, αίσιμα r/310), von Handlungen (am SE außer /72+) u. (2°) Äußerungen; in dir. R. (von Gotth. 2‘) außer 1H /72 (τίνες έστέ; πόθεν πλεϊτ;) ή τι κατά πρήξιν ή -ως άλάλησθε 1 οίά τε ληϊστηρες ύπείρ άλα = ι253 = h. Αρ. 453 in Geschäften od. auf gut Glück, vgl. 2V627, kontrast. Ψ 74 (I Sp. 1683 f.) £374 τίς νύ σε (Aphr.) τοιάδ' έρεξε ... ' -ως, ώς εί τι κακόν ρέζουσαν = Φ510 grundlos β53 είλα- πινάζουσιν πίνουσί τε ... οίνον 1 -ως' τά δέ πολλά κατάνεται = ρ537 ungebremst zulangend (s. μάψ Ε), ungeniert aus dem vollen schöpfend, vgl. π 111 ρ451 πάντεσσι παρίστασαι (Bettler)· οί δέ διδοΰσι ' -ως, έπεί ού τις έπίσχεσις (άλλοτρίων χαρίσασθαι) ungehemmt τ/310 (μή νείκεε κούρην. Antw.:) ού μοι τοιοΰτον ... κήρ ' -ως κεχολώσθαι’ άμείνω δ' αίσιμα πάντα unbegründet £365 τά γ' ού κατά κόσμον όίομαι, ούδέ με πείσεις 1 είπών άμφ' Όδυσηϊ' τί σε χρή ... 1 -ως ψεύ- δεσθαι; haltlos 2 Adj. (nachhom.): ungebührlich i. S.v. blasphemisch Hes. fr. 10 a, 87 ύβρει ? τερπό]μενοι (Keyx u. Alkyone) καί -η φιλότη[τι ' ]. νόου βεβλαμμέν[οι
έσθλοΰ, von haltloser Änmaßg., s. Ζεύς B 2 e β
R. Führer
μαψιλόγ(ος) [lh] drauflos (μάψ, s.d.) redend > irrelevant (kontrast. metr. gleichw. μαψίδιος B 2), von Vogelzeichen (vgl. άκριτόμυθοι τ56Ο von Träumen, kontrast. [άφ]άμαρτοεπής von Menschen) h. Merc. 546 ός δέ κε -οισι πιθήσας οίωνοΐσι 1 μαντείην έθέλησι παρέκ νόον έξε- ρεείνειν 1 ήμετέρην (άλίην οδόν είσιν) trügerisch (vgl. V. 563), Ggs. V.544, Hes. fr. 240, 11 R. Führer
μάω s. άμάω
με s. έγώ
Μεγάδης [1·] Patron., S. d. Megas = Perimos Π695
B. Mader
μεγαΦαρσής [1Η] mit großer Tapferkeit, vgl. hom. πολυθαρσής, μεγάθυμος u.a. sowie θάρσος μέγα (s.d. Β 19 c: 1381+"); von Her. nur Sc. 385 (Zeus donnerte als σήμα) έώ -έϊ παιδί, metr. mögl. auch θρασυμέμνονι, ταλασίφρονι (beide auch von Her., s.d. B Einl. weitere Epith.)
H. W. Nordheider
μεγάθυμος [62‘, 14°, 11H, le] F -ος 6, -ε 2, -ου 34, -ον 14 (davon δ520 — vl21ex· fern.); -οι 10, Vok. 1, -ων 17, -ους 4
Μ 1 ΡΝη (τε) -o^/Akk. 0440/7/62, ο229;
Patron, -ε Ζ145 s Φ153; -ον /7488; Τρώες δέ -οι έπεί Ε27 a Λ 459, Ν737 2 [uul-] Άχιλλήος/ Όδυσσήος/Μενεσθ-
ήος/ ΡΝ» -ου Κ498, /189 a II. Parv. fr. 20, 1 ρ. 59 Dav./ a o2n/M373, Ο331/Δ479 = £303, /7571 a P602‘% /423; (Ίφίτου) -ου Πηλείωνος/Patron.· £214, Σ226, T75/£518, £454; -ου Πρωτεσιλάου/Πειριθόοιο/ΡΝ*/ΡΝΛ B7Q6, Π 286/^296, Hes. fr. 280, 28//364, τ180/£534; (Άντίλ.) -ου Νέστορος/Τυδέος/Ίφίτου υιός* £565, 7V400, £653, ¥^541. 596/£25. 235. 335, .Κ509/Ρ306; -ου Σ335; Τρώες -oi/Gen. £102/£420, ¥Ί75 a 181; VN· -ων Ν699, η 16, Hes. fr. 165, 12; (VN«) -ων άσπιστάων Ε577, Θ155; -ων άρχός/όν + VN· £541 - 21464 = Hes. fr. 204, 53/0519; -ων £53 3
[UJU] -ος Άγήνωρ/Άχιλλεύς/Έπειός Δ467, 168/694; διά -ον Άθήνην δ 520, ν 121; -οι Αχαιοί/ Έπειοί Α 123 a 135, ω57/Λ732 - 744in· 4 1^‘χ] PNn/PN*/Pa-
tron.“ (τε) -ος+ Th. 734/Hes. fr. 33 a, 10; 70, 33/Sc. 57; PN1 (auf -ήα) -ον E547, M379, Π594. 818, ο 243 » Hes. fr. 55
56


μεγάθυμος
μεγαίρω
136, 16"; VNn -οι Sc. 25, Hes. fr. 150, 17; Αίτωλών -ων 7 549, ¥^633; -ων Ν456, Sc. 17; Τρώας/VN* -ους AT205, Λ 294/Β631, /366 - Vokal wird vor μ. gelängt (in Ml:) o 229, 77488 u. ff., (2:) #520+, (4:) Hes. fr. 33 a, 10, E547
u. 	ff., 7V456; vgl. Chantraine, Gr.h. I 177
Σχ sch.min. PSI 1276 zu 17631, sch. D A 123 u.ö.: μεγαλόψυχος γενναίοι
B mit großer Energie, Antriebskraft, kraftgeladen, hochgemut (s. θυμός μέγας als Triebkraft, Stimulans [s.dd. B2. 4 a; bzw. I9c, u. vgl. μεγαλήτορα θυμόν*}), heroisches Epith. zum männl. PN (Pers, der Handlg. [Kämpfer in Aktion], Vorgesch., Genealogie od. [beim adnom. Gen.] Heldenväter usw., 2x [in laß] auch vom erwachsen werdenden Tel. als Sohn seines Vaters) od. zum VN, außer 3x (ταύρον 77488 in 1 b; γερόντων B53, κασιγνήτων Sc. 17 in 2 b; singulär von Ath. Θ520+ in 1 c); metr. beweglicher (in 4 Positionen) u. kürzer als μεγαλήτορος * (s.d. weiteres, auch L), vgl. noch καρτερόθυμος u.a. Abll. zu μεγας 1 Sg. la bei PN, Patron.: von einzelnen Helden laa Held im Kampf handelnd od. leidend 0440 „τον δ’ 'Έκτωρ -ος άπέκταν^ Σ 335 (,,'Έκτορος) κεφαλήν -ου σοϊο φονηος“ Δ 467 ίδών-ος ’Αγήνωρ 4- 7V598 ¥'694 -ος ’Επειός (λαβών) Δ 479 ύπ’
Αιαντος -ου δουρί δαμέντι = Ρ303 S454 ,,-ου Πανθοίδαο ' χειρός άπο στιβαρης“ -ήα-ον: Μ379 (tötete) ’Επικλήα -ον + 77594 (Βαθυκλήα). 818 (Πατροκλήα) I Sc. 57 Κύκνον έπεφνεν, Αρητιάδην -ον laß Held (als Vater, Anführer usw. im adnom. Gen.) dient der Bestimmg. von jem. (Sohn, εταίρος) od. etw.; -ου PNg υιός u.ä. (s.a. /189+ in lae): E565 Άντίλοχος -ου Νέστορος υιός = TV400" = Ψ 541" = Ρ653" (Akk.) + «Ρ596 (ohne ’Αντίλ.) E25 -ου Τυδέος υιός = 235" - 335" s AS 509" (Vok.) 77571 υιός Αγακλήος -ου δΐος ’Επειγεύς Ρ602 υιόν Άλεκτρυόνος -ου 306 Σχεδίον -ου Ίφίτου υιόν Ρ518 υίες Ίφίτου -ου Ναυ- βολίδαο ο2 Όδυσσήος-ου φαίδιμον υιόν (= γ\&9** ) τ180 πατρός έμοΐο πατήρ, -ου Δευκαλίωνος I F534 Αίνείω ετ- αρον-ου Δηϊκόωντα 0331 ^Μενεσθήος-ουΛ πιστόν έταΐρον Μ 373 εύτε L u πύργον ΐκοντο B7Q6 αύτοκασίγνητος L-ou ΠρωτεσιλάουΛ Π286 νηι παρά πρύμνη L j /364 ,,όμηλικίη -ου Τηλεμάχοιο“ 423 „έπί Τηλεμάχου -ου νήα/ 1 a γ Helden, übermenschl. Wesen der Vorgesch. o229 Νηλέα τε -ον, άγαυότατον ζωόντων φ296 „ένί μεγάρφ -ου Πειριθό- oio“ = Hes. fr. 280, 28" Th. 734 (im Tartaros) Γύγης Κόττος τ’ ήδέ Βριάρεως -ος laÖ Held in Genealogie (3x -ήα -ον) E547 έτικτε Διοκλήα -ον ο243 Όϊκλήα -ον = Hes. fr. 136, 16" fr. 33 a, 10 Πυλάονά τε μεγάθυμ[ον 70, 33 καί 'Ίπποκλον -ον η 62 Ναυσίθοον -ον lac Achill, (1‘) Diom. unter verseh. Bez. ¥Ί68 έκάλυψε νέκυν -ος ’Αχιλλεύς 1 ές πόδας έκ κεφαλής, sonst übl. Epith. πόδας ώκύς hier wegen folgendem ές πόδας vermieden Κ498 ύπ ^Αχιλλήος -ουΛ /189 L j φαίδιμος υιός s II. Parv. fr. 20, 1 ρ. 59 Dav. (s ο 2" in laß) P 214 τεύχεσι λαμπόμενος -ου Πηλείωνος (-ω Πηλείωνι Arist., Πηληϊάδεω Αχιλήος Zen.) = 27226" - ‘Τ75" Φ153 „Πηλείδη -Γ = Ζ145 (Τυ- δείδη) 1 b Stier 77488 (ήύτε ταύρον έπεφνε λέων) αίθω- να-ον 1c Ath., metr. entspr. γλαυκώπιν Αθ. #520 (’Οδ. νικήσαί) διά -ον ’Αθήνην = ν 121" 2 PI. 2 a bei VN
/1123 ,,δώσουσι γέρας -οι Αχαιοί“ s 135 4- ω 57 Ε27 Τρώες δέ -ος έπεί « Λ 459ίη· = Ν737,η· £Ί02 ,,όρνυσθε Τρώες-οι“ Ρ420 τις αύ Τρώων-ων + ¥Ί75 s 181 0155 „Τρώων άλοχοι ^-ων άσπιστάων^ Ε577 άρχόν Παφλαγ- όνων L j 7V456 ή τινά που Τρώων έταρίσσαιτο -ων Κ 205 „θυμφ τολμήεντι μετά Τρώας -ους 1 έλθεϊν“ 4- /1294 7549 „Κουρητών τε μεσηγύ καί Αίτωλών -ων“ — *Ρ633" 7V699 προ Φθίων -ων η\6 τις Φαιήκων -ων Λ 732 ,,άτάρ -οι ’Επειοί“ - 744" 0519 -ων άρχόν ’Επειών Β541 -ων άρχός Άβάντων = /1464 - Hes. fr. 204,53 17631 ’Οδ, ήγε Κεφαλλήνας -ους /366 „μετά Καύκωνας -ους“ Sc. 25 Λοκροί τ’ άγχέμαχοι καί Φωκήες -οι Hes. fr. 150, 17 καί Αί[#]ίοπες -οι 165,12 Δαρδαν]ιδών -ων φύλον εναιρ[ 2 b
bei Appellativa von Pers. 1753 (βουλήν) -ων ΐζε γερόντων (s.d. Β 3) Sc. 17 πριν γε φόνον τείσαιτο κασιγνήτων -ων
D Hes. fr. 58,9 κ[ούρην -ου Δηΐονήος ’Hes.’ fr. dub.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
227 (Euphorion? fr. 35 c Powell) καί Ίπποθόων -ος v369a
v.l. 77738, P199, σ356 H. W. Nordheider
Μέγαιρα N. einer von drei Erinyen, viell. in d. Th. Cycl. (Apollod.), s. Ber. p. 9, 17 B. Mader
μεγαίρω [5‘, 3°, lh] E app. from *μέγαρ(ός) /μέγας, see Peters, Laryngale 191 Deriv.: άμέγαρτος M trisyll. [~1J -ηρε P865 Μχ] ούδέ/ού τι -αίρω 2154/7/408, β 235, #206, h. Merc. 465; μηδέ -ήρης χ55; -ήρας 7V563, Ο 473 Σχ sch. D ^54: ούδέ -αίρω' ούδέ φθονώ, ούδέ άντιπράττω L Buttmann, Lexil. I 258—61; Hoffmann, Eth. Term. 36; Myers, CR 51, 1937, 163 f.; Kraus, Gn. 49, 1977, 244
B basic sense app. ’regard as too great, too much’, and so refuse, deny, what is desired by Lanother party4, oppose, object to (the will, desire [already being realised /7235] of) u j (not nec. successfully: z5 54ff., /7235); neg. 6x (incl. 5 x VE form, ούδέ/ού τι -αίρω) out of 9x; always w. ref. to spec. (circumseribed set of) desire(s), purpose(s); subj. 6x deity (other party also deity /154, h. Merc. 465, cf. /55), 3 x human; L(potential) motivat. of subj., where app./ of gods: affection for threatened cities (^4 54), favouring of other side in battle (7V563, 0 473), failure of human to promise sacrifice (^865), desire to keep expertise for seif (h. Merc. 465); L / of men: fact that proposal made by enemy (7/408), outrageousness of behaviour (/7235), reluctance to face competition (#206); L j never mere spite; synt.: pers. whose will opposed, when expressed, in dat. (0473, ¥^865, y55, h. Merc. 465) or in acc. as subj. of inf. (/5235), thing refused expressed by acc. (^865), gen. (N563), inf. (7/408, χ55, h. Merc. 465; acc. 4- inf. /7235); inf. constr. understood /5 54 (constr. w. διαπέρσαι), #206 (w. πειρηθηναι) Wdfld.: άγαμας άναίνομαι (Lin context w. μ. and w. same subj.:u # 212), φθονέω (u d 2155); opp.: έάω (q.v. B introd.: wdfld. of sense 2; [ούκ] έάω L d /142. 55), δίδωμι (L j /58. 60, h. Merc. 490), όπάζω (L , /57); έθέλω L , 7/375. 394, # 213, h. Merc. 466 (n. also expressions of will, desire of the other party in context w. μ.'. /140. 41, #204, h. Merc. 475 [cf. vv. 434. 453]) /154 (Hera to Zeus: ,,τάς [the cities dearest to me] διαπέρσαι) τάων ού τοι έγώ πρόσθ’ ίσταμαι ούδέ -αίρω. 1 εί περ γάρ φθονέω τε καί ούκ είώ διαπέρσαι, ' ούκ άνύω φθονέουσ’“ (νν. 55—56 ath. Ar.) 7/408 (Ag., replying to Tr. proposal of truce to bum dead:) „άμφί δέ νεκροϊσιν κατακαιέμεν Lo# τι -αίρωΛ“ β235 (Mentor to Ithacans:) „μνηστήρας u u ' έρδειν έργα βίαια (for they are risking their heads. νύν δ’ άλλω δήμω νεμεσίζομας who say nothing to stop the suitors“) (Mentor’s speech lacks internal consistency from a strietly logical point of view: objec- tion to suitor’s behaviour is, of course, whole basis of what he says, but here he wants to goad his other hearers with idea that they are really to blame for the Situation) #206 (Od. to Phaeacians: ,,ότινα θυμός κελεύες δεύρ πειρηθήτω) ή πύξ ήέ πάλη ή καί ποσίν, u Λ (ού πέρ τιν άναίνομαι ούδ’ άθερίζω, άλλ’ έθέλω ίδμεν καί πειρηθήμεναι άντην“) h. Merc. 465 (Hermes to Ap., who has asked eagerly about his music:) „έγώ σοι ' τέχνης ήμετέρης έπιβήμεναι L “ Ν 563 (Adamas struck Antii.’s shield with his spear, άμενήνωσεν δέ οί αιχμήν) Ποσειδάων, βιότοιο (of Antii.) -ήρας (sc. Άδάμαντι) 0473 (Aias to Teucer, whose bow-string has been broken by Zeus [ος ρ έφύλασσεν ’Έκτορ’, w.461 f.]: ,,βιόν μέν έα καί) ιούς ' κείσθας έπεί συνέχευε θεός Δαν- αοίσι -ήρας (and fight with spear and shield“) (η. ότινας μινύθη τε καί ούκ έθέλησιν άμύνειν, ώς νύν Άργείων μινύθει μένος νν.492f.) ¥^865 όρνιθος μέν αμαρτε (Teucer, who had not promised to sacrifice to Ap.)· -ηρε γάρ οί τό γ' Απόλλων' 1 αύτάρ ό μήρινθον βάλε πάρ πόδα, τή δέδετ’ όρνις' (Mer. promised a sacrifice and hit the bird in flight) /55 (Ath.-Mentor to Pos.:) „κλύθς ... μηδέ -ήρης ' ήμιν εύχομένοισι τελευτησαι τάδε έργα. (Grant renown to Nestor and sons, requital for the Pylians’ sacrifice, accomplishment of Tel.’s mission“) J. N.O’Sullivan
57
58


μεγαχήτης
μεγαλίζομαι
μεγαχήτης [4·, 1°] Σχ sch. D Θ222: μεγάλη παρά τό κήτος' ή πλατείς καί εύρυχώρω, Φ22: μέγα κύτος έχοντος, ώς '-εϊ νηί' ή μεγάλου κήτους, γ 158: πόντον τόν μεγάλα κήτεα έχοντα
L ‘Leaf zu Θ222; 2Bechtel, Lexil. 194; 3Fränkel, Hom. Gl. 88 A. 5; 4Lesky, Thalatta 158; 5Sommer, Nominalkompos. 184 f.; 6 Buchholz, Arch. Hom. J 134; 7Gray, Arch. Hom. G, 96; 8Risch 81 (auch zum Akz.); 9Kurt, Seern. Fachausdr. 44 f.
B a) Epith. des Meeres, χ!58 (-εα πόντον)’, b) eines großen Raubfisches, Φ22 (δελφίνος -εος); c) von Schiffen, Θ222 = Λ 5 ~ Λ 600 (-εϊ νηί). — Genaue Bed. in der Ant. uns. (s. Σχ) u. viell. schon im fgrE (s. L7); faßt man, wie allg., μ. als (urspr.) Poss.-Kompos. mit HG κήτος, u. dieses in der im fgrE ausschließl. verwendeten Bed. ' LMeeresunge- heuer/ auf (L3-6*8-9; Frisk, Chantraine s.v. κήτος), i.S.v. 'das große u j hat, birgt’, dann paßt a dazu gut, b/c nicht. Ein Ausweg wäre es, für b/c eine Umdeutg. des urspr. Poss.-Kom- pos.s in e. Det.-Kompos. anzunehmen i.S.v. 'das e. großes L j ist’ (Schiffe als große Fische o.ä.). Ausgangspunkt könnte
d. Mißverständnis (spez. in Φ22?) e. alten Formel für Schiffe sein, die e. Drachen-, oder, wie für myk. Zeit nachgewiesen (s. L9), e. Fischhaupt 'hatten’, nachdem dieser Schmuck fortgefallen u. vergessen worden war (L34689). Eine andere Mög- lichk. wäre es, an μ. als Poss.-Kompos. festzuhalten, aber mit
e. and. Bed. von κήτος 'Schlund, Rachen > Bauch’ i.S.v.
'der einen großen Schlund hat’, von den verschlingenden Meerestiefen (a, wobei hier Anknüpfung an die übl. Bed. von κήτος im fgrE naheliegt, s. Σχ), vom andere Fische verfolgenden u. fressenden Delphin (b), von d. geräumigen, viele Männer fassenden Schiffen (c, vgl. κοίλος u. γλαφυρός als Epith. ν. ντ/ΰς·); s. Σχ, L1·2·7 u. oben II Sp. 1414, 38 ff., vgl. Sp. 1413, 72 ff. u. 1414, 56-65 B. Mader
μεγαχυδής [1H] mit großer Autorität, Ruhm, Erg. in Hes. fr. 280, 15 κασιγνήτας μεγ[ακ]υδεϊς, von Frauen(!), vgl. μέγα (s.d. BI9d), κΰδος (s.d. B2), κυδάλιμος, κύδεϊ γαίων
H. W. Nordheider
μεγάλη usw. s. μέγας
μεγαλήρατος [1Η] hapax sehr geliebt (liebenswert) Wortf.: έρατός m. Abll.: s.a. μεγήριτος Hes. fr. 229,8 (Her. im Olymp) άθάνατος καί άγη]ρος έχων μεγαλ[ήρατον "Ηβην, statt geläufigerem πολυήρατος (ο366 ήβην πολ.), das hier auch v.l.; für μ. Meier, Ep. Formel 37; Beck, ZPE 56, 1984, 29 f. (der auf Wortspiel mit μεγάλο] ιο καί "Ηρης in V. 9 hinweist) H. W. Nordheider
μεγαλήτωρ [39’, 30°, 5H, 2e] F -ορος 33, -ορι 13, -ορα 23; -ορες 5, Vok. 1, -ορας 1
Μ [uuLu] (θυγάτηρ*) -ορος Ήετίωνος/Άλκινόοιο/ PN8/PNn Ζ395 = Θ187/ζ17 = 213 s 0464, ζ196. 299, η 85.93/58/Λ85; -ορος Αγχίσαο/Αίνείαο/PN8 £468 s Υ 208/Κ175. 263. 293. 323/2V189, 5797, κ207, Hes. fr. 70,30; 129, 17 2 22«; ΡΝ8 -ορος + Patron. «36; Αϊαντος* -ορος/ι/α Ρ\66, 0674, Ρ626; Όδυσσήος* -ορος/ι/α δ 143/Ε674, ε233, ζ14 - 09/ε81. 149, ¥<153; ΡΝ· -ορος/Mk. Β541. 641, Λ626/ω365; Πριάμω -ορι Ζ283, Ω117. 145; PNd -ορι (ποιμένι λαών, cf. D) 7V712, Π257, II. Pers. fr. 4,2 ρ. 64 Dav.; (θυγάτηρ) -ορος άνδροφάγοιο/φόνοιο «200, Aeth. fr. spurium ρ. 48 Dav.; -ορος/ι (4- Adj.) £299, y432/£785; Τρώες/VNn/VN· -ορες* Θ523, Φ55/Ν656 - T278«·, τ VJ6/N3Q2; -ορες Ορ. 656 [^’^] -ορι Θυμώ/Mk. Τ109/& 255« . 629. 675, Λ 403 ■= Ρ90 - Σ5 - Υ343 = Φ53 ~ 552 = Ύ98 - e298 - 355 « 407 - 464 - ρ248, ι299. 500 s Sc. 450 - Längg. vor μ.: £674, /255. 629, 0674, P299, ε 81. 149. 233, ζ14, 09, ι299, ¥<153, II. Pers. fr. 4,2 ρ. 64 Dav.
Σχ sch. D £547: μεγαλοψύχου. γενναίου
L Bissinger (s. μέγας L) 267 ff.; Hoekstra, Modifications 23 f., 69; Meier, Ep. Formel 93 f.
B mit großer Energie, Lebenskraft, kraftgeladen, recken4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
haft, beherzt (s. ήτορ B. G), auch großherzig, generös! (κ36 im Zush. m. δώρα; vgl. später μεγαλόψυχος); HG ansch. verblaßt od. von vornherein nicht empfunden (kunstsprachl. Bildg.), zumindest in Vbd. -ήτορα θυμόν (Streckg. von μέγαν 0.; vgl. andrers. Assonanz in άγήνορα Θ., sowie ηγήτορες u.a. nom. ag.); heroisches Epith., formelh. (titelhaft erstarrt) zum männl. PN (Kämpfer, Vater — König [auch Vater von Töchtern]; je Ix [in Id] erwachsen werdender Tel. als Sohn seines Vaters, Aiolos, Ares, roher Kyklop; singulär Op. 656 als Wiederaufnahme des PN) od. VN sowie zu θυμός; nur in obliquen Kasus (um 1 Silbe länger als μεγάθυμος), nur in 2 metr. Positionen, je nachdem, ob zum Namen od. zu θυμός Wortf.: άγήνωρ, δαί-, κρατερόφρων, θαρσαλέος, θρασύς, κρατερός, κυδάλιμος, μέγας + Abll. (bes. μεγάθυμος), zur Vorstellg. der in jem.m verkörperten Kraft vgl. noch μένος, βίη 4- PN8, μένεα πνείοντες 4- VN 1 von Pers. (Sg. außer le), metr. Position immer [,J^] la vom Helden (Aias, Aen. [Y], Patr. außer 2x) in Kampfsit. £166 ,,Αίαντος -ορος ούκ έτάλασσας ’ στήμεναι άντα“ 626 ούδ’ έλαθ’ Αΐ- αντα -ορα 4- 0674 (Dat.) 7V712 Όϊλιάδη -ορι Π257 άμα Πατρόκλω -ορι Ρ299 Πατρόκλοιο πόδα -ορος Υ\75 άντίον έλθέμεναι -ορος Αίνείαο = 263«· = 293« = 323« 7V189 άφαρπάξαι -ορος Άμφιμάχοιο 1 b vom Vater, (Ur)könig (s.a. <5143 in 1 c, Aeth. fr. in Id); -ορος PN8: £468 Αινείας υιός -ορος Αγχίσαο = F208« Ζ395 Ανδρομάχη, θυγάτηρ -ορος Ηετίωνος = 0187 ζ17 Ναυσικάα, θυγάτηρ -ορος Αλκινόοιο = 213 = 0464 (Vok.) = ζ!96« = 299« (δώματα) = τ; 85”· = 93« , vgl. ιερόν μένος ’Αλκ. η58 θυγάτηρ -ορος Εύρυμέδοντος 5797 κούρη -ορος Ίκαρίοιο Hes. fr. 129, 17 κούρη]ν -ορος Αρκασίδα[ο = 22« 70,30 υί]ωνός -ορο[ς Όρχ]ομενοΐο I Λ85 Αύτολύκου θυγάτηρ -ορος Αντίκλεια £641 Οίνήος -ορος (-ορες ν.1.) υίέες Λ 626 θυγατέρ Αρσι- νόου-ορος Β 547 δήμον Έρεχθήος -ορος I Ζ283 Πριάμφ -ορι τοϊό τε παισίν 4- Ω117. 145 ω365 Λαέρτην -ορα 1 c von Od. (metr. entspr. 05. ταλασίφρονος, während hier nur 5143 Gen.) £674 ούδ’ άρ’ Όδυσσήϊ -ορι μόρσιμον ήεν + ε233, ζ\4 = 09, ε81 (Akk.). 149, ¥<153 5143 Όδυσσήος -ορος υΐϊ (vgl. 1 b) Id von verseh. Pers. £785 "Ηρη ’ Στέντορι είσαμένη -ορι χαλκεοφώνω γ432 Τηλεμάχου έτα- ροι -ορος (-ορες ν.1.) «207 κλήρος -ορος Εύρυλόχοιο 36 δώρα παρ’ Αιόλου -ορος großherzig! (s.o. Β Vorbem.) 200 Κύκλωπός τε βίης -ορος άνδροφάγοιο Aeth. fr. spurium ρ. 48 Dav. ήλθε δ’ Αμαζών, 1 Αρηος θυγάτηρ -ορος άνδροφό- νοιο II. Pers. fr. 4, 2 ρ. 64 Dav. (έπορεν δώρα) Μενεσθήϊ -ορι ποιμένι λαών singulär ohne ΕΝ (vgl. ό διογενής Φ\7, s.a. /106, κ443): Ορ. 656 άεθλ’ έθεσαν παϊδες -ορος (-ορες v.l.), sc. des Toten, Wiederaufnahme von δαίφρονος Άμ- φιδάμαντος (s. West z. St.) le PL: von Völkern, vgl. μένεα πνείοντες Θ 523 ,,ώδ’έστω, Τρώες-ορες“ + Φ 55 Ν 656 Παφλαγόνες -ορες άμφεπένοντο = Τ 278«· (Μυρμιδό- νες) τ\76 έν δ’ Έτεόκρητες -ορες N3Q2 μετά Φλεγύας -ορας 2 vom θυμός, in Position [uJov], Akk. c°Qa θυμόνΛ außer Ix (HG kaum noch empfunden; /629 bildet L j eine Einheit ggüber prädik. άγριον); vgl. θυμός μέγας (s.dd. B2. 4 a. 6 a; bzw. I9c), άγηνορα θυμόν, μένος πολύ- θαρσές; /-Stt (von Ach. außer Ix): /109 ,,σώ -ορι θυμώ 1 είξας (Ag.)“ s 255«· (Akk., ΐσχειν) 629 „άγριον έν στήθεσσι θέτο L-°Qa &νμόνΛ“ 675 „χόλος δ’ έτ έχει L j“ I 1299 βούλευσα κατά L u 500 ού πεϊθον έμόν u u Sc. 450 (,,έπισχε μένος“) άλλ’ού πεϊθ’ Άρεος^ u sonst Formel-V. όχθήσας δ’ άρα είπε πρός δν L u (s.d. Β 6) in Konfliktsit. (7‘, 5°; Stt s. in M Ende: A4O3+, dazu Textkritik: ς>248 v.l. έπος τ’ έφατ έκ τ’ όνόμαζεν, sic Allen, van Thiel, v. van der Valk, Text. Crit. Od. 43)
D Hes. fr. 10 a, 47 ύποκυσα[μένη μεγαλήτο]ςα ποιμένα λαών = 23 a, 34«· suppi, s 141, 19«· suppi. (Dat.) 43 a, 88 πα[ίδα φίλην-ορος Ίοβάταο v.l. £247, ¥<143, η33Ο, ε522 (s. St West, Ptol. Pap. S. 244), x!06, ρ114
H. W. Nordheider
μεγαλίζομαι [1’, 1°] Σχ sch. D K69: μηδέ έπαίρου τή διανοίη δι ύπερηφανίαν Β sich groß machen (fühlen).
59
60


μεγαλίζομαι
μέγαρον
refl. faktit., vgl. κακίζομαι, ισοφαρίζω, u.a. bei Risch §110; sowie (σ382) „τις δοκέεις μέγας (s.d. Bile) έμμεναΓ', nur neg. in dir. R.: K69 (Ag. zu Men.: „wecke jeden) πάντας κυδαίνων μηδέ -εο δυμώ, ' άλλά καί αυτοί περ πονεώμεδα“ sei dir nicht zu schade für diesen Heroldsdienst (Ggs. άλλά ...), od. fuhr dich dabei nicht zu überheblich auf (Ggs. πάντας κνδαίνων) $<174 (Od. wirft Pen. ihr κήρ άτέραμνον vor, die antw.:) „ουτ αρ τι -ομαι ουτ άδερίζω (s.d.) 1 ούτε λίην άγαμαι“, Ορρ. άδ. (Assonanz zu άτέραμνον \) ist trans, (geht auf den Gast), insofern korr. zu μ. (geht auf Pen.s Selbstgefühl) H. W. Nordheider
μεγαλοσΦενης [le] mit großer Stärke, Erw. aus μεγα- σδενής, vgl. κρατερός (m. Wortf.), nur in Gebetsanrufg. von Pos.: Vit p. 11, 1 κλΰδι Ποσειδάων -ές ^έννοσίγαιΛε, ersetzt das metr. im Vok. nicht brauchbare βαρύ-/έρίκτυπος/γαιήοχος έννοσ., metr. entspr. γαιήοχε κυανοχαϊτα, s.a. L εύρυσδενές, Ποσ. έπισδενέος; zu Pos.s Körperkraft s. sein στέρνον B479 H. W. Nordheider
μεγάλου usw. s. μέγας
μεγαλωστί [2‘, 1°] Σχ sch. D /7776: μέγας έπί μέγαν τόπον, Σ26: πολύν τόπον κρατών Β über eine große Fläche, langhingestreckt, 3 x als verstärkende Verdoppelg. in Pa- ronomasie μέγας (s.d. Β 11 e) -αλωστί (s. Schwyzer, Kl. Sehr. 445 f. u. vgl. αίνόδεν αίνώς, οίόδεν οίος; zur Bildg. Risch § 128 c, vgl. 3 χ -άλως, s.v. μέγας B III); primär wohl Σ26, wo auf τανυσδείς bzg. (s. Dihle, Homer-Probleme 23): Σ26 (Ach. von Patr.’ Tod erfahrend) αυτός & έν κονίησι ^μέγας -αλωστίj τανυσδείς 1 κεϊτο wohl danach auf κεϊτο bzg.: Π 776 (toter Kebriones) ό δ' έν στροφάλιγγι κονίης ' κεϊτο u j, λελασμένος ίπποσυνάων = <υ40 (,,σύ δ\ κεϊσο“, toter Ach.), zur Aith. als Vorbild s. Lesky, Homeros Sp. 74
H. W. Nordheider
Μεγαμηδείδης [lh] hapax Patron., S. des Megamedes = Pallas, V. der Selene h. Merc. 100 Πάλλαντος ... -ao (p; ,βέγαΛ μηδείδαο M; L Λμηδείδιο Π; L Λμηδείδοιο L; u Λμηδείοιο ET, s. unten D) ανακτος, Μ. nicht sicher überl., wohl aber die korrekte Form (Verteilg. der w.ll. auf das Stemma, s. A.-H.-S. p. L; Μ. zwar nur hier, aber Μεγαμήδης hist. N., s. Bechtel, Personenn. 314). Die Genealogie ist zwar im ganzen sing. (vgl. Th. 371 ff.), doch kann Μ. als N.s-Variante von Περί- bzw. Άγαμήδης über Άγαμήδη u. Μήδεια gut mit (Sonne u.) dem Mond in Vbg. gebracht werden, s. Maximilian Mayer, Giganten u. Titanen, Berlin 1887, 67; weitere Lit. bei Cassola z. St
D Kj.en u. Disk. s. bei Cassola z. St. (p. 523 f.); e. Verderbnis von μέγα μηδομένοιο in Μ. ist unwahrsch.
B. Mader
Μεγαπένθης [4°] Σχ sch. 511 κατά ... τόν καιρόν του διά την Ελένην πένδους έτέχδη, vgl. Eust. 1480, 4 (über den Proitossohn Μ.) κληδείς... διά τό πενδήσαι τόν Προΐτον έπί τη μανίφ τών δυγατέρων
Β S. des Men. u. e. Sklavin, 511 (τηλύγετος γένετο ^κρατερός ·ηςΔ)', Men. verheiratet ihn mit e. Tochter d. Spartaners Alektor zur gleichen Zeit wie Hermione (V. 10 ff.). — Μ. holt zus. m. V. u. Μ. für Tel. e. Gastgeschenk, o 100. 103. 122 (u □). — Sprech. N. d. großes Leid hat, Schmerzensreich, in Bezug auf das Schicksal des V.s, s. Σχ\ vgl. v. Kamptz 32. 207; Wilamowitz, HU 174 ff.; F. Klingner, Studien zur gr. u. röm. Lit. (1964), 76; Nilsson, Myc. Origin 49; Mühlestein, Hom. Nam. 50 A. 21 B. Mader
Μέγαρα n.pl. [1H] E als Koll. zu μέγαρον, ’herren- burg’ Wilamowitz, HU 252, vgl. G1H 1,63 A. 2 B Stadt westl. von Athen, als junge dor. Gründg. historisierend im Schiffskat nicht genannt (auch nicht i.d. megar. Var. zu B 557f.), an s. Stelle steht viell. (das ältere?) Νϊσα im böot. Kat. (£508), wenn — Νιοαίη, der spätere Hafen von Μ. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(vgl. £558a, s. Wilamowitz, HU 252 f., H. S.-L. 32) - Hes. fr. 204, 48 (-α σκιόεντα) als e. der Orte genannt, aus denen Aias seine Brautgaben für Hel. zusammenrauben will
B. Mader
Μεγάρη [Γ] T. des Kreion, Frau des Her., λ269, s. Preller-Robert 2, 626 ff.; der N. wahrsch. zum ΟΝ Μέγαρα (v. Kamptz 45. 309 [anders S. 228]; zu Bzhgen zw. Theben bzw. Böotien u. Megara s. Wilamowitz, HU 253)
B. Mader
μέγαρον [57*, 245°, 23H, 14h, 3e] E prob. LW, perh.
adjusted to μέγας, see Frisk s.v. — Deriv.: Μέγαρα
F -οιο 53, -ου 1, -ω 31, -ον 18, -όνδε 3; -ων 16,
-οισι(ν) 167, -οις 40, -α 8, -(α) 4
Μ 1 disyll. ![««] άνά/κατά -(α) ρ360/ι>167, /396; -(α) Ζ286 2 trisyll. [ν«ί] έν-ω 2V431; ^έν -οιςΛ άέκητι
σέδεν /213, π94; L Όδυσήος υ 117, φ4; L u 5165, Hes. fr. 58, 6; ές -ον «416, υ96; έκ -ων Όδυσήος ω440 um-<pj σύ/έ δέ ο 128, /370; L , Ζ91 a 272, £411, 5432, λ420, $>296; ήμενος* L£v -ωΛ (τώ 5’) Ω209, σ316, τ322; L / ή/σύ δέ £125, λ374; ‘ , 5744, η65, η230 - τί = 51, λ62. 376, £201, ο461, ρ493; -φ h. Ven. 114; ένί -οις Β 137, Σ435, /2236, 7/190, ν334, ο 77 - 94, ρ391, Hes. fr. 17 a, 14, Asius fr. 2 p. 89 Dav.; ήμενος ^έν -οιςΛ $>100; L / σώ 5’/218; u / ό 5’τ54Ο, h. Cer. 235; L , Λ 768, £326 a τ295, π 33, ρ252, ω396, Hes. fr. 70, 32 suppi. = 243,6 suppi. = 251 a, 6 suppi., fr. 211, 10. 257, 2; (έλδων*) ^ές -ονΛ Λαερτιάδεω Όδυσήος π 104, σ24, $>262; L , α276, κ 432; πάσιν άνά -ον Διί τ; 180, ν51; έσω/κατά -ον ψ24, ω449; έξιέναι/έξιτέ μοι -ων' άλλας 5’ άλεγύνετε δαϊτας α 374, £139; διέκ -ων τής/τώ 5’ h. Cer. 281. 379; έκ -ων Θ 507 a 547, 5728, ο91 [.«Ι] -ου u258; -φ λ53; -ον ν377, /299. 457. 482. 494; κλήϊσεν/ώίξεν δέ δυρας ^-ων ευ ναιετα- όντωνΛ τ30 = φ387//399; L j £400; -ων τ37, /171. 375 [ο~’1 ένί -ω ευπήκτω Β66\, /144 a 286, Hes. fr. 10 a, 54, h. Cer. 164; υίες/παΐδες ^ένί -οιςΛ γεγάασιν £62, κ5; t u Όδυσήος σ420, ω!87; δέ τήος/έήος L u ο 231. 450; παιδός L j υ214; L d /2664, /417; ^κατά -αΛ σκιόεντα κ479, λ 334 = ν2, ψ299; L u /463; άνά -α σκιόεντα α365 = 5 768 = σ399, h. Cer. 115 [.-‘] -όν τε π341 = ρ604 3
quadrisyll. έν-οισιν έμοϊσι π269, τ254 έκ
-οιο /2647 = 5300 = τ/339 = /497, c. Naup. fr. 7Α, 5 p. 148 Dav.; -οιο διέσσυτο Ύ460, 537; -οιο £248, £304, π 165 a 343, ρ325, $>229. 236 = 382, /334, h. Merc. 146; βή 5’ ίέναι/ρ ιμεναι -όνδε π413, $>58; σφοϊσιν (etc.) ^ένί -οισιΛ (καδηατο) Λ 76, α269 = 5192in, /360 = λ 182in = π38; κτήματ j r/150, λ341; όσσα δ’/όσσοι 3 γ 186, ν8; μνάται L ,(ν) π 77, τ529; έσταδ’/έσταν L u /489, ω392; u Λ(ν) Ζ2\7, Ξ485, /2219. 427, α27, 5227, ν337, $>41, Hes. fr. 43 a, 33; κούρη/ν 5’ νέν -οισιΛν Hes. fr. 5, 1; 165, 6; 5’ t /v) Z428, $^132, Hes. fr. 23 a, 27; τοι L u(v) 5392, π284; , , καδημενος 5101; L jV έμόν/οϊς τ2\7. 490; L ,(v) £193, /561, Σ331, X69. 484 a /2726, /2539, 5557
- ε14 - ρ 143, xl50. 523 - λ 31. 198, π 120, υ68. 274. 389, /47. 222, $<56. 302, o>382, Hes. fr. 26, 28; 33 a, 8, h. Ap. 96; ] -οισι καδέζίετο inc. auct. fr. P. Flor. (SIFC 27/8, 1956, 49 f.) [vJJ βιέκ -οιοΛ βεβήκει κ 388, ρ61 a τ47
- U144, σ185 — τ5Ο3 — /433, u Λ ρ460; ^άπό -οιοΛ δίεσδαι ρ398, ι>343, t Λ ψ43, h. Ap. 110; έκ -οιο π390, υ 6; -οιο /239. 270. 378; άλλος ^ένί -οισι(ν)Λ /2768, τ486; παϊδες* L u (λίπωνται) /2603, /354, π411; ξεΐνον/ς t j 542, φ424; (τις) L u γυναίκες^ /2497, λ 162, τ!6. 87. 497, /151. 421; L j έλειπον* Τ339, 5734, λ68; L j έτικτε Hes. fr. 252,3, h. Cer. 252; u Λ πένοντο 5624 - ω412, *348; (μνηστήρας) t j τεοϊσι (etc.) «295 β λ 119, 5587 — r94e’, r573 - ω 162*’; L u £270. 805, //148, 0520, Φ475, X 510, £94 - ö)129 β rl39, /256, 5763, x338, ν384, ρ358. 569, σ221, τ552 (ν.1. -οις codd. plur., see LaRoche HU 76, Chantraine, Gr. h. I 484), $>176, /491, $<60. 113, h. Ven. 231; tiv -oiaijV έλειπες v403; L Λ(ν) A396, Γ207, /487, π314; μ}εγάροισι λιπ{ Hes. fr. 70,2 [-Jx ] λευκώλενος*
61
62


μέγαρον
μέγαρον
,έκ -οιο, Ζ377, σ198 s τ60; L , «270, 0106, τ533, h. Merc. 65; (σταθμόν) έϋσταθέος -οιο Σ374, £120. 127. 257 = 274. 441 s 458; -οιο <5625 = ρ 167, ρ96, υ155, £143; -όνδε ψ20; μνηστήρες άγήνορες* νέν -οισι(ν)Λ /7299, ρ79; κατερήτυον+ L u 7465, ι31; καλλίσφυρον u Th. 384, Hes. fr. 23 a, 15; 129,14 suppi., 204,94; λευκώλενον L Z 371, 7/12; καθ/παρήμενος + L d δ 238/ρ 521, τ 589; όμ- όκλεον L j <77 360. 367, χ211; τέκον* (δ) L u 4 418, Hes. fr. 185, 18, h. 19,35; σοίς/οις L , 0242/TV667, ο354; L , Ζ421. 528, S502, 0439, Σ325, 0757, «432, χ401, 0210. 537, 7/53, κ452, σ!83. 267. 307, τ327, 30, £56. 313. 322,
^28. 355, Ορ. 377, Hes. fr. 10 a, 51, h. Ven. 14; -οισι π 106
Σχ sch. D A 396: πατρός ένί -οισιν έν τοΐς τον πατρός μου Πηλέως οίκοις. έν θαλάσση γάρ Πηλεύς κατοικείν ούκ ήδύνατο, also glossed w. οίκοις, οϊκφ 4 418, Bl37, Γ125. 207, £193, sch. min. P. Colon, inv. 2281 on 4 396; sch. min. P. Amh. 18 on o94: -οισιν* οίκήμασι
L Buchholz, Realien 11,2 105 ff.; 2D. Joseph, LPalästej d. hom. Epos, Berlin 1895, 45 ff.; 3F. Noack, Hom. u d, Leipzig 1903, 50 ff.; 4Seymour, Homerie Age, 287 ff.; 5Grünmandl, Das hom. Haus, Progr. Wien 1911, 10ff.; 6Nilsson, Homer and Mycenae 72 ff.; 7Wace, JHS 71, 1951, 203-211; «Berard, REG 67, 1954, 1-34; 9D. Gray, CQ 5, 1955, 1-12; 10Stanford xliif.; HWace-Stubbings, Companion 489—497; 12Desborough, Last Mycenaeans, Oxford 1964, 30. 41 f.; 13Vermeule, Greece in Bronze Age, Chicago 1964, 137. 164. 176 f. 283; 14Pocock, Odyssean Essays, Oxford 1965, 23—32; 15W. A. McDonald, Discovery of Hom. Greece, London 1968, 181. 256; 16Drerup, Arch. Hom. 092. 123. 129 ff.; ,7Groß, KJ. P. 3, 1149 f.; ,8H. S.-L. 2. 9; 19LM.O. Knox,d JHS 90, 1970, 117 ff.; 20l d CQ 21, 1971, 30f.; 21L u CQ 23, 1973, 1-21; 22Nagler, Sponta- neity 68—79; 23Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 71—73
B hall, a gathering room for social (esp. eating, or cook- ing L21 3 f.) and work purposes (1), a similar private room for women and servants (2), also extended to mean dwelling, house (3), in transl. often ’halls*; both sg. and pl. in all uses (cf. δόμος, δώμα, and L19 L22); presence of more than one μ. (1 and 2) in large dwellings (Od.’s) provides factual basis for use of pl. dwelling (3), cf. 'halls'. In some instances pl. ref. to a plurality of dwellings (see below). Assignment of a particular instance to (1) or (3) sometimes necessarily subjective: present article gives author’s considered opinion. The Homerie μ. appears to be a mixture of elements from Myc. and geom. times (L21 21, cf. L18 9), e.g. evidence for both flat (Myc.) and pitched (geom.) roofs (L21 14ff.); the exact plan of Od.’s μ. (and dwelling in general) appears to be a poetic fabrication defying exact reconstruction (cf. L10, θάλαμος B introd.), but the Myc. μ. w. entrance-porch, central hearth and columns seems to coincide w. the basics of the Homerie μ. (see 77 95-99, <304-307, ρ447, cf. 062-66). On exaggerated capacity of μ. see Berard, Intr. Od. III 45 f., Gallavotti, SMEA 14, 1972, 30. The assertion that the μ. served as bedroom for the proprietor and his wife (L3 49 ff., L4 196 f., Murray, Rise of Gr. Epic 166) rests in the case of the large palaces on a false Interpretation of μυχός (L7 209
f., L9 10). For use w. κλισίη (0647, π 165), see L20 30f. true plural: B137, Θ507 s 547, 4 76, T339, Λ341, h. Cer. 115, h. Ven. 14 epiths., adjs.: possessive 23, εύναι- εταόντων 4, εύπήκτφ 4, εύσταθέος 8, παν £457, σκιόεντα 8, rel. few epiths., cf. δόμος, δώμα, θάλαμος G w. poss. gen.: Δευκαλιώνος Hes. fr. 5,1, Διός/Ζηνός h. Ap. 96, a 27, Διού Asius fr. 2 p. 89 Dav., θεών Ω427, Καλυψοϋς 3, Κίρκης 4, Λυκάονος £193, Όδυσσήος 12, πατρός 4 396, Ζ 428, «276, Hes. fr. 43 a, 33 suppi., Πειριθόοιο φ296, Φυλάκοιο ο231 divine megara: Eos h. Ven. 231, Hades h. Cer. 379, Hermes h. Merc. 146, h. 19,35, Kalypso 0557 = ε14 = ρ143, Kirke ι31, «150. 338. 348. 388. 432. 452. 479, λ53. 62, Styx Th. 384, Zeus a27, h. Ap. 96. 110, gods 4 76, Λ 427 w. prep.: (incl. -0e or local adv.) 316 of 341 total instances, 236 w. έν/ένί\ local dat. Lwithout prep.j h. Ven. 114 (3 aß), abl. gen. L u c. Naup. fr. 7 a, 5 p. 148 Dav. (laß) Wdfld.: room θάλαμος, μυχός, πρόδομος, ύπερφον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
house δόμος, δώ, δώμα, κλισίη, οίκος, ^τέγοςΛ parts άμεί- βοντες, άνοπαία Ί, δοκός, ένώπια, έσχάρη, θύρη, κίων, μέλαθρον, μεσόδμη, οροφή, όρσοθύρη, ουδός, ρώγες, σταθμός, L j, τοίχος, ύπερθύριον related structures αίθουσα, αυλή, έρκίον, έρκος, θόλος, κλίμαξ, λαύρη, πρόθυρον, τειχ- ίον, τείχος (on synon.: L1 125 ff., L3 50 ff., L7, L11, L19, L20, L21, L22 78 f.) 1 hall, main room (where male guests are
entertained) la singulär laa w. prep./prev. etc. άνά: + acc. 77180 = v51in (μέθυ νείμον) άπό/άπ-: ρ398 (δίεσθαι), υ 155 (άπέσσονται), ψ43 (κάλεσσε), h. Ap. 110 (έκπροκαλεσσαμένη, ν.1. άπ’έκ, see Forstel, Apollonhymnus 122 f.) -δε: π413, ^58 (βή ίέναι*), ψ20 (έρχευ) δι - : + gen. <304 (διελθέμεν) διέκ: «388 = ρ6ΓΧ = r47cx = υ144 = τ5Ο3 = £433 (βεβήκει = σ185 in 2 a), ρ460 (άναχωρήσειν) έκ/έκ-/έξ-: Ω647 = 0300 = 7/339 = £497/υ6 (ϊσαν/ήίσαν), «270 (άπώσεαί), /7248 (έξελάσαί), 0106, £441 = 458 (έξαγεν, έξαγαγόντες), π 165 s 343, σ198 (= τ60 in 2a)/^229 (ήλθεν*/έξελθων), £334 (έκδύς), h. Merc. 65 (άλτο), cf. c. Naup. fr. 7A, 5 Dav. in laß έξω: £378 (βήτην) έν/ένί: Ω209, τ322 (ήμενος/οί), η 230 = τΐ = 51 (ύπελείπετο), 042 (σπένδη), λ374 (ούδέ πω ώρη ’ εύδειν). 376 (μυθήσασθαι). 420 (κεί- μεθ’), ο 461 (άμφαφόωντο καί όρώντο), ρ493 (βλημένου), φ296 (άασ), £370 (έκειρον 1 κτηματ’), Hes. fr. 10 a, 54 (γέν\ετ έν -ω εύπήκτω, cf. 4 418 etc. in 3 b) έ ντός: w. gen. υ258 (καθίδρυε) ές: π104 = <ρ262 (έλθών*) = σ24 (ύποστρέψεσθαι), υ96 (φέρων) ίθύς:
w. 	gen. ρ325 (βή) κατά: w. acc. £299 (έφέβοντο)
πάροιθεν: w. gen. 0625 = ρ167 (τέρποντο) laß without prep. etc.: poss. gen.: Σ374 (έστάμεναι περί τοίχον) = £120ex = 257ex = 274, ρ96 (έκλινε πρός/ βεβλήκειν/ίξε παρά σταθμόν), φ 236 = 382 (κληϊσαι θύρ- ας), £127 (παρ’ ούδόν = 120®Χ· etc. above). 143 (άνά ρώγας). 239 (άνά μέλαθρον). 270 (μυχόνδε), h. Merc. 146 (διά κλή- ϊθρον) abl. gen.: c. Naup. fr. 7A, 5 p. 148 Dav. (φευγέμεναι -οιο, φευγέμεν έκ Meineke, see Matthews, Phoenix 31, 1977, 199) acc.: π341 — ρ604 (λίπε δ’ έρκεά τε -όν τε), £457 (διεκοσμήσαντο). 482. 494 (θεειώσω, διεθείω- σεν) 1b plural Iba w. prep./prev. etc. άνά: a365 = 0768 = σ399 = ρ360"η (όμάδησαν) έκ-/ έξ-: β400 (έκπροκαλεσσαμενη), £375 (έξελθόντες) έν/ένί: presence, position (persons): Σ331 (ούδέ νοστήσαντα δέξε- ταί), α27 (ήσαν), η53 (κιχήσεαί), ω396 (μίμνομεν), σ183 (παρστήετον), £489 (έσταθ’), ω392 (έσταν), Ω757 (κείσαί), ω!87 (σώματα κείται), Λ 76 (καθήατο), h. Ap. 96 (ήστο), inc. auct. fr. Ρ. Flor., SIFC 27/8, 1956, 49 f. (καθεζετο) things: π284 (τεύχεα κείται), σ307 (λαμπτήρας ίστασαν), τ573 (πελέκεας ίστασχ’), φ4 (τόξον, σίδηρον θεμεν) fire: Θ520, φ 176 (πΰρ καιόντων/κήον), £491 (πϋρ γενέσθω), κ 150 (έείσατο καπνός) prepare dinner: 0624 — ω412 (περί )δεΐπνονΛ πένοντο), «348 (πένοντο), ο77 = 94 (L Λ τε- τυκείν) eating, drinking: £805, 0238, 0 242, «452, τ327 (δαίνυσθαι+), 1437 (πάσασθαι), π314 (£pt7/i«T«
δαρδάπτουσιν), υ 117 (έλοίατο δαίτ’), χ56 (έκπέποται καί έδήδοται), Χ69 (τρέφον dogs), Ζ528 (κρητήρα στήσασθαι), ν8 (πίνετ) talk, utter, sing etc.: Σ325 (θαρσύνων), 0192 (έπιμνησαίμεθα), τ589 (^παρήμένοςΛ τέρπειν), ρ 521 (έθελγε L j). 358 (άειδεν), τ94 (εϊρεσθαι), ¥<113 (πειράζειν), Ω 768 (ένίπτοί), φ360 a £211 « φ367" (όμόκλεον), 4 768, Φ475, υ389 (ήκούομεν*), /186 (καθημενος πεύθομαί) misdeeds, mischief: χ213, π94 (κακά/άτάσθαλα μηχ- ανάασθαί), ^>100, ^28 (άτιμα*), ω\62 (βαλλόμενος), σ221 (οιον έργον έτύχθη), κ338 (σΰς έθηκας έταίρους) — ^424 (ού σ έλεγχεί) woo: π77 = τ529*η (μναταί) slay, punish, take revenge, be killed: «295 ss λ 119, 0537, π 106, ρ79, ψ363 (Ικατα]κτείνη*), υ274 (παύσαμεν), ω38 (γούνατ έλυσα), α269 (άποτίσεται), π269 (μένος κρίνηται Άρηος), χ 218 (οία μενοινφς έρδειν σώ κράατι τίσεις), ν384 (φθίσ- εσθαι κακόν οιτον), moum, weep: Ξ502 (γοήμεναι), δ 101 (καθημενος, γόω φρένα τέρπομαι) έντοσθεν: w. gen. £172 (μνηστήρας σχήσομεν) κατά: w. acc. «479 (κοιμήσαντο, ^σκιόεντα^), ψ299 (εύνάζοντο, L ,), λ334 =*
63
64


μέγαρον
μέγας
ν2 (κηληθμώ δ' έσχοντο, L J, υ!67 (άτιμάζουσί) 1 bß without prep./ prev. etc. τ37 (τοίχοι -ων, μεσόδμαι, δοκοί, κίονες) 2 „women’s“ or private μ. (L1 126, L4 197, L7 209, L13 164, L15 256, L21 7 f. 13, L23, cf. θάλαμος B 2) 2 a sg., only w. prep.: δι έκ : σ185 (βεβήκει άγγελέουσα γυν- αιξί, see «388 etc. in 1 aa) έκ: τ60 (ήλθον δμωαί see π 165 etc. inlaa) έν: σ316 ( ίν αίδοίη βασίλεια ήμεναί) 2b pl. 2bα w. prep. ένί: β94 = ω!29 = τ139 (στησαμένη* μέγαν ιστόν ύφαινε*, unlikely in main μ, cf. ο 517 and see St. West, Odyssey on ß94, but cf. 7125 in 3 aa and see L4 199, L5 17, L13 176), π411 (πεύθετο παιδός όλεθρον), ρ569 (άνωχθι 1 μείναι), τ!6 (έρυξον γυναίκας), /151 (τις έποτρύνει πόλεμον) 2bß without prep. τ30 = ^387 = /399 (θύρας -ων εύ ναιεταόντων) 3 house, dwelling compound 3 a sg. 3 a α w. prep./prev. etc. άπό: υ343 (άέκουσαν δίεσθαι) δια-: w. gen. X460, 537 (διέσσυτο) έκ: Ζ377 (πή έβη;) τ533 (πάλιν έλθέμεν), π390 (μνάσθω) έν/ ένί: 7125 (εύρ', ή δέ μέγαν ιστόν υφαινε) difficult, see β94 etc. in 2b α and cf. 7141 ff., U126, L5 12 f., Ameis-H. on 7125; Hektor and Paris have their own palaces (Z313ff.) distinet from Priam’s (Z 243 ff.), B661, h. Cer. 164 (Lrpa^+, εύπήκτω), £201 (L uv ήδ' έγένοντο), N431 (φίλησε πατήρ), /144 a 286 (είσι θύγ- ατρες, εύπήκτω) 5744 (κατάκτανε ή έα), η65 (βάλε Αρ.), λ 53 (σώμα κατελείπομεν). 62 (καταλέγμενος) Ζ91 a 272, ο128 (πέπλον, είναι* / κείσθαί), /1411 (ήϊα, άθρόα) ές: α276 (ίτω), κ432 (καταβήμεναι), α416 (καλέσασα) έσω: ψ24 (άπέπεμψα νέεσθαι) κατά: ν377 (κοιρανέουσι), ω449 (όρίνων θύνε) 3aß without prep. etc. h. Ven. 114 (Τρωάς γάρ -ω με τροφός τρέφεν) 3b pl. w. prep./ prev. etc. only: άνά: h. Cer. 115 (ένθα γυναίκες, σκιόεντα) διέκ: h. Cer. 281. 379 (βή/σεύε, see Richardson ad 1.) έκ/έξ-: a374 a β\39 (έξιέναι*), ω 440 (ήλθε), 5728 (παίδ' άνηρείψαντο), 0507 a 547 (bring οίνον σίτον τ), ο 91 (κειμήλιον δληται) έν/ένί: find, encounter (people): Ζ371 (ούδ'εύρ”), /1299 (LwpSj, έν αύλή), /56 (L j), y256 (έτετμεν) see: λ 162 (ούδ'-είδες γυναίκα;), ν334 (ίετ ίδέειν παίδάς τ' άλοχόν τε), cf. τ552 below be, become, appear: Z421, /401, /421 (έσαν*), Ω219 (μηδέ όρνις κακός πέλευ), ψ60 (κ' άσπαστος φανείη), Hes. fr. 43 a, 33 (α[ύτις έγεντο]) remain, stay, live: 5587 (έπίμεινον), λ 182 = π38 (^μένειΔ τετληότι θυμώ) s ν337 (ήσται), π33 (L J, £137 (ήατ\ ρ39\ ζώει), /222 (ούδέ ζώειν έάσομεν) leave at horne (λείπω): £485 (άλκτηρα), Χ484 a 0726 (χήρην), 5734 (τεθνηυϊαν), Λ68 (jloövov,), π 120 (L j τεκών, cf. Λ 418 etc. below), υ68 (όρφαναί), γ 354 (ξεινίζειν, cf. 7207 etc. below), Τ339, ν403, Hes. fr. 70,2 Lconstrainj, be L ued: /465, t31 (κατερήτυον/εν), 5 557 = ε14 = ρ143 (άνάγκη ίσχει), ο 231 (δέδετο) endure: 5165 (άλγε έχει), ψ3ίϊ1 (άνέσχετο) grow old, be old: Η 148, 5210 (έγήρα/γηρασκεμεν), 5227 (ούδ' έπί γήρας ίκετ*), Γ435 (γέραϊ λυγρώ κείται) give hospitality: 7207, Ζ217, 7/190, τ217 (έξείνισσα *), 542 (L£sfvoVj φιλέωμεν), σ420 (ι. j μελέμεν), τ254 (φίλος τ' έση αίδοίός τε, cf. 0439 etc. below), cf. /354 above honor, value (τίω): 0439, α432 (ίσα τοκεϋσιν/άλόχω) give birth to, be bom: A418, 0497, Th. 384 = Hes. fr. 23 a, 15« & 129, 14 a 204, 94. 5, 1. 185, 18. 252, 3 - h. Cer. 252« , h. 19,35, Asius fr. 2 p. 89 Dav. (τέκον*, cf. π 120 above), Hes. fr. 10 a, 51. 17 a, 14 ~ 33 a, 8 a 70,32 - 243,6 - 251 a, 6. 23 a, 27. 26, 28 (γείνατο*), E270 (horses), 0539, £62 - *5“ (έγένοντο/γέ-
νετο/γεγάασιν, v.l. -φ P31, West, Ptol. Pap. 248, cf. Hes. fr. 10 a, 54 in 1 έ α) nurture, rear, care for: f/12, h. Cer. 23$ Στρέφε*), Hes. fr. 165, 6 (L jV ήδ' ^άτίταλλΛε),ο450, h. Ven. 231 (L Λω*), σ267 (μεμνήσδαι πατρός καίμητέρος) sacrifice: 5763 (κατά μηρία κήε), χ523 - λ31 (ρέξειν, πυρήν τ' έμπλησέμεν έσδλων), cf. β299 hear: Α 396 (ακόυσα εύχομένης 'boasting’), τ486 (σίγα, μή τις πύ&ηταί) work: Ψ132 (δμφάς άνώγετε είμαι}’ έλέσϋαί), h. Ven. 14 (παρ& ενικάς έργ' έδίδαξεν) sleep etc.: χ360 (εΰδη), Hes. fr. 211, 10 (λέχος είσαναβαίνων) kill, die: r490, Hes. fr. 257, 2 (κτείνωμι* δμφάς/εύνής ένεχ}, Ζ428 (βάλ' Αρτεμις), λ 198 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(ίοχέαιρα κατέπεφνεν), ρ252 (βάλοι 'Απόλλων ή ύπό μνησ- τήρσι δαμείη), 0603 (δώδεκα παίδες όλοντο), τ540 (χήνες έκέχυντο), Ν66Ί (νούσω ^φδίσΰαιΛ), ο354 (L u) mischief: 5392 (οττι κακόν τ' άγαόόν τε τέτυκται), /47 (ρέζεσκον ^άτάσήαλΛα). 313 (ού πω είπείν ούδέ τι ρέξαι u Λον), υ214 (ούδέ τι παιδός άλέγουσιν), τ87 (ού τις λήδει L ^λουσα). 497 (αί τέ σ' άτιμάζουσι καί α'ί νηλίτιδές είσι) — χ417 things kept: Ύ510, λ341, £326 s τ295, ^41 (είματα/^τή- ματα^/κειμήλιαΜ}/μνήμα κέονται*), 7/150 (έπιτρέψειεν L u γέρας 5), ν<355 (L u έστι κομιζέμεν), Ορ. 377 (πλούτος άέξεταί), 0236 (δέπας, ούδέ νυ τού περ φείσατ), Ε193 (δίφροι) animals: τ552 (χήνας νόησα έρεπτομένους, cf. λ 162 etc. above), ρ30 (ίππους έχε) other instances: /561 (καλέεσκον, cf. η 12 etc. above), 0427 (ού ποτέ λήΰετ*). 664 (γοάοιμεν), /322 (άρήμεναι), Hes. fr. 58,6 (no context) κατά: w. acc. /463 (στρωφάσϋαι), /396 (σκοπός έσσι) ποτί: Ζ286 (μολούσα)
D Choer. fr. 23,35 Colace; v.l. Leaf Z321, 7263; ß5, γ379, e24a (Ρ30), η335, ρ26. 36, σ238. 386 (Rhianus), φ 289 (Ρ28), ν/178, Hes. fr. 43 a, 21.82 suppi. 50, 1. 58, 21. 101, 2. 190, 3 W. Beck
μέγας [462\ 270°, 137Η, 75h, 18e] Ε Komp. u. Sup. bereits myk., vgl. DMic. I 434 u. 449 f.; Wz. emeg7/2- ererbt, vgl. Mayrhofer, Idg. Gr. 1/2 138 f. 176 u. id., KEWA II 609 f.; im Pos. gr. Formen meist m. -Io- erweitert. — Abi. Μεγάδης, μεγαΰαρσής, -θυμός, -κήτης, -κυδής, -σθενής, Μεγαμήδειος, -πένΰης; μεγήρατος/ιτος; μεγαλήρατος, -ήτωρ, -ίζομαι, -οσ&ενής, -ωστί; μεγαίρω, -άρον; -έθος; Μέγης; μάγος; zu άγα- < (u. a. in άγαν, άγαθός) vgl. Meier-Brügger
u. Pinault, MSS 38, 1979, 155-170
F 1 -ας 97, -άλοιο 42, -άλου 15, -άλω 11, -αν 115; Dual -άλω 1; -άλοι 7, -άλων 2, -άλοισι 1, -άλους 6; Fern. -άλη 14, -άλης 4, -άλη 9, -άλην 24; -άλησι 4, -άλας 3; Ntr. -α 74, -(α) 10, Vok. -α 9, -άλοιο 1, -άλου 2, -άλω 17, -α 195, -(α) 10; -άλ' 1, -άλων 3, -άλοισι 4, -άλοις 1, -άλ' 1; Adv. -α 99, -(α) 66, -άλα 11, -άλ' 21, -άλως 3; s.a. Art. -αλωστί (3χ) 2 μείζων 5, μείζονι 1, μείζονα 7, μείζω
(Akk.) 1, μείζονες 2; Ntr. μείζονΊ, (Akk.) 12 3 μέγιστος
10, -ιστέ 8, -ιστόν 1, -ίστους 1; -ίστης 1, -ισται 1, -ίστας 1; Ntr. Nom. -ιστόν 13, -ιστα 1
Μ I -ας 1 eins, la ^τόν* δέ-(α)Λ όχθ- ήσας Α 517 - 4 30 « //454 - Th. 558 - /748in » 7419 = Ύ14 s Σ97 - 02O8in a 0184^ s P18in - 530 = 332 - o325in; L j /509; ή κε -(a) οίμώξειε //125; (λαίτμα) -(a) + Verb η 35, Th. 679, h. Ap. 359, h. Merc. 389; κύ- μα/χάσμα/χάρμα-(a) ε416, Th. 740, h. 16,4; -(a) A 51, κ 94, Sc. 79 δε -(a) ωμωξεν ι395 δέ (a)
ίαχον* B333 - 394in, 4125; δέ -(a) + Verb 7342, ρ541; -(a) έξοχος*/όλβιος BAfcQ, ο227, $>266/h. Cer. 486 ^[u] έμοί δέ -(α) εύχος Ε285 » 4 288« πώύ -(α) οίών
4 696, 0323 s μ299 lb >(.] (ός) -(α) άριστος* Β82. 274. 763. 768; -(α) άύσε £147, Φ328; (έμοί) -(α) + Subst. (όνειδος) 4 38, 5509, h. Ven. 247; -(α) (άνακτι) 4158, Ζ 362, Th. 486 -(α) άμείνων* 4 405, ^315, Mus. fr. 4
Diels; -(α) έγήθεεν* Η\27. 214; -(α) (+ Verb) 4 698, ψ 59, Ορ. 242, h. Merc. 30 - [-] -(er) άμείνονα φώτα Β239, Sc. 51 i[v] ός* -(α) άριστος* Ζ2Ο9 — yrl21«, /7271 - Ρ164«· - χ29”·, h. 15,1; -(α) άμείνων/όνειαρ XI58. 333, /374, Ορ. 776/5 444, Th. 871, Ορ. 41. 346, 822; (καί) -(α) άύτει* Φ582, Sc. 309; (καί) -(α) άάσθη Π685, 5503. 509; -(α) (άνάσσεις) π 139, h. Αρ. 181 12 zweis. 2a -[-«]
πΰρ -α καιόντων* 0521, ^51; ή* -α έογον/είδος λ272 s o>458in/h. Ven. 41; ός -α Vit. ρ. 18,23; ή -άλ' u 113 Μ—1 -ας είμί* /M96, /1314 a σ217'η· a τ532; -ας /7358; -αν ίππον/ίστόν/όρκον/Ωουδόν θ 512, Sc. 120/β 94 — ω 129 a τ139, χ254/7113 a h. Ven. 26ίη//2; (ές) -α δώμα χ434, <ρ146. 151, Th. 410, h. 27, 13; (ω πόποι ή) -α έργον/θαύμα/πένθος 2:303, Η444, Κ282, Π 208, 7286, γ 275 - Sc. 38in a 22‘\ 5663, μ 373, π346 - ω426”, τ92, Th. 954/Ν99 - 0286 - 7344 - Φ54 - h. Merc. 219 « r36«, h. Cer. 403, h. Ap. 156. 415, h. Merc. 270/4 254 - 65
66


μέγας
Η124, Δ417, Ρ139; (,πορφύρεον.) -α φάρος 0221 = #84, ο 61; L j -α ν85; οίών -α πώϋ Γ198; -α κϋδος/κΰμα/νεΐ- κος/πημα/σήμα/τεΐχος/τόξον/χάρμα 0176, XI8. 217. 393/0381, Ρ264, Φ268. 313, /295, ε327 s 461in. 366. 402. 425, μ202, h. Αρ. 74/σ264, Th. 87/Γ50, 7229, 0163, 305, Ορ. 56, Hes. fr. 159/£308, 0349/77463, Λ712. 257, 7V5O. 87/φ74. 405/0706; -α 4- Subst. Τ208, £289, ν436; -α είπες/δ' άμφί /227 s π243/Λ/460, Κ260; -α (γάρ/δέ) Ε 567, Ζ282, ΑΓ212, Φ299, /321, #569 = ν!77 £ 152” £ 158, ω 402 = h. Αρ. 466, h. Cer. 479, h. Ap. 68 ’[w] ζέφυρος -ας h. Αρ. 433; -ας Ουρανός/Akk. E75Q = 0394 £ 4 497”, Φ388, Th. 176. 208; -ας όρχατος/Akk. η 112, ω 222; -ας Ευρυτος #226, ^>32; -ας (έμμεναΐ) Ω125, σ382, τ 538; (#£#ν) -αν* άζετο* £434, h. Cer. 76; -αν άκμονα Σ 476, #274; -αν όρκον ΤΙ 13; πέλεκυν -αν £234; -αν Ζ386, ΛΠ36, 77158, Σ559. 588, «222; -α <5’ έβραχε/έκτυπε/έστε- νε* / εΰξατο/ΐαχε/οίμώξας Ε838, 77566, h. 7,45/ 0 377 = Sc. 383”//795, ΑΊ6 = ^247«/ρ239/*Ρ216/Ύ34; -α καίετο ε 59; -α είπεϊν χ288; -α δέ φρεσί (πένθος) λ 195, ω233, Sc. 96; -α (γάρ, δέ ...) κακόν/κράτος/σθένος Λ 404, ι423, Theb. fr. 2,6 ρ.22 Dav./Z387/Φ 304, #136, Sc. 420; -α κύδανον* Υ42, Ορ. 38; -α νήπιος+ /φέρτερον Π46, ι44, Ορ. 131/h. Cer. 229; -α δ’αύτω *£682, χ149 (s Λ7416«·); -α δέ/γάρ/κεν 4 256. 454 = 77237, Λ/416 (s £149«), 77600. 822, Ρ334, ΣΙ56, ο274. 376, ρ239, Hes. fr. 199,9, h. Αρ. 447, Vit. ρ. 18,23; -α Β27 = 64 = 0174, Γ272 = Τ253, 7206, 0 677, Ρ744, Σ162, ¥Ί26, 045 = Ορ. 318, «262, ^51; (πορ- φύρεον) -άλ' ϊαχε* 4482 = 0428, Σ29. 228, Φ10, Sc. 382; -άλ’ έκλυεν/έκτυπε/ευχετο */ήπυεν + #505/ 0 75, Ρ595, φ 413/Α450 £ Γ275 = Cert. ρ. 39, 5in, 0 347 = 0 369, 77 844/1399, Sc. 316; -άλ' 77774, Hes. fr. 204, 123 <[_] (θεών) -ας έσσεται όρκος/A.c.1. 4 239, Th. 400; Πρίαμος/ζέφυρος -ας Η427, Ο477/£458; θεός -ας/Akk. Φ238, h. 22, 1; μάλα -ας σ4 (s.u.); -ας Σ292, Φ192, τ200, ^334, Th. 931, Choer. fr. 1, 2 ρ. 191 Ber.; τρίποδα/πέλεκυν -αν Σ344 = Ύ443 = ψ 40"*· = #434m, ν13/ 1391; θυρεόν/θυμόν -αν ι240 = 340. 313/7496, h. Αρ. 204; (έπί/θεών*) -αν όρκον (όμοϋμαι*) Α233 s υ229 = 7132« s 274, £178 = κ343 a h. Αρ. 79 s h. Merc. 518, *299, h. Αρ. 83, h. Merc. 274, 0377, Th. 784; -αν ιστόν £125; -αν όλβον Ορ. 321; -αν £39, £266, ι 212, *158, Th. 799; (σάκος) -α τε στιβαρόν τε/δεινόν τε Γ 335 = 77136 = Γ373 = Σ478” - 609« = Sc. 319”, X 30Π/Λ 10, /322, h. Αρ. 401; -α δυναμένοιο/δαιομένοιο α 276, λ 414 = Vit ρ. 18, 22”7h. Merc. 114; -α φέρτατ Π21 = Τ216 — λ 478, Sc. 330; -α νήπιε Ορ. 286 — 633”·; μάλα γάρ -α /261, *171 = 180« ; ^μάλα -αΛ 0321, Ύ407 (s.o. σ4); L j κϋδος 7303 = X435med ; -α κΰδος/ιόω 0237, 7 673 = ΑΓ544 £ μ 184 = JT87” = 555 = Λ 511 = £42 = /79 = 202, Ύ57/Φ519; -α λαϊτμα θαλάσσης #504, £174, 1260 = Ορ. 164” = h. Αρ. 481”·; -α έργον/ θαϋμ’/κΰ- μα/νεϊκος/πένθος/πήμα/σήμα/τόξον Λ 734, ΤΙ 50 / h. Cer. 240//296, £296 s £315«, £313. 429. 435/7V122 = 0400« s P384« £ π98” = 116/ρ 489 s Th. 623«/P99, Th. 792/ψ 188/4 124, φ409; -α πάσι ^>412; πέλαγος -α £16, /179; κράτος/μένος/όρος/φάρος -α Κ121/Ζ261, 7V424, 0232. 262 = ΠΙΟ = o>520med, O594/Th. 2 = h. Ven. 258”/£23O = *543; -a £43. 324, Γ76 = /754, 7211, M33O, 0134, X 163, ·Ρ298. 824, 0 125, π 165 = 343, ρ299, τ58, χ4Ο8, Op. 94. 362. 495, Sc. 364 = 461”. 379, Hes. fr. 302, 12, h. Cer. 351; -άλ’ 1330, Th. 694 -[««] -ας h. 32, 11; -αν ίστόν/όρ- κον/όρμον/ούδόν 0104 = ω139 a τ!49 s ω147”, *226/<5 746/h. Αρ. 103/Th. 749; -α αστυ/δώμα/ δώρον/έργον/κϋ- μα/λαΐτμα/τόξον Ζ392, 7589/£213 - Τ333«· - η 225 - τ 526 a <515«, #56, *276, τ410, h. Cer. 488/7576/7V366/v 99/Τ267, ι323, h. Αρ. 469/ςο314 « ω172”·; -α δαίμων ε 421, <381; -α θυμφ 1537 - Λ 340« =» Hes. fr. 25, 20« a h. Cer. 246” ; δς -α πάντων* Α78. 283, ΑΓ32; -α (ρέξαι) X 88, Th. 209, Ορ. 357 2b [~-] κεϊτο* -ας (μεγαλωστί) Μ38\, Π776 a ω40; άμφί -αν + ΕΝ ύ295, Sc. 185; (οϊ έ *) -αν/α Δ 534 » £625, Th. 479/Ρ132; βριθύ -α στιβαρόν Ε746 - 0390 - αΙΟΟ, 77141 - Τ388, 77802; (rf δέ/άλλα) -α ίάχουσα* £343 - *323ίη·, Ξ421, Ρ213, £160/Sc. 451;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέγας
οί δέ -α φρονέοντες 0 553; άλλά -α ρέξας X3Q5; άστυ/θαΰμα/κΰμα/πήμα -α (Πριάμοιο) 7136 = 278/Sc. 218/μ60/ΤΚ 592 = 874'η; -α (Κρονίδης) £111 = /18, Th. 162 Μ] -ας/αν + ΕΝ Pan. fr. 18, 1 ρ. 124 Dav./ Th. 344. 376; νηόν τε -αν καί h. Αρ. 266; ΕΝ + άμφί -αν (καί) Λ 57. 501, h. Αρ. 336; άστυ -α Πριάμου Ύ251; -α ϊαχον Δ 506 = Ρ317; -α σπέος ε57 [--] έκειτο -α/ας /319, Sc. 172; -ας κορυθαίολος 'Έκτωρ £816, Γ324, £680, Ζ263 = 359. 440 = Ύ232 a Η233 = 287 a Ύ249, 0160, Τ134; -ας ^ΤελαμώνιοΛς Αϊας/Αϊαντα -αν L υιόν £610, Λ/364, Ν 321, S409, 0471 = Ρ715, 0560, Ρ628, «£708 = 811. 722. 842/Λ 563. 591, Ρ115; -ας ποταμός βαθυδίνης Υ73, Φ329; -ας Κρόνος (άγκυλομήτης), Th. 168. 473 = 459med. 495; -ας πελεμίζετ* Όλυμπος /Akk. 0443, Th. 842, h. 28,9/4 530 = h. 1, 15; -ας δέ σε* θυμός Η25 = Φ395”, Vit. ρ. 9,17; -ας μεγαλωστί Σ26; -ας θεός/Akk. 77 531, 090/0200; -ας τρίπος/Akk. Sc. 312, *Ρ702; τε -ας/αν καί /169, Τ410, Th. 281, h. 33,11, Phor. fr. 2,3 p. 154 Dav./<pl77, Th. 20, Sc. 471; -ας μ 103, Th. 616. 703. 995, Sc. 237, inc. sed. fr. 27 p. 111 Dav.; νηόν τε -αν καί h. Cer. 270; (ένεικε) -αν δόμο ν/νόον/τροχόν/ Nomen h. Cer. 171, h. Merc. 178/Th. 37, h. Cer. 37/μ173, 178. 183/σ292, Th. 485. 536, h. Cer. 82,
h. Merc. 352; -αν (καί) Ψ750, 4 513, ω80, Th. 19 = 371«. 237, h. Merc. 383, Pan. fr. 4, 1 p. 117 Dav.; ^(προτί) άστυΛ -a Πριάμοιο B332. 803 s 77448, 7/296 = P160« = Φ309« = /107« ; -a L u 0681; t u -a κλέος P131; μάλιστα -a βρέμεται S399; -a στεναχίζετο B784\ (L d) -a φρο- νέω\//φρένες* Λ 296 = 7V156« = Ύ21”, 4 3 25, 77 258. 758 a 824”/4103 = #661, Th. 173, Aristeas fr. 1, 1 p. 86 Dav.; -a κρατέων* 77172, λ 485, Th. 403; -α κλέος/κράτος/ ξίφος/σθένος*/σπέος Ζ446, 4 21, «240 = £370 a ω33, π 24\/Α753 = P613« a 206«, 7V486 a Σ308, 0216, h. Cer. 150/4 194. 220/7237, 4 11 s £151, Σ607 = Φ195«, ^827, Hes. fr. 204, 56/Hes. POxy. 2509,2; -a (...οιο) E7Q8 s N 297” = 469, K8, Λ/313, £363, Σ561, ^300, 0235 [«*] ήύς/καλός/κρατερός τε -ας τε u. Akk. £653 s £628 Λ 221 ~ K457 - Z8 - Hes. fr. 25,40, 7Ί67 = 226” = Ψ 664” = 1508«/Φ108, a301 = /199, £276/Hes. fr. 70,36; 294, 1, Sc. 106; δεινόν/τρηχύν τε -αν τε Th. 299/Η265 = Φ 404; ήδέ/έκειτο -ας σϋς #457, τ439 1 3 dreis. [««-]
-άλω £448 [^2] -άλου Th. 1002, Sc. 371. 437; -άλω βρέμεται £210; αχεί -άλφ *247; (Dat.+ ) -άλω K3Q4, Ν577, 77115, Ρ739, Φ9 s 387, Sc. 455; καλώ/πυκνούς * καί -άλω* Σ 518/Μ57, £521; καλοί/μακροί/δεινήν τε -άλοι* τε ι426, ξ 7, ν289 = π 158 s ο418, σ68/μ436/ΤΙι. 320; -άλοι <τε> καί Th. 148; εύρεϊαν/εύφυέα -άλην Η441 £ 7350/Φ 243; ^(αϊθωνες) -άλοι*Λ ποταμοί* £839, Μ97, Φ282, λ 157; L j σ372; -άλων/οις 4454, Χ401/ΊΠ1. 335; μάλα -άλη/η/ως Κ 172 = h. Αρ. 198in/O695/P723; -άλη* δέ (τε) βίη*/ποθη 042, Th. 649 £ Ορ. 148” £ Sc. 75«/4 471 £ Ρ690” s 704”; -άλη 0619, #846; -άλη (ιαχή) 0384, ω 193, Ορ. 792; -άλην/ας/ως 0452, h. Αρ. 302, h.‘Merc. 160/T270/Th. 429
] (κοΰραι/θυγατέρες) -άλου Διός Φ187, Th. 29. 76; έγχεϊ τε -άλω καί Ρ296; άχεϊ/ξίφεϊ/σάκεϊ/σθένεϊ/τρίποδι -άλω Ι9/Ε146, Υ459/Λ 572/Μ224, 7V193/*359; -άλου/ φ/ων/ους £320 £ 393« /Γ23/^26 £ Hes. fr. 33 a, 26”/ ρ 180 = u250, Sc. 254; -άλη θεός Sc. 259; -άλη/ης/η/ην τ 178/^221, χ466, Th. 622/μ408, Ορ. 643/Γ221, /7462 s Λ/31, 7V336, Π84, 0455, ζ214 £ 514. 296, ρ225, σ118, Hes. fr. 129,2, Cypr. fr. 1, 5 p. 35 Dav.; 13,7 p.40 Dav.; -άλας φρένας 1184; (πορφυρέην) -άλα στενάχουσι* Π391- 393; -άλα βρέμειΔ425; -άλα 7V282, 77429 - Sc. 406 Διός -άλου £134, #82 = Th.465« - Op.122«, 4 411, rl79, *334 - 379ex; -άλου + EN Hes. fr. 280, 19, h. Ap. 62; -άλφ άλαλητφ/όρυμαγδφ Μ138, £393 = Th. 686«·, ω463/Φ 256, Sc. 232; (κρατερή*) -άλφ/ων/ους 4161, Th. 153/Sc. 294/Th. 185; -άλης* κατά/ποτί 7V588, £399 s μ 71”; (^υρ0) -άλα ίάχοντο^/κτυπέουσαι/στεναχίζων^ ι392, h. Cer. 81/«Ρ119/«Ρ172, £354; -άλως π432 [^] -άλη k P™ 1 4 viers. αϊθωνος -άλοιο Κ24 =178; Διός -άλοιο
λ604 - Th. 952 - Hes. fr. 25, 29, Th. 708; -άλοιο Διός Μ 241, h. Merc. 10; -άλοισι 0712; (πετρησιν*) -άλησι Μ134,
67
68


μεγας
μεγας
(5501 2 τ/279ίη ] τε -άλοισι Λ 265 = 541 = 7V323«
[ωΛ] ^Διός -άλοιοΛ θύγατρες Cert. ρ. 39, 25; L u Ε 907, £417 2 Φ198”, Ρ409, δ27, λ255. 268, π 403, Ορ. 4; θυγάτηρ -άλοιο Κρόνοιο ΕΊ2\ = 0383 2 £194 = 243; -άλοιο 4 483 2 0631, Ρ389 = Σ582«, h. Merc. 246 2 252«
Διός κούρη/η/αι/ους -άλοιο Ζ304. 312, /536, ÄT296, £151. 323, ω 521/Hes. POxy. 2509, 13//502, Th. 81/h. 33, 9; Διός θυγάτηρ* -άλοιο Η24, h. 14,2; (κορυφής*) όρεος/σάκεος -άλοιο Π 291 — Sc. 374, «481, h. 33, 4/*Ρ820; (τρίποδος) -άλοιο «361, £530; -άλοισι/ησι Ώ798, Φ239. - Zur geleg. Längung von auslautenden Kurzvokalen vor μ. (έπί/μάλά μ. 4 233+, Ο321+, τέ/άχεί/ξίφεί μ. u.ä. P296, / 9+, Λ 265+; s.o. in 12.3.4) vgl. Chantraine, Gr.h. I 177
II ^μείζων^ 1 zweis. la Stamm im longum [1-]
L j £4, Op. 644; ίμεϊζον3 σ255 = τ128 [ij , *P593 [lv] πολύ/καί L , 4 167, /548/h. Merc. 177; u , λ 474, μ 209, π291’η 2 τΙΟ = u41in καί L , ·Ρ551, σ107; L j μ96, Ορ. 721 [-χ ] L j Λ/Ί20 1b Stamm in
brevia [-2] (καί) μείζων/ω /498, O121/Op. 272; (πολύ) ^μεϊζονΛ δ 698, #147 [-1] L j Ορ. 644 [-2] μείζων Ορ. 380 2 dreis. [!««] ^μείζοναΛ (... καί πάσσονα) 1602,
ζ230 = ν/157 2 ω369'% #187 [1ο^] πολύ u u //268 = «537ex; καί μείζονες £168, «396 [-^] μείζονι Ξ3ΊΊ
III μέγιστος [~-w] ός τε-ιστός h. Ven. 37 L-w] Ζεύ κύδιστε -ιστέ £412, £298, Th. 548; -ιστον/α «264, ^640 [---] -ίστης h. Ven. 37 [--*] ήδέ/ός* τε-ιστός* Z9Q 2 271. 294 = ο107, Ä436, £371, h. 23,1/037, Ρ21, />185, h. Cer. 268, h. Ap. 85; κύδιστε -ιστέ Γ2Ί6 = 320 = Η202 = 0308, h. 23,4; (όου*) κράτος/σθένος έστι -ιστόν £118 = /25. 39, 7V484, 0293 = 311, α70, M/h. Αρ. 268; κάρτει τε -ιστός Th. 49; (πήμα) -ιστόν Α 525, Χ288; -ίστας h. Cer. 366
Σχ sch. D 4405: κατά πολύ, 534: ισχυρόν, El 08: πάνυ, £168: μείζονες' ύψηλότεροι
L Μ. Bissinger, Das Adj. μ. in der gr. Dichtg., München 1966; H. Thesleff, Stud. on Intensification in Early and Class. Greek, Helsingfors 1954, 167 ff.; zu 'μ. u. Exzeß’: Griffin, in J. Μ. Bremer u.a., Hom., Beyond Oral Poetry, Amsterdam 1987, 85 ff.; zu ήύς τε -ας τε usw.: L67 (s.v. έύς; s. Bissinger 21 ff.); zur sog. * Prolepsis’ (s. Z261, ρ489): warnend Gonda, Μη. IV 11, 1958,7; zu μέγιστος: Seiler, Steigerungsformen 63
B groß, deskriptives od. intensivierendes Adj. (meist attr., s. G3) od. Adv., mit weitem Anwendungsbereich, zur steigernden Hervorhebg. von Belebtem u. Unbelebtem, Sicht u. Hörbarem, Konkr. u. 'Abstr.*; u. zwar körperl./räuml. stattlich (äußeres Merkmal des Kriegers, Anführers u. seiner Besitztümer; zum Wandel des Kriegerideals, Trenng. von Größe u. Mut, s. £801 μικρός άλλά μαχητής, dann Archii, fr. 60 D), ausgedehnt, (Ile:) erwachsen ; mächtig, bedeutend', heftig, gewaltig, kräftig, intensiv, laut', (Adv.) sehr', geleg. mit Konnot. des Übersteigerten, über menschl. Maß Hinausgehenden, Unerlaubten zu groß (-α εργον kühne Tat > Freveltat in 19 a α; [λίην] -α είπεϊν [als Obj. ] Unmögliches od. Prahlerisches) reden in III1 c; s. Griffin in L); μ. bleibt auch später das Grundwort für groß, wogegen für sehr in Prosa μάλα üblich Wortf.: μακρός 'lang’, περιμήκης, κρατερός (s.dd. weiteres); andrers. Wörter für 'grenzenlos* άμέτρητος, άπειρων, άσπετος, μυρίος; 'außerordentlich, gewaltig, furchtbar’: άθέσφατος, θεσπέσιος, άμαιμάκετος, άργαλέος, δεινός, έκ- παγλος, πέλωρος, σμερδαλέος, χαλεπός; πρέσβυς; άγα-, ευ, λίην, μάλα (s.d.), όχα, πάντα*, πολύ*, πυκνόν*, ύψι-; Ορρ. έλαχύς, λεπτός, (σ)μικρός, ολίγος, μείων
Disposition I Adj. μεγας 1 bei Männern, selten (1 c) Frauen la μ. zum EN 1b ήύς/καλός/κρατερός τε -ας τε, meist zum EN od. zu άνήρ 1 c γυνή καλή τε -άλη τε Id (1Η) -ας βασιλεύς le μ. präd. zur Kopula u. zu κεϊτο + 12 bei Göttern, Göttinnen, Übermenschi. Wesen
2 a zum EN 2 b zu θεός 2 c im Adj.-Paar 13 bei Tieren 14 bei 'Körper* u. Körperteilen 15 bei Dingen aus d. Bereich d. Natur (z.T. göttl.) 5 a Welt-, Landschaftsteile 5 b Steine 5 c Bäume u. Baumteile 5d weite 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Flächen 5e dynam. Kräfte (Wogen, Winde usw.) 16 bei Dingen aus d. Bereich d. Menschen 6 a Stadt 6 b Grundstücke 6 c Bauwerke u. Gebäudeteile 6d Waffen, Geräte 6e Kleidg., ιστός 6f Speisen 6 g Gaben, Besitz 17 bei zahlreicher Menge 18 bei akust. Phänomenen 19 bei nicht dir. Sinnfälligem: 'Abstr.’, Vorgängen, Zuständen, Kräften u.a. 9 a Geschehnisse 9 a α μ. εργον 9 a β μ. θαύμα, σήμα, τέρας 9 a γ μ. έρισμα, νεΐκος, πόλεμος u.ä. 9 b μ. όρκος 9 c seel. Kräfte, Funktionen 9d Stolz, Ruhm, Schande 9 e Emotionen, Leid, άτη 9 f Nutzen, Übel, Not 110 bei Zeitbegriffen u. Bahn d. Mondes I 11 bei 'Grenze’ II Subst. Ntr. μέγα, -άλα III Adv. μέγα, -άλα, (3 χ) -άλως 1 bei Verben 1 a bei akust. Phänomenen 1 b bei seel. Vorgängen, Emotionen, Reaktionen 1 c -α φρονεϊν, είπεΐν 1 d bei herrschen, mächtig
sein
1 e bei fördern, hindern,
, freveln 1 f
bei verseh.
Ver¬
ben
III2 bei Adj. III3
(1H)
bei Subst. III4
bei
Adv.
Sup.
IV Komp, μείζων 1 μέγιστος
Adj.
IV 2
Subst. Ntr.
V
1
Adj. μέγας, meist attr.,
selten
präd.
(s. G3) 1
bei
Männern, selten (1 c) Frauen (s.a. in IV 1) großgewachsen* stattliches wichtige Eigensch. meist d. Kriegers, (in 1 b:) nb. ήύς, καλός (meist Od.), κρατερός, impliziert hohen soz. Rang, Kampfkraft u. Schönheit (s. bes. £167 [in b] u. vgl. //288 μέγεθος τε βίην τε; £801 u. bei Archii, sind dann Größe u. Mut getrennt: fr. 60 D. ού φιλέω -αν στρατηγόν 1 άλλά μοι σμικρός τις εϊη... καρδίης πλέως); Η 421* (in la) von d. majestätischen, ehrwürdigen Erscheing. des Priam.; #314+ (1 e, präd.) erwachsen ; Th. 995 (Id) vom mächtigen König; dir. R. (1 a:) £134, 4 591, /169, #226, (b:) £167 + 8 Stt.; (c:) o418, (e:) φ334 + 5° la μ. zum ΕΝ -ας κορυθα- ίολος Έκτωρ 12' (davon 8χ Rede-Einl.), -ας Τελαμώνιος Αϊας/Αϊαντα -αν Τελαμώνιον υιόν 12/3' (die Stt. in Μ I 2 b [--]) /169 Αίας τε-ας καί δϊος Όδυσσεύς Π358 Αίας δ’ ό -ας αίεν (ϊετ) Η 421 ούδ' εία κλαίειν Πρίαμος -ας + Ω4ΊΊ #226 -ας Εύρυτος + φ32 Pan. fr. 18, 1 ρ. 124 Dav. -ας Τρεμίλης Phor. fr. 2, 3 ρ. 154 Dav. Κέλμις Δαμναμενεύς τε -ας Λ 57 Έκτορά τ άμφί -αν καί άμύμονα Πουλυδάμαντα + 501 (Νέστορα) 4 295 -αν Πελάγοντα Άλάστορά τε + Sc. 185 (Πετραΐον) £39 Όδίον -αν Μ\36 -αν Άσιον 1 b ήύς/καλός/κρατερός τε -ας τε (s. G5), meist zum ΕΝ od. zu άνήρ, Φ108+ präd. (s. G3), 9x (ab Γ167) dir. R. £653 Τληπόλεμος δ’ Ήρακλείδης ήύς τε -ας τε 2 £628 (Akk.) + 4 221 (Ίφιδάμας Αντηνορίδης), Κ457 (Δημοΰχον δέ Φιλητορίδην), Ζ8 (υιόν Έύσσώρου Ακάμαντ), Hes. fr. 25,40 (Ένδηόν τε άνακτ άνδρών) Γ\6Ί (Priam.: ,,τόνδ' άνδρα πελώριον) ός τις ό'<5' έστίν Αχαιός άνήρ ήύς τε -ας τε (κεφαλή μείζονες, καλόν γεραρόν", sc. Ag.) 2 226 („έξοχος κεφαλήν"', sc. Aias) - ^664®* (όρνυτο, Έπειός, nicht dir. R.) = 15Q&*(„μάντις, Τήλεμος" ) Φ108 (Ach.:) „οιος καί έγώ καλός τε -ας τε" «301 „μάλα γάρ σ’ όρόω καλόν τε -αν τε, 1 άλκιμος έσσ" (sc. Tel.) = /199 ζ276 (Naus.: „jem. könnte sagen: τίς δ' όδε) καλός τε -ας τε 1 ξεΐνος;" «513 (Kyklop:) „άλλ' αίεί τινα φώτα -αν καί καλόν έδέγμην (μεγάλην άλκήν, Ορρ. ολίγος τε καί ούτιδανός καί άκικυς") Hes. fr. 70, 36 Εύαί]μων γένετο κρατερός τε -ας τε + 294, 1 (σκοπόν Αργόν), Sc. 106 („τόνδε βροτόν", sc. Kyknos) 1 c γυνή καλή τε -άλη τε (s. G 5), 2 χ verwandelte Göttin ν289 (Ath.) ήϊκτο γυναικί 1 καλή τε -άλη τε καί άγλαά έργα ίδυίη « π 158 + ο418 (γυνή Φοίνισσα, Erz. des Eum.) Id -ας βασιλεύς (vgl. III 1 d. 3) mächtig Th. 995 έπέτελλε -ας βασιλεύς ύπερήνωρ, 1 ύβριστής Πελίης le μ. präd. zur Kopula u. zu κεϊτο* (s. G3; vgl. in 1 b), 6 x dir. R. 4 534 οί έ -αν περ έόντα καί ϊφθιμον καί άγαυόν 1 ώσαν = £625 σ4 (Iros ohne ϊς u. βίη) είδος δέ μάλα -ας ήν όράασθαι φ334 ,,ξεΐνος μάλα μέν -ας ήδ' εύπηγής" σ382 (Od. zu Eurym.: „υβρίζεις) καί πού τις δοκέεις -ας έμμεναι ήδέ κραταιός (Ορρ. παύροισι καί ούκ άγαθοΐσιν") kommst dir groß vor, vgl. μεγαλίζομαι groß « erwachsen'. ß3\4 (Tel.:) ,,νήπιος ήα. 1 νύν δ' ότε δή -ας είμί" 2 σ217'η (ήβης μετρον) 2 τ532 κεϊτο * (vgl. Μ381 in 5 b): Σ26 (trauernder Ach.) έν κονίησι -ας μεγαλωστί
69
70


μέγας
τανυσθείς κεϊτο 4- /7776 (toter Kebriones) = ω40 („κ£ΐσο“, Ach.), s. Art. -αλωστί 12 bei Göttern, Göttinnen, übermenschl. Wesen (s.a. in I 5, V) mächtig, ehrwürdig; dir. R. (2 a:) Σ292, Φ187, /724, /536. 502, <151, £134, ι 411, τ179, Λ/241, π403, Φ198, 527, £194. 243, h. Ap. 62, (b:) £410, /290 2 a μ. zum EN; Zeus: Σ292 έπεί -ας ώδύσατο Ζεύς Th. 479 τεκέσθαι 1 Ζήνα -αν Φ187 γενεήν -άλου Διός Sc. 371 παϊς τε Διός -άλου Α604 παϊδα ,Διός -άλοιοΛ καί Ήρης — Th. 952 = Hes. fr. 25, 29 Cert. ρ. 39, 25 (Μοϋσαι) ύψίστοιο L θύγατρες Η24 Διός θύγατερ -άλοιο (Ath.) s h. 14, 2«· (Μούσα) Th. 76 θυγατέρες ^άλου ΔιόςΛ 29 κοΰραι L Ζ304 ήρατο Διός κούρη -άλοιο (Ath.) s Χ296 s £323 4- Ζ312, ω 521, Hes. PÖxy 2509, 13, (Art.:) /536, <151, (Musen:) /502, Th. 81, (Dioskuren:) h. 33, 9 £134 ^ιός -άλουΔ ένιαυτοί 4- ι411, τ179, £334 = 379« 582 L j διά βουλάς = Th. 465« = Ορ. 122«
(ath. Solmsen, rec. West) Λ/241 ^-άλοιο ΔιόςΛ πειθώμεθα βουλή h. Merc. 10 L d νόος — Th. 1002« (-άλου δέ) Ρ 409 ιΔιός -άλοιοΛ νόημα 4· π403 (θέμιστες) £417 u j κεραυνός s Φ198« 4- Th. 708 (κήλά) E9Q1 δώμα L u + 527, Λ255. 268, Ορ. 4 Kronos: £721 (Ήρη) θυγάτηρ -άλοιο Κρόνοιο = Θ383 = £194 = 243 Th. 168 θαρσήσας δέ -ας (-α ν.1.) Κρόνος άγκυλομήτης = 473« = 495« + 459 andere: Th. 281 έξέθορε Χρυσάωρ τε -ας 931 Τρίτων εύρυβίης γένετο -ας inc. sed. fr. 27 ρ. 111 Dav. -ας 5’ 'Ήφαιστος άνέστη Hes. fr. 280, 19 (γεγαώς) -άλου Άίδαο h. Αρ. 62 (Leto) θύγατερ -άλου Κοίοιο (-άλοιο Κρόνοιο v.l.) Th. 19 Ήώ τ Ήέλιόν τε -αν s 371 20 Γαϊάν τ Ωκεανόν τε -αν 4- 237 (Θαύμαντα -αν καί) 344 Σαγγάριόν τε -αν + 376 (Άστραϊον) Th. 185 Έρινΰς τε κρατεράς -άλους τε Γίγαντας 2b μ. zu θεός £410 άλλά θεός τε -ας καί Μοίρα κραταιή Ω90 ανωγε-ας θεός (Zeus) 4- /7531 (Αρ.), Θ200 (Ποσ. -αν θεόν) Φ248 ούδέ τ έληγε θεός -ας (-ας θεός ν.1.) + £434 (Akk., sc. Αρ.), h. 22,1 (Pos.) Sc. 259 (Άτροπος) -άλη θεός 2c μ. im Adj.-Paar (s. G5) Σ 518 (auf Schild Ares u. Ath.) καλώ καί -άλω h. Ap. 198 (ούτ αισχρή) ούτ έλάχεια, ' άλλά μάλα -άλη τε ίδεϊν καί είδος άγητή ' "Λρτ. Th. 320 (Chimaira) δεινήν τε -άλην τε ποδώκεά τε κρατερήν τε παΐδες: Th. 148 (Hunderthänder) τρεις παΐδες -άλοι < τε> καί δβριμοι 13 bei Tieren (3 χ in Adj.-Paar, s. G5) körperl. groß, als Besitz, Beute od. Be- drohg. (starkes Raubtier, furchtbares Ungeheuer, Th. 299+ m. δεινόν); dir. R. σ372, Sc. 120, τ538, £421; Haus-, Herdentiere (Besitz, Speise, vgl. in I 6 f.; 5512 in 6 d; ΑΓ436 in V) 0125 δϊς λάσιος -ας (ίέρευτο) + ρ 180 (-άλους) = υ250 '.426 (όϊες έϋτρεφέες) καλοί τε -άλοι τε £530 αίγός έϋτρεφέος -άλοιο Σ559 βουν δ' ίερεύσαντες -αν ΨΊ50 βουν θήκε -αν καί πίονα Th. 536 -αν βουν £389 ταύροιο βοός -άλοιο βοείην = Σ582« σ372 (βόες έλαυνέμεν) άριστοι, 1 ^αΐθωνες -άλοιΛ £839 'ίπποι u u = Μ97 Sc. 120 -αν 'ίππον Άρίονα κυανοχαίτην Beute: /7158 έλαφον κεραόν -αν + κ158 κ171 μάλα γάρ -α θηρίον ήεν = 180« starke Raubtiere: ΑΓ24 δέρμα λέοντος 1 αΐθωνος -άλοιο =178 Sc. 172 -ας λΐς 5457 δράκων καί πάρδαλις ήδέ -ας σΰς 4- τ439 τ538 -ας αίετός άγκυλοχείλης schreckenerregende Ungeheuer (s.a. μ 96 in IV1): £421 κήτος έπισσεύη -α δαίμων Th. 299 πέλωρον δφιν δεινόν τε -αν τε h. Αρ. 401 (Αρ. δελφίνι έοικώς) πέλωρ -α τε δεινόν τε 302 (δράκαιναν) ζατρεφέα -άλην τέρας άγριον 14 bei ‘Körper’ u. Körperteilen: körperl. groß; p225 dir. R. £23 (λέων) -άλω έπί σώματι κύρσας, Kadaver Th. 153 (Hunderthänder) ισχύς τ άπλητος κρατερή -άλω έπί είδει gewaltig, mächtig·. KZ πτολέμοιο -α στόμα, vgl. ήϊόνος στόμα μακράν (£36, s.d. BI Ica) 0695 (den Hektor) Ζεύς ώσεν δπισθε 1 χειρί μάλα -άλη, vgl. χειρί δέ μάκρη (s.d. Ile) ‘menschl.’ Körperteile: ι296 Κύκλωψ -άλην έμπλήσατο νηδύν, Riese ρ225 κεν όρον πίνων -άλην έπιγουνίδα θεΐτο (Bettler) φ22\ ράκεα -άλης άποέργαθεν ούλής σ68 (Od.) φαϊνε δέ μηρούς 1 καλούς τε -άλους τε (εύρέες ώμοι, στιβαροί τε βραχίονες) tier.: ν436 -α δέρμα (έσσ έλάφοιο) £51 (δέρμα αίγός) -α καί δασύ σ118 -άλην παρά γαστέρα θήκεν (Antiη. dem Od.) Sc. 254 (Κήρες βάλλον) όνυχας -άλους 15 bei 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέγας
Dingen aus d. Bereich d. Natur (die z.T. göttl. [s. 2]: ούρανός, ποταμός [sc. Skam.] usw.) groß·, räuml. ausgedehnt, weit, hoch, (b:) auch schwer od. (e:) dynam. mächtig, gewaltig ; dir. R. (a:) h. Ap. 336, Θ443, 5569+, h. Ven. 258, 5501, 7/279, £399, (b:) 7V323, (c:) μ 103, (d:) /7462, h. Ap. 469, £174+, χ179+, (e:) ε416, y295, h. Ap. 74, μ60, Φ192. 282, λ 157, r200, 0521+ 5a Welt-, Landschaftsteile; Himmel, Erde, Tartaros: £750 -ας ούρανός Ούλυμπός τε = Θ394 = A497« (Akk.) Φ388 (βράχε δ' εύρεΐα χθών) σάλπιγξεν -ας ούρανός 4- Th. 176. 208 (παΐδας τέκεν) Th. 622 έπ έσχατιή -άλης έν πείρασι γαίης, wegen großer Entfemg. zu den πείρ. (vgl. 335 in 111) h. Ap. 336 Τάρταρον άμφί -αν Olymp (meist formelh. [«!], vgl. μακρός Bilaa): Θ443 -ας πελεμίζετ 'Όλυμπος (unter Zeus) = Th. 842« 4- A530 (Akk.) = h. 1,15 s 28, 9«· (-ας δ' έλελίζετ', durch Ath.) Sc. 471 έξίκετ’ Οΰλυμπόν τε -αν Berge, Felsen (bei ορος 3 Formeltypen; anders ούρεα μακρά, s.d. BI 1 b): /7297 (Gl.) άφ' ύψηλής κορυφής ορεος -άλοιο = Sc. 374 = i481« (άπορρήξας, Kyklop) = h. 33,4« (Ταϋγέτου) 5569 -a 5’ ήμιν όρος πόλει άμφικαλύψειν ν177 = 152« s 158 (μηδέ Ar. Byz., ν. van der Valk, Text. Crit. Od. 106; Friedrich, AJPh 110, 1989, 395; cf. 183 μηδ' ήμϊν περίμηκες) Th. 2 Έλικώνος έχουσιν (Musen) δρος -α τε ζάθεόν τε = h. Ven. 258« (Nymphen) 0619 πέτρη ' ήλίβατος -άλη 5501 πέτρησιν -άλησι 4- η 279, μ 71, £399 Sc. 437 δτ άπό -άλου πέτρη πρηώνος όρούση Höhlen, Abgrund: ε57 -α σπέος + Hes. POxy. 2509, 2 Th. 740 (Tartaros) χάσμα -(α), ούδέ κε (ούδας ϊκοιτ) 5 b Steine (s.a. 6 d; £303+ in 9 a α; H 268+ in IVI), als Wurfgeschosse außer 2x groß (schwer) Μ 381 (μαρμάρω βαλών, δ ρα) κεϊτο -ας (vgl. in 1 e) Η265 (λίθον εϊλετο) μέλανα τρηχύν τε -αν τε = Φ404 Th. 485 -αν λίθον έγγυάλιξεν (Rheia dem Kronos) /7774 πολλά δέ χερμάδια -άλ' Λ 265 έγχεί τ άορί τε -άλοισι τε χερμαδίοισιν = 541 = 7V323« /2798 (Grab:) ύπερθε 1 πυκνοϊσιν λάεσσι ^κατεστόρεσανΔ -άλοισι (-άλοισι u u λάεσσι v.l.) 5c Bäume u. Baumteile (vgl. δένδρεα μακρά, s.d. BI laß): μ 103 έν έρινεός έστι -ας Φ243 (πτελέην) εύφυέα -άλην Cypr. fr. 13,7 ρ. 40 Dav. -άλην δρΰν Λ7134 (δρύες) ρίζησιν -άλησι μ436 δζοι ' μακροί τε -άλοι τε lange (weitausladende) u. große (stattliche, kräftige) 5 d weite Flächen (vgl. 6 a. b; μακρός Β 11 ca); Landflächen: £210 (κύμα) αίγιαλώ -άλω (-άλα testis) βρέμεται /7462 ήϊόνα -άλην s Λ/31 (vgl. στόμα μακρόν Ξ36) h. Merc. 352 ψαμάθοιο -αν (πολύν cod. Μ) στίβον έξεπέρησεν, vgl. κέλευθον ' μακρήν ήδ' εύρεΐαν (0358) ζΔ483 έν είαμενη έλεος -άλοιο = 0631 Σ588 (νομόν) -αν οίών neg. nur: 5846 (νήσος) Άστερίς, ού -άλη (u. κ94 in e) weites Meer: £267 πολιής άλός ές ca λαΐτμαΛ η35 λαΐτμα -(α) έκπερόωσιν 4- ι323 (έκπερά# -α λ.), h. Αρ. 469 (έπεπλέομεν) £174 περάαν L j θαλάσσης, ' δεινόν τ άργαλέον τε s 5504«· (φυγέειν) 4- ι 260 (ύπέρ) = Ορ. 164« = h. Αρ. 481«· £16 πορφύρη πέλαγος -α κύματι + /179 (μετρήσαντες) /321. 322 ές πέλαγος -α τοϊον ... 1 ... έπεί -α τε δεινόν τε 5 e dynam. Kräfte; mächtige, gewaltige Wogen (aufprallend, forttragend usw.; vgl. κύματα μακρά)·. £416 κύμα -(ά) άρπάξαν κ94 (ού ποτ άέξετο κύμα) ούτε -(α) ούτ ολίγον (γαλήνη), neg. (s.o. 5846) Ρ264 βέβρυχεν-α κύμα 4- 0381 (καταβήσεται), Φ268 (πλαζ). 313 (ϊστη), /295 (Νότος ώθεΐ), ε327 (έφόρει) s 461in. 366 (ώρσε Ποσ.). 402 (ρόχθει). 425 (φέρε), μ202 (ϊδον καί δοΰπον ακόυσα), h. Αρ. 74 (κλύσσει), ν85 (πορφύρεον -α θΰε) /296 μικρός δέ λίθος -α κύμ άποέργει 4- £296 (Βορέης, κυλίνδων) s £315«, £313 (έλασεν). 429 (παρήλθε). 435 (κάλυψεν) μ60 κύμα -α ροχθεϊ £320 -άλου ύπό κύματος ορμής 4- 393 (άρθείς) ν99 (άνέμων) -α κύμα Flüsse (göttl., vgl. 2): Κ73 άντα δ’ άρ 'Ηφαίστοιο -ας ποταμός βαθυδίνης (Skam.) = Φ329«· Φ192 σοί ποταμός γε πάρα -ας 282 έρχθέντ' έν -άλφ ποταμω λ 157 μέσσφ γάρ -άλοι ποταμοί καί δεινά ρέεθρα Φ239 κρύπτων (Skam.) έν δίνησι βαθείησιν -άλησι Δ 454 (ποταμοί) κρουνών έκ -άλων Winde (göttl., vgl. 2): μ408 ^ΖέφυροςΛ -άλη σύν λαίλαπι θύων h. Αρ. 433 L , -ας αίθριος 4- £458 τ 200 Βορέης άνεμος -ας h. 33,11 άνεμός τε -ας καί κύμα θαλάσσης 71
72


μέγας
μέγας
Staubwolke: 2V336 (Winde) κονίης -άλην ίστάσιν ομίχλην Feuer (meist Herd): 0521 ,,πΰρ -α καιόντων“ = ψ/51ίη 4- ε59 7211 (πύρ) δαίεν -α ΡΤ39 μινύθουσι δέ οίκοι ' έν σέλαϊ-άλω 16 bei Dingen aus d. Bereich d. Menschen: räuml. groß, oft steigernde Ausmalg. der Sit. entspr. dem heldischen Ideal (Kampfkraft, Rang des Besitzers, Heftigkeit der Aktion usw.), Th. 616 (6 d Ende:) starke Fessel; dir. R. (a:) 7589, 77296 4- 9‘ (άστυ -α Πριάμοιο), τ178, (b:) Λ7313, (c:) £213+, h. Merc. 178, h. Cer. 270+„ω 80, Z386, /7463, 7V5O, A283, 7350, (d:) <p74+, v!3, φ 177. 178, (e:) 01O4+, (f:) T 208, (g:) /576+, A 698 6 a Stadt (Troia außer 3x; wird durchmessen: weiträumig ', umkämpft: großes Kriegsziel) Z392 διερχόμένος -α άστυ 4- 7589 („ένέπρηθον“, Kalydon), 0681 (προτί, Gl.) Η296 „κατά άστυ -α Πριάμοιο“ = Ρ 160" (προτί) = Φ309" (έκπέρσεί) = χ107" (περί μαρνάμεθ") + 2?332 (έλωμεν), 7136 (άλαπάξαι) = 278 (vgl. /770 v.l. in D), /7448 Ύ251 τρις περί άστυ -α Πριάμου δίον 4- /7803 (κατά) τ!78 Κνωσός, -άλη πόλις 6 b Grundstücke Λ/313 τέμενος νεμόμεσθα -α + ρ299 (Od.’ τέμενος -α) Ν588 -άλην κατ’ άλωήν η112 έκτοσθεν δ* αυλής -ας όρχατος 4- ω222 (Akk.) Sc. 294 βότρυας -άλων άπό όρχων Ω452 -άλην αυλήν ξΊ (Eum.’ αυλή) καλή τε -άλη τε 6c Bauwerke u. Gebäudeteile; Haus: £213 ,,πα- τρίδ’ έμήν άλοχόν τε καί ύψερεφές -α δώμοΓ = 7333" = -τ/225 = τ526 = δ!5" 4- «434, ψ\46. 151, (ές'.) #56, κ 276, τ410, Th. 410, h. Cer. 488, h. 27, 13 h. Cer. 171 ίκοντο -αν δόμον 4- h. Merc. 178 (sc. Ap.s Tempel). 246 (μυχόν -άλοιο δόμοιο, sc. άντρον [234]) = 252" Heiligtum: E 448 έν -άλω άδύτω h. Cer. 270 νηόν τε -αν καί βωμόν 4- h. Αρ. 266 Grabmal: WT26 -α ήρίον 72349 -α σήμα παρέξ Ίλοιο έλασσαν (vgl. 27308 in 9aß) <υ80 -αν καί άμύμονα τύμβον 1 χεύαμεν Befestigg. (s.a. Η444 in 9aa; vgl. τείχεα μακρά Α34+): Ζ386 έπί πύργον έβη -αν Ιλίου Η463 -α τείχος (Αχαιών) 4- Λ712. 257, 7V5O (ύπερκατέβησαν) = 87 π!65 παρέκ -α τειχίον αύλής 343 Α283 („Αχ.) ός -α πάσιν 1 έρκος Αχαιοίσιν (πολέμοιο)“, vgl. in 9 c 77441 (τάφρον) εύρεϊαν -άλην = 7350 Μ 51 (σκόλοπες) πυκνούς καί -άλους Säule: /466 (Strick) κίονος έξάψας -άλης περί- βαλλε θόλοιο Schwelle u. Türstein: χ2 έπί -αν ούδόν 4- Th. 749 (χάλκεον) ι240 (Kyklop) έπέθηκε θυρεόν -αν (όβριμον, τόσσην ήλίβατον πέτρην) = 340 4- 313 6d Waffen, Geräte (s.a. IV1. V; Steine in 5 b), selten dir. R. (s.o. 6 Vorbem.); Angriffswaffen (vgl. δούρατα, έγχεα μακρά*, s.d. Bild): £746 λάζετο δ' έγχος 1 βριθύ -α στιβαρόν = 0390 = α 100 = 77141*”· = 7388 = 77802ίη £296 πληγείσ έγχεϊ τε -άλω καί χειρί παχείη Α 194 (έλκετο) -α ξίφος 4- 220 «262 (ξίφος) -α χάλκεον Κ459 ούτάζων ξίφεϊ -άλω 4- £146, Ν511 (Θρηίκίω -άλω), 0712 (ξίφεσιν -άλοισί) X 307 (φάσγανον οξύ) -α τε στιβαρόν τε 4- Τ'824 77115 πλήξ άορι -άλω Γ2Ί2 πάρ ξίφεος -α κουλεόν = 7353 Δ124 κυκλοτερές -α τόξον έτεινε φ!4 θήσω γάρ -α τόξον Όδυσσήος θείοιο 4-314= ω!72"·, ^405. 409 (άτερ σπουδής τάνυσεν) Schild: Γ335 σάκος -α τε στιβαρόν τε = /7136 = Τ373 = Σ478" = 609"· = Sc. 319er 4- F82O (υπέρ σάκεος -άλοιο), Λ 512 (έν σάκεί-άλω) - Sc. 455*” Geräte: 0677 νώμα δέ ξυστόν -α ναύμαχον (δυωκαιεικοσίπηχυ) Ρ 744 (έλκωσ”) ή δοκόν ήέ δόρυ -α νήϊον «319 (Κύκλω πος) -α ρόπαλον ε234 πέλεκυν -αν 4- <391 Th. 162 τεύξε -α δρέπανον 72455 -άλην κληίδα θυράων (konnten nur 3 Männer öffnen) Σ344 άμφί πυρί στήσαι τρίποδα -αν s Ύ443 = ·Ρ40ίη = #434ίη· 4- ν13 (οί δώμεν) Ψ102 -αν τρίποδ’ (sc. άεθλον) 4- Sc. 312 (Nom.) «359 υπό τρίποδι -άλω + 361 (έκ 4- Gen.) Pan. fr. 4,1 ρ. 117 Dav. κρητήρα -αν χρυσοΐο φαεινόν Σ476 -αν άκμονα 4- #274 ι212 ασκόν -αν 4- ε266 (ΰδατος -αν) μ 173 κηροΐο -αν τροχόν 4- φ178 (στέατος) = 183 φ\11 δίφρον τε -αν καί κώας τ58 έπί -α βάλλετο κώας Ορ. 94 πίθου -α πώμ Kette od. Fessel: Th. 616 -ας κατά δεσμός έρύκει stark h. Αρ. 103 υποσχόμενοι -αν όρμον (Schmuck) große Holzkonstruktionen (vgl. 6 c): #509 -(α) άγαλμα θεών 512 δουράτεον -αν ίππον (vgl. 13) Ορ. 643 νή’ όλίγην αίνείν, -άλη δ’ ένί φορτία θέσθαι 6e Kleidg. (s.a. V), ιστός (’Webstuhl* u. ‘Gewe¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
be’, s.d.) 2743 περί δέ -α βάλλετο φάρος 4- ο 61 (ca
φάροςΛ) 0221 πορφύρεον L u s #84 £230 άργύφεον φάρος -α έννυτο (Kal.) = «543 (Kirke) ^521 (χλαΐναν) πυκνήν καί -άλην (μαλακήν ν.1.) σ292 -αν περικαλλέα
πέπλον (sc. ξεινήιον); ιστός (s.d.; groß wegen Dauer der Arbeit): Γ125 -αν ιστόν υφαινε 1 δίπλακα πορφυρέην 4- β 104 (Pen.) = ω!39 s rl49, ω147 β94 στησαμένη -αν ιστόν (ϋφαινε, λεπτόν καί περίμετρον) = ω 129 τ139
κ222 ιστόν έποιχομένης -αν άμβροτον 4- 226. 254 6f Speisen 7308 τεύξεσθαι -α δόρπον /206 κρεΐον -α κάβ- βαλεν (vgl. 13) 6 g Gaben, Besitz (s.a. IV1.V) /576
-υποσχόμενοι -α δώρον 7^304 δώρω έπι -άλω (μισθός άρκιος) 401 -άλων δώρων έπεμαίετο Ύ163 -α κεΐται άεθλον 1 ή τρίπος ήέ γυνή 72235 (δέπας) -α κτέρας Λ 698 χρεΐος -(α) όφείλετ (τέσσαρες ίπποι) •7'298 -α γάρ οί έδωκε 1 Ζευς άφενος Ορ. 321 βίη -αν όλβον έληται 17 bei zahlreicher Menge, dir. R. außer Λ7, Ο Λ/330 Λυκίων -α έθνος άγοντε Γ198 ,,οίών -α πώϋ“ Λ 696 „άγέλην τε βοών καί πώϋ -(α) οίών“ (τριηκόσι*) = 0323" μ 299 18 bei akust. Phänomenen (s.a. III la, Ξ4 in IV 1) allg. von der Lautstärke; dir. R. /321, h. Cer. 82; lautes Angriffsgeschrei: Λ7138 έκιον ςάλω άλαλητώΛ = S393" s Th. 686 0384 -άλη ιαχή Zustimmg.: ω463 άνήίξαν L d Getöse: Φ9 έπεσον -άλχρ πατάγω, βράχε (ρέεθρα) s 387'η 256
(Skam.) έπετο -άλω όρυμαγδώ - Sc. 232" Th. 703 (τοίος) -ας (-ιστός ν.1.) ύπό δοϋπος όρώρει Stimme: Γ221 „όπα τε -άλην“ Klage: h. Cer. 82 „θεά, κατάπαυε -αν γόον I 9 bei nicht direkt Sinnfälligem: ’Abstr.’, Vorgängen, Zuständen, Kräften u.ä.: μ. von der Größe (Intensität) der Wirkg., Energie usw.; bei μ. έργον Entw. groß > zu groß (s. in aa u. vgl. μ. είπείν in III 1c); dir. R. (9aa:) 13 von 27 Stt., (aß:) 10 von 16, (ay:) 6 von 10, (b:) 15 von 19, (c:) 22 von 46, (d:) 27 von 32, (e:) 15 von 33, (f:) 4 von 10 9a Geschehnisse 9aa μ έργον (s.a. Λ474 in IV 1, Ύ3Ο5, Hes. fr. 204, 123 in II) große, kühne (Kriegs)tat (hier alle Il.-Stt.) > zu große (verwegene, freche, frevelhafte Schänd)tat (nicht II.; s. Griffin in L); Kriegstat, Wagestück ([s. έργον Β1 c] steht bevor:) A 734 „φάνη -α έργον Άρηος“ /7208 „πέφανται 1 φυλόπιδος -α έργον“ 4- Λ/416 s /149er 7V366 ύπέσχετο δέ -α έργον ΤΙ50 „-α έργον άρεκτον“ Hes. fr. 33 a, 26 -άλων έπεμαίετο έργω[ν (ist getan:) Χ382 ,,ρέξαντας -α έργον, ό κε Τρώεσσι μελήση“ δ663 ,,ή -α έργον ύπερφιάλως έτελέσθη“ (Tel.s Reise) s π 346 /275 „(Aeg.) έκτελέσας -α έργον, ό ου ποτέ έλπετο θυμφ* (große Sache u. Frevel s.u.) = Sc. 38in (Amphitryon) s Sc. 22in /408 όλολύξαι, έπεί -α έσιδεν έργον (Sieg über d. Freier) Th. 954 (Her.) όλβιος, ός -α έργον έν άθανάτοισιν άνύσσας (Gigantomachie? s. West z. St.) φ26 (Her.) -άλων έπιίστορα έργων (ξεΐνον κατέκτανεν, Frevel!) Frevel, Schandtat (nicht II., meist tadelnd in dir. R.): r92 (Pen. zu Melantho:) ,,έρδουσα -α έργον, ό σή κεφαλή άναμάξεις“ λ2Ί2 (Epikaste) ή -α έργον έρεξεν άίδρείησι νόοιο, ' γημαμένη ω υίί s ω458'η (βπασθαλίηΛσι κακήσι, Freier) Th. 209 (Τιτήνας) τιταίνοντας u u -α ρέξαι ' έργον (τίσιν) /261 „μάλα γάρ -α μήσατο έργον (Aeg.)“ 4- μ 373 (Gef. mit Heliosrindem) Schaden: ω426 ,,ή -α έργον ... (Od.) μήσατ Αχαιούς“ 4- h. Cer. 351 (φθϊσαι φΰλ\ Dem.) I Sache (s. έργον B4c. d): Bau > Bauwerk (vgl. 6 c): /7444 (θεοί) θηευντο -α έργον Αχαιών (sc. τείχος) (vgl. 5 b:) £303 (χερμάδιον λάβε) -α έργον, ό ού δύο γ άνδρε φέροιεν & Κ286 großes Trumm 9 a β μ θαύμα, σήμα, τέρας (vgl. 72349 in 6c) groß in Wirkg., Eindruck (beeindruckend, erschreckend), hom. immer dir. R. N99 ,,ή -a θαύμα (όρώμαι, δεινόν“) = 0 286 = Κ 344 = Φ54 = h. Merc. 219 s r36 4- h. Cer. 403, h. Ap. 156 (Uoou κλέος ούποτ όλείταιΛ). 415 (φράσσασθαι -α #.), h. Cer. 240, h. Merc. 270 Sc. 218 θαύμα -a φράσσασθ’ (Perseus auf Schild) Aristeas fr. 1, 1 p. 86 Dav. θαύμ’ ήμίν καί τούτο -α φρεσίν Β324 „(Zeus) τόδ’ έφηνε τέρας -α (L Ί)“ 308 ,,ένθ’ έφάνη -α σήμα, δράκων“ 4- ^188 (Od.* Bett) 9ay μ έρισμα, νείκος, πόλεμος u.ä. groß (heftig hart, mühsam) A38 ,,-(a) έρισμα“ Cypr. fr. 1, 5 p. 35 Dav. πολέμου -άλην έριν Ν
73
74


μέγας
122 ,,-α νεϊκος όρωρεν“ = 0400« + Ρ384 (έριδος), π98 = 116, σ264 (πολέμοιο), Th. 87 Choer. fr. 1, 2 ρ. 191 Ber. ( = 316 Suppt. Hell.) ήλθεν ές Ευρώπην πόλεμος -ας 9 b μ. όρκος (s.a. V) groß, stark (bindend, furchterregend für den Eidbrüchigen, vgl. -ας δεσμός Th. 616 in 6 d; καρτεράν όρκον, δεινότατος 038), dir. R. außer ß377, 4H h 4 233 „έπί -αν όρκον όμοϋμαι“ s υ229 = /132«· = 274 s ε 178« = «343 = h. Ap. 79 = h. Merc. 518 = «299*x = h. Ap. 83ex = h. Merc. 274ex s /7377« (γρηϋς δέ [Eurykl.] θεών μ. ό.) + TI 13 = h. Ven. 26in (ό δή τετελεσμένος έστίν) δ746 έμεϋ <5’ έλετο -αν όρκον Α 239 -ας έσσεται όρκος = Th. 400« (Styx) + 784 (ένεϊκαι), h. Merc. 383 9c seel. Kräfte, Funktionen, Stärke, Mut, (1°) άρετη (s.a. 4 283 in 6 c; /498 in IV 1; V; -α φρονεϊν in III 1 c; vgl. μεγαθαρσής, -θυμός, -λήτωρ, -\λο}σθενής), große Energie, Kraft, Vermögen, Eigensch. von Helden, Göttern, (1°) weibl. άρετή) B 196 „θυμός δέ -ας έστι (βασιλήων“) 1496 „Αχ., δάμασον θυμόν -αν“ Η25 ,,-ας δέ σε θυμός άνήκεν“ = Φ395'Χ = Vit. ρ. 9,17«· (έπείγει) h. Αρ. 204 έπιτέρπονται θυμόν -αν (Götter) Th. 37 (Διί) τέρπουσι L-av νόονΛ h. Cer. 37 οί έλπίς έθελγε L u /184 πεπιθεϊν -άλας φρένας (Ach.s) Ζ 261 ,,^μένος -αΛ (μάλα μένος ν.Ι.) οίνος άέξει“ Ν424 ού λήγε u j + 0232 (έγειρε). 594. 262 (έμπνευσε) — ΚΙ 10, ω 520 1381 θάρσος ένέπνευσεν -α δαίμων Sc. 96 Λ 753 ,,-α κράτος έγγυάλιξε (Zeus)“ = P613« = 206« + 0216, Kl21 Z387 ,,-α δέ κράτος είναι Αχαιών“ + 7V486
(φέροιτο) = Σ308«, h. Cer. 150 (-α κρ. τιμής) 411 -α σθένος έμβαλ’ = 3151 + Φ304 Σ60Ί -α σθένος Ώκεανοϊο = Φ195« + Ψ827 (Ήετίωνος), Hes. fr. 204,56 (’1δρμ[εν- ήος) 5136 (,,ού κακός) αύχένα τε στιβαρόν -α τε σθένος“ + Sc. 420 Λ/224 ,,ρηξόμεθα σθένεϊ -άλω“ + 7V193 (ώσε) Ω42 („λέων δ’ ώς) -άλη τε βίη καί άγήνορι θυμω 1 εΐξας“ Th. 649 ,,-άλην τε βίην καί χεϊρας άάπτους“ = Ορ. 148« = Sc. 75ex /214 -άλην έπιειμένον άλκήν s 514 μ 175 κέλετο -άλη ϊς ' Ήελίου I ω 193 ,,σύν-άλη άρετη (άκοιτιν“, sc. Pen.) 9d Stärke, Stolz, Ruhm, Schande (s.a. σ255+ in IV 1; i264+ in V; vgl. μεγακυδής) groß in Stärke (s. κύδος), Verbreitg. u. Wirkg., dir. R. außer 4 21, P131, a240 u. 2H 0176 „νίκην καί -α κϋδος“ + 0237 (άπηύρας), Ύ18 (άφεί- λεο), /303 (μάλα -α κ. άροιο), Χ57 (όρέξης PNd). 217 -(οϊσεσθαι). 393 (ήράμεθα) Ύ435 „μάλα -α κϋδος έησθα“ Κ87 (,,ώ Νέστορ) -α κϋδος Αχαιών“ = 555 = 4 511 = Ξ 42 = γ79 = 202 = /673« (Od.) = ΑΓ544 = μ 184« Π 84 „τιμήν -άλην καί κύδος άρηαι“ Ε285 „έμοί δέ -(α) εύχος έδωκας“ = Λ 288« (έδωκε, sc. Ζευς) Ζ446 „πατρός τε -α κλέος“ + 421, Ρ131, α240 = £370 s ω33, π 241 ΑΓ212 ,,-α κέν οί ύπουράνιον κλέος εϊτ/' + /7125 Hes. fr. 199,9 -α γάρ κλέος [έσκε γυ]ναικός I fr. 129,2 -άλην [άπετεί- σα]το λώβην h. Ven. 247 ,,-(α) όνειδος“ 9e Emotionen, -Leid, (V) άτη (s.a. 0121 in IV 1; JT288 in V; £289 in I 10; III 1 b) groß in Ursache u. Wirkg. (intensiv, stark', schwer) Ω706 („Hektor) -α χάρμα πόλει“ + h. 16,4 (sc. Asklepios) 4 471 ,,-άλη δέ ποθή“ « Ρ690 a 704 Γ50 („Paris) πατρί τε σώ -α πήμα? s Ορ. 56ίη s Hes. fr. 159ίη Th. 592 πήμα -α θνητοϊσι - 874ίη (Winde) + 792 (Styx) Ζ282 ,,-α γάρ μιν (έτρεφε πήμα“, sc. Zeus den Paris) /229 „άλλά λίην -α πήμα (είσορόωντες“) + Ρ99, ^163, ρ305 Ορ. 242 -(α) έπήγαγε πήμα 4 254 „ή -α πένθος“ = 7/124 + 4417 Ρ 139 -α πένθος (άέξων) + λ 195 = ω233Π*Α, ρ489 = Th. 623med 19 αχεί -άλω βεβολημένος + κ247, ρ412 (άχος γένετο -α) h. Cer. 479 -α γάρ τι θεών σέβας ίσχάνει αύδήν h. Αρ. 447 -α γάρ δέος έμβαλ’ έκάστω Sc. 237 έδονεϊτο -ας φόβος h. Merc. 160 „-άλην σε πατήρ έφύτευσε μέριμναν“ I Τ270 ,,ή -άλας άτας άνδρεσσι διδοϊσθοΓ (Zeus) 9f Nutzen, Übel, Not (s.a. JV120+ in IV1; h. Cer. 268 in V) groß 5444 ,,έφράσατο -(α) όνειαρ“ + Th. 871 (Winde), Op.
41. 346 (Ορρ. πήμα). 822 0134 „κακόν -α πάσι φυτεϋσαΓ 4 404 ,,-α μεν κακόν αϊ κε φέβωμαΓ + ι423 Theb. fr. 2, 6 ρ.22 Dav. -α οί κακόν έμπεσε θυμφ Κ\72 „μάλα -άλη χρειώ βεβίηκεν Αχαιούς“ 110 bei Zeitbegriffen u. Bahn d. Mondes: zeitl. od. räuml. groß (ausgedehnt, lang), vgl. μακρός (Β 12) Th. 799 -αν εις ένιαυτόν (795 τετελεσμένον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέγας
εις ένιαυτόν) Ορ. 792 είκάδι <5’ έν -άλη h. 32, 11 πλήθει -ας όγμος (des Mondes) 111 bei πεΐραρ : μ. bzg. auf die Einheit πεϊρ. + Gen. (fast Enallage adj.); dir. R. 1° ε289 ,,έκφυγέειν -α πεΐραρ όϊζύος“, vgl. -α πήμα (in 19 e), τέλος θανάτοιο u.ä., zu πεΐραρ s. Odyssey ζ. St. räuml. ausgedehntes (weit entferntes*!) Grenz(gebiet): Th. 335 κεύθεσι γαί- ης 1 πείρασιν (πείρ. γ. κεύθ. ci.) έν -άλοις, wohl nach -άλης έν πείρασι γαίης (622, s. West ζ. Stt.), zur myth. Raumvor- stellg. s. U. Hölscher, Odyssee, München 1988, 138
II Subst. Ntr. μέγα, -άλα (vgl. IV 2); dir. R. 2j Wertvolles'. 4 161 ,,σύν τε -άλω άπέτισαν (Tr.) 1 συν σφήσιν κεφαλήσι“: Ruhmvolles : Χ305 („μή) άκλειώς άπολοίμην, 1 άλλά -α ρέξας τι καί έσσομένοισι πυθέσθαι“, vgl. -α έργον (in I 9a α) Quantität (Wert, Menge): Op. 357 (wer) ö γε καί -α, δώη, ' χαίρει τώ δώρω 362 (εί σμικρόν έπί σμικρω, καί θαμά) τάχα κεν -α καί τό γένοιτο Schlimmes : Hes. fr. 204, 123 (Zeus) -άλ’ άνδράσι μηδομένοιο (96 μήδετο θέσκελα εφγα), vgl. -α έργον (I9aa)
III Adv. μέγα, -άλα, (3 χ) -άλως (π432, Th. 429 in 1 b. e, P723 in 4; s. Art. -αλωστί), urspr. Akk.-Funktion deuti, bei -α είπεϊν (1 c) 1 bei Verben, meist intensivierend (anders 1c); dir. R. (la:) /7844, y<59, //125, £354, υ113, (b:) δ 503, /537, B111+, π 139, 4 256, ω402+, B27+, h. Cer. 76, Z362, o376, N282, 1237, π42, (c:) γ227+, (d:) 4 78, λ 485+, h. Ap. 68, a276+, (e:) /509, 045, 4 454+, B132 la bei akust. Phänomenen (vgl. 18; μακράν [s.d. ΒII2] άϋσεν*)', laut, kräftig beten: 4 450 -άλ’ εϋχετο ^χεϊρας άνασχώνΔ s Γ275 + 0 347 = 0369, Cert. p. 39,5 ρ239 -a <5’ εύξατο u sich rühmen, jubeln: /7844 („νυν) -άλ’ εύχεο (νίκην“) ψ59 ,,μή πω -(α) έπεύχεο καγχαλόωσοί" prahlen: 5505 τοϋ δέ (Aias) Ποσ. -άλ’ έκλυεν αύδήσαντος (503 ύπερφίαλον έπος) laut (αύδάω vom Klang) hier mit Konnot. großsprecherisch, vgl. -α είπεϊν (1 c) rufen, schreien, brüllen u.a. Lärm (auch von Tieren, Sachen): 3*363 -a προθορών έκέλευσεν P33 -α δ’ Εκτορα είπε βοήσας ΣΙ56 -α δέ Τρώεσσιν όμόκλα 410 ήϋσε θεά -α τε δεινόν τε ' όρθι 0321 άϋσε (Αρ.) μάλα -α 3*147 -(α) άϋσεν 4- Φ 328. 582, Sc. 309 (πλήμναι) ι399 -άλ’ ήπυεν + Sc. 316 (κύκνοι) Β333 ίΑργεϊοι δέ3 -(α) ΐαχον (νήες σμερδαλέον κονάβησαν) — 394ίη- + 4125 (νευρή) 4 506 u u -α ΐαχον = Ρ317 *Ρ216 -α δ’ ϊαχε (πϋρ) Ε343 ή δέ -α (μέγ vulg.) ίάχουσα - *323in + 3421, Ρ213, Σ160, Sc. 451 4482 (κύμα) πορφύρεον-άλ’ ϊαχε = /7428 + Φ10, Sc. 382 Σ228 -άλ’ ϊαχε δϊος Αχιλλεύς + 29 4392 (πέλεκυν) βάπτη -άλα ίάχοντα + h. Cer. 81 (Perseph.) /7429 (wie Geier) -άλα κλάζοντε μάχωνται = Sc. 406 Sc. 379 έπ’ ... πέσον -α κεκλήγοντες stöhnen, jammern u.ä. (vgl. 4 395 in 4): h. Ap. 359 κεϊτο -(α) άσθμαίνουσα Χ40Π κώκυσεν δέ μάλα -α + Hes. fr. 302, 12 7/125 ,,ή κε -(α) οιμώξει? (vgl. ι 395 in III4) Χ34 -α δ’ οίμώξας έγεγώνει Β784 -α στεν- αχίζετο γαΐα Η95 -α δέ στεναχίζετο θυμω + /C16 (κήρ) = ς>247«· /7391. 393 (ώς) -άλα στενάχουσι ρέουσαι 1
ώς ϊπποι... -άλα στενάχοντο + £354, Ψ172 tosen, dröhnen, donnern u.ä.: £*838 -α δ’ έβραχε (άξων) + Π566 (τεύχεα), h. 7,45 (λέων) 4 425 (κύμα) -άλα βρέμει + 3399 (άνεμος) Vit ρ. 18, 23 -α δέ βρέμει όλβιος υΐ 13 ,,ή -άλ’ έβρόντησας (Zeus)“ 0377 -α δ’έκτυπε = Sc. 383«· 075 -άλ’έκτυπε + ς>413 Ρ595 άστράψας δέ μάλα -άλ’ έκτυπε ¥Ί19 -άλα κτυπέουσαι (Bäume) Th. 694 λάκε δ’άμφί πυρί - άλ’ άσπετος ύλη Μ460 -α δ’ άμφί πύλαι μύκον + Κ260 (σάκος) Th. 679 γή δέ -(α) έσμαράγησεν I ρ541 Τηλ δέ -(α) έπταρεν (δώμα σμερδαλέον κονάβησε) h. Merc. 389 Ζευς δέ -(α) έξεγέλασσεν (s.u. 1 b) 1 b bei seel. Vorgängen, Emotionen (vgl. I9e), Reaktionen, heftig, sehr (intensiv) /7685 καί -(α) άάσθη — 5503βχ· — 509«· /537 ,,άάσατο δέ -α θυμέ? - 4 340« + Hes. fr. 25,20, h. Cer. 246 Bill ,,Ζεύς με -a (Zen., vulg., -ας Arist.) ... άτη ένέδησε βαρείη“ — 718 π139 ,,-(α) άχεύων“ Α5\7 τήν δέ -(α) όχθήσας προσέφη (Ζεύς) - 430 s //454 - Th. 558 - /748ίη (Ach.) - Τ 419 = X14 κ Σ97 - 02O8in (Pos.) = 0184« - P18ia (Men.) - 530 - 332 - o325« (Eum.) 4103 μένεος δε -α φρένες (πίμπλαντ) » 5661 4 256 ,,-α κεν κεχαροίατο" 75
76


μέγας
μέγας
4-/7600 Γ76 έχάρη -α μΰδον άκούσας = 54 ω 402 ,,ούλέ τε καί -α (μάλα v.l., sic Allen, ν. van der Valk, Text. Crit. Od. 36) χαϊρε“ = h. Ap. 466 77127 -(α) έγήδεεν (μέγα δ’/μεγάλ’έστενεν Zen.) ~ 214med (vulg., μέν Arist., sic Allen) 4 Th. 173 γήδησεν δέ -α B27 (,,σεΰ) -α κήδεται“ = 64 = Ω 174 F7O8 -α πλούτοιο μεμηλώς a 7V297« (πτολέμοιο) = 469 ¥300 (ίππον) -α δρόμου ίσχανόωσαν 682 -α δ’ αύτώ βούλετο νίκην h. Cer. 76 ,,-α (aci.) άζομαι“ Ζ362 8 ,,-(α) έμεΐο ποδήν (έχουσιν“) ο376 ,,-α δέ δμώες χατέουσιν“ Σ162 (λέοντα) -α πεινάοντα 7V282 „κραδίη -άλα (πατάσσει“, dem Feigling) 7237 „-α σδένεϊ βλεμεαί- νων ' μαίνεται έκπάγλως“ (Hektor) F42 Αχαιοί μέν -α η κύδανον Φ519 -α κυδιόωντες kausat.: 77822 -α δ’ ήκαχε λαόν π432 ,,έμέ δέ -άλως (τ’ έκπάγλως ν.1.) άκαχίζεις“ Ορ. 38 -α κυδαίνων βασιλήας 1 δωροφάγους 1c -α φρονεϊν, είπεϊν (Obj. > Adv.); -α φρονέων (Leu man η, Hom. 16 Wort. 119 f. nimmt Entstehg. aus μεγαφρονέων — ep. erw. μεγάφρων an) hochgemute (von Kampfbegier erfüllte) Angreifer, Kämpfer (vgl. -άλαι φρένες in 19 c, μεγά-, καρτερόδυμος, κρατερόφρων, μεγαλήτωρ, späteres μεγαλόφρων, ferner Wen-' 20 düngen wie [διαρραϊσαι] μεμαώτες, μνήσασδε άλκής usw.): Λ 296 έν πρώτοισι -α φρονέων έβεβήκει s Ν156 = Ύ21" + 0 553, 77258, Λ 325 (κάπρω), 77758 (λέοντε) = 824« λίην -α als Obj. (dir. R.) nicht (wie in 1 a) intensivierend 24 von der Lautstärke, sondern inhaltl. zu Groß (es) = Unmögliches)-. γ22Ί „λίην γάρ -α είπες- άγη μ έχει“ = π 243 großsprecherisch' prahlerisch (zu groß: vgl. -α έργον in 19 a α; δ 505 in III la): χ288 (,,μή) είκων άφραδίης -α είπεϊν“ 28 1 d bei herrschen, mächtig sein (vgl. -(α) άνακτι in III 3, -ας βασιλεύς in 11 d) sehr A 78 ,,ός -α πάντων ' Άργείων κρατέεΓ (Ag.) = ÄT32« (ήνασσε) 77172 αύτός δέ -α κρατέων ήνασσε 4- Th. 403 Λ485 „-α κρατέεις (Ach.) νε- 32 κύεσσιν“ 4- ο274 (Αχαιών) h. Αρ. 181 (Δήλοιο) -(α) άνάσσεις 68 „-α δέ πρυτανευσέμεν (Αρ.) άδανάτοισι“ α276 ,,πατρός -α δυναμένοιο“ s λ414«· (άφνειοΰ άνδρός -α δυν.) = Vit. ρ. 18, 22« 4-23 le bei fördern, hindern; 36 freveln sehr 7509 (,,Λιταί) τόν δέ -(α) ώνησαν“ Ω45 („αιδώς) άνδρας -α σίνεται ήδ’ όνίνησι“ s Ορ. 318 Ορ. 495 κ’ άοκνος άνήρ -α οίκον όφέλλοι Th. 429 (Hekate) -άλως παραγίνεται ήδ’ όνίνησιν Α454 ,,-α δ’ ίψαο (Αρ.) 40 λαόν Αχαιών“ = 77237 2Μ32 „με -α πλάζουσι“ Ε567 •α δέ σφας άποσφήλειε πόνοιο Φ299 -α (μάλα ν.1.) γάρ ρα δεών ότρυνεν έφετμή Sc. 79 ή τι -(α) άδανάτους (ήλιτεν Άμφιτρύων) 1 f bei verseh. Verben sehr Λ 51 φδάν δε 44 •(α) (μεδ’ vulg.) ίππήων Σ561 σταφυλή σι -α βρίδουσαν άλωήν Κ342 (nach Nebel) -(α) έξιδεν όφδαλμοϊσιν blickte groß (erstaunt) Sc. 364 διά δέ -α σαρκός (σάκος ν.1.) άραξα s 461« h. Merc. 114 πυράς -α δαιομένοιο III2 bei Adj. 48 (meist des Hervorragens, 4- Gen. comp.) sehr, (beim Komp.:) viel' weit, (beim Sup.:) bei weitem ; dir. R. 20 von 36 Stt. B 480 (ήΰτε βοΰς) -(α) έξοχος έπλετο πάντων ο227 Πυλίοισι •(α) (μετ’ ν.1. ant., v? van der Valk, Text. Crit. Od. 151) 52 έξοχα δώματα ναίων 4- φ266 (αίγες) Β239 „Άχιλήα, έο •(α) άμείνονα φώτα“ » Sc. 51«·, 4405, ΑΊ58. 333, χ374, Ορ. 776 ¥315 μήτι τοι δρυτόμος -(α) άμείνων ήέ βίηφι + Mus. fr. 4 Diels (τέχνη ισχύος) ΒΧ1 „-(α) άριστος Αχαιών“ 56 4- 768, 77271 « P164« - *29« a Z209« - y/121« s h. 15, 1«, Β2Ί4 (έρεξεν). 763 (ίπποι) h. Ven. 41 (Hera) ή •α είδος άρίστη 7721 (,,ω Άχιλεΰ) -α φέρτατ Αχαιών“ = 7216 « λ 478 a Sc. 330«· h. Cer. 229 άντίτομον -α φέρτερον 60 ύλοτόμοιο Α 158 „ώ -(ά) άναιδές άμ’“ Π46 -α νήπιος 4- ι44' Ορ. 131. 286 - 633« h. Cer. 486 -(α) όλβιος h. Merc. 30 -(α) όνήσιμον ΠΙ3 bei Subst. Th. 486 (Kronos) -(α) άνακτι, δεών προτέρων βασιλήϊ, vgl. -(α) άνάσσειν (in III 1 d), -(α) έξοχος u.ä. (in 2) ΙΠ4 bei Adv. sehr, 1* dir. R. P723 (νεκρόν) άγκάζοντο 1 υψι μάλα -άλως Χ88 άνευδε δέ σε (Hektor) -α νώϊν 1 Άργείων παρά νηυσί κύνες (κατέδονται) «330 (κόπρος) κεχυτο ·άλ’ ήλιΰα πολλή 395 (Kyklop) σμερδαλέον δε -(α) ώμωξεν (ζμερδ· δ’ φμ. pap., s. St. West, Ptol. Pap. S. 237 A. 201; vgl. in III 1 a)
IV 	Komp. μείζων^ großer (an Körper, Wert, Lautstärke, Wirkg. usw.) 1 Adj., dir. R. 17 von 30 Stt.; bei Männern
(s.a. II): 7168 „κεφαλή (s. G6) καί μείζονες άλλοι έασΓ ζ230 (δηκεν, Ath. den Od.) μείζονά τ’ είσιδέειν καί πάσσονα (s. G 7) = ν/157 4- ω369 κ396 πολύ καλλίονες καί μείζονες είσοράασΰαι (s. G5) Tier (s.a. 13): μ96 („εί) μεϊζον έλησι 1 κήτος“ Ggst (s.a. I 5 b. 6d): Η268 πολύ μείζονα λααν άείρας - ι53Ίη Ξ3ΊΊ „άσπίδι μείζονι“ (Ορρ. ολίγον σάκος) 7202 „μείζονα δή κρητήρα“ #187 λάβε δίσκον ' μείζονα καί πάχετον, στιβαρώτερον ούκ ολίγον περ Besitz, Recht (s.a. I 6 g): Α 167 „σοί το γέρας πολύ μεϊζον“ (Ορρ. ολίγον) Ψ55\ „μεϊζον άεδλον“ Ορ. 380 μείζων δ’ έπιδήκη 644 (bis) (νηϊ -άλη [in 16 d]) μείζων μεν φόρτος, μεϊζον δ’ έπί κέρδεϊ κέρδος ' έσσεται 272 μείζω γε δίκην άδικώτερος έξει Ruf (s.a. 18): Ξ4 „μείζων δή (βοή) * Abstr. ’ (s.a. 19 a α. c. d. e. f): 7498 („δεών) καί μείζων
άρετή τιμή τε βίη τέ' σ255 „μεϊζον κε κλέος εϊη έμόν καί κάλλιον ούτως“ (s. G5) = τ128 4- #147 0121 έτι μείζων τε καί άργαλεώτερος άλλος (χόλος) λ474 (Ach. zu Od.:) „τίπτ’ έτι μεϊζον ... μήσεαι έργον“ verwegeneres, kühneres Unternehmen (s. I 9aa) N\20 „κακόν ποιήσετε μεϊζον“ /?48 („κακόν) καί πολύ μεϊζον“ δ698 („nicht πλεϊστον κακόν) άλλά πολύ μεϊζόν τε καί άργαλεώτερον άλλο“ μ209 (,,ού) τόδε μεϊζον έπι κακόν“ σ107 (μή) „κακόν καί μεϊζον έπαύρη“ Ορ. 721 εί δέ κακόν εΐποις, τάχα ... μεϊζον άκούσ- αις IV2 Subst. Ntr. (vgl. II), nur dir. R.; Gabe: ¥z593 („εί) άλλο ' μεϊζον έπαιτήσειας“ Gedanke: π291 „τόδε μεϊζον ένί φρεσί δηκε Κρονίων“ Wichtigeres s τΙΟ (δαίμων) = u41in (μερμηρίζω) Geschehnis: h. Merc. 177 „άλλο τί οί μεϊζον (άντιβολήσειν“)
V 	Sup. μέγιστος* größter (an Macht, Rang, Körper, Wirkg. usw.), attr. u. präd. (s. G3); Th. 49 4- Dat. d. Bzhg. κάρτει (s. G 6); dir. R. 28 von 37 Stt.; Zeus (s.a. I 2) mächtigster, erhabenster (s. G5): B412 „Ζεΰ ^κύδιστε -ιστέ“ (Ζεΰ πάτερ ... [= 7276+] v.l. ant) - 7298in = Th. 548in 7 276 „Ζεΰ πάτερ "Ιδηδεν μεδέων L “ (Ζεΰ κύδ. ... [= Β 412*] ν.1.) = 320 - 7/202 - 0308 h. 23,4 Κρονίδη u u h. 23,1 Ζήνα δεών τόν άριστον άείσομαι ήδέ -ιστόν Th. 49 όσσον φέρτατός έστι δεών κάρτει τε -ιστός, mit Dat. der Bzhg., vgl. τοΰ γάρ κράτος έστί -ιστόν (s.u. Β118+) h. Ven. 37 ός τε -ιστός τ’ έστί, -ίστης τ’ (s.u. ’Abstr.’) έμμορε τιμής ίπποι (s.a. 13): Κ436 ,,καλλίστους ίππους ΐδον ήδέ
-ιστούς“ Ggst. (s.a. in I6d. e. g): S371 „άσπίδες όσσαι άρισται ... ήδέ -ισται“ Ζ90 „πέπλον, ός οί δοκέει χαριέστ- ατος ήδέ -ιστός (πολύ φίλτατος“) s 271 294 (πέπλον) ός κάλλιστος έην ... ήδέ -ιστός - ο 107 ¥^640 ,,-ιστα (άεδλα“) ’Abstr.* (s.a. I 9 b. c. d. e. f): 037 (Styx) „ός τε -ιστός ' όρκος δεινότατος τ^ = £185 = h. Αρ. 85 Α525 (Zeus* Kopfnicken) „-ιστόν ' τέκμωρ (ού παλινάγρετον, άπατηλόν, άτελεύτητον“) 721 (,,συός) ού τε -ιστός (μάλιστα ν.1.) ' δυμός“ 7118 „τοΰ γάρ (Zeus) κράτος έστί -ιστόν“ — I 25 a ε4« a 72293« (μάλιστα v.l., Adler) — 311 a α70« (Polyphem) a 739« (άλκήν, ό τε) = 7V484“ h. Αρ. 268 („κρείσσων καί άρείων, Αρ.) σεΰ δέ σδένος έστί -ιστόν“ «264 „-ιστόν ύπουράνιον κλέος έστί“ (dem Ag.) h. Cer. 366 „τιμάς δέ σχήσησδα ... -ίστας“ 4- h. Ven. 37 Ύ288 ,,πήμα -ιστόν“ (Ach. den Tr.) h. Cer. 268 ,,-ιστον ' όνεαρ καί χάρμα?' (Dem.)
D (77214 μέν s. in Β III 1 b) Hes. fr. 10 a, 28 Δηϊών τε μέγίας 10 a, 68] κρατερός τε μ{έ}γας τε 26, 15 μείγάλα 37, 1Ϊ [ε μέγ’έξοχον 105,3 ές μ[έγα δώμα 136,1 ϊμέγα σδ[ένος 196,9 μεγε[ 204,64 Ζηνός μεγα. η,.α{ 204, 114 μέγ}α μήδεται 211, 8 ]μέΙγ]α δώρον 229, 9 παϊδα Διός μεγάλο]ιο Cat. 88, 1 Trav. δ]εινός τε -ας τ[ε 94,9 Trav. -άλης έπ άπήνηςί 97,3 Trav. (- ρ. 13 Ber.) Τιτήνα μέίγιστον 97,5 Trav. (— ρ. 13 Ber.) έχαιρ]ε -α φρείσίν Theb. fr. 3, 2 ρ. 23 Dav. -(α) όνείδειον (ci., μέν) Alcmaeonis fr. 1, 3 ρ. 139 Dav. έπεπλήγει μέσα (μέγα Ο) νώτα ’Choer.* fr. 13 a, 1 ρ. 197 Ber. (- Suppi. Hell. 928) όμαδον δέ ·αν ’Choer.’ fr. 27,2 ρ. 208 Ber. (- Call. Hec. fr. 238,23 Pf.) -αν ύετόν ’Minyas’ fr. 7,19 p. 140 Ber. -άλου Άίδαο Ο 55a (- Λ 57), X155a, 5796a (- v289+), fl87a (- w402), λ 178 a (- T333*)' p233a v.l. A 560 (μέγ’ όχδήσας) - Ω 64 - 138*"· a 5168ia, 77151, /770 (Pap. Vat. Gr. inv. 64,
77
78


μέδ(έ)ων
μέγας
58 (,,ένύπνιον, μάλιστα δέ Νέστορι) ^είδός τε -ός τεΛ φυήν τ άγχιστα έώκει" Α337 (Arete: „πώς ύμμιν) φαίνεται είναι '
j ίδέ φρένας (sc. Od.)“ ©374 („δεός σε [Laertes]) L u 4 άμείνονα δήκεν ίδέσδαι" (369 μείζονα καί πάσσονα) 253 „ούδέ τί τοι δούλειον έπιπρέπει είσοράασδαι ' είδος καί -ος- βασιλήι γάρ άνδρί έοικας (sc. Laertes)“ im Akk. Obj. als pos. Eigensch. des Helden, bedeutenden Mannes: 77288
8 „Αίαν, έπεί τοι δώκε δεός -ός τε βίην τε ' καί πινυτήν (έγχει φέρτατος") σ219 (Pen. zu Tel.: „μέγας έσσί, man hält dich für) γόνον έμμεναι όλβιου άνδρός, ' ές -ος καί κάλλος δρώμενος" (vgl. £177 δέμας καί είδος άγητόν) von über- 12 menschl. Wesen: Th. 620 ήνορέην ύπέροπλον άγώμενος ήδέ
καί είδος 1 καί -ος (Zeus d. Hunderthänder) 2 von Frauen, Göttinnen (vgl. μέγας BIlc, 2); Vergleichsmerkmal (Akk. der Bzhg., 1H Dat.): <152 (Od. zu Naus.: Αρτέμιδί 16 σε) L j φυήν τ άγχιστα έίσκω" σ249 (Eum. zu Pen.:)
„περίεσσι γυναικών 1 L j ίδέ φρένας" ε217 (Od. zu Kal.:) ,,σειο περίφρων Πηνελόπεια 1 είδος άκιδνοτέρη -ός τ είσάντα ίδέσδαι" h. Ven. 82 (Aphr.) παρδένω ά δ μη τη -ος καί είδος 20 όμοίη Sc. 5 (Alkmene γυναικών φϋλον έκαίνυτο) εϊδέί τε
-ει τε (νόον) Akk. Obj.: h. Ven. 85 δαύμαινέν τε ' L u καί (codd., sic Cassola) εϊματα (Anch. Aphr.s) h. Cer. 275 (Dem.) -ος καί είδος άμειψε (κάλλος)
24 Η. W. Nordheider
μεγήριτος [1Η] unklar, Hapax Th. 240 Νηρήος δ έγένοντο -α (μεγήρατα ν.1.) τέκνα δεάων (καί Δωρίδος), eher 28 wie είκοσινήριτος (q.v.), also zahlreich, als zu έρίζω; s. West z. St.; Hofinger, Etüde sur le vocabulaire 158; Troxler, Sprache Hesiods 146 f.; mögl. auch zu έραμαι, vgl. v.l. u. μεγαλήρατος
H. W. Nordheider
ed. SCO 40, 1990, 435; cf. BASP 28, 1991, 33), P22, T693, 03 ( = B43), /174. 247 (=X?87“*"), 5516, <171, 5203, «254 (λίγ vulg.), 512, σ229, τ!38. 160, χ239, ^317, Th. 730. 920, Ορ. 719 (-ιστοί), (μάλα vulg.:) ΑΊ24, Ρ181. 564. 629, 4 5541, ρ306, ι>302, (μετά vulg.:) 7623, *Ρ133, (Zen.:) Α 219-220, Λ/230, 2V609, Ξ177 (et Ar. Byz.), Σ528, /230, (s. St. West, Ptol. Pap.:) 7302 (West S. 52), A/192 (S. 101 ff.), £106 (S. 211), «76 (S.255) 8
G 1 μ. neg. (in I 5 d:) 5846 (s.a. «94, μ209 in I5e. IV 1) 2 μ. mit Art (in 11 a:) 77 358 Αίας δ’ ό -ας 3
μ. präd. (nicht immer eindeutig), (in 11 b:) Φ108+, (le:) Δ 534+, (2 c:) h. Ap. 198, (5 b:) Λ/381, (5 d:) /322, (9 c:) 12 P196, Z387, (9d:) Hes. fr. 199,9, (II:) Op. 362, (IV 1:) Γ 168, <230\ Op. 380. 644 (bis), Ξ4, σ255+, 5147, 5698, (V:) Th. 49, h. Ven. 37, Ξ371 u. ff., B118+(?) 4 μ.
durch Adv. verstärkt; μάλα μ. (in 11 b:) a301+, (le:) σ4, 16 <p334, (2c:) h. Ap. 198, (3.4:) «171\ 0695, (9aa:) /261, (9d:) 7303, Ύ435, (9 f:) ΛΓ172, (III la:) 0321, X407, P 595, (III 4:) P723; λίην (19 e:) 1229, (III 1 c:) /227+; πολύ (IV 1:) /7268+, A167, 048, 5698 (s.a. «396); -ας μεγαλωστί 20 (Ile:) ΠΊΊ6+ 5 μ. neben anderem Adj. (z.T. Adj.-Paare mit τε ... τε u.a.), (in 11 b. c:) ήύς τε μ τε 8', 1°, 1Η, καλός τε μ. τε u.ä. 1', 7° (dies auch 3° [ι426, σ68, ξΊ] in 13.4. 6b; s.a. Σ518, h. Ap. 198 in 2c; «396, σ255+ in IVI; K 24 436 u. ff. in V; A309f. μηκίστους καί πολύ καλλίστους); κρατερός τε μ τε 3Η (s.a. μ ήδέ κραταιός/εύπηγής σ382, φ 334; μ. καί ΐφδιμον καί άγαυόν Α534+ in le); (2 c:) δεινήν τε μ. τε Th. 320 (s.a. Th. 299, h. Ap. 401. 302 in 13; y322, 28 ε 174 in 5 d, N99 in 9aa; Λ10 in III 1 a; O37+ in V); sowie (in 11 a:) κορυδαίολος, (1 d:) ύπερήνωρ, (2 a:) άγκυ- λομήτης, (2c:) όβριμοι, (3:) λάσιος, έϋτρεφέος, πίονα,
αϊδωνες, κυανοχαίτην, κεραόν, άγκυλοχείλης, ζατρεφέα, (4:) 32 δασύ, (5 a:) ζάδεον, ήλίβατος, (5 b:) τρηχύν, πολλά, πυκνοΐσι, (5 c:) εύφυέα, μακροί, (5 e:) ολίγον, πορφύρεον, βαδυδίνης, βαδείησι, αίδριος, (6c:) ύψερεφές, άμύμονα, εύρ- εΐαν, πυκνούς, χάλκεον, δβριμον, (6d:) βριδύ μ. στιβαρόν/μ. 36 τε στιβαρόν τε, χάλκεον, κυκλοτερές, φαεινόν (s.a. ναύμαχον, νήϊον, έμπυριβήτην, δουράτεον), (6 e:) πορφύρεον, άργύ- φεον, πυκνήν, περικαλλέα, λεπτόν καί περίμετρον, άμβροτον, (9d:) ύπουράνιον, (IV1:) κάλλιον+, πάσσονα, πάχετον, 40 άργαλεώτερος, (V:) κύδιστε, άριστον*, φέρτατος, καλλίστους, χαριέστατος, δεινότατος, ύπουράνιον 6 mit Dat/Akk. der Bzhg. (11 e:) σ4 είδος, (IV1:) Γ168 κεφαλή, (V:) Th. 49 κάρτει 7 mit Inf. (Verb des Sehens), (11 e:) 44 σ4, (2 c:) h. Ap. 198, (IV1:) <23O+
H. W. Nordheider
μεγασθενές [1H] mit großer Stärke, vgl. μεγαλοσδενής 48 u. (ebf. bei Geburt) κρατερόφρονα, μεγήριτα + παΐδα, τέκνα, sowie μέγα (s.d. BI9c) σδένος (Σ607+); nur Hes. fr. 26, 4 ή [ο]ι έ(γεί]νατο παΐδα μεγασδενε[ D Hes. fr. 136, 1 ]μεγασδ(ενε- (s. μέγας D) Η. W. Nordheider 52
μέγεθος n. [3‘, 7°, 2H, 3h] E zu Wz. von μέγας; letztlich -es- Ntr. zu άγαδός, vgl. Pinault, MSS 38, 1979, 166 F -ει 1H, Akk. -ος 14 (davon Akk. der Bzhg. 8) M 56 [UJ] ές/καί -ος (καί) σ219, Th. 620 είδος τε -ός τε (xai)/Dat Β58 a <152, Α337 = σ249, ω374, h. Ven. 85/Sc. 5; είδος καί -ος ω253; -ός τε καί Ψ66 [««!] -ος καί είδος h. Cer. 275, h. Ven. 82; -ός τ’ε217 [VU] -ός τε 60 77288 — 8χ Längg. vor μ. sch. D 2? 58: τό του σώματος Β körperl. Größe, rel. (verändert sich ©374, h. Cer. 275;
gleicht der eines anderen), oft als Vergleichsmerkmal im Akk. der Bzhg. (Sc. 5 Dat); od. abs. als Eigensch. des Helden, 64 bedeutenden Mannes (vgl. ήύς τε μέγας τε), auch von Frauen, Göttinnen (vgl. καλή τε μεγάλη τε); nb. είδος (oft formelh.), wozu noch φυήν, φρένας, ήνορέην, εϊματα; sowie nb. όμματα κάλ* καί φωνήν, βίην τε καί πινυτήν, κάλλος Wortf.: 68 μήκος 1 von Männern (vgl. μέγας Bll); im Akk. der Bzhg. als (Vergleichs-)Merkmal für Identität, zumindest ©374 rel. (Laertes wird größer als vorher): Ψ66 (Patr.* ψυχή) πάντ αύτω -ός τε καί όμματα κάλ* έΐκυΐα ' καί φωνήν Β 72
Μέγης [7*, Γ] -er-Stamm (-ητα Τ239 wohl urspr. ggüber -ην 0302), entw. dir. zu μέγας oder Kf. zu N. wie Μεγαπένδης, s. v. Kamptz 144. 228, der allerd. auch illyr. Herkunft nicht ausschließt
B Epeier, S. des Phyleus (B628, vgl. Φυλέος άλκιμος υιός, Φυλείδης), führt das Kontingent von Dulichion (s.d.) u. den Έχϊναι νήσοι (s.d.), wohin Phyleus aus Zorn auf seinen V. (Augeias, s.d.) ausgewandert war, vierzig Schiffe nach Troja, Β62Ί (-ης άτάλαντος Άρηϊ ' Φυλείδης) Held mittleren Ranges, überwiegend innerhalb von Gruppen genannt u. dann im Gefolge von oder nb. anderen bedeutenderen; ausführlicher s. Kampf mit Pulydamas u. Dolops um die Leiche s.s Gefährten Otos aus Kyllene, wobei ihm Men. hilft, 0520. 535; nur einige Verse erhalten die Tötg. des Antenoriden Pedaios, E69(—75), sowie des Amphiklos (77313—6, Φυλείδης). — Ν’ 692 (Φυλείδης τε -ης) Führer d. Epeier, die zus. mit d. Athenern, Böotem u.a. Hektor abwehren, 0302 deckt er, genannt als letzter nach Aias, Idom., Teukr. u. Merion., mit s. Leuten den Rückzug zu den Schiften (οί άμφ9 Αϊαντα ... -ην f άτάλαντον Άρηϊ), 7239 schickt Od. ihn mit anderen, die Geschenke für Ach. zu holen (Φυλείδην τε -ητα [nonn. codd. -ην τε]). Nach II. parv. fr. 12 p. 57 Dav. wurde Μ. von Admet, d. S. d. Augeias, am Arm verwundet. — Zum Verh. zw. d. Epeiem auf Elis u. denen auf Dulichion s.o. II Sp. 628, 56 ff. m. Lit. B. Mader
μέγιστος s. μέγας
μέδ(έ)α>ν, μέδομαι [29‘, 16°, 1H, 4h, le] E idg. Wz. — Abi. Αλκι-, Αμφι-, Αύτο-, Εύρυ-, Λαο-, Ναυσι-, ύψιμέδων, Μέδων, Μεδεών; Μέδουσα, Φυλομέδουσα, Ίφι-, Πρωτομέ- δεια, Μέδη, Ίφιμέδη; μέδιμνος; vgl. μέζεα, μεστός, μέτρον, μήδομαι
F Vok. -έων 6, -οντος 1°, -έόντα 2h; Nom. ^-οντεςΛ Ί, Vok. L j 16, -όντας 1°; Nom. ^-έουσαΛ 1Η, Vok. u j 2h; Med. -έσδην 2, -οντο 1; -ηαι 2, -ηται 2, -ώμεδα 4; -οίατο 1; -έσδω 1; -εσδαι 1; -ήσομαι 1
Μ la [mU] -έων Π234, Vit. ρ. 11,3 [vJ] -έων Γ 276 - 320 - 77202 - 0308 1b [„‘χ] Άργείων/Δα- ναών/Λυκίων/Μυρμιδόνων/Τρώων/^Φαιήκων ήγητορΛες ήδέ
79
80


μέδ(έ)ων
Μέδων
-οντες Β79 = 117 = Κ533 = Λ 276 = 587 = Ρ248 = Ύ 378 = Ψ457. 573/Λ 816, λ 526/Μ376/Π164/Κ 301, Ξ 144/77186 = 1726 = 97 = 387 = 536.11, ν186. 210, u Λας ήδέ - όντας η 136; (δόρπ/πολέμ) οιο -οντο/εσδαι/έσδω/ον- τος/ηται Ω2, Σ245, £384, α72, τ321; κοίτου/νόστου τε -η(τ)αι β358/λ 110 = μ137; /121 = 0458 2a
άλλ’ άγε δή και νώϊ ^ώμεδαΔ Δ 418 = £718, Ω 618; κοίτοιο L d /334; νόστοιο -οίατο 1622; πολέμοιο -ήσομαι 1650 2 b [uulj -έόντα h. Merc. 2 = h. 18,
2 [oJx ] (έυκτιμένης) -έουσα Th. 54, h. Ven. 292 = h. 10,4
Σχ 1 Akt; sch. D Γ276 u. /7234: βασιλεύων, B79: πρόβουλοι, sch. min. P. Amh. 19 zu Λ 587: βασι\λεϊς 2 Med.; sch. D £384: ^έπιμέλειΔαν ποιείσδω, Σ245 (u.ö.):
Δσδαι, 21418: ^φροντίΛδα ποιησώμεδα, £384 (u.ö.): u Λζέτω (vgl. sch. min. P. Harris 10 z. St.), /650 (u.ö.): πρόνοιαν ποιήσομαι, Λ 21: έβουλεύοντο (vgl. sch. min. P. Berlin inv. 11518 z. St.)
L Meillet, in: Melanges Gustave Glotz, Paris 1932, II 589; Porzig, Satzinhalte 65 f.; Benveniste, Vocabulaire II 125. 128 ff.; De Fidio, AIIS 2, 1969/70, 13
B sich (im Ggs. zu subj. κήδομαι obj.) kümmern um (reg. m. abh. Gen. bis auf Δ 21+), in (1) fremdem (Akt.) od. (2) eigenem (Med.) Interesse Wortf.: άμφιβαίνω, βυσ- σοδομεύω, μέλει μοι, μενοινάω, μήδομαι, μητιάομαι, μιμ- νήσκομαι, μνώομαι, φρονέω, φυτεύω 1 Akt. (nur Ptz.): in Obhut habend, von fürsorgl. Autoritäten, Vok. nur in feierl. (mindestens) Ganzvers-Anr. (LiP573, h. Ven. 292+Jt 77186'*" einschl. Imp. im 1. Fuß) am RAnf. außer L d 1 a Sg. (außer a72 nur -έ-: [le nicht] metr. bedingt? Differenzierg. ggüber ΕΝ -ων, -ουσα?): waltend über, von Gotth. u. deren Kultstätten ([Th. 54 γουνοΐσιν + ] ONg einschl. Ίδηδεν) bzw. Herrschaftsbereich (άλός a72), in Gebetsanrufg. (vgl. Ale. fr. 308,1 V.) bzw. geneal. Zush. (s. τέκε a71, Th. 53, h. Merc. 3 — h. 18,3), stets in (h. Ven. 292 fast, 77234 mehr als) versfüllender Nominalphrase Γ276 Zsü πάτερ, Ίδηδεν -έων, κύδιστε μέγιστε = 320 = /7202 = /2308 /7234 Ζεΰ άνα, ^ΔωδωνΔαΐε, Πελασγικέ, τηλόδι ναίων, ' L Δης -έων δυσχειμέρου Vit. ρ. 11, 3 κλϋδι, Ποσειδάων μεγαλοσδενές έννοσίγαιε ' <... 1 > εύρυχόρου -έων ήδέ ζαδέου Έλικώνος h. Ven. 292 χαΐρε, δεά Κύπροιο ... ^έουσαΔ = h. 10,4 (Σαλαμίνας) II Th. 54 Μνημοσύνη, γουνοΐσιν Έλευδηρος L j, zur (wie £108, s. I Sp. 794, 73) sing. Konstr. s. Troxler, Sprache Hesiods 114 u. West z. St. h. Merc. 2 (Έρμήν) Κυλλήνης -έόντα και Άρκαδίης = h. 18, 2 α72 Φόρκυνος δυγάτηρ, άλός άτρυγέτοιο -οντος, metr. Verlängerg. von ν96 s 345, vgl. π ο ντομέδων, s.a. D 1 b Pl. (nur in formelh. HV zus. m. ηγήτορες *, s.d. B 2 a. c): verantwortlich jur (vgl. inhaltl. £25), von (privilegierten, s. P248ff.) Anführern (vgl. βουληφόρος) u. deren Völkerschaften ([v!86 δήμου +] VNg), 16x Vok., 7x Nom. (λ 526, Ξ144 s LK301, M376, /7164, v!86j = 210), η 136 Akk., in dir. R. außer L d, η 136 St. s.o. Μ 1 b 2 Med.; göttl. Subj. (Ath. u. Hera) Δ 21+, £718 2 a m. Gen. eines Verbalsubst. (außer Δ 418+
auf -010 bzw. /2619, 3° -ου): sich (£384, zl418+ vorbereitend) einer Sache widmen, sich machen an, betreiben (1622 τάχιστα); in dir. R. (REnde 4418+) außer /622 (innerl. abh.), Σ245, /22 /650 ού γάρ πριν ^πολέμοιοΔ -ήσομαι (πριν γ) ans Kämpfen denken > mich dem Krieg widmen, vgl. £686, Ggs. TV 97 £384 ευ δέ τις άρματος άμφίς ίδων L d -έσδω Δ 418 (^άλλ’ άγε δή καί νώϊ -ώμεδαΔ δούριδος άλκής — £ 718, vgl. I Sp. 498, 15ff., 0477, 7Ί48 /2618 u , ... ' σίτου ans Essen denken, vgl. V. 601 f. τ321 (λοέσσαι) ώς κ' ένδον παρά Τηλεμάχφ δείπνοιο -ηται sich dem Mahle widmen kann (periphr., vgl. £*96 f.) Σ245 ές <5’ άγορήν άγέροντο, πάρος νδόρποιοΔ -εσδαι /22 L 3 -οντο 1 ύπνου τε ... ταρπήμεναι, abh. (epex.?) Inf. nur hier χ334 (όφρα) σπεί- σαντες κοίτοιο (s.d.) -ώμεδα' τοΐο γάρ ώρη uns ans Schlafengehen machen, vgl. η 138 ß358 όππότε κεν δή ' μήτηρ εις ύπερφ άναβή κοίτου τε -ηται sich schlafen legt (periphr.) λ 110 (βόας Ήελίου) τάς εί μεν κ άσινέας έάμς νόστου τε -ηαι — μ 137 auf deine Heimfahrt bedacht bist (Schadewaldt), 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
vgl. /i 509, Ggs. i97. 102 /622 (νεϋσε Φοινίκι στορέσαι) λέχος, όφρα τάχιστα ' έκ κλισίης νόστοιο -οίατο die Heimfahrt antreten könnten, vgl. V. 428, /142 2 b m. sachl. Akk. u. pers. Dat. (vgl. μήδομαι Β 1 b): jem. Böses sinnen Δ 21 (έπέμυξαν) κακά δέ Τρώεσσι -έσδην = 0458, vgl. λ 532, Σ367
D inc. auct. fr. 6 ρ. 160 Dav. στήλαί τ Αίγαίωνος άλός -έοντι Γίγαντος ν.1. £412 ( = Γ276), /36 (s £79)
R. Führer
Μεδεών [1‘] Ε nach L2 mit dem Ortssuff, -εών zu μέδομαι usw., * Regierungsstadt’, aber bei keinem der drei bekannten Μ. (nb. unserem noch in Phokis u. Epirus, vgl. auch Medion in Akamanien) sachl. naheliegend; nach L’ 6 eher illyr., vgl. Schwyzer I 66. 488; Kroll, RE XV, 1931, 65 L 'Fick, Vorgr. Ortsnamen 110; 2Solmsen, Beitr. 41; 3Lauffer, MDAI (A) 64/4, 1938/9, 177 ff.; 4Kirsten, RE XX, 1941, 1308 f. (s.v. Phoinikis); 5Burr 23; 6Krahe, BZN 4, 1953, 242; 7Gaz.’ Nr. 407; 8E. Meyer, Kl. Ρ. III, 1128; 9H.S.-L. 26; ,0Gaz.2 C 13
B Stadt in Böotien, £501 (-ώνά τ\ έϋκτίμενον πτολ- ίεδρον); wenn wirkl. ident, mit Phoinikis (nach Str. 9,410 so umbenannt nach d. Berg, unterhalb dessen es liegt; an- sch. keine Spekulation), dann wohl zurecht von L3 (s. bes. S. 180ff.) mit Kastraki/Davlosis am früheren Südufer des Kopaissees indentifiziert (vgl. L3'5·7’9, ferner L10 die Karte S. 61). Früh- bis späthellad., dann wieder klass. u. hellenist Funde; Kontinuität seit myk. Zeit (auch des Namens? s. L4 1309) mögl., aber nicht nachgewiesen
B. Mader
Μέδη [le] Schwester der Pen. u. Tochter d. Ikar. nach Asius fr. 10,1 p. 90 Dav., wohl anstelle der Ipthime
μέδιμνος [1H] ein Hohlmaß (zu *med-, vgl. μεστός, μέτρον); in dir. R. m. με-Alliterat. (vgl. davor -pz-Assonanz) Hes. fr. 278, 3 (έρινεός οσσον όλύνδων έχει) μύριοί είσιν άριδμόν, άτάρ μέτρον γε -ος R. Führer
μέδομαι s. μεδέων
Μέδουσα [1Η] die Waltende, e. der Gorgonen, T. des Phorkys u. d. Keto, Th. 276 (-ά τε λυγρά παδοΰσα) ; im Ggsatz zu ihren Schwestern Sthenno u. Euryale sterbl., wird von Pos. begattet; als Perseus sie enthauptet, entspringen ihr Chrysaor u. der Pegasos; der N., das Verh. zu Pos. u. beider Pferdegestalt (vgl. die Parallele Pos./Erinys/Arion, s.d.) lassen sie als urspr. (Variante d.) Erdgöttin erkennen, s. Wilamowitz, G1H 1, 269 f.; Schachermeyr, Poseidon 40; W. F. Otto, Götter Griechenlands 31; Burkert, GrR 218
D Hes. fr. 295 wohl Referat von Th. 276 ff., doch s. App.; 37,21 Μ\έδουσαν B. Mader
μέδων s. μεδέων
Μέδων [6', 10°] E Standesbez. μέδων dir. als N. oder Kurzform von Άλκιμέδων o.ä. Zur Bed. d. N.s s. L3 741 Μ 1 zweis. [v-| -ων B727, N695 · 0334 [«2] -ων N693, π252 s ω439Μ [U] -ων δ677 - π412, <5696 =
711« - /361« = ω442«, ρ172, ω439 (s π252«) 2 dreis. [«-«] -οντα 0332, /357 [«4~1 -οντα Ρ216 L 'Leaf, Hom. and History, London 1915, 128. 254; 2Kullmann, Quellen 113. 162f.; ’WatheleL Dict. l,740f.
Β I Lokrer, unebenbürtiger S. d. Oileus (£727; Mutter Rhene, V. 728), Bruder d. Kl. Aias; mußte wg. Verwandtenmord fern d. Heimat in Phylake leben (TV695—7 — 0334—6). Führt anstelle des Philoktet dessen Kontingent, £727, obwohl er eigentl. zu Podarkes (Phylake) gehört, mit dem zus. er an der Spitze der „Phthier“ gg. Hektor kämpft, N693. 695, s. L1·2; von Aen. getötet, 0332. 334. Nach L2 e. vom Il.-Dichter — wohl in Rückgriff auf lok. Trad. — eingeführte Gestalt
81
82


(έπι)μειδήσαι
ίδης, ..., δώκεν Ίησονίδης άγέμεν -υ, χίλια μέτρα, ένδεν οίνίζοντο ... Αχαιοί, ’ άλλοι μέν χαλκω κτλ 3 means to άρετή'. Pan. fr. 12, 2 ρ. 120 Dav. αρετή νύ τις έστι καί αύτη, 1 ός κ’ άνδρών πολύ πλεΐστον έν είλαπίνη -υ πίνη 1 εύ καί έπισταμένως, άμα τ’ άλλον φώτα κελεύη 4 reli- gious: libations 77179 Ποντόνοε, κρητήρα κερασσάμενος-υ νεΐμον ' πάσιν άνά μέγαρον, ϊνα καί Διί ' σπείσομεν = ν50 μ 362 ούδ’ είχον -υ λεϊψαι έπ αίδομένοις ίεροΐσιν, ’ άλλ’ ύδατι σπένδοντες έπώπτων έγκατα
D versus heroicus fr. 10 ρ. 107 Dav.
W. Beck
μεΦύστερον [lh] Adv.: nachher, in der Zeit danach h. Cer. 205 ή δή οί καί έπειτα μ. εύαδεν όργαίς. - Wortf.: s. μέταζε G. C. Wakker
μεΦυων [1*, 1°] οη -υ- Schulze, QE 346; Tucker, Greek Verbs 399 B being inebriated, cf. οίνοβαρής/είων, οίνωδέντες σ240 ήσται νευστάζων κεφαλή, -οντι έοικώς, ούδ’ όρδός στήναι δύναται extended use 'soaked'-. Ρ390 ώς δ’ ότ άνήρ ταύροιο βοός μεγάλοιο βοείην 1 λαοϊσιν δώη τανύειν, -ουσαν άλοιφή
D 7119a = ΤΙ 37 a (add. Dioscurides ap. Athen. 1, 11a) W. Beck μείγνυμι s. μίσγω μ<ε>ιδ[ Hes. fr. 281, 13 μειδάω s. μειδήσαι μειδηματα n. pl. [1Η] smiles Th. 205 μοίραν (of Aphr.) έν άνδρώποισι καί άδανάτοισι δεοϊσι, 1 παρδενίους τ' όάρους -ήματά (μελεδ- ν.1.) τ’ έξαπάτας τε 1 τέρψιν τε γλυκερήν φιλότητά τε μειλιχίην τε, seductive: see h. 10,3 (μειδιάω), cf. φιλομμειδής, D. Amould, Le rire et les larmes, Paris 1990, 90 W. Beck
(έπι)μειδησαι [12j, 7°, 2H, 4h] E IE root *smei-, in Greek with add. -δ-; on formation see Tucker, Greek Verbs 35. — Deriv.: μείδημα, -ιάω, φιλομμειδής F -ησε(ν) 16; έπι-ήσας 6, -ήσασα 2; -ήσαι 1
Μ 1 trisyll. la ί--~] -ησεν ΖΑΟ4 [--w] L-7/O£ δέΛ h. Αρ. 118 [-^] L j υ301 lb [1-2] -ήσαι h. Cer. 204 [ί_2] ^ώς φάτο, -ησενΛ δέ δεά Α595 = Φ434 (= Ξ222), ν287, L j δ(έ) Ε426 - 047, Ξ222 (« Α 595 etc.), Ψ555, δ609, £180, π476, ν<111, Sc. 115, h. Cer. 357; τόν+ δ’ ^έπι- ήσαςΛ προσέφη Δ 356, 038, ÄT400, ^371, h. Αρ. 531;
Th. 547 2 [i-2.] -ήσασα δ(έ) Α596, Ξ223
Σ,χ sch. D Α595: -ησεν· έμειδίασεν. έγέλασε, Α356: έπι- -ήσας· έπιμειδιάσας. γελάσας
L lG. Bona, Π ΝΟΟΣ, Turin 1959, 58f.; 2Krapp, Akust. Phänomene 44ff. 116f.; 3Levine, C1J 78, 1982, 97-104, 4TAPhA 114, 1984, 1-9
B smile, usu. formulaic L(see Mlb)j, w. έπι- (6x) smile at, t /, other modifiers: ήκα Th. 547, δυμώ σαρδάνιον u301, cf. δυμώ γηδήσας Sc. 115, όφρύσιν h. Cer. 358, cf. όφδαλμοϊσιν π 478, χαίρων Ψ555; μ. preliminary to γελάω (q.v.) h. Cer. 204. Exact motivation for μ. sometimes unclear and matter of opinion 1 sign of amusement la response to jests: h. Cer. 204 πολλά παρασκωπτουσ9 έτρέψατο πότνιαν άγνήν ' -ήσαι γελάσαι τε καί ϊλαον σχεϊν δυμόν (only instance w. γελάω, preliminary stage thereto) 1 b mixed w. affection and/or satisfaction toward progeny: A595. 596 ^ώς φάτο, -ησεν δέΛ δεά λευκώλενος Ήρη, -ήσασα δέ παιδός έδέξατο χειρί κύπελλον, otherwise: Ρ. Friedländer, Studien Lzur antiken Litj u. Kunst, Berlin 1969, 9f.: superiority; W. Theiler, Untersuchungen L J? Berlin 1970, 27: at cripple E426 ^ώς φάτο, -ησεν δέΛ πατήρ άνδρών τε δεών τε (at Aphr.’s complaints) Z404 ήτοι ό μέν -ησεν (Hektor) ίδών ές παϊδα σιωπή toward others (younger, subordinate): Ψ555 L j ποδάρκης διος Άχιλλεύς ' χαίρων Άντιλόχφ Sc.
Μέδων
II 'Troer’ (Ρ216), nb. anderen Bundesgenossen (s. V. 220) von Hektor angefeuert, vgl. L3
III e. Herold der Freier, stammt (wie d. Dichter) aus Ithaka, π252; er war den Freiem d. liebste Herold, ρ172 4 (καί σφιν παρεγίγνετο δαιτί), hielt aber zu Tel. (vgl. χ35Ί)
u. Pen., der er von d. Vorhaben d. Freier berichtet, 5677 = π412, *5696. 711; Od. verschont ihn, wie auch den Sänger auf Tel.s Bitte, £357. 361; er u. d. Sänger berichten d. 8 Ithakesiem, wie Od. sich mit Hilfe e. Gottes gerächt hat, ω 439. 442 Β· Mader
μέζεα n. pl. [1H] L ’Troxler, Sprache Hesiods 48 f.; 12 2West, Hes. Theogony 85 f.; 3Edwards, Lang, of Hes. 111 B Geschlechtsteile von Tieren wie μήδεα Β 1 von Menschen u. Göttern, sek. differenziert (L2 86) wie κόλα (s.d.) ggüber κήλα Op. 512 δήρες δέ φρίσσουσ, ουράς 5’ ύπό -ε έδεντο 16
R. Führer
ΜεΦάης Β864 v.l. für Μέσδλης, s. pap. 160 m. Με]δάης bei Mazon im App. B· Mader 20
μεΦημοσύνη [2*] E formal zu μεδήμων, aber im Kontext (nur TV) als nom. act. zu μεδίημι auftretend (s. Poizig, Satzinhalte 42. 222) Σχ sch. D TV 108: ταϊς άμελείαις 24
B Treibenlassen, Schlappheit, Energielosigkeit, vgl. όκνος, χαλιφροσύνη (s.v. μεδήμων); nur im Dat. d. Grundes in Pos.s Paränese (wo es häufiges μεδίημι [97. 114. 116. 118] aufnimmt) TV 108 („Tr. bedrohen die Schiffe) ήγεμόνος κακ- 28 ότητι -ησί τε λαών, 1 οϊ ... άμυνέμεν ούκ έδέλουσι“ (s.d. Β3: fehlender Impuls) 121 „κακόν ποιήσετε μεϊζον ' τήδε -tj“ (Ορρ· αιδώ και νέμεσιν)
Η. W. Nordheider 32
μεΦήμων [1·, 1°] Ε zu μεδίημι (s.d. ϊημι IΒ 11). — Abi. μεδημοσύνη Σχ sch. D Β241: άμελής
Β wer die Dinge treiben läßt, schlapp, träge, ohne Energie, 36 Initiative (ohne χόλος P241, ορμή ATI23, vgl. όργή Op. 304), dir. R. — Wortf.: ματήσαι, όκνέω, όκνος (Λ7121 ff. ,,μεδιεϊ [Men.] ούτ όκνω είκων άλλ’ έμήν ποτιδέγμενος ορμήν“), χαλίφρων, s.a. αίδοϊος ('schüchtern’ ρ578), μαλδακός Β241 40 (Thers.:) „άλλά μάλ’ ούκ Άχιλήϊ χόλος φρεσίν, άλλά -ων“ ohne Mumm (vgl. sein passives Verhalten A488: παρήμενος), läßt sich ungestraft beleidigen £25 (Ath. zu Naus.:) „τί νύ σ’ ώδε -ονα γείνατο μήτηρ“ (Kleider ungewaschen, Hochzeit 44 vorzubereiten) nachlässig, pflichtvergessen
H. W. Nordheider
μέΦυ n. [2*, 15°, le] E IE *medhu- 'honey, mead’, 48 see Mayrhofer, KEWA II 571. — Deriv. μεδύων F -υ nom. 4, acc. 14 Μ 1 -[««] σϊτος/ν καί -υ ήδύ ρ 533/5 746, η 265; -υ μ 362 2 [«μ] -υ πίνετο 7469, ι45; -υ ι9 -[««] -υ 77471 ’[_] -υ ήδύ 1162 = 557 = κ184 = 468 = 477 52 = //30; -υ πίνρ Pan. fr. 12,2 ρ. 120 Dav.; -υ η 179 = ν50 2 [Μί] -υ ξ 194 Σχ sch. D 77471: -υ' οίνον, simii, on 7469
Β wine (orig, mead, then prob, used for all alcoholic 56 beverages, see Μ. Schuster, RE XV 2, 1287ff.; W.H. Gross, Kl. P. 5, 1259; Geor^acas, Μνήμης χάριν I 117; Bruns, Arch. Hom. Q 52); cf. οίνος adj.: ήδύ 9x, γλυκερόν £194 1
basic constituent of human meals with bread and/or meat 60 (έδωδή £194) ι9 παρά δέ πλήδωσι τράπεζαι 1 σίτου και κρειών, -υ δ’ εκ κρητήρος άφύσσων ’ οίνοχόος φορέησι I 469 πολλά δέ ϊφια μήλα ... 1 έσφαζον ... 1 ..., 1 πολλόν δ’ έκ κεράμων-υ πίνετο τοϊο γέροντος + ι45 5746 (Eurykl.:) 64 ήδε έγώ τάδε πάντα, πόρον δέ οί όσσ έκέλευε, 1 σίτον ^καί -υ ήδύ/ έμεΰ δ’ έλετο μέγαν όρκον + τ/265 (provisions for voyage) ρ533 κτήματ άκήρατα κεϊτ ένί οϊκω, 1 σίτος L / τά μέν οίκήες έδουσιν 1162 ές ήέλιον καταδύντα 1 ήμεδα 68 δαινύμενοι κρέα τ’ άσπετα L , — 557 - κ!84 - 468 477 — μ 30 I £194 εΐη μέν νϋν νώϊν έπί χρόνον ήμέν έδωδή* ήδέ -υ γλυκερόν κλισίης έντοσδεν έοϋσι, 1 δαίνυσδαι άκέοντ’ 2 purchased (by harter) Η471 χωρίς δ’ Άτρε- 72
83
84


(έπι)μειδήσαι
μειλίσσω
115 L j βίη Ήρακληείη θυμώ γηθήσας- μάλα γάρ νύ οί άρμενα είπεν (lolaos) <5609 L u βοήν άγαθός Μενέλαος, 1 χειρί τέ μιν (Tel.) κατέρεξεν + ε!80 (Od. and Kal.), ν287 (Od. and Ath.) /1356 τον δ9 (Od.) έπι-ήσας προσέφη κρείων Αγαμέμνων ψ 111 L πολύτλας δϊος Όδυσσεύς (at Pen.), L47ff. malicious satisfaction: Φ434 L θεά λευκώλενος Ήρη (at Ath.’s speech upon her hitting Aphr.) 2 sign of reassurance (cf. Ä?400 in 2 a below): Θ38 την L<5* έπι-ήσας προσέφηj νεφεληγερέτα Ζεύς- 1 ,,θάρσει, Τριτογένεια ...“ (ν.1. [μείδησεν], West, Ptol. Pap. ρ. 81) ^371 τον L d πολ- ύμητις Όδυσσεύς- ' ,,θάρσει ...“, L4 5ff. h. Αρ. 531 τούς L j Διός υιός Απόλλων- ' ,,νήπιοι άνθρωποι ...“, who are concemed for their livelihood 3 ‘ironic’ smiles (which also express diff. degrees of amusement) 3 a for deception: K 400 τον δ9 (Dolon) ^έπι-ήοας^ προσέφη πολύμητις Όδυσσεύς, cf. 2 above; otherwise: L2 117 n. 1 „Hohn“, Tsagarakis, Form and Content, Wiesbaden 1982,37 „sarcastic“ Th. 547 τον δ9 αύτε προσέειπε Προμηθεύς άγκυλομήτης, ' ήκ9 L δολίης δ9 ού λήθετο τέχνης £222. 223 ^ώς φάτο, -ησεν δέΛ βοώπις πότνια Ηρη, 1 -ήσασα δ9 έπειτα έώ έγκάτθετο κόλπω (Aphr.’s love-charm), on type of repetition see Fehling, Wiederholungsfiguren 147 h. Cer. 357 u d άναξ ένέρων Αϊδωνεύς 1 όφρύσιν, ούδ9 άπίθησε Διός βασιλήος έφετμής (but will un- dermine it) 3b otherwise: 047 u πατήρ άνδρών τε θεών τε, 1 καί μιν (Hera) άμειβόμενος έπεα πτερόεντα προ- σηύδα, has seen through Hera’s speech and is about to force her to act accordingly π476 L j ιερή ις Τηλεμάχοιο ‘ ές πατέρ9 όφθαλμοϊσιν ίδων, άλέεινε δ9 ύφορβόν, Stanford ad. 1. says primary motive prob, pride at having escaped ambush by suitors whose retum Eum. has just reported t>301 (Od. ducked the cow’s foot) ήκα παρακλίνας κεφαλήν, -ησε δε θυμω 1 σαρδάνιον μάλα τοϊον, without extemalization, see θυμός Β13, incorrect Russo, Odissea ad 1. (q.v.), see also L4 3 ff. 4 metaphor.: h. Ap. 118 άμφί δέ φοινίκι βάλε πήχεε, γούνα δ9 έρεισε ' λειμώνι μαλακφ, -ησε δέ γαϊ9 ύπένερθεν- έκ δ9 έθορε προ φόωσδε, brightened, see γελάω ΒΙ4
D ν.1. £263 ap. sch. Τ, ν250 Eust.
W. Beck
μειδι(άω) [3*, 2h ] Ε analogical metrical expansion with -ia/ο-, Risch § 112 d B smile, grin; instr. όμμασι h. 7,14, προσώπασι H2\2 (like huge Ares goes to war) τοϊος άρ9 Αίας ώρτο πελώριος, έρκος Αχαιών, 1 -ιόων βλοσυροϊσι προσώπασι (to fight Hektor), sign of satisfaction, see sch. Erbse and Levine, C1J 78, 1982, 102. 104 Φ491 (Hera took Art.’s arrows) αύτοϊσιν δ9 άρ9 έθεινε παρ9 οΰατα -ιόωσα Ψ 786 Αντίλοχος δ9 άρα δή λοισθήϊον έκφερ9 άεθλον 1 -ιόων, καί μύθον έν Αργείοισιν έειπεν , at Aias ’ discomfort but also perh. looking to the profitable speech he is about to give. Cf. Köhnken, H. 109, 1981, 147 h. 7, 14 ό δέ (Dion.) -ιάων έκάθητο (in the ship) 1 όμμασι κυανέοισι (sc. with foresight) h. 10,3 έφ9 ίμερτώ δέ προσώπφ 1 αίεί -ιάει (Aphr.) καί έφ9 ίμερτόν φέρει (ν.1. θέει) άνθος, Cassola: nel volto desiderato (sc. of the beloved) sempre sorride (see μειδήματα) See also D. Amould, Le rire et les larmes, Paris 1990, 87—92, 140f., et passim W. Beck
μείζων s. μέγας
μείλανι s. μέλας
μείλια n. pl. [2·] E uns. — Abl. μείλιχος Σχ sch. D 7147: οις μειλίσσονται τούς άνδρας. τήν προίκα ... τήν ήδέως διατιθεμενην τά κατά της ψυχής L Hartei, ZÖG 7, 1864, 480 f.; Ahrens, Kl. Sehr. 308 f.; Köstler, Hom. Recht 58 f.; Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 92 A. 505 B geneigt machende Gaben als Freundschaftsunterpfand (vgl. Abl.) i. S. v. entweder Versöhnungsgeschenken (vgl. δωρον Β 1 a ß) od. Mitgift (vgl. έδνα B 2) 7147 (άνάεδνον άγέσθω) έγώ δ’ έπί •α δώσω 1 πολλά μάλ9, όσσ ού πώ τις έή έπέδωκε θυγατρί (7 Städte) s 289 ich werd es noch zusätzlich versüßen, vgl.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
einers. V. 112f. 526, ^592f. 558f., andrers. ι>342, Ύ51, Z 192ff, 7/313f. R. Führer
μειλίγματα n. pl. [1°] Σχ sch. Barn. z. St.: προς ήδονήν δωρήματα, ή κρέα τινά. ή τήν άπομαγδαλιάν L Κ. Wyß, RGVV 15,2, 1914, 33 Β was das Herz erfreut (vgl. όνεί- ατα) «217 ώς δ’ ότ άν άμφί άνακτα κύνες δαίτηθεν ιόντα 1 σαίνωσ- αίεί γάρ τε φέρει -ατα θυμού Leckerbissen (Porzig, Satzinhalte 188), vgl. h. Cer. 290, ο 374—9
R. Führer
μείλινος, μέλινος [13*, 1°] Ε Stoffadj. zu μελίη, s. ähnl. Bildgen (meist von Pflanzen) bei Risch §35 e; in II. mit MD μείλ- F -ov 11, -a 2; μέλινου 1 Ml δόρυ -ον E666. 694, 77114. 814, Φ178 [*^] (Verb +) -ov έγχος E655 s K272«, Z65, TV597, Φ172, Ύ293; καί -a δούρα Nl\5, T36\ 2 [««Μ έπίμέλινου p339 (zur Längg.
vor μ. vgl. Chantraine, Gr. h. I 176) Σχ sch. D E655: έκ μέλινου ξύλου, ή μακράν, cf. sch.min. P.Oxy. 3158 ad 1.
B aus Eschenholz, von Lanze(nschaft) u. (1°) Türschwelle; meist beim Herausziehen, je 2x wirkungslosen Stekken- bleiben od. Zerbrechen der Lanze, also mit Blick auf den Schaft, nie mit Treffen’, ‘verletzen’, wo es um die Spitze geht; vgl. δόρυ χάλκεον sowie χάλκεον έγχος (also von der ‘ehernen’ Spitze), die weitgehend entspr. gebr. (z.B. £620, Φ200 ebf. bei ‘ziehen’) wie δόρυ μ, μ. έγχος, aber im Un- tersch. zu μ. außerdem bei ‘durchbohren* (ύ481, TV595, Π 318. 346), ‘fliegen’ (TV408+), dazu Dat. όξέϊ δουρί/χαλκώ, έγχεϊ μακρώ bei ‘schlagen, treffen’; zur Verteilg. s. noch Parry, Epithete 231, Shannon, Cosset, Bakker (s.v. μελίη L) 1 von der Lanze (Sg. außer 2x, s. Ende); -ονΔ [1 — ], den Lanzenschaft durchschlagen, zerbrechen: 77114 "Εκτωρ Αϊαντος L u ... ' πλήξ’ άορι (αιχμή χαλκείη sprang ab) Φ 178 (ήθελε, Asterop.) άξαι έπιγνάμψας L d Αίακίδαο (s.u. 172; 162 u.ö. Πηλιάδα μελίην) die Lanze (am Schaft) aus der Wunde ziehen (vgl. μελίη B2a): £666 (keiner konnte dem Sarp.) μηρού έξερύσαι L d (vorher έγχεϊ μακρώ, δόρυ μακρόν) + 694 (ώσε θύραζε) 77814 έκ χροός άρπάξας L d (Euphorbos dem Patr., [806] traf ihn όξέϊ δουρί) entspr. u-ov έγχοςΛ [-~~]: Z65 έξέσπασε L u (Ag. dem Toten) Lanze(nschaft) schleift hinterher: TV597 (Helenos’ Hand έλήλατο χάλκεον έγχος) τό δ9 έφέλκετο L , Lanze bleibt wirkungslos stecken (Schaft ragt heraus): K272 (Aen. traf Ach.s Schild, πτύχα) χρυσέην, τη ρ έσχετο L 3 (χάλκεον vulg.), vorher όβριμον (259), δολιχόσκιον (262) έγχος Φ 172 (Ach. verfehlte Asterop., μελίην ίθυπτίωνα) μεσσοπαγές δ9 άρ έθηκε κατ όχθης L d (s.o. 178) Lanze zum Wurf schwingen (vgl. μελίη B2a): £655 ό δ9 άνέσχετο L , (χάλκεον v.l.) 1 Τληπ. (δούρατα μακρά) έχε: Χ293 ούδ9 άλλ9 έχε u u (Hektor nach Fehlwurf gg. Ach., vorher δολιχ- όσκιον έγχος) PL: TV715 (Lokrcr nicht für σταδίη ύσμίνη) ούδ9 έχον άσπίδας εύκύκλους καί L-a δούρα3 (sondern τόξοισι καί άώτω πεποιθότες), vgl. μελίησι (£543) 7361 (aus¬
rückende Gr. wie νιφάδες) θώρηκές τε κραταιγύαλοι καί u j 2 von der Schwelle ρ339 (Od. als Bettler) ίζε δ9 έπί μέλινου ούδού έντοσθε θυράων, ’ κλινάμενος σταθμώ κυπαρισσίνω, dagg. sonst λάϊνον von ders. Schwelle des Megaron (ρ30 ύπέρβη von draußen kommend, aber υ 258 ebf. drinnen έντός μεγάρου, so daß Ameis-H. z. St fragl.; s.a. χΊ2, σ33 ξεστού, φ43 δρύϊνον), viell. μ. hier vom folgenden κυπαρ. veranlaßt; metr. Erkl. (als Formelvariante zu λάϊνον ούδόν) in Odissea z. St.
D v.l. ant. X275 (χάλκεον vulg.) H. W. Nordheider
μειλίσσω [1‘, 2°, lh] Σχ sch. D /7410: κηδεύειν καί ταφής μεταδιδόναι. ή διά πυρός θάπτεσθαι L W. Schmid, BPhW 36, 1916, 1414ff.; L. Graz, Feu, E&C 60, 1965, 218ff. B (Tote durch Bestattung) besänftigen, Akt. u. (in)trans. Med., hom. in dir. R. 77410 άμφί δέ νεκροϊσιν κατακαιέμεν ού τι μεγαίρω- 1 ού γάρ τις φειδώ νεκύων ' γίγνετ9, έπεί κε θάνωσι, πυρός -έμεν ώκα, vgl. V. 79 f. u.s. A72f. h. Cer. 290 (μιν έλούεον) άμφαγαπαζόμεναι- τού δ9 ού -ετο θυμός- 1
85
86


μείρομαι
μειλίσσω
χειρότεροι γάρ δή μιν εχον τροφοί ließ sich nicht beschwichtigen, vgl. κ217 /96 μηδε τί μ' αΐδόμενος -εο μηδ ελεαι- οων ' άλλ' ευ μοι κατάλεξον όπως ήντησας οπωπης - ο 326 beschönige nichts. - W ο r t f. s. ϊλαμαι Abi.: αμείλικτος, μειλίγματα R’Führer
μειλιχίη [V, 1H] Εχ sch. D 0741: έν τώμειλιχίους ημάς καί πράους είναι τοϊς πολεμίοις ... έν τώ πολεμειν προσηνώς L Porzig, Satzinhalte 154. 207 Β Zärtlichkeit Th. 206 (Aphr. λέλογχε) παρθενίους τ όάρους μειδήματα τ έξαπάτας τε 1 τέρψιν τε γλυκερήν φιλότητά τε -ιην τε, vgl. Mimn fr. 1, 3 W. 0741 έν χερσί φόως, ού -η πολεμοιο, vgl. 0739 u. zur Metaph. Ρ228 (falsch Krafft, Untersuchungen 69: * Gewogensein*, s. μείλιχος B Vorbem.). - Wortf.: άνανοφροσύνη, άναλκείη, ένηείη, μεθημοσύνη, φιλοφροσύνη
R. Führer 16
μείλιχ(ι)ος [13*, 18°, 6Η, lhl Ε zu μείλια, volksetym. zu μέλι (L2 173f.), vgl. Th. 83f. < A249, ferner Sappho fr. 71, 5f. V. — Abi.: ά-, γλυκυμείλιχος, μειλίσσω, μειλιχίη 20
F Mask, -ος 3, -ον 1, -ιον 2; -ίοισι V; Fern, -ίη 2, -ον 2Η; Ntr. -ον 1°; -α 1Η, -ίοισι(ν) 13, -ίοις (vor Vokal) 11, -α lh’ , .
Μ 1 [1«ν] -ον Th. 408; -α h. 10,2 ου γαρ 24
-ος έσκε 0739 ] -ος Th. 763; ού -όν έστιν ο3Ί4', -α
Th. 84 [^u] -ος είναι Ρ6Ί\ \ -ον αίεί T30Q, Th. 406 2
[1^*] -ίοις έπέεσσι(ν) Λ 137, Φ339, ι493 = «442. 173 = 547 = μ 207, π279, σ283, ω393 [^J] αύτάρ ό/αύτίκα 28 -ιον (...) μύθον Κ23Ζ, ζ148; αίδοϊ-ίη 0172 = Th. 92; -ίοις Μ26Ί 3 (αύτάρ ό) -ίοισι προσηύδα Ζ214, Ρ
431 ήσπάζοντο ^έπεσσί τε -ίοισι. Κ5Α2, τ415,
L j /113; ^έπέεσσι.ν άποσταδά -ίοισι ζ143. 146 ; 32
u ./έπεσσι προσηύδων/^προσηύδα -ίοισι(ν). ι363, λ552, φ 192, μύθοισι L , Ζ343, Α256 ~ υ 165; προσεφώνει -ίοισι Hes. fr. 280, 25
Σχ sch. D Α256: προσηνέσι. πράοις (vgl. Χ288), sch. 36 min. P. Amh. 18 zu o374: προσγενέστατον
L 'Hoffmann, Eth. Term. 19. 108; ^hantraine, AlPhO 5, 1937 (Melanges Boisacq <I>), 169—74; 3Krafft, Untersuchungen 68—70; 4Scott, AClass 24, 1981, 4—7 40
B freundlich, liebenswürdig, blandus, von (1) Pers, (je 3x -ος/ν) u. (2) deren Verhalten (außer o374, Th. 84, h. 10,2 in Μ 1 nur -i-, metr. erzwungen außer /C288 = £148in), göttl.
Eigensch. bzw. Gabe je 3x in 1 bzw. 2 (am Anf.); nur P 44 671, Th. 763 mit abh. pers. Dat (nach ήπιος Β 1 b. 2 a), also nicht ’gewogen’ (so I? 68); hom. nur vor/in REinl. (Ä?542, fl43*. 146*/4j, 11°, vgl. Hes. fr. 280,25) u./o. in dir. R. (REnde /113, T300) bzw. in/nach RAbschl. (Λ137/σ283*) 48 außer r415 (Exk.) u. P431 (♦ = innerl. abh.). — Wortf.: άγανός, -όφρων, αίμύλιος, άπήμων (Ξ164), γλυκερός, γλυκύ(θυμο)ς, ένηής, εύμενής, (ν)ήδυμος, ήδύς, ήπιος, κερδ- αλέος, μαλακός B2b, μελίγηρυς, -ηδής (τ551), -φρων (Β 52 34) 1 von (toten [2* Patr., 1’ neg. Hektor] od. [3H] göttl.)
Pers., je 3x Nom./Akk. in Μ 1 ΩΊ39 (viele Gr. fielen durch Hektor) ού γάρ -ος έσκε ... έν δαί, vgl. Κ467, 0741 Ρ671 νύν τις ένηείης (Patr.’) ... ' μνησάσθω' πάσιν γάρ έπίστατο 56 -ος είναι Τ300 (ού μ έασκες κλαίειν) τώ σ άμοτον κλαίω τεθνηότα, u-ov αίεί., vgl. 0770 Th. 406. 408 (Φοίβη) Λητώ κυανόπεπλον έγείνατο, u u, ' ήπιον ^άνθρώποισι. καί θεοΐσιν, ' -ον έξ άρχής, άγανώτατον έντός Όλύμπου, dazu 60 Troxler, Sprache Hesiods 107, Kastner, Gr. Adj. zweier Endg. 25 763 (γην) ήσυχος άνστρέφεται (Hypnos) καί -ος L . (Ggs. Thanatos, vgl. /158) 2 vom (außer o374f., lh
ausschl.) sprach!. Verhalten: freundschaftlich (Ausdr. von 64 Freude A 255f., Z212ff., Ä?541f.), besänftigend (Z343, /113, λ 552, π 279, Bitte um Pardon/Lebensrettg. Λ 137, Φ339, ζ 143 ff., x442, vgl. Th. 91 f.), einschmeichelnd (Übertölpelung Z214 [s. Donlan, Phoenix 43, 1989, 15], ι363, σ283), Be- 68 zugswort 2x αίδοϊ, lh (Aphr.s) δώρα, o375 έργον (vgl. μειλίγματα «217) u. bes. der (5x am Ende [vgl. κερτόμιος} impl.) Dat. PI. von έπος (19x [φ!92 fehlt II Sp. 662,20]; Nom. Th. 84, Sg. o375) bzw. μύθος (Z343; Sg. K288, ζ 72
148), gekoppelt m. Opp. άρειή P431, Φ339, στερεοΐς Μ26Ί h 1θ’ 2 (Aphr.) ή τε βροτοϊσι ' -α δώρα δίδωσιν, vgl. Mimn. fr 1 3 W Th. 206, h. 6, 19, Ale. fr. 384 V. μελλιχόμειδες
4 (Maas, Kl’. Sehr. 4 A. 4) Ά {η}φ<ρ> οι (Pfeiffer ebd.) Th. 92 έρχόμενον δ’ άν άγώνα θεόν ώς ίλάσκονται αίδοϊ (s.d. Β 11 b. 3 b, vgl. V. 80, y96) -ίη, μετά δέ πρέπει άγρομένοισιν = 0172 (άγορεύεϊ), dazu Berres, Η. 103, 1975, 136ff., Mar-
8 tin, TAPhA 114, 1984, 40 ff. Th. 84 τώ μέν επί γλώσση γλυκερήν χείουσιν (Musen) έέρσην, τοΰ δ έπε έκ στόματος ρεϊ -α mit gewinnender Süße, vgl. V. 90. 97. 39 f., A 249, μ 187 u.s. Martin a.O. 37 A. 18 o374 (Antikleia φίλει με) εκ δ
12 άρα δεσποίνης (sc. Pen.) ού -όν έστιν άκοΰσαι ουτ έπος ούτε τι έργον, vgl. V. 378 f. Α 137 ώς τώ γε κλαίοντε προσ- αυδήτην βασιλήα ' ,-ίοις έπέεσσι. ν άμείλικτον δ' όπ ακόυσαν (s Φ98), kontrast. (metr. gleichw.) Th. 890 Φ339 έν δ’ αύτόν ίει πυρί' μηδέ σε (Heph.) πάμπαν ' L .ν άποτρεπέτω (Skam.) καί άρειή (= Κ109) ι493 Κύκλωπα προσηύδων* άμφί δ1 έταϊροι 1 u uv έρήτυον = «442, vgl. Bl 89. 164+ κ 173 άνέγειρα ό’ έταίρους 1 L παρασταδόν = 547 (ώτρυνον) = μ 207 π 279 παύεσθαι άνωγέμεν άφροσυνάων, 1 L d παραυδών, vgl. V. 286f. σ’283 (γηθησεν Od.) ούνεκα τών μέν δώρα παρέλκετο (Pen.), θέλγε δε θυμόν 1 L j, νόος δέ οί άλλα μενοίνα ω 393 L □ καθαπτ- όμενος προσέειπεν, vgl. κ70, Α 582 (Ggs. σ415+, Ορ. 332) Μ267 άλλον -ίοις, άλλον στερεοΐς έπέεσσι ' νείκεον,, vgl. Β 189. 199, Α 241. 256 /C542 (ήλυθον) τοι δέ χαρέντες ' δεξιή ήσπάζοντο ^έπεσσι τε-ίοισι. s τ415, kontrast. (metr. gleichw. HV) α56, h. Merc. 317 /113 φραζώμεσθ' ώς κέν μιν
(Ach.) άρεσσάμενοι πεπίθωμεν 1 δώροισιν τ άγανοΐσιν L j ε 363 μιν έπεσσι προσηύδων -ίοισι s λ 552 s φ I92™dex^ ζ 143 (μερμήριξεν, ή γούνων νλίσσοιτΛο λαβών) ή αυτως έπέεσσιν άποσταδά -ίοισι ’ L s 146 (οί δοάσσατο κέρδιον) 148 -ιον καί κερδαλέον φάτο μύθον /C288 (προ Αχαιών άγγελος) -ιον μύθον φέρε Καδμείοισι 1 κεΐσ (Ggs. μέρμερα) Ζ343 τόν <5’ Ελένη μύθ^ισι προσηύδα. -ίοισι (Ggs. V.325; ν.1. < Γ171) = Δ 256« (Ggs. V. 241) = υ 165« Ζ214 -tu j (Diom. den Glaukos) P431 πολλά μεν αρ μάστιγι ... έπεμαίετο θείνων, ' πολλά δέ -iL πολλά δ’ άρειή' 1 τώ δ’ ουτ (ήθελέτην) Hes. fr. 280, 25 και μιν ]άμ[ειβό]μένος προσεφώνει -ίοισι, μει-Assonanz (vgl. Th. 205/6) nur hier
D v.l. (vgl. West, Ptol. Pap. 156. 254) Φ378 (- Z214), «67 (s Hes. fr. 280, 25« ) R. Führer
μεΐξαι s. μίσγω
μείρομαι, έμμορε, εϊμαρτο [41, 4°, 7Η, lh] Ε viell. in myk. mo-ro-qa enthalten, s. DMic. I 458; Form des Perf. erweist Wz. *smer-’, außergr. Verknüpfungen sind unsicher, s. Chantraine s.v.; άπαμείρομαι s. I Sp. 626f. — Abi.: μέρος, μοίρα (Abi. διαμοιράομαι), μόρος (s.d.) F Akt. Pf· έμμορε 9; Med.-Pass.: άπαμ/άπομείρεται je 1H, Imp. μείρεο 1’; εϊμαρτο 4 Μ 1 [-^] ^έμμορέ. τοι τιμής Op. 347
[1_] L , Ορ. 347 [’^] L . τιμής Α278, 0189 = λ 338«, ε335, Th. 414. 426, h. Ven. 37 2 [!«.] άπαμείρεται
Th. 801 [---] άπομείρεται Ορ. 578; μείρεο τιμής /616 3
[-2μ] ^εϊμαρτο. Th. 894 [-’.] L , Φ281 = f312 s ω 34
Σχ sch. D Α278: έμμορε' έλαχεν. έτυχεν, vgl. sch. min. P.Strassb. 33 zu A 278
B (Präs. Med.:) Anteil erhalten an (1*)» entspr. (1 ) Kompos. άπομ.\ neg. (1H m. α-priv.) άπαμ. getrennt werden von (Pass.) m. Gen. sep.; (Pf.:) teilhaftig sein', (Plqu. Pass.:) es war zugeteilt (Schicksal), daß + A.c.I. — Wortf.: (zu I 1.2:) έμμορος, έμπαιος, έπήβολος', άντ(ι)άω, άντιβολεω, άπονίναμαι, έπαυρίσκω (s.d.), λαγχάνω, τυγχάνω, (Th. 607) μετά γένηται, sc. μοίρα', (3:) μοίρα (s.d. B2b u. Wortf.), μόρος, θέσφατόν έστιν, πέπρωται, s.a. μοιράω, δατεομαι, δίδωμι, νέμω, έπικλώθω, -νέω, τιμάω, τίω; (II:) άμμορος, χωρίς I Simplex 1 meist resuit. Pf. ^έμμορε τιμήςj (VE) Anteil erhalten, haben an, teilhaftig sein (sc. Bereich, Ehre, Ehrenstellg., Vorrang), vgl. 0480 τιμής έμμορος (s.d. m. Wortf.); Gott: 0189 (Pos. zu Iris: ,,μ’ όμότιμον, sc. mit 87
88


μεΐξαι
μελαγχροιής
Zeus u. Hades) τριχθά δέ πάντα δέδασται, έκαστος δ’ L / ήτοι έγών έλαχον ... άλα (παλλομένων, Άίδης ζόφον, Ζεύς ουρανόν, γαϊα ξυνή και ’Όλ., τριτάτη ένί μοίρη“, s.d. Bl) ε 335 (Λευκοθέη, ή πριν βροτός, νυν δ*) θεών έξ L Th. 414 (Hekate, τιμήν von Zeus, δώρα, μοίραν έχειν γαίης καί θαλάσσης) άπ9 ουρανού L (421 ff. όσσοι τιμήν έλαχον, τούτων έχει αισαν, δασμός, s.o. 0189 δέδασται', Emphase auf ούρ. durch Sondervers) + 426 (ούδ9 ήσσον, γέρας, Ζεύς τίεται αύτήν) h. Ven. 37 (Zeus) ός τε μέγιστος τ9 έστί, μεγίστης τ9 L König als Schützling des Zeus: /4 278 (Nestor zu Ach.:) ,,ού ποθ9 όμοίης L ' σκηπτούχος βασιλεύς (κύδος von Zeus“) Phäaken an Auszeichnung, die Alkin.’ Haus durch diesen Gast erfährt (s. Ameis-H. z. St.): λ338 (Arete über Od.:) ,,ξείνος δ’ αύτ9 έμός έστιν, έκαστος δ* L j“ abgewandelt: Ορ. 347 (bis) (γείτων) άγαθός μέγ9 όνειαρ' έμμορέ τοι τιμής ός τ9 έμμορε γείτονος έσθλοΰ (s. West ζ. St.) dem ist etw. Wertvolles ^zuteil geworden^, dem ein guter Nachbar L ist 2 Präs. Med. 7616 (Ach. zu Phoin.): „ίσον έμοί βασίλευε καί ήμισυ μείρεο τιμής“ share my honour (gen. part.) to the half (adv.: Leaf, Ameis-H. z.St.; vgl. Op. 578 in II), s. aber ήμισυ (Bla: Akk. Obj. + Gen. part., vgl. ZI93 τιμής ήμ.) 3 Plqu. Pass. νεϊμαρτοΛ + A.c.I. es war zugeteilt (Schicksal), daß ...; sc. elend umzukommen: Φ281 (Ach. im Fluß:) ,,νύν δέ με λευγαλέω θανάτω L d άλώναι (όλέσθαι ν.1.)“ = ε312 (Od., Ορρ. κ9 έλαχον κτερέων, κλέος) = ω34 (σ’ Ag., Ορρ. τιμής άπο- νήμενος θάνατον καί πότμον έπισπεΐν) Geburt von Kindern, die der Mutter entspr.: Th. 894 έκ γάρ της (Metis) L j περίφρονα τέκνα γενέσθαι (sc. Ath. u.a., 898 ήμελλεν τέξεσθαι)
II 	Kompos. άπο- / άπα με ίρ ομαι (1) teilhaben an: Ορ. 578 ήώς γάρ τ9 έργοιο τρίτην άπομείρεται (άπαμ. ν.1.) αισαν(\, m. Gen. part. u. Akk. der Bzhg., vgl. 7616 in 12) konnte gedeutet werden als ’ abteilen’ — * wegschaffen’ u. vermischt werden mit: (2) Th. 801 (meineidiger Gott) είνάετες δέ θεών άπαμείρεται (άπομ./μεταμ. w.ll.) αίέν έόντων (ούδ9 έπιμίσγεται) wird abgeteilt, getrennt von (Pass., m. Gen. sep.; vgl. άμμορος, s. West z. St), in -αμειρ- α-priv.?, s. I Sp. 626f. (άπαμείρομαι), 630 (άμέρδω)
D v.l. 77127 (μειρόμενος Zen. pro μ9 είρόμ.)
H.W. Nordheider
μείς, μην [3‘, 12°, 11H, 2h] E IE, cf. e.g. Lat. mens-is, 01 mi; μείς < *mens; nom. μήν sec. format, from μην-ός etc.; on Myc. see DMic. I 435f., on IE R. S. P. Beekes, JIES 10, 1982, 53—57 Deriv.: μήνη\ διχό-, δυωδεκά-, ήλιτό-μηνος F μείς 3, μήν 1, -ός 9, -ί 1, -α 5; -ες 3, -ών 4, -ας 2 Μ
I monosyll. la ί [χ] μείς Τ\\Ί\ so prob, μήν Hes. fr.
333 (cf. Call. fr. 260, 12) 1 b 2 [_ ] μείς Op. 557, h. Merc.
II 2 disyll. 2a shape [-«]: [-«] -ί ω118; -α δέ
πάντ(α) «14, μ325; -a (δέ) £244, Op. 504 -ός Op. 800; -a B292; -ας ρ408 [’«] τριηκάδα / είκάδα /
τρισεινάδα -ός άρίστην Ορ. 766/820/814 2b [-* ] -ός Ορ. 772; -ας Ε387 2c [1-] -ός δ’Ορ. 780. 790; -ών κ 470 s τ!53 = ©143 - Th. 59 2d shape [-'-]: [-*] -ες Λ 294 = £293 = h. Αρ. 349 [-1] -ός £162 = τ307
L West+, WD 349 f. 376 f.
Β month ; old sense ’moon’ reflected in use w. φθίνο- ντος/ων (£162+, Op. 798/x470+), άεξομένοιο (Op. 772f.), parts of ίστημι (£162+, Op. 780. 798 ; 7Ί17), cf. also h. Merc. 11; in Hom. no named months (but for app. myc. instances see Ruijgh, £tudes 104. 107. 112. 125. 130, Heubeck, Lineartafeln 105), no use to fix an event within year, no indicat, of precise length. — Wdfld.: Ληναιών 1 a lunar month, from new moon to new moon £162 τούδ’ αύτοϋ λυκάβαντος έλεύσεται ένθάδ’ Όδυσσεύς. 1 τού μέν φθίνοντος -ός, τού δ’ ίσταμένοιο, 1 οίκαδε νοστήσει (νν. 162—164 υποπτεύονται οί τρεις schol.) — τ307 (ν. 306 obelo [dicitur] not. J [’an 307? cf. £162’ Allen]) - generalizing, the month as recurring phenomenon Op. 766 (ήματα πεφυλαγμένος εύ) πεφραδέμεν δμώεσσι' τριηκ^άδα -ός άρίστηνΛ ' έργα τ έποπτεύειν ήδ’άρμαλιήν δατέασθαι 814 παΰροι ... ίσασι 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τρισειν^ άρξασθαί τε πίθου κτλ. 820 παύροι ... (sc. ίσασι) μετ’ είκ^ 1 ήούς γεινομένης 772 όγδοάτη δ’ ένάτη τε δύω γε μέν ήματα -ός 1 έξοχ’ άεξομένοιο βροτήσια έργα πένεσθαι 780 L-o^ δ\ ίσταμένου τρεισκαιδεκάτην άλέασθαι 1 σπέρματος άρξασθαί 790 u όγδοάτη κάπρον καί βουν (ταμνέμεν) 800 έν δέ τετάρτη -ός άγεσθ' εις οίκον άκοιτιν pl. the months: «470 LdXl’ ότε δήΛ ρ ένιαυτός έην, περί δ’ έτραπον ωραι, 1 -ών φθινόντων, περί δ’ ήματα μακρά τελέσθη (ν. 470 om. multi) = τ153 (ν. om. nonn.) = ω143 (ν. om. nonn.) = Th. 59 λ 294 L u -ές τε καί ήμέραι έξετελ- εϋντο 1 άψ περιτελλομένου έτεος καί έπήλυθον ώραι = £ 293 = h. Αρ. 349 (νύκτες v.l.) — particular (app. lunar) month in a series: TI 17 (έκύει) υιόν, ό δ’ έβδομος έστήκει μείς (μής ν.1.)· 1 έκ δ’ άγαγε προ φόωσδε καί ήλιτόμηνον έόντα h. Merc. 11 τη δ’(pregnant Maia) ήδη δέκατος μείς (μής [ss. ει£] Μ) ούρανώ έστήρικτο, 1 εις τε φόως άγαγεν — particular named or characterized month in year: Hes. Op. 504 -a δέ Ληναιώνα, κάκ’ ήματα, βουδόρα πάντα, ’ τούτον άλεύασθαι 557 μείς (i.e. Lenaeon: ν. 504) γάρ χαλεπότατος ούτος, ' χειμέριος fr. 333 φυλλοχόος μήν (μείς Rzach, ut Call. fr. 260, 12) on mode of characterizat see E.
Fraenkel in Festschrift Snell 185 2 indicating durat, of
activity etc.; app. of a period (roughly) corresponding in length to a lunar month, but not (nec.) measured from new moon B292 τίς θ’ ένα -α μένων άπό ής άλόχοιο 1 άσχαλάςι σύν νηί (όν περ άελλαι είλέωσιν) «14 ca δέ πάνΛτα φίλει με μ325 u Λτ άλληκτος άη Νότος £244 -α γάρ οίον έμεινα ω 118 -ί δ’ άρ οΰλω πάντα περήσαμεν ... πόντον F387 χαλκέω δ’ έν κεράμω δέδετο (Ares) τρισκαίδεκα -ας ρ4Ο8 (Antim. to Tel.: „if all the wooers gave the beggar as much as I) καί κέν μιν τρεις -ας άπόπροθεν οίκος έρύκοι“
D £107 a (= τ!53+) J. Ν. O’Sullivan
μείων [3‘, 2Η] Ε bereits myk. als me-wi-jo/me-u-jo i. S.v. meuiios-, s. DMic. I 447f. Einzelheiten umstritten, s. Chantraine, Dict. s.v.; s.a. μινύθω, μιστύλλω Σχ sch. D B528: μικρότερος, έλάττων
Β 1 -ων kleiner an Körpergröße, differenzierend bei Beschreibg. eines Mannes durch Vgl. mit einem anderen B 528. 529 Λοκρών δ’ ήγεμόνευεν Όίλήος ταχύς Αίας, 1 μείων, ου τι τόσος γε όσος ^Τελαμώνιος ΑίαςΔ, 1 άλλά πολύ -ων ολίγος μέν έην, λινοθώρηξ, wiederholt, je Ix wiederaufgenommen durch ου τι τόσος, ολίγος, + πολύ, vgl. μέγας L d ΤΙ93 (Priam. fragt nach Od.:) „μείων μέν κεφαλή (κεφαλήν Arist., codd. nonn.) Άγαμέμνονος ... ' εύρύτερος δ’ ώμοισιν ίδέ στέρνοισιν ίδέσθαι“, präd., + Dat. der Bzhg. u. Gen. comp.; 2 Ntr. Pl. -ova kleiner an Menge, weniger (in Antith. zu πλέω, πολλών)'. Op. 690 (μηδ’ έν νηυσίν άπαντα βίον) τίθεσθαι, 1 άλλά πλέω λείπειν, τά δέ -ονα φορτίζεσθαι, Subst. Th. 447 (Hekate die Herden) έξ ολίγων βριάει καί έκ πολλών -ονα θήκεν, präd., vgl. μινύθω
D ci. Ορ. 380 Η. W. Nordheider
μελαγχαίτης [1Η] having α dark mane, epith. of a centaur Sc. 186 Άρκτον τ’ Οΰρειόν τε -ην τε Μίμαντα, see κυανοχαίτης and Ricciardelli Apicella, QUCC 32, 1989, 115 W. Beck
Μελάγχλαινοι sagenhafter skyth. Stamm, viell. erwähnt bei Aristeas, s. fr. dub. 14 p. 154 Ber. B. Mader
μελαγχροιής hapax E prob, ad hoc metr. form < χροιή (Z164), see Risch § 31 f., Frisk II 1121, but also Sze- merenyi, SMEA 2, 1967, 21 f. (= Scripta Minora III 1267f.), Wyatt, Metr. Lengthening 169 f. See έύχροές and μελανόχροες B dark-skinned, i.e. bronzed, sign of health used of rejuve- nated Od. — Wdfld.: see Ε π 175 δέμας δ’ ωφελλε καί ήβην. ' άψ δέ -αγχροιής γένετο, γναθμοί δέ τάνυσθεν, ' κυάνεαι δ’έγένοντο γενειάδες, Irwin, Colour Terms 112 ff., on problem of Od.’s hair-color see Berard, Intr. Od. III 32—34
W. Beck
89
90


μελάγχροος
Μελάμπ(ους)
μελάγχροος ν.1. τ246, s. μελανόχροες
μέλαθρον [3*, 5°, 1Η, 2h] uncertain (w. μέλας Ί), see Frisk II 198, Risch §18c Ml -ov 7640 [^J -ον σ150 [m‘x] -ov £414, /239 2 [Jx] -ου A278,
Cat. 16, 17 Trav., h. Cer. 188, h. Ven. 173; -ω 1204, τ544 3 [^-] -όφιν i?279 Σχ 1 sch. D: £414 (cf. sch. min. P.Cairo Masp. 67331 ad 1.): -ον οίκον, άπό δέ τούτου φησί τό βασίλειον, 7204: -φ' τώ οίκω. ^άπό του μελαινεσδαι ύπό toÜj καπνού, 7640: -ον’ συνεκδοχικώς οικίαν, #279 -όφιν’ έκ τής οροφής, λ278: -ου' νύν δοκού 2 sch. #280 Dind.: -ον δέ κυρίως τό μέσον τής στεγής ξύλον τό ύπατον καλούμενον L πυρός. δέλει ούν λέγειν, παντι τώ οικω περιέβαλε τούς δεσμούς
Β ridge-piece (at peak of pitched roof) prob, extending out through smoke-holes (cf. τ544), Μ. O. Knox, CQ 23, 1973, 17; Drerup, Arch. Hom. Ο 116 f., see Σχ and αίδαλόεις (£414f., cf. /239); other adj.: έμόν 7204, εύποίητον Lh. Ven. 173,j προύχον τ544, υψηλόν λ278; of κλισίη'. L 7 204. 640 Wdfld.: άμείβοντες, δοκός, κίων, οροφή, όροφος (see also μέγαρον) 1 literal meaning #279 (χέε δέσμ- ατα) πολλά δέ καί καδύπερδε -όφιν έξεκέχυντο, 1 ήΰτ’ άράχνια λεπτά, Chantraine, Gr. h. I 239 λ 278 άψαμένη βρόχον αίπύν άφ ύψηλοϊο -ου τ544 άψ δ’ έλδών (eagle) κατ’ άρ’ εζετ έπί προΰχοντι -ω /239 αυτή δ’ (Ath.) αίδαλ- όεντος άνά μεγάροιο -ον 1 έζετ άναίξασα, χελιδόνι είκέλη άντην h. Ven. 173 έστη άρα κλισίη, εύποιήτοιο L-oo ' κύρε κάρηΛ, κάλλος δέ παρειάων άπέλαμπεν h. Cer. 188 ή δ’ άρ έπ ουδόν έβη ποσί καί ρα u d, πλήσεν δέ δύρας σέλαος δείοιο, for discussion see Richardson ad 1. who asserts: „here it should mean 'lintei’“ (followed by van Eck 112, cf. Re- nehan, HSPh 87, 1983, 21); but ούδός extends within the door, see Ameis-H. on ρ339, cf. «62, /2. 203; corr. transl. by Cassola 2 extended use, pars pro toto for 'roof’ ('home’): £414 (oath μή κτλ.) πριν με κατά πρηνές βαλέειν Πριάμοιο -ον 1 αίδαλόεν 7204 οί γάρ φίλτατοι άνδρες έμώ ύπέασι -ω 640 σύ <5’ (Ach.) ίλαον ένδεο δυμόν, 1 αίδεσσαι δέ -ον ύπωρόφιοι δέ τοί είμεν σ!50 ού γάρ άναιμωτί γε διακρινέεσδαι όίω 1 μνηστήρας καί κείνον, έπεί κε -ον ύπέλδη 3 Cat. 16, 17 Trav. ]οισι -ου
D Cat 96 C, 3 Trav. (see έλδεϊν D); v.l. Leaf £415, 7 286 W. Beck
μελαίνομαι, -άνω [3·, 3Η] Ε denom. (μέλας)’, οη -άνω [I1] see Chantraine, Gr. h. I 315f. Σχ sch.min. P.Oxy. 3159 on 7/64: -ετ [μ]ελαίνεται, sch. D £354: ί-αίνετού χρό- α’ μέλαν τό σώμα αυτής έγίνετο’ ό έστιν έπελιδνούτο τό καλόν αυτής σώμα, 548: t / βαδεΐα έγίγνετο
Β grow or become dark 1 active: 7/64 οίη δέ Ζε- φύροιο έχεύατο πόντον έπι φρίξ 1 όρνυμένοιο νέον, -άνει δέ τε πόντος (v.l. -ον Arist. codd.) ύπ’ αύτής, see μέλας Β 1 kß 2 medio-pass.: £354 (Aphr. wounded and bleeding, see 336ff.) άχδομένην όδύνησι, -αίνετο δέχρόα καλόν, blood spreading, see μέλας Β 1 i, Mawet, Douleur 47; otherwisc Σχ, cf. μελαγχροιής etc. with artifacts: Σ548 ή δέ (άρουρα) -αινετ όπισδεν, άρηρομένη δέ έωκει, 1 χρυσείη περ έούσα, i.e. 'was partially dark’, cf. μέλας Β1 d Sc. 167 κυάνεοι (δράκοντες) κατά νώτα, -άνδησαν δέ γένεια, cf. μέλας Β 1 h. 1 and π175Γ (otherwise: 'soiled’ Myres, JHS 61, 1941, 25) 300 (όρχος) βριδόμενος σταφυλήσι' -άνδησάν γε μέν αίδε, cf. μέλας Β1 m, Gigante, Athenaeum 33, 1955, 337 f. Hes. fr. 302, 3 ευ δέ -ανδεϊεν κότυλοι καί πάντα κάναστρα
W. Beck
Μελάμκ(ους) [1°, 3Η] Ε der Ν. steht viell. in einer Bzhg. z. Tätigk. des „Sehers u. Heilers“, s. L‘ 31 m. A. 8 u. vgl. Οίδιπόδης u. Ποδαλείριος
L 'Rohde, Psyche 2, 50ff.; 2Nilsson, Griech. Feste 460+; ’Preller-Robert; 4Pley, RE XV, 1931, 392ff.; 5Wiesner, Die Thraker, Stuttg. 1963, 65; ‘Ingrid Löffler, Die Melampodie, Meisenheim a. Glan 1963; 7Berve, Gn. 42, 1970, 694; ‘Erbse, Beitr. Verst. Od. 43♦; ’Burkert, GrR (ders., Structure 85ff.)’
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
B Seher u. Heiler, Stammv. d. Sehergeschlechts d. Melam- podiden Übersicht über die Belegstellen: a) N. überl.: o225 (-οδος), im Prosaref. Hes. fr. 131 (Probus) u. 261 b) N. sicher erg.: Hes. fr. 37, 13 c) μάντις a. St. des N.s: A291 (άμύμων), (Hes. fr. 272 — N. im nicht erhaltenen Kontext) d) wahrsch. mit Μ. zu verbindende Hes. fr.e: 136; 132f., s.u. 2c; vgl. ferner D 1 Wesen u. Herkunft’, eigtl. Seher (μάντις genügt λ 291 im Zshg. des Mythos als Bez. für Μ., vgl. Hes. fr. 272,1, wo aber der N. sicher vorher genannt ist); er verwendet aber i. d. beiden Haupterz. (2 b/c) s. Sehergabe als Heiler (μαντοσύνης ίήσατίο], fr. 37, 14). Als Seher mit Ap. verbunden, steht er aber ansch. auch in e. engen Bzhg. zu Dionysos (1 b); wahrsch. eine sehr alte, zu einem urtüml. Ritus gehörende myth. Gestalt (s. 2 Vorbem.) — z. Zuordng. der Hes. fr. (Ehoien, große Ehoien u. Melampodie), s. allg. L6 la Genealogie u. Heimat’. S. des Amythaon u. somit Enkel Ld. Kretheus u. d. TyrOj, sowie Neffe d. Neleus u. Vetter d. Nestor, Aiolide, was zwar im fgrE nirgends direkt überl. ist (doch s. Hes. fr. 131 [Probus]), wohl aber überall vorausg. ist (s. Άμυδαονίδαις Hes. fr. 203, 2, ferner Μ.* Heimat Pylos mit dem Stammbaum L λ254ff.); der N. der Μ. wird nicht genannt, jüngere untersch. Angaben s. bei L‘ 31 A. 7. Bruder des Bias (Hes. fr. 37,9. 13, vgl. V. 5 αύτο- κασιγν[ήτω; ο23Ί nur Bruder, ohne N.), s. Söhne u. Nachkommen: o 242 ff., unter ihnen die berühmten Seher Amphia- raos u. Polypheides, sowie Theoklymenos; e. unterschied!. Stammbaum gibt Hes. fr. 136, s. App. zu weiteren, die alle nicht miteinander übereinstimmen. Als Heimat nennt o226 Pylos (vgl. Hes. fr. 37, 8. 10), was bed., daß Amythaon zus. m. Neleus Jolkos/Thessalien verlassen hätte (vgl. Hes. fr. 33 a, 2ff.; fr. 37, 17f.); von Pylos zog er zus. mit s. Bruder Bias, aus Zorn auf Neleus u.(? oder?) um die Proitiden zu heilen, nach Argos (o239, vgl. 228, Hes. fr. 37, 10), dem Sitz seiner Nachfahren (noch des Theoklymenos; o224), vgl. L6 39 m. A. 51 (auch zu anderen außerep. Traditionen, zu diesen auch L2, 4 393) 1 b Bzhg.en zu Göttern', zu Ap. s. Hes. fr. 261
(φίλτατος Άπόλλωνι), zu Dionysos s. L15, 4 398, 6 38, 9 256, vgl. 136. 340 2 Rolle imfgrE’. nb. der 'Berufungsgeschichte’ (a) gibt es zwei Erzählungskomplexe, die Werbung um Perö bzw. d. Gewinng. d. Rinder des Iphiklos (b) u. die Heilg. der Proitiden (c), letzere zugleich die Begründg. d. Melampodiden- u. Biantidenherrschaft in Argos. Die beiden Hauptmythen (b/c) sind — u. mit ihnen wahrsch. Μ. — wohl sehr alt u. urtüml.; im fgrE werden sie mehrfach, aber nur kurz, mit vielen Andeutungen u. Voraussetzungen erzählt, die nur z.T. aus der jüngeren Überl. verständl. werden; sie enthalten viele archaische u. märchenhafte Züge. Viell. sind beide (b/c) auseinanderstrebende Variationen urspr. eines Mythos: beide stehen in Zshg. mit d. Gewinng. e. Braut, in b durch die Erbeutg. (Rückführg.?) von Kühen, in c sind die Mädchen selbst die Kühe; rituelle Ekstase (wohl sexueller Bed., vgl. μαχλοσύνη) u. viell. Maskierg. spielen in b anscheinend e. zentrale Rolle, in a ist d. Unfruchtbark, des Iphiklos viell. kein zufälliges Motiv; vgl. L9 136 2 a 'Berufg.' als Seher.
er gewinnt s. Sehergabe, nachdem Schlangen s. Ohren ausleckten (er versteht seitdem d. Sprache d. Tiere), Hes. fr. 261 (Große Ehoien); dazu möglicherweise, u. dann in e. parallelen Erz. in d. Melampodie, Hes. fr. 270 (s. L6 32) 2 b Ld.
Rinder des Iphiklos^: Neleus will s. T. Perö nur dem geben, der ihm u d bringt. Μ. unternimmt das Wagnis für s. Bruder Bias, gerät dabei in Gefangenschaft, wird wegen e. Weissagg. u. weil er Iphiklos von s. Unfruchtbark, heilt, freigelassen u. bekommt d. Rinder, Bias d. Perö, o225(-238), λ 287-297 (V. 291: μάντις άμύμων), Hes. fr.37, 1—9 (ohne N.snenng.); ferner gehört hierher fr. (271? u.) 272 (V.l: μάντις), s. L6 35f.; vgl. L3 58ff., 4 394f., ‘ 33ff. 2c Heilg. der Proitiden die Töchter d. Proitos (nach Hes. fr. 129, 24 Lysippe, Iphinoe u. Iphianassa) wurden wegen eines Vergehens gg.über Dionysos (Hes. fr. 131 [Apollod.]; in d. Melampodie? s. L6 38) oder (und? vgl. L9 256) Hera (Hes. fr. 131 [Probus], vgl. App. zu fr. 37, 14 u. 132) mit Wahnsinn bestraft u. irrten entstellt (Hes. fr. 132f.) oder(? und?) in Gestalt von Kühen
91
92


Μελάμπ(ους)
ΜελανΦεύς
(s. Hes. fr. 131 [Probus], vgl. L6 38 A. 47) fern von ihrer Heimat herum; auf Bitten des Proitos heilt sie Μ. u. bekommt für sich u. s. Bruder Bias je e. Drittel des argiv. Landes (wo ihre Nachfahren e. bed. Rolle im Mythos spielen, bes. Adrast 4 u. Amphiaraos, s.o. 1 a), Hes. fr. 37, 10-15, 131 u. wohl auch 132/3 (s. App. zu fr. 133); bei Hom. viel, angedeutet, wenn er Μ. nach Argos auswandem u. seine Nachkommen dort leben läßt (o 238 ff., doch s. 228ff., wo u. U. eine andere 8 Motivierg. vorausg. ist). — Vgl. L3 245f., 4 395ff., 6 37ff.
D Hes. fr. 243f. Sprüche des M.?, s. L6 39f.
B. Mader
12 Μελάμπυγος [le] „der mit dem schwarzen Hintern“, die Kerköpen (s.d.) werden von ihrer Mutter vor einem Μ. gewarnt, als der sich später Her. erweist, s. Cerc. fr. 1 p. 70 Ki. B. Mader 16
μελάνδετον [ 1', 1H ] Σχ sch. D 0713: - er L σιδηρόδεταΛ.
η μέλαινας λαβάς έχοντα- έστι γάρ ή λαβή δεσμός τις τού ξίφους, cf. schol. Erbse (bT): -a' L u έπεί φησιν Ησίοδος 20 (om. Τ) ... (Ορ. 151, see μέλας Β 1g), οίον έξ σιδήρου τάς ιλαβάς έχονταj δεδεμένας (μέλαινας L u Τ). τήν δέ λαβήν δεσμόν καλεΐ ό Σιμωνίδης ( = PMG 617), οί δέ έπιμελώς ένδεδεμένα ώς (om. Τ) προς τήν λαβήν, sch. Sc. 221: ξίφος, 24 όπερ τήν λαβήν είχε μέλαιναν
Β lit. dark-bound, epith. of sword, exact ref. uncertain 0713 πολλά δέ φάσγανα καλά -α κωπήεντα ' άλλα μέν έκ χειρών χαμάδις πέσον, άλλα δ’ άπ ώμων 1 άνδρών μαρν- 28 αμένων (unique passage, see Janko, Iliad ad 1.) Sc. 221 ώμοισιν δέ μιν (Perseus) άμφί -ον άορ έκειτο ' χαλκέου έκ τελαμώνος usu. expl.; grip of sword darkened with use (Σχ, Helbig, Hom. Epos 338 f., Leaf, App. B p. 584, Russo 32 on Sc. 221, cf. Lorimer, Monuments 276: first approving, then sceptical). Context in 0713 points to hilt and in Sc. 221 hilt of sheathed sword would be visible; ref. to baldrick or sheath (LSJ) seems to be excluded, though it cannot be assumed 36 that the author of the Sc. understood the word in the same sense as the author of the II. (for other instances see Aesch. Sept. 43, Eur. Or. 821, Phoen. 1091, fr. 373 N., Lorimer l.c.).
If hilt, then either handle or rivets holding handle-plates (see 40 Σχ). For representations see Arch. Hom. E 231—274 (mainly Myc.), Snodgrass, Early Gr. Armour 93 ff. (Geom.). The handle-plates themselves will usu. have been of wood or bone or horn, rarely of ivory (Snodgrass 109, cf. schol. Eur. Phoen. 44 1091); whether these substances will have become dark enough (relatively) to be characterized as μελαν- may be open to question. The authors cited above (Helbig, Leaf, Janko etc.) consider leather wrapping, and we may imagine that 48 for swords actually used in battle a grip consisting of handle-plates would be wound with leather to insure a firm grip by providing (1) an adhesive surface and (2) damping against shocks from blows. Such wrapping would quickly tum dark, 52 and that it or, by extension, the grip so treated could be called δεσμός would not be astonishing (see Σχ and cf. Aesch. Sept. 43 of a shield with Z117f. (τύπτε καί αυχένα δέρμα κελαινόν, άντυξ, Tsountas, Έφ. Αρχ. 1897, 118f.); cf. also 56 Myc. de-so-mo (δεσμοϊς) added to sword tablets (see F. Aura Jorro, DMic. I p. 167) and ίμαντόδεσμος, -δετός (LSJ). An- other possibility is that μ ref. to the rivets used to secure the handle-plates. Σχ explains σιδηρόδετα which must be ref. to 60 iron rivets (cf. Bacchyl. fr. 4, 69 σιδαροδέτοις πόρπαξιν). Also δεσμός should mean rivet at Σ379. Archaeological fmds and the Homerie poems fumish sword-rivets with heads plated with gold (/129) or silver (άργυρόηλον). The ivory sword- 64 handle called χρυσοδέταν at Alcaeus fr. 350 Voigt presumably is gold-riveted. Cf. also Myc. ka-ko-de-ta (χαλκόδετα) used of wheels (M. Benedetti, RAL 35, 1980, 43f.) and de-so-mo (see above). Besides appearance, plating the rivet-head will 68 have served to ward off corrosion, a problem unmet by plain iron rivet-heads. Also it is difficult to believe in such an oblique ref. to iron rivets since elsewhere iron is treated as a semi-precious metal, is not called μέλας in Homer, and the 72
regulär ref. to rivets is άργυρόηλον. Silver, on the other hand, does take on a black tamish (cf. Vickers, JHS 105, 1985, 108ff.; 'silver’ hilt A 219, #403-405, silver scabbard A30f.). But a sudden unexplained enigmatic ref. to tamished silver (whether rivets or otherwise) seems very unattractive; further, since swordhilts were subject to constant handling, it seems excluded that the rivets could darken, while silver is clearly a shining substance in the epics (cf. e.g. £596f.). Cf. άορτήρ, άργυρόηλον, καυλός(Ί), κολεόν/κουλεόν, κώπη, κωπήεις
W. Beck
μελάνδρυον ξ 12 Crates, s. μέλας Β 1 m
Μελάνες [2Η] märchenh. Stamm, Hes. fr. 150, 10 (άπε]ιρεσίων -νω[ν) u. 17 (-ές τε καί Αί[δ]ίοπες) anläßlich der Verfolgg. d. Harpyien durch die Boreaden erwähnt, an beiden St. nb. Pygmaioi u. Katoudaioi
B. Mader
Μελανεύς [1°, 1H] I V. des Freiers Amphimedon, dessen Gastfreund Ag. in Ithaka war, ω103
II nach Hes. fr. 26, 25 (ά]ντιδέωι Μελ[αν]ήί) S. des Ap. u. der Pronoe (Ο]π7/[ί]ς· Προ[ν]ό[7/); Ap. führt ihm Stratonike, die T. des Porthaon zu; mit ihr V. des Eurytos
B. Mader
Μελανθ'εύς/Μελάνθ'ίος [17°] E für ungetreuen Sklaven u. Gegenspieler d. Guten passender Name (s. B); beide (metri causa variierten) Formen wie Μελανδω wohl hypokor. Bildungen mit herois. Suffix, etwa zu *Μελαν-άνδης (vgl. nachep. μελανδής) oder *Μελάν-δυμος, vgl. Boßhardt, Nom. auf -εύς 153 u. v. Kamptz 208 (§66). Vgl. myk. me-ra-to i. S.v. Melanthos (DMic. s.v.) F -εύς 4, -ιος 8; -εύ 1,
-ιε 1; -ιον 3 ΜΙ (-εύς) [νΐ-] ^υίός Δολίοιο -εύςΛ χ 159 (vgl. s.v. Μελανδω Μ) [J*] L d ρ212; -εύς υ255, χ 152; -εύ φ176 2 (-ιος) -ιον χ474 [,4_]
προσέειπε/μετέειπε ^-ιος αίπόλος αιγώνΛ ρ247 — χ135, ρ 369; άνέβαινε L j χ142. 182; t j υ 173, χ 161; -ιον αίπόλον αιγών φ}75. 265; -ιος φ 181; -ιε £195; (vgl. -ιον Ζ36)
L Ramming, Dienerschaft 15f., 74 ff., 143f.
B Ziegenhirte (αίπόλος αιγών) auf dem Gut d. Od., S. d. Dolios (ρ212 u. χ 159) u. wahrsch. der Sikelerin (ω389), Bruder d. Melantho (o321f.) und weiterer sechs Brüder (ω 497); fehlende Darstellung von Kontakten zu Schwester u. Eltern kein Indiz gegen Verwandtschaft, vgl. s.v. Δολίος; keine dir. Statusbez., aber π305 (in Rede d. Od.) unter δμώες (wie π318 [in Rede d. Tel.] unter άνδρες κατά σταδμούς); als S. e. Sklaven wahrsch. selbst Sklave (Ramming a.O., Lencman, Sklaverei [Wiesbaden 1966 ] 288; anders Wickert-Micknat, Unfreiheit 200). Dagg. spricht weder vermutete Aufsichtsfunktion noch (beschränkte) Rechtsfähigkeit, die er in Anspruch nimmt (will ρ223 Bettler für sich arbeiten lassen u. p249f. Eum. als Sklaven verkaufen können), vgl. zu Εΰμαιος-, lebt (wie E.*m.) auf dem Land in Gehöft mit Viehställen (σταδμός ρ223, vgl. π318), ist offenbar (ähnl. wie Eum. für Schweineherden und -hirten des Od.) Oberhirte für (nach £103: elf) Ziegenherden d. Od. auf Ithaka, nicht derer auf dem Festland (£101), vgl. ul85ff. (Phil, bringt vom Festland Rind und Ziegen), mit Aufseherfunktion gegenüber anderen Ziegenhirten (ρ 244—46). In ep. Darstellung auch im Namen deutliches Gegenbild zu guten Sklaven Eum. u. Phil. — Zu „schwarz, dunkel“ als Gegenwelt zu guter Ordnung vgl. Th. 211 ff. und bes. 226ff. Spekulativ Vermutung negroiden Aussehens (Ε. A. S. Butterworth, Some Traces of the Pre-Olympian World, Berlin 1966, 101 Anm. 11), ebenso Zuordnung d. Namens zu von Pos. bestimmten Gegenwelt zu Od. wg. att Bein. Μέλανδος für Pos. (Mühlestein, Hom. Namensstudien 121 f.). Mel. glaubt fest, daß Od. tot ist, und wünscht Tel.s Tod (ρ 251 ff.). Dichter spricht von s. Torheit (άφραδίαι ρ233), Eum. wirft ihm Hochmut u. Frechheit (άγλαίας/ύβρίζων ρ 244f.) vor, er hält sich, nach Eum.’ Aussage (p245f.) gern in der Stadt (- bei den Freiem) auf u. vernachlässigt deswegen Aufsicht
93
94


ΜελανΦευς
über die anderen Ziegenhirten (ρ 244—46); daß er den Freiem die jeweils besten Ziegen bringt (ρ212ί, 173f., £105f.),
unterscheidet ihn nicht von Eum. (vgl. 162 u. ξ 108). Verehrt Eurym. (mit dem s. Schwester Melantho schläft, σ325) am meisten (ρ257); Antin. erteilt ihm Befehle, die er ausführt; schmäht mehrfach den Bettler u. stellt sich im Kampf endgültig auf die Seite der Freier (s.u.). — Ep. Handlung: Am Tag, an dem Bettler u. Eum. zusammen in die Stadt gehen, bringt Mel. mit zwei Hirten für die Freier Ziegen zum Hof d. Od. u. trifft unterwegs (beim Quell der Nymphen) auf Eum. und Bettler (ρ212ff.), beschimpft den ihm Unbekannten, tritt ihn im Vorbeigehen u. beschimpft auch Eum. Im Haus d. Od. setzt er sich zu den Freiem und läßt sich wie ein Freier beim Essen bedienen (ρ256ff.). Weist die Freier darauf hin, daß d. Bettler mit Eum. gekommen ist (ρ 369ff.); geht am Abend offenbar wie Eum. (s. ρ604) zu s. Gehöft zurück. Bringt am nächsten Morgen (wieder mit zwei Hirten) den Freiem Ziegen (wie Eum. Schweine u. Phil. e. Rind u. ebenfalls Ziegen [vom Festland]) u. trifft im Hof auf Eum. u. Bettler, beschimpft diesen erneut u. droht ihm Schläge an, wenn er nicht verschwindet (u 173 ff.). Bedient mit Eum. u. Phil, die Freier beim Mahl, schenkt Wein aus (υ255). Wird von Antin. damit beauftragt, Feuer anzuzünden, um mit gewärmtem Talg den Bogen biegsamer zu machen, führt diesen Befehl aus, ohne Erfolg (p 175ff.). Antin.’ Vorschlag, Mel. solle am nächsten Morgen Ziegen bringen (für Opfer für Ap.) kann nicht mehr ausgeführt werden (φ265ff.). Gibt nach Beginn des Kampfes zwischen Od. u. den Freiem wegen seiner Lokalkenntnisse den Freiem guten Rat u. holt aus der Kammer im Obergeschoß der Halle Waffen für diese (£135ff.). Wird bei der Wiederholung von Eum. gesehen u. beim Verlassen der Kammer von Eum. u. Phil, gepackt, überwältigt, wie von Od. befohlen gefesselt und mit einem Strick an die Decke des Raumes gehängt (£161 ff.). Wird nach dem Tod der Freier, wie die ungetreuen Mägde (unter denen s. Schwester Melantho), wahrsch. von Eum. u. Phil., im Hof auf grausame Weise getötet — durch Abschneiden von Nase und Ohren, Ausreißen des Schamglieds (das den Hunden zum Fraß vorgeworfen wird) und Abhauen von Armen und Füßen (£474ff.), vgl. dazu Femandez-Galiano, in: Odissea z· St. Μ. Schmidt
Μελάνθιος [I: 12°; II: 1'] I s. Μελανθεύς II von Eurypylos erschlagener Troer, Z36
Μ. Schmidt
Μελανθχό [2°] E s. Μελανθεύς M [J-] ένένιπε -ώ σ321, τ65 (vgl. Μελανθεύς Μ)
Β Magd (o310f. zu den δμφαί gezählt, r90 als άμφί- πολος bezeichnet) im Haus d. Od., als T. d. Sklaven Dolios u. (wahrsch.) d. Sikelerin wahrsch. Sklavin (anders Wickert- Micknat, Unfreiheit 146), Schwester d. Mel. und weiterer sechs Brüder (s. s.v. Δολίος). Von Pen. einst „wie eigenes Kind“ großgezogen u. mit viel Spielzeug beschenkt (a322f.), gehört sie zu den Dienerinnen im engeren Umkreis d. Pen. (s. r93ff.), enttäuscht aber deren Vertrauen (r93ff.) und nimmt nicht Anteil an ihrem Leid (σ324). Beiw. καλλιπάρηος. In ep. Darstellung negatives Gegenbild zu treuen Dienerinnen Eurykl. u. Eurymedusa (wie ihr Bruder Mel. gegenüber Eum. u. Phil.), hat ein dauerndes Liebesverhältnis mit Eurym. (σ325). Wird (wie Mel. von Eum.) vom Bettler des Hochmuts (άγλαίη) u. des leichtfertigen Betragens (r82 u. 87f.) geziehen. — Ep. Handlung: Befindet sich (nach späterer Aussage der Pen., r93ff.) am Nachmittag d. Tages, an dem der Bettler zu Od.* Haus kommt, mit anderen Mägden bei Pen., als diese den Eum. rufen läßt und ihm aufträgt, den fremden Bettler in ihre Räume zu holen (ρ 507ff.). Wird abends als eine der Mägde, die bis spät das Feuer in der Halle für die Freier schüren, vom Bettler aufgefordert, zu Pen. u. in ihre Gemächer zu gehen (o310ff.). Schmäht den Bettler und will ihn aus der Halle verweisen (o321ff.). Wird mit den anderen Mägden vom Bettler in Angst versetzt u. aus
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μελάνυδρος
der Halle gejagt. Trifft spät am selben Abend vor dem Zusammentreffen von Pen. u. dem Bettler wieder auf diesen, als die Mägde den Saal säubern (r60ff.), beschimpft ihn erneut (r65ff.). Wird dafür gescholten vom Bettler u. von Pen., die ihr Strafe für ihr Verhalten androhen. Gehört wahrsch. mehrfach, nicht namentlich genannt, zu den Mägden im Umkreis d. Pen. (z. B. /7412, ρ5Ο5, vgl. £421 ff., r526), viell. auch zu denen, die den Freiem Pen.s List verraten haben (vgl. rl54) u. sicher zu den ungetreuen Mägden, die am Abend nach der Ermordung d. Freier auf Befehl des Od. die toten Freier hinaustragen und den Saal säubern müssen und danach getötet werden, und zwar nicht, wie von Od. eigentlich befohlen, mit dem Schwert, sondern von Tel. mit einem Tau aufgehängt (£ 417ff.) Μ. Schmidt
Μελανίππη [2® ] I T. des Aiolos, von Pos. Μ. des Boitos, den sie im Hause des Dios gebar, Asius fr. 2, 1 p. 89 Dav. (ευειδής -η), vgl. zum Kontext des Fragments Kruse, RE XV, 1931, 419, z. urspr. Vorstellg. s. Wilamowitz, G1H 1,150 m. Lit.
II Amazone, auf dem Kriegszug des Her. von Telamon getötet nach fr. adesp. 7,2 p. 161 Dav. άνδρολέτειραν άμώμητον -ην 1 αύτοκασιγνήτην... άνασσας, vgl. Kruse, a.0. 421 B. Mader
Μελάνιππος [7‘, le] I Tr., S. des Hiketaon; er hatte vor dem Kriege Kühe in Perkote geweidet, kehrte zurück, zeichnete sich aus u. wurde von Priam. in gleicher Ehre gehalten wie dessen eigene Kinder. — Hektor feuert nach d. Tode des Lampetiden Dolops alle s. „Brüder“ (κασιγνήτοισι), bes. aber den Μ. an, 0547 (L'ΙκεταοΛνίδην ... ΐφθιμον -ον), 553 („ 1 οϋτω δή, -ε, μεθήσομεν, berührt dich nicht d. Tod des Vetters?“ Zu den Verwandtschaftsbez. s.o. II Sp. 1342, 3 ff., bes. 63 ff.); Antil. tötet ihn, 576 (L Λνος υιόν, ύπέρθυμον -ον '), u. will s. Rüstg. erbeuten, 582 (Gl., ' &ζ έπί σοί, -ε), vgl. Wathelet, Dict. 1,742ff.
II Tr., von Teukr. getötet, 0276 L(-ov ') in einer Auf- zählg., vgl. Wathelet, Dict., 1,747
III Tr., von Patr. getötet, 77695 L d 1, 748
IV Gr., Od. schickt ihn u.a., die Geschenke aus Ag.s Zelt zu holen, T240 (-ov 1 ), i. e. Aufzählg.
V Thebaner, S. d. Astakos; verwundet Tyd., wird von Amphiaraos getötet, Tyd. schlürft sein Gehirn aus u. verliert dadurch Ath.s Gunst, Theb. fr. 5 p. 24 Dav.
B. Mader
μελάνοσσος, -οστος w.ll. Φ252, s. μέλος B 1 1
μελανόχρεως v.l. τ246, s. -χροες
μελανόχροες, -οος [1‘, 1°] Ε on forms Sommer, Nominalkomposita 24—28; see also άπαλόχροος, έϋχροές, ^μελ- αγχροιής, and cf. ταμεσίχροα Β 1 of Εύρυβάτης, dark- skinned, either bronzed (see L J or natural color r246 γύρος έν ώμοισιν, -ανόχροος (w.ll. -άγχροος, -ανόχρεως), ούλοκάρηνος, see Privitera, Odissea ad. 1.: tipo afiicano ', on comparison w. Θερσίτης see also Stanford ad 1. and Phoenix 23, 1969, 5; but see Irwin, Colour Terms 114 2 of beans,
dark-hulled 7/589 κατ’ άλωήν ' θρώσκωσιν κύαμοι -ανό- χροες 1 πνοιή ϋπο καί λικμητηρος έρωή, see κύαμος
W. Beck
μελάνυδρος [4·, 1°, lh] Σχ sch. min. Ρ.Berlin inv. 11634 οη 714: -ος' βαθ[ύυδρος], sch. D /14: -ος' πολύυδρος' φύσει γάρ μέλαν τό ύδωρ, άλλά λαμπρύνεται ταΐς ήλιακαϊς αύγαϊζ- ή βαθεΐα’ ^τοΰ γάρ μελαίνεσθαι αίτιον τό βάθοςj, 773: -ος' βαθεΐα, σκοτεινή' L Jt τά δέ έξ έπιπολής ϋδατα λευκά καθότι πλέον ταΐς τοΰ ήλιου άκτΐσι καταυγάζεται
Β with dark water, epith. of κρήνη (q.v.), prob. ref. to shadiness: Irwin, Colour Terms 198, cf. Leaf on /14, ίοειδής (Th. 3), and μέλας Β 1 k; otherwise: depth and clarity, Handschur, Färb- u. Glanzwörter 220f. in similes: /14 ΐστατο 95
96


μελάνυδρος
δάκρυ χέων ώς τε κρήνη -ος, ή τε κατ’ αίγίλιπος πέτρης δνοφερόν χέει ύδωρ = Π3 Φ25Ί φεϋγ, ό δ' όπισθε ρέων έπετο μεγάλω όρυμαγδώ' 1 ώς δ’ ότ άνήρ όχετηγός ^άπό κρήνης-ου, 1 ... ρόον ήγεμονεύη 77160 (λύκοι) δάπτουσιν πάσιν δέ παρήϊον αϊματι φοινόν 1 καί τ άγεληδόν ίασιν L j 1 λάψοντες (ν.1. -αντες) μέλαν ύδωρ ' άκρον, έρευγόμενοι φόνον αίματος otherwise: υ 158 αί μέν έείκοσι βήσαν έπί κρήνην -ον (to draw water) h. 19,20 (νύμφαι) φοιτώσαι έπί κρήνη -ω 1 μέλπονται
D Hes. fr. 244,2 ]νυδρου, v.l. ν408 Crates
W. Beck
μελάνω s. μελαίνομαι
μέλας [100, 82°, 18Η, 18h, 7e] Ε ΙΕ; for -αν- cf. Κ. Hoffmann, Aufsätze zur Indoiranistik 2, Wiesbaden 1976, 380 and Peters, Laryng. 162 ff. (poss. < *mel-Hn- „Schmutz habend“). — Deriv.: άμφιμέλαιναι, μελαγχαίτης, -χροιής, μέλαθρον ?, μελαίνομαι, Μελάμπυγος, -άνδετος, Μέλανες, -εύς, -θεύς, -θιος, -θώ, -ίππη, -ίππος, μελανόπτερος, -όχροος, -όχροες, μελάνυδρος, Μέλας, παμμέλας; see also Μέλης and μολοβρός
F -ας 5, -ανος 11, μείλανι 1, -ανα 3, -ανες 1, -ανας 1; -αινα 16, -αιν(α) 2, -αίνης 13, -αίνη 47, -αιναν 6\, -αιναι 13, -αινάων 13, -αινέων 1, -αίνησιν 6, μελαιν[ Ρ. Oxy. 2513, 11; -αν nom. 12, -αν acc. 16; -άντερον nom. 2
Μ 1 disyll. la -[««] (καί) L-av αίμα, /5149, Σ 583, /455; -αν «304 ύδωρ -αν BS25; L Κ470
Π-μ] διά τ έντεα καί L , *298. 469, ^806, καί L , h. Merc. 122; -αν ύδωρ Π\6\, Φ202, <5359, £91, //104, ν4Ο9, Cypr. fr. 7,6 ρ. 38 Dav. 1b [--] -ας Ορ. 155; γαΐα -αιν Asius fr. 8 ρ. 90 Dav.; ^αίμα -αν, Λ 813, 77529, Sc. 252 [^1] -ας α423 = σ306, Ορ. 151, h. 7,40; -αιν Σ 25; L , Ν655 = Φ119; θανάτου δέ / θανάτοιο -αν νέφος άμφε^κάλυψεν, Π35Ο, δ 180; -αν δέ έ κύμα L d ¥*693, ε353; -αν 77262 (... αίμα), £12 2 trisyll. 2 a μείλανι 72279 2b
[««I] -ανας Sc. 294 [-«-] ^-ανος, Φ252; -ανα Η265 = Φ404, ω189; -ανες Σ562 έσαν/έην L u κυάνοιο Λ
24. 35; έχον/ων L d οϊνοιο /196. 346; L d θανάτοιο 2? 834 = Λ 332, 77687, £265, μ 92, ρ326 2 c k2~] ^γαΐα-αινα,
λ587 [.2.] L d λ365, Hes. fr. 90,4, h. Αρ. 369; -αινα Ξ 439; άγε Lvrja -αιναν, έρύσσομεν Α 141 = i?34 = π348,η; L j έπ ήπείροιο έρυσσαν π 359 ( = A485«); νήα μέν οί γε caivav, Α485 = π325 (= 359«) s #51; νύκτα L , 0486 L-«] -αινα Th. 123 [--*] ρέε δ’ αϊματι ^γαΐα -αινα, Ο 715, Κ494; L Β699, Ρ416, rill, Th. 69; -αινα Ρ591 = Σ22 = ω315, h. Merc. 345; (ίόντα/ε) θοήν L<5id νύκτα -αιν αν, Κ394 s 468«, Ω366 = 653, Th. 481, c. Naup. fr. 7 a, 5 p. 148 Dav.; L , *297, Th. 788, Margites fr. P. Oxy. 2309, 10. 12? (<5i]d v. μ.); Νύκτα -αιναν Th. 20; (καί) άλεύαταο ^κήρα -αιναν, Γ360, 77254, Λ 360, Ξ462, άλύσκανε/ων L , χ330/363. 382; (έξέφυγεν) θάνατον καί u , β233, /242, ο 275, ω!27, Hes. fr. 35,9 suppi, s 76, 22; θάνατόν τε κακόν καί L j Φ66, χ!4; καί L , Ε652 = Λ443, Th.211; L j Β859, Ε22; κοίλην έπί/άνά ^νηα -αιναν, 5731, h. Αρ. 405; θοήν έπί/άνά L «244/# 430, h. 7,35; έπί L d Λ 828, γ 360, κ169; ελαύνετε L □ μ2Ί6, ο503; L u /423, 5646, κ 95, μ 418 = £308, ο 269; &ηλύν τε caivav, κ52Ί. 572; L , Γ103, *215, h. Merc. 140 2d νυκτός
0324, h. Merc. 67. 290; u d h. Ap. 457; L-ai'vüj pSOO, Hes. fr. 33 a, 21; u u νυκτί h. Merc. 358; L ,/av φρικί* δ 402, Φ126; τοΐς/τώ 5’ άμα τεσσαράκοντα L-atvai νηες έποντο, Β524 « 747 s 534 = 545 = 630 = 644 = 710 = 737 = 759 s 556 (πεντήκοντα); τοΐσι δ’ άμ' όγδωκοντα L u Β568 - 652; -αινέωνΔ 117 Μ* ] νηός έϋσσέλμοιο
BY7Q. 358, ρ249, L d 0423, ι322 (cf. Hes. fr. 204,59 be- low); ούτ ήπείροιο L u £97, ^>109, ήπείροιο L u h. Cer. 130, h. 7,22; έν δ’ ιστόν τ'έτίθεντο/τιθέμεσθα καί ιστία ι,νηι -αίνη, 5781 - #52 » Λ3; (παρά τε) κλισίη καί L d 4 329 β *74, 7654, Ν267; νηί πολυκλήϊδι -αίνη Hes. fr. 204, 59 (cf. 7Μ70 etc. above and see fr. 201,2 in D); κοίλη παρά L , /365, x272; θοή παρά/ένί L u 4 300, o258, h.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλας
Ap. 497. 511 / Γ331, παρά L d κ571; θοή συν u u /61, «332; ίων σύν/έν L , ω152, #445, συν L d Λ58, v425; ptc. in -ών + έν L d //264, σ84, Op. 636; έν L d >4 433; L j 0222 = Λ5, «502, //186, o218. 416, <p3O7, ψ320, h. Ap. 397. 459; νυκτί ^502 = 765 = //291, 77 253 =
£314; κηρί L d Γ454; a ε488; -αιναι h. Ap. 77 3
quadrisyll. 3 a («1«^] -άντερον Δ 277, 7294 3 b [----]
πόλεμόνδε ^-αινάων άπό/έπί νηών, Ρ333, φ39 (Hes. fr. 165, 15?), L j 77304, Ώ78Ο/Ρ55Ο. 700, 0 528, Hes. fr. 165,15; ^νηών ... -αινάων, έπιβάντες/αίη 0387, Hes. fr. 204, 110; u j £268; -αινάων όδυνάων Δ191, 0394; έν νηυσί ,-αίνησιν, 7235 = Λ/107 = 126 = Ρ639 s Λ 824; L u inc. auct. fr. ap. Cratetem gramm. p. 65 W. (ap. Athen. 653 b) 4 [«!-($)J ]δεμελαιν[ inc. auct. fr. P. Oxy. 2513,11, cf. Hes. fr. 33 a, 21 (2d uaboveJ, P383 etc. (3 b L J
L ’Veckenstedt, Farbenlehre, Paderborn 1888, 98ff.; 2K. Müller-Bore, Klass.-Philol. St. 3, Berlin 1922, 73-79; 3M. Rie- menschneider-Hoemer, Ztschr. f. Ästhetik u. allg. Kunstwiss. 35, 1941, 81—109; 4Fahrenholz, Farbe, Licht u. Dunkelheit, Diss. Hamburg 1953, 51 f. 54ff.; 5W. Capelle, RhM 101, 1958, 4—12; 6B. Moreux, Phoenix 21, 1967, 237—272; 7Handschur, Färb- u. Glanzwörter 170ff.; 8Irwin, Colour Terms 111 ff.; 9D. Bremer, Licht u. Dunkel; 10Dürbeck, Farbenbez.; nF. Ferrini, AFLM 11, 1978, 23ff.; "Oettinger, WO 20-21, 1989-1990, 83-98; 12AW Sondemr. 1993, 20
B dark, naturally (1), resultively (2), figuratively (3); application of μ. to a variety of phenomena/objects of „different color“ (for problems ansing from sparse Homerie visual terminology, see L7 1 ff., L8 3 ff., cf. Maxwell-Stuart, St. in Gr. Colour Termin. I, Leiden 1981, 1 ff.) correlate w. impor- tance over hue of dark-light as transcendent visual experience w. emotive, hence symbolic, power (passim in article, see esp. 3 below, L2 74 ff., L6 passim, 254 ff., G. E. R. Lloyd, JHS 82, 1962, 56 f. cf. Polarity and Analogy 15 ff. and L9 107f., L7 171. 174. 211. 222f., L8 112; Eiliger, Landschaft 101, Mawet, Douleur 46ff., cf. Maxwell-Stuart op. cit. 7f.), compared w. which color terms, one surmises, would usu. be feit retardive and prosaic. — Wdfld.: παμμέλας, δνοφερός, έρεβεννός, έρεμνός, κελαινός, κυάνεος, όρφναΐος, ίόεις, πορφύρεος, σκι- όεις (see also L above and B sections below) 1 dark by nature (or definition) la of night(fall), Night, fig.: Ξ 439; w. θοήν (at least) 6x, cf. άμολγω, άμφιλύκη, δνοφερός, έρεβεννός, έρεμνός, ζόφος, κελαινός, όρφναΐος, σκοτομήνιος, also σκιάζω, σκιάω laa night/Night 1 a α aa simple, in II. and Od. in contexts of respite from danger (exc. in similes) 0486 έν δ' έπεσ Ώκεανω λαμπρόν φάος ήελίοιο, * έλκον νύκτα -αιναν έπί ζείδωρον άρουραν (έρεβεννή 488) 502 (κνέφας έσάωσε) άλλ' ήτοι νϋν μέν πειθώμεθα ^νυκτί -αίνη, 1 δόρπα τ' έφοπλισόμεσθα ® 765 — μ 291 τ? 253 έννημαρ φερόμην δεκάτη δέ με u d 1 νήσον ές Ώγυγίην πέλασαν θεοί = £314 I h. Merc. 67 όρμαίνων δόλον ... οία τε φώτες ' φηληταί διέπουσι -αίνης νυκτός έν ώρη + 290 358 έν λίκνω κατέκειτο -αίνη νυκτί έοικώς 1 άντρφ έν ήερόεντι κατά ζόφον Margites Ρ. Oxy. 2309,10 ] θύρας έκ δ' έδραμεν έξω [ ].ν („the right hand arc of a o or o>“)
διά νύκτα μέλα[ιναν + 12 Th. 788 πολλόν δέ υπό χθονός εύρυοδείης ' έξ ιερού ποταμοΐο (Styx) ρέει ^διά νυκτά -αιν- αν„ in similes: *297 ώς τε λέοντε δύω u j ' άμ φόνον, άν νέκυας, διά τ' έντεα καί μέλαν αίμα 0324 οί δ' ώς τ' ήέ βοών άγέλην ή πώϋ μέγ' οίών ’ θήρε δύω κλονέωσι -αίνης νυκτός άμολγφ 1 a α bb w. θοήν: all in contexts of stealth *394 ήνώγει δέ μ' ιόντα ^θοήν διά νύκτα -αιναν, ' άνδρών δυσμενέων σχεδόν έλθέμεν + 468 72366 (ούδέ σύ γ' έδεισας Αχαιούς;) τών εϊ τίς σε ϊδοιτο L d 1 τοσσάδ' όνείατ άγοντα + 653 Th. 481 ένθα (Crete) μιν ίκτο φέρουσα L „ ' πρώτην ές Λύκτον c. Naup. fr. 7 a, 5 ρ. 148 Dav. φευγέμεναι μεγάροιο L j laacc personified: Th. 20 Γαΐάν τ' Ωκεανόν τε μέγαν καί Νύκτα -αιναν 1 άλλων τ άθανάτων ιερόν γένος αίεν έόντων 123 έκ Χάεος δ' "Ερεβός τε -αινά τε Νύξ έγένοντο laadd figurative: unconsciousness £439 τώ δέ οί (Hektor) δσσε ' νύξ έκάλυψε -αινα' βέλος δ' έτι θυμόν έδάμνα, cf.: Κ470 in lia laß nightfall α423 τοΐσι δέ
97
98


μέλας
τερπομένοισι -ας έπί έσπερος ήλθε = σ306 1b storm cloud (in simile), see fig. use of νέφος, νεφέλη w. θάνατος and αχός (3aaaa. 3 bß below), cf. κυάνεος, πορφύρεος, σκιόεις, χρύσεος Δ2ΊΊ (ώς δ’ οτ άπό σκοπιής είδεν νέφος) τώ δέ τ’ άνευθεν έόντι -άντερον ήύτε πίσσα * φαινετ ιόν κατά πόντον 1 c pitch, cf. δνοφερός and see ships in 2 Δ 277 above, see van der Valk, Text Crit. Od. 59. 287 1 d
earth, mainland, prob, contrast with sky primary (orig, un- derworld Lu) Ida γαϊα („chthonic“: L6 256f., Μ. Durante in: Idg. Dichterspr. 294, L11): context of death, cf. 3 a below B699 ήγεμόνευε 1 ζωός έών τότε δ’ ήδη έχεν κάτα ^γαϊα -aivai Ρ416 αύτοΰ L d ' πάσι χάνοι h. Αρ. 369 σέ γ αύτοΰ 1 πύσει L d with blood, cf. 1 g below: 0715 άνδρών μαρναμένων ^ρέε δ’ αϊματι γαϊα -αινα3 Κ494 (πάντη θΰνε σύν έγχεϊ) L with water, cf. li below: λ 587 (Tantalus) τοσσάχ ύδωρ άπολεσκετ άναβροχέν, άμφί δέ ποσσί ' ^γαϊα •aivOj φάνεσκε conn. w. fertility: rill φέρησι <5ε L d ' πυρούς καί κριθάς Asius fr. 8,2 ρ. 90 Dav. (Πελασγόν) γαϊα -αιν άνέδωκεν, ϊνα θηντών γένος εϊη similar: λ 365 έπίκλοπον, οίά τε πολλούς ' βόσκει L πολυσπερέας άνθρώπους otherwise: Th. 69 περί δ’ ϊαχε L ' ύμνεύσαις Hes. fr. 90,4 γαΐ\α μέλα(ι]ν[α Idß ήπειρος (Silhouette: L6 218): ξ9Ί οΰτ’ ^ήπείροιο -αίνηςΛ ' ούτ αυτής Ιθάκης' ούδέ ξυνεείκοσι φωτών 1 έστ αφενός τοσσοϋτον + φ!09 h. 7, 22 αύτόν άφώμεν έπ\ j ' αύτίκα, μηδ’ έπί χεΐρας ίάλλετε h. Cer. 130 λάθρη δ’ όρμηθεϊσα δι\ 1 φεΰγον ύπερφιάλους (pirates) le dust, ashes, embers: Σ25 νεκταρέω δέ χιτώνι -αιν άμφίζανε τέφρη, 1 αύτός δ’ έν κονίησι... 1 κεϊτο h. Merc. 345 (τήσιν βουσίν) άντία βήματ έχουσα κόνις άνέφαινε -αινα w. fire: £488 ώς δ' ότε τις δαλόν σποδιή ένέκρυψε -αίνη 1 άγροΰ έπ έσχατιής h. Merc. 140 άνθρακιήν δ’ έμάρανε, κόνιν δ' \άμάθυνε -αιναν 1 παννύχιος (-ον Μ) lf stone Η265 λίθον ε'ίλετο ... ' κείμενον έν πεδίω, -ανα, τρηχύν τε μέγαν τε = Φ404 1 g iron: Ορ. 151 (τών <5’
ήν χάλκεα μέν τεύχεα κτλ.) -ας <5’ ούκ έσκε σίδηρος, possibly iron ore meant (cf. blood in 1 i below), iron in implements usu. αίθων, πολιός, but also ίόεις (q.v.), see West ad 1.; Bergson, Epith. omam., Uppsala 1956, 130 („sinistre“) and μελάνδετον above 1 h material for inlay on metal, see κύανος Λ 24 τοΰ δ’ (θώρηκος of Ag.) ήτοι δέκα οΐμοι έσαν ^-ανος κυάνοιοΛ, ' δώδεκα δέ χρυσοϊο καί είκοσι κασσιτέροιο 35 έν δέ οι (Ag.’s shield) όμφαλοί ήσαν έείκοσι κασσιτέροιο ' λευκοί, έν δέ μέσοισιν έην L d 1 i blood (αίμα exc. ω189 βρότος), cf. 0715 etc. in Ida, contrast w. skin (cf. μελαίνομαι B2) and connot of death, see L6 259f., L7 215. 224, L10 156, Eiliger, Landschaft 101; cf. κελαιν- ός/εφής, πορφύρεος, φοίνιος, also δαφοινεός, έρεύθων, έρυ- θαίνετο, φοινικόεις, φοινός 1 i α fresh (from wounds, slaughter) Δ 149 είδεν -αν αίμα καταρρέον έξ ώτειλής Ν 655 κεϊτο ταθείς’ έκ δ* ,αιμα -ανΛ ρέε, δεΰε δέ γαϊαν = Θ 119 χ455 της δ’ (βοός) έπεί έκ -αν αίμα ρύη, λίπε δ’ όστέα θυμός ? Η262 (έγχείη) τμήδην δ’ αύχέν έπηλθε, -αν δ’ άνεκή- κιεν αίμα Λ 813 άπό δ’ έλκεος ... ' L , κελάρυζε + 77529 (τέρσηνε) Σ583 (λέοντε βοός) έγκατα καί t-av αιμαΛ λα- φύσσετον Υ4Ί0 L u κατ’ αύτοΰ ’ κόλπον ένέπλησεν τόν δέ σκότος οσσε κάλυψε Ψ806 ψαύση δ’ ένδίνων διά τ’ έντεα καί L j Sc. 252 Κήρες κυάνεαι, λευκούς άραβεΰσαι όδόντ- ας, ' ... 1 ... πάσαι δ’αρ’ίεντο * αίμα-αν πιέειν, cf. Χ298 etc. below h. Merc. 122 (ώπτα σάρκας) ^καί -αν αίμαΛ ' έργμένον έν χολάδεσσι 1 i β older: Κ 298 (βάν ρ ϊμεν) διά νύκτα μέλαιναν, 1 άμ φόνον, άν νέκυας, διά τ’ έντεα ι j = 469" ω!89 οϊ κ άπονίψαντες -ανα βρότον έξ
ώτειλεων ' κατθέμενοι γοάοιεν 1 j wine (cf. 1 m below), cf. αϊθοψ, ερυθρός ε265 έν δέ οί άσκόν έθηκε θεά -ανος οϊνοιο + 1196« (ν. Blumenthal, Η. 77, 1942, 105 „gefährlich“) s 346« 1 k water (cf. λ587 in 1 da) 1 ka
fresh (ύδωρ only), cf. μελάνυδρος, λευκός, expr. depth, mood, L6 257f., L8 196 ff. 77161 (λύκοι) άπό κρήνης μελ- ανυδρου ' λάψοντες ... L-av υδωρΛ ’ άκρον, έρευγόμενοι φόνον αίματος Β825 πίνοντες ύδωρ -αν Αίσηποιο δ 359 (^ή^ζ) ές πόντον βάλλουσιν, άφυσσάμενοι L d ν409 αί δέ (σύες) νέμονται ' πάρ Κόρακος πέτρη έπί τε κρήνη
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλας
Άρεθούση, έσθουσαι ... καί L d πίνουσαι I Φ202 κείμενον έν ψαμάθοισι, δίαινε δέ μιν L 3 £91 εϊματα ...
έσφόρεον L j Ikß sea-water, Buchholz, Realien I 1 63; Düntzer, Hom. Abh. 514ff.; Leaf on ΩΊ9; Lesky, Thalatta, Wien 1947, 164; Eiliger, Landschaft 101 ΩΊ9 (Ίρις) ένθορε μείλανι πόντφ Cypr. fr. 7, 6 ρ. 38 Dav. (Nemesis) κατά γην δέ καί άτρύγετον -αν ύδωρ 1 φεΰγεν surface-motion (cf. μελάνω Bl): δ 402 έξ άλός είσι γέρων άλιος ... 1 πνοιή ϋπο Ζεφύροιο, -αίνη φρικί καλυφθείς Φ126 θρώσκων τις κατά κύμα -αιναν φρϊχ ύπαίξει 1 ιχθύς Ψ693 ώς δ’ όθ’ υπό φρικός Βορέω άναπάλλεται ιχθύς 1 θίν’ έν φυκιόεντι, cav δέ έ κύμα κάλυψενΛ (ν.1. μέγα) ε353 (ές πόντον) κυμα- ίνοντα 1 αίθυίη έϊκυϊα' L u μ 104 Χάρυβδις άναρροιβδεϊ -αν ύδωρ 11 animals (cf. παμμέλας γ6, κ525, Λ33) sheep: Γ103 οϊσετε άρν, έτερον λευκόν, έτέρην δέ -αιναν, Γή τε καί Ήελίω κ52Ί (Τειρεσίη δ’ όϊν παμμέλαν*) ένθ’ όϊν άρνειόν ρέζειν ^θηλύν τε -αινανΛ 572 Κίρκη παρά νηϊ με- λαίνη 1 άρνειόν κατέδησεν όϊν L d ΑΓ215 τών πάντων οί έκαστος όϊν δώσουσι -αιναν 1 θηλυν ύπόρρηνον, see Leaf, perh. strangeness of reward in the number of black sheep, see ίοδνεφές, cf. 2 b below seals: h. Ap. 77 πουλύποδες φώκαί τε -αιναι eagle: Φ252 Πηλείδης δ’ άπόρουσεν
... ' αίετοΰ οϊματ (όμματ Philetas) έχων -ανος, τοΰ (w.ll. -όστου, -ός του, -άσσου) θηρητηρος, 1 ός θ’ άμα κάρτιστός τε καί ώκιστος πετεηνών, species? see Fraenkel, Aesch. Ag. II 68, S. Benton, CQ 10, 1960, 112 n. 3, L8 140 1 m plants,
trees, grapes (cf. Ij above, and Sc. 300): Σ562 σταφυλήσι μέγα βρίθουσαν άλωήν 1 καλήν χρυσείην' -ανες δ’ άνά βότρυες ήσαν Sc. 294 λευκούς καί -ανας βότρυας μεγάλων άπό όρχων inc. auct. fr. ap. Cratetem Gramm, p. 65 W. (ap. Athen. 653 b) αύτησι σταφυλήσι -αίνησιν κομόωντες ivy: h. 7, 40 βότρυες’ άμφ’ ιστόν δέ -ας είλίσσετο κισσός 1 άνθεσι τηλεθάων moly: «304 ρίζη μέν -αν έσκε, γάλακτι δέ εϊκελον άνθος oak: £12 (σταυρούς έλασσε) τό -αν δρυός (-άνδρυον Crates) άμφικεάσσας, unique expression, bark or core? see Hoekstra, Od. ad 1. 2 made dark, result of
preparation 2 a of ships: daubed with pitch, C. Torr, Anc. Ships, Chicago 1964, 34—37; L7 224; Kurt, Seern. Fachausdr. 17. 32f.; otherwise: Silhouette L2 76, Vivante, Epith. in Hom., Yale 1982, 123; cf. 1 c, also κυανοπρφροιο, μιλτοπάρηοι 93 instances: 39', 43°, 4H, 7h, for texts see Μ: -αιναν in 2c, -αίνης (incl. h. Ap. 457), -αίνη, -αιναι in 2d, -αινάων, -αίνησιν in 3 b 2 b of clothing: a veil Ώ94 κάλυμμ έλε δία θεάων 1 κυάνεον, τοΰ δ’ ου τι -άντερον έλπετο έσθος (but see /C215 in 11 above) 3 figurative, of death and pain; s. L6 237 ff., L9 37 ff., F. Mawet, Douleur 46-48 3 a
ref. to death 3ao w. θάνατος, gen. exc. Op. 155 3 a α aa gen.: with κήρ (see aß below): B834 (they went to their deaths) κήρες γάρ άγον ^-ανος θανάτοιοΛ — Λ 332 Π6&Ί (εί δέ ...,) ή τ’ άν ύπέκφυγε κήρα κακήν L j μ. with νέφος: Π350 θανάτου δέ -αν νέφος άμφεκάλυψεν = 5180«·, cf. 1b above, 3bß below with μοίρα'. ρ326 Άργον δ’ αύ κατά μοϊρ έλαβεν -ανος θανάτοιο otherwise: μ92 (όδόντες) πλεϊοι -ανος θανάτοιο 3aabb nom.: Ορ. 155 θάνατος δέ καί έκπάγλους περ έόντας 1 είλε -ας, λαμπρόν δ’ έλιπον φάος ήελίοιο 3 a β with κήρ (see also Β834 etc. in aa above), 10*, 9°, 4H for instances w. -αιναν see M2c (w. θάνατος 8x: j5283 etc.) and s.v. κήρ w. -αίνη'· Γ454 ίσον γάρ σφιν πάσιν άπήχθετο κηρί -αίνη ρ 500 (εχθροί μέν πάντες) Άντίνοος δέ μάλιστα XTlQh έοικε, Pärvulescu, Helikon 8, 1968, 303 Hes. fr. 33 a, 21 πολεας δέ L j πέλασσε 1 [κ]τείνων 3 b ref. to pain, distress 3bo physical pain (οδύνη): Δ117 έκ δ’έλετ’ιόν ' άβλήτα πτερόεντα, -αινέων (Ar., codd., -άων vulg.) έρμ’ όδυνάων 191 έπιθήσει 1 φάρμαχ, ά κεν παύσησι -αινάων όδυνάων
O394ei· 3bß distress (οη death or loss of other) Τ’591 ώς φάτο, τόν δ’ άχεος ^νεφέληΛ έκάλυψε -αινα, ' βή δέ διά προμάχων « Σ22 - ω315, for u , cf. νέφος in 1 b. 3aaaa above and see Griffin, Life and Death 171 4 uncertain:
P. Oxy. 2513, 11 ]δε μελαιν{
D 77277 a Mazon (= 262), Hes. fr. 150, 10. 201,2 (cf. 204, 59). 204, 60, Meropis fr. 4, 4 (= Suppi. Hell. 903 A 16); 99
100


μέλας
v.l. Ρ51 Zen., ¥Ί09 Plut., <5578, π441, Sc. 153; see also άμφιμέλαιναι (w. Combellach, GB 4, 1975, 81—87)
W. Beck
Μέλας [1‘, 2H, 2e] Kurzform für Μελάνιππος in BI, s. Preller-Robert 2, 3, 927
BI S. d. Portheus (bzw. Porthaon s.u.), Br. des Agrios u. des Oineus, Ξ117; Hes. fr. 10 a, 53 (erg.) nennt als Μ. Eureite (V. 49) u. als Brüder außerdem Alkathoos u. Pylos; Tyd. tötete sie (? τους erg., V. 55) aus Rache für Oineus. Nach Alcmaeonis fr. 4 p. 140 Dav. hätte Tyd. die 8 Söhne d. Melas, Pheneus, Euryalos usw. getötet έπιβουλεύοντας Οίνεϊ, vgl. Preller-Robert 2, 926f.
II S. des Phrixos u.d. lophösse, Hes. fr. 255; er hat drei Brüder, Argos, Phrontis u. Kytisoros; Epim., fr. 12 Diels, kennt als 5. den Presbon B. Mader
μελδόμενος [1‘] E idg. Wz. 'meld- (Rix, HSF 104, 1991, 194 Anm. 38), vgl. schmelzen (Kluge-Seebold s.v.), gr. verwandt wahrsch. άμαλδύνω; vgl. άμαλός, άμβλύνω, μαλα- κός/μαλθακός Σχ sch. D Φ363: -ος' άντί του τά λίπη τήκων παθητικόν άντί ενεργητικού τού μέλδων, vgl. sch. Φ 363 a Erbse, Porph. Quaest. hom. 1, 54, 8 Sodano u. 1, 253,
I Schrader B schmelzend (intr.) Φ363 (Gl.) ώς δέ λέβης ζεϊ ένδον έπειγόμενος πυρί πολλά, 1 κνίση (vulg., -ην Callistratus alii, -η ν.1.) -ος (-ου ci. Crates) άπαλοτρεφέος σιά- λοιο, 1 πάντοθεν άμβολαδην wie ein Kessel aufkocht, bedrängt von kräftigem Feuer, schmelzend mit Fett e. zartgemästeten Schweines, allseits aufwallend, zur Disk, der w.ll., von Bed. und Syntax s. Gl. 65, 1987, 65 ff. — Wortf.: τήκω
Μ. Schmidt
μέλεα n. pl. [10*, 14°, 4H, 3h] E unklar, s. Frisk II 203 f. u. III 151. — Abi. λυσιμελής, μελεϊστί F -ε' 1*, -έων 13, -εσσι(ν) 13, -έεσσι(ν) 1°, lh, -ε9 2° Μ 1 zweis. Μ--] -ε’ σ70 = ύ>368 Μ— ] -ε’ Ρ211 2 dreis. 2a
[~~-ί άπό -έων 7/131 = ο354*η·. 7V672 = 77607, (ίδρώς 1 πάντοθεν) έκ (μέν) -έων 77110 = ¥ί689*η·. 880, «393, λ 600 [--<] -έων #298, Λ201, £428, h. Ven. 234 2b χ] ένί γναμπτ^οΐσι -εσσι(ν)Λ Λ 669, /2359, λ 394, ν398. 430, φ283, h. Ven. 238; έπί στιβαρ^ Th. 152 = 673 = Ορ. 149 = Sc. 76; -εσσιν ¥Ί91, σΊΊ 3 viers. [««-«] -έεσσι ν432
kJx] -έεσσιν\\. 19,16. — Pos.bildender Anl. gesichert 77131, Ν6Ί2, Π606, ο 354, wahrsch. ν432 L ^nell, Entdeckung 19805, 16ff.; 2Renehan, CSCA 12, 1979, 269ff; 3Laser, Arch. Hom. S 7f.
B Zur Doppelbed. 'Glied* u. 'Melodie, Lied*, s. Frisk
II 204 u. III 151; s.u. 2 1 Glieder, wohl d. muskulösen Teile d. Körpers (L1 16), meist statisch (s.u. 1 c) im Ggs. zu dynam. γυΐα (έλαφρά 7? 122+), vgl. II Sp. 183,18ff. u. L3 8; zwar μ. in σ70 allg. Zus.fassg. einzelner vorher genannter, jedoch nie Bez. bestimmter Gliedmaßen, obgleich Gedanke an Arme u. Beine häufig naheliegend (ζ. B. A669+, #298+, λ 595/600, v398+; viell. weil in d. Gliedern die Kraft d. ganzen Körpers am anschaulichsten, vgl. L2 276), oft als Umschr. f. d. Gesamtheit des (im Ggs. zum toten σώμα) lebend. Körpers s Leib, Körper (woraus jedoch nicht folgt, daß d. menschl. Körper nicht [auch] als Einheit, sondern nur als Summe der Glieder verstanden wurde u. daß daher μ. [u. γυΐα] als Benennungssurrogat f. e. fehlende Bez. d. ganzen Leibes diente, s. L3 8 A. 13, 2270. 276ff, anders L’ 17f.). Oft scheint μ. eine Art 'anatomischer Hintergrund, Trägersubstanz’ (24x von 30 m. Präp., Ix m. εντός), nur ¥Ί91 in Hendiadyoin; μ. erwähnt als Sitz von θυμός, ΐς u. κΐκυς, erfüllt von άλκή u. σθένος, bei bes. Anstrengung schwitzend, das kraftvoll schwellende Fleisch (die Muskelpakete) an d. Gliedern bes. bei göttl. Eingreifen hervorgehoben (auch neg.); an d. Gliedern zittert bei Angst d. Fleisch, u. d. Körperhaare sträuben sich. μ. nur PL, bis auf 3x nur im Gen./Dat. (formelh. Epith.: γναμπτοϊσι 2', 4°, lh, metr. gleichw. στιβαροΐσι 4H, s. z. d. Stt.), nie wie γυΐα in Vbd. m. λύω, κάμνω usw., vgl. L3 8; (ήδέ) -εσσι (am VE) ersetzt den fehlenden Dat von γυΐα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλεα
(35x von 56 am VE), (άπό) -έων bildet metr. Altem, (vgl. λ201 m. £140, x363) zu (ήδ9 άπό) γυίων (4x am VE) wie 32x γούνατ9 [*m] vor Vokal gg.über 12x γυΐα [*~] vor Kons, (einschl. /). — Wortf.: άψεα, γυΐα, ρέθεα, s. II Sp. 183, 25 ff, ferner δέρμα, ίνες, όστέα, σάρξ, χρως la als Sitz des θυμός (auch bei Tieren), der beim Sterben aus den μ. entweicht (abh. von d. Art d. Sterbens schnell od. langsam), s. II Sp. 1080,63 ff. o354 Λαέρτης μέν έτι ζώει, Διί δ’ εύχεται αίεί ' θυμόν ^άπό -έωνΛ φθίσθαι = 7/131*η (Pel. würde darum beten) θυμόν L u (δύναι δόμον Άϊδος εΐσω, diese Homer sonst fremde Vorst., daß θυμός in den Hades geht, wahrsch. zu erklären als Kontamination von o354 od. 7V671f.+ u. Γ322, s. L1 21, vgl. II Sp. 1081, 14f.) Ν6Ί2 (Harpalion vom Pfeil getroffen) ώκα δέ θυμός 1 ώχετ9 L Ί, στυγερός δ9 άρα μιν σκότος είλεν = 77607 ¥^880 (Mer. schießt Taube) ώκύς δ9 έκ -έων θυμός πτάτο, τηλε δ9 άπ9 αυτού ' κάππεσε λ201 (ούτε) μοι νούσος έπήλυθεν, ή τε ... ' τηκεδόνι ... -έων έξείλετο θυμόν (άλλά σός πόθος), vgl. V. 203 (μελ- 'Responsion*) 1b als Sitz von ϊς u. κΐκυς od. erfüllt von άλκή u. σθένος Λ 669 (Nestor:) ού γάρ έμή ϊς ' έσθ9 οΐη πόρος έσκεν ένί γναμπτοϊσι (s.d. Β3) -εσσιν = h. Ven. 238 (κΐκυς) s ^283 (ϊς) & λ394 (ϊς u. κΐκυς) Ρ211 (Έκτορι δ9 ήρμοσε τεύχε9 έπί χροί, δύ δέ μιν Άρης) πλήσθεν δ9 άρα οί -ε9 έντός ' άλκής καί σθένεος, zur Antith. 'äußerl. — innerl.’ vgl. L3 51 f. m. I Sp. 497, 41 ff. 1c bei Anstrengung bzw. Lahmlegung 77110 (Aias) έχετ9 άσθματι, κάδ δέ οί ίδρώς ' πάντοθεν ^έκ -έωνΛ πολύς έρρεεν (vgl. ώμον έκαμνεν V. 106) = ¥'689i" (Boxkampf) λ 600 άψ ώσασκε (Sisyphos den Stein) τιταινόμενος, κατά δ9 ίδρώς ' έρρεεν u d, vgl. σκηριπτόμενος χερσίν τε ποσίν τε V. 595 #298 (Ares u. Aphr.) άμφί δέ δεσμοί 1 ... έχυντο ... Ήφαίστοιο, 1 ούδέ τι κινησαι -έων ήν ούδ9 άναεΐραι s h. Ven. 234 (δύνατ9, Tithonus), nur hier in Vbd. m. Bewegungsverb (vgl. Vorbem.) Id d. Glieder in ihrem Aussehen, wobei sie ihre Fülle manchmal durch göttl. Eingreifen bekommen, behalten od. verlieren, vgl. «395f., σ!95, o>368f. σ70 ((ραίνε μηρούς, φάνεν ώμοι, στήθεα, βραχίονες) -ε9 ήλδανε (Ath. dem Od.) = ω368 (dem Laertes) v430. 432 κάρψε μέν οί χρόα καλόν ένί γναμπτοϊσι -εσσι, ' ξανθάς δ9 έκ κεφαλής όλεσε τρίχας, άμφί δέ δέρμα ' πάντεσσι -έεσσι παλαιού θηκε γέροντος « 398, s. Ameis-H. zu V. 431; zu χρως/ δέρμα s. L3 51 ff. ¥Ί91 (νέφος ήγαγε Αρ. über Hektor’s Leiche) μη πριν μένος ήελίοιο ’ σκήλει9 άμφί περί χρόα ϊνεσιν ήδέ -εσσιν 'rings das Fleisch um die Sehnen u. (knochigen?) Glieder herum*, zum gg.seitigen Verh. vgl. II Sp. 1224, 53ff, 1. Altem., u. L3 3. 10; s.a. u. σΊΊ Th. 152 (τών εκατόν μέν χεΐρες άπ9 ώμων άίσσοντο) κεφαλαί δέ έκάστω πεντήκοντα 1 ^έξ ώμων έπέφυκον έπί στιβαροΐσι -εσσιΛν — 673, laut West ζ. St. entsprangen d. 50 Köpfe nicht einem Paar Schultern, sondern 50 Paaren (mit 100 Armen); μ. wohl für d. ganzen übrigen Körper, m. Epith. στιβαρός 'wuchtig* (hom. nur für einzelne genau bezeichnete Körperteile u. f. Waffen, ζ. Β. E400, N5O5+, Σ415, σ69 bzw. F335+), kontrast. metr. gleichw. hom. HVformel in 1 b) Op. 149 (d. Menschen der 3. Generation) μεγάλη δέ βίη καί χεΐρες άαπτοι ’ L j « Sc. 76 (Herakl. u. lolaos), problem., weil hier die Arme selber L u u. für μ. d. Bed. 'Rumpf* notw. wäre; zum Verdacht d. Interpolation s. West zu Th. 152 u. Russo zu Sc. 76 von fetten (Mast-)Schweinen (vgl. £419 bzw. κ390) £ 428 (die Hirten schlachteten u. zerteilten e. Schwein) ό δ9 ώμοθετεϊτο συβώτης, 1 πάντοθεν άρχόμενος -έων, ές πίονα δημόν (als Opfer) «393 τών δ9 (den von Kirke in Schweine verwandelten Gef.) έκ μέν -έων τρίχες έρρεον, άς πριν έφυσε ' φάρμακον (άνδρες δ9 άψ έγένοντο), vgl. 239f. bei Angst Ώ359 συν δέ γέρονη (Priamos) νόος χύτο, δείδιε δ9 αίνώς, ' όρθαί δέ τρίχες έσταν ^ένί γναμπτοϊσι -εσσιΛ, L , hier 'an (sonst: in) den Gliedern*, vgl. oben 1 b σΊΊ (δρηστ- ήρες άγον) άνάγκη 1 δειδιότα (Iros)· σάρκες δέ περιτρομέοντο -εσσιν, sc. außen (Ggs. Κ10), vgl. Γ34+, Κ 95+, Ύ448, σ341 (γυΐα, vor Furcht); s.a. ο. zu ¥^191 2
Melodien, Lieder', Zush. m. 1 (s. Vorbem.) i. d. Regel erklärt als Melodie, Lied < Teilglied < Glieder h. 19, 16 ούκ äv
101
102


μέλεος
μέλεα
B Sorgen (je 2° des Tel./Od.), Nom. (08) u. Akk., außer 5650 (dir. R.) in Vbd. m. gen. subi. (3x)/obi. (08) u. (wie μελεδώναι τ517) im Ggs. zu 'Schlaf , stets in Vbd.
4 m. θυμώ/ού am VE (08 im V. davor), vgl. κήδεα Σ8. 53/5 149, £197, στείνεα h. Ap. 533. Wortf.: άνίαι (Pan. fr. 14, 4 p. 122 Dav.), κήδεα, μελεδώναι, μενθήρη, μέριμνας μέρμ- ήραι, όρμήματα 5650 αύτός έκών οί δώκα' τί κεν ρέξειε
8 καί άλλος, 1 όππότ άνήρ τοιοΰτος, έχ^ων -ατα θυμ,ώ, 1 αίτίζη der ein Problem hat, s. /?214ff. 319. 387 ‘7'62 εύτε
τόν ύπνος έμαρπτε, λι\ jOÜ = υ56 = y/343ex (epex. zu λυσιμελής) die Sorgen des Herzens 08 (Τηλέμαχον ούχ 12 ύπνος έχε) άλλ’ένί θυμω ' -ατα πατρός έγειρεν im Herzen die Sorgen um den V. hielten ihn wach, s. II Sp. 389, 74ff. u. vgl. Ap. Rh. 3, 752f.
D v.l. Th. 205 R- Führer
16
μελεδώναι f. pl. [1°, 1H, 2h, le] Σχ sch. Barn. r517: μέριμναι L Hieronymus, Μελέτη 8f.
B curae (amoris 3x in Vbd. m. Epith., als Ausdr. der 20 conditio humana 2x in Vbd. m. άνθρωπ-), von Hes. als 'glie- der(fr)essend’ etymologisiert (vgl. όδ-ύναι); Nom. (wirkende Macht), Gen. u. 3x Akk., nachhom. am VE, in (Op. 66 in)dir. R. r517 (nachts lieg ich im Bett) πυκιναί δέ μοι 24 άμφ’ άδινόν κήρ 1 όξεΐαι -αι όδυρομένην έρέθουσιν, vgl. Λ 268, 5812L, gg. ν.1. -ες s. Sappho fr. 37,3 V., Theocr. 21, 5, Phanocl. fr. 1, 5 h. Merc. 447 (Erfindg. der Kitharodie) τίς τέχνη, τίς μούσα άμηχανέων (I Sp.631,63ff.) -ών, ' τίς 28 τρίβος; was fur eine Inspiration, die hinreißt und überwältigt, s. 422. 434. 453 ff. u. Cassola z. St., formal vgl. Mimn. fr. 6,
1 W. Op. 66 (Aphr. soll der Pandora χάριν άμφιχέαι κεφαλή) καί πόθον ^άργαλέΔον καί γυιοβόρους -ας, vgl. Theogn.
32 1323f. h. Ap. 532 νήπιοι άνθρωποι δυστλήμονες, οί-ας ' βούλεσθ’ L Δους τε πόνους καί στείνεα θυμω Cypr. fr. 15,
2 ρ. 41 Dav. (οίνον θεοί ποίησαν άριστον) άνθρώποισιν άποσκεδάσαι -ας, vgl. 5149, Theogn. 1323. — Wortf. s.
36 ^μελεδήμαΔ τα (L10: „Das Qualvolle, als welches die Attr. u. Präd. die -ai kennzeichnen, fehlt dem /*)
R. Führer
40 μελεϊστί [1*, 2°] E wahrsch. Adv. auf -τί zu *μελείζω, s.a. Meier, -ίδ- 17 u. Anm. 18 Σχ sch. D Ώ409: κατά μέλος (ähnl. sch. Barn. z291, σ339)
B in Stücke, vom Zerstückeln ([5id] ταμών*) d. mensch- 44 liehen Körpers (i291 um ihn zu fressen, Ώ409 um ihn den Hunden zum Fraß vorzuwerfen), i291 tatsächlich ausgeführt, sonst als furchtbare (vgl. σ340ff.) Drohung od. darauf bzg., stets in dir. R. /2409 (κατάλεξον, ή έτι πάρ νήεσσιν Hek- 48 tor) ήέ μιν ήδη 1 ήσι κυσίν μ. ταμών προύθηκεν (Ach., der X346ff. darüber hinaus mit Kannibalismus gedroht hatte), vgl. Ch. Segal, The Theme of the Mutilation of the Corpse in the Iliad, Leiden 1971, 62 f. u. P. Roth, Singuläre Iterata 52 d. Ilias (Φ—Ω), Frankfurt a. Μ. 1989, 24 £ 291 τούς δέ
(Gef.) ίδιά μ. ταμΔών ώπλίσσατο (Kyklop) δόρπον σ339 έρέω, κύον, οί' άγορεύεις, ' ... ϊνα σ' αύθι L Ληοιν (Tel.), als rohe Überbietung der Drohung der Melantho σ 334 ff. u. 56 in Grausamkeit passend zur Bestrafung der Dienstmägde u.
bes. des Mel. χ 465—477. — Wortf.: άνδιχα B 2, έπταχα; δαίζω (s.d.), δαίομαι (s.d.), δάπτω Bl, διαρραίω, ρήγνυμι (*7'673); μοίρα (ο140+) Μ. de Leeuw
60
μέλεος [4·, 1°] Σχ sch. D /C480: -ον -ως. ματαίως (ebs. 77336). ή μάταιον (ebs. Φ473) Β inaktiv, wirkungslos, von Pers. ([vU] ΑΓ480) u. Handlungen ([.J] sonst), 64 Adj. (je 2x Nom./Akk.) in dir. R. u. Adv. (77336 -ov, vgl.
umdeutbares -ov KARQ) in Εϊζ. X480 πρόφερε κρατερόν μένος' ούδέ τί σε χρή 1 έστάμεναι -ον σύν τεύχεσιν, άλλά λϋ ίππους’ ' ήέ (άνδρας έναιρε) untätig Φ473 (Ποσειδάωνι 68 νίκην) έπέτρεψας (Αρ.), -ον δέ οί ευχος έδωκας kampflos
> unverdient, gratis, vgl. V. 474, kontrast. /249 ΨΊ95 ού μέν τοι -ος εϊρήσεται αίνος, ' άλλά τοι ήμιτάλαντον έπιθήσω umsonst, vgl. £508f. ε416 μή πώς μ έκβαίνοντα 72 βάλη λίθακι ποτί πέτρη * κύμα μέγ άρπαξαν -η δέ μοι
τόν γε (Pan) παραδράμοι έν -έεσσιν 1 όρνις ή τ' κτλ. (wohl Nachtigall, vgl. r518ff. u. Ορ. 2O3ff), vgl. Thgn. 761 u. Cassola zu h. 19, 16 D h. Merc. 419. 501, s. μέρος; Ψ 628 a (s Λ 394), Op. 113 a; 77668, Th. 716
M. de Leeuw
Μελέαγρος [5\ 2H, 2*] E strittig (s. L2 446): (1) zum Typ άρχέκακος, VG zu μέλομαι, HG zu άγρη dem die Jagd am Herzen liegt, L34; Schwierigkeit: Hiat, s. Fick-Bechtel,^ Gr. Personenn. 200 Anm. - (2) VG zu μέλεος, HG zu άγρη. Anspielg. auf den verhängnisvollen Charakter der Kalydon. Jagd, Eur. fr. 517, danach L8, der daraus auf e. junge dichter. Erfindg. des N.s schließt, wogg. nach (3), wenn richtig, sehr alt; _ (3) VG zu μέλομαι, HG entspricht ai. väjra- 'Keule* (als -ro-Bildung zu άγνυμι 'brechen’), L9 (vgl. L2 a.O., L9 328). — (4) HG viell. besser zu άγρός: die Eberjagd soll die Fluren usw. schützen. Auffällig, daß die meisten späteren Träger des N.s Makedonen sind, s. RE XV, 1931, 478ff. (Μ. 2-6)
L 1 Preller-Robert 2, 88ff.; 2v. d. Kolf, RE XV, 1931, 446—478; 3Chantraine, Etudes 46; V Kamptz 209; 5Webster, Mykene 322ff.; 6Lesky, RE Suppi. XI, 1968, 732. 757ff. ( = Homeros 46. 51 ff.) m. Lit.; 7Marg, Hesiod 411 f.; 8Mühlestein, Hom. Nam. 45 A. 21; ’Watkins, in: Festschrift Risch 320-8
B berühmter aitol. Heros aus Kalydon, Bezwinger des Kalydon. Ebers, Verteidiger seiner Heimatstadt, stirbt (fällt im Kampf?) als Opfer des Fluches (oder einer mag. Handlg.?) seiner Mutter; sein Charakter u. seine Geschichte sind im wesentl. einers. durch die paradigmat. Erz. des Phoinix (7 524-599) u. deren Vorformg., wohl ein älteres M.-Epos, sowie anderers. durch Bacchyl. 5, 70ff. u.a. (bzw. deren Quellen) festgelegt (zur Disk, über ihr Verh. zueinander, zu den Motiven der Verführung bzw. der Verbrenng. des magischen Scheites s. L6). — Für ein hohes Alter der Gestalt des Μ. (zumindest schon myk.) L5, was auf jeden Fall gilt, wenn Etym. (3) richtig, u. dann viell. der Gestalt des Orion verwandt (s. λ 572 ff., vgl. L9 324, u. Orions neg. Bzhg. zu Art. [von ihr getötet]); vgl. auch Atalante, Μ.’ weibl. Ggstück in Arkadien u. deren Nähe zu Art. — Anderers. könnte seine Gestalt auch eine rel. junge Erfindg. sein (unter Verwendg. alter Motive u. Gestalten), u. der N. für sie unter bewußter Vernachlässigg. des Hiats gebildet worden sein, um mit der Zweideutigk. zwischen Etym. (1) u. (2) spielen zu können, vgl. L8 1 Genealogie: S. des Oineus, B642 (vgl. υιός Οίνήος /543, Hes. fr. 25,14. 280,10; Οίνείδης Hes. fr. 280, 24), u. der Althaie (/555); Mann der Alkyone/Kleopatre (/ 556ff.), V. der Polydore, der Frau des Protesilaos, Cypr. fr. 18 p.41 Dav.; Bruder der Deianeira u.a. Hes. fr. 25, 14ff.; wäre als S. des Oineus auch Bruder des Tydeus (vgl. Z212ff. u.a.), was aber nirgendswo direkt gesagt wird; nach späterer Überl. S. des Ares, viell. schon in Hes. fr. 25 vorausg., s. L7 2 Jagd auf d. Kalydon. Eber u. Kampf gg. die Kureten (s.o. Vorbem. m. Lit.): / (543 υιός Οίνήος), 550 (-ος άρηί- φιλος), 553 (-ον), 590 (-ον). Der Tod des Μ. wird bei Hom. nicht erwähnt, aber vorausg. (571 f.); viell. war es schon in der Vorlage der II. Ap., der Μ. 'tötete’ (u. dann vermutl. ähnl., wie Patr. u. Ach.); so Hes. fr. 25, 10 (keiner der Heroen έτλη έσάντα ίδώ[ν μεϊναι κρατερ]όν Μελέαγ[ρον, ’ ... ’ άλλ' ύπ' Απόλλωνος χερ[σίν ... im Kampf mit den Kureten um Pleuron) u. Hes. fr. 280, 1 f. (N. vorausg., Μ. spricht: „keiner konnte mich bezwingen, άλλά με μοΐρ' όλο]τ) καί Λητούς ώλεσε[ν υιός) u. ähnl. wohl auch Minyas fr. 3 p. 144 Dav. 3 Gespräch zwischen der Psyche des Theseus u. der des Μ. im Hades über ihr Schicksal, Hes fr. 280, 10 (διογεν)ές [Μελ]έαγ[ρε δαί]φρονος Οίνέος υιέ), V. 24 Οίνείδης — dieselbe Sit. wahrsch. auch in der Minyas, vgl. oben 2
D Hes. fr. 281, 1 Μ. Subj.? s. App.
B. Mader
μελεδήματα n.pl. [1‘, 4°] Σχ sch. D ‘7'62: φροντίδας, sch. Barn. 5650 u. 08: μέριμνας (s.a. sch.min. P.Amh. 18 zu 08) L Hieronymus, Μελέτη 9f.
103
104


μέλεος
μελίγηρυς
έσσεται όρμή vergeblich Π336 (έγχεσι) ήμβροτον άλλήλων, -ον <5’ ήκόντισαν άμφω erfolglos, vgl. metr. gleichw. 7V5O5+ Wortf. s. έτώσιος D v.l. Th. 563
R. Führer
μελετάω [2H, lh] L Hieronymus, Μελέτη 10ff. B (zu μέλ[έτ]ω od. μελέτη'.) sich (konzentriert) kümmern um, έπιμελεϊσθαι; Sach-Obj. (nom. act. außer Op. 316) 2H im Gen., lh im Akk., vgl. μέλω Bla; (neuer?) Ausdr. von Hes.s Arbeitsethik (in Vbd. m. έργον B3c, Ggs. Ablenkg.) Op. 316 έργάζεσθαι άμεινον, 1 εί' κεν θυμόν 1 εις έργον τρέψας -φς βίου f. d. Lebensunterhalt sorgst, vgl. V. 21—4, E 708, ξ 527 443 (αίζηός έποιτο) ός κ έργου -ών ίθεϊάν κ αΰλακ’ έλαύνοι (έπί έργω θυμόν έχων) der Arbeit hingegeben h. Merc. 557 (μαντείης) ήν έπί βουσί ' παΐς έτ έών -ησα (Αρ.)· πατήρ δ’ έμός ούκ άλέγιζεν cui mi dedicavo (Cassola), vgl. V. 437. — Wortf. s. μέλω. — Ab!.(?): μελέτη
R. Führer
μελέτη [3H] (nom. act. zu μέλ\ετα\ω'.) Sichkümmem (sc. um die Arbeit), έπιμέλεια, subj. ggüber obj. κομιδή, pos. ggüber neg. μόχθος, πόνος, mit gen. subi./obi. Op. 380/457 Op. 380 (μουνογενής πάϊς είη) ρεΐα δέ κεν πλεόνεσσι πόροι Ζευς ... όλβον' 1 πλείων μέν πλεόνων -η, μείζων δ’ έπιθήκη Arbeitseinsatz 412 (μηδ’ άναβάλλεσθαι) -η δέ τοι έργον όφέλλει Arbeitsamkeit, Fleiß 45Ί (100) δούρατ άμάξης, ' τών πρόσθεν -ην έχέμεν οίκήια θέσθαι kümmer dich vorher drum, triff Vorsorge, periphr., vgl. Theogn. 924. — Wortf.: κομιδή, μόχθος, οίκωφελίη, πόνος. — Abl.(?): μελετάω
R. Führer
Μελής [lh, 2e] (Name von der Farbe des grauschwarzen Flußschlammes?) Fluß bei Smyrna (1) u. Flußgott (2) nach e. Legende der V. Homers, d. urspr. LMelesigeneSj geheißen haben soll. L u kann formal eigentl. nicht S. des Μ. bedeuten (s. Lesky, RE Suppi. XI, 4 m. Lit.), doch das spricht nicht dagg., daß der N. in diesem Sinne erfunden bzw. umgedeutet worden ist 1 h. 9,3 βαθυσχοίνοιο -τος (cod. M; cet. μελήτης aut μιλήτης) vit. p. 9,7 ύδωρ ίεροΐο -τος 2 Cert. ρ. 37, 5 υιέ -τος 'Όμηρε Β. Mader
μέλι [4*, 3°, I*1] Ε bereits myk., vgl. DMic. I 438ff.; ererbtes Ntr., < *melit-/*mlit-, vgl. H. Eichner, in: Lautgesch. u. Etym. 144-146; Tischler, HEG II 209. — Abi. μελίγηρυς, -ζωρος, -ηδής, -κρητος, -σσα, -φρων, Μελίβοια, Μελίτη, vgl. (zumindest volksetymolog.) μείλιχος F -ιτος 3, -ιτι 2, -ι 3 Μ 1 -[ww] (καί) t-i χλωρόνΛ «234, h. Merc. 560 2 [Μ1] ήδέ L j Λ 631 3 [««-] ^καί-ιτι γλυκερώ, ω68 [-J] -ιτος ΨΥ70; t u υ69 [~~-1 -ιτος γλυκίων/γλ -ιτος Α249, Σ109 L ’Arch. Hom.: Richter, Η 84ff., Buchholz u.a., J181 ff., Bruns, Q 60 (κυκεών), Andronikos, W 6. 25f. (Bestätig.); 2Schnaufer, Frühgriech. Totenglaube (Spudasmata 20, 1970) 170f.; zu h. Merc. 560: 3Scheinberg, HSPh 83, 1979, Iff.; zu A249: 4G. Wilhelmi, Unters, zum Bild vom Fließen der Sprache in der griech. Lit., Diss. Tübingen 1967, 4 ff. u.ö.
B Honig', zur Verwendg. s. Arch. Hom. (L) sowie γλυκύς B, vgl. (Th. 83) γλυκερήν έέρσην Honig. — Epith.: χλωρόν, γλυκερφ 1 Speise; Zugabe zum κυκεών + οίνος, άλφιτα, τυρός, vgl. μελίκρητος (s. Ll Bruns): Λ631 (Hekamede bereitete κυκειώ, setzte vor) έπί δέ κρόμυον ποτφ όψον, ‘ ήδέ -ι χλωρόν, παρά δ’ άλφίτου ιερού άκτήν κ 234 έν δέ σφιν τυρόν τε καί άλφιτα καί -ι χλωρόν ' οίνω Πραμνείω έκύκα (Kirke) Nahrg. von Kindern 4- τυρός, οίνος, vgl. Melissa u. Amalthea bei der Aufzucht von Zeus sowie (Ύ501) μυελόν xai δημόν: υ69 (,,κόμισσε, Aphr. die Pandareos-Töchter) τυρφ καί -ιτι γλυκερφ καί ήδέί οίνφ** 2 (nährende u. besänftigende Opfer)gäbe bei der Totenverbrenng. + άλειφαρ, vgl. μελίκρητον (s. L' Andronikos gg. Deutg. als urspr. Konservierungsmittel): ¥Ί70 (Ach. auf Patr.’ Scheiterhaufen) έν δ’ έτίθει -ιτος καί άλείφατος άμφιφορήας, deuti, als Beigabe ω68 ,,καίεο δ’ (Ach.) έν τ’έσθήτι θεών καί άλείφατι πολλφ ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
και -ιτι γλυκερφ**, 'Stoff, in den der Leichnam gelegt wird’? (s. L2: Hom. schwankt zw. Verwendg. des Honigs als Beigabe u. als [nicht mehr verstandenes] Einbalsamierungsmittel) 3 berauschende Speise prophetr Inspiration beim Bienenorakel (s. L3, A.-H.-S., Cassola z. St.): h. Merc. 560 (Ap.: „παρθένοι τρεις, ποτώμεναι κηρία βόσκονται) αί δ' ότε μέν θυίωσιν έδηδυϊαι -ι χλωρόν, ' προφρονέως έθέλουσιν άληθείην άγορεύειν** 4 erweitert; süßer als Honig von der angenehmen, ’musikal.’, besänftigenden Redeweise Nestors (s. L4, sowie μελίγηρυς, γλυκερός Β 2 c, γλυκύς B 2 a, ήδύς B 6, ήδυεπής, die z.T. auch Epith. von άοιδή): Α 249 Νέστωρ 1 ήδυεπής άνόρουσε λιγύς Πυλίων άγορητής, ' τού καί άπό γλώσσης -ιτος γλυκίων ρέεν αύδή, vgl. Th. 83. 97+ von χόλος, dessen kontinuierl., 'gleitendes* (καταλειβ.) Anschwel- len der Zornige (nicht unterdrückt, sondern) als 'süßes’ Lustgefühl genießt (vgl. μελιηδής, -φρων Β 2, γλυκύς [s.d. B2c] ίμερος, γόος Β4; 'Rache ist süß’): ΣΙ09 (Ach.: ,,έρις καί χόλος) ός τε πολύ γλυκίων -ιτος καταλειβομένοιο ' άνδρών έν στήθεσσιν άέξεται ήύτε καπνός**
Η. W. Nordheider
Μελίαι, Μελίη [1Η, le] Σχ sch. Th. 187: νύμφας- έκ τούτων ήν τό πρώτον γένος άνθρώπων, sch. ΛΊ26—7 a: άπό δρυός ούδ* άπό πέτρης' μελιηγενεΐς λέγονται οί πρώην άνδρες, Hsch. Μ693: μελίας καρπός' τό τών άνθρώπων γένος
L 'Preller-Robert 1, 50; 2Maximilian Mayer, Die Giganten u. Titanen ..., Bin. 1887, 14ff.; 3Murr, Pflanzenwelt 28ff.; 4Wilh. Mannhardt, Wald- u. Feldkulte, I2 1904, 7 f.; 5Wilamo- witz, Erga 57f.; 6ders., G1H 1,186f.; 7Pötscher, Gymn. 70, 1963, 543 f.; 8West, Hes. Theogony; ’ders., Hes. WD
Β I Eschennymphen (viell. auch einf. als Baumnymphen verstanden, L8 z.St.) Th. 187 (aus den Blutstropfen des Uranos gebar Gaia die Erinyen, die Giganten έγχεα έχοντας,) 1 Νύμφας θ' άς -ας καλέουσ' έπ' άπείρονα γαϊαν, wohl verstanden als Mütter der Menschen nach einer alten, wahrsch. schon vorgr. Trad. (s. L46, Op. 145 u. Th. 563 mit L589 z. St., vgl. unten II u. Σχ) also als Ursprung der Menschheit überhaupt, die durch die Art ihrer Entstehg., die Verwandtsch. mit den Erinyen u. Giganten (s. L'), charakterisiert wird („Ursünde“ u. Folgen), wie auch dadurch, daß die Esche (s. μελίη B) den Speer u. somit krieger. Gewalt bezeichnet. Daß auf diese Weise der Mensch schlechthin in etwa so charakterisiert wird, wie Op. 145 spez. das 3., das „Eherne Geschlecht“, muß kein Widerspruch sein (Entwicklg. zwischen Th. u. Op.; verseh, sich ergänzende u. überschneidende Aspekte, anal, zu den weiteren Menschheitsdeutungen in den Gestalten des Pro- u. Epimetheus, Japetos; Menoitios u. Atlas, sowie der Geschlechterabfolge). Dagg. ist es wenig wahrsch., daß die Μ. nur im Hinblick auf den Speer (als Waffe der Giganten) hier erwähnt wurden (L*, dagg. L2)
II Okeanide (Μ. Tethys) u. von Inachos Μ. des Phoroneus, des Urmenschen u. Feuerbringers in der argiv. Sage, Phor. ap. Apollod. 2, 1, 1 p. 209 Ki., vgl. Th. 563 u. L8 z. St.
B. Mader
Μελίβοια [1‘, 1H] E im VG wohl μέλι', HG wie bei Εύβοια, gebildet zu Wz. von βόσκω od. zu βούς Ί, vgl. Fick- Bechtel, Gr. Personenn. 384. 399, Preller-Robert 1, 802
I Stadt an der Ostküste d. Halbinsel Magnesia, gehört zum Gebiet des Philoktet, ΒΊ\Ί καί -αν (Πιτύειαν v.l. apud StByz s.v. Όλιζών) έχον — Obwohl bis ins 2. Jhd.v. gut bezeugt (u.a. eigene Münzprägg.), noch nicht sicher identif.; s. Leaf, Hom. and Hist., London 1915, 342ff.; Burr 98; Gio- vannini 36; H. S.-L. 138; Meyer, Kl. Ρ. III 1174f.
II nach Hes. fr. 167 Μ. des Phellos (Eponym der achäi- schen Stadt Phelloe?), viell. von Lykaon (s. App.), alles übr. uns., vgl. Schwartz, Ps.-Hes. 336; West, Cat. 92 f.
B. Mader
μελίγηρυς [1°, 2h] (aus μέλι 4- γηρυς-. süßen Klang habend, vgl. J. Schindler, in: Festschrift Risch 398) mit Honig105
106


μελιηδής
μελίγηρυς
stimme, süßstimmig, von όψ der Sirenen (die angebl. die Wahrheit künden) u. (h. Ap. göttl. inspirierter) άοιδή, geht also (ggüber dem inhaltl. ‘prodesse’ πλείονα είδώς [s.u.]) auf das akust. ‘delectare* τερψάμενος, viell. z.T. noch mit 4 Assoz. von μέλι (s.d. B3) als Speise prophet.r Inspiration?
- Wortf.: vgl. μέλιτος (s.d. B4) γλυκίων ρέεν αύδή (Α 249), άοιδή (s.d. G) + γλυκερή, ήδεϊά, ίμερόεσσα, καλή, λιγυρή, Opp. (Λ 137+) άμείλικτον <5’ όπ (zumindest volksety- 8 molog. wohl auf μέλι bzg.) μ 187 (λιγυρήν δ' έντυνον άοιδήν, Sirenen:) „πριν γ ήμέων -υν άπό στομάτων όπ άκούσαι (τερψάμενος καί πλείονα είδώς“) h. Αρ. 519 Κρητών παιήονες, οίσί τε Μούσα 1 έν στήδεσσιν έ&ηκε δεά l-l>v 12 άοιδήνΛ h. 19, 18 (Pan wie δρνις, ή τε) δρήνον έπιτροχέουσ άχέει L d
D Theb. fr. dub. 11 p. 28 Ber. (m. Lit.): Epith. des Άδρηστος (vgl. μειλιχόγηρυς Tyrt.); s. Matthews, CQ 41, 16 1991, 260 A. 17; Burkert, 29 A.4 (s.o. II, Sp. 822, 13)
H. W. Nordheider
μελίζωρος (zu ζωρός vgl. ο. II s.v.:) aus reinem Honig 20 Phaedimus fr. 1, 1 p. 214 Ki. δουράτεον σκύφος ευρύ -οιο ποτοϊο wohl hellenist. ( = Suppi. Hell. fr. 669)
H. W. Nordheider
24
μελίη [13‘, 3°, 3H, 2e] E Anlaut längt vorhergehende Silbe, also < *smel-; zu Weiterem vgl. Chantraine, Dict. s.v.
- Abi. έυμμελίης, Μελίη, μείλινος F -η 6, -ης 1, -ην
8; -άν 1Η (vgl. άεάν, s.d. F), -ησι(ν) 4; 1 Prosaref. Μ 1 28 [UJ] -άν Ορ. 145 [---] -η Sc. 420; έπί -ης Ύ225; Πηλιάδα -ην Π\43 = Τ390, Φ162; -ην ΠΊ6Ί [ν.<] (Πηλιάς ...) -η (... χαλκοβάρεια ') Υ2ΊΊ, Ύ328 s /259« = 276; (Πηλιάδα) -ην Φ169, ΑΊ33 [^’] -ην Υ322, Φ174 [^‘] 32 -η 7V178 2 [««2.] -ησι(ν) Th. 563, Mus. fr. 5,2 Diels
[.Jx] -ησι(ν) B543, £281; Prosaref.: Cypr. fr. 3 p. 36 Dav.
- reg. Längg. vor μ.: Πηλιάδα/άρα/δέ/τε μ.; vgl. E
Σχ sch. D B543: δόρασιν άπό μελιάς ξύλου γενομένοις, 36 /VI78 u.ö.: είδος δένδρου L s. δόρυ L, dort (Β2) auch zur Frage von (einzelner) Stoßlanze u. Wurfspeer (-Paar); R. St. Shannon, The Arms of Ach. and Hom. Compositional Technique, Leiden 1975, 31 ff.; dort auch zu Epith. με(ί) λινός, 40 έυμμελίης, Bzhg. zum Feuer, Entstehg. der Menschen aus Eschen (s.u. Β 1 b) mit altnord. Parali.; Cosset, REA 85, 1983, 191 ff.; Bakker, v.d. Houten, CPh 87, 1992, 11
B Esche: (1) Baum; (2) Lanze(nschaft) aus Eschenholz: 44 meist von Ach.s Πηλιάδα -ην (wohl alte Formel, s. Page, History 239ff.; Dihle, Homer-Probleme 71 f.), die urtüml.,
Übermenschi. Reckentum u. Größe evoziert (vgl. andere Spezialwaffen wie z. B. Aias’ σάκος έπταβόειον ήΰτε πύργον Η 48 219, des Kyklopen μέγα ρόπαλον έλαίνεον ι319), von da geleg. auf andere Kämpfer ausgeweitet (s. Shannon [L]). — Wortf.: s. δόρυ B2, με(ί)λινος. — Epith. (alle in 2): 5x Πηλιάς, 3x χαλκοβάρεια, je Ix ί&υπτίωνα (EN? s.d.), χαλ- 52 κογλώχινος, εΰχαλκον, άνδροφόνος, όρεκτήσιν 1 Esche, sc. Baum la II. im GL; fallender Krieger: TV 178 έπεσεν -η ώς, 1 ή τ ορεος κορυφή, vgl. ώς δρυς (TV389+), πύργος (Δ462) krachend zusammenprallende Heere: 77767 (wie 56 Winde) πελεμιζέμεν ύλην, 1 φηγόν τε -ην τε τανύφλοιόν τε κράνειαν (αίέβαλον όζους ήχή ΰεσπεσίη, πάταγος) Werden und Vergehen der Menschen (entspr. Z147f.): Mus. fr.
5, 2 Diels (ώς φύλλα φύει) άρουρα’ 1 άλλα μέν έν -ησιν 60 άποφΰίνει, άλλα δε φύει’ ' ώς δέ καί άνθρώπων γενεή καί φύλον έλίσσει 1 b Hes.; bei Entstehg. des χάλκεον γένος: Op. 145 (Zeus schuf τρίτον γένος, χάλκειον) έκ -άν (-ών ν.1.), δεινόν τε καί όβριμον’ οίσιν Άρηος ' έργ έμελε, krie- 64 ger. Geschlecht entsteht aus Material von Lanzenschäften (s. Shannon [L] 44 ff. mit altnord. ParalL), s.a. die Νύμφας Μελίας (Th. 187) als Mütter des Menschengeschlechts u. West z. Stt., vgl. ούκ άπό δρυός (s.d. B3) ούδ’ άπό πέτρης 68 bei Entstehg. des Feuers: Th. 563 (Ζεύς χωόμενος) ούκ έδίδου -ησι (μελίοισι/έοισι w.ll.) πυρός μένος άκαμάτοιο 1 άνητοϊς άν&ρώποις, dopp. Dat schwierig (V. 564 susp., Glosse?), aber mögl.: gab nicht den Eschen das Feuer för die 72
Menschen (für v.l. μελέοισι ‘den eitlen, nichtigen’ sc. άν&ρ. Booth, JHS 105, 1985, 149f.; aber zu weit von άνδρ. getrennt), wegen Entzündg. durch Blitz od. Reiben von Feuerhölzern? s. West z. St. 2 Esche, sc. Lanze(nschaft, 15x) 2 a Ach.s väterl. Lanze aus einem Eschenstamm des Pelion- Geb., 4x (von 10j) Πηλιάδα -ην (+K277 in Sperrg.); 7x Akk. (+ ηάλλειν, άνέσχετο, έφήκε, σείων; έρύσσαι*), 2x Nom. (+ τάμε, διά προ ήϊξεν), Ix Gen.; nur Ύ328 bei tödl. Verwundg. (Hektors!); Herkunftsgesch. in Rüstungsszene: Π 143 (Patr. nahm nicht Ach.s έγχος βριϋύ μέγα στιβαρόν, das nur Ach. δύνατο ηάλλειν) Πηλιάδα -ην, την ηατρί φίλω πόρε Χείρων 1 Πηλίου έκ κορυφής, φόνον έμμεναι ήρώεσσιν = Τ 390 (Ach. nahm πατρώϊον έγχος) Cypr. fr. 3 ρ. 36 Dav. (Prosaref.: κατά Πηλέως καί Θέτιδος γάμον Χίρων δέ -αν ηαρέσχεν) im Kampf gg. Asterop.: Φ162 (ό δ άνέσχετο, Ach.) Πηλιάδα -ην’ ό <5’ (Asterop.) άμαρτή δούρασιν άμφίς 169 -ην ίΰυπτίωνα ' Άστεροπαίω έφήκε (172 μείλινον έγχος) \Ί4 -ην Άχιλήος 1 ού δύνατ έκ κρημνοϊο έρύσσαι (178 δόρυ μείλινον) Hektor: X133 σείων Πηλιάδα -ην κατά δεξιόν ώμον 1 δεινήν 328 (έλασ’ έγχεϊ [Ach.], δι αύχένος ήλυδ’ άκωκή) ούδ’ αρ άπ άσφάραγον -η τάμε χαλκοβάρεια 225 στή δ’ άρ έπί -ης χαλκογλώχινος έρεισδείς gg. Aen.: Υ2ΊΊ ή δέ διαπρό (sc. Schild) ' Πηλιάς ήϊξεν -η (dann έγχείη, δόρυ, βέλος) 322 -ην εΰχαλκον 1 άσπίδος (des Aen.) έξέρυσεν (Pos.; 345 έγχος) 2b andere, 3χ Nom. (+ πέσε, κέρσε), 2χ Pl. Dat.; Fehlwürfe der Freier: /259 άλλου δ’ έν τοίχω -η πέσε χαλκοβάρεια (δούρατα) = 276 Her.: Sc. 420 άπό δ’ άμφω κέρσε τένοντε (des Kyknos) ' άνδροφ- όνος -η PL: Β543 (’Άβαντες έποντο) αίχμηταί μεμαώτες όρεκτήσιν-ησι 1 ΰώρηκας ρήξειν δηίων £281 (Od. erz.:) „μοι μάλα πολλοί έπήϊσσον -ησιν, ' ίέμενοι κτεϊναι“ (277 δόρυ)
D Κ273 Zen. (= Φ169 in 2 a)
Η. W. Nordheider
Μελίη s. Μελίαι
μελιηδής [9‘, 13°, 1Η, 4h, le] F -ής 2, -έος 5, -έα 20, -ε (έδωδήν) lh
Μ 1 [μ«1-] -ής ύπνος τ551; οίνος -ής ^293
[««2μ] -έ’ h. Cer. 412 2 [««!««] οίνου + (πινέμεναι /..·)
-έος/έα Δ346, M32Q; Subst? ... -έα λ 100, μ 48; (πίνοιεν) -έα οίνον/πυράν/δυμόν Ζ258, 1208/Ä569/X495 — λ 203«, Ρ17; -έα £90 [,J^] (δέπας) -έος οίνου Σ545, y46, h. Cer. 206, Pan. fr. 13,12 p. 122 Dav.; (πίον + ) -έα οίνον Κ 579, £78 = π52, σ151 s 426«, h. 29, 6; (φάγοι) -έα καρπόν Σ568, ι94, Ορ. 172; φαγεϊν -έα h. Cer. 372. — Vor μ. immer
Länge (Vokallängg. δέ/έμέ μ. Ρ\Ί, r551)
Σχ sch. D /1346: ήδέος. καλού, Ρ\Ί: την προσφι- λεστάτην ψυχήν
Β (zur Bildg. Risch §§ 31 h. 68h:) Honigsüße habend, honigsüß, Epith. der Wertschätzg. (Honig als Wertmaßstab, s. γλυκύς B): (1) von sUß (lecker) Schmeckendem (bes. Wein, der beim κυκεών noch mit μέλι gesüßt wurde [s.d. Bl], sowie Früchten, Korn u. Gräsern als wertvollem Tierfutter) u. (2) von ’Abstr.’ (Lebenskraft, ϋυμός, erquickender, heilender νόστος, ύπνος), die man genießt, sich wünscht. — Wortf.: μελίφρων, γλυκύς/ερός, ύυμαρής/ηδής (s.dd.) was (honig)süß schmeckt, riecht 1 a von οίνος, bei ‘trinken’, ‘spenden’, ‘mischen’, ‘geben’ (Z258 u. 3x δέπας -έος οίνου), vgl. μέλι (s.d. Bl) beim κυκεών; 10 von 15x in VE-Formel μ. οίνον4x in [««!««]; in Sperrg.: ς>293 (Antin. zum Bettler:) ,,οινός σε τρώει -ής (βλάπτει)“ Ζ1346 (Ag.:) „κύπελλα ' οίνου πινέμεναι -έος“ nb. anderem Adj., von bes. Wein: Af320 (Sarp.: „Könige) έδουσί τε πίονα μήλα 1 οίνον τ’ έξαιτον -έα“ ι208 (vom Priester Maron οίνον ήδύν άκηράσιον) τόν δ’ ότε πίνοιεν -έα οίνον έρυόρόν (όδμή ήδεϊά δεσπεσίη) μ. οίνον+ : Ζ258 (Hekabe zu Hektor:) „όφρα κέ τοι ^-έα οίνονΛ ένείκω, 1 ώς σπείσης“ (264 μελίφρονα) Κ579 λεΐβον . j £78 κίρνη (Eum.) -έα οίνον
— π 52, vgl. μελίφρονα οίνον έκίρνα (η182+) σ151 επιε^ L j + 426, h. 29, 6 Gen.: Σ545 δέπας -έος οίνου ' δόοκεν
- χ46®χ („δός“, 51 δέπας ήδέος οίνου) + h. Cer. 206 Pan.
107
108


μελιηδής
μέλλω
fr. 13, 12 ρ. 122 Dav. (Trinkregeln:) δείδια γάρ τριτάτης μοί- ρης -έος οίνου ' πινομένης, μή σ’ Ύβρις ... (10 μέτρον γλυκεροΐο ποτοΐο) 1b von Verseh. Σ568 (παρδενικαί) έν ταλάροισι φέρον ^έα καρπόν^, Weintrauben ι94 ός τις λωτοΐο φάγοι L j, Lotosfrucht (s.d., 84 άνδινον είδαρ) Ορ. 172 όλβιοι ήρωες, τοΐσιν L u 1 τρις έτεος δάλλοντα φέρει ζείδωρος άρουρα, Kom Χ569 (ίπποι) -έα πυρόν έδοντες, vgl. μελίφρονα π. (0188) £90 (ήμιόνους) τρώγειν άγρωστιν -έα μ 48 (Kirke: ,,ούατ’ άλεΐψαι) κηρόν δεψήσας-έα“ (gg. Sirenengesang), Wachs bei Entstehg. u. Gewinng. mit Honig vermischt h. Cer. 372 ^οιής κόκκονx έδωκε (Hades der Perseph.) φαγεΐν -έα λάδρη, Verführg. 412 ,,έμβαλέ μοι L Jt -ε έδωδήν“, vgl. δόρποιο μελίφρονος (129) 2 was (ho¬
nigsüß = lieb, angenehm, ersehnt ist (vgl. γλυκίων μέλιτος, s.d. B4) Ä?495 -έα δυμόν άπηύρα = λ 203" (,,σός τε
πόδος“) + Ρ17 („έλωμαι“), jem.m d. Leben(skraft) nehmen, vgl. μελίφρονα (s.d. B2) λ 100 (Teir.:) „νόστον δίζηαι -έα“, vgl. νόστοιο γλυκεροΐο (χ323) τ551 (Pen.:) ,,έμέ -ής ύπνος άνήκε“, vgl. μελίφρων (2?34), γλυκύς (s.d. B2b mit Wortf.) 4- ύπνος
D v.l. /394 (pap. [ = ι208"]), «242 (-έα καρπόν Cal- listr.) Η. W. Nordheider
μελίχρητον [2°] zum HG vgl. ο. άκρητος: Honiggemisch (-tes), t.t. (auch später) für Trank aus Honig u. Milch als Libation für die Toten, s. Schnaufer (s.v. μέλι L2) 88. 170 mit Lit. κ519 (Kirke:) „χοήν χεΐσδαι πάσιν νεκύεσσι, 1 πρώτα -ω, μετέπειτα δέ ήδέϊ οίνω, ' τό τρίτον αύδ’ ύδατί' έπί <5’ άλφιτα λευκά παλύνειν“ = λ 27, vgl. μέλι (Β2) als Totenopfer Η. W. Nordheider
μέλινος s. μείλινος
μέλισσα [2*, 1°, 4Η] Ε entweder verkürzt aus *meli- likh-ia- ’Honigleckerin’ od. -ia- Fern, zu *melit- i. S. v. •Honigfrau’, s. Chantraine, Dict. 682 F -ai 3, -άων/έων 3, -ας 1 Ml [J-] -έων Hes. fr. 33 a, 16 [Jx] -αι M 167, v!06, Th. 594; -ας Op. 233 2 [~2-3] -άων Op. 305
[J-*] -άων P87 L 1 Körner, Hom. Tierwelt 80ff.; Arch. Hom.: 2Richter H 84ff., 3Buchholz u.a. J 181 ff.; 4M. Davies, J. Kathirithamby, Greek Insects, London 1986, 47 ff.
B Biene, wohnt in πέτρη γλαφυρή, σμήνεα, κρητήρες (s.u.), δρυς, baut οικία. — Gebr.: Epith. άδινάων, μέσον αίόλοι (s.u.), im adnom. Gen. zu έδνεα, φύλα, κάματον 1 Gl.; zahlloses Gewimmel der Schwärme: B87 ήύτε έδνεα είσι -άων άδινάων * πέτρης έκ γλαφυρής αίεί νέον έρχ- ομενάων (so strömen Gr. zur άγορή) hartnäckiger Widerstand gg. Angreifer: Ml67 („Gr.) ώς τε σφήκες μέσον αίόλοι ήέ -αι ' οικία ποιήσωνται όδω έπι (μένοντες δηρητ- ήρας άμύνονται περί τέκνων“), Epith. * Kerbtiere’ (s. L1) Bienen u. (schädliche, schmarotzende) Drohnen: Th. 594
ώς δ* όπότ έν σμήνεσσι κατηρεφέεσσι -αι κηφήνας βόσκουσι, κακών ξυνήονας έργων (so άνδρεσσι κακόν γυναίκας), s. West ζ. St mit Lit Ορ. 305 (άεργος κηφήνεσσι εϊκελος) οί τε -άων κάματον τρύχουσιν άεργοι ' έσδοντες 2 sonst ν106 (κρητηρες καί άμφιφορήες in Nymphengrotte) ένδα δ' έπειτα τιδαιβώσσουσι -αι, Bienenzucht (Krüge als Bienenstöcke) od. von den Opferkrügen angelockte wilde Bienen? (s. L2·3) Op. 233 ουρεσι δέ δρυς ' άκρη μεν τε φέρει βαλάνους, μέσση δέ -ας, hohler Baum (s. West z. St), den Gerechten spendet die Natur Eicheln und Honig Hes. fr. 33 a, 16 (γινέσκετο, Neleus) μύρμηξ, άλλοτε δ* αύτε -έων αγλαά φύλα, Verwandlg., entspr. 33 b (Prosaref.)
D Choer. fr. 3,2 p. 192 Ber. (- 318,2 Suppl. Hell.)
H. W. Nordheider
Μελισσευς [le] V. der Nymphen Adrasteia u. Ide, die das Zeuskind in Kreta mit d. Milch der Ziege Amaltheia ernährten, Th. cycl. arg. p. 10 Ber.
B. Mader
Μβλίτη [1·, 2H, lh, le] N. von Nymphen, viell. urspr. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
e. alten Göttin; steht in enger Bzhg. zu Persephone, insofern wohl auch zur Unterwelt, s. Richardson zu h. Cer. 419, Fischer, Nereiden 96 ff. — Der N. (nicht selten auch ON, s. RE s.v.) wird allg. zu μέλι gestellt die Honigsüße, anders Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 399 f. zu μέλει, μέλεσδαι
Β I Nereide, Σ42 u. Th. 247 (καί -η χαριέσσα) nach Deichgräber, Musen 23 ist d. N. eher schmückender Natur, doch s. Vorbem. u. vgl. II u. III II e. der Nymphen, die mit Persephone spielen, h. Cer. 419; viell. ident, mit III, s.d. III Eponyme des att. Demos Μ., nach Hes. fr. 225 T. des Myrmex, eines eleusin. Heros, s. Wilamowitz, Aus Kydathen, Bin. 1880, 146 (— Phil. Unt 1) („aus eleusin. Gebiet“), nach Mus. fr. 9 Diels T. des Dios B. Mader
μελίφρων [6', 5°, 1H, 2h, le] F -ων 1, -ονος 4, -ova 10 Μ 1 [---] -ων ύπνος Β34 2 [«!««] (σίτοιο) -ονος ω489 s h. Αρ. 499, h. Cer. 129; οίνον ... -ova Ζ264, 0506 = 546, Ώ284 = ο 148; -ova οινον/πυρόν/δυμόν 7/182 = ν53 = κ356"/0188/Sc. 428 -ονος όλβου Vit.
ρ. 11,16 Σχ sch. D Β34 u.ö.: ήδύς
Β faktitiv. Possessivkomp. die Sinne (so süß) wie Honig machend (J. Schindler, in: Festschrift Risch 398), kausat. herzerfreuend, honey to the heart (Sommer, Nominalkompos. 170) od. (mit zum bloßen Suff, verblaßtem -φρων [vgl. -ώδης]) Honigsüße habend, honigsüß (Stolz, WS 25, 1903, 243 f.), Gebr. entspr. dem von μελιηδής, s.d. mit Wortf., u. vgl. noch έύφρονα (s.d. B 3) καρπόν (kausat), εύήνορα οίνον (dazu Sommer a.O.), sowie ευφραίνω 1 was (honig)süß schmeckt riecht; von οίνος ('holen*, 'halten’, 'mischen’ u.ä.; nicht 'trinken’:) Z264 (Hektor antw. Hekabe:) ,,μή μοι οίνον άειρε -ova“ (253 μελιηδέα) 0506 (Hektor:) „οίνον δέ -ova οίνίζεσδε 1 σίτον τ(ε)“ a 546 Χ2284 οίνον έχουσ (Hek.) έν χειρί -ονα (χρυσέω έν δέπαί) s ο 148 (Men.) η 182 Ποντόνοος δέ -ονα οίνον έκίρνα = ν53 = κ356" (ήδύν), vgl. κίρνη μελιηδέα οίνον (ξ73+) bei πυρός: Θ 188 (Hektor zu Pferden: ,,ύμΐν πάρ) -ονα πυρόν έδηκεν ' οίνον τ’ έγκεράσασα“, vgl. μελιηδέα π (Κ569) 2 was
süß = lieb, angenehm, ersehnt ist ω489 (bei Dolios) οί δ' έπεί ούν σίτοιο -ονος έξ έρον έντο s h. Αρ. 499 h. Cer. 129 (Dem.:) „άλλ’ έμοί ού δόρποιο -ονος ήρατο δυμός“, Speise süß nicht im Geschmack, sondern insofern sie erquickt, den Hunger stillt (s. γλυκερός B2a, γόος B4, μέλι B4 [Σ 109], όνειαρ Bl) 2134 ,,εύτ άν σε -ων ύπνος άνήη“, erquickend, vgl. μελιηδής (τ551, s.d. Β 2) Sc. 428 (λέων ώς) -ονα δυμόν άπηύρα, vgl. μελιηδέα (Β 2) Vit. ρ. 11, 16 πότνια Γή πάνδωρε, δότειρα -ονος όλβου (εΰοχδος)
Η. W. Nordheider
μέλλω [48*, 40°, 11Η, 5h, le] Ε μέλλω zu μολεΐν wie
τείρω zu τορεϊν, s. L2 363. Eine Communis opinio gibt es
aber nicht, s. nb. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. auch L3 15-23. 31. 99f. und L5 332f. Anm. 11
F Nur Präs.st.: -ω 3, -εις 5, -ει 8, -rr’ 2, -ουσι(ν) 3;
Impf.: έ-ον 7, -ον 1, έ-ες 4, έ-ε(ν) 44, έ-’ 2, -εν 5, έ-ετε 1, έ-ον 12, -ον 1; ή-ε(ν) 4Η, ή-ον le; Opt: -οι 1, -οιμεν 1. — Zu ή-ε(ν)/ον$. Chantraine, Morph, hist. 374f.; A. Debrunner, in: Festschrift Zucker, Berlin 1954, 101 f. 108
Μ 1 zweis. la [-^] ούδ’ άρ’ έ- ι230 [^2] έ-’ρ 364 1 b [1ν] -ω 7V777; -εν h. Cer. 454; -ον Ρ2Ί3 R~] ούτω που Διί -ει ύπερμενέϊ φίλον είναι 2Μ16 =■ /23 - Ξ 69; τά δέ -ετ άκουέμεν £125 a 694med; -ον η 270; -εν δ 181, £165 [-μ] μέλ<λ>ει έσεσδαι Hes. fr. 204, 113 1c [ίχ] -ω δ377; -εν 1378; -οι λ596 ld [--] Ida [1-] -ει Ν226, Ω46; -εν α232 Idß [-1] φ -εις εΰχεσδαι Λ 364 - Κ451 [-’] -ω Φ83; -ες Ψ544, δ200, *322 [-1] -ει Σ362 [-2] έμοί -ει φίλον είναι Α564 2 dreis. 2 a
[JJ ώς άρ έ-ον Μ34 [J-] άλλ ότε δή τάχ7άρ/Δί’ έ-ε(ν)+ Κ365, Λ 181, ΨΊ73, δ514/ζ110, >718, x275/Th. 468; νήπιος/οι, ούδ’ άρ’ έ-ε/ον Μ113, Ρ497; ΡΝν, ούκ άρ’ έ-ες ι 475, h. Αρ. 379; τάχ’ έ-ε/ον Ζ52, υ393, Th. 490/φ418; έ-ον σ138, τ94; έ-ε(ν) Β39, Ζ393, Κ454, 0601, Τ98, ι477 U>~] ούκ άρ’έ-ον E2Q5. 686, Σ98; έ-εν ρ4\2 2 b [~ίχ]
109
110


μέλλω
ούδ’ άρ’ έ-ε(ν)/ον Κ336, M3, κ26, ω470/Ύ356; ούκ άρ έ-ες λ 553, ν293; εύτ’/τώ δ’/ένθ’ άρ’ έ-ε(ν) Ζ515, 5107, h. Αρ. 521; ά ρ’ ού/ά περ/τά καί τελεεσθαι έ-ον* 7? 36, /7156, Th. 552; ό ού πείσεσθαι έ-εν Κ466 = γ 146; έ-ε(ν) 7? 694, Λ 54, 0612, 7746. 460, Φ47, 085, 5274, <135, 5510, <ρ98, *9, ω28, Sc. 126, Hes. fr. 204, 116, h. Ap. 101, h. Merc. 15; έ-ον ΒΊ24, A 22. 700, v384, y,221, Hes. fr. 30, 16 2c [-’«] -ουσι £133; άλλ’ ότε δή ρ ή-ε Th. 888; ή-ον Cert ρ. 39, 4; -οιμεν Μ323 [---] -ουσιν Κ326, σ!9; ή-ε Th. 478 2d [1_ί] ή-εν Th. 898 R-2] ήμελ[λεν Hes. fr. 54a,5 3
viers. [«--«] ώς άρ’έ-ετε Λ817
Σχ sch.min. P.Köln inv. 2281 zu Α 564, sch. D A 564 u.ö.: -ει' έοικεν, E6S6: έ-ον έώκειν (cf. Β36), S125: ταϋτα είκός υμάς άκηκοέναι', sch. Barn. «232: -εν ώφειλεν. αυτή ή λέξις ουδέποτε κεΐται παρά τώ ποιητή ώς έν τή συνηθείφ, άλλ’ έκάστοτε, άντί του έωκει (cf. 5181, σ!9)
L 1 Platt, Journal of Philology 21, 1893, 39—42; 2Szeme- renyi, AJPh 72, 1951, 346-68 (wozu ausführl. L3 15-23, 95—7); 3L. Basset Les emplois periphrastiques du verbe grec μέλλειν, Lyon 1979, bes. 1—136 (Rez.: Letoublon, REG 92, 1979, 558-60; Perpillou, RPh 56, 1982, 116-8; L5); 4Ruijgh, Mn. 38, 1985, 48ff.; 5ders., Lingua 65, 1985, 323—58 (Rez. von L3); 6I. J.F. de Jong, Narrators and focalizers, Amsterdam 1987, 86 f., 264
B (1) μέλλω m. Inf.: alles deutet darauf hin, daß ich ...; es ist sehr wahrsch.., daß ich ...; in dieser urspr. (nur hom.) Bed. ist μ. ein semi-autonomes Verb der Wahrschein- lichk. (s. L3 104), wie später έοικα/είκός έστν, Konstr. also, wie die verba putandi, m. deklarativem Inf. (wozu L4 19. 49), d.h. m. Inf. Präs, (la), wenn die Gleichzeitigk., m. Inf. Aor. (1 b), wenn die Vorzeitigk., u. m. Inf. Fut. (1 c), wenn die Nachzeitigk. der Handlg. des Inf. ggüber der des μ. ausgedrückt wird. Dann, an (1c) anschließend u. mittels (2 a) έμελλον m. Inf. Fut. alles deutete darauf hin, daß ich ...; ich sollte ... (Zukunftserwartung in der Vergangenheit), Entw. zu einem Hilfsverb der Zeit (später die üblichste Gebrauchsweise), als Periphr. für das (nicht-existierende) Fut. der Vergan- genh. (L3 105ff., 124ff.; L5 323f.). In (2 b) es war bestimmt, dqß ich ...; ich sollte ...; ist έμελλον m. Inf. Fut. Ausdruck des Schicksals (wie es in der Vergangenh. bestimmt war); verweist retrospektiv auf die in der Vergangenh. noch unvorhergesehene Zukunft. Das Merkmal * Zukunft’ wird jetzt als Bed. von μ. (statt des Inf.) empfunden; weiterer Schritt in der Bed.-Entw., nach Analogie der sinnverw. modalen Verben wie έθέλω/δεΐ u.ä. ist die Konstr. m. d. dynamischen Inf., Präs. od. Aor. (wozu L4 19. 49); im fgrE noch selten. Die Existenz der Bed. (2) wird von den Schol. — zu Unrecht — geleugnet, s. z.B. sch. Barn, a 232; zur Beschränkung auf Ind. Präs./Impf. vgl. die Entst. aus Wahrscheinlichk.-Verb u.s. L3 126ff.; Inf. meist nach μ., sonst expr., zur Hervorhebung eines Kontrastes (entw. zw. 2 Handlg.en od. zw. dem Erwarteten u. der Wirklichk.: B36. 39. 694 s 724, ΝΤΠ, K466 = γ 146, φ98, /9, v<221, Hes. fr. 54 a, 5, Cert p. 39,4), zur Markierung der Übereinstimmung zw. Gedanke u. Wirklichk. (/M56 s Th. 552, 5510) od. mehr allg. zur Betonung der Handlg. des Inf. (A 22, 5274, v384, ω28, Hes. fr. 204, 116, h. Ap. 101). — Wortf.: ad (1): μ. ist Ausdruck einer Konklusion, die für alle deutl. ist ('alles deutet darauf hin, daß* -► 'es ist sehr wahrsch.*) im Ggs. zu and. Verben der Wahrscheinlich k. wie δοάσσατο, δοκέω, εϊδεται/εΐσατο (II Sp. 421, 51 ff.), έοικα (BI 2), ίνδάλλομαι, φαίνεται (m. Dat. pers. u. Inf.), die eine subj. Konklusion ausdrücken (vgl.: öfters m. dat. pers.) und einen schwächeren Wahrscheinlichk.grad; ad (2 b): μοίρα έστι/εϊμαρται, μόρ(σ)ιμον έστι, πέπρωται/ μένον έστι 1 alles deutet darauf hin, dqß ich ..., es ist sehr wahrsch., dqß ich ..., nur dir. R.; [1Ψ, 10°]; außer a 232 (1 b), 5181 (1 d). 274 (1 b), σ138 (1 b) Ind. Präs.: laut dem Sprecher (vgl. που 'denke ich* [Denniston, GP 490f.] in 7? 116 - 723 - Ξ69, K326, N226, Σ362, Φ83, 7246, 5 181, /322) scheint etw. jetzt/in der Gegenwart sehr wahrsch., s. L3 75ff., L5 323 la m. Inf. Präs., für die Wahrschein- lichk. einer gegenwärtigen Handlg.: wahrsch. Ursache einer 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλλω
im Kontext vorhandenen Tatsache: 77116 οϋτω που Διί -ει ^φίλον ειναιΛ = 723 = Ξ69 Ν226 άλλά που οϋτω 1
-ει δή L j Κρονίωνι Α 564 εί 5’ οϋτω τοϋτ έστιν, έμοί -ει L j (-ει statt έστι ist hier sarkastisch, s. L3 76) A 364 νϋν αύτέ σ’ έρϋσατο (Αρ.) 1 ώ -εις εϋχεσθαι ιών ές δοΰπον άκόντων = Κ451 wahrsch. Implikation einer im Kontext vorhandenen Tatsache: /322 (εί) θυοσκόος εϋχεαι είναι, 1 πολλάκι που -εις άρήμεναι έν μεγάροισι, zum Inf. Präs. s. L3 79 f. S125 τά δέ -ετ άκουέμεν, εί έτεόν περ + 594 5 200 (Mein Bruder ist tot) -εις δέ συ ϊδμεναι Κ326 (Ag.’s Schiff) όθι που -ουσιν άριστοι 1 βουλάς βουλεϋειν σ19 δοκέεις δέ μοι είναι άλήτης 1 ώς περ έγών, όλβον δέ θεοί -ουσιν όπάζειν, wozu L3 78 f. 1b m. Inf. Aor. (Präs, a 232, σ138): Wahrscheinlichk. einer Handlg. in der Vergangenheit: wahrsch. Ursache: Φ83 -ω που άπεχθέσθαι Διί ... 1 ός με σοί αϋτις δώκε 5377 οϋ τι έκών κατερϋκομαι, άλλά νυ -ω 1 άθανάτους άλιτέσθαι wahrsch. Implikation: ΝΊΊΊ άλλοτε δή ποτέ μάλλον έρωήσαι πολέμοιο 1 -ω, Reihenfolge Inf. — μ. betont Kontrast 'abermals* ggüber 'jetzt nicht’; Periphr. statt έρωήσα, weil Paris sich über seine Feigheit schämt u. deshalb den milderen/evasiven Ausdruck m. μ. benutzt, vgl. L3 81 £133 τοϋ (Od.) 5’ ήδη -ουσι κύνες (ρινόν άπ όστεόφιν έρύσαί) m. gnom. Aor. für eine wahrsch. Erfahrungstatsache: Σ362 καί μέν δή πού τις -ει βροτός άνδρί τελέσσαι, s. L3 82 f. 7246 -ει μέν πού τις καί φίλτερον άλλον όλέσσαι έμελλον m. Inf.: 5274 (ήλθες σύ κεΐσε) κελευσέμεναι δέ σ’ έ-ε 1 δαίμων, entw. es war/schien (in der Vergangenheit, d.h. als Hel. auf das Pferd klopfte) wahrsch., daß ... (vgl. Eust. 1496, 16: έωκει) od. Wahrscheinlichk. in der Gegenwart als Kurzform statt 'ich denke, daß es wahrsch. ist, daß ein Gott ... hat’, vgl. franz, 'un dieu devait t’avoir amenee (L3 88 f.) έ-ον* m. Inf. Präs. : α232 -εν μέν ποτέ οίκος όδ’ άφνειός καί άμύμων 1 έμμεναι (νϋν δ’ έτέρως έ- βόλοντο θεοί), wohl gegenwärtige Wahrscheinlichk. einer Tatsache in der Vergangenheit, wobei mangels Inf. Aor. ν. είναι Merkmal 'Vergangenh.* zu μ. verschoben ist: es ist sehr wahrsch., daß das Haus einst reich war, vgl. franz, 'cette mai- son doit avoir ete/a du etre riche*; zum Effekt der Periphr. s. L3 85 u. vgl. Γ180 σ138 καί γάρ έγώ ποτ έ-ον έν άνδράσιν όλβιος είναι, ’ πολλά δ’ άτάσθαλ’ έρεξα, s.o. α232; s.a. L3 86 1 c m. Inf. Fut.: Wahrscheinlichk. einer zukünf¬
tigen Handlg.: ¥^544 -εις γάρ άφαιρήσεσθαι άεθλον, wozu L5 323. 332 Anm.4 Id dub.: 5181 άλλά τά μέν που -εν άγάσσασθαι (ν.1. -εσθαι) θεός αύτός, 1 ός κείνον ... άνόστιμον οίον έθηκεν, wegen που und kaus. RS wohl nicht zu 2 zu rechnen; Wahrscheinlichk. in Vergangenh. (vgl. Impf.) od. Gegenwart (vgl. a232, σ138 in 1 b)? s. L3 87f. 2 Hilfsverb der Zukunft, außer A596 (2ba), Λ/323 (2bß) Impf., meist m. Inf. Fut. (selten m. jüngerer Konstr. [s. Vorbern.]: Inf. Präs.: ÄT454 [2aa], i475 [2aß], r94 [2 a et], h. Ap. 379 [2bß], Cert p.39,4 [2aa]; Aor.: 7746 [2ba], Σ98 [2 b ß], Th. 478 [2 aß]?, Hes. fr. 204, 116 [2ba]) 2
a alles deutete darauf hin, daß ich ...; ich sollte ..., von einer Handlg., deren Realisierg. in einem im Kontext vorhandenen Moment in der Vergangenh. zu erwarten war; meist (2 aa) stellt sich später in der Erzählg. heraus, daß die Realisierg. ftir einige Zeit od. für immer gehemmt ist, manchmal jedoch auch nicht (2aß); außer v384, τ94 in der Erzählg.; öfters m. τάχα od. άρα, das Nahesein, bzw. die Überraschung (wozu Ruijgh, 'τε-epique* 434—8) der erwarteten Handlg. betonend; s.a. L3 49ff. 2aa Realisierg. gehemmt; oft form. άλλ οτε δή τάχ'/άρ ε-ε+ ... τότε δή (ρα)/ένθ’ u.ä.: Κ365 ^λλ’ οτε δή τάχ έ-Λε (Dolon) μιγήσεσθαι φυλάκεσσι 1 ··· τότε δή μένος εμβαλ’ (Ath. dem Diom.) Α 181 L Λεν (Ag.) υπό πτόλιν ('ίξεσθαι, τότε δή ρα καθέζετο Zeus) ΨΊΊ3 L jOv έπαίξεσθαι άεθλον, 1 ένθ’ Αίας μέν όλισθε θέων δ 514 L (Ag. ONa) 1 ίξεσθαι, τότε δή μιν (θύελλα φέρεν) £110 ^άλλ’ ότε δή άρ’ έ-Λε πάλιν οίκόνδε νέεσθαι, (ένθ’ αύτ άλλ’ ένόησε [Ath.]) 7718 L Λε πόλιν δύσεσθαι (ένθα οί άντεβόλησε Ath.) 4378 ^λλ’ ότε δήΛ τάχ’ ό μοχλός ... -εν 1 άψεσθαι, (καί τότ έγών άσσον φέρον έκ πυρός) κ275 L □ άρ’ έ-ον (Κίρκης ίξεσθαι ές δώμα, ένθα μοι άντεβόλησεν
111
112


μέλλω
μέλλω
Herrn.) Th. 888 L d ρ ή-ε ... Άθήνην τέξεσθαι, τότ’ έπειτα (έην έσκάτθετο νηδύν [Zeus die Metis]) Λ596 άλλ’ ότε -οι (opt. iter., also auch behauptend, genauso wie Ind. Impf., s. L3 127) 1 άκρον ύπερβαλέειν, τότ άποστρέψασκε 4 κραταϊίς sonst: Ζ52 και δή μιν τάχ’ έ-ε (Men.) ... 1 δώσειν ω θεράποντί' (άλλ’ άντίος ήλθε θέων Ag.) Ζ393 (πύλας Σκαιάς) τή άρ έ-ε διεξίμεναι πεδίο νδε 515 έτετμεν (Paris den Hektor), εύτ αρ’ έ-ε 1 στρέψεσθ’ έκ χώρης όθι ή όάριζε 8 γυναικί Λ 700 περί τρίποδος γάρ έ-ον (Pferde) 1 θεύσεσθαι (sc. nach Neleus’ Willen)· τούς δ’ αύθι (Αυγείας κάσχεθε) 7'98 ήματι τώ ότ έ-ε (Her.a) 1 Αλκμήνη τέξεσθαι ζ135 ώς (Od.) κού^ησιν ... έ-ε 1 μίξεσθαι ρ412 τάχα δή καί έ-εν 12 (Od.) 1 αυτις έπ’ ουδόν ιών προικός γεύσεσθαι ... 1 στή δέ παρ’ Άντίνοον χ9 ή τοι ό καλόν άλεισον άναιρήσεσθαι έ-ε (V. 15: τόν δ’ Od. βάλεν ίώ), Reihenfolge Inf. — μ. markiert Kontrast Erwartetes/Wirklichk. gefolgt von εί μή + Irr.: 'Irr. 16 der Zukunft’: v384 ή μάλα δή Άγαμέμνονος ... 1 φθίσεσθαι κακόν οίτον ... έ-ον, 1 εί μή μοι σύ έκαστα (έειπες) jüngere Konstr. m. Inf. Präs.: ^C454 ό (Dolon) μέν μιν έ-ε γενείου χειρί 1 άψάμενος λίσσεσθαι, ό (Diom.) δ’ αυχένα μέσσον 20 έλασσε 1 φασγάνω, Präs. m. inceptiver Bed., s. L5 328; and. L3 57 Cert. p. 39, 4 (έπεί σπεϊσαν) ποντοπορεΐν ή-ον (έπί νηών. τοΐσιν δ’ εΰχετο [Ag.] πάσιν όλεσθαί), incept. Inf. Präs, sie waren im Begriff t94 (du wußtest) ώς τόν ξεϊνον 24 έ-ον (άμφί πόσει εϊρεσθαι), Präs. st. entw. inceptiv 'ich war im Begriff, ihn zu fragen (und dein Benehmen hätte es verhindern können)’ od. kontinuativ (wozu L3 58) 2aß
Handlg. wird nachher auch realisiert: Λ 22 κλέος, οΰνεκ’ 28 Αχαιοί 1 ές Τροίην νήεσσιν άναπλεύσεσθαι έ-ον Sc. 126 (θώρηξ, den Ath. ihm gegeben hatte) όππότ’ έ-ε 1 τό πρώτον στονόεντας έφορμήσεσθαι άέθλους h. Αρ. 101 ζηλοσύνη ό τ άρ’ υιόν άμύμονά ... 1 Λητώ τέξεσθαι ... τότ’ έ-εν Th. 32 468 άλλ’ ότε δή Δί’ έ-ε (Rhea) ... 1 τέξεσθαι, τότ’ έπειτα (λιτάνευε τοκήας) evt. zu 2aa, denn Geburt folgt erst nach Bitte an Eltern dub.: Th. 478 όππότ άρ όπλότατον παίδων ή-ε τεκέσθαι, 1 Ζήνα, Inf. Aor. sonst nur bei Schicksalsbe- 36 Stimmung ('es war bestimmt, daß je ...’, cf. L5 328f. u. vgl. /746 in 2ba, Σ98 in 2bß, Hes. fr. 204, 116 in 2ba); hier unwahrsch. wegen όππότ (vgl. viele Belege in 2 a in temp.
NS); deshalb viell. besser τεκεϊσθαι (Inf. Fut., vgl. h. Ven. 40 127), metri causa statt τέξεσθαι (s.o. Th. 468)? Anders I? 60
2 b es war bestimmt, daß ich ...; ich sollte ..., für die Schicksalsbestimmung in der Vergangenh., entw. in der Erzählg. (2 ba), od. in dir. R. (2 b ß); meist Impf, (außer Hes. fr. 204, 44 113 [2ba]) m. Inf. Fut., 5x (7746, Σ98, i475, Hes. fr. 204, 116, h. Ap. 379) m. Inf. Präs./Aor. (s. Vorbem.) 2ba für Tatsachen, die nur die Götter/das Los wissen u. die dank seiner retrospektiven Sicht der allwissende Erzähler in der 48 Erzählg. ankündigen kann, genauso wie eine Pers. (ζ165, η 270, <230, x26) bei der nachträgl. Erzählg. des (Selbst)Er- lebten (sog. 'Prolepsis’, zur Termin, u. Funktion, s. L6 81—90, bes. 86f. m. 264 Anm. 84); betrifft meist ungünstige/tragische 52 Vorfälle; oft m. Neg. (was der Mensch erwartet, wird sich nicht realisieren); άρα (Ruijgh, 'τε-epique’ 434—8) markiert oft die (peinl.) Überraschung, τάχα/μίνυνθα das Nahesein dieses nichterwarteten zukünft Vorfalls (s. L3 60ff., Gruppe 56 Aa. b); nur manchmal ohne Nuance eines tragischen/drohen- den Loses (L3 67, Gruppe Ac: Λ/34, 0601, Th. 898, Hes.
fr. 204, 113, h. Cer. 454, h. Ap. 521): nach einem Ausdruck des Mitleids, wie νήπιος u.ä., der expl. den Kontrast zw. der 60 Erwartg. der Pers. u. der Nichtrealisierg. markiert (wozu L6 86f.): Λ/113 (er wollte die Pferde nicht zurücklassen)
νήπιος, ^ούδ’ άρ έ-Λε (ϊπποισιν άγαλλόμενος άψ άπονοστήσειν προτί Ίλιον) Ρ49Ί μάλα δέ σφισιν έλπετο 64 θυμός 1 ... έλάαν ... ίππους- 'νήπιοι, t Λον άναιμωτί γε νέεσθαι Κ466 (ό μέν άντίος ήλυθε γουνών) ^νήπιος, ούδέ τό ήθη, ό ού πείσεσθαι έ-ενΛ γ 146 (βούλετο ρέξαι έκατ- όμβας) L u τ/270 γήθησε δε μοι φίλον ήτορ 1 δυσμόρφ- 68 ή γάρ -ον έτι ξυνέσεσθαι όϊζυϊ 1 πολλή sonst, m. Kontrast Erwartetes/Wirklichk.: X336 βή δ* ίέναι προτί νήας ... ^ούδ’ &Q ε-Λεν 1 έλθων έκ νηών άψ Έκτορι μύθον άποίσειν Μ
3 l Λε 1 τάφρος έτι σχήσειν Δαναών ι230 (ich wollte ihn 72
sehen) L ’ έτάροισι φανείς έρατεινός έσεσθαι κ 26 (er gab mir Westwind) όφρα φέροι νήάς ...· u Λεν 1 έκτελέειν (γάρ άπωλόμεθ*) ρ 364 (Ath. will, daß Od. entdeckt, wer έναίσ- ιμος ist) άλλ ούδ ώς τι ν’ε-’(Ath.) άπαλεξήσειν κακότητος ω470 φή δ’ ό γε τίσεσθαι παιδός φόνον, ούδ’ άρ’ έ-εν 1 άψ άπονοστήσειν, άλλ’ αύτοΰ πότμον έφέψειν Β36 τά φρονέοντ’ άνά θυμόν ά ρ ού ^τελέεσθαι έ-Λον (ν.1. -εν) m. Übereinstimmung zw. Gedanke/Wirklichk.: /J156 όρμηναν δ’ άνά θυμόν ά περ L dov Th. 552 κακά δ’ όσσετο θυμώ 1 ... άνθρώποισι, τά καί L Λεν in RS; die späteren, den Pers, noch nicht bekannten, Vorfälle ankündigend: /7460 παϊδα φίλον τιμών, τόν οί (Patr.) έ-ε 1 φθίσειν, and. L3 51 (zu 2aß), aber s.u. Φ4Ί, /285 Φ47 μιν αυτις 1 χερσίν (Ach.s) θεός έμβαλεν, ός μιν έ-ε 1 πέμψειν εις Άίδαο καί ούκ έθέλοντα νέεσθαι /285 κλαίε (Thetis) μόρον ού παιδός άμύμονος, ός οί έ-ε ' φθίσεσθ’ έν Τροίη ζ165 τήν οδόν, ή δή -εν έμοί κακά κήδε’ έσεσθαι θ 510 (sie erwogen ήέ ή ...) ή έάαν μέγ’ άγαλμα θεών θελκτήριον είναι, ' τή περ δή καί έπειτα τελευτήσεσθαι έ-εν υ393 δόρπου δ’ ούκ άν πως άχαρίστερον άλλο γένοιτο, ’ οίον δή τάχ’ έ-ε θεά καί (Od.) 1 θησέμεναι φ418 (Pfeile) τών τάχ’έ-ον Αχαιοί πειρ- ήσεσθαι h. Merc. 15 (παϊδα) ός τάχ’έ-εν 1 άμφανέειν κλυτά έργα Th. 490 (έος υιός) λείπεθ’, ό μιν τάχ’ έ-ε (τιμής έξελάαν, ό δ’ έν άθανάτοισιν άνάξειν) Hes. fr. 30, 16 ϊκ- ανεν 1 λαούς Σαλμ]ωνήος ..., οϊ τάχ έ-ον 1 πείσεσθ’ έρ]γ’ άίδηλα h. Αρ. 521 αίψα δ’ ϊκοντο 1 ONa ... ένθ’ άρ έ-εν (mss. έ-ον) 1 οίκήσειν πολλοϊσι τετιμένος άνθρώποισι in kausalem/motivierendem Satz: Β39 (er dachte Troja αίρήσειν u. er kannte Zeus’ Pläne nicht) θήσειν γάρ έ^ έ-εν έπ άλγεα (Τρωσί τε καίΔαναοΐσι), markierte Position θήσειν ggüber αίρήσειν Λ 54 (Zeus regnete Blut) ουνεκ’ έ-ε ' πολλάς ίφθίμους κεφαλάς Άϊδι προϊάψειν, and. L3 51 (zu 2 aß), aber s.o. /7460 0601 έκ γάρ δή τού (sc. wenn die Schiffe brennen) έ-ε παλίωξιν παρά νηών 1 θησέμεναι Τρόπον, Δαναοΐσι δέ κύδος όρέξειν 0612 (Zeus ehrte Hektor) μινυνθάδιος γάρ έ-εν ' έσσεσθ’ im Ggs. zum Vorhergehenden: B694 τής Lo γε κεϊτ άχέων, τάχα δ/ άνστήσεσθαι έ-εν ΒΊ24 ένθ’ t Λέ μνήσεσθαι έ-ον 1 Άργεΐοι (Φιλοκτήτ- αο) Ρ278 νέκυν έρύοντο- μίνυνθα δέ καί τού Αχαιοί 1 -ον άπέσσεσθαι φ9Ζ (έώλπει διοϊστεύσειν τε σιδήρου) ή τοι όϊστού γε πρώτος γεύσεσθαι έ-εν 1 έκ χειρών Όδυσήος h. Cer. 454 (έκευθε δ’ άρα κρί) ^αύτάρ έπειτΛα ' -εν άφαρ ταναοϊσι κομήσειν άσταχύεσσιν sonst: Th. 898 (έκ γάρ τής εϊμαρτο περίφρονα τέκνα γενέσθαι, πρώτην Ath.a) L /άρα παϊδα θεών βασιλήα καί άνδρών ' ή-εν τέξεσθαι Μ 34 ώς άρ’ έ-ον όπισθε (Pos. u. Αρ.) 1 θησέμεναι ohne deuti. Kont.: Hes. fr. 54a, 5 τόν ρα Ιχ]ολω[σ]άμΙενος ... ' ρίψειν ήμελ [Λεν ... ' Τ ] άρταρον ές [ jüngere Konstr. m. Inf. Aor., s. L5 325. 328 f.: /746 ώς φάτο λισσόμενος μέγα νήπιος' ή γάρ έ-εν 1 οϊ αύτφ θάνατον (λιτέσθαι), vgl. oben Μ113, Ρ 497, Κ466 = /146, τ/270; zum Aor. m. kompl. Nuance (er sollte durch sein Gebet sich den Tod erbitten/etflehen) s. L3 73 ohne zureichenden Kontext: Hes. fr. 204, 116 φράσ- σασθαι έ-εν 1 ούτε ι?]εώ[ν] μακάρων ρυτε θνητών άνθρώπων Hes. fr. 204, 113 έ]στι καί όππόσα μέλ<λ>ει έσεσθαι, einziger Beleg m. ind. Präs, für Schicksal in der Zukunft; nach- hom. Gebr., s. L3 71 2 b ß in dir. R, für eine unangenehme
(nur ί475. 477, h. Ap. 379 angenehme) Überraschung: der Sprecher (Pers., v293 Gott) stellt fest, daß das Schicksal offenbar ihm nicht (od. jedenf. auf and. Weise) zugeteilt hat, was er erwartet hatte (vgl. öfters άρα, s. Ruijgh, 'τε-epique’ 434-8); außer Σ98 (Inf. Aor.), <475, h. Ap. 379 (Inf. Präs.) m. Inf. Fut. Einmal (Λ/323) Opt. Vgl. L3 68ff.: E205 είλή- λουθα 1 τόξοισιν πίσυνος' τά δέ μ’ ούκ άρ’ έ-ον (ν.1. έ-εν) όνήσειν Χ356 ή σ’ εύ γιγνώσκων π^οτιόσσομαι, ούδ’ άρ’ έ-ον ' πείσειν Nach Vok.: Λ553 Αίαν ... Loöx άρ’ έ-ες ' ούδΛέ θανών λήσεσθαι έμοί χόλου', ν293 σχέτλιε, L Λ έν σή περ έών γαίτμ λήξειν άπατάων ι4Ί5 Κύκλωψ, Loöx άρ’ έ-εςΛ άνάλκιδος άνδρός εταίρους έδμεναι, Inf. Präs. m. kontinuativer-iterativer Bed. nicht solltest du die Freunde eines Feiglings immer wieder essen, m. triumphierender Betonung v. ούκ άνάλκιδος u. έδμεναι. And. L3 74 h. Ap. 379 Τελ- 113
114


μέλλω
φούσ, u j έμόν νόον έξαπαφοϋσα ' ... προρέειν καλλίρροον ϋδωρ, m. kontinuativem Inf. Präs., s. L3 75 nach έπεί: Ε 686 έπειτά με καί λίποι αιών 1 ... ^έπεί ούκ άρ’έ-oVj έγωγε 1 νοστήσας οίκόνδε (εύφρανέειν άλοχον) Σ’98 αύτίκα τεθνα- ίην, u j έταίρω ' κτεινομένω έπαμϋναι, zum Aor. m. 'fataler* Bed. L5 328f., I? 73 sonst, ohne Neg.: Λ 817 ώς άρ έ-ετε τήλε φίλων (άσειν έν Τροίη κύνας) δ 107 τώ δ’ άρ έ-εν' αύτώ κήδε έσεσθαι, έμοί δ’ αχός ω 28 ή τ άρα καί σοί πρώϊ παραστήσεσθαι έ-ε 1 μοϊρ ί477 καί λίην σέ γ έ-ε κιχήσεσθαι κακά έργα, triumphierend, s.o. ι475 ^221 (ούδέ κεν 'Ελένη άνδρί παρ' άλλοδαπώ έμίγη, εί ήδη δ μιν αύτις άξέμεναι οίκόνδε) έ-ον (Gr.) m. Opt. in kond. NS (s. L3 127): Λ/323 (εί μέν γάρ) αίεί δή -οιμεν άγήρω (έσσεσθ’, ούτε κεν αύτός μαχοίμην), einziger Beleg, wo die Periphr. das Schicksal im allg. (Gegenwart/Zukunft) ausdrückt. Die Bed. ist verw. m. Irrealis der Gegenwart, s. L3 70 f.
D Hes. fr. 141, 8 έμ]ελλε τανισφύρω Εύρωπείη, Cat. 56 Trav.(aber vgl. fr. 245), fr. 281,6 ήμε[λλεν PIusv. T320b v.l. 0 173 G.C. Wakker
μέλος s. μέλεα
μέλπηφρα n.pl. [3* ] Σχ sch. D 7V233: -α' έμπαίγματα. παίγνια. είώθασι γάρ οί κύνες κορεσθέντες τοϊς λειψάνοις έμπαίζειν. λεών δέ τό παν έσθίει, Ρ255: -α’ έλκύσματα
Β (see μέλπω:) only in phrase κυνών/σίν -α γένοιτο/έσθαι: of a corpse left to dogs on the battlefield N 233 μη κείνος άνήρ (the slaggard) έτι νοστήσειεν ' έκ Τρο- ίης, άλλ’ αύθι κυνών -α γένοιτο Ρ255 άλλά τις αύτός ίτω, νεμεσιζέσθω δ’ ένί θυμώ 1 Πάτροκλον Τρωήσι κυσίν -α γενέσθαι = ΣΙ79 usu. translated w. ref. to jest, sport, or play (s. Σχ): means of playing, plaything, sport (LSJ); metaph. from ball-dance or ball-game (Diehl, RhM 89, 1940, 93; Pa- gliaro, Critica Semantica, Messina-Firenze 1953, 24. 27; Laser, Arch. Hom. T 90; cf. £100ff., #370ff). However, this interpr. derives from a sec. meaning, while μέλπω, μολπή ref. prim, to song w. choral dance, and thus the meaning should be occasions or Instruments for choral performance, the picture being that a group of snarling, scuffling dogs struggling over the parts (-a) of the corpse (cf. J/240f., μέλπω Bl)
W. Beck
Μελπομένη [1H] Muse, die Singende, Sängerin, bildet nach Deichgräber, Musen 8f. (= 180f.) zus. mit Thaleia eine Gruppe (wg. der Vbd. von έν θαλίης u. μέλπονται usw. V. 65 f.), doch sind auch andere Kombinationen mögl. (s. z. B. Snell, Entdeckung 46); der N. wird, wie auch der der übrigen Musen 'vorbereitet*: άοιδήν (22), μέλπονται (66), μολπή (69) B. Mader ‘
μέλπω [3‘, 2°, 3H, 3h] E unknown, perh. w. μέλος, see Frisk s.v. — Deriv. μέλπηθρα, Μελπομένη, μολπή
Μ 1 [iw«] -ομεν (impf.) Hes. fr. 357,2; -εο (imp.)
h. Merc. 476 [-^] μετα-εται h. Ap. 197 [-ίν] -εσθαι H 241 [1.2] -ονται Th. 66, h. 19,21; -οντες A474 2
[Juu] έ-ετο δ17 = v27 -ομένης Sc. 206 3
[’uJx] μετα-ομένησιν Π\Ζ2
Σχ sch. D 4 474: -οντες' ύμνοϋντες ..., 7/241: -εσθαι’ κυρίως μέν παίζειν. ή τέρπεσθαι. νϋν δέ οΐον κινεϊσθαι εύχερώς καί έμπείρως κατά τήν μάχην, 77182: -ομένησιν’ ήδούσαις’ χορευούσαις, δ 17: έ-ετο’ ή δεν; see L1, L2, I?
L ’Lehrs, Arist 138-140; 2Bielohlawek, WS 44, 1924/5, 1 ff. 125ff.; 3id., WS 45, 1926, 1-11; 4Bowra, Tradition 36f.; 5Pagliaro, Critica semantica, Messina-Firenze 1953, 19—27; 6Krapp, Akust. Phänomene 133; 7Kurz, Menschl. Bewegung 137ff; ’Wegner, Arch. Hom. K 40ff; ’Fitton, CQ 23, 1973, 254—274; see also μολπή
B to petform song for choral dance (or rhythmical move- ment), see μολπή; cf. άείδω, ύμνέω, άμείβομαι, έξάρχω, also παίζω (recreational, see e.g. y/134. 147, h. Ap. 187—206, cf. ζ100. 106, h. Ven. 120, h. 30,15 and Σχ), τερπόμενοι (δ 17, v27); relig. sphere clear in almost all instances. — Adv.:
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλω
λιγύ Sc. 206, cf. λιγύμολποι h. 19, 19 (w. h. 19, 24 and see h. Merc. 476ff.); local μετά/μετα- 77182, δ 17, v27/h. Ap. 197. — Synt.: w. acc.: act. voice 4 474, Hes. fr. 357,2 (cf. άείδω, ύμνέω); w. dat.: middle 7/241, otherwise no observed diff. betw. voices 1 sing and dance: Th. 66 ένθα σφιν λιπαροί τε χοροί ' 1 έρατήν δέ διά στόμα όσσαν
ίεϊσαι 1 -ονται, πάντων τε νόμους καί ήθεα κεδνά 1 άθανάτων κλείουσιν, έπήρατον όσσαν ίεϊσαι Sc. 206 έν δ’ ήν άθανάτων ιερός χορός' έν δ’ άρα μέσσω 1 ίμερόεν κιθάριζε Διός καί Λητούς υιός 1 χρυσείη φόρμιγγι' ... 1 ... 1 ... θεαί δ’ έξήρχον άοιδής' Μοϋσαι Πιερίδες, λιγύ -ομένης είκυϊαι, cf. h. Ap. 187 ff., h. Merc. 476 ff., h. 19, 19 ff. 77182 τόν τίκτε χορω καλή Πολυμήλη, ' Φύλαντος θυγάτηρ’ τής δέ κρατύς Άργειφόντης ' ήράσατ, όφθαλμοϊσιν ίδών μετά -ομένησιν 1 έν χορω Άρτέμιδος h. Ap. 197 (young goddes- ses:) όρχεϋντ άλλήλων έπί καρπώ χεϊρας έχουσαι’ 1 τήσι μέν ουτ αισχρή μετα-εται ουτ’ έλάχεια (Άρτεμις) h. 19, 21 σύν δέ σφιν τότε νύμφαι όρεστιάδες λιγύμολποι 1 φοιτώσαι πυκνά ποσσίν έπί κρήνη μελανύδρω 1 -ονται, κορυφήν δέ περιστένει οϋρεος ήχώ' 1 δαίμων δ’ ένθα καί ένθα χορών κτλ., cf. ψ/146 (περιστεναχίζετο) h. Merc. 476 άλλ' έπεί ούν τοι θυμός έπιθύει κιθαρίζειν, 1 -εο καί κιθάριζε καί άγλαιας άλέγυνε ' δέγμενος έξ έμέθεν (the phorminx) ... ' εύμόλπει μετά χερσίν έχων λιγύφωνον έταίρην (and take it to banquet, dance, and komos), cf. h. Ap. 200ff. (Ap. plays while danc- ing, see also Sc. 206 above) 4 474 οί δέ πανημέριοι μολπή θεόν ίλάσκοντο 1 καλόν άείδοντες παιήονα κούροι Αχαιών, ' -οντες έκάεργον' ό δέ φρένα τέρπετ άκούων, cf. Hes. fr. in 2 below, Pi. fr. 52 f, 15 ff., and see μολπή B2 figu- ratively: 7/241 οίδα δ’ έπαίξαι μόθον ίππων ώκειάων’ ' οίδα δ’ ένί σταδίη δηίω -εσθαι 'Άρηϊ 2 of singers supply- ing music and song for choral performance, cf. Sc. 206 above δ 17 (δαίνυντο) γείτονες ήδέ έται Μενελάου κυδαλ- ίμοιο, ' ^τερπόμενον μετά δέ σφιν έ-ετο θείος άοιδόςΛ ' φορμίζων' δοιώ δέ κυβιστητηρε κατ’ αυτούς 1 μολπής έξάρχοντες έδίνευον κατά μέσσους, see D below ν27 μήρα δέ κήαντες δαίνυντ’ έρικυδέα δαϊτα 1 L u, 1 Δημόδοκος, λαοϊσι τετιμένος, briefest use of μ.; difficult to imagine De- mod. dancing; indoors: cf. ψ 129—151 Hes. fr. 357, 2 έν Δήλω τότε πρώτον έγώ καί "Ομηρος άοιδοί ' -ομεν, έν νεαροϊς ϋμνοις ράψαντες άοιδήν, 1 Φοίβον Απόλλωνα χρυσάορον, δν τέκε Λητώ, cf. h. Αρ. 156—178; for acc. 4 474, also Σ 570ff. (Häußler, RhM 117, 1974, 4)
D Σ604 (= δ17 = v27), see Erbse IV 569
W. Beck
μέλω, μέμηλε, μέμβλεται [36‘, 27°, 6H, 9*1 ] E keine. — Abi.: μελεδήματα, μελεδώνη, μελετάω/μελέτη, άμελέω, Μελέαγρος
F Akt. Präs, -ω 1°, -ει 10, -ουσι 3; -ε 1°, έ-ε(ν) 2; -έτω 1, -όντωνί; -ειν 1', -έμεν 1°; -ουσα 1°; Fut. -ήσει 12, -ήσουσιν 2'; -ησέμεν !*; Aor. -ησεν lh; Pf. ^μέμηλΛας lh, L Λε(ν) 13; L Λει 2; L j# 2*; L Λώς 3‘, Akk. Ntr. L ^ότα 1“; Med. Präs, -έσθω 1°; Fut. -ήσεται 1'; Pf. (them., s. Strunk, Äolismen 104f.) ^μέμβλετ/ 1', L Λαι 1H; t Λο 2
M la -Ι««] -ε γάρ οί ε6 -[^<,] τόσσον -ει Ζ450 lb [«2] -ω καί ι20; οϋ τι -ει Ύ11; άλλά ^-ει πολέμιος Κ 92 [«!] (οϋ τι) L jT/ör έργα Β333, h. 11,2; τάδε πάντα -ει(ν) Ζ441, £490; ταϋτα/άθανάτοισι -ει κίθαρις καί άοιδή α159, h. Αρ. 188; (νΝ)εσσι -ει ζ2Ί0; σοί γε -ει κακόν Ω 683 le [Ιν] μετά φρεσί ^μέμβλετ/ Τ343 2a [1^] u jCriTh. 61; L Λο γάρ οί Φ516; L jO^lZ 2b [v^-] ούκ/έργ’έ-ε(v) π465, Op. 146 [w^] σοί δ'αύτω -έτω (καί) 0231, α3Ο5; -έμεν σ421 [««!] -έτω φρεσί(ν) 72152 s 181, η208; κακόν -έτω έργον β304; ύμϊν -έτω δ415 2c Μ«] (τε) -ουσι (καί) Th. 216, h. Merc. 451; πάσι -ουσα μ70; έργα ^μέμηλεΛνΗ. Ven. 6; έμοί γε L j καί h. Merc. 267; τε L ? κακήΟρ. 238 [X] -ουσι Υ2\ 2d [ν*χ] θάρσεί' ιβή τοι ταϋτα μετά φρεσί σήσι -όντωνΛ Σ463, ν362, π436, ω357, L j Τ29; σοί δ' ένθάδε πάντα -όντων ρ594, σ266; (Διί) πάντα -ήσει £430, Ρ515 a Ψ724η·; άθανάτοισι -ήσει ρ601; (πόλεμος δ) άνδρ^εσσι -ήσειΛ (' πάσι, μάλιστα δ 115
116


μέλω
έμοί) Κ137 = Z492ex a «358 = ^352, Α352, h. 7,27, (VN) L j Κ282; ύμϊν τε -ήσει λ 332; μετά φρεσίν άλλο -ησεν
h. Merc. 453; (ένί φρεσίν) άλλα ^μεμήλει/ενΔ α 151, h. Merc. 266; (θαλάσσια/πολεμήϊα) έργα L £614 a s67ex, μ 116, £876, /228; έμή φρενί πάντα ^μέμηλενΛ ζ65; (μετά φρεσί) ταύτα L Λ/ας 7213, h. Merc. 437; ένί φρεσί τούτο u Ορ. 531; τόσσα L d Β25 = 62; τά μεμήλη 21353 = 359; μέγα πλούτ/πτολέμοιο μεμηλώς E70S, Ν297 = 469; -έσθω «505
3 a [Juu] -ησέμεν ÄT51; μεμηλότα έργα Ορ. 231; ταύτα
-ήσεται 4 523 3 b [----] -ήσουσιν δ’ έμοί ίπποι Ε22Ζ,
Χ481
Σχ sch. min. Ρ. Oxy. 3158 zu £708: ^έπιμέλ< ε> ιανΛ ποιούμ[ενος, sch. D ζ. St.: L έχων, Ν297. 469: καί ^φροντίδΛα ποιούμενος, Β25.338/Δ 353: διά u Λος έστί(ν)/ή, Paraphr. Ρ. Bodl. gr. inscr. 3017 zu 4 353: έπιμελείαςΔ ή, sch. D 4 523: L d γενήσεται, T343 μέμβλεται’ -ει. παρακάθηται
Β sich kümmern um mit Agens im Nom. (nur in 1 a [3* μεμηλώς, lh μέμηλας]) bzw. Ggst. der Sorge sein Jur mit Agens im (außer /228 [μέμηλεν], Op. 231 [μεμηλότα]) obligator. Dat. (GN £430, £515+ [in 2a], PN σ421 [in 1 b], VN Ä?51. 282, £270 [in 2 b], άθανάτοισι ρ601, h. Ap. 188, άνδρεσσι Π37 [Ggs. Gotth.], Z492+ [Ggs. Frau], h. 7,27 [Ggs. Steuermann], άνθρώποισι ι20, θεοϊς λ 332, πάσι[ν] Ζ 493+, 119[?], μ 70, Ορ. 531, h. Ven. 6, έμή φρενί £65, sonst Rei.- [£25+, Th. 216 u. 8x in 2bß], Dem.- [nur «151. 159 in 2ba] od. Pers.-Pr.); Ptz. Pf. Akt. (4x) nur in synt abweichender Verwendg. (s.o.), Med. (außer 2° nur bei göttl. Agens 4 523, 7343, Φ516, Th. 61) tw. altertüml.: Pf. (nur 7343 von 4x in dir. R.), s. Risch § 120 a, tw. künstl.: -έσθω ' κ 505 nach 7x -όντων 1 (statt 7x -έτω), -ήσεται 4 523 vor buk. Dih. (statt 12x -ήσει '), s. Meister, Kunstspr. 19. 31, Hoekstra, Ep. Verse before Hom. 66 ff., Hackstein, Gl. 67, 1989, 51 + u. vgl. Hes. fr. 43 a, 71; ähnl. metr. Streckg. durch pleon. Vbd. m. (ένί/μετά) φρεσί(ν) (σήσί) vor buk. Dih. Σ 463+, 7213. 343, «151*, ^208*, Op. 531*, h. Merc. 453 bzw. έν στήθεσσι(ν) ß3Q4, Th. 61* (neg. außer ♦), dagg. trennt φρεσίν/ένί θυμώ Ώ152+, χ 11 f. prägnant das (eigene) psych. Erleben vom (fremden) Handeln (θάνατος/φόνος), was sonst
i. d. R. zus.fällt (Ausn. ι20, μ 70 in 1 b, Z441, 7/208, h. Merc. 453 in 2 a und 9x in 2b α am Anf.); m. abh. Ptz. (im Nom.) K21, εδ in 1 b, (im Dat) £490 in 2 a, Inf. π465, h. Merc. 267f., NS 4 523, Φ516, Op. 531; gehäuft Z441/50, «151/9, ρ 594/601, Op. 231/8, h. Merc. 266/7. 437/51/3; überwiegend (s.u. jew. Vorbem.) in dir. R. (RAnf. Z441, Σ463+, P683, f/208, μ 116, π465, h. Merc. 437; 2.V. £338, 7343, K21, «159, £304, «505, ρ594, h. 7,27; 3.V. £25+; drittletzter V.
4 353, £490, XI1; vorletzter V. Z492+, 7213; REnde £430,
X282, £515+, «305, ζ65, Λ332, ρ601), stets bei Fut. (16x), Inf. Präs. (abh. von χρή £490, έώμεν «420f.), Imp. (15x, außer 0231 nicht in 1) u. bis auf £614, χΐΐ f. bei Neg. (außer 7343 nicht in 1, s.u. jew. Vorbem.); in Antith. zu ’weggehen’ (mit and. Agens außer 7343) 4 523, £430, α 305, Λ332, ρ594+. 601, «421. - Wortf.: άλέγ(ίζ)ω, άνδάνω, έργον (h. Merc. 266), έχομαι B13 a δ, κήδομαι, κομίζω, μέδομαι, μενοινάω, μιμνήσκομαι, πένομαι, πονέομ- αι, έπιτρέπομαι, φίλον 1 Subj. belebt (£228+ tier., 1Η pflanzt, 2h göttl., sonst menschl. [μ 70 Schiffsbesatzg. impl.]) la Subj. (lh göttl.) Agens, Sachobj. 3* im Gen. (nb. Ptz.), lh im Akk. (Ntr. PL, vgl. 2 a): sich einer Sache befleißigen (vgl. Abl. μελετάω), nur akt. Pf., stets in Vbd. m. quant. Best.; lh in dir. R. h. Merc. 437 (50) βοών άντάξια ταύτα μέμηλας das (sc. Kitharodie) hast du großartig gemacht (in- ventato Cassola) < dir angelegen sein lassen (vgl. V. 557); sem. Beeinflussg. durch μέλος (V. 419), μελίζω (nicht im fgrE)? £708 (PN) ός ρ έν 'Ύλη ναίεσκε μέγα πλούτ^οιο μεμηλώςΛ Ν297 βή δέ μετ' Ίδομενηα μέγα πτολέμ^ j (Mer.) - 469 (Aen.), ’Dekl.’ zu V. 197 (jew. με-α-ο-ε), vgl. metr. gleichw. 7133“· 1 b Subj. (lh göttl.) Patiens, (4x
am Anf., 1H am Ende göttl.) Agens im pers. Dat.: Jem.em angelegen sein, T343 med. Pf. (neg.), sonst akt. Präs.st u. (2*, lh) Fut; in dir. R. außer ε6 (REinl.) 0231 σοί δ’αύτώ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλω
-έτω "Εκτωρ (οί έγειρε μένος) kümmer dich um 7343 ή νύ τοι ούκέτι πάγχυ μετά φρεσί μέμβλετ Άχιλλεύς; rührt dich überhaupt nicht mehr (Ggs. έλέησε 340), Pf. (vgl. 342), nicht Aor. (so Leaf z.St., Hoekstra, AC 48, 1979, 107) X21 -ουσί μοι όλλύμενοί περ (Tr. u. Gr.) ich mach mir Gedanken über sie (vgl. 17. 30), s. Golden, Μη. IV 42, 1989, 9f., kontrast. Θ353, 7V15f. ε 6 λέγε κήδεα πόλλ\'ΟδυσηοςΛ 1 μνησαμένη· -ε γάρ οί έων έν δώμασι νύμφης, vgl. V. 11, «48 «421 (gehn wir) τόν ξεϊνον δέ έώμεν ένί μεγάροις L 1 Τηλεμάχω -έμεν μ 70 (οϊη παρέπλω) Αργώ πάσι -ουσα Jur die sich alle interessieren i2Q (bin Od.) ός πάσι δόλοισιν ' άνθρώποισι -ω, καί μευ κλέος ουρανόν ΐκει, in Vbd. m. Instr. nur hier, πάσι viell. άπό κοινού, vgl. einers. v292, andrers. X212f. u. I Sp. 893,43—78 h. 7,27 (ίστίον έλκεο) όδε δ’ αύτ άνδρεσσι -ήσει um den (sc. Dion.) wird sich schon ihrerseits die Mannschaft (Ggs. κυβερνήτης) kümmern £228 (Aen. zu Pand.:) τόνδε (Diom.) δέδεξο, -ήσουσιν δ' έμοί ίπποι = X481ex (Öd. zu Diom.) ich bin f. d. Pferde zuständig, vgl. O 447 Th. 216 (Hesperiden) αις μήλα ... 1 χρύσεα ... -ουσι φέροντά τε δένδρεα καρπόν die in Obhut haben 2 Subj. unbelebt, Agens im (/228, Op. 231 impl.) pers. Dat. (Ag. £ 25+, 4 353, X92, Hektor £490, Z441. 450); akt. u. med. Pf. gleichbed. (im Ggs. zu 1 a/b) 2a Subj. Inf. (π465) od. («305 impl.) Dem.-Pr./pron. Adj. im Ntr. (Pl. außer άλλο [+ τι] 7/208, h. Merc. 453, τούτο Op. 531), s.a. 7213, « 151. 159, £303f./h. Merc. 266 in 2 b a/ß, Agens tier. (1H), göttl. (4 523, £430, £515+, Σ463, lh) u. (ρ601) / o. menschl.: jem.s Anliegen/Sache sein (Σ463+, π465, lh neg.); in dir. R. außer 1H 4 523 (άπόστιχε) έμοί δέ κε ταύτα -ήσεται, όφρα τελέσσω £430 (ού τοι δέδοται πολεμήϊα έργα) μετέρχεο έργα γάμοιο, ' ταύτα δ’ "Αρηϊ καί Άθήνη ^πάντα -ήσειΛ £515 ταύτα θεών έν γούνασι κείται’ 1 ήσω γάρ καί έγώ, τά δέ κεν Διί L j (sc. Kampfausgang) s Ψ 724ex (sc. Sportsieg) ρ601 (έρχεο) αύτάρ έμοί ur«& π«ντ«Ί καί άθανάτοισι -ήσει Ζ441 ή καί έμοί L d -ει geht mir nahe (sc. Androm.s Sorgen 407ff.), s.a. 450 in 2ba £490 σοί δέ χρή L u -ειν νύκτας τε καί ήμαρ, ' άρχούς λισσομένω (νωλεμέως έχέμεν), sc. milit. Gefahr (487ff.) £25 (ού χρή εύδειν βουληφόρον) ω λαοί τ έπιτετράφαται καί τόσσα ΚμέμηλεΛ = 62 ζ65 (νεόπλυτα είματα nötig) τά δ' έμή φρενί πάντα L Λν ich (sc. Naus.) muß das alles im Kopf haben (humorist.?) ρ594 L(ich geh) σοί δ' (Tel.)j ένθάδε πάντα -όντων — «266ex (Pen.) α305 u u αύτώ -έτω, καί έμών έμπάζεο μύθων, vgl. V. 271/9 77 208 άλλο τί τοι (Alkin.) -έτω φρεσίν’ ού γάρ (άθανάτοισιν έοικα) komm auf andre Gedanken h. Merc. 453 ού πώ τί μοι ώδε ^μετά φρεσίν άλλο -ησεν 1 οια νέων θαλίης ένδέξια έργα πέλονταυ ' θαυμάζω (ώς έρατόν κιθαρίζεις) hat mich so begeistert, Aor. nur hier Σ463 θάρσεί' μή τοι (Thetis) ταύτα L u σησι -όντων = v362 (Od.) = π436 (Pen.) = ω357 (Laertes) s 729 (Ach.) mach dir keine Sorgen, vgl. Ξ264, <5825 a h. Ven. 193 π465 ούκ έ-έν μοι (Eum.) ταύτα έρέσθαι ich hab mich nicht drum gekümmert, danach zu fragen (vgl. f 378, v335), ταύτα viell. άπό κοινού Subj. (vgl. an ders. VSt 4 523, Σ463+, «159) u. Obj. (vgl. y243, «362 u.s. II Sp. 484, 52 ff.) 4 353 όψεαι, ήν έθέλησθα καί αί κέν τοι τά μεμήλη (προμάχοισι μιγέντα) = /359 (ήρι πλεούσας νηας έμάς) wenn es dich interessiert Op. 531 (άνά δρία) φεύγουσιν’ καί πάσιν ένί φρεσί τούτο μέμηλεν, ' οι σκέπα μαιόμενοι (κευ- θμώνας έχουσι) 2b Subj. (Χ51. 282 Rel.-Pr. nach) Subst. (nom. act. [5/9x έργα* Lin 2ba/ßj] außer Φ516/ζ270Γ u J, paarweise X92, Λ152+, «151f.. 159+, £304, <5415, μ 116f./0p. 146(?). 238 u Λ (s.a. Th. 216 in 1 b), Polysyndeton 7213ί/ζ270/., h. Merc. 267f. (jew. m. Antith.), 451 f., h. 11,2f. L j 2ba konkr.-sit.bzg. (wie 2 a) von fremdem u. (r213f., 0152+)/o. eigenem Tun, Agens göttl. (Φ516, h. Ap. 188) u. (A332)/o. menschl.: an etw. denken (lOx von 25 neg.); in dir. R außer Φ516, α151, χ12, h. Ap. 188 Φ516 (έδύσετο Ίλιον) μέμβλετο γάρ οί (Αρ.) τείχος (μή πέρσειαν) Ζ450 άλλ’ ού μοι Τρώων τόσσον -ει άλγος όπίσσω (όσσον σεύ) der Tr. künftiges Leid geht mir nicht so nahe K92 ού μοι έπ όμμασι... ύπνος ' ιζάνει, άλλά -ει πόλεμος καί κήδε 117
118


μέλω
'Αχαιών geht mir zu Herzen 51 έργα δ' έρεξ (Hektor) όσα φημί -ησέμεν Άργείοισι 1 δηδά τε και δόλιχόν, vgl. 764 282 (laß uns ruhmreich zurückkehren) ρέξαντας μέγα έργον, ο κε Τρώεσσι -ήσει χ\2 φόνος δέ οί ούκ ένί δυμώ' μέμβλετο' τίς κ οϊοιτο κτλ., vgl. £219 0152 μηδέ τί οί δάνατος -έτω φρεσί μηδέ τι τάρβος (οί πομπόν όπάσσομεν) s 181 683 ώ γέρον, ού νύ τι σοί γε -ει κακόν, οίον έδ' εύδεις (έν δηίοισιν) kümmert dich Χ\\ ή νύ τοι (Ach.) ού τι -ει Τρώων ^πόνοςΛ, ούς έφόβησας (δεύρο λιάσδης) II μ 116 σχέτλιε, καί δ<ή> αύ τοι πολεμήϊα έργα μέμηλε 1 καί L / ούδέ δεοϊσιν ύπείξεαι Υ\37 (Pos. zu Hera: καδεζώμεσδα) ^πόλεμος δ’ άνδρεσσι -ήσειΛ, vgl. Φ467 Ζ492 (τά σ αύτης έργα κόμιζε) L u 1 πάσι, μάλιστα δ’ έμοί = α358 (μύδος) — ^>352 (τόίξον) = λ352" (^πομπήΛ) ist Männersache Λ332 (ώρη εύδειν) L Λ δέ δεοϊς ύμΐν τε -ήσει 0415 (wenn Proteus eingeschlafen) καί τότ έπειδ' ύμΐν -έτω κάρτος τε βίη τε, vgl. inhaltl. A?479, form. <197 £304 ^μή τί τοι, (Tel.) άλλο 1 έν στήδεσσι κακόν -έτω έργον τε έπος τε (iß u. trink) sinne nicht weiter Böses in Tat u. Wort, vgl. form, λ 346 κ 505 L d ήγεμόνος γε ποδή παρά νηί -έσδω (γενέσδω v.l.), periphr. wie i?414, Α240, 0181, Σ178 7228 ού δαιτός ... έργα ^μέμηλενΛ 7213 (ές βρωτύν ότρύνετον) μοι ού τι μετά φρεσί ταύτα L u, 1 άλλά φόνος τε καί αίμα καί... στόνος άνδρών α151 (nach dem Essen) ^τοΐσιν μένΛ ένί φρεσίν άλλα μεμή- λει, 1 μολπή τ' όρχηστύς τε 159 τού^ u ταύτα ^-ει, κίδαρις καί άοιδή' ρεΐ', έπεί άλλότριον βίοτον (έδουσιν) h. Αρ. 188 (Αρ. geht δεών μεδ' όμήγυριν) αύτίκα δ' άδανάτοισι u 2b β verallgemeinernd (s.a. Th. 216 in 1 b in geneal. Zush. wie Th. 61, £876) von dauerhaftem (αίέν £876, έργα + GN* Op. 145f., h. Ven. 6) bzw. £338, h. Merc. 266f. alters- spezif. Lebensstil, Agens tier. (s67), göttl. (5x am Anf.) u. (h. Ven. 6)/o. menschl.: jem.s Sinn steht nach etw. (£338. 614, £270 neg.); in dir. R. außer £614 (Kat.), ε6Ί (Exk.), 4H, 2h (jew. Hymnen-Anf.) Th. 61 L(Musen)j ησιν άοιδή 1 μέμβλεται έν στήδεσσιν, vgl. V. 917 h. Merc. 451 L , τήσι χοροί τε -ουσι καί (οιμος άοιδής καί μολπή καί βρόμος αύλών) 266. 267 (ού5ε βοών έλατηρι) έοικα, ' ούδ' έμόν έργον τούτο, πάρος δέ μοι άλλα ^μέμηλεΛν * ύπνος έμοί γε u j καί ... γάλα μητρός, ' σπάργανά τ άμφ' ώμοισιν έχειν καί δερμά λοετρά £876 τέκες (Zeus) άφρονα κούρην, 1 ούλομένην, η τ αίέν άήσυλα έργα L dv h. 11, 2 (Ath.) ή σύν 'Άρηΐ -ει ^πολεμήϊα έργαΛ ' περδόμεναί τε πόληες άϋτή τε πτόλεμοί τε, vgl. h. Ven. 10f. £338 (παισίν έοικότες) νηπιάχοις, οΐς ού τι -ει L u Ορ. 146 (γένος χάλκειον) οΐσιν ’Άρηος 1 έργ έ-ε στονόεντα καί ύβριες (ύβριος v.l.), vgl. ebs. sing. Pl. (an ders. VSt.) h. Ven. 249 u. s.o. 2 b Vorbem. 231 (ού λιμός όπηδεί) δαλίης (s.d. II Sp. 964, 67ff.) δέ μεμηλότα έργα νέμονται leben von ihren Feldern, um die sie sich (sc. friedl.) kümmern, Ggs. £222 ff. 238 οις δ' ύβρις τε ^μέμηλεΛ κακή καί σχέτλια έργα h. Ven.
6 πάσιν δ' έργα L Λν ... Κυδερείης £270 ού γάρ Φαιήκεσσι -ει βιος ούδέ φαρέτρη, 1 άλλ' ιστοί καί έρετμά (καί νηες), vgl. V. 268 £614 (σφιν δώκεν νηας) έπεί ού σφι ^δαλάσσια έργα μεμήλΛει ε6Ί κορώναι ' είνάλιαι, τήσίν τε L Λεν
D Pan. fr. dub. 1 ρ. 128 Dav. μετεμέμβ< λ> ετο ci. ν.1. ΛΤ713
G Adv.: αίέν £876, αύ Ψ724, χζ 116, αύτ(ε) h. 7,27, αύτίκα h. Αρ. 188, δηδά τε καί δόλιχόν Κ 52, ένδάδε ρ 594+, μάλιστα Ζ493+, μέγα 3' in 1 a, όπίσσω Ζ450, ούκέτι πάγχυ 7343, ού πω h. Merc. 453, πάρος h. Merc. 266, ρεΐ(α) α 160, τότ έπειτ(α) 5415, ώδε h. Merc. 453
R. Führer
μεμαχ- s. μάρπτω
μέματον, μεμαως s. μέμονα
μέμβλεται s. μέλω
μεμηχέναι s. μακεΐν
μέμηλε s. μέλω
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέμονα
Μεμνονίς I Mutter der Kerkopen, Cercop. ρ. 70 Ki. (Testim.) II die Schwestern des Memnon heißen -ίδες, Hes. fr. spur. 353 B. Mader
Μέμνων [1°, 1H, le] E nach v. Kamptz 81.263f. wie Αγαμέμνων (zu dem evtl. Μ. als Kurzform) zu μέδομαι, also PN i.S.v. 'Herrscher* u. nicht zu μένος oder μένω (so Kretschmer, Gl. 3, 1912, 330 u. L4), weil nur dann die dial. Nbformen (Άγα-) Μέσμων befriedigend zu erklären; Frisk I, 6 us.v. ΑγαμέμνωνΛ unentschieden, doch vgl. II, 206 s.v. μέμνων, III, 16 L d Lit (für μένειν) u. oben II Sp. 1057,9ff. zu δρασυμέμνων
L ^ley, RE XV, 1931, 638ff.; 2Lesky, RE Suppi. XI, 1968, 759ff. (= Homeros 73f.) m. Lit.; 3Dihle, Homer-Probleme 17ff. m. Lit.; 4Kastner, MH 48, 1991, 69—74
B S. der Eös u. des Priam.-Bruders Tithonos, Th. 984 (-ονα χαλκοκορυστήν, zum Epith. vgl. mit ήφαιστότευκτος Aeth. ap. Procl., s.u.), 0188 (ohne N.n, Ήούς άγλαός υιός), vgl. Al = ε 1; König der Aithiopen u. Bruder des Emathion, Th. a.O.; berühmt wegen seiner Schönheit, λ 522 (κάλλιστον μετά -ονα δϊον). — Eine märchenhafte, im fgrE wohl eher junge Gestalt (s. L3), wahrscheinlich, entspr. seiner Abstammg. von Eös, östlicher Herkunft (vgl. West zu Th. 985), wenn auch ursprünglich wohl kein Schwarzer (er ist eher ein Reflex der mächtigen orientalischen Reiche u. ihrer Herrscher, s. Ll 649 m. Lit.). — Nach Aeth. ap. Procl. Chr. 185—190 p. 88 Sev. (p. 47,14—19 Dav.) kam er mit einer von Heph. gefertigten Rüstg. nach dem Tod der Penthesilea den Tr. zu Hilfe, tötete Antil. (vgl. 5187f.), wurde von Ach. getötet u. auf Bitten seiner Mutter unsterblich gemacht; zu einzelnen Motiven u. zu ihrem Verh. zu ähnlichen Motiven bei Hom. s. L23 (m. Lit.)
D Hes. fr. (dub.) 353, s. dazu L1 642ff.
B. Mader
μέμονα [116‘, 24°, 5H, 3h] E = lat. memini. — Abi. άμοτον, αύτόματος, μαίνομαι, μάντις, μένος, Μέντης, Μέντωρ, μιμνήσκω, μνάομαι; s.a. μάτην, μέριμνα, vgl. μόδος
F Ind. -ον’ 1, -ονας 6, -ονε(ν) 6; 2. Ρ. -ατον 2, -αμεν 2, -ατ9 1, -άασι(ν) 11; -ασαν 8; Imp. -άτω 2; Ptz. -αώς 24, έμ-αώς 6, -αώτος 1, -αώτι 3, -αώτα 20, -αώτ9 1; Nom. -αότε 1, -αώτε 5, έμ-αώτε 2, έμ-αώτ9 1, Akk. -αώτε 4; -αότες 2, -αώτες 13, έμ-αώτες 2, -αώσιν2, -αώτας 3 ; -αυΐα 9, -αυΓ 1, έμ-αυΐα 2, -αυΐαν 5; -αυϊαι 2
Μ 1 2[μ.] -ατ’ Η160 *[..] καί -ον9 αύτός Ε482 2 a [ww2] πή -ατον 0413; ώς -αώς Τρώεσσι £143; έμ- -αώς/τ9 E33Q, Κ284 = 442in / £240 [..3] πώς (...) -ονας Η36, Φ481; -ονας Τρώων £88; -ονας 1247, Ω657; έλκέμεναι -ονεν Σ176; -ατον Τρώων καταδύναι όμιλον Κ 433; -αμεν 0105; -ασαν (δέ) ... (ύσμΐνι) μάχεσδαι ' Η 3, Θ56; έλκέ^μεναι -αώςΛ ΣΙ56, (κακ)κτά/κτεινέι^ □ £301^ = £8, Sc. 453/414; έγκρύψαι -αώς h. Merc. 416; έπί οί/οι -αώς Φ174, Α239 -αώς Κ339, Λ 258, 7V137, Φ68 = r449in;, £375; ώς άρ9 ό γ9 ^έμ-αώςΛ ΛΊ43, L j £142, Χ468; τή ρ9 έπί οί -αώτ9 Χ326 [-J] πή τ9 άρ -ονας καταδύναι
όμιλον Ν307; -ονε(ν) (δ9) M3Q4, Π435, Φ315; -αμεν δέ 7641; -ασαν (δ9 ύσμΐνι μάχεσδαι) £863, λ315; -άτω ^Τρώεσσι μάχεσδαιΛ Α304, δυμώ -αώς L u £135; άμοτον -αώς ... μάχεσδαι ' Ύ36; -αώς άπό £852, 7V182; άλέξασδ- αι -αώς Ν475\ -αώς Α40, Φ65, τ231; -αυΓ Ε732 [μ.2] -ονέν τε ^μάλιστα /μάχεσδαιΛ ο 521, ι>15, -ασαν δέ L j Μ 89 - 197, 7V135; -ασαν δ9 ένί δυμφ Ν337; -άτω δέ μάχεσδαι Υ355 2 b [«-*] -αώς Π754 3 a [«Lj
-αότε(ς) ΛΑ197/£818, h. Merc. 204 3b [..2-1 έμ-αυΐα £838 άμοτον ν-άασιΛν ρ520, L u Χ384, 5700;
ίδύς -αώτος/1/a/ε 0118, Ύ284, Α95 - K386in, Χ243; τή ρ9 έπί οί ^-αώταΛ 0327, καί L j 7 655, L u %413, 5416; ώς οί γ9 έμ-αώτε Ρ735 s 746; έν δυμφ ^-αώτεςΛ Γ9, L j £543, έμ^ Δ 2V785 - γ<127; πή ^-αυΐα, £298, ώς L j ν 389, L j 7724, 083 s 172, h.7,47, , Sc.435 [-L]
-άασι K236, υ215; άμοτον / ^μάλα περΛ -αώτι μάχεσδαι /V80. 317, j u-acöraj καί αύτόν 0604, j 5351; (έπί
119
120


μέμονα
μέμονα
σοί) -αώτε μάχεσΟαι/καί αύτώ £244. 569, Ζ120 = ΚΙ 59 = !P814/7V46 = 77555; άμοτον αώτεςΛ £40, διαπραθέειν/ κτεϊναι L 3 Άρηϊ 1532, υ50; -αυϊα μάχεσθαι π 171; -ανίαν Δ13 = ΛΊ86 = ω487 = 7349 [vJx ] άποκτάμεναι/είναι σάασινΛ Κ165, ε18, οϊ L , 5740, χ263, L , Χ208 = 409; άλεξέμεναι ^-αώταΛ Α 590, άποτρέψεις L d Κ256, στυφέλιξε/ δάμασσε δέ μιν £261 = Μ405/4 98 = Λ/186 = Υ 400, μάλα περ L £375, PI81, 0298, καί L 0298, L λ 210; -αώτε P531; πραθέειν (μάλα περ) αώτεςΛ Hes. fr.
35,3, Sc. 240, L j £473 = Λ 713« = 733« = P727« , ο 183, <υ395; -αώσιν Μ200 s 218; άπέτραπε καί ^-αώταςΔ Ο 276, μάλα περ L d χ 172, L /361; άμοτον -αυϊα 21440 s £518« ; άποκρύψαι -ανίαν ρ286; άλεξέμεναι L-aviaij Ε 779, L , Λ 615
Σχ sch. D Γ9: ^προθυμούμενο μ (so reg., vgl. sch. min. P.Köln inv. 2281 zu Λ 590 u. P.Berlin inv. 11518 zu 4 73). σπουδάζοντες, 2140: L θέλων, £297: όρμήσασα (vgl. sch. min. P.Berlin inv. 11634 zu 0413), /7435: διανοείται
L Böhme, Seele u. Ich 17f.; Kastner, MH 48, 1991, 69 ff.
B (wohin) streben, spontanen (vgl. αύτός+ E482, 0604, N46 = /7555) Drang haben (vgl. μένος u. die Vbd. mit Geschrei £302 = K285, /1258, /V41, Σ156), abgeschw. (3 b) cupere\ Subj. Menschen (bes. Hektor) u. (bes. weibl.) Götter, £142, Λ615, Λ/304, N415, (0216,) o!83, τ231, v 15 u. h. 7, 47 Tiere, /7435 u. ρ286 Organe, Sc. 439 unbelebt. Qual. Adv.: άμοτον (dazu Forssman, Festschrift Risch 329ff.) 6, κραιπνώς 2, μάλ(ιστ)α 12, προφρονέως 1. 74% Ptz., in 1. 2 (s.d. Vorbem.) fast ausschließl.; gehäuft /V40. 46, wiederaufgenommen durch έσσύμενος+ £137/42. 785/7, 6416, μεν- εαίνων (s.d.) F442. — Wortf.: έέλδομαι, έθέλω, έλπομαι, επείγομαι, θυμός άνωγείάνήκε, ϊεμαι, ίθύω, ίμείρω, λιλαί- ομαι, μαιμάω, μαίομαι, μενεαίνω, μενοινάω, ορέγομαι, όρμάομαι, όρνυμαι, σεύομαι, σπεύδω, φρονέω, χατέω 1 mit näherer Best, durch (außer 4 73+ lok./mod.) Adv. u./o. (präp.) Obj. 1 a Richtg., konkr. (mit Adv./Präp.) oder übertr. (mit Obj. außer letzter St.); Ptz. (alle Kasus) bis auf 3x Ind. (am Anf. u. Ende); vor Gl. £137. 197, in dir. R. 0413, £298/4615, P181 (RAnf./Ende), /7435, Φ315, X 243. 284, lh 0413 πή -ατον (Ath. u. Hera); τί σφώϊν ένί φρεσί μαίνεται ήτορ; wo strebt ihr hin, vgl. Λ 223 £298 Ήρη, πή -ανία κατ' Ούλύμπου τόδ' ίκάνεις; 4 615 (ούκ ΐδον όμματα) ίπποι γάρ με παρήιξαν πρόσσω -αυϊαι, vgl. Π 382 £137 (Τγ.) προύτυψαν άολλέες, ηρχε δ9 άρ' 'Εκτωρ 1 άντικρύ -αώς X243 νϋν δ' ^ίθύς -αώτΛε μαχώμεθα (Deiph. u. Hektor gg. Ach.) 284 ον μέν μοι (Hektor) φεύγοντι με- ταφρένω έν δόρυ πήξεις, 1 άλλ' L μ διά στήθεσφιν έλασσον 0118 του δ' (Hektor) L μ>ς άκόντισε (Diom.) s 4 95ίη (Akk.) » Κ386'η Ύ326 krrj ρ' έπί οί μεμαώτ/ (Hektor) έλασ' (Ach.) έγχεϊ, vgl. £244 in 3 a, 4 239 s Φ174ίη, Π 754 in 2 Θ327 L Δα (Teukros, der gerade e. Pfeil auflegt) βάλεν (Hektor) λίθω II £732 (Hera schirrte Pferde an) -auf έριδος καί άϋτής N\91 (PNa) Αϊαντε, -αότε ... μζλκ- ήςΛ (συλήτην), vgl. F256 in 2, 4 566; *Dekl.’ zu 4 418, metr. Altem, zu 0521 PI81 (schau, ob ich einen Gr.) L , μάλα περ -αώτα 1 σχήσω άμννέμεναι περί ΡΝβ, vgl. /655 in 1 b, ferner /V315. 630, Ώ404 £818 άμα τώ γε (Hektor) πολύ πλεϊστοι καί άριστοι 1 λαοί θωρήσσοντο ^-αότεςΛ έγχείησι, vgl. V. 543 (u. Λ789+) in 3 a h. Merc. 204 (όδϊται) οί μέν κακά πολλά L Λ, οί δέ μάλ' έσθλά 1 φοιτώσιν im Schilde führend Φ315 ϊνα παύσομεν άγριον άνδρα, 1 δς δή νυν κρατέει, -ονεν δ' δ γε ίσα θεοΐσι, s. σθένος 304. 308 u. vgl. £440f., Ζ101 /7435 διχθά δέ μοι (Zeus) κραδίη -ονε φρε- αίν όρμαίνοντι (ob ich Sarp, rette oder töten lasse) in zwei Richtungen, NS wohl von Ptz. abh., vgl. V. 647, aber auch t524 1b Intensität, dir. od. indir. (mit Adv. u./o. konz. Partikel, vgl. PI81 in 1 a u. s. 3 a.b Vorbem.); nur Ptz.: 12x Nom. (4x έμ-), 13x Akk., £40 Dat.; nach Gl./Vgl. £143, 083, PI46+, X143/£40, in Gl. 0276, dir. R. /655, /V80, •=375, 0 298, 0298 (stets REnde, falls £376-7 ath.) u. 2° /V40 "Εκτορι άμοτον -αώτ^ες έποντο 80 μενοινώω δε καί οίος ’ Λι μάχεσθαι, vgl. Χ36 in 3 a 4440 (ωρσε
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τούς) Ερις άμοτον -ανία = £518«· 083 ώς κραιπνώς -αυϊα διέπτατο (Hera) = 172 (Iris) ν389 αί κέ μοι ώς -αυϊα παρασταίης (Ath.) £143 ώς -αώς Τρώεσσι μίγη (Diom.), vgl. Π154 in 2 PI46 ώς οϊ γ' έμ-αώτε (γε [q.v. L2] -αώτε ν.Ι.) νέκυν φέρον s 735 Ύ143 ώς άρ' δ γ' ^έμ-αώςΛ (γε -αώς ν.1.) ίθύς πέτετο (Ach. gg. Hektor) Υ 468 (Ach. war nicht γλυκύθυμος) ούδ' άγανόφρων, 1 άλλά j (gab keinen Pardon), Prädik. nur hier II 4 73 ώς είπών ^ώτρυνεΛ πάρος -αυϊαν Άθήνην = Ύ186 = ω487 Τ349, vgl. £135 in 3 a, 0293f. /V46 (Pos. VNa L J Αϊαντε πρώτω προσέφη, -αώτε καί αύτώ = Π555 (Patr. VNa ώρσε) 0604 (νήεσσιν έπί) έγειρεν (Zeus) 1 ’Έκτορα ... ^μάλα περ -αώτΛα καί αύτόν, vgl. 7V317 in 3 a u. P181 in la £375 ήγήσομαι, ούδ' έτι φημί 1 Έκτορα ... μενέειν L jCt, vgl. Ύ384 u. /C208+ in 3 0298 (ούκ άν σε) κελοί- μην 1 νηας έπ’ ίέναι t Λα, vgl. Ύ413 in 3 χ 172 μνηστήρας ... 1 σχήσομεν έντοσθεν μεγάρων, L Λας Hes.fr.35, 3 ούκ έδύναντο Πύ]λον πραθέειν L Δες, vgl. /532 u. Sc. 240 in 3 0276 (erfolglose Jagd) έφάνη λίς ... 1 εις οδόν, αίψα δέ πάντας άπέτραπε ^καί -αώτα^ς, vgl. Κ256 in 2 298
(στήομεν, εί κεν έρύξομεν) τόν δ' (Hektor) οϊω L d ‘ θυμώ δείσεσθαι Δαναών καταδϋναι όμιλον, vgl. Ä?433 in 3 /655 (άμφί έμή κλισίη) Έκτορα L u μάχης σχήσεσθαι όίω, vgl. Ρ181 in 1 a 2 abs., außer ^C236 nur Ptz.: 17x Nom. (9x έμ-) neben Bew.verben, 9x Akk. neben Verben des Bezwingens; nach/in Gl. /7754 /£142, 1H, in dir. R. 4 (£24 RAnf.), 3° am Anf. u. Ende X 236 (έταρόν γ' αίρήσεαι) τόν άριστον, έπεί -άασί γε πολλοί (221 έθελον έπεσθαι) Ν185 (Alex, zu Hektor: „άρχ') ήμεϊς δ' έμ-αώτες (δέ -αώτες ν.1.) άμ' έψόμεθ', ούδέ τί φημι 1 άλκής δευήσεσθαι“ = ψ 127 (Tel. zu Öd.), vgl. N40 in 1 b H24 τίπτε σύ δ<ή> αύ -αυϊα ... ’ ήλθες άπ' Ούλύμποιο, μέγας δέ σε θυμός άνηκεν; vgl. £298 in 1 a Sc. 439 (πέτρη löst sich) έπιθρώσκουσα κυλ- ίνδεται, ή δέ τε ήχή 1 έρχεται ^έμ-αυΐαΛ, vgl. έσσνμενος Ν 142 £838 ή δ' ές δίφρον έβαινε παραί PNa 1 L j θεά 240 (ές άρματα βάντες) έμ-αώτ' έπί PNd έχον ^ίππουςΛ
330 (ίππων έπιβάς έλαβ' ηνία) αίψα δέ PN“ μέθεπε ... u Λ ' ιέμ-αώς^ 142 (Schafe niedergestreckt) αύτάρ ό (verwundeter Löwe) L j ... έξάλλεται αυλής Υ284 L j έπόρουσεν ιέρυσσάμενοςΛ ξίφος = 442’" (κατακτάμεναι μενεαίνων) Φ 174 (άορ L j) αλτ' έπί οί -αώς Π154 ώς έπί PNd, ΡΝν, άλσο -αώς, vgl. £143 in 1 b u.s. Hoekstra, Μη. IV 31, 1978, 6f. 4 239 τό γε (in seinen ζωστήρ eingedrungene Lanze) χειρί λαβών ... 1 έλκ' έπί οί -αώς έκ δ' άρα χειρός (sc. des Gegners) ' σπάσσατο Λ 258 (κασίγνητον) έλκε ποδός -αώς, καί άύτει πάντας άρίστους Κ339 (δτε) κάλλιφ' όμιλον, ' βή ρ' άν' οδόν -αώς ο 183 έφ' ϊπποιϊν μάστιν βάλεν’ οί δέ μάλ' ώκα ' ήϊξαν πεδίονδε διά πτόλιος -αώτες h. 7, 47 (άρκτον έποίησεν) άν δ' έστη -αυϊα II Ρ531 καί νύ κε δή ξιφέεσσ' αύτοσχεδόν όρμηθήτην (Autom. u. Hektor), ' εί μή σφω' Αϊαντε διέκριναν -αώτε £261 (άσπίδα νύξεν) ή δέ διαπρό ' ήλυθεν έγχείη, στυφέλιξε δέ μιν (Hektor) -αώτα, ’ τμήδην δ' αύχέν' έπήλθε =* Λ/405 s 4 98« (δάμασσε) = Μ186 = Γ400 Υ256 αλκής δ' ού
μ' έπέεσσιν άποτρέψεις -αώτα ' πριν χαλκώ μαχέσασθαι έναντίον 5416 αύθι δ' έχειν -αώτα (Proteus) καί έσσύμ- ενόν περ άλύξαι ρ 286 γαστέρα δ' ού πως έστιν άποκρύψαι -αυϊαν 3 mit abh. Inf. (Präs./Aor., Fut nur £36, M 197f., 0105 in 3 a u. Λ/200+, o521, ω395 in 3 b), bes. (s.
3 a) ’kämpfen’ (vgl. μενοινάω B 1) bzw. ’töten’ (vgl. μενεαίνω Β1) 3 a prägnant in krieg. Kontext vom energ. ag-
gress. Drang (vgl. μένος)’, in Vbd. m. (εν[ί]) θυμφ (s.d. B 12a) £135, £2f. u. (jew. + άλλήλ-) Γ9, /V337f., mit Adv. £160, M89+, /V317, Σ176, X36; 2x Imp., 27x Ind. (7x Plusqu., nur hier u. A315 in 3b), 33x Ptz.; nach/in Gl. /V 337 (Plqu.), £473/ P727, N415 (Ptz.), Λ/304, K165, ul5 (Ind. Pf.), sonst in dir. R. (/V3O7, Φ481/£36. 160 RAnf./Ende) außer weiteren 6x Plqu. u. 19x Ptz. (bleibt A 590, 440, £135. 244, /532, 4 713. 733, /V317, π 171, r231, u50 « 1/3) £3 (έξέσσυτο) έν δ' άρα θυμφ ' άμφότεροι (Hektor u. Alex.) -ασαν πολεμίζειν ήδέ ^μάχεσθαιΛ, vgl. 4 717, £834 056 όπλίζοντο, ' παυρότερον -ασαν δέ καί
121
122


μέμονα
ώς ύσμΐνι L + 2? 863 Μ89 (άμ9 "Έκτορ9 ίσαν) οϊ πλεΐστοι και άριστοι έσαν, -ασαν δέ μάλιστα ' τείχος ρηξάμενοι έπί νηυσί L d = 197 (ρήξειν καί ένιπρήσειν) 7V135 (Pha- lanxformation) οί δ9 ίθύς φρόνεον, -ασαν δέ L υ15 ώς δέ κύων ... περί σκυλάκεσσι βεβώσα 1 ... ύλάει -ονέν τε L 3 (Vgl.punkt κραδίη V. 13, vgl. /7435 in la) £*482 VNa ότρύνω καί -ον9 αύτός 1 άνδρί μαχήσασθαι Κ355 άνήρ άντ9 άνδρός ίτω, -άτω δέ L £135 προμάχοισιν έμίχθη, ' καί πριν περ θυμώ -αώς Τρώεσσι L (vgl. Sc. 387) = Δ 304” (-άτω, neg.) Ύ36 έστήκει (Hektor vor d. Tor), άμοτον -αώς Άχιλήϊ d 7V317 αίπύ οί (Hektor) έσσεϊται μάλα
περ -αώτι u (νήας ένιπρήσαί), and. V. 80 in 1 b Ζ120
ές μέσον άμφοτέρων ουνίτην -αώτε L d = Kl59 = /'SM s E569” (vgl. metr. gleichw. Sc. 176) + 244 (έπί σοί) π 171 ούδ9 έγώ αύτή (Ath.) 1 δηρόν άπό σφώϊν έσομαι -ανία u j II 7/160 ούδ9 οϊ προφρονέως -αθ9 "Έκτορος άντίον έλθεϊν Φ481 πώς δέ σύ (Art.) νυν -ονας ... άντί9 έμεΐο 1 στήσεσθαι; Ν30Ί πή τ9 άρ -ονας ^καταδΰναι όμιλον^; (rechts, in der Mitte oder links?) XM33 (εί) -ατον (Diom. u. Od.) Τρώων L d, vgl. O298f. in 1 b /247 άλλ9 άνα, εί -ονάς γε καί όψέ περ ' τειρομένους (Gr.) έρύεσθαι Γ9 (ίσαν σιγή) έν θυμω -αώτες ^άλεξέμενΛ άλλήλοισιν ΕΊΊ9 (Ath. u. Hera βάτην) VNd L Λαι -αυϊαι = Α 590” (-αώτα, Heph.) JV475 όδόντας ' θήγει (Eber), άλέξ^ασθαι -αώςΛ κύνας (u. άνδρας) Φ65 (σχεδόν ήλθε) γούνων άψ^ u, περί δ9 ήθελε θυμω ' ^έκφυγέεινΛ θάνατον τ231 λάε νεβρόν άπάγχων (Hund), 1 αύτάρ ό L j -αώς ήσπαιρε πόδεσσι Λ/304 ού ρά τ9 άπείρητος -ονε (Löwe) σταθμοϊο δίεσθαι, ' άλλ9 (ή ήρπαξε ήέ έβλητ9) Ξ88 ούτω δή -ονας (Ag.) Τρώων ^πόλινΛ 1 καλλείψειν ...; Ύ384 (όφρα γνώμεν) ή καταλείψουσιν L ... ’ ήε ^μένεινΛ -άασι (Tr.), vgl. Ξ 375 in 1 b Α?208 (πύθοιτο άσσα μητιόωσι) ή -άασιν ' αύθι L j (ήε άναχωρήσουσιν) — 409 Η36 πώς -ονας (Αρ.) πόλεμον ^καταπαυσέμενΛ άνδρών; 0105 ή έτι μιν (Zeus) -αμεν L άσσον ίόντες 1 ή έπει ήέ βίτμ ό δ9 (ούκ άλεγίζει) II ζ!40 (wenn ich) -αώς πόλιν έξαλαπάξαι 1 τήν έθέλω (Zeus) όθι τοι (Hera) φίλοι άνέρες (μ9 έασαι) Sc. 240 (έμαρνάσθην) τοι μέν ύπέρ σφετέρης πόλιος 1 λοιγόν άμύνοντες, τοι δέ ^πραθέεινΛ -αώτες, vgl. Hes. fr. 35, 3 in 1 b /532 (μάχοντο) VN μέν άμυνόμενοι ΟΝβ ’ VN δέ δια^ j L-αώτες Άρηί\ υ50 (εί περ πεντήκοντα λόχοι) νώϊ περισταΐεν, κτεΐναι t £301 τόν ^κτάμεν^αι -αώς ός τις τού γ9 (Leichnam) άντίος έλθοι = £8 s Sc. 453in = 414 Κ165 (e. Löwen) άπο^ Λαι -άασιν 1 άγρ- όμενοι πάς δήμος = ε 18” <5700 Τηλέμαχον -άασι κατα^ 3 (V. 699 φράζονται) + 740 (φθΐσαι) χ263 μνηστήρων ές όμιλον ^άκοντίσαΛι, οϊ -άασιν ' ήμέας έξεναρίξαι (V. 255f. L jV ίέμενοι) Ν33Ί ώς άρα τών όμόσ9 ήλθε μάχη, -ασαν δ9 ένί θυμω 1 άλλήλους ... έναιρέμεν, vgl. V. 386f. £543 αίχμηταί αώτεςύ ... μελίησι 1 θώρηκας ρήξειν 473 τόσσοι (Gr. gg.Tr.) ... 1 έν πεδίφ ϊσταντο διαρραΐσαι L j — Λ 713” = 733” = £727" Φ68 (δόρυ άνέσχετο) ούτάμεναι
-αώς = τ449ίη· £852 (Άρης ώρέξατ9 έγχεί) ^αώς άπόΛ θυμόν έλέσθαι 7V182 ώρμήθη u u τεύχεα δϋσαι ΣΙ56 ποδών λάβε (Hektor den Patr.) ... ' ^έλκέμεναιΛ -αώς 176 (έρύσσασθαί) έπιθύουσι (Tr. den Patr.)· μάλιστα δέ ... "Εκτωρ 1 L u -ονεν, vgl. £395 f. 3b abgeschw. (~ Hilfszeitwort) sonst von bloßem (oft vergebl.) Wunsch (ohne krieg. Bezug außer Λ/200+, λ315); 9x Ptz., 6x Ind., an letzten 2 St. mit Adv.; in dir. R. (p520 Gl.) außer Λ/200, ΑΓ413, ε 375, lh M200 όρννς γάρ σφιν έπήλθε περησέμεναι -αώσιν (vgl. 197 in 3 a) s 218 %413 (γέροντα μόγις έχον) έξελθεϊν -αώτα πυλάων 0351 Αίγυπτω μ9 έτι δεύρο θεοί -αώτα νέεσθαι ' έσχον, vgl. /284 /361 (όψεαί) πλεούσας ' νήας εμάς, έν δ9 άνδρας έρεσσνέμεναιΛ -αώτας ε3Ί5 άλί κάππεσε, χεΐρε πετάσσας, ‘ vtj^l u -αώς, vgl. V. 399 λ 210 τί νύ μ9 ού μίμνεις ^έλέεινΛ -αώτα (V. 206 L Λ τέ με θυμός άνώγει) ω 395 δηρόν γάρ σίτω έπιχειρήσειν -αώτες ' μίμνομεν h. Merc. 416 έγκρύψαι -αώς II /641 -αμεν δέ τοι έξοχον άλλων 1 κήδιστοί τ9 έμεναι καί φίλτατοι, abh. Zust.veÄ nur hier Ω657 κατάλεξον, * ποσσήμαρ -ονας κτερεϊζέμεν ""Εκτορα λ 315 (άθανάτοισιν άπειλήτην φυλόπιδα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέν στήσειν) "Όσσαν έπ9 Ούλύμπω -ασαν θέμεν υ215 -άασι γάρ ήδη ' κτήματα δάσσασθαι δήν οίχομένοιο άνακτος ο 521 άριστος άνήρ -ονέν τε μάλιστα 1 μητέρ9 έμήν γαμέειν, vgl. ^157 ρ520 τού δ9 άμοτον -άασιν άκουέμεν, όππότ9 άείδη wollen = sind bereit (vgl. Λ 380), kontrast. (metr. gleichw.) o376 'sind drauf aus’
Kompos.: Ptz. έμμεμαώς^ (nur Nom.) 4x in 1 b, 9x in 2, gleichbed. mit Simplex (vgl. £142 mit 135. 143, 240 mit 244), das 5x v.l. (s. dazu Leumann, Hom. Wort. 52; and. Seiler, ZVS 75, 1958, 19f.)
D £155b, Ύ126 a; v.l. /1435, £836, ÄT362, 081 (< Sc. 439?), 0727
G 14x in £, 12x in N R. Führer
μεμορυγμένα [1°] E zu μορύσσω, nur Ptz. Pf. Pass., viell. Reimbildg. zu πεφορυ[γ]μένος (Stesich. S 15 II 3f., vgl. σ336, i397, Z268+, jew. + αϊματι); zur v.l. -χμ-, vgl. Schwyzer I 769 A. 6, R. Schmitt, Nominalbildg. in den Dichtungen des Kallimachos von Kyrene, Wiesbaden 1970, 102 A. 16 u. άκαχμένον (s. I Sp. 407, 26fT.). Vgl. Μόρυχος, Epith. d. Dion, in Sizilien, wegen seines bei der Weinlese m. Hefe beschmierten Gesichts Σχ sch. Barn. z.St.: μεμολυσμένα. πεφυρμένα B beschmutzt, beschmiert v435 (Ath. verwandelt Od. in Bettler) άμφί δέ μιν ράκος άλλο κακόν βάλεν ήδέ χιτώνα, ' ρωγαλέα ρυπόωντα, κακώ -α καπνφ geschwärzt vom schmutzigen Rauch des Herdfeuers (s. II Sp. 1328. 57 ff. u. vgl. Handschur, Färb- u. Glanzwörter, 198) als Platz f. Schutzflehende u. Sklaven (7/153f., A190f.). Der Rauch (Ruß) nimmt wie Dachgebälk (£414f., vgl. ^239) u. Waffen (τ!8) so auch Kleidern (Σ25) ihren Glanz; letztere sollten normalerweise gewaschen werden (ζ59. 87), doch der Bettler bleibt meist ungewaschen (τ72+. 327). — Wortf.: αίθαλόεις, κνύζωσα, κυάνεος Β 2 f, μέλας Β1 e, πεπαλ- αγμένον, πεφυρμένον, ρυπόωντα, ρερυπωμένα, φορύξας, ψολόεις Μ. de Leeuw
μέμφομαι [3*, 2°, 1Η] Ε unsicher, als Wz.gestalt sowohl *membh- wie ^meng^- möglich (vgl. όμφή < *sonkwh-, wozu Meier-Brügger, MSS 50, 1989, 91). — Abl.: άμεμφής; vgl. auch μώμος Ε Σχ sch. D A65: έπαιτιάται. έπιζητεϊ (ähnl. £225), sch. Barn, π 97: κασιγνήτοις έπι-εαν άντί τού ούκ είσί σοι άδελφοί
Β seine Unzufriedenheit zeigen (verbal äußern 2‘ bei göttl. Subj.), bis auf 1H m. Präv. έπι- [---] 1 Kompos. έπιμ.’
sich beschweren, unzufrieden sein über, etw. auszusetzen haben an jem./etw. wegen Beeinträchtigung der eigenen Interessen, bes. durch das Fehlen von etw. (Sachen, Verhalten), das man erwarten darf. — Wortf.: νεμεσίζομαι^ νεμεσ(σ)άω, όνομαι Μ. Gen. der Sache: £225 (Thers. zu Ag.:) τέο δ9 αύτ9 έπι-εαι ήδέ χατίζεις; worüber bist du schon wieder (s. A 118ff.) (zusätzlich) unzufrieden! (wo du doch so viel hast), vgl. £ 226ff., bes. 229 A65 (μάντιν έρείομεν ..., ός κ9 εϊποι ό τι τόσσον έχώσατο Αρ.) εί τ9 Lap’ ό γ9 εύχωλής έπι-εταιΛ ήδ9 εκατόμβης 93 ούτ9 L u ούδ9 εκατόμβης, ' άλλ9 ένεκ9 άρητ- ήρος (άλγε9 έδωκεν), unwahrsch. Leumann, Hom. Wörter. 95 m. Dat. der Pers.: π97 ή τι κασιγνήτοις έπι-εαι, ^οίσί περ άνήρ 1 μαρναμένοισι πέποιθεΛ hast du dabei etwas auszusetzen an, d.h.: 'helfen sie dir nicht?*, vgl. II Sp. 1341,7ff. 115 ούτε κασιγνήτοις έπι-ομαι, L u 2 Simplex: tadeln, heruntermachen, ausschimpfen. — Wortf.: άεικίζω, άτιμάω, έν- ίσσω, λωβήσασθαι, νεικέω, όμοκλέω, ονειδίζω, ύβρίζω m. Akk. der Pers.: Op. 186 γηράσκοντας άτιμήσουσι τοκήας’ μέμψονται δ9 άρα τούς χαλεποϊς βάζοντες έπεσσι, Verstoß gg. αιδώς Μ. de Leeuw
μέν L 1 allg.: C. Mutzbauer, Der hom. Gebr. der Partikel MEN, Progr. Gymn. zu Köln, Köln 1884 (I). 1886 (Π) m. älterer Lit.; Kühner-Gerth 139ff.; Denniston, GP 328f., 359—97; Ruijgh, ,,τε epique“ 198ff. 2 Etym. u. Verh. zu μάν/μήν: s.o. μάν E; s.a. Schwyzer II 569f.; Denniston, GP 328f. 3 Metrik: B. Giseke, Hom. Forschungen, Leipzig 1864, 93ff., 132ff.; Hoekstra, Modifications 56ff. 4 Gebr.
123
124


μέν
4a urspr. Bed.: abgeschwächtes μάν (s.d.), den Satz, worin es steht, beteuernd, evt. im Ggs. zum Vorhergehenden: W. Bäumlein, Untersuchungen über gr. Partikeln, Stuttgart 1861, 160—3; Denniston, GP 359—63 4aa bekräftigend, nach Pron. am Satzanfang: Denniston, GP 359f. 4 aß nach Neg.: Mutzbauer a.O. II 18; Denniston, GP 361 ff. 4ay advers. Gebr. (umstritten): Denniston, GP 368f. 4b erweiterter Gebr.; im Ggs. zu/Korr. m. dem folg. Satz; allg.: Bäumlein a.O. 163ff.; Denniston, GP 369—86 4ba μέν ... δέ (αύτάρ/άτάρ/άλλά): Bäumlein a.O. 164—70; Denniston, GP 369—74 4b β μέν ... nicht advers. Partikel: Denniston, GP 374—77 4by Sonstige Kontraste: Denniston, GP 377—79 4bö μέν-solitarium: Bäumlein a.O. 163f.; Denniston, GP 380ff.; Ruijgh a.O. 202ff. 4b ε wiederholtes μέν: Denniston, GP 384 f. 5 in Kombination m. and. Partikeln 5 a άτάρ μέν: Mutzbauer a.O. I 22 f. 5 b γε μέν: Denniston, GP 387 f. 5 c μεν δή: Denniston, GP 391 ff. 5d ή μέν (δή): Mutzbauer a.O. II 3ff.; Denniston, GP 389f. 5e ήτοι μέν: Mutzbauer a.O. II 20 f.; Ruijgh a.O. 199f. 5 f
καί μέν: s.o. καί L 4 c 5 g μέν + τε: Ruijgh a.0. 741 ff. 5h μέν τοι (beide Partikeln m. eigener Bed.): Bäumlein a.O. 247f.; Denniston, GP 397 6 Textkritik: Breuning 75 (ad
h. Ap. 326); Labarbe, L’Homere de Platon 155 ff. u. Lohse, Helikon 5, 1965, 274ff. (ad 7499) 7 zu einzelnen Versen
u. Wendungen: £404—8: Köhnken, Gl. 56, 1978, 7f.; Λ/344: Denniston, GP 368; Φ260: Leaf z. St.; 092: Leaf z. St.; Denniston, GP 368; χ57-61: Köhnken, Gl. 56, 1978, 8; y/295f.: Theiler, DLZ 77, 1956, 348; Th. 717: 'Hesiod’ 127f.; W. Karl, Chaos u. Tartaros in Hes. Th., Diss. Erlangen 1967, 73 f.; Op. 111. 137: LNicolai, Hesiods Erga 45d; Op. 161: A. Steitz, Die Werke u. Tage des Hes., Leipzig 1869, 68; u d; Verdenius, Entretiens Fondation Hardt 7, 1960, 131 Anm. 2; Op. 166: A. Steitz a.O. 68; u d; h. Cer. 33: Richardson z. St. άλλά ... μέν ... δέ: Moorhouse, CQ N.S. 2, 1952, 103f.; ώς οί μέν ... δέ u.ä.: Graz, Feu, E&C 60, 83f.; Führer, Formproblem- Untersuchungen, Zetemata 44, 1967, 41 ff. Stellen s. Gehring, Hofinger u. MW; Nachträge: Plusv.: 77308 a, 739 a, K30a, u83a, ^43 a Nicht in Hofinger u. MW: Hes. fr. 145,16 Pap. u. ep. Fr.: Hes. POxy. 2509,15; Hes. fr. 10(a), 43. 55 (ci.). 90; Theb. fr. 2, 2 p. 11 Ki. = p. 22 Dav.; fr. 3, 2 p. 11 Ki. = p. 23 Dav.; Cypr. fr. 3,1 p. 22 Ki. = 4,1 p. 36 Dav.; fr. 5, 1 p. 23 Ki. = 6, 1 p. 37 Dav.; fr. 6, 8 p.24 Ki. = 7, 8 p. 38 Dav.; Aeth. fr. 3,3 p. 35 Ki.; II. Parv. fr. 2, 1 p. 39 Ki. = p. 53 Dav.; fr. 11, 1 p. 43 Ki. = 11 A p. 56 Dav.; inc. sed. fr. 4 p. 72 Ki. = 7 p. 107 Dav.; fr. 14 p. 74 Ki. = 27 p. 111 Dav.; Alcmaeonis fr. 1, 1 p. 76 Ki. = p. 139 Dav. (μιν)\ Eumel. fr. 2, 4 p. 188 Ki. - 2 A, 4 p. 97 Dav.; c. Naup. fr. 2, 1 p. 146 Dav.; Minyas fr. 1, 1 p. 144 Dav.; Pan. fr. 5 p. 117 Dav.; fr. 12, 7. 14. 15 a p. 258 Ki. - p. 121 Dav.; fr. 13, 1 p.
121 Dav.; fr. 14,2 p. 122 Dav.; fr. 16, 1 p. 123 Dav.; fr. 32, 8 Matthews; Choer. Suppl. Heil. 319,2; 320, 2; inc. sed. fr. 5,1 p. 148(?) Allen, wozu: Labarbe, L’Homere de Platon, 378ff.; G. Lohse, Untersuchungen über Homerzitate bei Platon, Diss. Hamburg 1961, 21 ff.; Mer. Suppl. Hell. 903 A, 1. 13. 18. 21; Linc. auct. fr. PSI, 1385 b, 3; L , 1386, 25. 33; Antim. Teius fr. dub. ap. 3,1 Coll. Alex. p. 247 Powell(?); Mus. fr. 3 Diels; fr. 5, 2 Diels; Vit. p. 9, 12; p. 11, 17; p. 13, 10; p. 16,30; p. 17,2.7; p. 18,23.26; p. 19,1.7 (v.l.); Cert. p. 37, 7.27; p. 38, 7 (v.l.). 19; p. 39, 31; p. 40, 8; POxy. 3698, 15 G. C. Wakker
μενεοάνω [25*, 13°, 1H, lh] F Präs. Ind. -ω 1, -εις 3, •ει 1, -ομεν 1, -ετε 2; Impf. -ε(ν) 5, -ον 2; Imp. -ε 1; -έμεν 2; -ων 20; Aor. μενεήναμεν 2
Μ la κτεινόμενος -ε 77491; μεν]έαινε h. Cer.
468 [^1.] -ε Φ543 [νκ,Μ -ε ν30 1b [^‘χ]αύτο£+ έρύκε/άλεξασδαι -ω/ον ρ17, 0565 - 77562; ίέν/ένιπρήσαι -ει(ς) ρ 185» 0507; (δ’) άσπερχές -εις/εν Δ32, ΧΙΟ, α20; -εν ζ330; (έπόρουσε) δαϊζέ/κατα^κτάμεναι -ωνΛ Φ33/Γ379 « £436 s Κ442. 346 « Φ170 a 140, ώς τε L , *295 κ 322; έπιπτέ/έρύσσα/όρέξασδαι -ων 4126, Φ176 — $>125, Λ392; άείκιζεν* -ων Ω22. 54; μάλα περ -ων Ο6\7, £341;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μενεαίνω
-ων Τ36Ί, λ585, Sc. 361 2 [««ί««] -ομεν 0104; -ετε
7V628; -έμεν £606, 768; μενεήναμεν 758, <5282 κτεΐναι -ετε υ315 Anl. pos.bildend 0104, 758
Σχ sch. D 0104: προδυμούμεδα (so reg.)· νόργιζόμεΛδα (ebs. 77491, 768), 7222: μηνιών. L Λνος
L F. Weidemann, De ira Achillis, Diss. Marburg 1889, 33ff. 62ff.; J. Irmscher, Götterzom bei Hom., Leipzig 1950, 14; Adkins, JHS 89, 1969, 14. 17f.
B drauf aus sein, danach streben, (außer λ 392. 585, ρ 17. 185 energischen) spontanen (vgl. αύτός + 0565 = 77562, ρ17) Drang haben (vgl. μένος), von (allg.) Vitalitätsregg. (77 491) bis zu (spez.) Wut od. Zorn (in 2.3); neg. £606, T 68, ρ17, lh, vergebt £436, 0104. 617, K346. 442, Φ170. 176 = φ 125, Ύ10, <5282, ε341, λ 392. 585; Subj. (sg. außer 2x νώϊ + Aor. u. 5x Pl.) bis auf Δ 126 (Waffe belebt gedacht) pers., davon (in 3.4 außer 7367 stets) göttl. 4 32 (Hera), 0104 (dies, u.a.), a20, ε341, ζ330 (Pos.), 1H (Ares), lh (Dem.); mit abh. Inf. (1), Dat. (3) od. Gen. (4), mit (mod./temp.) Adv. ά\ζηχές, αίεί, άσκελεως, άσπερχές (3χ), έπιζαφελώς, λίην, μάλα (2x); im Ggs. zu μέμονα Β 1 a (am Anf.) nie mit lok. Best., sonst gleichbed. bis auf 3 (sek. Bed.entw.?), liefert metr. entspr. *Flex.’ bes. beim überrepräsentierten (50%) Ptz., vgl. 0617, £34 m. £375, 72298, χ 172, Hes. fr. 35,3; v30 m. <5351; Sc. 361 m. 4440, £518; im Wechsel mit ϊεμαι (bei Wiederaufnahme von verb. fin. durch Ptz.) £434/6, <5282/4, φ 125/9. - Wortf.: άλύ(σσ)ω, δυσδυμαίνω, έδέλω, επείγομαι, ϊεμαι, κοτέω, λιλαίομαι, μαιμάω, μαίνομαι, μέμονα, μενοινάω, όδύσασδαι, όρεχδέω, όρμάομαι, κακά φρονέω, χαλεπαίνω, χατέω, χολόομαι 1 m. abh. Inf. (Aor. außer £606 [neg.] u. 3° am Ende; 4 32, £606, 7V628, Φ543, 5282, v30 nach-, sonst unmittelbar vorangest.), bes. 'töten’ (vgl. μένος B Vorbem.), Zush. in II. stets krieg. (uvgl. μέμονα B3ja), in Od. meist (außer x295. 322, υ315) friedl. (L jb); in dir. R. (ρ 17. 185 RAnf.) außer O565+ (RAbschl.), 7379+ (ohne K346 u. 2°), 4126, Φ176Λ 543, v30 Γ379 άψ έπόρουσε κατακτάμεναι -ων 1 έγχεϊ a Φ33 a £436 (τρίς) a Κ442 (έμμεμαώς) - 346« a Φ170 a 140 a «295« (ώς τε) a 322, vgl. £301. 852. 434f. u315 (εί) μ αυτόν (Tel.) ^κτεΐναι^ -ετε χαλκω, vgl. V. 50, <5823 7V628 έν νηυσίν -ετε ... 1 πυρ ... βαλέειν, L j 5’ Αχαιούς (630 έσσύμενοι), vgl. 634 0 507 νηας ένιπρήσαι -ει (Hektor) 4 32 (was hat dir Priam. getan) ö τ άσπερχές -εις (Troja έξαλαπάξαι) unablässig darauf sinnst, vgl. V. 40, Θ241 £
606 (Ap. hilft Hektor) είκετε, μηδέ δεοΐς -έμεν ίφι μάχεσδαι, vgl. (V. 130,) 4 303f. (u. μέμονα B3a), £7111, 7789 0565 ώς έφαδ\ οί δέ καί αύτοί άλέξασδαι -ον, 1 έν δυμώ δ’ έβάλοντο έπος = 77562, vgl. TV475 Φ543 φεϋγον (Tr.)· ό δέ (Ach.) σφεδανόν έφεπ’ έγχεϊ, λύσσα δέ οί κήρ 1 αίέν έχε κρατερή, -ε δέ κΰδος άρέσδαι (Einnahme Trojas drohte), vgl. K502 Φ176 (μελίην ού δύνατ έκ κρημνοΐο ^έρύσσαμ) τρίς μέν μιν πελέμιξεν L JLaftn -ωνΔ = <£>125 (Bogen zu spannen), vgl. Σ156 4126 άλτο δ’ όϊστός 1 ... καδ' όμιλον έπιπτέ^ vgl. O542f. λ 392 πιτνάς εις έμέ χεΐρας,
όρέξα j , vgl. 206. 210, Φ65 585 όσσάκι γάρ κύψει ό
γέρων πιέειν -ων, 1 τοσσάχ ύδωρ άπολέσκετ, vgl. ω395. Sc. 251 f. 5282 νώϊ (Men. u. Diom.) ... μενεήναμεν όρμηδέντε 1 ή έξελδέμεναι, ή ένδοδεν αιψ’ ύπακοΰσαι (Od. κατέρυκε), vgl. Χ413 ρ 17 (führ ihn in d. Stadt! Antw.:) ούδέ τοι αύτός έρύκεσδαι -ω (βέλτερον κατά πτόλιν πτωχεύειν) bin nicht drauf aus, vgl. TV252 f. 185 πόλινδ’ ίέναι -εις 1 σήμερον, ώς έπέτελλεν (Tel.), vgl. ο308 ν30 (Demod. sang, Od.) πρός ήέλιον κεφαλήν τρέπε 1 δϋναι έπειγόμενος- δή γάρ -ε νέεσδαι es drängte ihn, vgl. 5351, y344 2 eil. bzw. abs.
(vgl. μέμονα B2); in dir. R. außer 77491 (REinl.), 0617, 022 0617 (έδελεν ^ρήξαιΛ στίχος’ άλλ" ού) δυνατό L u ^άλα περ -ωνΛ, vgl. V. 604, £473. 543 f., 4 537f. ε341 (τίπτε τοι ώδε ώδύσατ έκπάγλως; ού) σε καταφδίσει (Pos.), L j so sehr er es auch möchte, umdeutbar zu zürnt (s.u. 3) ΧΙΟ (τίπτε με διώκεις; ούδέ) έγνως ώς δεός είμι (Αρ.), σύ 5* (Ach.) άσπερχές -εις du gierst hartnäckig ~ gibst nicht auf, s. Φ605 77491 κτεινόμενος -ε (sprach letzte Worte u. starb) bäumte sich attf, s. στενάχων V.489 (Gl.), vgl. X337. 355,
125
126


μενεαίνω
Μενέλαος
*F30f., Aesch. Ag. 1388 (and. van der Valk, Researches II 99) 758 (άρειον έπλετο) οτε νωί περ άχνυμένω κήρ 1
θυμοβόρω έριδι μενεήναμεν εϊνεκα κούρης; aufbrausten, vgl. B377f. 68 παύω χόλον, ούδέ τί με χρή 1 άσκελέως αίεί -έμεν böse sein, vgl. V. 66, /761, a68f. Ω22 'Έκτορα ^άείκιζΛεν -ων in seiner Wut, vgl. V. 12 54 γαΐαν L Λει -ων 3 m. abh. (pers.) Dat. (: Sach-Instr. 758 in 2): jem. Böses wollen, grollen , in dir. R. 0104 (RAnf.), lh 0104 νήπιοι, οϊ Ζηνί -ομεν άφρονέοντες (μιν μέμαμεν καταπαυσέμεν) dem Ζ was wollen, vgl. 2?875 7367 Τρωσίν -ων 1 δύσετο (Ach.) δώρα θεού voller Wut auf, s. V.365f., vgl. /7373. 783, λ 532 α20 (θεοί έλέαιρον) ό δ’ άσπερχές ^-εν 1 ... Όδυσήι] ζ330 ό δ’ έπιζαφελώς L d, s. ν342, vgl. 7516. 525 h. Cer. 468 πείθεο, μηδέ τι λίην ' ά[ζηχές μεν]έαινε Κρονίωνι, vgl. V. 362 4 m. abh. (Sach-)Gen. (nachhom.): gieren nach ’,
in dir. R. Sc. 361 άντίος έστη έμεΐο, μάχης άμοτον -ων (Ares; irrig I Sp. 641, 64), vgl. 7 388+. 518. 732 (606 in 1), 7133, Sc. 23
D v.l. F445 (= 7436)
G 5x in Φ, 4x in O, 3x in 7 R. Führer
μενεδήϊος [2‘] E verb. Rektionskompos.; VG zu μένω (12), HG zu δαί, δήϊος; vgl. den nachhom. PN Δαιμένης Σχ sch. D Λ/247: μένων τούς πολεμίους έν τη μάχη, πολεμικός, 2V228: υπομονητικός έν τη μάχη
Β standhaft im Kampf — (Wortf.: μαχήμων, μενεπτό- λεμος, μενεχάρμης/ος) Μ 241 (Hektor zu Pulyd.:) ,,ού γάρ τοι κραδίη -ος ούδέ μαχήμων“ N22S (Idom.:) „άλλά Θόαν, καί γάρ τό πάρος -ος ήσθα, ότρύνεις δέ καί άλλον κτλ.“
G. Markwald
Μενέλαος [134*, 60°, 12Η, 13e] Ε VG zu μένειν, HG zu λαός; aber wohl nicht, wie häufig angenommen (v. Kamptz 60. 62 m. Lit.), i. S. v. 'der den feindlichen Mannen standhält’, da λαός an u. für sich jew. das eigene Volk bezeichnet. Verseh. Deutungen mögl., z.B. 'der beim Volk bleibt’, 'der für sein Volk standhält’. — Vgl. auch Μέντωρ E, ferner jetzt Leukart, Mykenaika 393 Anm.40(B) F -ος 98, -ε 31, -ου 22, -ω 22, -ον 33; im Prosaref.: 13
Μ 1 [ ] la -ος χ249, -ε /V603 1 b
-ος/ον ιάρήϊοςΛ/ον Άτρέος υίός/όν ΡΊ9 Μ98. 115. 195 = 205; -ος L , 7339, Λ 487, 0540, 77311; Άτρέίδης -ος 7350, 750, Ζ44, 746. 60; Άτρειδη ^-ε διοτρεφές, όρχαμε λαών. 712, 5156. 291. 316, ο64. 87; L u ο 167; Άτρειδη u-£ διοτρεφές. δ235; L u 77109, 734. 238 (ώ πέπον). 652. 679. 702, δ 138; άναξ -ε «7588; ω πέπον, ώ -ε Ζ55; ιφθιμον -ον 7554; -ε in verseh. Kas. 21*, 3°, Cypr. fr. 15, 1 p. 41 Dav. 1c -ος άμύμων N64\; -ος Δ19, ρ76 =
ο207«;-ονΛ 139 2 [ ] 2 a [uJ- ] -ω5128 2 b
[uJ-] -ου κυδαλίμοιο Δ 100. 177, 7/392, 7V591. 601. 606, 769, 52. 16. 23 = 217. 46, ο5. 141; άγακλήος -ου «7529; -ου «7597, /279; -ω Α159 3 [^‘χ] ^Άτρε-
ίδ.ης/η/ην δουρικλειτός/ώ/όν -ος/ω/ον 7 55. 578, Κ 230, «7355, ο52, ρ 147 / Hes. fr. 175, 1 (Έρμιόνην) / ρ116; ι Ρίζ/ην -ος/ον 7580, 5185 = £470« /551; L .αι/ης, Αγαμέμνων/Lovi καί. -ος/ω 0261 / 7 552, 2/373, 470, 7 249; L j -φ Hes. fr. 136,9.13 (Dat.?); βοήν άγαθός/όν -ος/ον 7408 s γ311 s ο57, 7586, 796, Κ36 s 7560m«L«, Ζ37 - pl20"*d" = *60«^> = ο 61, 2V593, 0568, 7246
- 656, 5609, 7665, 5307, ο92. 97 / /1220, 2V581, 7237
- 651, ο 14; άγαθόν -ον ζΔ181; άρηίφιλος/ου/ω/ον -ος/ου/ω/ον 721. 136 - 253. 232, Δ150, 7561, Λ 463, 7 138, 0 169, Hes. fr. 204, 86. 89. 93 / 7430. 457, Δ\3 / Γ 206. 307. 452 / 752. 69 a 90. 432, 71. 11, Hes. fr. 195, 5; κάρη ^ξανθός. -ος ο 133; L ./ού/ώ/όν -ος/ου/ω/ον Δ 183 = 718« = 530 = 332 = 7684« = «7438« = 559« = 147« = 265 a 168 - 203 - ο 110«, 7113 = /168« (vgl. 0 147), 7284, Δ 210, 76. 124. 578. 673, «7293. 401, γ 257. 326, 576, ο 147 (vgl. 7113), Hes. fr. 198, 5 / Hes. fr. 176,7 / 7434, *240, Λ 125 / «285 a Hes. fr. 204,41« ; διοτρεφές L<5 -ε. *43, 526. 561; άγακλεές L , 7716; φίλος
j 21189; άντιθέω -ω #518 — ω116« ; - ος/ω/ον/ε 7403, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
«7576, 5116 / 7715, Hes. fr. 197, 5 / *114, 7507. 626, Ψ 51, ν414 / ζύ 169, 7508 im Prosaref.: 5e Hes. fr. 194; Cypr. Lap. Proci. Chr.d 18. 20. 32. 35 p. 31 Dav., II. parv. L u 9 p. 52 Dav., fr. 19 p. 58 Dav., II. pers. L u 21 p. 62 Dav., Nosti L j 3. 9 p. 67 Dav., Nosti fr. 2 p. 68 Dav., Eumel, fr. 9 p. 100 Dav., Cin. ep. fr. 3 p. 93 Dav.
L ’Leaf, Homer and History, London 1915, 228. 323; 2Famell, Cults, Oxford 1921, 322 f.; 3Klingner, Studien, Zür- ich/Stuttg. 1964, 73ff.; 4Burr 58ff.; 5Kullmann, Quellen 93ff. u.ö.; 6Kiechle, Lakonien 10f., 39ff.; 7Webster, Mykene 148. 161 f., ders., Mycenae 120f.; 8Friis Johansen, The Iliad in Early Greek Art, Munksgaard 1967, 77ff., 212f. u.ö. (s. Index); ’Nilsson, Min.-Myc. Religion 621 ff.; 10Giovannini 27f.; nH.S.-L. 74ff, bes. 79f.; 12Powell, TAPhA 101, 1970, 419-31; 13Barck, WS 5 (84), 1971, 5-28; 14A. Parry, HSPh 76, 1972, 15—20; 15Bergold, Zweikampf; 16Hohendahl-Zoetelief, Mn. Suppl. 63, 1980, 45—53, 143—183; 17Postlethwaite, Antichthon 19, 1985, 1-6; 18Loptson, AC 55, 1986, 43. 46ff.; 19F. Fron- tisi-Ducroux, La cithare d’Achille, Rom 1986, 23—27
B Atreide, Bruder des Ag. u., ihm wohl untergeordnet, Herr in Lakonien u. Sparta; Gatte der Hel. u. Verursacher des Troj. Krieges, als er sie von Paris zurückgewinnen will 1 Allgemeines (Herkunft, Charakter usw.) la Genealogie: bei Hom. wie sein Bruder Ag. Sohn des Atreus (Άτρέος υιός, Άτρέίδης, s. Μ); Mutter oder Geschwister nicht genannt (Aerope vorausg.?, s. Hes. fr. 194); bei Hes. fr. 195, 5 (f.) sind beide sowie e. Bruder Anaxibios (oder Schwester -ίηΊ, s. App. z.St.) Söhne des Pleisthenes u. der Aerope (Ήερόπ[ειαν V.3), vgl. fr. 194. - Gatte der Hel. (7586ff., Hes. fr. 204, 41. 86 usw.), mit ihr nur ein Kind, Hermione, nach Hom. (514); Sohn Megapenthes stammt έκ δούλης (511 f.), nach LNosti fr. 2j p. 68 Dav. war die Mutter Γέτις (vgl. L d p. 185 Be.); nach Hes. fr. 175, 1 (f.) waren Hermione u. Nikostratos Kinder des Μ. u. der Hel., letzterer auch nach Cin. ep. fr. 3 p. 93 Dav.; Sohn Xenodamos έκ Κνωσσίας δέ νύμφης nach Eumel, fr. 9 p. 100 Dav. 1 b Herrschaftsbereich, Herkunft: führt das lakedäm. Kontingent (60 Schiffe), 7586; zum Umfang des Reichs, Verh. zu Ag. sowie weitere St. s.o. Λακεδαί- μων II Sp. 1621, 57ff., 72ff. (Bl u. 3), für die Od. s. a 285, χ326+, Fahrt nach Sparta zu Men., 51 f.; (s. 571 ff. zu seinem Palast). Auf seine Heimat im fgrE kein Hinweis, obwohl er, als Bruder des Ag. bzw. Atride, urspr. in die Argolis gehört; wohl vorausg., u. ebenso, daß er durch die Heirat mit Hel. die Herrschaft über Sparta erwarb (vgl. Apollod. Epit. 2, 16), obwohl die Tyndariden noch lebten (7239. 244); viell. aber urspr. auch in Lakonien zu Hause (wie auch Ag.?, s. L6) oder Reflex eines myth. (nicht unbedingt myk.) Großreiches der Atreiden auf der Peloponnes (s. L118, vgl. s.v. Μυκήνη) 1 c Charakter u.ä. 1 c α s. Rolle als Krieger, Heerführer u. Herrscher: hierher die Epith. άρήϊος, άρηί- φιλος, δουρικλειτός, βοήν άγαθός (s.o. II Sp. 72,6ff.); κυδάλιμος, άγακλεής; διοτρεφής, δρχαμος λαών; ϊφθιμος. — Μ. ist ein ausgezeichneter Krieger (z.B. Paris überlegen; vgl. seine Aristie im P), gehört aber nicht zu den ersten: er steht weit hinter Ach. (vgl. L7), Aias, Diom. u.a.; Hektor ist er nicht gewachsen (s. //109ff., 114), u. auch nicht Aen. (E 564); Ap. nennt ihn einen μαλθακός αίχμητής (7588). Als Heerführer (u. von königl. γενεή) dagg., als Bruder Ag.s, des offiziellen Führers gg. Troja u. dazu Herren der größten Macht in Griechenl. (7100ff., bes. 108), ist er in gewisser Weise der „2. Mann“, ist βασιλεύτερος (*239) u. verfügt über mehr βίη als die übrigen: Al59 (τιμήν άρνύμενοι -ω σοί τε, sc. Ag.), vgl. 7552 u. Hes. fr. 136, 9.13; H41Q, P249 (παρ* Άτρε- ^δης, Άγαμέμνονι καί -ω, 1 δήμια πίνουσιν); K24Q (vgl. 237ff.), «7576(—578): κρείσσων άρετη τε βίη τε Als Gatte der Hel. ist Μ. schließ!, sogar die Hauptpers. i. d. S., daß mit ihm u. seiner Existenz das ganze Unternehmen steht u. fällt: Δ 169(—)177(—)181. 183(-)189 (s. bes. 171 f., 184; vgl. E 566 f.). Aus dieser s. Rolle, eigentl. die Hauptpers., fakt, aber, als Heerführer u. Krieger, 'zweitrangig* zu sein, erklärt sich z.T. einers. sein gelegentl. Hervortreten (Γ/Δ, //94ff., im P) u. andrers. sein häufigeres Fehlen, so z.B. im A u. B, wo er 127
128


Μενέλαος
ΜενεσΦεύς
einfach hinter s. Bruder zurücktritt (viell. nicht ohne Kritik u. Meinung, s.u. cß) u. selbst in seiner Aristie im P, wo er zwar die Initiative ergreift, aber nach einigen Taten von Aias, den er gerufen hat, in den Hintergrund gedrängt wird, aber bis zum Ende, wenn auch zwischendurch nicht genannt, präsent bleibt 1 c ß Aussehen u. Charakter: zum ersteren vgl. Formel ξανθός -ος (St. s. M), ferner Γ210 (στάντων ... -ος ύπείρεχεν εύρέας ώμους, 1 έζομένω γεραρώτερος ήεν Όδυσσεύς) ; zu seiner Art zu reden 213 (έπιτροχάδην άγόρευε, ' παΰρα μέν, άλλά μάλα λιγεώς, έπεί ού πολ- ύμυθος ' ούδ9 άφαμαρτοεπής) — Μ. ist tapfer (ζ.Β. Η 94ff.), aber dabei besonnen, auf einen sinnlosen Kampf läßt er sich nicht ein, findet aber einen Weg, sich trotzdem zu behaupten (P89—115); Kampfeswut im Übermaß ist ihm un- verständl. u. zuwider (TV636ff.). Gegenüber Feinden ist er weicher als sein Bruder (Z51ff.) u. ist auch sonst δβΓείζ sich versöhnen zu lassen (*£602 ff.). Er zeigt sich verantwortungsbewußt u. setzt sich ein, wobei er sich s. Bruder unterordnet u. ihn unterstützt: 2?408 (αυτόματος ήλθε ... -ος' ' ηδεε γάρ ... ώς έπονεΐτο), Κ25 (ff.), 114 (ff., bes. 121 ff.: Ag.: ,,πολλάκι ... μεθιεϊ [Μ.] ... 1 ούτ9 όκνω ..., 1 άλλ9 έμέ τ9 είσορόων“ usw.), vgl. auch seine Bereitschaft, Tel. zu begleiten (o80ff.). Er schätzt hoch ein, was die Gr. für ihn leisten, u. will ihnen soviel wie mögl. Leid ersparen bzw. Dank erweisen (£98ff., 7C26ff., *£606ff., <597ff., 169ff). Er ist gradlinig (nicht listig o.ä.), rechtl. gesonnen u. großzügig (s. Verhalten im Ψ ggüber Antil.; s. Gastfreundlichk. im δ/ο), erwartet aber auch, daß seine Haltg. von höherer Stelle letztendl. belohnt wird (Γ100, 351 ff. 365f., TV623ff.); er ist vernünftig u. schätzt vernünftiges Verhalten bei anderen (5 600 ff. bes. 611; o68ff.). — Bei vielen seiner Handlungen reflektiert Μ. aber, viell. mehr als andere bzw. als in seiner Zeit u. Gesellschaft übl., darauf, was andere über ihn sagen könnten (z.B. V'ölOf., vgl. 575ff. u. allg. L16); hierin u. auch sonst in vielfacher Hinsicht ist der etwas hausbackene Μ. ein Gegenbild zu seinem Nebenbuhler Paris („moral.“ u. „ästhet.“ Typ), vgl. L16 143 zu Z350f.; nicht umsonst ist er Schützling von Hera u. Ath., jener von Aphr. 1 d Bzhg. zu Göttern u. Helden: zu Ath. u. Hera (z.T. Folge der Wahl des Paris, aber auch passend zum Charakter von Paris u. Μ.): 7439 (-ος ένίκησεν συν Άθήνη), ΔΊ (δοιαί... -ω άρηγόνες, Hera u. Ath.), ri27ff., £715, P560ff., 566ff. zu Zeus, als dem Gott der Gastfreundschaft: Γ351 ff., 365ff., TV624ff, P46ff. — zu Ag.: £4O8f., (587: άπάτερθε [von Ag.] δέ θωρ- ήσσοντο, die Lakedämonier, s. L13), Al 53 ff., Z53ff., K25ff., 121 ff., 233ff. (bes. 240) zu Hel.: £290f., 7139f.; 5120ff., o92ff, 561 ff.; Hes. fr. 176, 7 (ferner 197,5; 198,5; 204,41. 86. 89. 93); Jl. parv.j fr. 19 p. 58 Dav.; u j ap. Procl. Chr. p. 89 Sev. zu Idom.: Γ232 (häufig Gastfreund bei Μ.) zu Od.: 7205ff., A464ff, <51O4ff, 169ff., 280ff; £470 zu Antil.: £565 ff., 0568 ff, P673ff., Ψ (Wagenrennen) zu Aias: 464ff; im P (ab 115ff.) zu Nestor: <5204ff, o 151 ff. le Μ.* Unsterblichkeit: 5561 (Weiterleben im Elysion, weil Gatte der Hel. u. somit γαμβρός Διός) 2 Handlung 2 a Antehom.: Ag. wirbt für s. Bruder um Hel., Hes. fr. 197,5; Μ. besiegt alle Mitbewerber um Hel.: Hes. fr. 198, 5; 204,41 (hat die meisten Geschenke). 86. 89. 93 Paris besucht Μ., der fährt nach Kreta: Iris meldet den Raub der Hel., Μ. berät sich mit Ag. u. geht dann zu Nestor, Cypr. ap. Procl. Chr. 18. 20. 32. 35 p.31 Dav. (vgl. M); Ag. u. Μ. werben um Od.’ Teilnahme, ω 116; Od. u. Μ. verlangen in Troja die Rückgabe von Hel., Γ206, Λ125. 139 (Antimachos’ Vorschlag, Hel. nicht herauszugeben u. sie zu töten); ferner Cypr. fr. 15, 1 p.41 Dav. 2 b Ilias: Μ. kommt αυτόματος zur Beratg., P408L; stellt sein Kontingent getrennt von dem seines Bruders auf (586, s. L13); Zweikampf mit Paris: Γ21. 27. 52. 69. 90. 96. 136. 253. 281. 284. 307. 339. 350. 403. 430. 432. 434. 452. 457, Δ13. 19; Verwundg. durch Pand.: A94. 98. 100. 115. 127. 146. 150. 154. 177. 181. 183. 189. 195. 205. 210. 220; Μ. tötet Skamandrios: £50. 55; rächt Krethon u. Orsi- lochos, tötet Pylaimenes: £561. 578; fängt Adrestos: Z37. 44. 55; will Hektors Herausforderg. annehmen: 7794. 104. 109;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Paris will wohl die Sachen, aber nicht Hel. herausgeben: H 373. 392; 0261; Dolonie: K(25). 36. 43. 60. 230; rettet Od.: Λ463. 487; verwundet Helenos: TV581. 591. 593; tötet Pei- sandros: 601. 603. 606. (Triumphrede: 620-639) 641; tötet zus. mit Meges den Dolops: 0540; treibt Antil. an, 0568; tötet Thoas: 77311. — Kampf um Patr.’ Leiche; Μ.* Aristie tötet Euphorbos: Pl. 6. 11. 12. 18. 34. 46. 60. 69. 79; weicht vor Hektor, holt Aias u.a.:P 113. 124. 138. 237. 238. 246. 507. 508. 554. 556. 560. 578. 580 (tötet Podes). 587; Übermacht der Tr.; Μ. schickt Antil. zu Ach.:P626. 651. 652. 656. 665. 673. 679. 684. 697; kehrt zu Aias zurück; Mer. u. Μ. tragen die Leiche, die Aianten decken den Rückzug: P702. 716. — Teilnahme am Wagenrennen: *£293. 355. 401. 422. 438. 515. 516. 522. 529. 566. 588. 597. 600 2 c zw. II. u. Od. Μ.
im Hölzernen Pferd: <5280 ('έγώ9); Μ. schändet die Leiche des Paris, II. parv. ap. Procl. Chr. 9 p. 52 Dav. (vgl. M); tötet Deiphobos, gewinnt Hel. zurück, II. parv. fr. 19 p. 58 Dav., II. pers. ap. Procl. Chr. 21 p. 62 Dav. — vgl. t?518 Nostoi: Μ. kehrte als letzter zurück, a 285 f.; Streit um die Rückkehr zw. den Atriden, γ (136ff.). 141, Nosti ap. Procl. Chr. 3f. p. 67 Dav.; Μ. schließt sich Diom. u. Nestor an, /168; bei Kap Sunion beerdigt er s. Steuermann, /280; bei Kap Maleia wurde er verschlagen (287ff.) u.a. nach Ägypten, Nosti a.O. 9 p. 67 Dav.; während seiner Abwesenheit tötete Aigisth Ag., /249. 257; im 8. Jahr, gerade als Orest Aigisth getötet hatte, kehrte er mit großen Reichtümern zurück, /311. 317 (f.). Rückblick auf die Irrfahrten in Μ.* Erz. <5 82ff.; 128; 351 ff. 2d Odyssee: Tel. kommt zu Μ., der gerade die Hochzeit seiner Kinder feiert: <52. 16. 23. 26. 30. 46. 51. 59. 76; Μ. u. Hel. erkennen den Sohn des Od.; Erz. von Od., am nächsten Tag Μ.’ Bericht von s. Irrfahrten usw.: 5116. 138. 147. 156. 168. 185. 203. 217. 235. 265. 291. 307. 316. 332. 609 Μ. beschenkt u. entläßt seinen Gast: o5. 14. 52. 57. 64. 67. 87. 92. 97. 110. 133. 141. 147. 167. 169. 207; Tel. berichtet: ρ76. 116. 120. 147; λ 460, v414
D 7140 a, 627 a, «£538 a; v.l. P346
B. Mader
μενεπτόλεμος [9‘, 1°] verb. Rektionskompos.; VG zu μένω (12), (Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 167) M vJ] Τυδέίδης τε -ος 748 [JUJ] -ος Πολυποίτης ΒΊ4Ο, Ζ29, *£836. 844; -ος Θρασυμήδης Κ255, /442; -ος Πολυφ- όντης Δ 395; τε -ός τε Ποδάρκης Ν693; -οί τε Περαιβοί Β 749 Σχ sch. D £740/Α395: ύπομονητικός έν τώ πολέμω/γενναϊος
Β standhaft im Kriege; epith. omans zu EN, meist zu Polyp, u. Thrasym., bei diesen rein schmückend, bei anderen (die Peraiber, £749, Polyphontes, A395, Podarkes, TV693, Diom., 748) eher inhaltl. begründet. — Wortf.: μαχήμων, μενεδήϊος, μενεχάρμης/χαρμος ΒΊΑΩ (Schiffskatalog) τών αύθ' ηγεμόνευε ^ος Πολυποίτης*, ' υιός Πειριθόοιο Ζ29 (Aufzählg.:) Άστύαλον δ' άρ’ έπεφνε u , ί£836 (Wett¬
kampf:) ώρτο δ' έπειτα L j 844 (Wettkampf:) άλλ' ότε δή σόλον ειλε u u Κ 255 Τυδέίδη μέν δώκε ^-ος Θρασυμήδης*' φάσγανον άμφηκες /442 (Stieropfer:) πέλεκυν δέ u u 1 όξύν έχων έν χειρί (χερσί ν.1.) παρίστατο, βουν έπικόψων ΒΊ49 (Schiffskatalog:) τφ δ' (Guneus) Ένιήνες έποντο -οί τε Περαιβοί Δ 395 υιός τ' Αύτοφόνοιο, -ος Πολυφόντης (Λύκο- v.l.) TV693 (Kampf um d. Schiffe:) προ Φθίων δέ Μέδων τε -ός τε Ποδάρκης Τ43 τώ δέ δύω σκάζοντε βάτην Άρεος θεράποντε, 1 Τυδέίδης τε -ος καί δϊος Όδυσσεύς, ' έγχει έρειδομενω G. Markwald
ΜενεσΦεύς [7·, 1Η, 1*] Ε short, metr. form < Μενεσθένης, ν. Kamptz 209; J. Τ. Kakridis, Festschr. W. Marg, München 1981, 50
Μ 1 [---] ^υίός Πετεώο -εύςΛ TV 690 [--*] u u £ 552, Λ/331, Hes. fr. 200,3 suppl.; διός τε -εύς TV 195 2
[m2_2] -ήος μεγαθύμου Μ3Ί3, 0331; -ήϊ μεγαλήτορι II. pers. fr. 4,2 ρ. 64 Dav. [----] υιόν Πετεώο -ήα πλήξιππον Δ 327 3 cf. υιέ ^Πετεώο διοτρεφέος* βασιλήος Α338; L
φίλος υιός Λ/355
129
130


ΜενεσΦεύς
μενοειχής
L ‘Cantarelli, RIL 108, 1974, 459-505; 2Fraser, Η. 97, 1969, 263ff.; 3Schwartz, Ps.-Hes. 414. 421 f. 490ff; 4Dihle, Homer-Probleme 29ff.; 5Kulimann, Quellen 74ff. 153. 389; 6E.J. Winter, Kampfszenen, Diss. Frankfurt 1955 (1956) 178-192; 7Page, History 145-147. 173-175; 8Burr, Neon Ka- talogos 42; ’Weber, WS 45, 1926/27, 146-148
B Athenian leader in Tr. war, son of Peteos; for epith.s see M above and TV 196 άρχοί Αθηναίων. Discussion in L above mostly on problem caused by leadership of Μ. instead of Θησείδαι (see 3 below), esp. passage in Cat. of ships (see 2 below) where, among other things, the high praise of the otherwise undistinguished Μ. raises the question of Attic Interpolation. It is generally accepted that M/s name in this role must be traditional because otherwise inexplicable (L7, L4 34, L1 466ff., Kirk, Iliad on B552ff.; differently L5 78. 339: Μ. in pre-Iliadic saga). For disc. of how M. came to power (L1 484ff., L7) it is worth noting that acc. to /1338 (see Μ) Μ.’s father was a βασιλεύς. For list of appearances in later authors, RE 15 [1931] 850-852, L7 174 1 before
Tr. War: suitor of Helen who offered most after Men. (Hes. fr. 200, 3) 2 in Iliad: B : leader of the Athenians w.
fifty ships; the best of all at marshalling forces, his single competitor being Nestor (552—556) Δ: Ag. came and chi- ded Od. and Μ. (w. his Athenians); Od. answers but Μ. makes no response (326ff.). For possible motives behind πλήξιππον (327), L6 178f. Λ7: the Lycian leaders advance
on Μ.’s tower; he looks for help and seeing the two Aiantes and Teukros he sends a herold to summon them to his aid; Telamonian Aias and Teukros come and join the fight when the Lycian leaders are trying to climb the fortifications (330-377) TV: When Aias fended off Hektor, Μ. and Sti- chios (άρχοί Αθηναίων) carried Amphimachos’ body to the Greeks (195f.). The best of the Athenians, under Μ.’s leadership, could not repel Hektor (687—691) O: Hektor slew Stichios, Μ. ’s πιστόν έταίρον 3 II. pers. fr. 4, 2 p. 64 Dav.: Ag. gave presents to the Θησείδαι (q.v.) and Μ. (μεγ- αλήτορι ποιμένι λαών)', II. parv.?, see L5 75 n. 1, L4 148; see also L1 473ff. For subsequent story of M. in later authors: wooden horse, death at Troy, nostos, see RE l.c., L7 174, L1 496 W. Beck
Μενέσθης [1'] Gr. £609 (Hektor tötet δύο φώτε είδ- ότε χάρμης,) είν ένί δίφρφ έόντε, -ην (-ήν Arist., s. Risch 18 Α. 15, Μενέστην v.l. ant., vgl. Ludwich, Textkritik 1, 258) Άγχίαλόν τε, zum Ν. s. ν. Kamptz 62f., 209 (Kurzform zu Μενεσθένης, *mit Standkraft ausharrend’
B. Mader
ΜενέσΦιος [2‘] wie Μενέσθης Kurzform von Μενεσθένης, s. v. Kamptz 116f. I Böoter aus Arne, S. des Areithoos u. der Phylomedusa, von Paris getötet, 7/9; zu den chronologischen u.a. Diskrepanzen zu /7136 ff. s. V. d. Mühll, Hypomnema 129; Kullmann, Quellen 124 A.2
II Myrmidone, S. des Spercheios (offiziell des Böros) u. der Polydore, einer T. des Peleus (s. auch Cycl. fr. dub. 3 Ber.), führt die erste Abteilg. der Myrmidonen, /7173 (αίολοθώρηξ), s. Kullmann a.O. 132f.
B. Mader
Μενεσ&ώ [1H] Okeanide, Th. 357, fern. Pendant (Her- ter, RE XVII, 1937, 2306) zu Μενέσθης (Kurzform zu Μενεσθένης) von anhaltender Stärke nach Deichgräber, Musen 29(201), der auf die Vbd. von Sthenno u. Euryale V. 276 verweist: viell. nur noch auf das VG reduziert verstanden u. dieses auf μένος bzg., sowohl σθένος als auch μένος von der Gewalt der Flüsse, s. P751 u. Λ/18. — Vgl. ferner Fischer, Nereiden 58 f. B. Mader
μενεχάρμης/ος [7‘, 1H] E verb. Rektionskompos.; VG zu μένω (I 2), HG χάρμη Σχ sch. D 7529: -ar υπομονητικοί έν μάχαις. πολεμικοί, Λ 122: -ην ύπομένοντα τήν μάχην, πολεμικόν, Ξ376: -ος' υπομονητικός έν μάχη
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Β standhaft im Kampf (zur urspr. Bed. von χάρμη vgl. Benedetti, RAL 34, 1979, 173—5); außer S376 (nur dort Nebenform -ος) epith. omans zu ΕΝ: Άντίλοχος (3x), Ίπ- πόλοχος, Ίππόνοος, Αίτωλοί, Γραικός, außer S376 immer am VE; d. Besonderh.n in Form, Stellg. u. Gebr. weisen -ος als jüngere Bildg. aus; -ης viell. urspr. Beiw. von Antik, dann auf and. metr. gleichw. EN übertr. — Wortf.: μαχήμων, μενεδήϊος, μενεπτόλεμος N396 τόν δ’ fΑντίλοχος -ηςΔ ' δουρί μέσον περόνησε τυχών Ο 582 ώς έπί σοί, Μελάνιππε, θόρ u j ' τεύχεα σύλησών *Ρ419 αίψα δ’ έπειτα ' στεΐνος οδού κοίλης ίδεν L Λ 122 αύτάρ ό (Ag.) Πείσανδρόν ντε καί 1ππόΛλοχον -ην (λάβε) 303 Αϊσυμνόν τ ΤΩρόν L Λνοον -ην /529 Κουρήτές τε μάχοντο καί Αίτωλοί -αι Ξ376 (Pos.:) ,,ός δέ κ άνήρ -ος, έχει δ’ ολίγον σάκος ώμω, ' χείρονι φωτί δότω, ό δ’ έν άσπίδι μείζονι δύτω“ Hes. fr. 5, 3 (Πανδώρη) μιχθεΐσ’ έν φιλότητι τέκε Γραικόν -ην
G. Markwald
μενθήρη [le] Σχ comm. (in Anacr.?) POxy. 2390 fr. 50 c, 18—9: -ας καλοΰσι τάς μ[ερίμνας] καί φρον[τ]ίδας Β Sorge, zu μαθεΐν (in der „Bed. 'denken an’, 'sich Gedanken machen um’ ..., die ... zu 'geistig aufnehmen’ weiterentw. erscheint“, V. Schmidt, ZPE 19, 1975, 186), (sg.) Reimwort (vgl. C. A. Lobeck, Pathologiae sermonis Gr. prolegomena, Lipsiae 1843, 264. 519 zu Theognost Can. 107, 19) zu gleich- bed. (pl.) μερμήραι (s.d.), ion. Glosse Pan. fr. 12, 16 p. 121 Dav. (οίνος όνειαρ άλεξίκακον) έν δέ τε -ης καί δυσφροσύνης άλεγεινής (άλεωρή ci.) ' <e.g. φάρμακον>, vgl. Th. 102f., Cypr. fr. 15 p. 41 Dav., Pan. fr. 14, 4 p. 122 Dav. u. s. Lloyd- Jones, Gn. 48, 1976, 505 R. Führer
Μενίππη [1H] Nereide, Th. 260 (δίη τε -η), nach Dil- ler, Gn. 12, 1936, 245 wie Ίππονόη freie Erfindg. im Anschluß an Ίπποθόη (beide V. 251), welches wieder mit Κυμοθόη zu verbinden wäre; vgl. Deichgräber 21 (193), dessen Übersetzg. steht wie ein Roß allerd. wenig überzeugt. VG viell. nicht auf μένειν, sondern auf μένος bzg., Horse-spirit nach Feldman, SO 46, 1971, 16 oder von der andringenden Kraft des Pferdes bzw. der Woge, vgl. oben μένος u. σθένος in Vbd. mit Flüssen, s.v. Μενεσθώ B. Mader
μενοειχής [6' (ΙΙΤΨΨΨ), 9°, lh] E zu μένος (vgl. bes. Z261, 7706, <5363, Hes. fr. 204,128) u. έοικα (BI3, vgl. *£649/50), zur Bildg. vgl. θυμαρής, zum Kompositionsvokal Debrunner, Wortb. (66—)68, Schwyzer I 440 F Mask, -έα 1'; Fern, -έα 8, -ε 1°; Ntr. Akk. -ές 1°; Nom. -έα 1', Akk. -έα 3, -ε 1°
Μ 1 [««Ι«] -ές u391; ένθήσω -ε ε 166 [ν«^1 έτίθει -ε ζΊ6 2 [mwIww] -έα λήίδ(α) ν273, h. Merc. 330; -έα, πολλά £232; -έα Ψ\39, ν409 [^*^] τίθει ,-έα
πολλά/δαΐτα ε26Ί, 190, L Λ/ήν 1227, π429; -έα δαί- νυ/δοϊεν/δώσω Ψ29. 650, 7144; -έα £158
Σχ sch. min. PSI inv. 1733 zu 790: δαψιλή, τή δυνάμει άρμόζουσαν, sch. D 790 (u.ö.): τω μένει εϊκουσαν. ^αύτάρκΛη, Ψ29·. θυμήρες. L Λες, 139: πολλήν L C. Ε. Geppert, Über d. Urspr. d. Hom. Gesänge, Leipzig 1840, II 135; Ch. Mugler, Science grecque, E&C 46, 1963, 143f.; La- tacz, Freude 98
B was das Herz begehrt, herzerfreuend, köstlich, sc. für (v409 Tiere u.) Menschen, nicht (außer lh) für Götter (kontrast. χαρίεντα 0204 u. metr. gleichw. κεχαρισμένα K298, π 184, r397), von (*£650, £158 durch Gotth.) geschenkten od. (£232, π429, lh) erbeuteten wertvollen bzw. reichlichen, bis auf je 3x am Anf./Ende eßbaren (kontrast. metr. gleichw. μελιηδής von Wein [u. best. Pflanzen]) Vorräten (lh iron.), Ausdr. der Großzügigk. des Gebers (790, 7144 Ag., 7227, i£29 Ach., der 7144, Ψ[139?] 650 Empfänger); adj. u. (Ntr. Pl. 7227 [7144, £166?], £232) subst (vgl. άγαθός ΒΙΠ3 b, άρμενα Th. 639, Sc. 84, έσθλός B3ba, θάλεια BI2, δλβια 17148*), außer 7227 (Nom.) nur Akk., gekoppelt mit παντοίην £76f., πολλά* 1227, ε267, π 429, ήδύ ν391 (komplementär zu οίνον ερυθρόν il65f., μέλαν ύδωρ v409); in
131
132


μενοειχής
Μενοιτιάδης
dir. R. außer 790, «Γ29. 139, £267, £76, u391 T144 (δώρα) οίσουσ’, όφρα ίδηαι ό τοι -έα δώσω, vgl. /113. 598 f., kontrast. //382 ¥^650 σοί δέ δεοί τώνδ’ άντί χάριν -έα δοΐεν, vgl. ζ 180, σ112ί. 139 ^αίψα δέΛ οί -έα νήεον ύλην (s. V. 127. 163f.), Dat. eher auf Ach. (so Mazon) als auf Patr. (so Ameis-H.) bzg. (kontrast. V. 104 u. άμενηνός Bla); s.a. J. Μ. Redfield, Nature and Culture in the II., Chicago 1975, 252 A. 20: „wood feeds fire as food ... feeds man“ i158 L j δώκε δεός -έα δήρην traumhafte Jagdbeute (s. Forts.), vgl. Th. 442 Ψ29 ό τοΐσι τάφον ^-έα δαίΛνυ, vgl. Ώ802+
/90 παρά δέ σφι τίδει L Δτα, vgl. V. 177+ /227(δαιτός ούκ έπιδευεΐς) πάρα γάρ -έα πολλά 1 δαίνυσδ’ ο 391 δεΐπνον τετύκοντο 1 ήδύ τε καί -ές, έπεί μάλα πόλλ’ ίέρευσαν (Ggs.: άχαρίστερον), vgl. Τ316 ε166 σίτον καί ύδωρ καί οίνον έρυδρόν 1 ένδήσω -ε, ά κέν τοι λιμόν έρύκοί, vgl. T347f. u. zur Appos.(?) Th. 639f. 267 (fv δέ οίΛ άσκόν έδηκε) έν δέ καί ήα 1 κωρύκω' L ^όψα τίδει3 -έα πολλά £76 έν κίστη έτίδει -ε έδωδήν ' παντοίην, έν δ\ J5 έν δ' οίνον, kontrast. h. Cer. 412 τ/409 (Schweine νέμονται) έσδουσαι βάλανον -έα καί μέλαν ύδωρ 1 πίνουσαι, kontrast. 7^569, ζ 90 π429 (τόν ρ έδελον φδΐσαί) ήδέ κατά ζωήν φαγέειν -έα πολλήν, vgl. 5686, π389, h. Cer. 494+, h. 31,17 £232 (Piratenzüge) καί μοι μάλα τύγχανε πολλά. 1 τών έξαιρεύμην -έα, πολλά 5’ όπίσσω ' λάγχανον, vgl. ι (158 s.o.) 160 ν 273 (Φοίνικας) έλλισάμην, καί σφιν ^-έα ληίδΛα δώκα (f. Überfahrt) h. Merc. 330 πόδεν ταύτην L f έλαύνεις (Αρ.) 1 παϊδα νέον γεγαώτα φυήν κήρυκος έχοντα; — Wortf.: άγαν- ός, άρκιος, άρπαλέος Β 1, άσπετος, γλυκερός Β 2 a, έπηετ- ανός, έπήρατος Β 2, έρατεινός Β 1 b, έρικυδής Β 1, δυμήρης Β1 b, -ηδής, ιλαρός, λαρός, μελιηδής, -φρων, χαρίεις, κεχ- αρισμένος R. Führer
μενοινάω [9*, 15°, 1Η, 4h, le] F -ώω 1‘, -ός 10, -άςι 1', ~ό 6; έ-α 1Η, -α 4, -εον 1·; -ήησι 1*; -ών 1; -ησεν 2; -ήσωσι 1; -ήσει 1 Μ 1 [--*] (ό τι/όσα) φρεσί σήσι -γς Η221. 264, <180, olli; ήν σύ -ός β285, 5 480; ά/οία/όττι -ός β275, χ217, h. Merc. 474 = 489; ό τι/όσα φρεσίν ήσι -ό /734, ρ355; (φρεσίν ή)δέ -ό ^157, Vit. ρ. 17, 2; νόος δέ οί ^άλλα -αΛ/-φ σ283//?92 = ν381, φρεσίν L h. Merc. 62; -a (' άλλ) 7V214, A532; ώδε -ών ' 0UO293 2 a -εον Μ59 2b [^‘χ] έ-α Sc. 368 2c
[«1-ä] -ώω δέ Ν79; -ά$ Τ164; -ησεν δ(έ) β36, h. Αρ. 116; -ήσει β248 3 -ήησι 082; -ήσωσι Κ101
Σχ sch. D Μ59: προεδυμοϋντο (so reg., s.a. Ρ. Ryl. 536 zu /V214). ένήργουν, Ξ264: προδυμή. σπουδάζεις, 082: ένδυμηδη (ebs. /V214). διανοηδή
L Böhme, Seele u. Ich 17; Erbse, Beitr. Verst. Od. 82; Th. Jahn, Seele—θβίβζ Zetemata 83, 1987, 286 f.
B 'sich vorstellen’ (vgl. νόημα/νόος Σ328/¥Ί49, /215 als ’Verbalsubst.’ zu 2) i. S. v. wollen (1) > vorhaben (2) > sich Gedanken machen (3), verbum volendi (1. 2) > sentiendi (gesichert nur 3* in 3), vgl. umgekehrte Bed.entw. bei νοέω; Subj. göttl. Ξ221. 264, 4h; 4x Aor. (nur in 1), 6x Impf., sonst ( = 2/3) Präs., meist in dir. R. (s.u. jew. Vorbem.), am Redeende Ä?101, /V79f. (Jetztes Wortj jew. μάχεσδαι), Ξ 221, ß34, 5480, ρ355 (jew. L J. Wortf.: άράομαι, έέλδ- ομαι, έδέλω, έλπομαι, ίμείρω, λιλαίομαι, μενεαίνω, μέμονα, μήδομαι, μητιάομαι, νοέω, όρμαίνω, φρονέω 1 mit abh. Inf. (Präs, außer /7248, φ!57, lh; in II. nur 'kämpfen’) od. (O 293) Adv. ώδε bzw. (le) eil.: aus innerem (lh [/V79 quasi-]physiol.) Drang (vgl. μένος) drauf aus sein, (/?248, χ 217 lebensgefährl.) Absicht haben, (TI64 δυμω γε, /7248 ένί δυμω, φ 157 ένί φρεσίν, 1β δυμός vergeblich) wollen, vgl. (stärker) μενεαίνω Bl, μέμονα B3; 4x (am Anf.) Aor., 2x (7V214 u. neg. 1H) Impf., sonst Präs. (Ind. außer 0293); in dir. R. außer 2V214 (γάρ), ß36 (REinl.), 1H (RAbschl.), lh h. Ap. 116 (als Eileithyia kam) τήν τότε δή τόκος είλε, -ησεν δέ τεκέσδαι senti l’impulso di partorire (Cassola), kontrast. V. 101, 798f., Th. 468f. 478. 888f. 898 β36 ούδ’ άρ έτι δήν ήστο (Tel.), -ησεν δ’ άγορεύειν, ' στη δέ μέση άγορή' σκή- πτρον δέ οί έμβαλε χειρί ' κήρυξ es drängte ihn, > Αρ. Rh. 1, 670 /7248 (εί κε μνηστήρας) έξελάσαι μεγάροιο -ήσει’ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(Od.) ένί δυμω (käme er um) sich in den Kopf setzte ΑΊ01 (δυσμενέες σχεδόν) ούδέ τι ίδμεν 1 μή πως καί διά νύκτα -ήσωσι ^μάχεσδαιΛ drauf aus sind > vorhaben, vgl. V. 208 7V79 (χεϊρες μαιμώσιν, καί μοι μένος ώρορε) -ώω δέ καί οιος 1 ’Έκτορι ... άμοτον μεμαώτι L d brenne darauf, vgl. V. 73 f., /7169 214 ίητροϊς έπιτείλας 1 ήϊεν ές κλισίην έτι γάρ ^πολέμΛοιο -α 1 άντιάαν (241 δύσετο τεύχεα) hatte noch den Drang > vor TI64 εί περ γάρ δυμώ γε -dqt (Nüchterner) u Λίζειν, ' άλλά τε λάδρη γυία βαρύνεται innerl. gewillt ist, vgl. Η2ΐ. (u. μέμονα B 3 a) ^>157 τις καί έλπετ ένί φρεσίν ή^δέ -όΔ 1 γημαι PNa hofft u. begehrt, vgl. o 521 f., σ 213, h. 6, 16f., Hes. fr. 199, 2; 204, 42f. 54f. Vit. p. 17, 2 ή 5’ έπιτερπέσδω γέρουσιν, 1 ών ώρη μέν άπήμβλυνται, δυμός L d möchte Sc. 368 ώς έφατ (Her.)· ούδ’άρα Κύκνος ...έ-α 1 ώ έπιπειδόμενος έχέμεν... ίππους dachte nicht daran, kontrast. έδέλω B3 χ217 πεφήσεαι, οία -ός 1 έρδειν (s. 208. 214) drauf u. dran bist 0293 (hat schon viele getötet) ώς καί νϋν έσσεσδαι όίομαί' ού γάρ άτερ γε 1 Ζηνός ... πρόμος ϊσταται ώδε -ών so voller Elan, Ptz. nur hier, vgl. metr. gleichw. μεμάώς ΠΊ54 2 mit abh. (and. ^217 in 1) Akk. (außer /1285, 5480 Neutr. [Pl. bis auf Ξ221 s ß 34" ]) od. (olll) Adv. όπως: (jem. Böses) sinnen, (4° Reise) vorhaben, (Zukunft) sich vorstellen (6x φρεσί[ν], 3° νόος), komplementär zu τελέ(υτά)ω ß34. 275, olli (vgl. M59 in 3) bzw. άπρηκτον H221; außer ersten fünf St. (3x Impf.) in (präsent.) Rel.satz (typ. orakelsprach., vgl. όσσα μεριμνάς ZPE 1, 1967, 183, ά/ήν έπινοεΐ Zetemata 44, 1967, 123 Α. 48, ό ένδυμοΰμαι POxy. 1477, 13, έφ’ ό πάρει ΝΤ Εν. Matt. 26, 50 u. Maas, Kl. Sehr. 111 dazu); h. Merc. 62 in Erz., σ 283 innerl. abh., sonst in dir. R. (Prophezeiung 5480, Segenswunsch 4°) λ 532 (με) ίκέτευεν 1 ίππόδεν έξέμεναι, ξίφεος 5’ έπεμαίετο κώπην 1 καί δόρυ ... κακά δέ Τρώεσσι -α wollte
> sann (vgl. II Sp. 105, 70ff., /7373. 783, υ5 u. κακός B 4 b), pers. Dat nur hier (kontrast. μενεαίνω B3), vgl. ähnl. sing. yl51f., 5843 σ283 τών μέν δώρα παρέλκετο (Pen.), δέλγε δέ δυμόν 1 μειλιχίοις έπέεσσι, νόος δέ οί ^άλλα -αΔ (vgl. 344f.) a /?92" (Präs.) = v381 wollte > hatte vor h. Merc. 62 τά μέν ούν ήειδε, τά δέ φρεσίν L d (64 κρειών έρατίζων) hatte Lust > sann auf, kontrast. (metr. gleichw.) 5219 'hatte e. Idee’ Ξ221 (ιμάντα έγκάτδεο κόλπω) ούδέ σέ φημι ' άπρηκτόν γε νέεσδαι, ό τι φρεσί σήσι -ός in bezug auf Ldein Vorhaben^ β2Ί5 (ού σέ) έολπα τελευτήσειν α -όζ L j 285 σοί δ’ οδός ούκέτι δηρόν άπέσσεται ^ήν σύ -φςΛ (νηα στελέω) die Reise, die du vorhast 5480 τότε τοι δώσουσιν οδόν δεοί, u u olll νόστον, όπως φρεσί σήσι ~0ς, 1 ώς τοι Ζευς ^τελέσειενΛ dir vorstellst β34 (είδε οί) Ζευς άγαδόν L d, ο τι ^φρεσίν ήσι -&, vgl. £53 σ112ί.
ρ355 (Ζεΰ) οί πάντα γένοιτο όσα L d £180 σοί δέ δεοί τόσα δοΐεν όσα φρεσί σήσι -φς wünschst h. Merc. 474 σοί δ’ αύτάγρετόν έστι δαήμεναι όττι -φς β 489 3 mit abh.
Akk. (Ntr. Pl.) od. (Λ/59) NS: sich (in d. Phantasie) vorstellen, sich (sorgenvolle) Gedanken machen (Ξ264 μετά φρεσί)\ in Erz. (Impf.) Λ/59 (52. 54 γάρ), Gl. 082, dir. R. Ξ264 0 82 ώς δ’ ότ άν άίξη νόος άνέρος, ός τ’ έπί πολλήν * γαΐαν έληλουδώς φρεσί ... νοήση, ' ένδ’ είην, ή ένδα, -ήησι τε πολλά sich vielerlei vorstellt < wünscht Ξ264 Ύπνε, τίη δέ συ ταύτα μετά φρεσί σήσι -φς; ' ή φής κτλ.; was machst du dir fur Vorstellungen, vgl. Σ463 M59 (τάφρος) ένδ’ ού κεν ρέα ίππος ' έσβαίη, πεζοί δέ -εον εί τελέουσι machten sich Gedanken
D 078 a (- σ283")
G in II. nur in K, M-O, T, 6x in ß R. Führer
Μενοιτιάδης [19·, 1°] Μ 1 fünfs. [«^«^] -ης / 211; -εω ^ΠατροκλΛήος Π554; δΐε -η /1608 [^Α^ΐ]
t Λός~τε -ης ΠΊ60; άμφί -δη Ρ132. 267 = 369inmed; -δη A3Q7; -δην P27Q [JvJ]' L Λοιο -εω Σ93 *2
sechss. [JvJJ L jO/o -ao /7420 a 452 » 434 a 438”, Φ28 a o>77 (- P538«), ¥^239; -ao δανόντος P538, 016 (— Φ28" - <z>77eB ); -ao Ψ25 B Patron., S. des Me- noitios, — Patr.; vertritt den N. des Patr. A3O7, 7211, Λ 608, P132. 267. 270. 369. 538, ^25, 016
133
134


Μενοιτιάδης
μένος
D viell. zu ergänzen in Hes. fr. 212 b, 4, s. App.
B. Mader
Μενοίτιος [19*, 3H] E Koseform für Μενοίτης (*Μεν- οΐτοςΤ); verseh. Deutungen: 1. (am wahrscheinlichsten) Kom- pos. vom Typ άρχέκακος mit verb. VG zu μένω, HG zu οίτος i. S. v. der das Schicksal erwartet 2 auf sich nimmt, bezwingt (s. Frisk II, 208 s.v. μένος, L1 33. 63. 209,L5); 2. Abi. von μένος mit verselbständigtem Suff, -ίτης, s. L1 147f.: formal nicht überzeugend, doch könnte Hes. den N. so verstanden haben (vgl. Eust. 113,4); s. ferner Bechtel, Personenn. 346 (kritisch Frisk II, 370 s.v. οϊσω) u. Solmsen, Beitr. 51 (Kritik L1 147, Frisk II, 208 s.v. μένος)', ältere Lit. zum N. s. bei Kleißner, RE XV, 1931, 918f.
M nur [_♦.] -ος Λ765 (s /714«). 785, ¥^85 -ου άλκιμος/ν υίός/ν Λ 605. 814. 837, Λ/1, /7307. 626. 665, Σ 12 - /7278. 827, Σ455, Τ24; -ου 1202 ηρώα -ον Λ 111, Σ325; -ον Άκτορος υιόν Π14 (= Λ 765« ); -ον Th. 510. 514 im Prosaref.: Hes. fr. 212 (a)
L ^.Kamptz. — Zu BI: 2Welcker, Griech. Götterlehre, Göttingen 1857, 1, 743ff.; 3Preller-Robert (auch für BH); 4Kerenyi, Prometheus, Hbg. 1959, 39ff.; 5West, Theogonie. — Zu BII: 6Scheliha, Patroklos, Basel/Winterthur 1943, 245 f.; 7Mühlestein, Hom. Nam. 50—54
B I Titan, S. des lapetos u. der Klymene, Br. des Atlas, Prom. u. Epimetheus, Th. 510 (ύπερκύδαντα -ov); Zeus schlug ihn mit dem Blitz u. warf ihn in den Erebos, 516 (υβριστήν -ον) έίνεκ' άτασδαλίης τε και ήνορέης ύπερόπλου. Μ. ist ein menschlicher, mythologischer u. historischer N. (s. RE s.v. Menoites 2—10 u. M. 2—6; vgl. unten II); für einen Titanen bzw. Gott ist er daher wohl bewußt in Hinblick auf seine (wie immer verstandene) Bed. gewählt; sehr gut passen würde 1. (s. E), u. zwar vor allem wg. einer möglichen Zwei- deutigk.; urspr. gemeint ist natürlich der das/sein Schicksal meistert, aber man kann auch das Gegenteil heraushören: auf den das (Todes)Schicksal wartet (L4 42), Hybris, ήνορέη ύπέροπλος, u. strafendes Schicksal in einem N. — eine ähnliche Ambivalenz, wie sie im Namenspaar Pro- u. Epimetheus im Hinblick auf den Menschen zum Ausdruck gebracht wird u. die auch Μ. zu einem (Stell-)Vertreter der Menschheit machen würde (der * Ur-Sterbliche’, L4 a.O.); in diesen Zshg. gehören wohl auch Atlas u. lapetos, s. L24 Da der N. nicht erläutert wird, aus sich heraus aber nicht hinreichend eindeutig ist (bzw. viell. auch schon damals nicht mehr war), ist wohl eine Trad. vorausg.; nicht auszuschließen allerd. auch, daß an dem N. nur das μένος betont werden sollte (s. 2. in Ε), Μ. wäre dann durch den N. u. die übrigen Bestimmungen (s.o.) ähnlich charakterisiert wie die Titanen überh., aber auch die Menschen z.B. des silbernen Geschlechts (Op. 133ff.)
II V. des Patr., S. des Aktor, nach Hes. fr. 212a Bruder des Peleus, aus Opus, brachte seinen S., der einen Spielgefährten aus Zorn erschlagen hatte, nach Phthia ins Haus des Peleus u. Ach. in Sicherheit (ΨΈ5), gab ihm, als er mit Ach. nach Troja zog, gute Ratschläge (Λ765. 771. 785), Ach. versprach ihm, Patr. wieder heil aus dem Krieg nach Opus zurückzubringen, Σ325; in /714 rechnet Ach. damit, daß Μ. noch nicht gestorben ist. An allen übrigen St. formelh. -ου άλκιμος/ν υίός/ν Λ 605 usw. (St. s. M unter Gen.), 7202 -ου υιέ. — Der Ν. könnte willkürlich gewählt sein, bekommt aber im Hinblick auf das Schicksal seines Sohnes einen guten Sinn auch hier anscheinend in seiner doppelten Bed. (wenn auch and. nuanciert als in I) — indem er für die Gr. dem 'Ansturm des Schicksals standhielt* (L7 177 A. 12), nahm er den eigenen Tod auf sich (L7 51 m. A. 22)
B. Mader
μένος n. [136‘, 47°, 21H, 7h] E = ai. manas-, zu μέμονα. — Abi. άμενηνός, δυσ-, έμ-, εύ-, ζα-, ύπερμενής, Αντί-, Ίδαι-, Ίππο-, Ταλαιμένης, μενοεικής, μενεαίνω, μενοινάω
F -ος 63, -εος 10, -εί' 4, -ει 1, -ος 119; PI. (dazu L3) -ε’ 1°, -έων 1*, -εα 4', -ε 2'
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μ 1 zweis. la Η-] καί -ος £516, Τ202 έν (πυρός) -ος ήκε Ψ111, Sc. 343; τοι -ος έστιν £892; -ος αίέν 7V634; -ος οξύ h. 8, 14 -[-<>] (λήγει) -ος οξέος ήελίοιο Ορ. 414, h. Αρ. 374; -ος ’Άρηος Σ264; (μοι) -ος άσχετος/ε/οι/ου u 19, β3Ο3 = 85'η = ρ406, /104, Th. 832; (έμόν) -ος έμπεδον ούδέ χ226, τ493; μοι -ος ωρορε Ν18, τοι -ος Ε412; -ος Μ266 άνέμων (...) ^-ος ύγρόν
άέντΛων £478 s r440/Th. 869, Ορ. 625, L Λος h. 6,3; πυρός -ος/ει Ψ238 = 72792, Th. 563/h. Cer. 239, πυρός (^κρατερόν) -οςΛ αίδομένοιο Ζ182, λ 220; L Χ419, Ρ142, Hes. fr. 33 a, 34; PN8 L d /7189, PN8 (...) L u άντιδέοιο/^ίπποδάμοιοΛ Ψ831, Hes. fr. 10 a, 58/7/38, Hes. fr. 252,6, PN8 ... -ος L d Hes. fr. 33 a, 27; ιερόν ν-ος ΆΛ- κινόοιοΛ/’Αντινόοιο η161, δ2. 4 = 421. 385, ν20. 24/σ34, (κήρυκα) προσέφη/προίει L #423, η 178 = ν49/64; άφ/άνίει -ος Ν444 = Π613 = £529/5359; ιερόν ^-ος ήελ- ίοιοΛ h. Αρ. 371, L j ¥Ί90, έχεν L d κ160; έχει/ων ^-ος ούΛδ’/χ Ρ565, Χ96, (τοι) L ,δέ μ279, Hes. fr. 294,3, u jlt£ λέοντ^ος P20, -ος ώς L Δα £136; έν ... πνεύση -ος ΤΙ 59; τοΰ δ’ αύδι λύδη -ος Ρ298, λύσω -ος Ρ29; φέρεν/εται -ος/ει η2, Υ112; ^ος ισοφαρίζει ν/άντιφέρεσδαι Ζ101, Φ 482, ότι μοι L Δς/άντιφερίζεις Φ411. 488; έτι μοι -ος έμπ- εδόν έστιν Ε254, φ426; έμω -ει άντιόωσιν/α Ζ127 = Φ 151/431; έμόν -ος ι451; παύσουσα Lrö σόν -οςΛ Α201, L Ζ407; (άπό)παύε ^τεόν-ος3 Α282, Φ340, L d h. Cer. 368; τό όν -ος Φ3Ο5, Χ459 = λ 515; έόν -ος Th. 687. 853; τό ^γάρ -οςΛ έστί 1106 = Τ161, L u Γ294; (οί) -ος έν £418, α89; -ος αίέν λ 270; -ος ώρτο δ’ Κ374; -ος 0178, Κ366, Λ 268 = 272, Λ/18, 0493, /7621, £451, Φ383, ¥Μ68, χ450
-ος ^άνδρών^ £387, καί -ε L d Δ441 = 061, 5363; -ος Άρης £563; ένήκε δέ οί/ένέπνευσεν ^-ος ήύΛ Κ80, Ρ 456, γάρ L ¥^524, καί L 726, L d 72442, /7271; έν -ος ώρσε 0 335 1b [^2] αύδι ' λύσε -ος Π332; δώ/δηκε-ος καί δάρσος Ε2, α321; -ος πνείοντες £203; δέ -ος £506; -ος ω3\9, Sc. 364 [.’] έν ... ' ... ήκε -ος ¥Μ00; -ος κρατερόν καί χεΐρας άάπτους Hes. Sc. 446; δέ -ος fr. 204, 128 [~-] ός (μ)οί έπώρσε -ος λαιψηρά τε γούνα Υ93, X 204; (ύπέλυσε) -ος καί φαίδιμα γυΐα Ζ21, Th. 492; προφυγ- όντα ^-ος καί χεΐρας άάπτουςΛ/Αχαιών Η309, Ζ502, L j 7V318, £638, λ 502, ήμέτερον δέ/^γε -ος καί χεΐρΛας (άάπτους) Ξ13, Μ166, έμόν L Λες άαπτοι 0450, τεόν L Λας 7V287, L Λας Αχαιών Ν105; (Τρώεσσι) -ος πολυδ- αρσές ένείη/ήκε/εΐσα £156, Τ37, ν387; έν (...) ΚστήδεσσιΛ -ος £125. 513, έν d ^ος καί δυμόΛν h. Cer. 361, ώς είποϋσ/ών ώτρυνε L Λν έκάστου £792, #15/£470, Ζ72, Λ 291, Ν155, 0 500. 514. 661, Π210. 215, ώτρυνε L ,ς άγήνωρ ΚΙ74, αύτόν με/γε L Λς άνείη/ωγε Χ346, 72198, δέ ^-ος καίΛ άγηνορα δυμόν λ 562, L d Th. 896; έγειρε/έμπνευσε ^-ος μέγα, 0 232. 594/262 - ΚΙ 10, ω520, (λήγε) L , Ζ 261, 7V424, 5’ έμττνευσε/ησι -ος Κ482, O6Q; -ος δέ οί Π 529, Φ145; -ος/ει δ’ (όρσασκεν) Π602, £423, Κ372, Ψ 390/Sc. 235; -ος Ε524, 0 358, π269 [.‘] του δ' αύδι λύδη ψυχή ιτε -ος τεΛ Ε296 — 0 123 = 315, χεϊράς L u Η451, 0510, u j £476 2 dreis. [««-] έμ -εος δ’ Sc. 429 [_3] -εος (δέ) Α 103 = 5661, 7679, Th. 688 (ύπο- δείσας) -εος άλκής τε λάδωμαι Ζ265, Χ282; -εος (δ) £503, Χ312; -εί' Η210; (έχον //..δεισαν+) -εα πνείοντες* Άβ- αντες/Αχαιοί* Β536/Γ8, Λ 508, 72364 [---] -εος κρα-
τεροϊο Ν60; έμών -έων 0361 [-^-] έπισπόμενοι -εί' σφφ
ξ262 = ρ431, ω183 in 2. VH 189χ, in l.VH nur 22x - 10% (zunehmend von '8% auf H29%)
Σχ sch. D Z265 (am Ende): διχώς νοείται καί έπί δυμού (so Α103, £536) καί οργής (so Α 103. 207. 282, Γ8, 7679, 7202, vgl. sch. min. POxy. 2405 zu A 103) καί έπί ^δυνάμ^εως (so £536, Γ8 u.ö. [Z407 νϋν]), £387: -ος άνδρών' περι- φραστικώς (ebs. Α447, Λ/18, ¥Ί77. 190) άνδρας. την έκάστου L Λιν καί προδυμίαν (ebs. 0361, vgl. sch. min. Ρ. Berlin inv. 11634 z. St), /7621: σβέσσαι -ος' καδελεΐν τήν L jiv. κτεΐναι
L ’C. F. von Nägelsbach, Hom. Theol., Nürnberg 31884, 360ff.; 2Buchholz, Realien III 2, 32ff.; 3Witte, Gl. 2, 1909, 19ff.; 4Fränkel, Hom. Gl. 46 A. 1; 5ders., Gn. 3, 1927, 382f.; 135
136


μένος
6ders., DuPh 86 Α. 8; 7K. Pritzwald-Stegmann, Zur Gesch. d. Herrscherbez.en von Hom. bis Plato, Diss. Jena 1928, 19; 8Böhme, Seele u. Ich, 11 ff. 32 ff. 83 ff; 9Larock, RBPh 9, 1930, 379ff. 396ff; l0Snell, Gn. 7, 1931, 78f.; "ders., NJAB 2, 1939, 408f. - Entdeckung 28f.; 12ders., Tyrtaios 42ff.; 13Kohlbrugge, Μη. III 10, 1942, 59 f.; 14Schick, Rivista di Storia della Filosofia 3, 1948, 232ff.; ,5J. Irmscher, Götterzom bei Hom., Leipzig 1950, 13f.; I6Dodds, Irrational 8 ff. 22; 17Gonda, ojas 69 f.; 18Onians, Origins 50 ff; 19Vivante, AGI 41, 1956, 117—9. 128; 20Ch. Mugler, Science grecque, E&C 46, 1963, 41 ff; 21L. Graz, Feu, E&C 60, 1965, 279ff; 22A. Corlu, Priere E&C 64, 1966, 184; 23Latacz, Freude 23; 24Schmitt, Dichtersprache 103ff. 109ff. 114ff. 119ff; 25G. Nagy, Comp. Studies in Gr. and Ind. Meter, Cambridge Mass. 1974, 266ff.; 26J. Μ. Redfield, Nature and Culture in the II., Chicago 1975, 171 ff. 251 ff. ~ Le genre humain 12, 1985, 98 f.; 27Mawet, Douleur 55 ff. 310; 28Braswell, Gl. 57, 1979, 183f.; 29Giacomelli, Phoenix 34, 1960, 1-16; ^D. B. Claus, Toward the Soul, New Haven 1981, 24f. 35ff; 31A. Dihle, The Theory of Will in Class. Ant., Berkeley 1982, 34 f.; 32J. Bremmer, The EGr Concept of the Soul, Princeton 1983, 57 ff. 76. 127 (dazu West, CR 99 = n.s. 35, 1985, 57); 33A.Teffe- teller Dale, ΜΕΝΟΣ in Early Gr., Ph. D. thesis Montreal 1984, 58-107; 34Th. Jahn, Wortf. 'Seele-Geist*, Zetemata 83, 1987, 39—45; 35S. Darcus Sullivan, Psychol. Activity in Hom., Ottawa 1988, 45
B unbändige (άάσχετον, άκάματον, άσβεστον, s. G u. vgl. Φ340Ε, Th. 563) pot. (s. bes. 1 c) Energie (im Ggs. zu έρωή, ίωή, ορμή, ριπή als kinet), elementare (s. bes. 2bet) Gewalt (als dynam. Potenz im Ggs. zu κράτος als empir. Stärke), vitaler Elan (Ggs. Stupor £451/6, Erschöpfg. Z261, Hunger /706+, 6363, Schlaf Hes. fr. 294,3, Ohnmacht £418, 060. 232. 262, Verwundg. 77529, Tod le, Geburt Th. 492), spontaner Drang (^482, ω183: zu töten, aber auch i7468: durchzugehen, ω319: zu weinen, vgl. Archil. fr. 196a, 52 W.2 [m. d. Erg. τούμ]όν, s. Van Sickle, QUCC 20, 1975, 150]: zu ejakulieren), spez. (£563f., Z407 selbstmörderische) Kampfeswut (s. bes. 1 b—d, Ggs. καταπτώσσειν £254. 472/6, ύποχωρεΐν -Y96), selten (kontrast. Abi. μενεαίνω B3) Zorn (A103+. 207. 282, /679, λ 562, viell. h. Cer. 368) wie später (s. Wilamowitz, Herakl. II 56 u. vgl. Σχ); sichtbar im Ausdr. der Augen (A 103+f., 0335/49, Π72, Sc. 235f. 429f., vgl. 7365 ff., JV474f., 0604—8 nb. μενεαίνων, μεμαώς, μαίνετο), Obj. von (άπο-, έμ-)πνείω 12‘, 2° (in 1 aa, 2 aß. ba); sowohl (in laa dank göttl. Intervent.) zeitweilig (vgl. αυτις 0335, 060, νϋν £124, £72, 061. 493, £156, οιον £126, £157, v388) wirksames Energiequantum (τόσ[σ]ον £136, £20, T 202, μέγα Z26\, 2V424, 0 232. 594. 262 = ΠΙΟ, ω520) als auch (s. bes. Vorbem. zu 2 a [α. ß]) naturgegeben-dauerhafte, f. Indiv. (μητρός £892, πατρώϊον £125, πατρός [£563 a in D, ] /1271, Ισον πατρί Th. 896 u. s. bes. 2bß) wie f. Gattg. (παρδάλιος/λέοντος/κάπρου P2Q, πυρός £565 u. s. bes. 2ba) charakt. Qualität des Lebendigen (s. bes. 1 e), im Ggs. zu κράτος 1393 nur bzg. auf Lebewesen bzw. lebendige Mächte (s. 2ba u. Αρη[ο}ς Ν444+/Σ264, π269 in 1 e/b), von göttl. Pers. (Zeus 0450, Th. 492. 687. 688. 853, Pos. 77457, Hera £892, Ath. 0361, Φ431, Th. 896, Art. Φ482. 488, Perseph. h. Cer. 361. 368, Ares £892, Φ411, Sc. 446, Heph. Φ340, t7359, Skam. .Φ3Ο5. 383,) außer u , u. Th. nur in dir. R., außer £892f., Φ305, £359 nicht in Vbd. m. GN» (sondern m. Pron. bis auf Sc. 446 in 1 c, Th. 896, h. Cer. 361 in 2aß u. 4* in 3), von Tieren ([3x in £ unsterbl.] Pferden £451. 456. 476, ^390. 400. 468. 524, 0443, Sc. 343, Maultieren £742, 0442, η 2, Lämmern £294, Rind /450, Th. 832, Löwe u.ä. £20, tri72, Sc. 429„ δράκοντε Sc. 235) £742, L , in Gl., £20, Th. 832 in Vgl.; selten Ggst der Selbstbeeinflussung, eher (vgl. θυμός B2 Vorbem.) im neg. Sinn der Bändigg. (Obj. von Imp. A282, Φ34Ο, λ 562, Sc. 446 in 1 c, s.a. h. Cer. 361 in 2 a ß) als im pos. der Aktivierung (Obj. von Imp. nur X”479, vgl. noch £742 in 1 b u. Th. 853 laß); nom. act. zu μέμονα (£536/43, Γ8/9, £ 135/6/142/3. 472/482, 0 594/604, £742/6, Φ481/2, %36/96. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένος
282/4, 0 198/298) bzw. μαιμάω/μενοινάω (7V78/9, rezipr. zu άμοτον μεμαώτι 80, vgl. 317/8, Sc. 361/4), viell. auch (Porzig, Satzinhalte 86) μαίνομαι (Z101, 0355/8, O 594/605 f.), geleg. gefolgt (wie θάρσος E2, y76, κράτος Π 524) von fin. NS (£2. 563f., 7738f., Ä?366f., £451 f., Π72, ΫΊ77), nur a89 (nicht ß 271) von abh. Inf. (wie σθένος B 451, Λ11\ κράτος A 192+, Sc. 328); lokalisiert έν γούνεσσι £451, άνά ρίνας ω319, έν(ϊ) στήθεσσι EV25. 513, 7202, h. Cer. 361, (ένί) θυμω Π529, £451, «321 (vgl. θυμόν Ύ312, *7468), έν φρεσί Φ145, «89 (vgl. φρένες Α 103 = δ 661, Th. 688 sowie ήτορ Sc. 429), aber selbst (im Ggs. zu θυμός B 11-13) nie (auch nicht A268+ in 2 b ß trotz σ348+) Ort einer Regung, folgl. „nicht ein Organ“ (L6; falsch L29 3); gekoppelt mit (λαιψηρά τε) γούνα Y93 = Ύ204, (καί φαίδιμα) γυϊα Ζ2Ί, Th. 492 (s.a. μ 279), χεϊρες/ας Θ450/Ζ 502, 77309. 457, Λ/166, 2V1O5. 287. 318, £73, 0510, £638, λ 502, Sc. 446 (vgl. adnom. χειρών £506), έγχεα Δ 441 = 061, άλκή* 7706 = 7161, Ύ282, άνδροτητα 06, θάρσος Ε2, «321, θυμός/όν ΥΊ 74, Ύ346, Ο198/£470+ s 792\ 0 358, λ 562, h. Cer. 361 (s.a. £20ff., 0594, vgl. adnom. θυμού h. 8, 14), ψυχή E 296 = 0 123 = 315, (καί έπίφρονα) βουλήν Th. 896, in assoz. Zush. mit ποιμένι λαών (£513, 0262 = ΠΙΟ) im selben, mit έπιστροφάδην (ΑΓ483 = ω184), ίνες* (*7191, Λ219), ' φυλόπιδος (2V635, h. 8,15) jew. im Nachbar-V.; umgekehrt wie θυμός (17x 4- μ.) stärker körperl. (auf allg. psychophys. 'Kondition’ bzg.) als seel. (auf best. 'Emotionen’ bzg., kontrast. bes. θυμός B4b. 7) bis auf subep. Sonderfall (L34 112. 91) h. Cer. 361/8, nie intellektuell (kontrast. θυμός B6), selbst Vbd. m. βουλή Th. 896 sing, (doch vgl. μ. nb. μήτις v386f., £271/9 [270 = 278]); μ. allein (kontrast. -ος καί θυμός 3' in laα) tut nichts unmittelbar (Ausn. δαμνφ λ 220, φέρεν/ήνεικεν η 2, h. 6,3 in 2 b u. pe- riphr. Gebr. in 2bß), sondern wirkt sich nur mittelbar (auch als Subj. von έλεν/έλλαβε £136, *7468 in laa, έπέσχε/έχεν *7238+, «160 in 2ba), vermittelt (Z407 in 1 b) bzw. aus der Feme (*7190, h. Ap. 371/4 in 2ba) aus. Wortf.: άγηνορίη, αιών, άλκή, άνδροτής, Αρης Β 2 d, βίη, βουλή, δύναμις, ήβη, ήνορέη, θάρσος, θυμός, ίς, κράτος, μυελός, οίμα, σθένος, χάρμη, χόλος, ψυχή 1 in verb. Funkt. (Vorgänge schildernd) als Subj. bzw. (häufiger) notw. Obj. von Vollverben; 40x έν διά δυοϊν (kontrast. 2 Vorbem.), 28x + Adj. (nicht in le) la Aktivierung (von Hektor 6x, Ach./Diom. je 5x, Aen./Tel. je 3x; unvollst, u. ungenau δαίμων L8 2 u. ff), vgl. dazu Kullmann, Wirken d. Götter 68ff.; in dir. R. £125, Z261, 7/38, /679, TV 78, 0 60. 232, £156. 451, 7159, Γ93, X346, ^7468, 72198, «89, £271, v387, ξ 262, RAbschl. £(133-)136. 470+ s 792+, O262+, £423. 456, 737, 0(440-)442, a(319-)321, REinl. Af266(-268), Löwen-Gl. Sc. 429 (£136, K482 davor, K174 danach, 0594 nach L.-Vgl.) laa Gotth. (Ath. 12x, Ap. 7x, Zeus 4x, and. je Ix, unbest. θεός 7159, agensloses Pass. £271) floßt jem. (Dual 7V6O, Pl. 0335, 7159, Pferden £451. 456, ^390. 400, 0442, Sc. 343) μ. (eff. Obj.) ein (Präv. έν außer δώκε E2, πλήσεν N6Q u. 3x [έπ]ώρσε), μ. (wirkende Macht?) erfaßt (£136 infolgedessen) jem. (Pl. £156f.) bzw. θυμόν (Ψ463, sc. von Pferden), Inneres (τού γε — des Zeus / e.s Löwen Th. 688, Sc. 429) wird von μ. erfüllt (Präv. έν X312, Sc. 429); 16x + Adj., 23x ohne (davon 4x έν διά δυοϊν) 737 ώς άρα φωνήσασα ^-ος πολυθαρσές ένΛήκε (Thetis dem Ach.), vgl. metr. gleichw. -ος καί θάρσος E2+ (s.u.) v387 (πάρ μοι) στήθι, L Λεϊσα ' οιον (bei 'Ιλίου πέρσις) £156 (εϊ) Τρώεσσι L Λείη, ' ^άτρομον, οιόνΛ τ άνδρας έσέρχεται οϊ περί πάτρης (kämpfen, schafften wir Patr. nach Troja), vgl. 77162f. £125 (θαρσών) μάχεσθαυ 1 έν γάρ τοι στήθεσσι -ος πατρώϊον ήκα ' u u έχεσκε (Tyd.), s. V. 122 (- 7V61, s.u.), vgl. £570 £271 (ού) κακός έσσεαι (Tel.) ούδ' άνοήμων, ' εί δή τοι σού πατρός ένέστακται -ος ήύ, ' οιος κείνος έην τελέσαι έργον τε έπος τε, s.u. α321 Κ80 (Αρ. trieb Aen. gg. Ach.) ^ένηκεΛ δέ οί -ος ήύ J7390 -ος δ' ϊπποισιν u 400 ucv γάρΛ Άθήνη ’ ϊπποις ήκε -ος (s V. 406) Sc. 343 u u σφιν -ος ήκε Hes. fr. 33 a, 34 ]κεν κρατερόν -ος Ε2 (Διομήδεϊ) δώ^κε -ος καί θάρσος^, ϊν(α
137
138


μένος
κλέος άροιτο), Verb f. μ. (kontrast II Sp. 975, 46) sing. (and. Th. 563 in 2 b α) α321 τώ δ’ (Tel.) ένί δυμώ ' δή^ j, ύπέμνησέν τέ έ πατρός, Verb normal in „non-martial contexts“ (II Sp. 975, 55), kontrast folg. St. Φ145 (άντίος έστη) ^-ος δέ οίΛ έν φρεσί δήκε (Skam.) s α89" stärkte ihm den Rücken, Il.-St. metr. gleichw. m. folg. St. /7529 (αίμα) τέρσηνε (Ap.), L , έμβαλε δυμω machte ihn wieder 'fit\ s. V. 524, vgl. 7V82 ÄS366 -ος έμβαλ’ (Ath. dem Diom. ϊνα μή e. Gr. ihm zuvorkomme), von phys. Energie, vgl. (metr. gleichw.) σδένος Φ304 (= All" = S151 ==? 27451" von Kampfmoral) £513 έν στήδεσσι -ος βάλε (Αρ. dem Aen.) £451 σφώϊν δ’ (Ach.s Rossen) έν γούνεσσι βαλώ (Zeus) -ος ήδ’ ένί δυμφ, 1 όφρα (ihr Autom. rettet), s. 426ff., vgl. 569 456 ώς είπών ^ϊπποισι^ν ένέπνευσεν -ος ήύ (ν.1. = 737"·) Ω 442 έν δ’έπνευσ’ Hermes) u d καί ήμιόνοις -ος ήύ ΤΙ59 (εύτ άν όμιλήσωσι φάλαγγες) έν δέ δεός ^πνεύσηΔ -ος άμφοτέροισιν 060 "Εκτορα δ’ ότρύντ]σι (Αρ.) μάχην ές ... ' αύτις δ’έμ^ Λσι -ος, λελάδη δ’ όδυνάων 262 ώς είπών έμπνευσε (Αρ. dem Hektor) -ος μέγα (s. 269) = ΚΙ 10 (dem Aen.) = ö)520mcd (Ath.) s Ä?482in (dem Diom., κτεϊνε δ”) 0 335 άψ δ’ αύτις Τρώεσσιν Ολύμπιος έν -ος ώρσεν, Ggs. φόβον Λ 544, Ν362, Ξ 522 Hes. fr. 294, 3 άκάματον δέ οί ώρσε δεά -ος, ούδέ οί ύπνος ' πϊπτεν έπί βλεφάροις, Ορρ. /429 Κ93 έμέ (Aen.) Ζευς ' είρύσαδ’, ός μοι έπώρσε -ος λαιψηρά τε γούνα = Ύ204 (Αρ. dem Hektor) Ν60 (σκη- πανίω) άμφοτέρω κεκόπων (Pos.) πλήσεν -εος κρατεροϊο, 1 γυΐα δ’ έδηκεν ελαφρά, s. V. 78 in la β, vgl. £573 II X 312 (ώρμήδη) -εος δ’ έμπλήσατο (Ach.) δυμόν * άγριου, s. V. 320 Th. 688 τού γε ' είδαρ μέν -εος πλήντο ^φρένεςΔ, έκ δέ τε πάσαν ' φαϊνε (vgl. 677. 710) βίην, Forts, von 687 in lc Α103 άχνύμενος (Ag.)· -εος δέ μέγα L άμφί μέλαιναι 1 ^πίμπλαΔντ’ = 5661 (Antin.), kontrast. £499. 21 If., vgl. 7646 7679 ούκ έδέλει (Ach.) σβέσσαι χόλον, άλλ’ έτι μάλλον ' L Δνεται -εος Sc. 429 έμ -εος δ’ άρα τού γε κελαινόν u Λται ήτορ £136 μιν (Diom.) τρις τόσσον έλεν -ος, ώς τε λέοντα, Folge von 125 (s.o. am Anf.) Ψ 468 (ήνίοχον έκπεσέειν όίω) αί δ’έξηρώησαν, έπεί -ος έλλαβε δυμόν (s.d. BIOa) sind (aus dem Parcours) ausgebrochen, von (panischer) Hektik erfaßt im Herzen, Ggs. P476 in 1 c laß jem. (Gotth. od. Mensch) bzw. etw. (Wein Z261) stimuliert, weckt (s.a. D), mehrt jem.s (uGen. od. Dat.u [Pl. Λ7266, 0594], έόν = Zeus’ Th. 853) μ (aff. Obj.), jem.s (L j, ίππου Ψ524, Zeus’ Th. 492) μ. wächst, regt sich (körpert.), -ος καί δυμός (s.d. B4a) treibt jem. an (3‘), man willfahrt -εϊ σφώ (3°); 7738, Z261, O232+, *£524, ω319 + (z.T. präd.) Adj. (7738 auch beim Gen.) Th. 853 Ζευς δ’ έπεί ούν κόρδυνεν έόν -ος, ε'ίλετο δ’ όπλα (πλήξεν) Η38 "Εκτορος όρσωμεν (Αρ. u. Ath.) κρατερόν -ος ίπποδάμοιο, 1 ήν τινα (προκαλέσσεται), umdeutbar (L34 44 Α. 57) zu ΡΝ- Umschr. (s.u. 2 b β) £563 τού δ’ (Men.’) ^ώτρυνεΔν -ος "Αρης (ϊνα δαμείη) 792 ώς είποϋσ (Hera) u -ος καί δυμόν ιέκάστουΔ = δ!5 (Ath.) s £470 (Ares) = Α 291 (Hektor) = 7V155 - 0500 = 514 (Aias) = 667 (Nestor) = Z72 = /7210 (Ach.) = 275 (Patr.), vgl. A73 u.ö. £423 ώς άρα τις είπεσκε, -ος δ’ όρσασκεν L u Μ266 (Αϊαντε) -ος ότρύνοντες Αχαιών, s. V. 277 0 232 οί (Hektor) έγειρε (Αρ.) ^-ος μέγαΔ - 594med (Zeus den Tr., vgl. £510), präd. Adj. (vgl. A 103 in laa) Z261 κεκμηώτι L u οίνος άέξει putscht auf (kontrast. Λ/214, P226), präd. Adj. (vgl. II Sp. 914, 4) II Th. 492 (καρπαλίμως) -ος καί φαίδιμα γυΐα ' ηΰξετο τοϊο άνακτος rasch wurde er groß u. stark, kontrast. /7315 *P524 μιν αιψα κίχανεν όφέλλετο γάρ -ος ήύ ' ίππου, vgl. V. 300 7V78 έμοί περί δούρατι χεϊρες άαπτοι '
μαιμώσιν, καί μοι -ος ώρορε (ποσσίν έσσυμαι, μενοινώω μάχεσδαι), Folge (verfehlt Heubeck, ZVS 97, 1984, 92: Wiederaufnahme) von V.60 in laa, vgl. δυμός (s.d. B4b) έφορμάται V. 73f. ω319 τού δ’ (Od.) ώρίνετο δυμός, άνά ρίνας δέ οί ήδη ' δριμύ -ος προΰτυψε φίλον πατέρ’ είσορ- όωντι prickelnder Drang (L2 34), sc. zu weinen Kl 74 ώς Άχιλη ώτρυνε ^ος καί δυμόςΛ άγήνωρ ’ άντίον έλδέμεναι (PN8), vgl. λΓ220+, Ggs. 7635 Ύ346 αϊ γάρ πως αύτόν με (Ach.) j άνείη ' ώμ’ άποταμνόμενον κρέα έδμεναι, οία
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένος
έοργας (Hektor) Ω198 αίνώς γάρ μ’ αύτόν γε (Priam.) L άνωγε (s.d. Β2) ' κεϊσ’ ίέναι έπί νήας, vgl. 203. 218 £262 (κελόμην μένειν) οί δ’ ύβρει εϊξαντες (s.d. B2b), έπισπ- όμενοι -εϊ σφώ (άγρούς πόρδεον) = ρ431 = ω183" (κτεϊνον) mitgerissen (vgl. Μ395/8) von ihrem Elan 1b Kampf (an 1. u. letzter St. nur indir. Bzhg.); μ. = krieg. Impetus, der vorangetragen wird, aufeinanderprallt, dem man ausgesetzt ist bzw. den man niederringt; außer 4‘ am Anf. (2x κρατερόν) in Vbd. m. poss. Dat. (Λ502), Gen. (Pl. außer H3Q9 u. [Adj. +] έριδος H21Q, ’Άρηος Σ264, π269) bzw. Pron. (‘mein’ = Ath.s Θ361, Φ431); A447+, £506, 77602, K374 in Erz., /7210, P742 in Gl., Z502, 77309 innerl. abh., sonst in dir. R. P742 ώς δ’ ήμίονοι ^κρατερόν -οςΔ άμφι- βαλόντες 1 έλκωσ’ έξ όρεος (δοκόν) sich ins Zeug legend (eigtl. ‘angetan mit μ.’; and. II Sp. 27,21, doch s. ebd. 1 u. vgl. II Sp. 356, 22ff.; 604,40ff., I Sp. 495, 75ff.), obj. (άμφι-) im Ggs. zu subj. (έν δέ τε) δυμός V. 744, Vgl.punkt V. 746 Κ4Ί9 πρόφερε L d (λϋ ίππους ήέ άνδρας έναιρε) werde aktiv (vgl. 5415), s. V. 482 (Ath. [!] έμπνευσε -ος) in laa /7602 (ούδ’) άλκής έξελάδοντο (Gr.), -ος δ’ ^ίδύς (s.d. Β2 bß) φέρονΛ αυτών (Tr.) griffen an (s.a. I Sp. 495,8; 496, 60) £506 -ος χειρών L Jt kontrast. Θ226 = A9 0510 (am besten) αύτοσχεδίη μεϊξαι χεΐράς τε -ος τε Υ3Ί4 (Ach. treibt d. Gr., Hektor d. Tr. an) τών 5’ άμυδις μίχδη -ος, ώρτο δ’ άϋτή, vgl. Ν337ΐ. H2\Q (άνέρας) δυμοβόρου έριδος -εϊ ξυνέηκε (Zeus) μάχεσδαι, periphr. f. έριδι, vgl. Α 8, Τ58, ΥΊ34 = Φ394" Δ 447 σύν ρ έβαλον ρινούς, σύν δ’ έγχεα καί -ε ^άνδρώνΛ 1 χαλκεοδωρήκων =061 £387 εί μή νύξ έλδούσα διακρινέει -ος L d π 269 οπότε μνηστηρσι καί ήμιν 1 ... -ος κρίνηται ^ΆρηοςΔ wir uns milit. auseinandersetzen, vgl. I Sp. 1261, Iff. Σ264 (έν πεδίω, όδι) έν μέσω άμφότεροι -ος L , δατέονται die milit. Kräfte messen N2Z7 ούδέ κεν ένδα τεόν γε -ος καί χεϊρας όνοιτο dein Kampfen- gagement (d.h. wie du kämpfst) Z407 δαιμόνιε, φδίσει σε (Hektor) τό σόν -ος (431 μίμν έπί πύργω) Angriffslust, vgl. Μ46, Π753 127 δυστήνων δέ τε παϊδες έμώ -ει άντιόωσιν = Φ151 = 431" setzen sich meiner Zerstörungskraft aus i 457 (Polyphem zum Widder: „könntest du) είπεϊν όππη κείνος (Od.) έμόν -ος ήλασκάζετ ' τώ κέ οί έγκέφαλός γε (ραίοιτο“) Η309 Αϊαντος προφυγόντα ^-ος καί χεϊρας
άάπτουςΛ (308 = £515 in 2aß) = Z502med (Αχαιών) = Ν 105" (μίμνειν ούκ έδελεσκον) JV318 αίπύ οί έσσεϊται μάλα περ μεμαώτι μάχεσδαι 1 κείνων νικήσαντι L Δ 1 νήας ένιπρ- ήσαι deren Widerstandspotential bezwingend λ 502 κέ τεω στύξαιμι (Ach.) L j, 1 οϊ κείνον (Pel.) βιόωνται zus.stau- chen, kleinkriegen, den Übermut austreiben, vgl. Heubeck z. St. 0361 φρεσί μαίνεται (Zeus) ούκ άγαδήσι, 1 σχέτλιος, αίέν άλιτρός, έμών -έων άπερωεύς Vereitler meiner Impulse (s. 35. 358. 376, vgl. 370, Call. h. 1,90), Gen. Pl. nur hier lc Sistierung; μ. = aggressiver Schwung, der (7', 1H nicht) gestoppt wird (bes. έχω/ισχω, vgl. Op. 625 in 2 b α, -ος ά^άσχετοΔν £892 in 2aa u. -ος t Λς* 5° in 3) von and. (Ath. A207, Wagenlenker P476, Gegnerin] 2', 1H, Mauern 0178) od. einem selbst (Göttern Φ305. 340. 383, Th. 687, Sc. 446); außer £503 (-εος), N424 (μέγα), Sc. 446 (κρατερόν), λ 562 in Vbd. m. (£638, Hes. fr. 33 a, 27 attribuiertem) Gen. (Sg. außer ίππων £476) bzw. Poss.-Pr. (refl. bis auf ‘unser’ 0178, AH66); in (Hes. fr. 33 a, 27 in)dir. R. (ähnl. lh) außer 7V424, Φ305. 383, Th. 687 0 178 (τείχεα) ού -ος άμόν (pot.) έρύξει, kontrast h. Cer. 382 (tats.) Hes. fr. 33 a, 27 φ]ή δ* 'Ηρακλήος στήσειν (^σχήσεινΛ ci.) -ος ίπποδάμοιο (άντίος ήλδε), umdeutbar zu PN-Umschr. (s.u. 2bß) Λ7166 (ούκ έφάμην) L j (Gr.) ήμέτερόν γε ^-ος και χεϊρας άάπτουςΛ £638 ούδ’ έτι φασίν ' "Εκτορος άνδρο- φόνοιο L j ' }σχήσεσδΛ’ (falsch eingeordnet II Sp. 846, 50), vgl. 7351 f., Φ3Ο8ί., /171f. £503 (ού) "Εκτορα ... -εος L Λαι όίω (eh er Ach.s Rosse erbeutet hat), vgl. 7655 N 424 ού λήγε (Idom.) -ος μέγα, ϊετο δ’ αίεί (e. Tr. zu töten od. zu fallen) Φ305 (ούδέ μιν [Ach.] ϊσχεν ούδέ) έληγε (Skam.) τό ον -ος, rezipr. zu σδένος έμβαλ’ 304 Α 207 (Ath. zu Ach., der Ag. töten möchte: ,,ήλδον) παύσουσα τό σόν -ος“, vgl. V. 192, 7459 282 (Nestor zu Ag.:) ,,^παύε τεόν
139
140


μένος
-οςΔ“, vgl· χόλον V. 283 Φ340 (Hera zu Heph.:) ,,μηδέ πριν άπό^ j (τότε σχεΐν άκάματον πυρ“) 383 έπεί Ξάνδοιο δάμη -ος (παυσάσδην), s. 372, vgl. 356 λ 562 (Od. zu Aias:) ,,δάμασον δέ -ος καί άγήνορα δυμόν“, vgl. χόλου V. 554, δυμόν 1496. 255f. Ρ476 (τίς) όμοιος ' ίππων άδανάτων έχέμεν δμήσίν τε -ος τε Dressur u. Temperament zu meistem, and. (periphr.) Sc. 97 Th. 687 ούδ’ αρ έτι Ζευς ϊσχεν έόν -ος, Forts, in 1 a α Sc. 446 ΤΑρες, έπισχε -ος κρατερόν καί χεΐρας άάπτους (παύε μάχης, μηδ’ άντίος ϊστασ), vgl. t>266f. h. 8,14 (ώς κε δυναίμην δυμοϋ) -ος όξύ κατισχέμεν δς μ έρέδησι ' φυλόπιδος (έπιβαινέμεν), vgl. V. 13 Id Schwächung; μ. = (4* Hektors, 2* der Gr.) Kampf- bzw. (1°, 1H koll.) Lebenskraft, die (£73, 0493 von Zeus, Z265 durch Wein) gelähmt wird bzw. (ver)schwindet (1°, 1H durch Nahrungsmangel); außer Z265, Ύ282 (-εος) in Vbd. m. poss. Dat. (£472), Gen. (PI. außer £418), Pron. bzw. Adj. (1. u. letzte St.); in dir. R. (an LHektorj £472, L ds Z265, 0493, Ύ282) außer £418 (nach Gl.), 1H £73 (τους μέν) κυδάνει, ήμέτερον δέ -ος καί χεΐρας έδησεν 0493 Άργείων μινύδει -ος, άμμι δ’ άρήγει, vgl. V. 492 Ζ265 (keinen Wein) μή μ άπογυιώσης -εος, ^άλκής τε λάδωμαιΛ, Antw, auf 261 in 1 a β Ύ282 (άρτιεπής έπλεο) δφρα σ’ ύποδείσας-εος L vgl. V. 284 £472 πή δή τοι -ος οϊχεται δ πριν έχεσκες; £418 ώς έπεσ Έκτορος ώκα χαμαί -ος έν κονίησι (sc. k.o., kontrast. 0280), vgl. δυμός Β 1 a <5363 καί νύ κεν ήϊα πάντα κατέφδιτο καί -ε’ άνδρών, 1 εί μή die Lebensgeister, vgl. V. 374 (II Sp. 943,73), kontrast. 77540 (δυμός B2a) Hes. fr. 204, 128 τρύχεσκεν δέ -ος βρότεον, μινύδεσκε δέ καρπός 1 e Tod’ (vgl.‘ Garland, BICS 28, 1981, 47. 56f.); μ. = dynam. Vitalitätsprinzip, das (7"294, /450 Schlachtopfem) genommen bzw. (TV444+ von belebt gedachter Waffe) verloren wird; außer ersten 2 u. letzter Perik. in Vbd. m. poss. Dat. (77332), Gen. (Sg. außer Z27, 77621) bzw. Pron. (£29); in dir. R. 0358, 77621, P29 7V444 δόρυ δ’ έν κραδίη
έπεπήγει, 1 ή ρά οί ^άσπαίρ^ουσα καί ούρίαχον πελέμιζεν 1 έγχεος- ένδα δ’ έπειτ άφίει -ος δβριμος Αρης = 77613 = Ρ529 die Waffe (s. I Sp. 1256, 20ff. u. Erbse, Götter 168) gab ihren (Angriffs-)Geist auf, vgl. (Kaus.) 7V562 £294 (άπό στομάχους άρνών τάμε καί τούς κατέδηκεν) L j όντας, ' δυμοϋ (s.d. Β 1 b) δευομένους- άπό γάρ -ος είλετο χαλκός (zwar noch) zuckend, (aber) ohne Leben, denn das Erz hatte sie der Lebensgeister beraubt 77621 (χαλεπόν σε) πάντων... σβέσσαι -ος δς κέ σ^ευ άνταΛ 1 έλδη (δνητός καί σύ) Ρ29 σόν έγώ λύσω -ος, εί κέ μ L u ' στήης, vgl. V. 20 in 2 a α u. βίη V. 24 /450 πέλεκυς <5’ άπέκοψε τένοντας ' αύχενίους, λϋσεν δέ βοός -ος, sc. es stürzt nieder (s. 453, endgült. Tod erst 455), vgl. 7V412 in Vbd. m. 423, ^691. 726, σ242 Z27 τών ύπέ^λυσε -οςΛ καί φαίδιμα γυΐα (u. spoliierte), vgl. II Sp. 175, 27ff.; 183, 71 ff. 77332 (ζωόν έλε) άλλά οί αύδι ' L d πλήξας ξίφει P29S Lroü δ’ αύδι λύδηΛ -ος Ε296 L u ψυχή τε -ος τε = 0123 = 315 0358 -ος δυμόν (s.d. Β 1 b) τ όλέσειε (φδίμενος), vgl. £250 2 in
nom. Funkt. (Eigenschaften kommentierend) in Vbd. m. ’sein’/’haben’ (2 a) od. m. (im Ggs. zu 1 sem. gewichtigerem) adnom. Gen. (2 b); 30x + Adj., nur 5x (in 2 a) έν διά δυοΐν (kontrast 1) 2 a als Eigensch., die man ständig od. vor¬
übergehend (vgl. δυμός B3 Vorbem.) besitzt (ZT892, Th. 896 sogar erbt, s.a. £125, ß21\ in laa u. £563 a in D), mit der entspr. eines and. Trägers (— Gen. £892, LP20. 565u) vergleichen kann (dazu Marg, Charakter 65), 7V634, L j von Men. am Gegner beklagt (vgl. s.v. κόρος), £892, μ 279 dem Partner vorgeworfen (s.a. Z407 in 1 b), /226 an ihm vermißt (s.a. £472 in Id) 2aa Nom. in Vbd. m. είμί (£254+. 892, 7706+, T202, s.a. P156 in 1 aa) bzw. Nom.satz, präd. (7706+) od. m. (außer περί μ 279) adj. Prädik.: oiov 0450, t493 (s.a. 1 aa am Anf.), τόσ(σ)ον P20, T202 (s.a. £136 in laa am Ende), άάσχετον £892, άτάσδαλον N634, έμπεδον £254, 3°, ούκ* έπιεικτόν £892, τ493, sowohl sitbzg. ((oöx]rn £254+, /226, αίέν 7V634, όππότε Τ202, impl. μ 279) wie zeitlos-verallgemeinernd (von Gotth. £892, Ö450, Tieren P20); in Vbd. m. poss. Gen. (7V634 u. vergleichend £892, P20), Dat. (μοι £254+, τ/σοι £892, μ 279,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένος
/226) bzw. Pron. (έμόν 0450, r493, s.a. 7’202); nur in dir. R. 0450 οϊον έμόν γε -ος καί χεΐρες άαπτοι, ' ούκ άν με (Zeus) τρέψειαν (δεοί) brutales Durchsetzungsvermögen, vgl. (metr. gleichw.) u237 = φ202 T202 (όππότε) -ος ού τόσον ήσιν ένί στήδεσσιν έμοΐσι (213 f. μοι μέμηλεν φόνος) Rachedurst (s. 208) Ρ20 ούτ’ ούν παρδάλιος τόσσον -ος ούτε λέοντος 1 ούτε (κάπρου, ού τε μέγιστος δυμός, δσσον Patron. φρονέουσιν), vgl. V. 22 7V634 (Tr.) τών -ος αίέν
άτάσδαλον, ούδέ δύνανται ' φυλόπιδος κορέσασδαι, vgl. V. 621 μ 279 σχέτλιός εις, ^ΟδυσεΰΛ, περί τοι -ος ούδέ τι γυΐα ' κάμνεις (σοί γε σιδήρεα πάντα) Durchhaltevermögen, vgl. Τ 169 7706 (τεταρπόμενοί) σίτου καί οίνοιο- τό γάρ -ος έστι καί άλκή = ΤΙ61 Energie u. Widerstandskraft, vgl. Z261 in laß, ß290 /226 ούκέτι σοί /’ u d, ^ος έμπεδον^ ούδέ τις άλκή, 1 οίη (vor Troja), s. I Sp. 496, 75, kontrast. (metr. gleichw.) A393 £254 έτι μοι L j έστιν (άντίον είμ) = φ 426ex τ493 οίσδα μέν οίον έμόν L u ούδ' ^έπιεικτόνΛ, 1 έξω δ' (Eurykl.) ώς (λίδος) Willensstärke, von weibl. Pers, außer Gotth. (s. B Vorbem.) nur hier £892 μητρός τοι (Ares) -ος έστιν άάσχετον, ούκ L ' 'Ηρης Temperament 2 aß Akk. abh. (5x 4- Adj.) von έχω (ν'* außer P565, s.a. oiov/ö πριν έχεσκε[ς} £125f. 472 in laa/d) bzw. (4' -εα, 1° -ος) von πνείοντες, sowohl sit.bzg. (Γ8 [VN] u. /203, nach Gl. Ύ96, innerl. abh. £516, in dir. R. P565 u. [von Göttin] lh) wie zeitlos-verallgemeinemd (von Göttin 1H, VN 3*) Th. 896 ίσον ^έχουσαΔν (Ath.) πατρί -ος καί έπίφρονα βουλήν Kampfkraft, kontrast. V. 122, /128 h. Cer. 361 (geh zu Dem.) ήπιον έν στήδεσσι -ος καί δυμόν u d, ' μηδέ τι δυσδύμαινε (Perseph.) Gemütsverfassg, vgl. TI78, 7639 £ 516 έχάρησαν, 1 ώς ειδον ζωόν τε καί άρτεμέα προσιόντα ' καί -ος έσδλόν έχοντα (Aen.) guter Dinge, Folge von 513 in 1 aa X96 ώς ^ΈκτωρΛ άσβεστον έχων -ος ούχ ύπεχώρει Ρ565 L j πυρός αίνον έχει -ος, ούδ' άπολήγει (δηϊόων), vgl. 562. 569ff., ΣΙ54 II £536 οί δ' Εύβοιαν έχον -εα ^πνείοντεςΛ VN = Γ8Μ (ϊσαν) ® Λ 508“ s P364ex Mut schnaubend, vgl. ZI82 in 2ba, Sc. 24, ferner ύ66, P362 χ 203 -ος u j έφέστασαν (τέσσαρες gg. πολέες) 2 b in Vbd. m. adnom. Gen. (bzw. Poss.-Pr. h. Cer. 368), prägnant (2ba) u. (2bß) periphr. (vgl. βίη BI4b, ΐς IBlbß, κήρ B2c, σδένος N248 u.ö.) 2ba von (elementaren) Naturgewalten: Feuer (vgl. P565 in 2aß, ferner άσβεστον/σβέσσαι Χ96/Π621, 7678f.), Flüssen (vgl. Φ3Ο5. 383 in 1 c), Sonne (aggressiver als αύγή ζ93, μ 176), Winden (harmloser als ίς I Bl ba), nur «P177, λ220, h. Ap. 371 + Adj. (Λ220 auch beim Gen., wo sonst öfter); in dir. R. Z182, iP238, «160, λ220 (ähnl. Op. 625), Gl. £524, Exk. Λ718 Z182 χίμαιρα, ' δεινόν (s.d. B 2 a) άποπνείουσα πυρός ς-ος αίδομένοιο^ λ 220 (σάρκας καί όστέα) πυρός κρατερόν u d ’ δαμνφ (s.d. Β 13) ¥Ί77 έν δέ ^πυρός -οςΛ ηκε σιδήρεον, δφρα νέμοιτο (pot.), kontrast. 77127 (tats.); vgl. 77122, Λ7441 u. s.a. 1 aa am Anf. 238 (κατά πυρκαίήν σβέσατ*) όπόσσον έπέσχε u d « ΩΊ92 (Brandentw.), kontrast 77293 (ggw. Brandherd), π 290 -= τ9 s 20“ (Rauchentw.) Th. 563 ούκ έδίδου (Zeus) μελίησι u u άκαμάτοιο, vgl. 566 h. Cer. 239 (nachts) κρύπτεσκε (Dem. den Demophoon) πυρός -ει ήύτε δαλόν (pot.) Wiriamgsbereich, vgl. V. 248, kontrast. A 157 (tats. Brand) M18 τείχος άμαλδϋναι, ποταμών -ος (pot.) είσαγ- αγόντες (Pos. u. Αρ.), kontrast. ε320 (tats.) «160 (ποταμό νδε κατήϊεν) πιόμενος (Hirsch)· δή γάρ μιν έχεν ν-ος ήελ- ίοιοΔ (s.d. BI 3) Intensität machte ihm zu schaffen ¥Ί90 (dem Patr. έπί νέφος ήγαγε Ap.) μή πριν u j ' σκήλει(ε χρόα) h. Αρ. 371 (τήν) κατέπυσ' ιερόν L j 374 πϋσε πέλωρ ^-ος οξέος ήελίοιο^ Ορ. 414 ήμος δή λήγει u Λ ' καύματος ίδαλίμου, μετοπωρινόν όμβρήσαντος, vgl. 7V424, Φ3Ο5 in 1 c £524 (νηνεμίης) όφρ’ εύδησι -ος Βορεαο καί άλλων ' ζαχρειών ^άνέμωνΛ (s.d. B2bß) Ορ. 625 (νηα έπ ηπείρου πυκάσαι λίδοισι) δφρ' ίσχωσ’ (s.a. 1 c) u , ,,-ος ύγρόν (adv.) άεντΛων (vgl. 77213 — F713) — Th. 869®χ (geneal.) « s478ex α r440 (vgl. Ορ. 517f.) h. 6,3 (Zypern) δδι μιν (Aphr.) Ζεφύρου L Joς ' ήνεικεν (Windkraft), kontrast. (metr. gleichw.) £458 (meteorol. Erseh.) 2bß von (indiv.) Lebewesen: η2 Zugtieren, #359 u. h. Cer. 368 (in 141
142


μένος
dir. R.) Gotth., sonst PN® (wie in 1 nur Αϊαντος H3Q9, Έκτορος 7738, £418, £638, Ήρακλήος Hes. fr. 33 a, 27) u. (77189)/o. (Λ268+) Patron, (kontrast. £563 a in D); außer ersten 2 St. periphr. (in REinl./Abschl. 5423 = 7/178** = v 49/77167 = #385**. 359, Subj. von ‘heiratete* 77189, Hes. fr.
10 a, 58, s.a. λ 270 in 3), bei Menschen außer A268+, #423+
reg. + Adj. (»F837, 2H auch beim Gen.) η2 κούρην δέ προτί άστυ φέρεν -ος ήμιόνοιϊν, s. ζ83 u. vgl. einers. Ρ742 in 1 b, andrers. (periphr.) υ212 = h. Merc. 355**, Hes. Sc. 97 = fr. 75, 22** Ω6 Πατρόκλου ποθέων άνδροτήτά τε καί -ος ήύ, vgl. 77857, Ρ187, ·Ρ16, «343 Λ 268 όξεΐαι δ’ όδύναι δΰνον (s.d. B2b) -ος ’Ατρείδαο s 272 77189 (την) Έχεκ- λήιρς κρατερόν -οςΛ Ακτορίδαο ' ήγάγετο !Ρ837 (ώρτο ΡΝ) άν δέ Λεοντη^ j άντιΰέοιο (kontrast. V. 720) = Hes. fr. 10 a, 58** Hes. fr. 252,6 (Θηρώ) γείνατο Χαίρωνu ίπποδάμοιο i? 423 Αρήτην προσέφη ^-ος ΑλκινόοιοΛ = η 178** (κήρυκα) = ν49 ~ 64 (προίει), vom König(s-Mana?), kontrast. σθένος Ν248 vom Krieger 77167 έπεί τό γ άκουσ ιερόν u j = t?2c’ = 4** = 421 = 385** = ν20** = 24** s σ34** #359 ως είπών δεσμόν άνίει -ος Ήφαίστοιο, GNg außer Ήρης (Appos.) £893 in 2aa, ’/Ιρτ/ος· (meton.) 2x in 1 b, Ξάνθοιο Φ383 in 1 c u. Βορέαο/Ζεφύρου £524, h. 6, 3 in 2 b α nur hier, viell. nach ident *VE i. S. v. 2 b α (vgl. £426, Φ367, h. Merc. 115, Th. 866) h. Cer. 368 οϊ κεν μή θυσίαισι τεόν-ος ίλάσκωνται, vgl. gleichbed. (metr. gleichw.) νόον 274, ferner 361 in 2aß 3 in adv. Funkt. (Verben od. Adj. modifizierend) als fakult. Erg. (έν διά δυοϊν Η 451, + Adj. Sc. 364) im instr. Dat. (s.a. 77210 in 1 b, h. Cer. 239 in 2ba) bzw. Akk. der Bzhg. (s.a. N424, Φ3Ο5 in 1 c); von Gotth. 77457, Φ411. 482. 488, Tieren LK172 (Gl.), Th. 832 (Vgl.), Sc. 235 (Exk.)j, in dir. R. außer L , K172 έέ δ' αυτόν έποτρύνει (Löwe) μαχέσασθαι, 1 γλαυκιόων δ’ ίθύς φέρεται -ει, ήν τινα πέφνη, vgl. £506, 77602 in 1 b Sc. 235 (δράκο ντε λίχμαζον) -ει δ’ έχάρασσον όδόντας, vgl. 387 ff., TV474f. 364 ήλασα (Her. den Ares) μηρόν 1 παντί -ει
σπεύδων, διά δέ μέγα σαρκός άραξα, vgl. (in Erz.) 461. 419f.
11 Ύ459 (ού ποτ ένί πληθυΐ μένεν) άλλά πολύ προθέεσκε, τό ον -ος ούδενί είκων (vgl. 455/7) = λ 515 Ζ101 λίην ' μαίνεται (Diom.), ούδέ τίς οί δύναται ^-ος ισοφαρίζεις Φ 411 (νηπύτι) ότι μοι (Ath.) L Λς (Ares) = 488** Φ482 (πως μέμονας) άντι έμεΐο ' στήσεσθαι; χαλεπή τοι (Art.) έγώ (Hera) -ος άντιφέρεσθαι Υ312 (άντίος είμι, καί) εί πυρί ^χεϊραςΛ έοικε, -ος δ’ αίθωνι σιδήρω, vgl. ¥Ί77 in 2 b α, μ219ΐ. in 2aa 77457 (άλλος) δς σέο (Pos.) πολλόν άφαυρότερος u Λ τε -ος τε λ 270 Αμφιτρύωνος υιός -ος αίέν άτειρής, vgl. Th. 951, O697f. /104 (μ έμνησας όϊζύος, ήν) άνέτλημεν ^-ος άσχετΛοι υίες Αχαιών, (wie 7741) Var. (in dir. R.) ggüber metr. gleichw. Γ8 = Λ 508** (Erz.) in 2aß, vgl. 21114"·“ (innerl. abh., sonst in dir. R.) ggüber A 17+ (auch in Erz.) ρ406 Τηλέμαχ ύψαγόρη, L Λε, ποιον έειπες = β85 - 303,η υ!9 δτε μοι L Λος ήσθιε Κύκλωψ ' έτάρους Th. 832 (φθέγγοντο) ταύρου έριβρύχεω L Λου δσσ- αν άγαύρου
D ‘Hom.* fr. 5 b ρ. 106 Dav. -ος καί θυμόν έγειρε, s. van der Valk, Researches II 341: „contam. of Hom. expr.s“, sc. £470+. 510, 0 232. 594 (Cert. p.44,1 =) £563a Τυδε- ίδης, ού πατρός έχων -ος Οίνείδαο, vgl. 0271, £125. 892, Th. 896, kontrast. Λ268+, 77189 £58 b (= 296), 77308 a (- £516), 0689a (= X459), Th. 324 (= Z182); v.l. £ 104, 77556, ΣΙ, Φ372 (s. West, Ptol. Pap. 155), 0376, Θ 49, Th. 867
G Epith.: άάσχετον £892, άγριου Ύ313, αίνον P565, άκάματον Hes. fr. 294, 3, άσβεστον Ύ96, άτάσθαλον Ν634, άτρομον 2ζ βρότεον Hes. fr. 204,128, δριμύ ©319, έμπεδον 4°, έπιεικτόν 2χ, έσθλόν £516, ήπιον h. Cer. 361, ήύ 6χ, ιερόν 9χ, ίσον Th. 896, κρατερόν ΙΟχ, -οϊο 7V6O, μέγα 7χ, όξύ h. 8, 14, παντί Sc. 364, πατρώϊον £125, πολιώαρσές 3χ, σιδήρεον Ψ\ΊΊ (vgl. Κ372), τόσ(σ)ον 31
R. Führer
Μέντης [V, 3°] Ε urspr. u. in der Odyssee intendierte Bed. der Parallelbildg.en Μ. u. Μέντωρ müssen nicht ident. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένω
sein; beide urspr. wahrsch. zu μεν- (Wz. von μιμνήσκω, μέμονα, μένος, μάντις), also etwa ‘Ersinner, Berater’ (v. Kamptz 255; vgl. μιμνήσκω τινά τίνος), oder zu μένω (L4); Μ. ist strukturell jünger als ^ΜέντωρΛ (L1), was aber schon für die II. keine Schlußfolgerungen erlaubt (viell. thrak. Var. von L j?, s. L5 749). In der Odyssee als sprechende N.n aktiviert, wobei μέμονα bes. gut zur Funktion in der Erz. paßt (vgl. B II), vorausg., daß der Od.-Dichter die N.n mit dieser Wz. noch verbinden konnte; mögl. auch eine Verknüpfg. mit μένος (Eust. 1454,41 i.S.v. ‘Muteinflößer’ emonitor'), formal allerd. nicht korrekt; wohl nicht zu μένω, da das nur für Μ., nicht aber für L u sinnvoll wäre L ’Fraenkel, Nom. ag. 1,20; 2Kullmann, Quellen 174 A. 2; 3Rüter, Od.-Interpret. 124ff.; 4Mühlestein, Hom. Nam. 98f.; 5Wathelet, Dict. I 748ff.
Β I ein LFührer der Kikonenj, in seiner Gestalt feuert Ap. Hektor an, P73 (v.l. sch. Τ Πείρω, s. L5 220). Nach B 846 ist Euphemos L u, s. dazu L2; 5 a.O.
II Herrscher der Taphier, S. des Anchialos, Gastfreund des Od.; in seiner Gestalt kommt Ath. nach Ithaka, um Tel. zum Handeln zu erwecken, «105 (vgl. P73). 180. 418. — Der N. ist keine einfache Dublette von Mentor; beide sind älter als die Odyssee u. sind dort als sprechende N.n (mögl. Bed. s. E) verwendet, wobei die gemeinsame Wz. u. Bed. einen Hinweis auf die Göttin gibt, die sich hinter den zwei Pers.en
u. 	ihren N.n verbirgt; sie sind im Hinblick auf die Erfordernisse der jeweiligen Sit. im α einers. u. im ß usw. andrers. gewählt; Μ. als alter Gastfreund von Rang, der, von außen kommend, über einen ganz anderen Abstand, Überblick (neue Nachrichten über Od.) u. eine ganz andere Autorität verfügt als der gutwillige, den Freiem ggüber aber machtlose Mentor, s. L3 B. Mader
μέντοι/ον s. μέν
Μέντωρ [1‘, 19°] E s. Μέντης E; viell. aber auch nach dem bereits myk. Schema Έχέλαος·. "Εκτωρ Kurzform vom Vollnamen Μενέλάος q.v. Μ 1 zweis. la longum in der Stammsilbe [1.] -ορ ^243, /22. 240, z 208. 213 R-] -ωρ ß225, χ235 [2_] -ωρ ρ68 1b longum in der Endsilbe [-^] -ωρ χ249 [-1] -ωρ ß253 2 dreis.
-ορι ß268 = 401 = ^206 = ©503 = 548; -ορα <5654 [4«J -ορι ©446. 456 (ποιμένι λαών) [-^«] -ορος 7V171, -ορα δΐον δ 655 L s. Μέντης L
Β I Tr. aus Pedaios, V. des Imbrios, TV 171 (πολυίππου -ορος) II a) Ithakesier, S. des Alkimos (/235), Gefährte des Od., der, als er nach Troja zog, Haus u. Familie seiner Obhut anvertraute (/?225, vgl. p68f. πατρώϊοι εταίροι, sc. Μ., Antiphos u. Halitherses). — Er wirft in der Volksver- sammlg. den Ithakesiem vor, daß sie den Freiem nicht Einhalt gebieten, ß225, wird von Leokritos zurückgewiesen, 243 (-ορ άταρτηρέ, φρένας ήλεέ), im übrigen möge er oder Halitherses Tel. e. Schiff ausrüsten, 253 — es wird beobachtet, daß offenbar nicht Μ. mit Tel. fuhr, sondern ein Gott, 5654. 655 (ίδον ένδάδε -ορα διόν ' χθιζόν ύπηοϊον) — Tel. setzt sich nicht zu den Freiem, sondern zu Μ., Antiphos Lu. Halither- sesj, ρ68 — die Ithakesier hörten nie auf die Mahnungen des Μ. L j, ©456 b) in seiner Gestalt hilft Ath. Tel., als sein ‘Mentor* (^267-296. [382-]393-y372): ß268* (s. M) .401, /22. 240; später hilft Ath. ihm u. Od. im Kampf gg. die Freier (/205—240, kämpft aber nicht mit, sondern sieht zu, χελιδόνι είκέλη): /206. 208. 213. 235. 249; sowie gg. die Ithakesier, mit denen sie ihn versöhnt: ©503. 548
B. Mader
μένω; μίμνω; μιμνάζω [116j, 87°, 5H, 7h, 3*; 34\ 21°, 6H, 4h; 2j, lh] E Erbwort, vgl. lat. manere; Stamm μεν- redupl. in μιμν-, daraus Weiterbildg. μιμνάζω nach Anal, der Verba auf -τάζω. Zur Diskussion, ob μεν- ‘bleiben’ u. μεν- ‘wohin streben, spontanen Drang haben* (vgl. nb. μέμονα spez. μένος) auf gemeins. urspr. Bed. zurückführen, s. Plamböck, Erfassen 154ff.; Kastner, MH 48, 1991, 69-74; oben Μενέλαος Ε; O. Carruba, Festschrift E. Risch 122f. (*men- im Anatoi.
143
144


μένω
und Uridg. zunächst 'sehen’?). Ob μ. in Linear B bezeugt, ist fragl. (vgl. Chadwick-Baumbach z. St. u. neuerdings Deroy, ZAnt. 37, 1987, 5—10). — Abl.: έμμενές, μενεδήϊος, Μενέλαος, μενεπτόλεμος, μενεχάρμης, μενέχαρμος, Μενών F μένω Pr.stamm: -ει 12, -ετε 1, -ουσι(ν) 4; -ω 3,
-ησι 1, -η 4, -ωμεν 1; -οις 1, -οι 1, -οιεν 2; -(ε) 8, -έτω 1, -ετ 1, παρ-ετ' 1, -όντων 2; -έμεν 3, παρ-έμεν 1, -ειν 17; -ων 15, -οντι 2, -οντα 2, -οντε 3, -οντες 20, -ουσα 2, -ουσ' 1; (Impf.) -ον 4, έ-(ε) 4, -ε(ν) 8, -έτην 2, -ομεν 3, έ-ον 2, -ον 15; -εσκον 1; -έω Ί, -έεις 1, -έει 1, -έουσι(ν) 2, -έουσ'
1, -έειν 1; Aor.stamm: έμεινα 2, άνέ-α 1, ύπέ-α 1, -α 1, έ-ας 1, -ε 5, -(ε) 1, έ-ε 2, παρέ-εν 1, ύπέ-ε(ν) 5, έ-αμεν 4, -αμεν 1, έ-αν 1, ύπέ-αν 2, -αν 1; -y 1; -ειας 1; έπί-ον 6, -ατ 1; -αι 16, έπι-αι 1, ύπο-αι 1; -αντες 1. — μίμνω έπι-ω
2, -εις 1, -ει 4, -ετε 1, -ουσι 1; -ω 1, -tj 2, -οις 1; -ε 1, -(ε) 1, -έτω 2, -ετε 3, -ετ 4, -ειν 9, -ων 2, παρα-ων 1, -όντεσσι 1; έ-ε(ν) 8, άνέ-ε 1, παρέ-εν 1, -ε(ν) 8, -(ε) 1, έ-ομεν 1, -ομεν 2, έ-ον 2, άνέ-ον 1, -ον 3. — μ ιμνάζω -ειν 2, -ων 1
Μ μένω 1 Stammsilbe im longum la eins. [2] καί τό μέν αυτού μεϊν 7V564 1b zweis. [Iw] μείνη Απερχόμενον^ 0 536; ούδέ τις* έτλη* ’ Γμεϊναι u j/εν- αντίβιον Λ 535, X252/£270; Γ Ί έπειγομένην περ ρ570; Γ Ί 7V83O, 0165, Φ609 Γ Ί ρ582 παρ' αύτώ μεΐνα £292; ΡΝ ού μείνε, δοός περ έών πολεμιστής Ε57\, 0 585; άλλ' ό/καί τό μεν αύτόδι ^μεΐνεΛ ΞΙ 19, 5508; L j καί έσσύμενός περ όδοΐο 5733; μείνατ £299; LdAA'άγε νύν/εί 5’ έδέλεις έπίμεινονΛ έπειγόμενός περ όδοΐο / Άρηος α309, Τ142; u , Ζ340, 5587/ρ277, h. Cer. 160, αύτού ^μεϊναιΔ Χ5; έπ\ j λ351 [--] L /7147 [ίχ] αύτόδι
μεϊναν ω464; ούχ ύπομεΐναι Ρ174 lc dreis. [-««] όδι μείναμεν Ήώ δίαν Λ 723 [Α_* ] μείναντες Hes. Ορ. 652
] ένδον έμεινε 97 άλλ' έτλην καί *53;
L j £244; dvL έύδρονον Ήώ δίαν τ342; ,/μειν^ Ξ286; παρι jV Λ 402; ύπ^ dv+ «232 s 258; Άργεΐοι 5’ Απέμειν^αν άολλέες £498, 0312 [Jv] ό δ' ούχ L Λεν έρωήν Ξ488 [~-χ] έμεινας Ζ126; ούδ’LiW/z£tv£j /7814, α 410; L j Ρ25; αύτού δέ παρά κλισίτμην έμειναν 0656 viers.
έμείναμεν Ήώ δίαν 1151 = μΊ, 4 306 = 436 2
Stammsilbe in d. brevia 2 a eins. -u[v] ^άλλά μέν'Λ, όφρα Ζ258, 0 96; L , αύδ' β 369; , ο51 s 75. 335; μέν Κ
370 -ο[ο] μέν αύτού «271 2b zweis. [~-] ός τε/ή
τε/ήέ μένει+ /V472, 0 620, λ 178 s τ525; ή κε μένη 1102; ήε/μηδέ μένειν Ύ384, Hes. Ορ. 674; αύδι μένω/-ειν/-ων Κ 62/65. 209 = 410, Ύ137. 241/Α492, Γ291, τ/314; ένδα μένειν ν411, μένουσ δ 439 [--] έν στήδεσσι μένη /610 = *90; μένοις η 315; αύδι ^μένωνΛ /412, £208; ώς ώρμαινε L j Φ64 = Ύ131 [--] νηυσίν έπι γλαφυρήσι ^μένειΛ Ξ
367; κείνη γε L λ 181 = π37; αύτός τε μένω 0658; ιαύτούΛ παρ' έμοί τε μένη π74; d πάρ νηι τε Γμένειν ι 194 - χ444 s £260 = ρ429; r 1 Α174, Β298, ρ20, h. 8,16, Vit. p. 9, 16; όπισδε ^μένωνΛ παρά νηυσί δοήσι /332; αύδι παρ' άμμι u d 427; L , Β292, Χ503, 0 539, /7838, ^298, h. Merc. 21; .μένονΛ δ' έπί έσπερον έλδεϊν α422 = σ3Ο5, 5786; παρ' αυδι u , ¥Ί63; L u 5847, £98 [-1] jtävaij χρόνον, εις ό κε(ν) £295, ζ 138; L u ν204, ο 346, Hes. fr. 25, 10 [-2] L 3 o305 ![««] η μένει εις ό κε δή Λ666; παρμένετ 7V151; ^άλλ' έμεν\ άσφαλέως ρ235; L j W471, Τ263; ένδ' έμεν' ν 161; ώς μένεν/ον Ν4Ί6, Ρ436 -[wv] οί δ' άλλοι μένετ' ^αύτούΛ γ42Ί l j/u£jU^£5oVj /634, Ρ434; αύτάρ έγών αύτού Γμένον L d λ 152. 628; r Ί L , ούδέ Ε527 - 0622. 406; r Ί t , J/259; Γ ■* αύτόδι £285; Γ Ί άδρόαι ί544; Γ ''/εν δ324, Τ199/Λ514 -[««] ^μένειΛ όξύν Άρηα Λ 836; L Λ/οι δ33, n33/h. Cer. 373; μένον/ε(ν) Π659, 0709/599, Κ480, Φ 571, £139, υ23 ’[—1 μένεν *458 2c dreis. [-^] μείνειας Γ52 [v’u] μένουσιν/οντι 4 418, /318; αύτού τήδε τένοντες./ουσα h. Merc. 169, Vit. p. 8, 2; αύδι u j άολλέες ^128; αυδι/όπισδε/έντοσδε L □ v44, ρ201, Hes. Th. 598 ί,μένουσίι τε δούρον Άρηα Pan. fr. 12, 6 Dav. [--χ] άλλοι δ' έντοσδε t u Χ237; L . νΙΟΟ; άνδρα μένησι X ^3; ή κε μένωμεν /619; έμπεδον αυδι μένοιεν Ν37 -= 5275; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένω
μένοντι Φ551; αύδι ^μένοντα/ες υ220/Ζ84, ο 455; L , Σ 64; παρ' άλλήλοισι ^μένοντεΛ/ς Ε572, ^211/Ρ721, ε227;
1 j /181: έρητύοντο u Λς 0 345 s 03 s 367, γ 155; δοή
παρά νηι L Λς μ292; οί δέ/άλλά L Λς Δ333, Λί 169; u ^ς Λ 348 = *231, α304, μ 373; άολλέες αύδι ^μενόντωνΛ Ψ 674; άμμι L j 160; μένουσα h. Αρ. 347, μένεσκον Τ42 [υνί] ή μένετε Δ 247; εί μενέει h. Αρ. 416; ού μενέουσ(ι) Μ79; άΜ' έμενον Ε522 [ν J ] ένδάδε παρ^μενέμενΛ Ο400; L j Ε486; αύτού ^μενέω καί τλήσομαιΛ ε362; L u Λ 317; άλλ'έμενον 7V836 [---] μενέτω 0195; μενέμεν ι97, υ33Ο, άλλ' ήτοι μεν ^έγώ μενέωΛ Υ22, Ψ279; αύτός μέν γάρ L u Π239; αύτάρ έγών αύτού ^μενέωΛ π 132; L u καί τλήσομαι Τ308; μενέεις/ν «285, Ξ375; μενέτην/ομεν 079, 7310/5 447, ι57 [~w-] μένομεν ι232 2d viers. άλλ'
άλλοι ^μενέουσιΛ /45 [w^x] ού L Λν Φ310
μίμνω 1 eins, [ί] -(f) Ύ92 [*] αύτού -(ε) Ζ431
2 zweis. [Ι«] -ει Ν747; -ετ' έπειγόμενοι β97 = τ!42 =
ω132; -ε(ν) 0689, h. Cer. 304; -ον έπερχόμενον MV36 [^w] μή μοι -ε *38; άλλοι μέν νύν -ετ' ι\72; αύτάρ ό γ' αύτού μ[ιμνεν Hes. fr. 37, 17; -ε παραί h. Αρ. 5; όδι -εν h. Cer. 384 UJ ό δέ-εν Ω470; -ε Ν7\3, *439 [ίχ ] (έργον) ω έπι-ω ο 372, £66; ^αύτόδιΛ -ει Λ187; -ει Hes. Ορ. 520; έμπεδον L j -ω μ 161; ϊνα περ τάδε τοι σόα -η 0382, ν 364; ένδάδε -οις ο 545; L u -ειν £245, λ 356; έύδρονον Ήώ -ον/ειν 0565, σ318; -ων /617, Hes. Ορ. 498; παρα-ων γ 115 [1-] -ει/ν Hes. Th. 754/7V106, Σ263 [1-] μή -ειν ήώ δίαν Σ255; τλή -ειν 078 [-1] ού -εις λ 210; έκτοσδεν -ειν 1552; -ειν Hes. Ορ. 630; ούδ' άρα μιν -ον Ε94 3 dreis.
[iw] -ετε δ' άλλοι πάντες άολλέες ΤΙ90; -έτω αύτόδι 189; -έτω Ζ69; -ομεν όξύν Άρηα/έν μεγάροις Ρ72\, ω396 [ 1«w ] -ετε πάντες Β33\ [i--] -ετε δ' άλλους Δ 340; -ετε «489
[-2w] -ουσι Λ/133 [wiw] ένδον έ-ε Hes. Ορ. 97 [wiw] οίος/ν έ-ε 080, /355; ούκέτ έ-ε 0727 = /7102; έ-ε h. Cer. 194; άν/παρέ-ε Π363, β297 [wix] Ήώ δίαν έ-εν /662 = τ50" ; άολλέες ένδον έ-ον ψ38 ; έ-ον Ή129 ; άλλήλους άνέ-ον Λ171 4 viers. [---->] ένδάδε -όντεσσι Β296 [wlww]
έ-ομεν Ήώ δίαν π 368
μ ιμνάζω [---] -ειν παρά νηυσί Β392, Κ549; [---] -ων h. 9,6
Σχ sch. min. Ρ. Harris 10 zu £392: μιμνάζειν} · μένειν, sch. D: nur Wortübers.n wie Γ52 μείνειας' ύπομείνειας, Β 331 μίμνετε- μένετε, 392 μιμνάζειν' μένειν
L U. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 141 ff.; Nutzbauer, Tempuslehre I 127—31 u. II 247 f.; ’Vendryes, MSL 20, 1918, 119—21; 4J. Brunel, L’aspect verbal, Paris 1939; 5Chantraine, Gr. h., Bd. 1; 6Kurz, Menschl. Bewegung 63ff.; 7Förstel, Apollonhymnus 353 f.; 8M. S. Ruiperez, Structure du Systeme des aspects et des temps du verbe en grec ancien, 2. Aufl., Paris 1982 (Übers, d. 1. Auf!., Salamanca 1954); ’Giannakis, Gl. 69, 1991, 48-76
B bleiben; Grundbed. ist 'an e. Platze verweilen’, von welcher alle and. Bed.n Spezifizierg.n sind, abh. von d. Erfordernissen, die d. Kontext an d. Verbum stellt; entspr. überwiegen d. intrans. Bed.n (195 von 259 St.n): allg. bleiben (1) wird zu stehen, sitzen od. liegen bleiben (la), wenn nach d. Kontext e. Bewegg. abgebrochen od. e. Fortbewegg. erwartet wird; seltener auch fembleiben (1 b); im Kampfgeschehen kann d. Verbum standhalten (2) bed.; ist e. Bleiben durch d. Umstände erschwert, wird ausharren, durchhalten (3) daraus; fragt d. Kontext nach Zweck od. Grund d. Bleibens, ergibt sich d. Bed. warten (4); trans, gebraucht werden können d. Bed.n standhalten (2 b u. 2 c) u. warten (- erwarten, 4 b). Da Kontexte verseh, interpr.bar, ist eindeutige Zuweisg. einer Bed.snuance manchmal probl.; Zurückgehen auf d. Grundbed. bringt dann meist Klärg. - Von Vendryes (L3) Bed.untersch. zw. μένω u. μίμνω postuliert: d. einfache Wz. habe dur. Bed., sei 'imperfektiv’ (« 'halten’), d. redupl. Präs. dagg. habe punkt. Bed., sei 'perfektiv’(— 'anhalten*); pro: A. Pre- vot, L’aoriste grec en -δην, Paris 1935, 12; L4 5f.; L5 313; Chantraine, Morph, hist. 215; L8+; L9+; etw. and. Risch S. 262 u. 270; contra: O. Kujore, Polymorph. Presente, Amsterdam 1973, 142ff.; L7 354. Die These Vendryes’ findet i.
145
146


μένω
d. Belegen keine ausreichende Stütze. Nicht einmal d. allg. angenommene intens. Bed. von μίμνω ggüber μένω (Hermann, Sprachw. Komm. 80; Chantraine, Dict., s.v. μένω', L7 353; L8 144f.) läßt sich schlüssig nachweisen; d. Stellenbefund deutet eher auf uneingeschränkte bed.mäßige Austauschbarkeit beider Verben hin; metr. Brauchbark, scheint e. große Rolle bei d. Wahl des einen od. and. Verbs gespielt zu haben (vgl. Petersen, Language 2, 1926, 14, welcher m. Recht bezweifelt, ob μίμνω dem Dichter als redupl. Form zu μένω bewußt gewesen sei). — Der m. d. -αζ-Suff. erw. Form μιμνάζω hat man d. Bed. e. pej. Bleibens geben wollen: 'trödeln*, *her- umlungem’ (Monro, H. Gr. 397 ; L5 338), doch ist d. Zahl der Belegst.n f. e. derartige Annahme zu gering (nur 2? 392, ÄT549, h. 9,6); auch erscheint d. Verb an d. beiden Il.-Stn in d. Formel μιμνάζειν παρά νηυσί, in welcher Wortvbd. öfter μένω vorkommt (vgl. bes. 7332: ό 5' δπισθε μένων παρά νηυσί θοήσι, wo d. Sinn gewiß eher e. 'pej.’ Bleiben verlangt als in £392 u. AT549); schließl. wäre h. 9,6 e. pej. Bed. 'herumlungem* od. 'warten auf’ verfehlt. — Wortf.: έστηκα
I 	Simplex 1 bleiben, meist m. Ortsangabe; diese überw. im Dat. u. m. Präp. παρά, έν, έπί, sonst als Ortsadv. (αύθι/αύτόθι, αύτοΰ, ένθα u.a.); oft verstärkt durch έμπεδον, άσφαλέως μένω ohne Ortsangabe (ergibt sich aus d. Sinn): A174 (Ag. zu Ach.:) „ούδέ σ' εγωγε 1 λίσσομαι είνεκ έμεΐο -ειν** Ζ258 άλλά -(ε) = o335i,L 7619 φρασσ- όμεθ' ή κε νεώμεθ' έφ* ήμέτερ' η κε (ήέ ν.1.) -ωμεν 702 ή κεν ϊησιν, 1 ή κε -η Κ503 αύτάρ ό μερμήριζε -ων 77838 Άχιλλεύς, δς πού τοι μάλα πολλά -ων έπετέλλετ' ίόντι I 318 (Ach.:) ,,ϊση μοίρα -οντι, καί εί μάλα τις πολεμίζοΤ* Ρ434 άλλ' ώς τε στήλη -ει έμπεδον <5733 τώ κε μάλ’ ή κεν μείνε (έμεινε codd.), zur Kj. s. Wecklein, SB München 1915, 82 77 315 εί κ' έθέλων γε -οις μ 373 οί δ’ έταροι μέγα έργον έμητίσαντο -οντες νΙΟΟ έντοσθεν δέ τ' άνευ δεσμοίο -ουσι 1 νήες έύσσελμοι 1138 μεΐναι χρόνον εις ό κε ναυτέων (κεν αύτέων, αύτών, αύτε w.ll.) 1 θυμός έποτρύνη ξ244 μήνα γάρ οιον έμεινα II mit Ortsangabe: Υ22 έγώ -έω πτυχί Ούλύμποιο 1 ήμενος 7332 (Ach. zu Od.:) ,,ό <5’ (Ag.) δπισθε -ων ^παρά νηυσίΔ θοήσι** Κ209 μεμάασιν (d. Troer) 1 αύθι -ειν L Δν άπόπροθεν = 410 £ 194 αύτοΰ πάρ νηί τε -ειν καί νήα έρυσθαι = *444 = ζ260 = ρ429 μ 292 θοή παρά νηί -οντες 1421 Φοϊνιξ δ' αύθι παρ' άμμι -ων Ψ 160 παρά <5’ οϊ τ' άγοί (οί ταγοί ν.1.) άμμι -όντων ο455 παρ' ήμΐν αύθι -οντες ξ292 ένθα παρ' αύτώ μεΐνα π 74 ή αύτοΰ παρ' έμοί τε-η (μένειν v.l.) ν204 (Od.:) ,,αϊθ' δφελον μεΐναι παρά Φαιήκεσσιν 1 αύτοΰ** γ 155 -οντες 1 ναύθι παρ'Δ Άτρειδη Άγαμέμνονι h. Cer. 373 ϊνα μή -οι (Perseph.) ήματα πάντα 1 u αίδοίη Δημήτερι Ε5Ί2 ^παρ' άλλήλοισι -οντεΛ — y/211“· ΡΊ2\ L Δς (-οντε ν.1.) = ε227η· (zu Unrecht erschließt Cameron, CR 46, 1932, 250 e. latent sexuelle Bed. von μ, aus d. St.) £181 παρά σταθμοϊσι -οντε λ 178 ήέ -ει παρά παιδί s τ525 1634 ό μέν έν δήμω -ει αύτοΰ «271 σύ -(ε) αύτοΰ τώδ' ένί χώρω 1 παρά νηί μελαίνη ο 305 μεΐναι τε κελεύοι 1 αύτοΰ ένί σταθμώ Hes. Ορ. 97 μούνη δ' αύτόθι 'Ελπίς έν άρρήκτοισι δόμοισιν (πίθοισιν ν.1.) 1 ένδον έμεινε (έμιμνε codd., fort, melius) πίθου ύπό χείλεσιν 7610 εις δ κ άΰτμή 1 έν στήθεσσι -η = K9Q 77239 αύτός μεν γάρ έγώ -έω νη^ών έν άγώνιΛ Τ 42 νε^ j -εσκον Ύ458 ου ποτ ένί πληθυΐ -εν άνδρών s λ 514 0195 (Pos. beklagt sich über Zeus:) ,,-έτω τριτάτη ένί μοίρη** 7263 (Ag.:) ,,άλλ' έ-(ε) (Bris.) άπροτίμαστος ένί κλισίησιν έμήσιν** h. Αρ. 347 ή γ' έν νηοΐσι πολυλλ- ίστοισι -ουσα h. 8, 16 ειρήνης τε -ειν έν άπημοσι θεσμοϊς Vit. ρ. 9, 16 ούδέ τί (ούδ' έτι ci.) μοι φίλα γυΐα -ειν ίεραΐς έν άγυιαίς 1 Κύμης όρμαίνουσι Vit ρ. 8, 2 αύτοΰ τηδε -ουσα πολύκλαυτου έπί τύμβου Ξ36Ί Άχάλεύς 1 νηυσίν έπι γλα- φυρήσι -ει ρ20 ού γάρ έπί σταθμοϊσι -ειν έτι τηλίκος είμί Κ 62 αύθι -ω μετά τοΐσι Ψ6Ί4 ένθάδ' άολλέες αύθι -όντων ε208 ένθάδε κ' αύθι -ων β369 άλλά -(ε) αύθ’ έπί σοΐσι καθήμενος Θ275 δφρ' έμπεδον αύθι -οιεν (=7V37, vgl. u. 4 b) Κ65 αύθι -ειν + 7291, 7412, «7128, τ/314, ν44 Ξ 119 άλλ' ό μέν ^αύτόθιΔ (αύτοΰ v.l. ant, in Kalydon) μείνε (μίμνε ν.1.) & δ508in ω464 τοι δ' άθρόοι j μεΐναν
147
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένω
(μίμνον vulg.) Ν564 καί τό μέν (d. eine Hälfte d. Lanze) αύτοΰ μεΐν' Ψ298 ^άλλ' αύτοΰΔ τέρποιτο -ων ι9Ί L u ... μετ' άνδράσι Λωτοφάγοισι 1 -έμεν γ42Ί οί δ' άλλοι -ετ αύτοΰ άολλέες π 132 αύτάρ έγών αύτοΰ -έω Ξ286 ένθ' Ύπνος μέν έμεινε η 259 ^ένθα μέν έπτάετες -ονΛ έμπεδον £285 L j αύτόθι ν411 ένθα -ειν *285 -έεις δέ σύ γ' ένθα περ άλλοι Χ237 άλλοι δ' ^έντοσθεΔ -ουσι Hes. Th. 598 οϊ δ' (sc. κηφήνες) L -οντες έπηρεφέας κατά σίμβλους ρ 201 δπισθε -οντες (γέροντες ν.1.) #324 θηλύτεραι δέ θεαί (θεοί ν.1.) -ον αίδοΐ οϊκοι έκάστη μίμνω ohne Ortsangabe: Θ 80 Νέστωρ οίος έ-ε Γερήνιος, ούρος 'Αχαιών, 1 ου τι έκών 7190 -ετε δ' άλλοι πάντες άολλέες Ω382 ϊνα περ τάδε τοι (ϊνα τοι τάδε περ ν.1.) σόα -η = v364ex £ 172 άλλοι μέν νΰν -ετ' II mit Ortsangabe: λ 187 (Μ. des Od.:) „πατήρ δέ σός αύτόθι -ει 1 άγρώ, ούδέ πόλινδε κατέρχεται** 7617 σύ δ' αύτόθι λέξεο -ων 1 εύνή ένι μαλακή 0689 ούδέ μέν "Εκτωρ 1 -εν ένί Τρώων όμάδω Σ263 ούκ έθελήσει (Ach.) 1 -ειν έν πεδίω «489 (Kirke zu Od.:) „μηκέτι νΰν άέκοντες έμώ ένί -ετε οϊκω** Hes. Ορ. 97 μούνη δ' αύτόθι 'Ελπίς έν άρρήκτοισι δόμοισιν (πίθοισιν ν.1.) ’ ένδον έ-ε (έμεινε ν.1., Solmsen) πίθου ύπό χείλεσιν fr. 37, 17 αύτάρ δ γ' αύτοΰ μ[ίμνεν έν εύρυχόρω Ίαωλκώ] 1 σκήπτρον έχων ΝΊ47 παρά νηυσίν άνήρ άτος πολέμοιο 1 -ει Hes. Ορ. 520 ή τε (sc. παρθένος) δόμων έντοσθε φίλη παρά μητέρι -ει (-ει ^παρά μητέρι κεδνηΛ ν.1., μένει L d ci.) h. Ap. 5 Λητώ δ' οιη -ε (μείνε vel έμεινε ci.) παραί Διί, zur Interpr. d. St. s. Ludwich, Hymnenbau 182; zur Kj. vgl. L7 354 Z431 αύτοΰ -(ε) έπί πύργω ζ245 (αϊ γάρ ...) οί άδοι ^αύτόθιΔ (ένθάδε ν.1.) -ειν = Α356Μ μ 161 δφρ έμπεδον L u -ω ο 545 εί γάρ κεν σύ πολύν χρόνον ένθάδε -οις ψ38 οί δ' αίέν άολλέες ένδον έ-ον Ζ69 μετόπισθε 1 -έτω μιμνάζω Β 392 -ειν παρά νηυσί = Κ 549in 1 a stehen, sitzen, liegen
bleiben μένω K37Q (Gefangennahme Dolons:) ήέ -(ε), ήέ σε δουρί κιχήσομαι Ρ436 ώς -ον (d. Pferde nach d. Fall des Patr.) άσφαλέως περικαλλέα δίφρον έχοντες ζ\39 οιη δ' 'Αλκινόου θυγάτηρ -ε ρ235 άλλ' έ-(ε) άσφαλέως Χ5 'Έκτορα δ' αύτοΰ μεΐναι όλοιή μοίρα πέδησεν h. Αρ. 416 εί -έει νηός γλαφυρής δαπέδοισι πέλωρον Δ 333 οί δέ -οντες 1 έστασαν 03 (Flucht d. Tr.:) οί μέν δή παρ' δχ- εσφιν έρητύοντο -οντες Φ64 ώς ώρμαινε -ων s Ύ131 μίμνω h. Cer. 194 άλλ’ άκέουσα έ-ε (άκέουσ άνέ-ε ci.) κατ' δμματα καλά βαλοΰσα 1 b fembleiben, meist i. Vbd. m. Präp. άπό μένω B292 καί γάρ τίς θ' ένα μήνα -ων άπό ής άλόχοιο 1 άσχαλάςι Σ64 δττι μιν ϊκετο πένθος άπό πτολέμοιο -οντα Ψ279 (Ach. schließt eigene Teilnahme am Pferderennen aus:) ,,άλλ' ήτοι μέν έγώ -έω καί μώνυχες ίπποι** μίμνω h. Cer. 304 μακάρων άπό νόσφιν άπάντων 1 -ε (Dem.) πόθω μινύθουσα βαθυζώνοιο θυγατρός 2 im Kampfgeschehen: standhalten 2 a abs. gebr., d.h. Obj. nicht ausgedrückt μένω /1317 (Diom. zu Od.:) „ήτοι έγώ -έω καί τλήσομαι (στήσομαι ν.1.)“ Μ79 αύτάρ Αχαιοί 1 Loö -έουσ/ Φ310 Τρώες δέ κατά μόθον (κακόν θεόν ν.1.) u jiv 096 άλλά -(ε), δφρα γέροντος άπώσομεν άγριον άνδρα Ν47\ άλλ' έ-(ε), ώς δτε τις σΰς οΰρεσιν άλκι πεποιθώς 079 ούτε δυ Αϊαντες (οΰτ Αϊάντε δύω ν.1.) -έτην, θεράποντες Άρηος Ε 522 άλλ' έ-ον νεφέλησιν έοικότες 77 659 ένθ' ούδ' ϊφθιμοι Λύκιοι -ον, άλλά φόβηθεν 1 πάντες Β 298 (Od.:) „αισχρόν τοι δηρόν τε -ειν κενεόν τε νέεσθαι** £486 -έμεν καί άμυνέμεναι ώρεσσι Χ\37 (Hektor flieht vor Ach.:) ούδ9 άρ'έτ έτλη 1 ^αύθι -εινΔ 241 λίσσονθ'... 1 L j Ξ375 ούδ' έτι φφιί 1 'Έκτορα^ Πριαμίδην -έειν μάλα ηερ μεμαώτα 0539 ηος ό τφ πολέμιζε-ων Φ551 πολλά δέ οι κραδίη πορφυρέ -οντι (κιόντι v.l.) Ζ84 ημείς μέν Δαναοΐσι μαχησόμεθ' αύθι -οντες Θ345 οί μέν δή παρά νηυσίν έρητύοντο -οντες s 0367 Λ/169 άλλά -οντες 1 άνδρας θη- ρητήρας άμύνονται περί τέκνων (άνδρας Obj. zu άμύνονται, vgl. Leaf z. St) Λ 348 άλλ' άγε δή στέωμεν καί άλεξώμεσθα -οντες (-οντε ν.1.) — Ύ231 £571 ΡΝ δ' ού μείνε, θοός ηερ έών πολεμιστής a 0585 0656 αύτοΰ (αύτοί ν.1.) δέ παρά κλισίησιν έμειναν 1 άθρόοι ξ270 ούδέ τις έτλη (ήδη ν.1.) μεΐναι (στήναι ci.) έναντίβιον, zur Kj. στήναι vgl. J. Ε. El- lendt, Drei Hom. Abhandlungen, Leipzig 1864, 44f.; Bou- 148


μένω
quiaux-Simon, CE 64, 1989, 208 μίμνω Ν1Υ3 ού γάρ σφι (σφιν vulg.) σταδίη ύσμίνη -ε φίλον κήρ (σταδίης ύσμ- ίνης έργα μέμηλε ν.1.) 0121 Αίας <5* ούκέτ’ έ-ε' βιάζετο γάρ βελέεσσιν = 77102 Ύ439 δττι ρά οί (Andrem.) πόσις έκτοδι -ε πυλάων 078 ένδ’ ουτ’ Ίδομενεύς τλή -ειν ουτ Αγαμέμνων 1552 ούδ’ έδύναντο (έδέλεσκον ν.1.) ' τείχεος έκτοσδεν -ειν (έκτος έόντα μένειν ci.) πολέες περ έόντες, zur Kj. s. Wecklein, SB München 1917, llf. 2 b mit Akk.obj. der Pers. μένω Γ52 (Hektor zu Paris:) „ούκ άν δή μείνειας άρηί- φιλον Μενέλαον;" Ν412 ός τε -ει κολοσυρτόν έπερχόμενον πολύν άνδρών 476 ώς -εν Ίδομενεύς ... 1 Αινείαν ^έπιόνταΛ βοηδόον (βοή δόον vulg.) 836 άλλ’ έ-ον Τρώων L Λς άρίστους Ε521 ώς Δαναοί Τρώας cov έμπεδον^ ούδέ φέβοντο = 0622 406 Τρώας έπερχομένους L 3 Φ571 ώς είπών Αχιλήα άλείς -εν (sc. Agenor) Χ93 ώς δέ δράκων έπί χειή όρέστερος άνδρα -ησι (όρέστερον άνδρα δοκεύη
v.l.) Hes. fr. 25, 10 έτλη έσάντα ίδώ[ν ^μεΐναι2 κρατερ]όν ΜελέαγΙρον] 0165 μή μ έπιόντα ταλάσση (δελήση
v. l.) ' L j Φ609 ούδ’ άρα τοί γ’ έτλαν ' L j γτ’ άλλήλους Χ252 ούδέ ποτ έτλην 1 u έπερχόμενον Υ 480 ό δέ μιν -ε χεΐρα βαρυνδείς ι51 άλεξόμενοι -ομεν πλέονάς ^περ έόνταΑς Λ 418 οί δέ -ουσιν άφαρ δεινόνL u (sc. κάπριον) 836 ό δ’ έν πεδίω Τρώων -ει όξύν ^ΆρηαΛ Pan. fr. 12, 6 Dav. (= fr. 16, 6 Ber.) -ουσί τε δούρον L μίμνω A/136 -ον έπερχόμενον (-ω ν.1.) μέγαν Άσιον ούδέ φέβοντο 7V129 Τρώάς τε καί 'Έκτορα δΐον έ-ον Χ33 (Pri-
am. :) ,,Έκτορ, μή μοι -ε, φίλον τέκος, άνέρα τούτον 1 οίος
άνευδ’ άλλων" 92 άλλ’ ό γε (Hektor) -(ε) Άχιλήα πελώριον άσσον ιόντα £94 ούδ’ άρα μιν (Diom.) -ον πολέες περ έόντες 1355 ένθα ποτ οιον έ-ε 7V1O6 μένος καί χεΐρας Αχαιών 1 -ειν ούκ έδέλεσκον έναντίον Ρ12\ οι τό πάρος περ 1 -ομεν όξύν Άρηα 2 c mit Akk.obj. der Sache μένω ZI26 ο τ’ έμόν δολιχόσκιον νέγχοςΛ έμεινας 0536 εί κ’έμόν L u 1 μείνη έπερχόμενον 2V83O αί κε ταλάσση ς 1 μεΐναι έμόν δόρυ μακρόν 0620 ή τε (πέτρη) -ει λιγέων άνέμων λαιψηρά κέλευδα 1 κύματά τε τροφόεντα 709 ούδ’ άρα τοί γε 1 τόξων άΐκάς άμφίς -ον ούδ’ έτ άκόντων μίμ νω ΜΥ33 αί τ’ (δρύες) άνεμον -ουσι καί ύετόν ήματα πάντα 3 ausharren, durchhalten, oft i. Vbd. m. Verben wie τλήναι, πάσχω, άνέχομαι μένω £299 (Durchhalterede des Od.:) ,,τλήτε, φίλοι, καί μείνατ έπί (έτι ν.1.) χρόνον, zur v.l. s. Η. Duentzer, De Zenodoti Studiis Homericis, Göttingen 1848, 135 T3O8 δύντα δ’ ές ήέλιον ^-έω καί τλήσομαιΛ έμπης ε362 τόφρ αύτού L u άλγεα πάσχων κ53 άλλ’ έτλην καί έμεινα <5447 πάσαν δ’ ήοίην -ομεν ^τετληότι δυμώΛ λ 181 (Od.’ Μ.:) „καί λίην κείνη γε (Pen.) -ει u d ' σοΐσιν ένί μεγάροισιν" — π 31 υ23 τφ δέ (Od.) μάλ’ έν πείση (-σει, -tfoiw.il.) κραδίη -ε τετληυΐα ' νωλεμέως 220 τό δέ ρίγιον αύδι -οντα 1 ... άλγεα πάσχειν h. Merc. 169 αύτού τηδε -οντες άνεξόμεδ’ (άεξόμεδ’ v.l.) Α492
φδινύδεσκε (Ach.) φίλον κήρ 1 αύδι -ων, ποδέεσκε δ’ άϋτήν τε πτόλεμόν τε /45 (Diom. zu Ag.:) ,,άλλ’ άλλοι -έουσι κάρη κομόωντες Αχαιοί ' εις ό κέ περ Τροίην διαπέρσομεν" Τ310 δοιώ δ’ Ατρείδα -έτην καί δΐος Όδυσσεύς Ύ384 (Ach.:) ,,ήε -ειν μεμάασι καί "Εκτορος ούκέτ έόντος" π33 (Tel.:) ,,ή (εί ν.1.) μοι έτ’ έν μεγάροις μήτηρ -ει" υ330 ου τις νέμεσις -έμεν τ’ ήν h. Merc. 21 ούκέτι δηρόν έκειτο -ων ίερώ (ίερώς ν.1.) ένί λίκνφ μ ίμ νω Β296 (Od.:) ,,ήμΐν δ’ εΐνατός έστι περιτροπέων ένιαυτός 1 ένδάδε -όντεσσι" 331 (Od.:) ,,άλλ’ άγε, -ετε πάντες, έϋκνήμιδες Αχαιοί, ' αύτού, εις ό κεν άστυ μέγα Πριάμοιο έλωμεν" ΤΙ 89 (Ag. zu Od.:) „αύτάρ Αχιλλεύς ' -έτω αύτόδι τήος (αύδι τέως περ vulg., αύτόδι τεΐος ci.) έπειγόμενός περ Άρηος" 4 warten 4a μένω abs., oft i. Vbd. m. e. Absichtssatz od. -inf. (εις ό κεν, δφρα, εί + Opt.) Λ 666 ή -ει ^είς δ κεΛ δή νήες κτλ ζ295 ένδα καδεζόμενος μεΐναι χρόνον, t Λν ημείς ’ άστυδε έλδωμεν ο 51 άλλά -(ε) L j δώρα φ^ων έπιδίφρια δήη 1 ήρως Άτρέίδης β 75 λ 152 ^αύτάρ έγών^ αύτού -ον έμπεδον,Λ δφρ’ έπί μήτηρ ' ήλυδε 628 L j εί τΐζ έτ έλδοι 1 άνδρών ηρώων α422 οί δ’ εις όρχηστύν τε ^αί ίμερόεσσαν άοιδήν ’ τρεφόμενοι τέρποντο, -ον δ’ έπί έσπερον έλδεΐν - σ305 - 5786Μ £98 εϊματα δ’ ήελίοιο 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μένω
-ον τερσήμεναι αύγη Ώ658 δφρα τέως αύτός τε -ω (μενέω ν.1.) καί λαόν έρύκω 0439 ήστο (Eidothea) -ουσ’ δ33 (Alkin.:) „ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος 1 ένδάδ’ όδυρόμενος δηρόν -ει εϊνεκα πομπής" 1544 άλλαι 1 νήες έύσσελμοι -ον άδρόαι ν161 ένδ’ έ-(ε) (έλδέμεν v.l.) (Pos. lauert d. Phäa- kenschiff auf) τ199 ένδα δυώδεκα μέν -ον ήματα δΐοι Αχαιοί' ' εϊλει γάρ Βορέης άνεμος μέγας ρ570 (Od. zu Eum.:) ,,τώ νύν Πηνελόπειαν ένί μεγάροισιν άνωχδι ' μεΐναι ^ές ήέλιον καταδύντα*\ 582 (Eum. zu Pen.:) „άλλά σε μεΐναι άνωγεν L Hes. Ορ. 652 ή ποτ (in Aulis) Αχαιοί 1 μείναντες χειμώνα πολύν σύν λαόν άγειραν 1 Ελλάδος έξ ιερής Τροίην ές καλλιγύναικα, Deutg. von χειμώνα umstritten, s. West z.St. μίμνω 0470 ό δέ (d. Wagenlenker Idaios) -εν έρύκων 1 ίππους (ίππους δ’ ν.1.) ήμιόνους τε ω396 -ομεν έν μεγάροις, ύμέας ποτιδέγμενοι αίεί h. Cer. 384 (Hades bringt Perseph. ihrer Μ. zurück) στήσε δ’ άγων δδι -εν έϋστέφανος Δημήτηρ 4 b trans.: erwarten, auf jmdn, od, etw. warten μένω A535 ούδέ τις έτλη ' μεΐναι έπερχόμενον Δ241 (Ag.:) ,,ή -ετε Τρώας σχεδόν έλδέμεν;" Ο 599 τό γάρ -ε μητίετα Ζευς, 1 νηός καιομένης σέλας όφδ- αλμοΐσιν ίδέσδαι, vgl. Leaf ζ. St λ 123 μείναμεν Ήώ δίαν s ί151βχ = μΐ = ι306βχ = 436 Ν31 δφρ’ έμπεδον αύδι -οιεν (Pferde) 1 νοστήσαντα άνακτα Π\41 πιστότατος δέ οί έσκε (Wagenlenker Autom.) μάχη ένι μεΐναι όμοκλήν α 304 οί πού με μάλ’ άσχαλόωσι -οντες <5847 τη τόν γε (Tel.) -ον λοχόωντες Αχαιοί ι232 -ομέν τέ μιν ένδον 1 ήμενοι ο 346 μεΐναι τέ με κείνον άνωγας Hes. Ορ. 674 μηδέ -ειν οίνον τε νέον καί όπωρινόν όμβρον ' καί χειμών έπιόντα μίμνω /1340 (Ag.:) ,,τίπτε καταπτώσσοντες άφέστατε, -ετε δ’ άλλους," 0565 έύδρονον Ήώ -ον s σ318βχ /662 ένδ’ ό γέρων κατέλεκτο καί ^Ήώ δΐανΛ έ-εν = τ50*χ· Σ255 μή -ειν L j π368 έ-ομεν (έμείναμεν v.l.) L d β91 -ετ έπειγ- όμενοι τόν έμόν γάμον =» τ142 ® ω!32 λ 210 (Od. zu s. Μ.:) ,,τί νύ μ’ ού -εις έλέειν μεμαώτα? Hes. Th. 754 ή δ’ αύ δόμου έντός έούσα ’ -ει τήν αύτής ώρην οδού Ορ. 630 αύτός δ’ ώραΐον -ειν πλόον εις δ κεν έλδη μ ιμνάζω h.
9, 6 Απόλλων 1 ήσται -ων έκατηβόλον ίοχέαιραν
II 	Kompos.: III άναμένω aufetw. warten, zum Bed.untersch. zw. ά, u. d. Simplex s. H. Skerlo, Gymn.progr. Graudenz 1892, 5f.; L4 31 τ342 άνέμεινα έύδρονον Ήώ δίαν vgl. Λ723 in I4b άναμίμνω standhalten, abs. u. trans, gebt, vgl. I 2a u. 2b 77 363 άλλά καί ώς άνέ-ε (Hektor) Λ 171 ένδ’ άρα δή ΐσταντο καί άλλήλους άνέ-ον (Ag. u. die Tr.)
112 έπιμένω (noch e. Weile) warten, vgl. L4 23f.; Verdenius, Μη. IV 11, 1958, 194f. Z340 (Paris zu Hektor:) ,,άλλ’άγε νύν ^έπίμεινονΛ, ΆρηΙϊχ τεύχεα δύω" » α309*η - δ587ίη· Τ142 (Ag. zu Ach.:) „εί δ’έδέλεις, t j έπειγόμενός περ Άρηος" « ρ277'η a h. Cer. 160in λ 351 έμπης ούν έπιμεΐναι ές αύριον έπιμίμνω m. Dat.: bei etw. ausharren, m. Akk.: auf etw. warten (DSV) ξ66 (Eum.:) „έμοί τόδε έργον άέξεται, έπι-ω"Λ ο312 (Eum.:) „έργον άέξουσιν μάκαρες δεοί, L Hes. Ορ. 498 κενεήν έπί έλπίδα -ων
113 παρ αμένω abs.: dableiben, m. Dat.: bei jmdm. bleiben TV 151 (Hektor:) „Τρώες καί Λύκιοι καί Δάρδανοι άγχιμαχηταί, παρ-ετ9" Ψ\63 κηδεμόνες δέ παρ (κατ’ ν.Ι.) αύδι -ον Λ 402 ούδέ τις αύτώ ' Άργείων παρέμεινεν Ο 400 ούκέτι τοι δύναμαι χατέοντί περ έμπης 1 ένδάδε παρ- -έμεν παραμίμνω β291 ούδ’άρ’ έτι δήν ' Τηλέμαχος παρέ-εν γ 115 πεντάετές γε καί έξάετες παρα-ων
114 ύπομένω 4a standhalten (im Kampf), abs. u. trans, gebr. £498 Άργεΐοι δ’ ύπέμειναν άολλέες ούδέ φόβηδεν - 0312h S488 ό δ’ ούχ ^ύπέμεινεΛν έρωήν ' Πηνελέωο (Πηνελέω, -οιο vv.ll.) άνακτος /7814 ούδ\ (Euphorbus) ’ Πάτροκλον γυμνόν περ έόντ Ρ25 οτε μ’ ωνατο καί μ\ d 174 δς τέ με φής (μ’ έφης ν.1.) Αίαντα πελώριον ούχ ύπομεΐναι 4 b abwarten cr410 (Eurym. zu Tel.:) ,,ούδ’ ^ύπέμεινεΛ ' γνώμεναι" daß man ihn (sc. Mentes) kennenleme x232 Εύρύλοχος δ\ Λν, όΐσάμενος (όίσ- ατο γάρ ν.1.) δόλον είναι a 258
D μένω -«$] Cat 51 Β, 4 Trav. (suppi. Croenert); 149
150


μένω
μερμηρίζω
Bartoletti, in Festschr. Paoli, Florenz 1955, 71 ff. έμ]πεδίω[ι] -έρ ΚηφΙήος Cat 89, 6 Trav.; s. Abramowicz, Eos 43, Fase.
l, 1948/9, 96 v.l.: 4 231, ρ439 μ]εϊνα[ι έναντίβιον (P. Cair.
inv. JE 45620 in Bouquiaux-Simon, CE 64, 1989, 201-9), υ 288 ci.: Hes. Op. 520, Pan. fr. 12, 11 Dav. (μείνη fr. 16, 11 Ber.) μίμνω ]ρυκ αν εμιμ[νον PSI 1386,6 v.l.: £297, £5, ε13 (vgl. West, Ptol. Pap. 206) G. Markwald
Μένων [1·] Tr., von Leonteus getötet, Λ/193; s. Wathelet, Dict 1, 750 f. B. Mader
μέριμνα f. [1H, 2h] E uns. (s. Chantraine, Form. 216), viell. zur Wz. *men- (s. μαίνομαι, μέμονα, μένος) mit Dissim. n > r (vgl. umgekehrt δένδρεον) L Solmsen, Beitr. 39 Α. 1
B quälende Sorge, schwere Belastung, von Gotth. erzeugt (Akk.) bzw. (Nom.) wirkende Macht (vgl. μελεδώναι τ517), Pl. außer h. Merc. 160 (präd. von Pers., vgl. δήλημα, πήμα), obj. im Ggs. zu subj. μελεδήματα; stets am VE nach Adj. (4- Enklitikon) κ,τρ.τρ. mit Sperrg. durch (Subj. +) Verb; in Gl., dir. R. o.ä. — Wortf.: άνίη, μελεδήματα, μελεδώναι, μέρμήραι, όϊζύς, πήμα, τλημοσύνη Ορ. 178 (νΰν γένος) σιδήρεον ούδέ ποτ ήμαρ 1 παύσονται καμάτου καί όϊζύος, ούδέ τι νύκτωρ ' τειρόμενοι, χαλεπάς δέ δεοί δώσουσι -ας, vgl. Sappho fr. 1, 25 f., h. Ap. 191 h. Merc. 44 ώς δ’ όπότ ώκύ νόημα διά στέρνοιο περήση 1 άνέρος, όν τε θαμ<ε> ιναί έπιστρωφώσι -αι, vgl. Mimn. fr. 1,7 W. 160 έρρε πάλιν' μεγάλην σε πατήρ έφύτευσε -αν (άνθρώποισι καί θεοϊσι), vgl. Ζ282 R. Führer
μέρμερα Adj. n.pl. [6*, 1Η] Ε viell. zur Wz. *mer- ' schwinden, sterben’ (s. μαραίνω, άμβροτος, μέροψ, μόρος u. vgl. Meier-Brügger, HS 102, 1989, 62ff.) mit kausat. Re- dupl. Σχ sch. min. P. Berlin inv. 11634 zu 0453: δ<ε>ινά. ^μεριμνΛών άξια, sch. D 0453 u. /S48: Λης άξια, χαλεπά
Β uns., viell. todbringend, mörderisch, verheerend, vgl. δή- ϊος (ohne Ntr. Pl.!), in krieg. Zush. außer Th. 603 (591 όλώιον, 604 όλοόν!), nur Akk., abh. bes. von ρέζω (4x), μή(τί)σασθαι (log. Subj. Täter auch bei gramm. Subj. Opfer stets ausgedrückt), subst. od. in (assonierender) Vbd. m. έργα Blc.d.f (4x, davon 2x + adnom. Gen.) adj.; [-««] außer ΑΓ48 (Elis.). 289 (Sperrg.), 1H, metr. Altem, zu αϊσυλα, σχέτλια, metr. gleichw. m. (sem. pos. θαύματά, θέσκελα u.) καρτερά, λοίγια; in dir. R. außer X^524 (innerl. abh.), Λ 502 u. 1H /1502 μετά τοΐσιν (Nestor u. Idom.) όμίλει (Hektor) u-« ρέζ^ων 1 έχγεί θ’ ιπποσύνη τε, νέων δ’ άλάπαζε (£166 innerl. abh., sonst nur in dir. R.) φάλαγγας, vgl. £403 Φ 217 εϊ τοι (Ach.) Τρώας έδωκε (Zeus) όλέσσαι, ‘ έξ έμέθεν γ (Skam.) έλάσας πεδίον κάτα L Λε, vgl. V. 214 Κ 48 (unerhört) άνδρ ένα τοσσάδε-(α) έπ’ ήματι μητίσασθαι, ' όσσ 'Έκτωρ έρρεξε (VNa) 289 άψ άπιών (Tyd.) μάλα -α μήσατο έργα ' σύν σοί (Ath.), s. Δ 392ff. 524 θηεΰντο δέ L-« έργαΛ, 1 όσσ άνδρες ρέξαντες έβαν (έπί νηας), sc. Blutbad u. Pferderaub, kontrast. £757 s 872 (göttl. Agens) 0 453 ούκ άν με (Zjcus) τρέψειαν ... θεοί... ' σφώϊν δέ (Ath. u. Hera) ... τρόμος έλλαβε ... γυϊα, 1 πριν πόλεμόν τε ίδεϊν πολέμοιό τε u j, vgl. £428, /7568 Th. 603 ός κε γάμον φεύγων καί L , γυναικών ' μή γήμαι έθέλη das Aufgeriebenwerden durch die Frauen, s. 591 f. 601 f. 610 f., Op. 705, kontrast. (metr. gleichw.) Op. 238. — Wortf.: s. II Sp. 674, 33 ff. R. Führer
Μερμερίδης [1°] S. von Μέρμερος I (s.d.) α259 έξ Έφύρης άνιόντα παρ' "Ιλου -αο, vgl. formal Β 596, zur Assoz.
m. 'Gift’ «261 vgl. ß329 nach (φόνον ήμϊν) μερμηρίζει 325
u. εις Έφύρην 328 R. Führer
μέρμερος s. μέρμερα
Μέρμερος [1*, lc] I laut Prosaref. c. Naup. fr. 9 p. 148 Dav. älterer S. Jasons, ggüber von Korkyra bei Löwenjagd 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
umgekommen, laut Patron. «259 V. von Τλος II in Έφύρη BI2 II Tr., von Antil. getötet £513, vgl. Wathelet, Dict.
1 751 f. R. Führer
μέρμήραι [1H] E viell. Kreuzg. (vgl. εύκηλήτειρα) zw. (form.) μερμηρίζω u. (inh.) μέριμνα (auch Akz.? s. dagg. s.v. μενθήρη) B (grüblerische?) Sorgen, Depressionen Th. 55 (Μοΰσαι, τάς τέκε Μνημοσύνη) λησμοσύνην τε κακών άμπαυμά τε -άων, vgl. V. 98 ff., Δ 191, Ρ38, 5221, Theogn. 343. 1325. — Wortf.: δυσφροσύνη, μέριμνα (s.d.)
R. Führer
μερμηρίζω [ll·, 30° ] Ε μερμηρίζω (s.a. μέρμήραι) viell. zur Wz. *smer- 'teilen’ (vgl. sem. £20), Verh. zu μερίζω wie έτήτυμος zu έτυμος F Präs, -ζω 1°, -ζεις 1*, -ζει 3°; -ζε(ν) 6 (Augm. mögl. £3, ulO), -ζον V; -ζων 6; Aor. -ξα 3°, -ξε(ν) 16 (Augm. mögl. 5791, ζΊ41 = ρ235βχ, σ90); Konj. -ξω 1°; Inf. -ξαι 1°; Ptz. -ξας 2°
Μ [----] -ξα / & έπειτα^ κατά φρένα καί κατά θυμ¬
όν κ W /Ε67\, 5117, ω235, -ζε/u , υ93, £159
(δέ) -ξε / ^-ζε κατά φρέναΛ καί κατά θυμόν 0169, υΙΟ, «XV ό γε u j £3; άλλ' άρα -ζεν 1554; αύτάρ ό -ζε /^-ξε (πολύτλας δΐος 'Οδυσσεύς)^ Κ5Ο3, ε354, u σ90; δέ -ξε 5791; -ξε ο 169; -ζον Λ/199 [---«] ό δέ -ξεν Όδυσσεύς ζ 141, ρ235 [2_±χ] (ώς φάτο, ΡΝ δέ) διάνδιχα -ξεν /1189, 0167, 2V455; κατά θυμόν άμύμονα -ξα(ς) «50, π237; άμύ- ντορα -ξω/αι π261. 256; θυμός ένί ^φρεσίΛ -ζει π73, ι>38, ένι L j -ζω /-ξε υ41 /β93 s ω 128, μετά L d -ξα «438, L j -ζεν /-ζων /-ξας χ333, α427, λ204; -ζεις Π7; -ζει β 325; -ζων Π647, 5533, τ2 = 52, υ28
Σχ sch. min. Ρ. Amh. 18 zu ο 169: δι^εμερίμνΔα{ι}, sch. D £3: L j«, A 189: L Δησεν (s.a. sch. min. P.Strassb. inv. 33 z.St.). ένεθυμήθη, E 671: ένενόησε
L ]A. Fulda, Unters, über die Sprache der hom. Gedichte I, Duisburg 1865, 183ff.; 2Arend, Typische Scenen 106ff.; 3Voigt, Überlegung 11 ff. 20ff. 31 ff.; 4Ruijgh, Element acheen 87; 5J.A. Russo, Arion 7, 1968, 290ff.; 6Th.Jahn, Seele-Geist, Zetemata 83, 1987, 272 ff.
B hin und her ([διάν]δίχα /1189, JV455 = 0167 /π 73, χ333, vgl. ένθα καί ένθα υ28) überlegen, (£3, α427, τ
2 = 52, υΙΟ [L2 101. 104] nachts) grübeln; 56 % (ingr.) Aor. (in 1 c ausschl.), nur 7x (and. Wecklein, SB München 1908, 2, 35ff.) Impf, (in la/b.3): £3 (s.o.), AT503 (Inzi- denzschema), Λ/199 (έτι, PL), i554 (Mutmaßg. in dir. R.), ulO (πολλά). 93 (vor δόκησε δέ οί), χ333, Ptz. Präs. /7647, «427 (jew. πολλά), 5533, τ2+, υ28, Aor. 2° in 3; Subj. (s.u. Vorbem. zu 1.2) 4x göttl., 1° tier., 3x (nur in 1) Seelenorgan, sonst menschl., bes. (3° in 1 c u. 4° in 3 ausschl.) Od.; in Vbd. m. έν ... στήθεσσιν Al89 (prägnant: „in Ach.s Innerem verborgen“ L6 235) u. (pleon., s. L6) ένί/μετά ^φρε- σίΛ πΊ3, υ38. 41, β93 s ω 128 /κ438, L u «427, Λ204, χ333, ^ατά φρέναΛ Β3, L j καί ^κατά θυμόνΛ 0169, £ 671 = 5117 = υΙΟ«, «151 s ω235, L , «50, π237; Ver- wirklichg. vereitelt 0167/9, «438, λ 204, gefolgt von Asynd. ß93+, von REinl. ε354, τ2, wiederaufgenommen durch (ηος ό ταΰθ') ώρμαινε (K5Q1 a Α 193 = 5120 = ε365) bzw. (τόσσα μιν) όρμαίνουσαν (5793) od. (οί /μοι) φρονέοντι (2V458 - /7652 - σ93 - /338 - ω239 a «153 s ζ145). — Wortf.: βουλεύω, βυσσοδομεύω, δίζω, όκνέω, όρμαίνω, όρνυμαι (τ524), (συμ)φράζομαι, φρονέω 1 mit abh. NS(-Äquivalent); Subj. ήτορ Al89, θυμός πΊ3, u38, Zeus £3, /7647, i554, Hera £159, Od. £671, ζΊ41+, «50. 151. 438, σ90, ulO. 28 (vgl. 38), ω235, Diom. 0167, X503, Men. (dem jew. Hel. zuvorkommt!) 5117, ol69; nach vorausgehendem (έ) νόησε /είσεΐδε /έείσατο £671, 5117, 235 /£159 /xl51 reg. in Vbd. m. έπειτα (s.a. υ93 in 3 nach σύνθετο), nach RAbschl. A 189, 0167 a N455, ol69, «438 (- A204in in 3); in dir. R. i554, «50. 151. 438, π73, υ33 la gefolgt von disj. (4x (διάν]διχα) indir. Fragesatz ^mit ' ή(έ) u. (außer N457 ') ή(ε) Al89 ώς φάτο' PNd 5’ άχος γένετ9, έν δέ οί ήτορ ' στήθεσσιν ^διάνδιχα -ξενΛ, vgl. £ 670 f. 7V455 ώς φάτο, ΡΝ δέ L π 73 μητρί δ9 έμή δίχα
151
152


μερμηρίζω
Μέροψ
θυμός ένί ^φρεσί -ζεΔι, vgl. τ524ff. /333 δίχα δέ L Λν Ε 671 -ξε δ9 έπειτα κατά φρένα καί Κκατά θυμόνΛ = <5117 — υΙΟ" (πολλά, Impf.) κ50 έγρόμενος L d ... -ξα ζ141 ό δέ -ξεν (vgl. ^85ff.) = ρ235βχ + σ9Ο Χ503 αύτάρ ό -ζε μένων ό τι κύντατον έρδοι, vgl. Φ64 /7647 κατ' αυτούς αίέν όρα καί φράζετο θυμω, 1 πολλά μάλ9 άμφί φόνω Πατρόκλου -ζων, vgl. V. 435 u. zum präp. Obj. Υ\Ί in 2 1b gefolgt von einfachem (s.a. ΑΓ503 in 1 a) indir. Fragesatz mit ([' ] όπ[π])ώς B3 άλλ9 ό γε -ζε κατά φρένα ώς Άχιλήα ' τίμηση, vgl. /2680 «554 ούκ έμπάζετο ίρών, 1 άλλ9 άρα -ζεν όπως άπολοίατο (Schiffe u. Gef.), vgl. «420 = A229inmed, Var. (άρα*wie sich denken läßt*) ggüber £3in· (> v.l.) wegen dir. R. Ξ159 -ξε δ9 έπειτα 1 όππως έξαπάφοιτο Διός νόον ο 169 ώς φάτο, -ξε δ9 ... ' όππως οί κατά μοίραν ύποκρίναιτο (auf φράζεο, η ... ήε), vgl. V. 202f. υ28 (Gl.) ώς άρ9 ό γ9 ένθα καί ένθα έλίσσετο -ζων 1 όππως (^μνηστ- ήρσιν χεϊρας έφήσΛει) 38 άλλά τί μοι τόδε θυμός ένί φρεσί -ζει, 1 όππως (L Λω), Forts, in 2 lc gefolgt von Inf.- Konstr. (u. ή ω238 [= 0119 in la]) (9167 ώς φάτο, PN δέ διάνδιχα -ξεν, 1 ϊππους τε στρέψαι καί έναντίβιον μαχέσασθαι (s 2V455 in la), Forts, in 3 «438 ώς έφατ9, αύτάρ έγώ γε μετά φρεσί -ξα (οί άποτμήξας κεφαλήν ούδάσδε πελάσσαι) 151 -ξα L5’ έπειτα κατά φρένα καί κατά θυμόνΛ 1 έλθεϊν ήδέ πυθέσθαι ω235 -ξε L 1 κύσσαι καί περιφΰναι έόν πατέρ9 ήδέ έκαστα ' είπεϊν (ή), vgl. ^85ff. 2 mit
abh. Akk. Ntr. (s.a. πολλά /τι τόδε Π64Ί, υ10 /38 in 1) od. Mask. (Lder Pers.j nur π256/261) u. 3° zusätzl. Dat. L d nb. φόνον, Subj. Zeus K17, Löwe 5791, sonst außer 5533 Od. u. Familie (Tel. a427, ß325, Pen. ß93+, vgl. <5791 ff. u. in 1 a ;r73); in Gl. od. dir. R. außer τ2+ ΪΊ7 (τίπτ9) άγορήνδε κάλεσσας; 1 ή τι περί Τρώων καί Αχαιών -ζεις; s. V. 20 f., vgl. /7647 in 1 a υ41 προς δ9 έτι καί τόδε μεΐζον ένί ^φρεσίι -ζω’ 1 εϊ περ γάρ κτείναιμι (πή κεν ύπεκπρο- φύγοιμι), vgl. V. 38 in 1 b α427 έβη εις εύνήν πολλά φρεσί -ζων, s. V. 444, vgl. Κ4, 5427 5791 όσσα δέ -ξε λέων (eingekreist, δείσας), vgl. formal JC5O3med in 1 a 533 βή καλέων (Aeg. den Ag.) ' ϊπποισιν καί όχεσφιν, άεικέα -ζων (κατέπεφνε δειπνίσσας) β93 δόλον τόνδ9 άλλον ένί φρεσί -ξε (ύφαινε[σκεν], άλλύεσκεν) s ω128 τ2 μνηστήρεσσι φόνον σύν Άθήνη -ζων — 52, vgl. 5 843, υ5, ι 316 β325 ή μάλα ΡΝ φόνον ήμιν -ζει (άξει ^άμύντοραΛς) π 256 εί δύνασαί τιν9 L d -ξαι, ' φράζευ, ό κέν τις νώϊν άμύνοι 261 (ob Ath. m. Zeus) άρκέσει, ήέ τιν9 άλλον u -ξω 3 sonst: je 3χ abs. od. mit (pleon., s.o. B Vorbem.) mod. Best., in Vbd. m. τρις /έτι 2*, in dir. R. 2° (Ptz. Aor.) Λ/199 (όφρ9 ... τόφρ9) οι ρ έτι -ζον έφεσταότες παρά τάφρ- ω’ ' όρνις γάρ σφιν έπήλθε περησέμεναι μεμαώσιν Θ169 τρ«£ μέν -ξε κατά φρένα καί ^κατά θυμόνj, 1 τρις δέ (κτύπε Ζευς), Forts, von 167 in 1 c £354 αύτάρ ό -ξε υ93 (κλαι- ούσης όπα σύνθετο) -ζε δ9 έπειτα, δόκησε δέ οί L j ' ήδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλήφι π 237 (nenn mir die Freier) καί κεν έμόν L j ... -ξας 1 φράσσομαι, ή κεν (ή) λ204 ώς έφατ9, αύτάρ έγώ γ9 έθελον φρεσί -ξας 1 μητρός έμής ψυχήν έλέειν R. Führer
μέρμ(ις) f. [1°] Ε unknown; regarded by some as non-IE loanword, see Quattordio Moreschini, -ΝΊΉ- 69 B cord, string κ 23 νηι 5’ ένί ... κατέδει (Aeol., the bag with the winds) -ιθι φαεινή 1 άργυρέη. — Wdfld: δεσμός, μήρινθος J. Ν. Ο’Sullivan
μέροπες [9·, 2°, 6Η, 2h] Ε unknown, see Β F -ες 1, -ων 17, -εσσι 1 Μ 1 [«--] πόλιν -ες άνθρωποι
£288; γενεαί/άς ^-ων άνθρώπων^ Α250, Hes. fr. 276, 5;
L j Op. 109. 143. 180, Hes. fr. 204,98, h. Cer. 310; πόλις/εις L , Κ217/Σ342. 490 (cf. h. Ap. 42 Μερ.)', u , Γ402, 7340, A 28, u49. 132, Hes. fr. 141,20 (]y L J; -ων γένος άνδρών h. 31,18 2 [-L] -εσσι Β2Ζ5 Σχ sch.
D Α 250: -ων μεμερισμένην τήν φωνήν έχόντων (cf. sch.min. P.Strassb. inv. 33 ad 1.)· ώς προς σύγκρισιν τών άλλων ζώων, ο έστι μεριζομένην εις σύλλαβός, καί έναρθρον έχόντων τήν όπα, τούτ έστι τήν φωνήν, so on £285 and Ap. lex. 111, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
22; sch. A 250 Erbse: ... άπό Μέροπος τού Ύαντος, ός μετά τόν κατακλυσμόν πρώτος συνώκισε τούς άνθρώπους. ή τών μορούντων περί τήν όπα' ή τών παρεξηλλαγμένην όπα έχόντων
Β unknown, epith. w. άνθρωποι/ων (for instances see M above) and βροτοϊσιν (B235), cf. Μέροπες. For theories see Frisk and Moreschini Quattordio, SSL 21, 1981, 50ff.; some examples: Chantraine, Dict. s.v. (explains earthbom from bird μέροψ *bee-eater’ [also called άέροψ, Thompson, Birds 201]), criticized by Leumann, Hom. Wort. 214; Koller, Gl. 46, 1968, 18—26 (false use from Μέροπες) ', Moreschini Quattordio, l.c. (μέροψ > Μέροπες and Μέροψ [see Σχ] > μέροπες). No compelling explanation (cf. Latacz above I coi. 897, 12—54 and Kirk, Iliad on A 250). Cp. also μέρμερα E. Fossilized -ων άνθρ. (MI) w. adapted -ες άνθρ. (Σ288 ,,un- metr.“) and -εσσι βρ. (Β285). — Wdfld see I coi. 904, 73ff.
D £522 a (= Λ 28) P. Bodm. 1, %31 v.l. Pap. 12 (St. West, Ptol. Pap. p. 161); v.l. Op. 123 Plato. 254 Clem., Sextus. 253 a ci. Thiersch. v.l. 549 Max. Tyr.; Cypr. fr. 1,4 p. 35 Dav. ci. Pflugk, Mus. fr. 13 Diels suppi. W. Beck
Μέροχ(ες) [lh] inhabitants of Κώς (q.v., also called Μεροπίς Thuc., Pherecyd.) h. Ap. 42 Μίλητός τε Κόως τε, πόλις -ων άνθρώπων Acc. to Koller, Gl. 46, 1968, 12—26 use of formula here pt. of departure for μερόπων άνθρώπων (see μέροπες Ml), but clearly opposite the case: only in- stance in EGrE of άνθρωποι in dir. conjunction w. name of a people (cf. Latacz, I col. 897,12—54, col. 900, 3 ff. above and Mer. in D below). Μ. possibly totemic name (< μέροψ) of pre-Gr. tribe (most recently A. Moreschini Quattordio, l.c. in μέροπες B, cf. Δόλοπες, Έλλοπίη above). The name Μ. will have occurred in early epic narratives of Her.’s landing on Cos: see £676-679, Ξ249-266, 024-30, Pi. N. 4,26, I. 6, 46 and Mer. below.
D Mer. fr. 1, 1 p. 133 uBer. (= Suppl. Hell. 903 A,, 1) -ων κατά νη[...] φύλα fr. 4, 1 p. 134 L j 13) £[«£ πλη]θύν -ων κίεν Mus. fr. 13 Diels suppl. Th. Gomperz
W. Beck
Μερόπη [3H, le] I Hes. fr. 148a prose ref.: a Chian, daughter of Οίνοπίων; Ώρίων became drunk, raped her, and was blinded by her father (wife of Oiv. acc. to Pi. fr. 72, cf. schol. Nie. Ther. 15), cf. Cycl. fr. below
II one of the Pleiades Hes. fr. 169, 3 Μαϊά τε καί -η, τάς γείνατο φαίδιμος Άτλας, „auctoris incerti“ edd. (= Tit. Cycl. fr. dub. 12,3 Ber.) Cycl. fr. 7 p. 194 Be. prose ref. ( = schol. AD on Σ486, cf. Cycl. fr. 2 p. 74 Dav.): list virtually identical w. Hes. fr. above (see Schwartz, Ps.-Hes. 326f.), foll. by story of daughters of Atlas and Πληϊόνη, catasterized to escape Orion’s amorous pursuit, cf. I above and Pi. fr. 74
III Hes. fr. 311 (Hygin. fab. 154) prose ref.: Merope in
list of Ήλιάδες, q.v. W. Beck
μέρος [4h, le] (zu μείρομαι) Teil, nachhom. (stets l[ww]; letzte 3 St. pos.bildend) statt μοίρα (s.d.) h. Cer. 399 πάλιν <σύ γ> ίοΰσ9 ύπ[ό κεύθεσι γαίης] ' οικήσεις ώρέων τρίτατον μερ[ος εις ένιαυτόν], vgl. 7f252f., h. Cer. 445 f. Pan. fr. 12,14 p. 121 Dav. έν μέν γάρ (sc. οϊνω) θαλίης έρατόν (ιερόν ν.1.) -ος άγλαίης τε, ' έν δέ χοροιτυπ- ίης, έν δ9 ίμερτής φιλότητος, * έν δέ τε μενθήρης καί δυσ- φροσύνης άλεγεινης m. distr. κατά: h. Merc. 53 πλήκτρω έπειρήτιζε κατά -ος — 419 ci. » 501 ci. (μέλος [q.v.] codd., at v. Cassola [ubi corrige ex app. er.]) der Reihe nach, vom Stimmen d. Saiten, vgl. p410f. (vom Bogen). — Wortf.: αισα Bl, δαίς, δαιτρόν, δασμός, κλήρος, μοίρα, μόρος
Μ. de Leeuw
μέροψ s. μέροπες
Μέρο(ψ) [2‘] Ε see ν. Kamptz 328 Β seer whose sons Άδρηστος 2 and Άμφιος 1 led a contingent of Tr. allies from northem Phrygia: Άδρήστεια, Άπαισός etc. £831 υίε 153
154


μέροψ
έσαυλο-
δύω -οπος Περκωσίου, δς περί πάντων ' ήδεε μαντοσύνας, ούδέ οΰς παίδας έασκε 1 στείχειν ές πόλεμον φδισήνορα' τώ δέ οί οΰ τι ' πειδέσδην' κήρες γάρ άγον μελανός δανάτοιο = Λ 329, where the sons, whose names are not mentioned, are slain by Diom. On the rel. betw. these two passages and w. other passages, incl. B835ff. (contingent from Perkote), see Kirk, Iliad and Leaf ad 1., Strasburger, Kleine Kämpfer 25, Heubeck, Gn. 21, 1949, 208 f. For Μ. in later sources, RE 15 [1931] 1066. — On Μερόπων άνδρώπων see Μέροπες
W. Beck
μεσάβων gen. pl. or acc. sg. [1H] Σχ cited in extenso by Gow, JHS 34, 1914, 264ff., extracts given by West on Op. 469
B Op. 469 άρχόμενος τά πρώτ άρότου, δτ άν άκρον έχέτλης ' χειρί λαβών δρπηκι βοών έπί νώτον ΐκηαι ' ένδρυον έλκόντων -βων (-βω sch. Procli, rec. West) basic form, meaning, and synt. uncertain (cf. ένδρυον); assumed to be < έν μέσω βοών or the like: Chantraine, Dict. 688, scholia; -d-: Schwyzer I 438 n. 4 suggests contamin. w. μετα- (or possibly < collective μεσα-βαΊ). μέσσαβα in Call. fr. 651 Pf. (I p. 434. 510); Lyc. 817 has inf. -βουν; the scholia give rel. forms: μεσάβοιον Poll., -ßoi Tzetzes, -βουν Proclus (West assigns these importance, but all can be easy analogical in- ventions). — Meaning: 1 if gen. pl. from -ßov/a la straps for fastening yoke to yoke-pole (scholia, West), then = ζυγόδεσμος (q.v.) 1 b the collars of the yoke (scholia, Gow) = ζεύγλαι acc. to scholia, but see s.v. above 2 if acc. sg. from -βους 2a subst.: either strap (cf. la and βών 7/238 shield [-leather]) or connecting piece w. plough- tree (Troxler, Sprache Hesiods 151, Reinsch-Werner, Callimachus Hesiodicus, Berlin 1976, 146 n.3); can = ίστοβοευς (q.v.); ένδρυον will then be epith. 2b adj.: betw. oxen, epith. of ένδρυον (Hofinger, Etudes sur le vocab. du grec archaique, Leiden 1981, 158, cf. ευβων h. Ap. 54). — Synt.: if gen. pl. -βων (la, 1 b) then gen. of part. pulled like ποδός P289, σ10; opposed:West who reads -βω. — All in all, pos- sible that the meaning was lost before Hellenistic times and that the explanations in the scholia are the result of (neces- sary) guess-work W. Beck
μεσαιπόλιος [1‘] E -ai- locative (Dürbeck, Farbenbez. 84) or metr. form on analogy of other -ai- words, Schwyzer I 448 Σχ sch. D 7V361: -ος' ό λεγόμενος σπαρτοπόλιος, φ διεσπαρμένοι είσίν αί πολιαί. ό μεσήλιξ Β having 'middle grey’ hair (i.e. half-way to white), epith. of Idom. 7V361 ένδα -ός περ έών Δαναοίσι κελεύσας 1 Τρώεσσι μετάλμ- ενος έν φόβον ώρσε, Michel, Erläuterungen 81 f.; Dürbeck 84. 99 and MSS 46, 43 n.10 W. Beck
μεσάτος s. μέσσος
Μεσαύλιος [2°] Sklave des Eum., den er, selbst Sklave, aus eigenen Mitteln u. ohne Beteiligg. seiner Herrschaft gekauft hat; er bedient Eum. u. den 'Bettler’ beim Essen, £449. 455. — Als zweistämmiges Dekomposit. von μέσαυλος kein Vollname u. auch eigentl. kein Kurzname (v. Kamptz 6. 13. 14. 15), also wohl Übername u. zugleich Funktionsbez. der vom Viehhof (u. insofern ein typischer Sklavenname?)
B. Mader
μέσαυλος s. μέσσ-
μεσηγυς s. μέσσ-
μεσηεις [Ρ] hapax (in der Mitte) > mitteltüchtig (wohl ohne die pejorative Nuance von mittelmäßig) M269 (beide Aianten verlangen von allen, sich einzusetzen) δς τ* έξοχος, δς τε -εις 1 δς τε χερειότερος, έπεί οΰ πω πάντες όμοιοι ’ άνέρες έν πολεμώ. — μέσος (vgl. sch. D -εις' μέσος' κατά δύναμιν) nach dem Vorbild von Wortpaaren wie φαίδ- ιμος/όεις, βαδυδίνης/ήεις usw. (viell. als Gegensatzbildg. zu 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τιμήεις) wohl ad hoc für das VE zu -ήεις umgebildet, s. Risch §56e, vgl. Debrunner, in: Άντίδωρον 28; ders., Wortb. 182
B. Mader
ΜέσΟλης [2* ] S. des Talaimenes u. der Γυγαίη λίμνη (sc. die Nymphe des Sees), führt zus. m. seinem Bruder An- tiphos das Kontingent der Mäonen, P864 (Μέστρης v.l. ap. Eust.); wird nb. anderen Tr. u. Bundesgenossen von Hektor angefeuert. P216. — Der N. viell. aus *med-thlo- zu μέδομαι, aber wohl eher nichtgr., v. Kamptz 173; Schwyzer I 533
B. Mader
μεσόδμη [4°] E viell. substantiviertes Kompos. vom Typ *-dm(H)-o- (wie μολοβρός [s.d.] und νεογνός) i. S. v. 'in der Mitte gebaut’, HG zu *dem-H\- 'bauen’, vgl. έύδμητος (ο. II Sp. 770, 25ff.), δεόδμητος (ο. II Sp. 995, 71 ff.), myk. na-u-do-mo u. to-ko-do-mo, , L11 239 f., L12 216 f. M stets [w*x] Σχ sch. min. P. Amh. 18 zu o289: τό κοίλον της νεώς δπου τίδεται ό ιστός, ähnl. sch. Barn. /7424 (της ληνού εις ήν έμβάλλεται bzw. ή όπή δι’ ής ένείρεται); τ3Ί: τά μεταξύ τών κιόνων διαφράγματα' οϊ τινες ήσαν περί τούς τοίχους, τά άκρα βαστάζοντες τών δοκών
L 1 Buchholz, Realien ΙΙ.2, 108ff.; 2Benveniste, BSL 51, 1955, 15ff.; 3Wace-Stubbings, Companion 494f.; 4J. S. Morrison — R. T. Williams, Greek Oared Ships, Cambridge, 1968, 52ff.; 5Benveniste, Vocabulaire I 296ff., 306; 6Drerup, Arch. Hom. O 109. 116; 7Casson, Ships 47 A.32; 8Lejeune, Phone- tique historique 77 A. 5, 155; 9Knox, CQ 23, 1973, 17f.; 10Gray, Arch. Hom. G 99 f.; "Manessy-Guitton & Weil, REG 89, 1976, 234ff, 12Kurt, Seern. Fachausdr. 17, 116ff, 127; 13L. Threatte, Grammar of Attic Inscriptions I, Berlin, 1980, 568
B uns., jedenf. von Holzbau, im fgrE nur in bezug auf Haus u. Schiff. Grundbed. viell. 'das in der Mitte Gebaute’ (s. E), 'das Lzwischen zwei Gegenstände Eingefügtej’, Interpret. oft abh. von (hypothet.) Rekonstruktion der Realien u./ o. umgekehrt. Falls μ. = att. μεσόμνη (s. L5813), Bed. viell.: L 3r Querbalken 1 in einem Gebäude zwischen Lzwei Säulen (sch. Dind. τ37; IG II2 1668, 48ff. u .reihen) od. von Wand zu Wand (Galen, 18.1, 738), vgl. L19, Einzelheiten spekulativ. Altem, bei L3, etwa 'Fachwerkgerippe, -träger’. Erwähnenswert L6: dekorierter (vgl. καλαί) 'eingelassener Wandpfosten’, dagg. jedoch L9 m. weiterer Altem, 'bracket, socket’ in Anschluß an Schiffsbau. — Wortf.: δοκός, κίων, μέλαδρον, οροφή, σταδμός, τέγος, τοίχος τ3Ί τοίχοι μεγάρων ^καλαί τε -αιΛ 1 είλάτιναί τε δοκοί καί κίονες ύψόσ’ έχοντες ι>354 αϊματι δ’ έρράδαται τοίχοι L . 2
Wahrsch. formte μ. im Schiffsbau (μ. viell. aus der Architektur hierher übertragen?, vgl. L12 118) zus. m. ^ίστοπέδη^ eine Einrichtung zur Befestigung des abnehmbaren Mastes. Bei vorgeschlagenen Konstruktionen zwar Einzelheiten, besonders Verhältnis zu Mastkoker (~ L ., s. II Sp. 1251, 34ff.), spekulativ (L41012 118), jedoch scheint der karge archäol. Befund auf eine nach hinten offene (vgl. π410) Holzkonstruktion mittschiffs zu weisen (die einem aufrecht stehenden Menschen Platz bot, μ51 + ), wobei besonders ein Querbalken (μ.?) den Querverband befestigte, s. L47 Fig. 87, L11 234, L12 17, 117 ff, Abb. — Wortf.: έφόλκαιον, δρηνυς, ίστοπέδη, ιστός /?424 ιστόν δ9 είλάτινον κοίλης έντοσδε μεσόδμης 1 στησαν άείρ- ανίες - ο 289 Μ. de Leeuw
μέσος s. μέσσος
μέσσαυλο- m. od. n. [Ψ, 1°] Ε möglicherweise Determ.- Kompos. m. läge- od. rangbezeichnendem VG u. subst. HG (zu αύλή, s.d.), urspr. wohl Beiw., vgl. Risch 186. 214 u. Kl.Schr., 19f. Σχ sch. D Ω29 (ähnl. Λ 548 u. sch. Bam. *435): έπαυλιν L Oray, CQ 5, 1955, 8f.; 2Richter, Arch. Hom. H30f.; 3Knox, CQ 21, 1971, 29f.
B Deutg. erschwert, weil μ. bei Hom. nicht in Zush. m. geschlossenen baulichen Anlagen erwähnt, viell. (s. E) urspr. 'Innenhof’, insbes. ’Viehhof’ (L2: als Teil einer αύλήΊ; vgl. 155
156


μέσσαυλο-
Μεσσηνη
L1), bei Hom. verblaßt, nur als Ortsangabe, nicht als t.t. (vgl.
I Sp. 1549, 55ff.); μ, wohl Synon. f. αυλή od. (PllOff., κ 435, vgl. L23) σταδμός; Pferch (βοών Λ 548), Hirtenlager ( + poss. Dat. X229+), außer «435. Wahrsch. zum vorübergehenden Gebrauch (Zwischenstation?; vgl. L3 m. Σ589), wo nachts ( 551, £660, vgl. I Sp. 1549, 63ff.) das (A548ff., P659 Rind-) Vieh (vgl. Ap.Rh. 3.1290 βόαυλα) von bewaffneten (PllOf.) Hirten m. Hunden (Λ 549, P110. 658) vor Wildtieren (vgl.
II Sp. 1677. 67ff.) bewacht wurde. In Gl. (3‘), dir. R. (1°) od. innerl. abh. (Ώ29). — Wortf.: αυλή, αύλιον, αύλις, έρκος (Β 1 d), κλισίη ΒI, κόπρος Β 2, σηκός, σταδμός, χόρτος Λ 548 (Gl.; Aias Lwich langsam zurück zum gr. Heerj ώς) λέοντα βοών ^άπό -οιο, 1 έσσεύοντο κύνες τε και άνέρες άγροιώται Ρ112 (Gl.; Men. ώς τε λίς) ον ρα κύνες τε καί άνδρες άπό σταδμοΐο δίωνται 1 έγχεσι καί φωνή' ... άέκων δέ τ9 έβη L 657 (Gl.) βή 5’ ίέναι (Men.) ώς τίς τε λέων L u, ' ός τ' έπεί άρ κε κάμησι κύνας τ' άνδρας τ' έρεδίζων κτλ. Ω29 (Alex.) ός νείκεσσε δεάς (Hera u. Ath.), ιότε οί -ον ϊκοντο,, 1 τήν δ' (Aphr.) ήνησ', vgl. S444L, Υ 188f., h. Ven. 75 ff. *435 (viell. wird Kirke uns verzaubern u. einsperren) ώς περ Κύκλωψ έρξ', L j (Gef.) Behausung, s. il84ff., 219ff., vgl. I Sp. 1549, 67ff.
D ψ<358 μεσαύλους v.l. ap. Eust., cf. II Sp. 626, 8 ff.
Μ. de Leeuw
Μέσση [!'] E uns.; scheint zu einer Reihe von ON u. Ethn. (Μεσσαπέαι u.a., s. L4) zu gehören, deren Beurteilg. allg. u. im einzelnen strittig ist: gr. (zu μέσος, wie viell. auch Μεσσήνη! s. L4), pelasg., vorgr.-nichtidg., s.Lit. bei L4 L ’Burr 54f.; 2Hope Simpson, ABSA 56, 1961, 122f. 174; 3GazJ Nr. 131; 4Kiechle, Lakonien 12 mit A. 4; 101 Α. 1; 5E. Meyer, Kl. Ρ. III, 1249 ; 6Giovannini 28; 7H.S.-L. 76 f.
B Stadt im Reich des Men. £582 Σπάρτην τε πολυτρήρωνά τε -ην, 1 Βρυσειάς, Lage uns.; viell. das Paus. 3, 25, 9 erwähnte Messa an der südlichen Westküste des Messenischen Golfes (wohl — Tigani [Mezzapo], L.3 7), unweit vom in V. 585 genannten Oitylos. Dagg. spricht nicht unbedingt, daß Apollod. Messa nicht zu kennen scheint, denn er faßte Μ. als Landschaftsbez. auf u. wollte es mit Messenien identifizieren (s. Str. 8, 464, vgl. Eust. 294, 44ff., s. Ll 6), auch nicht die Stetig, von Μ. nb. Sparta (L5); Μ. wäre, wenn Tigani, allerd. niemals eine myk. Siedlg. gewesen (in Gaz2 nicht aufgenommen), was aber auch keine Vorauss. für die Nenng. einer Stadt im Schiffskatalog ist
D £502 v.l. Zen.s für Θίσβην, doch s. van Thiel, Ilias
3 f. B. Mader
μεσ(σ)ηγύ(ς) [19j, 7°, 1H, 2h] E etym. of -ηγύ(ς) unknown; final -ς perh. due to analogy w. εγγύς; see Chantraine, Dict. F μεσηγύ 6, μεσσηγύ 4, μεσσηγύς 19 Ml [w-«] ^μεσηγύ, Θ560 [---] τε L d καί /549, TV568 2
[«ίχ] L j Λ 570, /7396, h. Ap. 108 3 [-M (δέ) ,καί μεσσηγύ, Λ 573 = 0316, h. Cer. 317 [-’«] δέ u , K370
4 [1_*] ^μεσσηγύς, <««-(«)> (τε) καί Ίμβρου παιπ-
αλοέσσης JV33, /278; L j παιπαλοέσσης 5845; L χ 442 = 459; L u <**-> τε καί Ε769 = 046, ο528, Sc. 417; L j <^w-> ίδέ Z4, £341 [---] ώμων L £41
« 57 = 0259 - A 448 - £93, 77807, «P521, r/195 Σχ sch.min. P.Amh. 19 on A570: [ε]ί^ τό μέσον, sch. D £41: άναμέσον. μεταξύ
Β (in) between two (three Π396) objects, lines, places etc., without implicat, of equidistance from them Wdfld.: μεταξύ; see also μέσ(σ)ος 1 adv.: in between la punct., ref. to a point, points in the space between A 573 (άλλα [spears hurled at Aias by Trs.] μεν έν σάκεί πάγεν) πολλά δέ καί μεσσηγύ, πάρος χρόα ... έπαυρεΐν, 1 έν γαίη ϊσταντο " 0316 τχ195 (περί πομπής μνησόμεδ', ώς χ ο ξεϊνος ήν πατρίδα γαίαν ικηται) μηδέ τι μεσσηγύς γε κακόν ... πάδη- σι' πρίν γε τόν ής γαίης έπιβήμεναι i.e. at any point between Scheria and Ithaca (better taken as loc. rather than tempor. despite πρίν, cf. w. πάρος A 573+) metaph.: K37O ούδ' Άχιλεύς πάντεσσι τέλος μύδοις έπιδήσει, ' άλλά τό μέν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τελέει, τό δέ καί μεσσηγύ κολούει 1 b of motion (h. Cer. 317), extension between two places etc. (i.e. from one to the other) ^521 άγχι μάλα τρέχει (wheel of chariot) ούδέ τι πολλή 1 χώρη μεσσηγύς, ... πεδίοιο δέοντος (horse) h. Cer. 317 (Ζηνί) πείδετο (Iris) καί μεσσηγύ (τό μεσηγύ ci. Ilgen, perh. rightly) διέδραμεν i.e. between Olympus and Eleusis subst.: h. Ap. 108 ταχέως δέ διήνυσε (Iris) πάν τό μεσηγύ i.e. between Delos and Olympus 2 prep. w. gen. between 2 a local 2 a α punct. et sim., ref. to a point (points) or to an area within the larger space between places etc. Θ 560 τόσσα μεσηγύ νεών ήδέ Ξάνδοιο ροάων ' Τρώων καιόντων πυρά φαίνετο Ν33 (έστι δέ τι σπέος) βένδεσι λίμνης, ' μεσσηγύς Τενέδοιο καί Ίμβρου 078 μεσσηγύς δέ Σάμου τε καί Ίμβρου (ένδορε [Iris] πόντω) 5845 (έστι νήσος μέσση άλί) μεσσηγύς Ίδάκης τε Σάμοιό τε (Άστερίς) (ν. 845 om. [ex homoeoteleuto] quidam) ο 528 (τίλλε [hawk] πέλειαν) κατά δέ πτερά χεύεν έραζε ' μεσσηγύς (at various points between; over an area between) νηός τε καί αυτού Τηλεμάχοιο £341 (φόρμιγγα) κατέδηκε χαμάζε 1 μεσσηγύς κρητήρος ίδέ δρόνου 442 (δμφάς έξαγαγόντες) μεγάροιο, ' μεσσηγύς τε δόλου καί ... έρκεος αύλής, ' δεινέμεναι ξίφεσιν = 459 in giving the locat, of a wound: £41 μεταφρένω έν δόρυ πήξεν' ώμων μεσσηγύς = 57 (ν. om. quidam) — 0259 = Α448 = £93 /7807 (μετάφρενον) δουρί 1 ώμων μεσσηγύς σχεδόδεν βάλε Δάρδανος άνήρ Ν 568 (άπιόντα) βάλε δουρί 1 αιδοίων τε μεσηγύ καί όμφαλού Sc. 417 μεσσηγύς κόρυδός τε καί άσπίδος έγχεϊ (αύχένα ήλ- ασ*) 2aß in specificat. of area within which (action in- volving) movement takes place Z4 (ένδα καί ένδ' ϊδυσε μάχη πεδίοιο άλλήλων ίδυνομένων δοΰρα) μεσσηγύς Σιμ- όεντος ίδέ Ξάνδοιο ροάων (see app. crit. and Leaf ad 1.) Π396 μεσηγύ ' νηών καί ποταμού καί τείχεος (κτεΐνε [Patr. Trs. ]) Α 570 Τρώων καί 'Αχαιών δύνε μεσηγύ 1 ίστάμενος (see vol. II 1238, 16f.) between two surfaces: £769 πετέσδην (Hera’s horses) μεσσηγύς γαίης τε καί ούρανού = 046 2 b metaph.: /549 (δήκε κέλαδον άμφί συός κεφ¬
αλή) Κουρήτων τε μεσηγύ καί Αίτωλών
J. Ν. Ο’Sullivan
Μεσσηΐς [Γ] Ε Abl. vom ΟΝ Μέσση (s.d.) nach Meier, -ίδ- 60; viell. einf. zu μέσος 'mittlere Quelle’ (vgl. Ύπέρεια)
Β N. einer Quelle in Griechenl., Lokalisierg. später offenbar unbek. Z457 (Hektor sieht Androm.s Schicksal voraus: „als Sklavin) έν Άργει έούσα προς άλλης ιστόν ύφαίνοις, 1 καί κεν ύδωρ φορέοις -ίδος ή Ύπερείης, viell. in früherer Zeit wohlbekannte Quellen, entweder in einer Stadt oder an verseh. Orten, u. so zugleich eine Andeutg., in wessen Hand Androm. nach seiner Meing. fallen könnte, viell. ein vaticinium ex eventu (s. Leaf, Hom. and History, London 1915, 119); dementspr. suchte man die Quellen an verseh. Orten (Argos, Sparta bzw. Therapne; Μ. dann viell. die Quelle am Wege nach Μέσση, s.d., vgl. E), bes. aber im Gebiet des Neopt. (Strab. 9, 431 f. u. Stählin ebd. 12131); anderers. wäre eine solche Anspielg. Hektors ggüber seiner Frau wenig feinfühlig, daher viell. eher ad hoc erfundene (V. d. Mühll, Hypomnema 125) oder einfach allg. typische Quellnamen, betont werden sollte dann die Arbeit u. viell. der weite Weg
B. Mader
Μεσσήνη, Μεσσήνιοι [2°] E strittig; wahrsch. vorgr. (Suff, -ηνη), s. L6 158ff.; vorgr.-idg. oder viell. sogar gr. unter Verwendg. des vorgr. Suff.es u. zu μέσος 'Mittelland’ (zw. Pylos u. Lakedaimon? vom Pannisostal?) nach L2; viell. auch mit myk./pyl. ON me-za-na zu verbinden u. sek. ggüber Ethn. me-za-ne, s. L5 u. DMic. I 448f. m. Lit.; als Mifanaevt. bereits in ägypt. Liste von äg. ON, s. Lehmann, in: Coll. Raur. 2, 107; vgl. Μέσση Ε Σχ sch. Barn. pl5: τή -ig, χώρςι, ήτις ήν μέρος της Λακεδαίμονος προ τής τών Ήρακλειδών καδ- όδου L Leaf, Homer and History, London 1915, 362—7; 2Kiechle, Lakonien 12 m. Anm. 4. 101 Anm. 1; 3Giovannini 28; 4H. S.-L. 85; 5Gschnitzer, in: Donum Indogermanicum, 157
158


Μεσσήνη
μέσ(σ)ος
Festschr. Scherer, Heidelberg 1971, 99; 6Meyer, RE Suppl. XV, 1978, 136 ff.
B Landschaftsbez. (L6 159) 'Messenien9, u. davon abgel. Ethn. bzw. Adj. 'messenisch, Messenier9, beides mit Bezug auf das histor. Messenien, aber Grenzen nicht zu bestimmen φ 15: Od. begegnete Iphitos, dem S. des Eurytos in Μ. (έν -η ξυμβλήτην) in Lakedaimon (V. 13 Λακεδαίμονι τυχήσας) im Hause des Ortilochos (d.h. in Pherai, s. /488f. = ol86f.), jeder, um einen Rechtsanspruch durchzusetzen; V. 18: die Messenier hatten Schafe aus Ithaka geraubt (-ιοι άνδρες άειρ- αν 1 νηυσί); Iphitos kommt, wie die Geschichte wahrsch. macht (s. L1), aber entgg. der hom. Trad., aus dem messen., u. nicht aus dem thessal. Oichalie (s.d.). Es wird also die Gegend um Pherai (heute Kalamata) als Messenien aufgefaßt, u. dieses als Teil von Lakedaimon (V. 15 variiert V. 13 τυχήσας/ξυμβλήτην, eine gemeinsame Weiterfahrt von Od. u. Iphitos von Μ. nach Sparta [L1] kann nicht gemeint sein); letzteres stimmt zu 7149 ff. (Ag. verfügt über 7 Städte am messen. Golf) u. zum Fehlen der Messenier im Schiffskat.: Μ. wurde für die heroische Zeit offenbar nicht als selbständige polit. Einheit, nach ^13ff. aber als Landschaft mit eigenem N. u. eigener Bevölkerg. (ein Seeräuberstamm wie die Taphier?, an- derers. gehört das Pherai des Diokles u. Ortilochos zu Μ.) aufgefaßt (vgl. Σχ); ob man hierin eine Spiegelg. der polit. Verhältnisse des 8./7. Jhds. sehen soll (L3, vgl. L6 230) oder ob die ep. Trad. einfach für Μ. zwischen dem Pylos Nestors u. Lakedaimon keinen Raum ließ, bleibt uns.
B. Mader
μεσσοπαγής [1‘] Σχ sch. min. P.Mich. inv. 6619 zu Φ 172: -ές' [πεπηγός κατά τό μέ]σον (suppl. dub. Henrichs), sch. D Φ172: -ές' μέχρι τοΰ ήμίετος καταπεπηγός τή γή, έάν δέ μεσοπαλές έκ μέσου σειόμενον, sch. 0172b1: ένιοι μεσσοπαγές ... ούκ εύ' βούλεται γάρ λέγειν 'έως μέσου παλλ- όμενον', δι' ού τό σφοδρόν της βολής παρίστησιν ούτως Άρίσταρχος
Β bis zur Mitte hineingetrieben Φ172 (Ach. verfehlt Asteropaios) ύψηλήν βάλεν όχΰην, 1 -ές (-πάλές Arist., nonn. cod.) δ' άρ' έδηκε κατ' όχ&ης ... έγχος, Asteropaios versucht dreimal vergeblich, den Speer, der bis zur Hälfte in der Uferböschung steckt, herauszuziehen; die Lesung Arist.s würde, wenn auch sehr umwegig, bestenfalls denselben Tatbestand zum Ausdruck bringen, den μ. direkt benennt, vgl. Leaf z.St.
B. Mader
μεσσοπαλής s. μεσσοπαγής
μέσ(σ)ος [103ζ 42°, 20H, 6h, 4e , μέσσατος 2] E ererbt, <*medhio-; zum -σ- bzw. -σσ- s. Wathelet, Traits eoliens 11 Off.; -σατος Superi, (oder Dublette! Chantraine, Gr. h. 1, 262) bereits myk., vgl. DMic. I 441. - Abi.: μέσαβον, μεσαιπόλιος, μεσήεις, μεσόδμη, μέσ(σ)αυλος, ΊΜέσση, ΊΜεσσηίς, ?Μεσσήνη, μεσσοπαγής/λής; s. auch μετά
F (μεσ = -) -ος 1, -ω 8, -σω 4, -σόδι 1, -ον 12, -σον 9; -σοι 1; -ων 1, -οισι(ν) 3, -σοισι(ν) 13, -σους 3 -ον 1, -σου 3, -ω 8, -σω 14, -ον 29, -σον 18; -α 2, -σα 2 -ση 9, -η 3, -ση 11, -ην 5, -σην 8; -σης 1, -ησι 1, -σησι(ν) 3, -σας 1
Μ 1 μ. in den brevia, -σ- -[--]; l[uu] έν -ω/ές -ον Σ264 / Ζ120 = Π59 = Th. 709in·, ·Ρ814 (s ΥΊ59 s.o.). 574 (mit verschobener Zäsur) l [^] έν -ω K474 2[„w] -ω ήματι h. Αρ. 441, h. Merc. 17; -ον ιστίον Α481 2 /?427 = h. 7, 33inm€d ; -ον ούρανόν Θ68 a 5400 &. 77777; -ος/ω/ον Epim. fr. 11, 1 Diels / Ώ306 / Λ/167, 77231 1[^] έν -ω/ές -ον Ρ375, ι429 / #262; -ον εις γ 174; στήδος -ον 7V438, Ο 523, 77 597; -ον £582, 77623, Λ212 2 [_ ] -ον ήμαρ Φ111, η288; -ον Αργος α344 2 5726 =» 816 s ο 80"·; -α νώτα κ 161, Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav.; ές/ αμ -ον Ορ.609, h. 19, 22 / Sc. 209 2 Stammsilbe im longum, -σσ- 2a zwei-
silbg. 2aa Typ [_„]: [1„] -σθν H267, Λ 167, ξ300 [1M] ές ,-σονΛ Γ77, 7755, 5144; L d Η497, Κ413 - 486ins -σα ΘΊ2 2 JV212 [2O] κατά/ ές -σον 21541, £8 2 77285 / ρ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
447 [--] & -σονΛ άγώνα ‘7'685. 710; L 21299, *Ρ704; -σου Ορ. 502; -ον Υ455 2 ^328" = ΑΤ455" 2 aß Typ
[1_] -σου δουρός Γ78 2 Η 56; -ω δ' έν μ 80 (vgl. /1443); -σην κάκ κεφαλήν Π4Υ2; Κ387. 475; -σω/ σοι/ ση/ ση Γ416 = H277m - 566 = 473, λ 157, /1443 ‘(vgl. /180) /Sc. 133 / /193, Ορ. 795. 820 / 805 [*-] έν -σω /120; -ση £487 [1-] περί -σω Ν534 2ay Typ [*χ]: Αργεί -σω Ζ224, Hes. fr. 10a, 4; ένί -ση/ σης κ!96 / 7284; άνά/ κατά -σους 7V3O3, Σ606, 519; -σω/ σον/ ση/ σην/ σας Δ444, Φ 233, Sc. 201 / £657 / Sc. 462, h. 7, 45 / 7V506, Ρ618, «Ρ875 / Μ457 2b dreisilbig Typ -σόδι Op. 369;-(σ)άτω 77223 = Λ6 Typ [1-2] -σοισιν Tit. Cycl. fr. 5 p.
18 Dav. [2-2] έν -σοισιν 77384 = 417in· 3 Stammsilbe
in den brevia 3a zweisilbig 3aa Typ [«-] -σ·: [J] -ω έν άγορή/άγώνι β37 / = Ψ5$7 2 ω86ίη ; -ω/^ονΛ h. Ven. 30 / 77145 = 2V397in· 2 χ295ίη, 787 (κάδ δέ -L J [.2] -ον υ306 [οΐ] -ω (δ’) ένί M2Q6, £132 = η 250 = /1388" = τ172"·; -ον σάκος H25Ü = 2V646" = 0528", Λ 565, 7V561, Ύ290; -η δ' έν/-ην κατά Ν372 = 398 /2 Ρ313" ; -Lovj/ ων/ ηνε3\6, Th. 522 (-L d διά) / Hes. fr. 321, 1 / 21 531, Λ 252, P309, K254 3aß Typ [-ί] -σσ-:
[-ί ] έν -σω/ση Sc. 144 / ^241, ε326; ές -σον Γ266 = 341, 0357, σ89 [-2] έν/ ές -ση/ σην άγορή/ ήν Τ249 / 173, β 150 (δή); έν σω/ ση/ ές/ κάμ -σον Γ69 2 90 / Κ245 / Δ 79 / Λ 172; ή -ση Ορ. 782. 810; -ση Π. parv. 11 Α, 1 ρ. 56
Dav. [--] -ση δ' ένί Κ265; -σω/ση Th. 143 / 5844
[ - 2 ] σ‘77 Ζ181 = Th. 323, Ορ. 233 3 b dreisilbig 3ba Typ [^-«] -σ-: [«2«] έν δέ -οισι(ν) Λ35,
7364, ΫΊ34; -ησι μετά π336 3bß Typ [--«] -σσ-: [-2.] έν -σοισι(ν)/ σησι(ν) Δ212, Λ413, M2Q9 2 Σ507ίη·, Σ569, Π5, 5281, ω441 / 2V312, 5413 [-2.] έν-σοισι(ν)/ σησιν 777, 0162 / 0635
Σχ sch. D Λ 481: -ον ιστίον' μέσην τήν όδόνην, Γ90: έν -ω'τοϋτ’ έτι μεταξύ Τρώων καί Αχαιών, Ψ574: ές -ον άμφοτέροισι δικάσσετε' οίονεί μεσολαβήσατε τήν δίκην καί ίσως δικάσετε
L ‘Sommer, Zum attribut. Adj., SB München 1928, 56 Anm.l u.ö.; 2Friedrich, Verwundung 47ff.; 3Detienne, Les maitres de la veerite ..., Paris 1967, 83—98; 4Hommel, Palin- genesia 4, 1969, 21.28; 5Primmer, WS 83, 1970, 6; 6Hölscher, Unt. Od. 54; 7Nagy, Greek Dialects ..., Cambridge 1970, 123ff.; ’Wathelet, Traits eoliens 110ff., 124 Anm. 124; 9Mi- chel, Erläuterungen 79f., 110. 113. 116ff., 119
B mittlerer, die Mitte ausmachend, mitten in > in der Mitte von als Adj., (1) rel. selten * attributiv’ von einem Ding zwischen zwei gleichen (1 a), i.d.R. 'prädikativ’(1 b) (s. L1, vgl. Wackemagel, Synt. 2, 63 f.); häufig substantiviert die Mitte (2); daneben e. Zwischengruppe (3) μ. (m. u. f. überwiegend im Pl. u. ohne Beziehungswort, aber jeweils auf eine Gruppe (von Männern oder Frauen bzgn.), die formal zu 1 b gehört, sich in der Bed. von 2 aber nur wenig, bzw. an einigen St. gar nicht unterscheidet, μ. ist i.d.R. räumlich, gelegentlich zeitlich (la, 1 b), in *7574 viell. übertragen (ein besonderer adv. Gebrauch ist wohl nicht anzunehmen, s. 4 a). — Allg. bezeichnet μ. nicht nur die (mehr oder weniger exakt gemeinte) geometr. Mitte, sondern besitzt je nach Zshg. unterschiedliche wesentl. u. unwesentl., oft symbol., Bed.-nuancen, so z.B. einers. als ausgespartes Zentrum bei Volksversammlungen, Gerichtsverfahren u.ä. (s. L3), als der höchste Punkt am Himmel, wo der Tag sich wendet u. in Vbd. damit sich das Schlachtenglück entscheidet (L6) oder anderers. als die zentrale Stelle eines lebenswichtigen Organs als Obj. von 'werfen, schießen auf’ usw., was zugleich die Treffsicherheit des Schützen ('genau ins Schwarze’) u. die maximale Wirkung des Schusses zum Ausdruck bringt 1 Adjektiv 1 a 'attributiv* (nähere Bestimmung des nominalen Regens), 2x mit Artikel hinter (!) dem Bezugswort der mittlere von drei gleichen Dingen, hier die Tage der mittleren Dekade eines Monats Hes. Op. 782 έκτη 5’ ή -ση μάλ' άσύμφορός έστι φυτοϊσιν +810 795 τετράς ' -ση 820 (ergänzt τετράς) 805 -ση δ' έβδομάτη 1 b 'prädikativ’, neben Wörtern räuml. (Iba) u. zeitl. (lb/0 Gegenstände, auf deren Mitte sich die Verbalhandlg. be159
160


μέσ(σ)ος
μεσ(σ)ος
zieht in der Mitte (von), mitten in: μ. u. sein Bezugs wort sind sehr selten Subj. (nur in der 2. Hälfte von Ibacc), häufig Obj. (Akk.-Obj. usw.), überwiegend stehen sie in präpositionalen Wendungen (mit έν, εις, κατά, άνά, έπί) u. im lok. Dat; außer Θ72 (τάλαντα), Sc. 133 (όιστοί), «161, Alcmaeonis fr. 1,3 (νώτα) immer im Sg. Ibaaa neben geograph. Begriffen Meer: wichtiger als die geometr. Mitte ist natürlich, daß das Meer fern vom schützenden Land am gefährlichsten ist, sowie die Vorstellg. der Feme u.a.m. £132 (Zeus zerbrach das Schiff) -ω ένί οινοπι πόντω = 77 250 = μ 388«· = τ172« (Kreta, Lage) /174 ^πέλαγοςΛ -ον εις Εύβοιαν 1 τέμνειν, δφρα τάχιστα ... φύγοιμεν, Bezugs wort ist L j wohl auch in £300 (das Schiff fuhr bei Nordwind) -σον υπέρ Κρήτης mitten durch das Meer, μ. nicht Adv. δ 844 έστι δέ τις νήσος -ση άλί — Länder, Ebenen, Erde: Ζ224 σοί μέν έγώ ξεΐνος φίλος Αργεί -σω + Hes. fr. 10 a, 4 «344 (κλέος) καδ9 Ελλάδα καί -ον Άργος = <5726 = 816 = ο 80« (τραφδήναι άν9) Λ167 -σον κάπ πεδίον (έσσεύοντο ίέμενοι πόλιος), auf dem kürzesten Wege + Λ 172, ferner: «196 (ένί -ση, sc. νήσω), μ 80 (έν σκοπέλω) — Sc. 461 έπί δέ χδονί κάββαλε -ση (Her. den Ares), μ. würde man eher bei einem Sturz vom Himmel auf die Erde erwarten, genaue Nuance uns., soll viell. die Härte u. Wucht des Aufpralls charakterisieren — Fluß: Φ233 ένδορε -σω (sc. in den Fluß) ' κρημνού άπα'ίξας im Wohnbereich: Y 254 (Frauen) νεικεύσ9 άλλήλησι -ην ές άγυιαν ίούσαι, ohne Rücksicht darauf, daß sie dort von allen gesehen werden h. Ven. 5,30 -σω οϊκω κατ’ άρ9 έζετο πίαρ έλουσα (Ίστίη), der Ehrenplatz der Haus- u. Herdgöttin, dementsprechend Gebet u. Weiheguß -ω έρκεϊ /7231 = Ώ3Ο6 Ibabb nb. Bez.en für flächige, räumt Gegenstände A 481 έν δ9 άνεμος πρήσεν -ον ίστίον s β427 s h. 7, 33inmed ε437 έν δ9 άρα -ση λέκτο (Od.), in der χύσις φύλλων, V. 483 ¥^241 έν -ση γάρ έκειτο (Patr.s Leiche) πυρή, vgl. 164f. (έν πυρή υπάτη) + £326 (έν -ση δέ καδϊζε, auf dem Floß, vgl. 324), h. 7, 45 (sc. νηί, s. V. 44; Oppos. zu έπ9 άκροτάτης) — Μ457 (Hektor) βάλε -σας (sc. die Torflügel, 453f.) 77267 (βάλεν) ^σάκοςΔ έπταβόειον 1 -σον έπομφάλιον Η258 -ον L u οΰτ- ασε δουρί = 7V646medex = O528medxx , TV561 + Λ 565 Ύ290, Ibacc nb. Bez. ungegliederter u. gegliederter, meist längerer Gegenstände bzw. von Lebewesen (Ix ein Baum, Ix ein Helm) mit oberem bzw. vorderem, mittlerem u. unterem bzw. hinterem Teil; μ. dann Oppos. zu άκρος/ πρόσδε( v) u. δπι(σ)δε( v) u. έκτοσδε £316 -σον δέ οί ιστόν έαξε (δύελλα) brach ihm den Mastbaum mitten entzwei Γ73 (Hektor) tritt zu Gr. u. Tr. -σου δουρός έλών (zum Zeichen seiner friedl. Absicht) s H56 Θ72 έλκε δέ -σα λαβών, sc. Zeus die Waage (τάλαντα, V. 69) s Ύ212 Th. 522 -ον διά κίον9 έλάσσας (sc. die Fesseln) — Eberzahnhelm K265 (έκτοσδε δέ λευκοί όδόντες) -ση δ9 ένί πίλος άρήρει, vgl. Borchardt, Arch.Hom. Ε 57 — Sc. 133 (Pfeile des Her.) πρόσδεν μέν δάνατόν τ9 είχον ..., 1 -σοι δέ ζεστοί, περ- ιμήκεες, αύτάρ δπισδε in der Mitte geglättet Op. 233 δρυς άκρη ... φέρει βαλάνους, -ση δέ μέλισσας ΖΤ81 πρόοδε λέων, δπιδεν δέ δράκων, -ση δέ χίμαιρα = Th. 323 μ 93 (Skylla) -ση ... κατά σπείους δέδυκεν ' έξω δ9 έξίσχει κεφαλάς mit ihrer Mitte (s Körper, im Ggsatz zu Hälsen u. Köpfen, vgl. έκ μέσου Th. 4, 133 zur Hälfte Ibadd nb. Bez. von Körperteilen u. Organen (bzw. von Pers.), außer Th. 143 als Obj. der Einwirkg. von Waffen, vgl. Vorbem. u. oben bb, Obj. σάκος in 7/267+ Th. 143 μούνος δ9 όφδαλμός ~σφ ένέκειτο μετώπω mitten auf der Stirn — £582 (βάλ’ ηνίοχον) χερμαδίφ άγκώνα τυχών -ον + £657, Κ455, £497 (^αύχένα3), Υ455, /328 (κατ9 t J; /1531, TV506 (^γαστέρ,α), Ν372 = 398 (έν L μ), Ρ313 (κατά L ,α); Ρ618 (διά δέ γλώσσαν τάμε); /295 (κενεώνα); /7412 (κάκ κεφαλήν) = Κ387. 475; Ρ3Ο9 (υπό κληϊδα); κ161, Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav. (νώτα)’, TV 43 8 - 0523« = /7597« (στήδος); Λ 252 (κατά χεΐρα -ην άγκώνος ένερδε) — Ω 212 (Hekabe:) “τού (Ach.) έγώ -ον ήπαρ έχοιμι ' έσδέμεναι προσφϋσα" dem könnte ich mich in die Leber einbeißen, mitten hinein, sie zu essen (Schadewaldt) — /7623 εί... σε βάλοιμι
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τυχών-ον ... χαλκώ + υ306, Κ413 = 486in (τόν βάλε), Ψ 875 (υπό πτέρυγος βάλε -σην, die Taube; zur Sache vgl. L2), TV397 (cov περόνη σεs τυχών, [den Wagenlenker] τόν V. 396) = 77145"1 (L dv, Obj. zu ergänzen) 1 baee nb. Bez.en (bes. geordneten) für Menschenmengen, (άγών, άγορή); bei diesen verbindet sich mit dem Begriff der Mitte ansch. eine besondere gesellschaftl. Bed., s. L3 ω86 δήκε (Thetis) -ω έν άγώνι άριστήεσσιν Αχαιών, (sc. άεδλα) Ψ 685 τώ δέ ζωσαμένω βήτην ές -σον άγώνα 710“ + 507 (-ω έν άγώνι) — Τ\73 οίσέτω ές -σην άγορήν (sc. τά
δώρα), ϊνα πάντες Αχαιοί ' ... ϊδωσι (vgl. L3 87f.) + Γ249 β3Ί (Tel. will sprechen) στή δέ -ση άγορή' σκήπτρον δέ οί έμβαλε χειρί ' κήρυξ + 150 (Akk.) - Λ/206 ό (der Adler)
ήκε (eine Schlange) χαμάζε 1 ... -σω δ9 ένί κάββαλ9 όμίλω
— Υ245 έσταότ9 έν -ση ύσμίνη δηίοτήτος mitten in der Schlacht (s den kämpfenden Massen) 1 bß nb. zeitl. Begriffen als Übergang: räuml. Vorgang zur Angabe eines Zeitpunktes 068 ημος δ9 Ήέλιος -ον ούρανόν άμφιβεβήκει (τότε πατήρ έτίταινε τάλαντα) s 6400 a /7777 , vgl. L6 Ορ. 609 εύτ9 άν δ9 Ώρίων καί Σείριος ές -ον έλδη ' ούρανόν
— II. parv. fr. 11 Α, 1 ρ. 56 Dav. νύξ μέν έην -ση es war in der Mitte der Nacht (> Mitternacht), aber viell. auch urspr. attributiv? anal, in μέσον ήμαρ ‘Mittag’? </>111 έσσεται ή ήώς ή δείλη ή -ον ήμαρ + 7/288 (έπί) h. Αρ. 441, h. Merc. 17 άστέρι είδόμενος -ω ήματι mitten am (hellen) Tage — Op. 502 δέρευς έτι -σου έόντος 2 μ. substantiviert 2 a Mask., die (Menschen) mittleren Alters Hes. fr. 321, 1 έργα νέων, βουλαί δέ -ων, εύχαί δέ γερόντων 2 b Ntr. Mitte 2ba auf ‘Geographie* bzgn. (Anordnung entspricht ungefähr Ibaaa usw.) Unterwelt: λ 157 -σω γάρ μεγάλοι ποταμοί καί δεινά ρέεδρα, 1 Ωκεανός μέν πρώτα, oder noch mit ζόφος (V. 155) zu verbinden? Sc. 209 πολλοί γε μέν άμ -ον αύτού ' (sc. λιμήν, V. 207) δελφϊνες /87 κάδ δέ -ον τάφρου καί τείχεος ίζον 0357 ές -σον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δέ κέλευδον, die Uferböschung in den Graben 0223 (Schiff des Od.) έν -σάτω έσκε lag ganz in der Mitte 2 bß von flächigen Gegenständen μ 443 -σφ δ9 ένδούπησα δούρα, die Reste seines Schiffes Sc. 144 έν -σω δ9 άδάμαντος έην Φόβος 2 by von Körpern bzw. Pers. Λ7167 σφήκες -ον αίόλοι, -ον Akk. der Bzhg., kaum Adv. TV534 έδνος έχάζετο. τόν ... ' ..., περί -σω χεΐρε τιτήνας, ' έξήγεν πολέμοιο in der Mitte umfassend 2b3 von Menschenmengen 2b3aa vom μεταίχμιον, dem Raum zwischen zwei feindlichen Heeren für Zweikämpfe (anal, im άγών, s. bb u. vgl. oben 1 b aee), όρκια πιστά u.ä. Γ69 έμ9 (Paris) έν -σω καί Μενέλαον (άμφ9 Ελένη μάχεσδα ι) a 9 0 Γ341 ές -σον Τρώων καί Αχαιών έστιχόωντο = 266 s.u. 2b5bb ZI20 ές -σον άμφοτέρων ουνίτην μεμαώτε μάχεσδαι = ΚΙ 59 (« ¥^814, s.u. bb) — die Sit. von Γ69. 341 usw. wird vorausg. in: 2179 κάδ δ9 έδορ9 ές -σον (Ath., wie eine Sternschnuppe) 444 (Eris) σφιν (Gr. u. Tr.) νεΐκος όμοίίον έμβαλε -σω, vgl. L3 zum Verh. von ξυνήϊον u. μ.; das Bild von der zu verteilenden Beute oder zu gewinnenden Preise (L3) liegt wohl auch den folgenden beiden St.n zugrunde: Σ264 έν -ω άμφ- ότεροι μένος Άρηος δατέονται £416 (Aphr.:) ,,^-σω δ9 άμφοτέρωνΛ μητίσομαι έχδεα λυγρά ' Τρώων καί Δαναών, σύ (Hel.) δέ κεν κακόν οίτον όληαΓ, zwischen zwei Heeren zerrieben — die Mitte zwischen zwei Kämpfenden, Hektor
u. 	Aias: 7/277 t u σκήπτρα σχέδον (Herolde), u u Formelvar., vgl. oben ZI20 = Kl57 s ¥^814 (u. bb, sowie Th. 709, s.u. 2b6cc) 2b6bb die für verseh. Zwecke (Wettkämpfe, Vertragsabschlüsse, όρκια πιστά, vortragende Sänger u.ä.) freigehaltene Mitte Ψ704 γυναϊκ9 ές -σον έδηκε (Ach., als Trostpreis) 814 ές -ον άμφοτέρω ουνίτην μεμαώτε μάχεσδαι (a Ζ120 - Κ157, Σ264, s.o. aa: άμφοτέρω) σ 89 ές -σον δ9 άναγον, Iros, zum Kampf mit Od. — für die Gesandtschaft der Tr.: Γ266 ές -σον Τρώων καί Αχαιών έστιχόωντο (= Γ341, s.o. aa) - für Demodokos’ Vortrag: δ66 (τφ δήκε δρόνον) -σφ δαιτυμόνων = 473 + #262 (ές -ον) - der Ort, von dem aus etwas gesagt, angekündigt wird: #144 (Laodamas) στή ρ9 ές -σον ίων (u. fordert Od. auf, sich am Wettkampf zu beteiligen), allerd. viell. die Mitte
161
162


μέσ(σ)ος
μετά
des Agon (s.o.) μ 20 έν -σω στάσα (Kirke) μετηύδα ΓΊΊ ές -σον ιών Τρώων άνέεργε φάλαγγας = Η55, μ. viell. das μεταίχμιον, s.o. aa 2 böcc das Zentrum des Kampfes, wo er am heftigsten ist E3 (Ath. trieb Diom.) κατά -σον, όδι πλεΐστοι κλονέοντο' 1 ..., 1 ίρεύς Ήφαίστοιο' δύω δέ οί υίέες ήστην s Π285 Ρ375 τοι δ9 έν -ω άλγε9 έπασχον 1 ήέρι καί πολεμώ 4- Δ 541 (κατά -σον), Th. 709 (ές -ον άμφοτέρων, s.o. aa) 2bödd sonstige Ä?474 'Ρήσος δ9 έν -σω εύδε, sc. seiner Leute h. 19, 22 (Pan) ένδα καί ένδα χορών τοτέ δ9 ές -σον έρπων 1 πυκνά ποσίν διέπει, der Tänzer, zu χορών s. A.-H.-S. z.St. 4- Sc. 201 (έν -σω, sc. χορώ) Δ299 (die schlechten Krieger) δ9 ές -σον έλασσεν (Nestor), zwischen Vorkämpfer u. Fußvolk i429 (der Schafsbock) έν -ω άνδρα φέρεσκε ρ447 (Antin. zum Bettler) στήδ9... ές -σον (weg von mir) 3 Zwischengruppe (zw. 1 b u. 2) μ. i.d.R. ohne Bezugswort, im Pl., aber mask. oder fern., nach dem Geschlecht der Gruppe, deren Mitte es bezeichnet; abgesehen von der Einschränkung auf Pers.-Gruppen (nur geleg. Mengen von Gegenständen) Bed. wie bei ‘prädikativem* Gebrauch u. bei substantiviertem μ. inmitten von, (unter denen) in der Mitte, Nuance: in ihrer Mitte, betont werden die Leute, nicht der Ort; wechselt mit ihrer Bez. nach metr. Bedarf 3 a die Mitte einer Versammlung άγορή'. ΤΊΊ (K%. sprach) αύτόδεν έξ έδρης, ούδ9 έν -σοισιν άναστάς Υ\5 (Pos.) ίζε δ9 άρ9 έν -σοισι 4- ω441 /7384 τοΐσι 1
στάς έν -σοισιν μετεφώνεεν κήρυξ, ^τοϊσιΔ zu μετεφώνεεν (Α.-Η. z.St.) 4- /7417 (ohne L J Gerichtsversammlg. (ähnl. wie beim Agon, s.o. 2b δ): Σ507 κεϊτο δ9 άρ9 έν -σοισι δύω χρυσοΐο τάλαντα (als Preis für den, der am gerechtesten Recht spricht) Chor, Umzug: Σ606 (zwei Tänzer) κατ’ αυτούς ' μολπής έξάρχοντες έδίνευον κατά -σους = <519 Tit. Cycl. 5 ρ. 18 Dav. -σοισιν δ9 ώρχεΐτο (Zeus) Σ569 τοΐσιν δ9 έν -σοισι πάϊς φόρμιγγι λιγείη in ihrer Mitte, sc. der jungen Leute, παρδενικαί δέ καί ήίδεοι (V. 567) von τοΐσιν aufgegriffen, vgl. Vorbem. zu 3 3 b im Kampf (o.ä.)
von Freunden (zum Schutz) oder Feinden umgeben, eingeschlossen: /1212 (um Men.) κυκλόσ9, ό δ9 έν -σοισι παρ- ίστατο Λ 413 έλσαν (Tr. den Od.) δ9 έν-σοισι, μετά σφίσι πήμα τιδέντες <5281 ήμενοι έν -σοισιν, wohl: der Tr., Hel. u. Deiphobos; allerd. auch mögl.: der eigenen Leute, dann zu 3 c — ferner: Λ/209 κείμενον έν -σοισι, Διός τέρας in ihrer Mitte (sc. der Tr.) 3c in der Mitte der eigenen Leute (Anführer u.ä.) 7364 έν δέ -οισι κορύσσετο Άχιλλεύς
4- *Ρ134, Ω162 (vgl. 161: πατέρ9 άμφί καδήμενοί). 84 (ένί -<W). <5413 (έν -σησι, νομεύς ώς πώεσι μήλων) 3d in der Mitte von gleichartigen Dingen Λ 35 (auf dem Schild waren 20 όμφαλοί) κασσιτέροιο ' λευκοί, έν δέ -οισιν έην μέλανος κυάνοιο in ihrer Mitte 4 Problematisches 4 a übertragene Bed. »P574 (Men. zu den griech. Heerführern:) ,,ές -σον άμφοτέροισι (für Antil. u. mich) δικάσσατε, μή δ9 έπ9 άρωγτΐ', obwohl innerhalb des fgrE singulär, setzt wohl terminolog. Verwendg. voraus; andernfalls wäre es auch für Zeitgenossen unverständl. oder zumindest mehrdeutig un- tersch. Deutungen: 1) unparteiisch (s. Σχ; i.d.R. so aufgefaßt, vgl. z.B. Leaf z.St., oben II Sp. 300, 44ff.); entweder direkt von δικάσσατε abhängig oder ellipt., zu ergänzen wäre dann ein Ptz. in der Bed. tretend, sich stellend (sc. nicht auf die Seite eines von beiden, wie beim Bei-stand) 2) (sachgerecht, richtig < in die Mitte = gerade, nicht nach links oder rechts (vgl. ίδεΐα, σκολίη δίκη) davon abweichend, nach Ehrenberg, Rechtsidee im frühen Griechentum, Leipzig 1921, 56 ff., 76 ff. in die Mitte, ins Schwarze treffend, wobei er für μ. usw. ein Gottesurteil zur Ermittlung des Rechts voraussetzt, bei dem dieses durch Werfen ermittelt worden wäre; ansprechend, aber nicht zu beweisen, eher eine einfache Übertragg. von ές -ov τίνος βαλεΐν (s.o. 2 b γ , auch die übrigen Ausdrücke besser anders zu erklären, vgl. L4 29 Anm. 82) 3) ähnl. u. auch - ίΟεΐα δίκη, aber im Sinne der Versöhng. der entgegengesetzten Ansprüche (Mitte als Kompromiß) nach L4 (vgl. Skizze auf S. 27); nicht wahrsch., i.d.R. u. bes. hier kann nur eine Partei Recht haben 4) ellipt., in die Mitte (stellend, sc. uns, oder gehend, Subj. die Fürsten) Recht sprechen, i.d.S., daß ein of4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
fizielles Verfahren stattfinden soll, μ. wäre dann der (u.a. auch neutrale) allen vor Augen liegende Freiraum in der Mitte der Versammlg., s.o. 2b<5bb , vgl. Σ504 ίερώ ένί κύκλω 4 b Adv. ist μεσσόδι nach Hofinger s.v. in Op. 369 άρ/ομ^νου δέ πίδου καί λήγοντος κορέσασδαι 1 μεσσόδι φε- ίδεσδαι in der Mitte (= πίδου -ον έόντος), doch s. Chantraine, Gr. h. 1, 244f. 4c attributiv oder prädikativ? N 308. 312 (Mer. zu Idom.: „wo sollen wir kämpfen) ή έπί δεξιόφιν παντός στρατού, ή άνά -σους, 1 ή έπ9 άριστερό- φιχΤ 1 2 νν. 1 (Idom. antwortet:) „νηυσί μέν έν μέσσησιν άμύνειν είσί καί άλλοι, 1 13 νν.1 νώϊν δ9 ώδ9 έπ9 άριστέρ9 έχε στρατού“ in 312 wohl attributiv; der Kampf geht um die Schiffe, die anal, zu den Truppen (Mitte, linke u. rechte Flanke [308, zu den Leuten in der Mitte, gehört zu B3J) gruppiert werden, also ein Teil zwischen zwei gleichartigen, „der mittlere Teil des Schifflagers“ (L1); andererseits nicht ganz auszuschließen, daß -σησιν nur an νηυσί angeglichen = den Schiffen in der Mitte ähnl. wohl in 0635 (der Hirt) πρώτη σι καί ύστατίησι βόεσσιν 1 αίέν όμοστιχάει, ό (Löwe) δέ τ9 έν μέσσησιν όρούσας 1 βουν έδει, auch hier Gruppen Epim. fr. 11, 1 Diels ούτε γάρ ήν γαίης -ος όμφαλός ούτε δαλάσσης, gleichgültig, ob attrib. oder prädik. Bed. in der Mitte (sc. der Erde u. nicht anderer όμφαλοί; evt < mittlerer = in der Mitte liegender
D w.ll.: S223, K479; Cat. 51 A, 5 Trav., vgl. Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff. B. Mader
μεστός [Γ] (etym.: see μέτρον) full Vit. p. 18,26 όσα 5’ άγγεα, -ά μέν εϊη J. Ν. Ο ’Sullivan
μέσφα [1'] Ε Alte Präp. m. Gen.; Etym. uns., s. Frisk und Chantraine, Dict. s.v.; zu -φα s. Joseph, IF 87, 1982[83], 166ff. Σχ sch. D Θ508: μέχρι τής ήμέρας (vgl. sch.min. P.Berl. inv. 10634 z.St.) B bis Θ508 ώς (damit) κεν παννύχιοι μέσφ’ ήοΰς (καίωμεν πυρά πολλά) bis zur Morgenstunde. — Wortf.: άχρι(ς), ές/είς, μέχρι D ν.1. Λ 756, τ223 = ω310 (wozu Α. Scheindler, Textkritische Erläuterungen zur Ausgabe der hom. Gedichte, Wien 1925, 157f.; van der Valk, Text. Crit. Od. 50) G. C. Wakker
μετά L 1 bereits myk. (z.T. als VG von PN), vgl. DMic. I 441 f.; allg.: T. Mommsen, Entw. einiger Gesetze für den Gebr. der gr. Präp.: μετά, σύν u. άμα bei den Epikern, Progr. Gymn. Frankf. am Main 1874, 28-37 = Beiträge zu der Lehre von den gr. Präp., Berlin 1895, 39—54; Schwyzer II 481-7 (m. älterer Lit.); Chantraine, Gr. h. II 115-20 2
Etym. u. Bed.entw.: nb. Frisk s. Wackemagel, Synt. II 240—8; Wathelet, Traits eoliens 343f. 3 als Präp.: allg. B. Giseke, Die allmähl. Entst. der Gesänge der II., Göttingen 1853, 17—9; Kühner-Gerth II 1, 505—9; m. Akk. e. Kollektivums: Cuil- landre, La droite 151 f. 4 in Kompos.: I. Bekker, Hom. Blätter I, Bonn 1858, 283 f. (μετά 4- Verba des Redens/Spre- chens); J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 119f. (μετά 4- Verba der Bew.); Leumann, Hom. Wort. 93—5 (Urspr. aus Postpos.) 5 Textkritik: N. Wecklein, Textkritsiche Studien zur Od., München 1915, 58 (v.l. κατά/μετά); Labarbe, l’Homere de Platon 116—8 (v.l. έπ(ί) / μετ(ά)) 6 zu einzelnen Versen: B143, Θ94, P149: Leaf z.St.; Σ508: Sidgwick, CR 8, 1894, 2 a. b; Kl 14: Heitsch, Aphroditehym- nos 99; «7367, 0400: Leaf z.St.; Op. 274: Verdenius z.St.; Op. 444: Krafft, Untersuchungen 56f.; h. Cer. 328: Richardson z. St.
Stellen s. Gehring u. Hofinger; Nachträge: Plusv.: K3 a, 6 598a, clll a, π24a - Pap. u. ep. Fr.: Hes. POxy. 2509, 10. 16; inc. auct. fr. POxy. 2513, 27; Theb. fr. 2,7 p. 11 Ki. - p. 22 Dav.; Cypr. fr. 6, 1 p. 24 Ki. - fr. 7, 1 p. 37 Dav.; inc. sed. fr. 6 p. 72 (v.l.); c. Naup. fr. 1, 1 p. 146 Dav.; fr. 7, 3 p. 148 Dav.; Heges. fr. 1, 3 p. 208 Ki. - fr. 3, 3 p. 166 Dav.; Vit p. 12, 2 (v.l.)
Verbalkomposita mit μετ(ά)~ (s. unter den einzelnen Verben): -αιρέω, -αισσω, -άλλομαι, -αυδάω, -βαίνω, -βουλευω, -δαίνυμι, -δίδωμι, -ειμί, -εΐμι, -ειπεΐν, -ελδεΐν, -έπομαι, -έπω,
163
164


-έρχομαι, -έχω (ν.1.), -ήμαι, -ίζω, -ίημι, -ίστημι, -κλαίω, -κλίνω, -λήγω, -μείρομαι (ν.1.), -μέλπω, -μέλω, -μίσγω, -ναιετάω (ci.), -ναίω (ν.1.), -νίσ(σ)ομαι, -οίχομαι, -οκλοάζω, -ομιέω, -ορμάω, -οχλίσσαι, -παύω, -πρέπω, -σεύω, -στένω, -στον- αχίζω, -στρέφω, -τίθημι, -τρέπω, -τροπαλίζομαι, -φημί, -φράζω, -φωνέω; m. μετεκ-: περάω (ν.1.)
G. C. Wakker
μετάγγελος [2‘, 1Η, lh] Ε Univerbierung an den 2'- Stellen strittig, vgl. Richardson zu h. Cer. 441 Μ [«ί««] -ον h. Cer. 441 -ος 0144, Ψ199; -ον Hes. fr. 204,
58 Β Übermittler, Bote, Botschafter 0144 (Hera ruft Ap. u. Iris) ή τε θεοΐσι -ος (μετ' ά. ν.1.) άθανάτοισι ¥Ί99 ώκέα δ' Ίρις 1 άράων άίουσα -ος (μετ' ά. ν.1.) ήλθ' άνέμοισιν h. Cer. 441 ταΐς δέ -ον (corr. Allen, μετ' ä. cod.) ήκε (Zeus) ... ’ Ρείην Hes. fr. 204,58 ούδέ τινα μνηστήρα μ\ε]τάγγελον άλλ[ον έπεμψεν (Idom.) er schickte keinen anderen Brautwerber als Boten (μ. = Präd.Nom.). — Wortf.: άγγελος, ψευδάγγελος, άγγελίης
Μ. Schmidt
μεταδημιος [2°] Σχ sch. Barn. #293: -ος- έπιδημών, ν46: -ον- ένδημον τή πόλει Β in der Gemeinde, daheim, vgl. έπιδήμιος und (Wortf.) ένδημος 0293 (Ares zu Aphr.:) „ού γάρ έθ' Ήφαιστος -ος, άλλά που ήδη 1 οϊχεται ές Λήμνον“ ν46 (Od. zu Phäaken:) „θεοί δ' άρετήν όπάσει- αν 1 παντοίην, καί μή τι κακόν -ον ειη“
Μ. Schmidt
μεταδόρπιος [1° ] in the midst of, during, at supper δ 194 (ού) τέρπομ όδυρόμενος -ος, some (e.g. Am.-H., Latti- more) take μετά- = *after’, app. looking to v. 68, but n. w. 213ff. (where same meal resumed); and 'not in the midst of good cheer’ seems more appropriate here
J. N. O’Sullivan
μετάδουπος [1H] hapax L Wackemagel, Synt. II 244; 2Troxler, Sprache Hesiods 139; 3West, WD on v. 823; 4M. Hofinger, Etudes sur le vocab. du grec archaique, Leiden 1981, 158 B Op. 823 αϊδε μέν ήμέραι (i.e. those of which one can predict that they will be good for particular tasks etc.) είσίν έπιχθονίοις μέγ’ ονειαρ- 1 αί δ’ άλλαι -οι, άκήριοι, οΰ τι φέρουσαι. Context suggests 'of changeable (and so for purposes of fruitful activity, unpredictable) character’ as general sense, but exact force uncert.: some take μετά- = (&) *in between’ (Proclus; L1 in sense 'in between the good days’; L2 'in the middle, between the good and the bad’, but in all prec. context only one truly bad day mentioned [v. 802 ] and the days that are μ. are contrasted only with those that are ονειαρ), most = (b) 'changeably* (more usu. force of μετα- and app. favoured by context); -δουποι usu. taken = (a) Talling’ (*but days do not fall with a crash or thump’, L3; but use in simple sense 'fall’, though not otherwise documen- ted, not entirely inconceivable), by L3 = (b) ’thundering’ (comparing έρίγδουπος πόσις Ήρης; but while Zeus does thunder, do days?), μ. then meaning *of changeable thunder, of uncertain omen’ (cf. LSJ Suppl. s.v.). — See also έρίδ- ουπος J. N. O’Sullivan
μεταδρομάδην [!’] rare ep. adv. Σχ sch. D £80: επιδρομών, έπιδιώξας B in the act of running after him, deverb. (δραμεϊν) adv. of attendant action £80 (τόν μέν) πρόσθεν έθεν φεύγοντα -άδην έλασ ώμον 1 φασγάνφ άίξας
J. Ν. O’Sullivan
μέταζε [1Η ] Ε Adv. zu μετά wie τά μέτασσα; analog nach έραζε, θύραζεΊ; anders Schulze, KJ. Sehr. 372 Β hinterher, später: Op. 394 μή πως τά — (μεταξύ codd.) χατίζων1 πτώσσης άλλοτρίους οίκους, s. West 2«St u. Verdenius, Mn. 33, 1980, 381. — Wortf.: (μετ)έπειτα, τά μέτασσα, (κατ/μετ)οπι(σ)θε(ν), (έξ)όπίσ- (σ)ω, (μεθ) ύστερον G.C. Wakker
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μεταχιαϋεΐν s. κίε
μεταλλάω [61, 20° ] Ε no secure etym.; usu. associated w. μέταλλον, see Tucker, Greek Verbs 249 Μ 1 trisyll. [~-x ] ουτ εϊρομαι ούτε -ώ Α 553; (άνείρεαι) ούδέ -$(ς) ο 23, ψ99; έρέω ο ^μ άνείρεαι ήδέ -$ςΛ ΓΠΊ = η243 = ο 402, τ!71; ταϋτα διείρεαι / L d ω 478/a 231 = ο 390; διείρεο μηδέ -α A55Q; οΰς/δν σύ -$ς K12S, 7V780/to321; -£ ξ 128 [«--] -α τ115. 190 2 quadrisyll. [----] -ώσιν π 287
= τ6; -ησαν £516; (φίλον) έστί/έσκε ^-ήσαι καί έρέσθαιΛ /69, £378/ο 362; u /243, π 465; -ήσαι ρ554 Σχ sch. D Γ177: ήδέ -&ς- καί πολυπραγμονείς, έπιζητεΐς (cf. sch. min. P.Amh. 18 on o23 and on o362) L ’D. Müller, Handwerk u. Sprache, LMeisenheim am GlaUj 1974, 121 f.; 2H. Ramersdorfer, Singuläre Iterata der II., 1981, 218-20
B ask (about), question (intensity, persistence of ques- tioning seems, pace L2 [who favours connect w. μέταλλον], to be occasional feature of context [esp. A 550—553, rl71] rather than part of meaning of μ.: unsuitable not only in Γ 177 but also at least K125, 7V78O, o23, rl90; and in form. μεταλλήσαι καί έρέσθαι we hardly have semantic bathos); in dir. speech exc. £516; strongly form, (in VE form.), often coupled w. form of (άν/δι) εϊρομαι. — Wdfld.: see εϊρομαι 1 ask (about); pers. questioned in acc. when expressed ask (about) thing (acc.; neut. pron. exc. /243; clearly intern, acc. /243, o362, ρ554): A 550 öv (sc. μύθον) δέ κ’ έγών άπάνευθε θεών έθέλωμι νοήσαι, 1 μή τι σύ ταϋτα ^έκασταΛ διείρεο μηδέ -α £128 εύ δεξαμένη φιλέει (obj. Wanderer) καί L j -q ο 362 τόφρα τί μοι φίλον έσκε ^-ήσαι καί έρέσθ- aij, see vol. II 484, 69—73 π465 ούκ έμελέν μοι ταϋτα L u w. double acc.: ΓΠΊ (Helen to Priam.:) „τούτο δέ τοι έρέω, δ μ άν^είρεαι ήδέ -££j“ = η243 — ο402 = τ 171 (τόν μύθον ένισπήσω σύ δ’ άκουσον v.l. Ν. έξερέουσα ν. 166) α231 έπεί άρ δή ταύτά μ’ dvL = ο390 ω478 τί με ταϋτα δι^ j/ τ 115 έμέ νύν τά μέν άλλα -α (μηδ’ έμόν έξερέεινε γένος) /243 έθέλω έπος άλλο -ήσαι καί έρέσθαι 1 ΡΝ* ask something (acc.) about (άμφί): ρ554 -ήσαί τί έ θυμός 1 άμφί πόσει κέλεται, cf. τ95 — w. indir. quest.: /69 -ήσαι καί έρέσθαι 1 ξείνους, οϊ τινές είσιν — ask about pers. (acc.; sc. acc. o23): ΝΊ&0 έταροι δέ κατέκταθεν, οΰς ^σύ -ρς-j (i.e. in w. 770ff.; 'asking/looking for* also poss.) ω321 κείνος μέν τοι οδ" αύτός έγώ ... όν L u (w. 288ff.) ο23 (παίδων προτέρων καί κουριδίοιο) ούκέτι μέμνηται τεθνη- ότος ούδέ -q (woman who has remarried, about children) ask for, 'request the presence of’ vel sim.: K125 τόν μέν έγώ προέηκα καλήμεναι οΰς σύ -$ς (νν. 111—113; Nestor’s words are not a request for Information) τ190 PNa -α άστυδ’ άνελθών asked for, asked to see 2 question pers., w. acc. (sc. acc. £516, ^99) of pers. only (acc. of pers. questioned also lOx in 1) A 553 καί λίην σε πάρος γ' ουτ εϊρομαι ούτε -ώ ψ99 τίφθ’ ούτω πατρός νοσφίζεαι, ούδέ παρ αυτόν 1 έζομένη μύθοισιν άνείρεαι ούδέ -ήίζί £516 (the Trs. rejoiced at Aen.’s retum) -ησάν γε μέν οΰ τι (adv.) (for they had to fight) π287 (Od. to Tel.:) „μνηστήρας μαλακοϊς έπέεσσι 1 παρφάσθαι, οτε κέν σε -ώσιν ποθέοντες (the arms)" « τ6 3 abs. ask questions £378 έμοί ού φίλον έστι -ήσαι καί έρέσθαι (ever since someone deceived me)
D H3O8a (= £516) J. N. O’Sullivan
μετάλμενος s.o. I Sp. 546, 77 ff.
μεταμάζιος [l1] only here and Anacreont. 16,30 between the breasts £19 έβαλε στήθος -ον (adv.; see Leaf ad L) J. N. O’Sullivan
μεταμειπτ(ός) [1H] hapax form that may be exchanged Hes. fr. 43 a, 43 (Ath.:) ,,ού /]αρ δή μεταμειπ[τόν, έπήν τό] πρώτ [άποδώη]“, i.e. it is not possible, permitted (so μετα- μειπτ\έ* Merkelbach, ZPE 3, 1968, 134f.) to make an ex- change (of item already paid for and the price paid)
J. N. O’Sullivan
165
166


μεταμφότεροι
μετάτροπος
μεταμφότεροι [le] hapax both Theb. fr. 2, 7 p. 22 Dav. παισίν έοΐσι -οισιν (ci., μετ' άμφοτέροισιν) έπαράς (ήράτο), see Davies'*·, Gl. 67, 1989, 91 f. J. N. O’Sullivan
μεταμώνιος [Γ, 5°] Ε app. < *μετ-ανεμώνιος; οη -ωνιος see άνεμώλιος Ε Σχ sch. D 21363: μεταμώλια’ μάταια L Bechtel, Lexil. 226; Luther, Wahrheit u. Lüge
Levet (έτοιμος L1) 227f. B basic sense app. *gone with the winds ’, and so brought to nothing, void, vain; only dir. sp.; predic. exc. σ332+; always -ia and w. v.l. μεταμώλια (due to confusion w. άνεμώλιος; n. use of both wds. w. βάζεις, and occurrence of both in same context Δ 355 ff.). — Wdfld.: άνεμώλιος; άκράαντος, άλιος, άτέλεστος, κε(ί)ν(ε)ός, μέλεος /1363 (Ag. to Od., who has been an- gered by Ag.’s Charge of hanging back from battle and has described his words as άνεμώλια [v. 355]:) ,,ταΰτα δ όπισθεν άρεσσόμεθ', εί τι κακόν νΰν 1 εϊρηται, τά δέ πάντα θεοί -α θεΐεΫ* i.e. gone and forgotten, without effect on relations betw. Ag. and Od., cf. 04O8f. /?98 (Pen. to suitors: ,,μίμνετ) εις ό κε φάρος 1 έτελέσω, μή μοι -α νήματ δληται“ come to nothing, vain, futile through being broken off unfinished = r!43 - <υ133 subst, of wds. regarded as vain, empty (n. esp. 'boastful’ character of wds. referred to in both passages): σ332 (Melantho to disguised Od., who has claimed to be πολυτλήμων:) ,,ή ρά σε οίνος έχει φρένας, ή νύ τοι αίεί 1 τοιούτος νόος έστίν, δ καί -α βάζει? = 392
J. Ν. O’Sullivan
μεταναιετης [1Η] werbei einem wohnt, Mitbewohner, Bez. als μ. zielt nicht auf Wohnsitz, sondern auf damit verbundene Funktion, hier die des Helfers, Dieners, vgl. dt. Beisasse u.a. Bildungen mit -sass. — Wortf.: s. μετανάστης u. περικτίτης, περικτίων, περιναιέτης, ναιετάω Th. 401 (Zeus έθηκε) παΐδ- ας <5’ (sc. der Styx = Ζήλος, Νίκη, Κράτος, Βίη) ήματα πάντα έοϋ (έούς ν.1.) μεταναιέτας (μετά ν. ν.1.) είναι, ihnen wird die Ehre zuteil, daß sie seine Helfer werden dürfen, s. V. 386ff.; vgl. z.B. ¥z90f. (Patr. wird von Peleus aufgenommen und des Ach. θεράπων) u.o. II Sp. 862, 77 ff. zu anderen „Dienern“ des Zeus Μ. Schmidt
μετανάστης [2‘] E gegen die einfache und auch sem. plausible Abi. von μετά und ναίω (vgl. μεταναιετης, μέτοικος u. dt. Beisasse) spricht nur, daß das Wort nachhom. immer verstanden wurde wie eine (in der Wortbildg. komplizierte) Abi. aus μετά + άνίστασθαι. Leumann, Hom. Wort. 183 geht desw. von (nicht belegtem) Verb μεταναίω „umsiedeln“ aus, vgl. Frisk s.v. u. Chantraine, Dict. 690 Σχ sch. D /648: ^-ην μέτοικον φυγάδαΛ, 7759: L j. μέτοικοι δέ λέγονται οί καταλιπόντες την ιδίαν πόλιν, καί άλλην οίκοΰντες
Β wahrsch. Mitbewohner, als Bez. eines (aus unbekannten Gründen und mit nicht erkennbarem Status) nicht wie normale Gemeinde-Mitglieder in die gegenseitigen Rechtsbeziehungen einbezogenen, nicht „gleichberechtigten“ Mannes (vgl. dt. „Mitbürger“ als mögl. Ausdruck einer Differenz zum „Bürger“ ). Herkunft eines μ. oder seiner Vorfahren aus der Fremde mögl., aber weder wg. Wortbed. noch aus anderen Gründen notwendig (auch att. Metöken waren nicht notw. „Fremde“), weil auch andere Ursachen für minderen Rechtsstatus mögl. Bed. „Umsiedler“ auch nicht desw. plausibel, weil Fremde recht- und ehrlos wären, vgl. zu ξεϊνος. Auch daß Ach. (nur) ggüber Phoinix u. Patr., die beide ihre Heimat verlassen haben und von Ach.s Vater in Phtia aufgenommen wurden, die ihm von Ag. angetane Behandlung als ein Verhalten gegenüber einem μ. bezeichnet, läßt kaum Rückschlüsse zu, denn beide sind unter den Myrmid. hochgeehrt (und „eingebürgert“). - Wortf.: s. ένδημος, έφέστιος /648 (Ach. zu Phoinix:) ,,ώς μ* άσύφηλον έν Άργείοισιν έρεξεν (έθηκεν v.l.) ’ ^Άτρε- ίδης ώς εϊ τιν' άτίμητον -ην? Π59 (Ach. zu Patr.:) „τήν άψ έκ χειρων έλετο ' 4 (-ιν v.l. ant.), Akk. als ob
nach μ’ άφέλετο Μ. Schmidt
Μετάνειρα [6h] Frau des Keleos, des Herren von Eleu-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
sis u. Sohnes des Eponyms der Stadt, Μ. von Kallidike usw. Nimmt Dem., als sie in menschl. Gestalt auf der Erde umherirrt, als Amme für ihren Sohn Demophon auf, verhindert durch ihre Neugier, daß Dem. ihn unsterbl. macht: βαθυζώνω -η: h. Cer. 161; έύζωνος/ν -a/αν: h. Cer. 212. 234. 243/255; -a h. Cer. 206. — Der N. i.S.v. 'die unter den Menschen weilt" bezeichnet nach Kretschmer, Gl. 12, 1923, 53 Anm. 3 in einer älteren Fassg. der Sage Dem. selbst, vgl. Sommer, Nominalkompos. 146. 171. 181; Richardson 200 (zu V. 161) B. Mader
μεταξύ [1‘, lh] Σχ sch. D A156: άνά μέσον Β (Adv. zu μετά; Etym. strittig, s. Frisk s.v.; Dunkel, Gl. 60, 1980, 61:) dazwischen, in der Mitte, Lok.: X 156 έπεί ή μάλα πολλά - ' ουρεά τε θάλασσά τε h. Merc. 159 (νΰν μάλ' οϊω ή ...) ή σέ φέροντα - κατ' άγκεα φηλητεύσειν, wozu Radermacher, Hermesh. z. St.; von anderen jedoch temp. aufgefaßt 'zwischendurch, gelegentlich’, vgl. A.-H.-S. z. St. Wortf.: μεσ(σ)ηγύ(ς)
D Op. 394 (codd.; vgl. s.v. μέταζε)
G. C. Wakker
μεταπαυσωλή [1‘] hapax interval (μετά- = 'between’ bouts of fighting; cf. P373, where, however, ref. to resting within single battle) of rest from T201 (Ach. to Ag.: „sacrifice later) όππότε τις -ή πολέμοιο γένηται“, i.e. at sunset (cf. w. 207f.; cf. B376L). But it seems prob, that μετά πανσωλή should be read: cf. Leumann, Hom. Wort. 93 n. 55 (but w. μετά as interpreted above, not = 'danach* [wonach? Perhaps Leumann meant 'nachher’]); on -ωλή/ωρή words in Hom. in gener, see Porzig, Satzinhalte 235 f. — Wdfld.: πανσωλή, άμπανμα J. N. O ’Sullivan
μεταπρεπης [1·] hapax outstanding among Σ’370 (δόμον [of Heph.]) -ε άθανάτοισι (= άθανάτων δόμοισι), as a marvel of Heph.’s craftsmanship. — Wdfld.: άρι-, έκπρεπής, άριδείκετος, άριστος, έκδηλος, έξοχος, νπείροχος. Cf. (μετα)πρέπω J. Ν. O’Sullivan
μεταρίϋ’μιος [lh] only here, Ap. Rh. 1, 205 (cf. Rhian. 1,16) counted among, belonging to the number of h. 26, 6 (άέξετο [Dion.]) -ος άθανάτοισιν
J. N. O’Sullivan
μέτασσ(ος) [1°, lh] Ε -rio-Adj. zu μετά, s. Risch § 50 f. Σχ sch. Barn. 1221: μέτασσαι’ μέσαι. μεσήλικες; sch. 1221: αί έπιγενόμεναι τοϊς προγόνοις. αί μεθηλικέστεραι
Β nachher 1 als Subst. f. Pl.: r221 (Lämmer) διακεκριμένοι δέ έκασται 1 έρχατο, νχωρίςΛ μέν πρόγονοι, L j δε -αι, ' L j δ' ανθ' έρσαι die nachher (d.h. nach den πρ.) geborenen Lämmer (im Kontext also die Lämmer mittleren Alters, geboren zw. den πρ. u. den έρσαι), s. Richter, Arch. Hom. II H 55 2 adv. Neutr. Pl. -αΛ nachher, später
(vgl. ο. τά μέταζε) h. Merc. 125 ώς· έτι νΰν L d πολυχρόνιοι πεφύασι (ρινοί) ' δηρόν δή μετά ταΰτα καί άκριτον
G. C. Wakker
μεταστοιχί [2‘] Σχ sch. D *Ρ358: -εί’ κατά ^τοϊχονΛ. έφεξής, ΨΊ5Ί: -εί’ έπί L j. έπί τάξιν L Leumann, MSS 33, 1975, 81; Risch, Kl. Sehr. 167ff. (on advs. in -[r]f; insers. support - [τ]ες exc. μεγαλωστί, μελειστί), esp. 169. 174 B of charioteers (*P358) or runners (¥^757) taking up position (on not. of movement in στάν see vol. II 1235, 17ff.) for start of race; clearly in a row beside one another, though force of μετά- unclear (of successiveness in allotted [ ^358: n. w. 352fT.] positions in line? ίΡ358 στάν (charioteers) δε -ί * 757 (runners; v. ath. hic Arist.). - Wdfld.: έξ(εί)ής έπ- ασσντερος J. N. O ’Sullivan
μετάτροπος [1Η] (from μετά, of change, and τρέπω) effecting a reversal (cf. Marg [Hesiod] 31; Verdenius, Mn. 25, 1972, 255; M. Hofinger, Etudes sur le vocabulaire du grec
167
168


μετάτροπος
μέτοπις
archaique, Leiden 1981, 158), i.e. of (the sit. brought about by) wrong done Th. 89 λαοΐς 1 βλαπτομένοις (pass.: *suf- fering wrong*; see further βλάπτω B3) άγορήφι (cf. 77387) -α έργα τελεΰσι (sc. βασιλήες έχέφρονες) 1 ρη ϊδίως (παραιφάμενοι έπέεσσιν). The reversal will naturally involve some form of'Wiedergutmachung*; cf. West’s ’restitution* (for -α έργα) ad 1. (cf. Hofinger’s ’compensatoire’). Cf. άντιτος, παλίντιτος J. N. O’Sullivan
μετάφρενον [16‘, 1°, 1H] M always
-ov Sc. 223 [Juu] -ου Β26Ί; (μετά) ^στρεφδεντι/ φεύγοντι -ω έν δόρυ πήξεν + £40, 0258 = Λ 447/095 = Ύ283; L , -α Μ42Ζ; φεύγοντα -ον Ε56 = Κ402; έμπνείοντε -ω Ρ5Ο2; (δέ) -ον ήδέ καί ώμω+ Β265, #528; (στρέψαντα) -ον όξέϊ δουρί /7806, Κ488; -ον εύρύ/έε (τ' ώμω) Κ29/ΠΊ91 = Ψ 38Oex Σχ sch. D Β265: τόν μεταξύ τών ώμων τόπον (cf. sch.min. P.Ryl. 537 on £40), £40: νώτω L Onians, Ori- gins 27; Laser, Arch. Hom. S 32 f.
B upper back (lit.: 'the part behind the φρένες) of man, woman (t?528); between shoulders (£40+. 56, 77806; also assoc. w. shoulders £265+, ¥^380), part of man on foot on which chariot-horses’ breath falls (P502); blow on μ. causes man ίδνωδηναι (£265), eyes to roll (77791); lOx in context of wounding w. spear; sg. exc. Λ/428, where also of one back (cf. νώτα; see further Jones, Poetic Pl. 21 ff.) Adj.: ευρύ (K 29), παν (Sc. 223) £265 σκήπτρω δέ L-ov ήδέ καί ώμΛω ' πλήξεν' ό δ' ίδνώδη ΠΊ9\ πλήξεν δέ (Αρ.) -ον εύρέε τ' ώμω 1 χειρί καταπρηνεϊ, στρεφεδίνηδεν δέ οι όσσε i? 528 κόπτοντες δούρεσσι L Λους (of captive woman clinging to dying husband) 1 εϊρερον είσανάγουσι B261 σμώδιξ ... -ου έξυπανέστη ' σκήπτρου υπο E4Q στρεφδέντι ^-ω έν δόρυ πήξ^εν ' ώμων μεσσηγύς, διά δέ στήδεσφιν έλασσε = 0258 = λ 447 095 μή τίς τοι φεύγοντι u Δη = Ύ283 Λ7428 (πολλοί ούτάζοντο χαλκω) δτεω στρεφδέντι -α γυμνωδείη Ε56 φεύγοντα -ον οΰτασε ^ουρί 1 ώμων μεσσηγύςΛ, διά δέ στήδεσφιν έλασσεν (ν. 57 om. quidam) = Κ402 77806
όπιδεν δέ -ον ... L d (βάλε) Κ488 ίππους στρέψαντα -ον ... δουρί 1 νύξ' Κ29 παρδαλέ?] ... -ον ευρύ κάλυψε Ρ5Ο2 έμπνείοντε (horses) -ω (-ον v.l.; back of man on foot) (cf. 7V385) P380 πνοιή δ' Εύμήλοιο (in chariot) -ον εύρέε τ' ώμω 1 δέρμετ (Diom.’s horses) Sc. 223 παν δέ -ov (of Perseus) είχε κάρη πελωρου, Γοργούς (in a κίβισις). — Wdf 1 d.: νώτον
D Ä’159a (s 0 95) J. N. O’Sullivan
μεταχθύνιος s. μεταχρόνιος D
μεταχρόνιος [3Η] Σχ sch. Th. 269: -or ^μετέωροΔι, καί τόν ουρανόν γάρ χρόνον καλοΰσι, Αρ. lex. 112, 5: -ον
□ ν, Sud. Λ7748: -ία' ή εις ύψος φερομένη, ΕΜ 581, 41 ff.: l j£» θ κοϋφος. τό δέ αύτό δηλοϊ καί τό -ος. L ±ς ουν, παρά τόν ώρον, δ σημαίνει τόν χρόνον, 823, 48ff.: ώρος' ό ένιαυτός· παρά τάς ώρας ... ή παρά τό κοΰφον και μετέωρον, vgl. L7 101, wo auch weitere Belege
L ’Porzig, Satzinhalte 346; 2Fränkel, WuF 1 ff.; 3Troxler, Sprache Hesiods 137f.; 4Marg 42; 5West z.St.; 6Chantraine, Dict. 1278 s.v. χρόνος; 7Hofmger, Vocabulaire 99 ff.
B uns.: (1) in der Ant. einhellig mit u. i. S. ν. μετέωρος erklärt (s. Σχ) u. in dieser Bed. von Ap. Rh. u. anderen Dichtem gebraucht: die (hoch) in den Lüften (sind), L3, was aber wohl nicht auf dem Sprachgebrauch, sondern auf der alexandr. Erkl. von Th. 269 beruht (s. bes. Ap. Rh. 2, 299 f. u. dazu L5 243). Anderers. zeigt diese Einhelligk. viell., daß die scheinbar nächstliegende Auffassg., (2) die schnell wie die Zeit (sind) (L3; vgl. L7 104: 'qui va dans l’instant, qui se deplace en un instant’) in der Ant. nicht Überzeugte. Die Zeit an sich ist nicht schnell, u. χρόνος bezeichnet im fgrE eine Zeitdauer (L2 1. 15f.), u. ένα χρόνον 0511, auf das sich L7 a.O. stützt, eine kurze Zeit(dauer); der (Neben-)Begriff der Schnelligkeit ergibt sich erst aus den verseh. Komponenten der sing. (L2 15) Stelle (ένα ggüber δηδά στρεύγεσδαι usw.) u. kann nicht ohne weiteres auf μετα-χρόνιαι (*mit/in der 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Zeit’) übertragen werden. — μ. setzt wohl Bed.-Möglichkeiten von χρόνος voraus (nach L1 'Greifer’, doch s. Frisk II s.v.), die für uns nicht mehr zugängl. zu sein scheinen, in der Ant. viell. aber noch vorlagen, was dann für (1) sprechen würde. — Nach L5 ist von μ. in der Bed. 'verspätet* (< *μετά χρόνον 'nach der Zeit’) auszugehen (über 'Leumannschen’ Punkt als μετέωρος mißverstanden), doch ist dieser Gebrauch von μ. erst sehr spät bezeugt — Th. 269 (Elektre gebar Iris u. die Harpyien) αί ρ9 άνέμων πνοιήσι καί οίωνοΐς άμ9 έπονται 1 ώκείης πτερύγεσσν -αι γάρ ίαλλον, der Nachsatz begründet (γάρ) etwas in der vorhergehenden Aussage; das kann sich auf die Schnelligkeit (dann i. S. v. [2] zu erklären, oder auf den Lebens- u. Wirkungsraum der Harpyien (dann i. S. v. [1]), die man sich in Vogelgestalt oder als Windpferde (s.o. I Sp. 1350, 12ff.) vorstellte; die sing, trans. Verwendg. könnte viell. als Anspielg. auf das eigentl. Tun der Harpyien verstanden werden (vgl. u63ff. μ’ άναρπάξασα δύελλα Ί V.' έν προχοής δέ βάλοι Ώκεανοϊο mit V. Π f. u. dazu oben I Sp. 1350, 45ff.) Hes. fr. 150,34 (Harpyien, von den Borea- den verfolgt) μετα]χρονίοισι πόδεσσι fr. 76, 18 ή δ9 (Atalante im Wettlauf) αίψ9 ώσδ'Άρπυια μετ[αχρονίοισι πόδεσσιν ’ έμμαρψ(ε), auch hier muß μ. (wenn richtig ergänzt) nicht schnell bedeuten, vgl. fr. 62 (vom Lauf des Iphiklos) u. μετήορα in ¥^369
D μεταχδόνιος v.l. für μ. bei Ap. Rh., s. L7 101 m. Anm. 29 B. Mader
μετέπειτα [1‘, 4°] Σχ sch. £403: άμα τ' αύτίκα καί μ.' καί νΰν καί ύστερον Β Adv. nachher, danach, darauf (vgl. έπειτα:) abs.: £310 μή πώς μοι — χολώσεαι, αί κε σιωπή ' οίχωμαι im Ggs. zu ^πρώτα/. «519 (χοήν χεΐσδαι) L u μελικρήτω, — δέ ήδέϊ οίνω, ' τό τρίτον αύδ’ ύδατι s λ27 (χεόμην) λ640 (νηα) τήν ... φέρε κύμα ρόοιο, 1 u j μέν είρεσίη, — δέ κάλλιμος ούρος im Ggs. zu ^αύτίκαΛ: £403 (ούτω γάρ κέν μοι έϋκλείη) είη έπ άνδρώπους άμα τ' L u καί — Wortf.: s. μέταζε
D v.l. Op. 127; ci. Th. 450 (wozu West z.St.)
G. C. Wakker
μετήορ(ος) [2‘, 2h] E Nom.kompos.; HG -ηορ- zu άείρω (s.o. Bd. I, Sp. 165; Tichy, Onomatop. Verb. 349); Grundbed. 'in der Mitte schwebend* (zw. Himmel u. Erde) F -a 4 (n. pl.) Σχ sch. D 026: μετέωρα, έφ9 ύψους, Ψ369 ύψηλά
Β in der Höhe, hoch, nur in enger Vbd. m. einem Verb od. Hilfsverb gebraucht 026 (Zeus zu den Göttern:) ,,σειρήν μέν κεν έπειτα περί ρίον Ούλύμποιο ' δησαίμην, τά δέ κ9 (d. Götter samt Erde u. Himmel) αύτε -α πάντα γένοιτο“ alles würde hochkommen (zur Athetese der Verse durch Zen. s. Leaf z.St.; vgl. Whitman, HSPh 74, 1970, 39) ¥^369 άρματα δ9 άλλοτε μέν χδονί πίλνατο πουλυβοτείρη, ’ άλλοτε δ9 άίξασκε -α sprangen hoch h. Merc. 135 άλλά τά μέν κατέδηκεν ... ' δήμον καί κρέα πολλά, -α δ9 αιψ9 άνάειρε hob hoch (sodaß es oben hing) 488 (Hermes zu Ap.:) ,,δς δέ κεν αύτήν (d. Kithara) ' νηϊς έών τό πρώτον έπιζαφελώς έρεείντ], 1 μάψ αύτως κεν έπειτα -ά τε δρυλίζοΓ, Bed. strittig: entweder hoch i. S.v. 'zu hoch, schrill’ (A.-H.-S. z.St.; Allen, RPh 11, 1937, 281), od. aufgeblasen, geschwollen i. S.
v. 	'gekünstelt* (Radermacher, Hermesh. 159; Stud. z. ant. Epos 126; van Eck 115) G. Markwald
μετοχλάζω [V] E sec. element from *όκλάω (cf. κλάω) or όκλάς; pref. ό- = 'together’ vel sim. Σχ sch. D N 281: μετακαδίζει έπ άμφοτέρους πόδας. όκλάξ γάρ έστι τό έπί γόνυ, ό έστιν έγκλίνει τά γόνατα διά δειλίαν μετακαδίζων L Kurz, Menschl. Bewegung 54 f. w. n. 17 p. 55 B shift from one leg to the other in a squatting posture, sign of the coward in ambush ΛΛ281 ούδέ oi άτρέμας ήσδαι έρητύετ έν φρεσί δυμός, 1 άλλά -ει καί έπ' άμφοτέρους πόδας ίζει
J. Ν. Ο’Sullivan
μέτοπις [le] (zu όπις:) nachträgl Strafe : Vit. ρ. 12,2
169
170


μέτοπις
μέτρον
δεινή γάρ — ξενίου Διός, ος κ’ άλίτηται, vgl. Burkert, ΜΗ 38, 1981, 202 G. C. Wakker
μετόπισθχ(ν) [18*, 10°, 4Η, 2h, le] Μ (- = μετόπισθ) 1 dreis. [««2] αύτώ τοι άχος έσσεται 1249 = /345**1; /504 [.J ] ούδέ τίς/ώς ούκ έστι χάρις -’ εύεργέων δ 695, /319 2 viers. [_2„] -ε ποδών ΝΊλ, Σ155, Ύ396; -ε
K49Q, Ρ261, Ύ119, /2687, ε 147, ι539, Λ224, ν241; -εν Α 82, 0645. 672, <Ρ346, h. Αρ. 173, inc. sed. fr. 16,2 ρ. 178 Ber. [w~2„] -£ γένωνται* K308, /2436, #414; -ε λελε- ίμμην/λέλειπται Ύ334, Ορ. 284; -εν έσονται/εσθαι ω84, Th. 210; -ε/2111; -tvA382, Ορ. 285 [^ix ] -ε Ζ68, h. Αρ. 166; -εν Ορ. 127 Σχ sch. D Α82: μετά ταύτα. έκ δευτέρου', sch. Barn. ν241: εις τά έναντία μέρη
Β lok./temp. Adv. (von/nach) hinten, nachher. — Wortf.: (μετ) έπειτα, μέταζε, τά μέτασσα, (έξ/κατ) όπι (σ) #ε( ν), (έξ) ό- πίσ(σ)ω, (μεθ) ύστερον; zu den Adv. auf ~(σ)θε(ν)/-σ(σ)ω s. Lejeune, Adv. en -θεν 348ff. 1 lok. (von/nach) hinten
la Adv. hinten, an der Hinterseite'. P261 (τών δ’ άλλων τίς κεν ούνόματ εϊποι,) όσσοι δή -ε μάχην ήγειραν "Αχαιών; dahinten, hinter den vorher genannten Führern X 396 άμφοτέρων -ε ποδών τέτρηνε τένοντε, Gen. ποδών zu τένοντε Ψ346 (Niemand wird dich überholen) ούδ" εϊ κεν -εν Αρίονα έλαύνοι hinter dir her ν241 (πολλοί, ήμέν όσοι ναίουσι πρός ήώ,) ήδ" όσσοι -ε ποτί ζόφον hinten, im Rücken (die Gr. kehrten das Gesicht zur Orientierung nach d. Osten) zu Verben des Bleibens u.a.: Z68 μή τις νΰν -ε ' μιμνέτω hinten Zurückbleiben 0672 ήμέν όσοι -εν άφέστ- ασαν ούδ" ^έμάχοντοΛ, ' ήδ" όσσοι ... μάχην L d Ύ334 (νηυσίν έπί) έγώ -ε ^λελείμμΛην blieb dahinten/zurück /2687 παΐδες τοι -ε u Λένοι deine Söhne, die zurück/daheim geblieben sind od. die zurück/übriggeblieben sind, d.h. die noch leben nach hinten : 0645 στρεφθείς γάρ -εν έν άσπίδος άντυγι πάλτο von hinten : TV71 ϊχνια γάρ -ε ποδών (ρεί έγνων άπιόντος) ΣΙ55 τρίς μέν μιν -ε ποδών λάβε ('Έκτωρ) uns.: Ä^490 (όν τινα άορι πλήξειε [Diom. ], τόν δ*) -ε λαβών ποδός έξερύσασκε (Od.), wahrsch. von hinten (zu λάβων, s.o. Σ155); viell. jedoch auch nach hinten (zu έξερύσασκε), hinter (Diom.) her od. auch temp. darauf 1 b Präp. m. Gen. hinter: I 504 (Αιταί) αϊ ρά τε καί -’ ’Άτης άλέγουσι κιοΰσαι ι539 κάδ δ' έβαλεν (λάαν) -ε νεός (τυτθόν), zum Textproblem s. Berard, Intr. Od. III 21 fT. 2 temp. nachher, in Zukunft, künftig; für Bed.entw. v. lok. zu temp. Adv. s. Verdenius, ad. Op. 284; kontr. immer m. einem and. Moment (impl. od. expl.) im Kontext gegeben, bzw. m. dem Sprechmoment: λ 382 έμών έτάρων, οϊ δή -εν όλοντο, ’ οϊ Τρώων μέν ύπεξέφυγον άϋτήν, ' έν νόστφ δ" άπόλοντο Ορ. 127 δεύτερον αύτε γένος πολύ χειρότερον -εν ' άργύρεον ποίησαν (die Götter) X119 Τρωσίν δ" αύ -ε (όρκον έλωμαι), nachher, sc. wenn ich in die Stadt zurückgekehrt bin <5695 ούδέ τίς έστι χάρις -’ εύεργέων + /319 (ώς ούκ) /249 αύτώ τοι -’ άχος έσσεται = /345in /2436 μή μοί τι κακόν -ε γένηται ε147 μή πώς τοι -ε κοτεσσάμενος χαλεπήνη # 414 μηδέ τί τοι ξίφεός γε ποθή -ε γένοιτο 1 τούτου λ 224 ταύτα δέ πάντα 1 ϊσθ’, ϊνα καί -ε τεή εϊπησθα γυναικί Th. 210 (φάσκε) τοϊο δ' έπειτα τίσιν -εν έσεσθαι h. Αρ. 166 έμεΐο δέ καί -ε ' μνήσασθ", όππότε κτλ h. Αρ. 173 τού πάσαι -εν άριστεύουσιν άοιδαί, zum Präs. s. Miller, Μη. Suppl. 93, 1986, 63 4- Anm. 159 A82 εϊ περ γάρ τε χόλον γε καί αύτημαρ καταπέψη, ’ άλλά τε καί -εν έχει κότον inc. sed. fr. 16, 2 ρ. 178 Ber. Μούσά μοι έννεπε κείνα, τά μήτ έγένοντο πάροιθε 1 μήτ έσται -εν Y3Q3 παίδων παΐδες, τοί κεν -ε γένωνται ω34 (άνδράσιν) τοΐς οϊ νύν γεγάασι καί οϊ -εν έσονται Ορ. 284. 285 (ός δέ κε ψεύσεταί), τού δέ τ άμαυροτέρη γενεή -ε (Lv.l. κατόπισθεΛ) λέλειπται' ' άνδρός δ' εύορκου γενεή -εν (L 4) άμείνων für die Zukunft: /2111 αιδώ καί φιλότητα τεήν -ε φυλάσσων
D Plusv.: 27155 a; v.l.: 010, Ξ310, Λ6 (= μ 148, s. s.v. κατόπισθεν), £403 G. C. Wakker
μετοπωρινός [1Η] Σχ sch. Ορ. 414—422: (wenn die Sonne nicht mehr so brennt) καθάπερ έν rfj θερινή ώρ$, τού 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Διός ... -όν ήδη καταπέμψαντος L ]Mazon, Comm. 101 Anm. 2; 2Wilamowitz, Erga 92; 3Reinsch-Werner, Callimachos Hesiodeus, Bin. 1976, 156f.; 4West 262; 5Hofinger, Vocabu- laire 79—88
B herbstlich Op. 415 ήμος δή λήγει μένος ... ήελίοιο ' καύματος ..., -όν (-ού EGen.) όμβρήσαντος 1 Ζηνός, als Zeitbestimmg. neben dem Nachlassen der Sommerhitze muß μ. auf den Herbst bzgn. werden (aus μετά όπώρης bzw. -η
u. 	fakt, ohne Bed.-Untersch. zu όπώρη) u. nicht auf den • Nachherbst ’, was formal auch mögl. wäre (< μετά όπώρην, doch s. L5 87 zu μετά); -όν όμβρήσαντος entweder vom ersten Herbstregen (L1, vgl. L5 87 m. Anm. 47; L4) im September (L5; L4 253, Tabelle) oder vom Herbstregen überhaupt (L2) D μ. evt. in Hes.s Astronomie, s. I?
B. Mader
μετρ(έω) [Γ, 2°, 2H] E see -ov. — Deriv.: ά-, διαμετ- ρητός B to measure (simplex and άνα-, δια-, έπι-), cf. -ον 1 of area, length: Γ315 Έκτωρ ... καί... Όδυσσεύς ' χώρον μέν πρώτον διε-εον, measured out, cf. ν. 344 γ 179 Ποσειδάωνι δέ ταύρων 1 πόλλ9 έπί μήρ9 έθεμεν, πέλαγος μέγα -ήσαντες, having traversed (in a Straight run), cf. „land- marks at sea are measured off in days“ N. Austin, Arion 1/2, 1973/4, 225 See μ 428 in 3 2 of dry measures:
Op. 349 εύ μέν -εΐσθαι παρά γείτονος, εύ δ' άποδούναι, 1 αύτώ τώ μέτρω, καί λώιον αϊ κε δύνηαι 397 (lest you later go begging, as now) έγώ δέ τοι ούκ έπιδώσω 1 ούδ9 έπι-ήσω' έργάζευ, „measure out mord' West 3 μ 428 ήλθε δ9 έπί Νότος ώκα, φέρων έμώ άλγεα θυμώ, ' όφρ9 έτι τήν όλοήν άνα-ήσαιμι Χάρυβδιν if like 1 (χ179), then travel back along (wieder durchmessen, Mutzbauer, Tempuslehre II 246), see Heubeck, Odyssey ad v. and μέτρον B 3 a; but perh. ref. to time Od. subsequently spent waiting for Charybdis to regurgitate (μ430ff.), then take the full measure of, w. rel. to liquid measures (μέτρον B2a), cf. άνα-compds. μ 236. 238. 240. 431; see also Α. Y. Campbell, CR 46, 1932, 203
W. Beck
μέτριος) [1H] B in proper measure, hence: in predi- cative properly (Evelyn-White), cf. -ov (esp. B4) Op. 306 σοί δ9 έργα φίλ9 έστω -ια κοσμεΐν, 1 ώς κέ τοι ώραίου βιότου πλήθωσι καλιαί, see Verdenius ad ν. (Angemessenheit Entre- tiens Hardt VII, 1960, 140 n. 2) and see -ον B introd.; otherwise: temporal, West ad v., N.F. Jones, CJ 79 (1984), 318 W. Beck
μέτρον [5*, 9°, 10H, 3h, 6e] E <*mettro- (cp. κέντρον E), to be identified as -/ro-deriv. from *med- „measure“, later on related to *me- in μήτις, see Meier-Brügger, HSF 105, 1992, 242. — Deriv.: μετρέω, -ιος, δυοκαιεικοσίμετρος, περί-, ύπέρ-, άμετροεπής
F -ον 1, -ου 1, -φ 3, -ον 17; -α 1, -οισι 1, -α 8, -(α) 1
Μ 1 [1] -(α) Μ422 2 disyll. 2a U—] εσται -ον Cert. 39, 31 2b [1^] -α Op. 694 [2J -ω Cert. 39, 26; ήβης -ov Op. 438 [-«] κατά -ον Pan. fr. 14, 5 p. 122 Dav.; έστω -α β355; -α Ψ263, Ορ. 648 [’.] (και) ήβης cov ίκέσθαι\ <5668, λ 317, σ217 s τ532, Ορ. 132, h. Cer. 166 s 221; u u vlOl; κατά -ov Op. 720; -ov Pan. fr. 13, 7 p. 122 Dav.; -a <5389 = «539 [ix] ήβης ϊκετο -ον Λ
225 a Hes. fr. 205, 2; -a Η4Ί\, ΨΊ4\, ι2Ο9 2c [i-] -<P
Op. 600 [-2] -ω Op. 350; -ov Pan. fr. 13, 10 p. 122 Dav.
[-2] -ον γε/δέ Hes. fr. 278,3, Pan. fr. 14,5 p. 122 Dav.
[ix] -ου Hes. fr. 278,5 3 [--^] -οισι h. Merc.47
Σχ sch. D //471: χίλια -a' ήτοι οίνου χίλια κεράμια ή χιλίους χοέας, sch. Bam. νΙΟΙ: όρμου -ov' όταν πρός το όρμισθηναι άφίκωνταν τό -ον, ή τό άναπλήρες της καταγ<οϊ" ής, σ217: ήβης -ον τό άκμαΐον της ήλικίας
Β measurer (1), usu. measure (amount, length) (2), stage (3), due measure, moderation (4), also poetic meter (5). 7x Hes. Op. (132. 350. 438. 600. 648. 694. 720): Dafradas, Propagande Delphique, Paris 1954, 52, F. Krafft, Untersuchungen, 125, Diller, in: , Hesiod* 271, Versenyi, Man’s Measure, 172
171


μέτρον
Albany NY 1974, 53f. No epiths., w. numerals (2 a), £355 (2b); w. gen.: ϋδατος t209 (2a), άλφίτου άκτής ß355 (2
b) , όρμου vlOl (3 a), ήβης (3 b), μοίρης, ποτοϊο (3 c); in instr. dat. Op. 350. 600 (la); w. prep.: έν h. Merc. 47 (2
c) , cf. Cert. 39, 26 (5), κατά, υπέρ Op. 720, Pan. fr. 14, 5
(4); w. μέδιμνος, άριθμός Hes. fr. 278, 3.5 (2 b) Cf. μέδιμνος, όργυια, πέλεθρον, πήχυς, στάθμη, τέλος, χοϊνιξ 1 means of measurement 1 a measuring implemenf. lineal: Λ/422 άλλ' ώς τ' άμφ' ουροισι δύ' άνέρε δηριάασθον, ' -(α) έν χερσίν έχοντες, έπιξύνω έν άρούρη, ' ώ τ' όλίγω ένί χώρω έρίζητον περί ίσης, rods, s. Thompson, Frühgeschichte 515 ff. dry measures: Op. 600 (thresh your grain at Orion’s first appearance) -ω δ' εύ κομίσασθαι έν άγγεσιν 350 εύ μέν μετρεϊσθαι παρά γείτονος, εύ δ' άπο- δούναι, 1 αύτφ τώ -ω, καί λώιον αί κε δύνηαι (here close to amount, see 2 below), cf. p417f. 1 b extended use:
Op. 648 δείξω δή τοι -α πολυφλοίσβοιο θαλάσσης, ' ούτε τι ναυτιλίης σεσοφισμένος ούτε τι νηών, of the signs marking the changes on the sea (otherwise: LSJ dimensions) figurati vely: Cert. 39, 31 κάλλιστον μέν τών άγαθών έσται -ον
είναι ' αυτόν έαυτώ, τών δέ κακών έχθιστον άπάντων, *his own yard-stick’ (see also 5 below) 2 a measure, measured amount, length 2 a liquid: 7/471 χωρίς δ' Άτρέίδης, Άγ- αμέμνονι καί Μενελάω, ' δώκεν Ίησονίδης άγέμεν μέθυ, χίλια -α + *Ρ268 (τέσσαρα) + 741 (έξ) + 1209 (ύδατος είκοσι), Brommer, Η. 77, 1942, 367: uncertain amounts 2 b dry: ß355 έν δέ μοι άλφιτα χεύον έϋρραφέεσσι δοροϊσιν 1 είκοσι δ' έστω -α μυληφάτου άλφίτου άκτής Hes. fr. 278, 3 μύριοί είσιν άριθμόν, άτάρ -ον γε μέδιμνος + 278, 5 (άριθμός -ου) 2c lineal: h. Merc. 47 πήξε δ' άρ' έν -οισι ταμών δόνακας καλάμοιο 1 πειρήνας διά νώτα διά ρινοίο χελώνης, ’in the right lengths’, cf. Prier, CW 70, 1976/7, 162 3 stage in a process 3 a of a voyage (cf.
Op. 648 in 1b): 5389 ός κέν τοι εϊπησιν οδόν καί -α κελεύθου ‘ νόστον θ', ώς έπί πόντον έλεύσεαι ίχθυόεντα - «539, Besslich, Schweigen-Verschweigen, Heidelberg 1966, 54f. (otherwise: LSJ dimensions, distance, cf. Marot, AAnt- Hung 1, 1951/2, 296) vlOl έντοσθεν δέ τ' άνευ δεσμοϊο μένουσι 1 νήες έύσσελμοι, ότ' άν όρμου -ον ίκωνται^ see Hoekstra, Od. ad ν. 3 b of mature strength (ήβη), fulness thereof: Λ 225 αύτάρ έπεί ρ' ήβης έρικυδέος ίκετο -ον, 1
αύτού μιν κατέρυκε, δίδου δ' ό γε θυγατέρα ήν “ Hes. fr. 205, 2, Prier, l.c. 161 (otherwise: LSJ term which is puberty) 5668 άλλά οί αύτώ 1 Ζεύς όλέσειε βίην, πριν ^ήβης -ονΛ ίκέσθαι (Arist. codd. ηοηη., πήμα γενέσθαι / φυτεύσαι cet.) λ 317 καί νύ κεν έξετέλεσσαν, εί L ίκοντο (Otos and Ephi- altes) σ217 νύν δ' ότε δή μέγας έσσί καί L j ίκάνεις s τ532 Op. 132 άλλ' ότ' άρ' ήβήσαι τε καί L j ΐκοιτο, ’ παυρίδιον ζώεσκον h. Cer. 166 εί τόν γ' έκθρέψαιο καί L u ίκοιτο & 221 II Ορ. 438 βόε 5’ ένναετήρω ' άρσενε κε- κτήσθαν τών γάρ σθένος ούκ άλαπαδνόν" 1 L u έχοντε' τώ έργάζεσθαι άρίστω, see West on 436 3 c of drinking wine:
Pan. fr. 13,7. 10 p. 122 Dav. άλλ' ότε τις μοίρης τριτάτης προς -ον έλαύνοι 1 πίνων άβλεμέως, τότε 5’ Ύβριος αίσα wxi Άτης ' γίγνεται άργαλέη ... 1 άλλά, πέπον, -ον γάρ
έχεις γλυκεροίο ποτοίο, ' στεϊχε παρά μνηστήν άλοχον, κοίμιζε 5’ έταίρους (don’t drink a third serving) 4 due measure, moderation Op. 694 (leave most of your goods at home, ship only the lesser part; it’s bad to overload your wagon, break it and spoil your freight) -α φυλάσσεσθαι- καιρός δ' έπί πάσιν άριστος w. prep.: Ορ. 720 γλώσσης τοι θησαυρός έν άνθρώποισιν άριστος ' φειδωλής, πλείστη όέ χάρις κατά -ον ίούσης Pan. fr. 14, 5 (bis) ρ. 122 Dav. (οίνος) πάσας δ' έκ κραδίης άνίας άνδρών άλαπάζει, 1 πιν- όμενος κατά -ον ύπερ -ον δέ χερείων, cf. Prier, l.c. 164 η.
5 poetic meter. Cert. 39,26 λέξον -φ (Bames, -ον cod., Allen) έναρμόζων (Boissonade, -ον cod.), ό τι δή θνητοΐσι ’ κάλλιστόν <τε> καί έχθιστον <πο>θέω γάρ άκούσαι (see 1b above)
D v.l. Σ77 Leaf, r412a Pap. 128 [ ] ικετο -ον (St. West, Ptoi. Pap. p. 270), ci. West, Pan. fr. 13,5 p. 122 Dav.
W. Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μη
μετωπιον [2'] Σχ sch. D Λ 95: -ιον τό μεταξύ τών ώτών, τό μεσόφρυον, Π739: -ιον τό τής περικεφαλαίας, τό κατά τού μετώπου κείμενον L 1 Buchholz, Realien I 2, 75; 2La Roche, HU II 207; 3Leaf on 77739; 4W. Petersen, Gr. Diminutives, Weimar 1910, 32 f.; 5Malten, Sprache des Antlitzes, Berlin 1961, 46; 6Frisk II 221; 7Nussbaum, Head and Hom 180f.
B uncertain whether adj. on the forehead (L2) or subst. forehead (L1, L4, L5, L7); if latter, then origin as metr. variant for -ov (q.v.) not unlikely (L7, cf. Risch §41 a). - Cf. -ov, ένώπια, ύπώπια, έπισκύνιον Location of mortal wounds only (cf. -ov Blbß): Λ95 τόν δ' ίθύς μεμαώτα t-iov όξέϊΛ δουρι 1 νύξ', ούδέ στεφάνη δόρυ οί σχέθε χαλκοβάρεια, 1 άλλά δι' αύτης ήλθε καί όστέου, έγκέφαλος δέ 1 ένδον άπας πεπάλακτο Π 739 (βάλε Κεβριόνην) ίππων ήν? έχοντα, u j λαί. ' άμφοτέρας 5’ όφρύς σύνελεν λίθος, ούδέ οί έσχεν ' όστέον, οφθαλμοί δέ χαμαί πέσον έν κονίησιν ' αύτού πρόσθε ποδών W. Beck
μέτωπον [8\ 4°, 3Η, le) Ε < ♦ met-Hyök*-ο- „situated between the eyes“, perh. orig. ref. to animal skull (Β 1 c), see Frisk II 222
F -ov 2, -ου 1, -ω 9 -ον 3, -a acc. 1 Μ 1 [---] L-ov έπ' όφρύσιΛ 0102, ¥^396 L-x] -ον 7V615, 7770. 798; -α ζ107 2 Μ-] ,έν δέ -ω, Δ460 - Ζ10 k*x] -ου
Sc. 147; χθόνα δ’ ήλασε παντί -ω χ94. 296; ένέκειτο -φ Th. 143. 145; L u ^454; -ω /86, Aristeas fr. 2,5 ρ. 87 Dav.
B forehead (see -ιον) adjs.: βλοσυρόν Sc. 147, μέσσον Th. 143, παν /94 = 296er, χαρίεν 77798, Aristeas fr. 2,5 p. 87 Dav. — Wdfld.: see -ιον, πρόσωπον and Laser, Arch. Hom. S 20 1 area on face above eyes la 0102 ή δέ
γέλασσε ' χείλεσιν, ούδέ -ον έπ' όφρύσι κυανέησιν ' ίάνθη, Latacz, Freude 223 f. ¥^396 έκ δίφροιο παρά τροχόν έξεκυλ- ίσθη, 1 άγκώνάς τε περιδρύφθη στόμα τε ρίνάς τε, ’ θρυλ- ίχθη δέ -ον έπ' όφρύσι, cf. 1 bß and γ ζ!07 πασάων 5’ ύπέρ ή γε (Art.) κάρη έχει ήδέ -α 1 b in battle Iba
w. 	helmet: 7770 ού γάρ έμής κόρυθος λεύσσουσι -ον 1 έγγύθι λαμπομένης 798 άλλ' άνδρός θείοιο κάρη χαρίεν τε -ον ' ρύετ' Άχιλλήος 1 bß location of mortal wounds: 21460 τόν ρ' έβαλε πρώτος κόρυθος φάλον ...,* έν δέ -ω πήξε, πέρησε δ' άρ' όστέον είσω ' αιχμή χαλκείη — Ζ10 7V615 ό μέν κόρυθος φάλον ήλασεν ό δέ προσιόντα -ον 1 ρινός ύπερ πυμάτης' λάκε 5’ όστέα, τώ δέ οί όσσε 1 πάρ ποσίν ... πέσον Cf. -ιον Iby on which the slain fall: /86 (κάππεσεν ίδνωθείς) ό δέ χθόνα τύπτε -ω 94 δούπησεν δέ πεσών, ^χθόνα 5’ ήλασε παντί -φΛ 296 ήριπε δέ πρηνής, L cf. ¥^396 in la 1c of animals of a horse: ¥^454 ός τό μέν άλλο τόσον φοϊνιξ ήν, έν δέ -ω ' λευκόν σήμα τέτυκτο περίτροχον ήύτε μήνη of a serpent: Sc. 147 (έν μέσσω δέ δράκοντος [vulg., άδάμαντος Σ] έην Φόβος) έπί δέ βλοσυροΐο -ου (ν.1. προσ-) 1 δεινή "Ερις πεπότητο κορύσσουσα κλόνον άνδρών, see Myres, JHS 61, 1941, 23, Russo ρ. 8 ff. and on 144 ff., see also βλοσυρός 2 location for the single eye of mythol. beings Cyclopes: Th. 143. 145 [μοΰνος- 5’ οφθαλμός μέσσω ένέκειτο -ur] ' Κύκλωπες δ' όνομ' ήσαν έπώνυμον, οΰνεκ' άρα σφέων 1 κυκλοτερής οφθαλμός έεις ένέκειτο -ω Arimaspoi: Aristeas fr. 2, 5 ρ. 87 Dav. οφθαλμόν 5’ έν' έκαστος έχει χαρίεντι -φ, ' χαί- τησι<ν> λάσιοι, πάντων στιβαρωτατοι άνδρών
W. Beck
μέχρι(ς) (2'1 (Alte Prfip. m. Gen.; Etym. uns., s. Frisk s.v.; Nussbaum, Head and Hom 82f.; s.a. άχρις E:) bis Lok.: TV 143 Έκτωρ ήος μέν άπείλει - θαλάσσης ' $έα διελεύσεσθαι bis an das Meer temp. (vgl. ές τί, z. B. £465) bis wann, wie lange: Ω128 τέο -ς όδυρόμενος ... ' σήν έδεαι κραδίην; Wortf.: άχρι(ς), ές/είς, μέσφα G.C. Wakker
μζυ s. έγώ
μή L I μή allg. 11 allg. u. bes. Verh. zu ού (m. Kompos.): W. Bäumlein, Untersuchungen Ober gr. Partikeln,
173
174


μήδεα
μη
Stuttgart 1861, 256ff., 281-315; Monro, H. Gr. 324-7; Kühner-Gerth II 2, 178—223; Wackemagel, Synt. II 256—312 (bes. 275—84); Schwyzer II 594f.; Chantraine, Gr. h. II 330—9 (dazu Shipp, Studies 145f.); B. Th. Köppers, Neg. cond. sen- tences, Diss. Utrecht 1959, passim; A. C. Moorhouse, Studies in the Greek negatives, Cardiff 1959, passim; Rez. zu Köppers
u. 	Moorhouse: Dover, CR n.s. 10, 1960, 241—3 12 Etym.:
nb. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.: Gonda, Moods 199ff.; G. E. Dunkel, in: Studies W. Cowgill 35 13 Häufung der
Neg.: Kühner-Gerth II 2, 203ff.
II μή in HS/NS II1 allg.: Michaelson, Philos. Journal 10, 1972, 67. 78 (zur Häufigk. bei Hes.) II2 Stellung im Satz u. Metrik: M. Lehrs, Quaestiones epicae, Regimontii Prussorum 1838, 270. 273; Kühner-Gerth II 2,179 Anm. 1; Moorhouse, l.c. 69-156 (bes. 82-6, 95f., 147f., 152ff.) II3 Gebr. II 3 a in selbst. HS, allg.: Monro, H. Gr. 254f. (m. Konj.); Kühner-Gerth II 2, 183 f.; Chantraine, Gr. h. II 206-9. 213. 228 II3aa m. Imp. od. 2./3. P. des Konj.: Monro, H. Gr. 299; Kühner-Gerth II 1, 237ff.; +Stephens, TA- PhA 113, 1983, 69—78 (m. Imp. Aor.); Strunk, in: * Kühner* 298 + Anm. 4 II 3 b in NS, allg.: Ph. Weber, Entw.-gesch. der uAbsichtssätzej, Würzburg 1884, 1—71 (Befürchtungs- u. L J; Monro, H. Gr. 256f. (m. Konj.). 276 (m. Opt.); Kühner-Gerth II 2, 184ff.; Wackemagel, Synt. II 275—81; Schwyzer II 671-7; Garciä Novo, Habis 15, 1984, 71 ff. (Befürchtungs- u. Absichtssätze) II3ba Entw. von Parat, zu Hy- pot?: pro: E. A. Hahn, Subj. and Opt., New York 1953, 104—110 (wozu Gonda, Moods 121 f.); Ruijgh, 'τε epique’ 343; contra: Tabachovitz, Er. 49, 1951, 93ff. II3bß in fin. NS: Chantraine, Gr. h. II 269; Wakker, in: ’Kühner’ 327-44 II3 b γ in Befürchtungssätzen: Kühner-Gerth II 2, 390—4; Chantraine, Gr. h. II 298f. II3bö in kond. NS: D.Tabachovitz, Hom. «-Sätze, Lund 1951, 22—35 (LUntersch. εί μή/ούΛ); Köppers, l.c. (L J; I.J.F. de Jong, Narrators and Focalizers, Diss. Amsterdam 1987, 68—81 (sog. *if-not-situa- tions’, Typ: *A würde getötet sein, wenn nicht B ...’) II3bc in temp. NS: Monteil, E & C 47, 280f. II 3 c sonst II3ca beim Inf.: Wackemagel, Synt. II 292f. II3cß beim Ptz.: Moorhouse, CQ 42, 1948, 36 f.; PritchetL AJPh 79, 1958, 399f. II3cy μή ού m. Konj.: Wackemagel, Synt. II 304; Tabachovitz, Er. 49, 1951, 97—9 II4 zu einzelnen Versen: A 26. 555, B413, 7698: Leaf z. St.; B302: H. Ramersdorfer, Singuläre Iterata der II. (= Beiträge zur klass. Phil. 137), Königstein 1981, 24 f.; Op. 31: West z. St.
III μή m. and. Partikeln kombiniert, allg.: Wackemagel, Synt. II 267 f. ΠΙ1 μ η δ έ III1 a allg.: Kühner-Gerth
II 2, 293ff.; Chantraine, Gr. h. II 338f.; Denniston, GP 190ff. III1 b μηδέ n: J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 72f. III1 c Textkritik: Ruijgh, 'τε epique’ 121. 344. 707f. (μηδ’ έτ’ statt μηδέ τ’) III1 d zu einzelnen Versen: 7403: I. Bekker, Hom. Blätter I, Bonn 1858, 89 f.; Leaf z. St
1112 μηδέν J. La Roche, l.c. 73 (adv. Gebr.)
1113 μή δ ή Denniston, GP 223
1114 μη κ έτι Verdenius, ad Op. 174 (als rhet. Verstärkung ν. μή)\ Wilson, Gl. 65, 1987, 198 f. (μηκέτ’ έπειτα: «297, Op. 174)
1115 μή μέν III5a allg.: C. Mutzbauer, Der hom. Gebr. d. Partikel μέν II, Progr. Gymn. Köln 1886, 18—20; Denniston, GP 389f. III5b Textkritik: Schwyzer, Kl. Sehr. 808 f. (zu 7261)
1116 μ ή ποθεν/ποτε/που/πως III 6a allg.: Wakker, l.c. 337 f. III 6 b Textkritik: van der Valk, Text. Crit Od. 159f. (zu τ83) III 6c zu einzelnen Versen: K 110: Leaf z.St; ω544: Stanford z.St.
1117 μή πω Fontenrose, AJPh 62, 1941, 65—79
1118 μ ή τε III8 a allg.: Kühner-Gerth II 2, 288 ff.; Denniston, GP 508—11 III 8 b μήτε ούν: Denniston, GP 419f.; Reynen, Gl. 37, 1958, 190—9 (Besprechung aller Fälle)
III 8 c μήτε τι: J. La Roche, l.c. 73
1119 μ ή τι(ς) III9 a allg.: J. La Roche, l.c. 72 III9b zu einzelnen Versen: Ξ90, r486: Ruijgh, 'τε epique* 834f.; t410: +Basset, Lalies 1, 1979, 59-61
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Stellen s. Gehring, Hofinger u. M. W.; Nachträge zu μή: Pan. fr. 13, 13 p. 122 Dav.; Choer. fr. 23, 30 Colace = Suppl. Hell. 937,30; Mer. Suppl. Hell. 903 A, 8; Vit p. 19, 9; Cert. p. 37, 7; p. 40, 3 zu μηδέ: Plusv.: 740 a; Pap. u. ep. Fr.: Pan. fr. 12,17 p. 121 Dav.; inc. auct. fr. P. Harris 6,2; inc. auct. fr. POxy. 2514 col. II 16(7); Cert. p. 39, 6. 8 zu μηδέν: Cert. p. 37, 27 zu μήτε: Plusv.: 0168a (bis); Pap.
u. 	ep. Fr.: inc. sed. fr. 23, 1. 2 p. 136 Allen; inc. auct fr. PSI 1385 B, 6(?) zu μή τι(ς): Plusv.: /C159a, N566 a, h. Ap. 325 a (v.l.) G.C. Wakker
μηδέ s. μή (L III 1)
μήδεα [12', 11°, 15H, 3h, 2e] E verw. u.a. m. dt. Maß, Verh. zu μέζεα unklar. — Abl. Μήδεια, Μηδεσικάστη', Αγ- αμήδη(ς), ’Αλιμήδη, Γανυμήδης, Διομήδη(ς), Έκαμήδη, Εύ-, Θρασύ-, Κλυτο-, Λυκομήδης, Μεγαμηδείδης, Παλα-, Περ- ιμήδης, Πολυμήδη\ πυκι-, φιλομ-, κακομηδής
F -εα 2, -έων 1Η, -εσι lh, -εα 34, -ε' 5
Μ la U~] (χήρυξ καί ΡΝ) πυκινά φρεσί L-f’
έχοντΛες / έχουσα / ίδ[υι- /2282 = 674, τ353, Hes. fr. 43a, 9, (Adj.)a u Λα v89* 1b [<-] -έων Th. 200 2 [l^v]
-εά τ’ έξερύσας σ87; -εα Th. 188; -εσι h. Cer. 453 [---] -εά τ' έξέρυσαν ^476 [--^] καί -εα 7212, περί -εα σ67, -εα λ202, jew. gefolgt von (... ϋ)φαι(νε), vgl. μήτις (bes. Η 324+f., 1422ff.) [^Μ] Ζευς ^άφθιτα -εα είδώς. /288, Hes. Th. 545 s 561, fr. 234, 2, Ζευς δ' L u Th. 550, h. Ven. 43, u j Hes. fr. 141, 26; κήρυξ PN πεπνυμέν^α -εα είδώςΛ Η 278, /738, L j Hes. fr. 198,3; πυκιν^ά φρεσί -εα είδώςΛ 'Hom.’ fr. 28, 2 p. 111 Dav., L Λ/ιδμεν P325, Hes. fr. 276, 2; φρεσί ^-εα οίδεΛ λ445, (Adj.)a L Λν/ας Σ363 = l>46 / h. Merc. 456; περί ^-εα είδώςΛ Th. 559 = Ορ. 54, θεών άπο u u £12, Vit. ρ. 37, 5, Hes. fr. 136, 12 suppl.; φίλου δ' άπό / διά -εα πατρός Th. 180. 398; πάγχυ μάχης έπί -εα κείρε(ι) 0467, /7120; καί -εα πυκνά 7202. 208; -εά τ' Β340; -εα ζ 129
Σχ sch. D 2?340: βουλεύματα (so reg.), σκέψεις, /7120: ενθυμήματα, 0467: προθυμίαν
L De Fidio, AIIS 2, 1969/70, 18ff.; G. Nagy, Comp. Studies in Gr. and Indic Meter, Cambridge Mss. 1974, 265. 269 ff.
B (zu μήδομαι:) woran man voll (weiser) Vor(aus)sicht denkt, konkr. Dingbez. (1) u. abstr. nom. rei actae (2), kaum in 2 Homon. zerlegbar, vgl. B340 m. £129, Th. 180 m. 398 u.s. Spitzer, BSL 40, 1938, 46 f. (Verh. 1 :2 wie lat. mentula: mens), i.d.R. nicht von Frauen (Ausn. s.u. 2 Vorbem.), in expl. Vbd. m. 'Mann’ B340, £129, v89; m. adnom. Gen. άνδρων B34Q, άμφοτέρων Γ203, μάχης 0467, /7120, φωτός £129, πατρός Th. 180. 398, Δήμητρος h. Cer. 453 (vgl. σά λ 202), von Präp. abh. σ67, Th. 398; in 'Responsion* m. πολύμητις 7200/2, μελιηδέα A202L, mit μη-Assonanz σ67, Th. 180f. 188, h. Cer. 453, Vit. p. 37, 5 1 männl. Ge¬
schlechtsteile (in II. nur metaph.), die (2° von Od.) verhüllt od. (2‘, 3H von Göttern) kastriert werden, euphem. Umschr. (Wilamowitz, HdO 179 A.l) wie αιδώς (s.d. ΒII), αιδοία (s.d. Β 1 c) u. vielleicht κέρας (s.d. B 4), von Tieren gleichbed. μέζεα (s.d.); Gen. Th. 200, sonst Akk. (2° + präd. Adj.); in dir. R. 2‘, σ87 £129 (πτόρθον κλάσε) φύλλων, ώς ρύσαιτο περί χροϊ -εα φωτός worum sich ein Mann Sorgen macht (s. V. 221 f.), Umschr. noch spürbar (adnom. Gen. sonst pleon.) σ67 ζώσατο μέν ράκεσιν περί -εα, φαίνε δέ μηρούς „ 87 (πέμψω σ' εις Έχετον) ος κ' άπό ρίνα τάμησι καί οΰατα_ ... ' -εά τ' έξερύσας δώη ^κυσίν ωμά δάσασθαιΛ χ476 τού δ' (Mel.) άπό μέν ρίνάς τε καί ούατα ... ' τάμνον, -εά τ' έξέρυσαν L j Th. 180 άπό -εα πατρός 1 ... ήμησε, πάλιν δ' έρριψε φέρεσθαι ' έξοπίσω 188 -εα δ' ώς ... άποτμήξας ... 1 κάββαλ' ένί πόντφ, ' ώς φέρετ' άμ πέλαγος 200 (κικλήσκουσι) φιλομμηδέα, ότι -έων έξεφαάνθη II ^467 ή δή ^πάγχυ μάχης έπί -εα κείρεμ 1 δαίμων ήμετέρης, ο τε μοι βιόν έκβαλε χειρός, 1 νευρήν δ' έξέρρηξε kastriert unsem Kampf i. S. v. macht ihn unwirksam, vgl. II Sp. 763, 60—73 /7120 (κόλον [!] δόρυ) γνώ δ' Αίας ' έργα θεών, ο ρα 175
176


μήδεα
μήδομαι
u j Ζεύς 2 Handlungsstrategien, (Th. 559+ bes.) kluge Ideen i.S.v. prakt. Klugheit, nur P325 (φίλα), λ445 (ευ) auch von pos. Sozialverhalten (= ήθος B 2, ήπιος B 1b), wovon A2O2f. differenziert; göttergleiche Eigensch. (£12+, v 89), Normalsterblichen weniger gegeben (Σ363+, Hes. fr. 276, 2), jedoch ungewöhnl. Menschen wie Od. (Γ202. 208. 212, λ 202, v89, Hes. fr. 198,3 einschl. weibl. Angehöriger Λ 445, τ353), Herolden (7/278 s 038, P325, u/2282 = 674,), Herrschern (L j, £12), Sehern (Hes. fr. 276,2) und Sängern (Vit p. 37, 5) sowie Gottheiten (hom. expl. nur X288) wie 7x Zeus, 2H Prom., lh Hermes, 1H Ok. u. (weibl. nur) lh Dem. (impl. Hera /Ath. Σ363 = υ46); gekoppelt m. άγανο- φροσύνη A202f., βουλαί 2? 340, δόλους Γ202 (s.a. δολίης τέχνης Th. 559f., ήπεροπεύσας Op. 54f.), μύθους Γ212, φυήν Γ208; Nom. B340, Λ202 (am Anf.), Dat h. Cer. 453 (am Ende), sonst Akk., außer Γ208. 212 (am Anf.) u. Th. 398 (am Ende) abh. ( + attr. Adj. [s. G] außer ζ2+, λ445, Th. 559+) von είδώς+ (außer Γ202 am VE m. /-Wirkg. außer Hes. fr. 43a, 9) bzw. 4x (s. Mia) έχοντες* fDekl.*, aber nur im 1. Fall als inn. Akk. mit 0 kommutierbar, s. G*); in REinl./Abschi. 7/278, P325, 038 /Th. 545. 550. 561, in dir. R. hom. bis auf /2282+, £12, v89 sowie Hes. Th. 559+, fr. 276, 2, h. Merc. 456, le (RAnf./Ende Th. 559 = Op. 54, Vit. p. 37, 5 / Γ202, Λ202, zus.fallend /288). - Wortf.: βουλή B 1, δήνεα, ήθος Β 2, κέρδος, μήτις, νόημα 27340 πή δή συνθεσίαι τε καί όρκια βήσεται ήμΐν; ' έν πυρί δή βουλαί τε γενοίατο -εά τ' άνδρών ' σπονδαί τ', LVerfluchg.j (vgl. Η99) viell. < urspr. *SelbstL beim Eid (vgl. Γ300, dann zu 1) A202 με σός τε πόθος σά τε -εα ... 1 σή τ' άγανο- φροσύνη ... θυμόν άπηύρα Γ202 (Od.) είδώς παντοίους τε δόλους ^καί -εα πυκνά. 208 άμφοτέρων δέ (Od. u. Men.) φυήν έδάην L „ vgl. δ267 212 (ότε) μύθους καί-εα πάσιν ϋφαινον Hes. fr. 198, 3 υιός Λαέρταο πολύκροτα -εα είδώς ν89 άνδρα φέρουσα (Phäakenschiff) θεοΐς έναλίγκια -ε' έχοντα, vgl. τ267, 17169+, ι445. 281 £12 Αλκίνοος δέ τότ' ηρχε, θεών άπο ^-εα είδώς, (vgl. V. 18 u. II Sp. 1006, 52ff.) = Vit. p. 37, 5«· ("Ομηρε) = Hes. fr. 136,12« suppl., vgl. metr. gleichw. B636 Η2Ί8 κήρυξ PN πεπνυμένα u □ = 0 38, vgl. <5696+, #586, Op. 731 P325 (κήρυκι) ός οί παρά πατρί γέροντι 1 κηρύσσων γήρασκε, φίλα ^φρεσί -ε.α είδώς, vgl. γ2ΊΊ, h. 29, 9+ 12, Ρ326+, Λ219+ /2282 κήρυξ καί Πρίαμος, πυκινά L .' έχοντες — 674 = τ353«· (Eurykl., vgl. α438) s Hes. fr. 43 a, 9« (ί0[υι-) s 'Hom.’ fr. 28, 2« p. 111 Dav. (είδώς) λ 445 (keine Mordgefahr) λίην γάρ πινυτή τε καί εύ L Λα οιδε (Pen.), s. ω 194, vgl. £433 Hes. fr. 276, 2 ήσσω μ' (Teir.) αιώνα βίοιο 1 ώφελλες (Zeus) δούναι καί ίσα L .α ϊδμεν ' θνητοΐς Σ’363 (καί τις βροτός ός περ) ού τόσ^α -εα οίδ.εν' ‘ πώς δή έγωγ' (ούκ όφελον, Hera) = υ46 (Ath., vgl. ν299) h. Merc. 456 ολίγος περ έών κλυτ^ .ας /288 όρσο, Θέτν καλέει Ζεύς άφθιτα (s.d. Β3) είδώς. = Hes. fr. 234,2« = 141, 26« = Th. 545« s 561 = 550« = h. Ven. 43«, vgl. h. Cer. 321 Th. 559 Ιαπετιονίδη, πάντων πέρι L d = Op. 54 398 (Zeus rief) ήλθε δ' άρα πρώτη Στύξ άφθιτος (s.d. Β4) Οΰλυμπόνδε ' συν σφοΐσιν παίδεσσι φίλου διά -εα πατρός (sc. Ok.), vgl. V.389 h. Cer. 453 (’Ράριον έκευθε κρι) -εσι Δήμητρος, s. 351, vgl. 414, 7C497
D ν.1. Σ8, ο 344, Op. 95
G Epith. (nur in 2, außer Γ2Ο2. 208 stets vor buk. Dih., Z.T. wie εύ λ445 durch φρεσί metr. verlängert): άφθιτα* 7, έναλίγκια, ϊσα φρεσί, κλυτά, πεπνυμένα* 2, πολύκροτα, πυκινά φρεσί 5, πυκνά 2', τόσα 2, φίλα* φρεσί (* auch substantiviert ohne μ im gleichen Syntagma, vgl. ήπια/όλ- οφώΐα [δήνεα]) R. Führer
Μήδεια [1Η, 7C] Ε zu μήδος n. und μ,ήδομαι; zus. mit Namen weiterer zauber- bzw. heilkundiger Frauen: Άγα/Περί/Έκαμήδη, ferner Μήστρη (s.d.), also viell. auch schon vom N. her Ίήσων (s.d.) nahestehend, vgl. L1
L ’Usener, Göttemamen 160ff.; 2Nilsson, Griech. Feste 57 f.; 3Friedländer, Stud. z. ant Lit. 19—33; 4Preller-Robert 2, 185; 865ff.; 5Meuli, Odyssee u. Argonautika, Bin. 1921; 6Les4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ky, RE XV, 1931, 29 ff; 7Nilsson, Myc. Origin 133 ff; »Rademacher, Mythos u. Sage ..., Brünn/Münch./Wien 1938, 227ff; VFritz, A&A 8, 1959, 33ff; ,0Haas, UF 7, 1975, 227 ff; 11 Burkert, Structure 9f.
B alte thessal. u. korinth. Sagengestalt, die ihre wesentl. Ausformg. einem schon bei Hom. vorausg. (L3 21 ff.) Argonautenepos verdankt, in der Weise, daß Vorstufen u. ihr ursprüngliches Wesen sich nur noch aus ihrem Namen (s. E), sowie einigen Sagenelementen u. dem Kult ihrer Kinder in Korinth (s. L2) mehr erahnen als erschließen lassen: Wetterzauber könnte der Heimholg. des Goldenen Vließes zugrundeliegen (L7) u. dann auch für Μ. wesentl. sein (vgl. Μήστρη u. s. E); der Kult in Korinth könnte für eine alte Erdgöttin sprechen (s. L4 185, anders L2; vgl. L11). Das Verh. zwischen der thessal. u. der korinth. Μ. kann nicht mehr bestimmt werden, da wir nicht wissen können, ob Eum. die thessal. Sage pauschal übernahm u. ihr nur einen korinth. Rahmen gab (so L3 33); eine Entwicklungsgeschichte der Μ., gibt L9 1 Genealogie: Tochter des Aietes u. der Okeanine Idyia nach Th. 961 (-αν έύσφυρον), vgl. 992, Eum. fr. 2 u. 3 p. 97f. Dav.; Frau des Jason, Th. 992ff. (ohne Μ., κούρην δ' Αίήταό), 998 ff. (ohne Μ., έλικώπιδα κούρην); Mutter des LMedeioSj, 1001 (ohne Μ.), des L d u. der Eriopes nach Cin. ep. fr. 2 p. 92 Dav.; vgl. ferner c. Naup. fr. 9 p. 148 Dav.: Sohn Mermeros (Name der Μ. nicht genannt) 2 in den Argonautika: Th. 992ff. (ohne Nenng. ihres N.s); c. Naup., fr. 6, 7 A, 8 p. 147f. Dav., vgl. ferner Eum. fr. 4 p. 98 Dav. M.s Verhalten bei der Flucht aus Kolchis. — Nach der Heimkehr nach Jaolkos: Μ. verjüngt Aison, Nosti fr. 6 p. 68 f. Dav. (Μ. Subj. von V. 1—3, Name nicht erhalten), vgl. c. Naup. fr. 9 p. 148 Dav.: Jason zog nach dem Tode des Pelios nach Korkyra; Μ. wohl zufällig nicht genannt 3 Μ. in Korinth: Eum. fr. 3 A p. 98 Dav.: Aietes, S. des Helios, hatte die Herrschaft über Korinth abgetreten, bis einer seiner Nachkommen zurückkehre, u. war nach Kolchis gezogen (fr. 2 p. 97f. Dav.); als die Korinther ohne Herrschaft blieben, holten sie Μ., u. durch sie wurde Jason König in Korinth. Μ. hatte Kinder, die sie nach ihrer Geburt im Tempel der Hera verbarg in der Hoffnung, sie würden unsterbl. — als sie jedoch starben, verließ Jason sie; sie übergab darauf Sisyphos die Herrschaft u. verließ Korinth ebenso, vgl. L2 u. s.o. Vorbem. Eine andere Deutg. des Kultes der Kinder der Μ. gibt Oechal. fr. spur, p. 152 f. Dav.; danach soll Μ. in Korinth den damaligen König Kreon vergiftet haben u. ihre Kinder, die sie auf der Flucht (nach Athen) nicht mitnehmen konnte, auf den Altar der Akraia Hera niedergesetzt haben; die Korinther töteten die Kinder u. gaben an, Μ. selbst habe es getan
B. Mader
Μήδειος [1H, le] Sohn des Jason u. der Medeia, von Cheiron in den Bergen erzogen, Th. 1001; dies. Genealogie, u. Schwester Eriope, Cin. ep. fr. 2 p. 92 Dav. Später Eponym der Meder, ob schon an den genannten St., uns. Dafür West z.St. (mit Datierg. ins späte 6. Jhd.), doch ist auch eine andere ’raison d’etre* für Μ. gut mögl., s. Usener, Göttemamen 161 ff. (bes. der Hinweis auf Cheiron), vgl. Lesky RE XV, 1931, 64f. B. Mader
μηδέν s. μή (L III 2)
Μηδεσιχάστη [l'J Frau des Tr.s JmbrioSj TV 173 (L J κούρην ... Πριάμοιο νόθην έχε, -ην — ΡΝ mit VG dat. pl. zu μήδος, HG zu καίνυμαι, κέκασμαι, beides viell. für die Priamiden charakteristische Namenselemente, s. v. Kamptz 37. 82. 105. 210; vgl. Wathelet, Dict. 226f.
B. Mader
μήδομαι [12', 23°, 8H, 3h] E zu μέδομαι, aber wie?
- Abi. μήδεα, μήστωρ
F Präs, -δεαι 1°, -δεταιΑ; Impf, -δετ' 1°, -δετό 14, ^έ-δετο. 1\ έπ^ j 1°, -δοντ' 1°; -δοίμην 1°; -δεο 1'; -δομένοιο 1Η; Fut. -σεαι 1°; Aor. -σαο 1', -σατ' 3, -σατο 8, έ-σατο Ί
177
178


μήδομαι
μήδομαι
Μ la [ -~ ] κακά/όδε -σατ9 Αχαιούς Κ52, ω426; αύτώ -σατ9 ^όλεδρον* /249, -δετ9 L d £300 1b [--] -δοντ(ο) ... L j i92 2a [---] τόδε -δεαι £173; κακ^ά -δεταιΑ Φ 413, L j Hes. fr. 204, 114, h. Merc. 540; κακά -δετό H41S = £243, (φρεσί) -δετό δέσκελα έργα Hes. Sc. 34, fr. 204, 96; Ζεύς -σατο λυγρόν όλεδρον ο>96; -δεο Β360 [-««]
(fvi φρεσίΛ) -δετό νόστον γ 132. 160, L d -σεαι έργον λ 474, μέγα -δεται /^-σατο έργΛον h. Cer. 352, /261, άεικέα -δετο/^ Λα Ύ395 = !Ρ24, Th. 166 = 172, κακά δέ φρεσί ^-δετο έργαΛ Φ19, ¥^176, Ζεύς L Β38, κακά/τάδε ζ-σατο έργαΛ ω199. 444, L d ^289, κακά -σα(τ)ο δυμω Ζ157, Ξ 253, κακά -δετό /166 s μ 295; -δετό £233 2b [---] αυτή -δοίμην £189 3 [«!««] (Αίγισδος) ^έ-σατοΔ
(λυγρόν όλεδρον) /303 = 194med — κ 115", L d έργον λ 429, L j /169, Ορ. 49 s 95; έ-δετο h. Merc. 46 [«---] έπε-δετο 5437 4 [-~^χ] -δομένοιο Hes. fr. 204,123 Länge folgt auf Stamm nur 1 b (Stamm im biceps nur hier) u. 2 b (kontrast. μέδομαι)
Σχ sch. D ZI57: νέβουλεύσατοΛ (so reg.), νΰν δέ είργάσατο (so ^52), /^289: διεπράξατο, S253: έμη-
χανήσω (vgl. Pl. Cra. 408a). ...
L Porzig, Satzinhalte 63; Plamböck, Erfassen 98 f.; Du- ban, Aevum 52, 1978, 41 f. (A. 3: „the change from impf, to aor., involves no appreciable diff. in meaning“)
B etw. planen (Präs.st., bes. in 1) und (vgl. βουλεύω B2b, Fränkel, DuPh 88, Verdenius, Entretiens Hardt 7, 1960, 125 Α. 1 ~ Lampas 5, 1972, 105) planmäßig ins Werk setzen ([im Ggs. zu eff. ρέξαι ingr.] Aor., bes. in 2), m. göttl. (1) od. (nicht nachhom.) menschl. (2) Subj. (im Sg. bis auf ι 92), außer Z?36O (εύ) stets m. Sach-Akk. des eff. Obj. (18x [bes. in 2] έργον/α Blc [am VE außer Λ429, ω426, h. Merc. 46], llx κακά B4b.k, 7x [Lnicht in 1 bd] λυγρόν/ά [s.d. B Vorbem.], 7° [L J όλεδρον [am VE], 5x άεικές/α, /261, ω426, h. Cer. 351, Hes. fr. 204, 123/Λ474 μέγα[λ9] / μεϊζον, K52, /169, h. Merc. 540 [τ]ό'σ[σ]α[£]), z.T. auch m. pers. Dat. (VN /132f., PN £233, πατρί 5437, έτάροισιν ι92, άνδρώποισιν Hes. Op. 49+, άνδράσι fr. 204, 123, sonst Pron.) bzw. (nur Ύ395+ / /C52, ω426 in 2) Akk. (PN/VN); gefolgt von epex. Inf. (Aor.) LHes. fr. 204, 96, h. Cer. 351 u, Ptz. (Aor. außer 1. u. letzter St.) H41S, 3253, «P24, /303, λ429, ω199, u J9 Rel.satz Z157, /160, γάρ B3S, /261, £ 243, Sc. 34, Asynd. X395, £233, κ115, (λ474,) ω426. 444; als Wiederaufnahme von μητίσασδαι K(AS) 52, μήτιν ύφαι- νε/βυσσοδομεύων Sc. (28/30) 34, in Vbd. m. μητίετα H 478+, Sc. 33f., δολόμητις /249f., nach ([έξ}άπο)τίνω/ ομαι im V. davor Φ413, /169, Th. 166; selten [6‘, 1°, 5H, lh] in Erz. (m. τότ[ε] £233, Hes. fr. 204,96 wie noch /132), 33x von 46 (= 71%) in dir. R. (RAnf. 0)426, REnde /169, ω 96f., Th. 166+; in Begründg. m. γάρ /έπεί K52, /261, ω96. 444, Th. 166+//166+, h. Cer. 352; m. deikt. [τ]ό/τάδε ε 173, ω426. 444, in Vbd. m. σχέτλιε/ος λ 474, /160f.). — Wortf.: άρτύ(ν)ω B 3, βουλεύω, βυσσοδομεύω, έρδω, μέδομ- αι Β 2 b, μενοινάω Β 2, μερμηρίζω, μητιάομαι, μηχανάομαι, πιφαύσκομαι (Ο9Ί), ράπτω, ρέζω, τεκμαίρομαι, υφαίνω, (έπι) φράζομαι, φυτεύω 1 Subj. göttl. 1 a Zeus [2‘, 5°, 5H, lh] άφδιτα μήδεα (s.d. B 2) είδώς (vgl. ύπατον μήστωρα Θ22, P339) bzw. Op. 95 sein Werkzeug Pandora; von (schlimmen, 4x λυγρ-) Schicksalsschlägen (durch Διός βουλή 2·, 3H) außer Sc. 34 (έργα [sonst nur B38 u. 1H]) u. letzten 2 St., in dir. R. außer II. u. Hes.; Aor. ω96, Op. 49+, sonst Impf. (neg. /160) außer letzten 3 St. (Ptz./Ind. Präs.); in Vbd. m. (ένί) φρεσί (pleonast.) /132, Sc. 34 B38 (Ag. φή αίρήσειν Troja) νήπιος, ουδέ τά ήδη ά ρα Ζεύς -δετό έργα vorhatte (s. V. 39 f.), Komm, des Dichters HAIS παννύχιος δέ σφιν (Gr.) κακά -δετό (κτυπέων) - £243" (έμοί) sann γ}32 (τότε) λυγρόν ένί φρεσί ^-δετο νόστον^ 1 Αργείοις (viele starben) dachte zu, vgl. V. 152. 288f., metr. Streckg. (statt mögl. *λ. έ-δετο ν. Αχαιοΐς) 160 (wir opferten) οΐκαδε ίέμενοΓ Ζεύς δ9 οΰ πω 1 σχέτλιος, ός ρ έριν ώρσε sah noch nicht vor £300 Ζεύς δέ σφισι (Phön.) -δετ9 (βούλετ9 ν.1.) ^όλεδρονΛ, s. V. 305 ω96 έν νόστφ γάρ μοι Ζεύς -σατο λυγρόν L Λ (durch Aeg.) inszenierte, vgl. 3464, /242 Hes.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Op. 49 άνδρώποισιν έ-σατο κήδεα λυγρά, κρύψε δέ πΰρ dachte zu = 95 verursachte (nachträgl. Komm.) Sc. 34 ώρτο δ9 άπ9 Ούλύμποιο δόλον ^φρεσίΛ βυσσοδομεύων '3W.1 ένδα καδεζόμενος L 3 ^-δετο δέσκελα έργαΛ (schlief m. Alkm.) fr. 204,96 τότε L d ‘ ... μεΐξαι κατ9 άπείρονα γαΐαν 1 <...'> τυρβάξας 123 ρύ πώ ποτέ πατρός έπησδάνετο (Αρ.?) φρενό[ς ]όρμή[ς '... '... πραπίδων δ9 έπετέρπετ9 έρωή 1 πα]τρός ... μεγάλ9 άνδράσι -δομένοιο, s.a. V. 64 App. 114 <Αρ. weiß> όσα τ9 έ]στι καί όππόσα μέλ<λ>ει έσ- εσδαι 1 ]Lg -δεταιά ήδέ γεραίρει 1 ]Διός h. Merc. 540 μή με (Αρ.) κέλευε ' δέσφατα πιφαύσκειν öoL (βούλεται
v.l.) 1b and. (χ166+ unbest., sonst außer Th. 1664", h. Merc. 46 weibl.) Gotth. [2‘, 6°, 2H, 2h ]; von destruktiven (Hera/Dem. grollen 271h) u. konstruktiven (ambivalent δ 437, £173) Handlungsstrategien (έργα/ον nur 2H/2h), in dir. R. außer £233, h. Merc. 46; Aor. 3253, Th. 166+, sonst Impf. (5x) bzw. Präs. (4x); in Vbd. m. δυμώ (pleon.) 3253 3 253 σύ δέ οί (Her.) κακά -σαο δυμω 1 όρσασ9 (Seesturm), *Konjug.’ zu Ο2Ί ΦΑΙ3 τοι (Ares) χωομένη ^κακά -δετΛαι, ούνεκ9 Αχαιούς ' κάλλιπες (Tr.n hilfst), vgl. μητρός έρινύας 'Verfluchungen9 V. 412 χ166 (έγώ) φεϋγον, έπεί γίγνωσκον ό δή u jO δαίμωνά μ 295 5437 (Eidothea brachte Robbenfelle) δόλον (s.d. Β 1 b β) 5’ έπε-δετο πατρί, vgl. metr. gleichw. ο444 u. s. Ellendt, in: 'Homer* ed. Latacz 82f. £233 τότ9 Όδυσσηϊ... -δετό (Kal.) ^πομπήνΛ organisierte, 'Konjug.* zu £14 = 59 173 άλλο τι δή ... τόδε -δεαι ούδέ τι L j, 1 ή με κέλεαι σχεδίη περάαν (λαΐτμα) fiihrst du da im Schilde 189 φράσσομαι, άσσ9 άν έμοί περ 1 αύτή -δοίμην (Ggs. πημα κακόν βουλευσέμεν 187) Th. 166 (rächen wir uns an Uranos) πρότερος γάρ άεικέα -σατο έργα 172 (s Ύ395" in 2), 'Konjug.* zu υ394, vgl. Γ351 h. Cer. 351 έπεί μέγα -δεται έργον 1 φδΐσαι φϋλ9 ... άνδρώπων 1 σπέρμ9 υπό γης κρύπτουσα h. Merc. 46 (Gl.) ώς άμ9 έπος τε καί έργον (s.d. Bla) έ-δετο (verfertigte Phorminx) betrieb gleichzeitig Planung u. Ausföhrg., vgl. T2A2 2 Subj. menschl. [8‘, 12° (3° am Ende Od.)], m. göttl. Beistand Ä?289f., ωΑ4Α; an ersten 3 St. von ungewohnt, krieg. Leistg. (ΑΓ52 aus gegner. Sicht) = Massaker, sonst (bis auf εύ B360) neg. (außer λ ΑΙΑ moral.) wertend, bes. von Mordversuch ZI57 u. z.T. κ 115, Leichenschändg. Φ395+, ύπερβασίαι /169, κατάβασις λ ΑΙΑ), in dir. R. außer ίΦ19 = ¥Ί76", Ύ395 = ^24, von Ach.; Impf. u u u. (neg.) i92, sonst Aor. außer B360 (Imp.) u. Λ474 (Fut); in Vbd. m. δυμω ('insgeheim’) Z157, (ένί) φρεσί (psychol. Dimension andeutend, nicht pleon.) Φ19+, Ä474 X52 (unerhört) άνδρ9 ένα τοσσάδε ^μέρμερ^' έπ9 ήματι μητίσασδαι '3w.‘ ... τόσα γάρ κακά -σατ9 (Hektor) Αχαιούς, vgl. F175f. 289 άψ άπιών (Tyd.) μάλα L -σατο έργα ' σύν σοί (Ath.), s. Δ 392—7 Φ19 (έσδορε)
φάσγανον οίον έχων, ^κακά δέ φρεσί -δετό έργαΛ, 1 τύπτε 5’ έπιστροφάδην, Handlg.smotivat. (Blutrausch, s. V. 26) Ψ 176 (ένέβαλλε πυρή 12 Tr.) χαλκώ δηΐόων L j, nachträgl. Komm. Ύ395 "Εκτορα ... άεικέα -δετό έργα = Ψ2Α (πρηνέα τανύσσας έν κονίης) Ζ\51 οί (Belleroph.) Προϊτος νκακά -σατοΛ δυμφ, 1 ός ρ* (< */’?) έκ δήμου έλασσεν ω199 l j £QYa (πείνασα πόσιν), m. etym. Anklang an HG von ’Klyt.’ (Nagy, Best of the Ach. 37 A.3)? λ 429 £L-aaw £p/oVj άεικές (τεύξασα πόσει φόνον), vgl. 5533. 529 /261 (Aeg. unbeweint) μάλα γάρ μέγα L j 303 (Men. abwesend) τόφρα δε ταΰτ9 ^Αΐγισδος έ-σατοj οϊκοδι λυγρά (κτείνας den Ag.) 194 ώς τ9 ήλδ9 (Ag.) ώς τ9 L d λυγρόν ιόλεδρον3 = κ115"· (τοΐσιν, Antiphates), vgl. π371, β325 /249 τίνα δ9 αύτώ (Ag.) -σατ9 (Aeg.) L u ι92 (ου) -δονδ9 (Lotophagen) έτάροισιν L d trachteten nicht nach dem Leben, vgl. v373, n 169, r2, ω127 /169 (ύπερβασίας, όσσας) έ-σατο (Mel.) σω ένί οϊκω begangen hat ωΑ26 ή μέγα έργον άνήρ όδε -σατ9 Αχαιούς 444 (ού γάρ) άέκητι δεών τάδε -σατο έργα λ 414 σχέτλιε, τίπτ9 έτι μεϊζον ένί φρεσί -σεαι έργον; kannst du auf noch Abwegigeres kommen!, vgl. h. Ap. 322 II B 360 αύτός τ9 εύ -δεο πείδεό τ9 άλλφ überleg selbst gut und hör auf andre
Kompos.: (δια- s.u. D) έπι- 5437 in 1 b
D Vit. p. 9, 13 τών μέν τε παδών τις φράσσεται αύτις, 179
180


μήδομαι
Μηλόβοσις
ός σφιν όνειδε< ίη> σιν έμόν διε-σατο (διαμήσατο ci. Lud- wich) πότμον, Poss.-Pr. (kontrast. μοι 14) fordert aff. (nicht eff.) Obj. inc. auct. POxy. 2515 fr. 1,5 ]ρια -δετό (Pos.) έργα Ύ392 a (= *52«), ¥Ί83 a (dto.) v.l. h. Ap. 322
G 7x in γ, 4x in ω R. Führer
μήδος s. μήδεα
Μήδος Meder, Perser, viell. bei Choer. fr. dub. 23, 2. 17 p. 205 f. Ber., vgl. App. u. fr. dub. 22,28 a.O. Π]έρσαις
B. Mader
ΜηΌ’ώνη [1‘] Stadt im Reich des Philoktet, B716; wahrsch. an der Westküste der Halbinsel Magnesia, nicht ganz sicher lokalisiert auf dem Hügel Nevestiki bei Lechonia (Gaz.1 Nr. 485), s. E. Meyer, Kl. Ρ. III, 1272 m. Lit., nach H. S.-L. 138 ’only a guess’. Die Stadt ist hist, gut bezeugt, im 3. Jhd.
v. wie Jaolkos u.a. zugunsten von Demetrias aufgegeben, s. Giovannini 40 m. Lit. Wenn Nevestiki, dann bisher ohne myk. Funde; der N. ist wohl vorgr.; in Gaz.2 nicht aufgenommen
B. Mader
μηχάομαι s. μακεϊν
μηκάς [2’, 3°] E from verb. root in μακεϊν, μεμηκώς
w. -άς, cf. δορκάς, κεμάς; onomatop. Β bleating, only -άδες/ας αίγες/ας (VE): /1383, *F31 (όϊες καί μ. αιγες νν. 30sq. ath. quidam) / s «244« = 341. 124
J. N. O’Sullivan
μηχέτι s. μή (L III 4)
Μηκιονίκη [1H] aus Hyrie, gebar dem Pos. den (Argonauten) Euphemos, Hes. fr. 253, 1 (πυκινόφρων -η), s. Franz Studniczka, Kyrene, Lpz. 1890, 107 ff., Schwartz, Ps.- Hes. 466 f., West, Cat. 87. — VG zu μήκος (zur Größe auch als weibl. Schönheitsideal s.o. II Sp. 423, 59 f.).
B. Mader
Μηχιστεύς [5‘] E zu μήκιστος, vgl. Zf 155 -ον καί κάρτιστον, Endg. -εύς nach άριστεύς (L7) oder zum ON Makiston (Triphylien), s. L6810, das sich viell. urspr. vom Bergnamen Μ. auf Euböa herleitet, L3·6
F zum Gen. -έως, B566 = !P678 (an beiden St. geben einige Hs. auch -εος u. -ήος: Überl. bei v. Thiel App., vgl. L5) s. L4·59; zum Akk. -ή 0339 s. L19
L ’Bechtel, Vocalcontr. 232; 2Friedländer, wie ο. II Sp. 796, 66 318ff.; 3Preller-Robert 213, 319; 4Debrunner, in: Avr- ίδωρον32; 5Aug. Scheindler, Textkrit. Erläuterungen ..., Wien 1925, 27; ‘Tambomino, RE XV, 1931, 363; 7Risch S.158; ’Boßhardt, Nom. auf -εύς 94; ’Chantraine, Gr. h. 1, 224; 10v. Kamptz 122. 124. 228. 294; "Kulimann, Quellen 90. 127. 128 Α. 1, 148
Β I Gr., Sohn des Talaos, Vater des Euryalos, B566 = ^678 (-έως, Überl. s. F), nahm an den Leichenspielen für Oedipus teil u. besiegte alle Thebancr (¥r679ff.). Als S. des Talaos Bruder des Adrast; bei Hom. wohl als e. der ‘Sieben* vorausgesetzt, so wie sein Sohn Euryalos als Epigone, L23; nach L11 148 wäre die Alcmaeonis seine Quelle
II Gr., Sohn des Echios; führt zus. mit Alastor den verwundeten Teukros aus der Schlacht, während Aias sie deckζ 0333 (-εύς), N422 ( = 0333) dagg. den Hypsenor, diesmal von Antil. geschützt (Θ331—334 - 7V420-423); wird gleichzeitig mit einem Echios von Pulyd. getötet 0339, s. L11 128 Anm. 1
D zur mögl. Rolle des Μ. in der Alcmaeonis s. L11 148
B. Mader
Μηχιστηϊαδης [1*] Patron., Sohn des Mekisteus (s.d.
BI) - Euryalos, Z28 B. Mader
μήχιστος s. μακρύς
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μήκος n. [3°] E ererbt, nb. μακρύς, s. Porzig, Satzinhalte 128. 202. 295; Seiler, Steigerungsformen 75. — Abl. Ουρανομήκης, περί-, πολυμήκης, περιμήκετος-, Μηκιονίκη
Β Länge, Größe, von Menschen u. Sache, 2x bei Vgl., Maßangabe im Akk. der Bzhg. (nb. εύρος, πάχος), Ix als (gottgegebene) Eigensch. im Akk. Obj. (nb. είδος καί πι- νυτήν). — Wortf.: μέγεθος λ 312 (δύο παϊδε, μηκίστονς καί πολύ καλλίστους) έννέωροι γάρ τοί γε καί έννεαπήχεες ήσαν ' εύρος, άτάρ -ύς γε γενέσθην έννεύργυιοι 1324 (μέγα ρύπαλον des Kyklopen, όσσον θ’ ιστόν νηός) τόσσον έην -ος, τόσσον πάχος είσοράασθαι υ71 (Pen.: „Hera gab den Pandareos-Töchtem) είδος καί πινυτήν, -ος <5’ έπορ’ Άρτεμις (έργα δ’ ΑΛ“), vgl. s.v. μέγεθος (ζ\52)
Η. W. Nordheider
μήκων f. [1·] Ε meist als voridg. Wanderwort erklärt (Frisk; Chantraine, Dict. z.St.; s.a. Fumee, Vorgriech. 218), dagg. in L6 wegen der schlafbringenden u. schädigenden Wirkg. des Mohnsaftes als nom. ag. zu lett. mäkt 'befallen, bedrängen, drücken, plagen’ gestellt. — Abl.: Μηκώνη Σχ sch. D 0306: ή τ' ένί κήπω’ σημειωτέον ότι θηλυκώς είπε τήν μήκωνα L 1 Buchholz, Realien 1, 2, 249-52; 2Murr, Pflanzenwelt 183-6; 3Fellner 83 f.; 4Kömer, Ärztl. Kenntn. 65- 7; 5Steier, RE XV (1932) 2433ff.; 6Knobloch, Gl. 51, 1973, 98 f.
B Mohn (Schlaf- od. Gartenmohn, papaver somniferum) 0306 (Gorgythion wird von einem Pfeil tödl. getroffen:) μήκων δ' ώς έτέρωσε κάρη βάλεν, ή τ' ένί κήπω, ' καρπω βριθομένη νοτίησί τε είαρινήσιν, 1 ώς έτέρωσ' ήμνσε κάρη πήληκι βαρυνθέν. — Daß die kultivierte Mohnart gemeint, geht aus dem Text selbst hervor (ή τ' ένί κήπω) \ zur Gewinng. von Speiseöl, das aus den Samen gepreßt wurde, zur Verfei- nerg. von Gebäck u. zum Würzen von Speisen angebaut; ob auch zur Opiumgewinng., wird durch Erwähng. eines φάρμ- ακον νηπενθές τ' άχολόν τε κακών έπίληθον άπάντων δ 220f. wahrsch., vgl. ο. I, Sp. 1774, 4 ff. — Wortf.: κώδεια
G. Markwald
Μηχώνη [1H] E wohl nicht- bzw. vorgr., vgl. zum Suffix Δο)δώνη, Γνρτώνη usw.; häufig zu μήκων *Mohn’ gestellt (s. Kerenyi, Prometheus, Hbg. 1959, 48; Wagenvoort, Mn. 24, 1971, 138), was, selbst wenn falsch, jederzeit mit Μ. assoziiert werden konnte (Mohn bzw. Opium als Droge?)
B in Μ. schieden sich die Götter u. die Menschen, Th. 536; nach ant. Trad. ist Μ. der alte Name von Sikyon (s. West z.St.), ist aber viell. eher eine kultisch bedeutsame Örtlichkeit bei Sikyon, nach Kerenyi a.O. eine Kultstätte der Dem. u. der Perseph. (*Mohngöttinnen’, wie Μ. ’Mohnort*), oder eine myth. Örtlichkeit schlechthin, wobei es gleichgültig ist, ob sie aus der realen Geographie stammt (M. s Sikyon; Μ. beim elischen Kyllene) oder sek. in sie übertragen worden ist; nach Call. Aet. fr. 119 war Μ. μακάρων έδρανον in einem auf rein göttl. Ebene spielenden Kontext, wobei diese Wendg. in Zshg. mit Μ. an die Seligen Gefilde erinnert, also urspr. viell. das myth. Land bezeichnete, wo Götter u. Menschen noch ungeschieden lebten (s. Hes. fr. 1, 6f.; 7/201 ff. von den Phäaken auf Scheria); vgl. Wagenvoort a.O.
B. Mader
μηλέη [3°] apple-tree (fruit ^μήλονΛ, v. L ,11) η 115 (^δένδρεαΛ μακρά) όγχναι καί ροιαί καί -αι άγλαόκαρποι ' συκέαι τε (καί έλαϊαι) in Alcin.’s όρχατος (ν. 112) · λ 589 (L j ύψιπέτηλα, above Tantalus) ω340 όγχνας μοι (Od.) δωκας (Laertes) τρισκαίδεκα καί δέκα -ας, ' συκέας τεσσ- αράκοντ in Laertes’ orchard (άλωή ν. 221 etc., όρχατος ν. 222 etc., κήπος νν. 247. 338) J. Ν. O’Sullivan
Μηλόβοσις [1Η, lh] Okeanide, Th. 354, wohl auch gemeint h. Cer. 420 (so Paus. 4, 30, 4 u. Pap. Benol. 44; in M fehlerhafte Var.), hier eine der Gespielinnen der Perseph.: die die Schafe weidet (< das Schafweiden, doch s. Porzig, Satzinhalte 332 zum Verh. von Nom. act. u. Nom. ag. auf -οις),
181
182


Μηλόβοσις
μήλον I
vgl. die ^m/zr/Ai&^-Nymphen u.a.m. bei West z.St.; Fischer, Nereiden 56. Name u. Wesen der Μ. assoziieren natürl. auch Reichtum, u. insofern gehört sie nb. Doris, Polydore u.a. in die entspr. Gruppe von Okeaniden, s. Deichgräber, Musen 26f., doch ist dessen 'die Reichtum bringt’ (a.O. 27) eine unzulässige Verallgemeinerg. eines, wenn auch wesentl. Nebenaspektes B. Mader
μηλοβοτηρ []·, lh] only EGrE nom. ag. (on -τήρ see άμαλλοδετήρ E), herdsman of both sheep and cattle, role, as e.g. w. βουκόλος too (see vol. II 79, 52—55), not being limited to animals specially suggested by wd. used for 'herdsman* (so μ. does not support view that μήλα can include cattle in its actual meaning: cf. μήλον I Β 1 b) Σ529 (τάμνοντ άμφί βοών άγέλας καί πώεα) ο/ών, κτεΐνον δ’ έπί -ήρας ( = νομήες of ν. 525) h. Merc. 286 πολλούς δ’ άγραύλους άκαχήσεις -ήρας 1 ούρεος έν βήσσης, όπόταν (άντής βουκολίοισι καί όίεσσιν). — Wdfld.: see βοτηρ, βουκόλος, and μήλον ΙΒ introd. J. Ν. Ο ’Sullivan
μηλοβότος uncert. suppl. in Hes. fr. 180,4 μηλ]οβότους (vel ίππ]οβότους, n. both horses and sheep in w. 8f.) "Ερμον πάρα sheep and/or goat-pasturing; see μήλον and, on sec. element, ίππόβοτος (read -βότος) B introd. See also αίγ- ίβοτος, βούβοτος J. N. O ’Sullivan
μήλον I [22’, 55°, 12H, 8h, le] E IE, cf. e.g. 01 mil; perh. related to Slav. and Germ. adjs. for 'small*. — Deriv.: εύ-, πολύ-μηλος; μηλοβοτήρες, -βότος, -νόμος, -σκόπος; Εύ-, Θρασύ-, Πολύμηλος (n.vv.ll. s.v.), Περί-, Πολυμήλη; Φιλομηλείδης; Μηλόβοσις
Μ 1 monosyll. [1] μήλ' ... καί είλίποδας έλικας βοΰς α92 = 5320; μήλ' 1184 [2] πολλά δ' ΐφια μήλ' μ 263 [2] μήλ' ίερεύσειν/εν *ΡΊ47, 559; ψαφαρότριχα μήλ'ένόμευεν h. 19,32 2 disyll. 2a shape [-«]: [--] -a ... καί έλικας
βοΰς μ 136, ω66; -α ι548, «532 = Λ45, φ 18, ^356 μ.] πολλά δε -α ταναύποδ' h. Ap. 304; -α λαβόντες λ 4 μ„] -ον μ 301; πολλά δέ ΐφια L-a καί είλίποδας έλικας βοΰςΔ I 466 = ¥Ί66; (άργυφα) L Hes. Ορ. 795, fr. 198,11 (suppl.); -α καί έλικας βοΰς Σ'524; βοΰς τε καί ΐφια -α
νομών h. Ven. 169; -α βροτών Ω43, «405; (πολλά δέ) -α (^ταναύποδαΔ) βόσκεται/ο h. Αρ. 412, h. Merc. 232; -α L ι464; -α λαβών λ 35; περί -α Ä7183; -α 586. 622, ρ246, τ 113, h. Αρ. 536 [-.] -ον £105; καλλίτριχα/άργυφα -α
νομεύων 1336, «85; έσπετο/άσπετα -α Δ 476, Vit. ρ. 20, 8; -α Ρ55Ο 2 b [ίχ ] βόες/ας καί ΐφια -α I4Q6, μ 128. 322 / £556, 0505 s 545, λ 108, σ278, υ51, y/304, Hes. fr. 204, 50; (έξ)ήλασε jiiova -αΔ ι237 = 337. 312; u d Λ/319, ι 217. 315; περί -α M3Q3; έσπετο -α Ν492; πολλά δέ -α ι 45; καλλίτριχα -α ι469; -α Δ279, 1187. 308. 438, Λ20, ρ 170; (έριβώλακι/α) μητέρι/α -ων Λ 222, ο 226 / Β696, Ι4Ί9, Hes. Th. 284, fr. 211, 1 = 212b, 8«, h. 19, 30; (καί) πώεσι/εα -ων 5413 / Hes. Ορ. 786, fr. 180, 9 (suppl.); -ων 1298. 447, ν222 2c [1-Ί -ων Λ/301 = £124, ι551, ο312 2d
shape [-ί]: [-2] -ων Π353 [-1] -ων ι432. 444, Ορ. 163 3 trisyll. [-2μ] άφνειός* ^-οισιΔ Hes. Ορ. 120, fr. 10 a, 39, fr. 240,2; L , A? 485, 5640, κ525 s A33, h. Merc. 570
Σχ sch. D /1279: πρόβατα, Π353: ύπέκ -ων αίρεύμενοΓ ύφαιρούμενοι τά λιπαρά τών βοσκημάτων
L ’W. Wegener, D. Tierwelt bei Hom., Königsberg 1887, 24 f.; 2Kömer, Hom. Tierwelt 44 f.; 3 Richter, Arch. Hom. H 53f.; 4Schmidt, Gl. 57, 1979, 174-182
B ’small livestock*, used to denote sheep, goats together (1) or separately (2); pl. exc. μ 301, ξ 103; distinguished from cattle 7’, 18°, 5H, h. Ven. 169 (cf. contrasted βουκολέων «85; cf. also ¥Ί47?: see vol. II 501, 43ff.), from pigs 1466, 559, £105, cf. 5640, horses 7406, ¥Ί66 (171), Hes. fr. 180,9, mules Op. 795, dogs ¥Ί66 (173), Op. 795, h. Merc. 570; numbers: 300 stolen $>18, 50 sacrificed ΫΊ47, 12 slaughtered 559; on mountain(s) /7353 (scattered), <315, in άχροί <5640, Q 170; in named localities: Ithaca, Pylos, Taenarum, Sparta, Arcadia/Cyllene, Troezen etc. (Hes. fr. 204, 50), Thebes, Ae4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
tolia, Messene, Hellopie, Hellas, Iton, Phthia, Thrace, Trojan plain, near the Hebrus, Lycia, Libya; fictional places: land of Cyclopes, of Circe, of Laestrygonians, Thrinacia, Scheria; herdsmen called (έπι)ποιμήν, νομεύς, also αίπόλος, βώτορες άνδρες, έπιβώτωρ (associated verbs ποιμαινέσκω, νο- μεύω /νέμω, φυλάσσω), n. also άσημάντοισιν (7^485); μ. guarded by dogs ΑΓ183, Λ/303; kept in αύλή K\83 (cf. i 184 etc.), έπαυλος ψ356, in cave in ι (cf. ζΔ279); driven out to pasture in moming (i312), home in evening (i233. 336, ρ 170, h. Ven. 169); kept for milk, cheese (586, i308, cf. ι 217ff.), meat (e.g. 05O5+, /466, Λ/319, a92+, 5 86, 559); sacrificed ¥Ί47, h. Ap. 536 (so w. μ. = ’sheep’ «532 + 4x in λ) (cf. (551, κ525+), bumed on pyre ΫΊ66, co66; taken as booty 7406, i464 etc., u51, ^18, Hes. fr. 204,50, cf. ψ 356, cf. Op. 163 (prize of war), given as part of έδνα Hes. fr. 180,9, fr. 198,11, fr. 204,50, cf. σ278, otherwise assoc.
w. 	wealth, prosperity v222, t!13, Hes. Op. 163, fr. 10 a, 39, fr. 240, 2, cf. Vit. p. 20, 8 (poor lack μ.), cf. (not of loss or neglect of μ. as damage to estate) e.g. ρ246, υ312, y/356; 13x in 12 similes (prey to lions 5x, to wolves /7353, to δήρ ATI83; troubled by storm ^279, P55O; otherwise TV492, 5 413, τ113). — Adjs.: ΐφια, πίονα, πολλά, ταναύποδα; βαδύ-, καλλί-, ψαφαρότριχα; άδινά, άργυφα, άρσενα, άσημάντοισιν, άσπετα, ένορχα, κλυτά, πατρώϊα. — Wdfld.: αΐξ, όϊς; βοτά, πρόβατα; άρνειός, κριός, τράγος; άρήν, έρι- φος; πρόγονοι, μέτασσαι, έρσαι 1 where ref. is, or may be, to both sheep and goats 1 a sheep and goats, in ι (from
v. 	425 on the goats fade into the background, but they are hardly forgotten, so that μ. will still refer to Polyphemus’ ’sheep and goats’ [only males in vv. 438. 444. 447. 464. 548. 551] and Am.-H. [on v. 470] are hardly right in restricting the μ. driven off as booty to the rams used in the escape [n. v. 438]) ι184 ένδα δέ πολλά 1 μήλ', όϊές τε καί αίγες ίαύ- εσκον 237 εις ... σπέος θήλασε πίονα -αΔ, 1 πάντα μάλ' όσσ' ήμελγε, τά δ' άρσενα λείπε δύρηφιν, άρνειούς τε τράγους τε = 337 312 άντρου έξ^ u 217 ένόμευε νομόν κάτα ^πίονα -αΛ 315 πρός όρος τρέπε u j 464 τά -α ταναύποδα, πίονα δημώ, 1 πολλά περιτροπέοντες έλαύνομεν 187 -α 1 οιος ποιμαίνεσκεν 298 κεΐτ' τανυσσάμενος διά -ων 308 ήμελγε κλυτά -α 336 έσπέριος 5’ ήλδεν ^καλλίτρι- χα -αΔ νομεύων 469 d 1 πόλλ' έν νηϊ βαλόντας 405 ή μή τις σευ -α βροτών ... έλαύνει; 432 άρνειός γάρ έην, -ων οχ9 άριστος άπάντων 438 νομόνδ' έξέσσυτο άρσενα -α 444 ιύστατοςΔ άρνειός -ων έστειχε δύραζε 447 κριέ ..., τί μοι ωδε διά σπέος έσσυο -ων 1 L Δ; 548 -α δέ Κύκλωπος (δασσάμεδ') 551 (άρνειόν δ'έμοί οϊφ έταϊροι) -ων δαιομένων δόσαν έξοχα 1 b sheep and/or goats (often nothing in context to exclude cattle, but neither anything to suggest ref. to them; 18x w. cattle expr. separately) ΑΓ485 λέων -οισιν άσημάντοισιν έπελδών, 1 αΐγεσιν ή όίεσσι Π 353 (ώς δέ λύκοι άρνεσσιν έπέχραον ή έρίφοισι) ύπέκ -ων αίρεύμενοι, αί τ' έν όρεσσι 1 ποιμένος άφραδίησι διέτμαγεν οί δέ (διαρπάζουσιν άνάλκιδα δυμόν έχούσας) Β696 Ίτωνά τε ^μητέρα -ωνΔ 1479 Φδίην ... έριβώλακα, L j = Λ 222Μ· (δηρών Zen., Θρήκη) ο 226 Πύλφ ένι, μητέρι -ων Hes. fr. 211,1 Φδίην έξίκετο ^μητέρα μήλωνΔ = fr. 212 b, 8Μ (Φδίη]ν) h. 19,30.32 ές Άρκαδίην πολυπίδακα, L j 1 έξίκετ' (Hermes), ένδα τέ οί τέμενος Κυλληνίου έστίν. ένδ' ό γε ... ψαφαρότριχα μήλ' ένόμευεν (for Dryops) Th. 284 άποπτάμενος προλιπών (Pegasus) χδόνα, u , (see Edwards, Lang, of Hes. 63) h. Merc. 570 (Zeus ordained that Hermes οίωνοΐσι καί λέουσι καί σύεσσι) καί κυσί καί -οισιν, όσα τρέφει χδών, 1 πάσι 5’ έπί προβάτοισιν άνάσσειν Δ476 τοκεύσιν άμ' έσπετο (girl from Ida to the Simoi’s) ίδέσδαι X183 ώς δέ κύνες ^περί -αΛ δυσωρήσωνται έν αύλ 1 δηρός άκούσαντες M3Q3 εί περ γάρ χ' εύρησι (lion) παρ' αύτόφι βώτορας άνδρας ’ σύν κυσί καί δούρεσσι φυλάσσον- τας L u 301 (κέλεται δέ έ δυμός) -ων πειρήσοντα καί ές πυκινόν δόμον έλδεΐν - ζ 134 Λ7319 έδουσί (kings in Lycia) τε πίονα -α 1 οίνον τ' Ψ147 (ρέξειν) έκατόμβην, 1 πεντή- κοντα δ' ένορχα ... μήλ' ίερεύσειν 1 ές πηγάς (of the Spercheus) /243 είσ' (lion) έπί -α βροτών, ϊνα δαΐτα λάβησιν δ 183
184


μήλον I
μηλώσαι
622 ήγον μέν -α, φέρον δ' οίνον 640 που αυτού 1 άγρών ή -οισι παρέμμεναι ήέ συβώτη κ525 (Τειρεσίη) δϊν ίερευσέμεν οίω ' παμμέλαν9, δς -οισι (not nec. sheep only: cf. ί432) μεταπρέπει ύμετέροισιν = Λ33 v222 άνδρί δέμας έϊκυΐα (Ath.) νέω, έπιβώτορι -ων φ18 -α γάρ έξ 'Ιθάκης Μεσσήνιοι άνδρες άειραν 1 νηυσί (τριηκόσι9 ήδέ νομήας) Hes. Ορ. 120 άφνειοί (the golden race) -οισι (ν. solus praebet Diod.) fr. 10 a, 39 άφ[ν]ειός μήλρ[ισι h. Αρ. 304 (κακά πολλά άνθρώπους έρδεσκεν [sc. δράκαινα]) πολλά μέν αυτούς 1 ^πολλά δέ -α ταναύποδ\ h. Merc. 232 L Δα βόσκετο ποίην (on Cyllene) h. Αρ. 536 (Αρ. to keep- ers of his temple:) „έκαστος έχων έν χειρί μάχαιραν 1 σφάζειν αίεί -α' τά δ9 άφθονα πάντα παρέσται“ Vit. ρ. 20, 8 τοίων γάρ πατέρων έξ αίματος έκγεγάασθε 1 ούτε βαθυκλήρων ουτ9 άσπετα -α νεμόντων £556 άρπάζοντε (lions) ^βόας καί ίφια -αΔ ' σταθμούς άνθρώπων κεραίζετον 0505 έκ πόλιος δ9 άξεσθε u u s 545 σ278 άπάγουσι (normal suitors) L j, 1 κούρης δαΐτα φίλοισι υ51 καί κεν τών (50 λόχοι of armed men) έλάσαιο L (βοας κα[. ,]τα [.. pap. 19) ψ/304 έθεν (Pen.) είνεκα πολλά, L 1 έσφαζον (suitors) Hes. fr. 204, 50 τών (people of Troezen etc.) έφατ9 (Aias) είλίποδάς τε βόας κ[α]ί [ί]φια μήλα 1 συνελάσας δώσειν (as bride-price for Helen) /406 ληιστοί... βόες καί ίφια -α (and tripods and horses are κτητοί) Lref. perh. esp. to sheep: n. πολύρρηνες^ w. 154. 296 in context of gifts Hes. fr. 240, 2 Έλλοπίη πολυλήϊος ήδ9 εύλείμων ' άφνειή -οισι καί ... βόεσσιν L ν. 3 h. Ven. 169 ήμος δ9 άψ εις αύλιν άπο- κλίνουσι νομήες 1 βοΰς τε καί ίφια -α νομών έξ 1466 πολλά δέ ίφια -α ^καί είλίποδάς έλικας βούςΛ 1 έσφαζον, πολλοί δέ σύες (τανύοντο διά φλογός) = ν'166 α92 αίεί ' μήλ9 άδινά σφάζουσι L = 5320 Ορ. 795 τή (on the middle fourth day) δέ τε -a L (καί κύνα καί ούρήας πρηύνειν) ι45 πολλόν μέν μεθυ πίνετο, ^πολλά δέΛ -α 1 έσφαζον (L J ω66 L j σ’ άμφί 1 -α κατεκτάνομεν μάλα πίονα καί ... βούς Θ59 δυοκαίδεκα μήλ9 ίέρευσεν (Alcin. for feast), 1 οκτώ δ9 ... υας, δύο δ9 ... βοΰς It is sometimes held (see L4 175) that in the foll. places μ. refers to Mivestock’ in general, but at most one can say that, while μ. still means sheep and/or goats here, these may be taken as representing other animals (possessions of Oedipus in general Op. 163) too: P550 (χει- μώνος) δς ρά τε έργων ' άνθρώπους άνέπαυσεν -α δέ κήδει ρ 170 δείπνηστος έην καί έπήλυθε -α 1 πάντοθεν έξ αγρών (an event typical of evening; nothing compels one to see μ. as including in its meaning all animals of w. 180f. or as limited to those sheep and goats slaughtered in v. 180. V. 181 is otiose here while significantly related to its context at l>251 [L4 176], but deletion unsafe: presence of v. 181 cer- tainly due to associat, w. the surrounding w. [ρ 179-81 = υ 249-51 ] and the monumental poet himself may have succum- bed to the force of this associat.) rll3 (under a good king crops flourish) τίκτη δ9 έμπεδα -α (πάντα Arist.), θάλασσα δέ παρέχη ιχθύς (cf. 586 in 2a) υ312 (Tel. endures the conduct of the suitors) -ων σφαζομένων ψ356 -α δ9 ά μοι (Od.) μνηστήρες ... κατέκειραν, ' πολλά μέν αύτός έγώ λη- ίσσομαι, άλλα δ9Αχαιοί 1 δώσουσ9 Ορ. 163 (τούς μέν ύφ9 ... Θήβη) ώλεσε (war) μαρναμένους -ων ένεκ9 Οίδιπόδαο (ref. to war between Oedipus’ sons: see Burkert, in: I poemi ep. rapsodici non omerici e la tradiz. orale, edd. C. Brillante et al., Padova 1981, 32 f., who suggests that μ. deprecatory as ref. to heritage of Oedipus) 2 where sheep separate from goats and vice versa 2 a sheep alone N492 ώς εί τε μετά κτίλον έσπετο -α ' πιόμεν9 έκ βοτάνης Σ524 όππότε -α ίδοίατο καί ... βοΰς (η. πώεα άργεννέων οίών νν. 528f.) <586 άρνες άφαρ κεραοί τελέθουσι. 1 τρις γάρ τίκτει -α ... εις ενιαυτόν (cf. τί 13 in 1 b) χ85 (in the land of the Laestrygonians one who never slept could eam δοιούς μισθούς) τόν μέν βουκολέων, τόν δ9 άργυφα -α νομεύων Hes. fr. 198,11 5ί[<5>ου] 5’ άπείρείσια έ]δνα, ' [πο]λλά μάλ9 άργυφα μ[ήλ]α καί [είλίποδάς £1ικ]α[ς] βοΰς h. Αρ. 412 Ταίναρον, ένθα τε -α ^βαθύτριχαΔ βόσκεται αίεί ' Ήελίοιο (see L J 5413 λεξεται (Proteus) έν μέσσησι (scals), νομεύς ώς πώεσι -ων Hes. Ορ. 786 έρίφους τάμνειν καί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
πώεα -ων (i.e. the young males thereof) fr. 180, 9 (gold and horses) βοών άγέλας καί πώ[εα μήλων of ram and ewe (κ 527. 572) killed for the dead: κ532 -α, τά δή κατάκειτ9 έσφαγμένα ... χαλκώ, ' δείραντας κατακήαι s λ45 A4 έν δέ τά t-a λαβΛόντες έβήσαμεν 35 τά δέ u Δών άπεδειροτ- όμησα 20 έκ δέ τά -α * είλόμεθ9 of sheep (η. οίών μ 129. 266. 299) of Helius: λ 108 βοσκομένας 5’ ευρητε βόας καί ίφια -α 1 Ήελίου μ 128 (ένθα) βόσκοντ9 Ήελίοιο βόες καί ίφια -α,Λ 1 επτά βοών άγέλαι, τόσα 5’ οίών πώεα 322 δεινού γάρ θεού αίδε L , ' Ήελίου 136 (daughters of Helius sent) -α φυλασσόμενοι πατρώϊα καί ... βοΰς 263 (ένθα δ9 έσαν βόες) πολλά δέ ίφια μήλ9 ... Ήελίοιο 301 (εί κέ τιν9 ήέ βοών άγέλην ή πώϋ μεγ9 οίών 1 ευρωμεν, μή πού τις) ή βούν ήέ τι -ον άποκτάνη 2 b goats alone Δ 279 ύπό τε σπέος ήλασε (sc. αίπόλος) -α £105 τών (goatherds) αίεί σφιν (suitors) έκαστος έπ9 ήματι -ον άγινεϊ (αιγών δς τις φαίνηται άριστος) ρ246 (Mel., the goatherd, hangs around the town) αύτάρ -α κακοί φθείρουσι νομήες
D Tit. Cycl. fr. 10 p. 19 Dav.; v.l. Σ528, £100, h. Merc. 287. 288; suppi. Hes. fr. 17 a, 9
J.N. O’Sullivan
μήλον II [1‘, 2°, 5Η] E mediterranean wd. that took place of IE wd. for ’apple’; borrowed by Lat. as mälum, later melum. — Deriv.: μηλέη, μήλοψ L Murr, Pflanzenwelt 55ff.; Fellner 78f.
B apple, prob, quince (the golden-coloured μ. Κυδώνιον, cf. μήλοψ) at least where golden μ. guarded by Hesperides and/or serpent (on ancient view that μ. of Hesperides were sheep see Littlewood, HSPh 72, 1967, 164f.) or μ. given by Aphr. (Hes. fr. 76,20) are in quest; tree-fruit, growing on μηλέη (η 115), in άλωή (/534. 540), δρχατος (η\\2) τ/120 bis δγχνη έπ9 δγχνη (δγχνην ν.1.) γηράσκει, -ον δ9 έπί -ω (-ον ν.1.), ' αύτάρ έπί σταφυλή σταφυλή, σύκον 5’ έπί σύκω (-ον ... σταφυλή om. Ael., Athen., Diog. Laert., Ammonius) Th. 215 αίς (Hesperides) -α πέρην Ώκεανοΐο ^χρύσεα3 καλά μέλουσι φέροντά τε δένδρεα καρπόν 335 κεύθεσι γαί- ης 1 πείρασιν έν ... παγ^ u -α φυλάσσει (sc. δφις) Cat. 88, 2.10 Trav. πα]γχρύσεα μήλα (guarded by δφ]ις ν. 3, cf. ν. 1) ... 17 w.' έ]πί μήλοις Hes. fr. 76, 20 καί δή έχεν (Atalanta) δύο -α so prob, apples (as representative tree- fruit), rather than 'tree-fruit’ in gener, (contra e.g. Richter, Arch. Hom. H 141) /542 (χαμαί βάλε [Calydonian boar] δένδρεα) αύτήσιν ρίζησι καί αύτοϊς άνθεσι -ων
D Hes. fr. 214 (prose) J. Ν. O’Sullivan
μηλονόμος [le] herding sheep and/or goats, of the nomadic Sacae Choer. fr. 3,1 p. 268 Ki. («* Suppl. Hell. 319,1) -νόμοι τε Σάκαι, γενεή Σκύθαι (n. νομάδων άποικοι ν. 2). μ. only here and Eur. Cyc. 660 (where subst., cf. μη- λονόμης Eur. Alc. 573) J. N. O’Sullivan
μηλοσχόχος hapax overlooking and so offering a look-out over sheep and/or goats h. 19, 11 άκροτάτην κορυφήν -σκόπ- ov (-σκοπον Allen; -σκόπος ci. Gemoll, in favour of which Ludwich, Hymnenbau 252) είσαναβαίνων (Pan, the νόμιον θεόν ν. 5) J. N. O’Sullivan
μήλοψ only EGr.E [1°, 1H] E from μήλον II (q.v.; suggested connect. w. μαλός [see Ameis.-H., Anh. on 7/104] very improb.); on -οπ- see ήνοψ E L 'Capelle, RhM 101, 1958, 8; 2Handschur, Färb- und Glanzwörter 140f.; 3Edm. Veekenstedt, Gesch. der gr. Farbenlehre, Hildesheim 1973, 128f. B 'apple-looking’, apple-coloured', epith. of ripe καρπός (’grain’) being ground at mill (barley or wheat: cf. ul08), and so yellow, golden (so that 'quince-coloured’ very attractive: cf. L1, L3, pace L2) τ/104 αί μέν (sc. δμωαί) ^άλετρεύουσι μύλης (sive μύλης) έπι -οπα καρπόν^ Hes. fr. 337 - Wdfld.: ξανθός, χρύσε(ι)ος
J. Ν. O’Sullivan
μηλώσαι (άνα-) cii. h. Merc. 41
185
186


μήν
μήν s. μάν
μήν s. μείς
μήνη [2*] Ε from μήν (μείς, q.v.): with suff. -no- <*mens-nä- ( see Risch p. 100) ? - Deriv.: σκοτομήνιος L J. V. Kopp, D. physikalische Weltbild d. frühen gr. Dichtung (Diss.), Freiburg/Schweiz 1939, 180ff. B the moon as bright body; idea (Friedrich, A&A 28, 1982, 126 n. 61) that μ. refers exclusively to ‘full moon’ opposed (despite περ- ίτροχον Ψ455) by σκοτομήνιος (which will refer to absence, invisibility not [just] of a full moon) and by άεξομένης of Μήνη (h. 32, 12); only in sim. — Wdfld.: σελήνη T 374 του (shield) <5’ άπάνευθε σέλας γένετ* νήϋτε -η^ς Ψ455 έν δέ μετώπω (of horse) 1 λευκόν σήμα τέτυκτο περίτροχον
J. Ν. Ο ’Sullivan
Μήνη [lh] Moon, brightly shining deity; subject, add- nessee of h. 32 (q.v. for epiths. etc.); mother of Pandia by Zeus, her only lover (vv. 14f.); called Σελήνη v. 17 h. 32, 1 -ην άείδειν τανυσίπτερον J. N. O’Sullivan
μηννΟμός [3‘] Σχ sch. D 7762: -ον μήνιν, οργήν' παρασχηματισμός ό τρόπος, 202: πάνθ' υπό -όν υπό πάντα τόν τής οργής χρόνον L see μήνις
Β (μηνίω) wrath, like μήνις (q.v.) but perh. rather as a feeling than as a force, Schwyzer 1492 (-θμο- bes. in intr.- pass. Bed.), see also L3 7f.; Sandoz, Forme 69; Mawet, Sprache 27, 1981, 154 (expressif, pas de valeur morphol. bien definie); unconvincing taboo-substitute theory by Watkins, BSL 72/1, 1977, 194 in Π only: 62 ήτοι έφην γε 1 ού πριν -όν καταπαυσέμεν, άλλ' όπότ' αν δή 1 νήας έμάς άφίκηται, άϋτή τε πτόλεμός τε 202 (Ach. to Myrm.: „Don’t forget the threats you made by the ships against the Tr.) πάνθ' υπό -όν, καί μ' ήτιάασθε έκαστος“, ‘during my μ.' see Leaf 282 έλπόμενοι παρά ναϋφι ποδώκεα Πηλείωνα' -όν μέν άπορρϊψαι, φιλότητα <5’ έλέσθαι, cf. 7517 (μήνις Β 1) W. Beck
μήνιμα [1', 1°] Σχ sch. D on Ύ358: ... τής έκ θεών βλάβης αίτιος ..., sch. Barn, λ73: -μα- μήνις, όργή L see /OjVii
Β cause for being wroth (μηνίω q.v.), of denying burial as cause for divine μήνις (q.v. B2aa), Porzig, Satzinhalte 147, cf. L3 7f., Mawet, Sprache 27, 1981, 154; otherwise L2 37 (Zomausbrüche). — Sy non.: νεμεσσητόν, cf. έρισμα X 358 (Hektor to Ach.:) ,,φράζεο νυν, Κμή τοί τι θεών -α γένωμαΐι ' ήματι τώ ότε κέν σε Πάρις και Φοίβος Απόλλων ' έσθλόν έόντ όλέσωσιν ένί Σκαιήσι πύλη σι ν“ λ 73 (Elpenor to Od.: ,,μή άθαπτον καταλείπειν) νοσφισθείς, L j“
W. Beck
μήνις [12', 4°, 1H, 3h] Ε μήνις prob. w. μαίνομαι, Considine, TPhS 1985, 144—170 w. lit.; on phonology Peters, Laryngale 62. — Deriv.: μηνίω F -ις 3, -ιος 3, -ιν 14
Μ 1 [L] -ιν άποειπ- T35. 75; -ιν AL 75, £444 = Π711 [2WJ όπίζετο -ιν Sc. 21; -iv /517 [’«] -ις 0122, Φ523 [ix] -ις £178; (Διός δ') ώπίζετο /έποπίζεο -ιν £283 / £146, h. Ven. 290; θεών δ' ύπο^δείσατε -ινΛ β66; έ^ u Ν 624 2 [l^w] -ιος γ 135 [--«] χόλου καί -ιος αίνής h.
Cer. 350. 410
Σχ sch. D Α 1: -ιν οργήν (also sch. min. P. Achim 2), £178\ -ις' επίμονος όργή (cf. Eust 8, 14ff.); sch. Al Erbse: -ιν’ ώσπερ έπί συκής πρώτον μέν έστιν δλυνθος, είτα φήληξ σΰκον ίσχάς, ουτω πρώτον όργή θυμός χόλος κότος -ις, cf. sch. min. P.Mich. 1588 on Al: -ιν χολον οργήν θυμόν; Ap. lex. 112, 24 -ις' ό μέν Απίων μάνις' οί γάρ όργιζόμενοί πως μαίνονται' Αρίσταρχος δέ κότος πολυχρόνιος, άπό του έγκ- εΐσθαι. λέγεται καί άρσενικώς μηνιθμός καί ούδετέρως μήνιμα. See Apion fr. 74 Neitzel (SGLG 3 p. 252)
L ’Schwyzer, RhM 80, 1931, 213-217 (- Kl. Sehr. 672ff.); 2Frisk, Er. 44, 1946, 28-40 (= Kl. Sehr. 390ff.); 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μήνις
3Irmscher, Götterzom, Leipzig 1950, 5ff.; 4Schadewaldt, Homers Welt, 181 ff. 338ff.; 5Belardi, Arch. Class. 25/26, 1973/74, 61 ff.; 6Watkins, BSL 72/1, 1977, 187-209; 7Mawet, Douleur 221. 310f.; 8Redfield, CPh 74, 1979, 95-110; 9J.S. Clay, Wrath of Ath., Princeton 1983, 38. 65—68; 10+Considine, in: Studies in Honour of Webster I, edd. Betts et al., Bristol 1986, 53—64; "Latacz, Homer2, München—Zürich 1989, 91 f.; 12Metz, Gymn. 97, 1990, 397; l3RabeI, AJPh 111, 1990, 429—440; 14Muellner, in: Coll. Chantraine 121—135
B wrath (see L for differing views on exact ränge and stylistic level. On Germ, transi. L3, L11, L12 a.o.), ref. to a resultant determination to punish on the part of the angered party, i.e. μ. persists (see Σχ) until it has punished or been appeased, the time-span being shorter or longer (cf. L3; dis- senting L10); two-phase nature of μ. (anger > vengeful atti- tude) described: e.g. έποπίζεο -ιν, 1 μή πώς τοι μετόπισθε κοτεσσάμενος χαλεπήνη £146 = τ83, cf. Π386, 2? 178; also χόλος καί -ις 0122, h. Cer. 350. 410; παύω χόλον, ούδέ τί με χρή 1 άσκελέως αίεί μενεαινέμεν T67L, cf. 56 f., a20f.; thus χόλος, ‘feeling of anger’ often used instead of μ.: e.g. of Ach.’s: A 192. 224, A 513, /157. 260. 261. 299. 436. 646 (cf. 636f.). 675. 678, XI07, 7730. 206. T16. 67. Because μ. only w. Ach. and gods, some assign exclusively to religious sphere (L7 221, L9 66, L10), μ. being extended to Ach. because, roughly speaking, of the divine nature of his anger (L10 57); in this it is claimed, that μ. differs from ‘profane’ μηνίω (q.v.). It is conceivable, though, that μ. is purposefully restricted to Ach. and the gods in the II. in order to avoid detracting from Ach.’s μ., the theme of the poem, by using it of other mortal angers (and restricted in epic thereafter, contrast μηνίω) cf. μ. in dir. sp. of Ach.’s anger: /317, 737, of human wrath: Theognis 749f. (see also £178, ß66, Φ523); the question of whether μ. as a theme was taken over from a Meleager poem also has a bearing on this, see Lesky, RE Suppl. XI [1968] 758 ff. On the other hand, Ach. is half-divine and his μ. does have divine support and perh. divine features; further, μ. of Ach. (1) only 4x lacking for- mulaic features in divine usage (2), though this need not mean anything. Finally, could any other anger word (see below) have been used to begin the poem? — Epith.: αίνή h. Cer. 350. 410, όλοή γ!35, ούλομένη Alf., χαλεπή £178, N624, cf. θεοΰ/ών Ε17&/Φ523, ß66 (cf. <5583). - Synon.: κότος (q.v.), μηνιθμός, μήνιμα, χόλος, also άχος, έχθος, θυμός, νέμεσις, see L3, Considine, Acta Classica 9, 1966, 15—22. — verbs: in context w. verbs of anger: άγασσάμενοι β 66, κοτεσσάμενος E178, £146, μηνίσας E178, νεμεσσάται £283, χαλεπήνη £146 (all in 2); obj. of verbs of fear, reverence: άλέομαι £34. 444, 77711, έ^δείσατεΛ N624, ύπο^ j β66, (έπ)οπίζομαι £146, £283, Sc. 21, h. Ven. 291 (all in 2); subj. of verb (near personification): Alff., cf. / 517 (1), Φ523, /135, cf. 0122 (2) 1 of Ach.: AI -iy
άειδε, θεά, Πηληϊάδεω Αχιλήος 1 ούλομένην, ή μυρί* Αχαιοΐς άλγε' έθηκε, ' πολλάς δ' ίφθίμους ψυχάς Άϊδι προίαψεν 1 ήρώων, αυτούς δέ έλώρια τεϋχε κύνεσσιν 1 οίωνοΐσί τε πάσι, on epith. Bowra, Tradition 17f. /517 (If Ag. did not
offer gifts and were unrelenting) ούκ αν έγωγέ σε -ιν άπορ- ρίψαντα κελοίμην 1 Αργείοισιν άμυνέμεναι χατέουσί περ έμπης, cf. 77282 (μηνιθμός Β) Τ 35 άλλά σύ γ" εις άγορήν καλέσας ήρωας Αχαιούς, ' -ιν άποειπών Αγαμέμνονι, ' ... ές πόλεμον θωρήσσεο 75 ώς έφαθ', οί δ' έχάρησαν ... Αχαιοί ' -ιν άποειπόντος μεγαθύμου Πηλείωνος 2 θΓ gods 2a towards humans 2aa for infractions against cult, religion, ethies: A75 ώ Αχιλεύ, κέλεαί με, Διϊ φίλε, μυθήσασθαι ' -ιν Απόλλωνος έκατηβελέταο άνακτος γ 135 τώ σφεων πολέες κακόν οίτον έπέσπον 1 -ιος έξ όλοής γλαυκώπιδος όβριμοπάτρης, ' ή τ' έριν Άτρείδησι με* άμφοτέροισιν έθηκε, cf. 145 f. £178 (pray to Zeus and try to shoot Diom.) εί μή τις θεός έστι κοτεσσάμενος Τρώεσσιν ίρών μηνίσας' χαλεπή δέ θεού έπι -ις, cf. £146 in 2 bß ξ 283 (the Egyptians wanted to kill me) άλλ' άπό κείνος έρνκε, Διός <5' ώπίζετο L-iv ' ξεινίου, όςΛ τε μάλιστα νεμεσσάται κακά έργα Ν624 (Men. to Tr.:) ούδέ τι θυμφ ' Ζηνός
187
188


μήνις
έρφρεμέτεω χαλεπήν έδείσατε L u τέ ποτ' ϋμμι διαφδέρσει πόλιν αίπήν β66 (stop using up my possessions) δεών δ’ ύποδείσατε -ίν, 1 μή τι μεταστρέψωσιν άγασσάμενοι κακά έργα Sc. 21 δεοί δ* έπί μάρτυροι ήσαν 1 τών ό γ' όπίζετο -ιν, έπείγετο δ' όττι τάχιστα 1 έκτελέσαι μέγα έργον, ο οί Διόδεν δέμις ήεν Φ523 ώς δ9 ότε καπνός ιών εις ουρανόν εύρύν ϊκηται ' άστεος αίδομένοιο, δεών δέ έ-ις άνήκε 2aß for ignoring their commands: £444 ώς φάτο (Ap.), Τυδείδης δ’ άνεχάζετο τυτδόν όπίσσω, 1 -ιν άλευάμενος έκατηβόλου Απόλλωνος = ΠΊ\\ h. Ven. 291 (do not boast of having mated w. Aphr.) σύ δέ φρεσί σήσι νοήσας 1 ΐσχεο μηδ' όνόμαινε, δεών δ’ έποπίζεο -ιν 2 b towards other gods: 2ba Dem. over her stolen daughter: h. Cer. 350 Περσεφ- όνειαν 1 έξαγαγεϊν Έρέβευσφι μετά σφέας, όφρα έ μήτηρ ' όφδαλμοϊσιν ίδοΰσα χόλου καί -ιος αίνής ' άδανάτοις παύσειεν +410 2bβ for ignoring Zeus’ commands: Ε 34 (Ares, let us leave the outcome of the battle to Zeus) νώϊ δέ χαζώμεσδα, Διός δ9 άλεώμεδα -ιν 0122 ένδα κ' έτι μείζων τε καί άργαλεώτερος άλλος 1 πάρ Διός άδανάτοισι χόλος καί -ις έτύχδη (if Ath. had not stopped Ares) ε146 (Hermes to Kal.:) οϋτω νΰν άπόπεμπε, Διός δ’ έποπίζεο -ιν, 1 μή πώς τοι μετόπισδε κοτεσσάμενος χαλεπήνη, cf. Ε 178 in 2aa w‘ Beck
μηνίω [12*, 2°] Ε < μήνις. — Deriv.: μηνιδμός, μήνιμα F -ίει 1; impf. -ιε(ν) 3, -ι(ε) 1, έ-ιε 1, έπε-ιε 1; άπο-ίσει 1; imp. -ι(ε) 1; 1, άπο^ d 2, άπο-ίσαντος
2. — On changing quantity of -ι-, Schulze, QE 346ff. (-£ Attic), see also Ruijgh, Kratylos 20, 1975, 88 (-Γ-, -ίσω rare)
Μ 1 [lw] -e /1422 -i' MIO 2 trisyll. 2a
U—] -ιε A488 [<..] -ίει ρ 14 [*„„] -ιε δίω Σ257 2b [---] -ιεν £769 2c έ-ιε Α 247 ] έπε-ιε δίω
Ν460 2d μ_2] άπο-ίσει π378; άπο-ίσας ΒΊΊ2 = Η 230 / £178 3 [*_*χ] έμοΰ άπο-ίσαντος 1426, Τ62
Σχ 1 simplex: sch. D /1247 etc.: glossed by οργίζομαι (sch. min. P.Oxy. 3238 on A422) 2 compds.: 2a άπο·:
sch. D £772: άπο-ίσας' ^έπιμόνωςΛ όργισδείς, 1426: άποί- σαντος' σφόδρα όργισδέντος 2b έπι-: 7V460: έπε-ιε' ώργίζετο
L see μήνις
Β be wroth, be or act. w. μήνις (q.v.): 10 x of Ach., 4 other instances with humans (Λ 247, TV460, π378, ρ!4), 1 x of a god (£178). Because of the reversed distribution of μ. to μήνις (q.v.), question of whether μ. belongs to a less exalted (relig.) level of speech (L10, cf. L2). Since μ. is denom. and mainly used of Ach., clearly ref. to his μήνις, the most important use of that word in the poems, and to that of a god (£178), it can hardly ref. to a different concept or have a diff. level in the epic language; the diff. distribution must be due to undefined causes or chance (cf. also μηνιδμός, μήνιμα). The compds. άπο- (£372 = H23Q, 1426, T62, π 378) and έπι- (7V460) are emphatic reinforcing the meanings of their stems (aor., fut. and pres.). Synt.: w. dat. pers. A 422, £772 = 7/230, £178, 7V460, Σ257; advs. αίεί N46Q, έτέρωδεν A 247, μάλα ρ 14; w. other anger verb κοτεσσάμενος £178. — Synon.: see κοτέω 1 pres.stem.: be wroth, simplex exc. TV460 έπι- la w. dat. pers.: A 422 σύ μέν νϋν νηυσί παρήμενος ... -ι' Αχαιοϊσιν, πολέμου δ* άποπ-
αυεο πάμπαν Σ257 όφρα μέν ούτος άνήρ Αγαμέμνονι -ιε διφ (the Achaeans were less dangerous) 7V460 (Deiph. found Aen. Standing at the extreme back of the fray) αίεί γάρ Πριάμφ έπε-ιε δίφ, 1 ουνεκ' άρ' έσδλόν έόντα μετ' άνδράσιν ου τι τίεσκεν, cf. £178 in 2 (έπι μήνις) 1b otherwise: /1247 (σκήπτρον βάλε γαίη) έτέρωδεν έ-ιε 488 αύτάρ ό -ιε νηυσί παρήμενος ώκυπόροισι '... 1 ούτε ποτ* εις άγορήν πωλέσκετο κτλ. £769 (Ajax was the best) δφρ’ Αχιλεύς -ιεν' ό γάρ πολύ φέρτατος ήεν Μ10 όφρα μέν Έκτωρ ζωός έην καί -ι* Αχιλλεύς (and Troy was safe, the Achaean Wall stood) ρ14 (send him to beg in town) ό ξεϊνος δ* εϊ περ μάλα -ίει, άλγιον αύτφ 1 έσσεται’ ή γάρ έμοί φίλ' άληδέα μυδήσασδαι, here app. jocular, a beggar has no means of punishment; see also L2 35 2 aor. stem:
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μηρία
become wroth, conceive a μήνις, άπο- exc. £178 2 a w.
dat. pers.: £178 εί μή τις δεός έστι κοτεσσάμενος Τρώεσσιν ' ίρών -ίσας χαλεπή δέ δεοΰ έπι μήνις Β772 (έν νήεσσι) κεϊτ' άπο-ίσας Αγαμέμνονι = Η230 2b otherwise: 7426 (let the leaders devise another saving μήτιν) έπεί ου σφισιν ήδε γ' έτοιμη, 1 ήν νΰν έφράσσαντο έμεύ άπο-ίσαντος Τ62 (I wish Briseis had died the day I took Lymes- sos; then so many Achaeans would not have died) δυσμενέων ύπό χερσίν, έμεύ άπο-ίσαντος 3 future, άπο- like 2: shall become wroth (see F) π378 (let us act, for I don*t think that Tel. will slacken) άλλ' άπο-ίσει, έρέει δ' έν πάσιν άναστάς 1 ουνεκά οί φόνον αίπύν έράπτομεν
W. Beck
μήνυτρον [2h] reward for disclosure, cf. δρέπτρα h. Merc. 264 ούκ ϊδον, ού πυδόμην, ούκ άλλου μύδον άκουσα' 1 ούκ άν μηνύσαιμ’, ούκ άν -ον άροίμην s 364
W. Beck
μηνύω [4h] Ε unknown, on -ύ- (h. Merc. 254) see Zumbach, Neuerungen 52. — Deriv.: μήνυτρον B disclose h. Merc. 254 ώ παϊ, ός έν λίκνω κατάκειαι, -έ μοι βοΰς 1 δάττον 373 -ειν δ’ έκέλευεν άναγκαίης ύπό πολλής, 1 πολλά δέ μ’ ήπείλησε βαλεϊν ές Τάρταρον 264 ούκ ϊδον, ού πυδόμην, ούκ άλλου μύδον ακόυσα' ούκ άν -σαιμ, ούκ άν^μήνυτρονΛ άροίμην =* 364, see u W. Beck
Μηονες s. Μήων
Μηονίη [2‘, lh] Ε ΟΝ auf -ίη (vgl. Schwyzer I 469; Risch §41 b) zu nicht-gr. VN (vgl. F. Sommer, Die Ahhijavä- Urkunden, SB München N. F. 6, 1932, 323) L ’Bürchner, RE XIII/2 (1927) 2122f. s.v. Lydia 1.(1); 2Ruge, RE XIV/1 (1928) 582f. s.v. Maionia 1; 3H. Treidler, Kl. P. 3 (1969) 797 s.v. Lydia I, 902 s.v. Maionia 1; 4L. Zgusta, Kleinas. Ortsnamen (1984) 358 §754 s.v. Μαιονία Σχ sch. Σ291 (a2): καί Λυδία οϋπω έκαλεϊτο (vgl. Μήων Σχ) FM -ίης έρατεινής £401, -ίην έρατεινήν Σ291, h. Ap. 179
Β ΟΝ, Maionien : £401, Σ291, h. Αρ. 179; im westlichen Kleinasien im Bereich des Τμώλος u. der Γυγαίη λίμνη (vgl. Μήων B; L1-H<); zusammen mit Φρυγίη Bez. für ’Kleinasien* (vgl. £401, Σ291), mit Λυκίη u. Μίλητος II der Bereich des Apollon in Kleinasien (vgl. h. Ap. 179f.). Μ. entspricht etwa Λυδίη, das in der älteren Überlieferung des fgrE nicht erwähnt ist (vgl. Λυδίη, Λυδοί; L3) G. Steiner
Μηονίς [1‘] Ε Fern, auf -ίδ- zu VN Μήων (vgl. Risch § 51 c; Meier, -ίδ- 29, 32) FM [1^] '-ίς Δ142 B Maionerin, appos. zu γυνή: Δ142, wie eine Κάειρα (s.d.) geschickt beim Färben von elfenbeinernen Wangenklappen des Zaumzeugs mit Purpur G. Steiner
μήποτε s. μή
μήρα s. μηρός
μηρία n.pl. [6*, 10°, 1Η] Ε from μηρός, see Risch § 41 a F acc. -ία 11, -ί(α) 6 (for uncertainty w. -ία κ-/-ι έκ- cf. Allen and Ludwich /9. 273, δ 764, r366, see also 773 and sch. Erbse /1464; v.Thiel mostly -ί’) Μ 1 [L] -Γ έκηε/έκαιον Λ34, *553 [-«] βοών ένί -C έκηεν/αν X
170, ζ336; (πίονα) -ί’ έκηα Α40, 0240 2 [-««] πίονα
-ία καϊε/κή’ Λ7Ί3, τ366; ^έπί-ίαΛ κήε ρ241, L d $>267, -ία κήε γ273 [LJ ή βοός ή οίός κατά πίονα -ία καίων/κήε 0373, δ764; έπί -ία καϊον γ9; -ία καϊεν/καίειν τ397, Ορ. 337; -ία /456 Σχ sch. D /140: -ία' τά μηριαία οστά, cf. Αρ. lex. 112,27
Β either thigh-bones or thigh-pieces of cattle, sheep, and goats, sacrificially bumed, see μηρός, -a. Disputed whether Homer means bare bones wrapped in fat (Hes. Th. 535ff. and later, see Meuli, Phyllobolia, Festschr. v. d. Mühll, Basel 1946, 215) or bones with meat adhering; most for bare bones: 189
190


μηςία
Σχ, +Meuli 213ff.; Nilsson, GrR I 143f.; West on Th. 557; Burkert, GrR 102 f., uEntretiens Hardt XXVTIj 81; Kirk, L d 61—68, Iliad on 4 447-468; with flesh: Ziehen, RE [1939] 614; Chemiss and Fontenrose, AJPh 71, 1950, 89 f., Vermeide, Arch. Hom. V 97; no explic. mention of eating thigh-flesh and one may ask whether the thigh-muscles of bulls, at any rate, were suitable for eating roasted (no mention of cooking). — Adjs.: άγλαά Op. 337, πίονα 5x, πολλά 3x, κεχαρισμένα r397. — Verbs: (έπί ...) καίω exc. χ456 (έκ τάμνον, + καϊε), φ26Ί (έπί... θέντες) 1 w. mention of wrapping of fat: w. έπέ. χ456 αίψ’ άρα μιν διεχευαν, άφαρ δ’ έκ -ία τάμνον 1 πάντα κατά μοίραν, κατά τε κνίση έκάλυψαν ' δίπτυχα ποιήσαντες, έπ' αυτών δ’ ώμοθέτησαν. 1 καϊε 5’ έπί σχίζας ό γέρων ρ241 νύμφαι κρηναίας ..., εί ποτ Όδυσσεύς 1 ΰμμ' έπί -ία κήε, καλύψας πιόνι δημώ, 1 άρνών ήδ'έρίφων, τόδε μοι κρηήνατ έέλδωρ 0240 άλλ' έπί πάσι (sc. βωμοϊσι) βοών δήμον καί ci' έκηαΛ, 1 ίέμενος Τροίην εύτείχεον έξαλαπάξαι w. κατά: 4 40 ή εί δή ποτέ τοι (Αρ.) κατά πίονα L u 1 ταύρων ήδ’ αιγών, τόδε μοι κτλ. 0313 Ζεϋ πάτερ, εί ποτέ τίς τοι έν 'Αργεί περ πολυπύ- ρω 1 ή βοός ή οίός κατά ^πίονα -ίαΛ καίων 1 εΰχετο νοστ- ήσαι = δ!64 (κήε) otherwise: 4 773 Πηλεύς ' L καϊε (Arist., ν.1. έκαιε, vulg. έκηε) βοός Διί ... 1 αυλής έν χόρτω τ366 ού γάρ πω τις τόσσα βροτών Διί ... 1 u Λ κή' ούδ' έξαίτους έκατόμβας 2 fat not mentioned: w. έπί: γ213 πολλά δέ -ία κήε θεών ίεροϊς έπί βωμοΐς ΛΊ70 έμόν δ' ολοφύρεται ήτορ 1 Έκτορος, ός μοι πολλά βοών έπί -Γ έκηΛεν (on Ida and in the city) %336 ένθ' άρα πολλά ' Λαέρτης Όδυσεύς τε L 3αν (on altar of Zeus) γ9 (έννέα ταύρους) σπλάγχνα πάσαντο, θεώ δ' (Pos.) έπί -ία καϊον (ν.1. ίξον, -ί' έκηον/αν) Ορ. 337 κάδ δύναμιν δ' έρδειν ίέρ άθανάτοισι θεοϊσιν 1 άγνώς καί καθαρώς, έπί δ' άγλαά -ία καίειν φ261 αίγας άγειν, ..., 1 όφρ’ έπί -ία θέντες Άπ- όλλωνι ... 1 τόξου πειρώμεσθα otherwise: Ώ34 (σχέτλιοι θεοί) οΰ νύ ποθ' ύμΐν 1 Εκτωρ -ί' έκηε βοών αιγών τε τελείων; 1553 τόν δ' (ram) έπί θινί 1 Ζηνί 1 ρέξας -ι έκαιον ό δ’ ούκ έμπάζετο ίρών τ397 Έρμείας' τώ γάρ κεχαρισμένα -ία καϊεν 1 άρνών ήδ' έρίφων
W. Beck
μήρινθος f. [5*] Ε pre-Gr., rel. to μέρμις and μηρό- ομαι, see Moreschini Quattordio, -NTH- 69 f. Σχ sch. D *7854: -ω' σπάρτω, σχοινίω Β line or string (λεπτή Ψ 854) used to keep dove attached to mast in archery contest. Cf. μέρμις ^854 έκ δέ τρήρωνα πέλειαν ' λεπτή -ω δήσεν ποδός 857 ός δέ κε -οιο τύχη, όρνιθος άμαρτών (wins se- cond prize) 866. 867 αύτάρ ό -ον βάλε πάρ πόδα, τή δέδετ όρνις- ' άντικρύ δ' άπό -ον τάμε πικρός όϊστός 869 ή δέ παρείθη ' -ος ποτί γαϊαν
W. Beck
μηρίον s. μηρία
Μηριόνης [57*] Ε doubtful, prob, not Gr.: in appea- rance possibly < place-name, another Suggestion derives w. μήρινθος < hypoth. non-Gr. *mer- ’bow’ (v. Kamptz 295. 352); see also Szemerenyi, Scripta minora III 1597 s.v.
F -η 4, -ao 3, -η 5, -ην 5 Ml [l.M2]
-ης (τ') άτάλαντος Ένυαλίω άνδρειφόντη Β65\ s 77166 = 0264 = Ρ259; -ης δ' άπιόντα/ος Ν561. 650; ^-ης δ' άραΛ οί (θεράπων έύς) 4 254, 7V246, L d «7351; -ης δέ Ε59, Ξ 514; -ης <5’ *260, 2V159. 531, 77342, «7614; -ης Κ59, Ψ\\3 = 124; -η Ν249, Π611. 627; -ην τε καί Ν93 - 479 μ„Μ2] τόν δ' ,αύ -ηςΛ JV254 = 266 = /7619in, L , 77603; τόν + (δ) ... -ης Ε65, *196, Ν306, Ψ356; -ης δέ θοφ άτάλαντος Άρηϊ Ν295 — 328 s 528; αύτάρ/βν δ’ άρα -ηςΛ θεράπων έύς «7528 s 860 - 888, u , ^882; -ης/-η τε καί 7V3O4, Ρ 668; -ην τε 0302; -ης *229, 7V575, Ρ620; -η K21Q, Ψ396; •ην 783 ] δ' άρα -ης ^870; -ης Ρ1\1; δ'... -η δόρυ
/7608, δόρυ -η ΨΖ93 -η/ην τε Ρ669, 7239 2
[2vm2m] -αο TV164, Ρ610, «7877 3 in same verse w.
βδομενεύς*: Λ 7V3O4; θεράπων Ίδομενηος «7113 - 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μηριόνης
124, «7528 s 860 = 888. — On formulae: W. Merritt Sale, GRBS 30, 1989, 362 f.
Σχ EM 586, 43: -ης’ ό διά τών μηρών τήν όνησιν φέρων καί έαυτώ έμποιών' ταχύς γάρ' καί Μόλος δέ ό τούτου πατήρ, άπό τού μολίσκειν (cf. ΑΡ 5,36; 12,97. 247; S. Ε., Ρ. 3, 199)
L 1 Spieß, Menschenart u. Heldentum, Paderborn 1913, 215-217; 2Kuiper, Mn. 47, 1919, 44-55; 3Krischan-Kroll, RE 15 [1931] 1031—1035; 4Friedrich, Verwundung 52—57; Mullmann, Quellen 104—106. 334; Michel, Erläuterungen 67ff.; 7J. S. Clay, Wrath of Athena, Princeton 1983, 84—88; ’Willcock, Companion to the II., Chicago 1976, 55. 147; 9id., in: Homer, Beyond Oral Poetry, edd. Bremer et al., Amsterdam 1987, 147
B Cretan chief, second-in-command to Idom. (B 645 ff., 4 254 etc., see L6 67ff.) to whom he Stands as έταϊρος, θεράπων, όπάων (see below); we are told nothing of Μ.’s horne on Crete, though P610f. could indicate the area of Lyktos. Μ. is called son of Μόλος (*269, /V249); no Statement in II. on rel. to Idom. (nephew Apollod. 3, 3, 1, cousin D. S. 5, 79, cf. L6 69 n. 6, simii. L2, otherwise L4 56 f.; Hygin. fab. 97 names a mother [f] Melphis). Μ. clearly reveres Idom. whom he dutifully follows (e.g. 4 254, 7V3O6ff.), only to save the latter does he usurp command (P608ff.). Μ. is depicted as keen (οξύς Eust. 944, 44. 945, 17), enterprising, and efficient — on and off the field (see on Ψ below); no wonder that there are thematic Connections w. Od. (*260 ff., L7, Haft, C1J 79, 1984, 295ff.); as a young, second-in-com- mand Μ. is clearly striving to be first-rate and a worthy successor to Idom., hence his aptness and eagemess for special assignments and duels (H165f., 768ff., *180ff. 229, Ψ HOff.) and for contests: he is the only Gr. to participate in three (Ψ below). In battle Μ. appears as an archer once (N 650ff., cf. *260ff., «7859ff.), otherwise as a spearman: of four kills in the abdominal region, three are Μ.’s work (E 59ff., 2V568ff. 650ff.); this has been interpreted as the poet’s attempt to give the newcomer, Μ., some profile (L4, L8 52, cf. I? 1032, opposed by L6 107—110). As a young second Commander (κούρος) Μ. appears w. others, e.g. Euryp., Thoas, but esp. w. the Nestorids, Antil. and Thrasym. (781 ff., *54ff. 180ff. 229ff., N93 = 479, T238ff., «7351 ff., cf. Q. S. 12,319f.), also the mysterious Lykomedes (q.v.). Like Idom., Μ. can on occasion talk too much (77626ff., L1, cf. TV246ff.). — Epiths.: άγοί άνδρών 7V304, Κρητών άγοί Γ 231; άριστοι /VI17; ^άτάλαντοςΛ Ένυαλίω άνδρειφόντη, θεώ L j Άρηϊ (see Μ 1 above), ισόθεος φώς Π632; δαίφρονος Ν\64, δουρικλυτός Π619, έσθλός Π627, «7113, βεράπωνΛ έύς 7V246, «7528 = 860 = 888, L , ¥Ί13 = 124, όπάων Η\66 = 0264 = Ρ259, *59; ήρως Ν5Ί5, «7893. 896, κού- ρητας άριστήας Παναχαιών 7193, cf. 248, κούροι (νέοι) I 68, Ν95; μήστωρας άϋτής Ν93 = 479; Μόλου υιέ 7V249; ορχηστήν /7617, πόδας ταχύ Ν249; πεπνυμενος Ν254· = 266, πέπον Π628, φίλτατε 2V249. — Pre-Il. For theories see L6 71 ff. 113ff., L2, Webster, Mycenae2 115-118, L5. - In H. B: (Cat. of ships) subordinate (to Idom.) leader of Cretans (651, cf. 645). 4: (Epipolesis) while Idom. marshalled the
front fighters, M. urged on the back ranks (254). E: (Idom. slew Phaistos, 43-48) M. slew Phereklos (59-67). H: like Idom. and others offers to duel w. Hektor (165ff.). Θ: tog.
w. 	others, Idom. and M. follow Diom. in attacking the Tr. (263f.). I: one of seven young (κούροισιν 68) oflficers of the night guard (83, cf. Θρασύ-, Λυκομήδης). K: Ag. pians to send Nestor to night guard which he says is commanded by Nestor’s son (Thrasym.) and Idom.’s helper M. (54—59, cf. Idom. 53). The council members find the commanders of the night guard awake and armed, like sheep-dogs; M. and Thrasym. are invited to take part in the deliberations (180—197). Both M. and Thrasym., among others, wished to join Diom. on the spying-expedition (229). (Thrasym. arms Diom.) M. arms Od. w. bow, sword, and boar’s-tusk helmet which Autol. once stole and which was given to Molos, M.’s father (260—271; orig, cap of invisibility L2 47; pre-Homeric:
191
192


Μηριόνης
Webster, Mycenae2 115-118, sceptical F. Hampl, II. ist kein Geschichtsbuch, Innsbruck 1962, 55f.). N: M. w. Antii, and other young Gr. leaders exhorted by Pos.-Kalchas to op- pose Hektor (93, cf. 95). M. casts at Deiph., but his spear breaks on the latter’s shield; M. retreats to his companions, angered at loss of victory and spear (159—166). Idom., who has taken care of a wounded retainer and then armed himself, meets M. near Idom.’s hut; M. has come to get another spear (246-248); Idom. asks why M. has come and assures him that he himself is on his way to fight (248—253); M. explains his purpose and Idom. offers him one of the many he has won from the Tr. (259—265); M. responds that he also has many such trophies, but his hut is farther away; and he asserts that he is not avoiding danger but must, by all accounts be reckoned among the valorous (266—273); Idom. replies that this is ciear: ,,τί σε χρή ταύτα λέγεσθαι;“ (274f.); Μ. has shown his courage particularly in ambushes (276—287); and if Μ. should be wounded, always in front (288—291); Idom. Orders an end to useless chatter and teils Μ. to take a spear (292—294, „semi-comic“ L8, L9). M. takes a spear and he and Idom. go to join the battle (295—297); they are likened to Ares and his son Phobos: φίλος υιός άμα κρατερός καί άταρβής (298—305); Μ. asks Idom. where they should fight; Idom. decides for the left and Μ. follows him (306—329); Idom. and Μ. join the battle and become a center of fighting (330—344). Idom., under attack by Aen., summens others incl. Μ. (and Antil.) to his aid (476—486); they draw up w. Idom. and Aen. summons help incl. Deiph. (487—495). When Deiph. tries to Strip Askalaphos, Μ. jumps at him, wounding his arm and jumps again, „like a vulture“, extracting the spear before retreating to his companions (527—533). M. hits w. a cast the retreating Adamas below the navel; he writhes until Μ. extracts his spear (566—575). Μ. hits the retreating Harpalion (son of the king of the Paphlagonians) w. an arrow in the right hip, piercing the bladder (650—655; Lorimer, Monuments 296). Ξ\ in the Tr. rout, after Peneleos slew Ilioneus, Μ. slew Morys and Hippotion (514). O: w. Idom. (among others) forms nucleus of resistance against Hektor (301—305). 77: after Pe¬
neleos slew Lykon, Μ. slew Akamas, having speared him in the right shoulder; then Idom. slew Erymas; the Gr. likened to wolves (342—357). Μ. slew Laogonos (603—607); then M. dodged a cast by Aen. who in anger calls Μ. „a dancer“ (608—618). Μ. responds w. his own threats (619—625) which elicit from Patr. a scolding for talking and not fighting; Μ. follows Patr. (619—632). P: in fight over Patr.’s corp- se, Idom. and Μ. (among others) come to the aid of Men. and Ajax (256—261). Hektor’s cast misses Idom. but kills Koiranos, Μ.’s charioteer who has come to Idom.’s aid; Μ. picks up the reins and exhorts Idom. to drive to the ships, for the Gr. have no more strength (608—625). Men. exhorts the Ajaxes and Μ. to fight for Patr.’s corpse, while he goes to find Antil. (668—672). At Ajax’s Suggestion, Men. and Μ. carry away Patr.’s corpse, while the Ajaxes protect them (715 ff.). Τ'. Nestor’s sons tog. w. Μ. and Lykomedes
(among other young leaders), go to fetch Ag.’s gifts to Ach. (238ff.). Ψ: Μ. takes Charge of bringing wood for Patr.’s pyre (110-126). Μ. is the fifth (and last) participant to join the chariot-race; the fourth starting place is assigned him by lot (351—356). Μ. finished a spear’s cast behind Men.; Μ. had the slowest horses and was himself the worst driver; only Eumelos who had wrecked, finished later (528—533). His prize was two gold talents (614f.). Μ. joins Teukros in the archery contest; Teukros is assigned the first shot by Ιοζ but he fails to promise Ap. a sacrifice and misses the bird, cutting the tether-string (859-869); Μ. quickly promises Ap. a hecatomb and succeeds in shooting the bird in flight; Μ.’s prize is ten axes (870—882, Lorimer, Monuments 296, L5, L7). Μ. joins Ag. in the spear-throwing contest; Ach. declares Ag. the winner without a contest and asks him to give Μ. the spear; Μ. gives the spear to Talth. (884-897, presumption: Geppert, Hom. Gesänge I, Leipzig 1840, 213, L1). — Post-Il. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μηβός
in Tr. Horse: Q. S. 12,320; retum to Crete: γ 191 f. (cf. D. S. 5, 79, AP 7, 322); in Paphlagonia: St Byz. Κρήσσα (see L3 103ff.). See also Posidon. fr. 257 E.-K.
D 77607 a, Ψ53Ζ b; Hes. fr. 196, 2 suppl. Blass
W. Beck
μηρός m.; μήρα n.pl. [23\ 13°, 2H, lh; 2\ 4°] E w. Lat. membrum etc., see Eichner, in: Gramm. Kategorien 144 w. n. 62. — Deriv.: -ία
F (singulative) -ός 1, -ού 16, -όν 9, acc. -ώ 6, -οί 1, -ους 6; (collective) nom. -(α) 4, acc. -α 1, -(α) 1
Μ 1 monosyll. [2] -(α) y 179 [2] κατά -(α) έκάη 4 464 = £427 = /461 = μ 364 2 disyll. 2 a [1.] -α δέ κήαντες ν26 [2«] -όν Ε660 [2J κατά cov όϊστφΛ Λ 662 = 7727, Λ 810; L , Λ 583 [‘χ ] -ός £305; -όν /584, 77308, Sc. 363 2 b [Α_] -ού £666, Λ 829; -όν Sc. 460;
-ώ Π\25\ -ους τ(ε) 4460 = £423 = μ360, #135 [-2]
-ού £694 [*_] -ού Λ 844 [ίχ] φάσγανον ^όξύ
έρυσσάμενος παρά -οΰΛ 4 190; ξίφος L d <300, «126. 294. 535 = λ48; (έγώ) δάορ L u Φ173, «321, λ 24; άορ παχέος παρά -ού Π473 = «439 = λ 231; καί ώ ^πεπλήγετο -ώΛ Μ 162 = 0397 = ν198, L , 0113, πλήξατο -ώ h. Cer. 245; -οί 4146; -ους ÄT573, σ67
Χχ sch. D 4 464: κατά μήρ έκάη' κατεκάη τά μηριαία οστά', on accent μηρός/μήρα sch. Erbse
Β thigh (1), thigh-bone (1 b), sacrificial thigh-piece(s) (lc,2); collective -a (2); see -ία adjs.: εύφυέες 4146, γυμνωϋέντα Sc. 460, θαλερώ 0113, καλούς, μεγάλους σ67, παχέος Π4Ί3 = «439 = 1231 Cf. έπιγουνίς (ρ225, σ74), πρυμνόν σκέλος (77314Γ), σάρξ (Sc. 363. 460) 1 m.
-ός la of human thigh laa upper part of leg, see Laser, Arch. Hom. S 15f. σ67 ζώσατο μέν ράκεσιν περί μήδεα, φαϊνε δέ -ους 1 καλούς τε μεγάλους τε #135 φυήν γε μέν ού κακός έστι, 1 -ούς τε κνήμας τε καί άμφω χεϊρας κτλ, cf. 4146 (laö) εύφυέες Κ5Ί3 αυτοί δ’ ίδρω πολλόν άπονίζοντο θαλάσση 1 έσβάντες κνήμας τε ίδέ λόφον άμφί τε -ούς laß where sword hangs: see Μ 2 b [*χ] Ιβγ struck in fear or vexation, followed by speech introd. (Onians, origins 184f.; S. Lowenstam, The Death of Patroclos, Königstein 1981, 31—67 „The Gesture of Thigh-SIapping“) 0113 (on hearing death of his son) Άρης θαλερώ ^πεπλήγετο -ώ 1 χερσί καταπρηνέσσ, όλοφυρόμενος δ’ έπος ηύδαΛ 397 (ships in danger) ωμωξέν τ άρ' έπειτα καί ώ L d (Patr.) = ν198 (Od. does not recognize Ithaka) Λ/162 (vexed by Gr. resistance) ωμωξέν τε καί ώ πεπλήγετο -ώ 1 Άσιος Ύρτακίδης, καί άλαστήσας έπος ηύδα 77125 (ships start to bum) Άχιλλεύς ' -ώ πληξάμενος Πατροκλήα προσέειπεν h. Cer. 245 κώκυσεν δέ καί άμφω πλήξατο -ώ 1 δείσασ ω περί παιδί laö w. wounds w. spear wounds: £660 Τληπόλεμος δ’ άρα -όν άριστερόν έγχεϊ μακρφ * βεβλήκειν, αιχμή δέ διέσσυτο μαιμώωσα, 1 όστέφ έγχριμφθεϊσα 77308 βάλε -όν 1 έγχεϊ όξυόεντι, διαπρό δέ χαλκόν έλασσε' 1 ρήξεν δ’ όστέον έγχος, ό δέ πρηνής έπί γαίη 1 κάππεσ' Sc. 460 -όν γυμνωθέντα σάκευς υπό δαιδαλέοιο 1 ούτασ’ έπικρατέως' διά δέ μέγα σαρκός άραξε ' δούρατι νωμήσας, έπί δέ χθονί κάβ- βαλε μέσση + 363 £666 ού τις έπεφράσατ ούδ' ένόησε, ’ -ού έξερύσαι δόρυ μείλινον, όφρ' έπιβαίη 694 έκ δ' άρα οί -ού δόρυ μείλινον ώσε θύραζε (and Sarp, faints) see also 1b below w. arrow wound: 4 583 καί μιν (Euryp.) βάλε -όν όϊστφ ' δεξιόν 662 βέβληται δέ καί Εύρύπυλος ^κατά -όν όϊστφΛ « 7727 810 Εύρύπυλος βεβλημένος ... L * σκάζων έκ πολέμου' ' άπό δ'έλκεος άργαλέοιο 1 αίμα μέλαν κελάρυζε' νόος γε μέν έμπεδος ήεν 584 έκλάσθη δέ δόναξ, έβάρυνε δέ -όν 829 -ού δ' έκταμ όϊστόν, άπ' αυτού δ' αίμα κελαινόν ' vif* ύδατι + 844 bloodied from arrow wound above: 4146 τοϊοί τοι, Μενέλαε, μιάνθην αϊματι -οί 1 εύφυέες 1 b human thigh-bone, often w. this meaning later (see Index Hipp, and Poll. 2,185 f.) £305 τφ (spear) βάλεν Αίνείαο κατ' ίσχίον, ένθα τε -ός ’ ίσχίφ ένστρέφεται, κοτύλην δέ τέ μιν καλέουσι, see also 1 a δ above 1 c of sacrificial animals, see μηρία and 2 below 4 460 -ούς τ έξέταμον κατά τε κνίση έκάλυψαν ' δίπτυχα ποιήσαντες, έπ'
193
194


μηρός
αύτών δ’ώμοΰέτησαν = Β423 = μ 360 2 collective μ ήρα,
sacrificial thigh-mass of animals: bones, fat, raw-bits and flesh? (cf. μηρία above); see Wackemagel, Synt. I 89 and H. Eich- ner, in: Gramm. Kategorien 143f.; w. (κατά ...) καίω exc. yl79 4 464 (μηρόυς τ έξέταμον 460) αύτάρ έπεί κατά -’ έκάη (-ε κάη Ptol., Arist.? vel -α ?) καί σπλάγχνα πάσαντο, 1 μίστυλλόν τ άρα τάλλα — Β42Ί = χ461 = μ 364, for ν.1. -ε, see Ludwich, Textkritik I 78. 197 ν26 -α δέ κήαντες δαίνυντ έρικυδέα δαΐτα 1 τερπόμενοι χ179 Ποσειδάωνι δέ ταύρων ' πόλλ’ έπί -’ έδεμεν, πέλαγος μέγα μετρήσαντες
D ν.1. Γ361 Pap. 40 (West, Ptol. Pap. 56), χ447 ( = 461) W. Beck
μηρύ(ομαι) [1°, 1Η] Ε see μήρινΟος Σχ sch. D μ 170: -αντο' συνέστειλαν διά τών κάλων
Β to wind, here of textiles only meaning bend in an oscillating line sails: μ 170 (we were becalmed) άνστάντες <5’ έταροι νεός ιστία -σαντο, ' καί τά μέν έν νηϊ γλαφυρή βάλον, furl (fold against yard) woof: Op. 538 στημόνι δ’ έν παύρω πολλήν κρόκα -σασύαι, weave; for μηρυ- otherwise w. textile-work, see D. Müller, Handwerk u. Sprache (Beitr. z. kl. Philol. 51), Meisenheim am Glan 1974, 201 f. and Schulze, QE 339 W. Beck
μής s. μείς
Μήστρη [1H + 2 ergänzt H] E Fern, zu Μήστωρ, Abi. von μήδομαι wie Μήδεια u. Άγα-/Περιμήδη (vgl. auch Έκ- αμήδη, Mühlestein, Hom. Nam. 324 f.), mit denen Μ. auch durch Herkunft u. besondere Fähigkeiten (s. B) verbunden ist (Μ. ist πολύιδρις, Hes. fr. 43 a, 57, Medeia die Tochter der Idyia); die jünger überlieferte naheliegende Var. Μνήστρη ’die Vielumfreite’ (L1· u 273. 282 A.4; vgl. auch Κλυταιμ- ήστρη /μνήστρη E) ist dagg. sekundär, vgl. L2·3 1290f. — Vgl. Ύπερμήστρη
L 1 Preller-Robert 1, 777f.; 2Fraenkel, Nom. ag. 1, 66 Α. 1; 3Scherling, RE XV, 1931, 1289t; 4Schwartz, Ps.-Hes. 271 ff.; 5Merkelbach, CE 43, 1968, 148 ff; 6Marg 430ff; Sherwin- White, Ancient Cos, Göttingen 1978, 306ff.; 8Brillante, MD 10/11, 1983, 9-63; ’Robertson, AJPh 105, 1984, 869-408; 10West, Cat. 68 f., 169
B Tochter des Triopassohnes Erysichthon, Hes. fr. 43 a, 4 (sicher ergänzt, vgl. V. 2ff.), dessen Heimat im Ggsatz zu sonstiger Trad. (L9 382ff.) nach V. 66ff. Athen war, u. der wegen seines unersättl. Hungers, mit dem ihn Dem. bestraft hatte (vgl. fr. 43 b), auch Aithon genannt wurde (V. 5. 37); von Pos. Mutter des Eurypylos auf Kos (V. 58), während sie ihrem Gatten Glaukos kein Kind schenken sollte, 54; viell. auch Mutter des Bellerophon (s.u.). Sie besaß von Pos. (s. fr. 43 c; uns., ob in der Eöe erwähnt oder vorausg., vgl. L6 434) die Gabe, sich zu verwandeln, u. benutzte sie, um ihren Vater vor dem Verhungern zu retten, indem sie sich verheiraten ließ, Brautgaben einbrachte, dann, verwandelt, entfloh u. das Spiel von neuem begann. In ihrer Eöe, fr. 43 a, 2-69 (? oder —91? s.u.), überlistet sie in dieser Weise Sisyphos, der um sie für seinen S. Glaukos geworben hatte; Sisyphos findet sie bei ihren Eltern, bekommt sie nach einem Rechtsstreit u. Schiedsspruch Athenes (?) zurück, nachdem er ein zweites Mal den Brautpreis gezahlt hatte, doch Pos. entführte sie, zeugte mit ihr auf Kos (vgl. L76 436f.) den Eurypylos; danach kehrt sie aus Kos in ihre Heimat u. zur „Pflege“ ihres V.s zurück (V.68 ergänzt); evt. kam sie dann noch einmal zu Glaukos, aber nur um — wieder von Pos. — Mutter des Bellerophon zu werden (s. sch. Z 191 b1, vgl. einers. M.-W. zu V. 70—91 u. anders. L6 433, 438ff). — Analyse u. richtungsweisende Deutg. des Mythos durch Zurückführg. auf (Winter-)Sonnenwendriten bei L9; Aithon danach urspr. wohl selbständige Gestalt nb. Erysichthon (u. den verwandten Gestalten Triopas u. Phorbas) u., seinem Namen entsprechend, S. des Helios (s. L9 398ff.) so daß die „Zauberin“ Μ. (φαρ- μακίς fr. 43 b) auch in einem verwandschaftl. Verh. zu den
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μήστωρ
Heliosenkelinnen Medeia (Aietes) u. Agamede (Augeias) stünde
G auf Μ. bezogene Wendungen: Hes. fr. 43 a, 9: πυκι]νά [φίρεσί μήδε9 ίδ[ι>ί, 19: κού}ρην έλικώπιδα κ[αλλ]ιπάρηον, 37: τανισφύρο[υ εϊ\νεκα [κούρης, 57: πολύιδριν έοΰσα[ν, vgl. L6 434
D Hes. fr. 97, s. App.; ohne Namensnenng. evtl, auch in fr. 45 (zu fr. 43a, 27ff.), s. App. u. vgl. L6 434f.
B. Mader
μήστωρ [15*, 2°, 2H] E zu μήδομαι, s.d. u. LA Vgl.
Κλυταιμ(ν)ήστρη, s. L1 F -ωρ 5, -ωρα 6, -ωρ9 2; Akk.
-ωρε 2; -ώρες 2, -ώρας 2. Dehnstufige Formen in starken Kasus altertümlich, m. Ausn. von Akk. Pl. (< Nom. Pl.) u.
PN -ορα (s.d.) (< Analogie der übrigen PN), s. L1 15t,
Risch § 13b; vgl. Heubeck, Kl. Sehr. 476, Neumann, Coll. Raur. 2,315 Μ 1 [-^] Ζην9 ύπατον -ωρ9 Θ22 [-2]
ϋεόφιν -ωρ( ’) άτάλαντος/ν Η366, Ρ4ΊΊ, γ 110. 409, Hes. fr. 190,7 / S318 2 [---] Ζην9 ύπατον-ωρα Ρ339
κρατερόν -ωρα ^φόβοιοΛ Ζ9Ί. 278, Μ39, Hes. fr. 129, 15” suppl., -ωρα/εν ¥Ί6 / Ε2Ί2, 0108; -ώρες /ας άϋτής Δ 328, 77759 / Ν93 = 479 Σχ sch. D £272: -ωρε φόβοιο' έπιστήμονας καί έμπειρους, ö έστι πολεμικούς, γενναίους, ή φυγήν έμποιοΰντας τοϊς πολεμίοις (ähnl. Ζ97), Δ 328: -ώρες άϋτης' δυνάμενοι κατά μάχην μήσασϋαι. δ έστι ^βουλεύΛσασΟαι (ähnl. Η366 u. sch. Barn. χ110). έξ ού έπιστήμονές μάχης, 022: ικανόν έργάσασΰαι. L 3τικόν L ^raenkel, Nom. ag. I, 15f. 66 f.; 2Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 153f., 219 ff; 3Steinthal, Formen gottmenschlicher Steigerung ..., Diss. Tübingen 1951, 15f.; 4Benveniste, Institutions II 125ff;
B nicht nur wer einen guten Plan zu ersinnen vermag, sondern auch wer durch Klugheit u. Geschicklichkeit etwas bewerkstelligt, s. L3 1 in Vbd. m. Epith.: wer kluge Pläne, gute Ratschlüsse zu ersinnen weiß (wobei bemerkenswert, daß verw. μήδος u. μήδομαι außer auf Klugheit nicht selten auch auf etwas f. andere Ungünstiges deuten, vgl. Γ202, 7/478) la von Zeus (s.d. LB2aß u. 5d), der d. höchste Weisheit besitzt: 022in ύπατον -ωρ’; hier in titelhafter Verwendung als Epith., um Zeus’ Erhabenheit zu bezeichnen, vgl. 031, T258, 7288, h. Merc. 367, Ale. fr. 308, 4 V. 1 b von Helden (7/366, γ 409, Autoritäten in Versammlg., 2x Patr., vgl. *ΡΊ6 in 2 c), die m. den Göttern verglichen werden, deren Weisheit als Maßstab gilt (vgl. u46f., Ζεύς L u. Aesch. Pers. 654 f.): 7/366 ΰεόφιν -ωρ άτάλαντος (Priam.) = £477" (Patr.) = /110 = 409” (Nel.) - Hes. fr. 190,7” (Alkaios) = £318” (Akk., Peirith.), vgl. £636, ζ12, v89 2 in Vbd. m. gen. obi.: wer durch seine Klugheit u. Geschicklichkeit etwas zu bewirken weiß, Könner, Lenker, vgl. Eur. Tr. 271, Andr. 1016 2 a von Zeus: P339 ύπατον -ωρα μάχης, Schlachtenlenker, vgl. ταμίης πολέμοιο 4 84 = T224: 2 b ^άϋτήςΛ (zur
Metonymie s. I Sp. 1592, 31 ff. u. L2, 153 f.): Meister (> Erreger) des Kampfgetümmels (vgl. £823+, 4 310, 7V811) paarweise als Kampfgenossen: N93 -ώρας L u = 479 (Mer. u. Antil.) als Gegner: 77759 δύω-ώρες L j (Patr. u. Hektor), kontrast. (metr. gleichw.) A 16+, ÄT228; vgl. Γ236 kollektiv: 4328 -ώρες L u (Athener), vgl. 7/382 2 c ^φόβοιοΛ (s. L2, 219ff): wer die Flucht (seiner Feinde) zu erregen weiß, Erreger der Flucht einzelne Helden (nom. ag. zu 4 538f., N 362, 77291): Z97 άγριον αίχμητήν (Diom.), κρατερόν-ωρα L j, 1 όν δή έγώ κάρτιστον Αχαιών φημι γενέσΰαι — 278 = Λ/39”· (Hektor) — Hes. fr. 129, 15”· suppl. (Perseus) ss ¥Ί6” (Patr.) von den Pferden des Aen., die göttlicher Herkunft sind (vgl. £265ff.): £272 -ωρε L , - 0108 (106f. epex.) M.deLeeuw
Μήστωρ [!'] 72257, Sohn des Priam. (vgl. 7/366 u. v.
Kamptz 37. 255), im Krieg gefallen 72260; Tod (durch Achill, Apollod. Epit. 3. 32) offenbar als der Iliashandlung vorausliegend betrachtet Μ. viell. schon in den Kyprien behandelt s. Kullmann, Quellen 283 f., vgl. G. Beck, Die Stellung d. 24.
195
196


Μήστωρ
μήτηρ
Buches d. Ilias in der alten Epentradition, Diss. Bitterfeld, 1964, 143f.
D Nosti. fr. 10 p. 98 Ber.: Μήστωρ Αϊαντος, Gefolgsmann des Ag.?, vgl. Severyns, Le cycle epique 403
Μ. de Leeuw
μήτε s. μή (L III 8)
μήτηρ f. [1031, 107°, 20H, 37h, 4e] E old, IE noun, in all IE languages exc. Hitt. {annas). - Deriv.: Δημήτηρ, δύσμητερ, μητροπάτωρ, μητρυιή, μητρώϊος, μήτρως, ομομήτριος, παμμήτειρα F -ηρ 125; -ερ 16, -ηρ voc. lh; -έρος Ί, -ρός 39; -έρι 15, -ρί 22; -έρα 36, -έρ(α) 9; -έρας 1 Μ 1 disyll. la shape [-J: [!«] -ερ έμή (, τά μέν/τό μέν/τΐ) £79, £21, «346, λ 164. 210, ρ46, σ227, <ρ344, ψ9Ί, h. Merc. 163; -ρός έμής/έής(' ή δ*) Σ396, «368 = 0321, λ 2Q5/E31}, τ395, h. Cer. 388; -ρί δ* έμή π 73; -ερ έμήν(' ή δ)/έην 7451, £305, ο522/β 195; -ερ/ρός έπεί Α352, Cert. p. 38, 14; Γ-ερ/ρί <5’Ί έγώ Α 577, Th. 170; -ρός £615; -ρί φίλη Α5Ί2. 585; -ρί #420; -έρ h. Cer. 288 R J -ερ έμή Α 586 ', -έρ έμήν «248 = π 125, ρ401; -ρί φίλη Α 351, /555 [-J
τοιγάρ έγώ τοι/σοι, -ερ ρ108, h. Cer. 406; -ρός έρινύες/ας Φ412, λ280; παρά -ρός Th. 914; (παρά) -ρί (φίλη) 0373, Hes. Th. 932, fr. 43 a, 34, h. Cer. 447; σης -ρός «511; -ρός P408, ο347, Hes. fr. 58,13, fr. 266 a, 9 (= c, 2), h. Merc. 20. 165; πατρί φίλω jcai -ρί3 £502, £51; L j h. Cer. 161, h. Merc. 459; -ρί £555, Π8, υ334; -έρ ψ\\3 R J φίλης παρά -ρός h. Ven. 115; -ρός ζ28Ί, Th. 448, Vit. ρ. 9, 2; σή -ρί π 469 1b [ίχ] ([εσσι,] δεά/γυνή) δέ σε/με/έ ^γείν- ατο -ηρΛ Α280 s Φ109«, £896, Ζ24, h. Ven. 110 = 145«; τώ/τούς μοι μία L u £238 s £293; L j ΝΊΊΊ, £25; ^πότν- ιαΛ -ερ Ζ264; τοϋ/της δέκλυε L d -ηρ Λ 357, h. Cer. 39; μοί έσσι/μοι έστι ^πατήρ καί πότνια -ηρΛ Ζ413. 429; μέν σοί γε L , Λ 452, <154; u , /561, 7V430, £291, JV239. 341, £30, ο 385, τ462; τε φίλος/η ^καί πότνια -ηρΛ Ζ471, /2710; L , /584, ο461, ω333, Cert. ρ. 38, 15; δνομ έσκε/έστί' τό γάρ δετό ^πότνια -ηρΔ σ5, h. Cer. 122; L u Λ 795 s 7737 = 51, £35. 70, %352, *P92, /2126, Λ180 = 215. 546, μ 134, <pl!5. 172, h. Cer. 185; δτε/ποτε/άλλοτε -ηρ /1130. 474, Op. 825; ότε με/μιν (πρώτον) ντέκε -ηρΔ Ζ 345 s τ355«·, £128 s η 198; L , (9304, ^404 = Ρ78, γ 95 = 6325, £202, h. 7, 56; δέ φρένα -ηρ Ζ481, h. Cer. 232; ούδέ σε/έ -ηρ Φ123, ο 515, h. Merc. 257//426, ω292; δέ με -ηρ Φ84; όφρ έπί/όφρα με/όφρα έ -ηρ A152/p6/h. Cer. 338. 350; -ηρ Ζ58. 251, 7/203, Ρ4, Χ405, «415, ω73, h. Αρ. 123, h. Ven. 282; -ρός h. Merc. 267; παρά -ρί ο\2Ί\ -ρί h. Cer. 171 lc shape [χ-]: [i-] -ηρ (#), ή μιν (έτικτε) Ε313, Χ428; -ηρ, ή μ /2562; -ηρ/ρός τε h. Ven. 43/y310; -ηρ γάρ/μέν τέ μέ φησι /410/α215; -ηρ μέν μοί φησι φ103; -ηρ (δ) £315, /563, Ρ411, £189, Ύ79, *£783, /273, 0358, £76, ι367, ρ96. 554, τ416, ω4Ί s 55. 85. 389; -ρός δ7τ έκ Y2W, χ 139; -ρός £892, Λ141 [2-] -ρός Σ 216 Id shape [-J: [-*] -ρί h. 1,21 [-2] ούδέ
Θέτις -ηρ Π34, £332; άλλά φίλη -ηρ, ή Φ2Ί6, 088; -ηρ Β 313 = 327, £492, £9, 0135, Ορ. 563, h. 30, 17; -ρός 1566 [-*] -ηρ δέ οί/μοι E248/ & Υ2Ο9, 0411 (δ'έμοί Allen, δ’ έμή V. d. Mühll); -ηρ π33, υ 131, Hes. fr. 343, 14; -ρός ποτι γούνασι/γούναδ’ <310, Th. 460; -ρός λ 84, τ416, υ341, ω 334, h. Cer. 344, Cert. ρ.36, 21 [-2] cHQ πατήρ τε δ 224, #550; u , /2141 2 trisyll. R~J t-4pt/«j σή/σήν
Z81/ßU3; u j μοι 050/h. 14,1; -έρι #’ /464; -έρα #i ή μιν έτικτε ψ325; -έρα (δ7τ) Ζ425, «275, λ271, μ 125, h. Merc. 154. 430; -έρας χ414 RvJ -έρι 0 336 a π386; -έρα ήν T2Q, Hes. fr. 23a, 30 ([ην...] suppi.); -έρα Hes. fr. 266a, 9 (— c, 2) [-«-] πατρός καί £422, /2466, £140, o432, σ267; σης L , /212 (cf. o511 in [L], π 469 in Ι-J); δυμφ/έμω ^καί -έριΛ X53/h. Ven. 138; t j /236, h. Ven. 134; καί -έρα σήν τ 45; παρά -έρα h. Cer. 360 [-«J ’έρος ^>110; έριβώλακι/α -έρι/α ^μήλωνΛ Λ 222/1479; πολνπ- ίδακα, -έρα δηρων/^ j Θ4Ί - h. Ven. 68 a 0151 a Ξ 283/h. 19, 30; -έρι/α L u «226/P696, Hes. Th. 284, fr. 211, 1 * fr. 212 b, 8« ; πατρί φίλφ καί -έρι (cf. £502, £51 in 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
RJ) ^κεδνήΛ κ8; (φίλη) παρά -έρι (L J Ορ. 130. 520; π[ατρός καί μητ]έρα νκεδνήνΛ Hes. fr. 26, 17; -έρα u d Th. 169, h. Cer. 35; καί -έρι/α υ326/£201 = 302; -έρα (9271, Ύ499, α292 a 0223. 133, ο 15, π 151
L ’Chantraine, REG 59-60, 1946-47, 238f.; 2Gates, Kin- ship Terminology 7—9
B mother ', sg. exc. «414 (12); *of whom’ or 'of what’ expressed by possess. adj. (24x έμή^ [incl. lix voc.], 3x ήμετέρης*, 7x σή+, 6x [ε]ην+ [+ Hes. fr. 23a, 30 suppi.]) or gen. (8x [incl. 5x w. μ. in appos. constr. ] PN [incl. Μουσάων h. Merc. 430], 17x [incl. 13x in II3] common subst.; τούτου, κείνου 0 336 a π386) or (usu.) understood from context. — Epith., adj. (all exc. πρωτοτόκος [12], Ix αίδοίης [II4] in 11 a): πότνια 38x, φίλη* 14x (incl. £287), κεδνήν+ 5x, κεδνά ίδυίη h. Ven. 134, άδανάτη 2x (K4Q4^), αίδοίη* 2x; Ix each: άμύμονα (ol5), άνάλκιδος (Cert. p. 38, 14), ήπιόδωρος (Z251), ήϋκόμοιο (/2466), κυανόπεπλον (h. Cer. 360), κυνώπιδος (£396), πρωτοτόκος (P4), στυγερής (χ310), [ύπερήν]ορα (Hes. fr. 23a, 30), χήρην (X 499), ώνητή (£202); cf. δεά Α280+, γυνή h. Ven. 110+ Wdfld.: τοκεύς I of female pers. or animal II of pers. (human or divine) 1 a of female parent (earliest female ancestor h. 14, 1); -ηρ -ρός = 'grandmother’ τ416 (I 1 aabb; cf. Hes. fr. 266a, 9 [II 2]); often assoc. w. father (see M) laa of a particular pers., m. of particular individual (s) (incl. fictitious mothers in lying tales: £202, h. Cer. 122, h. Ven. 110. 115. 138. 145) laaaa in address, to speaker’s m. exc. h. 30, 17 A 586 τέτλαδι, ^-ερ έμήΛ, ... κηδομένη περ λ210 (Od. to Anticleia’s shade:) „L Λ, τί νύ μ ού μίμνεις έλέειν μεμαώτα, 1 ψ9Ί (Tel. to Pen.:) „L d,
δύσμητερ, άπηνέα δυμόν έχουσα, 1 τίφδ' ούτω πατρός νο- σφίζεαι ...;“ h. Merc. 163 (Herrn, to Maia:) „L u, τί με ταϋτα τιτύσκεαι ήύτε τέκνον ’ νήπιοv.../‘ L , also: £79, £21, «346, λ 164, ρ46, σ227, φ344 without έμή'. Α352 (Ach.:) ,,-ερ, έπεί μ έτεκές ...“ so too ρ 108 a h. Cer. 406in, Th. 170 Z264 πότνια -ερ h. 30, 17 χαΐρε, δεών -ηρ, άλοχ Ουρανού (on form see Chantraine, Gr. h. II 36) laabb in appos. constr. w. PN £313 (Aen. would have perished, εί μή νόησε) Αφροδίτη, 1 -ηρ ή μιν ύπ Αγχίση τέκε 371 (έν γούνασι πίπτε [wounded Aphr.] Διώνης) -ρός έης' ή δ’ άγκάς έλάζετο δυγατέρα ήν £332 (ούδ* έμέ νοστήσαντα δέξεται) Πηλεύς 1 ούδέ Θέτις -ηρ μ 125 Κράταιϊν, 1 -έρα της Σκύλλης, ή μιν τέκε πημα βροτοΐσιν (νν. 124—126 άδετου· νται γ schol.) ρ554 (καλέει σε) Πηνελόπεια, 1 -ηρ Τηλεμάχοιο Hes. fr. 343, 14 (Μήτις) Αδηναίης (Αδηναίη corr. Ruhnken) -ηρ, τέκταινα δικαίων h. Merc. 430 (Μνημοσύνην) έγέραιρεν άοίδη 1 -έρα Μουσάων — Α 572 ("Ηφαιστος) ήρχ άγορεύειν, 1 -ρί φίλη έπί ήρα φέρων "Ηρη (τετιημένη ήτορ v.l. ap. schol. ΒΤ) £892 (Zeus to Ares:) »-ρός τοι μένος έστιν άάσχετον ("Ηρης") Θ304 τόν ρ έξ Αίσύμηδεν όπυιομένη τέκε -ηρ 1 καλή Καστιάνειρα I 410 -ηρ γάρ τέ μέ φησι δεά Θέτις (διχδαδίας κήρας φερέμεν δανάτοιό) Y2Q1 φασί σέ μέν Πηλήος ... έκγονον είναι, -ρός δ’ έκ Θέτιδος (w. 205—209 ath. Arist.) /555 -ρί φίλη Αλδαίη χωόμενος Φ84 μινυνδάδιον δέ με -ηρ ' γείνατο Λαοδόη, δυγάτηρ Άλταο χ139 (άμφω [Circe and Aeetes] δ*) Ηελίοιο 1 -ρός τ έκ Πέρσης, την Ωκεανός τέκε παΐδα λ 84 ήλδε δ* έπί ψυχή -ρός κατατεδνηυίης, ' Αύτολύκου δυγάτηρ (Αντίκλεια) 271 -έρα τ Οίδιπόδαο ίδον, καλήν Έπικάστην τ417 -ηρ δ* Αμφιδέη μητρός [see Ilaadd below] περιφύσ Οδυσήΐ ' κύσσ άρα μιν h. 1,21 (χαΐρε Διώνυσ*) συν -ρί Σεμέλη h. Cer. 161 έπίμεινον, ϊνα προς δώματα πατρός ' έλδωμεν καί -ρί βαδυζώνφ Μετανείρη 1 εϊπωμεν τάδε h. Ven. 43 (κυδίστην μιν [Hera] τέκετο Κρόνος) -W ^«7 h· λ 56 & W® Διόνυσος δν τέκε
-ηρ ' Καδμηις Σεμέλη laacc predic. or w. predic. PN £248 (υιός) Αγχίσαο ' εύχεται έκγεγάμεν, -ηρ δέ οι έστ' Αφροδίτη α £209 (w. 205-209 ath. Arist) 7734 (ούκ άρα σοί γε πατήρ ήν Πηλεύς) ούδέ Θέτις -ηρ' γλαυκή δέ σε τίκτε δάλασσα ... 1 a α dd otherwise, in place of PN as subj.,
obj. etc.; here (without the Claim or possibility of exhaustive treatment of motherhood in EGrE) instances are grouped (w. 197
198


μήτηρ
refs. to other parts of article), in so far as appropriate, ac- cording to role, sit., emotional relationship of m. to child (and vice versa) w. other instances at end: procreation (often γείνατο/τέκε μ. simply = 'was bom’, w. predic. adj. agreeing w. obj. — *be from birth, by nature* [Z24 etc.]; see also I laaaa: Λ352; Ilaabb: £313, //125, 0304, K207, Φ84, «139, h. Ven. 43, h. 7,56; Ilaacc: £248+, 7734; Ilaa dd: Ύ352. 53. 428, ω292, £133 [n. v. 131]; Haß: Z58; I 2: £313+; cf. also II 3) A280 εί δέ σύ καρτεράς έσσι, δεά δέ σε ^γείνατο -ηρΛ = Φ109*χ h. Ven. 110 (Aphr., lying to Anch.:) „άλλά καταδνητή γε, γυνή δέ με L j“ = 145" Κ 404 ’Αχιλήϊ, τόν άδανάτη τέκε -ηρ = Ρ78 Γ238 (Κάστορα καί Πολυδεύκεα) αύτοκασιγνήτω, τώ μοι μία ^γείνατο -ηρΔ = Τ293 £896 (Zeus to Ares:) „έκ γάρ έμεΰ γένος έσσι, έμοί δέ σε L 4474 Σιμοείσιον, όν ποτέ -ηρ (παρ όχδησιν Σιμόεντος 1 γείνατ, so they called him S.) Z345 ότε με ^πρώτον τέκε -ηρΛ τ355 (γρηύς, ή κείνον [Od.] έί) τρέφεν) δεξαμενή χείρεσσ, ότε μιν u d Kl28 όσσα οί Αίσα 1 γιγνομένω έπένησε λίνω, ότε μιν ^τέκε -ηρΔ (νν. 125—128 ath. Arist.) = 7/198 (κατακλώδησι βαρεία ν. 197 ap. Eust. omisso scii. v. 198) £202 (Od. to Eum.:) „έμέ δ’ ώνητή L j ' παλλακίς“ μ 134 τάς μέν άρα δρέψασα τεκοϋσά τε πότνια -ηρ ' Θρινακίην ές νήσον άπώκισε Ζ24 (Bucolion was son of Laom.) σκότιον δέ έ ^γείνατο -ηρΔ ΝΊΊΊ ούδ’ έμέ πάμπαν άνάλκιδα L j ξ 25 τί νύ σ’ ώδε μεδήμονα L d; φ\72 ού ... σέ γε τοΐον έγείνατο πότνια -ηρ /95 πέρι γάρ μιν (Od.) όϊζυρόν τέκε -ηρ = δ325 £492 τφ δ’ άρ ύπό -ηρ μοϋνον τέκεν Ίλιονήα 72562 μοι άγγελος ήλδε 1 -ηρ, ή μ’ έτεκεν, δυγάτηρ άλίοιο γέροντος ψ325 έσιδε (Od.) πάντας έταίρους ' -έρα δ\ ή μιν έτικτε καί έτρεφε τυτδόν έόντα α215 -ηρ μέν τέ μέ (τ’ έμέ Allen) φησι τού έμμεναι Hes. Th. 448 μουνογενής έκ -ρός έούσα 460 (τούς μέν κατέπινε) Κρόνος, ώς τις έκαστος 1 νηδύος έξ ιερής -ρός προς γούναδ’ ϊκοιτο fr. 58, 13 μαρνάσδην [£π] μητρ[ός έόντ έν γαστέρι h. Merc. 20 -ρός άπ’ άδανάτων δόρε γυίων h. Ven. 282 (Aphr. to Anch.: „ήν δέ τις εϊρηταί σε) ή τις σοί ... υιόν ύπό ζώνη δέτο -ηρ (teil him it was a mountain nymph“) Cert. p. 38, 14 ούτος άνήρ άνδρός τ’ άγαδοΰ καί άνάλκιδός έστι 1 μητρός 38, 15 ού τάρ σοί γε πατήρ έμίγην καί πότνια -ηρ 1 σώμα τότε σπείραντε διά (Άφροδίτην) — nurture, feeding, rearing (see also Ilaadd: μ 134, ^325, ξ 140, £133 [n. v. 131]; Haß: Op. 130; cf. perh. Ilb; 12: £555; cf. II 3 [exc. Op. 563]; cf. II4) /7203 χόλω άρα σ’ έτρεφε -ηρ ω389 (Dolius and his sons came from their work έπεί) κάλεσσε ' -ηρ, γρηϋς Σικελή, ή σφεας τρέφε καί ρα γέροντα (κομέεσκεν) h. Ap. 123 ούδ’ άρ Απόλλωνα ... δήσατο -ηρ (but Thetis gave him nectar and ambrosia) h. Merc. 267 ύπνος έμοί (Herrn.) γε μέμηλε καί ήμετέρης γάλα -ρός cf.: £76 -ηρ δ’ έν κίστη έτίδει ... έδωδήν — baby given to a nurse (see also 11 aadd: t355, cf. h. Ap. 123): h. Cer. 232 (Dem. took Demophoon in her arms) γεγήδει δέ φρένα -ηρ h. Ven. 115 (Aphr. lying to Anch.:) ,,παΐδ’ άτί- ταλλε (nurse) φίλης παρά -ρός έλουσα“ — naming of child (see also 11 aadd: 4 474): σ5 Άρναϊος δ’ όνομ’έσκε' τό γάρ δέτο πότνια (δειλή ν.1.) -ηρ (δέτο οϊ ποτέ -ηρ ν.1.) 1 έκ γενετής + h. Cer. 122 cf.: 7561 (τήν [Marpessa] δέ) πατήρ καί πότνια -ηρ 1 Αλκυόνην καλέεσκον έπώνυμον δ 550 εϊπ’ όνομ’ όττι σε κεϊδι κάλεον -ηρ τε ^πατήρΛ τε, ' άλλοι δ’ οϊ... ι367 Ούτιν δέ με κικλήσκουσι 1 -ηρ ήδέ t d ήδ’ άλλοι πάντες εταίροι — positive mother-child (grown child exc. Z471) emotions (love, concem etc.), related responses, gestures (on special relationship between Thetis and Ach. see further s.v. Θέτις) (see also 11 aabb: £371; 11 a ß: £30, 4130, «P783; 12: £4; II4; II 5): 4 357 ώς φάτο (Ach.) δάκρυ χέων, τοΰ δ’ έκλυε ^πότνια -ηρΛ Σ35 σμερδαλέον δ’ φμωξεν ακούσε δέ L Λ (κώκυσέν τ) 70 τφ δέ βαρύ στενάχοντι παρίστατο L Λ, ' οξύ δέ κωκύσασα κάρη λάβε Ω73 οί αίεί 1 -ηρ παρμέμβλωκεν (νν. 71—73 ath. Arist.) 126 άγχ’ αύτοΐο καδέζετο u Λ, 1 χειρί τέ μιν κατέρεξεν Ζ471 έκ δέ γέλασσε πατήρ τε φίλος καί L d 251 οί ήπιόδωρος έναντίη ήλυδε -ηρ (and clasped his hand) 7V430 Ιπποδάμειαν, 1 τήν περί κήρι φίλησε ^πατήρ καί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μήτηρ
πότνια -ηρΔ £154 τρισμάκαρες μέν σοί (Nausic.) γε L n τρισμάκαρες δέ κασίγνητοι Ζ481 φέροι δ’ έναρα βροτόεντα ' κτείνας δήϊον άνδρα, χαρείη δέ φρένα -ηρ Χ79 -ηρ ... όδύρετο δάκρυ χέουσα 239 πολλά πατήρ καί πότνια -ηρ 1 λίσσονδ’ so Tel. will avoid being held back by concemed m.: £358 (Tel. to Eurycl.: „I will fetch the provisions at evening) όππότε κεν δή 1 -ηρ εις ύπερώ’ άναβή“ 411 (Tel. to crew:) „-ηρ δ’ έμοί ού τι πέπυσται, 1 ούδ’ άλλαι δμωαί“
— sorrow at loss of child (daughter carried off by god): I 563 Αλκυόνην καλέεσκον έπώνυμον, ούνεκ άρ αύτής ' -ηρ άλκυόνος πολυπενδέος οιτον έχουσα 1 κλαΐεν (because Ap. had carried off her daughter) h. Cer. 39 τής δ’ έκλυε πότνια -ηρ (and became distressed) h. Ven. 138 (Aphr. lying to Anch.: ,,πέμψαι δ’ άγγελον μετά Φρύγας) είπεϊν πατρί τ’ έμω καί -έρι κηδομένη περ“ cf.: Th. 914 (ή τέκε Περσεφόνην), ήν Άιδωνεύς 1 ήρπασεν ής παρά -ρός — readiness to res- cue (cf. Ilaabb: £313ff.), ransom son (corpse JK341): X 341 (dying Hector to Ach.:) „δώρα τά τοι δώσουσι ^πατήρ καί πότνια -ηρ“ (τα]λλαδ[α pap. 12) h. Merc. 257 (Αρ. to Hermes:) „ούδέ σε -ηρ 1 ές φάος (from Tartarus) ούδέ πατήρ άναλύσεται“ — joy at retum of child (cf. Σ332 in 11 aabb): τ462 τώ μέν ρα L d 1 χαΐρον νοστήσαντι — cf. h. Cer. 338 (Zeus sent Hermes to Erebus όφρ’... Περσ- εφόνειαν) ές φάος έξαγάγοι μετά δαίμονας, όφρα έ -ηρ 1 όφδαλμοΐσιν ίδοϋσα μεταλήξειε χόλοιο + 349 — mouming (see also 12: £315): Α 452 ού μέν σοί γε πατήρ καί πότνια -ηρ ’ όσσε καδαιρήσουσι δανόντι περ £502 (είπέμεναί μοι, Τρώες) Ίλιονήος 1 πατρί φίλω καί -ρί γοήμεναι Φ123 ούδέ σε -ηρ ' ^ένδεμένη λεχέεσσι γοήσεται^ Χ352 ούδ’ ώς σέ γε πότνια -ηρ 1 L 3, όν τέκεν αύτή 405 -ηρ 1 τίλλε κόμην 72710 πρώται τόν γ άλοχός τε φίλη καί πότνια -ηρ τιλλέσδην Χ53 (εί δ’ ήδη τεδνάσι [Lycaon and Polydorus]) άλγος έμφ δυμφ καί -έρι, τοι τεκόμεσδα 428 τώ κε κορεσσάμεδα κλαίοντέ τε μυρομένω τε, 1 -ηρ δ’, ή μιν έτικτε δυσάμμορος, ήδ’ έγώ αύτός 7236 (τόν) νέκυν περ έόντα σαώσαι, ' ή τ’ άλόχω ίδέειν καί -έρι καί τέκεϊ ώ (καί πατέρι λαοϊσί τε) ω47 -ηρ δ’ έξ άλός ήλδε (to moum Ach.) s 55 292 οίωνοϊσιν έλωρ γένετ’· ούδέ έ -ηρ ' κλαϋσε περιστείλασα πατήρ δ’, οϊ μιν τεκόμεσδα' 1 ούδ’ άλοχος (κώκυσ έν λεχέεσσιν έόν πόσιν) — child seeks aid, comfort (see also Haß: 0271, 778): A351 πολλά δέ L-pt φίληΛ ήρήσατο (Ach.) Ύ499 δακρυόεις δέ τ’ άνεισι πάϊς ές -έρα χήρην, ' Άστυάναξ (n. transition from the general to the particular)
— positive attitude, behaviour of grown child (son exc. £ 51) towards m. (see also 11 aaaa: A586f., λ210; 11 aabb: A 572, cf. τ146; III: Z429): A 585 L , έν χειρί τίδει (Heph.) (obj. δέπας) 72466 (Herrn, to Priam.) „μιν ύπέρ πατρός καί -έρος ... ' λίσσεο καί τέκεος“ £373 (Tel. to Eurycl.:) „όμοσον μή L a τάδε μυδήσασδαι“ (to spare her distress) £51 βή δ’ ιμεναι διά δώμαδ’, ϊν άγγείλειε τοκεΰσι, 1 πατρί φίλω καί -ρί λ 205 (έδελον) -ρός έμής ψυχήν έλέειν κατατεδνηυίης ο 347 (Od. to Eum.:) ,,ειπ’ άγε μοι περί-ρός Όδυσσήος (πατρός τ’“) ρ6 (Tel. to Eum.:) „είμ ές πόλιν, όφρα με -ηρ 1 όψεται (and stop lamenting)“ σ267 (Od. to Pen. before his departure for Troy:) ,,μεμνήσδαι πατρός καί -έρος (έμεΰ άπονόσφιν έόντος“) son sides w. m. (against father), avenges insults to m.: /451 τήν αύτός φιλέεσκεν, άτιμάζεσκε δ’ άκοιτιν, 1 -έρ έμήν χ464 έμή κεφαλή κατ’ όνείδεα χεΰαν (maids) -έρι δ’ ήμετέρη — grown child misses (dead Z413) m. (w. father exc. h. Cer.; cf. assoc. of parents w. horne below) (see also laß: 0224): Z413 ούδέ μοι έστι πατήρ καί πότνια -ηρ Τ422 μοι μόρος ένδάδ’ όλέσδαι, ’ νόσφι φίλου πατρός καί -έρος £140 (Eum. to Od.: „I shall never find so a kind master as Od.) ούδ’ εϊ κεν πατρός καί -έρος αύτις (-ρός έσαϋτις ν.1.) ϊκωμαι 1 οίκον (where I was bom and they reared me“) (n. w. 142 ff.) o 432 ή ρά κε νϋν πάλιν αύτις άμ’ ήμιν οϊκαδ’ έποιο, ' όφρα ϊδη πατρός καί -έρος ... δώ 1 αύτούς τ’; h. Cer. 35 έτι δ ήλπετο -έρα κεδνήν ' όψεσδαι 344 (Hermes found Hades sitting σύν παρακοίτί) πόλλ’ άεκαζομέν η -ρός πόδφ cf.’. h. Cer. 360 (Hades:) „έρχεο Περσεφόνη παρά -έρα κυανό- πέπλον“ 447 τάς δέ δύω (sc. μοίρας έτεος) παρά -ρί ^αι
199
200


μήτηρ
άλλοις άδανάτοισιν reunion (cf. 12: χ414): h. Cer. 388 -ρός έής — emotionally neg. relationship (cf. laaaa: ψ 97) Σ396 μ’ (Heph.) άλγος άφίκετο τηλε πεσόντα 1 -ρός έμής ίότητι κυνώπιδος, ή μ’ έδέλησε ' κρύψαι χωλόν έόντα strong enmity (see also lactbb: /555; II aß: Λ28Ο): /566 έξ άρέων -ρός κεχολωμένος (Meleager), η ρα δεοΐσι ' πόλλ' άχέουσ' ήράτο κασιγνήτοιο φόνοιο Φ412 (Ath. to Ares:) „οϋτω κεν τής -ρός έρινύας έξαποτίνοις“ /Π35 -ηρ (Pen.) στυγερός άρήσετ έρινύς 1 οϊκου άπερχομένη /310 δαίνυ (Or.) τάφον Άργείοισι 1 -ρός τε στυγερής καί ... Αίγίσδοιο (νν. 309—310 έν τισι τών έκδόσεων ούκ ήσαν schol.) Hes. fr, 23a, 30 κτεϊνε (Or.) δέ -έρα [ήν ύπερήν]ορα cf.: Φ276 -ηρ, ή με ψεύδεσσιν έδελγεν (is to blame) u 131 τοιαύτη γάρ έμή -ηρ, ^πινυτή περ έούσαΛ φ\$3 -ηρ μέν μοί φησι φίλη, l j, 1 άλλω άμ' έψεσδαι 115 ού κέ μοι άχνυμένω τάδε δώματα πότνια -ηρ ' λείποι άμ' άλλω ίούσ' — asso- ciated in παρά -ρί/έρι (+ father 2χ) w. notion of parental home (cf. also Hes. fr. 26, 17 below), and (exc. x8, where, however, an unusu. marriage-arrangement allowed the children to stay at home) w. idea of child’s being stili unmarried (see also 11 aß: Op. 520): «8 οί δ' (Aeolus’ children, the sons married to the daughters) αίεί παρά πατρί φίλω καί -έρι κεδνή ' δαίνυνται ο 127 φίλη ^παρά-ρίΛ 1 κεϊσδαι (gift for bride) ένί μεγάρω Hes. Th. 932 δαλάσσης 1 πυδμέν έχων l j φίλη καί πατρί άνακτι ' ναίει (Triton) χρύσεα δω fr. 43 a, 34 (app. Sisyphus found his son’s runaway bride) L — authority et sim. (see also laabb: μ 125, h. Cer. 161; I 1 aß: £287, h. Merc. 165): m. (+ father) gives daughter in marriage: T291 άνδρα μέν ω έδοσάν με (Bris.) πατήρ καί πότνια-ηρ m.’s (+ father’s, brothers’) approval of prospective bride sought: h. Ven. 134 (Aphr. to Anch.: ,,άδμήτην μ' άγαγών) πατρί τε σω δεϊξον καί -έρι κεδνά ίδυίη ’ σοϊς τε κασιγνήτοις“ young son subject to m.: /426 νέον μέν άέξετο (Tel.), ούδέ έ -ηρ * σημαίνειν εΐασκεν έπί δμωήσι grown son’s authority superior (tension in this connect. between adolescent Tei. and his m.) (see also I laaaa: a346 [n. esp. v. 359], ^344 [n. esp. v. 353], cf. Z264ff.): a275 (Ath. to Tei.:) „μνηστήρας ... σκίδνασδαι άνωχδι, ' -έρα (-ηρ v.l. ant.) δ' 1 άψ ίτω ές μέγαρον πατρός“ (on anacol. and v.l. see Rüter, Od.-Interpr. 160 η. 21) 292 άνέρι -έρα δούναι = β223 /M13 -έρα σην άπόπεμψον, άνωχδι δέ μιν γαμέεσδαι 195 -έρ' έην ές πατρός άνωγέτω (Tel.) άπονέεσδ- αι 133 αϊ κ' αύτός έκών άπό -έρα πέμψω (η. ή μ' έτεχ, ή μ' έδρεψε ν. 131) u334 σή τάδε -ρί παρεζόμενος
κατάλεξον, ^γήμασδ] ... 341 οΰ τι διατρίβω -ρός γάμον, άλλά κελεύω ' L ω κ' έδελη ρ401 κέλομαι γάρ έγώ γε' ' μήτ ούν -έρ' έμήν άζευ τό γε μήτε τιν άλλον 1 δμώων cf.: Ζ’87 (Helenus to Hector: „είπε) -έρι σή καί έμή' ή δέ (πέπλον δεϊναι ...“) π 151 πρός -έρα είπεϊν (ταμίην ότρυνέμεν) relationship between Ach. and divine m. excep- tional: Σ189 -ηρ δ' ου με φίλη πριν γ' εία δωρήσσεσδαι 216 -ρός ... ώπίζετ' έφετμήν — other passages: Α5ΊΊ -ρί δ' έγώ (Heph.) παράφημι, καί αύτή περ νοεούση, ' πατρί φίλω έπί ήρα φέρειν Διί Ζ425 -έρα (m. of Andrem.) (τήν έπεί δεύρ ήγαγ' [Ach.] άψ άπέλυσε) 1534 πολλά δέ τόν (Meleager) γε κασίγνηται καί ^πότνια -ηρΛ ' έλίσσοντ λ 180 άμείβετο L u (άμειβομένη προσέειπεν ν.1.) « 215 546 έδηκε δέ (arms of Ach. as prize) L d o385 (τόδε είπε, ήέ διεπράδετο πτόλις) ή ένι ναιετάασκε πατήρ καί L j 461 τόν μέν (necklace) ... δμωαί καί u u 1 χερσίν (άμφαφόωντο) ω333. 334 (Od. zu Laert.:) „σύ δέ με προίεις *αί l j ' ές πατέρ' Αύτόλυκον -ρός φίλον h. Cer. 185 βάν δέ δι αίδούσης ένδα σφίσι L u ' ηστο ΑΊ95 (εί δέ) τινά οί πάρ Ζηνός έπέφραδε L 4 s /737 a 51 Σ9 ώς ποτέ μοι -ηρ διεπέφραδε P4Q3 πολλάκι γάρ τό -ρός έπεύδετο (νν. 404—425 om. Zen.) 411 οΰ οί έειπε κακόν τόσον δσσον έτυχδη ' -ηρ Χ2141 ώς οϊ γ ... -ηρ τε καί υιός ’ πολλά ηρός άλλήλους έπεα (άγόρευον) Γ615 -ρός Άχιλλήος δήκε (arms) προπάροιδεν Ψ92 ^άμφιφορΛεύς, τόν τοι πόρε πότν- ια -ηρ ωΊ3 δώκε δέ -ηρ (L Λήα) α248 τόσσοι έμήνΛ μνώνται - π 125 £305 μεγάροιο διελδέμεν, όφρ' άν ϊκηαι '
ο522 (μέμονεν [Eurym.]) γαμέειν α368 -ρός 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μήτηρ
έμήζ μνηστήρες = 0321 π 73 -ρί δ' έμή δίχα δυμός μερμηρίζει £310 -ρός ποτί γούνασι χεΐρας ' βάλλειν ήμετέρης /212 φασί μνηστήρας σής -έρος εϊνεκα πολλούς ' έν μεγάροις (κακά μηχανάασδαι) ο 511 ή ίδύς σής -ρός ϊω
π469 έπος σή -ρί (-έρι ν.1.) έειπεν τ45 (Od. to Tel.: „You go to bed, but I will stay) όφρα κ' έτι ... -έρα σήν έρεδίζω“ Τ20 -έρα ήν έπεα ... προσηύδα τ395 (Αύτόλυκον) -ρός έής πατέρ(α) α415 (δεοπροπίης) ήν τινα -ηρ (δεοπρόπον έξερέηταϊ) ß5Q -έρι μοι ^μνηστήρες, έπέχραον ούκ έδελούση 88 (σοί δ' οΰ τι L u) αίτιοί είσιν, 1 άλλά φίλη -ηρ β336 οικία δ' αύτε ' τούτου -έρι δοϊμεν έχειν ήδ' ός τις όπυίοι s π386 i?420 -ρί παρ' αίδοίη έδεσαν ... δώρα λ 141 -ρός τήνδ' όρόω ψυχήν κατατεδνηυίης 152 αύτοΰ μένον έμπεδον, όφρ έπί -ηρ ' ήλυδε ο 15 (ότρυνε τάχιστα) Μενέλαον ' πεμπέμεν, όφρ' έτι οϊκοι άμύμονα -έρα τέτμης ο 515 ούδέ σε (Theocl.) -ηρ 1 όψεται π 33 ή μοι έτ έν μεγάροις^ -ηρ μένει, ήέ τις ήδη (άλλος έγημεν) ρ96 -ηρ δ' άντίον ιζε τ416 μήτηρ (see Ilaabb above) δ' Άμφιδέη -ρός περιφϋσ Όδυσήϊ ' κύσσ' άρα μιν υ326 Τηλεμάχω δέ κε μύδον έγώ καί -έρι φαίην 1 ήπιον φ 110 τί με χρή -έρος αίνου; ν/113 -έρ'... έασον * πειράζειν έμέδεν ω35 -ηρ δ’ αίτήσασα δεούς ... άεδλα 1 δήκε μέσω έν άγώνι Hes. Th. 169 προσηύδα -έρα κεδνήν fr. 26, 17 δώματ[α λείπο]υσαι π[ατρός καί μητ]έρα κεδνήν h. Cer. 171 -ρί ' έννεπον ώς είδον 288 (έσσυτο) -έρ' άναστήσουσα h. Merc. 154 -έρα δ' ούκ άρ' έληδε δεάν δεός 459 (κλέος έσται έν) δεοϊσι 1 σοί τ' αύτώ καί -ρί h. 14, 1 -έρα μοι πάντων τε δεών πάντων τ' άνδρώπων ‘ υμνεί, Μούσα Cert. p. 36, 21 (Pythia to Hom.:) ,,έστιν Ίος νήσος -ρός πατρίς“ in prose account: Danais fr. 3 p. 313 Ki. = fr. 3 p. 141 Dav. -ρός τών δ[εών δ]εράπον[τ}ες [Κου]ρήτες laß in generalisat. (confined to pregnant Tr. women Z58, to silver race Op. 130), indef. pers. Z58 (Ag. to Men.: „Let no Tr. escape destruction) μηδ' όν τινα γαστέρι -ηρ ' κούρον έόντα φέροι“ δ 224 (anyone who drank the drug would not shed a tear) ούδ' εϊ οί κατατεδναίη -ηρ τε ^πατηρΛ τε (nor if he should see his brother or son killed) £30 έκ γάρ τοι τούτων φάτις άνδρώπους άναβαίνει 1 έσδλή, χαίρουσιν δέ u u καί πότνια -ηρ 287 ή τ άέκητι φίλων πατρός καί -ρός έόντων ' άνδράσι μίσγηται λ 280 (τώ δ' άλγεα κάλλιπ*) όσσα τε -ρός έρινύες έκτελέουσι Ορ. 130 έκατόν μέν παΐς έτεα ^παρά -έριΛ κεδνή 1 έτρέφετ άτάλλων in silver age 520 δια παρδενικής άπαλόχροος ού διάησιν, ' ή τε δόμων έντοσδε φίλη L d μίμνει (φίλη ... μίμνετ μίμνει [μένει subesse vid. Pepp- mueller] παρά -έρι κεδνή v.l.) so in sim.: Δ 130 έεργεν (Ath. the arrow) άπό χροός, ώς ότε -ηρ 1 παιδός έέργη μυΐαν, όδ' ήδέϊ λέξεται ύπνφ Θ271 πάϊς ώς ύπό -έρα δύσκεν ' εις Αϊαντ(α) Π8 (τίπτε δεδάκρυσαι) ήύτε κούρη 1 νηπίη, ή δ' άμα -ρί δέουσ' άνελέσδαι άνώγει; ΨΊ33 -ηρ ώς 'Οδυσήϊ παρίσταται ήδ'έπαρήγει (Ath.) h. Merc. 165 (Herrn, to Maia: „Why are you trying to frighten me like a baby that is) ταρβαλέον καί -ρός ύπαιδείδοικεν ένιπάς;“ 1b un- clear: Tethys not (elsewhere) m. or ’female ancestor’ of the gods (one can hardly take δεών as - ’of [many] gods’; cf. suggest. in L2 8 that μ. used of Tethys as a speci al ly fecund m.) and the transl. ’origin, source’ (L28) does nothing to get around this; the use of μ. perh. to be seen in relat. to Tethys’ role as substitute m. (n. £202 = 303) to Hera £201 (είμι [Hera] όψομένη) πείρατα γαίης, ' 'Ωκεανόν τε, δεών γένεσιν, καί -έρα Τηδύν, ' οϊ με (έϋ τρέφον ήδ' άτίταλλον) = 302 I 2 of animal(s), in sim. exc. B B3\3 (ένδα δ' έσαν στρουδοϊο νεοσσοί) οκτώ, άτάρ -ηρ ένάτη ήν, ή τέκε τέκνα - 327 315 -ηρ δ' άμφιποτάτο όδυρομένη φίλα τέκνα £555 οϊω τώ γε λέοντε δύω ορεος κορυφήσιν ' έτραφέτην ύπό -ρί Ρ4 άμφί δ' άρ' αύτφ (dead Patr.) βαϊν (Men.) ώς τις περί πόρτακι -ηρ ' πρωτοτόκος κινυρή χ414 μυκώμεναι άμφιδέουσι (calves) ' -έρας (retuming to farmyard) II metaph. III Z429 (Andrem, to Hector: „My father, brothers and mother are dead), άτάρ σύ μοί έσσι πατήρ καί πότνια -ηρ 1 ήδέ κασίγνητος, σύ δέ μοι δολερός παρακοίτης* II2 Hes. fr. 266 a, 9 (— c, 2) bis μητέρα (acom, m. of oak) μητρός (oak, m. of Pelasgians) [παισ]ίν 201
202


μήτηρ
μητιόεις
άγοντο (Pelasgians) άζαλέην τε καί όπταλέην σφετέροισι τέκεσσι 1 τεθνάναι, see Merkelbach and West+, RhM 108, 1965, 311 ff. II3 of the earth, named regions (metaph. from notions of life-producing, nourishing) Op. 563 εις ö κεν αύτις ' γή πάντων -ηρ καρπόν σύμμικτον ένείκη (νν. 561-563 proscr. Plut.) Th. 284 χθόνα, ^-έρα μήλων, Β696 Ίτωνά ... L /479 Φθίην <5’ έξιχόμην έριβώλακα, u d Hes. fr. 211, 1 ] Φθίην έξίκετο L u = 212 b, 8«· h. 19, 30 ές Αρκαδίην πολυπίδακα, L d 1 έξίκετ Λ 222 έν Θρήκη έριβώ- λακι, L-έρι μήλωνJ (ΘηρώνZen.) ο 226 Πύλω ένί, L Θ47 Ίδην δ’ ϊκανεν πολυπίδακα, -έρα Θηρών = h. Ven. 68 (w. 68-112 om. Μ) = 0151= S283 II4 of Smyrna as ’m.’of Hom. Vit. p. 9, 2 νήπιος αίδοίης έπί γούνασι -ρός άταλλον, ' ήν ποτ έπύργωσαν (λαοί Φρίκωνος) II5 from caring funct.: Op. 825 άλλοτε μητρυιή πέλει ήμέρη, άλλοτε -ηρ
D E468a, ^83 b; v.l. /2210, «71, π300, h. Merc. 183;
• Eumel.’ fr. 9,4 p. 191 Ki. not genuine (see βροχηδόν)
J. N. O’Sullivan
μητιάομαι, μητίσασΦαι [13*, 6°, 3h] F Akt. Präs, -όωσι 2; -όωντι 1, -όωντες 2, -όωσι 1, -όωσα 3; Med. Präs, -όωντο 1; Imp. -άασθε 1; συμ-άασθαι 1; Fut. -σομαι 1, -σεαι 1; Aor. (mixt.?) -σετο lh, έ-σαντο 1; -σομαι 1, -σομ lh, -σαίμην 1,-σασθαι3 Μ 1 [---] κακόν -σομ h. Ap. 325 a 2 a
-σομαι Γ416, 0349 [-^] -σετο βουλή<ν> h.
Cer. 345; -σεαι h. Αρ. 322 2b [*_*χ] κακά -σαίμην σ 27; -σασθαι ÄT48, «Ρ312, ι262 3a (τό)τε
-όωσι/ντο /C208 = 409/Λ7Ί7 [^Jx] -άασθε Χ\74\ συμ- άασθαι Κ197; -^όωντες, 1 βουλάς ΚΙ53; κακά -L ,/όων- τι/όωσα «234, Σ312, 0 27; -όωσα £14 = #9; -όωσι Η45 3 b [J-^J έ-σαντο μ 373
Σχ sch. D Γ416: βουλεύσομαι (so reg.), ^μηχανήσομαι,, 0349: L j. έργάσομαι (so öfter, ΑΓ48 νύν), K197'. κοινή γνώμη σκέψασθαι
Β (συμ-, μετά σφίσιν Κ197. 208+ gemeinsam) überlegen (Präs.st., bes. in 1) und (vgl. μήδομαι Vorbem.) dementspr. bewerkstelligen (Aor., hom. bes. in 2); außer 7/45 (impl.), K 197 (συμ-), ι262 (ούτω) stets mit Sach-Akk. (u./o. NS K 208+, Ύ174 bzw. Inf. M17), nur £14+, LO349, h. Ap. 325a/ «27j (L j wie Γ416 in Drohg.) auch m. pers. Dat./Akk. wie μήδομαι', Akt. statt Med. wohl metr. bedingt bei 7x Ptz. (in 1 außer Σ312) am VE (vgl. μηχανόωντας σ143) u. 2x Ind. (X208+ in 2) κ. τρ. τρ. (vgl. άντιάασθε /262) vor μετά σφίσιν (a rezipr. Med.); dichtersprachl. Archaismus (13x von 22 am VE, 50% Inf./Ptz.), im Präs.st. (12x) suppl. Verh. zu μήδομαι (26x) außer M17 (: i92) bei metr. Ungleichwertigk. außer 7/45 (Hes. fr. 204, 123); in Zush. m. μήτιν/ποικιλομή- τα *F312f./h. Ap. 322. — Wortf.: άραρίσκω (π 169), άρτύ(ν)ω Β 3, βουλεύω, έρδω, μερμηρίζω, μήδομαι, μηχ- ανάομαι, ράπτω, ρέζω, τεκταίνομαι, τεχνάομαι, φράζομαι 1 Subj. göttl., 4*, 1° Pl. (Αρ. u. Ath./Pos. /745, Μ17, sonst θεοί), Sg. weibl. (Aphr. Γ416, Ath. £14+, Dem. h. Cer. 345, Hera 027, h. Ap. 325 a) außer i262, h. Ap. 322 (Zeus, kontrast. μήδομαι Bla); Obj. neg. bewertet Γ416 (λυγρά, s.d. B Vorbem.), 027, «234/h. Ap. 325 a (κακά/όν), inn. Akk. βουλάς/ή< v> Kl53, h. Cer. 345 (in Erz.) wie bei menschl. Subj. abh. von βουλεύω Bla („nur Lin dir. R./4); Präs.st. (027, XI74, «234 u u) außer (L u bis auf h. Cer. 345) Γ416, 1262 u. (jew. m. μητ-Assonanz!) 3h Ύ174 (φράζεσθε) καί -άασθε ' ήέ ... ήέ seht zu u. überlegt, vgl. Π646ff. 435ff. 7/45 (τών Έλενος σύνθετο) βουλήν, ή ρα θεοΐσιν έφήνδανε -όωσι beratschlagend Υ153 έκάτερθε καθήατο t-όωντες, 1 βουλάς (όκνεον) abwägend, vgl. 0652, 9^78 « 234 (einst Prosperität) νϋν δ’ έτέρως έβόλοντο θεοί κακά L ' οι (Od. άΐστον έποίησαν) Böses sinnend 027 (Her.) τόν σύ ξύν Βορέη ... ' πέμψας έπ ... πόντον, κακά-όωσα, 'Konjug.’ zu Ξ253 £14 (έβη) νόστον Όδυσσήϊ ... -όωσα - Θ9 ein- fadelnd, ’ Konjug.’ zu ε233 Μ17 (als Troja gefallen war) τότε -όωντο ... 1 τείχος άμαλδύναι machten sich (systemat.) daran, vgl. 0177 II ι262 (άποπλαγχθεντες) ήλθομεν ούτω που Ζευς ήθελε -σασθαι so hat es wohl Zeus fugen wollen Γ 416 (μή μ έρεθε, μή σ άπεχθήρω) μεσσω δ’ άμφοτέρων (Tr.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
u. Gr.) -σομαι έχθεα (σύ δέ κεν όληαι) anzettle h. Cer. 345 πόλλ' άεκαζομένη (Perseph.) μητρός πόθω' ή δ’ ... 1 ... <^ην> -σετο βουλή<ν>, vgl. (metr. gleichw. Impf.) B 55+, h. Ap. 346 h. Ap. 322 σχέτλιε ποικιλομήτα, τί νϋν -σεαι άλλο; 1 πώς έτλης οιος τεκέειν ... Άθήνην; was willst du dir noch ausdenken ?, vgl. A474f. 325 a φράζεο νύν, μή τοί τι κακόν -σομ’ όπίσσω, vgl. Ύ358 2 Subj. menschl.,
außer ΑΓ197 (Kompos.) stets mit (bis auf 7C208+, ^312 neg. wertendem) abh. Akk. (Neutr. außer 0349, Pl. außer μ 373); 4' Präs. (ÄT208+ Lin dir. R.J, 5x Aor. (nur L J K197 (έποντο) όσοι κεκλήατο βουλήν. 1 τοΐς δ' άμα ... (Mer. u. Thrasym.) 1 ήϊσαν' αυτοί γάρ κάλεον συμ-άασθαι mit zu beratschlagen, vgl. V. 19, v303 208 πύθοιτο, 1 άσσα τε-όωσι (Tr.) μετά σφίσιν, ή (... ήε) = 409 unter sich planen, vgl. V. 311 = 398, 6256, λ 177 Σ312 (’Έκτορι) έπήνησαν κακά -όωντι (Pulyd. έσθλήν φράζετο βουλήν) der einen schlechten Vorschlag gemacht hatte, Komm, des Dichters (V. 311 νήπιοί) II *P312 (ού) πλείονα ϊσασιν σέθεν αύτού ^-σασθαιΛ (μήτιν έμβάλλεο θυμω), vgl. κέρδεα είδη V. 322 ΑΓ48 (unerhört) άνδρ’ ένα τοσσάδε μέρμερ έπ ήματι L □ (52 κακά μήσατ) anrichtet μ 373 μέγα έργον έ-σαντο (Gef.) haben eine Untat verübt O 349 ov 5’ «ν έγών άπάνευθε νεών έτέρωθι νοήσω, 1 αύτού οί θάνατον -σομαι dem werd ich auf der Stelle den Tod bereiten, vgl. II Sp. 971 f. σ27 (Od.) ον αν κακά -σαίμην 1 κόπτων (Iros) übel zurichten, f. prosaisches κακά/ώς ποιεϊν, vgl. V. 15, ψ 56
Kompos.: συμ- Κ197 in 2 (am Anf.)
D v.l. 77202, /213, Op. 241 R. Führer
μητίετα [16*, 3°, 9H, 7h] M [^J] ^ώς έφατ9 εύχόμ- ενοςΛ, τού δ9 έκλυε -α Ζεύς (’ αύτίκα δ9 ) 77 249, 72314, υ 102, L j, μέγα δ9 έ^κτυπε -α ΖεύςΛ 0377, (μέγα δ9 ε) L d 1 σήμα τιθείς Sc. 383, 0170; κακά μήδετο L-« Η478, £243; (έξ)εϊλετο L u Ορ. 104, /377; φιλεϊδέ (σ)έ/έφί\λατο L j h. Merc. 469, B197/Hes. fr. 141, 21; έδάσσατο L , ebd. 15, Th. 520; καί L , π298, h. Ap. 205; δέ L , A 175, Th. 914, h. 28, 16; L Λ B324, Z198, JC104, Λ 278, M279. 292, 0599, Th. 56. 904, Sc. 33, h. 1,16, h. Merc. 506, h. Ven. 202, h. 28, 4; -« Ζεύ A 508
Σχ sch. D A175: ^βουλευτικός (vgl. sch. min. P.Strassb. inv. 33 zu A 175), 508 (u.ö.): L jdrrarre
L Έ. Schrade, Götter u. Menschen Hom.s, Stuttgart 1952, 120f.; 2Risch, Kl. Sehr. 337. 339; 3Emst Fraenkel, Festschrift Snell 187; 4Wathelet, Traits eoliens 105 f.; 5Cosset, REG 96, 1983, 271; 6Meier-Brügger, HS 102, 1989, 207 ff.
B (zu μήτις-.) reich an Ratschlüssen (= nachhom. μτ/τι- όεις), viell. (L6) < *(-uent-/)-unt- m. analog, -ε- statt -«- (wie bei fern. *-unt-ia), kaum Kompos. (Risch ’34: „zu ιημιΤ^, L3: ·weben’, vgl. Sc. 28/33) Ratschlüsse produzierend', Epith. von Ζεύς (s.d. B 5 a), urspr. (L2; and. Meillet, BSL 28,2, 1928, 126) Vok. (nur A508), sek. Nom. (sonst), metr. Altem, zu (gleich häufigem) εύρύοπα (s.d.); in Gl. M279, in RAbschl. 77249 = J2314 = ul02 s 0377,, h. 1,16, in dir. R. (REnde TM 97) h. Merc. 469, h. Ven. 202 u. hom. sonst außer 77478, 0170 (jew. Omen wie auch B324, L Jt Sc. 383), M292 (εί μή), 0599 (γάρ, vgl. LTh. 56. 520J, in geneal. Kontext Z 198, t j. 904. 914 u. (auf Λ/ητΐί-Mythos anspielend?) h. 28, 4; in Zush. m. τί(μά)ω/ τιμή A175. 508 / TM97, Th. 904, m. μη/ητ-Assonanz (0170, Sc. 33 / h. Merc. 506 im Nachbar-,) A175, B197, 7/478 - £243«, Th. 904. 914, h. Ven. 202 / Th. 914, h. Ap. 205 im selben V. St. s.o. in M
D v.l. Γ302, P648
G nicht in Γ-Ε, ΝΞ,Ρ-Ψ R. Führer
* μητιόεις [1°, 5H, 2h] Σχ sch. Barn. <5227: πρακτικά, ή ύπό συνέσεως ηύρημενα L Edwards, Lang, of Hes. 65
B mit μήτις (s.d.) ausgestattet, Epith. von (1°) Wunderdroge u. (nachhom.) Zeus (— μητίετα), stets in Vbd. m· Διός/i/a bzw. Th. 457 Ζήνα im selben V., am VE außer Th. 457, h. 24, 5 (κ. τρ. τρ.) δ227 (^φάρμακ,ον κακών έπίληθον) τοΐα Διός θυγάτηρ (sc. Hel.) έχε L Λα -α, ’ έσθλά, τά οι ΡΝ πόρε raffinierte, ob (pass.) ausgeklügelte od. (akt., vgl. 203
204


μητιόεις
556ff.) klug zu Werke gehende Hes. Op.51 (πυρ) έκλεψ' άνδρώποισι ^Διός πάρα -ος3, Oxymoron? (vgl. fr. 343,6, kontrast. h. Ven. 36) 769 αϊδε γάρ ήμέραι είσί L h. Αρ. 344 εις ενιαυτόν ' οΰτε ποτ' εις εύνήν Διός ήλυδε (Hera) -ος statt mögl. -ν έφελκ. + αίγιόχοιο, doch s. 322; Sperrg. nur hier Th. 286 Ζηνός δ' έν δώμασι ναίει (Pegasos) ' βροντήν τε στεροπήν τε φέρων Διί -ι, metr. gleichw. τερπικεραύνω wegen Kontext vermieden? (vgl. II Sp. 946, 60ff.) h. 24,5 έρχεο (Hestia) τόνδ9 άνά οίκον, έν9 έρχεο δυμόν έχουσα 1 συν Διί -ι Th. 457 (Ρείη τέκε Άίδην καί) Έννοσίγαιον 1 Ζήνά τε -α Ορ. 273 εί μείζω γε δίκην άδικώτερος έξεε άλλά τά γ' οΰ πω έολπα τελεϊν Δία -α (τερπικέραυνον ν.1.) der überall einen Ausweg findet (Ed. Meyer, in: 'Hesiod* 477 A. 12)
D v.l. Op. 822 (< 769) R. Führer
μητί(ομαι) s. μητιάομαι
μήτις, Μήτις [22‘, 15°, 6H, 3h, 2e] E idg. Wort (> lat. metior). — Abi. αίολό-, δολό-, κλυτό-, πολύμητις, άγκυλο-, αίμυλο-, ποικιλομήτης; μητίετα, μητιόεις, Μητίων; μητιάομαι
F -ις 10, -ΐ 4, -ιν 33; -ιας lh
Μ la [!«] άλλην ' -ιν τ158; -ιν ψ\25 Β~] άλλην -ιν ΰφαινε Sc. 28, άλλ9 άγε -ιν ΰφηνον ν386 U~] -ις /7279, κ 193; οί συν -ιν άμύμονα Κ19; τινα -ιν χ 18, h. Merc. 348; -ιν χ120 [2W] νόος ^καί -ις άΛμείνων 0509, L Λμύμων ι 414, L Λρίστη Vit. ρ. 7,23; νόον καί L-iv ένίμμει Η 441, L Λσποι ΞΙ 07; φραζώμεδα -ιν άρίστην Ρ634 = 712; fvi φρεσίΛ -ιν άμείνω 1423, L u L-iv ύφήνΛας 5739, τοι συν ι_ jit) ν3Ο3; καί L-iv ΰφαινονΔ ι422, L u 5678; διά -ιν Κ 497 [‘χ] τε νόος λεπτή δέ τε -ις Κ226, Ψ590; -ις υ20; έφράσσατο -ιν Margites fr. 7, 7 W.; διά -ιν h. Cer. 414; -ιν Η324 = /93, τ326, Th. 886 1b [1-] -ις δ9 αύτε/τ9 Hes. fr. 343, 13, Th. 358; -ι (δ9 Ιαύτε]/τε) ¥"315. 316. 318, ν299; -ιν Th. 471 1c [-2] -ιν Hes. fr. 343,6 [-*] -ιν (vor Vokal) ¥313 [-2] Όδυσήα ^Διί-ιν άτάλαντΛον KV31 = £169. 407, L Λος Β636, u Λε Η4Ί = /1200 2 [1_]
καί -ιας h. Ven. 249
Σχ sch. D £169: εύβουλίαν, 636: βουλήν (so reg.). ^σύνεσμν, ¥315: L Λεε τέχνη, ΞΙ07: γνώμην (vgl. /423)
L Wilamowitz, HdO 190; Böhme, Seele u. Ich 58 f. 66 f.;
F. 	Domseiff, D. arch. Mythenerz., Berlin/Leipzig 1933, 20ff.; Luther, Wahrh. u. Lüge 78 f.; W. F. Otto, Götter Griechenlands 40. 50ff.; H.Vos, ΘΕΜΙΣ, Assen 1956, 50f.; S. Kauer, Die Geburt der Ath. im altgr. Epos, Würzburg 1959 (dazu Erbse, Ph. 108, 1964, 19ff.); F. Dirlmeier, Ausgew. Sehr. 144f.; De Fidio, AIIS 2, 1969/70, 53ff.; M. Detienne/J.-P. Vernant, Les ruses de 1’intelligence, Paris 1974; Guido, AFLL 7, 1975-6, 5ff.; Lesher, Phronesis 26, 1981, 18f.; Snell, H. 112,. 1984, 134ίΤ.; Nicolai, RFIC 115, 1987, 107ff.; Dunkle, CW 81, 1988, Iff.
B I Appell.: Planung, meist in verbaler Funkt., abh. bes. von φράζομαι/ύφαίνω) als (v303. 386, Th. 471, Sc. 28, h. Merc. 348 göttl.) Handlg. i. S. ν. (συν K19, v303, Th. 471 gemeinsamer) Bemühg. um rettenden (expl. /423 f., K19f., u20f.) Ausweg, Strategie bzw. göttl. (s.u.) Regie (in adv. Funkt. 3' Instr., 2x διά) als Ursache, Planen(des Denken) > prakt. Klugheit (in nom. Funkt., u.a. 8x acc. Graec., 5x m. adnom. Gen. bzw. Poss.-Pr.) als Fähigk./Eigensch. bes. von ποικιλομήτης/πολύμητις Od. (ß219 Tel., τ326 Pen.), einer Gotth. (Ath./Aphr./μητίετα Zeus) expl. nur Κ49Ί, Lv299 / h. Ven. 249j / h. Cer. 414 (impl. 6' in Μ 1 c; u d Eigenlob); in Vbd. m. ένί (μετά) φρεσί /στήδεσσι 1423, 5739 (Sc. 28) / X18, gefolgt von όπως P634+, v386·, Th. 471 ♦ (♦ + Ιάπο]τίνομαι), ώς ρα Sc. 28, ϊνα μή ¥313, ή (τις) /423, ^19, gekoppelt m. δόλους «422 (s.a. γ 119—22, Sc. 28—30), (θυμός Vit. ρ. 7, 23,) κέρδεσιν ν299, νόον/ς Η447, τ326 / 0509 > D (Κ226 - ¥390"), όάρους h. Ven. 249, όνομ9 ·*· έμόν (sc. Utis) «414 (έν διά δυοϊν außer eingeklammerten St), im Ggs. zu έπιφροσύνη (ε43Ί), νόημα (|273f.), νόος (Af732, /7124f.) nicht durch Gotth. Menschen eingegeben (zu
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μήτις
¥313 vgl. Kulimann, Wirken d. Götter 75); in dir. R. (von/an Aias 0509, P634/712, von/über Nestor Ψ 313ff., /120 / 18, RAnf. Η4Ί = Λ 200) außer B169+ (HV- Attr. von Od.), H324+ (LNestorrREinl.), K19 (Subj. L J. 497 (ath.), 5678 (jew. innerl. abh.), 2H u. Margites fr. 7,7 W. — Wortf.: βουλή, δόλος, έννεσίη, έπιφροσυνη, κέρδεα, κερδοσύνη, μηχανή, μήχος, νόημα, παλάμη, τέχνη, φρα- δμοσύνη Η44Ί (Mauerbau) τις έτ9 άδανάτοισι νόον καί L-iv ένιμμει; Vorhaben u. Projekt mitteilen (sc. durch vorheriges Opfer, s. 450) Ξ107 εϊη δς τήσδέ γ9 άμείνονα L Λσποι, vgl. /104 0509 ήμΐν 5’ οΰ τις τοϋδε νόος καί -ις άμείνων, 1 ή αύτοσχεδίη μεϊξαι χεΐρας Jur uns gibt es keine bessere Aussicht u. Devise (wir können uns nichts Besseres ausdenken) P634 νφραζώμεδαΛ -ιν άρίστην (δπως τόν νεκρόν έρύσσομεν) = 712 die beste Taktik, vgl. /74f. xl93 (L d) εϊ τις έτ9 έσται -ις ob wir uns noch einen Rat wissen Th. 471 (Rhea bat Eltern) -ιν συμμρράσσαμτδαι, δπως λελάδοιτο τεκοΰσα (τείσαιτο δ9 έρινΰς πατρός), vgl. V.494. 891 Margites fr. 7, 7 W. ]χ[αιν]τ7ν έ^ Λτο -ι[ν /423 (άγγελίην άπόφασδε) δφρ9 άλλην φράζωνται ένί φρεσί -ιν άμείνω, 1 ή κε (σαώ λαόν), vgl. V. 680f. 347 ΑΊ9 (οί ^άρίστη φαίνετο βουλήΛ Νέστορ9 έπι έλδέμεν) εϊ τινά οί (Ag.) συν -ιν άμύμονα τε- κτήναιτο, ' ή τις άλεξίκακος, vgl. V. 43ff. Η324 (τοΐς)
ύφαίνειν ήρχετο -ιν 1 Νέστωρ, ού καί πρόσδεν L u = /93 «422 (βούλευον) πάντας δέ δόλους καί -ιν ΰφαινον (Od.), ' ως τε περί ψυχής (424 u J 414 (mein Herz lachte) ώς δνομ9 έξαπάτησεν έμόν καί -ις άμύμων, s.a. μή τις 405/6/10 (dazu Schein, GRBS 11, 1970, 80; Farron, StudAnt 1, 1, 1979/80, 72; Lesher, Phronesis 26, 1981, 18) o20 (κραδίη) σύ δ9 έτόλμας, δφρα σε -ις 1 έξάγαγ9 έξ άντροιο, vgl. μ 211 f. ν3Ο3 ίκόμην, ϊνα τοι συν L-iv ύφήνΛω 1 χρήματά τε κρύψω 386 L jOV, δπως άποτείσομαι αυτούς 5739 (Dolios soll Laertes informieren) εί δή πού τινα κείνος ένί φρεσί t Λας ' έξελδών λαοϊσιν οδύρεται sich etw. überlegt u. 678 (ούδ9) ήεν άπυστος (Pen.) ' μύδων, οΰς μνηστήρες ένί φρεσί βυσ- σοδόμευον* 1 κήρυξ γάρ οί έειπε Μέδων, δς έπεύδετο βουλάς 1 αύλής έκτος έών' οί δ9 ένδοδι L-iv ΰφαινΛον beratschlagten (schmiedeten Komplott, s. V. 670) Sc. 28 (Amphi- tryons Rachefeldzug. Zeus) άλλην t Λε μετά φρεσίν, ώς ρα δεοΐσιν ' άνδράσι τ9 άρής άλκτήρα φυτεύσαι tramait un autre dessin (Mazon) yl8 (ίδύς κίε Νέστορος) ειδομεν ήν ^τινα -ινΛ ένί στήδεσσι κέκευδε (sc. hilfreiche) Information (von Zustandsverb abh. nur hier u. folg. St.) h. Merc. 348 (ού ποσσίν έβαινε) άλλ9 άλλην L a έχων διέτριβε κέλευδα ' τοϊα πέλωρ9 ώς εϊ τις άραιήσι δρυσί βαίνοι τ158 (Web- stuhl-List entdeckt) νϋν δ9 οΰτ9 έκφυγέειν δύναμαι γάμον οΰτε τιν9 άλλην * -ιν έδ' ευρίσκω (s.d. Β 1 b γ) weiß mir keinen weiteren Rat mehr ¥^313. 315. 316. 318 (ού πλείονα ϊσασιν μητίσασδαι) -ιν έμβάλλεο δυμω 1 παντοίην, ϊνα μή σε παρεκπροφύγησιν άεδλίχ. 1 -ι τοι δρυτόμος μέγ9 άμείνων ήέ βίηφΐ’ ' -τι 5’ αυτε κυβερνήτης ' νήα ... ίδύνει ... 1 -τι 5’ ^ήνίοχοΛς περιγίγνεται L μο (320 άφραδέως, 322 κέρδεα είδη) Taktik, know how, mit Köpfchen (abh. von Imp. nur hier) K226 (zu zweit) καί τε προ ό του ένόησεν ' δππως κέρδος έη- μοϋνος 5’ εϊ περ τε νοήση, 1 άλλά τέ οί βράσσων ^τε νόος, λεπτή δέ τε -ιςΛ seine Übersicht ist beschränkter, seine Sit.beherrschg. dünn (gewirkt?) ¥^590 (νέου ύπερβασίαι) κραιπνότερος μέν γάρ L j rasch ist er mit Einfallen bei der Hand, überlegt nur unzulänglich, vgl. V. 604, Γ 108, Theogn. 629 Vit. p. 7, 23 αίψα πόδες με φέροιεν ές αιδοίων πόλιν άνδρών' 1 τών γάρ καί δυμός πρόφρων καί -ις ^άρίστηΛ, zur mögl. Ironie s. Markwald 32 ψ 125 (117 φραζώμεδ9, Antw.:) αύτός ταϋτά γε λεΰσσε ... σην γάρ L jV ' -ιν έπ9 άνδρώπους φάσ9 έμμεναι, vgl. r285f. τ326 (πώς) δαήσεαι εϊ τι γυναικών ' άλλάων περίειμι νόον καί έπίφρονα (s.d.) -ιν 1 εί, sonst βουλήν (> v.l.) Β169 εύρεν (Ath.) ... Όδυσήα, ΚΔιί -ιν άτάλαντΛον is ΚΙ37 (πρώτον άνέγειρε) s Β407 (κίκλησκεν έκτον) s 636" (Od. ήρχε) s //47" (Έκτορ) - Α 200, Pros, nach //366+?^ γ 120 (σφιν κακά ράπτομεν ^παντοίοισι δόλοισιΛ) ένδ9 οΰ τίς ποτέ -ιν όμοιωδήμεναι άντην ’ ήδελ9, έπεί μάλα πολλόν ένίκα (Od.
J, vgl. V. 128f., Γ202 β2Ί9 (ού) κακός έσσεαι (Tel.) 205
206


μήτις
ούδ' ^άνοήμων^, ούδέ σε πάγχυ γε -ις Όδυσσήος προλέλοιπεν, Verh. zu L u wie μένος 271 zu κακός 270 (= 278) h. Cer. 414 μ' άναρπάξας Κρονίδεω πυκινήν βιά -ιν, 1 φχετο, vgl. V. 30, Th. 572. 626. 658 u. (metr. gleichw.) h. Ven. 23 X497 (Diom. tötete Rhesos) άσδμαίνοντα' κακόν γάρ όναρ κεφαλήφιν έπέστη 1 την νύκτ* Οίνείδαο πάϊς u d Άδήνης, vgl. #520, Th. 318 ν299 έν πάσι δεοΐσι 1 -ι τε κλέομαι και κέρδεσιν, vgl. πολύβουλος E26Q, π 282, πολύμητιν h. 28, 2 h. Ven. 249 πριν έμούς όάρους καί -ιας, αίς ποτέ πάντας ' άδανάτους συνέμιξα καταδνητήσι γυν- αιξί, 1 τάρβεσκον, s. V. 38 f., vgl. Ξ216Γ; Pl. nur hier
II Personif. [4H ]: T. von Ok. (vgl. dessen μήδεα Th. 398) u. Tethys (Th. 358.362, fr. 343,4—6), erste Gattin des Zeus (Th. 886; vgl. Sc. 28, h. Cer. 414 in I), Μ. der Ath. (Th. 888f. 894f., fr. 343, lOf. 14; vgl. *497, v299. 303. 386 in I), von Zeus überlistet (Th. 889, fr. 343, 6) u. verschluckt (έήν έσκάτδετο νηδύν /κάππιεν Th. 890. 899, fr. 343, 7/10) auf Anraten von Gaia u. Uranos (Th. 891) zur Verhinderung eines entthronenden Sohnes (Th. 892—8, fr. 343, 8), fortan geheime Ratgeberin (Th. 900, fr. 343, 13 f.), πλεϊστα δεών είδυΐα (Th. 887, fr. 343, 15ff.)
D ‘Hom.’ fr. 11 p. 108 Dav. άλλο 5’ ένί στήδεσσι νόος καί -ις άμύμων, vgl. 0509, «414 (γ 18) K30c, 7r412a ( = 5678) ν.1. £477
G (*= präd.) Adj.: άλεξίκακος *19f.*, άλλην 1423, τ 157f., Sc. 28, h. Merc. 348, άμείνων* 7423, ΞΙ07, Ο509*, άμύμων* *19, ι414, D, άρίστη* Ρ634 s 712, ^124*f., Vit. ρ. 7, 23, έπίφρονα τ326, κΙαιν]ήν Margites fr. 7, 7 W., λεπτή* Κ226 = ¥^590**, παντοίην *P313f., πολύιδριν* Hes. fr. 343, 6 in II, πυκινήν h. Cer. 414, τις* *19, y!8, 5739, «193, rl57f., h. Merc. 348 R. Führer
μήτι(ς) s. μή (L III 9)
μητίσασΦαι s. μητιάομαι
Μητίων [le] Sohn des Erechtheus u. Vater des Sikyon nach Asius fr. 11 p. 90 Dav. (p. 205 Ki.), was ggüber anderen Traditionen auch die Auffassung der Sikyonier sein soll (Paus. 2, 6, 5) B. Mader
μητροπάτωρ [1‘] L Gates, Kinship Terminology 19f. B mother’s father, matemal grandfather Λ 224 (Κισσής τόν [Iphidamas son of Ant.] γ έδρεψε) -ωρ, δς τίκτε Θεανώ (wife of Ant.: Z298f.). — Wdfld.: μητρός πατήρ
J. N. O’Sullivan
μητρυιή [3‘, 1H] L Gates, L Kinship Terminologyj 26; Szemerenyi, L □ 60 B stepmother; enmity, neg. emotional relationship prob, in Hom. contexts, μ. byword for unkindness in Hes. £389 (κεν άπόλοιτο "Αρης) εί μή -ή (of Otus and Ephialtes, who had imprisoned Ares) ... ’Ηερίβοια 1 Έρμέςι έξήγγειλεν (who then freed Ares) TV697 άνδρα κατακτάς (Medon, bastard son uof OileuSj by Rhene [£727 f.]), 1 γνωτόν -ής Εριώπιδος (wife L J - 0336 metaph.: Op. 825 νάλλοτεΛ -ή πέλει ήμέρη, j μήτηρ
J. Ν. O’Sullivan
μητρώϊος [1°] L Gates, L Kinship Terminologyj 22; Szemerenyi, t u 55 B (app. from μήτρως rather than μήτηρ-.) of one's mother('s kinsmen), ref. to mother’s old home r410 (Autol. to Laertes and Anticleia:) „όππότ äv
-ον ές δώμα ' έλδη (Od.) Παρνησόνδ\ όδι πού μοι κτήματ έασι, ' τών οί έγώ δώσω" J. Ν. Ο’Sullivan
μήτρως [2·] Ε app. Gr. creation on basis of πάτρως (not in EGrE, but IE). — Deriv.: μητρώϊος L Gates, L Kinship Terminologyj 21 f.; Szemerenyi, L u 55 B in Hom. w. ref. to mother’s brother, matemal uncle, but basic sense perh. the broader ’mother’s kinsman* (see L and s.v. μητρώϊος) £662 πατρός έοϊο φίλον -ωα κατέκτα ([Tlep. ] Λικύμνιον [half-brother of Ale.: Pi. ΟΙ. 7, 27ff., Apollod. 2, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μηχανιώτ(ης)
4,5]) 77717 Άσίω, δς -ως ήν Έκτορος (αύτοκασίγνητος Εκάβης). — Wdfld.: πατροκασίγνητος
J. Ν. O’Sullivan
μηχαν(άω,-άομαι) [2*, 16°, 1Η] F -όωντας 1; -άαται 1 (indic.? see West on Op. 241), -άασδε 1, ^-όωνταιΛ Ί, περι^ j 1; L-dovrOj 4, περι^ u 1; -όωτο 1; -άασδαι 2 Μ [*ΜΜ*Χ] ύβρίζοντες* ίάτάσδαλα3 -όωνται /-άασδε /-όωντο /207 = ρ588 = υ 170/370/Λ 695; μνηστήρας L d -όωντας/ -άασδαι σ143 / π93; u d -άαται Op. 241; έπεί νκακά -όω- νταιΛ ρ499, ρ375, L f-άασδαι π 134 / γ213; άεικέα -όωντο ι>394, χ432; περι-όωνται /-όωντο τ/200 / £340; -όωνται δ 822; -όωντο ΘΥ7Ί; -όωτο π 196
Σχ sch. D Θ177: -όωντο' έ-ήσαντο, sch. Barn. /213: -άασδαι' έπινοεΐν, 5 822: -όωνται' έπινοοΰσιν, π 196: -όωτο’ έπινοήσοι, πράξοι, σ143: -όωντας' έπινοοΰντας
Β (μηχανή) contrive, devise, plot, usu. neg./pejor. connot. (12 x of suitors, 5 x w. ύβρίζοντες*)\ mid. exc. σ!43 (metr. voice change, see Meister, Kunstspr. 74); περί- 2x (£340 in 1, 7/200 in 3), 1 x w. έπί (5822 in 4) Synt.: obj. subst. 2x(l), concrete τείχεα (Θ\ΊΊ in 1), usu. obj. n. pl. adj. (2), w. complementary expressions (3 and 4); dat. pers. γ 207, 5822 (έπί), £340; π 134. — Wdfld.: μήδομαι, μητίομαι, ράπτω, τεχνάομαι, φράζομαι, cf. βουλή, δόλος, τέχνη 1 obj. is subst. Θ\ΊΊ νήπιο l, οϊ άρα δή τάδε τείχεα -όωντο 1 άβλήχρ’ ούδενόσωρα w. περι-\ £340 άλλ' ότε γαίης πολλόν άπέπλω νηϋς, ' αύτίκα δούλιον ήμαρ έμοί περί-όωντο, = ’enslavement’, περί- prob, loc.: *(standing) around me’ (see 3 below) 2 obj. is neg. n. pl. adj. used as subst., of suitors exc. Λ 695, χ432 (maids), Op. 241; w. ύβρίζοντες* 5x w. ιάτάσδαλαΛ 'wicked deeds’ (I col. 1487,44ff.): Λ 695 ταΰδ' ύπερηφανέοντες Επειοί χαλκοχίτωνες, ' ήμέας ύβ- ρίζοντες, t u -όωντο s γ207 (μοι) s ρ588 s υ170 (άεικέα vulg., see van der Valk, Text. Crit. Od. 41) = 370 π 93 οίά φάτε μνηστήρας L j -άασδαι 1 έν μεγάροις, άέκητι σέδεν τοιούτου έόντος (cf. /213 below) + σ143 (-όωντας) Ορ. 241 πολλάκι καί ξύμπασα πόλις κακού άνδρός άπηύρα, 1 δστις άλιτραίνει (-νη Aeschin., Göttling, Solmsen) καί L u -άαται (μητιάαται Aeschin.), see West ad 1.; Meister, Kunstspr. 74 w. κακά *evil deeds’ (II col. 1286, 37ff., cf. κακομ- ήχανος): χ213 φασί μνηστήρας σής μητέρος είνεκα πολλούς ' έν μεγάροις άέκητι σέδεν κακά -άασδαι (cf. π93 above) π 134 (Tel. to Eum.:) οιη άπαγγείλας' τών 5’ άλλων μή τις Αχαιών 1 πευδέσδω' πολλοί γάρ έμοί κακά -όωνται + ρ499 = φ375" w. άεικέα (metr. = άτάσδαλα, see van der Valk, Text. Crit. Od. 41, Long, JHS 90, 1970, 129. 136) 'illicit deeds’ (I col. 162, 35ff.): χ432 είπε γυναιξίν ' έλδέμεν, αϊ περ πρόσδεν άεικέα -όωντο + υ394 (πρότεροί)
3 obj. demonstr. pron. ref. to verbal expression, both instances of ’magical’ appearances π 196 ού γάρ πως άν δνητός άνήρ τάδε -όωτο ’ ω αύτοΰ γε νόω, ότε μή δεός αύτός έπελδών 1 ρηϊδίως έδέλων δείη νέον ήέ γέροντα, unique use of νόω, Dareus, AC 46, 1977, 50 w. περί- η 200 εί δέ τις άδανάτων γε κατ' ούρανού είλήλουδεν, ' άλλο τι δή τόδ' έπειτα δεοί περι-όωνται (earlier they appeared to us openly), περί- prob, intensive: 'thoroughly, very much’ (see 1 above)
4 w. purpose expr. by ptc.-clause 5822 δυσμενέες γάρ πολλοί επ' αύτφ -όωνται, 1 ίέμενοι κτεϊναι, πριν πατρίδα γαϊαν ίκέσδαι
D r558b, ί254 γρ. Η3 Pal. W. Beck
ΗΊΧ«ν(ή) [1Η] Ε w. μήχος; and perh. w. μάχομαι, μάχαιρα, see Frisk II 188, also R. P. Martin, Healing, Sacrifice and Battle, Innsbruck 1983, 94ff. — Deriv.: μηχανάομαι, -ιώτης, άμηχανής, -ίη, -οεργός, -ος, κακό-, πολυμήχανος
Β nom. pl. artifice(s), ingenuity (of ability, Porzig, Satzinhalte 347), metr. unwieldy, not in Homer, though attested by derivatives (see E). Cf. βουλή, μήτις, μήχος, τέχνη Th. 146 (Cyclopes) ισχύς τ ήδέ βίη καί -αί ήσαν έπ' έργοις
W. Beck
μηχανιώτ(ης) [lh] Ε see άγγελιώτης Β contriver,
207
208


μηχανιώτ(ης)
Μίδεια
used by Αρ. of Hermes as inventor of phorminx: h. Merc. 436 βουφόνε -ιώτα πονεύμενε δαιτός εταίρε ' πεντήκοντα βοών άντάξια ταύτα μέμηλας W. Beck
4 μήχος [21, 2°] Ε see μηχανή Σχ sch. D £342 = 7249: -ος' μηχάνημα, τέχνασμα
Β means, remedy, expedient only VE in expr. ούδέ τι -ος (acc. £342, μ 392) w. following inf., obsolescent w. no com- 8 pounds or derivatives, Frisk II 235. Cf. άκος, βουλή, δύναμις (Porzig, Satzinhalte 88), μηχανή. See R. Ρ. Martin, Healing, Sacrifice and Battle, Innsbruck 1983, 26 ff. 1 means (nom.): 7249 αύτώ τοι μετόπισθ9 άχος έσσεται, ^ούδέ τι 12 -ος3 ' ρεχθέντος κακού έστ9 άκος εύρεϊν’ άλλά πολύ πριν ' φράζευ όπως Δαναοϊσιν άλεξήσεις κακόν ήμαρ ξ 238 νήεσσ9 ήγήσασθαι ές 'Ίλιον L 1 ήεν άνήνασθαι, χαλεπή δ9 έχε δήμου φήμις 2 remedy (acc.): 2?342 αυτως γάρ έπέεσσ9 16 έριδαίνομεν, L d 1 ^εύρέμεναι δυνάμεσθαΛ, πολύν χρόνον ένθάδ9 έόντες (βουλήν 344) μ 392 νείκεον άλλοθεν άλλον έπισταδόν, · βόες δ9 άποτέθνασαν ήδη
W. Beck 20
Μηων [4'] Ε kleinas. VN *Maion-; ζ. gr. Notation Μαι-/Μη-/Μη- vgl. d. Vermutungen bei Meister, Kunstspr. 151 f.; Kretschmer, Gl. 15, 1927, 78; Sommer, Ahhijaväfrage 24 62 Anm. 1. — Abl. Μηονίη, Μηονίς FM [!««] -οσιν B 864 [i«« ] -ονας B866 [---] -ονες ίπποκορυσταί X431 [-««] -ονος Ε43 Σχ sch. F401 (a): Μήονες εκαλούντο οί Λυδοί τό παλαιόν (vgl. Μηονίη Σχ)\ aber Str. 12.8.13 28 (576): ... Μαίονας καί Λυδούς καί Κάρας ...
Β VN, Maioner'. £864. 866, £43, Ä7431; im westlichen Kleinasien am Τμώλος u. an der Γυγαίη λίμνη (vgl. Β 865 f.); Epith. ίπποκορυσταί (vgl. 7^431; Delebecque, Cheval 40); 32 Verbündete der Troer, die bei Θύμβρη neben den Λυκοί, Μυσ- οί u. Φρύγες lagern (vgl. 7^430f.); Anführer Μέσθλης u. Άντιφος II (vgl. B 464—466); außer ihnen nur noch Φαιστός, S. des Βώρος I, als Μ. genannt (vgl. £43 f.); offenbar ent- 36 sprechen die Μ. den Λυδοί, die in der älteren Überlieferung des fgrE nicht erwähnt sind (vgl. Λυδίη, Λυδοί)
G. Steiner
40 μία s. εις
μιαίνομαι, -αίνω [6‘] Ε < *miH-nie-\ Wz. miH- evt. in ved. minati 'mindert*; vgl. ferner Neumann (a.O. in μι- 44 αιφόνος E); nb. μιαρός, μιαιφόνος F Akt. Aor. Konj. -77V77 1; Pass, έ-αίνετο 1, -αίνεσθαι 1, -άνθησαν 2, -άνθην 1 Μ 1 [W1 _] -άνθην αϊματι Δ 146 [~-Χ ] φοινίκι -ήνη Δ
141 2 [οί-*] -αίνεσθαι/^-άνθησανs κονίησιν* ΠΊ9Ί, Ψ 48
732; L j δέ + Nom. /7795 3 έ-αίνετο + Nom.
Ρ439 Σχ sch. D Δ 141: χρίση. βάψη, λ 146 u.ö.: έμολύν- θησαν
Β (1) Pass, befleckt, besudelt werden durch Entstellendes, 52 Verunreinigendes: Blut u./o. Staub (meist im Instr.), (2) Akt. Jarben, sc. Elfenbein mit Purpur (1*). - Wortf.: παλάσσω, φορύνω/ύσσω, ρυπάω (λύθρον, λύμα), Ορρ. καθαιρώ, λούω, νιζω 1 meist von Stolzem, Erhobenem, das bei Tod, Trau- 56 er in den Staub sinkt (vgl. κάρη Β 1 d); Helmbusch des Kriegers: /7795. 797 (ποσσίν ύφ' ϊππων Patr.’) τρυφάλεια, -άνθησαν δέ έθειραι 1 αϊματι καί ^κονίη^σΐ' πάρος γε μέν ου θέμις ήεν 1 ίππόκομον πήληκα -αίνεσθαι u Λσιν Mäh- 60 nen der trauernden Pferde Ach.s: £439 (ίπποι οΰδει ένισκ- ίμψαντε καρήατα, δάκρυα ρέε) θαλερή 5’ έ-αίνετο (δέ μιαίν. ν·1.) χαίτη ζεύγλης έξεριποΰσα παρά ζυγόν άμφοτέρωθεν, sc· ι j (vgl. 457, 7405, dazu £427 f. ήνιόχοιο έν L j πεσ- 64 όντος) Leiber der Ringer: ίΡ732 (έπί δέ χθονί κάππεσον άμφω, Aias u. Od.) -άνθησαν δέ L j (Ach.: „μηδέ τρίβεσθαι κακοϊσι“) 2 im Gl. bei Verwundg. für Farbkontrast (nur hier Akt. färben : nicht verunreinigen): /4141. 146 ώς δ* ότε 68 τιζ τ' έλέφαντα γυνή φοινίκι -ήνη (διήνη test.) ' Μηονίς ήέ Κάειρα, παρήϊον έμμεναι ϊππων 1 3 νν. 1 τοϊοί τοι, Μενέλαε, -άνθην αϊματι μηροί (κνημαί τε ίδέ σφυρά), zur Sache s. ελέφας (Β 1) mit Lit. Η. W. Nordheider 72
μιαιφόνος [41] E VG zu μιαίνω’, zur Bildg. s. Nussbaum, Head and Hom 56: mit befleckendem Mord (Poss.- Kompos.) > mordbefleckt, vgl. ferner Neumann, in: Festschrift E. Simon, Mainz 1992, 73 Σχ sch. D £31: μιαιν- όμενε φόνοις
B mordbefleckt, Epith. des Ares als des mordenden, schädigenden Kriegsgottes ~ Angreifers (s.d., bes. Β 1 c α aa, mit anderen Epith.), metr. nur in - Wortf.: dagg. μι-
αθός, (αϊματι και λύθρω) πεπαλαγμένος, άνιπτος aktuell gebr. im Kampf: £844 τόν μέν (Periphas) "Αρης ένάριζε -ος Φ4Ο2 τη μιν (Ath.s Aigis) "Αρης ουτησε -ος έγχεϊ Anrede: £31 (Ath. beschwichtigend:) ,,Άρες Άρες βροτολοιγέ -ε τειχεσιπλήτα“ = 455 (Αρ., gg. Diom. antreibend), vgl. μαινόμενε (0128)
H. W. Nordheider
μιαρός [Ρ] Ε bereits myk., s. DMic. I 451. - Ορρ. καθαρός, s. Neumann (a.O. in μιαιφόνος Ε) Σχ sch. D z. St.: μεμιασμένος B besudelt, entspr. μιαίνομαι, πεπαλαγμένος (sc. αϊματι, κονίη, λύθρω), von Hektors aufgefrischtem Leichnam /2420 (Hermes zu Priam.: ,,θηοϊό κεν) οιον έερσήεις κείται, περί δ’ αιμα νένιπται, ' ούδέ ποθι -ός (έλκεα μέμυκεν“) Η. W. Nordheider
μιγαζόμενος [1°] sich in Liebe vermischend, miteinander Geschlechtsverkehr habend, wie μίσγεσθαι νφιλότητιΛ (s.d. Β I 2d) #271 Ήλιος ... ένόησε -μένους t Jt sc. Ares u. Aphr.; die Verwendg. des im fgrE nur hier bezeugten Verbs (auch später selten, u. da wohl Homemachahmg.) im Zshg. mit der Formel μίσγεσθαι (έν) u (έν) u Λ μίσγεσθαι, wohl aus metr. Bequemlichkeit; μισγομενους erforderte eine andere For- mulierg. der ersten Vershälfte. - Zur Bildg. s. Risch p. 298 m. Lit. (denom. zu μιγάς oder μίγα, beides nicht im fgrE). Ad-hoc-Erfindg.? B. Mader
μίγδα/ην [!', 1°, lh/lh] E Deverb. von μίσγω, s. L’2 M immer VA Σχ sch. min. P.Berlin inv. 11634 zu Θ437: μίγα' μεμιγμένως L 1 Risch p. 365 m. Lit; 2Haas, Μνήμης χάριν 1, 130ff.
B vermischt, die *Adv.’ auf -δα, -δην usw. dienten urspr. der Bez. einer Nebenhandlg. u. so kann μίγδα bei Hom. u.
h. Cer. 426 noch verstanden werden (deshalb aber noch nicht notwendig, wie L2 139f. annimmt, durativ) Θ437 (Hera u. Ath. kommen vom Schlachtfeld) έπί κλισμοΐσι καθΐζον ' μίγδ9 άλλοισι θεοϊσι, im Sinne eines Aor.s Med. von μίσγω nachdem sie sich unter die Götter gemischt hatten (Konstruktion mit dem Dat. u. Bed. wie μίσγεσθαι, s.d. BI 2) oder i.S. eines Perf. (gemischt unter die =) zwischen, unter den Göttern', analog ωΊΊ έν τώ (Amphore) τοι κείται λεύκ9 όστέα, φαίδιμ9 Άχιλλεϋ, ' μίγδα δέ Πατρόκλοιο nachdem sie vermischt, zusammengetan wurden (Aor.) mit denen des Patr. oder
i. S. eines Perf. vermischt, zusammen mit; ähnl. wohl auch h.
Cer. 426 άνθεα δρεπομεν ... ‘ μίγδα κρόκον τ9 ... καί άγαλλ- ίδας i.S. eines Präs. Akt (vgl. μίσγω Β 11 a) durcheinander mischend. — Die jeweils erste Alternative ist wahrscheinlicher, da sich nur für sie analogischer Gebrauch bei μίσγω/εσθαι findet — nur noch (gemischt >) durcheinander, nebeneinander, abwechselnd in h. Merc. 494 τέξουσι βόες ... 1 μίγδην θηλείας τε καί άρσενας Β. Mader
μιγηναι s. μίσγω
Μίδεια [1*, le] Ε nach Schwyzer I 66 illyr.; viell. eher thrak., vgl. Μίδας u. s. Wiesner, Die Thraker, Stuttg. 1963, 61; das in myk. Zeit bedeutende Μ. bei Dendra in der Argolis (s. Hennig, Griechenl.-Lex. 434) im fgrE nicht erwähnt I Stadt in Böotien, B 507; Lage schon in der Ant. unbek. (wenig wahrsch. Paus. 9, 39, 1: — älterer N. von Lebadeia u. Str. 9, 413: vom Kopaissee überschwemmt, vgl. Giovannini 14), s. H. S.-L. 32 m. Lit. Nachbarschaft von Aspledon u. Orchomenos legt die Genealogie der Eponyme Μ. nahe (s. II)
II Eponyme der böot Stadt, nach Chersias V. 2 (dubia
209
210


Μίδεια
μιμνάζω
et spuria, fr. 2, 1 p. 165 Dav.). Von Pos. Μ. des Aspledon (s.d.) B. Mader
Μίδης [1H, 3e] Hes. fr. 352 (Prosaref.); Vit. p. 8, 3 s Cert. p. 43, 11; Cert. p. 43, 6. Gen. -α, -ου, -εω\ Sohn des Gordias od. Gordios; zu unterscheiden d. myth. König d. Hes.fr.s von d. hist, des sog. Midas-Epigramms (Midas II., s. Eitrem, RE 15,2 [1932], Sp. 1538f.); nach Brandenstein (in Festschrift Debrunner 60f.) Name Midas (assyr. mita) urspr. iran. Titel e. Königs, der als Sonnengott (Mithras) verehrt wurde, woher viell. der Zug der Sage stammt, daß sich alles, was Midas berührte, in Gold verwandelte; im Midas-Epigramm der Homerlegende (Vit. p. 8 u. Cert p. 43; zu d. verseh. Fassungen d. Epigramms s. Markwald, Hom. Epigramme 35ff.) ist an d. phryg. Herrscher d. ausgehenden 8. Jhdt.s gedacht, der It. Hdt. 1, 14 e. Thron nach Delphi stiftete u. It. Str. 1, 3, 21 sich nach d. Zusammenbruch s. Reiches infolge d. Kimmerier-Invasion den Tod gab (695?); nach d. Legende soll Homer im äol. Kyme, von d. Schwiegereltern od. -söhnen des Midas beauftragt, die Grabschrift gedichtet haben (Heirat e. Kymäerin hist, glaubh. bezeugt, s. Eitrem, RE 15,2 [1932], Sp. 1539; Markwald, Hom. Epigramme 42 f.); zum sog. ‘Midasgrab’ im anatol. Hochland s. Körte, MDAI (A) 23, 1898, 83ff.; Huxley, GRBS 2, 1959, 83ff.; O. Haas, D. phryg. Sprachdenkmäler, Sofia 1966 (Linguistique Balkanique, Bd. 10), 184—91; +C. Brixhe — Μ. Lejeune, Corpus des inscriptions paleo-phrygiennes, Bd. 1, Paris 1984, 6 ff.
G. 	Markwald
μιχρός, σμικρός [2', 1°, 4H, lh] E unklar, s. Chan- traine, Dict. F -ός 3; σ-ήν 1, σ-ήσιν 1, Ntr. σ-όν 2, σ-ώ 1 Μ 1 [1-] σ-ήν h. Ven. 115 [-~] σ-όν έόν Ορ. 360 [2^] σ-όν Ορ. 361 2 [-2] -ός μέν/περ έην* £801,
Hes. fr. 278,2; -ός /296 [-ί] σ-ώ Ορ. 361 3 [-2^]
σ-ήσι ΡΊ5Ί
Β klein, körperl. (Ix 4- δέμας), räuml. od. (Op.) an Wert, 3x attr. Adj., 3x präd., Op. 361 (bis) Subst.; meist in konz. Zush. zwar (nur) klein, aber ...; das fgrE rühmt i. d. R. die Größe (des Kriegers, seiner Dinge usw., s. μέγας Β I 1.6); außerdem ist μ. ansch. als zu gewöhnl. gemieden zu Gunsten von ολίγος (s.d. u. Aristot. Po. 22; Moorhouse, CQ 41, 1947, 31 ff.: μ. affekt.; Shipp, Studies 196). - Wortf.: (ή)βαιόν, (βραχύς), έλαχύς, λεπτός, ολίγος, παϋρος, τυτθός, Komp, μείων, Ορρ. μέγας, πολύς\ s.a. ήσσων, von menschl. Körpergröße: £801 ,,Τυδεύς τοι -ός ^μέν έηνΛ δέμας, άλλά μαχητής“, vgl. ολίγος (L d £529, έών z515), Archii, fr. 60 D. h. Ven. 115 („τροφός) σ-ήν παΐδ’ άτίταλλε“, vgl. ολίγον (παΐδ’ h. Merc. 245, έών 456), Ορρ. μέγας (/J314+, s.d. Blle) kleinere) Vögel im Ggs. zum κίρκος-. ΡΊ5Ί (Gl.: ψαρών ήέ κολοιών, ότε προίδωσιν) κίρκον, ό τε σ-ήσι (σμικροΐσι, μικροϊσι vv.ll.) φόνον φέρει όρνίθεσσιν Fels, Baum: /296 (,,πέτρη) -ός δέ λίθος (Μαλέου δέ λίθος Zen., μήκος δέ λίθου testis, ν. Odyssey ad 1.) μέγα κϋμ’ άποέργει“ (antith.) Hes. fr. 278, 2 (έρινεός) -ός περ έών Gabe, Besitztum: Ορ. 360 (ός έληται) καί τε σ-όν έόν (Ορρ. μέγα δώη) 361 εί γάρ κεν καί σ-όν έπί σ-ώ καταθεϊο (μέγα καί τό γένοιτο) Η. W. Nordheider
Μίλητος [2\ 2h] Ε vorgr. ΟΝ (vgl. L1 79, 193f.) auf -äto- (vgl. L1 213, 257); bereits myk., falls mi-ra-ti-ja = Mil(l)ätiiai, vgl. DMic. I 453f.; L4 128; aber L8); dor. Μίλάτος, äol. Μίλλάτος-. St. ΜΪΙ- (vgl. L1 277) bzw. Mill- < *Miln-, *Mils- oder *Misl-, nicht aber < *Mili- (vgl. aber L5 1586) oder *Milu- (vgl. L4 129f.); danach, sowie evt. nach der myk. Form (ebenfalls ohne μ!), ist die — aus historisch-geographischen Gründen ohnehin zweifelhafte — Identität mit dem in hethitischen Texten belegten kleinas. ON Milawata bzw. Millawanda (vgl. L37) auszuschließen (vgl. auch L4 131) L ’R. A. Brown, Pre-Greek Speech in Crete from Greek Alphabetic Sources (1985); 2Fiehn, RE XV/2 (1932) 1565f. s.v. Miletos 4; 3S. Heinhold-Krahmer, Reallexikon der Assyriologie 8 (1993) s.v. Milawa(n)da (mit Literatur 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
seit 1975); 4A. Heubeck, Gl. 63, 1985, 127-132 (8); 5Hiller v. Gaertringen (-M.Mayer), RE XV/2 (1932) 1586-1622 s.v. Miletos 1—2; 6E. Meyer, Kl. P. 3 (1969) 1298 s.v. Miletos 3; 7G. F. del Monte — J. Tischler, Die Orts- u. Gewässernamen der hethitischen Texte = Repertoire Geographique des Textes Cuneiformes 6 (1978) 268 s.v. Milawa(n)ta (mit Lit. bis 1974); 8Ruijgh, Etudes §151 m. Anm. 410; 9L. Zgusta, Kleinasiatische Ortsnamen (1984) 383f. §809 s.v.; ,0W. Zschietzschmann, Kl. P. 3 (1969) 1295—1298 s.v. Miletos 2 FM [i-2] -ος h. Ap. 42 [-2~] -ov £868; h. Ap. 180 U-l] -ον Β64Ί
B ON, Miletos I Stadt in Kreta, im Herrschaftsgebiet des Idom. (£647), vgl. L26 II Stadt in Kleinasien, im Gebiet der Κάρες (£868) bzw. im Herrschaftsgebiet des Apollon (h. Ap. 42. 180), vgl. L5910 — wohl nach Μ. I benannt, vgl. L1 210; L2; L4 129, 132 G. Steiner
Μιλτιάδης Μιλ}τιάδου Choer. fr. 23, 16 Colace — Suppl. Hell. 937, 16, suppl. Lobei B. Mader
μιλτοπάρη(ος) [!', 1°] E Poss.-Kompos., VG μίλτος (f.) ’rote Farbe’, HG παρήϊον * Wange’ (and. Werner, η u. ει vor Vokal 67 f.; s. Chantraine, Dict. s.v. παρειαί) ; beide Bestandteile schon myk. bezeugt, vgl. Kurt, Seern. Fachausdr. 60 ff. Σχ sch. D £637: μίλτω τάς πρώρας έχουσαι βεβαμ- μένας Β mit roten Wangen, Epith. von Schiffen, £637 τώ ö’ (Od.) άμα νήες έποντο δυώδεκα -οι £ 125 ού γάρ Κυκλώπεσσι νέες πάρα -οι. — £637 von den Schiffen des Od., £125 von Schiffen allg. (wie auch φοινικοπάρηος λ 124 = ^271); kühne Metapher, die rote Bemalg. an Bug od. vorderen Seitenteilen des sonst dunkelfarb. Schiffes voraussetzt (Handschur, Färb- u. Glanzwörter 117f.; vgl. o. Bd. II s.v. κυανοπρώροιο); nach Hdt. 3, 58, 2 τό δέ παλαιόν άπασαι αί νέες ήσαν μιλτηλιφέες (dazu Ε. Veckenstedt, Gesch. d. gr. Farbenlehre, Paderborn 1888 [Ndr. Hildesheim 1973], 117); Art u. Zweck der roten Bemalg. unbek.: Helbig, Hom. Epos 161 A. 3, denkt an Markierg. zur Unterscheidg. vom/ hinten, Laser, Arch. Hom. S 159 Anm. 417, an apotropäische Bed., Kurt, Seern. Fachausdr. 61, an „das Bugschanzkleid, eine Brüstung, die sich rund um das Vorschiff herumzieht und seitwärts ein wenig nach achtem läuft“. — Wortf.: φοινικοπάρηος G. Markwald
Μίμας [1°, 1H, lh, le] N. von Gebirgen, Giganten u.ä. sowie Heroen (s. RE XV, 1932, 1713ff.); zu ihrem Verh. zueinander s. Wilamowitz, G1H 1, 92 I Gebirge in Kleinasien, gegenüber von Chios, heute Boz Dagh, s. Keil, RE a.O., Renehan, Greek lexicogr. Notes, Göttingen 1975, 140, γ 172 (Gr. erwägen, ob sie nördl. von Chios direkt heimkehren oder den weiteren, aber sichereren Weg südöstl. von Chios, παρ’ ήνεμόεντα -ντα, wählen sollen); h. Ap. 39 (unter den Örtlichkeiten, die Leto nicht aufnehmen: παιπαλόεις τε -ας), Vit p. 11, 6 (ύπώρειαν ύψικρήμνοιο -ντος) Π einer der Kyklopen im Kampf gg. die Lapithen, Sc. 186 (άμφί ... μελαγχαίτην τε -ντα) Β. Mader
μϊμέομαι [lh] nachahmen ~ wiedergeben, hervorbringen, nur h. Ap. 163 (ύμνον άείδουσιν, delische Mädchen) πάντων δ’ άνθρώπων φωνάς καί βαμβαλιαστύν (κρεμβαλι- αστύν [q.v.] pars codd.) ' -εΐσθαι (codd., sic Cassola, -εϊσθ' edd. post Barnes) ϊσασιν φαίη δέ κεν αύτός έκαστος 1 φθέγγεσθ'- ούτω σφιν καλή συνάρηρεν άοιδή sind imstande, die Stimmen und Dialekte aller Menschen wiederzugeben, also gr. Dialekte u. asiat. Sprachen; s. Verdenius, Mn. IV 36, 1983, 54, der, wie Cassola, βαμβ. liest; vgl. onomatop. βαρβαρό- φωνος (£867) für nicht Griech. sprechende Asiaten; weiteres hier s.v. κρεμβ., γήρυς', Barnes’ Korrektur -εΐσθ' überflüssig (s. Cassola z. St); zur Wortgesch. s. Ε. A. Havelock, Prefacc to Plato, Cambridge, Mass. 1963, 57ff. (A. 22)
H. 	W. Nordheider
μιμνάζω s. μένω
211
212


μιμνήσκω
μιμνήσκω
μιμνήσκω, μέμνημαι, μνάομαι [67', 57°, 11Η, 20\ 2e] Ε Wz. *mnä- bereits myk., vgl. DMic. I 420f. s.v. ma-na-si-we-ko; gehört (über *mnHr bzw. *menH2-) zu *men- mit μέμονα u.a.m. ( -H2- als Erweiterung? od. -H2- alter Bestandteil der Wz. mit sek. Verlust bei ♦zwe«-?), vgl. Frisk und Chantraine, Dict. — Abi.: μνήμα, μνημών, μνημοσύνη, μνήστις; Μνήσος; vgl. auch μνάομαι 'freien’ und μαία
F (-= μνη) 1 Akt Imp. μί -σκ9 1; Fut. -σω 1, -σει 1, ύπο-σουσα 1; Aor. έ-σας 1, άνέ-σας 1, ύπέ-σεν 1, -ση 1, -σασα 1 2 Med. 2 a μιμνήσκομαι Praes.-
St. μι-σκεται 1, μι-σκοιτο 1, μι-σκοντο 1, μι-σκεο 2, μισκεσθαι 1, μι-σκόμενος 1, μι-σκόμεναι 1 Fut -σομαι 3, -σομ9 12, -σόμεθα 1, -σόμεθ9 1, -σονται 1, -σεσθαι 3 Aor. Ind. έ-σατο 1, -σατο 3, -σατ9 1, άπε-σαντο 1, άπο- σαντο 1, -σαντο 6, -σάσκετο 1; Konj. (= Fut.) -ση 1, -σώμεθα 6; Opt. -αιτο 1, έπι-σαίμεθα 2, -σαίατο 1, -σαίατ9 1; Imp. -σαι 9, -σάσθω 1, -σασθε 10, -σασί?’ 1; Inf. -σασθαι 2; Part, -σάμενος 2, -σαμένω 2, -σάμενοι 4, -σαμένοις 1, -σαμένη 1, -σάμεναι 1, -σαμένω 2 2 b
μνάομαι Praes. -St. έμνώντο 1, μνώοντο 1, μνώοντ9 2, μνωομένης 1, μνωομένω 1, μνωομένω 1 2c Perf. μέ-μαι 4, μέ-σαι 1, μέ-αι 1, μέμνη 4, μέ-ται 5, μέ-τ9 1, μέ-ντο 1, μεμνώμεθα 1, μεμνημην 1, μεμνέωτο 1, με-σθαι 4; με-μένος 17, με-μένον 1, με-μένοι 1, με-μένη 1 Perf. Fut. με-σομ9 1, με-σεσθαι 2 3 Pass, -σθήναι 1, έπι-σθείς 2
Μ I Stammsilbe (μνη-, μνη-, μνω-, μνεω-) im longum
1 zweis. [--] -σαι πατρός /2486, -σασθ9 h. Αρ. 167
[--] -ση έμεΐ9 Θ462 [-ί] ή ού μέμνη ότε 018, Κ188, Φ
396, ω 1ί5 [2^] -σατ9 Ω613 [-^] μέ-τ9 Όδυσηος ω195 U«] καί άλλης -σομ9 / -σαι άοιδής h. Cer. 495 = h. Αρ.
546 = h. Merc. 580 = 6, 21 = 10, 6 = 19, 49 = 28, 18 =
30, 19 s h. 25, 7 = 27, 22 = 29, 14 = 33, 19 / Cert. 37, 27
2 dreis. [-^] ^-σομαιΛ/-σόμεθ9 ώς 1641, η 192, h. 7, 2;
L _| h. Ap. 1, -σατο a29 s <5187, h. Cer. 283 [-2.]
μεμνέωτο *7361 [---] έ-σας y 103; μέ-μαι (έφετμέων) E
818, Z222; μέ-σαι *7648; ^μέ-ταιΛ 'Οδυσσήος β233 = εΐΐ;
0362 [--«] μέ-ντο 7364; ^με-σθαιΛ έφετμέων <5353; L j άοιδής h. 1, 19; με-σομ9 εταίρου Ύ390 3 viers.
[LJ ] -σόμεθα «177; -σαμένω Όδυσηος υ205; -σάμενος, -σαμένω, -σάμενοι, -σαμένοις, -σαμένη, -σάμεναι 7314. 339, /2504, ε6, «199, μ309, τ!18, h. Αρ. 150. 160, Th. 651; μνωομένω /ω δ 106, ο 400 -σαμένω 7V48, /2509;
μνωομένης inc. auct. PSI 1386,3 [-1«^] άρετης ^μι-σκεοΛ Χ263, L j «472; μι-σκεται ήματα πάντα ο 54; μεμνώμεθα f 168; άρετης ^με-μένοςu i? 244; έμέθεν L d ήματα πάντα δ 592, δ 431; L αίέν Ορ. 298; L d ώς σε κελεύω Ορ. 623, h. Ven. 283; L / -ον / -οι 7153, 04. 129, 216, δ 151, κ 464, Ορ. 422. 711. 728 [-*^] έ-σατο 0602; ^με-μένος,
είναι Ορ. 616. 641, L ,/με-μένη αίεί α343, Th. 562; L Ε 263 4 fünfs. τών μι-σκόμενος/αι Ω9. 167 II
Stammsilbe in den brevia 1 zweis. [1-] μί-σκ9 £169 [-ί] τών -σαι 0315, Ύ84 [-2] τών νϋν μοι ^σαιΛ και μοι γ 101 = <5331, 5765 L , Λ75Ο9; -σω 031; του ό γ9 έπι-σθείς έπε(α) α31, 5189 [-1] -σει, -ση, -σαι μ 38, ξ 170, χ208 μνώοντ9 Λ 71 = 77771 2 dreis. [i--] -σάσθω
7671; με-σθαι πατρός σ261; μέ-μαι, μέ-αι, μέ-ται, μεμνημην, με-σθαι 7527, 7231, Φ442, 0745, ω122, Th. 103 R-3] μέ-ται ο 23 [---] -σονται, -σαίαθ9, (άπο) -σαντο,
-σασθε, -σασα, ύπο-σουσα A4Q1, 7492, Δ172, /7371 = Σ 299, Π351, 0428, ο3, π 481 -σαιτο, -σασθε δε
θούριδος άλκής Ζ112 - 0174 = Λ 287 « 0 487 - 734 = /7270 - 7185, 5527 [1-2] άνέ-σας, ύπέ-σεν χ211, α
321 [-!«] -σαντο δε χάρμης Δ 222, Θ252 - S441 s Ο
380, -σεσθαι όίω Τ64, μ 212; -σασθε, -σεσθαι, -σασθαι ΒΤ24, 0662, η21Ί, λΐΐ; μνώοντο Π691 [-2χ] -σθηναι 5118 3 viers. [----] με-σεσθαι όίομαι τ581 - φ79;
μι-σκοντο, μι-σκεσθαι ΝΊ22, γ 142; άπε-σαντο Th. 503 [-Ι««] -σώμεθα 5213, -σάσκετο θούριδος άλκής Λ 566 [-5Όυ] -σαίατο η 133; ^έπι-σαίμεθα, χάρμης 7103; L , δ 191; (άλλά) ^-σώμεθα, χάρμης 0477, 7148, χ!3; t , Ω 601, υ246 [2-2χ ] μι-σκοιτο υ138; έμνώοντο 7686
Σχ sch. min. P.Amh. 19 Λ 566: μ}νη[σασκετο]’ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
έπ[ι}μνήσκοντο; sch. D Α4Ο7: μνήσασα' ύπομνήσασα, Β 686: έμνώοντο' μνείαν έποιοΰντο, Δ222: μνήσαντο' μνήμην έποιούντο, Δ 112'. μνήσονταν μνείαν ποιήσονται, ö έστι σού τελευτήσαντος, εύθύς οί Έλληνες θελήσουσιν άπελθεΐν έπί τάς πατρίδας, Ψ361: ώς μεμνέωτο δρόμου' όπως έπιμελοΐτο καί έπισκοποΐτο τόν δρόμον, μή τις τόν καμπτηρα πανουργ- ήση, 0428 έπεμνήσαντο' έπεμνημόνευσαν
L 1 Bader, RPh 42, 1968, 49—63; 2Jacquinod, Double accusatif 196ff.; 3J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 167; 4Latacz, Freude 29ff.; 5W.S. Moran, Μιμνήσκομαι in Homer, Phil. Diss., Univ, of Michigan, Ann Arbor 1971 (Xerokopie); 6G. Plamböck, Erfassen - Gegenwärtigen Innesein. Aspekte homerischer Psychologie, Diss. Phil., Kiel 1959
B (Med. μιμνήσκομαι, μνάομαι.) denken, sich erinnern an, gedenken, sich besinnen auf, sich kümmern um; (Perf. μέμνημαι'.) etwas in Gedanken haben, behalten, über etwas nachdenken, sich um etwas kümmern; (kaus. Akt. μιμνήσκω'.) jemandes Gedanken, Aufmerksamkeit lenken, richten auf, einen erinnern — die naheliegenden und auch hier verwendeten Unterscheidungen zwischen dem Bezug auf Vergangenes oder Abwesende (erinnern) und dem auf Gegenwärtiges oder Zukünftiges (denken an) sowie zwischen dem eher auf bloß Rationales (denken an) und dem auf Emotionen oder Handlungen gerichteten Aspekt (gedenken, sich kümmern um) dürfen nicht die einheitliche Bedeutung verdecken: μ. beschreibt das menschliche Vermögen (auch als Reaktion auf Ereignis oder auf Gehörtes), Gedanken, Emotionen und Absichten zu orientieren, zu bewegen, auf einen, auf etwas zu richten. Der mnemotechnische Aspekt („sich an etwas erinnern“) steht dabei nur in Sonderfällen im Vordergrund (z.B. h. Ap. 160, s. I 2 a aaa), meist die mit einer Erinnerung, einer gedanklichen Orientierung verbundenen Emotionen (oft Trauer), Handlungsantriebe, Verpflichtungen. So heißt z.B. ού μ. Όδυσσηος (ß233 = εΐΐ) nicht „sich an Od. nicht erinnern“, sondern „die Erinnerung an ihn (und seine guten Taten) verdrängen“, und o23 sagt Athene von einer Frau, die als Witwe wieder geheiratet hat, nicht, „sie erinnert sich nicht mehr an ihren toten ersten Mann“, sondern „sie denkt nicht mehr an ihren toten ersten Mann (und kümmert sich nicht mehr um ihre Kinder)“. Dagegen mit Akk. d. Bez. Τυδέα ού μ. (Z222) was den T betrifft, habe ich keine Erinnerung, μ. heißt aber nie „sich etwas merken“. — Zu μ. steht Adv. εύ (ω!95), sonst κατά θυμόν (a29 s 5187, vgl. ο. II Sp. 1089.6), und zahlt, temp. Bestimmungen (αίεί, αυτις, δηρόν, έξαϋτις, έπειτα, εύ, ήματα πάντα, μετόπισθε, νΰν, ούκέτι, πότε, πού, τάχα), μ. steht mit Gen. Obj. der Person oder Sache, auf die sich die Gedanken richten, beim Aktiv (s. I 1 a) zusätzlich mit Akk. d. Person, die an einen/etwas erinnert wird. Anstelle des Gen. Obj. steht selten Akk., aber nur bei Neutra als eigentl. Obj., sonst anders erklärbar (s.u. I4b, sowie 7339 [in I 2c], y211 u. o3 v.l.), vgl. dazu L3; sonst noch περί m. Gen. (η 192, s. I2ay), άμφί m. Akk. (h. 7,2, s. I 2 b), mit Adv. φύγαδε (/7697, s. I 3 b). — Andere Konstruktionen: Rel.Sätze u. ind. Fragesätze (I2c u. 4 c), absol. (I2d, 3 c, 4 d). — Dem emotionellen Aspekt des Verbs entsprechend steht einige Male dat. eth. zur Bezeichnung der Person, der zugunsten „erinnert“ wird/werden soll (τών νΰν μοι μνή- σαι γ 101+, vgl. /2428, Th. 503); bei Kompos. άπομ. (s. II) aufgrund der veränderten Bedeutung die Person im Dat. als eigentl. Obj. (Th. 503 neben Akk.-Obj. der Sache), h. Ap. 150 (s. 12 d) viell. mit Dat. Instr. — Aktiv deutlich sekundär, im Praes, nur Ix: £169, Imperativ (vgl. L1). — Wortf.: (έμ)βάλ- λομαι, (δια)λέγομαι, μενεαίνω, μενοινάω, νοέω, νωμάω, οιδα, όιω, φράζομαι, φρονέω u. s. zu 2 a β, 2 a γ. — Ορρ. ζ.Β. λήθομαι h. Αρ. 1 u. h. 7, 59 I Simplex 1 Aktiv (kausativ) jemandes Gedanken, seine Aufmerksamkeit lenken auf (Person oder Sache), einen erinnern nur Ix Praes, (ξ 169, Imper.), sonst sigmat Formen 1 a mit Akk. d. Person (des Adressaten) und Gen. der Sache oder Person (auf die die Aufmerksamkeit gelenkt wird): A 407 (Ach. zu Thetis:) „τών νϋν μιν (- Zeus) -σασα παρέζεο*" darauf (— auf die Ereignisse, die Ach. aus Thetis* Erzählungen kennt, vgl. V.
213
214


μιμνήσκω
μιμνήσκω
396ff.) ihn jetzt lenkend setze dich zu ihm, vgl. V. 503 (Ausführung ohne Erwähnung der Fakten) 031 (Zeus zu Hera:) „τών σ’ αύτις -σω, ίν’ άπολλήξης άπατάων“ darauf ( = wie ich dich bestraft habe, als du dem Her. einen Seesturm schicktest) will ich dich wieder aufmerksam machen, vgl. V. 18 ή ού μέμνη yl03 (Nestor zu Tel.:) „ώ φίλ', έπεί μ' έ-σας (μου -σας ν.1.) όϊζύος, ήν 1 ... άνέτλημεν“ mich (meine Gedanken und Gefühle) auf die Trübsal lenkst £169 (Eum. zu Bettler:) „μηδέ με τούτων 1 μί-σκ'“ lenke mich nicht darauf (= meinen Herrn und sein Schicksal), „sprich nicht davon“, vgl. μεμνώμεδα V. 168 1b nur mit Gen.: £170 (Eum.:) „(δυμός) άχνυται, όππότε τις -ση κεδνοΐο άνακτος“, entw. sc. δυμόν oder sc. με (V. 168) oder abs. „wenn einer an meinen Herrn erinnert“ 1c nur mit Akk. d. Pers.: μ38 (Kirke zu Od.:) „σύ 5’ άκουσον, ' ώς τοι έγών έρέω, -σει δέ σε και δεός αύτός “ was ich dir sage und worauf ein Gott dein Augenmerk richten wird, vgl. ύπομνήσουσα ο 3 „ermahnend“ (s. u. B II) — nicht „an meine Worte erinnern“ (so Ameis-H. z.St. und Heubeck in Odissea z.St.); δεός wie δαίμων γ2Ί als die Gottheit, die in das Leben eines Menschen eingreift (vgl. s.v. δεός Bldacc) Formen d. Aktiv auch bei άναμ. y211 (mit Akk. d. Adressaten und Akk. Neutr. [ταύτα] der Sache, an die erinnert wird), ύπομ. «321 u. o3 (mit Akk. d. Adressaten und Gen. der Person/Sache, an die erinnert wird), s. II 2 Medium μιμνήσκομαι denken an, vergegenwärtigen, sich erinnern, gedenken, erwähnen, sich besinnen auf, sich kümmern um 2 a mit Gen. der Person oder Sache, 77192 περί mit Gen., h. Cer. 283 mit folg. Infin. 2 a α denken an, Obj. sind (aa) (lebende und tote) Personen (O 662 u. 7339 incl. Sachen) sowie (auf Gegenwärtiges bezogene) abstr. Begriffe (πατρίς), (bb) vergangene Handlungen, bzw. in Handlungen sichtbare Haltungen (φιλότης Th. 651): die Emotionen sind Reaktion auf die mit μ. beschriebenen Handlung (vgl. Moran 37); häufig Imper. aa Personen (und Begriffe): 2? 724 τάχα δέ -σεσδαι έμελλον ' Αργείο ι παρά νηυσί Φιλοκτηταο άνακτος an ihn denken = ihn schmerzlich vermissen P671 νύν τις ένηείης Πατροκλήος δειλοΐο * -σάσδω (und sich um die Rettung seiner Leiche kümmern), vgl. u. /208 u. Th. 651 (in bb) /2509 τώ δέ -σαμένω, ό μέν (Priam.) Έκτορος 1 κλαΓ ... ' αύτάρ Αχιλλεύς κλαΐεν έόν πατέρ' α29 -σατο (Leus) γάρ κατά δυμόν άμύμονος Αίγίσδοιο s δ 187 (Peisistr. denkt an Antil.), vgl. έπιμνησδείς V. 31, 5189 d205 (Phil.: „bei Ansicht des Bettlers) δεδάκρυνται δέ μοι όσσε 1 -σαμένω (-ος ν.1.) Όδυσηος“ /2486 (Priam. zu Ach.) „ -σαι ^πατρόςs σοϊο ... 1 τηλίκου ώς περ έγών“ denke an deinen Vater (und die dem Alter geschuldete Pietät) /2504 άλλ’ αίδεΐο δέους αύτόν τ' έλέησον, 1 -σάμενος σού L d ο 54 τού γάρ τε ξεΐνός μι-σκεται ήματα πάντα ' άνδρός ξεινοδόκου, ός κεν φιλότητα παράσχη erinnert sich immerfort (an den Mann und die aus der Gastfreundschaft erwachsene Verpflichtung) χ 208 (Od. zu Mentor:) „άμυνον άρήν, -σαι (-ον ν.1.) δ' έτάροιο φίλοιο, ' ός σ' άγαδά ρέζεσκον“ denke an (mich als) deinen lieben Freund (= erinnere dich an unsere Freundschaft), vgl. ο. P671, ¥^648 u. Th. 651 5462 (Naus, zu
Od.:) „ϊνα καί ποτ' έών έν πατρίδι γαίη ' -ση έμεΓ, ότι μοι πρώτη ζωάγρι* όφέλλεις“ meiner (dankbar) gedenkst, vgl. V. 467 δεφ ώς εύχετοώμην sowie 5592, 5431 (s. 4aa) λ 71 (Elpenor zu Od.:) „ένδα σ' έπειτα, άναξ, κέλομαι -σασδ- αι έμεΐο“ meiner zu gedenken = ordentlich um mich trauern, mich bestatten (vgl. V.72ff. u. AflOff.) h. Ap. 167 (Dichter an den delischen Chor:) έμεΐο δέ και μετόπισδε ‘ -σασδ' (wenn ihr nach dem besten Sänger gefragt werdet), sie sollen ihn besingen, vgl. u. 2 a/? 0662 (Nestor zu griech. Heer:) „έπί δέ -σασδε έκαστος ' παίδων ήδ' άλόχων καί κτήσιος ήδέ τοκήων (seien sie tot oder lebend)“, V. 665: an ihrer Stelleflehe ich zu euch, vgl. 7339 in 2c 4172 (Ag.: „Wenn Men. stirbt) αύτίκα γάρ -σονται Αχαιοί ^πατρίδος αΐηςΛ“ *472 (Gefährten zu Od.:) ,,Δαιμόνι', ήδη νύν μί-σκεο L /‘, fast wie νόστου Κ 509 u. yl42 (s. 2ay) /2167 δυγατέρες ίδέ νυοί ώδύροντο, ' τών μι-σκόμεναι οι δή πολέες τε καί έσδλοί (durch die Gr. getötet wurde) beim Gedenken an 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
h. Ap. 160 -σάμεναι άνδρών τε παλαιών ήδέ γυναικών ' ύμνον άείδουσιν (die delischen Mädchen) sich der früheren Männer und Frauen erinnernd singen sie, weder Λητώ τε καί ΆρτεμινΝ. 159 noch folgender Akk. ύμνον von μ. abh., falsch L3 vgl. 5191 in II bb Handlungen: 764 (Ach.:) „αύτάρ Αχαιούς 1 δηρόν έμής καί σής έριδος -σεσδαι όίω“ κ 199 τοΐσιν δέ κατεκλάσδη φίλον ήτορ ' -σαμένοις έργων Λαιστ- ρυγόνος Αντιφάταο ' Κύκλωπός τε βίης Th. 651 (Zeus zu Hundertarmigen: „Kämpft gegen die Titanen) -σάμενοι φιλότητος ένηέος, όσσα παδόντες 1 ές φάος άψ ΐκεσδε“, vgl. Ρ671 u. /208 (in aa) /647 (Ach.:) μοι οίδάνεται κραδίη χόλω, όππότε κείνων 1 -σομαι, ώς μ' άσύφηλον έν Αργείοισιν έρεξεν (Ag.) 0375 (Nestor zu Zeus:) „Lr<öv (d. Opfer u. Gebete d. Gr.) -σαιΔ καί άμυνον ... νηλεές ήμαρ“ Ύ84 (Hekabe zu Hektor) L j ( = daß ich dir einst die Brust gereicht habe) φίλε τέκνον, άμυνε δέ δήϊον άνδρα 1 τείχεος έντός έών /29 (Ach. sehnt sich nach Patr. und danach, was er mit ihm alles erlebt hat) τών μι-σκόμενος δαλερόν κατά δάκρυον ειβεν immer wieder daran denkend, nimmt auf μεμνημένος V. 4 (war in Gedanken) u. ποδέων V. 6 (vermißte schmerzlich) χΙΟΙ (Tel. zu Nestor: „Wenn Od. dir je etwas versprochen oder für dich getan hat) Lw νύν μοι -σαιΛ, καίμοι νημερτές ένίσπες“ = 5331 (Tel. an Men.), der Adressat soll an das denken, was Od. ihm getan hat, und Od. zuliebe die Wahrheit berichten 5765 (Pen. zu Ath.:) εί ποτέ τοι ... ' ... μηρία κήε (Od.) 1 L (und rette meinen Sohn) μ212 (Od. zu Gefährten:) καί που τώνδε (sc. der jetzt drohenden Gefahren) -σεσδαι όίω 2 a ß einer Gottheit oder eines (von Göttern und/oder Heroen handelnden) Liedes gedenken; t.t. meistens in formelhaftem Abschluß, seltener in Einl.-Versen von Götterhymnen, verwendet wie άείδω u.a. Verben, die Thema eines Lieds benennnen (s.o. I Sp. 978 zu άοιδή), vgl. h. Ap. 160 μνησάμεναι ... άείδουσιν u. h. Ap. 167 (o. 2aaaa) u. h. Ap. 150 άοιδή μνησάμενοι 1 ... τέρπουσιν (u. 2d) u. (zur Funktion der Musen als Helferinnen der Dichter) P492 (u. 2 c) h. Cer. 495 αύτάρ έγώ καί σεΐο καί άλλης -σομ' άοιδής (Fut. = Konj. Aor., vgl. A.- H.-S. z.St.) aber ich will deiner und eines anderen Liedes gedenken (= von dir und andere Lieder singen), καί σεΐο kann sich sowohl auf das aktuelle Lied beziehen als auch ein Versprechen sein, diese Gottheit bei anderer Gelegenheit wieder zu besingen, vgl. Richardson z.St., = h. Ap. 546 = h. Merc. 580 = h. 6, 21 = h. 10, 6 = h. 19, 49 = h. 28, 18 = h. 30, 19 s h. 25, 7 = h. 27, 22 = h. 29, 14 = h. 33, 19 h. Ap. 1 -σομ- αι ούδέ λάδωμαι Απόλλωνος Cert. p. 37, 27 τών μέν μηδέν άειδε, σύ δ' άλλης -σαι άοιδής vgl. h. 7, 2 in 2 b, h. Ap. 150 in 2d, h. 1, 19 in 4a/? 2ay denken an, bedacht sein auf, sich besinnen auf, sich kümmern um; Obj. sind Personen (h. Cer. 283; 77 217 der eigene Magen), Verhaltensweisen, Handlungen und (durch Handeln zu erreichende) Dinge bzw. Begriffe (Subst. oft nom. act.), vgl. L5 37. Verwendet wie μέμονα, μέδομαι, opp. έρωέω, μεδίημι, λανδάνομαι, παύω, (άπο-)τρέπω h. Cer. 283 ούδέ τι παιδός 1 -σατο τηλυγέτοιο άπό δαπέδου άνελέσδαι, und gar nicht dachte sie an das Kind, es vom Boden aufzuheben (konsek. Inf.) 77217 (γαστέρΐ) ή τ' έκέλευσεν έο -σασδαι άνάγκη 1 καί μάλα τειρόμενον dqß man an ihn denkt, unter Zwang Δ 222 (die Troer kommen wieder) οί δ' (Gr.) αύτις κατά τεύχε' έδυν, ^-σαντο δέ χάρμηςΛ besannen sich auf ihre Kampfeslust, vgl. V. 224 ούδ' ούκ έδέλοντα ( = Ag.) μάχεσδαι; wie in den folg. Stellen wird der beim Neuaufbau des Kampfes notwendige „change of attitude“ (L5 37) beschrieben (vgl. L4 20ff., L5 33ff.) Θ 252 (als die Gr. das von Zeus gesandte Vogelzeichen sehen) μάλλον έπί Τρώεσσι δόρον u , = Ξ441 (nach Aias’ Erfolg gegen Hektor) 3 0380 (Troer nach Zeus’ Donner) 7V722 (die Lokrer schossen mit Pfeilen von hinten) ούδέ τι χάρμης ' Τρώες μι-σκοντο und gar nicht mehr konnten die Tr. an Kampfeslust denken, vgl. P759 λήδοντο δέ χάρμης ΟΑΊΊ (Ares zu Teukros: „die Troer sollen nicht ohne Mühe die Schiffe nehmen) άλλά -σώμεδα χάρμης“ (vgl. V. 514 ώτρυνε μένος καί δυμόν έκάστου) + 7148 (Ach.: αϊψα μάλ'), χΚ (Eurym. zu Freiem) vgl. P103 in Β II ZI 12 άνέρες έστε,
215
216


μιμνησκω
μιμνήσκω
φίλοι, -σασθε δέ ^ούριδος άλκής3 (καί άμύνετον άστεϊ λώβην v.l. Zen.) = Θ174 = Λ 287 = (9487 = 734 = /7270 = Ρ185, besinnt euch auf euren stürmischen Kampfgeist, vgl. Λ 291 ώτρυνε μένος καί θυμόν έκάστου u. ähnl. öfter als Redeabschlußvers.), vgl. L4, L6 129 ff., L5 43 ff., u.o. (s.v. άλκή) I Sp. 498, 15 ff. Λ 566 Αίας δ9 (beim Rückzug) άλλοτε μέν -σάσκετο L u ' αύτις ύποστρεφθείς ... ’ οτε δέ τρωπάσκετο φεύγειν Α. besann sich immer aufs neue auf seinen stürmischen Kampfgeist, wieder sich umdrehend, dann und wann aber wandte er sich zur Flucht <5527 φύλασσε δ9 ό χ* εις ένιαυτόν, 1 μή έ λάθοι παριών, -σαιτο δέ L sdamit er (= Ag.) im Vorbeigehen ihm nicht entgehe und sich auf seine stürmische Kampfkraft besinnt TV 4 8 (Pos. als Kalchas zu Ai- asse:) ,,σφώ μέν τε σαώσετε λαόν Αχαιών 1 άλκής -σαμένω, μηδέ κρυεροϊο φόβοιο indem ihr euch auf Kampfgeist besinnt und nicht an grausige Panik denkt Π35Ί οί δέ φόβοιο 1 δυσκελάδου -σαντο, λάθοντο δέ L dachten an klägliche Flucht vgl. Λ 71 = /7771 in 3 a u. /2216 in 4a χ Ύ268 (Ach. zu Hektor:) ,,παντοίης άρετής μι -σκεο“ besinne dich auf all dein Können K5Q9 (Ath. zu Diom.:) „νόστου δή -σαι ... 1 νηας έπι γλαφυράς“, den Rückweg /142 άνώγει (Men.) πάντας Αχαιούς 1 νόστου μι-σκεσθαι έπ9 εύρέα νώτα θαλάσσης sich (jetzt) an die Heimfahrt übers Meer zu machen (im Gegensatz zu Ag., der vorher noch Opfer bringen will), vgl. «472 u. o3 77192 έπειτα δέ καί περί πομπής 1 -σόμεθ9 kümmern wir uns um das Geleit Η3Ί\ καί φυλακής -σασθε καί έγρήγορθε έκαστος = Σ299, kümmert euch um den Wachdienst, und keiner soll (dabei) schlafen /2601 (Ach. zu Priam.:) „νϋν δέ -σώμεθα δόρπου“, vgl. V. 618f. μεδώμεθα (σίτου) <5213 δόρπου δ9 έξαύτις -σώμεθα laßt uns uns wieder ans Essen machen (das durch die Reden unterbrochen war) /2602 καί γάρ τ9 ήύκομος Νιόβη έ-σατο σίτου dachte an (- nahm zu sich) 4-/2613 υ246 (Amphin. zu Freiem:) „άλλά -σώμεθα δαιτός“ (sc. und nicht mehr an den Plan, Tel. zu ermorden) κ 177 -σόμεθα βρώμης μηδέ τρυχώμεθα λιμώ 7/138 ω (= Hermes) πυμάτω σπένδεσκον (Phäaken), οτε -σαίατο ^κοίτουΔ wenn sie sich ans Schlafengehen machten π481 u j τε -σαντο καί ύπνου δώρον έλοντο υ!38 άλλ9 οτε δή κοίτοιο καί υπνου μι-σκοιτο (Od.) 2 b mit άμφί
4- Akk., Bed. wie in 2 a ß', zur Konstruktion vgl. s.v. άμφί B III u. D 3 h. 7, 2 άμφί Διώνυσον ... 1 -σομαι,, ώς ... 2 c
mit Relativ- bzw. indir. Fragesatz 2? 492 πληθύν δ’ ούκ äv έγώ μυθήσομαι ούδ9 όνομήνω '2w.' εί μή 'Ολυμπιάδες Μοϋσαι ... 1 ... -σαίαθ9, όσοι ύπό "Ιλιον ήλθον made mention of (Leaf z.St), vgl. o. 2 a/? — weder trans, „mich (den Dichter] erinnern“ (so noch Kirk z.St.) noch „sich entsinnen“ (es geht nicht um das Gedächtnis der Musen, sondern um das, was der Dichter von ihnen erfährt); trotz Rel.-Pron. (όσοι = sc. τούτων, όσοι) faktisch abh. Fragesatz, vgl. (allg.) Schwyzer-Debrunner II 643 u. (z.St.) Krischer, RhM 108, 1965, 5 T339 έπί δέ στενάχοντο γέροντες ' -σάμενοι τά έκαστος ένί μεγάροισιν έλειπον, gemeint Angehörige und Besitz wie (9662 (s.o. 2aaaa) 2d absolut, (vgl. 3 c u. 4d), in der Regel als Part, zu Verba dicendi: T314 ^-σάμεν^ος δ9 άδινώς άνενείκατο (Ach.) sich der Erinnerung hingebend, vgl. V. 315ff. (redet von Patr.) ε6 τοίσι δ9 Αθηναίη λέγε κήδεα πόλλ9 Όδυσήος ' L Λη' μέλε γάρ οί weil sie an ihn (in Sorgen) dachte oder an ihn gedenkend = von ihm berichtend //309 L Λοι δή έπειτα φίλους έκλαιον εταίρους, ' οΰς έφαγε Σκύλλη gaben sich der Erinnerung hin rl!8 (Bettler zu Pen.:) ,,μηδ9 έμόν έξερέεινε γένος καί πατρίδα γαΐαν, 1 μή μοι μάλλον θυμόν ένιπλήσης όδυνάων ' u j<p· μάλα δ9 είμί πολύστονος wenn ich daran denken ηιμβ, vgl. δ 106 (s.u. in 3 c) h. Ap. 150 οί δέ σε πυγμαχίη τε καί όρχηθμφ καί άοιδή 1 L Λοι τέρπουσιν, όταν στήσωνται άγώνα, entw. abs. deiner gedenkend oder mit Dat. άοιδή mit Lied (dich) verkündend (wie 2 a ß) oder mit allen drei Dativen remembering you with boxing dancing and song (Smith-Pearcy z.St.) Formen von Med. μιμνήσκομαι auch in Kompos. άπομ ΩΑ2% u. Th. 503 u. έπιμ Ρ103 u. 5191 (s. II) 3 Med. μνάομαι denken an, sich kümmern um’, gedenken 3 a mit Gen. B686 οϊ γ9 ού πολέμοιο δυσηχέος έμνώοντο (Myrmidonen) dachten nicht
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
an Kampf zum Unterschied zu μ χάρμης vgl. L4 28 A. 18 Λ 71 έπ9 αλληλοισι θορόντες ' δήουν, ούδ9 έτεροι μνώοντ9 όλοοϊο φόβοιο = /7771, vgl. 2V48+ in 2 a γ s.u. 3d 3b mit Adv. -δε Π697 οί δ9 άλλοι φύγαδε μνώοντο έκαστος 3c absolut, vgl. 2d und 4d 5106 (Men.:) ,,ού τόσσον οδύρομαι ' ώς ένός, ός τέ μοι ύπνον άπεχθαίρει καί έδωδήν ' μνωομένω wenn ich an ihn denke, vgl. r!18 in 2d o400 (Eum.:) ,,κήδεσιν άλλήλων τερπώμεθα λευγαλέοισι 1 μνωομένω (μεμνομένω v.l.) wenn wir ihrer (der Schmerzen) gedenken ( = sie uns erzählen) 3d unklar, viell. mit Gen. Obj. inc. auct fr. PSI 1386, 3 7/]ρ7/£ (vel Ικού]ρης, suppl. Bartoletti) μνωομένης o[, trotz unklarem Kontext nicht zu μνάομαι „freien“, weil dabei Frau als Subj. nicht möglich; bei Bed. „denken an“ ist entweder ein vorhergehendes Subst. (Ήρης, κούρης o.a.) Obj. oder ein nicht überliefertes Wort (dann Ηρης vel κούρης Subj. zu μ) 4 Perfekt μέμνημαι in Gedanken, in Erinnerung behalten, denken an, die Erinnerung, das Gedenken nicht verdrängen', seine Aufmerksamkeit lenken, sich kümmern um 4 a mit Gen. der Person oder Sache, Φ442 mit folg. Nebensatz 4aa an die man denkt, sich erinnert (Personen): Ύ390 (Ach.:) „αύτάρ έγώ καί κεΐθι (= im Hades) φίλου με-σομ9 εταίρου“, vgl. V. 387 τού δ9 ούκ έπιλήσομαι /24 κλαΐε (Ach.) φίλου έτάρου με-μένος in Gedanken bei, vgl. V. 6 Πατρόκλου ποθέων άνδροτήτα Ψ 648 (Nestor zu Ach.:) „χαίρει δέ μοι ήτορ, 1 ώς μευ άεί μέ-σαι ένηέος, ούδέ σε λήθω 1 τιμής, ής τέ μ9 έοικε τετ- ιμήσθαι“ daß du immer an mich als einen Freund denkst (und nicht vergißt, mich so zu ehren, wie es sich gehört), aber τιμής nicht von μ. abh., wie o.s.v. λανθάνω Sp. 1629, 10 vermutet, vgl. Ameis-H. z.St.; zum Ausdruck vgl. χ208 (in 2 a aaa) ω 195 ώς εύ μέ-τ9 (Pen.) Όδυσήος, ' άνδρός κουριδίου wie treu behielt sie Od. im Gedächtnis, ihren Ehemann, vgl. o 23 ß233 (Mentor:) ώς οΰ τις μέ-ται Όδυσσήος θείοιο 1 λαών οίσιν άνασσε, πατήρ 5* ώς ήπιος ήεν = ε 11 wie keiner die Erinnerung an den göttlichen Od. bewahrt von den Männern, über die er herrschte 6 592 (Men. zu Tel.: „ich schenke dir einen schönen Trinkbecher) ϊνα σπένδησθα θεοϊσιν ' ... ^έμέθεν με-μένος ήματα πάντα“ zum Andenken an mich (vgl. 6462) 6431 (Alkin.: „ich will dem Fremden einen schönen Becher geben) L ' σπένδη ... Διί“ (und anderen Göttern) o23 (Ath. über wiederverheiratete Witwe: „sie will dessen Hausstand mehren, der sie heiratet) παίδων δέ προτέρων καί κουριδίοιο φίλοιο 1 ούκέτι μέ-ται τεθνηότος ούδέ μεταλλμ“ um ihre früheren Kinder kümmert sie sich nicht mehr und denkt nicht mehr an ihren Ehemann, wenn er tot ist, und fragt nicht mehr nach ihm, vgl. ω!95 (Sachen/Begriffe) 6244 (Alkin.
zu Od.: „vernimm ein Wort, das du einem andern sagen kannst, wenn du mit Frau und Kindern beim Mahl sitzt) ήμετέρης άρετης με-μένος «464 (Kirke zu Od.* Gefährten:) „νϋν 5’ άσκελέες καί άθυμοι, 1 αίέν άλης χαλεπής με-μένοι“ immer denkend an Th. 103 (wenn einer, dem es schlecht ergangen ist, einen Dichter singen hört) αίψ9 ö γε δυσφρονέων έπιλήθεται ούδέ τι κηδέων 1 μέ-ται Θ362 (Ath. über Zeus:) „ούδέ τι τών μέ-ται, ό οί μάλα πολλάκις υιόν * τειρόμενον σώεσκον“ Φ442 (Pos. zu Ag.:) „ούδέ νυ τών περ ' μέ-αι, όσα δή πάθομεν“ /2745 (Andromache zu totem Hektor: „Du hast mir nicht sterbend ein Wort gesagt) ού τέ κεν αίεί ' μεμνήμην νύκτας τε καί ήματα δάκρυ χέουσα“ an das ich immerzu hätte denken können r581 (Pen.: „ich will dann das Haus verlassen) κουρίδιον, μάλα καλόν, ένίπλειον βιότοιο, ' τοΰ ποτέ με-σεσθαι όίομαι έν περ όνείρω φΊ9 an das ich, glaube ich, manchmal denken werde, auch im Traum Th. 562 έκ τούτου δήπειτα δόλου (χόλου ν.1.) με-μένος αίεί' ούκ έδίδου μελίησι πυρός μένος, zur v.l. s.o. s.v. δόλος Β 1 b α West’s Argumentation zugunsten von χόλος (,,χ. suits the usual epic use of μεμνησθαι better than δόλου“) ist falsch, sowohl allg. (vgl. z.B. Γ64 έριδος μ) als auch für Hes. (vgl. z.B. Th. 651 μ φιλότητος: wie δόλου beschreibt φ. bewertend eine in der Vergangenheit liegende Handlung). Zu χόλου müßte μ zudem bedeuten „er besann sich immerzu auf seinen Zorn“ und das wäre eine theologisch unhaltbare Aussage über Zeus. Der vergißt zwar nichts, zürnt aber nicht immerdar, 217
218


μιμνήσχω
μίμνω
und schon gar nicht muß er seinen Groll pflegen, vgl. <5353 in 4a γ 4aß gedenken, s.o. 2 a ß h. 1, 19 ουδέ πη έστι 1 σεΐ9 έπιληθομένω ιερής με-σθαι άοιδής 4ay auf die man seine Aufmerksamkeit lenkt, um die man sich kümmert (Person) «267 (Pen.: „Od. hat beim Abschied zu mir gesagt:) με-σθαι πατρός καί μητέρος έν μεγάροισιν ' ώς νϋν, ή έτι μάλλον έμεϋ άπονόσφιν έόντος" kümmere dich, vgl. ο 23 (Sachen) Ε263 (Diom. zu Sthen.: wenn Ath. mir den Triumph verleiht, beide [Aen. u. Pand.] zu töten, dann halte diese [unsere] Pferde zurück u. binde sie am Wagen fest) Αίνείαο 5’ έπαίξαι με-μένος ίππων (καλλίτριχας ίππους ν.1.) 1 έκ δ* έλάσαι ^Τρώων μετ' ... Αχαιούς* die des Aen. aber, stürme los, und kümmere dich um dessen Pferde, treibe sie weg von der Tr. zu den Gr., vgl. V. 323 (Ausführung) Αίνείαο δ' έπαίξας καλλίτριχας ίππους 1 έξέλασε u j. Gegen die meist übl. Auffassung von μ. als abs. (wie in 4d) und ίππων als Obj. von έπαίξαι (so La Roche, Ameis-H., Kirk z.St. u. fast alle Übersetzungen) spricht: 1. ein Gen. Obj. zu έπαίσσω wäre zwar allg. syntakt. nicht auszuschließen (vgl. Leaf z.St.), aber doch singulär (vgl. L6 127 A. 1); die Angabe o. s.v. άίσσω I Sp. 378, 75 [έπαίσσω steht auch mit Gen. Obj. ] bezieht sich nur auf £263, das weitere Beispiel von Leaf (N 687, s. dazu o. s.v. έχω II Sp. 839, 66) ist falsch; meist steht (έπ-)άίσσω abs. (so auch V. 323 bei der Beschreibung der Ausführung), sonst mit Akk.- oder mit Dat.-Obj. 2. μ. abs. verstanden könnte aber nicht heißen „merk dir das gut“, denn das bedeutet μ. nie und steht überdies schon in V. 259 (ένί φρεσί βάλλεο σησιν), sondern nur „denk dran“. Das aber wäre in einer solchen Befehlsrede inhaltlich und stilistisch ungewöhnlich. Denn weder bietet der Adressat Anlaß für eine zusätzliche Mahnung, noch ist ein Befehl „erinnere dich an das, was ich dir jetzt sage“ der Situation angemessen. Sthen. wird ja nicht wie z.B. Od. von Kirke auf überraschende Dinge in der Zukunft hingewiesen oder wie der Adressat der Bauernregeln des Hes. auf Regeln, die man beachten muß (z.B. Op. 623 μεμνημένος, ώς σε κελεύω) oder erhält wie Anch. von Aphr. in h. Ven. 283 einen Text zur Erinnerung, sondern er bekommt eine Reihe von konkreten Handlungsanweisungen für einen möglichen, kurz bevorstehenden Fall: warte erst, stürme dann los, und richte dein Augenmerk einzig auf die Pferde (nicht etwa auf die Verfolgung der Feinde). Vgl. noch Leaf z.St. und L6 *F361 σκοπόν είσεν (Ach.) ' ... Φοίνικα, ... 1 ώς μεμνέωτο (μεμνόωτο ν.1.) δρόμου (vulg., δρόμους ν.1.), καί άληθείην άποείποι ut observaret cursum (Heyne z.St.) oder das Laufen (der Gespanne), nicht etwa „sich merkte“ (Ameis-H.). Phoin. wird „Kampfrichter“; zur Verbform s. van Leeuwen, Enchiridion dictionis epicae, Leiden 1918, 452 T231 με-σθαι πόσιος καί έδητύος /2129 (Thetis zu Ach.:) „σην έδεαι κραδίην με-μένος ούτε τι σίτου ' ούτ' εύνής," /2216 (Hektor fiel nicht als Feigling, sondern als einer) ούτε φόβου με-μένον ούτ9 άλεωρής der nie an Flucht dachte noch an Entkommen, vgl. 7V48+ in 2 a χ £818 (Diom. zu Ath.: „ich fürchte mich nicht) άλλ9 έτι σέων μέ-μαι έφετμέων, άς έπέτειλας ich beachte deine Anweisungen δ 353 οί δ9 αίεί βούλοντο θεοί με-σθαι έφετμέων, zum gnomischen Imperfekt s. E. Ahrens, Gnomen in gr. Dichtung, Halle 1937, 82; αίεί entw. zu βούλοντο oder zu μ. (vgl. oben I Sp. 285, 65ff.); Subj. zum Infin. entw. άνθρώπους (so oben II Sp.85, 59) oder θεούς (Eust. z.St.), μ. dann aber nicht beachten, sondern „im Gedächtnis behalten“ Op. 298 άλλά σύ γ9 ήμετέρης με-μένος αίέν έφετμής 1 έργάζευ, Πέρση meine Ermahnung achtend Ορ. 616 τότ9 έπειτ9 άρότου με-μένος είναι ‘ ώραίου ans Pflügen zu denken Op. 641 έργων με -μένος είναι * ώραίων πάντων, zur Sache vgl. Ορ. 422 u.a. in 4d 4b m. Akk. der Person oder Sache, außer Z222 (Akk. d. Beziehung) nur Neutra Z222 (Diom.:) ,,Τυδέα δ9 ού μέ-μαι, έπεί μ9 έτι τυτθόν έόντα ' κάλλιφ9" was den Τ. anbelangt, da habe ich keine Erinnerung 1527 μέ-μαι τόδε έργον έγώ πάλαι, ού τι νέον γε, ' ώς ήν ich denke da an diese Sache, eine alte, gar nicht neue ... wie es war, vgl. V. 524 έπευθόμεθα κλέα άνδρών ξ 168 (Eum. zu Bettler:) „καί άλλα παρέξ μεμνώμεθα, μηδέ με τούτων ‘ μί-σκ9 “ Iqßt uns 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
an anderes, abliegendes denken ( = die Sprache bringen auf, vgl. <5118 in 5) ω122 (Amphimedon zu Ag.:) „μέ-μαι τάδε πάντα, ... ώς άγορεύεις" (ja) ich habe das alles im Gedächtnis, vgl. V. 115 vgl. Op. 422 τήμος άρ9 ύλοτομεΐν με-μένος ώρια έργα u. in d vgl. ¥^361 v.l. (in 4 a) 4c mit Nebensatz u. mit Infinitiv 018 (Zeus zu Hera:) „ή ού μέμνη (μέμνησ9 ν.1.) ότε τ9 έκρέμω ...“ weißt du nicht mehr, vgl. V. 31 4- K188, Φ396, <ull5 (v.l. μέμνησ9) P364 μέ-ντο γάρ αίεί 1 άλλήλοις άν9 όμιλον άλεξέμεναι φόνον αίπύν, sie kümmerten sich immer darum (= vergaßen nie) vgl. Φ442 (Pos. zu Ap.:) „ούδέ νυ τών περ ' μέ-αι, όσα δή πάθομεν" 4d absol. (immer als eingeschobenes Partizip), vgl. 2 d u. 3 c TI53 (Ach.:) ,,ώς κέ τις αύτ9 Άχιλήα ΐδηται 1 ... ' ώδέ τις ύμείων με-μένος άνδρί μαχέσθω", „μ. sc. μάχης, quod in μαχέσθω latet“ (Doederlein z.St., vgl. Heyne z.St., L4 33). Anders sch. TI53 u.a. „μ. τοΰ μιμεΐσθαί με", aber auf den dann Anwesenden bezogen hieße μ. eher „sich kümmern um“ (wie z.B. h. Cer. 283 in 2ay; /208 u.a. [s. 2a« aa] sind kein Gegenbeispiel, μ. bezieht sich dabei auf Erfahrungen); zur Interpunktion s. Leaf z.St. «343 (Pen. zu Phe- mios:) ,,τοίην γάρ κεφαλήν ποθέω με-μένη αίεί 1 άνδρός", Gen. άνδρός formal zu κεφαλήν, sinngemäß aber auch zu μ. 5151 (Men.:) „καί νΰν ή τοι έγώ με-μένος άμφ9 Όδυσήΐ ' μυθεόμην, όσσα κείνος ... έμόγησεν" da habe ich eben, aus der Erinnerung, von Od. erzählt, wie (vgl. Ameis.-H.) Op. 422 τήμος άρ9 ύλοτομεΐν με-μένος ώρια έργα, viell. ώρια έργα von μ. abh., vgl. Ορ. 616 u. 641 in 4 a γ Op. 623 γήν δ9 έργάζεσθαι 1(με-μένος, ώς σε κελεύω* beachtend Ορ. 711 (wenn dich einer mit Worten oder Taten kränkt) δίς τόσα τείνυσθαι με-μένος daran denkend, was er dir antat Op. 728 (Regeln zum Urinieren:) αύτάρ έπεί κε δύη (Sonne), με- μένος, ές τ9 άνιόντα, 1 μηδ9 άπογυμνωθείς (sc. μηδ9 όμιχεΐν), μ. bezieht sich offenkundig auf das im vorherigen ausgesprochene Verbot; zum unklaren Inhalt der Verse s. West z.St. h. Ven. 283 (Aphr. zu Andr.:) τώ δέ σύ μυθεΐσθαι u d nicht vergessend, was ich dir befehle vgl. £263 in 4a χ 5 Passiv 5118 (Men. bemerkt, daß Tel. bei Erwähnung d. Od. weint u. überlegt) ήέ μιν (= Tel.) αύτόν πατρός έάσειε -σθήναι (έάσει έπιμνησθήναι ν.1.), ' ή ob er es ihm überlassen sollte, daß an seinen Vater erinnert werde ( = des Vaters Erwähnung getan werde), vgl. £168 in 4 b Passivformen auch «31 u. 5189 (s.u. II) sonst umschrieben in Ausdrücken wie μνημοσύνη /μνήστις 4- Verb είμί/γίγνομαι (s. s.w.)
II Komposita «v«-: eher mit Aspekt „wieder“ (Schwyzer II 440) als „herauf* (so o. s.v. άνά I Sp. 758, 43ff.) /211 (Nestor zu Tel.:) ,,ώ φίλ9, έπεί δή ταύτα μ' άνέ-σας, (μ9 άρ9 έ-σας, παρέ-σας, έπανέ-σας w.ll.) καί έειπες", zum Akk. ταύτα s.o. 11 c άπο-: mit Aspekt der Reziprozität, vgl. o. s.v. άπό Sp. 1079, 9ff. /2428 τώ (τών v.l.) οί (sc. Hector) άπο-σαντο (έπε-σαντο v.l.) (Götter) καί έν θανάτοιο περ αίση deswegen haben sie es ihm gedacht, auch im Todesschicksal, vgl. V. 422 κήδονται u. V. 426 f. ού λήθετ9 Th. 503 οί οί άπε-σαντο χάριν εύεργεσιάων erstatten ihm den Dank für seine Wohltaten, Konstr. wie χάριν φέρομαι ESI4 έπι-: offenbar ohne besonderen Aspekt, viell. verstärkend P103 (Men.: „Wenn ich Aias höre) άμφω κ9 αυτις ίόντες έπι-σαίμεθα χάρμης", vgl. ο. Δ222* (in 12 a γ) «31 τοΰ (sc. Ares) ό γ9 έπι-σθείς έπε9 ... μετηύδα (Zeus) a 5189, nimmt -σατο von V. 29 bzw. V. 187 wieder auf 5191 (Peisistr. zu Men.: „Du seist über die Maßen klug, sagte Nestor mir) ότ9 έπι-σαίμεθα σεΐο", vgl. 0662 (έπί δέ μνήσασθε) u. /2428 (ν.1.) ύπο-: bes. Aspekt unklar, nur von Ath. als Subj. a 321 ύπέ-σέν τέ έ πατρός 1 μάλλον έτ9 ή τό πάροιθεν ließ ihn noch mehr als vorher an seinen Vater denken o3 οίχετ*, Όδυσσήος ... υιόν ' νόστου (-ον ν.1.) ύπο-σουσα καί ότρυνέουσα νέεσθαι, vgl. μ38 (Kirke zu Od.:) „σύ 5* άκουσον, ' ώς τοι έγών έρέω, -σει δέ σε καί θεός αύτός" ermahnend vgl. άμφί m. Akk. h. 7, 2 (in 12b); ηερί 4- Gen. η 192 (in I2ay), sowie έπαναμ. u. παραμ. als w.ll. in y211 (in II) Μ. Schmidt
μίμνω s. μένω
219
220


μιν
μιν, νιν L 1 bereits myk., s. DMic. I 451; allg.: Chantraine, Gr. h. I 264f. 2 Etym.: nb. Frisk u. Chantraine, Dict. s. ferner Wackemagel, KJ. Sehr. III 1868f.; Milani, Aevum 39, 1965, 413f. (über myk. Gebr.); Rix, Histor. Gr. 186; Ruiperez, Minos 20—22, 1987, 545—550; Ruijgh, in: Fragmenta Dramatica, ed. H. Hoffmann, Göttingen 1991, 75 f. 3 Stellg. im Satz: Wackemagel, l.c. 1865f. 4 Gebr.: emph.
Pron.: Labarbe, L’Homere de Platon 86; Lohse, Helikon 5, 1965, 263; indir. refl. Gebr.: Chantraine, Gr. h. II 154 5 Textkritik: Wackemagel, l.c. 1547f. (μιν für έ); v. d. Valk, Text. Crit. Od. 30 (zu 0664); Labarbe, l.c. 84-7 u. Lohse,
l.c. 262f. (zu 7654) 6 zu einzelnen Versen: B550: Frazer
jr., H. 97, 1969, 263; /269: J. J. Hartmann, Epistola Critica, Leiden 1896, 15f.; Dietrich, Death 216 Anm. 1; h. Ap. 137: Forstel, Apollonhymnus 128; P. Μ. Smith & L. T. Pearcy, The hom. hymn to Ap., Bryn Mawr 1981, z. St.
Stellen s. Gehring u. Hofinger; Nachträge: Plusv.: 038a, 7224 a, 7V218a, J155a, i522a, Op. 173 b(?); Pap. u. ep. Fr.: Alcmaeonis fr. 1, 1 p. 76 (ci. bei Davies); Pan. fr. 30 Matthews; Choer. fr. 23, 30 Colace(?); Cat 51 A, 2 Trav. (?, s. Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff.); Cat. 96 C, 8 Trav.(?); inc. auct. fr. PSI 1386, 27 (?); Vit. p. 12, 21; viv: Cypr. fr. 6, 12 p. 24 G. C. Wakker
Μινύειος, -ήιος [1‘, 1°, 1H] E zur Bildg. s. Μινύης E; die Formen -ειος /ήιος wechseln nach metr. Erfordernis B formelh. Epithet (des böot.) ^Όρχομεν^ός minyisch (zum Ethn.) oder = (Stadt) des Μινύης (s.d. Β) B511 (L Λόν -ειον), λ 284 (L Δώ -είω [nonn. codd. Μινυήων, nicht in den codd. bei v. Thiel]); Hes. fr. 257,4 (u Λόν -ήιον)
B. Mader
Μινυηϊάδης [1H] Patron, (s. Μινύης B) Hes. fr. 70, 35 Όρχομ]ενοΐο -ao B. Mader
Μινυήϊος [1‘] Σχ Paus. 5, 6, 3: τώ δέ ποταμω Ανίγρω -ον τό όνομα είναι τό άρχαΐον ώμολογήκασιν οί Αρκάδες, Str. 8, 346: ό Άνιγρος ποταμός, καλούμενος πρότερον Μινύειος, δίδωσιν ού μικρόν σημεΐον (sc. für die Identif. von Arene, s.d.) L s. Μινύης L
B Fluß im Gebiet von Pylos, Λ 722. Nach V. 723 ff. etwa einen halben Tagesmarsch südl. des Alpheios bei Arene (s.d.). Letzteres schon in der Ant. unbek., doch ist die Identif. des Μ. mit dem Anigros bei der Lagune von Kaiapha (s. Σχ, vgl. Bölte, RhM 83, 1934, 326; ders. RE XIIIA, 1939, 186) überzeugend, vorausg. daß die geogr. Genauigk. der Passage nicht nur scheinbar ist (das gilt auch unabhäng. davon, ob man Pylos hier mit der triphyl. oder messen. Stadt gleichsetzt); auch scheint es eine lokale Trad. gegeben zu haben (s. Σχ). Der N. wird mit der Ansiedlg. von Minyem in Triphylien erklärt (s. Hdt. 4,148, vgl. L6 143, 9 35), aber viell. ist auch der Flußname prim, (dann urspr., wie in Böotien, Μινύης!); auffällig ist jedenf. eine gewisse geograph. Ähnlichk. zw. der Lagune von Kaiapha u. dem Kopaissee B. Mader
Μινύης [2H, le] E Ethn. u. PN (Heros? Gott? vgl. Flußnamen, s. Σχ; Μινύα, Stadt in Thessalien, St.Byz. s.v.; IG IX 2, 521, 30); viell. ident, mit myk. me-nu-a 2/me-nu-wa, PN u./o. Titel, s. L8·10·11 und DMic. I s.v. - Herkunft uns.; wenn Φλεγύας zu φλέγω (s. Frisk II 971; vgl. φλεγύας ’Ad- lerart, nach ihrer Farbe benannt’ u. s. Solmsen-Fraenkel, Idg. Eigennamen 107 zu Ethn. aus Tiemamen), dann wohl auch Μ. gr. (zur Wz. *mei-nu- oder *mein(u)-, als 5./6. mei- bei Pokorny 711?); nach L8 zu vorgr. -υ- Stämmen, viell. zu ON auf -mö, s. L10 56, vgl. Ls. - Verwandtsch. mit Μίνως nicht ganz auszuschließen, s. L10 261 A. 135, doch vgl. s.v. (E); Faust, ZVS 83, 1969, 104. - Abl. -ήϊος / -ηϊάδης setzen *Μινυεύς voraus (-ειος dann metr. Var.) oder ein besonderes Poss. -Suff., s. L10 261, L11 48 (ferner Beck, ZPE 73, 1988, 7)r
Σχ sch. D B511: παραρρεΐ ... ποταμός -ας άφ ού Μινύαι έκλήΰησαν, vgl. Eust 272, 35 z.St.
L »Wilamowitz, HU 222f.; 2Beloch, Gr. Gesch.2 1.2, 62f.; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μινύΦα»
3PrelIer-Robert 2, 54ff.; 4Ed. Meyer, Gesch. d. A.2, II 1 259ff.; 5Krahe, Gl. 17, 1929, 101; 6Nilsson, Myc. Origin 129—159; 7Thomson, Frühgesch. 142—155; 8Heubeck, Praegraeca 36f.; ’Kiechle, Lakonien 25ff.; 10Ruijgh, Etudes; 11 ders. SMEA 4, 1967, 48; 12Giovannini 24; ,3H.S.-L. 38; 14Gschnitzer, in: Donum Indogermanicum/Festschr. fiir A. Scherer 101; 15Lauffer, RE Suppl. XIV, 1974, 331 f.; 16West, Cat.; 17Griechenl.-Lex. s.v. Orchomenos, m. Lit.
B Sohn des Pos. u. der Euryanassa nach Hes. fr. 62 (sch. A326; = Hes.? vgl. D, wonach bei Hes. viell. S. des Aiolos), sowie Vater der Klymene u. Großv. des Iphiklos (S. des Phy- lakos), vgl. Hes. fr. spur. 387 u. Nosti fr. 4 p. 68 Dav.; V. des Orchomenos (Hes. fr. 70,35: Όρχομ]ενοΐο Μινυ- ηϊάδαο), weitere Deszendenz: Andreus > Eteoklos (V. 34), über letzteren Vbd. mit dem Geschlecht des Athamas (> Leukon > Euhippe > Eteoklos); zu weiteren Nachkommen des Μ. bei Hes. s. L16 64ff., zur Genealogie L7; Μ. u. seine Nachkommen (u. bes. die Argonauten unter ihnen?) spielten wahrsch. eine wesentl. Rolle im gleichnamigen Epos (Dav. p. 144f.), das wohl kaum auf Unterweltszenen beschränkt war (vgl. fr. 2 p. 144 Dav.: μνήμη ... έν ταύταις [Od., Nostoi, Minyas] καί "Αιδου καί τών έκεΐ δειμάτων έστίν), s. L3 57; vgl. L1 — Strittig, ob Μ. prim. VN (allg. Auffassg., s. bes. L69) oder PN (Heros? Gott? Flußgott?), s. L214. Der Form nach ist Μ. eher PN u. im fgrE nur als solcher überl. (die Abl., s.o., in einer, sicher alten, Formel u. im Flußnamen sind mehrdeutig), anderers. gibt es (gerade im böot/thes- sal./nordgr. Bereich) auch Ethnika auf -άς, vgl. vor allem die Phlegyer (7V3O2 eindeutig Ethn.), die den Minyem örtl. u. genealog. sehr nahe stehen; ferner hat Μ. keine eigenen Mythen (L6 133) u. ist wohl, als Vater des LOrchomenoSj (s.o.; in der jüngeren Überl. gibt es allerd. verschiedene Var. in seinem Verh. zu ihm, u.a. ist er auch sein Sohn), als Eponym des Reiches von L aufgefaßt, u. es ist in seinem N. der des Trägervolkes vorausg. worden; daß dies erst aus der mehrdeutigen hom. Formel Όρχομενός Μινύειος herausgelesen u. auf ihrer Grundlage das Volk der Minyer überhaupt erst erfunden worden sein sollte, ist wenig wahrsch., vgl. L6 133 ff. zur alten Vbd. von Minyas/Minyem mit Athamas/A- thamanen u. den Argonauten. Waren demnach in der Erinnerg. der nachheroischen Zeit die Minyer das „Staatsvolk“ von uOr- chomenosj, so muß das keinesfalls für die ganze myth. Zeit u. die verseh. Entwicklungsstadien von L u gelten. — Zum Gebiet, zu Bzhg.en der Minyer zur Peloponnes, insbes. Pylos u. zu den Argonauten s. L4·7·913 u. vgl. λ 284 sowie den Flußn. Μινυήϊος
D λ 284 v.l. (für Μινυείω); Hes. fr. 10 a, 2 viell. zu ergänzen (dann S. des Aiolos), s. L16 60 Anm. 65, vgl. aber oben s.v. Μάγνης B. Mader
μινύΦω [5·, 4°, 5H, 2h] E ererbt (vgl. lat. minuo, dt. mindern), gebildet wie φϋινύδω, s. Strunk, Nasalpräsentien 80ff.; vgl. μίνυνϋα, -υν&άδιος, μείων F trans.: -ει 3, -ουσι 1H, -η \, -εσκον 1°; intrans.: -ει 3, -ουσι(ν) 3, -η 1H, -ουσα 2\ -εσκε 1H Μ 1 U~3] -η 0492 [_4Γ-ει δε τε* (έργ/ήτορ + Gen.) /7392, 637*4 s 467; -ει 0493, Ορ. 6 [««-] -η δέ τοι έργον Ορ. 409 [UJ] -ει Υ242 2 [-Jv]
-ουσα h. Cer. 201 ζ 304 [ν--^] -ουσι δέ οίκοι/ον Ρ738, Ορ. 244/325; -εσκε/ον Hes. fr. 204, 128, ξ!7 [^*χ]
-ουσιν μ 46 Σχ sch. D 0492 u.ö.: έλαττοΐ' μειοϊ, Π392 u.ö.: έλαττούται. φθείρεται
Β (1) mindern, (2) vermindert werden, schwinden (zum trans.-kausat u. intrans. Gebr. s. βριάω mit Lit), nur Präs.st.; von (Lebens-)Kraft, Besitz (όλβος). — Wortf.: φθίνω/ύΰω (ebf. trans, u. intrans, gebr.), βλάπτω (s.d.), κάρφω, κείρω, μαραίνω, (ά)μαυρόω, σήπω, σίνομαι, χαλέπτω, μείονα ΰηκεν, Ορρ. άέξω, όφέλλω (weitere s.u. in den Vorbem.) 1 trans.; Zeus mindert, schwächt (Kraft der) Menschen (s.u. im Kontext (ά)μαυρόω, κάρφω, φόινύδω, σίνομαι u. als Ορρ. άέξω, άμύνω, άρήγω, βριάω, όνίνημι, όφέλλω, κύδος έγγυ- αλίζω, sowie μένος άέξω, εμπνέω), 3x dir. R.: 0492. 493 (Hektor: „άρίγνωτος Διός) άλκή, 1 ήμέν ότέοισιν κύδος 221
222


μινύΦω
Μίνως
ύπέρτερον έγγυαλίξη, ήδ' ότινας -η (-ει, οι vv.ll.) τε καί ούκ έθέλησιν άμύνειν, ' ώς νΰν Άργείων -ει μένος, άμμι δ’ άρήγει“ Κ242 (Aen.:) „Ζεύς δ’ άρετήν άνδρεσσιν όφέλλει τε -ει τε“ Ορ. 6 ρέα μέν γάρ βριάει, ρέα δέ βριάοντα χαλέπτει, ρεΐα δ’ άρίζηλον -ει καί άδηλον άέξει, 1 ρεΐα δέ τ ιθύνει σκολιόν καί άγηνορα κάρφει Götter mindern, schädigen jem.s Haus (vgl. in 2), Besitz: Op. 325 (318 αιδώς, ή τ άνδρας μέγα σίνεται ήδ’ όνίνησιν) ρεΐα δέ μιν (sc. όλβον) μαυροΰσι θεοί, -ουσι δέ οίκον 1 άνέρι τώ, παΰρον δέ τ έπί χρόνον όλβος όπηδεί Freier dezimieren Od.’ Schweine (vgl. κείρω)'. ξ\Ί (Eum.’ Schweine) πολλόν παυρότεροί' τούς γάρ-εσκον έδοντες (μνηστήρες), vgl. (Th. 447) μείονα θήκεν 2 intrans. 2 a Besitz, Häuser, (Ertrag der) Arbeit schwindet, geht zugrunde'. P738 (Gl.:) ^-ουσι (φ/μινυθε pap.) δέ οίκοι ά 1 έν σέλαϊ μεγάλω Ορ. 244 (Zeus straft ΰβρις) άποφθινύθουσι δέ λαοί' 1 ούδέ γυναίκες τίκτουσιν, L j Ζ7392 (Gl.: Sturzbäche) -ει δέ τε εργ άνθρώπων Ορ. 409 ή δ’ ώρη παραμείβηται, -η δέ τοι έργον (μελέτη δέ τοι έργον όφέλλει) Hes. fr. 204, 128 (Unwetter Διός αίση) -εσκε δέ καρπός Häute schrumpfen (vgl. κάρφω [s.d.], σήπω): μ 46 (bei Sirenen) όστεόφιν θίς 1 άνδρών πυθομένων, περί δέ ρινοί -ουσιν 2 b Herz, Lebenskraft schwindet, verkümmert, vgl. verzehrt sich (ητορ/θυμόν έδειν, καταδάπτειν), dir. R.: <5374 (Eidothea zu Od.:) „-ει δέ τοι ητορ εταίρων“ (363 κατέφθιτο καί μένε άνδρών, 369 έτειρε δέ γαστέρα λιμός) = 467 Dem. verzehrt sich im Gram: h. Cer. 201 (άγέλαστος άπαστος) ήστο πόθω -ουσα (θυγατρός) = 304
D Hes. fr. 204, 101 [μή] ... ' τέκνα θεών μι[νύθ]η[ι φά]ρς ν.1. π 145 (vulg. φθινύθει)
Η. W. Nordheider
μίνυν&α [10*, 4°] Ε zur Bildg. Lejeune, Adv. en -θεν 358 f., Risch § 126 b. — Abi. μινυνθάδιος, vgl. μινύθω Μ 1 [^J -(α) Υ2Ί 2 -ά περ/δέ/γε Α416 = Ν
573« = /473«, Λ/356, Ξ358, Ψ9Ί, Α 501//1466, Λ539, Ρ 2ΊΊ/Θ3\5 [v‘x] άλλά -α /1317, ο494 Σχ sch. D Α 416: έπ ολίγον χρόνον, Δ 466'. έπ' ολίγον
Β kurz, (zeitl.:) nur für kurze Zeit, kurzfristig von Vergangenem u. (in dir. R., 8x) Zukünftigem, immer bei finitem Verb (20466 γένετο, 2' Kopula, 2x neg. [in 2]). — Wortf.: ολίγον, Ορρ. δηθά, δήν (s.dd.), πολλόν έπί χρόνον 1 in ep. Erz. über Vergangenes Δ466 -α δέ οί γένεθ’ ορμή (wurde getötet) Λ 539 -α δέ χάζετο δουρός (angreifender Hektor) Ρ2Π -α δέ καί τοΰ Αχαιοί ' μέλλον άπέσσεσθαι mit Ορρ.: ο494 (Od. u. Eum.) καδδραθέτην δ’ ού πολλόν έπί χρόνον, άλλά -α' 1 αίψα γάρ Ήώς ήλθεν Ν5Ί3 ώς ό τυπείς ήσπαιρε L-d περ, ου τι μάλα δήνΛ + /473 (erhängte Mägde) 2 in dir. R. über Zukünftiges; präd. zur (zu erg.) Kopula: A 416 (Thetis zu Ach.: „solltest) άπήμων ' ήσθαι, έπεί νύ τοι αίσα L u (ώκύμορος καί όίζυρός“) Λ 317 (Diom.:) ,,μενέω καί τλήσομαυ άλλά -α ' ήμέων έσσεται ήδος“ in konz. Zush. wenn auch nur kurz, wenigstens für kurze Zeit: Λ/356 (Herold:) „όφρα πόνοιο -ά περ άντιάσητον (Aianten)“ Ξ 358 (Hypnos zu Pos.: „den Gr.) καί σφιν κΰδος όπαζε -ά περ, όφρ’ έτι ευδει 1 Ζεύς“ Ψ97 (Ach. zu Patr.’ ψυχή:) ,,-ά περ άμφιβαλόντε 1 άλλήλους όλοοϊο τεταρπώμεσθα γόοιο“ λ 501 (Ach.:) ,,εί τοιόσδ’ έλθοιμι -ά περ ές πατέρος δώ“ neg.: i?315 (Heph.:) ,,ού μέν σφεας έτ έολπα -ά γε κειέμεν ουτω“ (Ares u. Aphr.) Κ27 (Zeus:) „ούδέ -(α) έξουσι“ (Tr. den Ach.) H. W. Nordheider
μινυνθάδιος [6‘, 2°] F -ος 3, -ον 2; -ω 1; -οι 1; -ώτερον 1 Μ 1 [J«J] -ος/ον (δέ) Δ478 = P3Q2, Ο 612Λ4 353, Φ84; -ω δέ Α307; -οι τ328 2
-ώτερον Χ54 Σχ sch. min. P.Köln inv. 2281 u. P.Strassb. inv. 33 u. sch. D A352: όλιγοχρόνιον
B (zu μίνυνθα:) (1) kurzfristig (2) kurzlebig, 4x in dir. It - Wortf.: ώκύμορος, Ορρ. δηναιός, πολυχρόνιος (ήβης μέτρον) 1 vom αιών Getöteter (im Rückblick), άλγος Δ 478 (Simoeisios fiel, ούδέ τοκεΰσι θρέπτρα) -ος δέ οί αιών 1 έπλεθ’ — Ρ3Ο2 (Hippothoos) Komp, bei Fut.: Ύ54 (Priam.:) ,,λαοΐσιν δ’ άλλοισι -ώτερον άλγος ' έσσεται (wenn
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
andere Söhne tot u. nicht Hektor“) 2 von Menschen (als
pers. Schicksal einzelner u. [1°] allg.) Λ307 (Iphimedeia dem Pos.) έτεκεν δύο παίδε, -ω δέ γενέσθην vorausschauend: 0612 (Zeus ehrte Hektor) -ος γάρ έμελλεν ' έσσεσθ’ (μόρσιμον ήμαρ) (dir. R.:) /4 352 (Ach.:) ,,μήτερ, έπεί μ έτεκές γε -όν περ έόντα (τιμή“) Φ84 (Lykaon zu Ach.:) „-ον δέ με μήτηρ 1 γείνατο“ allg. (Sentenz): τ328 (Pen. zu Od.:) „άνθρωποι δέ -οι τελέθουσιν“
Η. W. Nordheider
μινυρίζω [1*, 1°] Ε onomatop., vgl. κινυρός, λιγυρός; zur Bildg. Tichy, Onomatop. Verb. 200; Schmoll, Verba auf -ίζω 131. 143 Σχ sch. D £889: θρηνεί
B wimmern, nur Präs.st., s. γοάω mit Wortf., ferner ίάχω, ίύζω u. τρύζω 'gurren’ £889 (Zeus verächtlich zum Wagenden [871 όλοφυρόμενος] Ares:) ,,μή τί μοι, άλλοπρόσ- αλλε, παρεζόμενος -ε“ wie ein Weib 5719 (Pen. wegen Tel.’ Reise) οϊκτρ’ όλοφυρομένη' περί δέ δμωαί -ον 1 πάσαι (άδινόν γοόωσα Πην.), wie Chor von Klageweibern, vgl. έπί δέ στενάχοντο γυναίκες (Ύ515+) u.ä.
Η. W. Nordheider
Μινωϊος [lh] Ε Adj. auf -ιο- zu Μίνως (s.d.); vgl. Schwyzer I 466, 479; Risch §42a; sowie Ruijgh, Etudes §68 FM [--vj -ώϊου h. Ap. 393 B zu Μίνως gehörig (h. Ap. 393), sc. Κνωσός, wo Μίνως geherrscht hatte (vgl. d. Bla) G. Steiner
Μίνως [3*, 4°, 7H] E vorgr. (aber kaum kleinas.) -ω- St. (vgl. Schwyzer I 480; L2 80, 259f.; L57; sowie Risch §58 b); unsicher, ob < *Minuö- zu *Minu- (vgl. L9; L10 159 (O10), 181 A. 41; sowie schon L4) od. zu myk. me-nu-ai bzw. me-nu-wa (Titel bzw. PN; vgl. L9; Docs.2 560 s.v.; Landau, Myk. PN 82 s.w.; weitere Lit. in DMic. I 436 f.); wohl primär kein PN, sondern 'vorgr.’ Appell, unbek. Bed. (vgl. Frisk II 243 s.v.); viell. 'minoischer’ Herrschertitel, etwa „(Priester) König“ (vgl. L1; L2 80, 93, 277; L11)
L !W. Brandenstein, JKF 2, 1953, 13-22; 2R. A. Brown, Pre-Greek Speech on Crete from Greek Alphabetic Sources (1985); 3H. v. Geisau, KJ. P. 3 (1969) 1332-1336 s.v. Minos; 4Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 429; 5Heubeck, Praegraeca (1961) 48f.; fy. Kamptz 127, 353 s.v.; 7Kretschmer, Gl. 31, 1951, 17f.; «Poland, RE XV/2 (1932) 1890-1927 s.v. Minos; ’Ruijgh, Etudes §224 Anm. 135; 10ders., Linear B: a 1984 survey = BCILL 26 (1985); HH. Waterhouse, BICS 21, 1974, 153-155
FM [1-] -ως 2V451 [-2] -ω Hes. fr. 145, 10; -ων Ξ
322 [-4] -ω Hes. fr. 145,15 [±x] -ως rl78 R-*]
ιΆριάδνην, 1 κούρην -ωοςΛ όλοόφρονος λ322; L u θαλερήν Hes. Th. 948 [--^] -ωος ρ523 [--«] -ωος άγακλειτοίο
Hes. fr. 204,57; -ωα 7V45O, Λ 568 Prosareferate: Hes. fr. 140; 144; 148(a); Epim. fr. 25 Diels; vgl. D
B PN, Minos, berühmter König in Kreta: 2V450. 451, Z 322, Λ322. 568, ρ523, rl78, Hes. Th. 948, Hes. fr. 140, 144, 145,10.15, 148(a), 204,57, Epim. fr. 25 Diels, vgl. D Epith. άγακλειτός (Hes. fr. 204, 57), vgl. λ568 -ωα ... Διός άγλαόν υιόν, όλοόφρων (λ322) 1 Lokalisierung la in
Kreta (vgl. 2V450. 453, λ 323, ρ523; Hes. fr. 140), bes. in Κνωσός (vgl. rl78), das als Μινώϊος (s.d.) charakt. wird 1b im „Haus des Hades“: s. 3 b 2 Genealogie (vgl. L3 1322L; L8 1893 B §3, 1895 B §4): S. des Ζεύς (vgl. 2V449f., S321f., λ568) u. der Ευρώπη II (s.d. BIT4; vgl. £321f- Φοίνικος κούρη; Hes. fr. 140; sowie D) - Vater von Δευκαλίων (s.d. BI; vgl. 7V451, τ178-180), Αριάδνη (s.d.; vgl. A321f.; Hes. Th. 947f.; Epim. fr. 25 Diels) u. Εύρυάλη (s.d. ΒII; vgl. Hes. fr. 148a) — Gatte der Πασιφάη (s.d.), die ihm den 'Minotauros’ gebiert (vgl. Hes. fr. 145, bes. 15—17) - Großvater des Idom. (s.d. B; vgl. 7/451-453, rl78-181; Hes. fr. 204, 56f.) — Bruder von 'Ραδάμανθυς (s.d.; vgl. H322, Hes. fr. 140, sowie D) u. Σαρπηδών (s.d.; vgl. Hes. fr. 140, sowie D) - Od. als Bettler 'Αϊθων' behauptet, aus dem γένος des Μ. zu stammen (vgl. ρ523ί., τ 178—181)
223
224


Μίνως
3 Funktionen 3 a Herrscher in Kreta (vgl. L3 1332f.; L8 1898 B §5): 7V450: -ωα Κρήτη έπίουρον r!78f.: ένθα τε -ως ’ έννέωρος βασίλευε Διός μεγάλου όαριστής, vgl. L8 1902 Β § 6 mit Bezug darauf Hes. fr. 144: δς βασιλεύτ- ατος^ γένετο θνητών βασιλήων ' καί πλείστων ήνασσε περ- ικτιόνων άνδρώπων 1 Ζηνός έχων σκήπτρον τω καί πόλεων βασίλευεν 3 b „Herr“ im „Haus des Hades“ (vgl. L3 1334f.; L8 1920 B § 11): λ568—571: -ωα ... 1 χρύσεον σκήπτρον έχοντα, θεμιστεύοντα νέκυσσιν, 1 ήμενον οί δέ μιν άμφί δίκας είροντο άνακτα, ' ... κατ’ εύρυπυλές "Αϊδος δώ, Μ. ist hier also nicht * Totenrichter ’, sondern spricht den Toten Recht in den δίκαι, die sie ihm in seiner Eigenschaft als άναξ vortragen, u. zwar ansch. am Tor des „Hauses des Hades“
4 Problem: Trennung der Figur des M. (vgl. L11) in einen * Priesterkönig ’ als gerechten Gesetzgeber u. Richter (vgl. 3) u. e. achäischen Herrscher als 'Unterdrücker* (vgl. Epith. όλοόφρων) ist unnötig, vgl. auch L8 1891 A
D Hes. fr. 141, bes. 8—14: Genealogie des Μ.; der Name Μ. wohl in V. 13 zu ergänzen G. Steiner
(μιξοβάρβαρος) sch. Pi. Ol. 13, 74 von den in korinth. Kult verehrten Kindern der Medeia, viell. (der Sache nach; μ. selbst unmetr.) aus Eumel., s. Anm. zu fr. 3 p. 189 Ki., vgl. Renehan, Greek Lexicograph. Notes, Göttingen 1975, 140f.; nach Friedländer, Studien 31 'jung’
B. Mader
μισγάγκεια [1‘] E Kompos. vom Typ Έχέπωλος (L9), VG zu μίσγω, HG zu Ntr. άγκος 'Schlucht, Tal’; entweder Abstr. auf -εια, u. dann als Attizismus ggüber ion. -είη aufzufassen (L1 257; and. L3), o. Fern, eines substantivierten Adj.s *μισγαγκής (L2; nach L6 χαράδρη zu ergänzen, vgl. auch L8); Bed. danach '(Örtlichkeit,) die mehrere Schluchten miteinander vereinigt’ Σχ sch. D /1453: ές -αν εις κοϊλον τόπον ένθα όμοΰ συμμίξεται τό ύδωρ άπό διαφόρων τόπων, sch. Δ 452—5: τό δεχόμενον αυτούς (sc. ποταμούς) -α εϊρηται, τραχυνόμενον τή ονοματοποιία L ’Wacker- nagel, Unt. 11; 2Bechtel, Lexil. 228; 3Meister, Kunstspr. 250 Α. 1; 4Fränkel, Hom. Gl. 26; 5Schwyzer I 442; 6Porzig, Satzinhalte 218f.; 7Sommer, Nominalkompos. 174f.; 8Frisk II 192; ’Risch 191; 10Elliger, Landschaft 77f., 82; "Richardson, CQ 30, 1980, 284; 12Friedrich, A&A 28, 1982, 108f., 124
B wo sich zwei (oder mehr) Schluchten (Flüsse) miteinander vereinigen (s. E), Talkessel, angesichts des einmal. Gebrauchs von μ. (nachep. nur in übertragenem Gebrauch u. wohl abhängig von /1453, sonst in dieser Bed. συνάγκεια), sowie stilistischer Eigentümlichk. (τραχυνόμενον τή ονοματοποιία, s· Σχ; Lautmalerei? Bed. von μίσγω! vgl. L" 12) ist mit ad-hoc-Bildg. zu rechnen z!453 ώς 5* δτε χείμαρροι ποταμοί κατ' όρεσφι ρέοντες 1 ές -αν συμβάλλετον 1 κρουνών έκ μεγάλων κοίλης έντοσθε χαράδρης (ώς τών μισγομένων γένετο ιαχή), s. L41012 Β. Mader
μίσγω [48*, 44°, 34Η, 22h, 4e] Ε μ. wohl -sk- Präs. < *mig-sk-; gehört mit größter Wahrscheinlichk. zur idg. Wz. *mei-k- (Pokorny 714; vgl. 137; s. auch a.O. 746 [Wackernagel, Kl. Sehr. I 718: μίσγω = lat. mergö, was allerd. μ. von den übrigen Formen trennen würde ]); das -γ- gegenüber -k- sowie eine Reihe von Formen (μ[ε]ϊξαι, μιγήναι und -νυ-Präs. [nicht im fgrE]) sind wohl griech. Neuerung (Frisk 2, 193; er erkl. -γ- mit Assimilation an folgende stimmh. Kons.en). - Abi.: έπιμίξ, μιγάζομαι, μίγδα, μίγδην, σύμμι- κτ°ς, μισγάγκεια, μιξοβάρβαρος
F (- — μισγ) -έμεναι 1; άνέ-ε 1, έ-ον 1, -ον 1, μετέ-ον 1; συμ-ων 1; μεταμίξομεν 1; ^συνέμιξΛα 1, L Λε 3, έμιξαν 1; μϊξαι 1; άμμίξας 1, μίξασαν 1, έπι-ομαι 1, ^εται3 3, επι^ j 4, κατα^ u 1, συμ^ u 1; -εαι (Konj.) 1, -ηται 1; -εσθαι 2, -εσθ(αι) 2; -^όμενΛος 1, -L Λων 2, έπι -L jö>v h -L jai 1; έ-ετο 2, -ετο 1, έ-έσθην\, έ-όμεθ(α) 2, -οντο 2; -έσκετο 3, έπι-έσκοντο 1; μίξεσθαι 2; έ^μικτοΛ 1, t j 2; ejuxfy 6, L j 3, έμιχθεν 3; L ^ναι 3 ; ^μιχθείςΛ 3,
2, 	L j(a) 9; νέμίγηΛν 1, L Λς 1, L Λη 3, ^μίγηΛ 7, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μίσγω
L Λσαν 1, £L ηΛν 1, μίγεν 1; ^μιγ^θης 1, L ,έωσιν 1; ^μιγ- €ί^ν l FK b L Λη 2; ^μιγήμεναι Ί, Λήναι 9, πρ<\ Λήναι 1; ^μιγΛέντα 2, L ,£ντ£ 1, u Λεΐσα 17, L Δεϊσ(α) 3, L Λεϊσαι 1; u Λήσεσθαι 1; ^μεμιγμένΛοι 1, u j7/ L l jOV 3, L Λα 1; έμέμικτο 1; μεμίξεται 1. — Unklar, ob in 21438 und 5268 Formen augmentiert oder nicht
Μ (- = μισγ) 1 Stammsilbe im longum 1 a zweisilbig [!«] -ov (3. pl.) 7270 [2W] μίκτο <5’ όμίλφ Λ 354, 77813 lb dreisilbig Iba Typ [-^] [!«.] -εται/-ετο 77 247,
h. Cer. 355 / Σ216 [1^] μεταμίξομεν χ 221; έπι-ομαι, ν-ετ- αιΛ, έπιΚ κατα^ συμ^ Jt -εαι #548 / ΝΊ9Ί / £241, Th. 802 / h. 19, 26 / ΒΊ53 / 232 [2_] έπι-εται, -το ζ 205, Th. 803 / ο430 1 bß Typ [1-] -οντ(ο) h. Ven.
263; -εσθ(αι) Λ91. 131; ^μιχθείΛς 748, Th. 288; L Δσ(α) έν φιλότητι Hes. Th. 923. 941. 944. 980 = fr. 253,3. fr. 5,
3. 	10 a, 24 (erg;). 165,9 (z.T. erg.), h. 33, 5 1 by Typ
[~-~] έ-ον al 10; μετέ-ον σ310; άν^έμιξΛα h. Ven.
250; avu Λε h. Ven. 52; ouvu Λε h. Ven. 39. 50; ^έμικτοΛ α433;μ, d 21438 άνέμισγε κ235 1 bö TypMx]
έμιξαν δ41; προμάχοισιν ^έμίχθηΛ £134 s 2V642 - (9457eM s Θ99°Χ ; κονίησιν u d #457 = χ 329; έν άγρομένοισιν έμιχθεν Γ209 s #180; L j Ψ63Ί Typ [χ-χ] [1-2]
μίξεσθαι ζ!36, ω314 U-2] -ηται £288; μίξασαν h. Cer. 209 1c viersilbig Ica Typ [-«μ-] [1««1] -έμεναι/όμ- εναι υ203 / Hes. fr. 1,5 [!««!] ^-όμενΛος Th. 238;
^-ομένωνΛ Δ456; έπι^ u £505, ε317 1 cß Typ [JvJ
έ-ετο Th. 56; έ-όμεθ(α) α209. 5178; ^μεμιγμένΛοι/η #424 / τ 175; L jOv ειδαρ λ 123 = ^270; u άον ... όμίλω 5196; u ja 5230 ley Typ [^1-2] έ-έσθην £295 Id fönf- silbig [«Ι-!«] έ -έσκοντο υΊ 2 Stammsilbe in den brevia 2 a zweisilbig 2aa Typ -[««] μίγεν z91 2 aß Typ
[κ>1] ^μίγηΛ φιλότητι καί εύνή Ζ25, £126, Hes. fr. 17,5; εύνή καί φιλότητι L d Sc. 36; L j £143, Φ143, o420 (421 folgt εύνή καί φιλότητι) ; μιγείσ(α) έρατή φιλότητι Th. 970. 1009. 1018 2ay Typ [-χ] i[--] συμ-ων h. Merc. 81 -[--] άμμίξας Ω529 [-1] μϊξαι 0510; ^μίχθηΛ έρατή φλ- ότητι Hes. fr. 235, 3; L d K374 [-2] μίχθη φιλότητι Hes.
fr. 10a, 35 2 b dreisilbig 2 ba Typ [~~χ] [---] έμίγης
033 [wwl] ιέμίγη^ν /η φιλότητι καί εύνή Γ445 / ^219, h. 32, 14; L ^61;, (pl.) Cert 38, 15* 2bß Typ
[vL] προ^μιγήναιΛ 1452; L d h. Ven. 287 2 by Typ [Jx ] μιγήης £378; ^μιγείη^ν ο315; L Λς Γ55; L d 5222, £386; φιλότητι νμιγηναιΛ h. Ven. 150, h. 19, 34; L u 7133 = 275 = 7176, £386, λ306, υ12; ^μιγέντΛε κ334 (folgt εύνή καί φιλότητι); προμάχοισι L ua Δ 354, σ379; Διός ^φιλότητι μιγεϊσαΛ Th. 920; Διός έν u u h. Merc. 4, h. 7, 57. 18,4; £vu u Th. 375; L u r266, Th. 125. 333. 927, Cypr. fr. 7, 2 p. 37 Dav.; έν άγκοίνησι ^μιγείσαΛ Hes. fr. 16, 12. 43, 81; L Λ αΊ3, Λ268, Th. 53.383, Sc. 55, h. Merc. 493 2b5
Typ [--«] [---] -εσθαι σ49, v/73; μιχθεΐσα Hes. fr.
221,3, h. 15,3 [---] -οντο χ445 2c viersilbig 2ca Typ [-^] φιλότητι ^μιγήμεναιΛ Z161. 165, c. Naup. fr. 7 A, 2 p. 148 Dav.; L u έν φιλότητι Th. 306; u d 7V286, O 409, Φ469 2cß U«2V] έμίγησαν 5268 2cy [.Jx] μιγέωσιν Β4Ί5 2cö Typ [-^J -έσκετο σ325, h. Merc. 7 « h. 18, 7; ^μιχθήμεναιΛ έν φιλότητι Cypr. fr. 7,4 ρ. 38 Dav.; L j Λ438, h. Ven. 46 2ce Typ [J-2] μιγήσεσθαι
K365 ίσγω
Σχ sch. D 7270: οίνον -ον άνεμίγνυον δέ ές τόν κρατήρα τόν κεκομισμένον οίνον, 48: μιχθείς' παραγενόμ- ενος' μιγείς, 55: έν κονίησι μιγείης' δτ' άν άναιρεθής συστάς εις μάχην (κονίη « μάχη)9 Δ354: προμάχοισι μιγέντα' έν τοϊς πρωταγωνισταΐς γενόμενον, 456: -ομένων συ- νερχομένων, Ν236: νμιγημεναιΛ έν δαί' συμβαλεΐν τοΐς πολεμίοις, Φ461: L , έν παλάμησιν εις χεϊρα έλθεΐν τού ..., Ω529: άμμίξας/ συμ^ ‘ £505: ^έπι-οΛμένων έξ υποστροφής έμβαλλόντων, #548 u ΛμαΓ έν τή μάχη σύνειμι
L 1 Mutzbauer, Tempuslehre 1, 228ff.; 2Porzig, Satzinhalte 174; ’Chantraine, Gr. h. 1, 13. 71. 316. 382. 400. 401. 413. 432. 443. 447. 459; KJcrda Knebel, Unters, zu den derivierten Präsentien bei Homer, Diss. Hambg. 1949, 35 fF.; 5Troxler, Sprache Hesiods 91. 115f.; ‘Heitsch, Aphroditehymnus 21 f.; 225
226


μίσγω
μίσγω
7Shipp, Studies 116. 120. 328 A. 3; 8van Eck 29f.; ’Moulton, CP 74, 1979, 282; I0Chaims, CQ 40, 1990, 263 ff.
B mischen, vermischen mit verseh. Konkretisierungen; im Akt. (II, bes. 1 a) fast gleichbedeutend mit κεράω usw. (Akt. u. Med.), tritt hier aber quantitativ auffällig hinter diesem zurück; dagg. bezeichnet es anders als κεράω im Med. (12) nicht die „Verschmelzung“ zu einer neuen Einheit, sondern ein „Gemisch“, dessen Bestandteile (übrigens zumeist Personen) sich grundsätzlich wieder trennen (Kämpfer nach dem Kampf usw.). — Zum Wortf. s. κεράω, ο. II Sp. 1385f.
I 	Simplex 1 Aktiv la verseh. Flüssigkeiten (Wein, Wasser u.ä.) oder Futtersorten miteinander vermischen, diese entw. als Objekte mit καί, τε aneinandergereiht oder teils als Obj., teils im instr. Dat.; das, worin gemischt wird, durch lok. Dat. mit u. ohne έν; wenn letzteres, geleg. nicht sicher, ob lok. oder instr. Dat., vgl. unten 1 b zu υ203; nach L2 die urspr. Bed. von μ.; dann in dieser durch κεράω fast ganz verdrängt (s.o.) al 10 οίνον έ-ον ένί κρητήρσι καί ύδωρ, die Diener sind gerade dabei, das Essen vorzubereiten, die Annahme einer resultativen Bed. (L4) erübrigt sich T27Q δρκια πιστά θεών σύναγον, κρητήρι δέ οίνον 1 -ον, hier wohl nicht Wasser u. Wein; so wie beide Seiten ihre Opfertiere (δρκια πιστά, vgl. 103f., 245) bringen, so auch ihren Wein, der zusammengemischt wird, vgl. Σχ, Leaf z.St. h. Cer. 209 άνωγε (Dem.) 5’ άρ’ άλφι καί ύδωρ ' δούναι μίξασαν (sc. Metaneira) πιέμεν γλήχωνι, vgl. V. 210 (κυκεώ τεύξασα) δ 41 πάρ <5’ έβαλον (sc. den Pferden) ζειάς, άνά δέ κρΐ ... έμιξαν, darauf, dazu 1 b bildl.-übertragener Gebrauch Umschreibung für Kämpfen 0510 αύτοσχεδίη μϊξαι χεΐράς τε μένος τε, z. Aor. s. L4 — l> 203 ούκ έλεαίρεις (Zeus) άνδρας, έπήν δή γείνεαι αύτός, ' -έμεναι κακότητι καί άλγεσι, wohl eher hineinmischen (wie in einen Mischkrug), als direkt mit ihnen mischen (zu heterogen) bzw. beides zugleich assoziiert; A.-H. z.St.: zugesellen (άνδρας kaum Subj. von μ. [so Odyssey z.St.]) 2 Med.-Pass, gewöhnl. Med.,
geleg. (z.B. δ222) Pass, nicht sicher auszuschließen; womit sich etwas vermischt i.d.R. im Dat.; oft lok. Ergänzungen 2 a Flüssigkeiten, vgl. 1 a δ 222 ές οίνον βάλε φάρμακον ... ’ ' ... έπήν κρητήρι μιγείη (tat es seine Wirkung),
sich vermischt bzw., wenn von fester Konsistenz, sich aufgelöst hatte 2 b Subj. Winde £317 δεινή -ομένων άνεμων έλθοΰσα θύελλα, aus allen vier Richtungen, s. V. 295 f. N 797 (άελλα άργαλέων άνέμων) θεσπεσίω δ* όμάδφ άλί -εται 2 c sich unter Menschen mischen, zu einer Gruppe (oft e. kriegerische), seltener zu einer Einzelpers. treten; mit jem. verkehren, besuchen, zu jem. kommen, gelangen Λ 354 άνέδραμε, μίκτο δ' όμίλφ = 77813" Ε\ 34 Τυδέίδης <5’ έξαϋτις ίων <προμάχοισιΛν έμίχθη s Θ99 s TV642" = Ο 457" .ä 354 (δψεαι) Τηλεμάχοιο ... πατέρα L u μιγέντα + σ379 Σ216 στη ούδ' ές Αχαιούς ' -ετο — unter die Feinde, in den Kampf: E 143 Τρώεσσι μίγη ... Διομήδης 7V286 άράται δέ τάχιστα μιγήμεναι έν δαϊ λυγρή — besuchen, verkehren'. 77247 ούδέ τις αύτή ' (Kalypso) -εται οΰτε θεών οΰτε ... άνθρώπων + h. Cer. 355 7291 αίδέομαι δέ ’ -εσθ' άθανάτοισιν Γ48 άγείρας, ' μιχθείς άλλοδαποϊσι γυν- αϊκ' εύειδέ' άνήγες ω314 θυμός δ* έτι νώϊν έώλπει 1 μίξεσθ- αι ξένιη ήδ' ... δώρα διδώσειν α209 θαμά έ-όμεθ' άλλήλοισι + 5178 — sich unter Leute mischen, zu einer Gruppe stoßen, kommen, gelangen: £378 („irre herum) εις δ κεν άνθρώποισι διοτρεφέεσσι μιγήης (-είης codd., σαπήη Arist.)“ + 386 (μιγείη) ι91 οίχόμενοι μίγεν ... Λωτ- οφάγοισιν Γ209 δτε δή Τρώεσσιν έν άγρομένοισιν έμιχθεν + ΚΊ80 (nonn. codd. γένοντο). 365 (μιγήσεσθαι), <136 (μίξεσθαι) — hingehen zu jem.: ο 315 καί κε μνηστήρεσσιν μιγείην - Zutritt gewähren: σ49 ούδέ τιν' άλλον ' πτωχόν έσω -εσθαι έάσομεν αίτήσοντα Ψ73 (Patr.) „ούδέ μέ πω μίσγεσθαι ύπέρ ποταμοϊο έώσιν (die Seelen)“ — 0409 φάλλαγγας ' ρηξάμενοι κλισίησι μιγήμ- εναι ήδέ νέεσσιν von einer Frau: <288 άνδράσι -ηται πρίν γ' άμφάδιον γάμον έλθεϊν, Umgang haben, obwohl es anklingen mußte (vgl. 2d), wohl nicht vom Geschlechtsverkehr (vgl. L10) — sich im Kampf mischen, aufeinandertreffen, wo227
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
bei sich die Schlachtordnung auflöst u. die Gruppen sich zu einer kämpfenden Menge vermischen ^456 (wie zwei Bergflüsse ές μισγάγκειαν συμβάλλετον) ώς τών -ομένων γένετο ιαχή τε πόνος τε — vom Einzelkampf: Φ469 (αιδετο) πατροκασιγνήτοιο μιγήμεναι έν παλάμησι Η 386 τώ (sc. dem Schwert Pos.s) δ' ού θέμις έστι μιγήναι ' έν δαϊ, zu beiden St vgl. unten 2e — Subj. Ziegen: B475 (die Hirten unterscheiden sie leicht,) έπεί κε νομώ μιγέωσιν 2 d miteinander Geschlechtsverkehr haben, μ. ^φιλότητι/. ZI61 τώ (Bellerophon) ... έπεμήνατο ... Άντεια, 1 κρυπταδίη L d μιγήμεναι + 165 (μ' ... ούκ έθελούση), h. 19, 34 (μιγηναι) c. Naup. fr. 7 Α, 2 p. 148 Dav. (πόθον) L μιγήμεναι ής άλόχοιο h. Ven. 150 πρίν σή L μιγηναι 1 αύτίκα νϋν, vgl. L6 — τ266 τώ τέκνα τέκτ] L u μιγεϊσα Th. 125 ους τέκε κυσαμένη Έρέβει L d μιγεϊσα + 333. 927, Cypr. fr. 7,
2 ρ. 37 Dav. Hes. Th. 920 (Λητώ γείνατο) πάντων Ούρ- ανιώνων 1 ... Διός L μιγεϊσα 970 (έγείνατο) Ίασίω ήρωι μιγεϊσ' έρατή L 1 νειώ ένι τριπόλω s 1009 = 1018" s fr. 235, 3" (μίχθη) fr. 10a, 35 μίχθη — μ. fv φιλ- ότητι/. /2131 άγαθόν δέ γυναικί περ L -εσθ(αι) + Β 232 (-εαι L u) h. Ven.263 τήσι ... 1 -οντ' έν φιλότητι μυχώ σπείων Cypr. fr. 7, 4 ρ. 38 Dav. ούδ' έθελεν μιχθημ- εναι L j 1 Διί Hes. Th. 980 κούρη ... Χρυσάορι ... ' μιχθεϊσ(α) L d πολυχρύσου Αφροδίτης ' (τέκε) = fr. 253,
3 = Th. 923ίη· = 944ίη = h. 33,5in = Hes. fr. 165,9 (μιχθε]ϊσ') — Hes. Th. 941'n = fr. 5, 3in = 10a, 24in (μ#5]£ίσ’ έν [) — h. Ven. 287 εί ... έπεύξεαι ... 1 L u μιγηναι ... Κυθερείη + Th. 306 (μιγήμεναι) h. Merc. 4 δν τέκε Μαία ' ... Διός L d μιγεϊσα = h. 18, 4" = h. 7, 57" s Th. 375 (τέκεν statt Διός) — μ. ^φιλότητι καί εύνήΛ Γ 445 ,,νήσω δ' έν Κραναή έμίγην L f (Paris zu Hel.) ψ 219 (ούδέ κεν) άνδρί παρ' άλλοδαπώ έμίγη (Hel.) L d 1 εί
- h. 32, 14" «334 (εύνής έπιβήομεν, δφρα) μιγέντε '
L j ... Ζ25 ποιμαίνων μίγη u 1 ή ... γείνατο ε126 Τασίωνι ... Δημήτηρ 1 ... μίγη L j νειώ ένι τριπόλω = Hes. fr. 17a, 5 (ζ.Τ. erg.) Sc. 36 αύτή ... Ήλεκτρυώνης
j μίγη (Zeus) ο420 πλυνούση τις μίγη ... παρά νηι 1 u j 032 ήν τοι χραίσμη φιλότης τε καί εύνή, ήν έμίγης έλθοϋσα θεών άπο — Hes. fr. 221,3 (Τηλεμάχωι έτικτεν Πολυκάστη) Περσέπολιν μιχθεΐσα διά χρυσήν Άφροδίτην — λ 268 τήν δέ μετ' Άλκμήνην ιδον, Άμφιτρύωνος άκοιτιν, 1 (Ήρακλήα) γείνατ' ^έν άγκοίνησιΛ Διός μεγάλοιο μιγεϊσα Hes. fr. 43, 81 ή δέ Ποσε[ιδάωνος έν] άγκοίνηισι μιγεϊ[σα + 16, 12 (erg.) — μ. nur mit. Dat. u. verseh. Varianten von (έν) φιλότητι u./o. εύνΔή: σ325 ή γ' Εύρυμάχφ -έσκετο καί φιλέεσκεν Ξ295 πρώτον περ έ-έσθην φιλότητι ‘ εις εύνήν φοιτώντε ... λήθοντε τοκήας 7133 (Ag. schwört) μή ποτέ τής εύνής έπιβήμεναι ήδέ μιγήναι = 275 - ΤΙ76 α433 εύνή δ' ου ποτ' έμικτο — u. geleg. adv. Zusätzen: Th. 56 έννέα ... οί νύκτας έ-ετο ... Ζεύς 1 ... λέχος είσαν- αβαίνων h. Merc. 7 Κρονίων * νύμφη ... -έσκετο νυκτός άμολγώ = h. 18,7 + υ7 (έ -έσκοντο), Hes. Th. 238 (^-όμενΛος), fr. 1, 5 (L Λαϊ); h. Ven. 46 (μιχθήμεναϊ), Th. 288 (^μιχθείς,); h. 15, 3 (L Λα); Φ143, η61 (^μίγηΛ), Cert. 38,15 (£l jV); u12 (^μιγήναι^, Λ306 (Ποσειδάωνι L j) « α73" (^μιγεϊσα,); Th. 53. 383, Sc. 55 (L J; - h. Merc. 493 — μ. )λάθρτ)Λ'. 5268 ώς τά πρώτ' έμίγησαν (ν.Thiel; Allen: πρώτα μ.) έν Ήφαιστοιο δόμοισι ' L ο430 δς
t j (έμίσγετο Gehring) ^445 (εις δ κε) έκλελάθωντ' Αφροδίτης, ' τήν άρ' ύπό μνηστήρσιν έχον -οντό τε λάθρη 2 e Sonstige Umschreibungen für kämpfen, Fäuste bzw. μένος mischen sich die Pers, im Dat. bzw. Gen.; vgl. oben 2 c Ende Φ469 u. S386 Ψ637 σύν ρ* έπεσον, σύν δέ σφι βαρεϊαι χεϊρες έμιχθεν Υ 374 τών δ' άμυδις μίχθη μένος, ώρτο δ' άϋτή — von einer Lanze Λ 438 ούδ' έτ* έασε (Ath.) 1 μιχθήμεναϊ έγκασι φωτός — von einem Fallenden bzw. seinem Kopf Γ55 (nicht hilft dir Schönheit usw.) δτ' έν κονίησι μιγείης Κ457 φθεγγομένου δ' άρα τοΰ γε κάρη κονίησιν έμίχθη - χ329 2 f Perf. über den
Aspekt hinaus kein Bed.-Untersch.; außer 21438 mit Partizipien 5230 (viele φάρμακα wachsen in Ägypten) φάρμακα, πολλά μέν έσθλά ^μεμιγμέν^α, (τετυγμένα v.l. ant.) πολλά 228


μίσγω
δέ λυγρά, darunter gemischte eher als gemischt = verschiedene
— zA438 (von den Tr., nicht eine Sprache) άλλά γλώσσ9 έμέμικτο, πολύκλητοι δ9 έσαν άνδρες τ175 (in Kreta) άλλη <5’ άλλων γλώσσα L Λη — Λ123 (an Land, wo) ούκ ίσασι θάλασσαν 1 άνέρες ούδέ θ9 άλεσσι L 3ον είδαρ έδουσιν — ψ2Ί$ — unter eine Gruppe (Menschen; Dinge) gemischt: ÄS 424 (die Thraker) νΰν Τρώεσσι L Δοι ... ' εύδουσ9 ή άπάνευθε i? 196 (Od.’ Diskos) ού τι L Δον έστιν όμίλω, ' άλλά πολύ πρώτον
II Komposita Bed.-Unterschiede ggüber dem Simpl, sind im Gebrauch zum großen Teil nicht festzustellen (außer viell. bei προμ., dessen genaue Bed. aber uns., s.u.); da μ. im fgrE nur selten in Vbd. mit Präpos. gebraucht wird, sind die Kompos. im Epos nur metr. bequem viell. in einem anderen Bereich urspr.; möglicherweise im religiös-rituellen (άνα-, κατα-, έπι- von den verseh. Formen des Mischens der Opferspenden usw.?); μετά- u. συμμ. (urspr.?) intensivierend? Jedenfalls täuschen die untersch. Übersetzungen bei L1 meist nur eine Verschiedenh. vor III άνα- nur Akt. Ώ529 ώ μέν κ9 άμμίξας δώη Ζεύς, sc. aus den beiden Pithoi das Gute u. das Schlechte mischend «235 (έν δέ σφιν τυρόν, άλφιτα, μέλι) οίνω Πραμνείω έκύκα' άνέ-ε δέ σίτω 1 φάρμακα, darauf-, dazumischen! vgl. 1 a u. 2 a — h. Ven. 52 θεάς άνέμιξε (Aphr.) ... άνθρώποις, sonst in diesem Zshg. im Aphr.hymn. συμμ., s.d. — άναμ. ferner v.l. in ÄS 548 (für έπιμ., s.d.)
112 έπι- nur Med. Umgang haben, besuchen', kommen, gelangen zu im Dat., Th. 802/3 mit Präpos. ές, έπί; kein Bed.-Untersch. zu I2c ^205 (wir wohnen am Rand der Welt) ούδέ τις άμμι βροτών ^έπι-εταιΛ άλλος + 241 Th. 802. 803 (der meineidige Gott) ούδέ ποτ9 ές βουλήν L u (ν.1. περί-) ούδ9 έπί δαΐτας 1 εννέα .. έτεα' δεκάτω δ9 έπι-εται αύτις 1 είρας ές — sich unter die Tr. mischen, mit ihnen kämpfen AS 548 αίεί μέν Τρώεσσ9 έπι-ομαι (άναμ., v.l. ant.) F5O5 (Staub von den Hufen) ίππων ' άψ έπι-ομένων, sc. im Kampf
113 κατα- h. 19,26 κρόκος ήδ9 ύάκινθος θαλέθων κατα -εται άκριτα ποίη, mischt sich reichlich über die ganze Wiese hin mit dem Grase
Π4 μετά- nur Akt. σ310 (die Mägde sorgen dafür, daß das Feuer in den Lampen brennt) περί (um das Feuer?) δέ ξύλα κάγκανα θηκαν ... ' καί δαίδας μετέ-ον, vgl. Jant- zen/Tölle, Arch. Hom. P 83. 86 mengten darunter (L1 230), ob u. welche bes. Bed. durch μετά-, uns. /221 (die Freier drohen Mentor) κτήμαθ9 όπόσσα τοί έστι ... ' τοίσιν Όδυσσήος μεταμίξομεν, werden wir zwecks Enteignung zusammenwerfen (L* 230)
115 προ- 1452 (die Mutter bat Phoinix) παλλακίδι προμιγηναι, ίν9 έχθήρειε γέροντα. Bed. wie in I 2 d, Nuance von προ- uns., vgl. Leaf z.St., in preference to, taking the advantage of my father! oder einfach bevor es der Vater tut! vgl. L1 230
116 συ μ- Bed.-Nuance etwas, was urspr. nicht zueinander gehört, mit einander (zu einer Einheit) verbinden! nur Akt.; negiert 2? 753 (der Fluß Titaressos) ούδ9 ... Πηνειώ συμ-εται ... ' άλλά τέ μιν καθύπερθεν έπιρρέει ήύτ9 έλαιον
— h. Merc. 81 (σάνδαλα διέπλεκε) συμ-ων μυρίκας καί μυρσινοειδέας όζους — h. Ven. 39 ρηϊδίως ^συνέμιξΛε (Aphr.) καταθνητήσι γυναιξίν (sc. Zeus), der Geschlechtsverkehr, der natürl. auch gemeint ist, wohl nicht primär: hat ihn vereint, zusammengebracht s 50 (θεούς, σύμμιξε M) s 250 (άθανάτους u Λα), vgl. 52 (άνέμιξε, s.o.)
D a!84a v.v.1.1. Γ301 (Lfllr δαμΛεϊεν), 0522 (L Λήν- ai), Y224 (nb. παρελέξατό); κ356 (v.l. ant. für έκίρνα); Hes. fr. 195, 48 (- Sc. 48, für δμηθεϊσα) erg.: Hes. fr. 30, 33; 64,17; 141,3; 177,12; 204,101 sonstige: Hes. fr. 204, 97 (korrupt); 50,3 (fragi., ob Hes.) zuletzt: έμίχ[θ]η[ Margites fr. 9, 13 W.2 (P.Oxy. 3964, ed. West)
B. Mader
μισησαι [Γ] E nb. unhom. Ntr. μίσος, vgl. Tucker, Greek Verbs 28 u. 58; ohne Etym., s. Frisk u. Chantraine s.v.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μισθός
B hassen, verabscheuen Ρ2Ί2 (Zeus schützt die Leiche des Patr., da er ihn) ούδέ ήχθαιρε πάρος γε, 1 ... 1 -εν δ9 άρα μιν κυσί κύρμα γενέσθαι, vgl. Shipp, Studies 295. — Synon.: στυγέω, έχθαίρω; Ορρ.: φιλέω, vgl. J. d. Romilly, in: Essays in honour of Gerald F. Else, Michigan 1977, 1-10
B. Mader
μισθός [6‘, 3°, 2H, lh] E Erbwort, vgl. ved. midhä-; Grundform *mi(H)s-dhH\-o- „zur Labung-Setzung gehörig“, vgl. Meier-Brügger, HSF 102, 1989, 59 f. F -ός 3, -oio 1, -οΰ 1, -ώ 2, -όν 4, -ούς 1 Μ 1 Stamms, im longum zweis. [1-] -ός Ορ. 370; -οΰ Φ457 [--] -ώ Φ445 ] -όν Hes. fr. 302, 1 [^] -όν Λ/435, Φ45Ϊ
[-χ] -ώ h. Cer. 173; -όν <5525; -ούς κ84 2 Stamms,
in den brevia zweis. [-1] -ός δέ οί/τοι άρκιος έσται Κ 304, σ358 dreis. [--ο] -οιο Φ450
L ’Nenci, ASNP 20, 1, 1990, 1-18; 2Wickert-Micknat, Unfreiheit 170 (m. Lit.); 3Will, in: Le Monde Grec [Festschrift Preaux], Brüssel 1975, 426-38
B Belohnung (1), Lohn (2) — μ. ist eine Sache, die aufgrund einer Verabredung oder eines Versprechens für die Ausführung eines Auftrags gegeben wird, und zwar sowohl für einmalige Leistung (Belohnung, Preis) wie für Arbeit (Lohn). Bei Lohn für Arbeit ist μ. Entgelt entweder für das gelieferte Arbeitsprodukt oder für die in einer bestimmten Zeit erbrachte Arbeitsleistung. Ebenso wie Leistung wird auch die Art der zu leistenden Arbeit in der Regel vorher festgelegt, vereinbart (Ausnahme: die Verpflichtung der Götter Pos. u. Ap. zur Dienstleistung beim troischen König, der dann Arbeit zuweist). Die Entwicklung der Bedeutung Lohn aus Belohnung ist möglich, aber keineswegs zwingend (vgl. L3, L’) μ. wird versprochen (ύπό δ' έσχετο δ525, ύφίστημι Φ457), garantiert (?) (άρκιος έσται K3Q4, σ358, Ορ. 370), geboten (καλεΐν έπί μισθώ h. Cer. 173), ausbedungen, verabredet (ρητός Φ 445, είρω Ορ. 370, vgl. σ357), erarbeitet, verdient ([έ£]άρνυμίπ Λ/435, κ84), gegeben (δίδωμι K3Q5, Hes. fr. 302, 1), realisiert, ausbezahlt (ούκ έτέλεσσε Φ45Ί, vgl. τέλος Φ450), weggenommen, vorenthalten (βιάω Φ451). Angaben über Art des μ. nur bei Belohnung (s. 1), nicht bei Lohn (Unterhalt für Lohnarbeiter ist nicht Lohn oder Teil des Lohns, s.o. II Sp. 1042, 17 s.v. θητεύω zu σ357). Dort aber unbestimmte Angaben über Höhe oder Angemessenheit (άπειρων h. Cer. 173, άρκιος(Ί) K3Q4, σ358, Op. 370; άεικής Μ 435); Angaben über Fälligkeit bei Belohnung selbstverständlich, bei Lohn nur Φ 445ff (am Ende des Dienstjahres) u. h. Cer. 173 (wenn μ. = θρεπτήρια V. 168 = 223: für Amme/Kindererzieherin am Ende der gesamten Dienstzeit). Sonst zu Lohnarbeit s.s.v. θητεύω (m. Lit.). — Wortf.: s. έπίβαθρον, sonst άεθλον, γέρας, δώρον, τιμή u. vgl. ληίς 1 Belohnung, Preis K304 (Hektor: „wer würde mir die folgende Aufgabe übernehmen) δώρφ έπι μεγάλω; -ός δέ οί άρκιος έσται. ' δώσω γάρ δίφρον τε δύω τ9 ίππους**, neben μεγάλω wäre άρκιος » „ausreichend“ fast wieder einschränkend, deswegen eher „sicher/garantiert“ wie Op. 370 (s.u.) 0525 (Aeg. hatte Späher postiert, der Ag.’s Rückkehr melden sollte) ύπό δ9 έσχετο -όν 1 χρυσού δοιά τάλαντα Hes. fr. 302,1 (Sänger:) ,,εί μέν δώσετε -όν άοιδής, ώ κεραμήες** (erwartet Töpferware) 2 Lohn Μ435 (Gl. wie eine Spinnerin die Waage ins Gleichgewicht bringt) ίνα παισίν άεικέα (άνεικέα, άμεμφέα w.ll.) -όν άρηται^Γ ihre Kinder dürftigen Lohn erarbeitet Φ445 (Pos. zu Ap.:) ,,θητεύσαμεν εις ενιαυτόν 1 -φ έπι ρητφ' ό δέ σημαίνων έπέτελλεν** 450 άλλ9 ότε δή -οιο τέλος πολυγηθέες (-έος ν.1.) ώραι έξέφερον die Fälligkeit des Lohns 451 τότε νώϊ βιήσατο (Laom.) -όν άπαντα 457 -οΰ χωόμενοι, τόν ύποστάς ούκ έτέλεσσε κ 84 (bei Laistrygonen) ένθα κ9 άΰπνος άνήρ δοιούς έξήρατο -ούς, ’ τόν μέν βουκολεων, τόν δ9 μήλα νομεύων σ 358 (Eurym. zu Bettler:) ,,ή άρ κ9 έθέλοις θητευέμεν, εί σ9 άνε- λοίμην, ' άγρού έπ9 έσχατιής - -ός δέ τοι άρκιος έσται**, „genügend“ oder „garantiert“ (vgl. K304 u. Op. 370), vgl. V. 360f. σίτον έπηετανόν, εϊματα, ποσίν ύποδήματα (nicht Teil des Lohns, s.o.) h. Cer. 173 ή δέ (Metaneira) μάλ9
229
230


μισθός
ώκα 1 έλδούσας ( = Tochter) έκέλευε καλεΐν (sc. die fremde Frau) έπ' άπείρονι -ω* μ. wahrsch. = δρεπτήρια V. 168 = 223 (anders Cassola z.St.) Ορ. 370 -ός δ' άνδρί φίλω είρημενος άρκιος έστω der mit einem befreundeten Mann verabredete Lohn muß garantiert/sicher sein (= darauf muß sich einer verlassen können), vgl. Verdenius z.St. u. (zum Vers) L1 Μ. Schmidt
μιστύλλω [5‘, 5°] E denom. zu *mistulo-; *misto- gew. zu Wz. *meit- 'hauen*, 'schneiden* gestellt, vgl. Frisk; viell. aber auch zu Wz. *mei- 'mindern* (vgl. μινύδω) od. *miH- (vgl. μιαίνω) gehörig, dann m. Sup.suff. -is-to-; bei *mei- urspr. Bed. 'kleinste Stücke machen* F nur Impf.: -ε(ν) 2, -ov 8 M [1-2 ] -όν τ άρα τάλλα καί άμφ’ ^όβελοΐσιν^ έπειραν Α 465 — Β42& = /462 — μ 365 — £430; -όν τ’ άρ έπισταμένως πείράν τ’ L u 7/317 = Ώ623 = τ422 [2-2] εύσέ τε -έν τε Γκαί άμφ’ L έπειρεν £75 [-2« ] καί τά μέν εύ -ε Γ V /210 Σχ sch. min. Ρ. AnL 70 zu Α 465: έκρεα] νόμου(ν)* P.Oxy. 3238 zu Α465: δι[έκο]πτρν* sch. D /4 465: εις μικρά διέκοψαν L ’Mutzbauer, Tempuslehre 2, 248; 2Keser, JHS 37, 1917, 59ff.; 3Bruns, Arch. Hom. Q 45ff.; 4Gunn, HSPh 75, 1971, 22ff.
B zerstückeln von Fleisch als Art d. Zubereitg., um es an Spießen zu braten; bez. d. Zerlegen in kleinere (kleinste?) Teile, i. Ggs. zum gröberen Zerschneiden, das τάμνω (/209) od. διαχέω (H3\6* /456) heißt; zu Art u. Verlauf d. Zubereitg. s. L3, wonach d. Fleisch fachkundig (έπισταμένως* εύ) so in Stücke geschnitten wurde, daß es leicht auf Spieße gesteckt u. gebraten werden konnte; and. (m. schwächeren Gründen) L2, der an Zubereitg. einer Hackfleischmasse denkt, die um Spieße (άμφ’ όβελοΐσιν) herumgelegt u. gebraten wurde; auffällig d. ausschl. Gebr. d. Impf.s nb. Aor.formen (πείραν* ώπτησαν)* was auf e. langwierigere u. komplexere Tätigk. des μ. deutet (L1: „malt den Verlauf der Handlg.“); über d. stark formelh. Charakter d. Festschmausszenen vgl. L4; A 465 -όν τ’ άρα τάλλα ^καί άμφ’ όβελοΐσιν έπειρΛαν* 1 ώπτησάν τε περιφραδέως = 7? 428 = /462 = μ 365 = £430 /210 καί τά μέν εύ -ε (Ach.) u Λε & £75" 7/317 -όν τ’ άρ’ έπισταμένως πείράν τ’ όβελοΐσιν = /2623 = τ422, s. μοιράω G. Markwald
μίτος [1·] Ε unknown, see Chantraine, Dict. L Blümner, Technologie I 141. 148 ff. B warp* upright threads in loom (on other suggestions L 141 n. 7) ΨΊ62 (έπί δ' δρνυτο [Od., behind Aias in foot-race] άγχι μάλ'* ώς ότε τίς τε γυναικός) στήδεός έστι κανών* όν τ' εύ μάλα χερσί τανύσση 1 πηνίον έξέλκουσα παρέκ -ον. — Wdfld.: ιστός* νήμα J. Ν. O’Sullivan
μίτρη [4‘, 1Η] Ε mögl. Erkl. s. Frisk II 246, vgl. L2 25f. — Abi. αίολομίτρης* άμιτροχίτων Σχ sch. D Δ 137: ζώνης. τό έσώτερον τής λαγόνος εϊλημα. έρεοϋν χαλκω έξωδεν περιειλημένον* 187: χαλκή λεπίς ήν ζώννυνται περί τόν κενεώνα χάριν πλείονος άσφαλείας L 1 Brandenburg, Arch. Hom. Ε 119ff.; 27V. Μπεζαντάκος, *Η άρχαΐα 'Ελληνική μίτρα* Athen 1987, 23 ff., 163 ff.
B Bed. unklar (s. unten); Δ137. 187+ vor, sonst in Rel.Satz., nur Δ 187 (dir. R.) Agens, sonst (in Erz. bzw. 1H Proöm.) Patiens zu έφόρει /ζωννύσκετο Δ\3Ί / Ε35Ί bzw. λύσε+ z4 215f., 1H. Während μ. im späteren Sprachgebr. Bez. für verschiedene um einen Körperteil gewickelte Kleidungsstücke (laut L2 25. 190 kann 'All dasjenige, was geeignet ist, [um etw., del.] gewickelt od. gebunden zu werden*, μ. genannt werden; vgl. unten 2), bei Homer Teil der milit. Ausrüstung, viell. 'Verlängerung* des δώρηξ nach unten, zum Schutz des Unterleibs vor Geschossen (Δ 137f., L1141 ff., L2 31 f. 38); vgl. jedoch 1 am Ende 1 Rüstungsbestandteil, in wechselndem Zush. m. ζώμα* ζωστήρ u. δώρηξ erwähnt; obwohl gg.seitiges Verh. trotz verseh. Erkl.versuche (L2 33. 38ff., s.a. L1) unklar (L1 120. 126. 142, L231ff. 39f. 42), das nebeneinander Vorkommen von Elementen aus verseh. Perioden ist nicht auszuschließen (L1 122ff. 142, L237ff.), vgl. II 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μνάομαι
Sp. 1098, 51 ff. Viell. eine Art Gürtel od. ein Rüstungsteil, das an einem Gürtel, einem dicken Stoffgewebe (dann viell. in Kombination m. einem [verstärkten, s. I Sp. 633, 61 ff.] χιτών* vgl. άμιτροχίτωνας 77419 — in Δ 186f. 215 f. scheint allerdings die μ. unter dem ζώμα [auf der nackten Haut?, vgl. II Sp. 878,42ff.] getragen zu sein) od. direkt am δώρηξ befestigt ist; nach 2H87+ aus Metall (Bronzeblech) od. metallbeschlagen, s.a. αίολομίτρης E1Q1* wonach μ. wenigstens tw. unterhalb der übrigen Rüstung sichtbar. Genaue Beschaffenh. uns., ausführl. Diskussion m. Lit. bei L1, s.a. L2 33. 38ff.; Parall. viell. ungefähr halbkreisförmige, sog. 'kretische Mitren’ m. der Funktion der hom. μ.* L1 139f., vgl. dazu jedoch L2 41 f. Laut L2 37f. 40 (viell. m. Recht) μ. in den Kompos. άμιτροχίτων u. αίολομίτρης eher eine Art ζώνη* analog zu ζωστήρ* in Δ 137. 187. 216 ΕΖ5Ί μ. dagg. unter d. ζώμα getragenes, metallenes Rüstungsstück von nur tw. zu bestimmender Beschaffenh. Wortf.: ζώμα* ζωστήρ* δώρηξ* ίμάς Β 2 a, χιτών Δ\3Ί διά μέν άρ ζωστήρος έλήλατο (Pfeil) ..., 1 καί διά δώρηκος ... ήρήρειστο 1 -ης δ'* ήν έφόρει έρυμα χροός* έρκος άκόντων* 1 ή οί πλεΐστον έρυτο 187 Men. (ούκ έν καιρίω πάγη βέλος* άλλά) είρύσατο ζωστήρ τε ... ήδ' ύπένερδε 1 ζώμά τε καί -η* τήν χαλκήες κάμον άνδρες = 216 (Akk.) 7?857 (έπέρεισε Ath. den Speer) 1 νείατον ές κενεώνα* όδι ζωννύσκετο (Ares) -ην 2 weibl. Kleidungsstück (= ζώνη Bl) Symbol der Jungfräulichk., vgl. λ 245, h. Ven. 164, Ale. fr. 42,9f. V., Pi. Isthm. 8,44f., L2 166f. 178 Hes. fr. 1,4 (γυναικών φΰλον άείσατε) αί τότ' άρισται έσαν [ 1 μίτρας τ' άλλύσαντο [ 1 μισγόμεναι δεοίσ[ιν* vgl. L2 168ff.; unrichtig L1 120 Anm. 880, wo μ. als außerhom. Wort nur Bez. für Kopfbedeckung
Μ. de Leeuw
μιχθαλόεις s. άμιχδαλόεις
μιχθηναι s. μίσγω
μνάομαι 'gedenken* s. μιμνήσκω
μνάομαι [19°, 11Η, 2h] Ε am plausibelsten erklärt als Sonderentwicklung von μνάομαι „gedenken“ (Curtius, Grundzüge d. gr. Etymologie, 5. Aufl., Leipzig 1879, 311; Benveni- ste, in: Festschrift Debrunner, Bem 1954, 13—18; vgl. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. μιμνήσκω). Anders Osthoff, ZVS 26, 1883, 236 (von *μνα „Frau“, vor Benveniste fast allg. akzeptiert); Mancini, RAL 1955, 62—74 (vgl. dazu Frisk a.O.); phantasievoll L3, bes. 132f. (< *bnä-äsie- „durch eine Frau glühen“ nach W. Schulzes unwahrsch. Erklärung von διψάω „vor Durst glühen“). — Abi.: μνηστός (πολυμνήστη)* -ήρ, -ορες* -ύς* -εύω
F (nur Praes, u. Impf. Med.) μνάφ 1, μνώνται 6, μνάται (Konj.) 2, μνάτο 4, έμνάτο 4, μνάτ 1, μνάσκετ 1, μνώμεδ’ 1, ύπεμνάασδε 1, μνώοντο 1, έμνώντο 3* μνάασδαι 1, μνάσδ- αι 1, μνάσδω 2* μνωόμενος (ci.) 1, μνώμενοι 2
Μ 1 (eins.) [2] μνάδ’ Hes. fr. 200,3 2 (zweis.)
2a Stammsilbe im longum [-«] μνάται πΤΊ = τ529,η·; μνάτο Hes. fr. 37, 5; 204,45; μνάσκετ/μνώμεδ’ Όδυσσήος ν 290 = ω125; μνάσδω π 391 = φ 161 [1-] μνάτο Hes. fr· 204,41. 54; μνώνται φ326; μνάσδαι £91 [-^] μνώνται ζ 34 2 b Stammsilbe in den brevia [-- ] μνώνται α248 ==
π125, £284, τ133 [2_] μνάφ π431 3 (dreis.) 3a
Stammsilbe im longum [1^«] μνώμενοι λ 117 - ν378 [-2μ] έμνάτο, Όδυσσήος Hes. fr. 198,2; u Hes. fr. 197, 5; 198,9; 204,56; έμνώντο Hes. fr. 197,7; 199,4; h. Ven. 24 3 b Stammsilbe in den brevia [-2«] μνώοντο λ288 [-2W] μνάασδαι a39 4 (viers.) 4 a Stammsilbe im longum [2wm2] μνωόμενος h. Ap. 209 (ci.) 4 b Stammsilbe
in den brevia [1-2W] ύπεμνάασδε χ38
Σχ sch. Barn. χ38: ύπεμνάασδε' ύπεφδείρετε* λεληδότως έμνηστεύεσδε
L ’di Lelio-Finuoli, SMEA 25, 1984, 275ff.; 2Scheid, DArch 1, 1979, 60-73; ’Thieme, ZVS 94, 1980, 124-40; 4Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 90 ff.
231
232


μνάομαι
μνημοσύνη
Β (nur von Mann als Subj.) freien, um eine Frau (als Ehefrau) werben μ. beschreibt nicht die Gefühle e.s Mannes gegenüber einer Frau (L3: „begehren“), sondern die formelle Werbung um eine Frau, die Voraussetzung u. damit Kennzeichen einer Eheschließung (s. μνηστός) ist, auch bei (moralisch, von Göttern, mißbilligtem) Werben um schon verheiratete Frau, wie um Klyt. u. Pen. (dabei μ. nicht etwa pej. „zu verführen suchen“). Auch h. Ap. 209 beschreibt Ap. nicht als „Liebhaber“, sondern als Werber um Frauen. Peior, aber wahrsch. ύπομ. in χ38 (s.u.). Geworben wird der Sitte gemäß (δικαίως £91), durch persönlich oder durch Botschaft (άγγελ- ίη Hes. fr. 198,7; 199,7), durch Brautwerber als Boten (μετάγγελος als μνηστήρ Hes. fr. 204, 58) übermittelte Erklärung des Mannes an Familie (repräsentiert durch Vater [vgl. ß 52 ff., Hes. fr. 199, 8] und/oder Brüder [vgl. ol6, Hes. fr. 197, 3+], vgl. L4 94 Anm. 520) der erwünschten Frau oder als Brautwerbung für anderen (s. 2), u. ist meist, aber nicht immer, vbd. mit Angebot von Brautgaben (εδνα, δώρα) oder Leistungen (vgl. 7V366ff., Λ289ff.); zur allg. Verbindlichkeit solcher Brautgaben s.s.v. έδνα u. L4 81 Wortf.: μνηστεύω (ident. Bed.), vgl. αίτέω (7V365), γαμέω, έεδνόομαι, ϊεμ- αι/μενοινάω γήμαι (φ72/157f.), vgl. β52 (πατρός ές οίκον νέεσΰαι), Hes. fr. 37, 6 (γάμον άνύω). Eine Frau kann nicht um einen Mann „werben“ (vgl. £282; έποιχομένη πόσιν εύρεν als mögliche Kritik an Naus.), wohl aber (in Übereinkunft mit Familie) eine Werbung akzeptieren (vgl. z.B. /7114) und auch sich einen Mann als Gatten wünschen (vgl. α!5+ λιλ- αιομένη πόσιν είναι) oder ablehnen (£283f., vgl. aber 7/313) 1 (selbst) um Frau werben la mit Akk.-Obj.: α39 (Zeus: „wir haben Aeg. kundgetan) μήτ αυτόν ( = Ag.) κτείνειν μήτε μνάασ&αι ^άκοιτιν*“, vgl. γήμ V. 36 ^326 (Eurym.: „es könnte wohl einer sagen) ή πολύ χείρονες άνδρες άμύ- μονος άνδρός L d 1 μνώνται“ α248 (Tel.:) ,,μητέρ’ έμήν μνώνται, τρύχουσι δέ οίκον“ — π 125 Α 117 (Teir. zu Od.:) „τοι βίοτον κατέδουσι 1 μνώμενοι άντιθέην άλοχον καί έδνα διδόντες“ = ν378 (Ath. zu Od.) π431 (Pen. zu Antin.:) „τού (= Od.) νύν οίκον άτιμον έδεις, μνάφ δέ ^γυναϊκαΛ ' παϊδά τ’ άποκτείνεις“ χ38 (Od. zu Freiem: „ihr verpraßt mein Gut, schlaft mit den Dienerinnen) αυτού τε ζώοντος ύπεμνάασθε L d ‘ ούτε θεούς δείσαντες “ habt euch an meine, des noch Lebenden, Frau freiend herangemacht — vgl. Eust. 1918, 48 z. St. (ύπούλως καί ψευδώς) u. — zum Vorwurf — ö)459f.; meist übl. Wiedergabe von ύπό mit „heimlich“ kaum möglich, weil Fakten umgekehrt; syntakt. unwahrsch. ύπό αύτού ζώοντος „während er lebte“ (L3 124 A. 2, mit Verweis auf B334) υ290 ός ( = Ktesippos) δή τοι κτεάτεσσι
πεποιθώς ... ' μνάσκετ’ /Οδυσσήος δήν οίχομένοιο δάμαρταΛ ω125 (Amphimedon im Hades zu Ag.:) ,,μνώμεθ’ L f h. Ap. 209 (ci.) (besinge) όππως (ci. Wolf, όππόταν M, δπποσ, όππότ codd. cett.) μνωόμενος (ci. Martin [1605], ίεμενος Μ, άνωόμενος codd. cett.) έκιες Άζαντίδα κούρην ' "Ισχύ άμ’ 'ή άμα Φόρβαντι ή άμ’ Έρευθεϊ; 1 ή άμα Αευκίππω, μ. zwar Kj. und Verbform sing., aber kaum Altem, denkbar (auch v.l. in cod. M offenbar nur Kj. zur alten, überall sonst überl. Korruptel) u. metonym. Verwendung des Verbs für Gott (der sterbliche Frauen nicht zur Ehe sucht) kaum anstößig, vgl. μνηστός in V. 208; die Männer, mit denen Ap. genannt wird, begleiten ihn bei Werbung (als Helfer oder Rivalen) £34 (Ath. zu Naus.:) „ήδη γάρ σε μνώνται άριστήες κατά δήμον 1 πάντων Φαιήκων“, nicht „begehren“ (L3 136), sondern (formell) umwerben, vgl. V. 27 γάμος σχεδόν έστιννι.: £284 (Naus, zu Od.: „es könnte ein κακώτερος sagen, wenn er mich zusammen mit dem Fremden sähe: das wird wohl ihr Gatte jetzt werden ...) ή γάρ τούσδε γ’ατιμάζει κατά δήμον 1 Φαίηκας, τοί μιν μνώνται πολέες τε και έσ- θλοί“ λ 288 (Πηρώ) την πάντες μνώοντο περικτίται τ133 (Pen. zu Bettler:) „οϊ μ’ άεκαζομένην μνώνται, τρύχουσι δέ οίκον“ φ 161 (Leiödes zu Freiem:) „άλλην δή τιν’ Άχ- αιϊάδων ... ' μνάσθω έέδνοισιν διζήμενος (» π391, s.u. in b) h. Ven. 24 ήν (— Hestia) έμνώντο (Pos. u. Ap. — vergeblich) lb ohne Obj. (meist aus Kontext zu ergänzen): £91 (Eum.:) „ούκ έθελουσι δικαίως ' μνάσθαι ούδέ νέεσΰαι 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
έπί σφέτερ’, Kritik nicht, weil sie um Frau d. Od. werben (Eum. geht davon aus, daß sie sichere Indizien für dessen Tod haben) oder keine έδνα anböten (vgl. λ 117 = v378), sondern weil sie sich ins Haus d. Od. setzen und sein Eigentum verletzen, anstatt von ihren jeweiligen Wohnsitzen aus beim Vater der Pen. um sie zu werben, s. π 390 u. σ 275 ff. (δίκη) u. vgl. Hölscher, Odyssee 259ff. πΊ7 (Pen. überlegt, ob sie dem folgen soll) fΑχαιών ός τις άριστος ' μνάται ένί μεγάροισι^ν άνήρ καί πλεΐστα πόρησιν τ529 L u, πορών άπερείσια έδνα π391 (Antin.:) „έκ μεγάροιο έκαστος ' μνάσθω (sc. die Pen.) έέδνοισιν διζήμενος“ (= ρ 161, s.o.) Freier d. Hel.: werben durch Botschaften/Boten (Od. u. Po- darkes/Protes.; Sonderfall Men.: für ihn wirbt Ag.) oder durch persönl. Kommen (Idom.) — bei meisten unklar: έκ + Herkunftsort beweist nichts, μά[λ’ έγ]γύθεν (Hes. fr. 197,7) spricht eher für Abwesenheit (vgl. Marg, Hesiod 495 [zu fr. 196,6—9] u. 497 [zu fr. 198,2—8]); andrerseits akzeptieren alle Freier den von Tynd. verlangten Eid „sofort“ (fr. 204, 58f.). Angebot von Brautgaben (außer von Od.) auch wahrsch., wo (nicht nur wg. Überl.slücken) nicht erwähnt; sie werden (nicht schon zu Eigentum, sondern als Angebote, vgl. δίδωμι s.o. II Sp. 290, 30) nach Lak. geschickt (vgl. πέμπε fr. 198,4) oder wie von Aias (fr. 204, 50 f.) nur versprochen Hes. fr. 198, 2 έκ δ’ Ιθάκης ^έμνάτοΛ Όδυσσήος ιερή ίς (schickte keine δώρα; άγγελίην δ’ αίεί Λακεδαίμονάδε προίαλλεν) 4- 198,9 (Thoas. Αί]τωλών, bietet έδνα); 200,3 (Menesth. έκ δ’αρ’ Άθηνέων, bietet έεδνα); 204,41 (unbek. Freier, bietet δώρα); 204, 45 (Aias. έκ Σαλαμϊνος, verspricht έδνα); 204, 54 (Elephenor άπ Εύβο[ί]ης, bietet δώρα); 204, 56 (Idom., έκ Κρήτης, schickt nicht Boten, sondern kommt selbst); + (Plur.): 197, 7 (Söhne d. Amphiaraos, έξ Άργεος, μάλ’έγγύθεν); 199,4 (Podarkes u. Protes., έκ Φυλάκης, bieten έεδνα, άμφω δ’ άγγελίην προίαλλον) 2 (für anderen) werben, Brautwerber sein, vgl. μνηστήρ Hes. fr. 204, 58 u. sonst /393ff., <510ff., Hes. fr. 26,24; fr. 43 a, 38ff. u. 77; £64/<p 214 Hes. fr. 37, 5 μνάτο (Melampus) γάρ αύτοκασιγν[ήτω ... Βίαντι] (suppl. Viteli-Norsa), vgl. λ291 ff., o237f. fr. 197, 5 γαμβρός (d. Tyndareus) έών έμνάτο (Ag.) κασιγνήτω Μενελάω
Kompos.: ύπομ. ^38 s.o. la
D v.l. τί59; suppl. Hes. fr. 75, 15 (Form von μ. oder von μνηστεύω); fr. 196, 1, im Freierkatalog der Hel. (Hes. fr. 196-204) Einführung jedes neuen Helden (zur Gesamtzahl vgl. WesL Cat. 117f.) wahrsch. mit Formen von μ. oder μνηστεύω Μ. Schmidt
μνήμα [1‘, 2°] Andenken, vgl. μιμνήσκομαι BI2aa u. 4 a α (Ach. schenkt Nestor eine Schale:) „σοί τούτο
... κειμήλιον έστω, ‘ Πατρόκλοιο τάφου έμμεναι“ als Andenken an das Begräbnis des Patr. o 126 (Hel. schenkt Tel. einen Peplos:) ,,δώρόν τοι καί έγώ ... τούτο δίδωμι, ' -* Ελένης χειρών als Andenken an die Hände (Handarbeit) der Hel, vgl. z.B. μιμνήσκομαι #462, o54 φ40 (Od. nahm den von Iphitos geschenkten Bogen nie mit in den Krieg) άλλ' αύτού -α ξείνοιο φίλοιο 1 κέσκετ' ένί μεγάροισι
Μ. Schmidt
μνημοσύνη, Μνημοσύνη [1', 3Η, 2e] FM [1^2] -77 Θ 181, Th. 54; -ης Th. 915, Eumel, dub. fr. 2 p. 103 Dav.; •ην h. Merc. 429 [LJ] -ην Th. 135 Prosaref.: Mus. fr. 15 Diels Σχ sch. D Θ181: -τ/· ύπόμνησις Β I Sorge, Vorsorge, wie μνηστις (s.d.) nom. act. zu μιμνήσκομαι, mit (Form von) γίγνομαι als Umschreibung des Passivs Θ181 (Hektor: „wenn ich zu den Schiffen komme) μνημοσύνη τις έπειτα πυρός δηίοιο γενέσθω, ’ ώς πυρί νήας ένιπρήσω“ dann soll man sich ordentlich (τις) um verheerendes Feuer kümmern, zur Konstr. und zu τις vgl. Ameis.-H. z.St., zur Bed. vgl. μιμνήσκομαι Β I 2 a y u. 4 a / II Göttin, Tochter des Uranos u. der Gaia (Th. 135, in Liste der Titanen; bei deren sonstigem Schicksal nicht genannt), von Zeus Mutter der Musen (Th. 53 f., 915, h. Merc. 429, Eumel, dub. fr. 2 p. 103 Dav. Mus. fr. 15 Diels); Geburtsort der Musen Pierien (Th.
233
234


μνημοσύνη
μνηστήρ
53); Μ. hat Kult auf den Hügeln von Eleuther (zur Lokali- sierg. s.d.). Ihre Funktion von Th. 53f. (mit Etymologisierung des Namens in Wortspiel mit λησμοσύνη) beschrieben wie die der Musen (vgl. Th. 98ff.), ähnlich h. Merc. 429 (Μ. als erste Göttin besungen) Μ. Schmidt
μνημών [2°] Σχ sch. min. P.Köln inv. 2381 zu 5163: φόρτου τ]ε μνημών' ό παρ' ήμϊν γ[ραμματεύς' διά γά]ρ τό μή γράμματα είναι μν[ήμων] έκαλ[εΐ]το τών φορτίων; sch. Bam. 5163: φόρτου τέ -ων' έπιμελόμενος τών φορτίων, ή μνημονεύων έκαστον, πόσου ήν άξιον
Β bedacht auf, in Erinnerung habend, vgl. μιμνήσκω B Vorbem.; an beiden Stellen praed. mit είμί als Umschreibung von μιμνησκω 5163 (Phäake zu Od.: du siehst nicht aus wie ein im Wettkampf erfahrener, sondern wie der Anführer von seefahrenden Händlern) φόρτου τε μνημών καί επίσκοπος ήσιν όδαίων 1 κερδέων δ9 άρπαλέων auf Fracht bedacht, vgl. μιμνησκω B4. Gegen die in sch. D (vgl. auch sch. t?163 Dindorf) alternative, gelegentlich aufgenommene (Bravo, DHA 3, 1977, 39f.: memorisateur) Erklärung spricht: a) auch bei größerer Ladung ist „merken“ kaum eine schwierige Spezialfunktion (von sch. D immerhin auf die Preise bezogen) — auch „Stadtschreiber“ können nicht als Analogie gelten. Und μ. müßte dann t.t. sein. Aber das ist auch επίσκοπος nicht (anders Bravo a.O.), sondern beides Benennungen einer Tätigkeit mit Begriffen der (poetischen) Alltagssprache; b) der Vorwurf des Redners zielt nicht auf andersartige, sondern auf moralisch anrüchige Tätigkeit, die Raffgier des Händlers. φ95 (Antin.: „es gibt kaum einen, der so stark ist wie Od. war) έγώ δέ μιν αύτός όπωπα, ' καί γάρ μνημών είμί, πάϊς δ9 έτι νήπιος ήα" ich habe ihn gut in Erinnerung (obwohl ich damals noch ein Kind war), vgl. (opp.) Z222 ού μέμνημαι Μ. Schmidt
Μνήσος [!'] Ach. tötet am Skamandros eine Reihe von Päonem, unter ihnen Μ., Φ210 (-ov VA). — Μ. Kurzname von Μνήσιππος o.ä., s. Knecht, τερψίμβροτος 36, vgl. myk. PN ma-na-si-wo-ko, s. Heubeck, Kl. Sehr. 490 u. Frei -Lüthy, Einfl. gr. PN 16, vgl. allg. Wathelet, Dict. s.v.
B. Mader
μνηστεύω [2°, 3H] B (wie μνάομαι; s.d. zu Verw. u. Wortf.:) freien, (um eine Frau) werben mit Akk.-Obj.: σ 277 (Pen.:) „μνηστήρων ούχ ήδε δίκη τό πάροιδε τέτυκτο, 1 οϊ τ’ άγαδήν τε γυναίκα καί άφνειοΐο δύγατρα 1 -ειν έδέλωσι (die bringen selber das Vieh zum Schmaus für die Verwandten des Mädchens und geben [od. bieten] Geschenke, und verzehren nicht ohne zu zahlen fremdes Gut), vgl. ξ90f. (δικαίως μνάσδαί) Hes. fr. 22,6 Δημοδίκη,] τήν πλεΐστοι ... ' -ον, καί πολλά ... δώρ όνόμηναν ' ... βασιλήες fr. 204,91 ού γάρ μιν (= Ach.) ... ' νίκησ (Men.) ούδέ τις άλλος ' -ων Ελένην fr. 280, 16 suppl. καί γάρ] έκείνους φασί κασιγ- νήτας ... ' [μνησ]τεύειν (suppl. Merkelbach), γαμέειν δέ φίλων άπάν[ευδε τοκήων intrans.: 5684 (Pen. wünscht sich:) ,,μή -σαντες ... ' (zum letzten Mal hier speisten)“, zur synt. Konstr. s. West in Odissea z. St.
D s. μνάομαι Μ. Schmidt
μνηστήρ [232°, 3H] E deverb. nom. ag., m. anorgan.
-σ- (Risch 29), von μνάομαι (s.d.)
F -ήρα 1; -ήρες 54 (voc.), -ήρες 15, -ήρων 37, -ήρσι(ν) 53, -ήρεσσι(ν) 20, -ήρσ(ι) 1, -ήρας 54
Μ 1 [_’] -ήρσ ο516 2 [-— ] [1-2] -ήρες δ’
άρα πάντες σ71, υ373, φ360; -ήρες «151. 365 = 5768 - σ399 s ρ360, 0259. 266, 5625 - ρ 167, 5699. 842, ε27, π 342, ν 116. 241, φ377, χ22. 211. 270, ψ57; -ήρων ές όμιλον 5 590, /263. 282; -ήρων α\\6. 133, ο28, π245, σ234. 275, υ369, ^373, α>414, Hes. fr. 204,42; -ήρσιν 0162, φ>412; -ήρας α274, 5659. 766, ο 18, σ150. 346 - υ284, υ331, χ 241, ψ8, ω325 [---] -ήρες 0322; άνδρών -ήρων ν396 *= 428 = ο32, π29 a ^303, υ225, /369, ^138. 363, ω2; -ήρων 0281, 5629 - φ!87 3 244, ο328, π447, ρ564, σ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
161, ι>264, χ\\Ί. 232, ω 100; -ήρσιν π 169, ω153; άνδρας -ήρας ψ^4, ω381; -ήρας β241, χ212 [2_1] -ήρας π286 = τ5 3 [---] [---] -ήρα Hes. fr. 204,58; ώς άρ έφαν -ήρες ρ488, <?404; -ήρες «144, 050. 87. 111, 5321. 676, ξ 18, π462, ρ65. 79, σ76 (ν.1.). 236. 247, τ548, υ155. 384, φ 427, χ272. 389, ψ/356, ω352; -ήρσιν ύπερφιάλοισι(ν) 5790, ν373, ξ2Ί, π271 = σ167€Χ, υ12. 291; -ήρσιν άναιδέσι α254 s ν376 = υ29 s 39 = 386 = ψ37; -ήρσι(ν) αΠ4. 118. 265 = 5345 = ρ136, ο 178 a ρ 159, π397, ρ332, τ550, υ5. 7. 186. 287, φ67, /352. 445; -ήρας άγήνορας α 106in = 0299'”, 0 235, p 105; -ήρας a27Q = 295in s λ 119, «324. 332 = σ
208 = ^63 = π414, χ206, ν193 = /64, π93 = σ!43, π
235, ρ276, υ234, /307. 315, ω482, Hes. fr. 204,78 suppl.; -ήρες (voc.) «368, 096 = τ141 = ω131, 0313, ρ370 =
468 = σ351 = φ275 — σ43*η = υ292 = ^68in, υ266, φ
73 = 106 [-!«] -ήρσι τ557, ι>345 [-2~]-ήρες άγαυοί β 209, 5 681, £180, σ99, φ\74. 232; -ήρες £81; -ήρσιν όμίλει 021. 288 = 381ex; μετά δέ -ήρσιν έειπε(ν) ρ467, ^>151, χ 4; κακά δέ -ήρσι φύτευεν £110, ρ27 -ήρσι(ν) «154 = /331, ν402, π268, ρ252. 256. 546, /146. 464; -ήρας άγαυούς 0247, ρ325 = <p58ex, τ488 = <p213 s τ496, /171, μ/63; -ήρας π85, ρ362, ω448 [_^χ ] -ήρες ρ4Ο7; -ήρων ρ388, / 260; -ήρας ρ346 = 351 4 [—«] [----] -ήρεσσι
φανήναι π410, σ160. 165; -ήρεσσι(ν) τ2 — 52, φ91, /214 μ_2Μ] -ήρεσσι(ν) «91, 0395, ο315, ρ214 = υ175, τ576, φ 3 = 81 = ω168, 197, /199 [»-‘χ] -ήρεσσιν σ35, φ147
Σχ sch. π 246'. τούς -ήρας ρη Άρίσταρχός φησι, συμ¬
φωνεί δέ τώ άριδμώ καί τά έπη
L 1 Bassett, TAPhA 49, 1918, 41-52; 2Berard, Intr. Od.
1, 355-72; 3W. Allen, TAPhA 70, 1939, 104-24+; 4J. Berard, REG 67, 1954, 11-18, 33; 5Schadewaldt, HSPh 63, 1958, 18ff.; 6Levy, TAPhA 94, 1963, 145-53; 7Finley, Welt des Od., Darmstadt 1968 (Übers, d. 2. Aufl. 1965), 134; 8Howard W. Clarke, The Art of the Od., Englewood Cliffs (New Jersey), 1967, 14—23; ’Kaarle Hirvonen, Matriarchal Survivals and Certain Trends in Homer’s Female Characters, Helsinki 1968, 135ff.; 10W.F. Jackson Knight, Many-Minded Homer, London 1968, 202f.; llRüter, Od.-Interpr.; 12Deger, Herrschaftsformen 139—52; BAgathe Thornton, People and Themes in Homer’s Od., London 1970; 14Glenn, AJPh 92, 1971, 135 f.; 15Erbse, Beitr. Verst. Od.; 16Parry, Blameless Aeg.; 17Ramming, Dienerschaft 119; 18Krehmer, ZAnt 26, 1976, 11—22*; 19Said, Etudes de litterature ancienne, Paris 1979, 9—41*; “Matsu- moto, FS W. Marg, München 1981, 135—41; 21 Anthony T. Edwards, Achilles in the Od., Königstein 1985 (Beitr. z. Klass. Philol. 171), 28f.; 22Halverson, G&R 33, 1986, 119-28*; ^Hölscher, Odyssee 259-71; 24Coll. Raur. 2
B Freier, immer PL, außer Hes. fr. 204, 58, wo μ. einen stellvertretenden Brautwerber meint (s. 2). — Gliederg.: Freier einer nicht best. Frau (1), der Hel. (2), der Pen. (3) 1 allg., einer nicht best. Frau σ275 (Pen. tadelt ihre Freier:) ,,-ήρων ούχ ήδε δίκη τό πάροιδε τέτυκτο, ' οϊ τ’ άγαδήν τε γυναίκα καί άφνειοΐο δύγατρα 1 μνηστεύειν έδέλωσι και άλλήλοις έρίσωσιν' 1 αυτοί τοί γ’ άπάγουσι βόας καί μήλα, ' κούρης δαΐτα φίλοισι, καί άγλαά δώρα διδοϋσιν' άλλ’ ούκ άλλότριον βίοτον ... έδουσιν", zu den Freiergaben (δώρα, έδνα, έεδνα) s.o. Bd. II, Sp. 377f. (Blay) u. Sp. 396 f. 2 der Hei. (Men., Diom., Aias, Elephenor, Idom., Od. u.a.) Hes. fr. 204,42 πλεΐστα δέ δώρα μετά ξανδόν Μενέλαον ’ -ήρων έδίδου fr. 204,58 ούδέ τινα -ήΟ^ μ[ε]τάγγελον άλλ[ον έπεμψεν (Idom.), ' άλλ’ αύτός ' βή ... ’ Τυνδαρέου ποτί δώμα fr. 204, 78 πάν]τας δέ μνηστήρας] άπ[ήι]τεεν (Tynd.) ρρχι« πιστά 3 der Pen. - Vorbem.: Gesamtzahl 108 aus π247—253 (52 Freier aus Dulichion, 24 aus Same, 20 aus Zakynthos, 12 aus Ithaka; hinzu kommen 10 Mann Bedienungspersonal); folg. 15 Freier i. d. Od. namentl. genannt: 1. Αντίνοος, Εύπείδεος υιός («383),
2. Εύρύμαχος, Πολύβου πάΐς (α399 ; 5628f. Antin. u. Eurym. als άρχοί -ήρων bez.), 3. Εύρύνομος Αιγυπτίου (021 f.), 4. Ληόκριτος Εύηνορίδης (0242), 5. Άμφιμέδων, Μελανήος παΐς (ω!03), 6. Εύρυδάμας (σ297), 7. Πείσανδρος Πολ- υκτορίδης (σ299), 8. Άγέλαος Δαμαστορίδης (ν321), 9. 235
236


μνηστήρ
μνηστήρ
Άμφίνομος, Νίσου υιός, Führer der Freier aus Dulichion (π 394 ff.; f. Pen. der angenehmste unter d. Freiem, vgl. Rankin, Helikon 2, 1962, 617—624), 10. Κτήσιππος Πολυδερσείδης (l>288, /287), 11. Δημοπτόλεμος (/242), 12. Εύρυάδης (χ 267), 13. "Ελατός (ebd.), 14. Πόλυβος (/243), 15. Ληώδης, Οϊνοπος υιός (^144); Nr. 1—5 stammen sicher, Nr. 6—8 wahrsch. aus Ithaka, Nr. 9 aus Dulichion, Nr. 10 aus Same, Herkunft von Nr. 11—15 nicht erkennbar; mögl.weise ebf. aus Ithaka (zum zahlenmäßigen Widerspruch zu π 251, wo von 12 ithak. Freiern die Rede, s. L1 44ff.); Anzahl d. Freier in älterer Lit. viel disk.: Gegner d. Gesamtzahl 108 führen interpr. (z. B. Widerspr. π 247 ff. u. σ383) u. archäol. (Megaron faßt höchstens 50 Pers.) Gründe an, von denen aber keiner stichhaltig (contra 108: L2; L4 11—18, Skizze 33; pro: Arist. (s. Σχ); L1 42ff.; L3 113f.). II soz. Stellg., Ziele, Betragen, Schuld u. Bestrafg. der Freier: Epith. (s. G) άριστοι, άγαυοί, έσδλοί, κεκριμένοι bez. soz. Rang, nicht moral. Qual. (vgl. A. W. H. Adkins, Merit and Responsibility, Oxford 1960, 32; Long, JHS 90, 1970, 126), Freier sind nicht * Unterkönige ’ od. 'Gefolgsleute* des Od. (Nilsson, Homer and Mycene 230); er hat ihnen ggüber größten mat. Besitz u. pers. Autorität (vgl. L22; o. Bd. II, Sp. 44, 28ff.; Überblick über d. hist. Forschg. zur hom. Gesellschaftsordng. L24 182—204); beides versuchen d. Freier zu zerstören, indem sie einerseits d. Güter des Od. verzehren (häufigster Klagepunkt!, vgl. L11 188), andererseits sich in s. Hause festsetzen u. um s. Frau werben (L12; L13 63ff.; L19; L21); dennoch geht es ihnen eigtl. u. in erster Linie um Pen. wegen ihrer Schönh. u. des m. d. Heirat verbundenen Prestigegewinns (vgl. Combellack, CPh 67, 1972, 145 [gg. L13]; L22); zu den Kriterien, wie die Freier ausgewählt werden (Brautgeschenk vs. Bogenprobe) s. L9 u. L10; Freier sind überw. neg. gezeichnet in Haltg. u. Handlg.n; übermütig u. frevelhaft (υπερφίαλοι, [ύπέρβιον] ΰβριν έχοντες, κακώς ύπερηνορέοντες, vgl. G), unverschämt, spottlustig, unverständig, ungerecht, nicht gottesfürchtig (vgl. L16 127f. A. 1); Mordversuch an Tel. Gipfel ihrer moral. Verkommenheit (L11 77 A. 46); Werben um Pen. aber wohl erst nach Entdeckg. d. Weblist zu Unverschämth. u. Maßlosigk. eskalierend (L3 111; zustimmend L15 121 f. m. A. 24); Schuld u. Bestrafg. d. Freier komplex u. kontrovers disk.: grundsätzl. lassen sich d. Aspekte polit., moral, u. relig. Schuld untersch.: sie besteht im Angriff auf Haus u. Königsherrsch. des Od., im Mordanschlag auf Tel. kulminierend (L7; L8 22; L11 123; L15 122, 130 [zur Bestrafg. d. Mägde], L17 A.4; s. auch o., Ziele d. Freier), in ihrem schamlosen Betragen u. Werben um Pen. (L13 2f.; L15 130; L20 138; and. L7), in Mißachtg. d. Gastfreundschaft u. aller göttl. Warnungen (in diesem Zush. Erwähng. des Aeg. durch Zeus «32—43 wichtig; s. D’Arms/Hulley, TAPhA 77, 1946, 212; L6; L13 2; L14; L15 118, 130; L16 31 f. m. A.; L18; L20 141; L23); symbol. Deutg. d. Verhaltens u. Sterbens d. Freier bei Clarke, HSPh 65, 1961, 354; L8; L19 23 ff. (Freier bedrohen die sittl. Normen d. heroischen Welt; ihr Tod stellt d. Ordng. wieder her); Freiermord vielfach als unangemessen u. grausam empfunden (z. B. L6; L23 268), L6 führt d. Motiv auf e. alte Volkserz. zurück, ähnl. L23 auf e. altes Märchen (259); bereits f. d. Od.dichter sei d. motiv. vorgegebene, grausame Bestrafg. probl. gewesen (L3 113; L8 20ff.); Anstoß führte auch zu Schadewaldts Zwei- Schichten-Theorie (L5 19; ablehnend L15 131). — Gliederg.: Freier in eigtl. Funktion (3 a), Verhalten d. Freier (3 b), Bekämpfg. d. Freier (3 c), Rechtfertigg. u. Gegenwehr d. Freier (3d) 3a Freier in eigtl. Funktion «368 (Tel.:) „μητρός έμής -ήρες, ύπέρβιον ΰβριν έχοντες“ = δ 321 β50 (ders.:) „μητέρι μοι -ήρες έπέχραον ούκ έδελούση“ 96 (Pen.:) „κούροι, έμοί -ήρες“ — τ141 = ω131 /7209 (Tel.:) ,,Εύρύμαχ ήδέ καί άλλοι, όσοι -ήρες άγαυοί“ δ629 'Avr- ίνοος ... καί Εύρύμαχος ..., 1 άρχοί -ήρων, άρετή δ' έσαν έξοχ άριστοι = φ\87 s /244 5681 (Pen.:) „κήρυξ, τίπτε δέ σε πρόεσαν -ήρες άγαυοί* ο 18 (Ath. zu Tel.:) „ό γάρ (Eurym.) περιβάλλει άπαντας 1 -ήρας δώροισι καί έξώφελλεν έεδνα“ 516 ού μέν γάρ τι δαμά -ήρσ’ ένί οίκφ 1 φαίνεται (Pen.) π235 (Od. zu Tel.:) ,,άλλ' άγε μοι -ήρας άριδμήσας
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
κατάλεξον“ 245 (Tel. zu Od.:) ,,-ήρων δ' ούτ' άρ δεκάς άτρεκές ούτε δύ' οιαΓ, zur Anzahl d. Freier vgl. Vorbem. zu B3 397 ός (Amphin.) ρ έκ Δουλιχίου ... 1 ηγείτο -ήρσι 410 ή δ αύτ (Pen.) άλλ' ένόησε ..., 1 -ήρεσσι φανήναι ύπέρβιον υβριν έχουσι = σ160'η = 165in ρ370 (Mel.:)
,,κέκλυτέ μευ, -ήρες βασιλείης“ = 468 = σ351 = φ2Ί5 = σ43,η· = υ292 = ρ68,η· ρ488 ώς άρ' έφαν -ήρες = υ384 = <p404,n σ161 (Ath. bewegt Pen., sich den Freiem zu zeigen) όπως πετάσειε μάλιστα ' δυμόν -ήρων 247 (Eurym. zu Pen.:) ,,εί πάντες σε ϊδοιεν ... Αχαιοί, ' πλέονές κε -ήρες ... 1 ήώδεν δαινύατ(ο)“ τ576 (Pen.:) „νΰν δέ -ήρεσσιν άεδλον τούτον έφήσω“ υ 287 ήν δέ τις έν -ήρσιν άνήρ άδεμίστια είδώς, 1 Κτήσιππος δ'όνομ'έσκε 331 (Agelaos:) ,,τόφρ' (solange Pen. auf e. Rückkehr des Od. hoffte) οΰ τις νέμεσις μενέμεν τ’ ήν ίσχέμεναι τε 1 -ήρας κατά δώματ(α)“ φ3 (Ath. hat der Pen. in den Sinn gelegt) τόξον -ήρεσσι δεμεν = 81 = ω!68 φ67 αύτίκα δέ -ήρσι μετηύδα (Pen.) 73 (Pen.:) ,,άλλ' άγετε, -ήρες, έπεί τόδε φαίνετ'άεδλον“ = 106 91 (Antin. zu Eum. u. Phil.:) „κατ' αύτόδι τόξα λιπ- όντε, ' -ήρεσσιν άεδλον άάατον“ 174 (Antin.:) „άλλοι τανύουσι τάχα -ήρες άγαυοί 3b Verhalten d. Freier 3ba allg. «106 δ' (Ath.) άρα -ήρας άγήνορας 114 ήστο (Tel.) ... έν -ήρσι 118 -ήρσι μεδήμενος (Tel.) 113 πάρ δ' αύτός κλισμόν δέτο (Tel.) έκτοδεν άλλων 1 -ήρων 144 ές δ' ήλδον -ήρες άγήνορες 324 αύτίκα δέ -ήρας έπφχετο (Tel.) ίσόδεος φως 332 ή δ' (Pen.) ότε δή -ήρας άφίκετο δια γυναικών = σ208 = φ63 s π 414 /721 καί ό μέν
ήρσιν όμίλειΛ, 1 Εύρύνομος 259 -ήρες δ' ές δώματ ϊσαν ... Όδυσήος 288 (Ath. zu Tel.:) „άλλά σύ μέν πρός δώματ ιών l j“ ~ 381" 395 ένδα -ήρεσσιν έπί γλυκύν ύπνον έχευε (Ath.) ε2Ί -ήρες δ' έν νηι παλιμπετές άπονέωνται ο 315 (Od.:) „καί κε -ήρεσσιν ύπερφιάλοισι μιγείην“ 328 εί δή -ήρων έδέλεις καταδύναι ^όμιλονΛ π29 άνδρών -ήρων έσοράν άίδηλον L u 85 (Tel.): ,,κεϊσε δ' άν οΰ μιν έγώ γε μετά -ήρας έωμι ' έρχεσδαι“ (sc. den Bettler Od.) 271 (Od. zu Tel.:) „άλλα συ μέν έρχευ ... 1 οΐκαδε, καί -ήρσιν ύπερφιάλοισιν όμίλει“ = σ167*Χ ρ 105 πριν έλδεϊν -ήρας άγήνορας ές τόδε δώμα 256 μετά δέ -ήρσι καδϊζεν (Mel.) 276 (Eum. zu Od.:) ,,δύσεο δέ -ήρας, έγώ δ' ύπολείψομαι αυτού“ 325 βή δ' (Eum.) ίδύς μεγάροιο μετά -ήρας άγαυούς = <p58ex ρ346 (Tel. zu Eum.:) ,,αύτόν τε (Od.) κέλευε 1 αίτίζειν μάλα πάντας έποιχόμενον -ήρας “ =351 ρ362 ώς άν πύρνα κατά -ήρας άγείροι (Od.) 467 μετά δέ -ήρσιν
έειπε (Od.) s φ151” = /4ex ρ590 ό δ' οϊχετο δΐος ύφορβός ' -ήρων ές όμιλον σ71 -ήρες δ’ άρα πάντες ύπερ- φιάλως άγάσαντο υ155 (Eurykl.:) „ού γάρ δήν -ήρες άπέσ- σονται μεγάροιο, 1 άλλά μάλ'ήρι νέονται“ 291 ός ρα (Kte- sippos) τότε -ήρσιν ύπερφιάλοισι μετηύδα ^147 πάσιν δέ νεμέσσα (Leiodes) -ήρεσσιν 3bß Schmaus u. Vergnügen «151 αύτάρ έπεί πόσιος καί έδητυος έξ έρον έντο ' -ήρες β299 εύρε δ' (Tel.) άρα -ήρας ..., 1 αίγας άνιεμένους σιάλους δ' εΰοντας έν αύλή 322 -ήρες δέ δόμον κάτα δαΐτα πένοντο £18 τούς (die άρσενες σύες) ... μινύδεσκον έδοντες 1 άντίδεοι -ήρες 27 άποπροέηκε (Eum.) πόλινδε ' σύν άγέμεν -ήρσιν άνάγκη 81 σιάλους γε σύας -ήρες έδουσιν ρ214 ένδα σφέας έκίχανεν Μελανδεύς ' αίγας άγων ..., ' δεϊπνον -ήρεσσι = υ 175 ρ 332 ένδα τε δαιτρός έφίζεσκε (Eum.) κρέα πολλά ' δαιόμενος -ήρσι υ186 βούν στεϊραν -ήρσιν άγων (Phil.) καί πίονας αίγας χ 199 (Eum. zu Mel.:) ,,ήνίκ' άγινεϊς 1 αίγας -ήρεσσι δόμον κατά δαΐτα πένεσδαι" ψ3Ο3 άνδρών -ήρων έσορωσ (Pen.) άίδηλον όμιλον, ' οι ... πολλά, βόας καί ... μήλα, ' έσφαζον 356 (Od.:) „μήλα δ' ά μοι -ήρες ... κατέκειραν" II 5625 -ήρες δέ πάροιδεν Όδυσσήος μεγάροιο 1 δίσκοισιν τέρποντο ..., '
ΰβριν έχοντες - ρ167 5659 -ήρας 5’ άμυδις κάδισαν καί παΰσαν άέδλων (Eurym. u. Antin.) σ234 (Tel.:) „ού μέν τοι ξείνου γε καί Ίρου μώλος έτύχδη ' -ήρων ίότητι" χ 331 Φήμιος, ός ρ ήειδε παρά -ήρσιν άνάγκη s «154 /352 (Phcmios:) „ώς έγώ οΰ τι έκών ές σον δόμον ' πωλεύμην -ήρσιν άεισόμενος** υ7 αϊ -ήρσιν έμισγέσκοντο πάρος περ 12 (Od. überlegt:) ή έτ'έφ -ήρσιν... μιγήναι (sc. die untreuen Mägde) /445 τήν άρ' (sc. Liebeslust) ύπό -ήρσιν έχον 237
238


μνηστήρ
μνηστός
μίσγοντό τε λάδρη 464 (Tel. von den ungetreuen Mägden:) „παρά τε -ήρσιν ϊαυον“ 3by rüpelh. Betragen «365 -ήρες δ’ όμάδησαν άνά μέγαρα = <5768 = σ399 = ρ360 σ 35 ήδύ δ’ άρ έκγελάσας μετεφώνει (Antin.) -ήρεσσιν 99 άτάρ -ήρες άγαυοί 1 χεϊρας άνασχόμενοι γέλω έκδανον 346 -ήρας 5’ ού πάμπαν άγήνορας εϊα Άδήνη ' λώβης ϊσχεσδαι = υ284 υ345 -ήρσι ' άσβεστον γέλω ώρσε (Ath.) φ 360 -ήρες δ’ άρα πάντες όμόκλεον έν μεγάροισιν = /211 22 τοί 5’ όμάδησαν ' -ήρες κατά δώμαδ’ 3b6 feindsel. Verhalten β235 (Mentor:) „άλλ’ η τοι -ήρας άγήνορας ου τι μεγαίρω ' έρδειν έργα βίαια“ 266 -ήρες δέ μάλιστα, κακώς ύπερηνορέοντες 281 (Ath.-Mentor zu Tel.:) „τώ νΰν -ήρων μέν έα βουλήν τε νόον τε 1 άφραδέων, έπεί ού τι νοήμονες ούδέ δίκαιοι“ 313 (Tel.:) „έκείρετε πολλά καί έσδλά 1 κτήματ έμά, -ήρες“ /212 (Nestor zu Tel.:) ,,φασί -ήρας σής μητέρος εϊνεκα πολλούς 1 κακά μηχανάασδαι“ 5676 μύδων, οϋς -ήρες ένί φρεσί βυσσοδόμευον 699 -ήρες φράζονται ... 1 Τηλέμαχον μεμάασι κατακτάμεν 790 (Pen. überlegt, ob Tel. dem Anschlag d. Freier entgeht): ή ö γ’ ύπό -ήρσιν ... δαμείη 842 -ήρες ... έπέπλεον ύγρά κέλευδα, 1 Τηλεμάχω φόνον ... ένί φρεσίν όρμαίνοντες £180 τόν δέ (Tel.) -ήρες άγαυοί 1 οϊκαδ’ ιόντα λοχώσιν ο28 (Ath. zu Tel.:) „-ήρων σ’ έπιτηδές άριστήες λοχόωσιν“ π93 (Od.:) „οίά φάτε -ήρας άτάσδαλα μηχανάασδαι“ = σ143 π342 -ήρες δ’ άκάχοντο κατήφησάν τ’ ένί δυμω (über d. mißlungenen Anschlag) 462 ή ρ ήδη ^-ήδ£ζ άγήνορεςΛ ένδον έασιν 1 έκ λόχου ρ65 άμφί δέ μιν (Tel.) L u ήγερέδοντο ' έσδλ’ άγορεύοντες, κακά δέ φρεσί βυσσοδόμευον 79 (Tel.:) „εϊ κεν έμέ L έν μεγάροισι 1 λάδρη κτείναντες πατρώϊα
δάσωνται“ 252 ή ύπό -ήρσι δαμείη (Tel.) 388 (Eum. zu Antin.:) „άλλ’αίείχαλεπός περί πάντων εις -ήρων ' δμωσ- ίν Όδυσσήος“ 407 (Antin. vor d. Wurf m. d. Schemel:) „εϊοί (sc. dem ξεϊνος) τόσσον πάντες όρέξειαν -ήρες“ 564 (Od.:) „άλλά -ήρων χαλεπών ύποδείδϊ όμιλον, 1 τών ύβρις τε βίη τε ούρανόν ϊκει“ υ241 -ήρες δ’ άρα Τηλεμάχω δάνατόν τε μόρον τε ' ήρτυον 264 (Tel.:) ,,κερτομίας δέ τοι (Od.) αύτός έγώ καί χεϊρας άφέξω 1 πάντων -ήρων“ 266 (Tel.:) ,,ύμεϊς δέ, -ήρες, έπίσχετε δυμόν ένιπής 1 καί χειρών“ 373 -ήρες δ’ άρα πάντες 1 Τηλέμαχον έρέδιζον φ232 (Od.:) „-ήρες ... ' ούκ έάσουσιν έμοί δόμεναι βιόν ήδέ φαρέτρην“ 377 οί δ’ άρα γέλασσαν 1 -ήρες, καί δή μέδιεν ... χόλοιο 1 Τηλεμάχω 427 (Od.:) „έτι μοι μένος έμπεδον έστιν, ' ούχ ώς με -ήρες άτιμάζοντες όνονται“ χ 369 άνδρών -ήρων κεχολωμένος, οϊ οί (Od.) έκειρον 1 κτήματα) ψ5Ί (Eurykl.:) „κακώς δ’ οϊ πέρ μιν (Od.) έρεζον 1 -ήρες“ 3c Bekämpfung d. Freier «91 πάσι -ήρεσσιν άπειπέμεν 116 εϊ ποδεν έλδών 1 -ήρων τών μέν σκέδασιν ... δείη 254 (Ath.:) ,,ή δή πολλόν άποιχομένου Όδυσήος ' δεύη, ό κε -ήρσιν άναιδέσι χεϊρας έφείη“ = ν376 = υ29 = 39 = 386 = ψ3Ί «265 τοϊος έών -ήρσιν όμιλήσειεν (Od.) = 5345 = ρ 136 α270 όππως κε -ήρας άπώσεαι έκ μεγάροιο = 295m «274 (Ath. zu Tel.:) „-ήρας μέν έπί σφέτερα σκίδ- νασδαι άνωχδι“ β\62 (Halitherses:) „-ήρσιν δέ μάλιστα πιφαυσκόμενος τάδε εϊρω“ 241 πούρους -ήρας κατερύκετε (καταπαύετε ν.1.) πολλοί έόντες 247 -ήρας άγαυούς 1 έξελάσαι μεγάροιο μενοινήσει ένί δυμφ = τ496" s 488 = 9*213 = χ 171" = ψ63** /206 τείσασδαι -ήρας ύπερβασίης άλεγεινής 5766 -ήρας δ’ άπάλαλκε κακώς ύπερηνορέοντας λ 119 αύτάρ έπήν -ήρας ' κτείνης ν193 πρίν πάσαν -ήρας ύπερβασίην άποτϊσαι = /64 ν373 φραζέσδην (Od. u. Ath.) -ήρσιν ύπερφιάλοισιν όλεδρον 402 (Ath. will Od. verwandeln:) „ώς άν άεικέλιος πάσι -ήρσι φανήης“ £110 κακά δέ -ήρσι φύτευεν (Od.) — ρ27" ο 178 -ήρσι κακόν πάντεσσι φυτεύει (Od.) s ρ159 π 169 ώς άν -ήρσιν δάνατον καί κήρ’ άραρόντε 268 (Od. zu Tel.:) „οπότε -ήρσι καί ήμιν ' μένος κρίνηται "Αρηος“ 286 -ήρας μαλακοϊς έπέεσσι παρφάσδαι = τ5 ρ546 ούκ άτελής δάνατος -ήρσι γένοιτο ' πάσι μάλ(α) σ!50 ού γάρ άναιμωτί γε διακρινέεσδαι όίω ' -ήρας καί κείνον (sc. Od.) 236 (Tel.:) ,,άΐ γάρ ... ' ούτω νϋν -ήρες ' νεύοιεν κεφαλάς δεδμημένοι τ2 -ήρεσσι φόνον ... μερμηρίζων = 52 548 (Od. im Traum zu Pen.:) „Χήνες μεν -ήρες, έγώ δέ τοι αίετός όρνις ' ήα πάρος“ 550
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ός πάσι -ήρσιν άεικέα πότμον έφήσω 557 -ήρσι δέ φαίνετ όλεδρος υ5 Όδυσεύς -ήρσι κακά φρονέων 116 (Gebet einer γυνή άλετρίς zu Zeus:) „-ήρες πύματόν τε καί ύστατον ήματι τφδε 1 ... έλοίατο δαϊτ’ έρατεινήν“ 225 εϊ ποδεν έλδών 1 άνδρών -ήρων σκέδασιν δείη = o32in = ν396 = 428 = 9<138in = 363in = ω2'Π· υ234 κτεινομένους -ήρας 369
(Theokl. zu Eurym.:) „τό (sc. κακόν) κεν ού τις ύπεκφύγοι ούδ’ άλέαιτο ' -ήρων, οϊ ' ύβρίζοντες άτάσδαλα μηχ- ανάασδε“ φ\97 (Od. zu Eum. u. Phil.:) „ή κε -ήρεσσιν άμύνοιτ ή ’Οδυσήϊ;“ 373 (Tel.:) „αί γάρ πάντων τόσσον ... ' -ήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εϊην“ 412 -ήρσιν δ’ άρ’ άχος γένετο μέγα /117 τόφρα -ήρων ένα γ’ αίεί ... ' βάλλε 214 -ήρεσσι μάχεσδαι 232 (Ath. zu Od.:) „πώς δή νϋν... 1 άντα-ήρων όλοφύρεαι άλκιμος είναι;“ 263 -ήρων ές όμιλον άκοντίσαι = 282in 270 -ήρες δ’ άνεχώρησαν
μεγάροιο μυχόνδε 307 ώς άρα τοί -ήρας έπεσσύμενοι ' τύπτον (sc. Od. u. seine Helfer) έπιστροφάδην 389 ώς τότ άρα -ή@£ζ επ’ άλλήλοισι κέχυντο, m. Fischen verglichen, s. Kurt, Seern. Fachausdr. 213 -ήρας δ’ έκτεινεν (Od.) άγήνορας ψ34 (Pen. zu Eurykl.:) “ϊομεν όφρα ϊδωμαι ' άνδρας -ήρας τεδνηότας, ήδ’ ός έπεφνεν“ = ω381*η ω 100 ψυχάς -ήρων κατάγων (Hermes) ’Οδυσήϊ δαμέντων 153 τώ δέ (Od. u. Tel.) -ήρσιν δάνατον κακόν άρτύναντε 1 ϊκοντο ω325 (Od.:) “-ήρας κατέπεφνον“ 352 εί έτεόν -ήρες ... ύβριν έτισαν 414 -ήρων ... δάνατον ένέπουσα 448 (άδάνατος δέ δεός) -ήρας όρίνων 1 δϋνε κατά μέγαρον 482 έπεί δή -ήρας έτίσατο (Od.) 3d Rechtfertigg. u. Gegenwehr d. Freier ß31 (Antin. zu Tel.:) „σοί δ’ ού τι -ήρες Αχαιών αίτιοί είσιν“ 111 (Antin. zu Tel.:) „σοί δ’ ώδε -ήρες ύποκρίνονται“ π447 (Eurym. zu Pen.:) „ούδέ τί μιν (Tel.) δάνατον τρομέεσδαι άνωγα ' έκ γε -ήρων“ /146 βή δ’ ϊμεναι (Mel.), μάλα δ’ ώκα φέρων -ήρσιν έδωκε (sc. Waffen) 241 -ήρας δ’ ώτρυνε ... Άγέλαος 260 αύτάρ έπεί δή δούρατ άλεύαντο -ήρων (sc. Od. u. seine Helfer) /272 αύτις δέ -ήρες άκόντισαν 315 (Leiodes:) „καί άλλους 1 παύεσκον -ήρας, ότις τοιαϋτά γε ρέζοι“
D «92 a, «184a, r558 a; v.l. /M23, σ76, ul60, h. Ap. 208; Hes. fr. 259 a (= Epim. fr. 17 Diels; Freier der Hippo- dameia)
G Epith.: άνδρες (12x), κούροι (3x), άγαυοί (14x), άγήνορες (13x), ύπερφίαλοι (10x) άναιδεϊς (6x); άντίδεοι, άφραδέες, χαλεποί (jew. Ix), κεκριμένοι 'erlesen’ (π248, and. V. Berard, Ithaque et la Grece des Acheens, Bd. 1, 241 ff.), (φώτες) άριστοι (5778, π251), έσδλοί (/204). — formelh. Vbd.n: (ύπέρβιο ν/άτάσδαλο ν) ύβριν έχοντες/ουσι (6χ), όμάδησαν (άνά μέγαρα/κατά δώματα), κακά/άτάσδαλα μηχανάασδαι/όωνται (jew. 5χ), άρετη δ’ έσαν έξοχ άριστοι (3χ), -ήρων άίδηλος όμιλος, όμόκλεον έν μεγάροισιν, κακώς ύπερηνορέοντες, -ήρας ύπερβασίην άποτϊσαι (jew. 2χ), δόμον κάτα δαινύμενοι, -ήρων άριστήες, άτιμάζοντες όνονται, τίσασδαι -ήρας ύπερβασίης άλεγεινής, ύβριν έτισαν (jew. 1χ), έρδειν έργα βίαια (β236), ού τι νοήμονες ούδέ δίκαιοι (β232), τών ύβρις τε βίη τε σιδήρεον ούρανόν ϊκει (ο329), ούκ όπιδα φρονέοντες (£82), κακά δέ φρεσί βυσσοδόμευον (ρ66), ύβρίζοντες (ι>370), κακώς έρεζον (ψ56) G. Markwald
μνηστις [1°] Σχ sch. Bam. z.St.: μνήμη Β Denken an, wie μνημοσύνη (s.d.) nom. act. zu μιμνήσκομαι, verw. mit (Form von) είμί zur Umschreibung des Passivs v 280 (Erz.) ούδέ τις ήμιν 1 δόρπου μνήστις έην μάλα περ χατέουσιν έλέσδαι es war bei uns gar kein Denken an das Abendessen, zu τις vgl. s.v. μνημοσύνη, zur Bed. vgl. δόρπου, βρώμης, δαιτός als Obj. von μιμνήσκομαι (X2601+, s.v. I2ay)
Μ. Schmidt
μνηστορες μνηστήρες, Dav. p. 72 (Teleg., Z. 3 Prosaref.), Ber. p. 101 (Procli Chrest, Z. 3) G. Markwald
μνηστός [4·, 2°, lh, le] M [-2] παρά-ή/-ήν άλόχφ* I 556, Pan. fr. 13,11 p. 122 Dav. -ής/-ήν άλόχου* Λ 242, λ 177/7399; άλοχον -ήν α36 [-2] παρά -ής άλόχοισι Ζ246 239
240


μνηστός
[_2_] -ήσιν h. Αρ. 208 Σχ sch. D Ζ246: -ής' ταϊς έκ μνηστέιας γεγαμημέναις, 1399: -ήν’ εις μνηστείαν δοδεϊσαν, νόμιμον L s. μνάομαι
Β (nur Fern.) gefreite, umworbene — außer in h. Ap. 208 nur als Beiw. zu άλοχος: durch ordentliche Werbung erworbene, also legitime (Ehefrau), in h. Ap. von den von Ap. umworbenen menschlichen Frauen, metonym. „Bräute“. Bed. „heißbegehrt“ (L3) weder aus Wortbildg. plausibel noch im Kontext oder allg. ep.m Stil angemessen (und von L3 auch vorsichtshalber aus vorepischer Dichtung hergeleitet). — Wortf.: γαμέτη, κουριδίη, πολύδωρος, πολυμνήστη, vgl. αίδοίη, δαλερή, κεδνή, κυδρή, φίλη, ίφδίμη(?); Ορρ. δουρικτήτη, ώνητή Ζ246 κοιμώντο (Priamiden) παρά -ής άλόχοισι 7556 κεϊτο (Meleagros) παρά -ή άλόχω Λ 242 κοιμήσατο (Iphidamas) χάλκεον ύπνον 1 οίκτρός, άπό -ής άλόχου ..., 1 κουριδίης Pan. fr. 13,11 ρ. 122 Dav. στεϊχε παρά -ήν άλοχον 1399 (Ach.: „in Phthia gibt es viele Töchter von Edlen, von denen ich mir welche ich will zur lieben Gattin machen werde) ένδα δέ μοι μάλα πολλόν έπέσσυτο δυμός άγήνωρ 1 γήμαντα -ήν ^άλοχονΔ, είκυϊαν άκοιτιν“ α 36 γήμ" (Aeg.) L -ήν, zur Legitimität dieser Ehe vgl. s.v. γαμέω (zu a36) u. μνάομαι (B Vorbem.) Λ177 (Od. im Hades zur Mutter:) ,,είπέ δέ μοι -ής άλόχου βουλήν τε νόον τε“ h. Αρ. 208 (wie soll ich dich besingen) ήέ σ ένί -ήσιν (μνηστήρσιν ν.1.) άείδω καί φιλότητι, vgl. μνωόμενος V. 209 u. άλοχος für Zeus’ Frauen Φ499
D v.l. Z250 M. Schmidt
μνηστυς f. [3°] Σχ sch. Bam. /H99: -ύος...’ μνηστείας Β das Freien, die Freite — an allen drei Stellen poss. zu Subj., aber desw. nicht notw. Nom. ag. (Benveniste, Noms d’agent 68f.), sondern auch als nom. act. verstehbar ß\99 (Eurym. in Versammlung zu Tel.s Beschwerde:) ,,ού γάρ πριν ( = bevor Pen. sich nicht für Hochzeit rüstet) παύσεσδαι οίομ- αι υίας Αχαιών ' -ύος άργαλέης“ der Jur dich schlimmen Freite, vgl. άργαλέος ο. I Sp. 1189,46 π294 (Tel. zu den Freiem: „die Waffen sind weggebracht worden) μή πως οίνωδέντες ..., ' άλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαϊτα ' καί -ύν“ = τ!3 Μ. Schmidt
μογ(έω) [6*, 27°, 1Η] Ε see μόγος. — Deriv.: άμογητί, άμόγητος
F 1 pres. stem: -έων 1, -έόντες 2 2 aor. stem: έ-ησα
2, -ησα 5, έ-ησας 1, έ-ησε(ν) 6, έ-ησαν 1, -τ/σαν2; -ήση 1; -ήσας 13
Μ 1 trisyll. la Lπολλά -ησαΛ Α162 [^-χ]
μάλα πολλά πάδον καί L £223, δ 155; δέων ίότητι -ησα(ν) η214 = £198, μ 190 = ρ 119 1b [^3 ] -έων Λ 636 1 c type [--*] σά τε γούναδ’ ίκάνω Lπολλά -ήσαςΛ ε 449, 7/147; άφίκεο/ετο L 3 ο489/ψ338, Th. 997; (καί) άλγεα L Λ/ήση β343, χ232, τ483/π19; κακά L £175, φ 207, ¥<101 = 169; L , Β690 2 [vm3m] όσσ" έ-ησα μ259;
έ-ησε 5107; -έόντες ω388 [««!«] έ-ησεν 5170; όσσ έ-ησαν ^ΑχαιοίΛ 5490; -έόντες u Ί Μ29 [««ίχ] πόλλ" έπαδον/ες καί ^πολλ" έ-ησΛα(ς) /492, *F607; L Λεν ω207; όϊζύσας f- ησεΛ(ν) 5152, #<307; τόσσ" u , 5106
Σχ sch. D Α 162: έ-ησα’ έκοπίασα. έκακοπάδησα (cp. sch.min. P.Strassb. inv. 33 ad 1.), B690: -ήσας’ κακοπαδήσας, Λ 636: άλλος μέν -έων’ προσληπτέον τό πρεσβύτης, ϊν" ή ού ραδίως ούδέ εύχερώς αυτό έκίνει τής τραπέζης τις τών λοιπών γερόντων, άλλά -έων ό έστιν όκνών ή άλλως μέν κάμνων, ϊνα δηλοϊ τόν Μαχάονα διότι έτέτρωτο
Β toil, arduously, undergo hardship ; of 34 instances only 6 are from the II., but they are consistent with each other and with μόγις, μόγος and άμογητί (qq.v.) in showing that orig, μογ- ref. to action under difficulty (which can apply equally to μογοστόκος), hence: toil arduously, expend ejfort’, this is bome out in the collocation with έπαδον (1492, Ψ 607, ε223, 5155, 490, cf. w. όϊζύσας 5152, ^307) where the latter expresses the passive and μ. the active side (cf. I. Anastassiou, Wortfeld Trauer, Diss. Hamburg 1973, 117); but in the Od. (where the great majority of instances occur: opp.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μόγις
Situation from πονέομαι [Riemschneider, Homer, Leipzig 1950, 190]) while usage compatible with this meaning continues, μ. is often used compendiously, subsuming as it were the partner επαδον, and means now undergo hardship or simply suffer (also tragic usage), esp. with ref. to wanderings (in some 15° instances where μ. seems to ref. exclusively to wanderings, επαδον does not appear, otherwise £223, 5155) Wdfld.: άεδλεύω, κάμνω, μοχδέω, πάσχω, πονέομαι, τλάω, όϊζύω (see also F. Mawet, Douleur 175f.) Syntax: of 34 instances: 22 with πολλ(ά) (w. άλγεα ß343, γ232, π 19, τ 483, κακά £173, φ207, ^<101 = 169, πολέας άέδλους δ 11Q, otherwise adv. acc.), 9 w. οσ(σ)α (w. κακά τ/214, κήδεα ξ 198, ξύμπαντα η2\4, £198), 3 introd. circumstantia! ptc. (Λ 636, Μ29, ω388), cf. similar use of πάσχω w. άλγεα, κακ(ά) and πήματα’, w. dat. + έπι A 162, π 19 1 of labor, work
toil, struggle: A 636 άλλος μέν -έων άποκινήσασκε τραπέζης ' πλεϊον έόν, Νέστωρ 5’ ό γέρων άμογητί άειρεν, straining Μ 29 (δεμείλια) τά δέσαν -έόντες Αχαιοί ω207 (άγρόν) όν ρά ποτ αύτός ' Λαέρτης κτεάτισσεν, έπεί μάλα πόλλ' έ-ησεν 388 ήλδ" ό γέρων Δολίος, σύν 5’ υίεϊς τοϊο γέροντος, ' έξ έργων -έόντες, έπεί προμολοϋσα κάλεσσε 1 μήτηρ, interpr. as fatigued, see Erbse, Beitr. Verst. Od. 218 f.; but perh. per- spiring, cf. A 27 (μόγος) 2 in war 2 a toil, struggle: ■P6O7 άλλά σύ γάρ δή πόλλ' έπαδες καί πόλλ’ έ-ησας, ' ... εϊνεκ" έμεϊο (cf. 3 below and /492 in 5, see also 5152 below) 5490 κατά κόσμον "Αχαιών οϊτον άείδεις, ' όσσ’ έρξαν τ έπαδόν τε καί όσσ έ-ησαν Αχαιοί 5152 άμφ Όδυσήϊ ' μυδεόμην, όσα κείνος όϊζύσας έ-ησεν 1 άμφ" έμοί (cf. ψ3ϊϊ1 in 4 and see 5241 ff. 271 f.) A 162 γέρας αύτός άφαιρήσεσδαι άπειλεϊς, ' ώ έτι πολλά -ησα (cf. π 19 in 5) + B69Q 5170 φίλου άνέρος υιός έμόν δώ ' ϊκεδ", ός εϊνεκ" έμεϊο πολέας έ-ησεν άέδλους 5106. 107 (I miss none as much as Od.) έπεί οΰ τις "Αχαιών τόσσ" έ-ησεν 1 όσσ’ Όδυσεύς έ-ησε καί ήρατο 2b undergo, suffer: //190 ϊδμεν γάρ τοι πάνδ" όσ" ένί Τροίη εύρείη ' Άργεϊοι Τρώές τε δεών ίότητι -ησαν = ρ 119 (cf. τ/214, £198 in 4) 3 in war and wanderings
toil, struggle £223 τλήσομαι έν στήδεσσιν έχων ταλαπενδέα δυμόν ' ήδη γάρ ^μάλα πολλά πάδον καί πολλά -ησαΛ ’ κύμασι καί πολέμω 5155 κήδεά μοι καί μάλλον ένί φρεσίν ή περ άεδλοι, 1 ός πριν μέν L d (see νν. 182 ff. and cf. Ψ 607 etc. in 2 a) similarly: Th. 997 τούς (sc. άέδλους) τελέσας ές Ίωλκόν άφίκετο πολλά -ήσας ' ... έπί νηός άγών ... κούρην, app. another early ref. to extended Nostos-Story, cf. Hes. fr. 241 (and o489 etc. in 4) 4 in wanderings
undergo, suffer: w. LaAy£« πολλά -ήσαςΛ (cf. π 19 in 5): ß343 (wine-jars) έξείης ποτί τοίχον άρηρότες, εϊ ποτ" Όδυσσεύς 1 οϊκαδε νοστήσειε καί L 3 + /232, τ483 w. ^ακά πολλά -ήσας/. £175 άνασσ", έλέαιρε’ σέ γάρ L 1 ές πρώτην ίκόμην φ2ΩΊ L u, 1 ήλυδον είκοστω έτεϊ ές πατρίδα γαϊαν + ψ/101 = 169 (cf. τ/214 (below) w. (άφ) ίκάνω + Lπολλά -ήσας/ £449 σόν τε ρόον σά τε γούναδ" ίκάνω L j s τ; 147 ο489 (Od. to Eum.) σοί μέν παρά καί κακφ έσδλόν έδηκε ' Ζεύς, έπεί άνδρός δώματ" άφίκεο u j ' ήπιου (cf. Th. 997 in 3) + y/338 (ές Φαίηκας) other instances: τ/214 (όϊζύν, άλγεσιν) καί δ" έτι κεν καί πλείον έγώ κακά μυδησαίμην, ' όσσα γε δή ξύμπαντα δεών ίότητι -ησα (cf. £175 etc. above) « £198 (κήδεα), cf. μ 190 etc. in 2 b and ψ30Π below μ 259 (οϊκτιστον) πάντων όσσ" έ-ησα πόρους άλός έξερεείνων (cf. £362) ψ30)Ί όσα κήδε" έδηκεν ' άνδρωποις όσα τ" αύτός όϊζύσας έ-ησε, ' πάντ" έλεγε (cf. ξ 198 above) 5 over children 5 a toil, struggle /492 ώς έπί σοί μάλα πόλλ" έπαδον καί πόλλ" έ-ησα, 1 τά φρονέων, ό μοι οΰ τι δεοί γόνον έξετέλειον, 'educating’ (cf. ^607 etc. in 2a, here έπαδον emptier) 5b suffer: π 19 (like a father greets his son retuming in the tenth year) μοΰνον τηλύγετον, τφ έπ" άλγεα πολλά -ήση (cf. β343 etc. in 4) W. Beck
μόγις [3\ 2»] Ε w. μόγος, see Solmsen, Beitr. 169 ff., Schwyzer I 620, also Chantraine, Dict 708, Humbert, REG 82, 1969, 199
B adv. with (considerable) difficulty, just barely ; in MSS 241
242


μόγις
often replaced by μόλις (cf. Index Hippocraticus s.v. μόγις) /355 ένθα ποτ οιον έμιμνε, μόγις δέ μεν έκφυγεν ορμήν Φ 417 τόν δ’ άγε χειρός έλουσα Διός θυγάτηρ Αφροδίτη ' πυκνά μάλα στενάχοντα' μόγις <5’ (ν.1. μόλις) έσαγείρετο θυμόν Ύ412 λαοί μέν ρα γέροντα μόγις (pars codicum, μόλις cet.) έχον άσχαλόωντα, ' έξελθεΐν μεμαώτα πυλάων γ 119 (for nine years we contrived) παντοίοισι δόλοισι, μόγις δ’ έτέλεσσε Κρονίων τ189 (στήσε) έν λιμέσιν χαλεποϊσι, μόγις (ν.1., μόλις vulg.) δ’ ύπάλυξεν άέλλας
W. Beck
μόγ(ος) [1*] Ε w. μέγας, see Meier-Brügger, Gl. 70, 1992, 134s. — Deriv. μογέω, -ις, -οστόκος Σχ sch. D Δ 27 -ω' ταλαπωρίφ, καμάτω Β hard effort'. metr. equivalent to πόνος Wdfld.: see κάματος, F. Mawet, Douleur 380 Δ 27 πώς έθέλεις άλιον θεΐναι πόνον ήδ’ άτέλεστον, ' ίδρώ θ’ δν ίδρωσα -ω, καμέτην δέ μοι ίπποι (cf. ω388: μογέω Β 1)
W. Beck
μογοστόχος [3‘, 2h] Σχ sch. D Λ 270: -ον αί τούς μόγους κουφίζουσαι τών τικτουσών, Π187: -ος' μογοϋσα καί πονουμένη περί τούς τόκους οιον λοχεύτρια, ΤΙ 03: -ος' ή περί τάς τίκτουσας κοπιώσα ή ή τούς μόγους έπικουφίζουσα τών τικτουσών, sch. Erbse 4 270 c: -ον αί έπί τών μόγις τικτουσών τεταγμέναι, ώς ξένιος Ζεύς ό έπί τών ξένων, οη accent: 4 270 b (Arist.)
Β epith. of Είλείθυια(ι) (q.v.) app. meaning who induces birth (see Cassola on h. Ap. 97. 115); acc. to most authorities a conjunct w. μογοσ- < *μογ-ονς acc. pl., Risch §80a; Bechtel, Lexil. 228 infers that μ, (or its models) must be very old. The lit. meaning will then be who gives birth to labor (of childbirth); perh., then, cult-name w. intent of identifying Eileithyia w. the woman giving birth, cf. Hoekstra, Modifica- tions 132, Shipp, Studies 37 1 where Είλ. agent at
birth /7167 τόν γε -ος ^ΕίλείθυιαΛ έξάγαγε προ φόωσδε ΤΙ03 σήμερον άνδρα φόωσδε -ος L ' έκφανεϊ 2 initi- ating birth h. Ap. 97 (91 f.: Λητώ δ’ έννημάρ τε καί έννέα νύκτας άέλπτοις ' ώδίνεσσι πέπαρτο) μούνη δ’ ούκ έπέπυστο -ος L j 115 ευτ’ έπί Δήλου έβαινε -ος (μονοστόκος, μογοστόλος w.ll.) L Jt ' τήν τότε δή τόκος ειλε, μενοίνησεν δέ τεκέσθαι (schema etymol.) 3 pl., sending pangs 4 270 ώς δ’ ότ άν ώδίνουσαν έχη βέλος όξύ γυναίκα, ' δριμύ, τό τε προϊεΐσι -οι L j (-ος ειλ[ ν.1.), 1 Ήρης θυγατέρες πικράς ώδΐνας έχουσαι, contrast 2 above
W. Beck
μογοστόλος v.l. h. Ap. 115, s. -τόκος
μόθ*ος [5‘, 1Η, lh] Σχ sch. D 77117/Φ310: μάχης/ν L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 158
B Kampf (getümmel außer //117, vgl. [außer lh metr. gleichw.] κλόνος), H\YJ Gen., sonst Akk. (4x abh. von κατά, 2x m. abh. Gen. Pl.); bes. in Hektor (3‘) Aias (jeweils in Vbd. m. έπαίξαι+) Kontext, außer Σ159 nur in dir. R. (3‘, ähnl. lh) od. Exk. //117 εϊ περ άδειής τ’ έστί (sc. and. Hektor-Gegner als Men.) καί εί -ου έστ άκόρητος (s.d.), 1 φημί μιν άσπασίως γόνυ κάμψειν, αϊ κε φύγησι ' δηίου έκ πολέμου (sc. Zweikampf) καί αίνης δηΐοτητος (s.d. II Sp. 269, 35ff. [:47fF. ]), vgl. 7V(635.) 639 (Men.-Rede!) 240 (οίδα νωμήσαι βών) οίδα δ’ ^έπαίξαμ -ον ίππων (οίδα δ’ ένί σταδίη κτλ.) kontrast. (metr. gleichw.) Κ326 ΣΙ59 άλλοτ t Λσκε ^κατά -ονΛ, άλλοτε δ’ αύτε ’ στάσκε, vgl. (metr. gleichw.) /7713 Φ310 (τάχα άστυ) έκπέρσει (Ach.), Τρώες δέ L j ού μενέουσιν Sc. 158 (Κήρ άλλον ζωόν έχουσα) άλλον τεθηνώτα L u έλκε ποδοΐίν (vgl. V. 257) - Σ537, vgl. 4 259, Ν383 s Ρ289, (metr. gleichw.) Φ422 h. 8,17 (laß friedl. leben) δυσμενέων προφυγόντα -ον κήράς τε, vgl. Β401, kontrast. # 216 f. Wortf.: άϋτή Β 1 f, δηϊοτής, ίώ- κα/ή, ίωχμός, κλόνος, μάχη, μώλος, δμαδος, όμιλος, πόλεμος, πόνος (7V239), ύσμίνη, φύλοπις
G je 2x in Η (dazu Kirk, in: ’Homer’ ed. Fenik 28) u. Σ R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μοίρα
μοίρα, Μ. [48’, 60°, 17H, 6h, 5e] E < *smor -ia, nom. act. u. rei actae zu μείρομαι. — Abi.: διαμοιράομαι, μοι- ρηγενές F μοΐρ(α) 54, -ης 2e, -η 4, -αν 61; -αι 3, -άων 1', -έων 1Η, -ας 10
Μ 1 eins, la Stamm im longum [1] μοΐρ* όλοή Φ83, £100 = /238 = τ145 = ω135. 29; μοϊρ' Π434 [ί] μοϊρ’ έδάμασσε ΣΙ 19, χ413; μοΐρ' όλοή 77849 [1] μοϊρ' ρ326 [1] (όλοιή /κατά) μοΐρ' έπέδησε(ν) 4 517, Χ5, λ 292 1 b Stamm in den brevia H-] οί Ζμοΐρ' έστίΛ ε4\
= 114 = 1532 - [-] τοι L ε345 2 zweis. 2 a Stamm
im longum 2aa Schema [-„]: [--] -αν ρ335, Th. 204. 413 RJ -a /318 RJ -α H52 ~ <5475ίη, Λ/116, N 602, 0117, P421, T87, ·Ρ80, /269 s h. Ven. 269in; κατά /παρά -αν T256, ο 170 = 203,η, π385, ρ580/£509; (τριτάτην μέν) -αν (έδάσσατο) Th. 520, h. Cer. 446 — 464 suppl.; -αν 4 170 [-«] θάνατος καί L-a κραταιήΔ Ε83 = Π334 = Υ4ΊΊ = II. parv. fr. 20, 5 p. 59 Dav., 77853 = Ω 132, Φ110; L j E629, T410, 0209, Hes. fr. 212b, 1; (θάνατος καί) -a τέτυκται /κιχάνει ΓΙΟΙ, ΣΙ20, Op. 745/Ρ 478 = 672 = Ύ436. 303; (φόνος καί) -α γένοντο+ φ24, Th. 607 (τριτάτη δ’ έτι) -α (δέδασται) Κ253 s Th. 789®’, h. Αρ. 238; Vok./έπεί /έπος /ού ^κατά -ανΛ έειπες+ 4 286 = Θ146 = 0379 s ΑΤΙ69 = «Τ'626 = σ170 = <5266 = υ 37 = v385ex s χ486//59 = η227“· = ν48/Ο206 = #141 s #397®χ· = ^278®χ7^251; έπεί ού L u έρεξας ι352; -αν έχουσιν* 7768, υ171, Th. 348; -αν έθηκεν* Λ560, τ592; -αν h. Merc. 428 [-χ ] -α F613, Hes. fr. 35,4; (κατά)
-αν δ91, Ορ. 765; (τριτάτη ένί) -η 0195, £448; (δάσσαντό τε+) -ας ο 140, τ423 = Th. 544ex, h. Merc. 128 2aß Schema [—]: [1-] -αν Z488, Λ534, υ76. 293, Pan. fr. 13 I, 2 p. 121 Dav.; -ai Epim. fr. 19, 2 Diels; -ας (δασσάμενοι) γ66 = u280, Th. 904 [1-] -έων Hes. fr. 275, 1 (vgl. dreis. -άων in 3) 2b Stamm in den brevia [-ί] έν -η Τ186; -ας Th. 217 [-2] -ης Pan. fr. 13 I, Ί ρ. 122 Dav.; έν -η χ 54; (πάντα) κατά /ύπέρ -αν 77367, χ457 = <5783ίη = #54 = ι245ίη· = 309 = 342/Κ336; -αν Hes. fr. 275, 1; -αι Ω 49, Hes. fr. 249; -ας #470 [-- ] τριτάτης -ης Pan. fr.
13 1,12 ρ. 122 Dav.; (...ων) -αν + Verb ρ258 = ι>281®χ, Hes. fr. 257, 5; ...ων -ας γ40 υ260 [-2] ταϋτα /πάντα
κατά -αν κατέλεξα* /331, #496/κ16 = μ35 3 dreis.
[2-2] -άων 7^253 (vgl. Syniz. -έων in 2aß) — Längg. vor μ. (in 2 b: κατά -αν), vgl. Chantraine, Gr. h. I 176
Σχ sch. D ΓΙΟΙ: θάνατος καί -α τέτυκται' ... θανεΐν εϊμαρται, 4170: -αν τήν πεπρωμένην, 4 286 u.ö. (κατά -αν), ΤΙ86 (έν -η): κατά τό προσήκον. κατά τό πρέπον
L Allg. (μ., Zeus u. die Götter): C. Fr. v. Nägelsbach, Hom. Theologie, Nürnberg3 1884, 116ff.; E. Eberhard, Das Schicksal als poet. Idee bei Hom., Paderborn 1923; E. Leitzke, Moira u. Gottheit im alten griech. Epos, Göttingen 1930; Wilamowitz, 2G1H 353ff.; Krause, Gl. 25, 1937, 143ff.; ders., WSt 64, 1949, lOff. (Zeus u. Μ.); W. Ch. Greene, Moira, Fate, Good and Evil in Gr. Thought, Harvard (Mass.) 1948; Chantraine, Entretiens Hardt 1, 1952, 69ff.; Onians, Origins 378ff.; Nilsson, GrR I 361 ff.; Pötscher, WSt 73, 1960, 5ff.; Ramat, SIFC 32, 1960, 215ff.; Soejima, JCS 8, 1960, 20ff.; Verdenius, Mn. 17, 1964, 279; Dietrich, Death (bes.) 194ff.; rez. von Combellack, CPh 62, 1967, 221; G. di Mauro Batti- lana, μ. e αισα in Omero (Univ. Trieste, Fac. di Lettere), Roma 1985; Erbse, Götter 273ff.; κατά -αν u.a. (B3): Luther, Wahrh. u. Lüge 67ff.; Long, JHS 90, 1970, 121 ff.; Adkins, JHS 91, 1971, 8ff.; ders., JHS 92, 1972, 1 ff.; Parry, Blameless Aeg. 107f. (bes. zu #496ff.); J. P. Levet, Le vrai et le faux dans la pensee gr. archalque, Τ. 1, Paris 1976, 196ff.; S. Matthews, The Expression hyper moiran in Hom., Diss. Harvard Univ. 1976; Mawet, Douleur 146ff.; Finkeiberg, CPh 82, 1987, 137f.; zur Genealogie (B5): Solmsen, Hes. and Aesch., Cornell Univ. 1949, 36; zu Pan. fr. 13 (s. Bl Ende): Matthews z.St.; IGViemeisel, B. Kaeser (Hrsg.), Kunst der Schale, Katalog Antikensammlg. München 1990, 219ff. m. Lit. zum Symposion (dazu noch Latacz, in: Kullmann/Reichel, Mündlichkeit 227ff.); s.a. θεός, μόρος, μόρσιμος L
243
244


μοίρα
Β einers. (1.2b: nom. rei actae) Los, Anteii, der jem.m/einer Sache zugeteilt wird: Portion von Beute, Fleisch, (/768) Stück Land, Teil der Welt als Machtbereich eines Gottes, (ÄT253+) Zeitabschnitt; andrere. (2 a: nom. act) Zuteilung, meist als zuteilende Macht (Begrenzg. des Lebens): Schicksal, Verhängnis (oft nb./i. S. v. Tod', 0117 von Ares; ay: göttl. Lenkung); (3) normativ (adv. κατά -αν u.ä.): im richtigen Maß, angemessen’, (5) genealog. als Pers., Zeustöch- ter: die drei Moiren (Schicksalsgöttinnen); in 2 meist als Subj. ('Agens’): Ordnungsprinzip (s. Chantraine L) nb. den Göttern (wobei dass. Geschehen θεός, μ. od. Zet5f zugeschrieben werden kann, z.B.: Φ47. 82f., /7844. 849); oft auch von den Göttern verwirklicht (s. 2 c; μ. θεών, θεού in 2ay; nb. GN in 2aß; Verhinderg. von Geschehen υπέρ -αν Y336 in 3, vgl. υπέρ μόρον u.a.); oft unentscheidbar, ob μ. od. Μ. zu schreiben; Überg. zu(r) Lebensende u. Charakter bestimmenden ('spinnenden’) Geburts- u. Schicksalsgöttin/nen deutl. /2209 (γιγνομένω έπένησεί). 49 (PL; s. 2aö); gg. Nils- sons These einer „unter unseren Augen entstehenden Perso- nifizierg.“ (sc. vom 'Anteil’ zur 'Göttin, die den Anteil gibt’) Verdenius: nom. act. distribution, allocation > thing allocated\ Pötscher: μ. wird immer schon als göttl. Macht erlebt (s. L, wo weiteres zum Verh. von Göttern u. μ.). — Wortf.: αισα (altertüml., später selten u. poet.); (zu 1:) μέρος, δαίς, δαιτρ- όν, δασμός, κλήρος, γέρας, δώρον, τιμή, dazu s. Verben s.v. δατέομαι (Wortf.), τιμάω, τίω (Λ/310, Θ161 4- Instr.); (2:) θάνατος, κήρ/Κ. (s. dd. weitere), μόρος, μόρσιμον /αισιμον ήμαρ, οίτος, όλεθρος, πότμος; τέλος θανάτοιο, s.a. άνάγκη, άτη, (2ay:) (Διός) βουλή’, (2 b:) αίσά /αϊσιμόν /θέσφατ- όν /μόρ(σ)ιμόν έστι, ειμαρτο (s. μείρομαι), πέπρωται (πεπρωμένον έστί), δίκη /θέμις έστί m. Wortf.; (3:) κατ9/ υπέρ αίσαν, υπέρ μόρον, κατά μέρος, (ού) κατά κόσμον, έοικα (Β I 3; s. dd.), πρός/σύν δαίμονα/ι (Λ 792, Ρ98+), σύν /υπέρ θεώ /όν (149, Ρ32Ί), εύ’, (4:) νέμεσις, ποινή, τίσις; Opp. άμμορίη (υ76, s. 2a) Disposition 1 Los’. (An)teil, Portion 2 Los, Zuteilung’. Schicksal, Verhängnis 2a als Subjekt (meist Agens) 2aa μ. befällt jem.n 2aß μ. paratakt. nb. GN 2ay μ. θεών 2a6 expl. Göttin- (nen) 2ae präp. 2b unpers. μοϊρ9 (έστί) 2c als Akk.-Obj. 3 präp. Ausdr. κατά, παρά, ύπέρ -αν, έν -η 4 bes. Stt. (υ 171, Th. 607, Ορ. 745) 5 Pers, in Genealogie
1 Los’. (An)teil, Portion', Anteil an Beute (dir. R.): 7 318 (Ach.:) „ίση -α μένοντι, καί εί μάλα τις πολεμίζοί’ 1 έν δέ ίή τιμή (κακός καί έσθλός)**, vgl. AI66ff. (δασμός, γέρας μεΐζον) u.s. Combellack (L) λ 534 (Od.: „nach Zeretörg. Troias) -αν καί γέρας έσθλόν έχων** Stück Land, Raum: /768 (Ach.: „bedrängte Gr.) ρηγμϊνι θαλάσσης 1 κεκλίαται, χώρης όλίγην έτι -αν έχοντες**, vgl. Landlos Gastgeschenke: Hes. fr. 257, 5 δέξατο καί κτεάνων -αν πόρεν ώς έπιεικές Fleischportion (en [Sg. u. PL] für die Gäste beim Mahl): £448 (433, Eum. αϊσιμα ήδη, πάντα [Fleisch] διεμοιράτο δαίζων, νώτοισιν δ9 Όδυσήα γέραιρεν ύός) ό δ9 έζετο ή παρά -η ρ258 τφ (Melanthios) πάρα μέν κρειών L-av θέσαν οϊ πονέοντοΛ 335 (dem Eum.) *ήρυξ ’ -αν ελών έτίθει υ281 (dem Od.) L , 1 ίσην, ώς αύτοί περ (Freier) έλάγχανον 293 (Freier:) ,,-αν μέν δή ξεΐνος έχει πάλαι, ώς έπέοικεν, ίσην (ξείνιον**) γ66 (έπεί ώπτησαν κρέ9) καί έρύσαντο, 1 -ας δασσάμενοι δαίνυντ9 = υ280 Th. 544 (Zeus zu Prom.:) „ώς έτεροζήλως διεδάσσαο -ας** (sc. σάρκας υ. όστέα) Θ4Ί0 -ας τ9 ένεμον κερόωντό τε οίνον (Diener bei Alkin.) ο 140 (πάρ) κρέα δαίετο καί νέμε -ας (sc. θεράπων des Men.) /40 δώκε δ9 αρα (Peisistr.) σπλάγχνων -ας, έν δ9 οίνον έχευε a ι>260 ([■αν v.L] Tel. dem Od.) (mit Zahl, s.u.:) h. Merc. 128 (Ερμής είρύσατο πίονα έργα) καί έσχισε δώδεκα -ας 1 χληροπαλεϊς’ τέλεον δέ γέρας προσέθηκεν έκάστη (vgl. 122 νώτα γεράσμια) Kult der zwölf Götter (s. Cassola z.St., vgl. ξ434 έπταχα διεμοιράτο, Pan. fr. 13 I, 2) Anteil (an der Welt: Macht-, Wirkungs-, Zuständigkeits-)AracÄ ('Ressort'), der einem Gott zugefallen ist (1* [dir. R.], sonst Th.): 0195 (Pös.:) „καί κρατερός περ έών (Zeus) μενέτω* τριτάτη ένι
(189 τριχθά δέ πάντα δέδασται, έκαστος δ9 έμμορε τιμής, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μοίρα
έλαχον παλλομένων, sc. γαϊαν, ζόφον, ούρανόν), vgl. Erbteil, Landlos (mit Zahl, s.u.) Th. 204 (Aphr.) ταύτην δ9 έξ άρχής τιμήν έχει ήδέ λέλογχε 1 -αν έν άνθρώποισι καί ... θεοϊσι, 1 παρθενίους τ9 όάρους μειδήματά τ9 413 (Έκάτην Ζεύς) τίμησε, πόρεν δέ οί άγλαά δώρα, 1 -αν έχειν γαίης τε καί ... θαλάσσης 520 Άτλας δ9 ούρανόν εύρύν έχει κρατερής ύπ9 άνάγκης (2 Vv.) ’ ταύτην γάρ οί -αν έδάσσατο ... Ζεύς 348 (Tethys-Töchter άνδρας κουρίζουσι) ταύτην δέ Διός πάρα -αν έχουσι h. Merc. 428 (Götter) ώς τά πρώτα γένοντο καί ώς λάχε -αν έκαστος, s. λαγχάνω (Blbßaa) 'als Anteil erlösen’ m. Dat. (Ntr.) der Sache: r592 (Pen. zu Od.: „unmögl. άύπνους έμμεναι αίέν) έπί γάρ τοι έκάστω -αν έθηκαν 1 άθάνατοι θνητοϊσιν** (vgl. 2 c) jedem Ding seinen Anteil (hier svw. seine Zeit), just portion (s. Stanford z.St) I mit (Ordnungs)zahl (s.o. 0195, h. Merc. 128); Besitz: 597 (Men.:) ,,ών όφελον τριτάτην περ έχων έν δώμασι -αν ’ ναίειν** zeitl.: /f253 (bis) ,,παροίχωκεν δέ πλέων νύξ 1 τών δύο -άων, τριτάτη δ9 έτι -α λέλειπται**, s. Wackemagel, Synt. II 135f.; vgl. Dreiteilg. des Tages (Φ 111, s.v. ήώς Blaß) h. Cer. 446 (Perseph.) την τριτάτην μέν -αν ύπό ζόφον ... 1 τάς δέ δύω παρά μητρί (sc. des Jahres) = 464 suppl. Weinportion beim Symposion (s. L): Pan. fr. 13 I, 2 p. 121 Dav. πρώτην μέν Χάριτές τ9 έλαχον καί ΤΩραι 1 -αν καί Διόνυσος fr. 13 I, 7 άλλ9 ότε τις -ης τριτάτης προς μέτρον έλαύνοι 1 πίνων άβλεμέως fr. 13
I, 12 δείδια γάρ τριτάτης -ης (οίνου πινομένης) 1/10 zu 9/10: Th. 789 (Styx ist) Ώκεανοϊο κεράς, δεκάτη δ9 έπί -α δέδασται’ ’ έννέα μέν (sc. -ας, s. West z.St) περί γήν τε καί... νώτα θαλάσσης (εις άλα πίπτει, s. 792 ci. in D) Hes. fr. 275, 1 (bis) (bei der Liebe) οΐην μέν -αν δέκα -έων (corr., -ών cod., -άων Eust) τέρπεται άνήρ (sc. ggüber der Frau) 2 Zuteilung, Los’. Schicksal, Verhängnis, meist i.S. v. Tod, (ay) göttl. Lenkung 2a μ. (Sg.; 2x in aö PL) als Subj., meist Agens, (φ24 in 2ae) präd. 2aa befällt jem.n (meist Krieger; Laertes, Hund Argos, Baumnymphen); μ. blockiert jem.n, führt ihn in den Untergang (πέ- δησε, ήγε, ώρσε, έθηκε', 4χ dir. R.): Δ 517 Διώρεα ^μοϊρ9 έπέδησεΛ (-α πέδ. Arist, cf. λ 292 in a γ)' ' χερμαδίω γάρ βλήτο Χ5 "Εκτορα δ9 αύτού μεΐναι όλοιή u u E 613 άλλά έ -α ' ήγ9 έπικουρήσοντα 629 (den Tlep.) ώρσεν έπ9 άντιθέω Σαρπηδόνι -α κραταιή Φ83 (Lykaon zu Ach.:) „νύν αύ με τεής έν χερσίν έθηκε 1 -ρ* όλοή (άπεχθέσθαι Διί, ός με σοί αύτις δώκε**, 47 θεός έμβαλεν) steht jem.m bevor: ΣΙ20 (Ach. zu Thetis: ,,κήρα, -α καί χόλος "Ηρης [s. in 2aß]) εί δή μοι όμοίη (sc. das allen gemeinsame; od.: wie Her.) -α τέτυκται, 1 κείσομ9 έπεί κε θάνω** ω29 (Ach. zu Ag.:) „καί σοί πρώϊ παραστήσεσθαι έμελλε ' -ρ* όλοή, τήν ού τις άλεύεται ός κε γένηται (θάνατον καί πότμον έπισπεΐν**) umhüllt, ereilt: Μ116 μιν -α δυσώνυμος άμφεκάλυψεν ’ έγχεϊ Ίδομενήος X3Q3 (Hektor:) „νύν αύτέ με -α κιχάνει** Hes. fr. 212b, 1 ],ετρ -α κρατα[ι]ή II θάνατος καί μ. (τέτυκται, κιχάνει, έλλαβε, παρέστηκεν’, Ίκ dir. R.; vgl. Begr.paare θάνατόν τε μόρον τε am VE, θάνατον καί πότμον /κήρα): ΓΙΟΙ „ήμέων 5’ (Men. u. Paris) όπποτέοφ ^θάνατος καί -αΛ τέτυκται, ' τεθναίη** Ρ4Ί% „νύν αυ L d κιχάνει** — 672 — Ύ436 £83 τόν δέ κατ9 όσσε ' έλλαβε πορφύρεος u j κραταιή - Π 334 - Υ4ΊΊ «
II. parv. fr. 20, 5 p. 59 Dav. (τόν δέ πεσόντα) /7853 (Patr. zu Hektor:) „άγχι παρέστηκεν L , κραταιή, ' χερσί δαμέντ9 Άχιλήος** - 0132 (Thetis zu Ach.) Φ110 (Ach.: „πατρός δ9 είμ9 άγαθοϊο, θεά μήτηρ) άλλ9 έπι τοι καί έμοί L , κραταιή** II μ. ... θανάτοιο (άγε + δαμήναι, καθέλρσι, έλαβεν, παρεστήκη; 4χ dir. R.), vgl. μ. βιότοιο (Δ 170 in 2 c), αϊση /κήρες /τέλος θανάτοιο (s.d.): N6Q2 τόν δ9 άγε -α κακή θανάτοιο τέλοσδε, ' σοί, Μενέλαε, δαμήναι χ238 (Ath. zu Tel.:) „θάνατον μέν όμοίϊον ουδέ θεοί περ ’ καί φίλφ άνδρί δύνανται άλαλκέμεν, όππότε κεν δή 1 L-p* όλοή καθέλησι τανηλεγέος θανάτοιοΛ** /H00 ,,ταφήϊον^ εις ότε κέν μιν (Laertes) ' L / - τ145 - ©135 ρ326 Άργον δ9 αύ κατά -ρ9 έλαβεν μέλανος θανάτοιο Hes. fr. 35,4 άλλ9 ότε δή θανάτο]ιο Π[ε]ρικλύμενον λάβε -α h. Ven. 269 άλλ9 ότε κεν δή -α παρεστήκη θανάτοιο, ' άζάνεται 245
246


μοίρα
(δένδρεα) 2 aß μ, (paratakt nb. GN) u. ein Gott (dir. R.); έκτανεν, έδάμασσε: Π849 (Patr. zu Hektor:) „άλλά με -ρ' όλοή και Λητούς έκτανεν υιός, ' άνδρών δ' Εΰφορβος (σύ δέ τρίτος [vgl. μ. 4- Zahl in 1], 844f. Ζεύς καί Άπ.“) s Hes. fr. 280, 2 suppl. (in D) ΣΙ 19 (Ach. zu Thetis: „nicht Her. φύγε κήρα) άλλά έ -ρ' έδάμασσε (-α δάμ. ν.1.) καί άργαλέος χόλος Ήρης (εϊ μοι όμοίη -a“, s. in 2aa) sind schuld: T87 (Ag.:) „έγώ δ' ούκ αίτιός είμι, 1 άλλά Ζεύς καί -α καί ήεροφοΐτις Έρινύς“ 410 (Pferd Xanthos zu Ach.:) „ούδέ τοι ημείς 1 αίτιοι, άλλά δεός τε μέγας καί -α κραταιή“ 2αγ μ. δεών, δεοΰ (Gen. auct.) göttl. Zuteilung, von Gott zugeteiltes Verhängnis (vgl. βουλή)', (έ)πέδησε ( + δαμήναι), έδάμασσε (2χ dir. R.): /269 ,,άλλ’ ότε δή μιν (Ag.) -α δεών έπέδησε δαμήναι“ λ292 χαλεπή δέ δεοΰ κατά -ρ’ έπέδησε (-α πέδ. v.l., sic Allen, cf. Δ 517+ in aa), 1 δεσμοί τ' άργαλέοι καί βουκόλοι, sc. den Melampus, die Rinder zu gewinnen ^413 „τούσδε δέ (Freier) -ρ’ έδάμασσε δεών καί σχέτλια έργα“ behütet (sc. δίφρον)', h. Ap. 238 δίφρον δέ δεοΰ (sc. Ap.s) τότε -α φυλάσσει 2aö expl. Göttin(nen), Sg. u. PL: bestimmen das Schicksal (= die Lebenszeit), den ‘Charakter’ der Menschen (vgl. κλώδες η \9Ί, έπικλώδω; s.u. 5), dir. R. /2209 (Hekabe: ,,κλαίωμεν, sc. Έκτορα) τώ δ' ώς πόδι -α κραταιή ' γιγνομένω έπένησε λίνω, ότε μιν τέκον αύτή (κύνας άσαι“) 49 (Αρ.:) „τλητόν γάρ -αι δυμόν δέσαν άνδρώποισιν (Ach. aber ...“, vgl. σ 134ff.), PI. entspr. der Vielzahl der Menschen; von einem: Hes. fr. 249 αί -αί σε πονηρότατον καί άριστον 2 a ε präd. ςο 24 αΐ δή οί καί έπειτα φόνος καί -α γένοντο (sc. Pferde dem Iphitos, durch Her.), vgl. δάνατος καί -a (in 2aa) 2 b unpers. Ausdr. μοϊρ' (έστί) + Inf., außer P 421 mit Dat. d. Pers. (0117 e. Gott) es ist jem.s Teil·. Los, Schicksal, daß er ..., dir. R. 0117 (Ares:) ,,εϊ πέρ μοι καί -α Διός πληγέντι κεραυνώ 1 κεϊσδαι όμού νεκύεσσι“ Π434 (Zeus:) ,,ώ μοι έγών, ό τέ μοι Σαρπηδόνα ’ -ρ’ ύπό Πατρόκλοιο δαμήναι“ (erwägt Rettg.; Hera: ,,έρδ'' άτάρ οΰ τοι πάντες έπαινέομεν δεοί άλλοι', denn Sarp, δνητός, πάλαι πεπρωμένον αϊση“) Ρ421 ,,εί καί -α παρ' άνέρι τώδε δαμήναι“ ^80 (Patr. zu Ach.:) „καί δέ σοί αύτώ -α (άπολέσδαι“) £345 (Ιηο:) „γαίης Φαιήκων, όδι τοι (Od.) -ρ’ έστιν άλύξαι“ ι532 (Polyphem zu Pos.: ,,δός μή Όδ. οϊκαδ' ίκέσδαι) άλλ' εϊοί -ρ' έστί (καί -α v.l. ant.) ^φίλους ίδέειν καί ίκέσδαιΛ ' οίκον“ = £41 (ώς γάρ) «114 (άλλ’ έτι) neg.: 5475 ,,ού γάρ τοι (Men.) πριν -α L Η 52 (Helenos rät Hektor zum Zweikampf:) ,,ού γάρ πώ τοι -α δανεΐν καί πότμον έπισπεϊν (όπ' ακόυσα δεών“) 2c als Akk. Obj. (dir. R.); (keiner kann) seinem/dem Schicksal entrinnen'. Z488 (Hektor: „niemand wird mich ύπέρ αϊσαν töten) -αν δ' οΰ τινά φημι πεφυγμένον έμμεναι άνδρών, ' ού κακόν, ούδέ μέν έσδλόν, έπήν τά πρώτα γένηται“ erfüllen: Δ 170 (Ag. zu Men.: ,,άχος) αϊ κε δάνης καί -αν άναπλήσης βιότοιο“ (vulg., sic van der Valk, Researches II 611; van Thiel; πότμον Arist., rec. Allen, cf. 263), vgl. μ. δανάτοιο (in 2aa) Zeus, Götter geben, kennen (vgl. τ592 in 1): λ560 (Od. zu Aias: „Trauer um dich u. Ach., αίτιος Ζεύς, έχδαιρε) τεϊν δ' έπί -αν έδηκεν“ υΊ6 (Pen.: „Zeus) εύ οιδεν άπαντα, 1 -άν τ' άμμορίην τε καταδνητών άνδρώπων“ Anteil u. was nicht Anteil ist, (Hölscher, Odyssee 314), dagg. (I s.v. άμμ.:) Unglück 3 präp. Ausdr. κατά -αν, (2x) έν -η, (je Ix) ύπέρ /παρά -αν (s. L; vgl. lok. παρά, ένί -η in 1, s. G) 3a ^κατά μοΐρανΛ im richtigen Maß, angemessen, alles (πάντα) in den richtigen Proportionen (nach Gebühr, wie es die Sil., das Prestige der Beteiligten erfordert, wie es sein soll)'. L u έειπες* (Stamm im longum:) als Redeeinl. in Antw., captatio benevolentiae, würdigt umfassend (πάντα) den Rat, die Sit.einschätzg. u.ä. des Vorredners, ehe dann oft (m. άλλά) die eigene abweichende Meinung, Aufford. folgt: A286 (Nestor rät Ag. u. Ach. zum Nachgeben, klärt beider Rang (τιμή, cf. κύδος]: „Ach. zwar κρατερός, aber Ag. φέρτερος“; Ag. antw.:) „Lvai δή ταΰτά γε πάντα, γέρον, κατά -αν έειπεςΛ ' άλλ’ (Ach. überheblich“) Θ146 (Nestor rät zur Flucht, da Zeus die Tr. unterstütze; darauf Diom.:) „L u 1 άλλά (fürchte Hektors Spott“) 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μοίρα
/2379 (Priam. zu Hermes: „du bist mein vom Gott gesandter Schutz, αίσιον, είδος άγητός; darauf Hermes:) „L d ' άλλ* (wohin führst du die Schätze?“) = ATI69 (φίλος, άλλά μεγάλη χρειώ; sc. Nestor zu Diom., der über das Wecken ärgerlich war) = ^626 (τέκος, άλλ' ϊδι; sc. Nestor zu Ach., der ihm άεδλον wegen früherer Verdienste gegeben hatte) « σ!70 (άλλ’ ϊδι, Tel. τηλίκος; sc. Euryn. zu Pen., die sich den Freiem zeigen u. Tel. warnen will) = <5266 (γύναι, άλλ’; sc. Men. zu Hel., die von Od. erz. hatte [“έοικότα γάρ κατ- αλέξω“]) = l>37 (δεά, aber Rachewunsch; sc. Od. zu Ath., die gesagt hatte, jetzt sei er am Ziel) = χ486 (ταΰτά γε, τέκνον έμόν ... aber du brauchst neue Kleider [ νεμεσσητόν}; sc. Eurykl. zu Od. nach dessen Befehl zur Reinigg.) 0206 (Iris rät Pos. zum Nachgeben; der antw.:) „ Ίρι δεά, μάλα τούτο έπος κατά -αν (νημερτές ν.1.) έειπες (αίσιμα, aber Ärger über Zeus, der ίσόμορον καί όμή πεπρωμένον αϊση“)
17141 (προκάλεσσαι; sc. Phäake zu einem, der den Od. zum Wettkampf aufgefordert hatte) sonst als Antw.: /59 (Diom. hatte sich gg. Ag.s Defätismus gewandt; darauf Nestor: „οΰ τις όνόσσεται, πεπνυμένα βάζεις) έπεί κατά -αν έειπες. 1 άλλ’ άγ' (δόρπα έφοπλ.“) φ278 (Od., nachdem die Freier das Bogenschießen beenden wollen: „Εύρύμ. καί Άντίν.) λίσσομ', έπεί καί τούτο έπος κατά -αν έειπε, 1 νύν μέν παϋσαι τόξον (άλλ’ ... έμοί δότε“) (neg.:) ν385 (Od. zu Ath.: „ich wäre wie Ag. umgekommen) εί μή μοι σύ έκαστα, δεά, κατά -αν έειπες (sc. über die Freier). 1 άλλ’ άγε (Rache“) in (ep.) Erz.: 77227 (Phäaken nach Od.’ Bitte um Geleit) έκέλευον 1 πεμπέμεναι τόν ξεΐνον, έπεί κατά -αν έειπεν = ν48 m. and. Verben (2χ dir. R.): ρ580 (Eum. zu Pen. über Od.:) ,,μυδεΐται κατά -αν, ά πέρ κ' οϊοιτο καί άλλος, ' ΰβριν άλυσκάζων (άλλά ...“) Besitz aufteilen nach Anspruch, Rang, wie es jedem zusteht (gerecht i.S.v. suum cuique)'. π385 (Freier:) ,,κτήματ' έχωμεν, 1 δασσάμενοι κατά -αν έφ' ήμέας“ taktvoll eine heikle Bitte erfüllen: o203 (συμφράσσατο, Peisistr.) ^όππως οί κατά -ανΛ ύποσχόμενος τελέσειεν (sc. Tel.s Bitte, nicht durch Nestors Gastfreundsch. aufgehalten zu werden) Vogelzeichen deuten mit angemessenem (richtigem) Verständnis antworten: o\JQ (μερμήριξε, Men.) L j ύποκρίναιτο νοήσας (relig.) richtiges Verhalten bei Opfer: T256 πάντες έπ' αύτόφιν ήατο σιγή 1 Άργεϊοι κατά -αν, άκούοντες βασιλήος with the silence proper for a relig. ceremony (Combellack; dagg. according to their rank of tribes Dietrich [s. LJ) (relig.) Termine beachten: Op. 765 ήματα δ' έκ Διόδεν πεφυλαγμένος εύ κατά -αν 3b (Endung im longum:) mit κατέλεξας* (s.d. λέγω ΒII 4): einen vielteiligen Handlungsablauf (πάντα) in den richtigen Proportionen, angemessen (bzg. auf das Gewicht der Details u. den Anteil der Beteiligten) erzählen: /331 (Ath. zu Nestor, der Ag.s Ermordg. berichtet u. Besuch bei Men. geraten hatte:) „ώ γέρον, ή τοι ταύτα ^κατά -αν κατΛέλεξας“ ι7496 (Od. zu Demod.:) ,,αΐ κεν δή μοι ταύτα L Λαλέξης“ (sc. Gesch. vom hölz. Pferd u. Epeios’ u. Od.’ Anteil daran; 489 κατά κόσμον οιτον άείδεις; s. Parry L) κ 16 έξερέεινεν έκαστα (Aiolos), 1 7λιον Άργείων τε νέας καί νόστον Αχαιών 1 ... τφ πάντα L Λέλεξα $ μ35 (sc. Od. der Kirke die Hadesfahrt) m. and. Verben u. zus. fassen dem πάντα: einen rituellen, professionellen Handlgsablauf in allen Einzelheiten sachgerecht, ordnungsgemäß ausführen ([Opfer]tier zerlegen, Schiff fahrbereit machen, Ziegen melken): /457 μιν (Opferrind) διέχευαν, άφαρ δ' έκ μηρία τάμνον ' uπάντα κατά -aVj, κατά τε κνίση έκάλυψαν 0783 (ήρτύναντο δ' έρετμά) u / άνά δ' ιστία πέτασσαν — δ 54 ι245 ήμελγεν όϊς καί ... αίγας, ' L Jt καί ύπ' έμβρυον ήκεν έκάστη « 309 = 342 3c neg. (3χ dir. R.): /?251 (Freier zu Mentor, der die Ithakesier zum Widerstand angestachelt hatte:) „σύ δ' ού ^κατά -ανΛ έειπες“ δ 397 „έπεί οΰ τι έπος L j έειπεν“ (sc. Beleidigg. des Od., 158) i352 (Od. zum Ky- klopen:) „έπεί ού u j έρεξας“ (sc. Bruch des Gastrechts) /7367 γένετο ιαχή τε φόβος τε, 1 ούδέ L j πέραον πάλιν regellose Flucht (Hals über Kopf, überstürzt) 3d έν ·η (dir. R.): T186 (Od. rät Ag. zu Eid wegen Briseis u. Ver- söhng., der antw.: „χαίρω) έν -η γάρ πάντα διίκεο και 247
248


μοίρα
κατέλεξας“ (182 ού νεμεσσητόν, verletzt nicht Ag.s Prestige) /54 (Eurym. zu Od.:) ,,νΰνδ’ ό μέν (Antin.) έν -η πέφαται (φείδεο λαών, 48 αίτιος πάντων“) wie er verdient hat (er hat sein Teil) 3e υπέρ /παρά -αν (dir. R.); Gott verhindert 4 vorzeitigen Tod (hält Ordng. der μ. aufrecht): K336 (Pos. zu Aen.: „meide Ach.) μή καί υπέρ -αν δόμον Άϊδος είσαφίκηαι“ keine ungebührliche (unverschämte) Bitte: £509 (Eum. zu Od. nach dessen indirekter Bitte [= Mantelgesch.]: 8 „αίνος άμύμων) ούδέ τί πω παρά -αν έπος νηκερδές έειπες (ών έπέοιχ'“) 4 bes.; mit Gen. d. Bereichs (vgl. μ. δανάτοιο in 2aa, βιότοιο Δ 170 in 2c): υ171 „ούδ' αίδοΰς -αν έχουσιν (Freier)“ haben nicht die μ. der Scham (Gen. 12 des Bereichs, vgl. Schadewaldt -Übers.), haben keine S. mitbekommen, S. ist nicht ihr Teil, dagg. Gen. part. (Ameis-H., Hampe): haben nicht etw. von /teil an Scham Th. 607 ώ δ' αύτε γάμου μετά -α γένηται wem das Los der Ehe zuteil 16 wird (s. West z.St.) Sanktion, die auf einer Verfehlg. (έπ' αύτώ) liegt (vgl. νέμεσις, ποινή, τίσις): Op. 745 μηδέ ποτ' οίνοχόην τιδέμεν κρητήρος ύπερδεν 1 πινόντων όλοή γάρ έπ' αύτώ -α τέτυκται (s. West z.St.) 5 Pers, in Genealogie 20 (vgl. 2aδ); zwei Abstammungen: zwei Aspekte der Μ. (von Νύξ: Strafe; von Θέμις: gerechte Weltordng.; s. Solmsen L): Th. 217 (Νύξ δ' έτεκε Μόρον, Κήρα, Θάνατον, ού τινι κοι- μηδεϊσα) καί -ας καί Κήρας έγείνατο νηλεοποίνους, 1 24 [Κλωδώ τε ...] (= 905, cf. West ad 1.) 904 (Themis gebar dem Zeus die Horen) -ας δ', ής πλείστην τιμήν πόρε ... Ζεύς, ' Κλωδώ τε Λάχεσίν τε καί Άτροπον, αί τε διδοΰσι 1 δνητοϊς ... έχειν ^άγαδόν τε κακόν τεΛ, vgl. κλώδες (τ; 197), 28 zu L j <5236, #63, Ώ527ί. (s. West z.St.) II Epim. fr. 19, 2 Diels (έκ Κρόνου γένετο) Αφροδίτη 1 -αί τ' άδάνατοι καί Ερινύες
D Γ30 a, 6:40 a, Hes. fr. 280,2 suppl. = Min. fr. dub. 32 7, 2 suppl. p. 139 Ber. (= /7849 in B2aß) v.l. τ423 ώπτησάν τε περιφραδέως δάσσαντό τε -ας (rec. Allen, Von der Mühll; έρύσαντό τε πάντα vulg. [=£431], sic van der Valk, Text. Crit. Od. 286; van Thiel) Φ322 (σήμα vulg.), ΛΤ3, #63 36 (μούσ' vulg.), ρ122 (άληδείην vulg.), Op. 121 (γαϊα vulg.), h. Cer. 399 (μέρίος cod. M), h. Merc. 552 (σεμναί cod. M) ci. Th. 792 (μία -a pro μί' έκ πέτρης ci. Merkelbach, SIFC 27/28, 1956, 291 f.; West z.St.) 40
G Pl. (in Bl:) χ66+, *253, Hes. fr. 275, 1; (2a#:) Ω 49+; (5:) Th.+ (Pers.) II Epith. (in 1:) ίση /318, u281. 293; (2a:) δυσώνυμος M\\6, κακή N6Q2, κραταιή E*83. 629, T410, X2209, Hes. fr. 212 b, 1, όλοιή X5, όλοή ΠΖ49, 44 Φ83, z238+, ω29, Op. 745, όμοίη Σ120, χαλεπή λ292; (5:) άδάνατοι Epim. fr. 19, 2 Diels, νηλεοποίνους Th. 217; m. Zahl (in 1:) 0195, h. Merc. 128, <597+ II m. adnom. Gen.
(1:) κρειών ρ258, κτεάνων Hes. fr. 257, 5, σπλάγχνων χ40+, 48 χώρης Π68; (2 a:) δανάτοιο Ν602+, δεών /δεού χ269+; (2b.e:) άνδρώπων υΊ6, βιότοιο 21170; (4:) αίδοΰς ν 171, γάμου Th. 607 II unpers. Ausdr. μοΐρ' (έστί) + Inf. (s.
2b); μ. präd. zu γένοντο φ24 (2aε) II δάνατος και -α 52 (2c:) Γ101+, φόνος καί -α (2&ε:) φ24 II adv. Ausdr.
(in 3:) κατά -αν (+ εύ Ορ. 765), 2χ έν -η, je 1χ ύπέρ /παρά -αν, (1:) ή παρά -η ξ 448, τριτάτη ένί-η Ο 195 ‘ H.W. Nordheider 56
μοιράω im LfgrE [1°] nur διαμοιράομαι (zu μοίρα) zerteilen, sc. Fleisch in Portionen ξ 434 καί τά μέν επταχα πάντα διεμοιρατο (Eum.) δαίζων (ίαν νύμφησι και Ερμή 60 δηκεν, τάς δ' άλλας νεΐμεν έκάστω), s. μοίρα (Β 1) * Fleischportion’, bes. έσχισε δώδεκα μοίρας (h. Merc. 128); s. δατέομαι m. Wortf., μιστύλλω, σχίζω H.W. Nordheider
64
μοιρηγενης [Ρ] Σχ sch. D Γ182: άγαδή μοίρρ γεγ- εννημένε
Β mit der Moira geboren (vgl. συν δαίμονι, δεφ u. s. μοίρα bei Geburt [B2a5]: 0209), d.h. begünstigt, unter einem 68 günstigen Stern geboren, Glückskind, zur Bed. s. Bechtel, Lexil. 229; nur Γ182 (Lobpreis des Ag. durch Priam.:) ,,ώ μάκαρ Ατρείδη, -ές, όλβιόδαιμον, ' ή ρά νύ τοι πολλοί δεδμήατο κούροι Αχαιών“ (wegen seiner Machtfülle = Größe des Hee- 72 Μολίων
res), zum Vers, bestehend nur aus (preisenden) Adj. + Patron., vgl. όλβιε (ω36+, s.d. B3); Glück erscheint hier unter den zwei Aspekten μοίρα u. δαίμων (s. Kullmann, Wirken d. Götter 52); an Chorlyrik erinnernder Wortprunk (s. Wilamowitz, G1H I 356), s. s.v. όλβιοδαίμων
H.W. Nordheider
μοιχάγρια [1°] hapax compensation (to be) exacted from an adulterer by injured husband #332 (Ares, caught in bed with Aphr.) -ί όφέλλει (to Heph.) (cf. τίσειν αίσιμα πάντα ν. 348; χρέος, χρεϊος νν. 353. 355). Οη -άγρια see ζωάγρια J. Ν. O’Sullivan
μολείν s. βλώσκω
μόλιβος [Ρ] Ε umstritten; ep., hellen, u. späte Prosa -ος, ion. -att μόλυβδος (Λ 237 metr. nicht mögl.); gilt wegen schwankender Lautung als Lw.; viell. myk. mo-ri-wo-do = moliudos, s. L3"6 L ’Forbes, Studies in Ancient Technology 8, Leiden, 1964, 193ff., bes. 224; 2dies., Arch. Hom. K 19ff.; 3Chantraine, Minos 12, 1971, 205 f.; 4Fumee, Vorgriech., passim; Wiredaz, BSL 74/1, 1979, 261 ff.; 6DMic. I 457f. B Blei Λ 237 (Iphidamas trifft m. dem Speer Ag.) ούδ' έτορε ζωστήρα παναίολον, άλλα πολύ πριν * άγρύρω άντομένη -ος ώς έτράπετ αιχμή (als Beisp. der Weichheit u. Nachgiebigkeit, vgl. I Sp. 1216, 48ff.u. L’ 197). Mehr archäol. Bleiobjekte, als nach fgrE zu erwarten, s. L2 20; (außer Λ 237 nur noch 080, s. μολύβδαινα. — Wortf.: μολύβδαινα
Μ. de Leeuw
Μολίνη /Μολιόνη [2H] E mit -in-Suff, zu Μόλος (s.d. II), daneben Var. (oder Parallelbildg.?) Μολιόνη, wohl in Anlehng. an die Μολίονε (s.d.); in Hes. fr. 17a, 7 auf jeden Fall an den Hexam. adaptiert, entweder Μολί]νην bzw. Μουλί]νην oder Μουλιό]νην, vgl. West, Cat. 63 Anm. 73 Σχ sch. 709
B nach Hes. fr. 17 a, 7 (ergänzt, s. App. u. vgl. oben E) Tochter des Molos (s.d. II; hier ergänzt, vgl. App. zu V. 3, u. West, Cat 62f.), Frau des Aktor (V. 12), Mutter der Ακτορίωνε Μολίονε von Pos. (V.l3ff.); der Ν. Μολιόνη kann, ebenso wie Μόλος /Μολίνη, aus dem der Μολίονε herausgesponnen sein; Μ. würde dann ^ΜολίονεΛ als Metron. voraussetzen, Μολίνη als Patron, (s. d E)
B. Mader
Μολίονε s. Μολίων
Μολιόνη s. Μολίνη
Μολιονίδαι s. Μολίων
Μολίων [Ρ], Μολίονε [21] Ε viell. schon myk., vgl. den pyl. PN mo-ri-wo, DMic. I 457 s.v. m. Lit. — EN bzw. Epiklese (L6 11 13 14) oder Patron. (L16) auf -ίων', EN ist es in Β I, als Patron, in Β II bei Hes. vorausg., bei Hom. nicht eindeutig. Die Länge des 1 ist kein sicheres Kriterium (s. Risch § 24 c), eher der Gebrauch von Μολίων als EN in Β I; Stamm bzw. Wz. nach L271215 zu μολείν‘gehen, kommen’ über *μολός, vgl. Μόλος, Μούλιος (s.s.d.d.) in der Bed. von ‘Vorkämpfer* (Kurzname zu *ΑγχίμολοςΊ) oder ’Helfer’ (der zu Hilfe kommt, vgl. Zill), nach L14 (vgl. Chantraine s.v.) Stamm μολι- zu μόλις ‘mit Mühe’, auch i.S.v. ‘Kämpfer*. - Vorgr. Herkunft ist nicht ganz auszuschließen, s. L12 245 f. (zu Μόλις) z r
Σχ sch. Λ 709 b: παρά τόν μώλον, ή ότι Μόλου ην ή Μολίνη δυγάτηρ, Λ 709a: ότι άπό μητρός "Ομηρος ού σχηματίζει' μήποτ' ούν άπό <τοϋ> ταύτης πατρός Μόλου ούτως αύτούς ειπεν, Ap. Soph. 113, 21: μαχηταί, vgl. Hsch. Λ71566
L !Α. Schultz, Die Aktorionensage ..., Schulprogramm Hirschberg 1881; 2Usener, Göttemamen 24; 3Eitrem, Die göttl. Zwillinge, Christiania 1902, 11 ff.; 4Fick, Vorgr. Ortsnamen 140; 5Preller-Robert 2, 538; ‘Debrunner, Gl. 15, 1927, 15f.; 250
249


Μολίων
Μόλος
7Solmsen, Unt. 56; 8V. d. Mühll, Ausgew. KJ. Sehr. 436ff.; ’Wilamowitz, G1H 226; ,0Schwyzer II 51 m. Anm.; 1‘Mumbach, MSS 1, 1952, 22ff.; ,2v. Kamptz 246f.; 13Ruijgh, REG 80, 1967, 15; l4ders., Minos 9, 1968, 143; 15Mühlestein, Hom. Nam. 62f.; “Puhvel, AJPh 9, 1977, 401 ff; I7West, Cat. 62f.; l8Dunkel, CW 81, 1987, 8
B I Tr., Wagenlenker u. Therapon des Thymbraios, von Od. getötet, Λ 322; s. Wathelet, Dict. Troyen s.v.
II die Μολίονε (so nur Λ 709 u. 750; bei Hes. fr. 17 a nicht erhalten, aber notwendig vorausg., vgl. auch fr. 17 b u. 18), häufiger Άκτορίωνε (s.d.) genannt, sind die ,,G(öttl.) Z(willinge)“ (s. I?) in Elis (oder nur: der Epeer?), spielen aber, anders als die Dioskuren (s.d.) u. Aiakiden (s. L8 452 ff), in nachep. Zeit keine Rolle mehr im lebendigen Glauben. Im fgrE sind sie, abgesehen von ihrem Siamesentum u. der auffälligen Verdoppelung ihrer Epiklesen bzw. Patron. 750 (s.u.), fast ganz auf das Normalmaß von Heroen göttl. Herkunft reduziert (hierin ähnl. den Aianten, s. L8; eine entsprechende Tendenz gibt es auch bei den Dioskuren, s.d.): für G(öttl.) Z(willinge) bes. charakteristische Züge u. Funktionen (z.B. Nothelfertum) sind allenfalls zu erschließen, wozu noch kommt, daß es zwischen den verschiedenen G. Z. nicht unerhebl. Unterschiede gegeben zu haben scheint (bes. zwischen den Zeus- u. den Pos. -Söhnen?, vgl. z.B. die Aloaden mit den Dioskuren), so daß es nicht sicher ist, mit welchen Charakteristika gerechnet werden muß bzw. darf; wenn bei Ibyc. fr. 16B./2D. die Μολίονε den Dioskuren sehr nahekommen (Geburt aus silbernem Ei, weiße Rosse, — bei Pos. -Söhnen erwartet man eher schwarze), erweckt das den Verdacht späterer Angleichg. (L1 5); gemeinsam für alle (gr.?) G. Z. scheint, jedenfalls im fgrE, allein das zu sein, daß sie Zwillinge sind, einen göttl. Vater u. eine menschl. Mutter haben, nach ihrem offiziellen menschl. Vater benannt werden (wobei der Gebrauch von Patron, für sie im Epos eher un- gewöhnl. ist: außer Άκτορίωνε Μολίονε nur Τυνδαρίδαι h. 17
u. 	33, sowie Hes. fr. 198, 1) u. daß sie sterbl. sind, i.d.R. überhaupt, die Dioskuren zur Hälfte 1 Name u. Genealogie Μολίονε, Λ709, Ά(κτορίωνε), s.d., jeweils für sich oder, 750, zusammen, sind die Kollektivbez., ihre Individualnamen sind bei Hom. u. Hes. Ε(ύρντος) u. Κ(τέατος). Nach Hes. fr. 17 a (vgl. 17 b) sind sie Söhne des Pos. (V. 13. 15) u. der Μολί(ο)νη (s.d.), der Tochter des Μόλος (s.d. II), dem Namen nach (κατ' έπίκλησιν, s. fr. 17 b) des Άκτωρ (nach Apollod. u.a. Bruder des Augeias, vgl. u. B 620 ff), des Gatten der Μολί(ο)νη (V. 12. 15); fast alle Namen außer E. u. K. sowie Άκτωρ sind ergänzt, mit größter Sicherh. allerd., u. Μολί(ο)νη ist in der Genealogie selbst vorausg. — Da Hes. Μολίονε auf den Großvater bezieht, muß das Metronym Μολιονίδαι (s. fr. 18, Eust. zu ¥^638) aus anderen Quellen als Hom. oder Hes. stammen. Bei Hom. scheint Άκτορίωνε als Patron, aufgefaßt worden zu sein (s.o. I Sp. 445, 8 ff. sowie 47ff), während es für Μολίονε keinen Hinweis gibt, wie es verstanden wurde (vgl. Σχ; auffällig ist allenfalls, daß der einzige Führer der Epeer, der im Epos nb. den Μολίονε genannt wird, Μούλιος heißt, s.d.). Auch hier ist Pos. der eigentl. Vater: A751f., 7V206f. (vgl. 185 ff.); die Söhne der Μολίονε, Thal pios, Sohn des Eurytos, u. Amphimachos, Sohn des Kteatos, führen nb. einem Sohn des Amarynkeus u. einem Enkel des Augeias je ein Kontingent der Epeer vor Troja, B 620ff. — Dieses Namensensemble (Μολίονε, Άκτορίωνε, Εΰρυτος, Κτέατος, Μόλος usw.) erlaubt verschiedene Deutungen: entweder, (a) sind Molione u. Aktorione so, wie sie Hes. mit Sicherheit u. Hom. viell. verstanden hat, die Patron, der Zwillinge Eurytos u. Kteatos; bei der allg. starken Betong. der jew. menschl. Herkunft der G. Z., sowohl der nominellen väterl. als auch der mütterl. (s. L’6), könnte die ganze N.sgruppe urspr. so konzipiert worden sein bzw. an „hist.“ Fakten (bestimmte siamesische Zwillinge in Elis oder bei den Epeem) anknüpfen; oder, (b) ist sie das Ergebnis einer Ent- wicklg., dann wären Eurytos u. Kteatos als Individualnamen sowie Μόλος u. Μολί(ο)νη erst notwendig geworden, als Μολίονε u. Άκτορίωνε aus ursprünglichen EN in Patron, um¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
gedeutet worden wären (wie ja überh. alle Individualnamen von G. Z. ggüber allg. Bez.en wie άνακε, Λεύκω πώλω usw. sek. sein sollen), s. L6·10“; eine weitere Möglichk., (c) (die auch eine Entwicklg. voraussetzen würde: Aktorione Patron., Molione Epiklese, L13·14) entspricht viell. dem Sachverhalt bei Hom. — Gegen (a) spricht am meisten der Gebrauch von Molione als PN, BI 2 Wesen, Funktion auffallend wenige u., bei Hom., zurückhaltende Hinweise (ähnl. wenig erfährt man aber auch über die Diosk. im Epos, s.d.); auf „Nothelfer“ (wenn sie das überhaupt waren) allenfalls ihre Namen Aktorione u. Molione („Führer“, „Vorkämpfer“; Eurytos u. Kteatos weisen eher in eine andere Richtung), die aber kaum mehr sagen, als ihre Rolle in den Erzählungen; da sind sie Krieger, Wagenkämpfer (Ritter, wie alle), wohl auch Führer, aber nur unter anderen (Λ 709 μετά δέ σφι -ε δωρήσσοντο), wohl etwas bes. Nennenswertes, aber mehr im Hinblick auf ihre Zukunft, ihren späteren Ruhm. Am stärksten charakterisiert sie ihr Siamesentum, das Hes. beschreibt (fr. 17 a, 17ff, vgl. fr. 18), bei Hom. wohl vorausg. ist (s.o. I Sp. 445, 31 ff zu ¥^638). 3 Rolle im Epos keine eigenen Mythen; er¬
wähnt werden die Μολίονε nur im Zshg. mit dem Kampf zwischen den Pyliem u. den Eleem/Epeem (Λ 670—761, Ne- storerz.), den Leichenspielen für Amarynkeus (ebenfalls Ne- storerz., ¥^629 ff.), sowie als Väter von Thalpios u. Amphimachos (in B und N); Hinweise auf ihren Kampf gg. Her. sind nicht erhalten, in der Her.-Epik spielten sie aber sicher eine Rolle, vgl. ο. I s.v.
D Hes. fr. 26,29 (Kj.) B. Mader
μολοβςός [2°] E vgl. myk. PN mo-ro-qo-ro, s. Ventris -Chadwick, Docs. 239 f. u. DMic. I 459; nach L3 Kompos. aus substantiviertem VG *μολο- m. od. n. (im Ablaut zu μέλας wie μόγος zu μέγας!) i. S. v. 'Schmutz’ (vgl. Flußname Μολόεις, Hdt 9.57, μολύνω u.a.; anders L1) u. HG -βρος < *-£*γΗ^-ο- (Wz. von βι-βρώ-σκω); m. gleichem HG ved. tuvigrei- 'kräftig verzehrend’, 'reichlich verschlingend’, s. Normier, ZVS 94, 1980, 276 bzw. LMayrhofer,, EWAia I 659. Vgl. oben δημοβόρος u. δυμοβόρος; zum Bildungstyp vgl. νεογνός bei u j, Idg. Gr. 1/2, 129 Σχ sch. Barnes ρ219: τόν έπαίτην, τόν γαστρίμαργον, τόν μολίσκοντα έπί την βοράν, τόν άκόρεστον τροφής L ‘Chantraine, Minos 12, 1971, 203ff; 2 Coughanowr, CQ 29, 1979, 229f.; 3Neumann, HSF 105, 1992, 75-80
B wohl (s. E) Dreckfresser, Vielfraß > Schwein (vgl. μολόβριον 'Junges von Wildschwein’, μολοβρίτης ύς u.ä. u. L‘; Altem. Interpr. bei L2), jedenf. Schimpfwort, nur in dir. R., reg. in Vbd. m. Dem.-Pr. ρ219 (Mel. zu Eum., Lvom als Bettler verkleideten Od.j) πή δή τόνδε -όν άγεις, άμέγαρτε συβώτα, 1 πτωχόν άνιηρόν, δαιτών άπολυμαντήρα; σ26 (Iros, L /) ώ πόποι, ώς ό -ός έπιτροχάδην άγορεύει, γρη'ι κάμινοί ίσος. Die von den Scholien gegebenen Erkl. zwar etym. unwahrsch., dennoch ihre Übers., etwa 'Schmarotzer’, ggf. 'Vielfraß’ gut passend zur von Od. gespielten Rolle des hungrigen Bettlers (vgl. ρ220. 473. 558f., σ 362 ff. 380). Unklar, ob -ός urspr. Bez. eines Wildschweins od. ein Epith., das auf das Tier (u. Menschen) bzg. wurde (nach Stanford zu ρ219 -ός dann eine spöttische Anspielung auf die Funkt, des Eum. als Schweinehirt). — Wortf.: βουγάϊος, γαστήρ B 1b, μάργος, οίνοβαρής, τρώκτης, ώμηστής; allg.: Opelt, Gl. 56, 1978, 174ff Μ. de Leeuw
Μόλος [2·] E wahrsch. zu μολεΐν, nichtgr. Herkunft allerdings nicht auszuschließen, s. v. Kamptz 108. 246. 353, vgl. Risch p. 230 u. Μούλιος, Μολίων; Mühlestein, Hom. Nam. 43 A. 11 (s. aber Μηριόνης E) BI Kreter, Vater des Mer., N249; übergab seinem Sohn den Eberzahnhelm, den er selbst von Amphidamas als Gastgeschenk bekommen hatte, K 269. Über das verwandschaftl. Verh. zu Idom. keine Aussagen, auch dem Verh. zw. diesem u. Mer. nicht zu entnehmen; später galt er als unehel. Sohn des Deukalion u. Halbbruder des Idom. — Viell. ein alter Kret. Gott od. Dämon, s. Nilsson, Griech. Feste 440 II Vater der Μολί(ο)νη, 251
252


Μόλος
μορμύρω
Großvater der Μολίονε (zur Problematik s. s.v. Μολίων), mit großer Wahrscheinlichk. in Hes. fr. 17, 3 zu ergänzen, s. App. z.St, vgl. Pherecyd. FGrH 3,79 b, s. Wesζ Cat. 62 f.; nach Apollod. 2, 7, 2.2 Bruder des Augeias
B. Mader
Μολοσσοί [le] (nichtgr.? s. Fick, Vorgr. Ortsnamen 135) Stamm in Epirus, zur Zeit des fgrE wohl östl. von Dodona (s.u. s.v. Νεοπτόλεμος m. Lit.); zu ihnen kam nach Nosti ap. Procl. Chr. 299f. p. 95 Sev. (23 p. 67 Dav.) Neopt. auf dem Heimweg von Troja (Begründg. der Pyrrhiadendy- nastie) B. Mader
Μόλουρος [1H] E vgl. μόλουρος * Schlangenart * u. μο- λουρίς (vgl. Hsch. M 1575f. u. 1594, μολυρός)Ί s. Chantraine, Dict. s.v.; ohne Etym. B Argiver, Sohn des Arisbas, wegen Ehebruch von Hyettos getötet, der deshalb nach Orchomenos auswandert, Hes. fr. 257, 1; später auch Μόλυρος, s. den App. zum fr. 257 auf S. 125 M.-W.
B. Mader
μολπή [4‘, 5°, 1H, 2h ] E see μέλπω, — Deriv.: Μόλπη, εύμολπέω, Ευμολπος, λιγύμολπος
Μ [--] -ή τ’ α 152; -ής τε Ν63Ί = ψ 145; -ής Σ606 = 519; -η τ Σ572; -ή φ430 [-ί] -ή h. Merc. 452 [-2] -ή Th. 69 [-1] -ή Α472 [±χ] -ής <101; -αϊς h. 19,24
Σχ sch.min. P.Oxy. 3238 on A 472: ωδή, sch. D A 472:
-ή’ υμνώ, ωδή, 519: -ής’ τής παιδιάς
L see μέλπω R. Tölle, Reigentänze, Waldsassen 1964, 66f.; Burkert, GrR 167—169; Laser, Arch. Hom. T 91-93
B song for accompaniment by choral dance (or rhythmical motion), dancing song: narrative, amoebaean, w. refrain (see Stoeßl, Kl. P. I 1154f., cf. Webster, Gr. Chorus, London 1970, 46-55; Pi. fr. 52 b, 96-102) adjs.: άμβροσίη (Th. 69), γλυκερή (N637 = y<145), λιγυρή (h. 19,24, cf. λιγύμολπος, also μέλπω B introd.), τεθαλυΐα (h. Merc. 452) 1 w. mention of dancing, dancers 7V637 πάντων μέν κόρος έστί, καί υπνου καί φιλότητος ' ^-ής τε γλυκερής καί άμύ- μονος όρχηθμοΐοΛ, 1 τών πέρ τις καί μάλλον έέλδεται έξ έρον είναι 1 ή πολέμου ψ 145 (είλετο άοιδός φόρμιγγα) έν δέ σφισιν ίμερον ώρσε ' L j · ' τοΐσιν δέ μέγα δώμα περιστ- εναχίζετο ποσσίν 1 άνδρών παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικών (like a wedding party) a 152 (when they had finished eating, the suitors’ minds tumed to other things:) -ή τ’ ορχηστές τε’ τά γάρ τ’ άναθήματα δαιτός, 1 κήρυξ δ’ έν χερσίν κίθαριν περικαλλέα θηκε 1 Φημίω, ός ρ ήειδε παρά μνηστ- ήρσιν άνάγκη. 1 ή τοι ό φορμίζων άνεβάλλετο καλόν άείδειν, cf. φ>430 in 2 Σ5Ί2 τοΐσιν δ’ έν μέσσοισι πάϊς φόρμιγγι λιγείη ’ ίμερόεν κιθάριζε, λίνον δ’ ύπό καλόν άειδε 1 λεπτ- αλέη φωνή' τοί δέ ρήσσοντες άμαρτή 1 -ή τ’ ίυγμφ τε ποσί σκαίροντες εποντο, cf. Hes. fr. 305 Th. 69 αί τότ ίσαν προς 'Όλυμπον άγαλλόμεναι όπί καλή, ' άμβροσίη -ή' περί δ’ ίαχε γαΐα μέλαινα 1 ύμνεύσαις, έρατός δέ ποδών ΰπο δοΰπος όρώρει h. Merc. 452 καί γάρ έγώ Μούσησιν ... όπηδός, ' η/σί χοροί τε μέλουσι καί άγλαός οίμος άοιδής ' καί -ή τεθαλυΐα καί ίμερόεις βρόμος αυλών h. 19,24 νύμφαι όρεστιάδες λιγύμολποι ‘ ... 1 μέλπονται, ' δαίμων δ’ ένθα καί ένθα χορών τοτέ δ’ ές μέσον έρπων 1 πυκνά ποσιν διέπει, 1 ... λιγυρήσιν άγαλλόμενος φρένα -αΐς ’ 2 νν. 1 ύμνεΰσιν δέ θεούς Σ606 πολλός δ’ ίμερόεντα χορόν περι- ίσταθ’ όμιλος ' τερπόμενοί’ ^δοίω δέ κυβιστητήρε κατ αυτούς 1 -ής έξάρχοντες έδίνευον κατά μέσσουςΛ, see μέλπω D 519 (marriage celebration:) μετά δέ σφιν έμέλπετο θείος άοιδός ' φορμίζων' L u <101 σφαίρη ταί γ’ άρα παΐζον, άπό κρήδεμνα βαλοϋσαν ' τήσι δέ Ναυσικάα λευκώλενος άρχετο -ής (like Art. w. whom her nymphs παίζουσι), see Laser 91 f. (cf. Θ372ff.) and F. Focke, Die Od., Stuttgart- Berlin 1943, 100 f. 2 otherwise: φ430 νΰν 5' ώρη καί δόρπον Άχαιοΐσιν τετυκέσθαι ' έν φάει, αύτάρ έπειτα καί άλλως έψιάασθαι 1 -ή καί φόρμιγγι’ τά γάρ τ’ άναθήματα δαιτός, cf. α!52 above Α472 οί δέ πανημέριοι -ή θεόν ίλάσκοντο ' καλόν άείδοντες παιήονα κούροι Αχαιών, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μέλποντες έκάεργον ό δέ φρένα τέρπετ άκούων, cf. Pi. fr. 52f, 15ff. and Ύ391 f., h. Ap. 499—522 (processional)
W. Beck
Μόλπη one of three Siren-names mentioned in conn. w. Hes. fr. 27 (cf. Hyginus praef. 30 Rose), see Roscher IV 603 and Θελξιόπη above W. Beck
μολύβδαινα [l'J zu nichthom. μόλυβδος, neben μόλιβος (q.v.), s. Risch § 50 e. Vgl. dens., Kl. Sehr. 346ff. Σχ sch. D /280: -η’ μολυβδίνη. όρμιφ μόλυβδος δέ έπίκειται τώ άγκίστρω εις τό καθέλκειν αύτό τώ βάρει κάτω L 'Buchholz, Realien I 2, 342f.; 2Höppener, Halieutica, Diss. Amsterdam, 1931, lff; 3Buchholz, Arch. Hom. J 132. 169 ff.
B Angelblei, Senker /280 ή δέ (Iris) -νη ίκέλη ές βυσσόν όρουσεν, ' ή τε κατ9 άγραύλοιο βοός κέρας έμβεβ- αυΐα ' έρχεται ώμηστήσιν έπ9 ίχθύσι κήρα φέρουσα, Schnelligkeit des Eintauchens verglichen m. Bleibeschwerung, die, vom Fischer ins Wasser geworfen, durch ihr spezifisches Gewicht mit Schnur und Haken (vgl. Π406ff.) schnell herabsinkt (belebt gedacht: κατ9 ... έμβεβαυΐα έρχεται ... φέρουσα, vgl. Schwyzer 475). Wie das Blei am Hom befestigt war, uns. (trotz L3, 169), weitg. davon abh., was m. κέρας gemeint. Die in den Scholien häufigste u. viell. wahrscheinlichste Erkl. ist, daß es sich um ein aus Hom gedrechseltes Röhrchen handelt, das um die Schnur geschoben wurde, damit sie nicht von den Fischen durchgebissen werden konnte. Das Blei wäre dann am oder im Röhrchen befestigt gewesen (vorgeschlagene Erkl. in L', Leaf z.St.). Jedenf. fragl., ob m. κέρας der Haken gemeint sein könnte (unklar I Sp. 1384, 14ff.), da /7408 auf einen bronzenen Haken weist, wie seit der frühen Bronzezeit archäol. belegt (L3, 170). — Wortf.: μόλιβος
Μ. de Leeuw
Μονηνίη nach sch. D Z35 der ältere Name fiir Pedasos, viell. bei Hes., s. fr. 214; dann vor vok. anlautendem Wort oder anders für das Versmaß passend gemacht
B. Mader
μόνος s. μοϋνος
μονόω s. μουνόω
μόριμον s. μόρσιμον
μορμύρω [3‘, 1°] Ε < *mür-mur-ie/o-, s. L2 278f., urspr. Onomatop. von Geräusch (so Σχ) u. Bew., vgl. Reimwort πορφύρω, ferner v85 s. L1, L2 278. Bzhg. zu μύρομαι (s.d.) fragi., s. L2 279f. Vgl. I Sp. 486, 2ff. Abi. άλιμυρήεις uns. Σχ sch. D £599: ώνοματοπεποίηται ή λέξις άπό τοΰ ψόφου τού έν τοΐς υδασι γιγνομένου, Σ403: φοβερώς ζέων. καί οίονεί ^άναζέωνΛ, Φ325: u Λ. πληθύων, sch. Barn, μ 238: άνεδίδου. άνέζει L 'Krapp, Akust. Phänomene 176. 288; 2Tichy, Onomatop. Verb. 277 ff.
B nur von Flüssen, brodeln, sprudeln, wirbeln, von heftig nach oben (ύψόσε Φ324, μ238) bewegtem Wasser; je 2x nb. ρέεν+/κυκώμενοζ¥ I Simplex: etw. (— kom. Dat.) über die Oberfläche quellen lassen, von bedrohlichen u./o. eine Barriere bildenden Flüssen, nur Ptz. in Vbd. m. άφρφ (s.d. Bl): schaumaufwerfend, Kaus. vgl. II Sp. 965, 29 Σ403 περί δέ (Grotte) ρόος Ώκεανοΐο ' άφρφ -ων ρέεν άσπετος, vgl. άργυροδίνης (nicht von Ok.), kontrast. άκαλαρρείταο E599 (ώς ότ9 άνήρ) στήη έπ9 ώκυρόω ποταμφ, άλαδε προρέοντι, ' άφρφ -οντα ίδών aufschäumen sieht Φ325 έπώρτ9 (Skam.) Άχιλήΐ κυκώμενος, ύψόσε θύων, 1 -ων άφρφ τε και αίματι καί νεκύεσσι an die Oberfläche spülend, vgl. V. 301 f. II Kompos.: άνα- aufwallen, hochkochen μ 238 ότ9 έξεμέσειε (Charybdis das Wasser), λέβης ώς έν πυρί πολλφ ’ πάσ’ άνα-εσκε κυκωμένη; zur Metonymie Ge- fäß/Inh. s. Μ. Schmidt, Gl. 65, 1987, 65 ff. - Wortf.: (άπο)βλύζω, έμέω, έρεύγομαι^ ζέω (άμβολάδην), θύ(ί)ω (οίδματί), κλύζω, κυκάομαι, κυμαίνων, παφλάζω, πλήθω,
253
254


μορμύρω
Μόρυς
πορφύρω (κύματι), πτύω, ρέω (αϊματι), στείνομαι (νε- κύεσσι), (άνα)φλύω Μ. de Leeuw
μορόε(ις) [V, 1°] Ε viell. < μόρον * Maulbeere’, s. Β Σχ sch. D SI83: μετά μόρου καί κακοπαθείας είργασμένα (ähnl. sch. Barn. σ298). περί ά έμόρησεν ό τεχνίτης τουτέστιν έκαμε κατασκευάζων αυτά L ’Helbig, Hom. Epos 271 ff.; 2Fellner 32 f.; ’Bielefeld, Arch. Hom. C 3f. 4Richter, Arch. Hom. H 145 A. 1108; 5Maxwell-Stuart, AJPh 108, 1987, 411 ff.
B Epith. von Ohrringen Hl83 έν έρματα ήκεν (Hera) έϋτρήτοισι λοβοϊσι 1 τρίγληνα -εντα' χάρις δ' άπελάμπετο πολλή ® σ298. — Übersicht vorgeschlagener Erkl. bei Leaf z.St. u. L1. Viell. maulbeerähnlich, obwohl uns., in welcher Hinsicht (wahrsch. m. Form u. Material Wirkung [s. άπελάμπετο] zus.hängend). Wegen τρίγληνα (s. γλήνη, II Sp. 163, 52ff.) Gedanke an drei L Kügelchen aus Metall (Gold?)j, Glasperlen, eingefügte Glasflüsse od. Steine naheliegend, evt. zusätzl. m. granuliert aufgesetzten kleineren u j, wobei Gesamteindruck in Form u./o. Farbe einer Maulbeere ähnlich. S. a. L5 u. Meier -Brügger, HSF 102, 1989, 67 (stellt Epith. i. S. v. „aus Teilchen bestehend“ zu μόρος „Teil“). — Wortf.: τρίγληνος
Μ. de Leeuw
μόρος, Μ. [8‘, 9°, 1H, 2h], ύπέρμορα [1‘] E zweideutiges nom. act., einers. zu *smer- (s. μείρομαί), andrers. zu *mer- (s. μαραίνω), im fgrE bereits begriffliche Einheit, s. Meier-Brügger, HSF 102, 1989, 65 ff. und Porzig, Satzinhalte 314. — Abl.: αίνό-, άμ-, δύο-, έμ-, ίσό-, κάμ- (s.d.), ώκύ- μορος, μόριμος, μόρσιμος (s.d.)
F -ος 3, -ον \Ί\ Zusammenrückung ύπέρμορα £155 Μ 1 in den brevia -[-^] -ος (αίνος) Σ465, Τ421; (όλέεσθε*) κακόν -ον/Nom. Ζ357, Φ133, α166, Α618, h. 7,51/7,8; υπέρ -ον Υ30, Φ517, α34. 35, />436; Zusammenrückung: ύπέρμορα £155; -ον Ύ280 2 Endg. im
longum [~-] /285 [«!] -ον καί Κήρα Th. 211
θάνατόν τε -ον τε <61, λ 409, π421 = u241ex
Σχ sch. D Κ30: υπέρ -ον παρά τό είμαρμένον. παρά τό δέον
L s. μοίρα L; zu υπέρ -ον (Β4.5) noch: Fränkel, DuPh 83; Dihle, Homer-Probleme 165 ff; Hölscher, Odyssee 263
B (Zuteilung, zugeteiltes) Schicksal, Tod, (6) Pers, in Th., (4) adv. ύπέρ -ov > (Zusammenrückung) ύπέρμορα vorzeitig, über das Schicksal hinaus (in II. von den Göttern verhindert [= Götter halten μ./μοίρα aufrecht, was der Διός βουλή /dem dichter. Plan entspricht], aber in Od. a tatsächl. geschehend; s. L u. μοίρα L); 12x dir. R. — Wortf.: μόρσ- ιμόν έστι /ήμαρ, weiteres s.v. μοίρα 1 als Subj. (vgl. μοίρα B2a) Σ465 (Heph.:) „ότε μιν (Ach.) -ος αίνος ίκάνοι“ (vorher θανάτοιο) h. 7, 8 τούς ό’ ήγε κακός -ος (sc. gg. Dion.) 2 als unpers. Ausdr. + Dat. der Pers. u. Inf. (vgl. μοίρα B 2 b) T421 (Ach.: ,,οίδα) ö μοι -ος ένθάδ9 όλέσθαι“ (409 ήμαρ όλέθριον, 417 μόρσιμον δαμήναι) 3 als Akk. Obj. (vgl. μοίρα B2c); jem.s μ. kennen, beweinen (m. Poss. -Ang.): Ύ280 (Hektor nach Ach.s Fehlwurf: ,,ούδ’ άρα) έκ Διός ήείδης τόν έμόν -ον“ /285 (Thetis) κλαίε -ον ού παιδός ός οί έμελλε 1 φθίσεσθ9 Zeus gibt: Ζ 357 (Hel.: „mir u. Paris) οισιν έπί Ζεύς θήκε ^κακόν -ονΛ, ώς (πελώμεθ9 άοίδιμοι έσσομένοισι“) als inn. Obj.: Φ133 (Ach.:) ,,όλέεσθε L (τείσετε“, Tr.) al66 „ώς άπόλωλε (Od.) * j (τού 5’ ώλετο νόστιμον ήμαρ“) λ618 (Her. zu Od.: ,,η τινά) καί σύ u d ήγηλάζεις, 1 όν (όχέεσκον“) fliehen: h. 7, 51 t j έξαλύοντες (πήδησαν) ^θάνατόν τε -ον τεΛ (vgl. θάνατος καί μοίρα, s.d. B2aa): ι61 ώλονθ9- οί ό’ άλλοι φύγομεν L j (52 κακή Διός αίσα, αίνομόροισιν) (Menschen bereiten jem.m [so nicht μοίρα]:) λ409 (Ag.: „μοι Αϊγ.) τεύξας u , ' έκτα π 421 (,,τίη) Τηλεμάχφ L u ' ράπτεις (κακά ράπτειν“) υ241 L d ' ήρτυον (Freier dem Tel.) 4 adv. ^ύπέρ -oVj (vgl. K336 ύπέρ μοίραν, s.d. B 3, s.o. Wortf., L); Götter verhindern, daß etw. (Erstürmg. Troias, Tod des Od.) L Λ d.i. vorzeitig geschieht: (BefÜrchtg.:) K30 (Zeus:) ,,δείδω, μή καί τείχος t έξαλαπάξη (Ach.)“ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(30 a ού μοίρ9 έστί) Φ517 (Ap. nach Troia) μή Δαναοί πέρσειαν L ήματι κείνω (sc. τείχος) (Irr.:) ε436 ένθα κε δή ... L j ώλετ9 Όδ. 1 εί μή (Αθ.) Theodizee-Rede des Zeus in der Od.: Menschen leiden, tun trotz göttl. Intervention etw. L j über das (ihnen zugeteilte) Schicksal hinaus / was nicht im Schicksalsplan vorgesehen ist: «34. 35 (Zeus: „θεούς βροτοί αίτιόωνταί) οί δέ καί αύτοί 1 σφήσιν άτασθ- αλίησιν L άλγε9 έχουσιν, 1 ώς καί νΰν Αϊγ. L Ατρείδ- αο 1 γήμ9 άλοχον τόν δ9 έκτανε (είδώς όλεθρον, durch Hermes“) 5 Zusammenrückung ιύπέρμορα2 (Adv.): Irr., wird durch göttl. Intervention verhindert Β155 ένθα κεν Άργείοισιν L u (ύπέρ μ. v.l.) νόστος έτύχθη 1 εί μή (Ήρη) 6 Pers, in Genealogie (vgl. Μοίρα B5) Th. 211 Νύξ δ9 έτεκε στυγερόν τε -ον καί Κήρα μέλαιναν ' καί Θάνατον, τέκε δ9 "Υπνον (217 Μοίρας καί Κήρας)
D v.l. £47 (κότος vulg.), Ζ408, /2773, ν423 (πόνον vulg.), ω!24 (τέλος vulg.) suppl. Hes. fr. 204, 101
H. W. Nordheider
μόρσιμος, μόριμον [4‘, 3°; Γ] E μόριμος Abl. von μόρος', zum -rs- von μόρσιμος s. Meier-Brügger, HSF 102, 1989, 67 m. Anm. 17 F -ος 3; Ntr. -ov 4, μόριμον 1' Μ 1 -όνέστιΤ4\Ί [!««] -ονήμαρκ\Ί5 [-«-]
-ός (είμι) Ύ13, π392 = ^>162; -ον ήεν /ήμαρ Ε6Ί4, Ο 613 2 [---] μόριμον Κ302
Σχ sch. D £674 u.ö.: πεπρωμένον' είμαρμένον, ÄT3: μοίρφ. ύποκείμενος. θνητός
L Arbenz, Adj. auf -ιμος, 16 ff.; zu Β 3: Santiago, Em. 30, 1962, 140ff.
B urspr. Bed. (je nach etym. Herleitg. von μορ-, s. μόρος:) zugeteilt (vom Schicksal bestimmt) od. sterblich, Todes- (im Gebr. beide Wz. vermischt); präd. in unpers. u. pers. Konstr. sowie attr. (-ον ήμαρ) \ 5x dir. R.; Aufrechterhaltg. des μόρσιμον bedarf (wie bei μοίρα, μόρος, s.dd.) der göttl. Intervention (£674, K302, vgl. T417, in 1; 0613 in 2). - Wortf.: (έν)αϊσιμος, βροτός, θνητός, μινυνθάδιος, μόρος -Abll.; αίσα, μοίρα (s.d.); (zu 3:) αισιμον, κακόν, νηλεές, όλέθριον ήμαρ (s.d. Β 3 b); s.a. καίριον 1 unpers. Ausdr. 4- Dat. der Pers. u. Inf. es ist jem.m (nicht) zugeteilt, als Schicksal bestimmt, sc. Tod, Rettg. od. Sieg (vgl. μοίρα B2 b, αίσα 2 a) T417 (Pferd Xanthos zu Ach.:) „σοί αύτώ ' -όν έστι θεφ τε καί άνέρι ίφι δαμήναι“ göttl. Intervention zur Aufrechterhaltg. der μοίρα: Y3Q2 (Pos.: „Aen. retten vor Ach.) μόριμον δέ οϊ έστ9 άλέασθαι, 1 όφρα μή άσπερμος γενεή (des Zeuslieblings Dard.“) (neg.:) ESI4 ούδ9 άρ9 Όδυσσήϊ... -ον ήεν ' ΐφθιμον Διός υιόν άποκτάμεν (τώ ρα τράπε θυμόν Αθ.) 2 -ον ήμαρ Schicksals- od. Todestag 0613 (Hektor μινυνθάδιος) ήδη γάρ οί έπόρνυε L-ov ήμαρΛ (Ath. durch Ach.) «175 (Od. zu den Gef.: ,,ού καταδυσ- όμεθ9) εις Αίδαο δόμους, πρίν L u έπέλθη“ 3 pers., präd.; neg. + Dat. bin dir nicht sterbl. (od. zugeteilt ver- fallen**.): Ύ13 (Ap. zu Ach.:) ,,ού μέν με κτενέεις, έπεί ου τοι -ός (με μοιρ[ pap.) είμι“ wem es zuteil wird (wem das Schicksal bestimmt ist): π392 (,,κε) γήμαιθ9 (Pen.) ός κε πλεϊστα πόροι καί -ος (-ον ν.1.) έλθοι“ = φ162
Η. W. Nordheider
Μόρυς [2·] Phryger aus Askanie, S. des Hippotion, war mit seinem Bruder(? s.o. I Sp. 1404, 20 f., vgl. Wathelet, Dict. 2, 1380 s.v. Ίπποτίων Anm. 1 m. Lit.) Askanios (u. anderen? das οϊ in JV793 kann sich auf die beiden beziehen, dann auch Brüder, oder auf die ganze Gruppe außer Kebrio- nes u. Pulydamas) am Vortage als Ablösung nach Troja gekommen; beide gehörten zu den Führern, um die herum der heftigste Kampf entbrannt war, 7V792. Mer. tötete ihn u. seinen V. Hippotion (s.d. I/II) bzw. einen Tr. gleichen N.s (zu den Seltsamkeiten bzw. mögl. Unstimmigkeiten s.o. s.v. Ασκάνιος Β), H514 - Μ. gehört zu den sicher vorgr. N. auf -υς, die für (kleinasiat.?) Phryger charakterist. zu sein scheinen, vgl. Phorkys Lu. AskanioSj £862 u. Palmys JV792, d.h. im selben Vers wie M. j, s. v. Kamptz 376, Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 39 B. Mader
255
256


μορύσσω
μοΰνος
μορύσσω s. μεμορυγμένα
μορφή [2°] Ε uns., s. Frisk II 258. Σχ sch. Barn, λ367: ευπρέπεια Β Schönheit, Anmut, Liebreiz (der Worte) 4 t?170 (άλλος) είδος άκιδνότερος πέλει άνήρ, ' άλλά θεός -ήν επεσι στέφει Λ367 σοι (Od.) 5’ έπι μέν -ή έπέων. ένι δέ φρένες έσθλαί, 1 μΰθον δ’ ώς δτ' άοιδός έπισταμένως κατέλεξας. Obwohl nachhom. von Pers. (vgl. εύμορφος v.l. ξ 8 65, van der Valk, Text. Crit. Od., 155f.), ist -ή (5175 m. χάρις wiederaufgenommen) hier nicht, wie oft behauptet, in sek. Bed. verwendet, sondern sind (Λ367 Antith. außen innen) έπεα konkret aufzufassen (vgl. A201 + m. £Ί7Ρ), n wobei die Vorst, nicht die des Bekränzens, -ή vielmehr als eine Art Überzug, Vergoldung (Treu, Homer 15) od. ’une sorte de pluie ou vapeur d’embellissement’ (Sandoz, Forme 57) zu verstehen (vgl. II Sp. 1302, 14ff., Th. 83). έπίστασθαι, 16 φρένες έσθλαί u. -ή έπέων deuten auf die bes. Fähigkeiten des ep. Sängers hin (Maehler, Hypomnemata 3, 1963, 25, vgl. ferner Verdenius, Mn. 36, 1983, 25). — Wortf.: είδος, κάλλος, κόσμος, χάρις Μ. de Leeuw 20
μόρφνος [1*, 1Η] Ε viell. Reimwort zu nachhom. όρ- φνός 'dunkel’; zum gleichen Stamm μεμορυγμένα (s.d., L4) Σχ sch. D /2316: ήτοι περί φόνους μεμορηκότα, τόν φόνιον 24 ή μέλανα. ή άρπαγα. οί δέ άετοΰ είδος L Maclair Boraston, JHS 31, 1911, 237ff.; 2Kömer, Sinnesempf. 17. 39; 3Belardi, Doxa 3, 1950, 214; 4Handschur, Färb- u. Glanzwörter 198f.; 5Dürbeck, Farbenbez. 139. 151 f. 166f.; 6Cramp, 28 Handbook of the Birds of Europe II, Oxford, 1980, 44 ff. 203 ff.
B möglich dunkel, dunkelfarbig o.ä. /2316 (Zeus) αίετόν ήκε, τελειότατον πετεηνών, ' -ον (Arist., v.Hdn. Gr. I 173; 32 -όν pars codd., cf. ξανθός /Ξάνθος et T. Kalen, Quaestiones grammaticae graecae, Diss. Gothenburg, 1918, 68 s.) θηρη- τηρ\ δν καί περκνόν καλέουσιν, vgl. Φ252 Sc. 134 (Her.’ Pfeile) δπισθε ' -οιο φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν. 36 Falls überh. genaue Bez. der Färbg. des Gefieders, dann viell. kombinierter Eindruck von Licht u. Farbe, s. jedoch L45 über ungenaue Verwendung des Wortes (= Var. zu μέλας). Seit Aristot. HA 618b 25 Versuche, μ. als eine best. Adlerart (vgl. 40 auch I Sp. 288, 13 ff., II Sp. 345, 76 ff., 1220, 37 ff. u. 1329, 20ff.) zu erklären, s. u.a. Ll,u. s.v. ιρηξ L4 76ff.; dagg. L2. Anders L3. — Wortf.: αίετός κελαινός, κυάνεος, μέλας (s.d.), όρφναΐος, περκνός, φλεγύας 44
Μ. de Leeuw
μόσχ(ος) [1·] Ε wahrsch. mit L Szemerenyi, EPhK 61, 1937, 14. 23j u. Scripta Minora 3, 1597 < *mogh-sko-; anders 48 Frisk II 259; vgl. zuletzt Perpillon, RPh 55, 1981, 218 f. Σχ sch. D Λ 105: άπαλοϊς λύγοις Β Schößling, Rute; entweder Metapher < 'junges Tier, Kind; Kalb’ (-ος urspr. 'jung’?, Leaf z.St.), s. Frisk II 259 od. wohl eher Bed.Entw. von 52 * (junge) Pflanze* > 'junges Tier, Kind’, s. L u; ähnl. Janzen, GHA 43.5, 1937, 6 Λ105 (Isos u. Antiphos) ώ ποτ9 Άχιλλεύς 1 "Ιδης έν κνημοΐσι δίδη -οισι λύγοισι, mit Weidenruten (s.o. II Sp. 1715, 7ff.), viell. Subst. m. Appos., vgl. 56 £783+. — Wortf.: αγνός, άμπελος, έρνος, θαλλός, λόγος, δρπηξ, ρώψ Μ. de Leeuw
Μούλιος [3*, 1°] Ε uns.; -ot> MD; Abi. ν. *μολός 60 (μολείν 'gehen’), wozu auch Μολίων usw. (s.d.), nach L35; vom PN Μόλος (s.d.) nach L1 (verwandt mit μώλοςΊ s. L6 1437 A.), L2; mit nichtgr. Herkunft rechnet L4, vgl. Wilamowitz, IG. Sehr. V, 1,491 u. Disk, bei L6 1, 762, nach dem 64 eher gr., zumindest σ423 (s.u. Β IV) für das Sprachbewußtsein des Dichters L ’Usener, Göttemamen 24; 2Solmsen, Unt. 56.81; 3Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 38; V Kamptz 114. 246 f.; 5Mühlestein, Hom. Nam. 62 f.; ^3ί1ιβΙβζ Dict. 1, 761 f.; 68 2, 1437
B zur möglichen urspr. Bed. des N.s s. L6 1, 762 (G); L5 stützt sich für seine Deutg. (bes. von BI) 'Gehmann’(i. S.v. 'Herausforderer*, 'πρόμος') vor allem auf BIV, E u. L6 72 1, 762 I Epeer, Gatte der Agamede, der heilkräuterkundigen T. des Augeias, von Nestor getötet, Λ 739 (-ov αίχμητήν), N. viell. verwandt mit Μολίων (s.d., vgl. E), auch die Ακτορίωνε Μολίονε sind Epeer II Tr., von Patr. getötet, 77696 (im Kat.), s. L6 III Tr., von Ach. getötet, Y 472(—4), s. L6 IV Herold der Dulichier u. Therapon des Amphinomos, σ423 (-ος ήρως, schenkt Wein ein), hier wohl, wie auch sonst häufig bei Herolden, sprechender N. (s. E; vgl. Όδίος, Θοώτης usw.) oder zumindest als solcher gemeint
B. Mader
μουνάξ [2°] E perh. formed analog, from άπαξ (Risch §128a) Σχ sch. D 5371: καθ’ ένα ή μόνους, έπί σφισιν, έπ αυτούς, λ 417: καταμόνας
Β adv. alone, apart, like μοΰνος (q.v.) #371 Αλκίνοος δ Αλιον καί Λαοδάμαντα κέλευσε 1 -άξ όρχήσασθαι, έπεί σφισιν ου τις έριζεν, see R. Tölle, Frühgr. Reigentänze, Waldsassen 1964, 63; Hainsworth, Odyssey ad 1. λ 417 ήδη μεν πόλεων φόνω άνδρών άντεβόλησας, 1 -άξ κτεινομενων καί ένί κρατερή ύσμίνη, perh. more encompassing than simply in single combat ', Ronconi, SIFC 14, 1937, 173 cps. οίόθεν οίος (Η 39. 226: Hector vs. Ajax) W. Beck
Μούνιππος inc. auct. fr. 1 p. 192 Be. ένθα Τρώιον άλμα καί ήρία Μουνίπποιο (ci. Wilam., μυνειτριρ pap.) = Suppl. Hell. 453 (Euphor.), q.v. W. Beck
Μούνιτος s. Μούνιππος
Μουνιχία D Epim. fr. 10 Diels prose ref. (Plut. Solon 12): upon seeing the Μ., the seer prophesied to the Athenians its baneful role in the future (if so, in verse?)
W. Beck
μουνογενης [3H] B without siblings 1 of Hekate, w. connot. of disadvantage, lacking sibling (fratemal) support (see μοΰνος B 2, μουνόω: π 117ff.) Th. 426 ούδ; δτι -ής, ήσσον θεά έμμορε τιμής 448 οϋτω τοι καί -ής έκ μητρός έοΰσα 1 πάσι μετ' άθανάτοισι τετίμηται γεράεσσι see West ad 11. and Schwenn, Theogonie, Heidelberg 1934, 101 f. 2 of a farmer’s son, w. connot. of advantage Op. 376 -ής δέ πάϊς είη πατρώϊον οίκον 1 φερβέμεν
W. Beck
μοΰνος [18*, 19°, 6Η, 3h, 2e] Ε dial. monuo-; in Myc. Mo as abbreviation, see Ventris-Chadwick, Docs. 562; for possible cognates see Frisk II 253. — Deriv.: μουνάξ, -ογενής, -όω; Μούνιππος
F -ος 19, -ου 1, -ω 1, -ον 17; -ω nom. 1; -οι 3; -η 4; -ον nom. 1, acc. 1
Μ 1 [Ιν] ^-ος έώνΛ β365, υ30. 40 e μ/38, Hes. fr. 205, 3; -ος Ρ4Ί2; -ον X456, π120, £13; -ω π239 [L] t j Δ 388, y217; -ος/ν έην Κ3\Ί, Ορ. 11 Rv] -ος έών/ίών Ρ94, τ/204; -ος Β212; -ον Λ68, h. Merc. 284, Cert. ρ. 39, 13; -οι 5496; -η Hes. fr. 193, 19 [*ν] -ος /2453, h. Merc. 193; -ου 1335; -ον έόντα Λ 467, 0611, ΥΊ88, «157, μ 297, π 105, £107 [*χ] -ος Eum. fr. 12,4 ρ. 101 Dav. 2 2 a [1_ ] -ος δ’ Th. 143; -ος Λ 406; -ω Λ/411; -ον δ’ π 119; -ον 7482, π19. 118; -οι Φ443; -η δ’ Ορ. 96, h. Αρ. 97 [ίχ ] -η ψ227 2b [-*] -οι /340 [-*] -ος δ’ Hes. fr. 37,2 [-4] -ος δ’*225; -ον Ξ492
Β alone, lone, single, sole, only (acc. to Ruijgh, Element Lacheenj 127f. „adj. L was οίος: 155·°, 3H); w. έών/έόντα 14x; w. εις ψ22Ί, h. Merc. 284, δύο δ496; w. gen. part. I 335. 340, Φ443, 5496 (in 3); w. άλλος: Mugler, REG 82, 1969, 2f., see A 406, π239 (1 a), h. Merc. 193, cf. Op. 96 (1 b) 1 spatial: alone, solitary la unaided, on one’s own laa facing an enemy nom.: /4 388 (ούδέ Τυδεύς τάρβει) ^-οςΛ έώνΛ πολέσιν μετά Καδμείοισιν Ρ94 εί δέ κεν "Εκτορι L j καί Τρωσί μάχωμαι y 217 (who knows whether he will come and take revenge) ή δ γε t Jt ή καί σύμπαντες Αχαιοί; υ30 (considering how to attack the suitors)
257
258


μοϋνος
Μοϋσα
πολέσι. σχεδόθεν δε οί ήλθεν Άθήνη + ι>40 s 38 π 239 φράσσομαι, εϊ κεν νώϊ δυνησόμεθ’ άντιφέρεσθαι 1 -ω άνευθ' άλλων, η καί διζησόμεθ' άλλους Λ 406 τό δέ ρίγιον αϊ κεν άλώω 1 -ος’ τούς δ’ άλλους Δαναούς έφόβησε Κρονίων, Pe- tersmann, GB 2, 1974, 150f. P472 (are you mad, fighting in the forefront) -ος' άτάρ rot εταίρος άπέκτατο, τεύχεα δ’ 'Έκτωρ (έχων) similarly: Hes. fr. 37,2 ^άργαλέΊα[ς]· -ος δ' ύπίεδέξατο μάντις άμύμων] (Melampus to win bride for Bias) dat.: Λ/411 (L Δον) -ω ρηξαμένω θέσθαι παρά νηυσί κέλευθον acc.: 0611 ήεν άμύντωρ 1 Ζεύς, ός μιν πλεόνεσσι μετ' άνδράσι L-ov sdvraj 1 τίμα καί κύδαινε Υ 188 ή ού μέμντ) ότε περ σε βοών άπο L 1 σεύα κατ' Ίδαίων όρέων μ 297 Εύρύλοχ, ή μάλα δή με βιάζετε L u (-εαι οίον Ρ2, -εσθ' οιον Zen.), ν. d. Valk, Text Crit Od. 97 π 105 εί δ' αύ με πληθυΐ δαμασαίατο L /107 μή μ άποκινήσωσι θυράων L u Λ 467 (I heard Od.’s cry) τώ ίκέλη ώς εϊ έ βιώατο L 4 1 Τρώες ^άποτμήξαΛντες ένί κρατερή ύσμίνη Ύ456 δείδω μή δή μοι ... Έκτορα δϊος Άχιλλεύς 1 -ον L Δς πόλιος πεδίονδε δίηται /13 (how could a ban- queteer imagine that) -ον ένί πλεόνεσσι, καί εί μάλα καρτεράς είη, 1 οι τεύξειν θάνατον Cf. μουνάξ and μουνόω Β 2 laß w. ref. to a task: Λ" 225 -ος δ' εϊ πέρ τε νοήση, 1 άλλά τέ οί βράσσων τε νόος, λεπτή δέ τε μήτις «157 καί τότε τίς με θεών όλοφύρατο -ον έόντα (and sent me prey) of an object: 0453 θύρην δ' έχε -ος έπιβλής (which it took three Achaeans to put in place), a single 1 b without companions: 7/204 (before this the gods conversed w. us)
εί δ’ άρα τις καί -ος ίων ξύμβληται όδίτης, 1 οΰ τι κατ- ακρύπτουσιν Hes. fr. 205,3 (but when Aiakos reached ma- turity) -ος έών ήσχαλλε h. Merc. 193 ό δέ ταύρος έβόσκετο -ος άπ άλλων 1 κυάνεος, χαροποί δέ κύνες κατόπισθεν έποντο 1 τέσσαρες Ορ. 96 -η δ' αυτόθι Ελπίς έν άρρήκτοισι δόμοισιν ' ένδον έμεινε πίθου ύπό χείλεσιν (con- trast άλλα μυρία λυγρά ν. 100), Neitzel, Η. 104, 1976, 397 an object: Th. 143 -ος δ' οφθαλμός μέσσω ένέκειτο μετώπω 2 qualitative, to be the only one of a kind: son or child exc. Op. 11; cf. μουνογενής, μουνόω 7482 (he held me dear like a father his child) -ον τηλύγετον πολλοΐσιν έπί κτεάτεσσι, 1 καί μ' άφνειόν έθηκε + π 19 ÄT317 αύτάρ ό -ος έην μετά πέντε κασιγνήτησιν S492 τώ δ' άρ ύπό μήτηρ -ον τέκεν Ίλιονηα π 118 ώδε γάρ ήμετέρην γενεήν μούνωσε Κρονίων' 1 -ον Λαέρτην Άρκείσιος υιόν έτικτε κτλ + 119 λ 68 Τηλεμάχου θ', όν -ον ένί μεγάροισιν έλειπες + π 120 Hes. fr. 193, 19 (her brothers were slain) 'Αλκμήνη δ' άρα] -η έλ[είπ]ετο χάρμα γο[νεύσι β365 πή δ' έθέλεις ίέναι πολλήν έπι γαΐαν 1 -ος έών αγαπητός; ό δ' ώλετο τηλόθι πάτρης I Ορ. 11 ούκ άρα -ον έην 'Ερίδων γένος, άλλ' έπί γαΐαν ' είσί δύω 3 modal, the only one(s) to do or be done something, cf. μουνάξ S212 Θερσίτης δ' έτι -ος άμετροεπής έκολώα 1340 ή -οι φιλέουσ άλόχους μερόπων άνθρώπων ' Άτρείδαι; ψ22Ί (none knew the secret of the bed) άλλ' οιοι σύ τ' έγώ τε καί άμφίπολος μία -η, ' Άκτορίς h. Αρ. 97 -η δ' ούκ έπέπυστο μογοστόκος Είλείθυια Eum. fr. 12,4 ρ. 101 Dav. (there my grandfather Pos.) προΰθηκεν άγώνα 1 πρώτος άμ Ήελίω, τιμάς δ' ήνέγκατο -ος I 7335 τοίσι μέν έμπεδα κεΐται, έμεΰ δ' άπό -ου 'Αχαιών 1 εϊλετ Φ 443 (Pos. to Αρ.:) όσα δή πάθομεν κακά Ίλιον άμφί 1 -οι νώϊ θεών δ 496 άρχοί δ' αύ δύο -οι 'Αχαιών χαλκοχιτώνων 1 έν νόστω άπόλοντο h. Merc. 284 (σε μάλ' οϊω) έννυχον οΰ χ ένα -ον έπ οΰδεϊ φώτα καθίσσαι ' σκευάζοντα κατ' οικον άτερ ψόφου neuter subst.: Cert. ρ. 39, 13 τοϋτό τι δή μοι -ον έειρομένφ κατάλεξον, ' πόσσοι άμ' Άτρείδησιν ές Ίλιον ήλθον 'Αχαιοί;
D «P223c Plut., Choer. fr. 23, 34 Colace (= Suppl. Hell. 937), Hes. fr. 58,18; v.l. Ξ113 Leaf W. Beck
μοϋν(όω), μον(όω) [2°; V] E on „Attic“ μον- (Λ 470) see Wackemagel, Unt. 122f.; Wathelet, AC 50, 1981, 825f.
Β 1 act: make solitary, confine to one: π 117 ώδε γάρ ήμετέρην γενεήν -ωσε Κρονίων' ' μούνον Λαέρτην Άρκείσιος υιόν έτικτε κτλ, see μοϋνος Β 2 and μουνογενής 2 aor. pass. ptc.: left alone, unaided, see μοϋνος Β 1 Λ 470 δείδω 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μή τι πάθησιν ένί Τρώεσσι μονωθείς ο 386 ή σέ γε -ωθέντα παρ' οϊεσιν ή παρά βουσίν ' άνδρες δυσμενέες νηυσίν λάβον
W. Beck
Μοϋσα, -αι [91, 7°, 20Η, 21h, 14e] Ε alte, zumindest urgr. Bildg.; wahrsch. < *m0nth-ia, Abi. von der Wz. *men- (Bereich μένος, μέμονα', μαίνομαι, μάντις; μιμνήσκω; μανθάνω; vgl. Μνημοσύνη, s. Β) mit -th- (< -<7A-)-Erweiterg., s. Pokorny 1, 730 u. oben μανθάνω; vgl. zur Problematik Chantraine u. Frisk s.v., wo auch krit. Sichtg. anderer Ab- leitg.sversuche von *men- sowie andere Etymologien: < *mont-ia i.s.V. ’Bergnymphe’ zu lat. mons nach Wackemagel, Kl. Sehr. 2, 1204ff. (formal problemloser u. sachl. ohne Schwierigkeiten, doch wäre dieses Wort im Griech. ganz isoliert, vgl. Walde-Hofmann s.v. mons u. Chantraine a.O.)
F -a 3, -(a) 4, -a (Vok.) 11, -αν 1; -ai 18, -ai (Vok.) 24, -άων 12, -έων 2, -ών 1, -ησι(ν) 2, -ησ(ι) 1, -αις 1; Prosaref. oder Form nicht zu bestimmen: 5
Μ 1 Stammsilbe im longum la einsilbig [1] ^Μούσ(α), ΘΊ3, Cert. 37,26 μ] #63. 481 s 488in 1b zweisilbig Iba Typ [-«] [1^] -a h. Ven. lex = II. parv. fr. dub. 2, 1 p. 61 Dav.; -αι 'Ολυμπιάδες Hes. Th. 25 = 52 = 966 = fr. 1,2 = 'Th.’ 1022; -αι B598 (= Th. 25 usw.) [^vl -a /ai h. 14, 2 / Th. 75 μ«] έννεπε -a al; ΰμνει -a h. Merc. 1 = h. 9, lin; -a h. Merc. 447; -αι Ολύμπια δώματ' έχουσαι B484 (έσπετε ... -αι) — Λ 218 = 77112 = Ξ508 s Hes. Th. 114 s fr. 1, 14in [-«] -α λίγεια ω62, h. 17, 1 s 20, 1« ; -αν h. 19, 15 1 bß Typ [1-] -αι ω60,
Op. 1 (Πιερίηθεν). 662, Sc. 206 (Πιερίδες), h. Ap. 189; -ών h. 27,15 1 by Typ [‘χ] έννεπε -α ΒΊ61, h. 19, 1; -ah.
Ap. 518, h. 31, 1; έσπετε -ai h. 32, 1. 33, 1; -αι B594, Th. 96, h.25,4; Epig. fr. 1,1 p. 26 Dav.; Cert. p. 39, 24 Ic dreisilbig lea Typ. [—] [---] L-afi)Vj Έλικωνιάδων Th.
1; L j θεράπων /οντες Th. 100, Choer. fr. 1,2 p. 266 Ki., Margites fr. 1, 2 p. 67 Ki., h. 32, 20; L u A 604, Hes. fr. 310, 1, h. 25, 1 μ_2] L _j Th. 36.93, h. Merc. 430, h. 25, 2 (s Th. 94, s. [-^]) 2 Stammsilbe in den brevia 2a zwe¬
isilbig [-2] -αι/ρφν/ησ9 Hes. Th. 916 (χρυσάμπυκες)/94 (s h. 25, 2, s. μ-’]), fr. 26,11 /Op. 658; -αις Έλικωνίσι Cert p. 41, 24 [-1] Ολυμπιάδες -αι B491, Vit. p. 9, 8 2
b dreisilbig [---] Ολυμπιάδεσσιν h. Merc. 450;
L j Cert. 41, 31 in Prosaref. oder metr. nicht zu bestimmen: Cypr. fr. dub. 23 p. 32 Ki., Aeth. ap. Proci. Chr. 25 p. 47 Dav., Eumel, fr. dub. 2 p. 103 Dav. (ohne Lemma), Minyas fr.4 p. 145 Dav.; Mus. fr. 15 Diels
Σχ sch. DA1: θεά' τή δέ ίδιότητι της πράξεως προ- εδήλωσεν ώς ούχ έτέραν λέγει θεάν' μόναι γάρ φδουσιν αί -αν ού προσέθηκε ούδέ όνομα -ης' πάσας διά της μιας, sch. Λ 218: έπί τοϊς μεγίστοις τάς ~ας καλεϊ ώς έρών τι καινότερον' αί γάρ τοιαύται προπαρασκευαί άκμαιοτέρας ποιούσι τάς προσοχάς τοϊς άκροαταϊς, sch. Barn. Θ73: άνηκεν' άνέγειρεν έπί τήν φδήν έμπνεύσασα, #481: μούσ* (sc. έδίδαξε)' ή Τερψιχόρη ή αί -αι
L »Wilisch, Eumelos 38ff.; 2Wilamowitz, G1H 1, 245f. 264f.; 3Schadewaldt, Homers Welt 72f., 77ff.; 4Gigon, Urspr. d. griech. Philosophie, Basel 1945, 13ff.; 5Latte, A&A 2, 1946, 157ff.; 6Solmsen, Hes. und Aeschylus, Ithaca/New York 1949, 38ff. 67; 7Dodds, 80ff.; ®van Groningen, De Muzen, Amsterdam 1951; 8e W.F. Otto in: Varia Variorum, Festg. Karl Reinhardt, Münster/Köln 1952, 50ff.; ’Solmsen, TAPhA 85, 1954, 11 ff.; 10W.F.Otto, Die Musen, Düsseld./Köln 1955; 101
v. 	Fritz, Festschrift Snell 34ff.; nSnell, Entdeckung 45ff., 127f.; 12Marot, Filol. Köslony 4, 1958, 657ff.; “Thomson, Frühgesch. 397 f., 419 f.; ““Fränkel, DuPh; 14Deichgräber, Musen; “Marcel Detienne, Les maitres de verite ...» Paris 1967, 9—27. 51. 69; “Eike Barmeyer, Die Musen, München 1968; “Erbse, Beitr. Verst. Od. 194 ff.; “Verdenius, Mn. 25,
1972, 225ff.; “Kühlmann, Katalog u. Erz., Diss. Freiburg
1973, 85 m. A. 57, 111 ff.; 20Pucci, Hes. and the Language of Poetry, Baltimore/London 1977, 8-29. 30-33; 21 Alt, H. 107, 1979, 390f.; 405f.; 22Claude Calame, Enonciation, Acta Se- miotiques — Documents — IV, 34, 1982; ^Colin Macleod, 259
260


Μούσα
Collected Essays, Oxford 1983, 4ff.; 24William G. Thalmann, Conventions of Form and Thought ..., Baltimore/London
1984, 134ff. e.p.; 25Pascal, in: IIIe Congr. sur la Beotie (Mon- treal/Quebec 1979), Hrg. J. Μ. Fossey/H. Giroux, Amsterdam
1985, 111-117; 26Markwald, Hom. Epigr. 94f. u. Anm. 26; 27Irene de Jong, Narrators and Focalizers, Amsterdam 1987, 45-53; 28Clay, GRBS 21, 1988, 323ff.; 29Mayer, RE XVI, 1933, 680ff.; 30Pötscher, KJ. Pauly III, 1475ff.
B olymp. Göttinnen (I; u. Verkörperg.?, s. II) des Gesanges (= Wort, Musik u. Tanz) u. der Sänger; stehen in einem in langer Trad. entwickelten „System“ von Vorstellungen, das im wesentl. auf das Epos abgestellt ist, aber genügend Spuren aufweist, die darüber hinaus ein umfassenderes Wesen der Μ. bzw. andere Schwerpunkte erkennen lassen (Vorformen, urspr. Beziehungen zur Prophetie, Zuständigk. auch für andere Formen der Dichtg. usw.); Zentrum ihres Wesens u. der „Ort“, wo sie erfahren werden, ist ihr Verh. zum Sänger in der „Inspiration“ (= Konzeption u. Vollzug des Gesanges), in der sie, vom Sänger herbeigerufen u. durch seinen Mund sprechend, den Gesang verwirklichen, indem sie dabei die Trad. (überl. Inhalte u. Kunstmittel, an sich schon M.-Gaben) bestätigen und ergänzen (gegebenenfalls korrigieren: tiefere Wirklichkeit, Wahrheiζ s. 12 a) und das — für Menschen vermittelt — leisten, was ihre Aufgabe auch unter den Göttern ist: durch ihren Gesang — das Rühmen — zu erfreuen u. Leid u. Kränkung vergessen zu lassen; appellat. Gebrauch (II) rel. selten u. viell. sek. Übertragg. — Disposition: I Göttinnen 1: allg. Angaben, la: Namen u. Zahl, 1 b: Genealogie, 1 c: Kult u. Wohnsitze, 1 d: Bzhg. zu anderen Göttern, 1 e: Mythen 2: Wesen 2 a: Göttinnen des Wissens u. d. Wahrheit, 2 b: Göttinnen des Gesanges, 2 c: Göttinnen der Sänger II Appellativer Gebrauch
I die Göttinnen 1 Allgemeines 1 a Zahl u. Namen laa Sg. u. Pl. wechseln ansch. ohne Bed.-Untersch., die eine Μ. gilt für alle u. die (untersch.) vielen sind im fgrE viell. nur (noch?) die Entfaltg. der (urspr.?) einen M. (s. L10 24f.; vgl. Μοΐρα/αι; Έρινύς/ες); so wird Th. 81 der Pl. gebraucht, obwohl eigentl. nur von Καλλιόπη die Rede ist (79f.), der Sg. bezieht sich außer h. 31, 1 f. niemals auf eine best. Μ. Der Pl. überwiegt stark: bei Hes. aus naheliegenden Gründen nur PL, ferner i.d. Thamyris-Erz. u. überall dort, wo sie (im Chor) singen u. tanzen; der Sg. ist sehr häufig im Anruf (aber der Pl. kaum weniger oft), im Zshg. mit Demodokos nur Sg. — beides spricht viell. flir eine persönliche Muse der Dichter. Der urspr. Sinn des Pl.s ist nicht mehr zu erfassen: viell. verschiedene Μ. verschiedener Bergquellen? (anal, zu den Okeanossöhnen? vgl. Eumel, fr. dub. 3 p. 103 Dav.); bei Hes. (Th. 77ff. s.u. 1 ay) verkörpern sie die verseh. Aspekte des Gesangs (anal, zu den Nereiden u. Okeaniden, die an sich schon eine Mehrheit sind, u. zu den Moiren usw.) laß die Zahl im älteren Epos, wo genannt, neun; keine Angabe in der II.; ω60 (-αι 5’ ^έννέα πάσαιΔ), Th. [56]. 60. 76ff. 917, wobei strittig, ob ω60 von Hes. abhängig oder, wie L17 (s. dort Lit., vgl. auch unten lay) annimmt, umgekehrt (u j dann nicht alle neun, sondern neun insges., neun als typ. Zahl für eine überschaubare Menge) bzw. beide von einer älteren Trad.; später, aber im jüngeren Epos nur Eumel, fr. dub. 3 p. 103 Dav., im Einklang mit den fallt. Gegebenheiten (s. Mayer, RE = L29, vgl. L25) auch Dreiergruppen; Eumel, fr. dub. 2 hat dagg. die Neunzahl 1 a γ die Namen Th. 77-79: Kleio, Euterpe, Thaleia, Melpomene, Terpsichore, Erato, Polymnia, LUraniej, Kalliope, alle nur hier außer letzterer (h. 31, 2) u. L j (Hes. fr. 305, 1, s.u. 1 b; Th. 350 eine Okeanide). — Die N. werden (wie die 9-Zahl, s.o.) als Erfindg. Hes.s. angesehen (L17 194 m. A.73), vgl. ihre Vor- bereitg. im Proömium (s. West z.St.; Friedländer, Studien 92; L11 45 f.), doch entsprechen sie anscheinend nicht seiner M.- Konzeption (s.o. II Sp. 1298, 48ff., vgl. L11 100); nach Eumel, fr. dub. 3 p. 103 Dav. heißen seine drei Μ. Kephisö, Apollonis (Achelois ci., s.o. I Sp. 1106) u. Borysthenis (vgl. oben laa). — Zu nach dem fgrE überl. Namen s. RE s.v.; zur Bed. der hesiodeischen N.n s. ss.w. u. unten 2 b 1 b Genea-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μούσα
logie Töchter des Zeus u. Ld. MnemosyneJt s.d., Th. 53 ff., 915 ff., h. Merc. 430; ohne Erwähng. L / £491 f. (Ολυμπιάδες -αι, ^Διός αίγιόχοιοΛ 1 θυγατέρες), Op. 2; ,κοϋραι, Λ £598, Hes. Th. 25. 53. 966. 1022, fr. 1,2;
ήδυεπεΐς u ... Διός h. 32, 2; u , μεγάλου Διός Th. 29; Lzliö^j L j Th. 81; τέκνα L d Th. 104, h. 25, 6; λίγεια L u θυγάτηρ h. 14, 2. — Die Abstammg. von Zeus ist, obwohl von Hom. u. Hes. vorausg., wahrsch. eine rel. junge Neuerg. (der Dichter, um die Bed. der Dichtg. zu betonen?), da der Ursprung der Μ. als Quell- u. Bergnymphen (vgl. die Okeanide Uranie Th. 350) noch deutl. zu erfassen ist (s.u. Idö u. 2, vgl. L10 23, L5 156f.; and. L2 246 A. 1), es sei denn, sie ständen als Bergnymphen von vornherein in e. engen Bzh. zu Zeus (Olymp; Helikon mit dem Zeusaltar, s.u. 1 cß). Bzhg. zu Mnemosyne (als Begriff) eher alt: wohl schon sprachl. verwandt (s. E), u. später auch ein M.-Name; s. L10 25f., vgl. L2 246. - Nb. den Zeustöchtem kennt Mus. fr. 15 Diels noch ältere Musen κατά Κρόνον — Kinder der Musen, s. L10 40ff.; im fgrE nur Hes. fr. 305, 1: Uranie, Mutter des Linos 1 c Kult- u. * Wohnsitze' bzw. Örtlichkeiten ihres Wirkens im fgrE keine sicheren Hinweise auf e. M.-Kult, viell. Op. 658 (τόν [τρίποδα, sc. als Siegespreis] ... έγώ -σησ' Έλικωνιάδεσσ9 άνέθηκα 1 ένθα με ... έπέβησαν άοιδής, danach Cert. ρ. 41, 24), aber mögl.weise nur privater Kult des Hes.; vgl. West z.St. — Anderers. setzen das an best. Örtlichkeiten angenommene Wirken u. Wohnen wohl zumeist e. Kult voraus. — Nach L5 157 sind die Μ. nur am Olymp urspr.; Hes. habe den N. auf die ‘Nymphen* des Helikon übertragen 1 c α Olymp. Μ. für die kleinasiat. Jonier sind die Μ. Ολυμπιάδες bzw. Ολύμπια δώματ9 έχουσαι (£491. 484), entspr., nach ep. Trad., für den Böoter Hes. (Th. 52. 75 u.ö., s. M), der seine — Helikon.! — Μ. am Olymp geboren sein u. dort auch wohnen läßt (Th. 53ff. τάς έν Πιερίη ... τέκε, — τυτθόν άπ9 άκροτάτης κορυφής Ολυμπου' ' ένθα σφιν ... χοροί και δώματα), was auf eine Stätte ihrer Wirksamkeit bzw. einen Kult weisen, aber auch 'symbolisch* sein kann, wie ihre Nachbarschaft zu den Chariten u. Himeros im folgenden V.; nur die Μ. u. Zeus führten das Beiwort Olympier (die übrigen Götter nur kollektiv); das alles spricht dafür, daß sie am Olymp schon vor der jon. Wanderung 'zuhause * waren u. wohl auch (neben/mit Zeus?; s.o. 1 b) einen Kult genossen, s. L2 245f., L10 62f. u. 25; L29 706ff. u. 722 Icß Helikon. Μ. Hes. 'begegnet* den Μ. (vgl. jedoch L5 157) am Helikon (Th. 22f.; -άων Έλικωνιάδων V. 1); sie wohnen dort zwar nicht (s.o. a, doch vgl. έχουσιν in V. 2), wirken aber dort (Permessos, Olmeios, Ίππου κρήνη, s.d.), auch hier in der Nachbarschaft von Zeus (V. 4 περί... βωμόν... Κρον- ίωνος). Kritik an Hes.s Helikonbeschreibg. schon in der Ant., zumal die Existenz des Altars geleugnet, s. L25 (and. L10 63 f.; den Altar sucht er bei der Kapelle des hl. Elias); die Iden- tifizierg. mit d. Olymp. Μ. ist sek. Angleichg. an die ep. Trad.; zum späteren Kult in Askra u. Thespiae s. L29 696ff. 1 cy Μ. am Pamassos u. sonstige eine Μ.-Stätte (bzw. Kult) setzt viell. Hes. fr. 26, 11 voraus, doch ist die St. sehr uns., s. App., ferner h. 27,14ff. (vgl. allg. L29 700ff.); die 3 Μ. des Eumel., fr. dub. 3 p. 103 Dav., setzen andere 'Wohnsitze* voraus, wie sich überh. M.-Stätten nicht auf die im fgrE erwähnten Örtlichkeiten beschränkt haben werden, s. L29 693 ff. 1 d Bzhg. zu anderen Göttern Ida Zeus u. Mnemosyne s. 1 b. Zu Zeus entwickelte urspr. örtl. (u. damit verbundene Wesens-?) Nähe (dicht am Gipfel hoher Berge: Th. 7 άκροτάτφ Έλικώνι, 62 τυτθόν άπ9 άκροτάτης κορυφής ... Ολύμπου; hierher evtl, auch Hes. fr. 26, 12 π]αρνησσρϋ τ9 άκρα κάρηνα), vgl. oben Ica, oder genealog. Konstruktion?, s.o 1b. - Μ. besingen Götter u. bes. Zeus zu dessen Freude: Th. 11. 36 ff., 47. 71 ff., 112 - Zeus-M./Kalliope u. Könige: Th. 80ff., 93 u. 96 a h. 25, 1 u. 4 1 d ß Apollon
s. L10 54 f.; nach L13 Μ. ggüber Ap. älter u. urspr.er. Mit Ap. verbindet sie zunächst u. vor allem ihre Kunst, urspr. aber viell. eine gemeins. Vbd. zur Mantik (s. Th. 32. 38, vgl. unten 1 b): von Ap. u. den Musen stammen die Sänger u. Kitha- risten Th. 94 f. - h. 25, 3 f.; von ihm oder den Μ. lernte
262
261


Μούσα
Μούσα
Demod. seinen Gesang i? 488; Margites fr. 1,2 p. 67 Ki. (άοιδ- ός 1 -άων θεράπων καί ... Απόλλωνος); Αρ. führt den χορός der Μ.: A6O3f., h. Ap. 182ff. u. 189f.; Sc. 202ff. u. 206; h. Merc. 450 (Ap.: „καί ... έγώ -r/σιν ... όπηδός“). — ferner h. 27, 14f., vgl. Hes. fr. 26, 10ff. Idy Hermes u. Dionysos als Erfinder der Lyra: h. Merc. 447 u. 450ff. — eine Vbg. zu Dion, verbirgt sich viell. in der Erwähng. der Flöte, h. Merc. 451, vgl. L10 55f. IdS zu Chariten u.a. s. L10 57 Chariten u. Himeros wohnen neben den Μ., Th. 64; Art. schließt sich den καλοί χοροί der M. u. Chariten an, Th. 7; Hes. fr. 26, lOf. werden sie nb. Nymphen genannt; Okeanide Uranie: Th. 350 Ide Sirenen vgl. μ 189ff. u. s. L10 57f. 1 e Musikinstrumente der Gesang der Μ. bzw., anal, dazu, der Sänger, wird, wenn das überhaupt erwähnt wird, i.d.R. auf der Kithara (A613f., h. Ap. 188, von Ap.) bzw. auf der Phorminx (Θ6Ί. 257. 261. 537, von Demod.) oder der Lyra begleitet (im h. Merc. werden alle drei Wörter auf dasselbe Instrument bzgn.: 423 λύρη ... κιθαρίζων, 499. 509: κίθαρις, 506 φόρμιγξ), h. Merc. 452 u. h. 19, 15 werden aber auch αύλός u. Syrinx (?, s. A.-H.-S. z.St.) mit den M. in Vbd. gebracht (vgl. unten II), wobei im h. Merc. die Flöte (u.a. auch?, vgl. oben Idy) wohl ggüber der Kithara als älteres, primitiveres Instrument verstanden wurde. Nach L25 113f. hätte Hes. eine ganz andere Art von άοιδή vertreten (u. somit auch e. andere Vorstellung von den Μ. gehabt), ohne Kithara (dafür mit dem Rhapsodenstab? vgl. das Paus.-Zitat 10, 30, 3); daß bei ihm Kithara u. Ap. in Vbd. mit den Μ. nur Th. 94f. erwähnt werden, beweist allerd. wenig (auch sonst im fgrE nicht eben oft, s.o.), u. die Stelle selbst ist in keiner Weise dafür zu verwenden If Mythen, Handl, im Epos Wettstreit mit Thamyris u. seine Bestrafg., £594. 598, Minyas, fr. 4 p. 145 Dav.; s.o. II Sp. 969, 45ff. m. Lit. Zur Bestattg. des Ach. kamen die Μ. u. wehklagten; ω60 (62, s. II), Aeth. ap. Procl. Chr. 26 p. 47 Dav. 2 Wesen d Musen 2 a Göttinnen des Wissens u. der Wahrheit (u. der wahrheitsähnl. Lüge) die Namen der Μ. kennzeichnen sie als Göttinnen des Gesanges (in der Einheit von Wort, Musik u. Tanz, s.u. 2 b) u. dementsprechend der Sänger (s. 2 c) bei Hes., Th. 77ff., s.o. 1 a (aus diesem Bereich fällt wohl nur Ούρανίη, doch gerade dieser N. schwer zu beurteilen), dagg. fehlt ihnen das Moment der Wahrheit (der Darstellg., des Inhalts), das aber sowohl Hom. als auch Hes. mit ihnen verbindet (£485 ff. 492; Th. 27 f., 32. 38); Hes. trägt es durch Umdeutg. des N.s Kalliope wenigstens z.T. in sie hinein (s.o. la). Das alles könnte dafiir sprechen, daß es sek. ist. Anderers. ist es ansch. schon mit dem Namen der Μ. selbst gegeben (s. E) u. als Quellnymphen werden sie urspr. für Wissen u. Prophetie zuständig gewesen sein, s. z.B. L14 22(—194), vgl. ihre Vbd. mit Ap. (s. Idß); so ist auch am besten Th. 32f., 38 zu verstehen (letzteres s A70, vom Seher Kalchas, vgl. für Hes. die prophet. Futura Op. 177 ff.), aber im wesentl. folgt das Wissen von der Zukunft aus dem Wissen vom Wesen der Dinge — es ermöglicht die Anweisungen u. Voraussagungen in den Erga; in £485 ff. dagg. (πάρεστέ τε, ίστε τε πάντα, vgl. #491) bezieht sich πάντα nur auf die genauen Fakten der zu schildernden Ver- gangenh., doch schließt das ein 'mehr* nicht aus — Th. 27 f. ϊδμεν ψεύδεα πολλά λεγειν έτύμοισιν όμοια, ' ϊδμεν δ', εύτ' έθέλωμεν, άληθεα γηρύσασθαι, vgl. einers. τ203 u. anderers. Ορ. 10 (vor der Selbstkorrektur), muß wohl primär in Zshg. mit V. 26 (Beschimpfg. der profanen Hirten) gesehen u. als (allg.) Selbstoffenbarg. der (auch gefährl.) Macht der Μ. aufgefaßt werden (s. L13a 106), die (u.a.?) in der Dichtg. erfahren wird; Kritik des Heldenepos (s. Lit. bei L10a 35 A. 1; L5, bes. 162) bzw. Hom.s ist es wohl kaum (s. L10a); auf keinen Fall sind ψεύδεα u. άληθεα mit L8a 52 als 'lebensvolle Bilder der Phantasie u. Belehrg. miteinander zu versöhnen’. — Vgl. L15 18 ff., L20 m. Lit S. 34 2 b Göttinnen des Ge¬
sanges (Einh. aus Wort u. Melodie, mit Instrument. Begleitg. u. geleg. mit Tanz verbunden), der ihr Wesen ausmacht; ihr Tun ist, von den Unterschieden abgesehen, die sich daraus ergeben, daß sie Göttinnen sind, dasselbe wie das der Sänger (vgl. 2 c), die sie ja inspirieren u. von deren Erfahrungen u. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Vorstellungen ihr Bild bestimmt wird (s.o. allg. Vorbem.) 2 ba Singen, Sagen, Tanz die meisten entsprechenden Verben u. Wendungen verbinden Melodie u. Wort: ^ύμνΔεΐν (jew. mit Obj.): Th. 33. 48 (άρχόμεναί θ' L Αεϋσι θεαί λήγουσαί τ' άοιδής). 51, h. Αρ. 189f. (^άμειβόμεναι όπί καλήΛ 1 L Λεΰσιν), vgl. Πολύμνια — άείδειν: /1604 (άειδον L u), Th. 34. 75 ιάοιδή/. Th. 60f. (ήσιν L 1 μέμβλεται), vgl. h. Merc. 451 (οιμος L □ £), Sc. 206 (έξηρχον L Λς) — ^θρηνΛεΐν: ω60 (άμειβόμεναι όπί καλή ' L Λεον), vgl. Th.
68 u. Καλλιόπη — ferner: περικαλλέα /άμβροτον όσσαν ίεΐσαι, vgl. h. 27, 18, Th. 10. 43, — όπί λειριοέσση Th. 41,
— ρέει αύδή 1 ήδεΐα Th. 39 f. — damit verbunden ist der Tanz: μέλπεσθαι Th. 66, Sc. 206; ^μολπ/γ. Th. 68f. (άγαλλόμεναι ... 1 άμβροσίη L /ή), h. Merc. 452 (L Λή τεθαλυΐα); wohl nur auf den Tanz bzgn.: όρχεΐσθαι Th. 4, χορούς ένεποιήσαντο 1 ... έπερρώσαντο δέ ποσσίν, Th. 7f.
— demgegenüber ist κλείειν 'rühmen’ inhaltsbzgn., doch zeigen i.d.R. Zusätze, daß es sich im Gesang vollzieht: Th. 44 (άοιδή), 6Ί (έπήρατον όσσαν ίεΐσαι), 104, Ορ. 1 (άοιδήσι)
— reine Verben des Sagens kommen Charakter.weise nur Th. 27f. vor (ϊδμεν ψεύδεα πολλά λέγειν 1 ϊδμεν δ' ... άληθέα γηρύσασθαι) vom Wesen ihrer Aussage, viell. in Anlehng. an die Aufforderg. der Sänger an die Musen, ihnen etwas zu sagen (s.u. 2 c), wo έννεπε, έσπετε usw. (einmal είπατε) άειδε usw. bei weitem überwiegt; ferner είρεΰσαι τά τ' έόντα usw., Th. 38, allerd. nach ύμνεΰσαι (37) u. vor φωνή όμηρ- εΰσαι (39) — das Verh. zwischen Gesang, begleitender Musik u. Tanz ist in ausgeführten Szenen dergestalt, daß entw. die Μ. singen u. (aber wohl nicht immer) tanzen, Ap. sie dazu auf der Kithara oder Phorminx begleitet (A603f., Sc. 203, h. Ap. 182ff. — h. 27, 17 führt Art. den Tanz an) oder aber (zum eigenen Gesang?) tanzen (Th. 3ff.). — Zu anderen Instrumenten (αύλός, σΰριγξ) s.o. le 2bß Themen des Gesanges im fgrE (sc. fast nur bei Hes.) vor allem Zeus u. seine Ordng. u. ihr Zustandekommen, das Werden der Götter = der Welt (Th. 11 ff., 66, 71 ff., Op. 2) u. auch einzelner Götter (h. 27, 18ff.), aber auch der Menschen u. Giganten (Th. 50) u. das Verh. der Götter u. Menschen (h. Ap. 190ff.), also die übl. Stoffe des Epos (Theogonien, Götterhymnen, Heldenlieder usw., vor allem aber erstere, u. letztere offenbar aus der Sicht der Götter). Daß sie natürl. auch für andere Themen u. somit auch andere Gattungen zuständig waren, ergibt sich im fgrE nur am Rande (θρήνεον ω61; lehrten die Kreter den Paian, h. Ap. 517 ff., vgl. ferner h. Merc. 452 u. h. 19, 15, s. oben 1 f u. unten II 2by Eigenschaften u. Wirkungen (Funktionen) des * Gesanges' Schwerpunkte sind Schönh., Freude u. Vergessenmachen der Leiden; daneb., im Detail nicht ganz verständl. Liebe u. Schlaf: der Gesang der Μ. ist schön (^καλ/ην άοιδήν, Th. 22; περι^ Λλέα όσσαν 10; όπί L j# 68; Καλλιόπη; όπί λειριοέσση 41; χορούς, Th. 8, L Δούς h. 27, 15), lieblich (έρατήν / έπήρατον όσσαν, 65. 67, vgl. aber s.u. Eros), erweckt Sehnsucht ("Ιμερος, 64; χορούς /μερόΛεντας, 8; L Δεις βρόμος αύλών, h. Merc. 452) u. Sättigung (im) Ergötzen u. Befriedgg. (τέρπουσι, 37. 51; Εύτέρπη, Τερψιχόρη), Wohlgefuhl (εύφροσύνην, h. Merc. 449) u. festL 'Aufblühen' (μολπή τεθαλυΐα, h. Merc. 452, vgl. οίκί* έχουσιν ' έν θαλίης, Th. 65; Θάλεια), Freude (αύδή ... ήδεΐα, 39f.; ήδυεπεΐς, h. 32, 2) u. strahlendes, jauchzendes Entzücken sogar des Olymps u. der Erde (γελά δέ τε δώματα πατρός 1 θεάν όπί, 40f.; περί δ' ϊαχε γαϊα ... 1 ύμνεύσαις,
69 f.); sie erregen einerseits Tränen u. Trauer u. leisten so Trauerarbeit (θρήνεον usw., w60ff.) u. machen anderers. durch ihren Gesang Trauer u. Leiden überhaupt vergessen ([Mnemosyne gebar sie] λησμοσύνην τε κακών άμπαυμά τε μερμηράων, 55 vgl. 98ff. vom menschl. Gesang; h. Merc. 447 τίς -α άμηχανέων μελεδώνων;). — h. Merc. 449 verbindet sie auffallend eng mit Liebe u. Schlaf (τρία πάντα πάρεστιν εύφροσύνην καί έρωτα καί ήδυμον ύπνον έλέσθαι, zu letzteren vgl. h. 19, 15 -αν ... νήδυμον) 2c die Göttinnen der Sänger die Μ. lieben die Sänger (#481, Th. 97), u. sie verdanken ihnen ihre Fähigk. im allg. (s.u. a) u. in der konkreten Realisierg. (s.u. ß) u. sind hierin von ihnen völlig abhängig» 263
264


Μοϋσα
denn sie geben sie ihnen nicht nur, sondern sie entziehen sie ihnen gegebenenfalls auch wieder (s. B599f. άοιδήν 1 ^θεσπ- εσίηνΛ άφέλοντο καί έκλέλαθον κιθαριστύν, — L hier wohl in seiner Grundbed. [s.o. II Sp. 1023, 59f., s. aber 1024, 5], betont dieses Verh. zw. Sänger u. Μ., Thamyris zerstört seine eigene Grundlage, vgl. das Verh. zw. Aphr. u. Hel. Γ415ίΤ.); zur absoluten Überlegenh. der M. vgl. B484ff. — Der Anspruch des Phemios, αύτοδίδακτος zu sein, steht dazu in keinem Widerspruch (s.o. I Sp. 1619,44ff.) 2ca Begabung u. Berufung Fähigk. der Sänger normalerweise allg. aufgefaßt als Gabe (δώρα θεάων, Th. 103; vgl. -άων ιερή δόσις, 93 von der Fähigk. der Könige) oder Lehre der Musen (L£<5- ίδαξανΛ), Th. 22ff. vor seiner Berufung, was sich gegenseitig aber nicht ausschließt (L u auch: Op. 662) allg.: Th. 94ff. έκ -έων 1 άνδρες άοιδοί έασιν ... 1 ... ό δ' όλβιος, όντινα -αι φίλωνται' γλυκερή οί άπό στόματος ρέει αύδή (sein Lied tröstet über größtes Leid hinweg), zur allg. For- mulierg. von V. 96 f. u. zu 81 ff. s.o. 2 a t?481 σφέας 1 οΐμας -(α) ^έδίδαξΔε, φίλησε δέ φΰλον άοιδών Hes. fr. 310, 1 -άων, αϊ τ' άνδρα πολυφραδέοντα τιθεϊσι 1 θέσπιον αύδήεντα — von Demod.: ι963 τόν πέρι -(α) έφίλησε, δίδου δ' άγαθόν τε κακόν τε' 1 οφθαλμών μεν άμερσε, δίδου δ' ήδεϊ- αν άοιδήν #488 σέ γε -(α) L Δε — Phemios £347 αύτοδίδακτος δ' είμί, θεός δέ μοι έν φρεσίν οιμας 1 παντοίας ένέφυσεν — Hes.: Ορ. 662 -αι γάρ μ' L Λαν άθέσφατον ύμνον άείδειν 659 (Μ. am Helikon) ένθα με τό πρώτον λιγυρής έπέβησαν άοιδής, allg. wie die bisherigen Stellen, aber bzgn. auf seine „Berufung“ Th. 22 ff. αϊ νύ ποθ' Ησίοδον καλήν L jäv άοιδήν 1 άρνας ποιμαίνοντ(α) 1 24 τόνδε δέ με πρώτιστα θεαί προς μύθον έειπον usw. (30: σκήπτρον έδον ... 1 δρέψασαι [zur ν.1. δρέψασθαι s.o. II Sp. 348, 12ff. m. Lit.] ένέπνευσαν δέ μοι αύδήν 1 θέσπιν usw.), zur Disk, über den Charakter der Begegng. mit den Μ. (Vision?, literar. Konvention mit Topoi aus dem Vorderen Orient oder Konvention eher ep. Ausdruck zur Darstellg. dafür, daß man einen außerordentl. Gedanken hat) s. West, Hes. 158ff. m. Lit. 2cß der Sänger als „Mundstück“ der Μ. Μ.-Anrufung, i.d.R. am Anfang eines Werkes (Al, al, Th. 114 als dem eigentl. Anfang nach dem M.-Hymnus; nicht in e. Reihe von Hymnen, so z.B. h. Cer. u. h. Ap.), geleg. vor best. Höhepunkten (s. Σχ) bzw. Katalogen, wo das Detailwissen bes. betont werden soll (s. B484ff. mit der Be- gründg.), impliziert, daß der Sänger nur weitergibt bzw. weitergeben kann, was ihm die Muse sagt, bzw. daß eigentl. sie singt. Der konventionelle Charakter u. ein gewisser log. Widerspruch (Anrufg. am Anfang für das ganze Werk u. dann wieder vor best. Passagen) u.a. Unebenheiten (s. L27) beweisen aber in keiner Weise, daß die Vorstellg. als solche nicht mehr lebend, ist; zum Verh. von menschl. u. göttl. Anteil am Gesang s. L27 m.Lit. Μ. im Sg. άειδε*'. Al (θεά), Cert. 37, 26; h. 17, 1; 20, 1 έννεπε sc. μοι', B76\, al; h. Ven. 1; 19, 1, II. parv. fr. dub. 2, 1 p. 61 Dav. υμνεί*, h. Merc. 1; 9, 1; 14, 2 άρχεο ύμνεΐν: h. 31, 1 είπέ α10 (θεά) im ΡΙ. άείσατε'. Hes. Th. 965f. (1021 f. =) fr. 1, If. έσπετε sc. μοι 5484, A218, 77112, 5508, Hes. Th. 114, fr. 1,14, h. 32,1; 33,1 έννέπετε Op. 2 εϊπατ(ε) Th. 115 όπλοτέρων άνδρών άρχώμεθα -ai Epig. fr. 1,1 ρ. 26 Dav., d.h. Sänger u. Μ. zusammen — and. Th. 1 -άων Έλικωνιάδων άρχώμεθ' άείδειν + 36 (vgl. 34), h. 25, 1 - hier wie bei and. Götterhymnen der Anf. beim besungenen Gott, s.o. Vorbem. 2cy d. Sänger als Musendiener -άων θεράπων'. Th. 100, h. 32, 20; Choer. fr. dub. 1,2 p. 266 Ki.; Marg. 1,2 p. 67 Ki. — h. Merc. 450 -ησιν όπηδός, von Ap.
II appellat. Gebrauch (vgl. oben allg. Vorbem.) ω62 (-ai 1 θρήνεον ένθα κεν ού τιν' άδάκρυτόν γε νόησας ' ...) τοϊον γάρ ύπώρορε -α λίγεια, Lied nach Α.-Η. z.St., Zweifel bei Heubeck z.St., der aber den Sg. hier unter der Voraussetzg., daß Μ. Name ist, auch nicht überzeugend erkl. kann (Kollektivbezeichng.? die Vorsängerin d. Musen?); λιγύς auch von Pers. h. Merc. 447 (Ap. vom Kitharaspiel des kleinen Hermes) τίς τέχνη, τίς -α άμηχανέων μελεδώνων, τίς τρίβος; unkl.; Lied gegen die Sorgen! (vgl. Radermacher 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μόψος
z.St.) h. 19, 15 τότε δ' έσπερος έκλαγεν οίον άγρης έξανιών, δονάκων ύπο -αν άθύρων 1 νήδυμον
D Cypr. fr. 23 ρ. 32 Ki.; v.l. Al B. Mader
Μουσαίος [2e] halbmyth. Dichter, angeblich Schüler des Orpheus (s. Diels/Kranz, Vorsokr. I 20ff.): er soll sich für einen Sohn der Selene ausgegeben haben, Epim. fr. 2 Diels (γένος είμί Σελήνης), wo Μ. redend eingeführt wird; nach Onomacr. fr. 5 p. 241 Ki. konnte Μ. fliegen, eine Gabe des Boreas B. Mader
μουσηγέτης Epith. des Ap., viell. bei Hes., s. P.Herc. 243 III 4 bei West ZPE 61, 1985, 1 B. Mader
μοχΟτω, -ίζω [2* ] zu μόχθος', -ίζω metr. Var. zu -έω Σχ sch. D B723: πονοΰντα. κάμνοντα, ΧΊ06: ταλαιπώρησε™. κακοπαθήσειν Β sich abmühen, leiden, körperlich sowie seelisch ΚΊ06 μιν (Hektor) οϊω 1 κήδεσι -ήσειν καί πλείοσιν (falls Ach. s. Zorn aufgibt) B723 μιν (Philoktetes) λίπον (Gr.) ... 1 έλκεϊ -ίζοντα κακώ όλοό- φρονος ύδρου, vom schmerzh. Leiden (s. V. 721) infolge eines wahrsch. f. giftig gehaltenen (Körner, Hom. Tierwelt 77), jedoch nicht tödlichen Bisses, vgl. II Sp. 553, 27ff. — Wortf.: άλγέω, άχνυμαι, άχθομαι, κάμνω, μογέω, μοχλέω, όχθέω, πάσχω, πονέω D inc. auct. fr. PSI 1386. 31 -ίζοντο, vgl. V. 17; s. I Sp. 1609, 19f. Μ. de Leeuw
μόχθος [1H, le] E viell. zu Wz. *mog-/*meg- (s. μογέω, Grundbed. etwa 'schwer lasten; sich anstrengen, mühen’?, vgl. Frisk II 247 f.), erweiterndes Suff, unklar, Schwyzer I 510, vgl. Frisk II 461 f. (viell. Zustandssuff. -θ(ο)-!, s.a. Benveniste, Origines 188ff.). — Abi. μοχθέω B Anstrengung, Mühe, Mühsal Sc. 306 πάρ δ' αύτοΐς (Jägern) ίππήες έχον πόνον, άμφί δ' άέθλω 1 δήριν έχον καί -ον Cert. ρ. 40, 10 (δικαιοσύνη καί άνδρείη δύναται) κοινάς ώφελίας ίδ- ίοις -οισι πορίζειν. — Wortf.: άεθλος (Β1), άχθος, έργον, μόγος, πόνος Μ. de Leeuw
μοχλέω [1*] zu μοχλός Σχ sch. D z.St.: διά μοχλών έκίνουν Β mit Hebelkraft lockern, aushebeln Μ 259 στήλ- ας τε προβλήτας έ -εον (Tr.), άς άρ' Αχαιοί 1 πρώτος έν γαίη θέσαν έμμεναι έχματα πύργων. 1 τάς οϊ γ' αύέρυον versuchten hochzustemmen (sc. um die Pfeiler aus d. Erde zu ziehen). — Wortf.: άν-, έξερύω, όχλέω, (μετ)όχλίζω
Μ. de Leeuw
μοχλός [8°] Ε wohl m. Suff, -slo- zu *mog- /*meg- (vgl. μογέω)', dagg. nach Szemerenyi, EPhK 61, 1937, 14—24 u. Pisani, RIL 73, 1939-1940, 528f. < *mogh-lo\ weitere Altem.en bei Frisk II 262. — Abi. μοχλέω B Ffahl, f>tan- ge/, eher spez. L mit der man etw. zu bewegen versucht, Hebel, von einem Olivenstamm abgehauen (i325) u. angespitzt (i 327 f. 382) zur Blendung Polyphems, der den Stamm als Knüttel benutzen wollte (x319f.), viell. als Gehhilfe od. als Waffe (bei den Menschen nur eiserne Keule erwähnt, H 141 ff., vgl. Ameis.-H. z.St. u. II Sp. 1492, 23ff.): f 332 (Od.: „ich ließ losen) ός τις τολμήσειεν έμοί συν μοχλόν άείρας ' τρϊψαι έν όφθαλμώ" ι375 τόν μοχλόν ύπό σποδού ήλασα πολλής, sc. den genannten (332), bereits präparierten (325—9) Pfahl 378 (ότε) ό μοχλός έλάϊνος έν πυρί μέλλεν ’ άψεσθαι (nahm ich ihn heraus) 382 ^μοχλόν έλόντες, έλάϊνον, όξύν έπ' άκρω, 1 όφθαλμφ ένέρεισαν (Gef.)· έγώ (δίνεον, ώς τρυπάνω) 387 τού έν όφθαλμφ πυριήκεα L d ' δινέομεν 394 τού σίζ* οφθαλμός έλαϊνέφ περί μοχλφ, vgl. II Sp. 686, 40 f. 396 ό μοχλόν ’ έξέρυσ' όφθαλμοΐο zum Fortbewegen schwerer Lasten: ε261 μοχλοϊσιν δ' άρα τήν γε (Floß) νκατείρυσενΛ εις άλα angesichts L Λ wohl eher Rollen als Hebel gemeint. - Wortf.: έπιβλής, κορμός, κορύνη, ξύλον, ρόπαλον, σκόλοψ, σκώλος, σταυρός, φιτρός
Μ. de Leeuw
Μόψος [2Η, le] Ε PN, bereits myk. als mo-qo-so 265
266


Μόψος
μΰΦεομαι
i.S.v. Mok^sos, vgl. DMic. I 457; entspricht wohl 'kleinas.* PN Muksa/Muksu (vgl. E. Laroche, Les noms des Hittites, 1966, 120 Nm. 814—815 s.w.) bzw. Μόξος (vgl. L. Zgusta, Kleinas. Personennamen, 1964, 331 §960—1 s.v.); vgl. auch L1 75f.; L136 L Ό. Μ. A. Hanfmann, HSPh 63, 1958,
72- 76; 2A. Heubeck, Lydiaka (1959) 43 f.; 3ders., Praegraeca
73- 75; 4Kruse, RE XVI/1 (1933) 241-243 s.v. Mopsos 1-2; 5I. Löffler, Die Melampodie (1963 ) 47-49 ; 6Steiner, UF 3, 1971, 281 f.; 7Vanschoonwinkel, Hethitica 10, 1990, 185—211 FM [1-] -ος P. Oxy. 3698, 14; -ov Hes. Sc. 181 Prosaref.: Hes. fr. 278; vgl. D
Β I ein Lapithe; Teilnehmer am Kentaurenkampf (Hes. Sc. 181) u. am Zug der Argonauten (P. Oxy. 3698,14), wahrsch. als deren Seher (vgl. L4 241 f. s.v. 1); spricht anscheinend über die Heirat von Iason (s. Ίήσων) u. Μήδεια (vgl. P. Oxy. 3698, 15—22) Π Seher, Sohn der Μαντώ’, siegt in e. Seherwettstreit mit Κάλχας in Κλάρος ('Μελαμπ- όδεια * Hes. fr. 278; wahrsch. schon in Nosten, vgl. L5; sowie Κολοφών, L1 74f.; L4 242f. s.v. 2); s. auch D
D Μ. II in der 'Μελαμπόδεια ’ wahrsch. S. des Ap. u. Gegner von Αμφίλοχος (s.d. Β II2 b) im Streit um d. Orakel von Μαλλός (Hes. fr. 279); vgl. L4 242f. s.v. 2; L6
G. 	Steiner
Μνγδών [1·] Epon. der (kleinasiat.) Mygdonen, eines thrak. Stammes (zu seiner urspr. Heimat s. Wiesner, Die Thraker, Stuttg. 1963, 16), der wohl noch in der späten Bronzezeit sich in Kleinasien niederließ, vgl. oben I Sp. 1403,63ff.; kämpft zus. mit Otreus am Sangarios gg. die Amazonen, Γ 186 (-όνος άντιδέοιο)’, Erz. des Priam., der als ihr Bundesgenosse am Kampf teilgenommen hatte; V. des Koroibos? (s.d. u. vgl. Belege bei Klißner, RE XVI, 1933, 997. Vgl. Wathelet, Dict 1, 763 ff. u. 2,1438
B. Mader
μϋδαλέος [Γ, 2H] E zu etym. unklarem μύδάω, s. Frisk II 263, vgl. Benveniste, Origines 45f.; Fumee, Vorgriech. 258 f. In erster Silbe ϋ MD, s. Schulze, QE 169 f., viell. aber auch wie λευγαλέος nb. λυγρός statt vollstufigem *μευδαλέος (zu ü statt eu vgl. oben II Sp. 1574, 59). — Abl.: μύδρος? Σχ sch. D Λ 54; διαβρόχους. διύγρους B triefend, durchnäßt, nur in periphr. Verb. m. αϊματι (s αίματόεις) bzw. δάκρυσι (a δακρυόεις) od. (wie ευνις) m. τίδημι 'machen’ (a δεύω I, s.d.) Λ 54 κατά δ9 ύψόδεν ήκεν (Zeus) έέρσας 1 αϊματι -ας έξ αίδέρος, ούνεκ9 έμελλε 1 πολλάς ίφδίμους κεφαλάς Άϊδι προϊάψειν, vgl. Π459 u. II Sp. 406, 49 ff. Ορ. 556 οίκόνδε νέεσδαι, 1 μή ποτέ σ9 ούρανόδεν σκοτόεν νέφος άμφικαλύψη, 1 χρώτα δέ -ον δήη κατά δ9 εϊματα δεύση Sc. 270 (Achlys; Άχ'νύς [ci. West, ΖΡΕ 67, 1987, 18f.]) είστήκει (vgl. Richardson zu h. Cer. 452), πολλή δέ κόνις κατενήνοδεν ώμους, ' δάκρυσι -η, vgl. II Sp. 210, 24 ff. — Wortf.: διερός, νότιος, πεφυρμένος, υγρός
Μ. de Leeuw
μύδρος (zu gleicher Wz. wie μϋδαλέος) glühende Metallmasse, Amboß 021 a -ους δ9 ένι Τροίη 1 κάββαλον, όφρα πέλοιτο καί έσσομένοισι πυδέσδαι, später eingefügte Wiederaufnahme von 019 άκμονος, viell. als Versuch, einer lok. Trad. mehr Gewicht zu verleihen; zur Sache vgl. Janko zu O 18—31 u. Forbes, Arch. Hom. K 14. 31. — Wortf.: άκμ- όδετον, ακμών, σάλος Μ. de Leeuw
Μύδων [2' ] Ε wohl zum paion. ΟΝ Αμυδών am Axios (B849+), s. v. Kamptz 309, vgl. Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 43 BI Paphlagonier, Wagenlenker u. Therapon des Pylaimenes, von Antil. getötet, E58O(-589: -va ..., ' έσδλόν Ατυμνιάδην), z.St. vgl. Friedrich, Verwundung 13 ff., zu einer möglichen Bzhg. zwischen Atymnios, Sohn des Ami- sodaros, Μ. I u. II, u. sonst zwischen Paionem u. Paphlago- nen, s. Beye, HSPh 68, 1964, 356f.; Wathelet, Dict. l,766f.; 2, 1438 f. II Paioner, von Ach. nb. vielen anderen getötet, Φ209 B. Mader
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μυελόεις [1°] (zu μυελός, zum Suff. Risch §56:) reich an Knochenmark ι293 (ήσδιε δ’ ώς τε λέων, Kyklop) έγκατά τε σάρκας τε καί όστέα -όεντα Η. W. Nordheider
μυελός [2', 2°] Ε unklar sowohl Bildg. (nb. μυών?\ zum Suffix vgl. πιμελή, πύελος', Disk, bei Chantraine, Dict. u. Tischler, HEG II 242) als auch Beurteilg. der Quant, (μΰ- MD?, att. μύ-', s. aber Wyatt, Metr. Lengthening 158). — Abl. μυελόεις L Körner, Ärztl. Kenntn. 18
B Mark ’, menschl. (Rücken-, genauer Hals-)Mark, spritzt aus den Halswirbeln, als Schwerthieb den Kopf vom Rumpf trennt: F482 (Ach. den Deukalion φασγάνω αυχένα δείνας τηλε) κάρη βάλε’ -ός αύτε 1 σφονδυλίων έκπαλδ’ tier. Knochenmark als bes. (nahrhafte, erlesene [ozov!] u. weiche) Speise für privilegiertes Kleinkind (neben δημός', vgl. i>69 τυρώ καί μέλιτι καί οινφ): Χ501 (Andrem.: ,,Άστυάναξ, ός πρίν) -όν οίον έδεσκε καί οίών πίονα δημόν“ Redensart: Grob- und Feinmehl als Mark der Männer (Grund- u. Kraft- nahrg.): /7290 („bereitete Reiseproviant vor, οίνον) καί άλφιτα, L-ov άνδρών“ υ108 (Od.* μύλαι, τήσιν δώδεκα γυναίκες) άλφιτα τεύχουσαι καί άλείατα (άλείφατα v.l.) L
Η. W. Nordheider
(έκ)μυζήσας [1·] Ε onomatop. ('μΰ machen’), -ήσας (έ-ε ci. Archii, fr. 42, 2 W.) wohl nach Aor. wie ροφήσα 'schlürfen’, s. Tichy, Onomatop. Verb. 103f., 143f. and Tucker, Greek Verbs 219 Σχ sch. D A218 έκπιέσας. έκ- δλίψας B (her)aussaugen Δ 218 αιμ9 έκ-ήσας (sc. aus d. Wunde) έπ9 άρ9 ήπια φάρμακα είδώς ' πάσσε, vgl. V. 190; unklar, warum das Blut hier ausgesaugt wird, während es sonst abgewischt (£798+, vgl. V. 416), abgewaschen (Λ 829 f.+ ) u./o. durch Beschwörung gestillt (r457f.) wird. Pfeilgift nur α 260 ff., Sc. 132 erwähnt, vgl. Laser, Arch. Hom. S 132ff. Wortf.: δησδαι, λάπτω, (άνα[ρ])ροιβδέω
M. de Leeuw
μύζω s. έπιμύζω
μϋθΈομαι [24', 41°, 1Η, 5h] F -έομαι 3, -εαι 1, -εϊαι
1, -εΐται 3, -εΐτ(αι) 1; έ^-εόμηνΛ 3, άπε^ d 1, L j 1, -είσδην 1; -έσκοντο 1; -εϊσδαι 1; ^-ήσομαιΛ 8, -ήσεαι 2; -ήσεσδαι 1; -ήσατο 7, -ήσαντο 1; subj. L u 4; ί-ησαίμηνΔ 4, παρα^
2, ^-ήσαιΛο 1, L Λτο 2; -ήσασδε 1; ^-ήσασδαιΛ 19, παρα^ 1, προτι^ d 1
Μ 1 disyll. la [1WM] -έαι ß2Q2 1b [1-] -rii” ■P3O5 2 trisyll. [1-2] -εΐται λ345, ρ580 R-*] γε-εϊ-
αι/ται i? 180, ρ514; -είσδην/αι /140, h. Ven. 284 3 qua-
drisyll. 3a [^J] -εόμην δ 152 [*uJ] -έομαι Η76, Θ 40 = Ύ184 3 b [-!««] πάντα* μέν/δ9 ίούκ άν έγώ-ήο-
ομαι ούδ9 όνομήνωΛ <5240/λ 328, 517, δ’ u d Β488; τοι/ έγώ ^-ήσομαΐι ούδ9 έπικεύσω τ269, ψ/265; τοι L d τ245; L j <151, $497, £16, Α507, h. Cer. 120; -ήσεαι α124, τ500; ^ήσατο. δ79, μ 155 [-^.] L , Ρ200 s 442 = ε285 = 376, τ287 3c [---«] πάντες -έσκοντο Σ289; πάντα γε -ήσαιτο γ 114 [£-ί χ ] νημερτέα -ήσασδε/αντο Ζ376, h. Cer. 294; -ήσαιο Φ462, -ήσαιτο ν!91 3d [*_·χ] -ήσεσδαι/ ασδαι Α291, Κ246; έγώ παρα^-ησαίμηνΛ Ι4\Ί, 045; u j Γ235, τ/213, φ193, Ορ. 10; άληδέα ^-ήσασδαιΛ Ζ382, <125, ρ15, σ342, h. Cer. 121; παρα^ □ /684; προέηκε τεϊν τάδε u j Λ 201, <5829, τάδε u , β3Ί3\ t , Α74, 7/284, /645, Κ202 = 433, ^159, χ125, λ 143, 376, π339, h. Cer.44 4 pentasyll. 4 a άπε^-εόμηνΛ /109; fL j ß^
[U„4] < Λ μ223 U4.«»] < , μ451
Σχ sch. D 1 simplex: glossed w. άπαγγειλαν. A74,
w. 	διηγούμην. <5152, w. είπεϊν: A 74. 291, B488, Γ235, Y 114. 140, c285, w. λέγειν. Θ40, Σ289, ^305, α124, <5152, $180, λ 345, μ 223 2 compds.: / 109: άπε-έομιΐντ
άπηγόρευον’ έκώλυον. γράφεται δέ καί άπεμυδεύμην. ίν’ Π άπελογιζόμην, 417: ^παρα— ησαίμην/ παραινέσαιμι, 045: L j συμβουλεύσαιμι, εϊποιμι, P20Q: προτί όν -ήσατο δυμόν προς την έαυτοΰ ψυχήν έφη
Β teli, say, speak (I), dissuade, advise, address (II) an^ 267
268


μϋΦέομαι
μΰ-θΌλογεύω
related translations; main use of verb (teil) much closer than EgrE use of μύθος, (q.v.) to later attested tale Wdfld.: see είπεϊν and μυθολογεύω s y n t.: often inf. (20x), Ix w. foll. A.c.I.: Φ462 (in 12 a, see Moorhouse, AJPh 76, 1955, 179f.); w. obj. pers.: //223, r245 (in Ild); w. obj. clause: α!24, δ497 (in Ilb); w. predic. adj.: Σ289, Φ462 (in 12 a); obj. έπος: φ 193 (in Ilb), μύθον: /140 (in 13 a, La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 28f. 200f., Fehling, Wiederholungsfiguren 156f.); advs.: see II and άκράαντον ß2Q2 (in 11 g), νημερτέως τ269 (in 11 a, q.v.), ώδε H76 (in I 3 a), /125 (in I3c), for adverbial expressions see Θ40 = X 184 (inI3a), A345, p58O (inl 3c) and μύθοις <5239f. (ini 1 c); proximity to είπέμεν ψ2βδ (in 11 a), to φάσθαι ^193 (inllb), cf. h. Ven. 283 f. (in Ilb, see P.M. Smith, HSPh 83, 1979, 43)
I simplex 1 teil (and related transl.) la in expressions for 'to teil the truth’ (cf. speak suitably 3 c below,
H. 	Strasburger, Hom. u. d. Geschichtsschreibung, Heidelberg 1972, 21) w. obj. clause £151, τ269: Z376 εί δ’ άγε μοι, δμωαί ^νημερτέα -ήσα^σθε, 'Zutreffendes’, Snell, WJA 1, 1975, 13 h. Cer. 294 άμα δ’ ήοΐ φαινομένηφιν 1 εύρυβίη Κελέω L jvro, 1 ώς έπέτελλε θεά τ269 νημερτέως γάρ τοι ^-ήσομαι ούδ' έπικεύσωΛ 1 ώς ήδη Όδυσηος έγώ περί νόστου ακόυσα ψ265 δαιμονίη, τί τ' άρ' αύ με μάλ' ότρύνουσα κελεύεις ’ είπέμεν; αύτάρ έγώ L (Teir.’s instructions) Z 382 ’Έκτορ, έπεί μάλ' άνωγας ^άληθέα -ήσασθαιΛ, 1 ούτε πη ές γαλόων κτλ, £125 άλλ' άλλως κομιδής κεχρημένοι άνδρες άλήται 1 ψεύδοντ', ούδ' έθέλουσιν L 3 ρ!5 ό ξεΐνος δ' εϊ περ μάλα μηνίει, άλγιον αύτώ 1 έσσεται· ή γάρ έμοί φίλ' L j σ342 λύθεν δ' ύπό γυϊα έκάστης 1 ταρβοσύνη’ φάν γάρ μιν u h. Cer. 121 ού τοι άεικές 1 ύμΐν είρομένησιν L j λ 507 Νεοπτολέμοιο' φίλοιο 1 πάσαν άληθείην -ήσ- ομαι, ώς με κελεύεις Ορ. 10 δίκη δ' ίθυνε θέμιστας 1 τύνη- έγώ δέ κε Πέρση ^έτήτυμα^ -ησαίμην, see Verdenius ad 1. and cf. instruet (1 e below) h. Cer. 44 τη δ' ού τις L -ήσασθαι 1 ήθελεν II ξ 151 άλλ' έγώ ούκ αύτως -ήσομαι, άλλά σύν όρκω, 1 ώς νεϊται Όδυσεύς 1 b teli something: w. obj. clause: α124 έπειτα 1 δείπνου πασσάμενος -ήσεαι όττεό σε χρή δ 497 πάσιν -ήσομαι άνθρώποισιν ’ ώς άρα τοι πρόφρων θεός ώπασε θέσπιν άοιδήν without obj. clause: Λ 201 (Εκτορ) Ζεύς με πατήρ ^προέηκε τειν τάδε -ήσασθαι^ (hold back until Ag. is wounded) (cf. 1 e below) δ829 σε δ' όδυρομένην έλεαίρετ 1 (Ath.) ή νΰν με L j β373 δμοσον μή μητρί φίλη τάδε -ήσασθαι (ν.1. -ήσεσθαι) /16 νΰν δ' όνομα πρώτον -ήσομαι, όφρα καί ύμεϊς 1 εϊδετ9 μ 451 ή (Kal.) μ' έφίλει τ' έκόμει τε, τί τοι τάδε μυθολογεύω; 1 ήδη γάρ τοι χθιζός έ-εόμην ένί οϊκω 1 σοί καί ίφθίμη άλόχφ π 339 Πηνελοπείη δ' είπε συβώτης άγχι παραστάς ’ πάνθ' όσα οί φίλος υιός άνώγει -ήσασθαι ρ514 εί γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Αχαιοί' 1 οι ό γε -εΐται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ήτορ τ287 ώς μοι Θεσπρωτών βασιλεύς -ήσατο Φείδων ’ ώμνυε δέ πρός έμ' αύτόν, „längere Erzählung“, Merkelbach, Odyssee 97 ^193 βουκόλε καί σύ, συφορβέ,
έπος τί κε -ησαίμην, 1 ή αύτός κεύθω; φάσθαι δέ με θυμός άνώγει h. Cer. 120 χαίρετ', έγώ δ' ύμΐν-ήσομαι (my story) h. Ven. 283 ήν δέ τις εϊρηταί σε ... 1 ή τις σοί φίλον υιόν ύπό ζώνη θέτο μήτηρ, 1 τφ δέ σύ -εΐσθαι μεμνημένος ώς σε κελεύω 1 c recount, relate a series B488 πληθύν δ* ^ούκ αν έγώ -ήσομαι ούδ' όνομήνωΛ, 1 ούδ' εϊ μοι δέκα μέν γλώσσαι, δέκα δέ στόματ' είεν (cf. Bremer, Licht u. Dunkel 150 η. 122) δ 240 πάντα μέν u 1 όσσοι Όδυσσήος
ταλασίφρονός είσιν άεθλοι λ 328 πάσας δ' L j 1 όσσας ήρώων άλόχους ϊδον ήδέ θύγατρας 517 πάντας δ* L ‘ όσσον λαόν έπεφνεν άμύνων Αργείοισιν Γ235 νΰν δ' άλλους μέν πάντας όρώ έλίκωπας Αχαιούς, 1 ούς κεν έί) γνοίην καί τ' ούνομα -ησαίμην τ500 μαία, τίη δέ σύ τάς -ήσεαι; ούδέ τί σε χρή. 1 εύ νυ καί αύτός έγώ φράσομαι καί εϊσομ' έκάστην (name) II γ 114 άλλα τε πόλλ' έπί τοϊς πάθομεν κακά’ τίς κεν έκεΐνα 1 πάντα γε -ήσαιτο η 213 καί δ' έτι κεν καί πλείον' έγώ κακά -ησαίμην, 1 όσσα γε δή ξύμπαντα θεών ίότητι μόγησα λ 376 καί κεν ές ήώ δίαν άνασχοίμην, ότε μοι σύ 1 τλαίης έν μεγάρφ τά σά κήδεα 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
-ήσασθαι (see I. Anastassiou, Wortfeld Trauer, Diss. Hamburg 1973, 118f.) cf. III below Id (mention and) describe μ 223 Σκύλλην δ' ούκέτ' έ-εόμην, άπρηκτον άνίην (lest they stop rowing) r245 καί μέν οί κήρυξ ολίγον προγενέστερος αύτοΰ 1 εϊπετο’ καί τόν τοι -ήσομαι, οίος έην περ 1 e instruet Ψ305 πατήρ (Nestor) δέ οί άγχι παραστάς 1 -εΐτ' εις άγαθά φρονέων νοέοντι καί αύτώ ν 191 (Αθηναίη) όφρα μιν αύτόν (Od.) ’ άγνωστον τεύξειεν έκαστά τε -ήσαιτο, 1 μή μιν πριν άλοχος γνοίη άστοί τε φίλοι τε Cf. Λ 201 in
1 b above 1 f mantic: Interpret, expound, foretell A 74 (Kalchas:) κέλεαί με, Διί φίλε, -ήσασθαι 1 μήνιν Απόλλωνος β\59 (Άλιθέρσης) ό γάρ οίος όμηλικίην έκέκαστο 1 όρνιθας γνώναι καί έναίσιμα -ήσασθαι 172 ώς οί έ-εόμην, ότε 'Ίλιον είσανέβαινον 1 Αργεΐοι, μετά δέ σφιν έβη ... Όδυσσεύς. φήν κακά πολλά παθόντ' κτλ 202 ούτε θεοπροπίης έμπαζόμεθ', ήν σύ, γεραιέ, 1 -έαι άκράαντον, οη form see Bekker, Hom. Blätter I, Bonn. 1863, 222, Chantraine, Gr. h. I 323 δ 79 ώς γάρ οί χρείων -ήσατο Φοίβος Απόλλων 1 Πυθοϊ έν ήγαθέη μ 155 ώ φίλοι, ού γάρ χρή ένα ϊδμεναι ούδέ δύ' οιους 1 θέσφαθ' ά μοι Κίρκη -ήσατο
2 say 2a w. predic. adj. (cali): Σ289 πριν μέν γάρ
Πριάμοιο πόλιν μέροπες άνθρωποι 1 πάντες -έσκοντο πολύχρυσον πολύχαλκον (sc. ^έμμεναιΛ) Φ462 ούκ άν με σαόφρονα -ήσαιο 1 u u, εί δή σοί γε βροτών ένεκα πτολεμίξω 1 δειλών 2b trans.: Η284 ΊδαΓ, ’Έκτορα ταύτα κελεύετε ^-ήσασθαιΛ (to stop the duel) (cf. 76 in 3a below) /645 (Αίαν) πάντα τί μοι κατά θυμόν έείσαο L j, 'to say everything to some extent ...’, cf. Ameis.-H. and 3c below in rei. clause: δ 180 έγώ δ* ού νήΐς άέθλων, 1 ώς σύ γε -εϊαι, άλλ' έν πρώτοισιν όίω 1 έμμεναι, όφρ' ήβη τε πεποίθεα χερσί τ' έμήσι 3 speak 3 a speak, declare, propose ΗΊ6 ώδε δέ -έομαι, Ζεύς δ' άμμ' έπιμάρτυρος έστω’ 1 εί μέν κεν έμέ κείνος έλη ταναήκεϊ χαλκω κτλ Θ 40 θάρσει, Τριτογένεια, φίλον τέκος' ού νύ τι θυμφ ' πρόφρονι -έομαι, έθέλω δέ τοι ήπιος είναι (threaten) « X 184 (propose) /140 μύθον -είσθην, τόν είνεκα λαόν άγειραν (see Β introd. above) 3 b insuit: A 291 εί δέ μιν αίχμητήν έθεσαν θεοί αίέν έόντες, 1 τούνεκά οί προθέουσιν (uncertain verbform) ^όνείδεα-ήσΛεσθαι; Υ246 έστι γάρ άμφοτέροισιν L Λασθαι ' πολλά μάλ', ούδ' άν νηύς έκατόζυγος άχθος άροιτο 202 σάφα οίδα καί αύτός ' ήμέν κερτομίας ήδ' αϊσυλα -ήσασθαι = 433 3 c speak suitably (cf. teil truth
la above): /125 ή τοι γάρ μύθοι γε έοικότες, ούδέ κε φαίης ' άνδρα νεώτερον ωδε έοικότα -ήσασθαι λ 345 ού μάν ήμιν άπό σκοπού ούδ' άπό δόξης ' -εΐται βασίλεια περίφρων ρ580 -εΐται κατά μοίραν, ά πέρ κ οϊοιτο καί άλλος, 1 ύβριν άλυσκάζων άνδρών ύπερηνορεόντων Cf. / 645 in 2 b above
Π w. prep.: III άμφί: told about δ 152 καί νΰν ή τοι έγώ μεμνημένος ^άμφ' ΌδυσήΐΛ ' -εόμην, όσα κείνος όϊζύσας έμόγησεν ' άμφ' έμοί, cf. ξ364 είπών L u and 1 c above
Π2 άπο- advised against, tried to, dissuade: /109 (Βρισηίδα) έβης κλισίηθεν άπούρας ' ού τι καθ' ήμέτερόν γε νόον’ μάλα γάρ τοι έγωγε 1 πόλλ' άπε-εόμην (νΐ. έπε-)
Π 3 παρα- advise, urge: T4V7 καί δ' άν τοΐς άλλοισιν ^έγώ παρα-ησαίμηνΛ 1 οϊκαδ' άποπλείειν a 684 (-ήσασθαι) 045 καί κείνω L 1 τη ϊμεν ή κεν δή σύ, κελαινεφές, ήγεμονεύης
Π 4 προτί/1- spoke to, addressed: P20Q κινήσας (Zeus) ρα κάρη προτί όν -ήσατο θυμόν α 442 - $285 (Pos.) = 376 λ 143 ή δ' άκέουσ' ήσται σχεδόν αίματος, ούδ' έόν υιόν ' έτλη ίδεΐν ούδέ προτίτ ήσασθαι
D £104a (Pap. 30), v.l. <561. 119, u<251, Th. 28
W. Beck
μϋΟολογεύω [2°] Χχ sch. D μ450: -ω’ διηγούμαι Β teil redundantly (red. stems: μυθ-, λογ-, qq.v.), cf. later attested -έω (teil fabulous tales) //450. 453 νήσον ές Ώγυγίην πέλασαν θεοί, ένθα Καλυψώ ' ναίει ’ ... τί τοι τάδε -ω; ' ήδη γάρ τοι χθιζός έμυθεόμην ’ έχθρόν δέ μοί
έστιν ' αυτις άριζήλως είρημένα -ειν, otherwise LSJ: teli word
269
270


μΰθολογεύω
μύθος
for word, Foumier, Dire 49: variante metrique, alterne avec μυθέομαι W. Beck
μύθος [147*, 152°, 13H, 33h, 5e] E uncertain, perh. onomatop., see Chantraine, Dict. 719. — Deriv.: άκριτό-, καρτερά-, πολύ-, μυθέομαι, -ολογεύω
F -ος 22, -οιο 2, -ου 2, -ω 38, -ον 191, -οι 4, -ων 46, -οισι(ν) 35, -οις 4, -οι[ 1, -ους 5
Μ 1 disyll. la [1-] -ω Α 221, ρ399 = υ344; L-ov άγασσάμενοι/ μάλα γάρ κρατερώς Ι43\. 694 = 029; L d //404 = 751 = 711; -ον έπαινήσαντες Β335; -ον άκούσειαν/ αντες £282, Th. 665; -ον άτιμήσει9 / αιτε 762, £127; -ον όν+ £91, 0777, Hes. fr. 204,63 suppl.; -ον £87 = 77 374 = 388, 0 196, /289 UJ -ον λ 442 [2„] όδε/άδε -ος π387,
¥<62/ω 465; -ος Τ242, 0185, Pan. fr. 30 p. 186 Ber.; άλλον -ον 77358 = Λ/232, h. Merc. 366; /cai -ονΔ έν Άργείοισιν έειπεν Ψ2Ί1 = 456 = 657 = 706 = 752 = 801 = 830 = 786ex ; L j έπαίνει h. Merc. 457; (τόν) L-ov άπηλεγέωςΔ άποειπεΐν* 1309, α3Ί3\ L d h. Merc. 362; ltov -ονΛ ένισπήσω ε98; L d £715, 755, £183; -ον άκούσεαι h. Merc. 334; -ον Αχαιών 77406; -ov >4 388, 0202, 77631, o445, τ 502, o326 [’.] "£κτορι -ος M30 = N748 (see ÄT318. 337, Λ 186 below); (και) άλλων L-ov ακούε/ B200, £314, Hes. fr. 199,3; L υ389; άλλου L-ov άκουσα/ γ94 = 0324, h. Merc. 263 = 363; δέ κατέστυγε L Δς £694 = Hes. fr. 280,24; έπεί ltov -ον άκουσε* Δ Β\6, ρ348 = 551 = 574; L d Τ 185, h. Merc. 280; και L-ov άκούΔων* 72632, Α561, π32; L ,σαζ* ΓΊ6 = /754, 0492, £412, 0272, ι>389, Hes. fr. 165,4. 338,1, h. Merc. 212; -ον Αχαιοί 271 /μετά -ον έειπΔον μ319; Πρίαμος ^μετά -ον έειπΛε(ν) Γ3Ο3, ΩΊΊ1; θεούς/οΐς L Δε(ν) ΚΙ 14. 292; u Δε+ 7623, κ561; Αθηναίην Ήρη ^πρός -ον έειπεΛν £156, 0426; Ήρην L Δν 013; ίων καί μιν L j(v) Η46 s 0280 ~ Λ 429; καί μιν L /v)+ Λ 522, «Ρ68 = 72682 = <5803 = £21 = υ32 = ψ4 (^ Β59 below), ε338, ο45, ρ414, ι>261, /165, h. Ap. 246 s 378, h. Merc. 300. 329; (καί) με L u(v) B59 (= *P68 etc. above), £492; καί σφεας L Δ(ν) *140, *7^235; πρότερός τ1 άπό/ν Δ(ν) Hes. fr. 280,7/£632, 7V3O6, π460, ρ74; (Εύρυνόμη/ν) ταμ- ίη/ν l j(v) ^381, ρ495 = ol69/s τ96”; θεών/αί L j+ Ξ189, Th. 24; u Δ Λ 440, 72485, Op. 206, h. Merc. 513; ποιον τόν L-ov έειπεΔς Α552 = ζΔ 25 = Θ462 = £330 = 77440 = Σ361, 0209; Έκτορι -ον (έειπεν) *318. 337; καί L χ 207, ω513; L /v)+ 7173 = σ422, 785, ω213, h. Merc. 29. 261; Έκτορι L-ov ένίσπεςΛ Λ 186; L / Λ 839, £137, λ492; [άφί/προίιει,) κρατερόν L<5’ έπί -ον έτελλεΔ Α25 = 379. 326, /7199, L jV ςι/349; -ον 7522 [ίχ] ώς έφατ9 ΡΝ τοΐσιν δ9 έπιήνδανε -ος ν16 a π 406 = υ247 s σ50 = 290 = φ 143 = 269; "Εκτορι -ος £493; -ος ρ57 = τ29 = φ386 = /398; άναίνετο/άνήνατο, ^ειπέ τε/δέ -ονΔ 4 647/7'204; L , Η 277, Σ391, £494, 0302, h. Ap. 256. 286, h. Merc. 154. 218, h. 7,54, Theb. fr. 3,1 p. 23 Dav./h. Merc. 306; πάλιν 0’ ό γε λάζετο -ον 4 357, ν254; έμεϊο δέ σύνθεο -ον ρ 153, τ268; καί όνείδειον ^φάτο -ονΔ Φ393. 471; καί L d ^491, φ67, h. Αρ. 333; L , 72598, £384, £148, 010, ν37, ο 171, Mus. fr. 11,1 Diels; -ον 0412, 0142 1b type — Iba μυ- in longo: [1-] -ος δ9 Θ524; -ου p71; -ον δ9 Α368; -ον α2Ί3, γ 140; -ων τε 1443, ν295; -ων 0676, φ291 [Ζ-] τοϊς άρα L-wv ήρχεΔ £433 = /68, ε202, /261 = ω490; τοίσι/ τήσι δέ L /v £420 = η4Ί = ν374, 77445 « Φ287, *203 = y417 = 474, £628, ΑΊ67 = 72103 = α28, κ224 s ρ184. 100 = τ103 = 508/h. Cer. 212 [ίχ] γυνή ^καί άμείβετο -ωΛ 72200, ο434. 439; L d 72424, £67; ήμείβετο -ω ι506 = λ59, κ71, μ273, ο485, h. Cer. 59. 74; ύπόδρα ίδών χαλεπω ^ήνίπαπε-ωΛ £245, £141; u d Γ427, £650, υ 17. 303, h. 7,25; (έξ)έρεείνετο -ω Κ81, ρ 305; έμω δ9 έπιπεί- 0£θ -φ Α565, 4 412; πείΰοντό ^τε -ωΛ Α2Ί3, ρ177; u Λ Β 199, *190; -ω Α 33 = 72571, £224, £77 - 0647; -οι Υ 248; ήρχετο -ων α36Ί = ο502, τ/233 - Α335, ο 166; καί έμών 'έμπάζε^ο -ων α271. 305; ούκ L Δτο -ων ρ488 a υ 384. 275; -ων 156, 0284, *281, Α 511; -ους 4545, Ορ. 263, h. Cer. 330 Ibß μι> in brevibus: [-ί] -ον /627; καί -οις 0239, ο53 [-£] -ω *61; γάρ -ον α361 = ς>355; -ον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
η 161; γάρ -οι y 124; -οι δέ 0214; -ων κ 189 = μ 271 = 340, <ρ292; -οις Ψ4ΊΖ\ -ους Γ212, 0774 [-1] -ος 0’ α358; -ου /783; -ον δέ 0744; -ον *288, Τ84; -οι £796; -ων Α379 [-’] τέλος -ω/-οις έπιΰήσει(ς) 7Ί07, Γ369 2 trisyll.
2 a [--«] καί -οισι η\5Ί [---] -οιο 4 781; βουλή καί -οισιΔ σύ δ(έ) π420, h. Merc. 467; L d(v) 4 323, v298, inc. sed. fr. 25,1 p. 110 Dav.; πειδόμένος/ πείσονται -οισι(ν) Υ 295, Ψ157; -οισιν άμειβόμενος/η προσέειπε(ν) Γ43Ί, ΨΊ94, ω350, h. Merc. 201/0234, τ252; (τόν δ9 Ελένη) -οισιν άμείβετο £171, h. Merc. 360 = 463 a 162; -οισιν άμείψασΰαι £83; -οισιν άνειρόμενος/ εαι (προσέειπεν) 0631, ψ99\ (τόν δ9 Ελένη) -οισι προσηύδα Ζ343, Th. 169, h. Merc. 253; -οισι(ν) Σ252, γ23, 0597, ηΊ2, ψ30\, Hes. fr. 274,2
-οιο /625; -οισιν Τ220 2b [1-Ζ] -οισι(ν) 4 643, ρ395, Ορ. 194 -οισι π398 3 uncertain: [1-[ /ζι>0οι[
inc. auct fr. PSI 1385 Β,5
Σχ sch. D render w. λόγος, otherwise on ^71: -ου' νϋν της στάσεως ... (a EM 593,46)
L Έ. Hofmann, Qua ratione ΕΡΟΣ, ΜΥΘΟΣ, ΑΙΝΟΣ, ΛΟΓΟΣ ..., Diss. Göttingen 1922, 2Foumier, Dire 215f., 3L. Müller, Wort u. Begriff ΜΥΘΟΣ im kl. Gr., Diss. Hamburg 1953, 6—37, 4Z.P. Ambrose, Homerie and Early Epic Telos, Diss. Princeton (Univ. Microf.) 21—27, 70—78, 5R.P. Martin, The Langague of Heroes, Cornell UP (Ithaca and London) 1989, 6De Jong, Μη. IV 45, 1992, 392-397
B speech (differentiated transis, possible in differing con- texts, Lsee 3 introd.j), in contr. to έπος (q.v.) μ. ref. intrins. to a cohering Statement, whence implied idea, plan etc. (L2 215, L3 12, authoritative: L512—42, see L6, L J, and like έπος main use in (usu. formulaic) ref. to speeches'. introd. sp. (1), ref. to concluded sp. (2): of total instances (350), 257 in these uses comprise 73 % of total instances in II. and Od., 66 % in Hymns, 54 % in Hes.; in 1 and 2 sg. and pl. usu. same, but in 3 usu. true pl. For notable synt. uses and collocations w. other words (έπος, έργον, τέλος), see G. Wdfld.: έπος, λόγος (q.v.), L2 211—216 1 in introduc-
tions to sp. (M.W. Edwards, HSPh 74, 1970, 8ff.) Ia introd. dir. sp. laa in narr. (narr, within dir. sp.: £59, ι 506, κ71. 561, A59, μ 278, £492. 494, h. Merc. 362) 1 a α aa formulaic use αα gen. (pl. only) -ων ήρχε (see M Iba [--]): £433 αύτάρ έπεί πόσιος καί έδητύος έξ έρον έντο, τοϊς άρα -ων ήρχε Γερήνιος ίππότα Νέστωρ’
= χ68 s *203 = χ417 = 474 = £420in (Αδήνη) = η47
= ν374 = //445in (Ποσειδάων) = Φ287 = £628in (Αίας)
= *167in (πατήρ άνδρών τε δεών τε) = Ω103 = α28 s
ε202,η (Καλυψώ [= £433in above]) = κ224 (Πολίτης) s ρ184 (συβώτης) — 100*η· (Πηνελόπεια) = τ103 = 508 s / 261in· (Όδυσσεύς [= ε202ίη· above]) = ω490 h. Cer.212 (Μετάνειρα) ήρχετο -ων (Μ Iba [**]): «367 τοίσι δέ Τηλέμαχος πεπνυμένος ήρχετο -ων = ο 502 η 233 (Αρ- ήτη) = Α335 — ο 166 (Πεισίστρατος) ββ dat. (for instances showing emotional response, cf. 2 below) aaa sg.: ^καί άμείβετο -ω'Δ\ J22OO ώς φάτο, κώκυσεν δέ γυνή L j = o434c* = 439", /2424 (γήΰησεν δ9 ό γέρων, cf. £190 in 1 a α bb aaa below), £67 βμείβετο «506 ώς
έφάμην, ό δέ μ9 οίμώξας L j = Α59, κ71 (πατήρ), /«278 (στυγερώ), ο485 (Όδυσεύς), h. Cer. 74 (Ύπεριονίδης), cf. 59 in 2aabb below βνίπαπε -ω'Λ (reply to prev. sp. B 245, h. 7,25 only): £245 καί μιν ύπόδρα ίδών χαλεπω L j es £141 (Εκτορα), Γ42Ί (πόσιν), υ\Ί (κραδίην). 303 (Κτήσιππον Τηλέμαχος), h. 7,25 (τόν 0’ άρχός στυγερφ) (έξ)έίρεείνετο -ω Δ: *81 Ατρείδην προσέειπε καί έξε^ j ρ3Ο5 ίδών άπομόρξατο δάκρυ, ρεΐα λαθών Εΰμαιον, άφαθ δ9 £u j bbb pl. (in replies exc. 0234, τ252, h. Merc. 253) οισιν άμείβετοΛ (κερδαλέοισι): Γ171 Priam. Τόν 0’ Ελένη L j, δία γυναικών h. Merc. 162 Τήν 0’ Ερμής t j κερδαλέοισι· s 260 - 463, cf. £148 in γγ below, Serrao, Helikon 5, 1965, 529f. L-oiaiv άμειβόμενος^ προσέειπε(ν)d Γ437 Τήν δέ Πάρις L , + «Ρ794 (τόν 0’ Αχιλεύς), α>350 (έπεί ρ9 έμπνυτο καί ές φρένα θυμός άγέρθη, έξαϋτις L j» cf. 2 below), h. Merc. 201 (τόν 0’ ό γέρων)/ 0234 (έξαϋτίζ)* τ252 (μιν), cf. £83 in 2a£bb below ^-οισι προσηύδα/·
271
272


μύθος
μΰ'θ'ος
343 ώς φάτο (Alex.), τόν 5’ ον τι προσέφη κορυδαίολος 'Έκτωρ' τόν δ9 Ελένη L 3 μειλιχίοιστ L without adj.: Th. 169 (αύτις μητέρα), h. Merc. 253 (Αητοίδης Έρμήν) γγ acc. (sg. only; reply to previous sp.: A25, A357, Z381 s ρ 4 495 = σ169, ΑΓ318, Λ440. 647 L[to indir. sp.]j, *P204 L 491, v254, £492, ω513, Op. 206, Hes. fr. 280,7, h. Ap. 256, h. Merc. 306. 362, Mus. fr. 11,1 Diels?) Lxai -ον έν Αργεί- οισιν έειπεν Λ (cf. h. Merc. 366 in 1 a abb ßß below): ^271 8 στη δ9 όρδός (Ach.) L , = 456 (Idom.) = 657 (Ach.) = 706 = 752 = 801 = 830 = 786“· (Antil. μειδιόων) ^μετά -ον έειπε(ν)+'Λ (w. dat. pl.: K292, ΩΊΊΊ, x561) 7303 τοΐσι δέ Δαρδανίδης Πρίαμος L = ΩΊΊΤ* (λαοΐσιν), 1623 (Τελ- 12 αμωνιάδης) ΚΙ 14 (Erbse, RhM 110, 1967, 8). 292, κ561 (έρχομένοισι έγώ), μ 319 (πάσιν pars codd., cf. «188 in D) προς -ον έειπε(ν): for instances see Bl56 etc. in Mia and note: 013 (δεινά δ9 ύπόδρα ίδων), Η46 (cf. Λ 522) = 16 ρ414/ a 0280 = Λ 429/ = h. Αρ. 246 a 378 (στη(ς) δέ/δ9 παρ9/έγγύς/άγχ9) Λ 522 (cf. 7746), ^68 = 0682 etc. (στη δ9 άρ9 υπέρ κεφαλής), h. Merc. 300 (Έρμήν κερτομέων). 329 (Ζεύς), Ε632 (Τληπόλεμος, cf. Hes. fr. 280,7 below), N3O6 20 (Μηριόνης), π460 (Τηλέμαχος), ρΊ4 (Πείραιος), £492 (φδεγξάμενος δ9 ολίγη όπί με),Λ 440 (Σώκον), 0485 (λισσ- όμενος Πρίαμος), Ορ. 206 (έπικρατέως), h. Merc. 513 (Αητο- ίδης Έρμήν) π]ρότερό[ς] τ9 άπ[ό] -ον έειπε: Hes. fr. 280,7 24 (cf. £632, 7V306, π 460, ρ74 above, G3c below) καί -««- ον έειπεν: ÄT318 (Τρωσίν τε καί’Έκτορι), ω213 (Όδυσεύς δμώεσσι καί υίέΐ), h. Merc. 29 (αύτίκα) καί -ον έειπε'. χ 207 (τήν δ9 Όδνσενς γήδησεν ίδων), ω513 (ώς φάτο, 28 Λαέρτης δ9 έχάρη, cf. 2 a below) L5’ έπί -ον έτελλεν)Λ: Α 25 άλλ9 ούκ Ατρείδη Αγαμέμνονι ήνδανε δυμω, άλλά κακώς άφίει, κρατερόν L (= 379 in 3 a acc) = 77199“ y/349 ώρτο δ9 Όδυσσεύς 1 εύνής έκ μαλακής, άλόχω L d Cf. Α 32 326 in 2 a acc ειπέ τε/δέ -ον: for instances see Mia [-* ]; note: h. Ap. 256 (κραδίην έχολώσατο, cf. 2 a below) ,πάλιν δ9 ο γε λάζετο -ονΛ: Δ35Ί Od. τόν δ9 έπιμειδήσας προσέφη κρείων Αγαμέμνων, 1 ώς γνώ χωομένοιο L d, *re- 36 tracted what he said’, cf. 2 a below v254 καί μιν φωνήσας έπεα πτερόεντα προσηύδα' ούδ9 ό γ9 άληδέα είπε (Ath.), L j, αίεί ένί στήδεσσι νόον πολνκερδέα νωμών, 'restrained what he would say’ όνείδειον ^φάτο -ονΛ: Φ393 (Αδη- 40 ναίη). 471 (Άρτεμις) καί L j £*491 (Αχιλλεύς άνίστατο), φ6Ί (Pen. μνηστήρσι μετηύδα), h. Αρ. 333 (Ηρη έλασε χδό- να) φάτο -ον: 0598 (Ach. ποτί δέ Πρίαμον), £148 (Od. μειλίχιον καί κερδαλέονζΐ. h. Merc. 162 etc. in ßßbbb above), 44 510 (Ath. έκάστω φωτί παρισταμένη), v31 (Od. Άλκινόω πιφανσκόμενος), ο 171 (τόν δ9 Ελένη ύποφδαμένη), Mus. fr. 11,1 Diels (Χδονίης φωνή πινυτόν) laabb non-for- mulaic (replies h. Merc. 362. 366) αα dat. aaa sg.: B 48 199 öv δ9 αν δήμον τ9 άνδρα ϊδοι βοοώντά τ9 έφεύροι, τόν σκήπτρω έλάσασκεν όμοκλήσασκέ τε -ω' 224 αύτάρ ό (Thers.) μακρά βοών Αγαμέμνονα νείκεε -ω' Κ190 τούς δ9 ό γέρων γήδησεν ίδων δάρσυνέ τε -ω καί σφεας φωνήσας 52 έπεα πτερόεντα προσηύδα' (cf. 0424 in 1 a α aa ββ aaa above) bbb pl.: 5631 (τοϊς) έγγύδεν έλδών ‘ Αντίνοον -οισιν άνειρόμενος προσέειπεν ββ acc. (sg. only): 0412 άντομένη (Iris) κατέρυκε, Διός δέ σφ9 έννεπε -ον 492 έξ 56 ϊππων δ9 άποβάντες έπί χδόνα -ον άκουον, 1 τόν ρ9 Έκτωρ άγόρενε (496 έπεα Τρώεσσι μετηύδα) h. Merc. 362 αύτός δ9 αύτίκα -ον άπηλεγέως άγόρενεν' 366 Ερμής δ9 άλλον -ον έν άδανάτοισιν έειπε (pars codd., έπος ηύδα cet.; cf. έν 60 Αργείοισιν in 1 a aaa γγ above) laß in dir. sp., Speaker’s own introd. to foll. words 1 a ß aa sp., acc. only (w. τόν 7309, c98) αα formulaic: ρ153 η τοι δ γ9 ού σάφα οιδεν, ^έμεΐο δέ σύνδεο -ονΛ τ268 άλλά γόον μέν παϋσαι, 64 l j cf. 784 below ββ non-formulaic 7309 χρή μεν δή τόν -ον άπηλεγέως άποειπεΐν, 1 ή περ δή φρονέω 784 Πηλείδη μέν έγών ένδείξοματ αύτάρ οί άλλοι σύνδεσδ9 Αργεΐοι, -ον τ9 εν γνώτε έκαστος 5744 νύμφα φίλη, σύ μέν 68 άρ με κατάκτανε νηλέΐ χαλκφ, 1 ή έα έν μεγάρφ' -ον δέ τοι ούκ έπικεύσω ε98 αύτάρ έγώ τοι νημερτέως τόν -ον ένισπήσω' κέλεαι γάρ ο 196 Νεστορίδη, πώς κέν μοι ύποσχ- όμενος τελέσειας -ον έμόν; ξεΐνοι δέ διαμπερές εύχόμεδ9 72
είναι, see G 7 below h. Merc. 334 ώ πάτερ ή τάχα -ον άκούσεαι ούκ άλαπαδνόν 1 κερτομέων ώς οιος έγώ φιλολήϊός είμι laßbb pl. αα gen., formulaic: α271 εί δ9 άγε νυν ξννίει καί έμών έμπάζεο -ων (= 305“ in 3b£bb) κ 189 κέκλντέ μεν -ων, κακά περ πάσχοντες εταίροι = μ 340 (= μ271, cf. 787 in^ 1 b) ββ dat.: 7220 πρότερος γενόμην και πλειονα οίδα. 1 τώ τοι έπιτλήτω κραδίη -οισιν έμοΐσιν lb introd. indir. sp. Iba in narr.: /J384 έκάστω φωτί παρισταμένη φάτο -ον, ' έσπερίους δ9 έπί νήα δοήν άγέρεσδαι άνώγει /140 -ον μνΰείσδην, τον εϊνεκα λαόν άγειραν. 1 ένδ9 ή τοι Μενέλαος άνώγει πάντας Αχαιούς ' νόστον μιμνήσκεσδαι κτλ ^301 Τώ δ9 έπεί ούν φιλότητος έταρπήτην έρατεινής, 1 τερπέσδην -οισι, προς άλλήλους ένέποντε, ή μέν όσ9 έν μεγάροισιν άνέσχετο κτλ., cf. Α 643 in 3a/7bb Cf. Β715 etc. below Ibß in dir. sp.: 787 κέκλντέ μεν, Τρώες καί έϋκνήμιδες Αχαιοί, L-ov Άλεξάνδροιο, τον εϊνεκα νεϊκος όρωρε^ν 77388 (ήνώγει Πρίαμος) είπεϊν, αϊ κέ περ νμμι φίλον καί ήδύ γένοιτο, ' u d Α 186 βάσκ9 ϊδι, ΤΙρι ταξεϊα, τόν’Έκτορι -ον ένίσπες' 1 όφρ9 άν μέν κεν όρ$ Άγαμέμνονα κτλ. α2Ί3 (εις άγορήν καλέσας) -ον πέφραδε πάσι, ... . ' μνηστήρας μέν έπί σφέτε- ρα σκίδνασδαι άνωχδι κτλ., cf. 5142 in 3 b add 373 (άγορ- ήνδε κιόντες) ϊν9 νμΐν -ον άπηλεγέως άποείπω, έξιέναι μεγάρων μ 271 κέκλντέ μεν -ων, κακά περ πάσχοντες έτ- αΐροι, ' όφρ9 νμΐν εϊπω μαντήϊα Τειρεσίαο Κίρκης τ’ Αίαίης, cf. «189 = μ 340 in 1 dißßß like 1 b α: £715 ή ρ9 άλιον τόν -ον νπέστημεν Μενελάω, 1 "Ιλιον έκπέρσαντ9 ... άπονέεσδαι Α 781 έπεί τάρπημεν έδητύος ... ' ήρχον έγώ -οιο, κελεύων νμμ9 άμ9 έπεσδαι 2 ref. to just concluded sp. 2 a in narr., almost completely formulaic and foll. ώς φάτο+ (otherwise: ώς είπών A326, ώς άρ9 έφώνησεν ρ5Ί = τ29 = ρ386 = £398, ώς άρ9 έφη h. Cer. 59; ή καί Α221, [ή ρ’] Hes. fr. 165,4 φή ρ9 h. Merc. 212; without verb. dic. α361 = φ355) 2aa sg. 2aaaa nom.: £493 ώς φάτο Σαρπηδών, δάκε δέ φρένας {Έκτορι -οςΛ Μ 80 ώς φάτο Πονλνδάμας, άδε δ9 L d άπήμων = 7V748 ω465 ώς έφαδ9
' ... 1 ού γάρ σφιν άδε -ος ένί φρεσίν, άλλ9 Εύπείδει πείδοντ9 ν16 ώς έφατ9 Αλκίνοος, τοΐσιν δ9 έπιήνδανε -ος s π4Ο6 = υ247 s σ50 = 290 = φ 143 — 269 ^άπτερος/. ρ57 ώς άρ9 έφώνησεν, τη δ9 L d έπλετο -ος. = τ29 = φ 386 = /398, Latacz, Gl. 46, 1968, 27ff. 2aabb dat: A 33 (Ag. to Chryses) ώς έφατ9, έδεισεν δ9 ό γέρων καί έπεί- &ετο -ω = Ώ571 ρ 177 ώς έφαδ9, οί δ9 άνστάντες έβαν πείδοντό τε -ω cf. Α 273 in 3 b a cc and K295 in 3 b ßcc A 221 ή καί ... ' άψ δ9 ές κονλεόν ώσε μέγα ξίφος, ούδ9 άπίδησε -ω Αδηναίης II h. Cer. 59 ώς άρ9 έφη Εκάτη' τήν δ9 ονκ ήμείβετο -ω, cf. 1 a αaa ββ above 2a αcc acc.: A 326 ώς είπών προίει, κρατερόν δ9 έπί -ον έτελλε, otherwise in sp. introd., see A25 etc. in 1 a aa 77 £335 ώς έφατ9 ... άμφί δέ νήες 1 σμερδαλέον κονάβησαν άϋσάντων ύπ9 Αχαιών, -ον έπαινήσαντες Όδυσσήος δείοιο 16 ώς φάτο, βή δ9 άρ9 "Ονειρος, έπεί τόν -ον άκονσε ρ348 — 551 — 574 776 (Alex.) ώς έφαδ9, Έκτωρ δ9 άντε χάρη μέγα u-ov άκούσ- αςΛ - 7754 7694 ώς έφαδ9, Αντίλοχος δέ κατέστυγε t u a Hes. fr.280,24 ώς έφατ9'] Οίνείδης δέ κατέστνγε -ον άκούσας Hes. fr. 165,4 ή ρ*· ό 5ε] ρί[γησ]έν τε καί ϊδιε l j h. Merc. 212 Φή ρ* ό γέρων ό' δέ δαττον οδόν κίε u j υ389 (ώς έφασαν 384) ή δέ ’ ... Πηνελόπεια, άνδρών έν μεγάροισιν έκάστου -ον άκουε h. Merc. 280 ώς άρ9 έφη καί ... 1 όφρνσι ριπτάζεσκεν δρώμενος ένδα καί ένδα, μάκρ9 άποσυρίζων, άλιον τόν -ον άκούων, cf. £715 in 4 below and άλιον έπος Th. 665 ώς φάτ9' έπηνησαν δέ δεοί δωτήρες έάων 1 -ον άκούσαντες 77404 ώς έφαδ9, οί δ9 άρα πάντες έπίαχον νιες Αχαιών, ' t-ov άγασσάμενοι Διομήδεος ίπποδάμοιοΛ — 751 and 7711 ώς έφαδ9, οί 5’ άρα πάντες έπηνησαν βασιλήες, ' L j 029 ώς έφαδ9, οί δ9 άρα πάντες άκήν έγένοντο σιωπή ' -ον άγασσάμενοι' μάλα γάρ κρατερώς άγόρευσεν — 7694 β 431 (άπέειπεν) I 173 ώς φάτο, τοΐσι δέ πάσιν έαδότα -ον έειπεν — σ422 α361 ή μέν δαμβήσασα πάλιν οίκόνδε βεβήκεί' ' παιδός γάρ -ον πεπνυμένον ένδετο δυμω — φ355 2aβ pl. 2aßaa gen.: ρ488 ώς άρ9 έφαν μνηστήρες, ό δ9 Loux
273
274


μύθος
έμπάζετο -ωνΛ s υ384 ι>275 ώς έφατ9 Αντίνοος' ό δ' άρ9 L j 2aßbb dat.: /?83 (ώς φάτο χωόμενος) ούδέ τις έτλη 1 Τηλέμαχον -οισιν άμείψασδαι χαλεποΐσιν' 1 Αντίνοος δέ μιν οίος άμειβόμενος προσέειπε, here μ. ref. to both Tel.’s sp. and response, cf. laa aa ßß above 2 b in dir. sp., mostly unformulaic, usu. critical 2 b α sg. 2 b α aa nom.: α358 έργον έποίχεσδαΐ' -ος δ9 άνδρεσσι μελήσει 1 πάσι, μάλιστα δ9 έμοί' τοΰ γάρ κράτος έστ9 ένί οϊκω δ 185 άλλά καί ώς κακά πολλά παδών πειρήσομ9 άέδλων 1 δυμοδ- ακής γάρ -ος' έπότρυνας δέ με είπών ψ62 άλλ9 ούκ έσδ9 όδε -ος έτήτυμος, ώς άγορεύεις 2babb dat: TI07 τόν δέ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ήρη’ ψευστήσεις, ούδ9 αύτε τέλος -φ έπιδήσεις 2bacc acc.: Α 552 αίνότατε Κρονίδη, ποιον τόν -ον έειπες; = Δ 25 = Θ462 = S33O = 77440 = Σ361 = Θ209βΙ /7358 σύ μέν ούκέτ9 έμοί φίλα ταϋτ9 άγορεύεις' οίσδα καί άλλον -ον άμείνονα τοϋδε νοήσαι = Λ/232 S91 σίγα, μή τίς τ9 άλλος Αχαιών τούτον
άκούση 1 -ον, όν οΰ κεν άνήρ γε διά στόμα πάμπαν άγοιτο 0202 οΰτω γάρ δή τοι (Pos.), ..., 1 τόνδε φέρω Διί -ον άπηνέα τε κρατερόν τε, ή τι μεταστρέφεις; υ2Ί\ χαλεπόν περ έόντα δεχώμεδα -ον Αχαιοί 1 Τηλεμάχου' μάλα δ9 ήμιν άπειλήσας άγορεύει h. Merc. 261 Λητοίδη τίνα τούτον άπηνέα -ον έειπας; mixed: /55. 56 οΰ τίς τοι τόν -ον όνόσσεται, όσσοι Αχαιοί, 1 ούδέ πάλιν έρέεΐ' άτάρ ού τέλος ϊκεο -ων ε183 ή δή άλιτρός γ9 έσσί καί ούκ άποφώλια είδώς, οιον δή τόν -ον έπεφράσδης άγορεϋσαι positive: Η 406 ’Ιδαΐ9, ήτοι -ον Αχαιών αύτός άκούεις, 1 ώς τοι ύποκρ- ίνονταΐ' έμοί δ9 έπιανδάνει ούτως ΤΙ85 χαίρω σεύ, Λαερτιάδη, τόν -ον άκούσας λ 368 σοί δ9 έπι μέν μορφή έπέων, ένι δέ φρένες έσδλαί, 1 -ον δ9 ώς ότ9 άοιδός έπισταμένως κατέλεξας 2bβ pl. 2bßaa gen.: /56 (see / 55 in acc above, G7 below) v295 ούδ9 έν σή περ έών γαίη, λήξειν άπατάων -ων τε κλοπίων, οϊ τοι πεδόδεν φίλοι είσίν 2b ßbb dat: !Γ478 άλλ9 αίεί-οις λαβρεύεαν ούδέ τί σε χρή λαβραγόρην έμεναι II δ 597 αίνώς γάρ -οισιν έπεσσί τε σοισιν άκούων ' τέρπομαι 2bßcc acc.: 5774 Δαιμόνιοι, -ους μέν ύπερφιάλους άλέασδε 1 πάντας όμώς, μή πού τις έπαγγείλησι καί εϊσω 3 other instances (w. freer Orientation: not set-sp. coordinate); order acc. to form as above, but foll. uses noteworthy: in middle of sp. as introd. to what foll. (/62, £127, υ326, h. Merc. 457 in 3 b add; a271 in 3 bßbb), cf. 1 aß; oblique ref. to prec. sp. (/7631, p399 Lin 3baccd), cf. 2b; emph. ref. to immed. prec. command (in same verse: 4 565 s 4412 L d) use w. diff. connot. dep. on context: esp. plan: μ. often tog. w. βουλή (B2&2 in 3 a acc, Λ511 in 3b£bb; 4323 - v298in etc. in 3b/?cc, cf. 4 540—545, B200— 203), similarly w. μήδεα (Γ 212 in 3 b/?dd), but also instances where μ. alone carries the meaning (4 545 [see 540] in 3b/?cc, 17200, /7412 Lin 3baddJt 5676 in 3 a acc, 5777, A442, o445, r502 L J; similarly of discussion, deliberations (e.g. T242 in 3 a α aa, η 157 in 3a/?bb, cf. Σ252 in 3a/7bb); other instances: boasts (K369 Lin 3b/7cCj), conversation (4 643 in 3a/?bb, y23 u j, 5214 in 3b/?aa, 5234, φ>291. 292 w. ρήσις ϊη 3b/?bb), legal decision (Op. 263 in 3b/7dd, cf. t/161 in 3 b add), excuse (φΊ\ in 3babb), message (£288 in 3 a acc), opinion, persuasion (?) (Pan. fr. 30 in 3aaaa), order (4 565 s 4 412, £61, ρ399 = υ344 in 3 b acc), pleas (h. Cer. 330 in 3a/?cc), report (£337, 5272. 302, Hes. fr. 199,3. 204,63 in 3 a add, λ492 Lin 3baddJV cf. /627 L u), request (βΊΊ, 5 647 in 3 b acc), prowess in speaking (0284 in 3 a acc, Σ252 in 3a/?bb, cf. deliberations above), way of speaking (0632 in 3 a acc), talking (£281, λ379 in 3 b ßbb); for further in- terpretations see Cunlifife (μ. 4), I? 8 3a in narr. 3aa sg. 3aaaa nom.: T242 βάν 5’ ΐμεν ές κλισίην Αγαμέμνονος ... 1 αύτίκ9 έπειδ9 άμα -ος έην, τετέλεστο δέ έργον Pan. fr. 30 ρ. 186 Ber. διχδάδιός ποτέ -ος' άναξ (Reitzenstein, + άλλα δέ EtGen) μετεμέμβλετο λαών, EtGen glosses μ. w. στάσις and cites this fr. 3aabb dat: £650 ός ρά μιν εύ έρξαντα κακώ ήνίπαπε -ω 3 a α cc acc.: 4 379 κακώς άφίετ, κρατερόν 5’ έπί -ον έτελλε (= 25 in 1 a α aa γγ) δ 302 Ήέλιος γάρ οί σκοπιήν έχεν είπέ τε -ον II Β 282 σιωπάν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μύθος
λαόν άνώγει, ώς ... -ον άκούσειαν καί έπιφρασσαίατο βουλήν 0632 Πρίαμον δαύμαζεν Αχιλλεύς, είσορόων όψιν τ9 άγαδήν καί -ον άκούων 5272 "Ηφαιστος 5’ ώς ούν δυμ- αλγέα -ον άκουσε Hes. fr. 199,3 είδος (of. Hel.) οΰ τι ίδών, άλλ9 άλλων -ον άκούων + 204,63 suppl. (or 1 b?) II £ 288 τούς 5’ άρ9 έπ9 Ασωπώ λίπε ... Αχαιούς, 1 αύτάρ ό μειλίχιον -ον φέρε Καδμείοισι 337 ούδ9 άρ9 έμελλεν 1 έλδών έκ νηών άψ”Εκτορι -ον άποίσειν 3aß pl. (usu. real pl.) 3aßaa gen.: 0284 (Θόας) έσδλός 5’ έν σταδίη' άγορή δέ έ παϋροι Αχαιών 1 νίκων, όππότε κούροι έρίσσειαν περί -ων 5676 Ούδ9 άρα Πηνελόπεια πολύν χρόνον ήεν άπυστος 1 -ων, ούς μνηστήρες ένί φρεσί βυσσοδόμευον, Svenbro, La parole et le marbre, Lund 1976, 198f. 3aßbb dat.: 4 643 τώ 5* έπεί ούν πίνοντ9 άφέτην πολυκαγκέα δίψαν, 1 -οισιν τέρποντο πρός άλλήλους ένέποντες, cf. 5239 in 3b/7cc Σ252 ό μέν άρ -οισιν, ό 5’ έγχεϊ πολλόν ένίκα τ/157 Φαιήκων άνδρών προγενέστερος ήεν 1 καί -οισι κέκαστο, παλαιά τε πολλά τε είδώς π398 ήγεΐτο μνηστήρσι, μάλιστα δέ Πηνελοπείη ' ήνδανε -οισι' φρεσί γάρ κέχρητ9 άγαδησιν 3 a β cc acc.: h. Cer. 330 δυμώ χωομένης, στερεώς 5’ ήναίνετο -ους, ’refused to accept their pleas9 3 b in dir. sp. 3ba sg. 3baaa nom.: Θ524 -ος 5’ ός μέν νύν ύγιής είρημένος έστω, 1 τόν 5’ ήούς Τρώεσσι μεδ9 ... άγορεύσω π387 εί 5’ ύμΐν όδε -ος άφανδάνει, άλλά βόλεσδε 1 αύτόν τε ζώειν καί έχειν πατρώϊα πάντα 3 .b α bb gen.: /625 Όδυσσεύ, 1 ϊομεν' ού γάρ μοι δοκέει -οιο τελευτή ' τήδέ γ9 όδώ κρανέεσδαι, see G7 below Π 83 πείδεο 5’ ώς τοι έγώ -ου τέλος έν φρεσί δείω, ' ώς άν μοι τιμήν μεγάλην καί κύδος άρηαι, cf. 1 aß II ^>71 (who revel in this house) άνδρός άποιχομένοιο πολύν χρόνον' ούδέ τιν9 άλλην 1 -ου ποιήσασδαι έπισχεσίην έδύνασδε, 1 άλλ9 έμέ ίέμενοι γημαι, ’pretense of an excuse9 3bacc dat, in order or request (exc. 4 273, £379) 4 565 άλλ9 άκέουσα κάδησο, έμώ 5’ έπιπείδεο -ω s 4412, here w. foll. explanation (see 3 introd. above), cf. 4 273 below £61 πώς γάρ μοι -ω έπιτέλλεαι ήδέ κελεύεις; ρ 399 τόν ξεϊνον άνωγας άπό μεγάροιο δίεσδαι 1 -ω άναγκαίω' μή τούτο δεός τελέσειε (cf. 2b above) = ι>344 II βΊΊ τόφρα γάρ άν κατά άστυ ποτιπτυσσοίμεδα -ω 1 χρήματ9 άπαιτίζοντες, έως κ9 άπό πάντα δοδείη δ(ΑΊ άπηύρα νηα μέλαιναν, 1 ήε έκών οί δώκας, έπεί προσπτύξατο -ω; II 4 273 (Nestor) καί μέν μευ βουλέων ξύνιεν πείδοντό τε -ω, counsel, cf. 4 323 etc. and K295 etc. in 3b/7cc £379 έμοί ού φίλον έστί μεταλλ- ήσαι ... 1 έξ ού δή μ9 ... άνήρ έξήπαφε -ω 3badd acc. (w. έπος λ 561): ’say*: 4 388 χόλος λάβεν, αίψα 5’ άναστάς 1 ήπείλησεν -ον, ό δή τετελεσμένος έστί, see G7 below //374 (Ίδαΐος ϊτω) είπέμεν Ατρείδης, 1 -ον Αλεξάνδροιο, τού είνεκα νενκος όρωρε (= Γ87 = //388 in 1 b β) Τ85 πολλάκι δή μοι τούτον Αχαιοί -ον (ν.1. -ον Αχ. τ.) έειπον καί τέ με νεικείεσκον' έγώ 5’ ούκ αίτιός είμι 4 839 έρχομαι, όφρ9 Αχιλήϊ δαίφρονι L-ov ένίΛσπω, 1 όν Νέστωρ έπέτελλε β\3Ί (if I send mother away) νέμεσις δέ μοι έξ άνδρώπων ' έσσεται' ώς ού τούτον έγώ ποτέ u Λψω λ 492 μοι τού παιδός άγαυού L Ίσπε£, ή έπετ9 ές πόλεμον πρόμος έμμεναι ήε καί ούκί Ι62Ί άπαγγεΐλαι δέ τάχιστα χρή -ον Δαναοΐσι καί ούκ άγαδόν περ έόντα, 1 οϊ που νύν έαται ποτιδέγμενοι Π63Α οΰ τι χρή -ον όφέλλειν, άλλά μάχεσδαι 5142 αύτός νύν προκάλεσσαι ιών (sc. to take part in competition) καί πέφραδε -ov, cf. α273 in lb/7 λ 442 μηδ9 οί -ον άπαντα πιφαυσκέμεν, όν κ9 έϋ ειδής, 1 άλλά τό μέν φάσδαι, τό δέ καί κεκρυμμένον είναι υ326 Τηλεμάχφ δέ κε -ον έγώ καί μητέρι φαίην 1 ήπιον, εϊ σφωϊν κραδίη άδοι άμφοτέροιϊν, see 3 introd. above Cf. Ξ127 below hear:^ £200 δαιμόνι9, άτρέμας ήσο ^καί άλλων -ονΛ ' άκουε, οι σέο φέρτεροί είσι β314 νύν δ9 ότε δή μέγας είμι L j άκούων 1 πυνδάνομαι, καί δή μοι άέξεται ένδοδι δυμός Υ 94 κείνου λυγρόν όλεδρον ένισπεΐν, εϊ που όπωπας 1 όφδ· αλμοΐσι τεοϊσιν, ή ^άλλου -ον άκουσαΛς πλαζομένου' — ό 324 h. Merc. 263 ούκ ϊδον, ού πυδόμην, ούκ L j — 363 π32 όφρα σέ τ9 όφδαλμοϊσιν ϊδω καί -ον άκούσω β4\2 μήτηρ 5’ έμοί οΰ τι πέπυσται, ' ούδ9 άλλαι δμφαί, μία 5’ οιη -ον άκουσεν λ 561 άλλ9 άγε δεύρο, άναξ, ϊν9 έπος καί 275
276


μΰΌος
L-ov άκούσηςΛ ήμέτερον Hes. fr. 338 μηδέ δίκην δικάσηις, πριν άμφω L u remaining instances: 762 έξείπω καί πάντα διίξομαί' ούδέ κέ τίς μοι ' L-ov άτιμήσΛει', ούδέ κρείων Αγαμέμνων Ξ127 τώ ούκ άν με γένος γε κακόν καί άνάλκιδα φάντες ' u Λαιτε πεφασμένον, ον κ' έϋ εϊπω 1522 οϊ τε σοί αύτώ ' φίλτατοι Άργείων' τών μή σύ γε -ον έλέγξης μηδέ πόδας 5777 άλλ' άγε σιγή τοϊον άναστάντες τελέωμεν 1 -ον, δ δή καί πάσιν ένί φρεσίν ήραρεν ήμιν, see G7 below 77161 οϊδε δέ σον-ον ποτιδέγμενοι ίσχανόωνται ο445 {σιγή νϋν, μή τίς με προσαυδάτω) άλλ' έχετ' έν φρεσί -ον, έπείγετε δ' ώνον όδαίων τ502 άλλ' έχε σιγή -ον, έπίτρεψον δέ θεοϊσιν, Mader, Futurum 103 η. 4 /289 μή ποτέ πάμπαν εϊκων άφραδίης μέγα είπεΐν, άλλά θεοΐσι ' -ον έπιτρέψαι, έπί ή πολύ φέρτεροί είσι h. Merc. 457 νϋν δ' έπεί ούν ολίγος περ έών κλυτά μήδεα οΐδας, ίζε, πέπον, καί -ον (θυμόν ci. Ruhnken) έπαίνει πρεσβυτέροισι, see 3 introd. above 3bß pl. 3bßaa nom.: £796 ώ γέρον, αίεί τοι -οι φίλοι άκριτοί είσιν, 1 ώς ποτ' έπ' ειρήνης' πόλεμος δ' άλίαστος όρωρεν F248 στρεπτή δέ γλώσσ' έστί βροτών, πολέες δ' ένι -οι ' παντοϊοι, έπέων δέ πολύς νομός ένθα καί ένθα γ 124 ή τοι γάρ -οί γε έοικότες, ούδέ κε φαίης ' άνδρα νεωτερον ώδε έοικότα μυθήσασθαι, cf. 2 b above δ 214 -οι δέ καί ήώθέν περ έσονται 1 Τηλεμάχω καί έμοί δι- αειπέμεν άλλήλοισιν 3bßbb gen. poss.: 7443 τοΰνεκά με προέηκε διδασκέμεναι τάδε πάντα, ' -ων τε ρητηρ' έμεναι πρηκτηρά τε έργων. Χ281 έκ Διός ήείδης τόν έμόν μόρον' ή τοι έφης γε' 1 άλλά τις άρτιεπής καί έπίκλοπος έπλεο -ων (ν.1. -οις Eust.) δφρα σ' ύποδείσας μένεος άλκής τε λάθωμαι λ379 ώρη μέν πολέων -ων, ώρη δέ καί υπνου obj.: α305 ήδ' έτάρους, οϊ πού με μάλ' άσχαλόωσι μένοντες' 1 σοί δ' αύτώ μελέτω, καί έμών έμπάζεο -ων, ’what I just said (ad- vice)', ( = 271 in 1 a/?bb) Λ 511 ή τοι ότ' άμφί πόλιν Τροίην φραζοίμεθα βουλάς, ' αίεί πρώτος έβαζε καί ούχ ήμάρτανε -ων φ29\. 292 δαίνυσαι, ούδέ τι δαιτός άμέρδεαι, αύτάρ άκούεις 1 -ων ^ήμετέρωνΛ καί ρήσιος; ούδέ τις άλλος 1 L u -ων ξεϊνος καί πτωχός άκούει 3 b ßcc dat.: w. βουλή (see 3 introd.): /1323 άλλά καί ώς ίππεϋσι μετέσσομαι ήδέ κελεύσω 1 βουλή καί -οισι/ τό γάρ γέρας έστί γερόντων ν298 σύ μέν έσσι βροτών οχ' άριστος άπάντων L Λν, έγώ δ' έν πάσι θεοϊσι ’ μήτι τε κλέομαι καί κέρδεσιν π 420 (Pen. to Ant.) σέ φασιν ' έν δήμφ Ιθάκης μεθ' ομήλικος έμμεν άριστον 1 L / σύ δ' ούκ άρα τοϊος έησθα h. Merc. 467 έθέλω δέ τοι ήπιος είναι 1 L σύ δέ φρεσί πάντ' εύ οΐδας inc. sed. fr. 25 ρ. 110 Dav. L d καί ήπεροπηίδι τέχνηι (dir. sp.? ref. to destruction of Troy) w. πείθω: Y295 δς τάχα Πηλείωνι δαμείς Άϊδόσδε κάτεισι, ’ πειθόμενος -οισιν Απόλλωνος έκάτοιο Ψ157 Άτρειδη, σοί γάρ τε μάλιστά γε λαός Αχαιών ' πείσονται -οισι, γόοιο μέν έστι καί άσαι cf. Α565 a 21412, /4 273 in 3bacc and pl77 in 2 a a bb w. τέρπω: δ 239 ή τοι νϋν δαίνυσθε καθήμενοι έν μεγάροισι ' καί -οις τέρπεσθε' έοικότα γάρ καταλέξω Hes. fr. 274,2 τέρπεσθαι -οισιν, έπήν δαιτός κορέσωνται Cf. ψ 301 in Iba w. adj.: K369 ούδ' Άχιλεύς πάντεσσι τέλος -οις έπιθήσει, ' άλλά τό μέν τελέει, τό δέ καί μεσσηγύ κολούει, see G7 below /23 πώς τ' άρ προσπτύξομαι αύτόν; ούδέ τί πω -οισι πεπείρημαι πυκινοΐσιν 1 αιδώς δ' (έξερέεσθ- αι) ο 53 καί -οις άγανοΐσι παραυδήσας άποπέμψη ρ395 Άντίνοος δ' εΐωθε κακώς έρεθιζέμεν αίεί 1 -οισιν χαλεποϊσιν, έποτρύνει δέ καί άλλους Ορ. 194 βλάψει δ' ό κακός τόν άρείονα φώτα ' -οισι σκολιοϊς ένέπων, έπί δ' δρκον όμεϊται II η72 οϊ μίν ρα θεόν ώς είσορόωντες ' δειδέχαται -οισιν, δτε στείχησ' άνά άστυ ψ99 τίφθ' ουτω πατρός νοσφίζεαι, ούδέ παρ' αύτόν ‘ έζομένη -οισιν άνείρεαι ούδέ μεταλλρς; 3bßdd acc.: Α 545 Ήρη, μή δή πάντας έμούς έπιέλπεο -ους 1 είδήσειν χαλεποί τοι έσοντ* άλόχφ περ έούση Γ 212 άλλ* δτε δή -ους καί μήδεα πάσιν ϋφαινον, * ήτοι μέν Μενέλαος έπιτροχάδην άγόρευε κτλ, Svenbro, ορ. cit. (3 a β aa) 202 Ορ. 263 ταϋτα φυλασσόμενοι, βασιλής, ιθύνετε -ους, 1 δωροφάγοι, σκολιέων δέ δικέων έπί πάγχυ λάθεσθε 4 inc. auct. fr. PSI 1385 B,5 μυδοι[ (VA)
D /130a Strabo - inc. sed. fr. 25 p. 110 Dav. (qui mutatis locis versum partemque eius perperam citavit; vide v. d.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μυϊα
Valk, Text. Critic. Od. 279), A343a, μ 153a, Cat. 51 A,1 Trav. (cf. Bartoletti, Festschr. Paoli 71ff.), v.l. £336 pap. 104, H 324, £133 Leaf, £200. 442 et alibi Leaf suprascr., JV281, Ω 689 Leaf, 5484, κ188, σ200. 388, rl71, ^352, suppl. Hes. fr. 75,16 Vitelli
G 1 adjs., epiths.: ούκ άγαθόν 7627, άγανοΐσι, ο 53, άκριτος £796, ούκ άλαπαδνόν h. Merc. 334, άλιον 2, άλλον 3, άμείνονα 2, άναγκαίω 2, άπαντα λ 442, άπήμων 2, άπηνέα 2, άπτερος 4, διχθάδιος Pan. fr. 30, ρ. 186 Ber., έα& ότα 2, είρημένος Θ524, έμώ* 7, έοικότες /124, ούκ έτήτυμος ψ62, ήμετέρων φ292, ήπιον υ326, θυμαλγέα 5272, θυμοδ- ακής 5185, κακω E65Q, κερδαλέον^ 4, κλοπίων, ν295, κρατερόν 5, μειλίχιον/οισι 2, δδε/τόνδε 3, οίον 2, όνείδειον 2, πάντας/εσσι 2, παντοϊοι Κ248, πεπνυμένον 2, πινυτόν Mus. fr. 11,1 Diels, ποιον 7, πολέες/ων 2, πυκινοΐσιν /23, σκολιοϊς Ορ. 194, σόν/οϊσιν 2, στυγερω h. 7,25, τετελεσμένος Α 388, τοϊον 5777, τόν 17, τούτον 3, ύγιής Θ524, ύπερ- φιάλους 5774, φίλοι Β796, χαλεπώ/οϊσιν 4 2 subj.
of verb : άνδάνω 3, άφ- π387, έπι- 7, ήραρεν δ777, δάκε £493 (cf. 5185), είμί 5, ένι Κ248, nom. sent. /124, 5185, Pan. fr. 30 ρ. 186 Ber.(?), μελήσει α358, έπλετο 4 3 obj.
of verb 3a gen. (pl. exc. Λ781: ήρχον): άκούω 2, άμαρτάνω 1, άρχω/ομαι 29, έμπάζομαι 5, κλύω 3, cf. άπυστος 5675f. 3 b dat. (sg. exc. K295): πείθομαι 7,
άπίθησε A22\, cf. 7783 3 c acc.: άγαμαι 6, άπαγγέλλω
1, 	άγομαι 1, άγορεύω 4 (cf. y<62), έπαινέω 2, άκούω 33, άλέομαι 1, άναίνομαι 1, άπειλέω 1, άτιμάω 2, βυσσοδομεύω 1, γιγνώσκω 1, δέχομαι 1, ποτι- 1, είπεΐν 87, άπο- 2, δια- 1 (w. άπό Hes. fr. 280,7 ?, έν 9, μετά 6, πρός 40), έλέγχω 1, έννέπω 1, ένίσπω 5, έρέω 1, έχω 2, ιθύνω 1, ύφίστημι 1, έπικεύθω 1, κλύω 1, λάζομαι 2, καταλέγω 1, μυθέομαι 1, νοέω 2, οίδα 2, άποίσω 1, δνομαι 1, όφέλλω 1, πιφαύσκω 1, τελέω 2, έπιτέλλω 5, έντίθεμαι 2 (cf. 7783), συν- 2, έπιτρέπω 1, υφαίνω 1, φέρω 2, φημί 13, φράζω 13, έπι- 1 4 obj. of prep.: περί -ων 0284 5 dep. gen.: sg.: w. έπισχεσίην φ7\, τελευτή 7625 pl.: w. έπίκλοπος X 281, ρητηρα 1443, τέλος 156, 77 83 (cf. 7107, 7369), ώρη λ 379 7 collocations: w. έπος ÄT190, Υ248, 5 597,
λ561 (L3 22), έργον 1443, 7242 (cf. α358, x223f.), w. τελευτή 1625, τελέω Α388, 5776f., ol95f., τέλος 756, 7783, 7107, 7369, see L4, Β. Gundert, Τέλος u. τελεΐν bei Hom., Diss. Kiel 1983, 22f., 59, 84-86, 150-157 W. Beck
μυΐα [6‘] E < onomatop. mu- (L. Gil Fernandez, Nombres de Insectos, Madrid 1959, 20). — Deriv.: κυνάμυια', μυρίος 7
B fly (order of diptera)', epith. άδινάων £469, άγρια φύλα 731; 4x similes (1,2). Cf. εύλή, οίστρος 1 swarm- ing at milk: house-flies (musca domestica)', see Moulton, Similes, Göttingen 1977, 30; Fränkel, Hom. Gl. 71 £469 ήύτε -άων άδινάων έθνεα πολλά, ' αϊ τε κατά σταθμόν ήλάσκουσιν ' ^ώρη έν είαρινή, δτε τε γλάγος άγγεα δεύειΛ, τόσσοι έπί Τρώεσσι κάρη κομόωντες Αχαιοί ' έν πεδίω ϊστ- αντο διαρραϊσαι μεμαώτες 77641 οί 5’ αίεί περί νεκρόν όμ- ίλεον, ώς δτε -αι ’ σταθμώ ένι βρομέωσι περιγλαγέας κατά πέλλας ' u Λ 2 drawn to living skin 40131 βέλος έχεπευκές άμυνεν. ’ ή δέ τόσον μέν έεργεν άπό χροός, ώς δτε μήτηρ ' παιδός έέργη -αν, δθ' ήδεϊ λέξεται ϋπνφ P57Q καί οί -ης θάρσος ένί στήθεσσιν ένήκεν, ' ή τε καί έργομένη μάλα περ χροός άνδρομέοιο ’ ίσχανάφ δακέειν, λαρόν τέ οί αίμ άνθρώπου, see Fränkel, Hom. Gl. 12 and cf. Φ394Γ Here, and perh. Δ131, a bloodsucking dipteron: perh. deer fly (Chrysops) or stable fly (Stomoxys), perh. even gnat or mosquito, see Keller, Tierwelt II 447, Körner, Hom. Tierwelt 88, cf. Davies, Greek Insects, London 1986, 164 3 drawn
to wounds of the slain: blow-flies (calliphoridae), see Körner, op. cit 87 f., εύλή above 725 δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου άλκιμον υιόν ' -αι καδδϋσαι κατά χαλκοτύπους ώτειλάς ' εύλάς έγγείνωνται, άεικίσσωσι δέ νεκρόν — ' έκ 5’ αιών πέφαται - κατά δέ χρόα πάντα σαπήη 31 τφ μέν έγώ πειρήσω άλαλκεϊν άγρια φύλα, ' -ας, αϊ $ά τε φώτας άρηϊφάτους κατέδουσιν W. Beck
277
278


Μυκάλη
Μυχήνη
Μυκάλη [Γ, lh] Geb. in Kleinasien, ggüber von Samos (heute Samsun dagi), gehört zus. mit Milet u. d. Mäander in das Gebiet der Karer, B869 (κ-ης τ' αίπεινά κάρηναΛ); es gehört zu den Örtlichk.n, die es nicht wagen, die schwangere Leto aufzunehmen, h. Ap. 41 (L Jt genannt nb. Samos u. Milet) B. Mader
Μυχαλησσός [1‘, lh] E mit vorgr. Suffix -σσ- gebildet; vgl. Μυκάλη u. Fick, Vorgr. Ortsnamen 81
B Stadt in Böotien, B498 (εύρύχορον -ov); Μ. liegt an der Straße von Chalkis/Euripus nach Theben, Ap. kommt auf seinem Wege nach Delphi dort vorbei, h. Ap. 224. — Historisch gut bezeugt, vor dem 5. Jhd. von einiger Bed., eigene Münzprägg. bis ins 4. Jhd. v.; z.Z. des Paus, in Ruinen (1, 23, 3; 9, 19,4), vgl. Giovannini 24. 33. Mit großer Wahr- scheinlichk. ident, mit den antiken Resten von Rhitsona (s. E. Meyer, Kl.P. III, 1505 f.; Braun, Griechenl.-Lex. 443 jeweils m. Lit.), dann aber bisher fast ohne myk. Funde (H. S. -L. 22 gg. Burr 21 f., doch s. auch Gaz.2 C 34)
B. Mader
μυχάομαι [6', 3°, 1H] E onomatop.; Trennung des Aor.- Stamms μύ- vom Praes./Perf. μύ- (Tichy, Onomatop. Verb. 37 f.) hat keine semant. Grundlagen, s. B Abi.: έρίμυκος, μυκηθμός F Präs, μυκώμεναι 1, Aor. μύκε 1, μύκον 3, Perf. μέμυκε 1, (άμφί) μέμυκεν 1, έμεμύκει 1, μεμυκώς 2 Μ 1 (ΰ) la im longum [---] μέ-ε Ορ. 508 [---] με-ώς Φ23Ί [~-χ] άμφιμέ-εν «227; με-ώς Σ58Ο [«J* ] έμε-ει μ395 1 b in den brevia [-!««] -ώμεναι «413 2 (u)
-[«-] ^πύλαι -ονΔ Ε749 = Θ393 -[««] μέγα δ' άμφί L j Λ/460; μέγα δ' άμφί σάκος -ε Κ260 Σχ sch. D Ε 749: -ον ήχησαν, άνεωχθησαν, άπό τοΰ παρακολοθοϋντος; Υ260: -εν' έψόφησεν, ή μεταφορά άπό της φωνής; sch. Barn. κ413: -ώμεναι' βοώσαι, μυκηθμός γάρ ή φωνή τών βοών; κ227: άμφιμέ -ε\τ έπήχει, περιήχει; μ 395: έμε -ει' μυκηθμώ όμοιον ήχον άπετέλουν L 1 Kaimio, Charac- terization; 2Kokolakis, MPhLond IV 1981,92 f.; 3Krapp, Akust. Phänomene; 4Tichy, Onomatop. Verb.; H’ucker, Greek Verbs 219
B muhen, brüllen (1), dröhnen, widerhallen (2) — unterschied!. Bed. nicht analog den Tempusstämmen. Übertragg. des „Brüllens“ von Rindern auf andere (auch leblose) Subj. und Verwendg. für dröhnen (bei Aufprall von Gegenständen) und widerhallen wie bei anderen Schallverben (z.B. άύω, άυτέω, βοάω, βραχεΐν), vgl. L1 u. L2 zur Metaphembildg. Akk. Obj. bzw. adv. Bestg: άδινόν, μακρά, μέγα. — Wortf.: zu 1: βραχεΐν, έρεύγομαι, vgl. στενάχω; zu 2: s. άύω Β6 1 muhen, brüllen «413 (Gl.) άδινόν -ώμεναι άμφιθέουσι (Kälber) ' μητέρας, vgl. P4f. (κινυρή) Σ58Ο (Schildbeschr.) ταύρον έρύγμηλον έχέτην (zwei Löwen)· ό δέ μακρά με-ώς 1 έλκετο, vgl. u. Φ23Ί μ 395 κρέα δ' (sc. der geschlachteten Helios -Rinder) άμφ' όβελοΐς έμε-ει (έμε-εον, [όβελοΐσι] μέ- κει w.ll.), 1 όπταλέα τε καί ώμά' βοών δ' ώς γίγνετο φωνή Φ23Ί τούς (sc. Leichen d. Tr.) έκβαλλε (Skam.) θύραζε, με-ώς ήύτε ταύρος, 1 χέρσονδε, zu Lärmen von Wasser vgl. βραχεΐν (Φ9), βρυχάομαι (P264), ίάχω, κελαδήσαι, στενάχω (L3 168ff.), zur Stiergestalt d. Flusses vgl. L3 154 Op. 508 (ός τε) έμπνεύσας ώρινε (Nordwind), μέ-ε δέ γαϊα καί ύλη (καί πάσα βορΐ τότε νήριτος ύλη) brüllt'm Wind, nicht „dröhnen“ (L4 38); zur ant. Abi. von μύω s. West z.St. ΕΊ49 αύτόμαται δέ πύλαι -ον ούρανού, ας έχον ΤΩραι — Θ393, die Tore brüllen von selbst, wie immer Nebeneinander von αύτόμαται und Funktion der Horen gedacht ist (s. s.v. αυτόματος), μ. zu verstehen wie p48 (άνέβραχεν) 2 dröhnen, widerhallen M46Q πέσε δέ λίθος εϊσω ' βριθοσύνη, ^μέγα δ' άμφίΛ πύλαι -ον, ούδ' άρ' όχήες ' έσχεθέτην, anders als ΕΊ49 = Θ393 kein aktiver Lärm, sondern durch den Stein herbeigeführt, durch άμφί als hallend gekennzeichnet, vgl. s.vv. ήχέω, ίάχω B4 K260 έν δεινφ σάκει ήλασεν (Aen.) όβριμον έγχος, ' σμερδαλέω' L , σάκος -ε δουρός άκωκή (-ή vulg.), viell. auch aktiv zu verstehen, weil der Schild ήφαιστότευκτον (L2 92); aber auch andere Schilde „dröh4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
nen“, vgl. Wortf. «227 (Polites:) „ένδον γάρ τις ' καλόν άοιδιάει, δάπεδον δ' άπαν άμφιμέ-εν (άμφιβέβηκεν ν.1.), ' ή θεός ήέ γυνή"
D ν.1. 1439 Μ. Schmidt
μυχηΟμός [V, 1°] Σχ sch. D Σ575: -ώ' μυκήσει; sch. Barn, μ 265: -ού' της τών βοών φωνής Β Muhen von Rindern, vgl. κινυρή PS Σ5Ί5 (Schildbeschr.) -φ δ' άπό κόπρου έπεσσεύοντο (Rinder) νομόνδε μ 265 -ού τ' ήκουσα βοών αύλιζομενάων ' οίών τε βληχήν
Μ. Schmidt
Μυχήναι, Μυχήνη [6*, 2°] Ε bereits in äg. ON-Liste aus ägypt. Quelle, vgl. Lehmann, in: Coll. Raur. 2, 109; Name wohl vorgr.; idg./griech. Etym.n bei Frisk s.v., abgelehnt von Chantraine s.v. (zum Suff, -ηνη s. jedoch Kiechle, Lakonien u. Sparta, München /Bin. 1963, 12 A. 4). Nach Nilsson, GrR 1, 349 ist die Heroine Μ. (s.d.) viell. anal, zu Άθήνη /Άθήναι als alte Burggöttin (später von Ath. verdrängt) ggüber dem ON primär; dann auf jeden Fall vorgr.
Μ 1 Μυκήναι/η·. [J-] -ας B569 [--χ] εύρυάγυια -η Δ52, πολυχρύσοιο -ης //180 = Λ46, /304; -ης 108; -ας Δ3Ί6 2 -ηθεν. [„<-*] /44
L ’Wace-Stubbings, Companion 386—398; 2Schachermeyr, Kl. Ρ. III, 1506-1514; 3Steiner, Saeculum 15, 1964, 381; 4Gaz.’ Nr. 1; 5Deger, Herrschaftsformen 120f.; 6H. S.-L. 64; 7Gaz.2 A. 1 (S. 11-17); 8Loptson, AC 55, 1986, 42-65; 9Hen- nig, Griechenl.-Lex. 443—448
B Stadt in der Argolis in strateg. beherrschender Lage (über die Ebene von Argos u. die Straßen nach Korinth u. Zentralgriechenland, s. L9 387 u. Karte S. 388); seit FH (frühhell.) nachweisbar, u. von MH an von stark zunehmender Bed., wird SH I/III zum Zentrum der „Myk.“ Kultur (Raubzüge nach Kreta bzw. in seinen schwindenden Machtbereich sind u.a. nach L2 1508 eine Ursache seiner Macht u. seines Reichtums); gg. 1200 zerstört, existiert aber noch als kleine teils selbständige, teils von Argos abhängige Stadt weiter (Kontinuität über den Zusammenbruch wahrsch.); z.Z. des Paus, nur noch Ruinen, s. L1 2467 m. Lit. — Bei Hom. ‘Hauptstadt* im Reich des Ag., aber deutl. nicht nur der im Kat. B 569 ff. genannten Städte, sondern weit darüber hinaus, wenn auch kaum aller gg. Troja versammelten Gr. (L1 387 „embra- ced most of Greece“ geht sicher zu weit; vgl. einers. B108 Αργεί παντί άνάσσειν; andrers. Α 281 [Ag.] φέρτερός έστιν, έπεί πλεόνεσσιν άνάσσει, ferner die Fiktion des Freiereides). Ansch. wurden einige andere im Kat. aufgezählten ‘Reiche’ als Teile dieses Großreiches aufgefaßt, so das Lakonien des Men. (Doppelkönigtum Ag.-Men.? s. L5), viell. auch das Argos des Diom. u.a.m., wohl ausschließl. auf der Peloponnes (s. L8). Das würde zu der aus den archäolog. Daten erkennbaren führenden Rolle von Μ. passen, nur führt das ‘Reich’ des Ag. i.d.R. seltsamerweise selbst bei Hom. überwiegend den Namen Argos u. Μ. spielt in den sonstigen Mythen, auch spez. der Argolis, eine rel. geringe Rolle. — Ag. König von Μ.'. //180 s Λ 46 (Lπολυχρύσοιο -ηςΛ), B569 (έϋκτίμενον πτολίεθρον), 144 (-ηθεν); nach seiner Ermordg. herrscht Ai- gisthos über Μ., /304 (L J. — Μ., Argos u. Sparta sind die Lieblingsstädte Heras, λ52 (εύρυάγυια); eine Frau wie Pen. gibt es nirgendswo im achäischen Land, weder in Pylos, noch Argos oder Μ., noch in Ithaka selbst u. auf dem Festland, φ!08 — Tyd. u. Polyneikes kamen vergebl. nach Μ., um Hilfe gg. Theben zu bekommen, 4 376
B. Mader
Μυκηναΐος [2‘] Mann aus Mykene, Mykener 0638 (Hektor tötet) -ον Περιφήτην 643 έν πρώτοισι -ων έτέτυκτο (Periphetes)
D Rhakios viell. Mykener in den Epig., s. fr. 3 p. 27 Dav. B. Mader
Μυχήνη [1°, 1H, le] Eponyme der Stadt Mykene, doch s. Μυκήναι E; nach fr. inc. loci intra Cycl. ep. 6 p. 75 Dav. 279
280


Μυκήνη
Μυρίνη
Tochter des Inachos u. der Ok.-T. Melie, von Arestor Mutter des Argos; nach Hes. fr. 246 T. des Inachos u. Gattin des Arestor; vgl. App. Wird ß 120 nb. Tyro u. Alkm. als Heroine der früheren Generationen Pen. ggübergestellt
B. Mader
μύλαξ [1*] Σχ sch. D z. St.: τραχέσι λίθοις B (zu μύλη, zum Suff. Risch §59a:) Mühlstein = großer, schwerer Stein als Wurfgeschoß im Kampf, vgl. μυλοειδέϊ πέτρω (Η 270), zur Form λίθακι πέτρη (ε415); nur: Μ161 (χερμαδ- ίοισιν βάλλον, κόρυθες <5) άύτευν ' βαλλόμενων -άκεσσι, vgl. 380f., 445ff. (große Steine beim Mauerkampf)
H. W. Nordheider
μύλη [3°, 1H] E ererbtes Verbalnomen; Wz. verw. mit lat. molö, dt. mahlen, vgl. Kluge-Seebold s.v.; Tischler, HEG
II 102; Wz. in anderer Abl. bereits myk., vgl. DMic. I 438 s.v. me-re-u-ra — Abl. μύλαξ, -ήφατος, -οειδής, s.a. -ιάω L Ameis-H. zu η 104; Blümner, Technologie I 21; L. A. Moritz, Grain-Mills and Flour in Classical Antiquity, Oxford 1958; Bruns, Arch. Hom. Q 12. 35; Osiris 9, 1950, 233 ff.
B eigtl. Mahlende, Mahlstein (s. Abl. -οειδής ‘mühlsteinartig’): (Hand-)Mühle, bei der das Korn zwischen zwei Steinen (einem mittels Kurbel drehbaren oberen u. einem unbeweglichen unteren) zerrieben wurde (s. L u. μύλαξ μυλήφ- ατος; * mahlen’ heißt (κατ)άλέω, άλετρεύω); von (zahlr.) Mägden betrieben in der Palastwirtschaft des Alkin., Od. η 104 πεντήκοντα δέ oi (Alkin.) δμωαί κατά δώμα γυναίκες 1 αί μέν άλετρεύουσι -ης έπι μήλοπα καρπόν, 1 αί δ' ιστούς ύφόωσι καί ήλάκατα στρωφώσιν, in Aufz. Alkin.’ Reichtum veranschaulichend (vgl. /421 ff. έργα) = Hes. fr. 337 i>106.
III (γυνή άλετρίς) πλησίον, ένθ' άρα οί (Od.) -αι ήατο ... 1 τήσιν δώδεκα πάσαι έπερρώοντο γυναίκες 1 άλφιτα τεύχουσ- αι καί άλείατα ... ' 2 νν. 1 ή ρα -ην στήσασα έπος φάτο ließ stillstehen, hielt an (s. ϊστημι IIΑ 2), hatte als einzige ihr Pensum (das zugeteilte Korn) noch nicht verarbeitet (άφαυροτάτη); s. Arctos 6, 1969, 13 H. W. Nordheider
μυλήφατος [1°] (Kompos. aus μύλη u. θείνω:) von der Mühle (den Mühlsteinen) zermalmt, sc. Korn, vgl. πυρόν άλεσσαν (ι>109), άλετρεύουσι μύλης έπι (η 104); nur β355 (Tel. wünscht Reiseproviant: „είκοσι) μέτρα -ου άλφίτου άκτης “ Η. W. Nordheider
μυλι(άω) [1Η] Ε zu μύλη, ‘Zerdehnungsform’, hes. Neubildg. entspr. hom. φυσιόωντες (VE), s. Risch § 112 d; Troxler, Sprache Hesiods 228 A. 39 B nur Ptz. -όωντες: (mit den Zähnen) mahlen, d.h. vor Hunger knirschen, u./od. vor Kälte klappern, + λυγρόν, von Tieren im Winter, nur Op. 530 κεραοί καί νήκεροι ύληκοΐται 1 λυγρόν -όωντες (μαλκιόωντες Crates, ν. West ad 1.) άνά δρία βησσήεντα 1 φεύγουσιν (suchen σκέπα, πυκινούς κευθμώνας)
Η. W. Nordheider
μυλοειδής [Ρ] Σχ sch. D ζ. St: στρογγύλω. ή τραχεϊ Β (zu μύλη:) von der Gestalt eines Mühlsteines, groß wie ein Μ., vom Wurfgeschoß des Aias (vgl. ζ. Β. Λ/381) im Kampf, vgl. μυλάκεσσι H270 (πολύ μείζονα λάαν άείρας) άσπίδ’ έαξε βαλών -ειδέϊ πέτρω, steigernd (πολύ μείζ.), μ. das Non plus ultra ggüber Hektors Stein (264 λίθον μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε) Η. W. Nordheider
μύνη hapax Ε zu nachep. μύναμαι (Ale. fr. 392 Voigt), ep. άμύνω Σχ sch. Barn, φ 111: -η ar προφάσεσν μύσαντα τά δμματα σκέπεσθαι, τί χρή δράν τούτου γάρ χάριν προφασίζονται, ϊνα έπιμείνωσιν. οί δέ, κατασιωπώντες, παρά τό μύειν τό στόμα Β wahrsch. Vorwand, Abwehr, viell. auch Trödelei plll (Tel. zu Freiem:) „άλλ' άγε μή -ησι παρέλκετε μηδ' έτι τόξου 1 δηρόν άποτρωπάσθε τανυστύος, όφρα ίδωμεν**, Bed. nur aus Kontext (dat. instr. zu παρέλκειν: also Mittel der Verzögerung) u. Parallele zu Ale. (s. E; mit ant. Erklärung: „vorschützen“) erschließbar Μ. Schmidt
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Μύνης [2‘] E nichtgr.; -ητ -Suff, möglicherweise illyr. nach v. Kamptz 144 f., 376; Scherer (in Stud. z. ant Epos 39) verweist auf kleinasiat. PN-Sippe Μουνας Μουνις\ nach Fick -Bechtel, Gr. Personenn. 430 zu Μονηνία, dem „alten N.“ von Pedasos, woher nach den Kyprien Briseis stammen soll (s. Kulimann, Quellen 209)
B Herrscher von Lymessos, Sohn des Euenos, Bruder des Epistrophos, viell. Gatte der Briseis (s. Wathelet, Dict 2, 1439 Anm. 6); anläßl. der Zerstörung von Lymessos u. Theben tötet Ach. ihn u. seinen Bruder, B692 (-τ/τ[α] ... καί Έπίστροφον έγχεσιμώρους), Τ296 (πόλιν θείοιο -ητος), vgl. allg. Reinhardt, Ilias 53 f. B. Mader
μύξαι f. pl. [1H] E zu *(s)meug/k-, vgl. Chantraine, Dict. 726 B Schleim, Rotz normalerweise aus Dezenz vermieden, vgl. Longin. 9.5 z.St. u. II Sp. 164, 21 ff. Sc. 267 της (Άχνύς [ci. West ZPE 67, 1987, 18f. ]) έκ μέν ρινών -αι ρέον, έκ δέ παρειών 1 αιμ' άπελείβετ' έραζ* (ή δ* είστήκει δάκρυσι μυδαλέη). — Wortf.: αιμα, άφρός, βρότος, δάκρυ(ον), ίδρώς, κόπρος, ρίς, ρύπα, στέαρ, χνόος
Μ. de Leeuw
μυρίχη [4*, lh] Ε Lw. unbek. Herkunft; in L1 für semit. gehalten (dagg. L3 15, s.a. Frisk s.v.); Länge des t (nur <2>350 u. im Adj. -ίνω, Z39) metr. bedingt (vgl. L3 14). — Abl.: μυρίκινος Σχ sch. D K466: -η θαμνώδες φυτόν L !Lewy, Fremdw. 44; 2Fellner 18; 3Solmsen, Unt. 1, 14f.; 4Herzhoff, H. 112, 1984, 268
B Tamariske (tamarix parviflora, s. L4), Holzgewächs, als Strauch u. Baum u. bes. an feuchten Stellen wie an Uferböschungen vorkommend, m. rutenförmigen üppigen Zweigen (vgl. K467 έριθηλέας όζους, L2), zartrosa blühend, von Schliemann in Übereinstimmung m. den Angaben der II. als eine der häufigsten Baumarten am Ufer des Skam. vorgefunden (vgl. L2, L4) K466 ώς άρ'έφώνησεν (Od. nach Tötg. Dolons), καί άπό έθεν ύψόσ' (ύψοΰ codd.) dfipef ' θηκεν (sc. die erbeuteten Waffen) άνά -ην 467 συμμάρψας δόν- ακας -ης τ* έριθηλέας όζους, ' μή λάθοι αύτις ίόντε (Od. u. Diom.) θοήν διά νύκτα μέλαιναν Φ18 αύτάρ ό διογενής δόρυ μέν λίπεν αύτού έπ' όχθη 1 κεκλιμένον -ησιν 350 καίοντο πτελέαι τε καί ίτέαι ήδέ -αι (die Ufer des Xanthos brennen) h. Merc. 81 (Hermes stellt Sandalen aus Flechtwerk her) σάνδαλα ' άφραστ' ήδ' άνόητα διέπλεκε, θαύματά έργα, ' συμμίσγων -ας καί μυρσινοειδέας όζους
G. Markwald
μυρίχινος [Ρ] Σχ sch. D Ζ39: τό της μυρίκης. είδος δένδρου, δοτική ενικών Β von der Tamariske, Stoffadj., zur metr. Länge des fs.o., s.v. μυρίκη Z39 (Adrasts Gespann streift Gesträuch:) ϊππω (-οι v.l.) γάρ οί άτυζομένω (-οι v.l.) πεδίοιο 1 όζω ένι βλαφθέντε -ω G. Markwald
Μυρίνη [1'] Ε nichtgr., nach L6 Stamm *mur(a) (vgl. L4) m. vorgr. -n -Suff, (-ίνη, -ηνη); ‘tyrrhen.’ nach L’ wegen der gleichnam. Stadt auf Lemnos (vgl. Ethn. morinail auf der Stele von Lemnos, s. L3)
Σχ s. ant. Deutungen bei L5
L ’Fick, Vorgr. Ortsnamen 66. 105; 2Güntert, Sprache d. Götter ..., Halle 1921, 106f.; 3Kretschmer, Gl. 21, 1933, 91; 4Heubeck, BN 1, 1949 /50, 270ff.; 5ders., WJA 4, 1949 /50, 203ff.(- Kl. Sehr. 100f.); Sr. Kamptz 137. 310; 7Kullmann, Quellen 303; ’Art. Βατίεια, oben II Sp. 48, 19 ff.
B (in der späteren Überl.) Amazone, Epon. der gleichnam. Stadt, die in der Ebene von Troja gefallen sein soll; ihr ‘Grabmal* (wohl nicht nur ein natürl. Hügel: ^περίδρομος ένθα καί ένθαΛ) bei Troja kannte man offenbar noch z.Z. Hom.s £?814 (vor der Stadt in der Ebene ist ein schroffer Hügel) L j, ' την ήτοι άνδρες Βατίειαν κικλήσκουσιν, ' άθάνατοι δέ τε σήμα πολυσκάρθμοιο -ης, die schwerverständliche (wenn zu Βάτεια, nach jüngerer!?] Trad. Frau des Dardanos, s. L5 203, vgl. 204) oder ‘menschlich’ oberflächliche Benennung (wenn — wohl nach dem Augenschein — zu
281
282


Μυρίνη
Μυρμιδόνες
βάτος, vgl. L8) wird in der Göttersprache (L2) korrigiert bzw. verdeutlicht: es ist kein bzw. nicht nur ein * Domenhügel *, sondern ein Grabmal der * schnellen (Amazone) M.\ die sich viell. schon hinter dem Namen Βάτεια verbirgt (s. L5, vgl. L8). — Nach L7 ein Anachronismus, da das Bündnis der Tr. mit den Amazonen in der Aeth. vorausg. werde, und ihr Vorstoß nach Phrygien (Fl89) habe die Troas nicht berührt; doch setzt Hom. damit immerhin in der Zeit vor dem troj. Krieg Amazonen in Kleinasien voraus B. Mader
μΰρίος [16', 16°, 5H, 2h, 2e] E uncertain, see Chantraine, Dict. s.v.; rel. to μυΐα (cf. B469ff.)? F -ίον 2, -ίοι 10; -ίαι 4; -ίον 2, acc. -ίον 1; -ία 5, voc. -ία 1, -ία 10, -ί(α) 6. — On accent LSJ.
Μ 1 μ.] -Γο416 μ.] -ΓΑ2, Β272 μ.]-Γο316. 367, ω283 2 [i..] -ίοι/αι έν δέ ¥Ί34, 0632; -ίοί είσιν
Hes. fr. 278,3; -ίοι Β468, «F29, 17110, κ 120; -ίαι /1434, Μ 327; -ίον Φ320; -ία έδνα Hes. fr. 26, 37; -ία φύλ’ Choer. fr. 2 (= Suppl. Hell. 318), 2 Colace; -ία /699 μ..] -ίοί είσιν Op. 252; -ία φύλα Cypr. fr. 1, 1 ρ. 35 Dav.; -ία Ρ220, μ 97, Ορ. 100 [-..] μάλα -ίοι/αι ρ422 = τ78, ο556; -ίοι εϊσ π 121; -ίον Κ282 [-..] -ίον Σ88, ο452, h. Merc. 24; έπεί πόρε L-ia έδνα, /7190, Ύ472, λ 282, d Hes. fr. 43 a, 21; -ία 0639, /J16, κ9, λ 632, h. Αρ. 55
Σχ sch.min. P.Achmim 2, P.Mich. inv. 1588, P.Berl. inv. 5014 on A2: πολλά, sch. D A2: -ία' άορίστως άντί τοΰ πολλά, Β272: -ία' πάμπολλα άγαδά, Β468: -ίοι· πολλοί
Β ref. to a very large indefinite number or quantity (also sg., see 2 b): a large or vast number of, countless, * myriad ’; collective (2) immense, inexhaustible, ten-thousand Hes. fr. 278,3 (1 b5, possibly Op. 252 in laß); intensification — usu. hyperbolical — of (μάλα) πολύς. — Wdfld.: άσπετος (q.v.) and άδέσφατος, άμέτρητος, άπειρέσιος, άπειρων (all metr. different), δεκάχειλοι, μάλα/ήλιδα πολ(ύς). — Synt.: ntr. pl. subst. Β2Ί2, ß\6, uOp. 100j (w. dep. adj. Β2Ί2, L j); w. μάλα o556, π 121, ρ422 = τ78, τρίς Op. 252; tog. w. άριδμόν Hes. fr. 278, 3; w. appos. πουλύς όμιλος δ 110, w. nature comparison B468, 9^134 1 plural (φύλα,
έδνεα in 2 a) la of living beings laa people countless'. B468 (the marshalled Greeks) -ίοι, όσσα τε φύλλα καί άνδεα γίγνεται ώρη ¥Ί34 (there followed a cloud of infantry) -ίον έν δέ μέσοισι φέρον Πάτροκλον έταίροι an exceeding large number: ^29 (they sat down by Ach.’s ship) -ίον αύτάρ ό τοίσι τάφον μενοεικέα δαίνυ, cf. Π168ff. δ 110 (they went to the agora) άμα δ’ έσπετο πουλύς όμιλος, 1 -ίοί’ άν δ’ ϊσταντο νέοι πολλοί κ 120 (the Laestrygones came from all directions) -ίοι, ούκ άνδρεσσιν έοικότες, άλλά Γίγ- ασιν ρ422 ήσαν δέ δμώες μάλα -ίοι άλλα τε πολλά (which make men wealthy) = τ78 π 121 (My father left me as his only son at home) τώ νύν δυσμενέες μάλα -ίοι εϊσ ένί οϊκω (cf. π246ff.) for collectives see 2a below laß divinities countless Μ32Ί κήρες έφεστάσιν δανάτοιο ‘ -ίαι, άς ούκ έστι φυγεΐν Ορ. 252 τρίς γάρ -ίοί (ν.1. χίλιοι) είσιν έπί χδονί πουλυβοτείρη 1 άδάνατοι Ζηνός φύλακες δνητών άνδρώπων, that Hesiod meant to posit a limited number (thirty-thousand, see Hes. fr. 278, 3 in lb8 below) seems quite unlikely (but cf. Th. 364), see West ad 1. and H. Schaefer, Historia 10, 1961, 298f.; on accent LSJ lay animals countless μ 97 δελφϊνάς τε κύνας τε καί εϊ πόδι μεϊζον έλησι ' κήτος, ά -ία βόσκει άγάστονος Αμφιτρίτη exceedingly numerous : Δ 434 ώς τ όΐες πολυπάμονος άνδρός έν αυλή ' -ίαι έστήκασιν άμελγόμεναι γάλα λευκόν 0632 (like a lion attacking cows) αϊ ρά τ έν είαμενή έλεος μεγάλοιο νέμονται 1 -ίαι, έν δέ τε τήσι νομεύς οΰ πω σάφα είδώς ο 556 ένδα οί ήσαν ΰες μάλα -ίαι Cf. Λ 245. 704, ι 118, u211,Vita ρ. 20,8 1b ntr. pl. (see also 2) Iba as subst and w. subst. adj. countless'. ß\6 (ήρως Αιγύπτιος) ός δή γήραΐ κυφός έην καί -ία ήδη I Β2Ί2 ώ πόποι, ή δή -ί’ Όδυσσευς έσδλ ά Ορ. 100 (Hope alone remained in the jar) άλλα δέ -ία λυγρά κατ άνδρώπους άλάληται, see Neitzel, Η. 104, 1976, 397ff. and cf. κήδεα (1 Βζ below) see also o367 in 1 be and cf. δ 75, v424 1 bß wares a large
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
number o416 (Φοίνικες) τρώκται, -C άγοντες άδύρματα νηί Iby edibles exceedingly many. ο316 (I could mix with the suitors) εϊ μοι δείπνοv δοΐεν όνείατα -ι έχοντες + κ9 1 b6 fruits, plants: h. Ap. 55 (Leto to Delos) ούδέ τρύγην οϊσεις, ουτ άρ φυτά -ία φύσεις ten-thousand: Hes. fr. 278, 3 (how many figs on the tree?) -ίοί είσιν άριδμόν, άτάρ μέτρον γε μέδιμνος (see 1 aß above) Ibe presents, bride- prices 'an exceedingly large number ofy (but cf. 2bß): / 699 (you besought Ach. in vain) -ία δώρα διδούς- ό δ’ άγήνωρ έστί καί άλλως ω 283 δώρα δ’ έτώσια ταύτα χαρίζεο, -C όπάζων (guest-gifts) Π190 ήγάγετο προς δώματ, έπεί πόρε -ία έδνα = Ύ472βΧ· = A282ex· + Hes. fr. 26,37. 43 a, 21 (ύπέσχετο) ο367 τήν μέν έπειτα Σάμηνδ’ έδοσαν καί -ί’ έλοντο, cf. Iba above cf. v!35, υ342, Th. 399, Hes. fr. 22,6. 204,54; 77178, r529, Hes. fr. 198,10 lb; woes countless (but see 2 b γ): A 2 ή -ι Αχαιοϊς άλγε έδηκε Ω 639 άλλ’ αίεί στενάχω καί κήδεα -ία πέσσω, ' αύλής έν χόρτοισι κυλινδόμενος κατά κάπρον 2 collective 2a plural: tribes (cf. laa) P220 κέκλυτε, L-ia φύλα3 περ- ικτιόνων έπικούρων Cypr. fr. 1, 1 p. 35 Dav. ήν ότε L u κατά χδόνα f πλαζόμενα 1 < > βαδυστέρνου πλάτος
αϊης Choer. fr. 2 (= Suppl. Hell. 318), 2 Colace παρά δέ κρήνας άρεδούσας 1 -ία φύλ’ έδονεΐτο πολυσμήνοισι μελίσσ- αις 1 < εϊκελα> I λ 632 άλλά πριν έπί έδνε άγείρετο -ία νεκρών 1 ήχή δεσπεσίη size of group rather than number of groups, cf. h. Ap. 298, 27469 2 b singulär 2ba
shingle (cf. 1 b) Φ320 (1’11 bury him in sand) άλις χέραδος περιχεύας 1 -ίον, ούδέ οί όστέ’ έπιστήσονται Αχαιοί 1 άλλέξαι 2b β price invaluable (cf. Ibe): ο452 (We’ll take the boy w. us) ό δ’ ύμΐν -ίον ώνον άλφοι, όπη περάσητε, cf. h. Cer. 173, ξ29Ί and άξιος Β 1 (Bravo, DHA 10, 1984, 113) 2by woe, distress (cf. ΙΒζ) Σ88 νύν δ’ ϊνα καί σοί πένδος ένί φρεσί -ίον είη 1 παιδός άποφδιμένοιο, τόν ούκ ύποδέξεαι αύτις I Κ282 έστη, κάδ δ’ άχος οί χύτο -ίον όφδαλμοϊσι (because the spear had just missed him; Leaf suggests adv.) Cf. A621, r512, y/248ff. 2bö delight h. Merc. 24 ένδα χέλυν ευρών έκτήσατο -ίον όλβον, cf. Ορ. 379, Sc. 204
D !P165a, v.l. (9562 Zen, Th. 364 (sch. Pi.); Hes. fr. 150,21. 180,7 suppl. W. Beck
μύρμηξ m. [2H] E Lw. m. Entspr. in anderen idg. Sprachen, vgl. lat. formica L1'3 L ’W. Merlingen, E. ältere Lw.schicht im Gr, Teil I, Wien 1963, 75; 2Hester, Minos 9, 1968, 223; 3Skoda, Redoublement 178f.; 4M. Davies/J. Ka- thirithamby, Greec Insects, London 1986, 37—46 B Ameise Hes. fr. 33 a, 16 άλλοτε δ’ αύ γινέσκετο, δαϋμα ίδέσδαι, μύρμηξ, άλλοτε δ’ αυτε μελισσέων άγλαά φύλα fr. 205, 4 όσσοι έσαν μύρμηκες έπηράτου ένδοδι νήσου, 1 τούς άνδρας ποίησε βαδυζώνους τε γυναίκας G. Markwald
Μύρμηξ [1Η] Ameise, Vater der Melite, der Eponyme des gleichnamigen attischen Demos, Hes. fr. 225; auch als V. der Ephyre wird ein Μ. genannt (s. RE XVI, 1933, 1105 s.v. Nr. 4) u. Ameisen spielen eine wichtige Rolle bei der myth. Herleitg. der Myrmidonen u. ihres Namens, vgl. Hes. fr. 205, 4, Schmidt, RE a.O. IHOf. B. Mader
Μυρμιδόνες [39*, 3°, 3H] E wahrsch. nichtgr. VN auf -on- (vgl. Risch §24e; sowie L5 63, 66f, 126f.); aber nicht auszuschließen ein gr. Appell, auf -don- (vgl. Schwyzer I 529 f., Risch §25) zu μύρμος' φόβος (Hsch.) als Gruppenbezeichnung, allerdings nicht als „das Volk der Schreckgespenster“ (vgl. Pokorny I 749 s.v. mormo(ro)- „Grausen, grausig, bes. von Gespensterfurcht“?; Frisk II 255 s.v. μορμώ), synonym zu Φδίες „die Toten“ (vgl. L10), sondern Bez. einer Gruppe von Kriegern als die ‘Furcht-, Entsetzenerregenden* o.ä. (vgl. B); unwahrsch. die ‘volksetymologische* Deutung als „Ameisenleute“ (vgl. Hsch.: μύρμος' μύρμηκες', sch. A 180; unten G III; L2)
L !T. Allen, Homer (1924) 124—129 ; 2Carpenter, Folk Tale, Fiction and Saga (1956) 73; 3H. von Geisau, Kl. P. 3 283
284


Μυρμιδόνες
(1969) 1522 s.v.; 4W. Leaf, Homer and History (1915) Ulf.; 5A. MacKay, The Wrath of Homer (1948); 6J. Schmidt, RE XVI/1 (1933) 1108—1111 s.v. Myrmidones; 7H. S.-L. (1970) 126-131; 8F. H. Stubbings, CAH3 II/2 (1975) 347; ’Thomson, Frühgesch. 327; 10Wagenvoort, Mn. 21, 1971, 127; "Wace- Stubbings, Companion 296f.; ,2M. Μ. Willcock, A Commen- tary on Homer’s Iliad, Books I-VI (1970) 79 ad 2? 684
Σχ sch. A 180: ... λέγουσι τόνΔία τούς αύτόθι μύρμηκας άνδρωθηναι ποιήσαι, ένθεν τούς Μυρμιδόνας μυθολογοϋσι γενέσθαι
F nom. -όνες 8, voc. -όνες 3, -όνων 14 (15), -όνεσσι(ν) 15, -όνας 4
Μ 1 viers.: [1^3] -όνες Β684, Π506. 546, Σ355; -όνες ταχύπωλοι (voc.) *76, -όνες (voc.) /7200. 269; -όνων 5’ έπί τε κλισίας καί νηας ίκέσθην/-σθαι Α328, /185. 652, (άμα δ’ άλλος/-ον) λαός/-όν <„_χ> 1 -όνων αί κέν/ήν πού τι φόως Δαναοΐσι γένηαι/-ωμαι/-ωνται Λ 797 s 7739 ~ 129 a, -όνων Σ10. 69, /2397, <59; -όνας /7155, 714, *74 [3^2] -όνες μεγαλήτορες Τ278, -όνες Π 266; -όνων ήγήτορες ήδέ μέδοντες Π\64, -όνων τε πόλις/-ιν κλειτή/-ήν τ ΊαωλκόςΛόν ' Άρνη/-ην τ’ ήδ' Έλίκη/-ην Hes. Sc. 380 ~ 474; -όνων //126, 77220; -όνας έγχεσιμώρους
/188 [2_<] -όνεςΩ449 [i^>] -όνες Π564 2 fünfs.:
[ - « w - μ ] - όνεσσιν Α180 [ 3 « « - «] -όνεσσι φιλοπτολέμοισι Π 65, ¥ζ129, -όνεσσι 7712 [^Jx] πολέσιν ^μετά -όνεσσι(ν)Λ Π240, *760, Α495, u , /715. 570, 7299, μετέπρεπε -όνεσσι(ν) Π194. 596, -όνεσσι(ν) Σ323, Φ188, Λ536 Prosaref.: Hes. fr. 205
Β Gruppenname, Myrmidonen ; unsicher, ob urspr. Stam- mesname (vgl. aber L3; L8; L11; L12), da ohne Fern. u. zugehöriges Toponym (vgl. auch L9); auch ist der Herrscher bzw. Anführer nicht βασιλεύς, sondern άναξ (vgl. G13 bzw. Illa); viell. primär Bez. für e. Gruppe von Kriegern (vgl. o. E und Δαναοί B), hier aus "Ελληνες u. Αχαιοί bestehend (vgl. Gila; L5), vgl. die Epith. έγχεσίμωροι, ταχύπωλοι (sonst nur für die Δαναοί), φιλοπτόλεμοι (vgl. GII4a—b) u. Darstellung vorwiegend in der Rolle als Krieger (vgl. G II); als Teilnehmer am Krieg gegen Troja generell in die Gesamtbez. der ‘Griechen’ als Αργεϊοι, Αχαιοί oder Δαναοί einbezogen (vgl. aber 77564: Τρώες καί Λύκιοι καί -όνες καί Αχαιοί); Benennung als bes. Gruppe hier also durch die Handlung bedingt (vgl. insbes. Π u. Ψ) 1 in Erz. 1 a im Krieg gegen Troja: A328, B684, /185, /7155. 164. 194. 220. 266. 506. 564. 570. 596, Σ69. 323. 355, 714. 278, Ψ5. 60. 129, /2449 1b in ‘Griechenland’ (vgl. Gil): δ9, Hes. Sc. 380. 474, Hes. fr. 205 2 in dir. Reden, u. zwar 2 a
als Selbstbez.: /652, 7712. 15. 39. 65. 129a. 200. 240. 269, Σ 10, Φ188, Ψ6, /2397. 536, λ 495 2b Bez. durch andere ‘Griechen’: A 180, 7/126, Λ 797, /188 2c Bez. durch Troer: /7546 2d Bez. durch sonstige: 7299
G I ‘ziviler’ Bereich 1 Lokalisierung (vgl. L5 67; L7; L11) la όσσοι τό Πελασγικόν Άργος έναιον, ' οϊ τ Άλον οϊ τ Άλόπην οϊ τε Τρηχΐν ένέμοντο, 1 οϊ τ εΐχον Φθίην ήδ’ Ελλάδα καλλιγύναικα, ' -όνες δέ καλεΰντο καί "Ελληνες καί Αχαιοί, wurden Μ. genannt, (u. zwar) sowohl Hellenes als auch Achaioi (B681—684; vgl. L5 67) 1 b
speziell (vgl. L4) 'Ελλάς (vgl. /395, /7595L, A496) u. Φθίη (vgl. /395, /713, 7299, λ 496); -όνων άστυ περικλυτόν (acc.) (<59) bzw. -όνων πόλις/-ιν (Hes. Sc. 380. 474) ist wohl Φθίη (vgl. L4; aber L’) 1c μετά -όνεσσι lebt Pel. (vgl. /715), wollte Patr. die Briseis zur Gattin des Ach. machen (vgl. 7297-299 ) 2 Anzahl: viele (vgl. 0188, λ 495;
sowie G II 2 c) 3 Herrscher (wohl άναξ) 3 a Pel. έσθλός -όνων βουληφόρος ήδ' άγορητής (7/126), άνήρ πολλοϊσιν άνάσσων -όνεσσι (Φ188ί; vgl. /478—480); άνασσε δέ -όνεσσι (vgl. /2536); sowie (Ach. im Hades zu Od.:) „ή έτ έχει τιμήν πολέσιν μετά -όνεσσιν, ' ή μιν
άτιμάζουσιν άν 'Ελλάδα τε Φθίην τε" (λ 495—496) 3 b
Ach. (fiktiv): (Ag.:) „(zieh heim u.) -όνεσσιν άνασσε" (vgl. A179f.) 3c Neopt. (s.d.): (Men.) Αχιλλήος υιέϊ
πέμπεν- 3 V. ' -όνων προτί άστυ περικλυτόν, οΐσιν
άνασσεν (vgl. 55—9)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μύρομαι
II Krieg gegen Troja 1 Anführer 1 a Ach.: άρχός
(vgl. B685),άναξ (vgl. /2448f.), αύτός ήνασσε (Π\72\ vgl. GII2a); -όνας θώρηξεν (/7155); sowie (weil Ach. zürnt) ού γάρ έην, ός τίς σφιν έπί στίχας ήγήσαιτο (Β687) 1 b
(zeitweise) Patr.: (Ach. zu Patr.:) ,,άρχε δέ -όνεσσι ... μα/εσΛπ“ (/765); (Ach. zu Zeus:) „(ich bleibe hier) άλλ’ έταρον πέμπω πολέσιν μετά -όνεσσι ' μάρνασθαι" (vgl. Π 240f.); (Patr. u. Autom. rüsten sich) πρόσθεν -όνων πολεμί- ζειν (vgl. /7218—220) 1c Neopt. (s.d.): (Nestor zu Te- lem.:) „(auch die Μ. kamen zurück) ούς άγ 'Αχιλλήος υιός" (/189) 2 die Μ. als Gruppe 2a Organisation:
50 Schiffsbesatzungen (vgl. B685, /7168) zu je 50 έταϊροι (vgl. /7169L), also 2500; von Ach. in 5 στίχες mit 5 ήγεμόνες gegliedert, nämlich Άλκιμέδων, Εΰδωρος, Μενέσθιος, Πείσ- ανδρος u. Φοϊνιξ (vgl. /7171—197), wohl analog zu den 5 ‘Orten’ der Μ. (vgl. Gl 1 a); vgl. auch -όνων ήγήτορες ήδέ μέδοντες (/7164) 2 b Verhältnis zu Ach.: έταΐροι/έταροι
(s.d. BII3aaaa; vgl. A 179f., /7269, Ψ6, sowie /7169L, Σ 343, Ψ3Ϊ.) 2 c Kollektivbez.: λαός (vgl. A796L, /738f.
129-129 a); viele Μ. (Π240, Ψ60; vgl. GI2); (einige) Μ. (vgl. /75O6L) 3 individuell charakt. Μ. (vgl. auch G 13,
II1/2 a) 3 a Anführer: (Patr.) -όνων τόν άριστον
(vgl. ΧΙΟ); (Πείσανδρος: nach Patr.:) μετέπρεπε -όνεσσιν ' έγχεϊ μάρνασθαι (vgl. 77194L) 3 b ‘kleine Kämpfer’:
(Βαθυκλής) όλβω τε πλούτφ τε μετέπρεπε -όνεσσι (vgl. Π 594—596); (Έπειγεύς) οΰ τι κάκιστος άνήρ μετά -όνεσσιν (vgl. 77570Γ.) 3c Hermes als angeblicher Μ., S. des Πολύκτωρ (vgl. /2396f.) 4 Erscheinung als Krieger (vgl.
B) 4 a Ausstattung: Speerkämpfer (vgl. /7194L); Epith. έγχεσίμωροι (/188); ταχύπωλοι (Ψ6) 4b Gesinnung: vgl. Epith. μεγαλήτορες (7278), φιλοπτόλεμοι (Π65, *7129; vgl. *74 f.); sowie -όνες κραδίην καί θυμόν έχοντες ' έκ νηών έχέοντο (/7266f.) 4 c Verhaltensweise: wie Wölfe
(vgl. /7155—166); wie eine Mauer (vgl. /7212—217); wie Wespen (vgl. Π259—267) 5 Aspekte des Kampfes: Rüstung
(77155f.; vgl. *7128-131); Ansporn (vgl. /7200-210, 269), μάρνασθαι (77240f.), φάλαγγες (77563f.), Plünderung e. Toten (/7546) 6 Lager: die Schiffe (A328, /185. 652, Σ
69) u. Hütten (A328, /185. 652, /7155) der Μ. befinden sich an dem einen Ende des ‘Schiffslagers’ der ‘Griechen’ (vgl. 0 225 s Λ 8); vgl. πολέσιν μετά -όνεσσιν (*760); -όνων δ' έξ είμι (/2397) 7 Sonstiges 7 a die Λ/, liegen müßig
während des ‘Zorns’ des Ach. (vgl. 2?686f.); Drohungen gegen die Troer (vgl. /7200L); Hilfe für die ‘Griechen’ (vgl. L796f., 7738f.) 7 b Emotionen: Klage um Patr. (vgl. Σ
354f., *74—14); Erbeben beim Erscheinen der Thetis (vgl. 7 14f.) 7c Dienstleistungen für Ach.: die Μ. tragen die Versöhnungsgeschenke zu seinem Schiff (vgl. 7278-280), hatten seine Hütte erbaut (vgl. /2448L)
III Entstehungslegende: für Αιακός (s.d.) verwandelt Zeus Ameisen (μύρμηκες) in Menschen (Hes. fr. 205; vgl. sch. Λ180; E), sc. die M. (vgl. L3; L6 1109-1111)
G. Steiner
Μυρμιδων [1H] E Eponym der Μυρμιδόνες (s.d.) L ’H. v. Geisau, Kl. P. 3 (1969) 1521 s.v. Myrmidon 1; 2J. Schmidt, RE XVI/1 (1933) 1107f. s.v. Myrmidon 1; ’West, Catalogue (1985 ) 61, 141, 162f„ 174 FM (3^2) Μυρμι\δόνος Hes. fr. 10 a, 99 B PN, Myrmidon: Hes. fr. 10 a, 99; Gatte der Πεισιδίκη (s.d.), Vater von Άντιφος VI G. Steiner
μύρομαι [12*, 3°, 2H] E urspr. wohl onomatop., s. L2; engere sem. Bzhg. zu μορμύρω (< άλι-μυρήεις, vgl. I Sp.486, 62ff.) weniger wahrsch. F Akt. 3. PL -ovlH Med. -ονται 1; -ετο 1H, -οντ(ο) 1; -όμενον 1 Akk., -ομένω 2, -όμενοι 3, -ομένοισι(ν) 4, -ομένους 1; -ομένη2 Μ 1 zweis. la [·χ J -ον Sc. 132 1b [1-] ^εταίροι \ -οντ(ο) Τ6 2 dreis. 2 a [1«μ] -ετο Ορ. 206 2b [1-3] L j -ονται 7213 3 viers. [1ν«3] (L J
ι-όμενοί; μετά δέ σφι Σ234, Ψί4 L j /2794, -ομένω /ους Ρ441 α 7340 τε -όμενόν /η /ω τε τ 119 ar Ζ373Μ 285
286


μύςομαι
μυχοίτατος
s «7106, Ύ427 4 fünfs. [l^ij ^-ομένοισι, ΨΧ09 R^‘x] L jVP438, «202 = 568 Σχ sch. D Σ234: όδυρ- όμενοι. χλαίοντες, T6: έδρήνουν. Ähnl. Ζ373, 7340, sch. Barn. «568
L ’F. F. Randall, Studies of the repitition of words and images in the Iliad, Diss. Princeton, 1978, 15f. 28 f.; 2Tichy, Onomatop. Verb. 156. 279 f.
B weinen (s. P438, Sc. 132; 3x + χοόωσα+), jammern, wehklagen (Ύ427 + χλαίοντε, s. L3); intrans., nur Präs.Stamm (2‘, 2H Ind., sonst Ptz.), nur 2H (am Ende) + Adv./instr. Dat., sonst abs. In II. nur bzg. auf Patr. od. Hektor (s. L1), meist in Vbd. m. Totenklage (la), aber auch sonst Assoziation m. dem Tod oft naheliegend. Ausdruck der Trauer zus. m. Sehnsucht (P439, *716) od. schmerz!. Erinnerung (7339L, !777f./105f., «199-202, r!18f.). In Vbd. m. *stehen7*sit- zen*(/'liegen*) Z373+, Z233f./« 567f, rll9f.(/74ff.
[212f. ]). Manchmal nach RAbschl. mehr od. weniger aus- fiihrl. Darst. der Trauer durch μ. (Ptz.) zus.gefaßt vor Schauplatzwechsel (7338 ff., !F108ff., «198 ff., 566 ff., vgl. P441f.; allg.: vgl. Richardson, The Homerie Narrator, Nashville 1990, 31 f.); 6x in Enjambement am VA (jeweils SE). — Wortf. s. γοάω 1 Med., von Menschen u. (3x am Anf. u. Ende) Tieren (wie οδύρομαι), nicht von Göttern (im Ggs. zu ολοφύρομαι) 1 a Klage um einen Verstorbenen, nur Pl. bzw. Ύ427 Dual, rituell außer P438. 441, m. Hinweis auf Aufbahrung der Leiche (Z233f. 236, 7212f.), Wechselgesang (7 338ff., Ύ427—430 [vgl. 515], «P12-17), Dauer der Klage (Ψ 109, vgl. V. 105f.;%427) u. Klage durch Freunde u. Verw. (Σ 233f., 75f. 212f., %427f., /2793f.) P438 (δάχρυα ρέε)
-ομένοισιν (LAch.s Pferde^) 1 ήνιόχοιο πόδω 441 -ομένω δ' άρα τώ L d ^γε ίδων ελέησε ΚρονίωνΔ 7340 -ομένους δ' άρα τούς L Jt vgl. V. 345 Σ234 άμφέσταν ^εταίροι/ 1 -όμενοι μετά δέ σφι (Ach. δάχρυα χέων), vgl. 7V658 76 (εύρε χλαίοντα) πολέες δ' άμφ' αύτόν L ' -ονδ' 213 (Patr. ένι χλισίη χεΐται) άμφί δ'L Δ * -ονται ¥Ί4 (d. Myrm.) τρις περί νεχρόν ... ήλασαν ίππους 1 -όμενοι' μετά δέ σφι Θέτις γόου ^ίμερον ώρσεΔ 109 ώς φάτο, τοΐσι δέ πάσιν ύφ' L u γόοιο' 1 -ομένοισι δέ τοΐσι φάνη (Eos), vgl. V. 154, ^241 /2794 όστέα ... λέγοντο χασίγνητοί δ' έταροί τε 1 -όμενοι (χατείβετο δάχρυ) Ύ427 ώς όφελεν δανέειν έν χερσίν έμήσΐ' 1 τώ χε χορεσσάμεδα χλαίοντέ τε -ομένω τε 1 b aus Trauer um die Vergangenh. od. Angst vor der Zukunft, 4x Sg. (Fern, außer rll9), nur 2° Pl. Z 373 πύργω έφεστήχει γοόωσά ^τε -ομενΔη τε (Andrem.) = «7106 (μοι Patr.’ ψυχή), vgl. /7856f., ΨΊ5, Α154+ τ!19 (μή μοι δυμόν ένιπλήσης όδυνάων μνησαμένω) ούδέ τί με χρή 1 οϊχω έν άλλοτρίω γοόωντά L Δόν τε 1 ήσδαι «568 έζόμενοι δέ χατ' αύδι γόων τίλλοντό τε χαίτας' 1 άλλ' ού γάρ τις πρήξις έγίγνετο -ομένοισιν (Gef.) = 202 (> Bac- chyl. c. 5, 162f.), vgl. /2524 Op. 206 (ΐρηξ άηδόνα) φέρων όνύχεσσι μεμαρπώς' ’ ή δ' έλεόν, ... ' -ετο, vgl. τίλέληχας V. 207; 2 Akt. (metr. bedingt am VE), metaphor. von den
Gift tropfenden Pfeilen des Her.: weinen > triefen Sc. 132 (όιστοί) πρόσδεν μέν δάνατον τ' ειχον χαί δάχρυσι -ον, vgl. V.270, /2162, Stesich. S 15 ii 3 ff.
M. de Leeuw
μυρσινοειδής [lh] myrten(artig) > Myrten-, HG bed. -los, s. A.-H.-S. z.St.; zum Hiat s. Bader, Demiourgos 122 h. Merc. 81 (Herrn, macht sich Sandalen) συμμίσγων μυρίχας χαί -έας όζους Tamarisken u. Myrtenzweige
B. Mader
Μύρσινος [Γ] Stadt in Elis, Myrte — reich an Myrtenbäumen vgl., Θρύον nb. Θρυόεσσα B616 όσσον έφ' Ύρμίνη χαί Μύρσινος έσχατόωσα 1 πέτρη τ' ’Ωλενίη χαί Άλήσιον έντός έέργει. — Lage uns.; nach Str. 8,341 ident, mit dem Myrtuntion seiner Tage, das an der Straße von Elis nach Dyme in der Nähe des Meeres lag (s. Meyer, RE XVI, 1933, 1183f.; Burr 71). Von H. S.-L 98 in Zweifel gezogen wegen seiner für größere myk. Siedlungen untyp. Lage in Marsch- u. Flachland (allerd. nur ein Postulat, daß Städte des Kat.s 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
myk. sein müssen) u. weil für die vom Kontext geforderte Lage (έσχατόωσα ... έέργει) Myrtuntion nicht nördl. genug. H. S.-L. will Μ. mit einer myk. Festung südl. von Kap Araxos (= Gaz.1 Nr. 282, Gaz.2 G 6) identif.; es läge dann nicht weit von Hyrmine, mit dem es im Kat. auch eng verbunden sei
B. Mader
Μυσίη [le] Land der Myser, nur im Prosaref., Cypr. ap. Procl. Chr. 129 p. 82 Sev. (= 50 p. 32 Dav.), s. bereits 125 p. 81 (= 47 p. 32 Dav.) u. Cycl. fr. 1 p. 194 Be., vgl. Μυσοί B 2 B. Mader
Μΰσοί [5', 1H] thrak.(-illyr.?) Stamm, von dem ein Teil (1) an der unteren Donau (Moesia) wohnte, während der andere (2) nach Kleinasien abgedrängt worden war, vgl. Str. 7,295 1 europäische Myser, s. Wiesner, Die Thraker,
Stuttg. 1963, 22 N5 (Zeus wendet seinen Blick von Troja auf das Land der Thraker) -ών τ' άγχεμάχων (zu den Hippemolgen u. Abiem), vgl. Leaf z.St., sch. N5, Str. a.O. 2 kleinasiat. Μ., zw. Propontis/Hellespont, Bithynem u. Phrygem, s. Leaf, Troy, London 1912, 297—304; Neumann, Kl. P. III, 1529. In ihrem Bereich liegt Teuthrania, das die Gr. für Troja hielten u. zerstörten, Cypr. ap. Procl. Chr. u. Cycl. fr. 1 a.O. (s. Μυσίη)’, der Her.-Sohn Telephos, der gg. sie kämpft, bei Hes. fr. 165,8 -ών βασιλή[α. — Die kleinasiat. Μ. stehen zu den Tr. in freundschaftl. Bzhg.en, /2278 (Geschenke für Priam.), u. sind ihre Bundesgenossen: ihr Kontingent führen Chromis u. der Vogelschauer Ennomos, B858; sie lagern προς Θύμβρης, Ä?430; einen ihrer Führer, den Hyrtios, tötet Aias, S512 (χαρτεροδύμων)
B. Mader
μυχαίτατος v.l. für μυχοίτατος, <pl46
μύχιος [2H] L Zu Th. 991: Göttling, Hesiodi Carmina, Gotha/Erfurt 1831 z.St.; 2Wilamowitz, H. 18, 1883, 396-434; 3West+ z.St.; 4J. Diggle, Phaethon, Cambridge 1970, 11-15; 5Nagy, HSPh ΊΊ, 1973, 137-177 Zu Op. 523: 6Ball- abriga+, ASNP 11, 1981, 572ff. B (Abl. von μυχός'.) im Innersten (gelegen) Th. 991 παΐδ' άταλά φρονέοντα (Phaethon) φιλομμειδής Αφροδίτη 1 ώρτ' άνερειψαμένη, χαί μιν ζαδέοις ένί νηοΐς 1 νηοπόλον -ιον (νύχιον ν.1.) ποιήσατο, δαίμονα δΐον Ορ. 523 ή τε (ein Mädchen) δόμων έντοσδε φίλη παρά μητέρι μίμνει, ' ... 1 ευ τε λοεσσαμένη τέρενα χρόα χαί λίπ' έλαίω 1 χρισαμένη -ίη (νυχίην.Χ.) χαταλέξεται ένδοδι οΐχου, 1 ήματι χειμερίω. — In Th. 991 Vbd. zw. Phaethon u. Aphr. wesentlich. Wenn Phaethon = Morgenstern (vgl. L1 u. L2), dann v.l. νύχιον zu wählen. Dagegen nach L35 Gleichsetzung erst hellen.: Theorie interessant, aber im einzelnen problematisch. — In Op. 523 wohl μυχίη', denn die Vorstellung der zarten Haut des Mädchens, παρδενιχή άπαλόχρως, wird ebenso durch ευ τε λοεσσαμένη -χρισαμένη betont, wie auch durch die Tatsache, daß das Mädchen drinnen bleibt: δόμων έντοσδε ... μίμνει u. μυχίη χαταλέξεται ένδοδι οΐχου, ganze Passage komisch, spielt aber nicht auf die 'allgemeine Faulheit oder Untätigkeit der Frauen' (so L6) an J. G.-J. Abbenes
μυχμός [1°] E -jmo-Abl. von onomatop. μύζω (L bei έπιμύζω)', später -γμ- statt -χμ-, s. Schwyzer I 206 Α. 1 B Stöhnen, Seufzen', nach den Scholiasten Laut beim Luftholen durch die Nase: ω416 οί δ' άρ' όμώς άίοντες έφοίτων άλλοδεν άλλος 1 -φ (μύχμη ν.1.) τε στοναχή τε
J. G.-J. Abbenes
μυχοίτατος [1°] Ε Superl. zum Lok. * μυχοί (verbaut in μυχώ, s. dort B Vorbem. u. vgl. Hoffmann bei Dürbeck, MSS 37, 1978, 55 Anm. 8) L lWace, JHS 71, 1951, p. 210; 2Berard, REG 67, 1954, p. 16-18 B innerst, hinterst, d.h. am weitesten vom Eingang entfernt pl46 (Leodes) ό σφι δυοσχόος έσχε, παρά χρητηρα δέ χαλόν 1 ιζε -ος αίεί Anders L2: Leodes an der geringsten Stelle links vom Eingang,
287
288


μυχοίτατος
cf. imus lectus. Der Thron dann aber auch nicht an höchster Stelle J. G.-J. Abbenes
μυχός [61, 14°, 2H, 4h] E Etym. unklar, s. Chantraine, Dict. — Abi.: μύχιος, μυχαίτατος, μυχοίτατος F μυχφ 17, -όν 7; -ούς 2 Μ 1 -[^]: 1[^] ^ς -όν3 έξ ούδού /ούδοϊο τ/87 /96; u υψηλού θαλάμου π285 -[««] -φ Άργεος ίπποβότοιο Ζ\52 = χ263βΧ; -φ άντρου θεσπεσ- ίοιο ν363, ω6 -[-<,] ές -όν άντρου 1236 2 [«-]: [„<]
-φ + Nomen8, Epithetg: 4- κλισίης έυπήκτου 1663 = Ω675; 4- θαλάμοιο νέοιο Ρ36; 4- δόμου ύψηλοϊο Ύ440 = χ4Ο2, 0304, τ/346; 4- σπείους γλαφυροΐο £226; 4- θαλάμων έυπήκτων ψ/41, h. Cer. 143; 4- σπείων έροέντων h. Ven. 263; 4- χθονός εύρυοδείης Th. 119; 4- νήσων ίεράων Th. 1015; -ούς λιμένος εύόρμου Φ23; -ούς μεγάλοιο δόμοιο h. Merc. 252; θαλάμοιο -όν/180; -όν μεγάλοιο δόμοιο h. Merc. 264 [^*] μεγάροιο -όνδε χ270 L Wace, JHS 71, 1951, 209 f.
Β innerster, abgelegenster Ort oder Raum, urspr. wohl * Versteck’ > hinterer Teil eines Ortes (1) > Inneres, die privaten Gemächer (2); bei κλισίη von Achill (/663) u. den Grotten ε 226 u. h. Ven. 263 unklar, ob hinterer Teil oder das Innere', Bed. ’Ecke* (s. L) trotz έτέρωθεν in /666 nicht aus V. 663 zu erschließen, -φ 4- NomenG /EpithetG immer nach der Zäs. im 3. Fuß, wohl formelhaft: Ruijgh, Element acheen 164 vermutet alten Lok. 1 hinterer Teil eines Ortes: Φ23 ώς δ’ ύπό δελφίνος μεγακήτεος ιχθύες άλλοι 1 φεύγοντες πιμπλάσι -ούς λιμένος εύόρμου, 1 δειδιότες η 37 (von Α1- kinoos’ Haus) χάλκεοι μέν γάρ τοίχοι έληλέατ9 ένθα καί ένθα, 1 ιές -όν έξ ούδΛού, περί δέ θριγκός κυάνοιο 96 έν δε θρόνοι περί τοίχον έρηρέδατ9 ένθα καί ένθα, 1 L Λοϊο διαμπερές ι236 ημείς δέ δείσαντες άπεσσύμεθ9 ές -όν άντρου ν363 (Ath. zu Od.) ,,θάρσει ...· 1 άλλά χρήματα μέν ^-φ άντρου θεσπεσίοιοΛ 1 θείομεν αύτίκα νϋν“ ω6 ώς δ’ ότε νυκτερίδες L ' τρίξουσαι ποτέονται π285 (Tel. soll alle Waffen) ές -όν υψηλού θαλάμου καταθεϊναι άείρας ‘ πάντα μάλ9 /180 ή τοι ό μέν (Mel.) θαλάμοιο -όν κάτα τεύχε9 έρεύνα 270 μνηστήρες δ9 άνεχώρησαν μεγάροιο μυχ- όνδε 2 Inneres 2 a bei Häusern u. Grotten: /663 αύτάρ Άχιλλεύς εύδε -φ κλισίης έυπήκτου = Ω675 Ρ36 χήρωσας δέ γυναίκα -φ θαλάμοιο νέοιο im Inneren ihres neuen θάλαμος Ύ440 άλλ9 ή γ9 ιστόν ύφαινε -φ δόμου ύψηλοϊο = y402ex αύτός δ9 αυτε καθεύδε -φ δόμου ύψηλοϊο, 1 τφ δ9 άλοχος δέσποινα λέχος πόρσυνε καί εύνήν = 5304ex s η346ex £226 έλθόντες (Kalypso u. Od.) δ9 άρα τώ γε -φ σπείους γλαφυροΐο 1 τερπέσθην φιλότητι ψ4\ ημείς δέ -φ θαλάμων έυπήκτων 1 ήμεθ9 άτυζόμεναι s h. Cer. 143ex καί κε λέχος στορέσαιμι -φ θαλάμων έυπήκτων 1 δεσπόσυνον h. Merc. 246 (Αρ. sucht seine Rinder) παπτήνας δ9 άνά πάντα -όν μεγάλοιο δόμοιο 1 τρεις άδύτους άνέωγε 252 ένθ9 έπεί έξερέεινε -ούς μεγάλοιο δόμοιο 1 ... προσηύδα h. Ven. 263 τήσι (mit den Nymphen) δέ Σειληνοί τε καί εύσκοπος Άργειφόντης 1 μίσγοντ9 έν φιλότητι -φ σπείων έροέντων 2 b bei Ortsangaben: ZI52 έστι πόλις Έφύρη -φ Άργεος ίπποβότοιο = /263ex Th. 119 [Τάρταρά τ9 ήερ- όεντα -φ χθονός εύρυοδείης] 1015 οι δή τοι μάλα τήλε -φ νήσων ίεράων ' πάσιν Τυρσηνοϊσιν άγακλειτοϊσι άνασσον
G Oft im Kontext, in dem das Sich-vor-Furcht-Verstecken eine Rolle spielt: Φ23, t236, v363, π285, /180. 270, h. Merc. 246. 252. Sonst fast nur vom (Ehe-)Bett u. Frauengemach, also auch urspr. ’im Versteck’?
D Cat. 16, 17 μυχ]οϊσι μελάθρου Traversa; v.l. Op. 96 J. G.-J. Abbenes
μύω [21, le] E wohl bereits myk., s. DMic. I 459 f. s.v. mu-jo-me-no, ohne klare außergr. Entsprechungen; Vbd. mit onomatop. μϋ (s. έπιμύζω, μυχμός) wahrsch., s. Chantraine, Dict.; anders Fraenkel, Nom. ag. II 222
B sich schließen I Simplex.: Ω637 ού γάρ πω -σαν όσσε ύπό βλεφάροισιν έμοϊσιν ' έξ ού σής ύπό χερσίν έμός πάϊς ώλεσε θυμόν II Kompos.: 1 συμμύω (in tmesi) von Wunden: Ώ420 συν δ9 έλκεα πάντα μέ-κεν, 1 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μώλυ
όσσ’ έτύπη 2 περίμύω (in tmesi) von Wunden: „Hom.“ fr. 8, p. 107 Dav. -σεν δέ περί βροτόεσσ9 (περιβροτόεσσα 1 Ki.; dagegen mit Recht Renehan, Hypomnemata 74, 1982, 116) ώτειλή
D μύων h. Merc. 92 ci. Stadtmüller für μή ίδών
J. G.-J. Abbenes
μΰών [2‘] Ε Abi. von μύς, benannt nach der mausähnlichen Bewegung der Muskeln Σχ sch. D 773 1 5: μυών' ή γαστροκνημία. ήτις συνέστηκεν έκ πολλών νεύρων καί συνεστραμμένων σαρκών. L Laser, Arch. Hom. S 10 B Muskelknoten, sonst mit σάρξ ‘Fleisch’ bezeichnet: 77315 έφθη όρεξάμενος πρυμνόν σκέλος, ένθα πάχιστος -ών άνθρώπου πέλεται 324 πρυμνόν δέ βραχίονα δουρός άκωκή 1 δρύψ9 άπό -ώνων, άπό δ9 όστέον άχρις άραξε
J.G.-J. Abbenes
μώλος [61, 1°, 1Η] Ε uns., viell. (i. S. ν. ’Zermalmung’, * Aufreiben/Aufgeriebenwerden’) zu άλέω/μύλλω (vgl. βώλος zu βάλλω) zus. m. μώλυ (s.d.) u. μώλωψ ( = σμώδιξ zu σμτ^ω!)
Μ [2m] ϊω μετά -ον Σ188; καί-ον Sc. 257 [£«] (ϊω) μετά L-ov Άρηος^ Π245, Η147, (καί) £401, Σ134; (Gen.)ου -ος Ρ397, σ233
Σχ sch. D Β 401: ^μολυσμόνΔ τόν έν τφ πολέμω. καί πόνον, ΣΙ34: τόν u d της μάχης, Π245: τήν μάχην
L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 160 ff.; Ruijgh, Element acheen 95 f.
B (4' Άρηος — Kampf-) Getümmel i. S. v. koll. Kampf(gewühl), nur 1° indiv. (Box-) Zweikampf', 2x Nom. (4- Verb = periphr. Ausdr.), 6x (3' μετά 4-) Akk. (des Ziels außer £401, gekoppelt m. θάνατον/όμαδον £401, 1H), in II. nur in Vbd. m. Άρη(ο)ς (s.d. B2eabb u. vgl. Archil. fr. 3,2 W.) u./o. τεύχεα ( = Göttergaben), 4' (77-Σ) m. ω- Assonanz im benachbarten u./o. übernächsten Longum; in (£ 402 in)dir. R. (Ach.s /7245, Σ188) außer P397 (άγριος, Werturteil aus göttl. Perspektive) u. 1H £401 (έρεζε) ευχόμενος θάνατόν τε φυγεΐν καί L-ov ΆρηoςJ (nicht ‘Kampf’, sondern) Gemetzel (s. E) auf dem Schlachtfeld, vgl. (metr. gleichw.) Φ66, o275, kontrast. (dto.) II Sp. 269,2 //147 (τεύχεα [erbeutet, Aresgeschenk]) φόρει μετά L , wenn er in den Kampf zog, vgl. £872; s.a. Nilsson, Griech. Feste 468 f. 77245 (ob Patr. auch allein kämpfen kann od. nur) όππότ έγώ περ ϊω μετά L u, vgl. Η21 ΣΙ34 μή πω καταδύσεο L j, ' πριν γ' (ich Waffen bringe), vgl. II Sp. 360, 12ff. (358, 59ff.) 188 πώς τ άρ ϊω μετά -ον; έχουσι δέ τεύχεα κείνοι Sc. 257 (Κήρες εύτ άρέσαντο αίματος) τόν μέν ρίπτασκον όπίσσω, 1 άψ δ’ όμαδον καί -ον έθύνεον αύτις ίούσαι, vgl. V. 196 Ρ397 περί δ’ αύτού (Patr.) -ος όρώρει 1 άγριος' ούδέ κ’ Άρης (s.d. B2aßcc) ... (noch Ath.) ' τόν γε ίδοϋσ όνόσαιτ (401 κακόν πόνον), vgl. 384f. 736 f., Μ 348. 361 σ233 ού μέν τοι ξείνου γε καί Ί(>ου -ος έτύχθη 1 μνηστήρων ίότητι, βίη δ’ ό γε φέρτερος ηεν, vgl. Λ 671, ^303. - Wortf.: s. μόθος
D v.l. Th. 214 R. Führer
μώλυ [1°] Ε (Kypro-)arkad. Glossenwort (L7), vgl. Abi. μώλυζα, Name einer Knoblauchart; nach Frisk u. Chantraine s.v. ohne überzeugende idg. Etym. (gg. L2, vgl. jedoch L4 u.5 214 A. 2); viell. doch mit L’ 385. 387ff. substantiviertes Ntr. von μώλυς ‘weich’ (vgl. B) u. zur Wz. *melHi. ‘zermalmen*
Σχ sch. x305: κατά τούς ιατρούς τό άγριον πήγανον, s. ant. Belege u. Disk, bei L2; Ls 384f.
L ’Murr, Pflanzenwelt 208—210; 2Güntert, Sprache d. Götter, Halle 1921, 92ff.; 3Emst Samter, Volkskunde im altspr. Unterr., I Homer, Bin. 1923, 16; 4Bowra, Tradition 153f.; 5Heubeck, WJA 4, 1949 /50, 214; 6Rank, Etymologi- seering 119ff.;7 Ruijgh, Element acheen 159, vgl. S. 90. 380ff., ’Clay, H. 100, 1972, 127ff. m. Lit.; ’De Lamberterie, -ύς I 380 ff.
B Name einer zauberkräftigen Pflanze in der Sprache 289
290


μώλυ
der Götter; eine 'menschliche’ Entsprechg. fehlt sinnvollerweise: der Mensch kennt zwar die Pflanze, weiß aber nicht, was sie vermag; diese Kenntnis ist den Göttern vorbehalten; daher sind alle Versuche, μ. zu identif., unangemessen (s. L1 u. vgl. Σχ; sie stützen sich auf den seltenen späteren Gebrauch des Wortes außerhalb der Dichtg. u. auf die Abl. μώλυζα, s. E). Der Dichter verwendet für seinen Zweck ein obsolet gewordenes Fremd- oder Dialektwort (s. E); faszinierende Hypothese bei L9 (s. auch E): μ. als Ntr. zu μώλυς i. S. v. das weichmachende, entkräftende (sc. φάρμακοv), gibt dem Wort der Göttersprache Prägnanz u. bringt das Wesen der Pflanze zum Ausdruck; μώλυς hat zwar pass. Bed., doch vgl. den anal. Ausdruck φάρμακον πραύ (in vergleichbarer Sit., Pi. 01. 13, 84ff.) u. dazu L9 385 *305 (Hermes rät Od., wie er sich vor Kirke schützen soll, gibt ihm ein φάρμακον, V. 287. 292, das er aus der Erde reißt) ρίζη μέν μέλαν έσκε, γάλακτι δέ είκελον άνθος’ ' -υ δέ μιν καλέουσι θεοί’ χαλεπόν δέ τ' βρύσσειν 1 άνδράσι’ ... θεοί δέ τε πάντα δύνανται, eine genaue Anweisg., wie mit dem μ. zu verfahren sei, gibt Hermes nicht (kein besonderes Hervorheben der Wurzel, wie L2 meint). Mit der Rolle des μ. vergleicht L3 die der roten Blume im Märchen von Jorinde u. Joringel
B. Mader
μωμαίνω v.l. Op. 756 (für μωμεύω) im EGen., s. West z.St u. vgl. S. 79 B. Mader
μωμεύω [1°; 1H] (vgl. μώμος'.) tadeln, mäkeln ζ2Ί4 (Naus, bittet Od., sich im Bereich der Stadt von ihr entfernt zu halten) άλεείνω φήμιν άδευκέα, μή τις όπίσσω 1 -εώ/, es folgen die Vorwürfe, die man ihr machen könnte (V. 285 ώς έρέουσιν, έμοί δέ κ9 όνείδεα ταΰτα γένοιτο 1 καί δ9 άλλη νεμεσώ, die dergleichen täte), vgl. 7412 u. Parry, Blameless Aeg. 33 ff. Op. 756 μηδ9 ίεροίσιν έπ9 αίθομένοισι κυρήσας 1 -ειν (ν.1. μωμαίνειν, nach West z.St. als 1. diff. evt. zu bevorzugen) άίδηλα’ θεός νύ τι καί τά νεμεσσφ, wie immer άίδηλα genau zu verstehen ist (s. Robertson CPh 14, 1969, 164—9 u. dazu West z.St.), gemeint muß sein, daß man am Opfer (feuer?) nicht herummäkeln (Makel suchen) soll
D Pap. Var. für συλεύειν Ω436 B. Mader
μωμήσεσΟαι [1*] E zu μώμος. — Abl.: άμώμητος, έπιμωμητός B tadeln (vgl. μώμος) 7412 (Hel.: „ich gehe nicht zu Paris ins Bett) Τρωαί δέ μ9 όπίσσω ' πάσαι -σον- ται“, vgl. μωμεύω ζ274 u. Parry, Blameless Aeg. 32f. — Wortf.: αίσχύνειν, λωβάσθαι/εύειν, νεικείν, νεμεσάν/ίζεσ- θαι, όνειδίζειν, όνείδεα λέγειν usw., όνεσθαι; (ούκ) έπαινεϊν
Β. Mader
μώμος, Μώμος [1°; 1Η, le] Ε ohne sichere Etym.; zur Vbd. m. άμύμων vgl. oben I Sp. 644, 62 ff., L 71 ff., Chantraine s.v., skeptisch dagg. Heubeck, Gl. 65, 1987, 39; viell. besser m. Wackemagel, Kl. Sehr. I 659 über *momphmo- zu μέμφομαι (wie κώμα zu κωφός, oben II Sp. 1604,25). — Abl.: μωμαίνω (Ί), μωμήσασθαι, μωμεύω; άμωμος; άμύμων ? (s.o.) L Parry, Blameless Aeg.
B I Appell. Tadel, Makel („Schandfleck*9) in dem Sinne, daß jem. bzw. etwas nicht so handelt bzw. nicht so ist, wie es Sitte, Brauch, Kult usw. verlangen, bzw. dagg. verstößt u. die Denunziation dieses Makels durch Benennen in der Öffentlichkeit, was neg. Folgen für den Betroffenen hat, je nach Veranlassg. von unterschied!. Gewicht, also keine 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
μώνυχες
abstrakt moralische, sondern eine gesellschaftl. Be- bzw. Ver- urteilg. u. keineswegs nur auf der Ebene des relativ harmlosen Klatsches (Tendenz bei L, s. bes. 29ff.), vgl. die Rolle des Μ. u. in II. — Wortf.: αίσχος, κατηφείη, λώβη, νεΐκος, νέμεσις, όνειδος; κλέος ßS6 (Tel. wirft den Freiem in der Volksversamml. unrechtmäßiges Verhalten vor, Antin. antwortet:) „ποιον εειπες ' ήμέας αισχύνων, έθέλοις δέ κε -ον άνάψαι (nicht wir sind αίτιοι, sondern deine Mutter)“, du willst uns wohl einen Makel anhängen („beflecken“ im magischen Sinne?) — ein schwerer Vorwurf, der Folgen nach sich zöge, weshalb Antin. die Schuld auf Pen. schiebt; dafür daß er den Vorwurf Tel.s auf die Ebene eines bloßen Tadels herunterspielt (so L 29ff., Odyssey z.St.), gibt der Text keinen Anhalt, und zu μ. s.o. u. vgl. II
Π Sohn der Nacht (allein, ohne Liebesverbindg.) Th. 214 δεύτερον αύ -ον (v.l. Μώλον) καί Όιζύν άλγινόεσσαν, Hes. rechnet Μ. (wie auch die begriff!, nahestehende Nemesis) zu den neg. Kräften (μή όντα, s. Fränkel, WuF 320), deren Mutter („Prinzip“) die Nacht ist; Einzeih, uns., es bieten sich aber zwei Assoziationsketten an, die Μ. mit den übrigen Kindern der Nacht verbinden: 1. Mangel/Makel (> Tadel) — Strafe (Moiren, Κήρες νηλεόποινοι + Vv. 220ff.) — Jammer, Tod; 2. Tadel (< Makel) — Verleumdg., Betrug (Απάτη, ein „dunkles“ Treiben) — Eris, m./oder gesellsch. Isolation — Jammer, Tod (vgl. Fränkel, WuF 320: „Mißgunst löst vorhandene Werte auf“; Bremer, Licht u. Dunkel 182: Tadel verdunkelt, Oppos. Ruhm u. Licht); dieses Wesen der Mutter erklärt viell. auch seine Rolle in Cypr. fr. 1 p. 34 f. Dav. = sch. A 5—6 = sch. D, wonach Μ. Zeus geraten haben soll, nach dem Theban. Krieg nicht, wie beabsichtigt, die Menschh. durch Blitzschlag u. Sintflut zu vernichten, sondern durch die Verheiratg. der Thetis mit einem Menschen u. die Zeugg. einer schönen Tochter den Troj. Krieg in die Wege zu leiten; das habe Homer unter Διός βουλή verstanden. Die singuläre Rolle des Μ. (vgl. Rüter, Od. -Interpr. 59 Anm. 10) ist schwer zu deuten, zumal das Scholienreferat keine konkret. Anhaltspunkte über den Namen des Μ. hinaus gibt; sie müßte, wenn Μ. in den Kypr. überhaupt vorkam (nach Cypr. ap. Procl. Chr. 5 p. 31 Dav. berät sich Zeus mit Themis, nicht Μ., vgl. Bethe 228), durch sein Wesen bedingt sein (etwa: keine Sintflut usw. nötig; unter bestimmten Vorbedingungen besorgt die Kraft im Menschen, die Μ. verkörpert, schon alles übrige von allein) B. Mader
μώνυχες [33‘, 1°, 1H] E compounded <*sm- ’one’ + H^iuk*- „nail“, see Chantraine, Dict. 731 F -ες 8, -ας 27 Μ [’_] καί σες ίπποι, Λ 708, Ψ279. 550; δέ u , 77375; L u 7127, K498, Ύ162, ^435; έλάσση* ^-ας ίππους, Ε236, Λ 289, *Ρ536; (ύπ) έστρεφε L u £581,‘ £699; τράπε* u j 0157. 432; έχε L , £829 s 841, 0139, Λ 513, 77712, 7424, «P398 s 423; καί L , Φ521; δέ L , Λ738; L u E 321, 0374, AT 392. 498. 537. 564, Φ132, ΨΊ, o46, Hes. fr. 30,4 Σχ sch., D £236: -ας' ^μονώνυχας,, 0432: -ας" L j. προς σύγκρισιν τών βοών <καί> τών προβάτων καί τών λοιπών τών έχόντων χηλάς
Β one-nailed, i.e. w. unified hoof, solid-hoofed (opp. to ’cloven-hoofed’) epith. of horses nom./acc. at VE after word-form ending in vowel (ώκέες/ας after consonant); see Düntzer, Hom. Abh. 540 ff., Parry, Epithete 140, Delebecque, Cheval 149 f., cf. γαμψ-, κρατερώνυξ, see other horse epiths. at ίπποι II col. 1211,18 ff. above, also οπλή, χηλή
D 7V751C, ν.1. μ 62, Ψ2Ί. 533 W. Beck
291
292


Ν
ναι [7‘, 4°, lh] Ε beteuernde Partikel, wahrsch. zum uridg. Dem.-Pr. *(e)zz-e/o-, s. Frisk u. Chantraine, Dict s.v. B ja (wahrlich), fiirwahr; immer am VA. [1] 1 zur Be¬
teuerung eines affirm. Eides: ναι μά + Akk. des Ggst., bei dem man schwört (pos. Parall. zu ού μά, s.o. μά): A234 έπί μέγαν όρκον όμοΰμαί' 1 ^ναί μά τόδε, σκήπτρον (ή ποτ' Αχιλλήος ποδή ϊξεται υίας Αχαιών) h. Merc. 460 τό δ' άτρεκέως άγορεύσω' ‘ L j κρανέϊνον άκόντιον η μέν έγώ σε ' κυδρόν ... ηγεμονεύσω 2 am RAnf. in Form, ναι δή ταϋτά γε πάντα, Vok., κατά μοίραν εειπες u.ä. Die Form, bestätigt die Richtigk. u. Angemessenh. der vorigen Rede (s. είπεϊν ο. II Sp. 473, 4ff.) 2a die Zustimmung ist zwar höflich, aber nur teilweise; Sprecher macht sofort einen Einwand (άλλά): A286 Lvai δή ταϋτά γε, πάντα, γέρον, κατά μοίραν εειπες' * άλλ(ά) κτλ. = Θ146 = Κ169 (φίλος', άλλά erst V. 172) s u37 (δεά) s ^486 (τέκνον έμόν) ΣΙ28 L „ τέκνον, έτητυμον ού κακόν έστι (έτάροισιν άμυνέμεν όλεδρον. άλλά τοι έντεα μετά Τρώεσσιν έχονται), Interpr. uns., s. Leaf z.St. 2 b nach der völligen Zustimmung leitet άλλά einen Themawechsel ein: Ω379 ναι δή ταϋτά γε πάντα, γέρον, κατά μοίραν εειπες. 1 άλλ' άγε μοι τόδε είπέ κτλ. 2 c die völlige Zustimmung wird im folgenden Satz weiter- geführt/begründet: Ψ626 ναι δή ταϋτά γε πάντα, τέκος, κατά μοίραν εειπες = σ170 = 5266 (γύναι)
G. C. Wakker
ναιετάω [13', 27°, 10“, 13h, le] Ε Denom. von (περί)ναιέτης, s. Tucker, Greek Verbs 243; ναιετάω in Ver- wendg. als ‘Streckform’ zu ναίω F 1 (entspr. B 1) -άω 1, -άει 1, μετα-άει 1, -άουσι(ν) 10, περι-άουσι(ν) 4, -άουσ' 1; Iter, (-άεσκ- ν.1.) -άασκε(ν) 5, -άασκον 4; -άοις 1; Ptz. -άων 4, -άοντα 1, -άοντες 2, -άουσα 1 (h. 18, 6), -αώση 1 (Γ387, s.u.) 2 (=Β 2.3) -άουσι 2, περι-άουσιν
1; Ptz. -άοντα 1, -αόντων 1, -άοντας 11, -άωσαν 1, -αώσης 1, -αώσας 5, -αόντων (Ntr.) 4. — Bei intrans. Bed. u. in (probi.) Γ387 irreguläres Ptz. -αωσ- als Vulg. (-αουσ- v.l., sic edd., -οωσ- corr. Arist.) s. L, B (Γ387 in B 1 a, Z415+ in 2 a.b)
M 1 [LJ] -άω i21; -άοις h. Cer. 397 [LJ] ένδάδε* -άει/άων Th. 775/<245, o255. 360; μετα-άει h. Cer. 87; (ONd +) -άων/άουσ' ρ523, Op. 389 2 [!_*.,]
-άουσι zA45 [-uu\] οικία -άουσιν/άασκε h. Merc. 555/Ρ308, Naup. fr. 2,2 p. 146 Dav.; δώματα -άουσιν Th. 816; (ένδα δέ) -άουσι/άασκε h. Cer. 485, ο385; άντροις -άασκον/άουσα h. 20, 4; 18, 6; ONd + -άοντα Η9; (αί τόδε) -άουσι ι23, h. Ven. 258 = 285ίη; οί* περι-άουσι(ν) β66, 5177; εύ μάλα -άοντα 596 [LJx] έριβώλακα -άουσι/ άασκον Ρ172 a Β841; έπί* χδονί -άουσι(ν)/ άασκον/1 άοντες <153 = Th. 564«/h. Αρ. 279/Th. 621 — h. Αρ. 335«; (τόδε) -άουσι(ν) Th. 592, h. Ven. 98; οί (...) περι-άουσι(ν) 5551, ψ 136, Th. 370; (5^+ON+) -άασκε/ov Λ 673, Hes. fr. 10a, 38/Β539; δόμων* εύ -αόντων/άοντας υ371/Ζ37Ο - 497 s ρ28 s /5 = 178 s ω362 β Λ 769« , ρ275 s 324« = <ρ242, h. Merc. 283; μεγάρων εύ -αόντων 0400, τ30 - φ387 s χ399; (zu -αωσ/αουσ/οωσ- s. F. L:) εύ -άωσαν Ζ415; πόλεις* εύ -αώσας 21648, 5574, Hes. fr. 141, 17, h. Αρ. 175; -αώ-σης/η/ας «404, Γ387, Hes. fr. 204, 49
Σχ sch. min. P.Amh. 18 zu o255: οίκων, sch. D Γ387: κατοικούση, zd45: κατοικοϋνται (ένεργητικόν άντί παδητι- κοϋ)
L s. ναίω L; zum Fern. Ptz. -αωσ- (-αουσ/οωσ-) s. F, sowie Cauer, Grundfragen 108, Meister, Kunstsprache 65, Wackemagel, Kl. Sehr. III 1561, Odyssey zu α 404, die alle -αουσ- lesen; dagg. für -αωσ- (Γ387): Bergold, Zweikampf 201 und van Thiel
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
B (Streckform zu ναίω, s. Risch § 112 c:) nur im Präs, u. Iter. (als metr. Ersatz fürs Impf.), von Pers.: (la) wohnen (mit Ortsang, durch Ausdr. der Ortsruhe; entspr. ’Verlängerg.’ οίκία/δώματα v., am VA), bewohnen (mit Akk.), dazu Kompos. μετά-, περί--, intrans, von Lokalitäten: (2.3) wo sich’s gut wohnt (Ptz. [ευ] -άοντα*, außer 2 x), bewohnt sein, liegen, dazu Kompos. περί-; intrans. Gebr. entstand It. Leumann (s.v. ναίω L) durch Mißverständnis von Γ387 (wo -αώση fälschl. auf ΟΝ Λακεδαίμονι statt auf Pers. Pron. oi [Hel.] bzg. worden sei), aber besser aus dem auch sonst im Idg. übl. Wechsel von trans, u. intrans. Gebr. zu erkl. (s. s.vv. βριάω, μινύδω, ναίω L mit weiteren Argumenten: Ausgangspkt. viell. verschobenes Ptz. εύ -άων wie ’cafe chantant’ [Debrunner]? s. Frisk s.v.) Wortf. s.v. ναίω 1 Pers, ist Subj. la mit Ortsang, durch Lok., Präp., Adv. (Ausdr. der Ortsruhe) wohnen', meist im Ptz. od. Rel.-S. bei Charakt. von Pers, (ός*); mit ON: ρ523 Κρήτη -άων H9 Άρνη -άοντα Γ387 (Aphr. γρηί έίκυία) ή οί (Hel.) Λακεδαίμονι -αώση ' ήσκειν είρια, ’Leu- mannscher Punkt’: Ptz. sei fälschl. auf Λακ. statt auf οί bzg. worden, habe intrans. Gebr. von v. verursacht; aber v. sonst immer mit Adv., abs. v. wäre sinnlos (s. B Vorbem. , zur Form -αωσ- s. B 2.3, F, L) Λ 673 ός έν Ήλιδι -άασκε andere Ortsang.: <153 ,,εί δέ τίς έσσι βροτών, τοι έπί χδονί -άουσι' (τοι άρούρης καρπόν έδουσι v.l.) = Th. 564« a h. Αρ. 279« (-άασκον; -άεσκον cod. Μ) Th. 621 (ένδ') ύπό χδονί -άοντες 1 ειατ' = h. Αρ. 335« h. 20, 4 (άνδρώπους) οϊ τό πάρος περ ' άντροις -άασκον έν ουρεσιν ήύτε δήρες (vgl. 1 άντρον έσω ναίουσα h. Merc. 6) = 18, 6'η (-άωσα) Ορ. 389 οϊ τε δαλάσσης ' έγγύδι -άουσ' οϊ τ' άγκεα βησ- σήεντα (ναίουσιν) (ή ένι, ένδα:) ο385 (πτόλις) η ένι -άασκε πατήρ ο 255 (Ύπερησίηνδ' άπενάσσατο) ένδ' ό γε -άων Th. 775 ένδα δέ -άει (Στύξ) a h. Cer. 485ίη (-άουσι παραί Διί) im Wunsch: <245 (,,πόσις) ένδάδε -άων (αύτόδι μίμνει/') — ο360*η h. Cer. 397 („παρ' έμοί) -άοις (τετιμ[ένη"), vgl. ναίοιτε* (Γ74) 1b mit ΟΝ, Ortsang, im Akk. bewohnen, Rel.-S. außer 121 B 539 οϊ τε Κάρυστον έχον ήδ' οϊ Στύρα -άασκον 841 οϊ Λάρισαν έριβώλακα -άασκον s Ρ172 (Λυκίην, -άουσι) ι21 ,,-άω δ’ Ίδάκην" h. Ven. 98 „νυμφών, αϊ καλόν όρος τόδε -άουσι" (vorher entspr. νέμονται) + 258 = 285ίη 1c mit ^οίκία/δώματα, am VA (s. dagg. L u ναίω am VE, s.d. B 1 c), + Ortsang. P308 (ός έν) Πανοπήί 1 ^οίκία -άασκε, (άνάσσων) c. Naup. fr. 2,2 ρ. 146 Dav. (έπί δινί δαλάσσης) L , πολύρρην Th. 816 (Τιτήνες ναίουσι) δώματα -άουσιν έπ' Ώκεανοίο δεμέδλοις h. Merc. 555 (Bienenorakel) οικία -άουσιν ύπό πτυχί Id Zush. verloren Hes. fr. 10a, 38 ]ναιετάασκεν le Kompos. lea μετα(-) -I- Dat. wohnen inmitten von h. Cer. 87 ,,τοΐς μετα-άει (Hades), τών έλλαχε κοίρανος είναι" Th. 592 (γένος γυναικών) πήμα μέγα δνητοϊσι μετ' άνδράσι -άουσιν (-άουσαι v.l., sic West) leß περί- ringsum wohnen (vgl. 3), Rel.S., dir. R. in Od. ß66 „άλλους τ' αίδέσδητε περικτίονας άνδρώπους,^ ' of ^περι-άουσι", nimmt περικτ. auf 5 551 „άλλοι 5’ οϊ κατά άστυ καί οϊ t ,ν" ψ\36 „έκτος άκούων, ' ή άν' οδόν στείχων ή οϊ u ," Th. 370 οϊ δέ έκαστα ϊσασιν οϊ άν L u (-άωσι ν.1.) 2 intrans. Ptz. 2 a εύ ναιετάονταζ*, von
‘Haus, Megaron, Stadt* wo sich’s gut wohnt (vgl. εύ ναιομένη* [s.d. B2], das nur Γ400 in der für -άοντας* übl. Posit. [UvIm], sonst in [LJ]), am VE außer 596 (οίκον): Λ 769 Πηλήος δ' ίκόμεσδα ^δόμους εύ -άοντας, (εύν. vulg.) a Ζ370'1 (ϊκανε) - 497 a ρ28 a 85 - 178 s ω362 + ρ275 (,,έσελδέ') & 324« - φ 242 a υ371 (έξήλδε δόμων εύ -αόντων) h. Merc. 283 ,,άντιτορούντα (Hermes) t (Gen. Pl. auch:) /1400 έκπροκαλεσσαμένη μεγάρων εύ -αόντων - r30« (κλήίσεν δέ δύρας [ν.1. δαλάμων]) - φ387 a Ζ^99 (ώΐξεν) (οίκον, Enjambement:) 596 ,,άπώλεσα
294
293


ναιετάω
ναίω
οίκον εύ μάλα -άοντα, κεχανδότα πολλά (ναίειν)“ (πόλεις*, zu -αωσ- s. F): Ζ 415 „έκ δέ πόλιν πέρσεν Κιλίκων εύ-άωσαν, 1 Θήβην“ Β648 (οϊ Κνωσόν τ' είχον) Φαιστόν τε ..., πόλεις εύ -άωσας = Hes. fr. 141, 17ex = h. Ap. 175 (άνθρώπων) + #574 (πόλιάς τ') 2b ohne εύ, mit temp. bzw. lok. Bestimmg. (zur Form s. F) «404 „μή ... τίς σ' άέκοντα (Tel.) βίηφι ' κτήματ' άπορραίσεΓ, Ιθάκης έτι -αώσης“ so long as Ithaca is still inhabited (Odyssey z.St.) Hes. fr. 204, 49 (οϊ γάρ έχον Τροιζήνα) Ασίνην τε παρέξ άλα -αώσας 3 intrans., Lokalität ist Subj., Verb, finit. + Ortsang. (vgl. ναίω B3), dir. R., liegen (s. B Vorbem.): /145 (,,αϊ γάρ ύπ' ήελίφ τε καί ούρανφ) -άουσι πόληες ... άνθρωπω^ ι23 („ναιετάω Ιθάκην) άμφί δέ νήσοι 1 πολλαί -άουσι μάλα σχεδόν άλλήλησι“ Kompos. περί- (vgl. leß) ringsum liegen: δ\ΊΊ (Men.: „ich hätte Od. Αργεί νάσσα) μίαν πόλιν έξαλαπάξας, 1 αϊ περι-άουσιν, άνάσσο- νται δ' έμοί αύτώ“, vgl. ναίουσιν (Β626)
D ν.1. (εύ -αόντων) σ238, /375 Η. W. Nordheider
ναιέτης s. μεταναιέτης
vaüo [58', 43°, 34Η, 8h, 4e] Ε ναίω < *nas-ie-; Wz. *nas- isoliert (-α-Vokal auffällig), vgl. *uas- von άστυ, s.o. I Sp. 1451. Viell. doch zu νέομαι, s. Hofmann, Etym. Wb. s.v. — Abi.: (μετά) ναιέτης, -νάστης, Νάστης, νηός, περιναιέται
F -ω 1, -εις 1, -ει 19, -ετε 3, -ουσι(ν) \Ί, -ουσ' 1; Impf. έ-ον 2, έ-ε(ν) 13, έναι' 1, -ε(ν) 14, ναΓ 1, έ-ον 10, -ον 6; -εσκε 3, -εσκον 1; Opt. -οιμεν 1, -οιτε 1; Inf. -ειν 5, -έμεν
2, -έμεναι 1; Ptz. Akt. -ων 16, -οντες 1, -ουσα 2; Ptz. Pass. -ομένω 1, -όμενον 4, -όμενα 2, -ομένη 1, -ομένην 4, -ομενάων 1; kausat. Aor. νάσσα 1, διένασσε 1Η, κατένασσε
3, ένασσαν 1, άπονάσσωσιν 1; ^νάσσατοΛ 1, Q7T£l 2, x«r£L j 1; νάσθη 1
Μ 1 Stamm im longum 1 a ohne Augment laa [1] ναΓ 0432 laß [--] -ει/εν έϋπλόκαμος η 246 = 255in = μ449ίη, ε58; -ει/ε + Adj. Th. 955/Ε613, λ 257; -ε (δέ) + Ortsang. Ζ34, 2V172. 176 = 0551, h. Ven. 227 [1-] -ει Th. 933, Hes. fr. 10a, 93, h. 15, 8; -ov E1\Q, /484; -ειν Σ’87, 598, h. Ven. 189 [-~] -ον B511; Αργεί νάσσα 5174 [--] -ε δέ δώμα Ξ121; -εν ο96; δώματα -ε 5517 = ω150 [$χ] Ortsang. (ONd ένι) + οικία -εν/ων υ288 /Z15, //221, Ν664, Π595, Ρ584, 5555 = ω104βχ, 5798; (άπόπροθι/ κλυτά) δώματα -ω/εις/ει/ειν/ων ω 304/5811/«51, ε80, Th. 455. 777, Ορ. 8/Th. 3Ο3/ι 18, ο 227; έν δώμασι -ει Th. 285; αίθέρι -ων B4V2, Δ 166 = Ορ. 18ex — Hes. fr. 343, 9®χ, ο 523; έγγυθι -ει η 29, Ορ. 288. 343 = 700; τηλόθι -ειν/ων μ 135, 77 233; Αργεί νάσθη Ξ119 lay [luu] -ετε (δώματα) h. 29, 9; 34, 3 = Vit. ρ. 6, 29; -έμεν λ 265; νάσσατο Ορ. 639 [LJ -έμεν 0190 laö [1-*] -ουσιν Th. 735, Ορ. 391; -εσκον Β758; -οιμεν/οιτε Γ2.57 s 74 [*_2] -ουσι ω14; άπονάσσωσιν Π86 las -έμεναι ο240
[i.J] εύ -ομένη/ην/φ/ον/α (πόλις*, πτολίεθρον*) N815/sE489ex, S255 = 0 28, ν285/Π572/Α 164 s Β133 s Ν380 = /402«//149 s 291 Ιβζ ] πολίων εύ -ομενάων Γ400 1b mit Augment Iba [J] δς έναι' ένί Θήβης 5126 1 b β [^«] έ-ε Pan. fr. 18, 1 ρ. 124 Dav.
δώματ' έ-ε Sc. 14; (δς) έ-ε(ν)/ον + Ortsang. Ε543 - Ζ13^. 396, h. Αρ. 226, o226/s ζ4ίη·, Β824, γ292; έ-ε 5518; διένασσε Hes. fr. 33 a, 3; κατένασσε Th. 329. 620, Ορ. 168; ένασσαν h. Αρ. 298 [Jx] έ-ον ρ419 - τ75; ένθα δ' έ-ε(ν) κί s 135, Hes. POxy. 2509, 2; έ-εν Ν695 = 0 334; (κλυτά) δώματ'/οίκΓ έ-ον Β854, Hes. fr. 7, 3/Phor. fr. 2, 2 p. 154 Dav.; Άργος έ-ον Β681; Ortsang. + έ-ον Β522. 593. 615 1 by [J.J άπενάσσατο B629 = ο254, Hes. fr. 70, 37 2 Stamm in den brevia 2a [-ί] -ουσ' Π 235 [-2] -εν Ψ299', έγγύς -ον πόλιος Sc. 473 [-1] -ει ι36,
μ85; -ον (πτολίεθρα) Hes. fr. 33a, 4; 240,8 2b [-’«] (οϊ*) -ουσι(ν) (πέρην u.a. Ortsang.) Β130. 535 s 626m€d = Th. 274med a 814«, v240, Th. 130, Aristeas fr. 1,2 p. 86 Dav.; -ουσι /154 - 296 = Hes. fr. 240, 3, Λ476, Op. 170; -εσκε E7Q8 s Π7\9η\ -οντες ι49; -ουσα h. Merc. 6 [-^] -ουσι <113; -εσκε Hes. fr. 215,2; -ουσα Hes. fr. 59,2
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Σχ sch. D B130 u.ö.: οίκούσιν, A 164 u.ö.: εύ -όμενον' καλώς οίκούμενον (vgl. sch. min. P.Strassb. inv. 33 z.St.), B629, S119: άπωκίσθη, 7786: εις τούπίσω άποκαταστήσω- σιν. άποδώσωσιν (vgl. sch. min. PSI 1276)
L zum trans./intrans. Gebr. von v. u. ναιετάω: Leumann, Hom. Wort. 182ff.; s. dagg. Debrunner, MH 1, 1944, 31 ff.; Fraenkel, Gn. 23, 1951, 374; Shipp, Essays in Myc. and Hom. Greek, Melbourne 1961, 42ff.; s.a. Leaf zu B626', Merke- Ibach, Odyssee 182 A. 2; sowie s.vv. βριάω, μινύθω; εύ -όμενον: Schwyzer, Pers. agens 53; Stellg. am Satzanfang: H. Ammann, Unters, zur hom. Wortfolge u. Satzstruktur, Freiburg i. Br. 1922, 17.46
B im Präs.st. von Pers.: (la) wohnen (mit Ortsang, durch Ausdr. der Ortsruhe; entspr. 'Verlängerg.’ οίκία/δώματα v., am VE), (1 b) bewohnen (mit Akk.); dazu (2) Pass. Ptz. εύ -όμενον wo sich’s gut wohnt', (3) singulär (B626) von Inseln liegen (entw. aus intrans, bewohnt sein entspr. 'verschobenem Ptz.’ εύ ναιετάων [s.d.], od. als Personif. wohnen)', (4) kausat. Aor. νάσσα zum Wohnen geben, ansiedeln, bewohnbar machen (bauen) u. Med., Pass., dazu Kompos. άπ-, δι-, κατ-', öfter in Ptz., Rel.-S. als Herkunftsbez. (entspr. adj. Bez. wie z.B. Αίτώλιος, Περκώσιος), geleg. mit präd. Adj., Ptz. (in best. Weise) wohnen > leben (z.B. Th. 955, h. Ven. 189; vgl. ζώω) Wortf.: ναιετάω, έχω, νέμομαι, οίκέω, (zu 2:) εύ ναιετα- όντων* (metr. suppl. in Posit. [-<,<>-χ], die hier nur Γ400 ναιομενάων vorkommt), έυκτίμενος (mit kurzvokal. Anl.), (zu 4:) άνίστημι, άποικίζω, έζ(ομαι) (Β 12), ϊζω (12, II 5 b), κτίζω', s.a. μεταναιέτης, -νάστης, περιναιέτης, -κτίτης, -κτίων
1 Präs.st.: Pers, ist Subj. la mit Ortsang, durch Lok., Präp., Adv. (Ausdr. d. Ortsruhe) wohnen (geleg. mit mehrfacher Ortsang.) laa mit έν, (1') ύπό + Ortsang, im Dat.,
2 x mit bloßem lok. Dat., 2h neg. N695 αύτάρ έ-εν 1 έν Φυλάκη γαίης άπο πατρίδος = 0334 ^299 -εν δ' δ γ' έν εύρυχόρω Σικυώνι λ257 (ΕΝη) έν ... Ιαωλκώ ' -ε πολύρ- ρηνος, ό δ' άρ' έν Πύλω (Rel.-S.:) Ε543 έ-εν έϋκτιμένη ένί Φηρή ' άφνειός = Ζ13 (έν Άρίσβη) Ε613 δς ρ' ένί Παισώ ' -ε πολυκτημων + 5126 (έναι' ένί Θήβης), ο 226 (έ-ε Πύλω ένι), ζ4 (ποτ' έ-ον έν Ύπερείη) Ζ396 δς έ-εν ύπό Πλάκω ΕΊ08 δς ρ' έν "Υλη -εσκε (πλούτοιο μεμηλώς) Dat.: 77719 δς Φρυγίη (Φρυγίην ν.1.) -εσκε ροής έπι Σαγγαρίοιο Hes. fr. 215, 2 ή' οϊη Φθίη 1 Πηνειού παρ' ύδωρ ... -εσκε Κυρήνη II ε58 σπέος ικετο, τώ ένι νύμφη ' -εν (s 7/246in [la 5]) Ορ. 170 (ημίθεοι) -ουσιν άκηδέα θυμόν έχοντες ' έν μακάρων νήσοισι παρ' Ωκεανόν (168 kausat.: Ζεύς κατένασσε, s. 3 b χ) Hes. fr. 240, 8 -ον δ' έν πυθμένι φηγού (ν. M.-W. in app.) Th. 955 (Her. έν Ούλύμ- πω) -ει άπήμαντος (ήματα πάντα) neg.: h. Αρ. 226 (ού) τις έ-ε βροτών ιερή ένί Θήβη h. Ven. 189 (Anch. zu Aphr.) ,,μή με ζώντ' άμενηνόν έν άνθρώποισιν έάσης 1 -ειθ' laß Ζεύς ^αίθέρι ναίων3 Β4\2 ,,Ζεϋ κύδιστε μέγιστε κελαινεφές u “ Δ166 ,,Κρονίδης ύψίζυγος u = Ορ. 18cx s Hes. fr. 343, 9e* o 523 ,,τά γε Ζεύς οιδεν 'Ολύμπιος L j“ lay mit verseh. Präp.; πάρ, άμφί + Dat. (Pron., EN außer lh): E710 πάρ δέ οί άλλοι ' -ον Βοιωτοί 7V176 -ε δέ πάρ Πριάμφ — 0551 0432 δς ρα παρ' αύτώ ' ναι' h. Ven. 227 (Tithonos Ήοΐ τερπόμενος) -ε παρ' Ώκεανοϊο ροής έπι πείρασι γαίης Π235 (,,Ζεύ άνα Δωδωναΐε) άμφί δέ Σελ- λοί ' σοί -ουσ' ύποφήται“ Präp. + Akk.: Β522 (οι τ' Άνεμώρειαν) άμφενέμοντο, ' οϊ τ' άρα πάρ ποταμόν - Κηφισόν δΐον έ-ον, ' οϊ τε Λίλαιαν έχον 758 (οϊ περί Πηνειόν) -εσκον 130 „Τρώων, οϊ -ουσι κατά πτόλιν“ (Gg. έπίκουροι) ν240 ,,ήμέν δσοι -ουσι προς ήώ τ' ήέλιον τε, ήδ' δσσοι μετόπισθε ποτί ζόφο\Ζ' Th. 130 Νυμφέων, αι -ουσιν άν' ούρεα h. Merc. 6 (Maia) άντρον έσω -ουσα, s. ε(ΐ)σω (B2a) h. 15, 8 (κατά καλόν έδος Όλυμπου) τερπόμενος (Her.) Präp. + Gen. (z.T. Pron.): Β535 οϊ -ουσι ^πέρηνΛ ιερής Εύβοίης Th. 274 αϊ -ουσι u j κλυτού Ώκεανοϊο ' έσχατιή προς νυκτός 814 πρόσθεν δέ θεών έκτοσθεν άπάντων 1 Τιτήνες -ουσι, u j χάεος η 29 („πατρός) ^έγγύθιΛ -ει“, Subj. eher Alkin. als δόμος (s. noch B626 in 3) Op. 343 δστις σέθεν L u -ει s 700 Sc. 473 of ρ’ έγγύς -ον πόλιος (Άνθην) ο 96 ού πολύ -εν άπ' αύτού
295
296


ναίω
νάρ&ηξ
laö mit (lok.) Adv. /154 („7 Städte) έν δ9 άνδρες -ουσι πολύρρηνες“ = 296 = Hes. fr. 240,3 μ 85 (σπέος) ένθα δ9 ένι Σκύλλη -ει η 246 (ένθα μέν) Καλυψώ 1 -ει — 255'η (-εν vulg.) = μ449ίη (s ε58ίη [laa]) κ 135 ένθα δ9 έ-ε ' Κίρκη = 1 (Αίολος) = Hes. POxy. 2509, 2« (σπέος, Χείρων) λ476 „ένθα τε νεκροί ' άφραδέες -ουσι“ + ω 14 (ψυχαί), Th. 735 (Κόττος ...) Pan. fr. 18, 1 ρ. 124 Dav. ένθα δ9 έ-ε ... Τρεμίλης /292 ήχι Κύδωνες έ-ον Ίαρδάνου άμφί ρέεθρα Σ'87 ,,αΐθ9 όφελες (Thetis) σύ μέν αύθι μετ9 άθανάτης ... ' -ειν δ 518 οθι δώματα -ε (s. 1 c) Θυέστης, 1 τό πρίν, άτάρ τότ9 έ-ε (Αϊγ.) ο240 (τόθί) -έμεναι πολλοϊσιν άνάσσοντ9 Π233 ,,Ζεύ άνα, Δωδωναϊε, Πελασγικέ, τηλόθι -ων“ μ 135 Θρινακίην ές νήσον άπώκισε τηλόθι -ειν, vgl. (3 b α) άπονάσσω Ορ. 288 μάλα δ9 έγγύθι -ει (sc. κακότης, s. West z.St.) 1b mit ON, geogr. Bez. im Akk. bewohnen (geleg. mit mehrfacher Ortsang., 4113, lc + έν m. Dat.); mit ON: Z34 -ε δέ Σατνιόεντος ... παρ9 δχθας 1 Πήδασον Ν\Ί2 -ε δέ Πήδαιον Ι4Ζ4 ,,-ον δ9 έσχατιήν Φθίη<? (im Wunsch:) Γ74 ,,-οιτε (-οιμεν Zen.) Τροίην“ = 257 (vgl. ναιετάοις h. Cer. 397) (Rel.-S.:) £511 οϊ δ9 Ασπληδόνα -ον (-ον9
έναιοννα\%.) 4- 593 (έ-ον). 615. 824. 681 (είχον Zen.) Hes. fr. 59, 2 ή9 οϊη Διδύμους ιερούς -ουσα κολωνούς ' Δωτίω έν πεδίω h. 34, 3 (οϊ πόλιν) Ήρης ' -ετε = Vit. ρ. 6, 29 neg.: λ 265 έπεί ού μέν άπύργωτόν γ9 έδύναντο 1 -έμεν (Θήβην) mit anderen Ortsang.: 0190 „έλαχον (Pos.) πολιήν άλα -έμεν αίεί“ ι49 ήπειρον -οντες 113 όρέων -ουσι κάρηνα 1 έν σπέσσι Ορ. 391 (οϊ τε θαλάσσης έγγύθι ναιετάουσ9, οϊ τ9 άγκεα) -ουσιν (-ωσιν v.l.) Hes. fr. 33a, 4 νόσφιν δ’] άλλήλων -ον πτολίεθρα, vorher kausat. διένασσε (s.u. 4 b/?) Aristeas fr. 1, 2 p. 86 Dav. άνδρες ύδωρ -ουσιν άπό χθονός έν πελάγεσσι 1 c ^οίκία/δώματαΛ ναίω u.ä., meist in VE-Formel (dagg. L ναιετάασκε* am VA, s.d. Β 1 c), meist + Ortsang.; οικία ναίων* am VE: ZI5 (ος έναιεν [s. laa] έν Αρίσβη) όδώ έπι οικία -ων s //221« (~Κ*77 ένι) = N664ex (Κορινθόθι) s 77595« (δς Έλλάδι) s P584« (Αβυδόθι) = δ 555« (Ιθάκη ένι) = ω104« = 5798« (Φέρης ένι) = t>288« (Σάμη δ9 ένί, -εν) Phor. fr. 2, 2 ρ. 154 Dav. (ένθα) Ίδαϊοι ... οίκί9 έ-ον οίκον in verseh, metr. Posit.: ι 36 („εϊ) τις άπόπροθι πίονα οίκον ' γαίη έν άλλοδαπη -ει άπάνευθε τοκήωχΐ9 ρ419 „ποτέ οίκον έν άνθρώποισιν έ-ον 1 όλβιοί = τ75 δώματα, (1*) δώμα v.(am VE): SI21 ,,-ε δέ δώμα 1 άφνειό\? £854 (οϊ ρα ... έχον καί...) άμφενέμοντο ' άμφί τε Παρθένιον ... ^κλυτά δώματ9 Λ έ-ον ω304 „είμι μέν έξ Αλύβαντος, οθι L Λα -ω“ = Th. 303« (ένθ9, -ειν) Th. 777 νόσφιν δέ θεών L Λα -ει (Styx) + Ορ. 8 (υπέρτατα, Ζεύς) α51 (νήσος) θεά δ9 έν ^δώματαΔ (δώμασι vulg.) -ει 5811 „μάλα πολλόν άπόπροθι L j -ει<? s ε80«· (-ει) = 118« (-ων) + ο227 (Πυλίοισι), Th. 455 (ύπό χθονί, -ει, Αίδης) Hes. fr. 7, 3 οι περί Πιερίην καί “Ολυμπον δώματ9 έ-ον verseh, metr. Posit.: 5517 οθι L j -ε Θυέστης = ω!50 Sc. 14 ένθ9 ό γε δώματ9 έ-ε h. 29, 9 (Epiklese an Hestia u. Hermes:) -ετε δώματα καλά δώ: Th. 933 (Τρίτων, ός τε θαλάσσης πυθμέν9 έχων παρά μητρί) -ει χρύσεα δώ έν δώμασι: 598 (Men.:) ,,ών όφελον τριτάτην περ έχων έν δώμασι μοίραν 1 -ειν? Th. 285 Ζηνός δ9 έν δώμασι -ει (Pegasos) ld Zush. verloren Hes. fn 10a, 93 (άλκυόν9, ή) -ει καί ρ9 άλίοι[ 2 Pass. Ptz. ευ -ομένη+, von 'Stadt’, ΟΝ wo sich’s gut wohnt (vgl. [εύ] ναιετάοντα, s.d. B 2), metr. Posit. [-«^-] außer Γ400 (dies in wie sonst ναιεταόντων*), dir R. außer /7572;
bei 'zerstören, erbeuten’ (meist von Troia): A164 „όππότ9 Αχαιοί 1 Τρώων έκπέρσωσ9 ευ -όμενον (εύν. ν.1.) πτολίεθρο\Γ s BV33 (Ιλίου) a Ν38Ο « /402 (Ίλιον έκτήσθαι) /149 ,,έπτά δέ οί δώσω εύ -όμενα πτολίεθρα? s 291 £489 ,,έκπέρσουσ9 εύ -ομένην πόλιν ύμή^' (sc.
Troia) s 7V815« (πόλις, άλοϋσα) bei 'bringen, Jcommen’: Γ400 ,,ή πή με προτέρω πολίων εύ -ομενάων 1 άξεις“ (sc., Aphr. die Hel.) (zum ON:) Ξ255 „μιν ... Κόωνδ9 ευ -ομένην άπένεικαζ9 (Hera den Her.) — 028 v285 ές
Σιδονίην εύ -ομένην (έυκτιμενην ν.1.) άναβάντες 'herrschen*: /7572 έν Βουδείω εύ -ομένω ήνασσε 3 Präs.st., Lokalität ist Subj.: Verb, finit. + Ortsang. (vgl. ναιετάω B3) liegen (s.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
B Vorbem.) £626 (έκ) νήσων, αϊ -ουσι πέρην άλός Ήλιδος άντα, s.a. η29 (in lay) u. ναιετάω (B2a) 4 kausat.
Aor. νάσσα* mit Ortsang. 4a Simplex; Akt., mit Akk. zum Wohnen geben: 5174 „καί κέ οί Αργεί νάσσα πόλιν καί δώματ9 έτευξα“ (Men. dem Od., dann άνάσσονται [!]) bewohnbar machen, erbauen: h. Ap. 298 (in Delphi) άμφί δέ νηόν ένασσαν άθέσφατα φΰλ9 άνθρώπων 1 κτιστό ίσιν λάεσ- σιν costruirono (s. Cassola z.St.), s.a. 4b (Kompos.) Med., Pass, sich ansiedeln, angesiedelt werden: Op. 639 νάσσατο (εϊσατο Cert. p. 34, 27) 5’ άγχ9 Έλικώνος όιζυρή ένί κώμη, 1 Άσκρη ΞΙ 19 „άλλ9 ό μέν αύτόθι μείνε, πατήρ 5’ έμός Αργεί νάσθη“ 4b Kompos. (s.a. άμφίΚ Αρ. 298 in 4a) 4ba άπ-, vgl. άποικίζω\ jem.n aussiedeln zurückschicken (s. Leaf z.St.): /786 (,,ώς άν) κούρην (Bris.) 1 άψ άπονάσ- σωσιν (άποδάσσωσιν, -νάσσουσι, -νέσσωσι, -νύσωσιν vv.ll.)“ Med. sich anderswo ansiedeln (aussiedeln nach, emigrieren): £629 ός ποτέ Δουλίχιόνδ9 άπενάσσατο a ο254 (Ύπερησ- ίηνδ9) 4bß δι- Brüder getrennt ansiedeln Hes. fr. 33 a, 3 [καί τούς] μέν διένασσε (Zeus) 1 [νόσφιν 5*] άλλήλων -ον (s. 1 b) πτολίεθρα 4b γ κατ- jem.n ansiedeln: Th. 329 γουνοΐσιν ^κατένασσεΔ Νεμείης, πημ9 άν- θρώποις (Hera den Löwen) 620 u j 5’ ύπό χθονός (Kronos sperrte die Hunderthänder ein, δήσε) Op. 168 L d ές πείρατα γαίης (Zeus die ημίθεοι, dann -ουσι [s. laa]) Med. sich ansiedeln, besiedeln: Hes. fr. 70, 37 κατενάσσατο γαίαν
D Hes. fr. 10 a, 1; 129, 9; 229, 7 suppl.; Cat. 88, 1; 91, 1 Trav.; Cypr. fr. 32,2 p. 61 Ber.; Choer. fr. 5,1 p. 193 Ber. (= Suppl. Hell. 319); £60 a, 855 b, K30b v.l. A 404 (Zen.),
£828 (s.a.
St. West,
Ptol. Pap. S. 49), A416, φ34Ί
H. W. Nordheider
vaüo
'fließen*
s. νάω
νάχη
[1°]
E keine
unmittelbare außergr. Entspre
chung, s. Chantraine, Dict. B wolliges Fell, bes. von Schafen od. Ziegen, als Schutz gegen den Wind, vgl. Hes. Op. 543ff.; in £519 dienen die αιγών δέρματα, auch bei Eum., als Unterlage zum Schlafen: £530 αν δέ -ην (νάκος sch. Theocr. V. 2) έλετ9 αίγός έϋτρεφέος μεγάλοιο
J. G.-J. Abbenes
νάξαι [1°] Ε Etym. unbekannt, vgl. Chantraine, Dict.
B feststampfen, -drücken: φ\22 άμφί δέ γαίαν έ-ξε
J. G.-J. Abbenes
Νάξος [2h] Ε karisch/'leleg.’ nach Fick, Vorgr. Ortsnamen 59. 116. 120; viell. zu νάξαι (νάσσω), s. Frisk II 288, Schwyzer I 516, doch vgl. Chantraine s.v. B größte Insel der Zykladen; Blüte in archaischer Zeit, mit bedeutendem Dion.- u. Ap.-Kult (vgl. Herbst, RE XVI, 1935, 2O85fE), erwähnt h. 1, 2 (έν -ω) als mögl. Geburtsort des Dion. u. h. Ap. 44 als eine der Örtlichkeiten, die die schwangere Leto nicht aufzunehmen wagen. Nicht bei Hom., s. Burr 86
B. Mader
ναός s. νηός
νάπαι [2\ le] Εχ sch. D 77300: οί ορεινοί καί άναπεπταμένοι τόποι, οί σύμφυτοι Β (Berg-) Täler (im Ggs. zu Bergspitzen, vgl. Stesich. S 104, 16 p. 192 Dav., Ar.Av. 740); in Gl. (2‘) od. Exk. (le) Θ558 (klare Mondnacht) έκ τ9 έφανεν πάσαι σκοπιαί καί πρώονες άκροι ’ καί -αι = 77300 (Aufklaren), kontrast. A/282f. Phor. fr. 2,6 p. 154 Dav. (Ίδαϊοι) οι πρώτοι ... ‘ εύρον έν ούρείησι -αις ίόεντα σίδηρον, vgl. Hes. Th. 865 Wortf. s. βήσσα
R. Führer
νάρϋηξ m. [2H ] E Bildg. wie μύρμηξ, όρπηξ, im übr. dunkel; wahrsch. nichtgr., vgl. Fumee, Vorgriech. 199. 393 (Gruppe ν., νάρτη, νάρδον, letzteres'Vorderasiat. Kulturwort’, nach Frisk s.v. semit.) B Stecken- bzw. Rutenkraut (Ferula 298
297


νάρθ-ηξ
Ναυσικάα
communis L.), in Griechenl. allg. verbreitete hochwachsende Doldenpflanze; ihr Mark wurde als Zunder verwendet, ihre Stengel dienten den Bacchanten als Thyrsos u. bis in die Gegenwart als Transportmittel für Feuer, s. Murr, Pflanzenwelt 231 f.; Kerenyi, Prometheus, Hambg. 1959, 84 f. Th. 567 (Prometheus stahl das Feuer) έν κοίλω -κι - Op. 52in
B. Mader
ναρκήσαι [!'] E Denom. zu unhom. νάρκη (urspr. ‘Zusammenschnüren’), s. Bechtel, Lexil. 231 Σχ sch. D Θ 328: νάρκησεν ένάρκησεν, έλύθη B erlahmen, taub werden, erschlaffen: Θ328 -ησε δέ χειρ έπί καρπώ, ' στή δέ γνύξ έριπών, τόξον δέ οί έκπεσε χειρός, Verlieren des Bogens als Folge des Zerreißens der Sehne, vgl. 0462 ff.
J. G.-J. Abbenes
νάρκισσος [2h, le] E wohl vorgr.; evtl, auch (wg. der beruhigenden Wirkg. der Pflanze) verwandt mit νάρκη, dann Abi. von Erbwort mit d. vorgr. -σσ-Suff.; volksetym. Angleichg. erwägt Frisk s.v., vgl. Chantraine s.v. m. Lit. L ’Murr, Pflanzenwelt 246—250, 2Richardson zu h. Cer. 6 ff. 8. 13 B Narzisse, viell. N. tazetta L., L1 wg. des starken Geruchs, vgl. h. Cer. 13; dort auch zur Bed. der N. im Dem.-Pers.-Kult spez. im Zshg. mit der Unterwelt, vgl. L2 h. Cer. 8 (Hades raubte Pers., als sie Blumen pflückte, Veilchen, Rosen usw.) L-ov θ', oVj φύσε δόλον ... κούρη ' Γαϊα (θαυμαστόν γανόωντα (σέβας πάσιν ίδέσθαι, άπό ρίζης έκατόν κάρα, κώζ* ήδιστ' όδμή, καλόν άθυρμα, V. 10—16) 428 (Pers, erzählt: „Wir pflückten Blumen) u d έφυσ' ώς περ κρόκον χθων“, zum Vergi, s. A.-H.-S. z.St., L2 z.St. u. zu V. 427. — Cypr. fr. 4 p. 36 Dav. άνθεσι -ου καί λειριού, vgl. App. z.St.
B. Mader
νάσσαι s. ναίω
νάσσω s. νάξαι
Νάστης [3*] Ε ‘redender’ ΡΝ i.S.v. „Einwohner“ (vgl. L1 134 § 47 c 3, 259 § 70 b 4 s.v. Νομίων), wie μετανάστης (q.v.) nom. ag. auf -της (vgl. Risch p. 37 §14) zu ναίω „wohnen“ (vgl. L1 27 § 10 al, 145 § 53 a 1 mit Anm. 80, 259 § 70 b 4; Σχ) L ^.Kamptz, Hom. PN; 2V. Gebhard, RE XVI/2 (1935) 1794f. s.v. Nastes; ’Wathelet, Dict. I 769 s.v. Σχ Hsch.: Νάστης' οικιστής, καί κύριον όνομα FM [--] ~ης Β%61. 871 [1-] -ης
B31Q
Β e. Karer: £867, 870. 871 S. des Νομίων (vgl. £871) zusammen mit seinem Bruder Άμφίμαχος 2 (vgl. £870f.) Anführer der Κάρες vor Troia (vgl. B 867—871) charakt. £872f.: ός καί χρυσόν έχων πόλεμόνδ' ιεν ήύτε κούρη, ' νήπιος wird von Ach. έν ποταμώ getötet u. ausgeplündert (vgl. £872—875; jedoch nicht erwähnt bei der ‘Schlacht im Fluß’ in Φ); vgl. L2; L3 G. Steiner
ναυαγιον [le] L Kurt, Seern. Fachausdr. 29f. (on ναυάγιά) B piece of wreckage, metaph. Choer. fr. 9, 2 p. 270 Ki. = Suppl. Hell. fr. 329, 2 κύλικος τρύφος άμφίς έαγός, ' άνδρών δαιτυμόνων -ον, not ’wreck’ as in LSJ
J. N. O’Sullivan
Ναυβολίδης [!', 1°, 1H] Patron., S. des Naubolos 1 £518 υιες Ίφίτου (Schedios u. Epistrophos als Anführer der Phoker) -ao 2 #116 Εύρύαλος, ... ' -ης 3 Hes. fr. 26, 31 a vom V. der Antioche (? Antiopc, s. App. z.St.), dessen N. aber nicht erhalten ist, wahrsch. Pylon (s. App. z.St.): (Πύλωνος) -ao. Antioche ist die Frau des Eurytos von Oichalie (s.o. II Sp. 808, 36fF.), Μ. u.a. eines Iphitos (s.o. II Sp. 1263, 24ff.) — Ναύβολος ist wie έλαφηβόλος gebildet, HG zu βάλλω, nur ist seine genaue Bed. unklar (viell. 'der [Feuer] in die Schiffe wirft’), vgl. 7V628, nach v. Kamptz 70; weitere Vermutungen s. bei Kurt, Seern. Fachausdr. 30; nach Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 402 viell. Eponym, der
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
phok. (s.o. 1) Stadt Ναυβολεΐς, was aber den N. auch nicht besser erklären würde B. Mader
ναύλοχος [2°] L Kurt, Seern. Fachausdr. 189 B (second element from λεχ-: see λέξασθαι) providing a place of rest for ships, epith. of λιμήν 5846 λιμένες 5* ένι -οι αυτή (island of Asteris) ' άμφίδυμοι (n. occurrence of λοχ- όωντες v. 847) κ 141 (ένθα [at Aeaea] 5’ έπ' άκτης νηϊ κατηγαγόμεσθα) -ον ές λιμένα J.N. O’Sullivan
ναύμαχος [2·] Β for fighting with from ships, for use in fighting at sea, epith. of ξυστόν 0389 ξυστοΐσι (sc. μάχοντο, the Grs. from decks of moored ships), τά ρά σφ' έπί νηυσίν έκειτο 1 -α 677 (νηών ϊκρι' έπώχετο [Aias]) νώμα δέ ξυστόν -ον D Ο386a (= 389) hab. pap. 233 om. ν. 389 J.N. O’Sullivan
Ναύπακτος f. Stadt an der Nordseite des Korinth. Golfs, spielte irgendeine Rolle in den ' Ναυπάκτια bzw. -τικά έπη', doch geben die wenigen Fragmente u. Nachrichten (s. p. 145ff. Dav., vgl. Pötscher, Kl. Ρ. IV 12; Emst Meyer, ebd. Z. 38ff.) keinen Aufschluß darüber, welche B. Mader
Ναυπλία Hafenstadt in der Argolis, vorausg. in Ναύπ- λιος, s.d.; viell. urspr. im Schiffskat, genannt, s. Kullmann, Quellen 166 B. Mader
Ναύπλιος [1H, le] Eponym von Nauplia, Sohn des Pos.
u. der Amymone, nach Nosti fr. 1 p. 68 Dav. Gatte der Phi-
lyre, nach Hes. fr. 297 (Aigimios) der Hesione (beide fr. Apol-
lod. 2,23); seine Kinder: Palamedes, Oiax u. Nausimedon, wobei uns., ob alle drei in den Nosten u. bei Hes. — Vgl. Kullmann, Quellen 166; Merkelbach, Odyssee 53 A. 2. Mehr als einen Eponym sieht in ihm Fischer, Nereiden 141, vgl. von Geisau. Kl. P. 4,14; dagg. Ed. Meyer, Forsch, z. Alten Geschichte, Halle 1892, 74 A. 3 D Cycl. fr. 6 p. 196 Be.
B. Mader
ναϋς s. νηΰς
ΝαυσίΦοος [5° (I), 1H (II)] E Kompos. vom Typ όρεσίτροφος mit verbalem oder nom. HG (stürmend oder schnell mit den Schiffen), s. v. Kamptz 73 f.; gehört zu den sprechenden Phäakennamen (v. Kamptz 28. 211; Neumann, BN 22, 1987, 4), aber wohl nicht erst für die Odyssee erfunden, s.u. Β II Schlußbem.
Β I König der Phäaken, Sohn des Pos. u. der Periboia, der Tochter des Gigantenkönigs Eurymedon, η 56 (-ον). 62 (-ον μεγάθυμον), Vater des Rhexenor (V. der Arete) u. des Alkinoos, 63 (-ος δ' έτεκεν); führt sein Volk aus dem urspr. Heimatort Hypereie, um es vor dem Zugriff der benachbarten Kyklopen zu schützen, nach Scherie, <7 (-ος θεοειδής), wo er eine neue Stadt gründet (8ff.), vgl. Deger, Herrschaftsformen 175. — N. prophezeite seinem Sohn, Pos. werde den Phäaken für ihr Geleit von Schiffbrüchigen zürnen u. sie dafür bestrafen, #565 (-ου, 570: γέρων)
II Sohn des Od. u. der Kalypso, Bruder des Nausinoos, Th. 1017, vgl. West z.St. — Da II nicht gut aus I mißverstanden sein kann u. anderers. zwischen beiden eine gewisse Bzhg. besteht, sind beide viell. verschiedene Weiterbildungen einer älteren Gestalt B. Mader
Ναυσικάα [11°] wahrsch. Kurzform von *Ναυσικάστη (vgl. Μηδεσικάστη) o.ä.; Form des HGs (vor allem das auffällige a statt η) trotz Schwyzer, RhM 72, 1917/8, 431 noch nicht sicher erklärt, s. Kretschmer, Gl. 12, 1923, 188; vgl. Frisk s.v., v. Kamptz 112; 28. 211; Risch, ZVS 100, 1987, 8; Garcia-Ramon, Sprache 34, 1988-1990 [1992], 52
M [i„2] -α ζ\Ί - 213 (Nom.) ~ #464 (Vok.), <25 (Vok.); -αν εύπεπλον <49 pv«2] -α ^λευκώλενο^ς <101 a 186inmed. 251; -a #457; -? <276; -αν L Λν η\2
L ’Schadewaldt, Η. 87, 1959, 13ff.; 2Th. Kakridis, Homer 299
300


Ναυσικάά
ναύτης
Revisited, Lund 1969, 141-150; 3Rüter, Od.-Interpr. 219-224; 4Mader, Tempusgebrauch 171 f.; 5Besslich, in Gnomosyne, Festschr. Marg, München 1981, 103-106; 6Basista, Boreas 6, 1983, 31-34; 7Latacz, Humanist. Bildg. 11, 1987, 57-61; 8Harder, Gymn. 95, 1988, 505—514; ’Hölscher, Odyssee 115ff.; 10Steinthal, Gymn. 98, 1991, 505-508
B Tochter des Phäakenkönigs Alkin. (£17. 196 u.ö.) u. der Arete (vgl. £310 mit η 54ff.) 1 in der Odysseehandlg.:
Ath. bewegt sie durch einen Traum, für ihre baldige Hochzeit ihre Kleider am Fluß zu waschen, wo sie Od. trifft, ihm zu essen gibt, kleidet u. berät, wie er von ihren Eltern, bes. der Mutter, Hilfe für seine Heimkehr gewinnen kann; führt ihn zur Stadt, läßt ihn aber den letzten Teil des Weges alleine gehen (£2—322; Stt. s. M; Umschreibungen: Αλκινόου θυγάτηρ £139 vgl. 196, κούρη 223. 237, παρθένος άδμής 228) — Zu Hause von den Brüdern empfangen, von ihrer Amme Eurymedusa (L3) umsorgt (7/2—13: 7712 -αν; V. 2 κούρην) — erzählt von der Begegnung u. Od. erklärt Arete, wie er zu den Kleidern kam, lobt Naus.s kluges Verhalten u. verteidigt sie gegen Vorwürfe ihres Vaters (η290-307, vgl. 233 ff. u. L1; Name nicht genannt, τεης θυγατρός 290, παΐς έμή 300, άμύμονα ... κούρην 303), der darauf den Wunsch äußert, daß Od. sein Schwiegersohn würde (311 ff.) — Abschied von Od., #457. 464 (Naus.: ,,μνήση έμεΐ* ότι μοι πρώτη ζωάγρι9 όφέλλει?', V. 462, vgl. £176, τ/292, ,,θεώ ώς εύχετοωμην 1 ... σύ γάρ μ' έβιώσαο, κούρτ/', V. 467f.) 2 Funktion u. Gestalt s. allg. L7. — Viell. vom
Odysseedichter erfundene Gestalt: (L23 u.ö.); wenn ihr aber Märchenmotive (schiffbrüchiger Held heiratet in der Fremde eine Königstochter, s. L13) oder eine ep.-myth. Gestalt (dann wohl im Zshg. mit einer älteren Phäakentrad.: einige Phäa- kennamen scheinen vorhom. zu sein: Ναυσίθοος s.d. Ε, B Nachbem.; Naus, selbst s. Ε; Αλκίνοος s. Heubeck, Minos 20/22, 1987, 231 ff.) zugrundeliegen, sind diese im Hinblick auf Od.’ Begegng. mit ihr stark umgeformt u. ihre Charakte- risierg. auf Od. abgestimmt, s. L7 („für sie gab es nur einen Partner wie Od.“, a.O. 60). — Einzelne Motive: Schönheit u. Göttergleichheit (s. L2): άθανάτησι φυήν καί είδος όμοίη (£16), θεών άπο κάλλος έχουσα (#457), είκυΐα θεησι (7/291); Art-Vergleich ζ 102ff. (ώς ή γ' άμφιπόλοισι [zu diesen s. V. 18 u. dazu L2 142] μετέπρεπε), 151 f. (Αρτέμιδί σε ... ' είδος τε μέγεθος τε φυήν ... έίσκω), 149 (θεός ... ή βροτός έσσι), 168f. (άγαμαί τε τέθηπά τε, δείδια δ9 αίνώς ' γούνων άψασθαι, vgl. 147f.); zum φοίνικος/έρνος-Vergleich s. L48 u. L2 147 ff. — „Klugh., Takt u. Einfühlungsvermögen“ (L7 57): £57ff. 187ff. (bes. 275ff, s. L7 60). 303. 310f., T/292ff. 303ff. — Mut u. Hilfsbereitschaft: £137ff. (allerd. Mitwirkg. Ath.s); £190ff. 246. 289 f. 303 ff. - Hochzeitsmotiv: £27ff. 66f. 158f. 237ff. (bes. 244f.). 273-284. 311 ff.; vielumworbene Naus.: £34f. 284 B. Mader
ναυσιχλειτός [1°, 2h] famous for ships, epith. of Dymas (a Phaeacian) and of Euboea (h. Ap.; see Schadewaldt, Homers Welt 107ff.) £22 (Ath. addressed sleeping Naus.) είδομένη κούρη -οιο Δύμαντος h. Αρ. 31 -ή (-κλείτη codd., corr. Bames) τ’ ^ΕΰβοιΛα 219 Κηναίου τ9 έπέβης (Αρ.) -ής (-κλείτης Allen) Λης See ναυσικλυτός
J.N. O’Sullivan
ναυσιχλυτός [6°, 1Η] L Parry, Epithete 121 n. 1; Leu- mann, Hom. Wört. 37; Kurt, Seern. Fachausdr. 31 B famous for (i.e. by reason of) ships, epith. of the Phaeacians (5x), Phoenicians (o415), Taphians (Hes.); on accent (oxyt. or properoxyt.) see V. d. Mtihll’s app. vl66, o415 (Allen reads ναυσίκλυτοι exc. η 39, Stanford -oi exc. in #), cf. δουρι-κλειτός / κλυτός Β η39 ^ΦαίηκεςΛ -οί #191 u , δολιχήρετμοι, -οί άνδρες — 369 — ν166 π 227 t j μ9 άγαγον -οί ο 415 Φοίνικες -οί ήλυθον άνδρες Hes. fr. 193,16 Τάφι[ο]ι -οί cf. ο427 See also ναυσικλειτός
J.N. O’Sullivan
Ναυσιμέδων [1Η, 1β] Sohn des Nauplios (s.d.) u. Bruder
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
des Palamedes u. des Oiax (wahrsch.) nach Nosti fr. 1 p. 68 Dav. u./o. Hes. fr. 297 (Aigimios). Die Zitate beziehen sich unmittelbar nur auf die Frauen des Nauplios, Philyre (Nosti) u. Hesione (Hes.); ob dort auch die Söhne genannt waren, was an sich wahrsch. ist, u. ob alle drei u. an beiden Stellen dieselben Namen u. (außer Palamedes) überhaupt diese Namen, ist unsicher B. Mader
Ναυσινοος [1H] Sohn des Od. u. der Kalypso nach Th. 1018, nach West z.St. eine blasse Füllfigur nb. seinem Bruder Nausithoos (s.d.); etwas mehr. Bed. hat er nach Fischer, Nereiden 141 ß. Mader
Ναυτεύς [1°] einer der Phäaken, die an den Wettkämpfen teilnahmen, #112 (-εύς, in 111-119; am Anfang, 111-3, nur aneinandergereihte Namen); wohl nicht Kurzname zu Ναυβολίδης o.ä., sondern, wie Ποντεύς, Πρυμνεύς usw. dir. vom Grundwort ναύτης, vgl. v. Kamptz 123. 260, Perpil- lou, -εύς, E&C 80, 1973, 206. 384; — einer der vielen zumeist ad hoc erfundenen sprechenden Phäakennamen
B. Mader
ναύτης [4, 8°, 1H, 2h, 2*] F -ai 8, -άων 1, -έων 1, -αις 2, -ησι(ν) 3, -ας 2 Ml disyllab. la [2«] -αι μ93 1b [ix] (άφ)ίκε(τ)ο* πώς δέ σε/έ -αι α 171 « £188/π57; σε -αι π222\ -αι 0621, ο435; -έων ε 138 1c [1-] -αι Vit. ρ. 11,29; -αις h. 33,16, Vit. ρ. 11,5; -ας Th. 876 1 d [-2] -ας h. 7,37 2 trisyll. 2a [-2.] -ησι Δ 76 [-2J -ησιν Η4 [-2J -ησι Τ315 2b [2-2] -άων #162
Β seaman, sailor, of those who go to sea as traders (#162, o435; cf. Vit. p. 11,5 transport of wood), ffshermen (Vit. p. 11,29), pirates (h. 7); purpose unspecified 12x; life of v. hazardous (storm: 0621, Th. 876; cf. h. 7,23f., h. 33,6ff., Vit. p. 11,5; Scylla: /298), hard (H4 rowing in calm), lonely (T375ff. φίλων άπάνευθε), n. δύσζηλον Vit. ρ. 11,30 (cf. ναυτιλίης δυσπεμφέλου Ορ. 618); in power of winds ( T395ff.; cf. Vit. p. 12,3f. [prose]), dependent on favourable wind (H4, 1138f., Vit. p. 11,5), on favour of gods (H4 θεός, Vit. p. 11,5 Pos.; cf. Vit. ρ. 1 l,29ff. Zeus xenios), see portent from Zeus (zi 76). Always pl.; indef. (9x; incl. all II. passages, where always in sim.; cf. comparison #162) or v. in quest. unknown to Speaker (α171\ π222), exc. <?435 (Phoenicians who kid- napped Eum.), h. 7,37 (Tyrsenian pirates), Vit. p. 11,5. 29 Epith.: see Vit p. ll,29f. Deriv.: Ναυτεύς Wdfld.: πορθμεύς; άρχός, έρέτης, κυβερνήτης; άλιεύς, ληστής (ληίστορες άνδρες), πρηκτήρ; έμπορος ΔΊ6 (οιον δ9 άστέρα ήκε Κρόνου παΐς) ή -ησι τέρας ήέ στρατώ Η4 ώς δέ θεός -ησιν έελδομένοισιν έδωκεν ' ούρον, έπεί κε κάμωσιν έλάτησι ’ πόντον έλαύνοντες, καμάτω δ9 ύπό γυΐα λέλυν- ται 0621 τρομέουσι δέ τε φρένα -αι 1 δειδιότες (in storm) Τ375 ώς δ9 ότ9 άν έκ πόντοιο σέλας -ησι φανήη ' καιομένοιο πυρός* τό δε καίεται ύψόθ9 δρεσφι (τούς δ9 ούκ έθέλοντας άελλαι πόντον έπ9 ... φίλων άπάνευθε φέρουσιν) α171 όπποίης δ9 έπί νηός άφίκεο; πώς δέ ^σε -αι ' ήγαγον εις Ιθάκην;Λ = £188 a π 57βΙ π 222 ποίη γάρ νΰν δεύρο, πάτερ φίλε, νηί L u ' ...; #162 (άμα νηί) θαμίζων, ' άρ^ός -άων οϊ τε πρηκτηρες έασι 1138 έπικέλσαντας μεΐναι χρόνον, εις ό κε -έων (κεν αύτέων, κεν αύτών, κεν αυτε vv.11.) ' θυμός έποτρύνη καί έπιπνεύσωσιν άήται μ 98 τή (Scylla) δ9 οΰ πώ ποτε-αι άκήριοι εύχετόωνται ' παρφυγέειν συν νηί ο435 (Phoenician woman: „I would retum horne) εϊμοι έθέλοιτέ γε, -αι, ' όρκφ πιστωθηναι άπήμονά μ9 οϊκαδ9 άπάξει?' Th. 876 άλλοτε δ9 άλλη άεισι (winds) διασκιδνάσί τε νήας ’ -ας τε φθείρουσι h. 7,37 -ας δε τάφος λάβε πάντας ίδόντας (wonder wrought by Dion.) h. 33,16 (άργαλέων άνεμων κατέπαυσαν [Dioscuri] άέλλας, κύματα δ9 έστόρε- σαν) -αις σήματα καλά Vit ρ. 11,5 (Hom. to Pos.:) ,,δός δ9 ούρον καλόν καί άπήμονα νόστον άρέσθαι ’ -αις, οϊ νηός πομποί ήδ9 άρχοί έασι" ρ. 11,29 (Hom. to fishermen:) ,,-αι ποντοπόροι, στυγερή έναλίγκιοι αϊση 1 πτωκάσιν αίθυίησι βίον δύσζηλον έχοντες (show reverence to Zeus ξένιοί)
J.N. O’Sullivan
301
302


ναυτιλίη
ναυτιλίη [1°, 3Η] Ε < ναυτίλος (not in EGrE, see Risch, Kl. Sehr. 351) L Krafft, Untersuchungen 70f. (w. Nicolai, Gn. 36, 1964, 547); Nicolai, Hesiods Erga 123 ff. B seafaring, w. app. connotat. of (need for) special expertise, (quasi-)Professional competence; in Op. for purposes of trade #253 ό'σσον περιγιγνόμεδ9 (the Phaeacians) άλλων ' -ίη καί ποσσί κτλ. seamanship Ορ. 618 εί δέ σε -ίης δυσπεμφέλου ίμερος αίρει (cf. πλόον ν. 630) 642 έργων μεμνημένος
είναι 1 ώραίων πάντων, περί -ίης δέ μάλιστα 649 ούτε τι -ίης σεσοφισμένος (Hes.) οΰτε τι νηών
J.N. O’Sullivan
ναυτίλλομαι [2°] Ε as ^ναυτιλίηi Β voyage, go seafaring; rare (on app. basic implicat see L d B introd.) for usu. πλέω 5672 (Antin. to suitors: „I will ambush Tel.) ώς αν έπισμυγερώς -ίλλεται (aor. subj., -ίλεται v.l. [rec. V. d. Mühll); see Chantraine, Gr. hom. 1173) here prob, sarcastic, ’play the seaman’ £246 (Od., lying to Eum.:) „ Αίγυπτό νδε με δυμός άνώγει -ίλλεσδαΐ* (n. έπλέομεν ν. 253) Wdfld.: πλέω, ποντοπορε(ύ)ω; see also πείρω, περαιόομαι, περάω, πρήσσω; further Kurt, Seern. Fachausdr. 208 J.N. O’Sullivan
νάω, ναίω [1*, 2°, le] E aeol. ναύω (Hsch., s. Σχ), verw. m. lat. näre; urspr. nau-ie- läßt ναίω erwarten, doch dies im fgrE nur i222 belegt (ναϊον, m. v.l. väov), sonst νάω; ältere Forschg. setzte zwei verseh. Präs.formen voraus (Schulze, QE 51; L1), L4 nahm MD in i222 an; eher handelt es sich um rhythm. Wechselformen: ναίω/νάω wie τελείω/ τελέω (Frisk; L6). — Abl.: άέναος, ά(ί)ενάων, Νηιάδες, Νηίς Σχ sch. D Φ197: -ουσι’ ρέουσι, ι222: Άρίσταρχος ναϊον. τινές δέ väov. οί δέ ναϊον (Ludwich, Textkritik 1,574; -L3), Hsch.: ναύεν ρέει, βλύζει L 1 Bechtel, Lexil. 234f.; 2Her- mann, Sprachw. Komm. 126; 3Scheindler, Textkrit. Erl. 130; *van der Valk, Text. Crit. Od. 137, 5Pötscher, Mn. 19, 1966, 132; 6O. Kujore, Greek Polymorphie Presents, Amsterdam 1973, 149; 7Markwald, Hom. Epigr. 46 A.34
B fließen, quellen, von sich bewegenden Flüssigk.n (vgl. auch L5 zu Ζεύς Νάϊος): meist von Quellen (Φ197, £292, Cert. p. 43,7), aber auch Brunnenwasser (Φ197), metaph. von Molke in Gefäßen (i222): von etw. überquellen — randvoll sein. — Wortf. : ρέω Φ\9Ί καί πάσαι κρήναι καί φρείατα μακρά -ουσιν £292 έν (έκ ν.1.) δέ κρήνη -ει, άμφί δέ λειμών ι222 -ϊον (ναόν, νάον νν.Π.) 5’ όρω άγγεα πάντα, 1 γαυλοί τε σκαφίδες τε, τετυγμένα, τοΐς ένάμελγεν (zur Textkritik L3u 4) Cert. ρ. 43,7 έστ9 άν ύδωρ τε -η (ρέη ν.1.) καί δένδρεα μακρά τεδήλη (zur Textkritik s. L7) D v.l. 589 (νασαι zu -ω?), Hes. Op. 550; ci.: vl09 G. Markwald
Νέαιρα [1°] von Helios Mutter der Phaetusa u. Lam- petie, μ 133 (δϊα -a); etwa die Jugendfrische, nach Sch wenn, RE XVI, 1935, 2104 ’mytholog. Füllfigur’ (eine Reihe von Heroinen u. Nymphen dieses Namens in untergeordneten Funktionen), nach μ 133a eine Schwester der Thetis, wohl ein Versuch, sie genealog. einzuordnen (Odyssey z.St.), ursprüngliches Wesen nicht mehr zu erfassen, aber viell. doch eine alte myth. Gestalt (Nymphe? Nereide? — vgl. unten die ähnl. gebildeten Namen). Zu uνεαρόςin Analogie von έταϊρος/ έταρος nach Risch 138; nach v. Kamptz Motionsfem. zu L d wie Μαϊρα, Ίαιρα u. Χίμαιρα Β. Mader
νεαρός [1·, 1Η] Ε zu νέος, wohl alte Form (s. Frisk, Chantraine s.v., vgl. Risch §29ca; Shipp, Studies 233; Ben- veniste, Origines 18 Σχ sch. D B289: -οί' μικροί B jung, klein, zart; jung und frisch 5289 (ώς) παϊδες -οί χήραί τε γυναίκες ' άλλήλοισιν οδύρονται οίκόνδε νέεσδαι Hes. fr. 357,2 (Homer u. ich) μέλπομεν, έν -οις ΰμνοις ράψαντες άοιδήν, in 'brandneuen’ Hymnen Β. Mader
νεατος s. νείατος
νεάω s. νεωμένη
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νεηνίης
νεβρός [7*, 3°] Ε < *neg*-; etym. uncert., s. Chantraine
F -ώ 1, -όν 4, -οί 2, -ούς 3 Ml [--] -όν 0 248 [^] -όνΧ189 [^]-όντ230 [4χ]-όν 0249 2 [1_] -ούς 5336 = ρ127 [-χ] -ώ 0579; ^τεδηπό^ες/πεφυζότες ήύτε -οί /1243, XI; L Λας ήύτε -ούς Φ29
Σχ sch. D Δ 243: -οί' έλάφων βρέφη, 0248: -όν’ έλάφου γέννημα, 0519: -ώ’ νεογνω έλάφω
Β fawn, see έλαφος, έλλός, κεμάς. Prey of men and animals, Illustration of helplessness and fear (Körner, Hom. Tierwelt 50ff.): in similes 7x (Moulton, Similes, Göttingen 1977, 78f.), visual representation r228, in narr. 0 248. 249 (auspice) Des er.: βλημένω 0580, γαλαδηνούς 5336 = ρ127, ^έλάφοιο Λ XI89, τέκος L j ταχείης 0 248, έλλόν τ228, καταπτήξας XI91, νεηγενέας 5 336 = ρ 127, πεφυζότες XI, ποικίλον τ228, τεδηπότες/ας Δ 243, Φ29 fern. Δ 243 1 in similes: Δ 243 (Άργεϊοι ίόμωροι) ' τίφδ9 ούτως έστητε τεδηπότες ήύτε -οί; 1 αϊ τ9 έπεί ούν εκαμον πολέος πεδίοιο δέουσαι, 1 έστάσ9, ούδ9 άρα τίς σφι μετά φρεσί γίγνεται άλκή; Φ29 ζωούς έκ ποταμοϊο δυώδεκα λέξατο κούρους, 1 ποινήν Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δανόντος. ' τούς έξήγε δύραζε τεδηπότας ήύτε -ούς XI (Tr. rout into the town) ώς οί μέν κατά άστυ, πεφυζότες ήύτε -οί 1 ίδρώ άπεψύχοντο πίον τ9 άκέοντό τε δίψαν II 0579 Άντίλοχος 5’ έπόρουσε κύων ώς, ός τ9 έπί -ω 1 βλημένω άίξη, τόν τ9 έξ εύνηφι δορόντα 1 δηρητήρ έτύχησε βαλών, ύπέλυσε δέ γυΐα XI89 (Ach. chased Hektor) ώς δ9 ότε -όν όρεσφι κύων έλάφοιο δίηται, 1 όρσας έξ εύνης, διά τ9 άγκεα καί διά βήσ- σας' ' τόν 5’ εϊ πέρ τε λάδησι καταπτήξας ύπό δάμνω, 1 άλλά τ9 άνιχνεύων δέει έμπεδον, όφρα κεν εύρη 5336 ώς 5’ όπότ9 έν ξυλόχω έλαφος κρατεροΐο λέοντος ' -ούς κοι- μήσασα νεηγενέας γαλαδηνούς 1 κνημούς έξερέησι καί άγκεα ποιήεντα 1 βοσκομένη, ό 5’ έπειτα έην είσήλυδεν εύνήν, ' άμφοτέροισι δέ τοΐσιν ^άεικέα πότμον έφΛήκεν, ' ώς Όδυσεύς κείνοισιν L Δήσει = ρ127 2 on brooch: τ230 έν
προτέροισι πόδεσσι κύων έχε ποικίλον έλλόν, ' άσπαίροντα λάων τό δέ δαυμάζεσκον άπαντες, ' ώς οϊ χρύσεοι οντες ό μέν λάε -όν άπάγχων, 1 αύτάρ ό έκφυγέειν μεμαώς ήσπαιρε πόδεσσι 3 narr.: 0 248. 249 αύτίκα 5’ αίετόν ήκε, τελει- ότατον πετεηνών, ' -όν έχοντ9 όνύχεσσι, τέκος έλάφοιο ταχείης’ 1 πάρ δέ Διός βωμω περικαλλέϊ κάββαλε -όν (seeing this the Gr. intensified the attack) W. Beck
νεηγενης [2°] Σχ sch. Barn, ρ 127: -έας’ νεωστί τεχδεί- σας, νηπίας’ Β neugeboren 5336 ώς δ’ όπότ9 έν ξυλόχω έλαφος λεόντος ' νεβρούς κοιμήσασα -έας γαλαδηνούς (weiden geht) = p 127, wohl metr. bedingte Umgestaltg. von νεογενής, vgl. Risch 218 (Vorbild αίδρηγενής), Shipp, Studies 323; s. auch Solmsen, Unt. 27; zu Aristarchs Var. νεο- s. van der Valk, Text. Crit. Od. 138 B. Mader
νεηχης [2*] Σχ sch. D 2V391: νεήκεσν νεωστί ήκονημένοις B *mit frischer Spitze’> frischgeschärft (s. Debrunner, Wortb. 47; zum Akz. s. Wackemagel, Kl. Sehr. 1148). Wortf.: s. εύήκης 7V391 (πίτυς) τήν τ9 οΰρεσι τέκτονες άνδρες ' έξέταμον πελέκεσσι -εσι = 77484
J.G.-J. Abbenes
νέηλυς [2*] Ε HG zu έλδεΐν, zum Ersatz von δ durch 5 s. Fraenkel, Nom. ag. II 75 Σχ sch. D X434: νεήλυδες’ νεωστί έληλυδότες, 558: νεωστί παραγενόμενοι Β neu hergekommen: Κ434 Θρήϊκες οϊδ9 άπάνευδε -ες, έσχατοι άλλο>ν 558 ίπποι 5’ οϊδε, γεραιε, -ες, ούς έρεείνεις, ' Θρηίκιοι
J.G.-J. Abbenes
νεηνίης [2°, lh] Ε sicher zu νέος, Form der Abl. (Kompos.?, Suff.-Erweiterg.?) aber immer noch strittig, s. die Disk, der Deutungen bei Szemerenyi, Minos 20—22, 1987, 578—580 (zu νεηνις a.O. 580)
B junger Mann, Jüngling, nur als Appos. nb. άνήρ, s.o. I Sp. 863,9ff.; Wortf.s.o. II Sp. 1511,49f., ferner αίζήϊος, αίζηός £524 (Od. schläft beim Feuer) τοί δέ παρ9 αύτόν
303
304


νεηνίης
νεήνις
άνδρες κοιμήσαντο -αί, die Gehilfen des Eum. κ278 (Hermes begegnet Od.) άνδρί έοικώς^ 1 πρώτον όπηνήτη, τού περ χαριεστάτη ήβη h. 7,3 (Dion, begegnet den Seeräubern) ' προ&ήβη B. Mader νεηνις [1‘, 1°] E s. νεηνίης E, vgl. Meier, -45-44 B junges Mädchen, Jungfrau (Wortf. s.o. II Sp. 15O6,43flF.) Σ418 ζωήσι -ισιν είοικυΐαί, die goldenen Dienerinnen des
4 Heph. 7720 (Ath. begegnet Od.) παρ&ενική είκυϊα -δι, κάλπιν έχούση ‘ Β. Mader
Hinweise für den Benutzer (Stand Ende 1993)
Diese Lieferung eröffnet Band 3 des LfgrE. Bis Ende Ω sollen ihr noch fünf weitere mit ungefähr gleichem Umfang folgen. Der inzwischen verwendete Computer-Satz hat seine großen Vorteile, aber auch seine unerwarteten Tücken. Bei der Zeilengestaltung hat die Automatik die Oberhand. Trennfehler sind nicht immer zu vermeiden. Wir bitten den Leser um zeilenübergreifende Lektüre. Mit der Umstellung auf die EDV-Technik hängt auch die Tatsache zusammen, daß die Lieferung statt im Winter 1993 erst im Frühjahr 1994 hat erscheinen können.
Wie üblich, finden sich bei jeder neuen Lieferung auf dieser Umschlagseite Nachträge und Verbesserungen. Nach Abschluß des Bandes werden alle Vermerke in einer einzigen Liste zusammengefaßt. Zu dem Zeitpunkt werden auch eine Einleitung zum Band und abschließende Worte zum Gesamtwerk nachgereicht. Eine Liste der gröbsten Versehen wird ebenfalls beigefügt werden.
Grundsätzlich wird Band 3 nach dem in Band 2 eingespielten Verfahren gestaltet. Es gelten dieselben Abkürzungen und Zitierweisen. Im Sinne größerer Übersichtlichkeit werden aber neu bei jedem Lemmawort ohne Rücksicht auf die Artikelgrüße die Belegstellen für die einzelnen Autorengruppen angegeben. Bei mykenischen Belegen wird auf die Markierung des Lemmawortes mit * bzw. ** verzichtet und statt dessen im E-Teil auf den Diccionario Micenico von F.Aura Jorro (= DMic.I bzw. DMic. II) verwiesen. Unter Ausnahme der oben II p.V ausdrücklich genannten Formwörter werden alle frühepischen Wörter vollständig behandelt.
Nachträge und Verbesserungen zu den Abkürzungsverzeichnissen von Band 2
A. 	Antike Autoren
Bei der Kontrolle der Textgrundlagen für Ilias und Odyssee werden neu die Ausgaben von H. van Thiel beigezogen (Odyssea, Olms-Weidmann 1991; die Ilias hat uns der Verfasser im vorab zugänglich gemacht). Statt Cin. c. Naup. steht jetzt nur noch c. Naup.
B. 	Zeitschriften und Reihen
BzA = Beiträge zur Altertumskunde
C. Moderne Autoren
Casevitz, Colonisation =» M. C., Le vocabulaire de la Colonisation, E&C 97, Paris 1985.
Coll. Chantraine — La langue et les textes en grec ancien, Actes du colloque P. Chantraine Grenoble 1989, hrsg. von F.Letoublon, Amsterdam 1992.
Coll. Raur. =■ Colloquium Rauricum; Band 2: Zweihundert Jahre Homer-Forschung, hrsg. von J. Latacz, Stuttgart und Leipzig 1991.
DMic.I/11- I s. oben II p.XX; II Madrid 1993 (der Verfasser hat uns den Band im vorab zugänglich gemacht).
EWAia s. Mayrhofer, EWAia (oben II p. XX).
Friedreich, Realien — J.B.F., Die Realien in der Iliade und Odyssee, Erlangen 1851.
Griechenl.-Lex. «= S. Lauffer (Hrsg.), Griechenland, Lexikon der historischen Städte, München 1989.
Hauri, Futur — H.W.H., Kontrahiertes und sigmatisches Futur, Göttingen 1975.
Hölscher, Odyssee — U.H., Die Odyssee, Epos zwischen Märchen und Roman, München 1988.
Jacquinod, Double accusatif — B. J., Le double accusatif en grec d’Homere a la fin du Ve siede avant J.-C., Louvain-La- Neuve 1989.
Kullmann/Reichel, Mündlichkeit - Der Übergang von der Mündlichkeit zur Literatur bei den Griechen, hrsg. von W. K und M.R., Tübingen 1990 (- Script-Oralia Band 9).
Mykenai’ka - Actes du IX* Colloque international sur les textes myceniens et egeens Athen 1990, hrsg. von J.-P. Olivier, Athen und Paris 1992 (BCH Suppl. 25).
Rekonstr. und Rel. Chron. - Rekonstruktion und relative Chronologie, Akten der VIII. Fachtagung der Idg.Ges. Leiden 1987, hrsg. von R.S.P. Beekes u.a., Innsbruck 1992 (IBS Band 65).
Ruijgh, Scripta Minora - C.J.R., Sdpta minora ad linguam Graecam pertinentia, Amsterdam 1991.
Sprachw. und Philologie - Sprachwissenschaft und Philologie, Jacob Wackemagel und die Indogermanistik heute, Koll. der Idg.Ges. Basel 1988, hrsg. von H. Eichner und H. Rix, Wiesbaden 1990.
Wathelet, Dict. - P. W., Dictionnaire des Troyens de l'Iliade, 2 Bände, Liege 1988.


LEXIKON
DES FRÜHGRIECHISCHEN EPOS
(LfgrE)
Begründet von Bruno Snell
Im Auftrag der Akademie der Wissenschaften in Göttingen vorbereitet und herausgegeben vom Thesaurus Linguae Graecae
16. LIEFERUNG νεηνίης - οδός
REDAKTION:
WILLIAM BECK MICHAEL MEIER-BRÜGGER
GÖTTINGEN VANDENHOECK& RUPRECHT 1997


Verfasser der Artikel dieser Lieferung sind
W. A. Beck mit νεΐκος, νέμω, νενρή, νύμφη, νώτον, ξίφος, ξύλον u.a.
R. Führer mit νέομαι, νηδυμος, νήπιος, νίσομαι, νοέω, νόος, νόστος, νωλεμέ(ω)ς u.a.
Β. Mader mit Νεοπτόλεμος, Νέστωρ, νηλεης, Νηλεύς, Νηρεύς, Νηρηϊς, νόθος, νύσσα, νύσσω, οαρ, οβριμος, οδός u.a.
G. Markwald mit νέκταρ, νέος, νηός, νίζω, νίπτω, νόσφι u.a.
Η. W. Nordheider mit νέμεσις, νεύω, νεφέλη, νίκη, νύξ u.a.
J. Ν. O’Sullivan mit νεόδαρτος, νεόλλουτος, νεόπλυτος, νεούτατος, νήϊος, νηνς, νηχω.
Μ. Schmidt mit νημερτης, ξεΐνος u. a.
sowie G. Steiner (mit Νιόβη, Ξάνθος). Holländische Stipendiaten der Stichting voor Literatuur-, Muziek- en Theaterwetenschap waren J. G.-J. Abbenes (u.a. mit νεκάς, νεκρός, νέκυς, νήσος, νώϊ), Μ. de Leeuw (mit ξεστός, ξέω, ογχνη) und G.C. Wakker (mit νυ, ό, όδε). In verschiedener Funktion wirkten außerdem mit F. Grensemann, R. Kranz, S. R. van der Mije, B. Schönefeld, A. Seyfart, N. Ticha- v. d. Mije und V. Yntema. Das Projekt bekam weitere Unterstützung vom Thesaurus Linguae Graecae in Irvine, Kalifornien.
Herr Meier-Brügger ist seit Januar 1996 Professor für Vergleichende und Indogermanische Sprachwissenschaft an der Freien Universität Berlin. Herr Meier-Brügger bleibt weiterhin für die Redaktion verantwortlich, er wird aber von Herrn Beck am Ort vertreten. Dem Gewicht der neuen Aufgabe entsprechend steht Herr Beck gleichberechtigt auf der ersten Umschlagseite.
Gefördert mit Mitteln des Bundesministeriums für Forschung und der Freien und Hansestadt Hamburg — Akademienprogramm
Zur Beachtung: Abkürzungsnachträge befinden sich auf der dritten Umschlagseite


νεηνίης
νειχε(ί)ω
άνδρες κοιμήσαντο -αι, die Gehilfen des Eum. *278 (Hermes begegnet Od.) L-/y άνδρί έοικώς^, ' πρώτον ύπηνήτη, τού περ χαριεστάτη ήβη h. 7,3 (Dion, begegnet den Seeräubern) L ' προθήβη B. Mader
νεηνις [1‘, 1°] E s. νεηνίης E, vgl. Meier, -45-44 B junges Mädchen, Jungfrau (Wortf. s.o. II Sp. 1506,43ff.) Σ418 ζωήσι -ισιν είοικυϊαι, die goldenen Dienerinnen des Heph. 7 20 (Ath. begegnet Öd.) παρθενική είκυϊα -δι, κάλπιν έχούση Β. Mader
νεήφατος [lh] Ε Verbaladj. von φημί; zum VG (-7- metrisch bedingt) s. Zumbach, Neuerungen 26f. u. Solmsen, Unt.32f.; falsch Monro, H.Gr. 124 ('new-slain’) B neu ertönend vom Klang der neu erfundenen Leier: h. Merc. 443 θαυμασίην γάρ τήνδε -ον όσσαν άκούω
J.G.-J. Abbenes
νείαιρα [4*] Ε wie auch νείατος (s.d.) gew. (ζ.Β. L6 48) als Abl. von νειός 'Acker, Brachfeld’ aufgefaßt (s.d.), sem. Bedenken bei Frisk s.v. νειός; zum Formalen vgl. L45, L7 3 Σχ sch. D £539: τό έσχατον μέρος της γαστρός, 616: κατωτάτη L Schulze, QE 467; 2Bechtel, Lexil. 231; 3Kömer, Ärztl. Kenntn. 23; 4Benveniste, Origines 135; 5Peters, Laryng. 193. 223 f.; 6Hofmger, Vocabulaire 43 ff. 46. 48; 7Hil- marsson, Gl. 64, 1986, 1-9
B unterer, nur in Vbd. mit γαστήρ, unterer Teil des Bauches (nicht einfach Unterleib), im Gegensatz zu μέση έν γάστέρι, wo der θώρηξ schützen sollte (7V372), während hier der ζωστήρ versagt £539 5’ έν γαστρίΛ δία ζωστηρος
έλασσε s Ρ519 616 L , πάγη έγχος Π465 τόν βάλε -αν κατά γαστέρα Β. Mader
νείατος, νεατος [13*, 2°, lh, Γ] Ε wohl zu νειός, s. νείαιρα Ε; Form nach έσχατος, πύματος, vgl. μέσος / μέσ- σατος. Schulze, QE 467 trennt νέατος von νείατος u. stellt es zu νέος ('novissimus’), vgl. Bechtel, Lexil. 231; dagg. Leaf zu £539, vgl. B
F νέατος: -η 1; -αι 2 — νείατος: -ος 2, -ον 11; -α (Akk.) 1
Μ 1 νέατος Ρ-4] -η/αι Λ712 / s 7153« = 295 2 νείατος [!„«] -ον ές κενεώνα £857, Λ 381, 77 821; -ον £466 [1..] -ον ώμον 0341, Ρ310; -ον Ε293; -α 0478 [^] -ος Ζ295 = ο 108; πόδα -ον £824, h.34,3 = Vit.p. 6,29; -ον 7127
Σχ sch.min. P.Amh. zu ο 108: -ος’ έσχατος, sch.min. Ρ. Berlin 11634 zu 0478: -α* τ[α] άσπορα νΰν, sch. D £857: ίέσχατ^ον, 0478: κατώτατα, Δα, 7153: ήτοι Λαι, ή κατφκισμέναι είσίν (s. Β)
L s. bei νείαιρα L
Β der unterste (1), der äußerste, letzte (2); das Nebeneinander beider Bed. ist nicht selbstverständl., läßt sich aber begründen u. rechtfertigt nicht die Annahme zweier verseh. Wörter (s. E), zumal sich νει- u. νέατος auf diese nicht entsprechend verteilen (7127, 0478, £466) 1 der unter¬
ste, am unteren Ende 1 a Verwundungen am unteren Ende bestimmter Körperteile, vgl. einers. νείαιρα u. anderers. πρυμ- νός, πύματος u. μέσος: Ε35Ί έπέρεισε (Ath.) ' ... -ον ές κενεώνα, οθι ζωννύσκετο μίτρην — Λ38Γ” - 77 821*” Ο 341 βάλε L-ov ώμονΛ όπισθε Ρ310 αιχμή ... παρά t d άνέσχε £293 (βέλος ίθυνεν [Ath.] ρίνα παρ' οφθαλμόν... έπέρησεν όδόντας. άπό γλώσσαν πρύμνην τάμε) έξελύθη παρά -ον άνθερεωνα, zum Scheinrealismus der St. s. Friedrich, Verwundung 23f. 1b sonstige Stellen Z295 (He- kabe nahm den schönsten Peplos, sc. aus der Truhe) έκειτο δέ -ος άλλων, er lag ganz unten - 0IO8 £824 Ζέλειαν έναιον ύπαί ^πόδα -ον3 Ίδης h. 34,3 Σαιδήνης L , ύψικό- μοιο — Vit ρ. 6,29 2 der letzte, äußerste, vgl. έσχατος;
νέατος: Λ 712 (Stadt Thryoessa, fern am Alpheios) -η (πυμάτη Str.) L Πύλου ήμαθοέντοςΛ 7153 (Ag. bietet 7 Städte an) πάσαι δ' έγγύς άλός, -αι (κέαται ν.1. ant, s.u.) L , — 295, v. besagt, daß die genannten Städte die letzten von Pylos 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
sind (vgl. Λ 712), also zu ihm gehören, was angesichts Nestors, des Herrn von Pylos, ein unmögl. Angebot wäre; für 'die nächsten bei Pylos* gibt es keine Analogie, daher schon antike (sprachlich nicht mögl.) Änderungsvorschläge: νέαται als eine Form von ναίω u. άλός Πύλου = *des pyl. Meeres’, v.l. κέαται wohl in dem Sinne zu verstehen (vgl. Leaf z.St.); entweder die Formel (mit mißverstandenem?) v. aus anderem Kontext übernommen (Hiller, Pylos 205) oder Pylos hier nicht politische, sondern Landschaftsbez. νείατος: 0478 (du entkommst nicht) ούδ9 εί κε τά -α πείραθ9 ϊκηαι 1 γαίης, u.U. auch die untersten, tiefsten η\2Ί ένθα δέ κοσμηταί πρασιαί παρά -ον όρχον ' παντοΐαι πεφύασιν, entlang an der letzten (Weinstock-) Reihe II £466 τόν ρ έβαλεν κεφαλής τε καί αύχένος έν συνεοχμώ, ' -ον άστράγαλον, den letzten, äußersten Halswirbel, in diesem Fall den obersten B. Mader
νειχέ(ί)ω [30, 12°, 3H, le] E see νεΐκος and άκέομαι
F 1 pres. stem: -είω 1, -εϊ 1, -εΰσ(ι) 1; -εον 1, -εε 1, -ειον 1, έ-εον 1, -εον 1; -είεσκε 3, -είεσκον 1; -είησι 1, -είη 2; -έοι 1; -εε 1, -ει 1; -είειν 2, -ειν 2; -είων 5 2 fut.:
-έσω 1 3 aor.: έ-εσας 2, -εσε(ν) 6, -εσ(ε) 1, -εσσε(ν) 8,
-εσσ(ε) 1
Μ 1 disyll. la [1.] -εσ9 ρ239 1 b [1-] -εϊ Α
521; -εύσ9 ^άλλήλΛησι Κ254, -εϊν L ,οισιν Υ252 [-2] -εσσ9 77161 [-2] -εϊν Cypr. fr. 18,2 ci. ρ. 55 Ber. p* ] -ει K249 2 trisyll. 2a [l«w] -εον M263, μ392; -έοι τ108; -έσω Κ115; -εσεν Φ480, #239 [-««] μάλα -εσε(ν), Ε4Ί\, Φ 470 [LJ -εε Β224, 7303; -εσέ τ9 άντην ΚΙ 58, #158 2b l--~] Ω29 [--w] τούς δ9 ίδών L ,ν Α336, ρ215;
L ,ν ίδών Γ38 = Z325, 368 [-^] L , p374 2c
[1.2] -ειον* ... (Όδυσήα) χολωτοϊσιν ^έπέεσσιΛ(ν) 0210, χ 26 s 225; -είειν/είη (χαλεποϊσι) ... L ,(ν) £277, Ορ. 332; -είη’ χαλεπαί ρ 189; -είων Ω249 [1-2] -είω Δ359; -είων Β 243, ίΡ438, σ9, Th.208 3 quadrisyll. 3a έ-εον Σ
498; έ-εσας Γ59 = Ζ333 3 b [1-^] -είησι Α5Ί9 [2-1.]
^-είεσκεΛ χολωτοϊσιν έπέεσσιν λ 241; £221, Hes.fr.
30,26; -είεσκον Τ86
Σχ (sch. D exc. where noted), glossed w. άμφισβητέω: Σ498 w. έπιπλήσσω: Γ59, Δ336, 0210 w. κακολογέω: A 521 (also POxy. 3238,117). 579, £221. 224. 277, Γ38, Δ24\. 359, K115. 249 w. κρίνω: Ω29 w. λοιδορεί: A52\, £221, /5 336. 368 (P.Bodl. gr. Inscr. 3017), K254 w. μάχομαι: A 579 (Lsch. min. P. Köln inv. 2281,) w. ονειδίζω: A 521 (L ,). 579, £243, Γ59, £471, 0210 w. υβρίζω: Β2ΊΊ, Γ38 w. φιλονεικέω: Σ493, Y254 w. ψέγω: K249
L see νεΐκος
B verbally confront: criticize, rebuke, scold, reproach; often incl. insult or threat (but only indir. of enemies in battle: Y 252. 254, Φ480, cf. νεΐκος), often degree of vehemence or hostility expr. in context (note μειλιχίοις ... έπέεσσι Μ263): see subsections adv.: άντην Kl58, #158, αύτε Α5Ί3, έναντίον Y252, έπισταδόν μ 392, κατ9 + ύπέρ αίσαν Ζ333 = Γ59, μάλα Α241, £471, Φ470 (all in 2), μήτε τι Κ249, όπίσσω ρ\33, περιώσιον Δ 359, [συνεχές] Hes.fr. 30,27 w. έπέεσσι(ν) 9χ, έπεσιν ρ3Ί4, μύθφ Β224 adv. acc. Κ252. 254 w. acc. of person: expressed 38x (ρ188: με Eust., μοι vulg. Allen, v. Thiel) W d f 1 d.: see άπειλέω, έριδαίνω /έρίζω (cf. Hes.fr. 30,26 below [la], K252 and £247), κολωάω (B 211—224), όμοκλάω (see 0248, cf. ρ!89), ονειδίζω (cf. B 221 f. 277, Φ480), antonym: αίνέω K249, Ω29 1 general
la unemphatic instances criticize: K249 Τυδείδη, μήτ9 άρ με (Od.) μάλ9 αϊνεε μήτε τι -ει Τ36 πολλάκι δή μοι (Ag.) τούτον Αχαιοί μύθον έειπον, * καί τέ με -είεσκον (-είουσιν Ar. Byz., Chia)· έγώ δ9 ούκ αίτιός είμι Cypr.fr. 18,2 ci. ρ. 55 Ber. Ζήνα δέ τόν τ’ έρξαντα καί δς τάδε πάντ9 έφύτευσεν 1 ούκ έθέλει -εϊν (ci. Burnet e scholiis in Piat. Euthyphr. 12A, είπεϊν codd. Platonis, Dav. p. 43)· ίνα γάρ δέος, ένθα καί αιδώς w. ref. to beauty 029 Αλεξάνδρου ένεκ9 άτης, ‘ ος -εσσε θεάς, οτε οί μέσσαυλον ίκοντο, ' τήν δ9 ήνησ9, ή οί πόρε μαχλοσύνην άλεγεινήν, see Kullmann, Wirken d. Götter 36 n. 2; Richardson, Iliad ad 1. rl08 (Od. to Pen.:) „ώ γύναι, ούκ άν τίς σε βροτών έπ9 άπείρονα γαίαν ' -εον ή
305
306


νειχος
όνείδειον φάτο μύδον' φεύγεις δή, έκάεργε (cf. 1. 2ba) 3 legal Σ498 ένδα δέ νεΐκος ' ώρώρει, δύο δ' άνδρες έ-εον είνεκα ποινής ' άνδρός άποφδιμένου (νεΐκος 1 b)
D v.l. Κ331 Rhianus, Zen.; λ512 W. Beck
νεικεστ(ήρ) [1Η] hapax censurer, reviler Ορ. 716 μηδέ πολύξεινον μηδ' άξεινον καλέεσδαι, ' μηδέ κακών έταρον μηδ' έσδλών-ήρα (ν.1. -ητήρα q.v.), cf. άπειλητήρ, όμοκλητήρ
W. Beck νεικεω s. νεικείω
Νείχη s. Νίκη
νειχητηρα ν.1. Ορ. 716, see -εστ(ήρ) (on form Fraenkel, Nom. ag. I 108) W. Beck
νειχος, Νειχος ntr. [29‘, 9°, 8H, lh, le] E uncertain, see λίκνον above. — Deriv.: άνεικής, νεικε(ί)ω, νεικεστήρ, Πολυνείκης
F -ος 24, -εος 1, -ει 1, -ος 10, -έων 1, -εα 9, -ε(α) 1; prose ref. 1
Μ 1 disyll. la [!«] -ει Η95', -ος Μ2Ί6, δΊ5\ -ε' Ορ. 29 [--] -ος ^483 [--] (μέγα) -ος όμοϊίου πολέμοιο σ246 = ω543βχ ; -ος όμοίΐον Δ 444; μέγα -ος Th. 87; (καί) -ος έν άδανάτοισιν όρωρεν* 0107 s Th. 782ex; -ος όρώρηται 7V271; -ος Ν333 δή γάρ νμέγα -οςΛ όρωρεν Ν\22 = 0400®χ; L j όρώρει* Ρ384, π98 = 116; (έρις) καί -ος ιΡρωρεχ^ Λ/348. 361, υ 267; -ος L ^87 = Η374 = 388, ΚΙ40; καί άνδράσι ^-ος έτύχδηΛ φ3Ο3; έρις καί L d Hes. fr. 43a,36; έρις καί -ος Φ513; L d Λ671, h. Merc. 269; -ος Αδήνη Λ721, Ρ544; -ος Δ3Ί [-* ] έπλετο -ος Λ737; -ος Σ497, Ορ. 35 lb [-*] -εα Ορ. 33 [-*] -έων Ορ. 30 2 trisyll. [1..] -εα Th. 229 [1^] -εα /448, μ 440 [1..] καί -εα Κ251 [---] έπλετο -εος Ύ116; καί άνδράσι -εα
λύει ηΊ4; -εα λύσω Ξ205 = 304; έριδας καί -εα Β3Ί6 3 Cypr. ap. Procl. ρ. 31,8 Dav. prose ref.
Σχ sch. D Β3Ί6: -εα' κακολογίας, Γ&Ί: -ος' φιλονεικία (sim. οη 2137. 444, /448, Λ671, Ζ205), /448: -εα' ... άπειλάς, 0400: -ος’ ... μάχη, Κ251: -εα' ονείδη, *Ρ483: vulg. -ει άριστε' κακόβουλε, κακολόγε
L ’Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 144f.; Kjruber, Abstr. Begriffe 48 f.; 3Adkins, JHS 89, 1969, 9f. 20 f.; 4J.C. Hogan, GB 10, 1981 (1983) 28f. n.13, 37; 5Bannert, Formen des Wiederholens, Wien 1988, 108ff.; 6M. Nagler, CW 82, 1988/89, 81 ff. 7R. Martin, Lang, of Heroes, Cornell UP 1989, 68f. 113ff.; ’Segal, AJPh 113, 1992, 515f.
B quarrel (argument and rebuke), confrontation, conflict; legal (1b); personif. Th. 229 (laa); verbal element prob, essential, extended meaning armed conflict, fighting, battle, war (2); cf. νεικε(ί)ω (verbal only) and verbal element in fights (see e.g. άπειλέω/ή, εύχομαι/ος). Often w. πόλεμος battle, war and έρις contention, rivalry, which look to a winning out- come, where v. ref. to subsidiary event: in combination v. either after πόλεμος (A/361) or w. πολέμοιο (Ν2Ί\, σ264
— n>543ex ), after έρις (e.g. έρις καί ν. Φ513, u267, Th. 782, Hes.fr. 43a,36, also 21440ff., Op. 29, cf. Cypr. ap. Procl. p. 31,7ff. Dav.) or w. έριδος (P384, K251, similarly έρις w. πολέμοιο Ξ389, P253, Cypr.fr. 1,5 p. 35 Dav., cf. z!440ff., Λ 3f.); see also w. ύσμίνη (2 b), φύλοπις (2 c); but v. can also be used for entire (armed) conflict, see Γ87 etc. (2e)
— Wdfld.: see ένιπή, έρις; see L. — adjs., epith.: άκριτα Ξ205 - 304; μέγα N\22; 0400, P384, π98 - 116, σ264, Th. 87; όμοίΐον Δ 444; όμόν Ν333 ; πολλά μ 440 w. depend. subst. άρχή X116 (2e) 1 personal la quarrel, verbal conflict (argument w. rebuke, scolding) laa w. έρις / έρισμα (Personif. Th. 229) B376 Ζεύς άλγε' έδωκεν, ' ός με (Ag.) μετ' άπρήκτους έριδας καί -εα βάλλει Δ3Ί (Zeus to Hera: „the only way your anger could be appeased is if you could devour the Tr. raw) έρξον όπως έδέλεις' μή τούτο γε -ος όπίσσω 1 σοί καί έμοί μέγ' έρισμα μετ' άμφοτέροισι γένηταΓ Κ251 (Aen. to Ach.:) „άλλά τίη έριδας καί -εα νώϊν άνάγκη ’ νεικεΐν άλλήλοισιν έναντίον, ώς τε γυναίκας, ’
νειχε(0ω
γάρ σευ κλέος ουρανόν εύρύν ίκάνει scold, rebuke: Α 521 ή δέ καί αΰτως μ' αίεί έν άδανάτοισι δεοΐσι ' -£ξ καί τέ μέ φησι μάχη Τρώεσσιν άρήγειν Χ115 άλλά φίλον περ έόντα καί αίδοϊον Μενέλαον ' -έσω, εί πέρ μοι νεμεσήσεαι, ούδ* έπικεύσω, ' ώς εΰδει, σοί δ* οϊφ έπέτρεψεν πονέεσδαι 158 (άνέγειρε) λάξ ποδί κινήσας, ώτρυνέ τε -εσέ τ' άντην 1 εργεο, Τυδέος υιέ τ/303 ήρως, μή μοι τοΰνεκ' άμύμονα -εε κούρην Hes. fr.30,26 (Zeus spared Tyro) 8 {οΰνεκα νε}ικείεσκε και ι/ρίισε] Σαλμωνήϊ ' [συνεχές, ού]δ’ εϊασκε δεοΐς [βροτόν ίσ]οφαρίζειν lb emphatic instances scold, rebuke’, w. insuit: E 221 etc. Φ480, *P438. Ω 249, δ 158. 239, ρ215. 374, Op. 332; w. threat B221 etc., 12 0210, K252. 254, Φ480, σ9, /26 Iba w. έπέεσσι and related phrases (cf. 2ba) Φ480 -εσεν (Hera) ίοχέαι- ραν ^όνειδείοις έπέεσσι/ ' πώς δέ σύ νΰν μέμονας, κύον άδδεές, άντί' έμεΐο 1 στήσεσδαι; Β2ΊΊ οΰ δήν μιν 16 (Thers.) πάλιν αυτις άνήσει δυμός άγήνωρ 1 -είειν βασι- λήας l ιν 221 έχδιστος δ' Αχιλήι μάλιστ* ήν (Thers.) ήδ' Όδυσήϊ’ 1 τώ γάρ -είεσκε' τότ' αύτ' Αγαμέμνονι ... ' οξέα κεκληγώς λέγ' όνείδεα 4- 243 II 0210 άλλά τόδ' 20 αίνον άχος κραδίην καί δυμόν ίκάνει, 1 όππότ' άν ίσό- μορον καί όμή πεπρωμένον αϊση ' -είειν έδέλησι (Zeus) ^χολωτοϊσιν έπέεσσι sv /26 -ειον δ' Όδυσήα L / 1 ξεΐνε, κακώς άνδρών τοξάζεαι Υ252. 254 (Aen. to Ach.:) „άλλά 24 τίη έριδας καί νείκεα νώϊν άνάγκη ' -ειν άλλήλοισιν έναν τίον, ώς τε γυναίκας; 1 αϊ τε χολωσάμεναι έριδος περί δυμο- βόροιο ' -εύσ' άλλήλησι μέσην ές άγυιάν ίοΰσαι, ' πόλλ' έτεά τε καί ούκί' χόλος δέ τε καί τά κελεύει“, Trümpy, Krieg. 28 Fachausdrücke 144 II Ορ. 332 ός τε γονήα γέροντα κακφ έπί γήραος ούδώ ' -είη χαλεποϊσι καδαπτόμενος έπέεσσν ' τώ δ' ή τοι Ζεύς αύτός άγαίεται ρ 189 άλλά τόν (Tel.) αίδέομαι καί δείδια, μή μοι (με Eust.) όπίσσω 1 -είη' χαλε- 32 παί δέ τ άνάκτων είσίν όμοκλαί 0249 ό δ' υίάσιν οισιν όμόκλα, ' -είων Έλενόν τε Πάριν τ' κτλ.' (κακά τέκνα, κατηφόνες) II ρ374 ώς έφατ', Αντίνοος δ' έπεσιν -εσσε συβώτην ' ώρίγνωτε συβώτα, τίη δέ σύ τόνδε πόλινδε ' ήγα- 36 γες; 215 τούς δέ ίδών (Mel.) -εσσεν έπος τ' έφατ' έκ τ' όνόμαζεν 1 έκπαγλον καί άεικές' όρινε δέ κήρ Όδυσηος 239 τόν δέ (Mel.) συβώτης ' -εσ' έσάντα ίδών, μέγα δ' εΰξατο χεΐρας άνασχών 1 b β other emph. instances Α 579 μητρί 40 δ' έγώ παράφημι ... 1 πατρί φίλω έπίηρα φέρειν Διί, όφρα μή αύτε ' -είησι πάτηρ, σύν δ' ήμιν δαΐτα ταράξη 0158 τόν δ' (Od.) αύτ' Εύρύαλος άπαμείβετο -εσέ τ' άντην' ’ ού γάρ σ' ούδέ, ξεΐνε, δαήμονι φωτί έίσκω ' άδλων 239 (Alkin. 44 to Od.:) ,,χωόμενος ότι σ' ούτος άνήρ έν άγώνι παραστάς 1 -εσεν, ώς άν σήν άρετήν βροτός οΰ τις όνοιτο“ μ 392 αύτάρ έπεί ρ' έπί νήα κατήλυδον ήδέ δάλασσαν, 1 -εον άλλοδεν άλλον έπισταδόν, ούδέ τι μήχος 1 εύρέμεναι δυνάμεσδα 48 II ν'438 τόν καί -είων προσέφη ξανδός Μενέλαος' ' Αντί-
λοχ', οΰ τις σεΐο βροτών όλοώτερος άλλος σ9 καί μιν -είων έπεα πτερόεντα προσηύδα' ' εικε, γέρον, προδύρου, μή δή τάχα καί ποδός έλκη Th. 208 Τιτήνας ... καλέεσκε ' παΐδας 52 -είων μέγας Ούρανός ους τέκεν αύτός' 1 φάσκε δέ τιταίνον- τας άτασδαλίη μέγα ρέξαι ' έργον 2 parainesis: scold, rebuke etc.; all at least mildly insulting, exc. Λ/268 2 a
simple expressions: /1336 τούς δέ (Od. and Menesth.) ίδών 56 -εσσεν άναξ άνδρών Αγαμέμνων ~ 368 Η161 ώς -εσσ' ό γέρων' οϊ δ' έννέα πάντες άνέσταν 2b w. adverbial expressions / adverbs 2b α w. έπέεσσι (cf. Iba) Γ38 τόν δ' Έκτωρ -εσσεν ίδών αίσχροϊς έπέεσσιν’ 1 Δύσπαρι κτλ. — 60 Ζ325 II Δ 241 ούς τινας αύ μεδιέντας ϊδοι στυγερού πολέμοιο, ’ τούς μάλα -είεσκε ^χολωτοΐσιν έπέεσσιν Λ ' Αρ- γεΐοι ίόμωροι, έλεγχέες /225 χολώσατο (Ath.) κηρόδι μάλλον, 1 -εσσεν δ' Όδυσήα L , ’ ούκέτι σοί γ', Όδυσεύ, μένος 64 έμπεδον ούδέ τις άλκή II Μ268 άλλον μειλιχίοις, άλλον στερεοΐς έπέεσσι ' -εον, όν τινα πάγχυ μάχης μεδιέντα ϊδοιεν II see Φ470 below 2bß degree: Γ59 Έκτορ, έπεί με (Paris) κατ' αίσαν έ-εσας ούδ' ύπέρ αίσαν — Ζ333 (cf. Γ 68 38 etc. above) 21359 οΰτε σε (Od.) -είω περιώσιον οΰτε κελεύω (Ag.) Ε471 ένδ' αύ Σαρπηδών μάλα -εσενΈκτορα δΐον' ' Έκτορ, πή δή τοι μένος οϊχεται ό πριν έχεσκες; Φ 470 τόν δέ κασιγνήτη μάλα -εσε, πότνια δηρών, ’ καί 72
307
308


νεϊκος
αϊ τε χολωσάμεναι έριδος πέρι δυμοβόροιο νεικεύσ9 άλλήλησι μέσην ές άγυιαν ίούσαι, ’ πόλλ* έτεά τε καί ούκί’ χόλος δέ τε καί τά κελεύει“ Th. 229 "Ερις στυγερή τέκε' -εά τε Ψεύδεά τε Λόγους τ9 Αμφιλλογίας τε 782 (on Styx) όππότ9 έρις καί -ος έν άδανάτοισιν όρηται ' καί ρ’ όστις ψεύδηται Hes.fr. 43a,36 αί]ψα [ό* ά]ρ9 ά[λλ]ήλοισ[ι]ν έρις καί ν[εϊκος] έτ[ύχδη] ' Σισύφω ήδ* Αϊδωνι τανισφύρο[υ εϊ]νεκα [κούρης] laß ν. alone Η95 όψέ δέ δή Μενέλαος άνίστατο καί μετέειπε ' -ει (-£’ Arist.) όνειδίζων, μέγα δέ στεναχίζετο δυμώ’ ' ώ μοι άπειλητήρες, Αχαϊίδες, ούκέτ9 Αχαιοί 1443 (Phoenix:) ,,λίπον Ελλάδα 1 φεύγων -εα πατρός 1 ός μοι παλλακίδος περιχώσατο“ Ξ205 τούς είμ9 όψομένη, καί σφ9 άκριτα -εα λύσω’ 1 ήδη γάρ δηρόν χρόνον άλλήλων άπέχονται 1 εύνής καί φιλότητος, έπεί χόλος = 304 *Ρ483 Αίαν -ος (-ει vulg.) άριστε, κακοφρα- δές, άλλα τε πάντα ' δεύεαι Άργείων J2107 έννήμαρ δή -ος έν άδανάτοισιν όρωρεν ' Έκτορος άμφί νέκυι καί Αχιλ- λήϊ ηΊ4 οίσίν τ9 εύ φρονέησι (Arete) καί άνδράσι -εα λύει, cf. 1 b #75 οϊμης της τότ9 άρα κλέος ούρανόν εύρύν ικανέ, ' -ος Όδυσσήος καί Πηλείδεω Αχιλήος, ' ώς ποτέ δηρίσαντο δεών έν δαιτί δαλείη ' έκπάγλοις έπέεσσιν h. Merc. 269 (Hermes to Ap.:) „μή τις τούτο πύδοιτο πόδεν τόδε -ος έτύχδη“ 1 b legal, w. "Ερις Op. 29, δήριν Op. 33; cf. η 74 in laß; Hirzel, Themis 86ff. thinks v. here taken from military sphere Σ497 λαοί δ9 είν άγορή έσαν άδρόοι' ένδα δέ -ος ' ώρώρει, δύο δ9 άνδρες ένείκεον εϊνεκα ποινής μ 440 ήμος δ9 έπί δόρπον άνήρ άγορήδεν άνέστη ' κρίνων -εα πολλά δικαζομένων αίζηών Th. 87 ό δ’ (an upright judge) άσφαλέως άγορεύων 1 αίψά τε καί μέγα -ος έπισταμένως κατέπαυσεν Ορ. 29. 30. 33. 35 μηδέ σ9 "Ερις κακόχαρτος άπ9 έργου δυμόν έρύκοι ' -ε9 όπιπεύοντ9 άγορής έπακουόν έόντα. ' ώρη γάρ τ9 ολίγη πέλεται -έων τ9 άγορέων τε 1 ώτινι μή βίος ένδον έπηετανός κατάκειται 1 ... 1 τού κε κορεσσάμενος -εα καί δήριν όφέλλοις 1 κτήμασ9 έπ9 άλλοτρί- οις. σοί δ9 ούκέτι δεύτερον έσται 1 ώδ9 έρδειν άλλ* αύδι διακρινώμεδα -ος 1 ίδείησι δίκης ... (we had already divided the inheritance when you began bribing the chiefs) 2 military, used for, or in expressions for, fighting (battle, war) 2 a w. πόλεμος Λ/361 εί δέ καί ένδάδε περ πόλεμος καί -ος όρωρεν, ' άλλά περ οίος ϊτω ... Αίας Ν27\ ίσταμαι, όππότε -ος όρώρηται πολέμοιο σ264 οϊ κε τάχιστα ’ έκριναν μέγα ^-ος όμοιίου πολέμοιοΛ, cf. Δ 444 in 2 d ω 543 ϊσχεο, παύε δέ L 2 b w. ύσμίνη P544 άψ δ9 έπί Πατρόκλω τέτατο κρατερή ύσμίνη ' έγειρε δέ -ος Αδήνη ' ούρανόδεν καταβάσα 2c w. φύλοπις ΚΙ 40 (Pos. to Hera: „if Ares or Ap. interfere) αύτίκ9 έπειτα καί άμμι παρ9 αύτόδι -ος όρεϊται 1 φυλόπιδος 2d w. "Ερις / έρις Δ 444 ή (Eris) σφιν καί τότε -ος όμοίϊον έμβαλε μέσσφ 1 έρχομένη καδ9 όμιλον, όφέλλουσα στόνον άνδρών, cf. σ 264, ω 543 in 2 a, Ν333 in 2 e P384 τοϊς δέ πανημερίοις έριδος μέγα -ος όρώρει ' άργαλέης (over Patr.’s corpse) Φ 513 στ; μ9 άλοχος στυφέλιξε, πάτερ, ... ' έξ ής άδανάτοισιν ^έρις καί -οςΛ (-ε9 Arist.) έφήπται υ267 ύμεΐς δέ, μνηστήρες, έπί- σχετε δυμόν ένιπής 1 καί χειρών, ϊνα μή τις ν , όρηται 2 e otherwise (w. πόνος Μ348) w. όρωρεν*: Γ37 κέκλυτέ μευ, Τρώες καί ... Αχαιοί, 1 μΰδον Αλεξάνδροιο, τού εϊνεκα L-ος όρωρεν; — Η3Ί4 = 388, cf. XI16 below Λ/348 εί δέ σφιν καί κεΐδι πόνος καί L Jt 1 άλλά περ οίος ϊτω (Αίας) Ν\22 δή /άρ μέγα L ,. "Εκτωρ δή παρά νηυσί = 0400" II π 98 (do the people hate you or your brothers reproach you?) οίσί περ άνήρ ‘ μαρναμένοισι πέποιδε, καί εί μέγα -ος όρηται - 116 w. έτύχδη: Λ 671 ώς όπότ9 Ήλείοισι καί ήμϊν ^-ος έτύχδηs ' άμφί βοηλασίη, ότ9 έγώ κτάνον Ίτυμονήα (who was guarding his cows) φ3Ο3 ήϊεν ήν άτην όχέων άεσίφρονι δυμφ. ' έξ ού κενταύροισι καί άνδράσι L perh. general: strife but culminating in fighting w. έπλετο: Λ 737 άλλ9 ότε δή Πυλίων καί Έπειών ^έπλετοΛ -ος, ’ πρώτος έγών έλον άνδρα XI16 πάντα μάλ9 όσσα τ9 Αλέξανδρος κοίλης ένί νηυσίν ' ήγάγετο Τροίηνδ9, ή τ9 (Helen) u d •εος άρχή, cf. Γ87 etc. above others: Λ 721 ίππεύσι μετέπρεπον ήμετέροισι 1 καί πεζός περ έών, έπεί ώς άγε -ος Αδήνη Μ276 αϊ κε Ζεύς δώησιν ’ -ος (νΐκος Arist.)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νειός άπωσαμένους δηίους προτί άστυ δίεσδαι Ν333 τών δ9 όμόν ΐστατο -ος έπί πρύμνησι νέεσσιν, cf. όμοίιον Δ444 in 2d
D v.l. Ρ397 Leaf; Hes. fr. 43a,39 suppl. West (cf. ZPE 3, 1969, 134 n.l) W. Beck
Νείλος [1H, le] der Nil, Th. 338 (-ον τ9 Αλφειόν τε καί Ήριδανόν) Sohn des Ok. u. der Tethys, wahrsch. schon hier der bekannte ägypt. Fluß, aber nb. dem myth. Eridanos viell. auch nur ein myth. Urstrom, den man später im Nil wiedergefunden hätte (bei Hom. δ477 [vgl. Sch.] u.ö. statt Ν. Αίγυπτος q.v.; Name des N. i.S.v. *der Fluß’ ägypt. Danais fr. 1,2 p. 141 Dav. (-οιο άνακτος) im Zshg. mit den Töchtern des Danaos eindeut, der Nil
B. Mader
νειόθ·εν [Ρ] Σχ sch. D X10: νειόδεν έκ βάδους. κάτωδεν Β von unten herauf, Adv. abgeleitet von νειός in der Bed. 'tief’, vgl. νειόδι'. X10 έν στηδεσσιν άνεστενάχιζ9 Αγαμέμνων 1 -όδεν έκ κραδίης, tief aus dem Herzen
D Eumel.fr. 19,5 p. 114 Ber. ist nicht Eumel., s. II Sp. 104,15 ff. J.G.-J. Abbenes
νειόθΊ [P, 1H] Adv. abgeleitet von νειός in der Bed. 'tief’, also zuunterst, tief unten, vgl. νειόδεν: Φ3\7 τεύχεα καλά, τά που μάλα -όδι λίμνης ' κείσεδ9 ύπ9 ίλύος κεκα- λυμμένα (nicht werden ihm nützen) die schönen Waffen, die wohl ganz tief unten liegen werden Th. 567 δάκεν δ9 άρα -όδι δυμόν ' Ζην9 ύψιβρεμέτην (Diebstahl des Feuers) traf Zeus im Innersten (Tiefsten) seines Herzens
J.G.-J. Abbenes
νειός [4‘, 3°, 3H] E zu uridg. *ni 'nieder’ (vgl. zuletzt L2 48f. m. Lit.), wahrsch. also 'niedriger, flach liegender (ab- geemteter) Acker*. — Abi.: νεάω (νεώμενος), vgl. νείαιρα, νείατος, νειόδεν/δι F -ός 1, -οιο 2, -ώ 4, -όν 3 Μ 1 Stamms, im longum [--] -όν Op. 463 [iw] -ός Op. 464; -ώ ένί τριπόλω ε 127, Th. 971; -όν ν32 2 Stamms, in den brevia [-i] τ9 έν -ώ N7Q3, #124; -όν Σ541
-οιο βαδείης Κ353, Σ547 Σχ sch. D Σ541: -όν· τήν λεγομένην νεατόν, ό έστι νεωστί ήροτριασμένην, άπαλήν καί διακεχυμένην. ώς γάρ νέα φαίνεται ή τοιαύτη γή, sch. Bam. ν32: -όν γήν νενεασμένην L ’M.-C. Amouretti, Le pain et l’huile dans la Grece antique, Paris 1986; 2Hofinger, Vo- cabulaire; 3Richter, Arch. Hom. H
B Brachfeld, Acker, der nach der Ernte im Herbst für (wenigstens) ein Jahr brach liegende und bis zur neuen Aussaat (mehrfach) wieder bearbeitete Acker. Zwar ergeben die Belege im fgrE nicht zwingend diese Bed., auch bloß 'Acker’ (als Synon. zu άρουρα) wäre mögl. (so L3 100). Da aber für die Landwirtschaft im fgrE von einem Wechsel von Anbau und (ein- oder mehrjähriger) Brache ausgegangen werden muß (vgl. L1 51 f., L3 100), und v. meist im Zusammenhang mit der Bearbeitung des Bodens zur Vorbereitung der Saat oder der Saat selbst verwendet wird (nie wie άρουρα für Kornfeld oder Grundbesitz), spricht nichts gegen die später immer gültige Bed. Brachfeld Auch daß v. nur den Acker im Lauf seiner mehrfachen Bearbeitung bezeichne, und es gar kein Wort für den Acker gebe, so lange er brach liegt (L3 100f.), ist weder für das fgrE noch von der sonstigen Wortgeschichte von v. her plausibel: Wenn ein Acker nach der Ernte brach liegt, kann er solange 'Brache’ genannt werden, bis auf ihm wieder etwas (vom Bauer Gesätes) wächst. Denn bis zur Saat wird immer nur die Brache bearbeitet. — Beiw.: βαδύς, εύρύς, μαλακός, τρίπολος. — Wortf.: s. άρουρα B Vorbem., κλήρος B 2 Σ 541 έν δ9 έτίδει -όν μαλακήν, πίειραν άρουραν, ’ εύρεϊαν τρίπολον (άροτήρες έν αυτή), zu μαλακήν 'leicht zu pflügen’ s. s.v., zu τρίπολος 'dreifach bearbeitet* s. L1 57f. (anders L2 57ff.) X353 αϊ γάρ (Maultiere) τε βοών προ- φερέστεραί είσιν ’ έλκέμεναι -οιο βαδείης Lπηκτόν άροτρον^ tief durch das Brachfeld (s. βαδύς) 7V7O3 (Gl.) ώς τ9 έν -ώ βόε L j ’ · · · τιταίνετον, vgl. τέλσον άρούρης V. 707 Σ 547 τοί δέ στρέψασκον (Pflüger) άν’ όγμους, 1 ίέμενοι -οιο
309
310


νέκταρ
έχοντες ‘ νωλεμές έγχρίμπτοντο καί άλλήλους ένάριζον 509 ήτοι μέν τόν -όν έπιτράπεδ9, όσσοι άριστοι, ' άμφ9 αύτφ βεβάμεν καί άμύνεσδαι στίχας άνδρών 581 άτάρ Ατρέίδης Μενέλαος ' -όν ύπέκ Τρώων έρυσεν μετά έδνος έταίρων 589 νύν δ'οϊχεται οίος άείρας ' -όν ύπέκ Τρώων, σον δ9 έκτανε πιστόν έταίρον 635 άλλ9 φραζώμεδα μήτιν άρίστην, ... όπως τόν -όν έρύσσομεν = 713 718 -όν άείραντες φέρετ9 έκ πόνου 722 οϊ δ9 άρα -όν άπό χδονός άγκάζοντο ' ύψι μάλα μεγάλως 734 ... τών δέ τρέπετο χρώς ούδέ τις έτλη ' πρόσσω άίξας περί -ού δηρισασδαι ΣΙ58 τρις δέ δύ9 Αιαν- τες, δούριν έπιειμένοι άλκήν, ' -ού άπεστυφέλιξαν 164 ώς ρα τόν ούκ έδύναντο δύω Αϊαντε κορυστά ' Έκτορα Πρια- μίδην άπό -ού δειδίξασδαι 540 ώμίλευν δ9 ώς τε ζωοί βροτοί ήδ9 έμάχοντο, 1 -ούς τ9 άλλήλων έρυον κατατεδνηώτας Τ 26 δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου άλκιμον υιόν 1 μυϊαι καδδύσαι κατά χαλκοτύπους ώτειλας 1 εύλάς έγγεινωνται, άεικίσσωσι δέ -όν — Π545** Φ235 (Skamander) πάντα δ9 όρινε ρεέδρα κυκώμενος, ώσε ^δέ -ούς ' πολλούς ούς κτάν9 ΑχιλλεύςΛ 343 (Heph.) πρώτα μέν έν πεδίω πύρ δαίε- το, καϊε L , 348 ώς έξηράνδη πεδίον παν, κάδ δ9 άρα -ούς ' κήεν Χ259 άλλ9 έπεί άρ κέ σε συλήσω κλυτά τεύχε9, Αχιλλεύ, 1 -όν Αχαιοίσιν δώσω πάλιν 367 ή ρα, καί έκ -οίο έρύσσατο χάλκεον έγχος ^13 οϊ δέ τρίς περί -όν έΰτριχας ήλασαν ίππους ' μυρόμενοι 51 ήώδεν δ9 ότρυνον 1 ύλην τ9 άξέμεναι παρά τε σχείν όσσ9 έπιεικές 1 -όν έχοντα νέεσδαι ύπό ζόφον ήερόεντα 165 έν δέ πυρή ύπάτη -όν δέσαν άχ- νύμενοι κήρ = /2 787inmed 197 πολλά δέ καί σπένδων χρυσέφ δέπαϊ λιτάνευεν ' έλδέμεν, δφρα τάχιστα πυρι φλεγεδοίατο -οί /2137 άλλ9 άγε δή λύσον, -οίο δέ δέξαι άποινα 139 ός άποινα φέροι, καί -όν άγοιτο \5\ κήρύξ τίς οί έποιτο 1 ... ήδέ καί αύτις ' -όν άγοι προτί άστυ, τόν έκτανε δίος Αχιλλεύς — 180 655 καί κεν άνάβλησις λύσιος -οίο γένηται 709 άγχού δέ ξύμβληντο πυλάων -όν άγοντι μ 13 (bis) αύτάρ έπεί -ός τ9 έκάη καί τεύχεα -ού, ’ τύμβον χεύαντες καί έπί στήλην έρύσαντες 1 πήξαμεν άκροτάτω τύμβω εύήρες έρετμόν 2 verbunden mit Namen oder anderer Erwähnung des Toten 2 a App. zum Namen: μ 10 δή τότ9 έγών έτάρους προίειν ... ' οίσέμεναι -όν Έλπήνορα τεδνηώτα 2 b mit PN*: £362 τοί δ9 άγχιστϊνοι έπιπτον ' -οί όμού Τρώων καί ύπερμενέων έπικούρων 1 καί Δαναών (C.E. Geppert, Ursprung der Homerischen Gesänge, Leipzig 1840, II134 setzt hinter -oi Komma) II die Toten, Bewohner der Unterwelt, nur im Pl. (wie νέκυς): κ 526 αύτάρ έπήν εύχήσι λίση κλυτά ^έδνεα -ών,Δ ' ένδ9 όίν άρνειόν ρέζειν κτλ. λ 34 τούς δ9 έπεί εύχωλήσι λιτήσί τε, L j έλλισάμην 475 πώς έτλης Αίδόσδε κατελδέμεν, ένδα τε -οί άφραδέες ναίουσι 632 άλλά πριν έπί έδνε9 άγείρετο μυρία -ών ' ήχή δεσπεσίη
D Kj. in !£160a; Cypr. ap. Proci, p. 32,70 Dav. (Prosa) J.G.-J. Abbenes
νέκταρ [5‘, 3°, 3H, 5h] E viell. doch Lw. aus dem Ägypt., s. L20. Bis jetzt sehr kontrovers diskutiert: 1. als Kom- pos. m. VG νέκ- (zu νέκυς) u. HG -ταρ (ai. tar-ati ’überwinden’) aufgefaßt = ’den Tod überwindend’ (L7; L12 324; L1118; contra: Risch, Gn. 41, 1969, 325; L19 115 A.7); 2. als νέ-κταρ (Neg. 4- -κτ- ’Tod’) = ‘Nicht-Tod’ (L4 161 f. [schon vorher Baunack: s. Wheeler, CR 3, 1889, 130]; L6); 3. als Lw.: (a) semit. (L3; L15 35f.), (b) kleinasiat. (Kretschmer, AAWW 84, 1947, 13-26 [contra: Thieme in L12 197ff. A.5]; Solta, DLZ 77, 1956, 14f.; L16); 4. von anderen Deutg.n ansprechend L10: uridg. Wz. ^nek- ’trinken* wie heth. ni-nk- ’sich satt trinken’, v. «= ’Trank’ (contra: L18); auch L20; un- wahrsch. L13: zu uridg. *h\nek- 'erlangen’, v. = 'Genüge, Vergnügen’ (s. L18). — Abi.: -ρεος
F -ρος 4, -ρ (Akk.) 12
Μ [Ιν] -ρ Δ3, T353 [^] -ρ h. Ap. 10 [2«] -ρ A 598 [2w] καί ,-ρ έρυδρόνΛ T38; t Λ ε93, h. Ven. 206; καί -ρ ε 199 [2-] -ρ τ’ Th. 640 [i.v] -ρος h. Merc. 248 [^«] ούδέ ποτ9 ^άμβροσίης καί -ροςΛ Th. 796, h. Cer. 49; u Λ ι 359 [-2] -ρ τ9 Th. 642 [-2] -ρ τε καί άμβροσίην έρατεινήν Τ347, h.Ap. 124
νειός
βαδείης τελσον ίκεσδας vgl. τέλσον άρούρης V. 544 i? 124 όσσον τ* έν -φ ούρον ( = Strecke, die in einem Zug zurückgelegt wird) πέλει ήμιόνοιίν v32 (Gl.) άνήρ φ τε πανή- μαρ ' -όν άν’ έλκητον (άνέλκητον vulg.) βόε ... j Ορ. 4 463 -όν δέ σπείρειν έτι κουφίζουσαν άρουραν (άρότρω dub. Solmsen), zur Konstr. s. άρουρα Blaa 464 -ός άλεξιάρη παίδων έυκηλήτειρα, zum Vers s. L2 63 ff. ε!27 μίγη (Dem. sc. mit Iasion) φιλότητι καί εύνή ' u-<ö ένι τριπόλωΛ (τριπύλφ 8 v.l.) Th. 971 μιγεϊσ9 (Dem.) έρατή φιλότητι ' L ,
Μ. Schmidt
νείφω s. νίφω 12
νεκάς [V] Ε Koll.bildung zu Wz.nomen *nek’-, s. Bechtel, Lexil. 232 Σχ sch. D £886: -δεσσΐ' ταίς τών νεκρών τάξεσιν Β Leichenhaufen'. £886 ή τέ δηρόν αύτού πήματ9 έπασχον έν αίνήσιν -δεσσιν D inc. loc. 16 fr. 5 ρ. 75 Dav. (vgl. Severyns, Le cycle epique 386 f.)
J.G.-J. Abbenes
νεκρός [58‘, 7°J E -ro-Ableitung (nur gr., s. νέκυς; 20 zum Myk. s. DMic. I 469 s.v. ne-ki-ri-de) F -ός 2, -οιο 3, -οϋ 7, -φ 2, -όν 29; -οί 3, -ών 4, -οίσιν 1, -οίς 1, -ούς 13
Μ 1 zweis. la [iw] L-ov ύπέκ ΤρώωνΛ έρυσεν Ρ 24 581; άείρας L £589; -οί όμού Τρώων Ρ362; -όν ύπ9 Αΐ- αντος έρύειν £235; -όν £718, Χ259, «£51, /2151 = 180 [2W] -όν £13; οί δ9 αίεί νπερί -όνΛ όμίλεον /7641 s 644;
j άκαχμένα δούρατ9 έχοντες £412; L u έΰτριχας ήλασαν 28 ϊππους Ψ\3; -όν £509. 635 = 713; £722 [2„] ός άποινα φέροι καί L-ov άγΛοιτο /2139; L Λοντι Ω709; -όν E29S [‘χ] -όν £108, Τ26 = /7545«; -όν £104 -οί *£197, λ 475 lb [i-] -όν ^467, £275; -ού Π629, Σ158; -ών 7V194; 32 -οίς ÄS493; -ούς Ζ7\, Η 42% = 431, Σ540 [<-] Präp. + -ού E62Q, Ρ734, Σ164 [‘χ] -ού μ 13; -φ Π579 = £300« ; κλυτά ^έδνεα -ώνΛ «526; u λ 34; έδνε9 άγείρετο μυρία -ών λ 632; -ούς 21506 = £317; εις ό κε -ούς 1 κήομεν Η 36 376 = 395; κάδ9 δ9 άρα -ούς ' κήεν Φ348; -ούς Η 332, Φ 235. 343 1C [-2 ] -ός μ 13; -όν μ 10; -ούς Ε573 [-1] -ός 21493; -ού Ρ357; -όν Ψ\65 = /2787in 2 dreis.
2a [-2J -οίο Ύ367 [-1.] -οίο /2137 [-2„] -oio /2655 40 2b [2-2] -οίσιν /7408
B Toter, Leichnam, Nebenform von νέκυς mit gleicher Bed.; Anlehnung an formelh. Vbd. νεκύων κατατεδνηώτων in Z71 -ούς ... τεδνηώτας, Σ540 -ούς ... κατατεδνηώτας u. μ 44 10 -όν Έλπήνορα τεδνηώτα. — Wortf.: s. νέκυς 1 abwechselnd mit Namen des Toten: 21467 -όν γάρ έρύοντα ίδών μεγάθυμος Αγήνωρ ' ... ' ούτησε ξυστφ χαλκήρεϊ 493 (Leukos) ήριπε δ9 άμφ9 αύτφ, -ός δέ οί έκπεσε χειρός 506 48 Αργείοι δέ μέγα ϊαχον, έούσαντο δέ -ούς = £317 £298 Αινείας δ9 άπόρουσε ... , δείσας μή πώς οί έρυσαίατο -όν Αχαιοί 573 οί δ9 έπεί ούν -ούς έρυσαν μετά λαόν Αχαιών κτλ. 620 αύτάρ ό λάξ προσβάς έκ -ού χάλκεον έγχος ' 52 έσπάσατ9 Ζ7\ έπειτα δέ καί τά έκηλοι ' -ούς άμ πεδίον συλήσετε τεδνηώτας Η332 αύτοί δ9 άγρόμενοι κυκλήσομεν ένθάδε-ούς ' βουσί καί ήμιόνοισιν 376 (Priam. schlägt vor:) ,,αί κ9 έδέλωσι ' παύσασδαι πολέμοιο δυσηχέος, εις ό κε 56 -ούς 1 κείομεν - 395 408 άμφί δέ -οίσιν κατακαιέμεν ού τι μεγαίρω“ 428 οϊ δέ σιωπή ' -ούς πυρκαϊής έπενήνεον άχνύμενοι κήρ — 431 7C493 τά φρονέων κατά δυμόν, όπως καλλίτριχες ίπποι ' ρεΐα διέλδοιεν μηδέ τρομεοίατο δυμφ ' 60 -οίς άμβαίνοντες /VI94 ό δέ χάσσατ* όπίσσω ' -ών άμφοτέρων, τούς δ9 έξείρυσσαν Αχαιοί /7579 ό δ9 άρα πρηνής έπί -φ ’ κάππεσεν - Ρ300« 629 ώ πέπον, ού τοι Τρώες όνειδείοις έπέεσσι 1 -ού χωρήσουσι 641 οϊ δ* αίεί 64 περί -όν όμίλεον ζ 644 £13 χάζεο, λείπε δέ -όν, έα δ9 έναρα βροτόεντα 104 άμφω κ9 αύτις ίόντες έπιμνησαίμεδα χάρμης ' ... εί πως έρυσαίμεδα -όν ' Πηλείδη Αχιλήι 108 αύτάρ ό γ9 έξοπίσω άνεχάζετο, λείπε δέ -όν 235 μάλα δέ 68 σφισιν έλπετο δυμός, ' -όν ύπ9 Αϊαντος έρύειν Τελα- μωνιάδαο 275 -όν δέ προλιπόντες ύπέτρεσαν 357 (Αίας) ούτε τιν9 έξοπίσω -ού χάζεσδαι άνώγει ' ούτε τινα προμάχεσδαι 412 οϊ δ9 αίεί περί -όν άκαχμένα δούρατ9 72
311
312


νέκταρ
νέκΰς
Σχ sch. D Δ 2 (s.v. Ήβη): τό -ρ παρά τό νεάζειν λεχθέν, Δ 3: τό τών θεών πόμα, Τ34Ί: θειον πόμα
L ’C.F. von Nägelsbach, Hom. Theol., Nürnberg 1884, 44ff.; 2Wemicke, RE I (1894) 1809-11; 3Lewy, Fremdw.80f.; 4H. Güntert, Kalypso, Halle 1919, 158-63; 5ders., Von d. Sprache d. Götter u. Geister, Halle 1921, 98 f.; 6Heubeck, WJA 4, 1949/50, 218 Α. 1 = Kl. Sehr. 115 Α. 1; 7P. Thieme, Studien z. idg. Wortkunde u. Rel.gesch., Berlin 1952, 5—15 (in L11 102—12); 8Onians, Origins 292—9; ’Hintenlang, Ho- mer-Aporien 55ff.; l0Knobloch, in: Beiträge zur Idg. u. Keltol. (Festschr. Pokorny), Innsbruck 1967, 39—43; "Schmitt, Dichtersprache 46—8; 186—92; 12ders., Idg. Dichtersprache, Darmstadt (WdF 165) 1968; ,3van Windekens, Orbis 18, 1969, 168—9; 14A. Schnaufer, Frühgr. Totenglaube, Hildesheim-New York 1970 (Spudasmata 20), 152-5; I5Levin, SMEA 13, 1971, 31—50; 16Fumee, Vorgriech. 320; 17S. Lilja, The Treatment of Odours in the Poetry of Antiquity, Helsinki 1972 (Commentationes Humanarum Litterarum 49), 19ff.; 18Schmitt, in: Antiquitates Indogermanicae (Gedenkschr. Güntert), Innsbruck 1974, 155-63; 19Clay, CJ 77, 1981, 112-7; 20Griffith, Gl. 72, 1994, 20 ff.
B Getränk der Götter; ältere Identifizierung m. 'Honig’ überholt (s. L2 1810; L8 296; vgl. L17 107f.); „was v. war, wissen wir nicht“ (Dürbeck, Farbenbez. 121); die häufige Ansicht, daß Ambrosia u. Nektar urspr. ident. ( = 'Unsterblich^; L1 44f.; L2 1809; L45; L17 19f.; L18 158), stützt sich darauf, daß beide meistens zus. vorkommen (12x), u. auf die (freilich umstrittene) Etym. (E 1 u. 2), ist aber frag!.; der Befund des fgrE weist jedenf. auf Verschiedenheit der Stoffe, wobei Ambrosia das göttl. Pendant zur Menschenspeise (vgl. Bd. I Sp. 617,11 ff.), Nektar das zum menschl. Trank vorstellt (bes. deutl. £92f. 197ff.; s.a. L2 1811, 6ff.; L8 296); Nektar ist ausnahmslos flüssig, u. bei etwa der Hälfte der Stellen (7x) assoziiert der Dichter eindeutig Wein: A598, 4 3, £93, i359, h. Ap. 10 (δέπαϊ), h. Cer. 49 (ήδυπότοιο), h. Ven. 206, wahrsch. auch £199 (Parall. m. menschl. Nahrung) u. h. Ap. 124f. (έπήρξατο 'schenkte ein’; s.u. Bl); zum scheinbaren Widerspruch zu 2? 341: ού γάρ σίτον έδουσ' (sc. die Götter), ού πίνουσ' αϊθοπα οίνον s. L3 81; L9; πατέομαι (Th. 642, h. Cer. 50) u. έδω (Th. 640) in Vbd. m. Ambrosia u. Nektar bedeutet allg. 'sich nähren von’ (wie £197, Bd. II Sp. 400, 66ff.), βρώσις (Th. 797) 'Nahrung’ (Bd. II Sp. 104,64); Be- schränkg. des Nektargenusses auf die Götter prinzipiell gewahrt, aber 738. 347. 353 (B2) ausnahmsweise durchbrochen; doch geht es zu weit, Nektar als 'Parfüm’ (L17 20) aufzufassen, eher als 'aseptisches Mittel’ (L4 159f.; L5), als einen 'Stoff gg. das Altem’ (L19 115f.) 1 von Göttern
genossen 4 598 αύτάρ ό (Heph.) τοϊς άλλοισι θεοϊς ένδέξια πάσιν 1 οίνοχόει (ώ- vulg.) γλυκύ -ρ άπό κρητηρος άφύσσων Δ 3 οί δέ θεοί πάρ Ζηνί καθήμενοι ήγορόωντο 1 χρυσέω έν δαπέδω, μετά δέ σφισι πότνια'Ήβη ' -ρ έωνοχόει £93 (Kal. bewirtet Hermes) άμβροσίης πλήσασα, κέρασσε δέ -ρ έρυθρόν (s. L9) 199 νύμφη (Kal.) 6’ έτίθει πάρα πάσαν έδω- δήν, ’ έσθειν καί πίνειν, οία βροτοί άνδρες έδουσιν ' ... 1 τη δέ (Kal.) παρ’ άμβροσίην δμωαί καί -ρ έθηκαν ι359 (Polyphem zu Od.:) „άλλα τόδ' (sc. Wein) άμβροσίης καί -ρός έστιν άπορρώξ“ Th. 640 άλλ’ ότε δή κείνοισι (Briareos, Kottos u. Gyges) παρέσχεθεν (Zeus) άρματα πάντα 1 -ρ τ* άμβροσίην τε, τά περ θεοί αύτοί έδουσι (ν. del. Solmsen) 642 ώς -ρ τ' έπάσαντο καί άμβροσίην ερατεινήν (ν. del. Solmsen) 796 (Strafe f. einen meineidigen Gott) ούδέ ποτ' άμβροσίης καί -ρος έρχεται άσσον ’ βρώσιος h. Ap. 10 τώ (Αρ.) δ' άρα -ρ έδωκε πατήρ δέπαϊ χρυσείω 124 ούδ' άρ' Απόλλωνα χρυσάορα θήσατο μήτηρ, ' άλλά Θέμις -ρ τε καί άμβροσίην έρατεινήν 1 άθανάτησιν χερσίν έπήρξατο (έπώρξατο v.l.), zu έπήρξατο s. Bd. I Sp. 1389,47ff. u. Cassola 496 h. Cer. 49 ούδέ ποτ' άμβροσίης καί -ρος ήδυπότοιο ' πάσσατ' (Dem.) άκηχεμένη h. Merc. 248 (Αρ. durchsucht die Hermeshöhle) τρεις άδύτους άνέωγε λαβών κληίδα φαεινήν ' -ρος έμπλείους ήδ' άμβροσίης ερατεινής h. Ven. 206 ή τοι μέν ξανθόν Γανυμήδεα μητίετα Ζεύς ' ήρπασεν ον διά κάλλος ίν' άθανάτοισι μετείη ’ καί τε Διός κατά 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
δώμα θεοϊς έπιοινοχοεύοι ... χρυσέου έκ κρητηρος άφύσσων (Ganymed) -ρ έρυθρόν 2 Menschen verabreicht, s. Vorbem. 738 Πατρόκλω δ' αύτ' άμβροσίην καί -ρ έρυθρόν 1 στάξε (Thetis) κατά ρινών, ϊνα οί χρώς έμπεδος είη, als 'Blutsubstitution’? (L14 154) 347 (Zeus zu Ath.:) „άλλ* ϊθι οί (Ach.) -ρ τε καί άμβροσίην έρατεινήν ' στάξον ένί στήθεσσ', ϊνα μή μιν λιμός ϊκηταΓ ~ 353
D ν[έκταρ edd. pr. Mer.fr. 6,2 p. 135 Ber. = Suppl. Hell. 903A,21
G Epith.: γλυκύ, έρυθρόν (3x), ήδυπότοιο
G. Markwald
νεχτάρεος [2‘, le] Es. νέκταρ Σχ sch. D 7385: -ου' θείου, Σ25: -ω' θείω. καθαρώ Β nektam, nektargleich, Stoffadj. (Risch 132), hyperbol. f. 'schön, kostbar, prächtig’, so wie unser übertragen gebrauchtes 'göttlich, himmlisch’ (vgl. Σχ); 2x Attr. zu Gewändern, Ix zur Rose, daher meist, aber zu eng, als 'duftend’ aufgefaßt (LSJ s.v.; Leaf zu Σ25; Frisk s.v. νέκταρ; Levin, SMEA 13, 1971, 40; S. Lilja, The Treatment of Odours in the Poetry of Antiquity, Helsinki 1972, 47); andere Deutg.n: Synon. zu άμβρόσιος (V. d. Mühll, Hypomnema 74 A.36; L. Lee Clader, Helen [Mn. Suppl. 42], Leiden 1976, 59; ähnl. Bergold, Zweikampf 123f., m. Interpr. der beiden Il.stellen), 'schimmernd, weiß, glänzend* (S. Schmid, -εος u. -ειος bei den gr. Stoffadj., Diss. Zürich 1950, 35), 'nektarfarben’ (Schmitt, Dichtersprache 187 u. 191) Γ 385 (Aphr. holt Hel. in Schlafgemach zu Paris) χειρί δέ -ου έανοΰ έτίναξε λαβοΰσα Σ25 -ω (νηγατέω ci.; V. d. Mühll, Hypomnema 269 A.5) δέ χιτώνι μέλαιν' άμφίζανε (Ach.) τέφρη Cypr.fr. 4,5 ρ. 36 Dav. (ΤΩραι έβαψαν εϊματα) έν τε ϊω θαλέθοντι ρόδου τ' ένί άνθεϊ καλώ, 1 ήδέϊ -ω έν τ' άμβρο- σίαις καλύκεσσιν 1 άνθεσι ναρκίσσου καί λειριού, vgl. Bd. II Sp. 37,36 ff. G. Markwald
νεχυάμβατος hapax; Verbaladj. von άναβαίνω (s. II Sp. 14,56); von Toten bestiegen: Minyas fr. 1,1 p. 144 Dav. ένθ' ήτοι νέα μέν -ον, ήν ό γεραιός 1 πορθμεύς ήγε Χάρων
J.G.-J. Abbenes
νέχύς [54·, 24°, leJ Ε Wz. *nek'- (vgl. ai. nasyati 'verschwindet’) ererbt, u-Stamm auch in av. nasu- 'Leiche, Leichnam’ (vgl. L9); zur gr. Flexion s. F. — Abl.: νεκρός, νεκάδες, νεκυάμβατος
F -υς 4, -υος 7, -υι 3, -υν 19; -υες 1, -ύων 20, -ύεσσι(ν) 10, -υσσιν 3, -υας 9, -υς 3; s. Rix, Histor. Gr. 148, zu disyll. -υι s. Lejeune, Phonetique historique 238 A. 2; -υσσιν eher anal, zu έπεσσι als statt *νέκύσι, vgl. Monro, H. Gr. 102 u. Schulze, QE 132
Μ 1 zweis. [J] τόν δέ -υν 7/84, P127; -υν Ρ2ΊΊ, «Ρ110, /2581,; -υς ω417 k3] -υς (Nom.) ¥Ί60. 190;
(Akk.), Alcmaeonis fr. 2,1 p. 139 Dav.; -άς H42Q; -υν 7121, *Ρ34. 135; νάμφί -υιΛ κατατεθνηώτι Π526. 565; L u /2108 -υς (Nom.) Σ180, Ύ386; -υν 4492, 7394. 692. 724. 735 = 746in·; Σ152, 7225, »7168, /235. 697 2 dreis.
[_2] -υος /2423 [~ν3] -υος /7321, Ρ240; -υες Φ302;
-υας 7/418, Χ298, Λ 534, Υ499, /407; ^-υας φορέΛειν χ 437; L jOV/448; -ύων/772. 661 [-.i] -υος Λ/509, /7577, Σ20. 173; -ύων κατατεθνηώτων Η409, 7C343 = 387; χ53Ο, λ 37. 147. 541. 564; -ύων άμενηνά κάρηνα «521 s λ 29, κ 536 s λ49: -ύων 452, Θ491 = Κ199; Φ218, λ605, /271; -υας 0251, λ94 [--χ] -υσσιν λ569, /401 s y<45 3
viers. |wJv] -ύεσσι E397, 0118, Φ220, λ491 -ύεσσι μ 333 -ύεσσι(ν) Κ349, Φ325, χ518 a λ26,
λ 485
L 1 Bickel, Schriften d. Königsberger gelehrten Gesellschaft, Jahr 1, Heft 7, 1925, 6ff.; 2Nilsson, Myc. Origin, 203ff.; 3Büchner, H. 72, 1937, 117; 4Leumann, Hom. Wört. 78; 5Andronikos, Arch. Hom. W; 6A. Schnaufer, Frühgriechischer Totenglaube, Hildesheim/New York, 1970; 7Ch. Segal, Mutilation of the Corpse, Leiden 1971; ’Renehan, CSCA 12, 1979, 269ff.; ’Lamberterie, -υς II 658ff.
B Toter, Leichnam; zum frühgr. Totenglauben s. L; 313
314


νέχϋς
νεκύων κατατεδνηώτων formelh., danach nachgebildet Sg. -υι κατατεδνηώτι (Π526. 565), -υος περί τεδνηώτος (ΣΙ73); ΡΙ. -υας κατατεδνηώτας (/448); dann auch μετά κταμένοισι -υσσιν /401 — μ/45 u. -νεσσι καταφδιμένοισιν λ 491. — Wortf.: νεκρός u. σώμα; νέκυς nb. νεκρός metr. bedingt: νεκρός überwiegend im 1. u. 6. Fuß (39x), wo νέκυς (außer 8χ Dat. Pl. im 6. Fuß) nicht möglich, sonst überwiegt νέκυς fast überall (im 2. Fuß 7:1, im 3. 26:13, im 4. 37:8, nur im 5. 1:4); σώμα außer *P169 nur in Gleichnissen u. dir. R.; s. auch L8
I Toter, Leichnam 1 meist abwechselnd (u. ohne Unterschied) mit Namen des Toten: Λ52 αίεί δέ πυραί -ύων καίοντο δαμειαί Δ 492 δ δέ Λευκόν ... 1 βεβλήκει βουβώνα, -υν έτέρωσ9 έρύοντα £397 τλή <5’ Αίδης ώκύν όϊστόν, ' εύτέ μιν ωύτός άνήρ..., 1 έν Πύλφ έν -ύεσσι βαλών όδύνησιν έδωκεν viell. aber urspr. = ‘in der Unterwelt’, s. Leaf ad 1. H84 τόν δέ -υν έπί νηας έϋσσέλμους άποδώσω 409 άμφί δέ νεκροΐσιν κατακαιέμεν οΰ τι μεγαίρω’ ' ού γάρ τις φειδώ -ύων κατατεδνηώτων 1 γίγνετ9, έπεί κε δάνωσι, πυρός μειλισσέμεν ώκα 418 τοι δ9 ώπλίζοντο μάλ9 ώκα, ' άμφό- τερον, -υάς τ’ άγέμεν, έτεροι δέ μεδ9 ΰλην 420 Αργεϊοι δ9 έτέρωδεν έϋσσέλμων άπό νηών 1 ώτρύνον -υάς (Akk.) τ’ άγέμεν, έτεροι δέ μεδ9 ΰλην 0491 Τρώων αύτ9 άγορήν ποι- ήσατο φαίδιμος Έκτωρ, 1 νόσφι νεών άγαγών, ποταμώ έπί δινήεντι, 1 έν καδαρφ, όδι δή -ύων διεφαίνετο χώρος = Κ 199 /C298 βάν ρ9 ίμεν ... 1 άμ φόνον, άν -υας, διά τ9 έντεα καί μέλαν αίμα 343 ούτός τοι, Διόμηδες, άπό στρατού έρχεται άνήρ, 1 ούκ οίδ9 ή ... ' ή τινα συλήσων -ύων κατατεδνηώτων = 387 349 ώς άρα φωνήσαντε παρέξ οδού έν -ύεσσι ' κλινδήτην /1534 τοι ... 1 ρίμφ9 έφερον δοόν άρμα μετά Τρώας καί Αχαιούς, ' στείβοντες -υάς τε καί άσπίδας, Delebecque, Cheval ρ. 97, bemerkt hierzu, daß Pferde nie auf Körper treten 7V5O9 Ίδομενεύς δ9 έκ μέν -υος δολιχόσκιον έγχος ' έσπάσατ9 0118 εί πέρ μοι καί μοίρα Διός πληγέντι κεραυνώ 1 κεϊσδαι όμοΰ -ύεσσι μεδ9 αϊματι καί κονίησιν Π 72 τάχα κεν φεύγοντες έναύλους 1 πλήσειαν -ύων, εί μοι κρείων Αγαμέμνων * ήπια είδείη 321 Μάρις δ9 αύτοσχεδά δουρί 1 Αντιλόχω έπόρουσε κασιγνήτοιο χολωδείς, 1 στάς πρόσδεν -υος 526 άλλά σύ πέρ μοι, άναξ, τόδε καρτεράν έλκος άκεσσαι, ’ όφρ9 ... ' ' αύτός τ’ άμφί -υι κατα- τεδνηώτι μάχωμαι 565 οϊ δ9 ' σύμβαλον άμφί -υι
κατατεδνηώτι μάχεσδαι 1 δεινόν άΰσαντες 577 τόν ρα τόδ9 άπτόμενον -υος βάλε φαίδιμος Έκτωρ 1 χερμαδίω κεφαλήν 661 ένδ9 ούδ9 ίφδιμοι Λύκιοι μένον, άλλ'έφόβηδεν 1 πάντες, έπεί βασιλήα ϊδον βεβλημένον ήτορ ' κείμενον έν - ύων άγύρει Ρ121 Αίαν, δεύρο, πέπον, περί Πατρόκλοιο δανόντος ' σπεύσομεν, αίκε -υν περ Αχιλλήϊ προφέρωμεν ' γυμνόν 127 Εκτωρ μέν Πάτροκλον ... ' έλχ9, ίν9 άπ9 ώμοιιν κεφαλήν τάμοι όξέϊ χαλκφ, ' τόν δέ -υν Τρφήσιν έρυσσάμενος κυσί δοιη 277 ούδέ τι ν’ αύτών ' Τρώες ύπέρδυμοι έλον έγχεσιν ίέμενοι περ, ' άλλά -υν έρύοντο 394 ώς οί γ9 ένδα καί ένδα -υν ολίγη ένί χώρη ' είλκεον άμφότεροι 692 άλλά σύ γ9 αίψ9 Αχιλήϊ, δέων έπί νηας Αχαιών, ' είπεϊν, αί κε τάχιστα -υν έπί νήα σαωση ' γυμνόν 724 έπί δ9 ίαχε λαός όπισδε ' Τρωικός, ώς είδοντο -υν αίροντας Αχαιούς 735 ώς οί γ9 έμμεμαώτε -υν φέρον έκ πολέμοιο ' νηας έπί γλαφυρός = />746,nmed Σ20 κεϊται Πάτροκλος, -υος δέ δή άμφιμάχονται ' γυμνού 173 οϊ δ9 άλλήλους όλέκουσιν, ’ οϊ μεν άμυνόμενοι -υος περί τεδνηώτος, ' οϊ δέ έρύσσασδαι προτί Ίλιον ήνε- μόεσσαν ' Τρώες έπιδύουσι 180 σοί λώβη, αί κέν τι -υς ήσχυμμένος έλδη~ Τ225 γαστέρι δ9 οΰ πως έστι -υν πενδήσαι Αχαιούς Υ499 ώς ύπ9 Αχιλλήος μεγαδύμου μώνυχες ίπποι 1 στεϊβον όμού-υάς τε καί άσπίδας Φ218 πλήδει γάρ δή μοι -ύων ερατεινά ρέεδρα 220 ούδέ τί πη δύναμαι προχέειν ρόον εις άλα δίαν ' στεινόμενος -ύεσσι 302 πολλά δέ τεύχεα καλά δαϊκταμένων αίζηών ' πλώον καί -υες 325 ή, καί έπώρτ9 Αχιλήϊ κυκώμενος, ύψόσε δύων, ’ μορμύρων άφρφ τε καί αϊματι καί -ύεσσιν Ψ34 πάντη δ9 άμφί -υν κοτυ- λήρυτον έρρεεν αίμα 110 μυρομένοισι δέ τοϊσι φάνη ροδοδάκτυλος Ήώς ’ άμφί -υν έλεεινόν 135 δριξί δέ πάντα -υν καταείνυον, άς έπέβαλλον ' κειρόμενοι 160 τάδε δ9 άμφιπονησόμεδ9, οισι μάλιστα ' κήδεός έστι -υς 168 έκ δ9 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Νεμειαϊος
άρα πάντων δήμον ελών έκάλυψε -υν μεγάδυμος Αχιλλεύς ' ές πόδας έκ κεφαλής 190 τφ δ9 έπί κυάνεον νέφος ήγαγε Φοίβος Απόλλων 1 ... κάλυψε δέ χώρον άπαντα, 1 δσσον έπεϊχε νέκυς 0581 κάδ δ9 έλιπον δύο φάρε9 έύννητόν τε χιτώνα, ' όφρα -υν πυκάσας δοίη οίκόνδε φέρεσδαι 697 οϊ δ9 εις άστυ έλων οίμωγή τε στοναχή τε 1 ίππους, ήμίονοι δέ -υν φέρον /271 τοι δ9 άρ9 έπήϊξαν, -ύων δ9 έξ έγχε9 έλοντο 401 εύρεν έπειτ9 Όδυσήα μετά κταμένοισι -υσσιν s ψ45 407 ή δ9 ώς ούν -υάς τε καί άσπετον εϊσιδεν αίμα, ’ ίδυσέν ρ9 όλολύξαι, έπεί μέγα εϊσιδεν έργον 437 άρχετε νύν -υας φορέειν καί άνωχδε γυναίκας 448 πρώτα μέν ούν -υας φόρεον κατατεδνηώτας ω4\7 έκ δέ -υς (Akk.) οίκων φόρεον καί δάπτον έκαστοι Alcmaeonis fr. 2,1 ρ. 139 Dav. -υς δέ χαμαιστρώτου έπί τείνας 1 εύρείης στιβάδος 2 mit Namen od. anderer Erwähnung des Toten 2 a in App. od. als Präd.nomen; appositioneller Gebrauch nicht urspr., Name u. App. immer in verschiedenen Versen: Σ152 ούδέ κε Πάτροκλόν περ έϋκνήμιδες Αχαιοί 1 έκ βελέων έρύσαντο -υν, δεράποντ9 Αχιλήος Ύ386 κεϊται πάρ νήεσσι -υς άκλαυ- τος άδαπτος 1 Πάτροκλος Ω35 τόν νύν ούκ έτλητε -υν περ έόντα σαώσαι, 1 ή τ9 άλόχω ίδέειν καί μητέρι καί τέκεϊ ώ adjektivischer Gebrauch (L4) nicht belegt, vgl. E.J. Bakker, Linguistics and Formulas in Homer, Amsterdam/Philadelphia 1988, 128 423 ώς τοι κήδονται μάκαρες δεοί υίος έήος 1 καί -υός περ έόντος, έπεί σφι φίλος περί κήρι 2 b mit PNg: Ρ240 οΰ τι τόσον -υος περιδείδια Πατρόκλοιο, ' ... ’ όσσον κτλ., s. Leaf z.St. 0108 έννήμαρ δή νεΐκος έν άδανάτοισιν όρωρεν ' Έκτορος άμφί -υι καί Αχιλλήϊ πτολιπόρδω
II die Toten, Bewohner der Unterwelt; νέκυς u. νεκρός hier immer.im PL, nie vom individuellen ‘Schatten’, der ψυχή heißt; νέκυες also Sammelbegriff ‘die Toten’ (häufig ψυχαί [...] νεκύων κατατεδνηώτων): 0251 καί δή έγωγ9 έφάμην -υας καί δώμ9 Αΐδαο ' ήματι τφδ9 όψεσδαι, έπεί φίλον άϊον ήτορ «518 βόδρον όρύξαι ... ' άμφ9 αύτφ δέ χοήν χεϊσδαι πάσιν -ύεσσι s λ 26 521 πολλά δέ γουνούσδαι ^ύων
άμενηνά κάρηναΛ, 1 έλδών εις Ίδάκην στεΐραν βούν ... ' ρέξειν s λ 29 536 αύτός ... 1 ήσδαι, μηδέ έάν L u ' αίματος άσσον ίμεν s λ 49 530 ένδα δέ πολλαί ' ψυχαί έλεύ- σονται u-ύων κατατεδνηώτων, /37 αϊ δ9 άγέροντο 1 ψυχαί ύπέξ Έρέβευς L d 147 όν τινα μέν κεν έφς L 3 ' αίματος άσσον ίμεν, ό δέ τοι νημερτές ένίψει 541 αί δ9 άλλαι ψυχαί L / έστασαν άχνύμεναι 564 βή δέ μετ9 άλλας ' ψυχάς εις Έρεβος^ L u 94 τίπτ9 αύτ9, ώ δύστηνε, λιπών φάος ήελίοιο ' ήλυδες, όφρα ίδης -υας καί άτερπέα χώρον; 485 πριν μέν γάρ σε ζωόν έτίομεν ίσα δεοϊσιν 1 Αργεΐοι, νύν αύτε μέγα κρατέεις -ύεσσιν ' ένδαδ9 έων 491 βουλοίμην κ9 έπάρουρος έών δητευέμεν άλλω, 1 ... 1 ή πάσι -ύεσσι καταφδιμένοισιν άνάσσειν 569 ένδ9 ήτοι Μίνωα ϊδον ... ' ... δεμιστεύοντα -υσσιν 6Ü5 άμφί δέ μιν κλαγγή -ύων οιωνών ώς, ‘ πάντοσ9 άτυζομένων μ 383 εί δέ μοι ού τί- σουσι βοών έπιεικέ9 άμοιβήν, ' δύσομαι εις Αίδαο καί έν -ύεσσι φαείνω
D -υν inc. auct fr. POxy. 2510,6. 11. 15; -υ[ι] inc. auct. fr. POxy. 2510,8 -ύεσσι ÜC349a -υν Έκτορος v.l. 072
J.G.-J. Abbenes Νεμέα s. Νεμείη
νεμέΌΌντο [l'J Σχ sch. D Λ 635: -οντο* νεμομέναις, τουτέστι ζώσαις, έφκεισαν αί πέλειαι
Β were feeding, metr. extension of νέμοντο (Chantraine, Gr. h. I 327) Λ 635 (δέπας) οΰατα δ9 αύτού 1 τέσσαρ9 έσαν, δοιαι δέ πελειάδες άμφίς έκαστον ' χρύσειαι -έδοντο, δύω δ9 ύπό πυδμένες ήσαν, see also Laroche, Racine νεμ- 12 (verbal aspect) w. Beck
Νεμειαϊος, Νεμεϊος [ 1H, 1e ] nemeisch, aus Nemeie / Ne¬
mea, vom nemeischen Löwen Th. 327 -αϊόν τε λέοντα II Cert ρ. 41,33 Διός πεφύλαξο -ου ... άλσος, von ‘Hes.’ fälschl. auf das peloponnesische Nemea bezogen, das Orakel meinte aber Oinoe in Lokris, das diesen Namen geführt haben soll B. Mader
315


Νεμείη
νέμεσις
Νεμείη, Νεμέα [2Η, le] Ε wohl zu νέμος, s. Frisk II 301; Laroche, Racine νεμ-, 259f. — Abl.: Νεμεαΐος, Νεμεϊος Β Tal zwischen Phlious u. KJeonai mit einem Heiligtum (άλσος; später Tempel) des Zeus Nemeios; Her. tötete dort den Nemeischen Löwen Th. 329. 331 (Hera ließ ihn dort hausen) γουνοΐσιν ... ^-ειης^ (-είοις nonn. codd.), πήμ' άνθρώποις' 1 ένθ' άρ' ο γ' έλεφαίρετο ... 1 κοιρανέων Τρητοΐο L ? ήδ' 'Απέσαντος Epim. fr. 2,3 Diels έν -έςι δ' άγχουσ' (Diels; codd. έν Νεμεαία άγουσ' o.ä.) αύτόν ' <... ϊς έδάμασσε βίης Ήρακλείης>, vgl. App. z.St.
D Pisand. fr. 1 p. 250 Ki. B. Mader
Νεμεϊος s. Νεμειαΐος
νεμεσάω, -ητός s. νεμεσσ-
νεμεσίζομαι [61, 3°] F -ομαι 2, -ομ 1, -η 2, -εται 2; -ετο 1; -έσθω 1
Μ 1 [_’„] ού -η Ε757 s 872 [_^] ού -ομ' Β 296 2 [_1^] -ομαι/εται £239, 0407/ s 421; -ετο α 263 [««^«] -εται £138 3 -έσθω δ'ένί θυμω Ρ
254
Σχ sch. D Ρ254: μεμφέσθω (so öfter), άξιον ήγείσθω μέμψεως. αίδείσθω (cf. s.v. νεμεσσάω)
Β (zu νέμεσις:) (1) jem.m etw. (zurechnen >) Übelnehmen (mit Dat. der Pers., Akk der Sache, A.c.I.), (2) sich empören (schämen) über das (die Folgen des) eigene(n) Verhalten^), (3) sing. (a263) mit Akk. d. Pers, sich (vor den Göttern) scheuen; nur Präs.st, dir.R., (a263) Erz.; von der eigenen Reaktion, od. paränet. zum Handeln auffordemd; Subj. Pers., (£138) θυμός, vgl. (P254) ένί θυμω; nb. χολού- μαι (04O7+), μεγαίρω (/5239); weiteres s. w. νεμεσ(σ)άω, νέμεσις, νεμεσσητός, φθονέω 1 jem.m sein Verhalten verargen, Übelnehmen, vorwerfen; mit Dat. d. Pers.: 0407 (Zeus:) „"Ηρη δ' ου τι τόσον -ομαι ούδέ χολοΰμαι (bin schon an ihre Obstruktion gewöhnt“) = 421 paränet., impliziert Auf- ford. 'tu(t) was dagegen’: £239 (Mentor in Versammlg.: „μνηστήρας οΰ τι μεγαίρω) νυν δ’ άλλω δήμω -ομαι, οίον άπαντες 1 ήσθ' άνεω (ού τι καθαπτόμενοι έπέεσσι κατε- ρύκετέ*) mit Akk. d. Sache bzw. Ptz.: ΕΊ5Ί (Hera:) „lZeü πάτερ, ού -ηΛ Άρη τάδε καρτερά έργα (άπώλεσε Αχαιούς**) = 872 (Ares: „u u όρων τάδε ...**) mit A.c.I. mißbilligen, Übelnehmen, tadeln, daß jem.: B296 (Od.:) ,,τώ ού -ομ' Αχαιούς ’ άσχαλάαν παρά νηυσί (αισχρόν**) 2 sich über das eigene Verhalten (dessen Folgen) empören, entrüsten (schämen), vgl. νεμεσ(σ)άω (B2), mit A.c.I., bzw. abs.; 4- ένί θυμφ, bzw. Subj. θυμός P254 (Men. paränet:) „άλλά τις αύτός ϊτω, -έσθω δ' ένί θυμφ ' Πάτροκλον Τρφήσι κυσίν μέλπηθρα γενέσθαί* £138 (Tel. zu den Freiem:) ,,ύμέτερος δ' εί μέν θυμός -εται αύτών, ' έξιτέ* (ύμ. αύτών zus., vgl. al) 3 sing, mit Akk. d. Pers.: die Götter (sc. ihre Strafe) scheuen, furchten (Einfl. von αίδ[έ]ομαιΊ vgl. όπίζομαί) a 263 (Erz.:) ,,ού οί 1 δωκεν (sc. Ilos dem Od. das Pfeilgift), έπεί ρα θεούς -ίζετο** (Ορρ.: mein Vater φιλέεσκε) empfand Unbehagen (etw. Fragwürdiges zu tun [s.o. 2]) im Hinblick auf die Götter > scheute sich vor den Göttern; vgl. noch (ZI67. 417) σεβάσσατο γάρ H.W. Nordheider
νέμεσις, Νέμεσις [5*, 4°, 3Η, 2e] Ε -τι-Bildg. (vgl. γέ- νεσις, Λάχεσις) wohl zu νέμω (s. Risch § 16a), also eigtl. Zuteilen, Zurechnung; Z335 -σσι metri gratia (vgl. νεμεσσάω). — Abl. νεμεσίζομαι, s.a. νεμεσ(σ)άω F -σις 7, -σει le, -σσι 1, -σιν 5 MI [«J] ού -σις Γ156; καί -σει Cypr.fr. 7,6 ρ. 38 Dav. [.«2 ] Αιδώς καί -σις/Akk. Ορ. 200, ΛΗ22; τις / ού -σις (+ Inf.) S80, υ330 / α350; (καί) -σιν Ζ351, Th.223 -σις £136, Cypr.fr. 7,2 ρ. 37 Dav.; -σιν χ 40, Hes.fr. 204,82 2 k‘x] ούδέ -σσι Ζ335
Σχ sch. D Π 56: ού μέμψις, Ζ335: μεμφόμενός τι ή έγκαλών
L G. Murray, Rise of Gr. Epie 83f.; Holt, Noms d’aetion 75f.; Laroche, Racine νεμ- 89ff.; Dickie, CPh 73, 1978, 93f.; Scott, AClass 23, 1980, 13ff. (αιδώς u. v.); L. Collins, Studies 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
in Characterization in the II. (Beitr. z. klass. Philol. 189), Frankfurt a.M. 1988, 21 ff. (Ethics of the II.); E.J. Vodo- klys, Blame-Expression in the Epic Tradition, Harvard Diss., New York 1992; D. L. Cairns, Aidos, Oxford 1993, 51 ff. u.ö.; G. Ricciardelli Apicella, SMEA 33, 1994, 131 ff. (αιδώς e v. in Omero e in Esiodo); Yamagata, Hom. Morality 149ff., 234ff. u.ö. (Rez. von Cairns, CR 44, 1995, 154f.); s.a. Komm.: Iliad zu TV 122, Odyssey zu £64, sowie Lit. s.v. αιδώς L u. bei Frisk s.v.; zur Göttin Ν. (II): Kullmann, Quellen 79, 254ff. (Cypr.); Dietrich, Death 157ff.; Schwartz, Ps.-Hes. 409 f.
Β (I) Mißbilligung (Unwille, Empörung, Tadel, Strafe) anderer gg.über dem, was jem. Falsches tut, dient dem einzelnen als Beurteilungsmaßstab, Verhaltenskorrektiv, indem sie ihn zu richtigem Tun ermuntert, von falschem Tun zurückhält (^40 nb. ούτε θεούς δείσαντες); (II) Personif. (seit Hes.): die Göttin N.. — Gebr.: v. meist in unpers. Ausdr. (ού) -σις (ήν / έσσεται), 4x + (έξ) άνθρώπων, Τρώων; auch als Akk. Obj. od. im Dat. der Ursache (wo Überg. > Scham vor der vorgestellten öffentl. Mißbillig., s. 13); oft + Dat der Pers, (auf die die Mißbilligg. zielt), Inf. (A.c.I) der beurteilten Handlg.; bei Hom. immer dir. R. — Wortf.: unpers. νεμεσ- σητόν, verbal. Ausdr. mit νεμεσ(σ)άω, -σίζομαι, φθονέω; αιδώς (s.d.; * Scheu’, ’ inneres’ Pendant zu ν.), αϊσχεα, χόλος (s.a. κότος), die zus. mit v. in Begriffspaaren (s.u. Vorbem.); μώμος, όνειδος, φάτις άνθρώπων, φήμη (die auch Göttin Op. 761 ff.); s.a. s.vv. έλεγχείη, κερτομίη, λώβη; έοικα (BI 3), ferner δίκη, θέμις
I ν. 1 als Subj. in unpers. Ausdr., + Inf. (χ40 A.c.I.), 4x τις*, 2x mit Dat. d. Pers., 2x (έξ) άνθρώπων, 4 von 5 Stt. verneint, vgl. (ού) νεμεσσητόν, λώβη B2; man kann es (jem.m) nicht (zurechnen >) Übelnehmen: Γ156 (trojanische Greise über Hel.:) ,,ού -σις Τρώας καί ... Αχαιούς ' τοιήδ' άμφί γυναικί ... άλγεα πάσχειν**, Anspielg. auf Ν. als Mutter Hel.s? (s. in II) Ξ80 (Ag.:) ,,ού γάρ τις -σις φυγέειν κακόν (βέλτερον**), allg. Sit. (wie Redensart) α350 (Tel.: ,,τί φθονέεις άοιδόν) τούτφ δ' ού -σις Δαναών κακόν οίτον άείδειν** υ330 („solange ihr auf Od.’ Heimkehr hofftet) τόφρ' ού τις -σις μενέμεν τ' ήν (κέρδιον**) Empörung (Strafe): χ40 („ούτε θεούς δείσαντες, Freier) ούτε τιν' άνθρώπων -σιν κατόπισθεν έσεσθαι (έπεσθαι, έθεσθε vv.ll.)“, in Antith. pos. nur: £136 (Tel.: „wenn ich Pen. aus dem Haus schicke, κακά έκ πατρός καί δαίμονος, στυγεράς έρινύς) -σις δέ μοι έξ άνθρώπων 1 έσσεται** (folgt νεμεσίζεται) 12 als Akk.Obj., nb. αιδώ (innere ’Scheu’ als Pendant), αϊσχεα ( + άνθρώπων) Z351 (Hel.: ,,άνδρός άμείνονος) ος ήδη -σίν τε καί αϊσχεα πόλλ' άνθρώπων. 1 τούτφ δ' (Paris) ούτ' ... φρένες έμπεδοΓ (vgl. Γ242 Hel. „αϊσχεα δειδιότες καί όνείδεα**) Ν\22 (Pos. ermuntert die Gr.: [95] „αιδώς Αργεΐοι) άλλ' έν φρεσί θέσθε έκαστος ' αιδώ καί -σιν** Hes.fr. 204,82 (Eid der Freier Hel.s, ) έλοιτο βίη, -σίν τ' άπ[ο]θεΐτο καί αιδώ 13 im Dat. d. Ursache, nb. χόλφ, αίδοΐ (+ Τρώων) Ζ335 (Paris nach Niederlage gg. Men.:) ,,ού τοι έγώ Τρώων τόσσον χόλφ ούδέ -σσι (-σ(σ)ει ν.1.) 1 ήμην έν θαλάμω, έθελον δ' άχεϊ προτραπέσθαί* (326 χόλον τόνδ', dazu Leaf), χ. u. ν. der Tr. gg. Paris (od. des Paris gg. die Tr.? s. Hijmans, GB 3, 1975, 179f.; Collins, AJPh 108, 1987,220ff.) Cypr.fr. 7,6 p. 38 Dav. (φεύγε γάρ [Nemesis vor Zeus] ούδ' έθελεν μιχθήμεναϊ) έτείρετο γάρ φρένας αίδοΐ 1 καί -σει, vorgestellte Mißbilligung der anderen > Scham (Gewissen)
II Personif.: die Göttin N.. (seit Hes.); als Tochter der Νύξ, πήμα βροτοΐσι: Th. 223 τίκτε δέ καί -σιν πήμα θνητοΐσι βροτοΐσι 1 Νύξ όλοή (danach Απάτην, Φιλότητα, Γήρας, "Εριν) Αιδώς καί Ν. als wohltätige Mächte, 'that inhibit wickedness’ (West z.St.): Op. 200 (gingen zum Olymp) προ- λιπόντ' άνθρώπους ’ Αιδώς καί -σις (κακού δ' ούκ έσσεται άλκή) Mutter der Hel. (der verhängnisvollen Kriegsursache, s. L): Cypr.fr. 7,2 p. 37 Dav. την ποτέ (Hel.) καλλίκομος -σις φιλότητι μιγεϊσα ' Ζηνί τέκεν κρατερής ύπ' άνάγκης (V.6 -σει, vgl. Γ156 [in II], s.a. fr. 10 ρ. 50 Ber.)
D Hes.fr. 70,27 άθανάτων τ]ε θεών νέμίεσιν θνη]τών 317
318


νέμεσις
τ* άνθρώπων 197,8 νέ]μεσίς f ά]νθρώπων Pisand. fr. 8 ρ. 169 Ber. (= Pisand. Laud.fr. 20 Heitsch) ού -σις καί ψεύδος
H.W. Nordheider
νεμεσ(σ)άω [211, 20°, 3Η] F Akt. Präs. -σώ 2, -σσψ 1Η, -σάτον 1, -σώσι 2Η; Impf, έ-σσα 2, -σσα 1; Imp. -σα 2, -σσ« 1; Aor. -σησε 2, -σησαν 2; -σήση 4, -σήσετ(ε) 1; Med. Präs. -σσώμαι 6, -σσ«τ«χ 2; Fut. -σησεαι 2, -σησεται 2; Aor. Konj. -σησεται 2; Opt. -σσήσαιτο 1; Pass. Aor. -σσήθη 1, -σσηθεν 1; Konj. -σσηθεώμεν 1; Imp. -σσήθητε 2; Ptz. -σσηθεις 2, -σσηθεΐσα 1
Μ 1 -σ- la [~~^] μή -σα ΑΓ145 = Π 22 [-J] (και δ’ άλλη) -σώ 4413, £286 (s ^494) lb [^] και δ" άλλω -σάτον Ψ494 (s £286); -σώσι Ορ. 303 = 741 ,η·; μοι-σησετ9 0115 -σησε 0198 [~^~] -σησεΔ50Ί
[WM‘x] ύπερφιάλως -σησαν/σήση ρ481 = φ 285//V293; -σήση /H01 = τ146 = ω136 lc [-1-] μοι -σησεαι Κ115, er 158; (οί) -σησεται Ä7129, Ρ93 s 100 s τ121ώ 2
-σσ- 2a [---] -σσα φ\4Ί [--*] -σσφ Ορ. 756; μηδέ-σσα ψ2\3 2b [«---] -σσώμαι /VI19, 5195 « r264cx, ο69, σ227, φ!69; -σσάται/σσήθη/σσηθεν (τ') δ' ένι θυμώ 5158 3 «119ex s Β223βχ; -σσάται £284; -σσηθείς 0211 a 227ex [ν?χ] έ-σσα Ν16 = 353 2c [J-^] -σσήσαιτο «228; -σσηθεώμεν Ω53; -σσήθητε (δέ θυμώ) Π544, /764; -σσηθεΐσα 0103
Σχ sch. min. POxy. 3160 zu ß64: μέμψεως άξιον ήγήσεται (cf. s.v. νεμεσίζομαι Σχ), sch. D £223 u.ö.: έμέμφοντο, Δ 507: έφθόνησεν. έβάσκηνε, 0198: ώργίσθη, 0211: αίδεσθείς. δ έστι μεμπτόν ήγησάμενος
Β (zu νέμεσις nb. νεμεσίζομαι, -σσ- metri gratia:) zurechnen, mißbilligen: mit (z.T. ergänzbarem) Dat. der Pers.: jem.m Übelnehmen, verargen, verdenken (vorwerfen, zürnen), od. mit Inf. (A.c.1) tadeln, für unschicklich halten, daß etwas geschieht > (5158 in 2) sich scheuen, selber etw. zu tun, od. abs. sich ärgern, empören, entrüsten, 2x (in 1 b ß) mit Akk. der Sache etw. mißbilligen; meist in dir. R. (außer Ibß.c); breiter Anwendungsbereich: geht von 'Entschuldigung’ wegen Störung (laa nimm es mir nicht übel) über Mißbilligung von Fehlverhalten durch die Öffentlichkeit (laß u. γ als Verhaltenskorrektiv, vgl. ού νέμεσις, νεμεσσητόν) bis hin zu Empörung (auch Götterzom) wegen Frevel, Übermut. — Gebr.: Akt. u. Med. weitgehend ohne Bedeutungsuntersch. gebraucht, Aor. Pass. (s. 2. 3) am ehesten: sich empören (einzelne Bedeutungsnuancen s.u.); Adv.: κρατερώς (7V16+), μάλιστα (ξ 284), ύπερφιάλως (N293, ρ481+); (ένι) θυμώ (Π544; £223, «119, 5158), περί κήρι (7V119). — Wortf.: νεμεσίζομαι, νέμεσις, νεμεσσητόν', αίδέομαι, μεγαίρω, μισέω, φθονέω; sowie Wörter für 'schmähen, tadeln’: ένίπτω, κερτομέω, λωβάομαι, μέμφομαι, μωμεύω, νεικέω, ονειδίζω, δνομαι; 'zürnen’: κοτέω (s.dd. weitere), χολόω; nb. ν. kommen vor: αίδέσθητε (β64), κοτέοντο (Β223), νεικέοι (τ 121), όνείδεα (ζ286), (μή) χώεο (ψ2\3). — Abi.: Verbaladj. νεμεσ(σ)ητός 1 geht auf das Verhalten eines anderen (+ Dat. d. Pers. od. dieser ergänzbar) mißbilligen, daß jem. ..., jem.m verargen 1 a als vorgestellte Reaktion eines anderen, immer dir. R. laa in Anrede als höfliche „Interj.“(befürchtetenUnmut des anderen abfangend durch Vorwegnahme); neg. Imp./Konj. (4x mit Dat. d. Pers.) nimm es (mir) nicht übel, sei (mir) nicht böse, daß ich ... u.ä. (vgl. μή τι χολωθης 133): Κ145 (Nestor weckt Od.:) ,,μή -σα. τοϊον γάρ άχο?* - /722 ν<213 (Pen. zu Od.:) ,,μή νύν μοι τόδε χώεο μηδέ -σσα, ' ούνεκά σ9 ού τό πρώτον ... ώδ9 άγάπησοΓ 0115 (Ares zu Göttern:) ,,μή νύν μοι -σήσετ9 1 τίσασθαι φόνον υιός" konz.: Κ 115 (Nestor zu Ag.:) „Μενέλαον * νεικέσω, εϊ πέρ μοι -σήσεαι (-σησεται ν.1.), ούδ9 έπικεύσω ' ώς εύδει" Frage: «158 (Tel. zu Ach.:) ,,ή καί μοι -σησεαι δττι κεν εϊπω" (a £421+ κεχολώσεαί) laß Perspektivenwechsel als Verhaltenskorrektiv (man beurteilt das eigene Verhalten 'von außen’, nachdem man es auf einen anderen projiziert hat) auch ich (ihr) würde(t) es einem anderen Übelnehmen, wenn er sich so verhielte, mit Dat. d. Pers. *P494 (Ach. zu Zankenden:) „και 5’ άλλω -σάτον, δτις τοιαύτά γε ρέζοι (ούδέ έοικέ* ) a £286 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νεμεσ(σ)άα>
(Naus.: „άλλη -σώ", sc. die mit Fremdem ginge, όνείδεα) ο69 (Men. zu Tel.: „werde dich nicht zurückhalten) ίέμενον νόστοιο' -σσώμαι δέ καί άλλω ' άνδρί ξεινοδόκω, δς κ9 έξοχα μέν φιλέησιν (έχθαίρησιν, αίσιμα, χρή") 1 »γ Tadel der öffentl. Meinung (τις, «228 τις πινυτός: mit Dat. d. Pers, außer 2x; vgl. z.B. Ύ106 μή ποτέ τις εΐπησι, zur Ver- breitg. des κλέος HSlft.): als Verhaltenskorrektiv, Beur- teilgs.maßstab; wird befürchtet μή τίς (μοι) daß niemand tadelt, mir vorwirft N293 („μηκέτι ταύτα λεγώμεθα) μή πού τις ύπερφιάλως -σηση" /M01 (Pen.s Webelist:) ,,μή τίς μοι κατά δήμον Αχαιΐάδων -σήση (wenn Laertes άτερ σπείρου") = τ146 = ω136 (Med.:) τ121 (Od. zu Pen.: „darf nicht klagen) μή τίς μοι δμωών c σησεται > ήέ σύ γ9 αύτή, ' φή δέ ..." (108 νεικέοι) = P93in („Δαναών", sc. wenn Men. Patr.* Leiche aufgibt, αίδεσθείς) a (keiner wird ...:) 100 („τώ μ9 ού τις Δαναών L u, wenn ich vor der Übermacht weiche“) 4- Κ129, vgl. όνόσσεται (155) II pos., Opt. jem. könnte sich empören (als höfliche Umschr. der eigenen Reaktion): «228 (,,ύβρίζοντες ύπερφιάλως δαίνυσθαι, sc. Freier) -σσήσαιτο κεν άνήρ 1 αϊσχεα πόλλ9 όρόων (πινυτός"), + Ptz. (vgl. ^169) 1b als tatsächl. Reaktion auf das Verhalten eines anderen Iba dir. R., von der eigenen Reaktion (1. Pers. Präs., Med. außer 4 413, 4x neg.); mit Dat. d. Pers. ich nehme jem.m (nicht) übel, werfe ihm (nicht) vor: N\ 19 (Pos. in Paränese;) ,,ύμΐν δέ -σσώμαι περί κήρι (με- θημοσύνη", Ορρ. ούδ9 άν μαχεσσαίμην λυγρώ) 4413 (,,ού) -σώ Άγαμέμνονι (ότρύνοντΓ) entsprechend mit A.c.I. (vgl. in 1 c): σ227 (Tel. auf Pen.s Tadel [„αίσχος, λώβη"]’·) ,,τό μέν ού σε -σσώμαι κεχολώσθαι" kann’s dir nicht verdenken mit ούδέν (+ Inf., vgl. in 2) in höflicher Antw., Einkleidg. eines Rates ich halte es durchaus nicht für unschicklich, daß man/du 5195 „- σσώμαι γε μέν ούδέν ' κλαίειν, δς γε θάνησι" = τ264βχ (sc. daß Pen. klagt) mit begleitendem Ptz. (vgl. «228 in 1 ay) ich bin empört, das zu hören: φ\69 (Antin. zum resignierenden Leodes: „ποιόν σε έπος) δεινόν τ9 άργαλέον τε, -σσώμαι δέ τ9 άκούων" Ibß in ep. Erz. (3. Pers.: 4x [3H] Präs., davon 1° Med.; 7x Aor.); -σσ-Präs. (allg. Sit.) mit Akk. d. Sache Gott mißbilligt (u. ahndet) etw.: £284 Διός 5’ ώπίζετο μήνιν 1 ξεινίου, δς τε μάλιστα -σσάται κακά έργα Ορ. 756 (μηδ9 ίεροΐσιν έπ9) μωμεύειν άίδηλα' θεός νύ τι και τά -σσφ II mit Dat. d. Pers. jem.m etw. verübeln (zürnen), -σ- Präs.: Op. 303 τώ δέ θεοί -σώσι καί άνέρες, δς κεν άεργος ' ζώη (λιμός) = 741ίη- (sc. άνίπτω, άλγεα δώκαν) -σσ- Impf.: 7V16 (Pos., έλέαιρε 5’ Αχαιούς) δαμναμένους, Διί δέ κρατερώς έ-σσα (wegen UnterstÜtzg. der Tr.) = 353 (ηχθετο, vgl. 0211+ [1 c], Ap. 4507 [s.u.]) φ \ΑΠ πάσιν δέ -σσα μνηστήρεσσιν (wegen ihrer άτασθαλίαι έχθραί) II -σησ- Aor. ohne Dat (der aber ergänzbar) empörte sich Über den Erfolg, Übermut, geriet in Zorn gg. / ärgerte sich über die Frechen: 4 507 (Tr. weichen, Gr.) ϊθυ- σαν δέ πολύ προτέρω' -σησε 5’ Απόλλων (vgl. Pos. 7V16+, s.o.) 0198 ώς έφατ9 εύχόμενος (Hektor), -σησε δέ πότνια Ήρη („ολοφύρεται") ρ481 πάντες ύπερφιάλως -σησαν (Freier nach Antin.’ Frevel an Od.) = ^>285 (δείσαντες, als Od. um den Bogen bittet) 1c Aor. Pass. (vgl. in 2); sich empören über jem.n (wegen Frevel, Kränkung), mit Dat d. Pers., angedrohter Götterzom: Ώ53 (Ap.: „daß Ach. Hektors Leiche mißhandelt, ού κάλλιον ούδέ τ9 άμεινον) μή άγαθώ περ έόντι -σσηθώμέν (-έωμέν Arist.) οί ήμεΐς (γαΐαν άεικίζει"), daß wir nicht über ihn ergrimmen, unsere Empörung an ihm auslassen Dat. mögl. άπό κοινού: B223 (Thers. beschimpft [όνείδεα] Ag.) τφ δ* άρ9 Αχαιοί ' έκπάγλως κοτέοντο -σσηθέν τ9 ένί θυμώ ohne Dat., im begleitenden Ptz. empört: 0103 (Hera nach Zeus’ Kampfverbot, άτυζομένη, έγέλασσε χείλεσιν) πάσιν δέ -σσηθεϊσα μετηύδα (πάσιν zu μετ., dann ,,μενεαινομεν") 211 (in ähnlicher Sit., Pos. zu Iris:) „νύν μέν κε -σσηθείς ύποείξω" a 227ex (vgl. N16+ [1 bß]) mit A.c.I. (vgl. in Iba) empfand Ärger (u. Scham?) über die Vernachlässigung des Gastes (vgl. in 2): α119 -σσηθη δ9 ένι θυμώ (Tel.) ' ξεϊνον δηθά θύρησιν έφεστάμεν 2 geht mittelbar auch auf das eigene Verhalten (s. Verdenius, Mn. III 12, 1944. 48ff.; vgl. νεμεσίζομαι B2), dir. R.; Imp. Aor.
319
320


νεμεσ(σ)άω
Pass. (vgl. 1 c) empört euch (schämt euch) über den Übergriff (zugleich euer Versagen u. die Schande): 77544 (Glaukos paränet.:) ,,πάρστητε, -σσήδητε δέ δυμώ, μή άπό τεύχε' έλωνταΓ (sc. Μυρμιδ. κεχολωμένοι dem toten Sarp.), s. Caims (s.v. νέμεσις), 84 ff. u. vgl. νεμεσιζέσδω (P254) /?64 (Tel. in der εκκλησία' „ούκ άνσχετά έργα, ούδέ καλώς) -σσήδητε καί αύτοί, 1 άλλους τ' αίδέσδητε περικτίονας (δεών δ' ύποδείσατε μήνιν“) mit Inf. der eigenen Handlg. (vgl. in Iba) hält es für unschicklich > scheut sich, etw. zu tun: <5158 ,,σαόφρων έστί, -σσάται δ' ένί δυμώ (Tel.) ' έπεσ- βολίας άναφαίνειν“
D Hes.fr. 10a,89 νεμ]έσησεν (sc. Zeus) Λ 543 (om. codd.) ν.1. α389 (άγάσσεαι vulg.) s 158 (s. Blaa)
H.W. Nordheider
νεμεσ(σ)ητός [6*, 2°] F -σητός 1; Ntr. Nom. -σσητόν 7 MI -σητός Λ 649 2 [J-^] -σσητόν δέ
κεν είη Γ410, Ξ336, 72463, /489; τι -σσητόν 1523 = χ 59medex, ΤΙ 82
Σχ sch. D Γ410: μέμψεως άξιον, /523: μεμπτός, Λ 649: φιλομεμφής. ή μεμψίμοιρος
Β (zu νεμεσ[σ}άω\) (1) unpersönlicher Ausdr. es ist / war nicht / wäre zu mißbilligen, zu tadeln (sc. durch die öf- fentl. Meinung), ungehörig, motivierend od. hemmend als Beurteilungsmaßstab, Verhaltenskorrektiv, das man jem.m od. sich selber vor Augen stellt (immer dir. R.; vgl. [ού] νέμεσις, μή τίς [μοί) νεμεσήση u.ä., λώβη B2); (2) sing, (auch der metr. Position nach) von Ach. (Λ649) nb. αίδοΐος: entweder wer zu scheuen ist (vgl. αίδ. u. «263 δεούς νεμεσίζετο), od. (mit Leaf z.St.) capable of Indignation (vgl. späteres νεμεση- τικός, νεμεσήμων)? 1 unpersönl. Ausdr. + Inf. (A. c. I.); 3x (von 7 Stt.) verneint, begründet Rat zur Versöhng.: T 182 (Od. zu Ag.:) „δικαιότερος καί έπ' άλλω ' έσσεαι, ού μέν γάρ τι -σσητόν βασιλήα 1 άνδρ' άπαρέσσασδαι ότε τις πρότερος χαλεπήνη“, wie allg. Maxime von Vergangenem, πριν, mögl. Nebengedanke *von jetzt an aber wäre es zu tadeln’: /523 (Phoinix zu Ach.: „Geschenke) πριν δ' ου τι -σσητόν κεχολώσδαΓ (παράρρητοι) = ^59medex (Freier zu Od.) pos. von Zukünftigem (vorgestellter Tadel hält ab, etw. Falsches zu tun od. [/489] motiviert, das Richtige zu tun): Γ410 (Hel.: „zu Paris) ούκ είμν -σσητόν δέ κεν είη' 1 κείνου πορσανέουσα λέχος' Τρωαί δέ μ' (μωμήσονται, άχεα δυμώ“) = £336ex (Hera zu Zeus: „wenn uns e. Gott sähe“) = Ω 463” (Hermes: ,,δεόν ώδε βροτούς άγαπαζέμεν“) = /489” (Eurykl. zu Od.: „wenn Od. in Lumpen ginge“) 2 sing, von Pers. (s.o. B Vorbem.) Λ649 (Patr.: „kann nicht bleiben) αίδοΐος -σητός ό με προέηκε πυδέσδαι (sc. Ach.)“
D Hes.fr. 31,5 ].τανεμεσσητοι τεί, s. s.v. άνεμέσσητος
H.W. Nordheider
νεμεσσι s. νέμεσις
νέμος η. [1*] Ε ident, mit lat. nemus * (heiliger) Hain, Heiligtum’; weitere Abi. uns., s. Frisk II301 f.; wohl nicht zusammen m. νέμω, νομός (trotz έκ νομού ύλης κ!59), s. Β. — Abi.: Νεμείη (s.d.) Σχ sch. D Λ 480: -εϊ’ νέμει ^συνδένδρ^ω τόπω, Αρ. lex. ό L Δος τόπος καί νομήν έχων L ’Porzig, Satzinhalte, 291 f.; 2Laroche, Racine νεμ- 258ff.; 3Gonda, ojas 68; 4Buchholz, Arch. Hom. J 1 ff.
B dichte Waldung, Gebüsch, Gestrüpp o.ä. Λ 480 μιν (verwundeten, verendenden oder verendeten Hirsch) δώες έν ούρεσι δαρδάπτουσιν * έν -εϊ σκιερφ, wohin er sich zum Sterben zurückgezogen hatte; der Sachverhalt spricht gg. jede Herleitg. von νέμω u. alle entsprechenden Übersetzungen CWaldtrift’, vgl. Σχ), s. L1 2. - Wortf.: s. L4
B. Mader
νέμω [39*, 19°, 3H, 3h, le] E IE word, w. German nehmen. — Deriv.: άγρονόμοι, Άμφίνομος, Λαονόμη, μηλο- νόμοι, νεμέδομαι, νέμεσις, νομός, νόμος, νωμάω, όρεσσινό- μος, Πουλυνόμη
F 1 act.: -ει 1; -ε 2, έ-ον 1; -ων 1, -οντα 1, -όντων 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νέμω
1; ένειμε 1, νεΐμε(ν) 4, έπένειμε 3, ένειμαν 2, νεϊμαν 1; νεϊμον 2 2 mid.: -εαι 1, -εται 1, ν-όμεσδΛα 1, L Λ(α) 1, ^-ονταιΛ 5, άμφι^ 2, άμφι-εσδε 1; ^έ-οντΛο 17, L j(o) 1, άμφε-οντο 8; -ηαι 2; ^-οιτοΛ 2; -εσδαι 2 3 pass.: L 1
Μ 1 disyll. la U~v] -ει £188 *[_] -ε κ357
Η.ν] -ε ο 140 lb [^] νεΐμε(ν) /217 = 72626, £436, υ253; νεϊμαν Γ214 [±χ] νεϊμον η 179 = ν50 lc [«*] -ων ι233 2 trisyll. 2 a ] -όμεσδ' Ίδάκην εύδείελον
β\6Ί [---] τ’ έ-οντ' Β53\ τ’ έ-ον #470; -εαι ι
449; -εται λ 185 2b [~-~] Lσίτον δέ3 σφιν ένειμε £449; L j σφ' έπένειμε ι>254; -οντα h. Merc. 188 [---] σίτον
έλών έπένειμε τραπέζη /216, 72625 Μ*] ένειμαν £210,
Ορ. 224; άμφι-εσδε h. Αρ. 475; όφρα ^-οιτοΛ Ζ195, ΨΊ77, L 3 £780 2c [«-χ ] Ιδάκην εύδείελον ^άμφι-ονταιΛ τ 132, L j ΣΙ86; νυμφάων αί τ' άλσεα καλά ^-ονταιΛ Κ8, h. Ven. 97; L , (9631, v407, Op. 231; -ηαι Κ185, υ336; καλά
εσδαι s υ!64, L j £777; -όντων Vit p. 20,8 3 quadri-
syll. [vJJ -όμεσδα M3\3\ άμφε-οντο £655; έργ' ^έ-οντοΛ Op. 119; (τ’) u καί £496. 499. 583. 591. 605. 633. 639; τ' L j £571; L j £711 [—ίχ] άμφε-οντο £521. 574. 585. 634. 649. 835. 853; έργ' ^έ-οντοΛ £751; L , £504. 608. 635. 682. 716. 738
Σχ 1 simplex sch. D £491: έ-οντο' κατώκουν, 780: -οιτο' ώς άν εί κατεσδίει. περιεβόσκετο, Γ214: νεϊμαν ένειμαν, διέδωκαν, ΕΠΙ: -εσδαι' έσδίειν, Ι2\1: νεϊμεν έπένειμεν, έπέδωκε, Ψ\11: όφρα -οιτο' όπως έσδίη, τουτέστι καταδαπανφ, sch. min. Ρ. Amh. 18 οη ο 140: -ε’ διεμέριζεν 2 compds. sch. D £634: άμφε-οντο' τά περί ωκουν, sch. min. PSI 1276 οη £634: άμφι-οντο' περι-οντο, sch. D / 216: έπένειμε’ έπεμέρισεν. έπέδηκε
L 1 Laroche, Racine νεμ- 11 ff., 256 f., 2Β. Borecky, Sur- vivals of some Tribal Ideas in Classical Greek, Prague 1965, 15ff. 25ff. 43f.
B distribute, assign, graze (1), mid. have as one’s portion, inhabit, graze (2), pass. £780 (3); mainly of nourishment and land (mid. only), also in facultative compds. έπι- (nourishment) and άμφι- (land); use w. animals (graze) rel. to both areas. — Wdfld.: δατέομαι, διαμοιράομαι, δίδωμι, οίνοχοέω, τρέφω', έχω ναιετάω, ναίω, άκοστάω, βόσκομαι, έδω, έρέπτομαι and see Ε above
1 act. Ia distribute laa food: /216 Πάτροκλος μέν σίτον έλών έπένειμε τραπέζη 1 καλοϊς έν κανέοισιν » 72625med ex 4- υ254 (σφι) + £449 (ένειμε) ο 140 πάρ δέ Βοηδοίδης κρέα δαίετο καί -ε μοίρας 041Q οϊ δ' ήδη μοίρας τ' έ-ον κερόωντό τε οίνον £436 τήν μέν ίαν νύμφησι καί Έρμη, ..., ' δηκεν έπευξάμενος, τάς δ' άλλας νεϊμεν έκάστω /217 άτάρ κρέα νεϊμεν Άχιλλεύς » 72626 laß cups: κ 357 ή δέ τρίτη κρητηρι μελίφρονα οίνον έκίρνα 1 ήδύν έν άργυρέω, -ε δέ χρύσεια κύπελλα + ι>254 (έπένειμε) 1 βγ wine: η 179 Ποντόνοε, κρητηρα κερασσάμενος μέδυ νεϊμον ' πάσιν άνά μέγαρον, ίνα καί Διί ... ' σπείσομεν = ν50 la& hairs of victims: Γ2Ί4 άρνών έκ κεφαλέων τάμνε τρίχας’ αύτάρ έπειτα ' κήρυκες Τρώων καί Αχαιών νεϊμαν άρίστοις lb assign £188 Ζεύς δ' αύτός -ει όλβον 'Ολύμπιος άν- δρώποισιν, ‘ έσδλοϊς ήδέ κακοϊσιν, όπως έδέλησιν, έκάστω £210 τοι δέ ζωήν έδάσαντο 1 παΐδες ύπέρδυμοι καί έπί κλήρους έβάλοντο, 1 αύτάρ έμοί μάλα παΰρα δόσαν καί οίκΤ ένειμαν 1 c adjudge Ορ. 224 οί τέ μιν (Δίκην) έξελάσωσι καί ούκ ίδεΐαν ένειμαν Id to pasture, let graze 1233 τυρών αίνύμενοι φάγομεν, μένομέν τέ μιν ένδον ' ήμενοι, έως έπηλδε -ων h. Merc. 188 ένδα γέροντα * κνώδαλον εύρε -οντα (alia alii ci.) παρέξ οδού έρκος άλωής Vit. ρ. 20,8 τοίων γάρ πατέρων ... 1 ούτε βαδυκλήρων ούτ' άσπετα μήλα -όντων 2 middle (pres. stem only) of an area, its produce, Vegetation: have as one’s portion, have the benefit of, enjoy, inhabit, graze 2 a of humans and divinities: 2aa obj. a prince’s landgrant (τέμενος), estate Z195 καί μέν οί Λύκιοι τέμενος τάμον έξοχον άλλων, ' καλόν φυταλιής καί άρούρης, όφρα -οιτο s ΚΤ85 4- Λ/313 (-όμεσδα) λ 185 σον δ' ού πώ τις έχει καλόν γέρας, άλλά έκηλος ' Τηλέμαχος τεμένη -εται καί δαΐτας ... ' δαίνυται, ας έπέοικε δικασπόλον άνδρ' άλεγυνειν (Donlan, ΜΗ 46, 1989, 137f.) u336 (γή-
321
322


νέμω
μασδαϊ) όφρα σύ μέν χαίρων πατρώϊα πάντα -ηαι, έσδων καί πίνων, ή δ* άλλου δώμα κομίζη 2 a β of lands held (mainly Cat. of Ships) 2 a ß aa simplex B496 (Bo ιωτών) οϊ δ* Ύρίην έ-οντο καί Αύλίδα κτλ. + 499. 504. 531. 583. 571. 591. 605. 608. 633. 635 (άντιπέραια). 639. 682 (-οντο Arist.). 711. 716. 738 βΐόΐ οϊ -όμεσδ9 Ίδάκην εύδείελον, cf. τ132 below 2aßbb w. άμφι- around, metr. extension of Simplex, see L’ 11 B521 οϊ τ9 Άνεμώρειαν καί Ύάμπολιν άμφε-οντο (ν.1. άμφι-) + 574. 585. 634. 649. 655. 835. 853, cf. Β751 in 2aö below τ!32 οϊ τ9 αύτήν Ίδάκην εύδείελον άμφι-ονται (μνώνται), cf. β\6Ί above h. Αρ. 475 ξεΐνοι, τοί Κνωσόν πολυδένδρεον άμφι-εσδε 1 τό πρίν the gods: Σ 186 άδανάτων, οϊ "Ολυμπον άγάννιφον άμφι-ονται, cf. 2ay 2ay of landscapes inhabited by nymphs Κ8 νυμφάων, αϊ τ9 άλσεα καλά -ονται ' καί πηγάς ποταμών καί πίσεα ποι- ήεντα a h. Ven. 97 (άλσεα only) 2a£ of έργα crops Op. 119 (the Helds grew grain of their own accord) οϊ δ9 έδελη- μοί ' ήσυχοι έργ9 έ-οντο σύν έσδλοϊσιν πολέεσσιν 231 (ούδέ) λιμός όπηδεΐ ' ούδ9 άτη, δαλίης δέ μεμηλότα έργα -ονται, see Verdenius ad 11. w. άμφί'. ΒΊ5\ οϊ τ9 άμφ9 ίμερτόν Τιταρήσσιον έργ9 έ-οντο, cf. Β521 etc. in 2aßbb above and v.l. £854, 7/26 2 b of animals (and fire), graze
domestic animals only (cf. -έδομαι) ΕΊΊΊ ένδ9 ίππους έστησε ... Ήρη 1 ... 1 τοΐσιν δ9 άμβροσίην Σιμόεις άνέτειλε -εσδαι 0631 (λέων) βουσίν έπελδών, ’ αϊ ρά τ9 έν είαμενή έλεος μεγάλοιο -ονται 1 μυρίαι ί449 (κριέ,) άλλά πολύ πρώτος -εαι τέρεν9 άνδεα ποίης ' μακρά βιβάς ν407 δήεις τόν γε σύεσσι παρήμενον αϊ δέ -ονται 1 πάρ Κόρακος πέτρη έπί τε κρήνη Αρεδούση, ' έσδουσαι βάλανον υ164 τρεις σιάλους κατάγων, οϊ έσαν μετά πάσιν άριστοι. ' καί τούς μέν ρ9 εϊασε καδ9 έρκεα καλά -εσδαι fig. spreading of fire: Ψ\ΊΊ έν δέ πυρός μένος ήκε σιδήρεον, όφρα -οιτο, cf. Β 780 below 3 passive, agent fire B780 οϊ δ9 άρ9 ϊσαν ώς εϊ τε πυρί χδών πάσα -οιτο, cf. Ψ\ΊΊ above, see Jankuhn, Pass. Bed. 86 f., Shipp, Gn. 44, 1972, 120
D Choer.fr. 23 ( = Suppl. Hell. 937),21 Colace, v.l. B 854 Strabo, v.l. η 26, Mus. fr. 7,1 Diels =* Hes. fr. 273 ci. Marckscheffel (see δέμω B5) W. Beck
νεοαρδης [Γ] E HG zu άρδω (s.d.); zur Bildg. s. Chantraine, Form. 426; Mawet, AC 46, 1977, 589 Σχ sch. D Φ346: νεωστί πεποτισμένην καί άρδευδεΐσαν Β frisch bewässert (durchnäßt, sc. vom Regen?) Φ346 ώς δ9 ότ9 όπωρινός Βορέης -έ9 (-αλδέ9, v.l. ant. ap. Αρ. lex.) άλωήν ' αιψ9 άνξηράνη- χαίρει δέ μιν ός τις έδείρη, der Vorgang selbst, das Wegtrocknen von viel Wasser, ist durch das Gl. gesichert u. somit v. ggüber der Var.; genaue Bed. uns., da der Sachverhalt nicht ganz klar; die scheinbar widersinnige Freude des Bauern wohl mit der Vorstellg. zu erklären, daß der Wind sich günstig auf das Wachstum auswirkt, vgl. s.v. άνεμοτρεφής Bd. I B. Mader
νεογιλός [1°] Σχ sch. Barn, μ 86: νεογνής, γάλακτι τρεφόμενης B neugeboren, jung μ 86 φωνή (der Skylla) ... όση σκύλακος -ής HG auch im PN Γίλλος', vgl. Shipp, Studies 8 und DMic. I 360 f. s.v. ki-ra-qe B. Mader
νεογνός [2h] neugeboren von Säuglingen h. Cer. 141 παΐδα -όν εν άγκοίνησιν έχουσα ' καλά τιδηνοίμην h. Merc. 406 -ός έών (νεογνοίων cod. Μ) καί νήπιος (Hermes von sich); alte Bildung (HG zu γίγνομαι), vgl. μολοβρός E, ferner Zumbach, Neuerungen 23; Porzig in: Festschrift Debrunner, Bem 1954, 345 B. Mader
νεόδαρτος [2°] Σχ sch.min. P. Hamb. 200 5437: -α- νεωστί (-εί pap.) έκδεδαρμ[ένα] B newly flayed, of hide(s) 6437 (φωκάων) δέρματ9 ένεικε' ' πάντα δ9 έσαν -α X™ άμφί δέ δέρμα ' έστο βοός -ον See also δαρτός
J.N. O’Sullivan
νεοδμής [lh] eben gezähmt, Kompos. aus νέος (vgl. s.v. B3b) u. δάμνημι (Wz*demh2-), vgl. άδμής Risch §73b) h.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νεομαι
Ap. 231 ένδα -ής πώλος άναπνέει άχδόμενός περ έλκων άρματα καλά, religiöser Ritus im Pos.heiligtum von Onchestos, s. * Schächter, BICS 23, 1976, 107; Forstel, Apollonhymnus 465 A.650 G. Markwald
νεοζυγής [lc] neu angespannt übertr., vom Wagen der Dichtg. Choer. fr. 1,5 p. 15 Colace νύν δ9 ότε πάντα δέδασται
' ούδ9 έτι έστι ' πάντη παπταίνοντα -ές άρμα πελάσ- σαι, angespannt werden eigentl. die Zugtiere, erst die Pferde an den Wagen; νεο- viell. i.S.v. auf eine neue Weise, anders. — Zum Bild vgl. Colace z.St. 23 ff. B. Mader
νεοϋηλής [1‘, 2h, 1H] Σχ sch. D Ξ347: νεωστί δάλλουσαν, χλωράν B neu gesprossen, frisch sprießend Ξ 347 χδών ... φύεν -έα ποίην Th. 576 στεφάνους -έας (codd., Pap. 13, -εος cod. S), άνδεα (Pap. 13, -εσι codd.) ποίης, mit Enallage von den Kränzen, eigentl. zu άνδεα ποίης\ z. Text s. West z.St.; Neitzel, Homer-Rezeption 22. 25f. — auf jeden Fall letztlich auch von Pflanzen, wenn auch wahrsch. Epith. von ώρη in unsicher überliefertem Kontext in h. Merc. 82 τών (Myrthenzweige u.ä.) ... συνδήσας -έ9 άν9 άγκαλον ώρης, 1 ... ύπό ποσσίν έδήσατο σάνδαλα, Text nach dem Radermachers (vgl. z.St. u. LCQ 27, 1933,d 156, wo ώρη statt ώρης), der auf cod. M beruht (-έαν άγκαλώρην, A.-H.-S.: -έαν άγκάλω ώρην, vgl. 200 The new-grown bloom’). Der Text der Vulg., -εος άγκαλον ύλης (so auch Cassola u. oben s.v. άγκαλος), gäbe in sich einen guten Sinn (vgl. oben S347) ist aber 1. fac. u. scheitert daran, daß Hermes zwei Bündel braucht (distribut. άνά, s. Radermacher z.St.), desgleichen die Fassung von A.-H.-S. (s.o.; ferner συνδήσας ... άγκάλω kaum zu verbinden). — Anderers. sind die Beispiele bei A.-H.-S. für ώρη (nach Radermacher hier = 'Schönheit’), die erlauben würden, es mit v. zu verbinden, wenig überzeugend (s. Cassola z.St.) — viell. in abgeschliffener Bed. jugendlich in h. 30,13 ^παϊδεςΛ δ9 εύφροσύνη -έϊ κυδιόωσι, in Bezug auf die L d, vgl. van Eck z.St; „Übertragg.“ (ders., ebenda), bzw. die Grundbed., gäbe kaum einen brauchbaren Sinn
B. Mader
νεοίη hapax [Ρ] Σχ sch. D *F604: -οίη' -ότης. ό δέ λόγος, νύν δέ τόν νούν σου έξενίκησεν ή -ότης, sch. Τ Ψ 604: -οίη' -ότης. οί δέ περί Αντίμαχον γράφουσι ,,νόημοί', Hsch. s.v. -oiar άφροσύναι
Β Jugendlichkeit, allg. als Kontam. von -ότης u. άνοίη aufgefaßt u., nach Hsch. (s. Σχ), als 'jugendi. Unverstand’ gedeutet (Wackemagel, Unt. 242 f.; Leumann, Hom. Wort. 228 A.23; Risch 129; Frisk, Chantraine, Dict. s.w. νέος', and. Leaf ^604); eher Abl. von νέος m. Qualitätssuff., ähnl. άλλ-οιος, παντ-οΐος (vgl. Risch § 47, Meier-Brügger, Gr. Sprw. II F 404,2), also *νεοΐος 'jungenartig, sich wie e. Junger benehmend’, dieses dann substantiviert. — Wortf.: νεότης Ψ604 (Men. zu Antil.:) ,,ού τι παρήορος ούδ9 άεσίφρων 1 ησδα πάρος' νύν αύτε νόον νίκησε -οίη (-σεν άνοίη ci.)“, zur Textkritik s. Σχ; N. Wecklein, Textkrit Studien zur Ilias (SB München 1917), 4; Wackemagel, Unt. 242f.
G. Markwald
νεοχηδης [1H] mit frischer (noch heftig schmerzender) Trauer, frisch betrübt Th. 98 πένδος έχων -έϊ δυμφ ' άζηται κραδίην άκαχήμενος, das HG bezeichnet wohl Schmerz, Leiden nicht allg., sondern anläßl. des Todes Nahestehender, s. II Sp. 1399,26 ff. u. West z.St. sowie S. 45 B. Mader
νεόλλουτος freshly bathed, uncert. reading (rec. Allen; v.l. rec. Radermacher: „eine sichere Entscheidung ... ist ausge* schlossen“) at h. Merc. 241 (of baby; cf. v. 268)
J.N. O’Sullivan
νέομαι [55‘, 55°, 2H, 2e] E < *nesomai a dt. genesen („Heimkehr, Rettg. u. Genesg. werden“ ε 394ff., y/233 ff. „wechselseitig miteinander verglichen“, Fränkel, Hom. Gl. 95), vgl. Meringer, W&S 1, 1909, 168ff., L6 23f. 126ff. - Abl.: 323
324


νέομαι
νεομαι
άσμένος, Νέστωρ, νίσομαι, νόστος; ’Λλκ<-, ’Αστό-, Ίφί-, Νάνοι-, Ποντόνοος, Φνλονόη
F (Kontr. nur Σ136, 7°, 2e, s.u. Μ 1—2) -ομαι 3, -νμαι 3, -ΐαι 2, -fr* 1, -ϊται 2, άν-ϊται 1, -ονται 2; -όμην 2, -οντο 2, άπο-οντο 3; -ηαι 1, -ηται 3, -ώμεδ9 1, -ώμεδα 6, άπο-ωνται 1; ^-οίμην, 1, άπο^ 1, -οίμεδα 1, -οίατο 1; -έσδω 2, -έσδων 1; -ϊσδαι 1, ^-εσδαιΛ 58, άπο^ u 15
Μ 1 -[-] -fr’ 5633 2a [2„] -νμαι Σ136; -ϊσδαι έφ9 ήμέτερ9 ο88 2b α [1-] -νμαι Vit. ρ. 19,6 2bß [-ί] -ϊται £152 [_’] -νμαι Vit. ρ. 19,6; -ΐαι Λ 114 = μ 141; άν-ϊται κ192 [-1] -ϊται μ 188 3 a [««’] -ομαι 27101 =
¥Ί50, ν61 -όμην <5585 = ρ>148 3b [^] -ονται έπεί u 156; φράσσεται ώς κε -ηται έπεί «205; φρασσόμεδ9 ή κε -ώμεδ9 έφ9 ήμέτερ9 /619; ούδέ εσδαι Λ έπί σφέτερ9 £91, άπρηκτόν γε , £221, έχοντα L d *751 3c [«-*]
ώς κε-η(τ)αι Λ 32, α87 = £31; άπο-ωνται ε2Ί; ^άπο-οντοΛ Ο 305, προτί "Ιλιον , Δ/^-οίμην/εσδαιΔ (ιπρίν) Γ3\3 s Ω 330, Φ561, £46, κατά / πρός δώμα (...) -οντο/1 £907,
£335, Υ6, /484; τοί δέ -έσδων/ ονται ' Άργος ές Γ74 s 257; έν νηνσί / έπί νήα ν-έσδω/αιΔ 7159, /344, κλισί/ Φδίηνδε L j *£662, 7330; πάλιν ^οίκόνδε -εσδαιΛ/οντο ζ 110, Ορ. 673 / Ζ189, έβαν L u *7229, £87, L u ' πριν B 354, L d £290. 357, 7390, Δ 397, α17, π 350, Op. 554; άέκοντα / ούκ έδέλο^ντα -εσδαιJ Σ240 / Φ48, ο72, πΡΠζαν j /60, , j £291, ΛΊ09; (^έπ)ότρύΔ ν(έ)ονσα -εσ- δαι η 262, ο 3 = σ 186βχ· = χ 434 = 496, L d L νειε -εσδαιΛ £498, L j μ 334; ώτρυν,« -εσδαιΔ £261 = ρ430, τώ κε τάχα στνγερώς τιν9 / μιν έγώ(ν) πέμψαιμι /άπέπεμψL d (' αντις) £374, ^23; (έ) πέμπτε - εσδαιΔ Φ598, 58, ν206, τέτραπτο / έτρεψα (’ άψ) 5260, Μ32, μεμαώτα / μενέαιν^ d 5351, ν30, L j £84; τόν / έμέ 5’ ονκέτι φ^ασί -εσδαιΔ /7238, ω 460 / λ 176, L , β52; ήέ L-εσδαι Δ £453 = Λ 13, ονδέ L , <95, σ241, (ώς) τε L £298, /41, γε L d 1 αντις Ρ497, L j /336, o457, π 132; μάχης έξ πο-εσδαι Δ Π252, F212, άνώξομεν/γέτω L d 0295, /Π 95, λιλαίομαι/εαι L ο 308, <451, L j ' άψορρον ΜΊ3, L d £ 113 = 288 = £716 = /20, £415, π467, σ26Ο 4 [«!««] (οίκαδέ περ) σύν νην^ί -ώμεδα (ποντοπόροισιν / τόνδε 5\) 77205 = £236'η = S5O5med, L j 7283, Ύ392; -ώμεδα Η335; -οίμεδα /170; πρός δώμα -οίατο Σ377
Σχ sch. D Α32: -ηαν πορενδής (so reg.), έπανέλδης, Σ 101: ον -ομαι' ον παραγενήσομαι. ούχ νποστρέψω, £113: άπο-εσδαι- άπαλλάττεσδαι. ύποχωρεϊν (ähnl. 7313)
L ’W. Bäumlein, Unters, über d. gr. Modi u. d. Partikeln κέν u. äv, Heilbronn 1846, 37; 2Wackemagel, Synt I 160f.; 3A. Svensson, Zum Gebr. der erz. Tempora im Gr., Lund 1930, 80f.; 4Bloch, Supplet. Verba 37ff.; 5Wyatt, Metr. Lengthening 84—7 (dagg. Hoenigswald, Language 48, 1972, 933f.); 6D. Frame, The Myth of Return in EGrE, New Haven/London 1978, 10ff.; 7ΊΊι. Krisch, Konstr.muster u. Bed.wandel idg. Verben, Frankfurt a.M. 1984, 32ff. (dagg. Schlerath in: Pro- ceedings of the Internat. Congress for Asian and North Afri- can Studies Hamburg 25th—30* August 1986, Stuttgart 1992, 392f.); 8F. Letoublon, E&C 98, 1985, 170-6
B urspr. (s. E u. vgl. άσμενος) heil (expl. σαώτερος A 32, σόον Π252, ήσνχιον Φ598, άπημονας σ260) davonkommen (bes. in 1, Ggs. ’umkommen’ /1397, Z189f., ΜΊ3, Σ 101/15, T329L, X109f., λ 113f.) > zurück- (expl. άπο- II 2, άντε Η335, αντις £907, 77205 f., Ρ497, Σ377, ^229, ψ 23 f., άψΐορρον*] 7313, Μ73, 5260f., παλιμπετές ε27, πάλιν Ζ189, *£229, ι95, π467, Ορ. 673) bzw. heimkehren (expl. προτί άστν, πρός δώμα, οικόνδε o.ä. in 12, impl. in 13) > abgeschw. (nur Inf. [< πέμπε* -εσδαι?], am VE außer Ψ 51) hingehen (3’, 5° in 12 am Anf.) s ίέναι bzw. herkommen (Y6, /484 in 12, σ186+ in 13) s έλδεϊν; überw. (wie είμι) ingr. vom „Beginnen eines Weges“ (L439 A.1, s. bes. 5585+, £110, 088): vom Verlassen einer Versammlg. £84, /336, antith. zu αντόδι/ον /617ff. / £236f., o306ff., ον δή(ρό)ν άπέσσονται* «203 ff, ul55f., κατέρνκε* y344f., o72f., (κατ)έπεφν(εν) Δ397, Z189L, ίκόμεσδα y60f., (δηρόν) μένειν* £298, /42ff. 619, t95ff., o305ff., π132, Op. 673f., όλέσδαι* ÄT09f., A114+, parall. zu ΐδ(ι) Α32, Γ39Ο, έλδεϊν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
/483f., ίκέσδαι* £113/5 = /20/2, ε26ί. - Subj. (tier.:) κριός <451, (göttl.:) δεοί Υ6, Hera £907 (u. Ath.), £221. 335, Thetis Σ136, ήέλιος Σ240, κ192, άνεμοι Ψ229, ποταμοί Μ32, (unbelebt:) τρίποδες Σ377 (δανμα ίδέσδαιΐ), νεκρός *£51, i.d.R menschl. (τις Β354. 357, μ 188, φ374). Mit lok. Best, in II. 2 u. II1; mit temp. Best, durch präd. Adj./Adv.: ένιανσιος Vit. p. 19,6, έπειτ(α) M73, Φ560ί, έσπέριος Φ 560f., <451f., ήδη ο 88, άμ’ ήελίω άνιόντι ΣΙ36, ήώδεν Σ 136, ο308, μάλ’ ήρι ι?156, δοώς π350, ονκέτ(ι) Μ73, β 238+, όψέ λ 114·*·, πάρος <448ff., (μή) πριν £354, £46, πρώτος <451, (όττι) τάχιστα π466ΐ., Ορ. 673; mit mod. Best, durch ϊπποισι καί άρμασι 58, σνν / έν νηνσί £236, £505, 77205 / £453+f., 7159, έν νήεσσι Γ283, έν νηί ε27, νηός έπ9 άλλοτρίης λ 114+f., (neg.) πομπή ε3\ϊ., präd. Adj./Adv.: (ονδ9) άναιμωτί Ρ497, άπήμονας σ260, άπρηκτόν £221, εν σ 260, ήσνχιον Φ598, κακώς λ 114“*", κενεόν £298, σαώτερος Α32, σόον Π252, στνγερώς φ374 s ψ23, Ptz. Aor. (and. £ 335f., Φ56ΟΓ, £110f.): άπαγγείλας π132ί, άνιηδέντα £291, άγγελίην είπόντα π 467, διακρινδέντε Κ212, κατακτείναντα Α" 109, όλέσας λ 114+, πανσασαι E9Q9, έκπέρσαντ9 £113ψ, πλησάμενοι £87, πρήξαντα γ60, τελέ(ντή)σας 5585*, Ορ. 554, τερψάμενος μ 188 (außer £909, Κ212, 2χ π, 1Η nur in 13), Ptz. Präs.: άγων *£662, άείδοντες X391f., άέκοντα Σ 240, ονκ έδέλοντα Φ48, εχοντα* *£51, γ 1707, φέρονσα Σ 136f., Ptz. Fut. nur πτωχενσων o308f. (vgl. II Sp. 1171,33ff, kontrast. είμι). — Ind. Präs, nur «192, μ 188 zeitlos (vgl. είμι Bllcß), sonst reg. mit fut. Bed. (s. L2, L8171 f. u. vgl. είμι Blla-ca) wie geleg. auch Inf. (vgl. II Sp. 462,11 f.; 467, 54f.), falls abh. von verb. dic./sent (£113*, M73, £46. 221, 77252, 7330, K212, £238*, σ260, s. Hentze, IF 22, 1907/8, 269f.) bzw. έμελλον* (£497, £110, s. L. Basset, CMO 7, 1979, 46), vgl. gleichbed. (άπο)νοστήσειν* (A60, Θ499, M 115, £239. 406, «285, v6, t?329, a>471); nur 5x (s. F) 3. P. (PL, metr. bedingt) Impf, (in Erz. außer Z189), 74x von 114 (= 65 %) Inf., abh. von (nominal:) αισχρόν £298, έπιεικές i£50f., ένκλεές £415, κέρδιον X108L, πόνος έστί £291, (verbal:) άγγείλωσι π350, άνώγει* 0295, £195, (δν- μός) π466ΐ., έπηπείλησεν £45f., ήρχε £84, έβα\Ρ £229, £ 87, βούλομαι ο 88, δός /60, δνναται «241, έδέλει* £357, < 95, £90f., ο72, (δνμός) έώλπει 7328ff, έοικε γ335ΐ., έπειγέσδω £354, ίει* Δ 397, ίέσδην /344, καλεϊ 7390, κέλενσε(ν) Υ6, η262, έπεκλώσαντο «17, λιλαίομαι ο308, έμελλε* Ρ497, £110, μεμαώτα 5351, μενέαινε ν30, άνένενσε Π 252, οδύρονται £290, όίω σ259ί., ώτρννα* η 262, £261. 498, ο3, σ186*, /484, πέμπε** Σ240, Φ48. 598, 58, ν206, φ374 = <μ23, άπερρίγασι £52, (δνμός) έπέσσνται 142, σπεύδειν Ορ. 673, έτρεψΡ Μ32, (κραδίη) τέτραπτο 5260, φήνειε μ 334, ον φημι* £220f., £238* (nach ♦ pleon.); in NS mit «μ 334, £498, έπεί Σ101*, 5260, ός* Φ47Ϊ., «17, £52, v206, £85ff., o72, όσσ9 *£50f., (όππ)ότε /7335, £ 504f, 5633, £110, o457, ώς A32, «87*. 205, £152, in γάρ- Sätzen £289f., Σ136, K211 f., y335f., v30, «259f., tH55f. - In (Y6 in)dir. R. (RAnf. 7390, £415; 2. V. 5633, 088. 308, σ260; vorletzter V. 774 a 257. 159, 77205, Σ136, Ψ 150. 662, /60, v61, ρ148, σ241, p374, ^23; REnde A 32, /619, £221. 505, y336, ε27, μ 141, £498, π350, υ156, / 484) od. innerl. abh. (£453*, 77252, Σ377, /344, v30, o3, σ186*) außer £84 (RjAbschl.J, £907, *7229 (Götterszenen-, Jt vgl. II Sp. 10,27ff), £497 (Komm. d. Dichters), M 32, Φ4& (Exk.), 7313* (< 305), 0305 (< 295), Σ240, Φ 598, a!7, 58, £110. Gehäuft £288. 290. 291. 298 u. 354. 357, 0295. 305, /336. 344, £87. 91, /484. 496. Mit Assonanz νέ o3, εσ(δ) £354. 357f., 7159L, /42, /344f., 5351 f., o 72, ον Z189. Wortf.: είμι, (οίκαδε) έλδεϊν, (άφ)ίκέσδαι, οίχομαι, φέρεσδαι
I Simplex 1 mit Angabe des Woher (άπό £497f., έκ 5‘, 3°, παρά [s.a. £46 in 2] £498): heil davonkommen (7x m. mod. Best.) bzw. (3x nb. έκ ON·) heimkehren, nur £84, £498 abgeschw. (a ίέναι) sich auf den Weg machen (sc. εις άγορήν/λόχον) ; Inf. (3x άπο)-εσδαι bis auf £505, 5633; in dir. R außer £84, £497 u. (jew. göttl. Agens) 77252, Φ 598 £497 νήπιοι, ονδ9 άρ9 έμελλον άναιμωτί γε -εσδαι 1
325
326


νέομαι
αύτις άπ' PN», Inf. m. fut. Bed., vgl. Af 113—5 /7252 σόον δ' άνένευσε ^μάχης έξ άπο-εσδαιύ, vgl. £157 Κ212 ού γάρ φημ' έπέεσσί γε νηπυτίοισιν ' ώδε διακρινδέντε L j, vgl. V. 141 f. Φ598 (μιν έξήρπαξε) ήσύχιον δ' άρα μιν πολέμου έκ πέμπε -εσδαι, vgl. £239, /7671 = 681 ^>374 (wär ich stärker!) τφ κε τάχα στυγερώς τιν' έγώ (Tel.) πέμψαιμι -εσδαι ' ήμετέρου έξ οίκου, vgl. υ361 f. ο 260 (ού γάρ όίω) ^έκ ΤροίηςΛ εύ πάντας άπήμονας άπο-εσδαι, vgl. V. 265, 5487 u. (metr. gleichw.) Cert. p. 39,10, Vit. p. 11,4 Ξ5Ο5 (ούδέ PNg δάμαρ άνδρί) έλδόντι γανύσσεται, όππότε κεν δή 1 t Δ σύν νηυσί -ώμεδα, vgl. μ43 5633 (ίδμεν) όππότε Τηλέμαχος -ΐτ' έκ Πύλου ...; £84 ώς άρα φωνήσας βουλής έξ ήρχε (s.d. BI2a) L-£oftnj £498 (τις είη είπεΐν dem Ag.) εί πλέονας παρά ναύφιν έποτρύνειε L d, vgl. /7356, kontrast. A/114f. 12 mit Angabe des Wohin (bes. ...δε, έπί, έσ[ω
ψ23ΐ.], πρόζ*', κατά Μ32ΐ., Ψ229Ϊ., £261+, *484, καδύπερδε / παρά / ύπένερδε y 170ff., ύπό !Ρ51, bloßer Akk. der Richtg. nur 7/335, kontrast. II Sp. 1171,3): herkommen nur (προς/κατά δώμα -εσδαι) Υ6, £484 (vgl. expl. δεύρο 3°), hingehen (sc. wo man hingehört) nur ([3x von πέμπε* abh.] Inf.) 3* (i.d. Unterwelt), 5° am Anf., zurückgehen nur (jew. in Vbd. m. Präv. άπό) 0295. 305, v<23, i.d.R. zurück- bzw. heimkehren', 43 x von 64 Inf.; in dir. R. (ähnl. 2H) außer 12’, 4° (vgl. ο. B Vorbem.) !P51 (laß) ύλην τ' άξέμεναι παρά τε σχείν όσσ' έπιεικές ' νεκρόν έχ^οντα -εσ- δαιΛ ύπό ζόφον Φ48 μιν (Lykaon) έμελλε (Ach.) ' πέμψειν εις Αίδαο καί ούκ έδέλ^ d, pleon., and. ο 72 in 3 Σ240 (ήέλιον) πέμψεν (Hera) έπ' Ώκεανοϊο ροάς άέκ^ u (έδυ) ψ23 (εί γάρ τίς μ' άλλη γε) έξ ύπνου άνέγειρε, 1 τώ κε τάχα στυγερώς μιν έγών (Pen.) άπέπεμψ^α -εσδαιy αύτις
έσω μέγαρον £261 οπτήρας δέ κατά σκοπιάς ώτρυν^ = ρ430, vgl. ι88 58 (Men. hatte s. Τ. dem Neopt. versprochen) τήν άρ' ö γ' ένδ' ίπποισι καί άρμασι πέμπε -εσδαι 1 Μυρ- μιδόνων ^προτί άστυ3, vgl. V. 29, £396f., /7575 f. ο 308 ήώδεν u j λιλαίομαι άπο-εσδαι ' πτωχεύσων, ίνα μή σε (Eum.) κατατρύχω (Ggs. μεΐναι 305, έρύκεσδαι ρ\Ί), vgl. ρ185, kontrast. <451 (s.u. am Ende) ß52 (μητέρι μοι μνηστήρες έπέχραον) οϊ ^πατρός* μέν ές οίκον άπερρίγασι -εσδαι 1 Ίκαρίου, ός κ' αύτός έεδνώσαιτο δύγατρα II 195 μητέρα ήν ές L d άνωγέτω (Tel.) ^άπο-εσδαιΛ, vgl. τ533 Ο 295 πληδύν μέν ποτί νήας άνώξομεν L / ' αύτοί δ', όσ- σοι άριστοι (στήομεν), vgl. Σ254Ε, P30f. 305 (ύσμίνην ήρτυνον, άριστήας καλέσαντες) αύτάρ όπίσσω ' ή πληδύς ^έπί νήαΛς Αχαιών άπο-οντο, dazu Kurz, Menschl. Bewegung 147: „Der disziplinierte Rückzug” im Ggs. zu V. 326, vgl. /7303—5 /344 άμφω (Ath. u. Tel.) ίέσδην ... L d -εσ- δαι, vgl. V.347. 360f. (ingr.), kontrast. Σ547 (eff.) P415 ού μάν ήμιν έύκλεές άπο-εσδαι ' νήας έπι (εί μεδήσομεν Patr. den Tr.) Ύ392 (άείδοντες παιήονα) νηυσίν έπι ... -ώμεδα, τόνδε δ' (Hektor) άγωμεν zu den Schiffen (Ggs. V. 381) 195 (ός τις λωτοΐο φάγοι) ούκέτ' ^άπαγγεΐλΛαι πάλιν ήδελεν ούδέ -εσδαι, vgl. V. 97. 102 π 132 έγών (Tel.) αύτού μενέω, σύ δέ (Eum.) δεύρο -εσδαι (L Λας) 467 τάχιστά με δυμός άνώγει ' άγγελίην είπόντα πάλιν δεύρ' άπο^-εσ- δαιΛ 5351 Αίγύπτω μ' έτι δεύρο δεοί μεμαώτα L u ' έσχον, vgl. X412f. I £484 (Pen. έλδεΐν ένδάδ' άνωχδι) πάσας δ' ότρυνον δμφάς κατά νδώμα - εσδαι Δ Υ6 πάντη ' φοι-
τήσασα (Themis) κέλευσε Διός προς t 4 (4 άγορήνδε), vgl. V. 10, Γ390 (s.u.) Σ3ΊΊ (ύπό κύκλα) δήκεν (Heph. den Dreifüßen), ' όφρα οί αύτόματοι δεΐον δυσαίατ' άγώνα ' ήδ' ^αύτις προς δώμαΛ -οίατο E9Q1 αί δ' u Λ Διός ... -οντο, vgl. Α 221 f., £224, Φ518 £335 (εί τις νώϊ εϋδοντ' άδρήσειε) ούκ άν έγωγε τεόν προς δώμα -οίμην ' έξ εύνής άνστάσα Ψ662 ήμίονον άγων κλισίηνδε -έσδω (Boxsieger) II Μ13 (εί δέ κε τάφρφ ένιπλήξωμεν) ούκέτ' έπειτ' όίω ούδ' άγγελον άπο-εσδαι ' ^ψορρο^ν προτί άστυ Γ313 l Λι ^προτί Ίλιον άπο-Λοντο (vgl. 305f.) a Ώ33Ο £46 (έπηπείλησεν) μή πριν πάρ νηών L Δεσδαι, ' πριν (νήας ένιπρήσαι), vgl. AH14f. Φ561 (wenn ich zum Ida flieh) έσπέριος δ' άν έπειτα L Λοίμην Γ14 οίκαδ' άγέσδω (Zweikampfsieger die Hel.)· ’ οί δ' άλλοι ... ' ναίοιτε Τροίην τοί δέ -έσδων ’ Άργος ές » 257 (-ονται), vgl. £348
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νέομαι
Τ330 (πριν μοι δυμός) έώλπει οίον έμέ (Ach.) φδίσεσδαι ... ' ένί Τροίη, σέ δέ τε (Patr.) Φδίηνδε -εσδαι /170 πλόον όρμαίνοντας, ' ή καδύπ^ερδε ΧιοιοΛ -οίμεδα νήσου έπι Ψυρίης, αύτήν έπ' άριστέρ' έχοντες, ' ή ύπένί d παρ(ά Μίμαντα) Μ32 (Flußumleitg., Mauereinebnung) ποταμούς δ' έτρεψε (Pos.) -εσδαι 1 κάρ ρόον, ή περ πρόσδεν ίεν ... ύδωρ, vgl. Φ382 I ε2Ί (Τηλέμαχον πέμψον) ώς κε μάλ' άσκηδής ήν ^πατρίδα. ... ίκηται, ’ μνηστήρες δ' έν νηί παλιμπετές άπο-ωνται Η335 (νεκρούς κατακήομεν) ώς κ' όστέα παισίν έκαστος ’ οίκαδ' άγη, ότ' άν αύτε -ώμεδα L j, vgl. κ33 £453 τοίσι δ' άφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ' ήέ -εσδαι ' έν νηυσί (ές L J = Λ 13, kontrast. 0499 (tr. Perspektive) 27101 νύν δ' έπεί ού -ομαί γε ... ές L j (115 κήρα δέξομαι) = Ψ 150 (vgl. V. 145) /619 (αύτόδι λεξεο' άμα δ' ήοΐ) φρασσόμεδ' ή κε -ώμεδ' fxp' ήμέτερ\ ή κε μένωμεν ο 88 βούλομαι ήδη -εΐσδαι L d, ingr. (vgl. 69. 72f.) im Ggs. zu eff. οίκαδ' ίκέσδαι (66) bzw. έλδέμεναι (γ233) £91 ούκ έδέλουσι δικαίως 1 μνάσδαι νούδέ -εσδαιΛ έπί σφέ- τερ' II σ241 ούδ' όρδός στήναι δύναται (Iros, k.o.) ποσίν L j 1 οίκαδ', όπη οί νόστος Β236 οίκαδέ περ σύν νηυσί -ώμεδα, τόνδε δ' (Ag.) έώμεν ' αύτού = /7205,nmed (αύτις) 5260 έμόν κήρ 1 χαΐρ', έπεί ήδη μοι κραδίη τέτραπτο -εσ- δαι 1 άψ ^οίκόνδ/ Ζ189 είσε λόχον' τοί 5’ ού τι πάλιν L Λε -οντο' ' πάντας γάρ κατέπεφνεν (Belleroph.), vgl. u. /1397 £110 (ότε) έμελλε πάλιν ^οίκόνδε -εσδαιΛ 1 ζεύξασ' ήμιόνους kurz davor war, sich wieder auf den Heimweg zu machen = Op. 673" (σπεύδειν όττι τάχιστα, Seehandeltreibender, Ggs. μένειν 674) *P229 άνεμοι πάλιν αύτις έβαν
L j 1 Θρηίκιον κατά πόντον — £87βχ (πλησάμενοι νήας, Piraten), „vgl. das häufige βάν ρ' ίμεν^ (L4 39) £290 (ώς γάρ παΐδες) άλλήλοισιν οδύρονται L d 354 μή τις πριν έπειγέσδω L Jf 1 πριν τινα πάρ Τρώων άλόχω κατακοιμη- δήναι 357 εί δέ τις έκπάγλως έδέλει L Λ, ' άπτέσδω ής νηός, vgl. f204f. Γ390 δεύρ' ίδ'' Αλέξανδρός σε καλεΐ L vgl. h. Cer. 321 f. 460 f. ^397 πάντας έπεφν' Ctyd.), ένα 5’ οίον ίει L j, vgl. ο. Ζ189 α!7 (ότε έτος ηλδε) τφ οί έπεκλώσαντο δεοί L u ' εις Ίδάκην π 350 (schicken wir Leute) οί κε τάχιστα ' κείνοις (sc. im Hinterhalt) άγγείλωσι δοώς L j Ορ. 554 (άήρ ύει ποτί έσπερον) τόν φδάμενος έργον τελέσας L* d ι451 (πάρος γε πρώτος) σταδμόνδε λιλαίεαι άπο-εσδαι 1 έσπέριος 13 mit temp. (am Anf.) u. (λ 114+) / od. mod. Best, (am Ende) bzw. abs. (α87+, μ 334 epex. nb. νόστον, οδόν): (wieder) kommen, zurück- bzw. heimkehren', 23x von 40 Inf. (nur £113+ άπο)-εσδαν, in dir. R. außer v30, o3, σ186+ (innerl. abh.) υ156 ού γάρ δήν μνηστήρες άπέσσονται μεγάροιο, 1 άλλά μάλ' ήρι -ονται, έπεί καί πάσιν έορτή ΣΙ36 ήώδεν γάρ -ύμαι άμ' ήελίω άνιόντι ' τεύχεα φέρουσα (135 δεύρ' έλδούσαν) Vit. ρ. 19,6 bis -ύμαί τοι -ύμαι ένιαύσιος ώστε χελιδών γ336 (κοί- τοιο μεδώμεδά) ήδη γάρ φάος οίχεδ' ύπό ζόφον, ούδέ έοικε ' δηδά δεών έν δαιτί δαασσέμεν, άλλά -εσδαι, sc. zum Schiff, vgl. V. 344 in 2 σ186 (γρηύς) βεβήκει 1 άγγελέουσα γυναιξί ^καί ότρυνέουσα -εσδαιΛ (vgl. 182f.) = /434 (vgl. 431 f.) = 496 (vgl. 484 in 2), vgl. £94+ II o3 νόστου ύπομνη- σουσα (Ath. den Tel.) L 4 η262 μ' έκέλευσεν (Kal.)
ιέποτρύνΛουσα -εσδαι ο72 ίσον τοι κακόν έσδ', ος τ' ούκ έδέλοντα -εσδαι ' ξεΐνον L Λη καί ός έσσύμενον κατερύκη der nicht heimkehren > gehen will 142 εί δέ τοι αύτώ (Ag.) δυμός έπέσσυται ώς τ^ε -εσδαιΛ, * έρχεο (Ggs. μενέουσι 45), s. V. 27, vgl. Α 173Γ. ν30 (προς ήέλιον κεφαλήν τρέπε) δύναι έπειγόμενός' δή γάρ μενέαιν^ Λ, vgl. V. 43 206 (κεν άλλον) έξικόμην, ός κέν μ' έφίλει καί έπεμπ^ a α205 (ού δηρόν άπό πατρίδος έ^σσεταιΛ) φράν j ^ώς κε -ηταιΛ 87 (όφρα) είπη (Hermes der Kal.) νημερτέα βουλήν, 1 νόστον Όδυσ- σήος ... L j « ε31 (ούτε δεών πομπή ούτε δνητών), vgl. ε 34. 41 f. μ 334 άπέστιχον, όφρα δεοΐσιν ' εύξαίμην, εί τίς μοι οδόν φήνειε -εσδαι ο457 (ότε) νηύς ήχδετο τοΐ^σι -εσδαιΛ vollbeladen warf. d. Heimfahrt λ 176 έμέ 5’ ούκέτι φαν d ® ^238" a ω 460er, vgl. £35, «284f. £152 (μυδήσομαι) σύν ορκω, ’ ώς -ΐται (Od.), vgl. V. 150. 153. 161. 163 ν61 έγώ -ομαί' σύ δέ (Arete) τέρπεο τώδ' ένί οίκφ I Γ 159 (Hel. gleicht Göttinnen) άλλά καί ώς τοίη περ έούσ' έν νηυσί 327
328


νέομαι
-έσθω, μηδ' ήμιν (πήμα λίποιτο) 283 (Alex. Ελένην έχέτω) ημείς δ' έν νήεσσι -ώμεθα λ 114 εϊ πέρ κεν άλύξης, * όψέ κακώς -ΐαι, όλέσας άπο πάντας έταίρους, 1 νηός έπ' άλλοτρίης = μ 141, vgl. £ 534, β 174/6, ν340 sowie (vgl. Ε) ι63+ Α32 άλλ' ϊθι, μή μ' ερέθιζε, σαώτερος ώς κε -ηαι Ξ 221 ούδέ σέ φημι (Aphr.) 1 άπρηκτόν γε -εσθαι (Hera), ο τι φρεσί σήσι μενοινφς, Inf. m. fut. Bed., vgl. o213f. /60 δός δ' (Pos.) έτι Τηλέμαχον καί έμέ πρήξ^αντα - εσθαι1 ουνεκα δεΰρ' ίκόμεσθα Ύ109 ή Άχιλήα κατακτείν^ Λ, ήέ κεν αύτώ όλέσθαι Β113 (Ζεύς πρίν μοι ύπέσχετο) Ίλιον έκπέρσαντ' ... άπο^-εσθαιΛ (vgl. V. 115) = 288 = £716 = /20 291 ή μήν καί πόνος έστίν άνιηθέντα L (καθήσθαι ci. Schwartz, Άντίδωρον 62), s. Iliad z.St. 298 αισχρόν τοι δηρόν τε μένειν κενεόν τε L j <5585 (begrub Ag.) ταύτα τελευτήσας -όμην (Men.), έδοσαν δέ μοι ούρον 1 άθάνατοι = ρ 148 (Tel.) machte ich mich auf den Heimweg (and. I? 173, doch s. L3, L4 39 f.) μ 188 (keiner ließ sich den Sirenengesang entgehn) άλλ' ö γε τερψάμενος -ΐται καί πλείονα είδώς
II Kompos. 1 άν-(wieder) heraufkommen > auf gehen (von Sonne), vgl. (nur Ptz.) είμι Billa κ192 (ούκ ϊδμεν, όπη ήέλιος) είσ' ύπό γαίαν 1 ούδ' δπη άν-ΐται, vgl. II Sp. 895,39 ff.
II2 άπο-(MD, stets am VE) zurückkehren [14*, 6°], metr. Verlängerg. des Simplex, s.o. in 11—3 (außer 12 nur Inf. = 75%) u. vgl. ISp. 1076,50ff. 59ff.
D Choer.fr. 23 (= Suppl. Hell. 937), 32 Colace Κ[ρο]νίδου δ' ίότητι -έσθω{ Hes.fr. 31,7 suppl. ]η έβη οίκόνδε[ -εσθαι σ265 ci. ούκ οίδ' ή κέν μ' άνέσει (με -σει ci. L6 100) θεός, ή κεν άλώσω (έν Τροίη) v.l. Α606, Σ376, ΨΊ6, #108, κ42 (pap.31), ν66, /35 ‘ f.l. h. Cer. 395
G nicht in Θ Κ Ν θ τ (im Ggs. zu νοστέω); lOx in B, 6x in 7, je 5x in δ ξ o, je 4x in Ξ Σ Ψ γ
R. Führer
νεοπενϋτίς ΠΊ λ 39 (es kommen) νύμφαι τ' ήίθεοί τε πολύτλητοί τε γέροντες ' παρθενικαί τ' άταλαί -έα θυμόν έχουσαι, ν. müßte eigentl. heißen mit jungem, d.h. jüngst erlittenem Leid, doch ihr Tod (sc. in der Kindheit) kann ja schon lange zurückliegen; es liegt daher viell. eher nahe, daß νέο- sich auf ihren frühen Tod bezieht, der ihrem θυμός ähnl. anhaftet, wie die Gefallenen noch immer blutige Rüstungen tragen (41), vgl. sch. Barn. z.St. (έν τή νεότητι πενθοΰσαί) u. Heubeck z.St.; Anastassiou, Zum Wortfeld Trauer ..., Diss. Hamburg 1973, 204 (auch zur v.l.); Mawet, Douleur, Bruxelles 1979, 284 B. Mader
νεόπλυτος [1°] newly washed ζ(Α έθέλουσι -α εϊματ' έχοντες ' ές χορόν έρχεσθαι J.N. Ο ’Sullivan
νεόπριστος [1°] frisch, vor kurzem gesägt oder geschnitzt #404 (Schwert m. silbernem Griff) κολεόν δέ -ου ^έλέφαντοςΛ 1 άμφιδεδίνηται, formelh. am VE, vgl. πριστού L j σ196, τ564 u. s. Lord, HSPh 72, 1968, 40. Genaue Bed. des HG uns.; (ab)gesägt wird zunächst (u.a. flir den Handel, s. Bd. II Sp. 531,47ff. m. Lit.) der Stoßzahn, dann wird er für die weitere Arbeit in Stücke zersägt; diese werden für das jeweilige Produkt teils gesägt (s. Treu, Ph 99, 1954/5, 156 ff. m. Lit., nach dem v. u. πριστός sich auf das zwischen II. u. Od. aufgekommene Längssägen des Elfenbeins in Plättchen bezieht), teils gedrechselt, teils gebohrt u. geschnitzt; * schnitzen’ (s. Lord a.O.) o.ä. käme viell. in Frage, wenn die Vbd. von πριστός mit πείρω (s. Frisk II 596) noch lebendig u. die Bed. von πρίω viell. noch nicht auf sägen eingeschränkt war (πρίω bzw. Abl. im fgrE nur 3x, St. s. oben), aber eher, wegen der häufigen Verwendg. der Säge, ein für Elfenbein spezifischer Ausdruck für bearbeiten. Das VG hebt neben der Neuheit wohl vor allem die (noch) weiße Farbe des Elfenbeins hervor, vgl. o 196 B. Mader
Νεοπτόλεμος [V, 1°, 13eJ E Poss.-Kompos. *für den der Krieg noch neu ist* nach v. Kamptz 85, 88. 211. 217; eher freie Vbd. der Glieder i.S.v. ’der jung in den Krieg 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Νεοπτόλεμος
Ziehende’, Ziegler, RE XVI, 1935, 2441, 31 ff., vgl. Σχ; νέος im fgrE nur hier Namenselement
L 1 Preller-Robert 2, 1106ff. 1218f. 1255ff. 1275fT 1453ff.; 2Famell, Cults, Oxford 1921, 311—325; 3Severyns, Le cycle epique, 285ff.; 4Perret, REA 48, 1946, 5-28; 5Defradas, Les themes de la propagande delphique, E&C 21, 1954, 146—156; 6Kullmann, Quellen 62. 197. 212. 223f., 266; 7A. Schnebele, Die ep. Quellen des Sophokl. Philoktet, Diss. Tübingen 1988, 49ff., 120ff.; 8Blößner, Iterata, 75—80
B S. des Ach. u. Eroberer Trojas; Stammvater der Molosserkönige (? s.u. 3 u. 5) Belegstellen bei Hom.: mit Namen nur 7327, λ506; ferner: /2467 (τέκεος), /189 (Άχιλ- λήος φαίδιμος υιός), δ5—9, A492f, 506—537 außerhom. Stellen ohne Namensnennung: Il.Parv.fr. 20,1 ff. p. 59 Dav. (V.l = γ 189) ohne dir. Nennung: Cypr. ap. Procl. Chr. 51 f. p. 32 Dav., II. Parv. fr. 4 p. 54 Dav. 1 Allgemeines 1 a Genealogisches u. Namen S. des Ach., auf Skyros gezeugt (s.u.) u. dort zurückgelassen, 7327 (δς Σκύρω μοι ένι τρέφεται υιός, ' -ος θεοειδής [v.l. ant. Πυρής έμός δν κατέλειπον]) vgl. einers. Cypr. ap. Procl. Chr. 51 f. p. 32 Dav. (wo auch der Name der Mutter, Deidameia, Tochter des Lykomedes) sowie II. Parv.fr. 4 p. 54 Dav. u. anderers. fr. inc. loci 4 p. 75 Dav.; zu diesen u.a. Varianten der *Vorgesch. des N.* s. L7 120ff. m. Lit. — Von Lykomedes wurde das Kind Pyrrhos genannt, von Phoinix dagg. TV, weil sein Vater έτι νέος πολεμεΐν ήρξατο (vgl. sch. 7326 Erbse), Cypr.fr. 16 p. 41 Dav., vgl. fr. inc. loci 4 Πύρρον, τόν ύστερον -ον κληθέντα Gatte der Hermione; Men. versprach sie ihm noch während des Krieges, δ 5 ff. 1 b Charakterisierung ist gut im Rat, nur Nestor u. Od. sind besser (A510ff.), bes. tüchtig aber im Kampf, s. Tapferkeit bes. hervorgehoben (513ff., 526ff.); bei Hom. durchweg pos. beurteilt (άριδείκετος 540; φαίδιμος /189), dagg. im Kykl. auch deutl. neg. Züge (Übermaß im Töten, Verletzg. des Asylrechts) von bes. Schönheit, λ 522 2 im
Kampf um Troja Od. holt ihn aus Skyros ab u. gibt ihm die Waffen seines V.s, λ 508ff.; II. Parv. Lap. Procl. Chr.j 12f. p. 52 Dav.; Ach. erscheint ihm, ebd. 13. Im Kampf zeichnet er sich aus, tötet viele Tr., insbes. den Eurypylos, λ 516 ff., II. Parv. L d 15 p. 52 Dav.; er ist mit Od. usw. im Hölzernen Pferd, Λ 523 ff., tötet Elasos u. Astynoos, Eioneus, Agenor, II. Parv.fr. 14, 15, 18 p. 58 Dav. u. schließlich Priam., dir. am Altar des Zeus Herkeios nach II .Pers. L u 19f. p. 62 Dav.; nach Il.Parv.fr. 17 p. 58 dagg. erst, nachdem er ihn vom Altar weggezerrt hatte, außerhalb des Gebäudes (vgl. Test. 2 p. 61 Dav.), s. L7 49ff. m. Lit. Als besonderen Ehrenpreis erhält TV. nach Il.Parv.fr. 20,1 ff. p. 59 Androm. u. Aen. zugesprochen, die er in die Heimat mitnimmt, nachdem er den kleinen Astyanax vor den Augen seiner Mutter vom Turm geworfen hatte, übrigens ού ύπό δόγματός γε Ελλήνων ebd. fr. 21; auch nach II. Pers. L d 31 p. 62 wird Androm. Sklavin des N., doch Astyanax von Od. ermordet. — Welche Rolle TV. bei der Opferg. der Polyxene am Grabe des Ach. (II. Pers. 36 ebd. ) gespielt hat, ist nicht überl. 3 Heimkehr u. späteres Schicksal unversehrt und mit reicher Beute kehrte N. mit seinen Myrmidonen aus Troja heim, λ 533 ff., γ 188f.; nach Nosti L , 20 ff. p. 67 Dav. auf Rat der Thetis auf dem Landweg, traf (καταλαμβάνει) bei Maroneia Od., bestattete den Phoinix, αύτός δέ εις Μολοσσούς ^άμφικόμενοςΛ άναγνωρίζεται Πηλεΐ, Zush. nicht deutl.; viell. Lücke nach u / „besiegte sie u. kehrte dann heim nach Phthie“, s. auch App. bei Dav., s. ferner unten 4 b. — δ 9 ff. setzt voraus, daß TV. danach in seiner Heimat noch einige Jahre gelebt u. geherrscht hat; wieweit man in seiner Grausamkeit u. seinem Frevel bei der Ermordg. des Priam. ein Hinweis auf eine spätere göttl. Strafe bzw. seinen später überl. gewaltsamen Tod in Delphi (s. L25) sehen darf (s. II. Parv. fr. dub. 1 p. 60? Dav.), ist nicht zu entscheiden 4 Problematisches 4a in der IL unbek.? nach /667f. hat Ach. Skyros erobert u. zerstört; mit 7327 einers., λ 506 usw. sowie den Aussagen der kykl. Epen schwer zu vereinbaren; dazu u. zu weiteren Anstößen s. L8 4 b Stammvater der Molosserkönige? als solcher wurde Pyrrhos-TV. in histor. Zeit in Anspruch genom-
329
330


Νεοπτόλεμος
men; entsprechende 'Hinweise* im fgrE (vgl. oben 3; ferner Cypr.fr. 16 p. 41 Dav. u. die v.l. Πυρής in Γ327) werden daher i.d.R. als rel. jung angesehen, doch müßte man Cypr. u. Nosti dann schon sehr spät ansetzen, um eine Berücksich- tigg. moloss. Ansprüche hist, glaubhaft machen zu können. Anderers. waren moloss. u. thess. Stämme lange vor dem 5. Jhd. unmittelbare Nachbarn (s. L4; für das fgrE s. bes. die Bzh. Ach.s zum Zeus von Dodona [s.d.], die Zugehörigk. von Dodona zum 'thess.* Reich des Guneus, zu dessen Kontingent auch die Ainienen gehören, die noch in sehr später Zeit den N, für sich als Heros in Anspruch nahmen [Heliodor, Aithiop. 3,1 ff.]) B. Mader
νέος,-ώτερος,-ώτατος [49’, 67°, 7H, 8h, le] E Erbwort: myk. ne-wo (vgl. DMic. I s.v.), kypr. neu-, ai. ndva-, lat novus, dt. neu\ bereits grundsprachl. abgeleitet von nu (νύ, νΰν; Risch §6a). — Abi.: -αρός, -άω, -ηνίης, -ήνις, -οίη, -οσσός, -ότης; als VG zahlr. Kompos.: -ηγενής, -ήκης, -ήλυς, -ήφατος, -οαρ- δής, -ογιλ(λ)ός, -ογνός, -όδαρτος, -οδμής, -οζυγές, -οδηλής, -οκηδής, -όλλουτος, -οπενδής, -άπλυτος, -όπριστος, Νεοπτόλεμος, -όσμηκτος, -όστροφος, -ότευκτος, -οτευχής, -ούτατος, -όφρων
F νέος: -ος Ί, -οιο 1, -ου 1, -ω 6, -ον 6 (Fehlen des Vok. Sg. Mask, erklärt J. Svennung, Anredeformen, Uppsala- Wiesbaden 1958, 230f. m. lautl. Gegebenh.n; vgl. den ähnl. Fall Bd. II Sp.998,23f.); -oi 20, Vok. -oi 3, -ων 13, -ους 2; •ης 1, -ην 2; -αι 2; Nom. -ον 2, Akk. -ον 2; Adv. -ον 38. Form *νέως nicht belegt, νεωστί (gew. [s. Chantraine, Dict., s.v. νέος], aber unwahrsch. aus *νέως + τι erkl.) seit Hdt.; νεώτερος: -ος Ί, -ου 1, -ω 2, -ον 3; -ω 1; -οι 6 νεώτατος: -ος 5; -η 1
Μ 1 zweis. [«-] παΐδα -ον γεγαώτα τ400, h. Merc. 271. 331; την δέ -ον κλισίηδεν Α391; oi / ή δέ -ον Ω444 / #289, h. Merc. 99; δς / τώ / τόν ρα -ον/οι 7V364, ^>184, Th. 988; άλλά -ον/οι Α332, σ331; ήέ -ον/ων α175, 029; -ω π210; μή σε -οι ρ479; -οι Α463 = /460, φ 179; τήνδε -ων Vit. p. 16,30; -ων Hes.fr. 321, h. Merc. 454; -ους Φ33; -ης h. Merc. 136 [«2] -οι υ361, ω89; -ων π362; -ην Β232; -ον Η64, /426 [~±] -ος <5665; -ω Λ 684, Ύ71, ν222, φ 407; τε -ον κλισίηδεν Μ336; -ον γεγαώτ9 5112 s 144; ήελίοιο -ον h. Merc. 197. 371; δή / μέν σε -οι/ον 0102, ¥006; τε -ον/ων Ορ. 674, Λ 503, -ον Γ394, 7/421 - τ433, 0240. 538, 0475, σ309, h. Cer. 187; -οι 0110. 202, ν425, σ6, Sc. 281; -ων 0324 a 5769 = ρ482 = ν375 = φ361 a 0331 a <ρ401; -ους ΨΊ56; -ην λ447 [«$] οΰ τι -ον γε 1527, γ 367 1 [~~] ή -ος ήέ παλαιός Ξ108; -οι ξ61; -ον ά 13 -[««] -ος έσσι / είμί 157, 0368 / π71; -ου άνδρός / ον άνδρα ¥^589, /24; -ω /376; -ον ζ\63, π199 2[^] -ος 0725, π 99; ξεΐνος L-ov άλλοδενΛ υ360; L j /318, π26, ρ 112; ξεΐνος -ον υ 191; -ον Λ 663 -[^] δήσειν -ον /446; δείη -ον ή^έ γέροντα π 198; Άργείων ήμεν -οι ήδ^ Λες 136, 258; 0789, Hes.fr. 75,13; έσαν ^-οι/αι ήδέ παλαιοί/αίΛ i?58, 5720; L u α395, 0293; -οι Ν95; έαρος -ον ίσταμένοιο τ519, Ορ. 569; -ον ήέ π 181; -ον 088, Ζ462, 7V211 2[ΜΚ/] -οι άνδρες ρ 294 2 dreis. [--*] -οιο Ρ36 3 viers. [~^~] -ώτε-
ρός/ώτατός έστιν / είμι / έσσι /49, ^>132, ¥^476; άνδρα -ώτερον/ώτερον άνδρα /125, 0188 [ J^ ] γενεή δέ / L γενε- ήφι -ώτΛατος εσκον / είμι //153, ΞΙ 12; u Λερος Φ439; -ωτέρω/ώτατος έστόν / έσκε Α259, Κ409; -ωτέρω άνδρί μάχοιο/εσδαι σ31. 52; -ώτεροι άνδρες /363; ^-ώτεροςΛ άλλος 0569, Ορ. 445; έσσι / έσκε L Λ/ώτατος ΑΤΙ76, «552; -ώτεροι/ον άντιοώντων/άσαντα Ψ643, η293; -ωτέρου Ω 433 ; -ώτεροι Δ 324, Κ165, 7/294, χ395; -ωτάτη α352 [w2„M]
-ώτερος είμι ¥^587
Σχ sch. min. Ρ. Köln inv. 2281 Α 391: -ον άρτίως, sch. D A 259: -ωτέρω' -ώτεροι, δυικώς, Α391, Γ394, Α 332, Η 64, 0240: -ον' -ωστί, Α463: -or -ανίσκοι, 088: αίεί -ον έρχομενάων -ql τή πτήσει χρωμένων, ώς νομίζειν -ωστί άρχήν πεποιηκέναι, Β232: -ην' -ωτέραν, 1446: -ον ήβώ- ωντα' άκμάζοντα. σώζοντα, 527: ού -ωστί, Λ 503: τάς τών -ονίσκων έπόρδει τάξεις, 0538: -ον φοινίκι φαεινός' -ωστί φοινικώ χρώματι βεβαμμένος, δ έστιν έρυδρφ τφ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νέος
αίματι, Ρ36: δαλάμοιο -οιο' -ωστί κατεσκευασμένου προσφάτου
L ‘F. Boll, Kl. Sehr, zur Sternkunde d. Altertums. Leipzig 1950, 156fT.; 2E. Schwyzer, Melanges Emile Boisacq II, 1938, 236 (= Kl. Sehr., Innsbruck 1983, 632); 3W. Porzig, Festschrift Debrunner; 4Mette, H. 110, 1982, 257—68; 5Ch. Ulf, D. hom. Gesellsch., München 1990, 59—69
B neu (von Unbelebtem), jung (von Belebtem); ältere Bed. 'neu* vorhom. auf lebende Wesen übertragen, später verschwunden u. durch καινός (belegt seit Aesch.) ersetzt, während sich ν. zunehmend, wie auch schon in hom. Sprache, auf Bed. 'jung’ verengte (s. L3 344f.); anderes kontrastives Wort zu 'neu* i.S.v. 'jung’ im hist. gr. Sprachzustand nicht nachweisbar (vgl. dagg. dt. 'neu / jung’, lat. novus / iuven- u. das gegensätzl. Begriffspaar παλαιός / γέρων) ; zur überwiegend adv. Bed. von v, als VG in Kompos. s. L2; konkretes Alter f. νέοι (= 'Junge’) nicht auszumachen (vgl. aber L5 62ff.), sie werden durch Ggs.begr. παλαιοί od. γέροντες definiert, vgl. L1; zu körperl. (kräftig, kriegstüchtig) u. geistigmoralischen Eigensch.n der Jugend (unerfahren, übermütig, unbesonnen: 77294, ¥z589f.) s. L4 258f. u. L5; vgl. auch Bd. II Sp. 886 f. - Wortf.: αίζηός, ήβητής, ήβών, κούρος, νεηνίης όπλότερος, πρωΰήβης 1 neu 1 a bei Sachen P36 (Eu- phorbos zu Men.:) ,,χήρωσας δέ γυναίκα μυχώ δαλάμοιο -oio“ 0293 είσί δέ νήες 1 πολλαί έν άμφιάλω Ίδάκη -αι ήδέ παλαιαί ^407 ρηΐδίως έτάνυσσε -ω (-ην ci.) περί (έπί ν.1.) κόλλοπι χορδήν,, zur Textkritik s. Barrett, CPh 65, 1970, 38 f. Op. 674 μηδέ μένειν οίνον τε -ον καί όπωρινόν όμβρον lb bei Abstr. Ζ462 (Hektor zu Andrem.:) „σοί δ’ αύ -ον έσσεται άλγο^ α352 (Tel. zu Pen.:) „τήν γάρ άοιδήν μάλλον (πάντες ν.1.) έπικλείουσ* (-φρονέουσ' ν.1.) άνδρωποι, 1 ή τις άκουόντεσσι (άιόντεσσι, άειδόντεσσι vv.ll.) -ωτάτη άμ- φιπέληταΐ*, wobei -ωτάτη auf den Inhalt des Gesanges geht; vgl. E.A. Havelock, Preface to Plato, Cambridge (Mass.) 1963, 96 A.9; G. Nagy, Comparative Studies in Greek and Indic Meter, Cambridge (Mass.) 1974, 12; Werdenius, Μη. IV 36, 1983, 22 m. A.41 /367 (Ath. zu Nestor:) ,,χρεΐός μοι όφέλ- λεται, οΰ τι-ον γε 1 ούδ* ολίγον“ h. Merc. 136 (Hermes hängt das gestohlene Rindfleisch auf) σήμα -ης φωρής (-νής codd.), hier -ης i.S.v. 'kürzlich, soeben begangen’, vgl. u. 3b 2 jung 2a Personen 2aa allg. A324 (Nestor zu Ag.:) ,,αίχμάς 5’ αίχμάσσουσι -ώτεροι, οϊ περ έμεϊο 1 όπλό- τεροι γεγάασι πεποίδασίν τε βίηφιν“ 1446 (Phoinix zu Ach.:) ,,εϊ κέν μοι ύποσταίη δεός αύτός 1 γήρας άποξύσας δήσειν -ον ήβώοντοΤ ΧΊ\ (Priam. zu Hektor:) ,,-ω δέ τε πάντ9 έπέοικεν ’ άρηϊκταμένω, δεδαϊγμένφ όξέϊ χαλκώ, 1 κεΐσδαι“ Ψ643 (Nestor zu Ach.:) ,,ώς ποτ9 έον' νϋν αύτε -ώτεροι άντιοώντων 1 έργων τοιούτων“ ΩΊ25 (Andrem.) άνερ, άπ9 αίώνος -ος (-ον ν.1.) ώλεο η293 ώς ούκ άν έλποιο (-το ν.1.) -ώτερον άντιάσαντα έρξέμεν 294 αίεί γάρ τε -ώτεροι άφραδέουσιν π99 (Od. zu Tel.:) ,,αϊ γάρ έγών οΰτω -ος εϊην“ Ορ. 445 τοΰ (sc. τεσσαροκονταετής αίζηός) 5’ οΰτι -ώτερος άλλος άμείνων 1 σπέρματα δάσ- σασδαι Sc. 281 ένδεν 5’ αύ έτέρωδε -οι κώμαζον ύπ9 αύλοΰ (ν. del. Solmsen) Hes. fr. 321 έργα -ων, βουλαί δέ μέσων, εύχαί δέ γερόντων h. Merc. 454 οία -ων (δεών ci.) δαλίης ένδέξια έργα πέλονται 2aß m. Ggs.begr. zur Bez. der Gesamtheit: 'jung u. alt* B789 ^ήμέν -οι ήδέ γέροντεςΛ — Hes.fr. 75,13ex /36 Άργείων (-οι v.l.) L d a 258 Ξ108 ή -ος ήέ παλαιός α395 -οι ήδέ παλαιοί » ά58βΧ s 5720" 029 ήέ -ων άνδρών, ή οϊ προγενέστεροί είσιν π 198 -ον ήέ γέροντα (παλαιόν ν.1.) 362 ούδέ τιν9 άλλον (-ων ν.1.) 1 εϊων οΰτε -ων μεταίζειν οΰτε γερόντων 2 a γ Götter, ζ.Τ. in Menschengestalt Φ439 (Pos. zu Ap. in der Theomachie:) ,,αρ/ε* συ γάρ γενεήφι -ώτερος' ού γάρ έμοιγε 1 καλόν, έπεί πρότερος γενόμην καί πλείονα οιδοΤ Ω433 (Hermes zu Priam.:) ,,πειρφ έμεϊο, γεραιέ, -ωτέρου“ ν222 Άδήνη, 1 άνδρί δέμας έϊκυϊα -φ 1 παναπάλω 2 a δ Männer Α 259 (Nestor zu Ag. u. Ach.:) ,,άμφω δέ -ωτέρω έστόν έμεϊο“ 463 -οι δέ παρ9 αύτόν έχον πεμπώβολα χερσίν - /460 J/153 (Nestor) γενεή δέ -ώτατος έσκον άπάντων 0102 (Diom. zu Nestor:) ,,ώ γέρον, ή μάλα δή σε -οι τείρουσι μαχηταί“ 331
332


νέος
757 (Nestor zu Diom.:) „ή μέν (μήν vulg.) καί -ος έσσι, έμός δέ κε καί πάϊς εϊης 1 όπλότατος γενεήφιΥ' Κ165 άλλοι έασι -ώτεροι υίες Αχαιών 176 (Nestor zu Diom.:) „σύ γάρ έσσι -ώτερος^ Λ 503 -ων δ9 άλάπαζε (Hektor) φάλαγγας 684 οϋνεκά μοι τύχε πολλά -ω πόλεμόνδε κιόντι Ν95 Αργεΐοι, κούροι -οι ΞΊ12 (Diom.) οϋνεκά δή γενεήφι -ώτα- τός (-ώτερος ν.1.) είμι μεδ9 ύμΐν 0569 (Men.) Αντίλοχ9, ού τις σεΐο -ώτερος άλλος Αχαιών, 1 ούτε ποσίν δάσσων ούτ" όλκιμος ώς σύ μάχεσδαι Υ409 οϋνεκά οί (Priam.) μετά παισί -ώτατος έ'σκε γόνοιο (Polydoros) ^306 (Nestor) Αντίλοχ9, ήτοι μέν σε -ον περ έόντα φίλησαν 1 Ζεύς τε Ποσειδάων τε 476 (Aias zu Idom.:) ,,οϋτε -ώτατός έσσι μετ' Αργείοισι“ 587 (Antil. zu Men.:) „πολλόν γάρ έγωγε -ώτε- ρός είμι ' σεΐο“ 589 (Antil. zu Men.:) „οίσδ9 οιαι -ου άν- δρός ύπερβασίαι τελέδουσυ 1 κραιπνότερος μέν γάρ τε νόος, λεπτή δέ τε μήτι^ 756 ό γάρ (Antil.) αύτε -ους ποσί πάντας ένίκα 72368 (Hermes zu Priam.:) „οϋτ9 αύτός -ος έσσι“ β 188 (Eurym. zu Halitherses:) ,,αϊκε -ώτερον άνδρα (sc. Tel.)
1 ... έποτρύνης χαλεπαίνειν“ /7324 ώδε δέ τις εΐπεσκε -ων ύπερηνορεόντων (sc. der Freier, s. L5 61) = 5769 — ρ 482 = υ375 = <^>361 s β331 s φ401 χ24 (Tel. zu Mentor:) „αιδώς δ' αύ -ον άνδρα (-ω άνδρί ν.1.) γεραίτερον έξερέεσ- δαι“ 49 (Peisistr. zu Mentor:) „άλλά -ώτερος έστιν (Tel.), όμηλικίη δ' έμοί αύτώ“ 125 ούδέ κε φαίης 1 άνδρα -ώτερον (Tel.) ώδε έοικότα μυδήσασδαι 363 οί δ' άλλοι φιλότητι -ώτεροι άνδρες έπονται 376 (Nestor zu Tel.:) „εί δή τοι -ω ώδε δεοί πομπήες έπονται“ δ665 (Tel.s Abreise) -ος πά'ίς οΐχεται αϋτως 5110 άν δ' ισταντο -οι πολλοί τε καί έσδλοί (Wettkämpfer) 202 (Od.) τούτον (sc. δίσκον) νύν άφίκεσδε (έφ- ν.1.), -οι κ395 (Kirke verwandelt die Gefährten des Od. zurück) άνδρες δ* άψ (αίψ9 codd.) έγένοντο -ώτεροι ή πάρος ήσαν 552 Έλπήνωρ δέ τις έσκε -ώτατος ν425 ή μέν μιν λοχόωσι -οι (die Freier) σύν νηι μελαίνη £61 ότ* έπικρα- τέωσιν άνακτες 1 οί -οι ο 331 άλλά -οι (Diener der Freier), χλαίνας εύ είμένοι ήδέ χιτώνας π 71 (Tel. zu Eum.:) „αύτός μέν -ος είμι καί οϋπω χερσί πέποιδα 1 άνδρ' άπαμύνεσδαι (άπαλέξασδαι ν.1.)“ s 132 210 άνδρί -ω καί καλά περί χροι εϊματ9 έχοντι ρ294 -οι άνδρες (Jäger) 479 μή σε -οι (Freier) διά δώματ9 έρύσσωσ(ιν) σ6 Ίρον δέ -οι κίκλησκον άπαντες 31 (Iros zu Od.:) „πώς δ9 άν σύ -ωτέρω άνδρί μάχοιο;“ s 52ex ι>361 (Eurym.:) „άλλά μιν αίψα, -οι, δόμου έκπέμψασδε δύραζε“ φ\79 όφρα -οι δάλποντες έπιχρίοντες άλοιφή, ' τόξου πειρώμεσδα s 184ίη ω 89 ζώννυνταί τε -οι καί έπεντύνονται άεδλα Th. 988 τόν (Phaethon) ρα -ον τέρεν (-ώτερον ν.1.) άνδος έχοντ9 έρικυδέος ήβης ' παΐδ(α) Vit. ρ. 16,30 δός δέ γυναίκα ’ τήνδε -ων μέν άνήνασδαι φιλότητα καί εύνήν 2a ε Frauen Ε232 (Thers. zu Ag.:) „ήέ γυναίκα -ην (sc. άγάγω), ϊνα μίσγεαι έν φιλότητι“ λ447 (Ag. zu Od.:) „ή μέν μιν νύμφην γε -ην (Pen.) κατελείπομεν ημείς ' έρχόμενοι πόλεμόνδε^ 2»ζ Säugling h. Cer. 187 παΐδ9 ύπό κόλπω έχουσα -ον δάλος 2 b Pflanzen Φ38 ό δ9 (Lykaon) έρινεόν όξέϊ χαλκφ ' τάμνε -ους όρπηκας, ϊν9 άρματος άντυγες είεν £163 (Od. zu Naus.:) ,,φοίνικος -ον έρνος άνερχόμενον ένόησα“ 3 Adv. -ον, vgl. F 3 a neu Ε88 ήύτε έδνεα είσι μελισσάων άδινάων, ' πέτρης έκ γλαφυρής αίεί -ον έρχομενάων von neuem; zur Sache s. Kraak, Μη. III 12, 1945, 157ff. 0538 κάππεσεν (sc. λόφος) έν κονίησι, -ον φοινίκι φαεινός neu leuchtend: der Helmbusch war neu eingefärbt al75 (Tel. zu Mentor:) „όφρ9 έύ είδώ, 1 ήέ -ον μεδέπεις (-πη ν.1.), ή καί πατρώϊός έσσι 1 ξεϊνοξ“ zum ersten Mal r519 έαρος -ον ίσταμένοιο - Ορ. 569®χ; vgl. Krafft, Untersuchungen 135 m. A.3 3b zeitl. 3ba gerade eben, vor kurzem H64 Ζε- φύροιο ... ' όρνυμένοιο -ον 421 Ήέλιος μέν έπειτα -ον προσέβαλλεν άρουρας (-αις ν.1.) — τ433 h. Merc. 99 ή δέ -ον σκοπιήν προσεβήσατο δία Σελήνη 197 ^ήελίοιο -ονΛ καταδυομένοιο 371 L j (-ον y* ν.1.) έπιτελλομένοιο Α 391 -ον κλισίηδεν έβαν Γ394 χοροϊο -ον λήγοντα Δ332 -ον συνορινόμεναι κίνυντο φάλαγγες Λ 663 τούτον δ9 άλλον έγώ -ον ήγαγον έκ πολέμοιο Μ336 -ον κλισίηδεν ιόντα 7V211 -ον έκ ^πολέμοιοΛ ' ήλδε 364 -ον L d μετά κλέος είληλούδει 0240 -ον δ' έσαγείρετο (-ατο vulg.) δυμόν Ω 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νεόφρων
475 -ον δ9 άπέληγεν (Ach.) έδωδής /318 κείνος γάρ -ον άλλοδεν είλήλουδεν s υ36&* 5112 ον λείπε L-ov γεγαώτ/ ένί οϊκω s 144 τ400 L Λα = h. Merc. 271'η = 331'η 513 ός -ον Αλκινόοιο δαίφρονος ϊκετο δώμα 289 ή δέ (Aphr.) -ον παρά πατρός έρισδενέος Κρονίωνος ’ έρχομένη π 181 (Tel. zu Od.:) ,,άλλοΐός μοι, ξεΐνε, φάνης -ον ήέ (ή τό ν.1.) πάροιδεν“ 199 (Tel. zu Od.:) ,,-ον ήσδα γέρων ... 1 νϋν δέ δεοΐσιν έοικας“ ρ 112 έλδόντα χρόνιον -ον άλλοδεν σ309 -ον κεκεασμένα (ξύλα) χαλκω ο 191 (Phil, zu Eum.:) „τίς δή όδε ξεΐνος -ον είλήλουδε“ χ426 (Eurykl. zu Od.:) „Τηλέμαχος δέ -ον μέν άέξετο“ 3b β seit kurzem 1521 μέμνημαι τόδε έργον έγώ πάλαι, ου τι -ον γε, 1 ώς ήν' Ω 444 οί δέ (Achäer) -ον περί δόρπα φυλακτήρες πονέοντο π 26 -ον άλλοδεν ένδον έόντα
D Cat. 51 Β,3 Trav. *P223a, ollla (textus receptus bei Allen); v.l.: Th. 687 (West, CQ 14, 1964, 183) ci.: h. Merc. 241; Nosti fr. 7,1 Ber. G. Markwald
νεόσμηχτος [V] erst kürzlich poliert, HG zu σμήχω (s.d.) * abreiben9 N342 αύγή ... κορύδων άπό λαμ-
πομενάων 1 δωρήκων τε -ων σακέων τε φαεινών
Β. Mader
νεοσσοί [2* ] Ε Abl. von νέος; zur Bildung vgl. έπισσαι, μέτασσαι Β Vogeljunge(s) Β311 (Vorzeichen: Schlange verschlingt einen Sperling u. seine Brut) στρουδοΐο -οί, νήπια τέκνα 1323 (Ach. verbrachte schlaflose Nächte) ώς 5* όρνις άπτησι -οΐσι προφέρησι ’ μάστακ(α) Β. Mader
νεόστροφος [1*] neu geflochten i.S.v. noch nicht ge- bzw. verbraucht, voll funktionstüchtig (sch. D z.St. καινήν, νεωστί έστραμμένην) 0469 (Teukros:) ,,νευρήν 5’ έξέρρηξε -ον (έύστροφον v.l. ant.) (sc. ein Daimon), ήν ένέδησα ' πρώϊον, όφρ9 άνέχοιτο δαμά δρώσκοντας όϊστούξ9, ν. variiert έύστρε- φέα (463) u. die Sehne ist nicht nur neu geflochten u. gut, sondern erst an diesem Morgen eingespannt worden, alles Gründe dafür, daß sie hätte halten müssen u. ohne Zeus* Eingreifen auch nicht gerissen wäre; zur v.l. s. Janko, Iliad z.St. B. Mader
νεότευκτος [ 1' ] neu /frisch bearbeitet (noch nicht oxy¬
diert) Φ592 κνημίς -ου κασσιτέροιο (s.d.) B. Mader
νεοτευχής [1‘] Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 1015 zu E 194: -εες· νεω[ση] κατασκευασμέ[νο}ι, sch. D E194: νεο- κατασκεύαστοι Β neuangefertigt, brandneu El94 δίφροι 1 καλοί ^πρωτοπαγεΐςΛ -έες, zum Anstoß des Zen. an der — wohl emphatischen — Tautologie von L d u. v. sowie zu seiner mutmaß!. Korrektur (μετέδηκεν) s. Kirk, Iliad z.St.
B. Mader
νεότης [2'] E Abl. von νέος (vgl. lat. novitas) m. Suff. -της, das e. Eigensch. bezeichnet (andere Beisp. s. Chantraine, Form. 296; X. Mignot, Recherches sur le suffixe -της, -τητος, E&C 76, 1972, passim) B Jugend - Wortf.: ήβη Ξ86 (Od.:) „οισιν άρα Ζεύς ’ έκ -τητος έδωκε καί ές γήρας τολυπεύειν 1 άργαλέους πολέμους, όφρα φδιόμεσδα έκαστος“ Ψ445 (Wagenrennen) άμφω (sc. die Pferde des Antil.) γάρ άτέμβονται-τητος D Hes.fr. 1,13 ά[δ]άνατοι [νε]όπ^[
G. Markwald
νεούτατος [2', 2Η] Ε see άνούτατος Ε Β freshly wounded, in descript. of shield exc. N539 N539 κατά 5’ αίμα -ου έρρεε χειρός (of Deiph., wounded ν. 529) Σ536 Κήρ 1 άλλον ζωόν έχουσα -ον, άλλον άουτον, * άλλον τεδ- νηώτα (έλκε ποδοΐιν) — Sc. 157 Sc. 253 όν δέ πρώτον μεμάποιεν (sc. Κήρες) ' κείμενον ή πίπτοντα -ον, άμφί μέν αύτφ ' βάλλ<ον όμώς> όνυχας (i.e. βάλλον <όμως ον> υχας) J.N. O’Sullivan
νεόφρων s. ένεόφρων
333
334


νέποδες
νέποδες [1° ] Ε falls zu lat. nepös, Abi. άνεψιός Σχ sch. Bam. z.St.: ai διά τοΰ νήχεσδαι τήν πορείαν ποιούμενοι (> Buchholz u.a., Arch. Hom. J 134). ή άποδες (< Apion fr. 77 Neitzel) L ‘Powell, CQ 15, 1921, 125; 2Perrotta, 4 SIFC 4, 1927, 211 f.; 3Pfeiffer zu Call.fr. 533; 4Beekes, La- ryngeals 105f.
B uns., viell. (s. E) Nachkommenschaft > gens Verg. georg.4,430), mögl. auch (L4 106) ‘Gefolge’ δ404 άμφί δέ 8 μιν (Proteus) φώκαι -ες καλής άλοσύδνης (s.d. Β 2) ' άδρόαι εΰδουσιν (άλός έξαναδΰσαι), vgl. V. 442, £422, μ 97, /734 bzw. 7V27f., Hes.fr. 26,10. - Wortf.: γενεή Β3, γενέδλη Β 2, γένος Β 3a, γονή Β 2, γόνος Β 2a, δεράπων Β 4b, όζος, 12 (συν)όπηδός
D v.l. h. Αρ. 78 (dazu Breuning 62f.) R. Führer
νέρΟεν s. ένερδεν 16
νέρτερος s. ένεροι, ένέρτερος
Νέσσος [2Η] Ε der Fluß in Thrakien (s.u. BI) heißt 20 N. u. ^Νέστος., s. L3·5; u . auch ein Fluß in Dalmatien (s. L4); vermutlich zur uridg. Wz. *ned- ‘dröhnen, brüllen’, vgl. u.a. ark. Flußn. Νέδα u. ved. nadi ‘Fluß’ (weiteres, auch myk. Material bei Frisk II 296, Chantraine, Dict 739 u. Leu- 24 kart, -lös 111); zu älteren Thesen vgl. Pokorny 759 (thrak., wogegen Νέδα illyr.), Schwyzer 16. 66, der es außerdem mit Νέσσων/-ίς λίμνη verbindet; nach L2 zur Wz. (s)net- ‘feucht’, vgl. Pokorny 972; L57 L 1 Preller-Robert II 1,6 A.3; 2Bran- 28 denstein, RE VI A, 1936, 412; 3Oberhummer, LRE XVII, 1936,. 138f.; 4Fluss, L . 139f. s.v. Nestus; 5Detschew, Die .thrak. Sprachrestej Wien 1957, 329 (s.v. N) u. 330 (s.v. Νέστος) ', 6Vlahov, Nachträge u. Berichtigungen zu d. . jn, 32 Sofia 1963, 254, ,; 7Wiesner, Die Thraker, Stuttg. 1963, 28
Β I Flußgott, S. des Okeanos u. der Tethys, Th. 341 (-ov); bezieht sich wohl auf den relativ bedeutenden thrak. Fluß, der östl. von Thasos in die Ägäis mündet, heute wieder 36 Nestos bzw., in Bulgarien, Mesta. — Vgl. L3 7 II Kentaure, von Her. getötet, als er Deianeira vergewaltigen will, vorausg. in Hes.fr. 25,20ff., vgl. Marg 412 u. L1 (TV. = ΝέσσωνΊ Νεσσωνίς λίμνη in Thessalien), urspr. Flußgott (u. zu I)? 40 s. Sittig, De Graecorum nominibus theophoris, Diss., Halle 1911, 72 B. Mader
Νεστόρεος [3'] vom PN Νέστωρ abgeleitetes Zugehö- 44 rigkeitsadj.; -ρεος statt -ριος Äolismus, s. LWackemagel, Unt.j 68; Strunk, Äolismen 53 f.; Wathelet, Traits eoliens 160 ff. Zur Bezeichnung der Zugehörigkeit durch Adj. oder Gen. s. Meier-Brügger, Gr. Sprw. I S 414,3 B54 ' -η παρά νηι 48
Πυλοιγενέος βασιλήος bei dem Schiff Nestors, des in Pylos heimischen Königs (. . 72) 0192 ' άσπίδα -ην 113 ' -ας ίππους Β. Mader
52
Νεστορίδης [5\ 11°] ΜΙ [1^1] -ης/η/αι Ζ33 / ο 195 / /7317 -ης ,Πεισίστρατ.ος /36. 482, 6155
= ο48. 166; -ης 0589, ο202; -η . .ε ο46; -η 671; -ην / 81, ο6. 44 2 -αο Ψ353 Β Patronymikon 56
Sohn des Nestor 1 Antii.: Z33, 0589, «P353 — /7317 2 (Antii, u. Thrasym.: /81 (77317 -ai: vgl. V. 321) 3 Peisistr.: /36. 482, 671. 155, 06. 44. 46. 48. 166. 195. 202
B. Mader 60
Νέστωρ [76', 41°, 4H, 5e] E Nom. ag. auf -τωρ zu ★nes- ‘heimkehren’ (νέομαι s. Frisk II 305; III 156), nach L’ wie νέομαι intrans. Bed., ‘der immer Wiederkehrende’ u. Name einer Vegetationsgottheit; dagg. nach L17 82f., vgl. 96ff. (in σ265 με νέσει statt μ9 άνέσει zu lesen?), in trans. Bed. ‘Heimführer, Retter’, vgl. myk.-pyl. ne-e-ra-wo, i.S.v. 'Nehe- läuos’ = Νείλεως, ‘der sein Volk heil zurückbringt’, Name des letztlich aus Pylos stammenden Neleiden u. Gründers von Milet, vgl. dazu den singulären Namen Ανδρόπομπος, ebenfalls Neleide u. Gründer von Lebedos, s. L12 158; aus ders. Wz. wohl auch das VG des myk.-pyl. PNs ne-ti-a-no i.S.v.
Νέστωρ
Nestidnör (s. L12 159), VG dann ebenfalls trans. Dazu kommt, daß auch sonst eine Reihe von (oft singulären) Neleidenna- men, d.h. ‘pylischen’ Gründern jon.er Kolonien, sich im myk. Pylos wiederfinden (L12 156-161). - Gegen diesen, wohl auf historischer Kontinuität beruhenden Sachverhalt, kommt die Herleitg. von der Viz'ned- ‘dröhnen, brüllen’ usw. (s. Νέσσος E) aus *Ned-tör (s. v. Kamptz 38. 172. 252f.) nicht an. - Abi.: Νεστορίδης, -εος
F -ωρ 61, -ορ 9, -ορος 25, -ορι 9, -ορα 12, -ορ(α) 5; Prosa 5
Μ 1 Νεσ- im Longum la zweis. laa Typ [--] [1M] -ορ K22Q, £65; .-ορ(α). Νηλήϊον K18, L . /244 [Im] l j (... λιγύν Πυλίων άγορητήν / ... ποιμένα [nonn. codd. ποιμένι\ λαών) Δ293 / /469 [-«] . □ Α 611 laß Typ [ί-] [1-] .-ωρ. ... Γερήνιος ούρος Αχαιών 080,
Ο 370 = 659, /411; . . άντίδεος λ512; . . ΒΊΊ. 555, Η 123 = Z66in, Η325 = /94 = ω52, 0116, Κ532, £40 (γεραιός ' . .), Τ311, /345, 6191 (. . ... ό γέρων), Hes. fr. 34,1 [1-] L . /32 lay Typ [1χ] Γερήνιος ^ίππότα -ωρ. Β336 = 7/170 = ΚΙ68, Β433 = /68 = Κ203 = / 417 = 474, Β601 s /386, ζΔ317 = 0151 - /162 = Κ102 = 128 = 143 = Λ655 = £52 = /102 = 210 = 253, Η 181; 0112 = Λ 516, /179, Κ138. 157. 543, /397. 405, 6 161, Hes.fr. 35,7 ' . ., /52; γέρων 6’ ίππηλάτα -ωρ /436. 444; .-τωρ. /1247 (. . 1 ήδυεπής λιγύς Πυλίων άγορητής), Ρ382 1b dreis., Typ [-««] [-««] -ορος υιόν Ν555; L-ορο^ Ψ302 (. . άγλαός υιός ύπερδύμοιο άνακτος ' τοΰ Νηληϊάδαο), /452. 465 s Hes. fr. 221,1 (L j ... Νηληϊάδαο); .-ορι. B21 (Νηληίω υίι ... ' L j), £27, /57; -ορα B405 (s /57in ), 0137, Λ 501. 597, £1, Λ286 = Hes.fr. 33,12 (erg.) [-μm] -ορος υίός/όν/ας Ρ681, Τ238, /448, 6186; -ορι 6209 1-^] -ορος ίπποδάμοιο γΙΊ; -ορος άγλαός/ν υίός/όν ΚΙ 96 = 621« = 303 = ο4« = 144™*«; .-ορχ. ποιμένι λαών ¥ζ411, ο 151; . d !Ρ616; -ορα ποιμένα λαών ΚΊ3, p 109 [--μ] μεγαδύμου υίός/όν. Ε565
= N400me<t« = «P541med« s P653med«, *Ρ596; άγαυοΰ L u Σ16; u . K229, ΨΊ55, 669 s ο 194; ^ορι. δίω Β5Ί; L , Λ 761; -ορα δΐον Κ54, Λ 510, α284 2 -τωρ/τορ im Lon¬
gum [-ί] -τωρ Λ840 (... Γερήνιος ούρος Αχαιών), 6488^
-ορ Νηληϊάδη., μέγα κΰδος Αχαιών Κ87. 555, Λ 511, £ 42, /79. 202; L , /247, [-3] σωρ. Νηλήϊος Ψ349', L , Λ 637 ( 6’ ό γέρων) — in Prosatexten: Cypr. Lap. Procl. Chr.j 34, 36 p. 31 Dav., II. Parv. fr. 2 p. 53, Nosti L 3 7 p. 67 Dav., Eumel, fr. 6 p. 99 Dav.
L ‘Kretschmer, Gl. 4, 1913, 308f. (vgl. Gl. 12, 1923, 104f.); 2Nilsson, Myc. Origin 82. 87ff.; 3Bölte, RhM 83, 1934, 319ff.; ^antieni, Die Nestorerz., Diss., Zürich 1942; 5Kling- ner, Studien, Zürich/Stuttgart 1964 (1944), 69ff. 72. 77ff.; 6Hampe in: Vermächtnis der ant. Kunst, herausg. v. R. Her- big, Heidelberg 1947, 11—70; 7ders. Gymn. 63, 1956, 21; 8Hel- mut Vester, Nestor, Funktion u. Gestalt, Diss., Tübingen 1959; 9Kullmann, Quellen 96 f. u.ö.; l0Webster, Mykene 159. 160; “ders., Die Nachfahren Nestors, München/Wien 1961; 12Müh- lestein, Hom. Nam 4 = MH 22, 1965, 158; l3Deger, Herrschaftsformen 152ff.; 14Segal, SMEA 13, 1971, 90ff.; “Hiller, Pylos 184. 193; I6Preisshofen, Unt. z. Darstellg. des Greisenalters, H. Einzelschr. 34, 1977, 25. 28. 31; 17Douglas Frame, The Myth of Return, New Haven/London 1978; l8Friedr. Prinz, Griech. Gründungsmythen u. Sagenchronologie, Ze- temata 72, München 1979, 314-376; 19Mugler, Lama 6, 1980, 428ff.; 20Heubeck, AAW 36, 1983, 218ff.; 21William G.Thalmann, Conventions and Thought, Baltimore/London 1984, 30. 140f. 164f.; “Schachermeyr, Die griech. Rückerinnerg., 64 SAWW 404, 1983, 153ff. 276; 23Dunkle, CW 81, 1987, 1- 17; 24Heubeck, Minos 20-22, 1987, 227ff.; 25Richard Sacks, The Traditional Phrase in Hom., Leiden/New York 1987, 154—160; “Martin, The Language of Heroes, Ithaka/Lon- 68 don 1989, 101-109; 27Minchen, CW 84, 1991, 273-85; “Erbse, H. 121, 1993, 386-403; “.Kullmann. in: Vermittlg. u. Tradierg., Hrsg. L . u. Althoflf, Tübingen 1993, 134f. 146; ^Michael Reichel, Fembeziehungen in der Ilias, Tübingen 72 1994
335
336


Νέστωρ
Νέστωρ
Β TV.-Gestalt ist so eng mit dem Aufbau u. Thema der Ilias, dem Zorn des Ach., verbunden (L68·22 m. Lit.), daß sie in dieser Ausformung wohl Eigentum des Il.-Dichters ist, die spätere Dichtung setzt sie voraus; das heißt aber nicht, daß sie seine Erfindung ist (bei Hes. [auch?] andere Quellen). Wieweit bei ihrer Gestaltung urspr. mit dem N. verbundene Vorstellungen, 'Historisches’ (vgl. unten 1 d) sowie Sagen-Elemente (pyl. Dichtg.) in sie eingegangen sind, ist im einzelnen uns. u. strittig 1 Pers. u. Persönlichk. Nestors la Herkunft laa Genealogie Sohn des Neleus (s. aber 1 d), somit Enkel des Pos., u. der Chlöris, der Tochter des Jasiden Amphion aus Orchomenos λ281 ff., Hes.fr. 33,6 ff.; vgl. Νη- ληϊάδης, -ίδης, -ϊος (υιός) Geschwister: 11 Brüder: /1692f., vgl. Hes.fr. 35,7 (υίέας ένδεκα) δωδέκατος δέ -ωρ; fr. 33,9ff.: Euagores (erg.), Antimenes, Alastor, Tauros (erg.), Asterios, Pylaon, Deimachos (erg.), Eurybios, Epilaos, Chro- mios, Periklymenos (Ergg. nach Apollod. 1,9,9 u. Sch. Ap. Rh.
I, 156—60b, die nur gering voneinander abweichen; jeweils 12 Namen, Phrasi [o]s statt Chromios bei Apollod., statt Alastor im Sch. Ap. Rh.). — Schwester Pero λ 287; Hes.fr. 37,8 (in fr. 33a nicht genannt) Gattin: Eurydike, T. des Klymenos /452 (vgl. 381. 403. 484), nach Hes.fr. 35,14 Anaxibie (erg. nach Apollod. a.O.), wohl eher Namensvarianten als zwei Personen Kinder: 7 Söhne, /413ff.: Echephron, Stratios, Perseus, Aretos, Thrasym. u. Peisistr. als έκτος; ferner (hier nicht genannt, weil nicht anwesend, der gefallene) Antil. (s.d.), vgl. Hes.fr. 35,lOff. (überwieg, erg., doch s. Apollod. a.O.) Töchter: Peisidike Hes.fr. 35,12, 36,3, vgl. Apollod. a.O., u. Polykaste, die jüngste y464f.; θυγατέρες /451 setzt viell., wie auch όπλοτάτη, wenn nicht einfach auf alle Kinder bzgn., weitere nicht namentl. genannte Töchter voraus. Vgl. ferner Νεστορίδες (s.d.) c°Q°S υίΛός: Antil.: E565, P653. 681, Σ16, ^301 f. 541. 596, Thrasym.: Ä?196. 229 (vgl. 255), y448, Peisistr.: <521. 69. 186. 303 (vgl. /482), o4. 144. 194; L jOi: Antil. u. Thrasym. T238 laß Heimat im Gegensatz zur thessal. Herkunft seines V.s Neleus ist N. wohl Πυλογενης (2? 54), vgl. 1 b/c 1b N.s Reich König von Pylos, A248. 252, ΒΊΊ u.ö. — seinen Herrschaftsbereich umschreiben 9 (inkl. Pylos) Städtenamen #591 ff.; er reichte vom Alpheios im Norden (vgl. Λ 711. 726ff.) wahrsch. bis zum Kap Tainaron u. zum mess. Golf. Zur Lokalisierg. von Pylos u. den übrigen 8 Städten, zu ihrem Verh. zu den 7 Städten 1149 ff. — 291 ff. sowie beider zu den 9 + 7 Distrikten des myk. Pylos u. zu möglicherweise untersch. Auffassungen in
II. u. Od. s. s.v. Πόλος, vgl. L15 107ff. 197ff. 1c 'Vita’ drei bzw. vier Abschnitte, die in etwa der Dauer seines Lebens von drei Generationen (/4250ff., /245) entsprechen: 1. Jugend u. frühe Heldentaten in Pylos: wohl jüngster S. des Neleus (vgl. A692f. mit 718ff., Hes.fr. 35,6f.), überlebt er als einziger das Blutbad, das Her. bei der Eroberung von Pylos unter seinen Brüdern anrichtet Λ 693 u. Hes.fr. 35,6 ff. u. 34, — nach letzterem wegen eines Aufenthaltes in Gerenos (vgl. Bd. II s.w. Γέρηνος, -οί, -ιος) — um sofort zur Wiederherstellung des geschwächten Pylos gg. die Epeier in den Kampf zu ziehen, trotz seiner Jugend u. gg. den Widerstand seines V.s, der — als γέρων — schon nicht mehr mitkämpft (Λ 670—762); selbst inzwischen König oder als Stütze des alten V.s vollbringt er weitere Heldentaten im pylischen Raum, durch die er seinen überregionalen Ruhm begründet: er besiegt die Arkader u. tötet Ereuthalion Hl 33—157; Δ 319 (321: τότε κούρος έα); bei den Leichenspielen für Amarynkeus gewann er alle Preise außer im Wagenrennen, das die Aktorione (Molione) gewannen iP629—642 2. seine Teilnahme an den Kämpfen gg. die Kentauren, zus. mit Peirithoos usw., die ihn aus dem fernen Pylos kommen ließen u. auf seinen Rat hörten A 260—274, bes. 269 ff. 3. diese u. andere Taten sowie seine Weisheit, bes. in fortgeschrittenem Alter (vgl. aber A273), begründen N.s Stellung unter den Gr. im troj. Krieg: gleich nachdem sich Men. mit seinem Bruder beraten hatte, begibt er sich zu N. (Cypr. ap. Procl. Chr. 33 p. 31 Dav.) als erstem: (vgl. A?17f.) u. dann erst werden die übrigen Fürsten, unter hilfreicher Beteiligung N.s (/1765 ff., bes. 767), zusammenge¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
rufen 4. aus Troja glücklich, wenn auch nach dem Verlust seines S.s Antil., der sich für ihn opferte, heimgekehrt, lebte er noch längere Zeit — nach der hom. Rechnung also über 10 Jahre — als unbestrittener Herr von Pylos, von den Göttern gesegnet (<5209 ff.) im Kreise der Seinen (vgl. 2 b δ) ld Vorgesch. u. mögl. Historizität (a) jon. u. att. Gründungsmythen setzen die Existenz eines N. — wie auch die seines V.s — in Pylos voraus; ihre Glaubwürdigkeit wird allerd. — u. im Detail sicher mit Recht — bestritten (zuletzt radikal bei L18, vgl. jedoch L20), wird aber dadurch gestützt, daß der Name N. u. einige weitere Neleidennamen, die im späteren gr. Namensschatz isoliert sind, sich mit den myk.-pylischen unmittelbar verbinden lassen (s.o. E m. Lit.), u. der archäolog. Befund im messen. Raum dazu zumindest gut paßt (vgl. L61522 zu einer gewissen Siedlungs-Kontinuität in Pylos selbst, nach Kiechle, Historia 9, 1960, 38ff. bis zu den Messen. Kriegen). — Ein 'historischer* N. müßte natürlich mit einem evtl, ebenfalls hist. Neleus nicht unbedingt im Vater-Sohn-Verh. gestanden haben (s. L22 162f.) (b) aus der Bed. des N.s (s. E) sowie einer Interpretation von Λ 670—761 (Viehraub bzw. '-Heimführung’ = Wiederherstellg. von Pylos) konstruiert L17 86 ff. eine ursprünglich myth.-religiöse Vorform der Gestalt N.s als (Hermes wesensverwandten) Gott oder eher Halbgott mit enger Bzhg. zur Sonne (Heliosrinder) u. zugleich zur Unterwelt (vgl. #397 έν Πύλω έν νεκύεσσι), die schrittweise in den myth.-historischen N umgedeutet worden wäre (im Prinzip ähnl. schon L4 u.a.); (a) u. (b) schließen sich zwar grundsätzlich aus, trotzdem rechnet L17 98 mit einer solchen Möglichkeit, was am ehesten in Frage käme, wenn N, Neleus usw. als historische Namen in Pylos die mythische Vorstellung des 'Heimbringers’ mit den Trägem der * Königs’-würde bzw. dem königlichen Geschlecht der Neleiden verbunden hätten, viell. in Form einer rituellen Funktion, vgl. s.v. Νηλεύς 5 b 1 e Verhältnis zu Göttern allg.: zu den Göttern ein, seiner Weisheit entsprechendes, von beiden Seiten gutes u. nahes Verhältnis, s. L5: „der Gottgeliebte, der gerettet werden sollte“ S. 72 anläßlich Nestors Schilderung der Heimkehr γ 130 ff. 152. 153. 159 ('wir’, d.h. N., Diom., Men. u. zunächst auch Od., im Ggsatz zu Ag.), 160ff. (έγώ, im Ggsatz nun auch zu Od.). 178f., vgl. L5 77, ferner bes. <5 207 ff. ρεϊα δ’ άρίγνωτος γόνος άνέρος, ώ τε Κρονίων * όλβον έπικλώση 1 ώς νϋν -ορι δώκε ... ’ αύτόν μέν λιπαρώς γηρασκέμεν * υίέας αύ πινυτούς τε καί έγχεσιν είναι άρίστους; dem entspricht „N.s weise, dem Göttlichen offene, Erkenntnis“ (L5 73 an- läßl. y218ff. 371 ff., vgl. 77ff.) u. natürlich auch seine Haltung. Das alles erinnert an N.s Namen u. dessen Deutung als 'Heimkehrer’ (νέομαι, νόστος s. E), allerd. wohl eher i.d.S., daß der Il.-Dichter den vorgegebenen Namen ausdeutet, als daß er ihn u. die Pers. N.s erfunden hätte 1 e α zu Pos. Pos., sein Großvater, s. 1 a, im myk. Pylos ein bedeutender u. nicht selten genannter Gott, der dort auch ein Heiligtum besitzt (s. DMic. II 153 ff. s.v. po-se-da-ö* u. 156 s.v. po-si-da-i-jo) u. der Gott des panjonischen Heiligtums am My- kalegebirge (s. Bd. II s.w. Έλικώνιος u. Ίάονες, 7ων u. vgl. 1 d): die Pylier opfern vor der Schlacht mit den Eleem nb. anderen Göttern (s.u., bes. ley) dem Pos. einen schwarzen Stier, Λ 728; N, seine Söhne u. die Pylier opfern ihm am Strand 9x9 schwarze Stiere, y5ff., vgl. 43ff. ieß zu Zeus Λ 727. 736. 753. 761: Opfer vor der Schlacht, Gebet, Zeus gibt den Pyliem den Sieg, die danken θεών Διί -ορί τ’ άνδρών (761) O370ff.: Ν. betet in höchster Not zu Zeus, der erhört ihn u. donnert (377f.) ley zu Ath. Λ714. 721. 736. 758: Ath. ist die eigentliche Helferin der Pylier, zu ihr u. Zeus beten sie, ihr opfern sie eine Kuh; sie warnt sie u. hält sie davon ab, im Sieg das Maß zu überschreiten; daß Pos. in der /1-Erzählung zurücktritt (s. aber 728), mag daran liegen, daß er beiden Seiten verpflichtet wäre, — er greift nur ein, um die Molionen, seine Söhne, zu retten (751 f.); anders erklärt bei L’2 189; ferner 0668 (vom Zusammenwirken mit N.) leö zum Alpheios Pylier opfern vor der Schlacht am Ufer des Alpheios auch ihm einen Stier Λ 728 1 f Ver¬
hältnis zu anderen Helden Ifa zu Ach. ίΡ615—652: Eh337
338


Νέστωρ
rengeschenk, eine Phiale, für N. (zur Erinnerung an Patr.), weil er in seinem Alter an den Spielen nicht teilnehmen kann; Es ist ein Zeichen der Hochachtung vor dem alten Helden, daß Ach. sie ihm persönl. bringt (Άργείων άν9 άγώνα φέρων 617) u. von dort, nachdem er N.s ganze Dankesrede (πάντ9 αίνον sic!) angehört hat, πολύν και?’ όμιλον Αχαιών zu seinem Platz zurückkehren muß. Sonst keine direkte Berührung mit ihm, im A reagiert auf N.s Vermittlungsversuch nur Ag., Ach. schon nicht mehr Ifß zu den Atriden bes. eng: vorausgesetzt wird seine Rolle als * Nestor* der gr. Fürsten; nach Beratung mit seinem Bruder wendet sich Men. an ihn als ersten, u. TV. bemüht sich persönlich um das Zustandekommen der Antitrojakoalition (s.u. 2ba) Ag.: s.u. Igaaaaa Men.: ol52 εμοιγε (Men.) πατήρ ώς ήπιος ήεν (Ν), ' έως ένι Τροίτ} πολεμίζομεν, Men. hebt hervor, daß er u. seine Söhne sichtbar von Zeus gesegnet seien <5207ff.; umgekehrt urteilt TV. über ihn günstig (5190 περί ... σε βροτών πεπνυμένον είναι); der Tadel, den TV. gegenüber Men. K 114ff. äußert, ist sit.s-bedingt u. außerdem nicht berechtigt 1 f γ zu Od. γ 127ff. (ich u. Od.) ούτε ποτ9 είν άγορή δίχ9 έβάζομεν οΰτ9 ένί βουλή, 1 ... ένα δυμόν έχοντε ... ' φραζόμεδ9 Άργείοισιν όπως οχ9 άριστα γένοιτο, als Beispiel dafür s. £278-368; λ512: nur TV. u. Od. waren besser im Rat als Neoptolemos; zum Verh. beider 'Ratgeber* s. L8 28ff. Ιίδ zu Diom. /52ff.: TV. korrigiert den heißblütigen Diom. geschickt; SHOff. dagg. gibt Diom. den besten Rat, vgl. L26 23ff.; L8 27ff. Ιίε sonstige gr. Helden Λ 510ff. 596ff.: TV. führt den verwundeten Machaon aus der Schlacht, pflegt ihn: (κυκειών Έκαμήδη Λ 624), s. dazu L12 161 ff. ρ!09: ώχόμεδ9 ές ... Ν. ... ' δεξάμενος δέ μ9 (sc. Tel.) ... έν δόμοισιν ’ ένδυκέως έφίλει, ώς εί τε πατήρ έόν υία ' έλδόν- τα ... νέον άλλοδεν andere pyl. Führer (außer seinen Söhnen) A295: Pelagon, Alastor, Chromios, Haimon u. Bias; mit ihnen zus. ordnet TV. die Truppen; Chromios u. Alastor sind auch Namen seiner (von Her. getöteten) Brüder; Bias N. seines Neffen (S. des Amythaon) 1 g Funktion u. Charakter vgl. L8 43 ff. — Die Gestalt N.s steht so sehr im Mittelpunkt der Il.-Handlg. bzw. des Ach.-Zoms (nach dem Rat an Patr. im Λ spielt TV. nur noch eine geringe Rolle; außer T40ff. auch keine Heeres- u. Ältesten Versammlungen mehr), daß sie, im wesentl. Eigentum des Il.-Dichters, im Hinblick auf die Konstellation Ach./Ag. geschaffen bzw. aus Vorgegebenem (s.o. Vorbem. zu Β 1 e u. d) umgestaltet worden sein muß. — Die eigentliche Aufgabe N.s ist es, Ag. u. Ach. wieder zusammenzuführen, was ihm nach anfänglichem Scheitern (A, /) schließlich auch gelingt, wenn auch sicher anders, als er es sich gedacht hatte, u. als es vernünftig gewesen wäre. Aber gerade dadurch verdeutlicht er als Kontrastperson mit seiner Vernunft u. Rechtlichkeit die Tiefe des Abgrunds, der in den Charakteren von Ag. u. Ach. begründet, durch deren irrational-egozentrisches Verhalten aufgerissen wird mit allen entsetzlichen Folgen für die Gemeinschaft, u. zugleich auch die Überlegenheit der Διός βουλή ggüber aller Vernunft u. Planung. — Als Vertreter des allg. Interesses ggüber Ag. u. Ach. konnte TV. keiner der üblichen Helden sein, bedurfte es zugleich einer großen Nähe u. einer großen Distanz zu ihnen u. einer Autorität, die von ihnen respektiert werden konnte. Dem entspricht die Rolle des greisen Ratgebers, eines 'geistigen Führers*, u. zugleich auch des Helden einer früheren Generation, sein ständiger selbstloser Einsatz für die gemeinsame Sache auch im Kampf, soweit es ihm sein Alter erlaubt. — In der Odyssee konnte diese Gestalt im wesentlichen übernommen u. für ihre Ziele weitergebildet werden (s.u. 2b δ Vorbem.) Iga die Rolle des Ratgebers Igaaa Voraussetzungen 1 g a aa aa N. als 'geistiger Führer9 der Gr. N. identifiziert sich bes. stark mit der Sache (dem Kriegsziel, der Ehre) der Gr. vor Troja. Mit Ag., Men. u. einigen anderen gehört er zu den Initiatoren des Krieges, steht in einem bes. engen Verh. zu Ag., den er bei seinen Führungsaufgaben unterstützt u. dazu drängt, seine Mission vor Troja zu erfüllen, u. handelt, wo dieser das von sich aus nicht leistet, nicht selten an seiner Stelle; in ähnlicher Rolle gelegentlich auch 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Νέστωρ
andere, bes. Od. u. Diom. (s. dazu L8 27ff.) Verh. zu Ag., allg.: £370ff. (Ag.s Lob); ATI 7 ff. 54ff. 87ff. (Ag. erwartet von ihm als erstem Rat; vgl. Ξ23, wo es auch umgekehrt TV. in der Notsituation zu Ag. treibt, u. £21 die Verwendung der Gestalt N.s im Trugtraum des Ag. (τόν ρα μάλιστα γερόντων τί9 Αγαμέμνων) Ν. bestimmt u. bestärkt Ag. beim Handeln (vgl. unten Igabb): £344ff. 434ff., /69ff. 96ff. handelt an Ag.s Stelle (vgl. L8 25ff.): //123ff. 325ff.; TV. hat die Initiative im /52-181 (mit u. gg. Diom. gg. Ag., für Einberufung des Rates, Versöhnung mit Ach., Auswahl der Gesandten u. ihre Vorbereitung auf ihre Mission), K203ff., Ξ 23 ff. gehört zu den Initiatoren des Krieges: Cypr. ap. Procl. 36 p. 31 Dav., 77767ff., //125ff. vermittelt bei Konflikten, die Einheit u. Kriegsziel der Gr. bedrohen: zw. Ag. u. Ach., s. bes. A 254-258; zw. Diom. u. Ag., /52ff., vgl. bes. V. 63f. TV. zum Kriegsziel u. zur gemeins. übernommenen Verpflichtg.: £339ff., 354-6 hält auf die Ehre der Gr.: //124 (= A 254)ff. allg. Sorge u. Teilnahme am Schicksal der Gr.: K96.
358 ff., Ξ1 ff., γ 103 ff. Igo aa ßß Alterserfahrung, -klugheit u. Alterstragik Voraussetzung für seine Rolle als der Ratgeber der Gr. ist seine, im Laufe eines langen Lebens (s.o. 1 c) erworbene Erfahrung u. Klugheit (μήτις Ψ 313ff.), aus der er seinen Anspruch ableitet, gehört zu werden (A 259, Δ 323, /57. 60; zur Verpflichtung älterer ggüber jüngeren, sie zu beraten s. allg. Λ786ff., vgl. Fl 50 ff.): /244ff. (περίοιδε δίκας ήδέ φρόνιν άλλων' 1 τρίς γάρ δή μιν φασίν άνάξασδαι γένε9 άνδρών, das folgende άδάνατος ίνδάλλεται geht viell. auch auf das Wissen); ω51 (παλαιά τε πολλά τε είδώς), vgl. Δ 310; £555 (Ν besser als Menestheus beim Aufstellen der Pferdegespanne u. Truppen: γάρ προγενέστερος ήεν). Allerd. handelt es sich nicht schlechthin um Alterserfahrung (man hörte auch schon auf den jungen TV. A273), sondern um die Erfahrung eines durch viele Heldentaten ausgewiesenen Kämpfers (s.o. 1 c) u. Herrschers (s. £591 ff., vgl. oben 1 b; άνάξασδαι /245, meint das viell.; Diom. begründet seinen Anspruch, auch als jüngerer im Rat gehört zu werden, mit seiner Herkunft: die ererbte u. tradierte Erfahrung der Herren, der άγαδοί), u. nicht zuletzt des letzten Angehörigen einer früheren, der jetztigen weit überlegenen, Generation: A 260ff.; A 308ff. (TV. beruft sich für seine Anweisungen auf die πρό- τεροι). Ermöglicht auch das Alter TV, seine herausragende Rolle als Ratgeber zu spielen, zwingt es ihn andererseits als Krieger u. Heerführer in eine untergeordnete Position: er kann nur (daher öfter auf seine Jugendtaten als Vorbild verweisend) raten u. antreiben: A 321 ff. (νΰν ...με γήρας ίκάνει1 άλλά καί ώς ίππεΰσι μετέσσομαι ήδέ κελεύσω 1 βουλή καί μύδοισΐ’ τό γάρ γέρας έστι γερόντων), er beteiligt sich im Rahmen seiner Möglichkeiten am Kampf u. bleibt nicht im Lager, Ä?548f. - A313ff. 322ff.; //132ff.; 08Off. 102f.; Λ 668ff.; K78f.; 0659ff.; P382f., Ψ621 ff. 643ff. (keine Teilnahme am Wettkampf) 1 g α aa γγ besondere Formen der (Alters-)klugheit N.s neben der Fähigkeit, (kritische) Situationen u. Entwicklungen zu erfassen u. sie zu bewältigen (s.u.
1 gß), vor allem Menschenkenntnis u. Diplomatie (1) u. taktisch-strategische Qualitäten (2) 1) vgl. hierzu /244 (περίοιδε δίκας ήδέ φρόνιν άλλων). — Α 275ff. die scheinbare Neutralität beim Versuch, zwischen Ach. u. Ag. zu vermitteln, die in den vorsichtig ausgewogenen Vorschlägen zum Ausdruck kommt, deren wirkliche Intention in der Selbstinterpretation /105ff. offenbar wird; hier u. auch £344 (ώς πριν), /69ff. (die Verlagerung der für Ag. peinlichen Diskussion aus der Heeresversammlung in die βουλή) 96 ff. die Rücksichtnahme auf das Prestige u. die Empfindlichkeiten des Ag., seine Fähigkeit, ihm die Wahrheit zu sagen u. ihn trotzdem in seinem Sinne u. im allg. Interesse zu lenken; dies wird bes. deutl. in der Gegenüberstellung mit Diom. (/31—78) u. in der Behandlung des Diom. selbst (/53-59; β 139-156) 2) taktisch-strategische Fähigkeiten auch hier spielt die Berücksichtigung menschlicher Eigenschaften eine wesentliche Rolle: £362ff. 555; A 293—310, bes. 297ff. u. 310 (πάλαι πολέμων έί> είδώς) ; Z61ff.; 7/334ff., A796ff., K204ff., Z60ff. Igaaaöö Redebegabung neben der weithin hörbaren helltönenden 339
340


Νέστωρ
Νέστωρ
Stimme (λιγύς άγορητής 4 248), vor allem seine Fähigkeit, durch die Richtigkeit u. Angemessenheit des Inhalts u. die gewinnende Form zu überreden bzw. zu überzeugen u. Frieden zwischen verfeindeten Parteien zu stiften (τοΰ άπό γλώσσης μέλιτος γλυκέων ρέεν αύδή 4 249 ~ Th. 83, vgl. 88 ff. u. Bd. II Sp. 1298,48 ff. zu Καλλιόπη). N.s Reden sind nicht selten breiter angelegt, was aber nicht nur für ihn allein charakteristisch, u. i.d.R. funktionell gerechtfertigt, ist (vgl. etwa die Rede des Phoinix /434—605); das gilt auch überw. für die häufigeren, zumeist aber gar nicht so langen, Rückgriffe auf seine früheren Taten (4 260-273, /7132-160, 4 670-762, Ψ 629—650). Die Reden sollen ihn also allenfalls zusätzlich als liebenswürdig-eitlen redseligen Alten charakterisieren (so evt. πάντ9 αίνον ¥'652?); auf der anderen Seite sind seine Beiträge i.d.R. von angemessener Kürze (z.B. ΒΊ9—83. 337—368. 434—440; vgl. 4 318—325, wo er von sich u. seiner Vergangenheit spricht) Igabb seine Rolle als der Ratgeber der Gr. zu seiner Rolle im 4, / u. 4 s.o. 1 g Vorbem. Allg.: B370ff. (Ag.: „άγορή νικμς νιας Αχαιών. 1 αϊ γάρ ... 1 τοιοΰτοι δέκα μοι συμφράδμονες είεν“ fiele Troja bald), Η 325 — /94 (ού και πρόσδεν άρίστη φαίνετο βουλή), vgl. / 104f., 4 627 (Ν. bekam aus der Beute Hekamede οϋνεκα βουλή άριστεύεσκεν), Λ 512 (nur Ν. u. Od. im Rat besser als Neoptolemos); B53 ff. findet die βουλή bei N.s Schiff statt; N. spielt bei allen Heeresversammlungen (mit Ausnahme von T40ff.) u. Ältestenberatungen (mit Ausnahme der Abschlußberatung nach Ach.s Absage /669ff.) oder ähnlichen Treffen der Geronten während des Kampfes zumeist eine wesentliche, mit wenigen Ausnahmen (4 245 ff., wo sein Vermittlungsversuch scheitert; S27ff., wo Diom. das letzte Wort hat) die entscheidende Rolle N.s Auftreten in der Heeresversamm- lung: 4245ff.; B336ff. (Schlußwort in der Peira, Aufforderung, das Heer — nach Phylen geordnet — aufzustellen, vgl. 499ff.; Lob Ag.s 370ff.), /52ff. (befürwortet, die Agora aufzuheben u. die entscheidende Beratung auf den Ältestenrat zu übertragen); während Ag. i.d.R. die Heeresversammlung einberuft (im 4 u. 7 ist es Ach.), eröffnet N. nicht selten den Ältestenrat bzw. Beratungen der Ältesten während des Kampfes (£419—441, Ag. soll nach Opfermahl u. Gebet das Heer aufstellen, ούδ9 άπίδησεν 441); //327 ff.—343 ff. (Waffenstillstand, Tote bestatten; Mauerbau) πάντες έπήνησαν βασιλήες 344; /93ff. (ό γέρων πάμπρωτος ύφαίνειν ήρχετο μήτιν — formal lädt Ag. ein, 89 ff., doch vgl. 69 ff; N. rät Ag., sich mit Ach. zu versöhnen); ÄT202ff. (Kundschafter aussenden) außerhalb von άγορή u. βουλή'. 4 301 ff, vgl. 322, Z66ff, 0139ff, X18ff. 54ff, 4 656 (zu Patr.), S27ff, bes. 62 (von Diom. V. 128 aufgegriffen u. weitergeführt), P 282, ¥'304ff; ferner /18. 244. 313ff; Λ512; Cypr. ap. Procl. Chr. 34ff. p. 31 Dav., II. parv. fr. 2 p. 53 Dav. 1 g ß Charakter wenn N. geleg., bei aller positiven Einschätzung seiner „gütigen, liebenswürdigen“ Gestalt, als ein ein wenig redseliger, nicht selten auf sich u. seine Heldenvergangenheit zurückkommender u. dabei wohl auch behaglich aufschneidender, „alter Zecher“ (Schiller) charakterisiert wird (s. L16 m. Lit.), so ist das allenfalls mit einer unglücklichen Vbd. seiner Rolle als gastfreundlicher Erzähler in der Odyssee (sowie einer Fehlinterpretation von 4 618—803, s. Schadewaldt, Iliasstudien 18f.) einers. u. anderers. seinen anscheinend ruhmredigen u. angebl. langen Selbstdarstellungen in der II. zu erklären. Beides hat aber seine Funktion im jeweiligen Werk; so miteinander verbunden widersprechen sie dem eigentlichen Charakter N.s: Abgesehen von seiner körperlichen Schwäche fehlen N. alle greisenhaften Züge (vgl. L16 25—28): betont wird sein jugendlicher δυμός (4 313ff), seine Härte gg. sich selbst (K 79 ού ... έπέτρεπε γηραϊ, vgl. V. 164ff). Wo es um die Sache geht, ist der sonst so freundliche u. verbindliche Nestor von großer Entschieden- u. Entschlossenheit sowie Härte (4 276-284, £337ff. 345ff. 354ff. 434ff; //124ff. 161 [ώς· κεσσ9 ό γέρων], /105ff., K114ff, Ξ1 ff. [πίνοντά περ] u.a.), wobei er nb. der Kunst der langen Rede auch die der kurzen beherrscht (vgl. oben 1 aaaöö). Alle diese Züge sind in der Odyssee nicht erforderlich, wo er sein Alter zuhause in wohl4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
verdienter Ruhe, in Reichtum u. im Kreise der Seinen (<5210: λιπαρώς γηρασκέμεν) genießt, u. seine großzügige Gastfreundlichkeit (vgl. /355) u. seine väterliche Güte ggüber dem jungen Gast (pllOf.) uneingeschränkt zur Geltung kommen kann — sein heftiger, leidenschaftlicher Charakter übrigens auch bei der Erfüllung seiner Pflichten als Gastgeber (o 209 ff. 214)
2 Handlg. 2 a vor dem Troj. Krieg zu den mutmaßlichen Quellen u. allg. s.o. Auffallend sein Fehlen in den sonstigen großen Sagen (kreisen): Kampf um Theben, Argonautenzug (immerhin Jasons Vetter), Kalydonischer Eber (u., abgesehen von 4 260 ff. sowie Troja, die Beschränkung auf Pylos) 2 a α in Pylos u. in seiner Nachbarschaft N. entgeht dem Tod durch Her., 4 692L; nach Hes.fr. 34, 35,7 f., weil er bei den Gerenem/in Gerenos war (Γερήνιος ίππότα -ωρ * ξεΐνος έων ... παρ9 ίπποδάμοισι Γερηνοϊς) Ν. stellt das Ansehen u. die Macht von Pylos im Kampf gg. die Eleer wieder her: führt einen Beutezug an u. tötet Itymoneus 4 672 (V. 683f. betont seine Jugend u. Freude des alten Vaters); nimmt gg. den Willen des V.s (717ff.) am folgenden Kampf bei Thryon am Alpheios teil, tötet den Mulios, den Schwiegersohn des Augeias (738ff), besiegt die noch nicht herangewachsenen (παΐδε) Molionen, die nur ihr Vater Pos. rettet (750ff.), u. verfolgt die Eleer bis Buprasion; Ath. bewirkt den Abbruch (758 f.), πάντες δ9 εύχετόωντο δεών Διί -ορί τ9 άνδρών (761) später nimmt Ν. an den Leichenspielen für Amarynkeus in Buprasion teil, wo er in allen Sparten siegt, nur im Wagenrennen den nun erwachsenen Molionen unterliegt (*7630—42) Besiegt die Arkader bei Pheiai, tötet ihren Vorkämpfer Ereuthalion, /7133—156 (δώκεν δέ μοι εύχος Άδήνη 154) 2a β aijßerhalb der Peloponnes N. nimmt (4 260—274) zus. mit Peirithoos, Theseus u.a., von ihnen selber gerufen (270: τηλόδεν έξ άπίης γαίης, καλέσαντο γάρ αύτοί), am Kampf gg. die Kentauren teil; obwohl gewaltiger als alle späteren Menschen, hörten sie auf N.s Rat (273). Sisyphos zeigt N. nicht das Grab des Neleus bei Korinth, Eum. fr. 6 p. 99 Dav. 2 b im Troj. Krieg 2 b α vor der Iliashandlung Men. wendet sich an N. als ersten gleich nach seinem Bruder um Rat; N. tröstet ihn mit der Erzählung ähnlicher Fälle, Cypr. ap. Procl. Chr. 34—39 p. 31 Dav. N. beteiligt sich am Aufgebot der gr. Fürsten; wirbt zus. mit Od. bei Peleus u. Menoitios um die Teilnahme von Ach. u. Patr., 4 765ff, vgl. //125ff. Ereignisse in Aulis aus seiner Sicht: B350—353 erhielt aus der Beute anläßlich der Eroberung von Tenedos Hekamede, die Tochter des Arsinoos (Erfindung des Iliasdichters?, s. L12 161 ff.) 4 624ff. (οϋνεκα βουλή άριστεύεσκεν άπάντων 621) 2b β in der Il.-handlung zu seiner Funktion vgl. B Vorbem. u. s. 1 g Schwerpunkte für die Il.-handlg. (oft verbunden mit Rückgriffen auf seine früheren Taten) 4: Vermittlungsversuch zw. Ach. u. Ag., B\ Bestärkung Ag.s, H'. Rat zum Mauerbau, /: rät Ag. zur Wie- dergutmachg., Presbeia; Phoinix, 4: Anstoß zur Patroklie u. somit zur Wende; damit ist seine Funktion erfüllt u. er tritt zurück (symbolhaft: im Rat ZllOff. gibt Idom. den Ausschlag) die Gesänge im einzelnen: 4 247—284: N. 247—252 vorgestellt (ήδυεπής λιγύς άγορήτης; sein Alter, 3 Generationen), unternimmt äußerst diplomatisch (vgl. /108 ff. mit dem, was er im A sagt; Begründung der Berechtigung seines Eingreifens mit seiner Vergangenheit, Stellung unter den früheren Helden), aber vergeblich den Versuch, zw. Ag. u. Ach. zu vermitteln u. sie wieder auf die gemeinsame Sache zu verpflichten (Ag.: „du hast ja so recht, aber ..." 286, Ach. geht danach überhaupt nicht mehr auf N. ein) B76—84. 336-368 (vgl. 370ff). 433-440: N. bestärkt Ag. im Ältestenrat, seinem Traum zu vertrauen (erliegt also auch dem Zeus- trug); nach dem Scheitern der Peira drängt er in Heeresversammlung u. βουλή zu sofortigem Handeln, droht Zögernden u. gibt den Rat, das Heer κατά φΰλα (362) aufzustellen (> Schiffskatalog) £601, 4 293-325: N. führt die Pylier u. stellt sie für den Kampf auf (Wortwechsel mit Ag.) Z66-72: treibt Gr. an, nicht Beute zu machen, sondern Tr. zu verfolgen H 123-161: Paränese (sein Zweikampf mit Ereuthalion), als die
341
342


Νέστωρ
Gr. sich scheuen, Hektors Herausforderung anzunehmen (161: ώς νείκεσσ* ό γέρων οϊ δ* εννέα πάντες άνέσταν) 170—181: schlägt Losentscheidung vor u. führt sie durch 325—343: gibt den Rat, einen Waffenstillstand zu schließen, um die Toten bestatten zu können u. Mauer u. Graben um das Heerlager zu ziehen Θ80 ff.: N. von Diom. aus höchster Not gerettet, vgl. unten 2by /51-78. 93-113. 162-172. 179-181: initiiert die Gesandschaft an Ach.; korrigiert geschickt Diom., der Ag. vor dem Heer heftig getadelt hatte, schlägt Beratung im kleinen Kreis (βουλή) vor, bringt dort Ag., dessen königliches Ehrgefühl er sorgfältig schont, dazu, seine Schuld einzugestehen u. Ach. ein großzügiges Versöhnungsangebot zu machen, u. wählt die Personen für die Gesandschaft (Od., Aias u. bes. Phoinix, in gewisser Weise als Stellvertreter für sich selbst., s. L28) aus, die er noch gesondert berät (179ff.) XI8. 54. 73-130. 131-176. 180-193. 203-217. (220). 532-539. 543- 553. (555): Ag. schlaflos u. in Sorge wendet sich an TV., sie wecken zusammen für eine Beratung andere Helden, TV. spez. Od. u. Diom., mit denen zusammen sie die Wachen inspizieren. TV. schlägt die Aussendung von Kundschaftern vor. Λ 501-520. 596-599. 611. 618-803: kämpft nb. Idom. auf dem linken Flügel, wo Hektor die Tr. führt; bringt den verwundeten Machaon ins Lager zurück u. versorgt u. bewirtet ihn in seinem Zelt; Patr., der sich im Auftrag Ach.s nach Machaon erkundigt, fordert er auf, Ach. umzustimmen bzw. vorerst an dessen Stelle zu kämpfen; Paränese (seine Taten im Kampf gg. die Eleer; Menoitios* Mahnungen an Patr.) ΞΙ-63. (134): erkennt die verzweifelte Lage, regt Beratung der verwundeten Könige an; hier gibt nicht mehr er, sondern, angesichts der Kampfsituation, der junge Diom. den entscheidenden Rat (128 ff.); in gewisser Weise Umkehrung des Verhältnisses von /53 ff. 0370—8: Gebet an Zeus in höchster Not, das er erhört (377f. έκτυπε ... 1 άράων άίων Νηλτμάδαο γέροντος) 659—677: fleht die Griechen bei ihren Eltern, Frauen u. Kindern an standzuhalten; ihn unterstützt dabei Ath. (668f.) 7*311 f.: TV. u. die anderen Führer trösten Ach.
304—350: berät seinen Sohn Antil., wie er im Wagenrennen trotz schlechterer Pferde gewinnen kann (μήτι 315 ff.) 616—652: Ehrenpreis für N. u. seine Dankrede 2by nach der Il.-handlg. Aith. ap. Procl. Chr. 14ff. p.47 Dav., vgl. γ Ulf., <5187ff.: N.s Sohn Antil. fällt im Kampf gg. Memnon (als er seinem Vater helfen will, Pi. Py. 6,29ff.), zum Verh. zu 080ff. s. L28 393ff. m. Lit. Il.Parv.fr. 2A p. 53 Dav.: im Streit um die Waffen des Ach. zw. Aias u. Od. gibt N. den entscheidenden Rat ω 50—57: verhindert eine Panik unter den Gr., als Thetis u. die Nereiden zur Leiche Ach.s kommen γ 153-185 (vgl. Nosti ap. Procl. Chr. 7 ff. p. 67 Dav.): die eine Hälfte bleibt Ag. zuliebe noch, ήμίσεες δ* άναβάντες έλαύνο- μεν (157, sc. TV., Od., Diom. u. Men.), in Tenedos έρέξαμεν ιράθεοΐσιν (159); Trennung von Od. (162ff.), αύτάρ έγώ ... φεϋγον (165f.), so auch Diom. u. Men.; Rat in Lesbos, Weiterfahrt an Euboia vorbei, Opfer in Geraistos, am 4. Tag Ankunft des Diom. in Argos, dann die N.s in Pylos — ohne Kenntnis vom Schicksal der übrigen /276ff.: TV. u. Men. fuhren aus Troja gemeins. bis zum Kap Sunion, wo Men. aufgehalten wurde 2 b δ in der Odyssee (zur Funktion s.o. B LVorbem.j u. u u zu 1g) empfängt, informiert u. berät Tel., schickt ihn zu Men. u. gibt ihm seinen Sohn Peisistratos mit auf den Weg (/1-485) α284: Ath.-Mentes rät Tel., sich bei TV. u. Men. nach dem Schicksal des Vaters zu erkundigen /4—11 (—385): N., seine Söhne u. die Pylier feiern gerade, als Tel. ankommt, bei Sonnenaufgang ein großes Opfermahl für ihren Stammesgott Pos. (s.o. 1 ea) /30-74: Empfang durch die Söhne, spez. Peisistratos, Aufforderg., am Mahl teilzunehmen u. zu Pos. zu beten (30—66), danach erkundigt sich TV. selbst nach Namen u. Begehren (67-74) /75-200: Tel. nennt beides, geht dabei auf die Leiden der Gr. vor Troja u. spez. auf N.s Verhältnis zu Od. ein; N. greift das auf, spricht vom Tode vieler Edler, u.a. seines Sohnes Antil. (vgl. <5186ff.), über Od. u. seine Nähe zu ihm (127ff.: s.o. 1 fγ). Bei der Heimfahrt habe er ihn wie auch andere aus den Augen verloren (130ff., bes. 159ff., die Trennung von Od. in 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νευρή
Tenedos; 184f. ώς ήλθον ... άπευθής, ούδέ τι οίδα κείνων, οϊ τ’ έσάωθεν Αχαιών οϊ τ’ άπόλοντο); von einigen erfuhr er es nach seiner Heimkehr, u.a. von Ag. (193ff.) /201—224: Tel.s Klage über sein u. seines V.s Unglück veranlaßt TV. zu der Frage, ob er sich dem Zwang der Freier freiwillig füge, oder weil das Volk ihn — έπισπόμενοι θεού όμφή — hasse (214f.), u. wünscht ihm die gleiche Gunst Ath.s, die schon Od. genossen habe /243—328: Tel.s Frage nach dem Schicksal Ag.s (wo war Men.? 249), führt nach einem Bericht darüber zu den Irrfahrten des Men. u. zum Rat, zu ihm zu gehen, da er am weitesten u. längsten unterwegs gewesen, am ehesten etwas über Od. wissen könnte; TV. bietet Wagen u. Pferde an u. rät ihm, nicht zu lange Ithaka fern zu bleiben /329—385: da schon später Abend, Einladg. in den Palast, Ath. lehnt für sich ab, u. TV. erkennt sie an ihrem Abgang (φήνη είδομένη 372), Seligpreisung des Tel., u. Gebet an Ath. für sich u. die Seinen (380f.), verspricht, ihr eine jungfräuliche Kuh mit vergoldeten Hörnern zu opfern., Ath. erhört ihn (385) /386—403: TV. führt den Gast in den Palast, wo sie trinken u. Ath. Trankopfer bringen (ό γέρων κρητήρα κεράσσατο, πολλά δ* Αθήνη 1 εύχετ* άποσπένδων 393f.); dann geleitet TV. seinen Gast zum Bett /404—485: TV. empfängt am Morgen seine Söhne u. Tel. auf den ‘weißen Steinen’ (auf denen schon sein Vater Neleus zu sitzen pflegte) σκή- πτρον έχων (412). Er bringt das versprochene Opfer für Ath., danach erneutes Essen u. Verabschiedg. des Tel. u. Peisistratos nach Sparta 6191—209: Peisistratos sagt, TV. habe gesagt, Men. sei περί ... βροτών πεπνυμένον u. benutzt das, um taktvoll einen Tadel bzw. eine Bitte zu äußern; Men. lobt seine Besonnenheit: an ihr sei Zeus’ Segen für TV. u. seine Kinder zu erkennen δ 204 ff., s.o. 1 e o 150—153: Grüße des Men. an TV. o 199—201. 209—214: Tel., der eilt, meidet Pylos u. N.s Gastfreundschaft; Peisistratos gibt ihm recht (έκείνου θυμός ύπέρβιος, ού σε μεθήσεί) ρ 109—117: Bericht des Tel. von seinem Besuch bei TV.
D 6598a (παρά -ορι δίω) B. Mader
νευρή [15', 7°, 2Η] Ε ΙΕ wd. *sneh\-ur-; see Ρ. Tedesco, Μνήμης χάριν II 182—187 and Szemerenyi, Lat. Wortschatz 63 w. n.101
F -ή L ~ήζ 5, gen. -ήφι(ν) 6, -ή 2, -ήφιν 1, -ήν 9 Μ 1 [1-] -ήν (τ’) ^έντανύσαιΛ/ειν διοϊστεΰσαι/σειν τε σιδήρου τ587 / φ9Ί = 127; -ήν L , ω 171; -ήν Δ 123, 0469 -ή Δ 125; ίώ άπό -ής Λ 476. 664, Sc. 409; 6’ έπί -ή Δ 118, 0324; -ήν 0328 [-1] -ήν 0463 [-5] -ήν <ρ419 [±χ ] -ής ^>410, Hes.fr. 33a,36 suppl. 2 [--«] άλλον όϊστόν άπό -ήφιν ϊαλλεν 0300. 309; ^άπό -ήφιΛν όϊστώ TV585, Φ 113; L j 6’ όϊστοί 0313; L /7773; έπί -ήφιν όϊστόν λ 607 on lengthening before ν. see Chantraine, Gr.h. 1176
B bow-string, bow-strings were made of diff. materials, while the Homerie v. was of (composited) cattle-tendon (νεύρα βόεια Δ 122), descr. as έϋστρεφέα and νεόστροφον (qq.v., well- and newly-twisted 0463. 469, cf. φ408 and στρεπτής Hes.fr. 33a,36 below); see sch. bT 4122 Erbse, Eust. 421,20; 452,12; 1025,34; Reichel, Hom. Waffen 114, H. Bennet, Die Waffen des Alten Orients, Leipzig 1926, repr. 1977, 149 („Sehnenmasse“), cf. Lorimer, Monuments 293; Miltner RE VI A 1847—53; more Information eventually from Arch. Hom. E Teil 3; cf. Richter, Arch. Hom. H 59 (w. Eust., Miltner). The v. was attached to the bow by tying one end (ένέδησα 0469) and slipping the other end (έντανύειν, cf. Bonnet 143). See βιός 1 stringing bow: τ587 έλεύσεται ένθάδ* Όδυσσεύς, ' πριν τούτους τόδε τόξον έύξοον άμφαφόωντας 1 -ήν τ' έν- τανύσαι διοϊστεύσαί τε σιδήρου = ω 171'n <ρ!27 τρις μέν μιν πελέμιξεν έρύσσασθαι μενεαίνων, ' τρις δέ μεθήκε βίης, έπιελπόμενος τό γε θυμω 1 -ήν έντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου. 1 καί νύ κε δή ρ* έτάνυσσε βίη τό τέταρτον άνέλκων, άλλ* Όδυσεύς άνένευε =» 97 410 ώς ότ* άνήρ φόρμιγγας έπιστάμενος καί άοιδής ' ρηϊδίως έτάνυσσε νέω περί κόλλοπι χορδήν, ’ άψας άμφοτέρωθεν έϋστρεφές έντερον οίός, ’ ώς άρ* άτερ σπουδής τάνυσεν μέγα τόζον Όδυσσεύς. ' δεξιτερή δ* άρα χειρί λαβών πειρήσατο -ής' '
343
344


νευρή
ή δ' ύπό καλόν άεισε, χελιδόνι είκέλη αύδήν See also Hes. fr. in 2 2 arrow fitted on string Δ 118 αιψα L<5’ έπι -ήΛ
κατεκόσμει πικρόν όϊστόν 0324 φαρέτρης έξείλετο πικρόν όϊστόν, 1 δήκε L d λ607 (Her.) γυμνόν τόξον έχων και έπί -ήφιν όϊστόν, ' δεινόν παπταίνων, αίεί βαλέοντι έοικώς Hes. fr. 33a,36 suppl. ]μένος τάνυσεν χείρε[σσι φίληισι] ' [τόξον, καί τα]χύν ιόν έπί στρεπτής [ ... -ής] (στρεπτήι σ[χέδε -ήι] West), see also 1 above 3 drawing bow: Δ 123 έλκε δ' όμού γλυφίδας τεΛ λαβών καί νεύρα βόεια- ' -ήν μέν μαζω πέλασεν, τόξω δέ σίδηρον ρ419 (όϊστόν) τόν ρ' έπί πήχει έλών έλκεν -ήν L Λ 4 broken while drawn: 0 328 βάλεν λίδω όκριόεντι, ' ρήξε δέ οί -ήν' νάρκησε δέ χειρ έπί καρπώ 0463 ευχος άπηύρα (Zeus), ' δς οί έϋστρε- φέα -ήν έν άμύμονι τόξω 1 ρήξ' έπί τώ έρύοντι 469 (δαίμων) δ τέ μοι βιόν έκβαλε χειρός, ' -ήν δ' έξέρρηξε νεόστροφον, ήν ένέδησα 1 πρώϊον, δφρ' άνέχοιτο δαμά δρωσκοντας όϊστούς, cf. Δ 125, 0313, 77773 in 5 below 5 propelling arrow Δ 125 αύτάρ έπεί δή κυκλοτερές μέγα τόξον έτεινε, ' λίγξε βιός, -ή δέ μέγ' ϊαχεν, άλτο δ' όϊστός, cf. Ο 469 above 0300 ή ρα, καί άλλον όϊστόν άπό -ήφιν ίαλλεν 1 Έκτορος άντικρύ ac 309 Λ 476 έλαφον κεραόν βεβλημένον, δν τ' έβαλ' άνήρ 1 μώ άπό -ήςΛ 664 τούτον δ' άλλον έγώ νέον ήγαγον έκ πολέμοιο 1 L d βεβλημένον Sc. 409 (like vultures fighting over a goat or doe) πίονος, ήν τ' έδάμασσε βαλών αίζήιος άνήρ 1 L Λ, αύτός δ' άπαλήσεται άλλη ' χοίρου άιδρις έων Ν535 ό μέν έγχεϊ όξυόεντι 1 ϊετ' άκον- τίσσαι, ό δ' ^άπό -ήφιΔν όϊστώ 0313 ώρτο δ' άϋτή 1 όξεϊ' άμφοτέρωδεν, L δ' όιστοί 1 δρώσκον, cf. 0469 in 4 above Π773 πολλά δέ Κεβριόνην άμφ' οξέα δούρα πεπήγει 1 ιοί τε πτερόεντες u d δορόντες Φ113 όππότε τις καί έμεΐο Άρη έκ δυμόν έληται, 1 ή δ γε δουρί βαλών ή L Δν όϊστώ 6 sound made by ν.: See φ410 in 1 above and Δ 125 in 5
D Mer. (= Suppl. Hell. 903A) fr. 1,2, fr. 2,2 W. Beck
νεϋρον [3‘, 1H] E see νευρή B tendon. - Wdfld.: see ϊς II 1 of cattle: bow-string: Δ122 έλκε δ' όμού γλυφίδας τε λαβών καί -α βόεια’ 1 νευρήν μέν μαζω πέλασεν, τόξω δέ σίδηρον, see νευρή Β introd. securing arrow- head: Δ 151 ρίγησεν δέ καί αύτός άρηίφιλος Μενέλαος. '
ώς δέ ϊδεν -όν τε καί όγκους έκτος έόντας, ' άψορρόν οί δυμός ένί στήδεσσιν άγέρδη (other animal source possible). for stitching: Op. 544 όπότ' αν κρύος ώριον έλδη, 1 δέρματα συρράπτειν -ω βοός, δφρ' έπί νώτω ' ύετού άμφιβάλη άλέην 2 human: /7316 έφδη όρεξάμενος πρυμνόν σκέλος, ένδα πάχιστος 1 μυών άνδρώπου πέλεται' περί δ' έγχεος αιχμή * -α διεσχίσδη’ τόν δέ σκότος δσσε κάλυψε W. Beck
νευστάζω [1·, 3°] Ε Erw. von νεύω mit sek. -ευ-Νο- kalismus statt νυστάζω; lezteres unhom. i.S.v. 'mit dem Kopf wackeln’ (vgl. σ154 in B) > 'einnicken’ > 'schlummern* M [1-i] -ων κόρυδι / L κεφαλής K162, σ154 [---] -ων u j σ240; όφρύσι -ων μ 194
Β nicken, nur im Ptz. der Begleithandlg. -ων, durch Dat. bestimmt, meist unwillentl., nicht (wie νεύω, s.d.) bei Entscheid^; drohend, imponierend vom Angreifer: K162 (Αίν.) άπειλήσας έβεβήκει ' -ων νκόρυδιΛ βριαρή (κόρυδα/ος βριαρην/ής w.ll.), vgl.(X314) L j δ' έπένευε, (Γ337+) λόφος ένευεν (s.d. ΒΙΙ2; II) nachdenkl., besorgt nach Warnung: σ154 (βή, Amphin.) τετιημένος ήτορ, ' -ων κεφαλή (κεφαλήν ν.1.), δή γάρ κακόν δσσετο δυμώ k.o. geschlagen, ohne Selbstkontrolle wackelnd, pendelnd'. σ240 (Tel.: „wenn doch die Freier νεύοιεν [s.d. Bll] κεφαλάς δεδμημένοι, λελύτο δέ γυΐα, ώς νΰν Ίρος) ήσται -ων κεφαλή (κεφαλήν vulg.), μεδύοντι έοικώς^ als mimisches Zeichen der Aufford.: μ 194 (Sirenenabenteuer) λύσαί τ' έκέλευον εταίρους (deren Ohren m. Wachs verschlossen waren), 1 ^όφρύσι Α -ων, vgl. νεύω (BI 2; II2: zu L J H. W. Nordheider
νεύω [31', 14°, 1H, 13h] E Wz. *neü(s)- ererbt, verw. m. lat. -nuo, numen; s. νευστάζω u. jetzt Fritz, HSF, 108/2, 1995, zu άνευ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νεύω
F Präs.st. -οιεν 2, -ον 1, -εν 5, άν/έπέ-ε 3/1, κατα-ων 1, -οντα/ όντων 1/2; Fut. -σω 1, κατα-σομαι 1; Aor. έπ/κατέ- σα 1/2, κατέ-σας 2, -σε(ν)/νεύσ' 10/2, άν/έπ/κατέ-σε(ν) 2/3/11, άνέ-σ' 1, -σαν 1, κατα-σω/ σον/ σαι 1/1/2, Ptz. -σας 1, καννεύσας 1 (s. in ΒΙΙ 3)
Μ 1 Stamm im longum la [1] -σ’ /223, ρ330 lb [!«] -σε δέ οΛ 0246, h. Cer. 445 s 463 suppl.; -σαν h. 7,9 [1-] -σεν h. Merc. 395; -σω π283 [-«] έπ' ^όφρύσιΛ -σε(ν) π 164, φ431; ή δ' άνέ-σ' h. Cer. 207; κατα-σαι Α553, B35Q [-^] άνά <5’ L d -ον ι468; έπ' L d -σε Κρονίων / σιωπή Α528 = Ρ209 = h. 1,13 / /620 [ίχ] κεφαλή κατα- σω Α527; ύπόσχεο καί κατά-σον Α514 1 c [--^] (ή δ')
έπέ-σε / άνέ-ε καρήατι h. Cer. 169, X205; άνέ-ε φ129; κατέ- σα/σε(ν) h. Merc. 536 / ΑΓ393, h. Merc. 524; άν/έπέ-σε Π 252, h. Ven. 222 L±w] άνέ-ε Z311 [---] κόρυδι δ' έπέ-ε
Ύ314; έμώ* δ' έπέ-σα/σε κάρητι 075, h. Cer. 466; κατέ-σε Κρονίων / σιωπή 0175, ο463 [--* ] έ-εν Γ337 = Λ 42 - 0481 - /7138 - ^124; (πρώτον) ύπέστην / ύπέσχεο^ καί κατέ-σα/σας/σε(ν) Δ267 / 0374 = vl33ex / 2Μ12 s /19 == A/236ex = <56ex =» ω335βχ, 7V368, h. Merc. 521; άνέ-σε Π25ΰ Id [---] -οιεν κεφαλάς σ237; -όντων 7V133 =■ /7217 le [---] κεφαλή κατα-σομαι Α 524 2 Stamm in den brevia 2 a [-2] κρατί κατανεύων (κατανν. al.) ι 490; ό καννεύσας ο 464; κεφαλή -σας h. Merc. 519 2 b
[--ο] -οιεν Op. 473; κόρυδος -οντα Z47Q
Σχ sch. D Γ337: ένευεν' έσείετο, 0246: νεύσεν* ύπέσχετο. έσήμανε, B35Q u.ö.: κατανεύσαΐ' έπινεύσαι
L Zsilka, AAntHung 12, 1964, 32ff. (Tmesis), vgl. 13, 1965, 345; zur Körpersprache (καρήατι, όφρύσι u.ä.): Laser, Arch. Hom. S 19ff.; Lateiner, Nonverb. Beh. 77f. 144. 159; zum Nicken des Zeus: A.E. Havelock, Preface to Plato, Cambridge (Mass.) 1963, 68 (urspr. rechtsverbindl. Geste vor Zeugen); Schwabl, WSt 10, 1976, 22fT.; zu Z311: Leaf z.St.
B nicken: u. zwar (unwillentl., auch von Sachen:) wippen, schwanken, pendeln, wackeln, sich neigen; od. als Ausdrucksmittel menschl.r u. göttl.r Körpersprache (s. L), d.h. als Verständigungsmittel: (jem.m mit dem Kopf, den [hochgezogenen] Brauen zu) nicken, einen Wink geben, als verbindl., sichtbar bekräftigender 'besiegelnder’ (Rechts-)Gestus (s.L) bei einer (meist göttl.n) Willensentscheidung (meist ein vorhergehendes Sprechverb begleitend; wenn dieses gelegentlich fehlt, pars pro toto auch den ganzen Vorgang umfassend): svw. zusagen, geloben, garantieren (vgl. z.B. Geste des Handschlags δεξιαί, s.d. B3) u. dabei geleg. mit (Inf.+ ) Akk. Obj. > etw. (zu tun) versprechen od. mit A.c.I. > versprechen, dqß etw. geschehen wird (s.u.). — Gebr.: v. 0246 mit A.c.I. (s. 13); άνα- u. καταν. (s. III. 3) geleg. trans, (m. Akk. Obj. /7250; 0175, Λ/236, ω335), Übergänge h. Cer. 445* (wo Inf. zum A.c.I. ergänzbar), X393 (Inf. fut 4- Akk. Obj.), /7250. 252 (άνέ-σε [antith. zu έδωκε] m. Akk. Obj., dann mit A.c.I.); Adv./Präd. Adj.: έτήτυμον A 558, πρόφρων 0175 (in II 3); öfter m. bestimmendem Dat. καρήατι, κεφαλή (s.dd. Β 1 e. 9), όφρύσι; σιωπή; Op. 473 άδροσύνη; σ237 m. Akk. der Bzhg. κεφαλάς; weiteres s.u. in den einzelnen Vorbem. — Wortf.: νευστάζω; 'gewähren* δίδωμι (s. /7250 in III); 'zustimmen* (έπ)αινέω; 'geloben’ άπειλέω, εύχομαι, ύποδέχομαι, ύπίσχομαι, υφίσταμαι, δμνυμι (s.u. in II 3 im Kontext, z.T. in formelh. Wortpaaren), όνομαίνω; (zu III:) 'verweigern’ άπεΐπον, άναίνομαι, άρνέομαι, ούκ έάω (s.d. Β Wortf.), έπιφδονέω (λ 149), μεγαίρω; als Zeichen göttl.n Willens vgl. z.B. άστράπτων, σήματα φαίνων (B35Q in 113); ferner unwillentl. έπιπταίρω (ρ545 als gutes Omen)
I Simplex 1 unwillentl., z.T. von Sachen: nicken, wippen, schwanken, Präs.st.; vom bewegten Helmbusch (furchterregendes, steigerndes Imponierattr. des Kriegers), 5x in For- melv. in Rüstszene, Impf. m. adv. δεινόν (vgl. ^κόρυδι^ <5* έπέ-ε Ύ314 in II2, νευστάζων L , K162): Γ337 (Paris) κυνέην ... έδηκεν 1 ϊππουριν’ δεινόν δέ λόφος καδύπερδεν έ-εν - Λ 42 (Ag.) - 0481 (Teukros) - /7138 (Patr.) - χ 124 (Od.) danach (Angst auslösend): Z470 (Astyanax ταρβήσας) λόφον ίππιοχαίτην, 1 δεινόν άπ' άκροτάτης κόρυδος -οντα νοήσας von Köpfen der Kämpfer, die sich
345
346


νεύω
νεφέλη
auf u. ab, hin u. her, gegeneinander bewegen: 7V133 (Gedränge) ψαΰον <5* ίππόκομοι κόρυδες ... φάλοισι ' -όντων, ώς πυκνοί ... = 77217 von k.o. Geschlagenen, die mit den Köpfen (Akk. d. Bzhg.) pendeln, wackeln (Zeichen für Verlust der Selbstkontrolle): σ237 (Tel.: „ai οϋτω μνηστήρες) -οιεν κεφαλάς δεδμημένοι (λελΰτο δέ γυΐα έκάστου, ώς νϋν Ίρος ήσται νευστάζων [s.d.] κεφαλή“) von Ähren, die sich unter ihrem Gewicht zu Boden neigen (Fülle, Emtesegen): Op. 473 (εύδημοσύνη) ώδέ κεν άδροσύνη στάχυες -οιεν έραζε 12 als Verständigungsmittel: (jem.m zu)nicken, einen (vorher vereinbarten [π283, vgl. 7223] od. spontanen) Wink, ein Zeichen geben (vgl. Ύ205*, 7620+, i490+ in II1. 2. 3; όφρύσι νευστάζων μ 194); Aor., 1° Fut, 3x m. Dat. d. Pers., lh ές + Akk., 1° m. κεφαλή 1223 -σ* Αίας Φοινίκι' νόησε δέ δϊος Όδυσσεύς π283 (Od. zu Tel.:) ,,-σω μέν τοι έγώ κεφαλή, σύ δ9 έτι ... νοήσας (bring die Waffen der Freier weg“) ρ 330 (Tel. den Eum., ώκα δ9) -σ9 έπι oi καλέσας, m. erkl. Ptz. rief ihn mit einem Nicken zu sich h. 7,9 (Seeräuber den Dion.) ίδόντες ' -σαν ές άλλήλους 13 als Willenszeichen (des Zeus außer lh): nicken (d.h. äußerl, sichtbar = verbindlich seine Zustimmung bekunden, s. L), svw. ja sagen, zusagen, (vgl. II2. 3), Aor., 3x m. Dat. d. Pers., lh κεφαλή; Θ 246 m. A.C.I., h. Cer. 445+ Akk.Obj.; abs. (Bekräftigg. der Entscheidg.): h. Merc. 395 (Zeus stiftet Frieden zw. Ap. u. Hermes) -σεν δέ Κρονίδης, έπεπείδετο δ9 Ερμής m.
κεφαλή bei Eid (Ausdr. der Selbstverpflichtg., nicht mehr zu schaden): h. Merc. 519 (Ap. zu Hermes:) „άλλ9 εϊμοι τλαί- ης γε δεών μέγαν όρκον όμόσσαι, 1 ή κεφαλή -σας ή έπί Στυγός όβριμον ύδωρ“ (521 κατέ-σε, Hermes) mit A.c.I. zusagen, daß etw. geschieht: Θ246 (Ag. betet: ,,Ζεϋ μοι έπικρήηνον έέλδω^“, der όλοφύρατο) -σε δέ οί λαόν σόον έμμεναι (αίετόν ηκε) mit Akk. Obj. (Inf. ergänzbar): h. Cer. 445 (Zeus der Dem. ύπέδεκτο δέ τιμάς δωσέμεν) -σε δέ oi κούρην έτεος 1 την τριτάτην μέν μοίραν ύπό ζόφον (τάς δέ δύω παρά μητρί) a 463 suppl.
II Kompos. 1 άνα(-) eigtl. (hoch)nicken (d.h. den Kopf 'hoch- u. zurückwerfen’, lat. renuo, s. Schwyzer II 440) als Zeichen der Ablehng. (das noch heute in Griechenland üblich), svw. den Kopf schütteln, abwinken (antonym καταν. in II 3); 3x Aor., 4x Impf., abs. od. (je Ix 77250. 252) m. Akk.Obj. od. A.c.I., 2x m. Dat. d. Pers., dazu Ύ205 καρήατι, ι468 όφρύσι; > ablehnen, abschlagen (77250 trans.), sc. Götter die ErfÜllg. einer Bitte (Ορρ. δώκε), eine (Opfer)spende: 77250. 252 (Ach. betet, τοΰ δ9 έκλυε) Ζεύς. 1 τώ δ9 έτερον μέν έδωκε πατήρ, έτερον δ9 άνέ-σε (άνέ-ε ν.1.)· ' νηών μέν oi άπώσασδαι πόλεμον ' δώκε, σόον δ9 άνέ-σε (άνέ-ε ν.1.) μάχης έξαπονέεσδαι (sc. Patr.) Ζ311 (Troerinnen beten u. übergeben Peplos) ώς έφατ9 εύχομένη, άνέ-ε (άνέ- σε ν.1.) δέ Παλλάς Άδ., s. Leaf z.St. h. Cer. 207 (τή δέ [Dem.] δέπας Μετ. δίδου οίνου) ή δ9 άνέ-σ9. ού γάρ θεμιτόν oi έφασκε ' πίνειν οίνον abwinken als wortlose Willensübermittlung, jem.n abhalten, etw. zu tun (entspr. ούδ9 έα*, έσχεδεν)’. X2Q5 λαοϊσιν δ9 άνέ-ε καρήατι δϊος Άχ., ' ούδ9 έα ίέμεναι έπί Έκτορι φ 129 (Tel. hätte den Bogen gespannt) άλλ9 Όδ. άνέ-ε καί έσχεδεν ίέμενόν περ ζ468 (στενάχοντο) άλλ9 έγώ ούκ εϊων, άνά δ9 όφρύσι -ον έκάστω, ' κλαίειν, indem man die Brauen hochzieht (schweigend wegen des Kyklopen) Π2 έπ(-), Aor., nur Ύ314 Impf.; dazu nicken, jem.m (2x Dat. d. Pers.) zunicken, je 3x m. κάρη(α)τι, όφρύσι von Zeus als Zeichen der Gewährg. einer Bitte (vgl. 13, II 3 sowie ύπέστην, έκρήηνεν έέλδωρ) ; meist nach Sprechverb (das Gesagte sichtbar bekräftigend, 'besiegelnd’, A525 μέγιστον τέκμωρ): ΟΊ5 (Zeus: ,,Ach.s) τελευτηδήναι ιέέλδωρΛ. ' ώς οί ύπέστην πρώτον, έμώ δ9 έπεσα (ύπέ-σα ν.1.) κάρητι“ (ggüber Thetis) a h. Cer. 466« (έώ) h. Ven. 222 (Aphr.:) „τή δέ (Eos) Ζευς έπέ-σε και έκρήηνεν L / von Dem., die ihr Einverständnis signalisiert, das Angebot der Keleos-Töchter annimmt: h. Cer. 169 ή δ9 έπέ-σε καρήατι in Tmesis m. ^όφρύσι, (s. Kühner-Gerth I 533, vgl. z.B. μείδησεν L , h.Cer. 357f., sowie s.v. κάρη B1 e, [κατα]νεύσω* κεφαλή, s.d. B9; zur Körpersprache L), von Zeus: A528 (Zeus zu Thetis: „μέγιστον τέκμωρ, κεφαλή 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
κατα-σομαι, ούδ9 άτελεύτητον ό τί κεν κεφαλή κατα-σω“, s. II3) ή καί κυανέησιν ^έπ9 όφρύσι -σεΛ Κρονίων (χαϊται έπερρώσαντο, έλέλιξεν 'Ολυμπον, vgl. Ύ314 [s.u.] περισσει- οντο έδειραι) = Ρ209 = h. 1,13 (έκέλευσε καρήατι) jem.m einen Wink geben, als wortlose (1* m. σιωπή) Aufford. (1* + Inf.; vgl. 12, Ύ205\ z490+ in III. 3; όφρύσι νευστάζων μ 194): 7620 (Ach. lädt Phoenix ein) ή καί Πατρόκλω ό γ9 L j σιωπή 1 Φοινίκι στορέσαι λέχος ^431 (Od. iron. zu Tel.: ,,δόρπον für die Freier“) ή καί L (worauf Tel. sich bewaffnet) π 164 ή δ9 άρ9 (Ath.) L , νόησε δέ (Όδ., έκ δ9 ήλδεν) unwillentl.: vom angreifenden Krieger nickte dazu mit dem Helmbusch (κόρυδι τετραφάλω, vgl. λόφος έ-εν in I 1, νευστάζων κόρυδι Kl62), im Impf, als durat. Begleit- handlg. zum ingr. Aor. der Hauptaktion: Ύ314 (όρμήδη δ9 Άχ., gg. Hektor, σάκος κάλυψε) κόρυδι δ9 έπέ-ε (έπέ-σε ν.1.) φαεινή 1 τετραφάλω' καλαί δέ περισσείοντο έδειραι, vgl. (Α 528, s.o.) χαϊται έπερρώσαντο II3 κατα-, (ο464) καννεύω (den Kopf senkend herab)nicken als Zeichen der Zustimmung, zusagen (vgl. lat. annuo, antonym άναν. in II1), Aor., 2x Fut. (davon A524 Med.), (i490) Präs, κατα-ων; m. (A524+) κεφαλή, z.T. m. Dat. d. Pers., Inf., ώς-NS, (Θ175, Λ/236, ω335) Akk. Obj.; nb. (formelh.:) ύπέσχετο*, ύπέστην, (lh) πιστωδείς ώμοσα: begleitet als besiegelndes Willens- (Garantie-) Zeichen ein 'Versprechen’, des Zeus (vgl. 13, II2; Opp. άπόειπ9): A514 (Thetis bittet Zeus: ,,τίμησόν μοι υιόν) νημερτές μέν δή μοι ύπόσχεο καί κατά-σον ' ή άπόειπ9“ 524. 527 (der antwortet:) „τοι κεφαλή κατα-σομαι (έπι- ν.1. ant.) όφρα πεποίδης ' μέγιστον ' τέκμωρ' ού γάρ έμόν παλινάγρετον ούδ9 άπατηλόν ' ούδ9 άτελεύτητον, ό τί κεν κεφαλή κατα-σω“ (ή καί έπ9 όφρύσι -σε, s. II 2) 558 (Hera zu Zeus: „der Thetis) τή σ9 όίω κατα-σαι έτήτυμον, ώς Άχ- ιλήα 1 τιμήσηζ* Ρ112 (Ag.: ,,άτη von Zeus) ός πριν μέν μοι ^νπέσχετο καί κατέ-σεΛν 1 "Ιλιον έκπέρσαντ9 ... (νΰν άπάτην βουλεύσατο καί με κελεύει...“) — 719 Μ 236 (Hektor: „nicht Ζηνός) λαδέσδαι 1 βουλέων, άς τέ μοι αύτός L 0374 (Nestor betet: ,,εϊ) τίς τοι εϋχετο νοστήσαι, σύ δ9 ύπέσχεο καί κατέ-σας, ' τών μνήσαι καί άμυνον“ = ν 133« (sc. νόστον des Od.) (ohne anderes Verb) zusagen (garantieren)’. B35Q (Nestor: ,,ύπόσχεσις, φημί) κατα-σαι ... Κρονίωνα (άστράπτων έπιδέξι9 έναίσιμα σήματα φαίνων“) Θ175 (Hektor:) „μοι πρόφρων κατέ-σε Κρονίων ' νίκην καί μέγα κΰδος (πήμα den Gr.“; 170 κτύπος) begleitet 'Versprechen’ von Menschen geloben (vgl. Geste der Zusicherg. durch Handschlag): N368 τώ δ9 ... Πρίαμος ύπό τ9 έσχετο καί ^κατέ-σε^ 1 δωσέμεναι (sc. Κασσάνδρην) + δ 6 (Men. seine Tochter dem Neopt.) ω335 (Od.:) „δώρα, τά ... μοι L jV“ (sc. Autol.) A267 (Idom. zu Ag.:) ,,έταϊρος ' έσσομαι, ώς τό πρώτον ύπέστην καί κατέ-σο^ (ohne anderes Verb:) Κ 393 (Dolon: „Hektor, ός μοι) ίππους ' δωσέμεναι κατέ-σ^ im h. Merc. bei Götterpakt als Geste ggseitiger Zusicherg.: 521 (Hermes) ύποσχόμενος κατέ-σε ' μή ποτ9 άποκλέψειν 524 (Αρ.) κατέ-σεν έπ9 άρδμφ καί φιλότητι 1 μή τινα φίλτερον άλλον (έσεσδαι) 536 (Αρ.:) „πιστωδείς κατέ-σα και ώμοσα καρτεράν όρκον 1 μή τινα (εϊσεσδαι Ζηνός βουλήν“) (jem.m zu)nicken, einen Wink geben, als wortloses (o463 σιωπή) Zeichen der Aufford. (έποτρύνας έκέλευσα), m. κρατί (vgl. 12, Ύ205+, 7620+ in II 1.2): ι490 έτάροισι δ9 έποτρύνας έκέλευσα * έμβαλεειν κώπης ' κρατί κατα- νεύων (κρατί καταννεύων von der Mühll, κραατί καννεύων Ahrens), zur Schreibg. des gelängten Vokals vgl. (£45) άν(ν)έφελος (s. LfgrE s.v.) o463. 464 (άγγελος) τή (sc. der Phönikerin) κατέ-σε σιωπή. 1 ή τοι ό καννεύσας βεβήκει, verabredetes Zeichen zum Aufbruch u. zur Entführg. des kleinen Eum.
D Hes.fr. 43a,79 ά[νένευσε] καρήατι (sc. Zeus) 80,13 φάς ν[εΰσ]αι Δ{ία} (cf. B35O) ‘ h. 1,16 έπέ-σε (ci. pro έκέλευσε, rec. Schwabl, WSt 10, 1976, 22 f.) καρήατι
H. W. Nordheider
νεφέλη [1Ψ, 7°, 2«, Ρ] E altes Erbwort (aus uridg. *nebhelä, vgl. lat. nebula) neben νέφος (q.v.) — Abi. άνέφελος, νεφεληγερέτα
347
348


νεφέλη
F -η 5, -η 7, -ην 6; -άων 1, -ησι(ν) 3, -ης 1Η, -ας 1
Μ 1 [««Α] κυανέη / πορφυρέη -η (^κεκαλυμμέν.ος) £■345, h. Merc. 217; (ήέρι καί) -η/ης L .οι* (+ Adj.) t?562 s Α15, Th. 757/745 [WJ] -η δέ μιν άμφ( ^εκάλυψε.) Υ 417, μ 74; -η L + Adj. £591 = Σ22 = ©315; (πορφυρέη) -η 4- Ptz. (+ ώμους) £186, £551; κυανέην / Adj. -ην (ώμοισιν) μ 405 = £303 / /7298, ΚΙ50; ώμοιιν -ην 0308; -α££291 [-«* ] -ην £350 2 -ησι Ε522 [_‘x]
έκ -άων £146; έν αίθέρι καί -ησι(ν) 020. 192
Σχ sch.min. P.Harris 177 zu £186: άχλύϊ, sch. D £591 u.ö.: πύκνωμα της λύπης, πλήθος
Β I Sg. u. Pl. Wolke(n), (1) ‘meteorolog.’, (2) bedek- kend, unsichtbar machend, (3) von Tod, Schmerz II Pers. N. myth. - Gebr.: nur 3x mit Präp. (in 1) als lok. Bereich (s. dagg. νέφος Bla). — Epith. (in 1:) πυκινήν, κυανέην; (2:) κυανέη*, πορφυρέη, άρρηκτον, καλήν χρυσείην, ήεροειδεΐ; (3:) κυανέη, μέλαινα; Begriffspaar (in 1:) έν αίθέρι καί-ησι (O20+j, (in 2:) ήέρι καί-η (0562*); adnom. Gen. (in 1:) Διός, (3:) άχεος. — Wortf. u. L s.v. νέφος II Wolke(n) als ‘meteorolog.’ Phänomen, Obj. göttl.n Einwirkens (Zeus, Pos.), 5 von 8x PL; 3x im GL, 3x mit Präp. (έκ, έν) E522 έμενον -ησιν έοικότες, ας τε Κρονίων 1 νη- νεμίης έστησεν έπ' (όρεσσιν, άτρέμας, νέφεα σκιόεντα) Π 298 (ώς δ’ ότ' άφ' υψηλής κορυφής) κινήση πυκινήν (στυγερήν pap.) -ην στεροπηγερέτα Ζεύς (ύπερράγη αιθήρ) bei Sturm: μ405 κυανέην -ην (ίριν testis) έστησε Κρονίων 1 νηός ϋπερ = £303 ε291 σύναγεν (Pos.) -ας, έτάραξε δέ πόντον (σύν δέ νεφέεσσι κάλυψε) £146 (φή κύματα) τά μέν τ' Εύρος τε Νότος τε 1 ώρορ' ... Διός έκ -άων als oberer Bereich der Welt (mit έν; vgl. νέφος Bla): 020 (Zeus zu Hera: ,,ύψόθεν) σύ δ' Lsv αίθέρι καί -η σιν. 1 έκρέμω“ 192 „Ζεύς δ' έλαχ' ούρανόν εύρύν L / 12 Mit¬
tel der Unsichtbarkeit, Finsternis, meist Instr., Sg. außer 1H (vgl. νέφος B2); göttl. rettend: £345 (den Aen.) έρύσατο Φοίβος Άπ. 1 κυανέη -η unsichtbarer Gott: £ 186 „τις άγχι * έστηκ’ άθανάτων -η είλυμένος ώμους “ Ρ551 (Ath. wie πορφ. ίρις) ώς ή ^πορφυρέη -η. πυκάσασα έ αύτήν 1 δύσετ' Αχαιών έθνος h. Merc. 217 (Αρ. die Rinder suchend) L j κεκαλυμμένος εύρέας ώμους 0308 (Ap.) είμένος ώμοιιν -ην Κ150 άμφί δ' άρ' άρρηκτον (άρρητον ν.1.) -ην ώμοισιν έσαντο (zuschauende Götter) £350 λεξάσθην (Zeus u. Hera), έπί δέ -ην (-η ν.1.) έσσαντο 1 καλήν, χρυσείην' στιλπνοί δ' άπέπιπτον έερσαι unsichtbare Phäakenschiffe: i? 562 ,,έκπερόωσιν 1 ^ήέρι καί -η κεκαλυμμέν.αι“ Finsternis am Rande der Welt: λ 15 (Kimmerier) LJor ούδέ ποτ' αύτούς 1 Ήέλιος φαέθων καταδέρκεται (νύξ όλοή) μ 14 ,,-η δέ μιν (Skyllas Berg) άμφιβέβηκε 1 κυανέη (ούδέ ποτ' αϊθρη)“ Unterwelt (Νύξ): Th. 745 Νυκτός έρεμνής οικία δεινά ' έστη- κεν -ης ^κεκαλυμμέν.α κυανέησιν 757 Νύξ όλοή, -η L .η ήεροειδεΐ 13 Dunkel von Tod, (4- άχεος) Schmerz (vgl. νέφος B3): K417 -η δέ μιν άμφεκάλυψε ' κυανέη Ρ591 ώς φάτο, τόν δ' άχεος -η έκάλυψε μέλαινα — Σ22 = ©315
II Νεφέλη Hes. fr. 68 in Prosaref.: Mutter des Phrixos u. der Helle (s.d.), denen sie den Widder mit dem goldenen Vlies gab H.W. Nordheider
νεφεληγεοέτα [28*, 8°, 7H, 3h] E Komp, aus νεφέλη 4- έγείρω nach Vorbild μητίετα q.v. (s. Risch L)
F -a 35, -ao 11 Μ 1 .. .ήσας/όμενος*
^προσέφη -α Ζεύς. Α517 =» ζΔ30 s /7454 = Th. 558, 038 / Α560 - £764 - 0469 - £312 - 341 - ΛΊ82 - 064 - α63 - £21 - ©477 a Κ19 - μ384 - ν139 - 153, Ορ. 53; (Ptz. 4-) L , Α511, £888, 0 220 - /7666; Verb, fin. 4- L-a Ζεύς. H28Q - *552, P198, K215, h. Ap. 312; L _j A 318, £293, i61 a /*313, Hes.fr. 43a,78, h. Cer. 78 2 [υν^νίχ] βουλήσι ^Διός -ao. Th. 730, Op. 99; Ptz. + L j £736 - 0387, 0154; Nomen 4- u u £631, HO, Φ 499, Th. 944, Hes.fr. 204,115, h. Ap. 96
L zur Bildung: Risch §15a; Kl. Sehr. 337ff.; Zeus als Wettergott, Epith.: s. hier s.v. Ζεύς Μ, B3; Schwabl, RE X A, 1972, 1014ff.; Übersicht über Vbd. Ζεύς 4- Epith.: Parry, Epithete 50 u.ö.; Dee, Epith. 10,66
νέφος
B Wolkensammler od. -erreger, Epith. von Zeus als Wetter- u. Himmelsgott, vgl. νεφέλην (s.d. Bll) έστησε, κινήση, (Pos.) σύναγεν; νεφέεσσι (s.d. Β 1 c) κάλυψεν, περιστέφει, 4 dazu L; nur im Nom., seltener im Gen. am VE in offenbar alter Formel: meist Ptz. (άπαμειβόμένος, όχθήσας u.a.) + προσέφη -α Ζεύς. — Wortf.: κελαινεφέϊ Κρονίωνι; metr. entspricht Ζεύς τερπικέραυνος, στεροπηγερέτα Ζ. (77298 [κζ- 8 νήση νεφέλην!] als Ersatzbildung, um ν. zu vermeiden); ν. öfter bei Zorn, wo z.B. nicht μητίετα Z.; weitere Epith. s. L; s.a. άστεροπητής die Stt. s. in M
D A544 v.l. ]ρέτα Ζεύς (s. St. West, Ptol. Pap. S. 37) 12 Cat. 97,2 Trav. (— Titan.fr. 5,2 p. 13 Ber.) ]ς· νεφεληγε[ρέτα Ζεύς H.W. Nordheider
νέφος n. [33*, 12°, 4H, 3h] E altes Erbwort, uridg. 16 *nebh-es-, vgl. Mayrhofer, EWAia II 13, neben νεφέλη q.v. — Abl. κελαινεφής
F -ος 13, -εϊ 1, -ος 1; -έων 10, -εσι lh, -εσσι(ν) 2, -έεσσι(ν) 9, -εα 9 Ml zweis. la -[««] -ος έστί υ 20 114 -[««] -ος έρχεται / έστεφε / Verb Π364, £755 / Σ 205 / ¥Ί88; -ος 0668 —] (μέλαν) -ος άμφικαλύψω* /
έστεφάνωτο / Verb £343, /7350 = δ 180“ a Ορ. 555“ / 0153 / Δ2Ί4 s *£133“, /766; -ος Δ2Ί5, £751 = 0 395, 24 «Ρ366 1 b [.1] -ος £243. 372 2 dreis. 2 a [_*]
έν -εϊ Λ 28 [««-] ύψόθεν έκ / ύπέκ / ύπό* -έων υ104, Ορ. 449 / h. Αρ. 428 / 0625, /7375, ^874; (ώς δ' ότ' άν) έκ -έων £864 a A62‘n , 0170; ϋψι μετά -εσι h. Ven. 67 28 [vJ] ώς οπότε -εα Λ 305; -εα σκιόεντα / κλονέοντε Μ\51, Ψ2\3; -εα ^304 [—*] διά -έων έρεβεννών Ύ3Ο9; (ποτΐ) -εα σκιόεντα / κλονέοντες £525, Λ 63, ά374 - λ 592“ / Ορ. 553 2 b [--χ] ύπό χρυσέοισι -εσσιν Ν523 s h. Αρ.
32 98 3 viers. [««Aw] (ύψι περ* έν) -έεσσι(ν) Ε867, ε303,
π264 s Ορ. 204in [««Α«] κατά / σύν δέ -έεσσι κάλυψε(ν)
Ρ594 / ε293, χ68 = μ314 [w«Ax] -έεσσιν ζ 145 — öfter Vokallängg. vor ν. (δέ / ποτί / ύπό ν. usw.). Bei Zwei- 36 silbigk. (s. Ml) keine metr. Konkurrenz zw. v. u. νεφέλη, wohl aber bei Position [ww-], wo νέφεϊ/έων/εσι/εα (nach denen z.T. Doppelkons. Iσκιόεντα] folgen muß) gleichw. m. νεφέλη/η/ην/ης, u. bei [««-«], wo νεφέεσσι(ν) gleichw. m.
40 νεφελάων/ησι( ν)
Σχ sch. D Α274 u.ö.: πύκνωμα' πλήθος, Δ2Ί5: άχλύν L Gagnepain, Les noms grecs en -ος et en -ä, E&C 31, 1959, 98f.; Kopp, Phys. Weltbild 284ff.; Gefühlswerte, Assoz.: 44 Bremer, ABG, Suppl. 1, 1976 (s.d. Register); Moreux, Phoenix 21, 1967, 237ff.; Formel: Paraskevaides, Synon. 78. 102f.; zu Β 1 a (‘Himmel’): V. d. Mühll, Ausgew. Kl. Sehr., Basel 1975, 310ff.; zu B 2.3 (sowie νεφέλη Β I 2 u. Wortf.): J. Roe- 48 ger, Άιδος κυνέη. Das Märchen von der Unsichtbark, in den hom. Gedichten, Graz 1924, 26 ff.
B Sg. u. PL Wolke(n): (1) ’meteorolog.’, mit Präp. auch z.T. Ort, wo die Wolken sind Himmel, od. (2) als göttl. 52 (schützende) Umhüllung; (3) bedeckende Finsternis, (4) unzählbarer Schwarm, Schar. — Gebr.: Epith. (in 1:) χρυσέοις, έρεβεννών, σκιόεντα, σκοτόεν; (2:) χρύσεον, θυόεν, κυάνεον, πυκινόν; (3:) θεσπέσιον, μέλαν; adnom. Gen. (in 3:) άχλύ- 56 ος, θανάτου, πολέμοιο; (4:) πεζών, Τρώων, ψαρών ήέ κο- λοιών. — Wortf.: νεφέλη (im Ggs. zu ν. nur 3χ mit Präp. als lok. Bereich), άήρ, άχλύς. Έρεβος, ζόφος (s.dd.), καπνός, σκιή, σκότος, ομίχλη; ούρανός; (zu 4, Schar.) έθνος, κλόνος, 60 κολοσυρτός, λόχος, μόθος, όμαδος, όμιλος, ορμαθός, ούλα- μός, πλήθος, πληθύς, στίξ, στρατός, τέλος, φάλαγξ, φύλοπις 1 Wolke(n) am Himmel usw., (Op. 555) Nebelns göttl. / Naturphänomen, oft im GL 1 a meist mit Präp. als lok. Bereich 64 (z.T. svw. Himmel), PL außer Λ 28; Ort der Götter: TV523 άκρφ Όλύμπφ ύπό χρυσέοισι -εσσιν ' ήστο (Ares) α h. Αρ. 98 (Eileithyia), vgl. (£44) αίθρη άνέφελος, λευκή αίγλη, (Ξ 343 in 2) -ος χρύσεον π264 (,,έπαμύντορε, Zeus u. Ath.) 68 ϋψι περ έν -έεσσι καθημένω“ (Weg:) h. Ven. 67 (σεύατ', Aphr.) ϋψι μετά -εσι ρίμφα (cod. Μ, sic Cassola, -έεσσι θοώς cet.) πρήσσουσα κέλευθον der Vöpel: Χ3Ο9 (Hektor) ώς τ' αίετός ύψιπετήεις, ' ός τ' εισιν πεδίονδε διά -έων 72 έρεβεννών ' άρπάξων, finsteres (Sturm-)gewölk, drohend.
349
350


νέφος
tödl. ¥'874 ϋψι <5’ ύπαί (ύπό ν.1.) -έων είδε τρήρωνα πέλειαν Ορ. 204 (ϊρηξ άηδόνα) ϋψι μάλ9 έν -έεσσι φέρων 449 (γεράνου φωνήν) ύψόθεν έκ -έων ένιαύσια κεκληγυιης (χει- ματος όμβρηρού) (probi.:) χ304 (Gl.: Od. auf die Freier, ώς τ’ αίγυπιοί) έπ9 όρνίθεσσι θόρωσΐ' 1 ταί μέν τ9 έν πεδιω -εα πτώσσουσαι ϊενται, wohl als Richtungs-Akk. zu ϊενται ([s.d. II Sp. 1159,2], während έν πεδίφ zu πτώσσουσαι entspr. (299] έφέβοντο κατά μέγαρον, sc. Freier): (1) streben in die Wolken (woher allerdings die Raubvögel kommen, wäre also Ausdr. kopfloser Flucht); u. nicht (2) 'in die Netze’ (so Schol. u. Ameis-H. z.St.: wäre [an sich mögl.] jagdsprachl. Sondergebr. [s. έρκος Β 1 e], aber hier keine Jagdsit., sondern [306] χαίρουσι δέ τ9 άνέρες άγρη entspr. [297] Ath. / Hörer in der Rolle des Beobachters); auch nicht (3) 'streben in (~ bilden) Schwärme’ (wie v. + Gen., der hier fehlt, s.u. 14); (4) unbefriedigend auch Bezhg. auf πτώσσω (s.d.): 'unter / vor den Wolken geduckt’ (Schadewaldt in Übers., vgl. allerdings K427); s. Odyssey z.St. mit Disk, bei Götterzeichen, 'meteorolog.’: Λ 28 (auf Ag.s θώρηξ δράκοντες) ϊρισσιν έοικότες, άς τε Κρονίων 1 έν -εϊ (-εσι ν.1.) στήριξε, τέρας υ104 έβρόντησεν (Leus) άπ9 αίγλήεντος Όλύμπου, ύψόθεν έκ -έων, svw. aus der Höhe, wo die Wolken sind (s. von der Mühll in L) od. vom umwölkten Olymp (vgl./7364 in 1 b), kein Widerspruch zu (113 f.) „άπ9 ουρανού άστερόεντος, ούδέ -ος" (in 1 b), während der Dichter vom Olymp (s.d.) weiß, ist für die Müllerin der Himmel der Ort der Götter E864 οϊη δ9 έκ -έων έρεβεννή φαίνεται άήρ 1 καύματος έξ άνέμοιο δυσαέος όρνυμένοιο (τοΐος Άρης όμού έεσσιν ιών, s. in 2) Λ 62. 63 οίος δ’ έκ -έων άναφαίνεται ούλιος άστήρ ’ παμφαίνων, τοτέ δ’ αύτις έδυ -εα σκιόεντα (ώς "Εκτωρ) 0170 ώς δ9 ότ9 άν έκ -έων πτήται νιφάς ήέ χάλαζα (ώς Ίρις) 625 (angreifender Hektor, ώς οτε κύμα) έν νηί πέσησι 1 λάβρον ύπαί -έων άνεμοτρεφές driven by the clouds (vgl. Δ 278, B145) od. up under the clouds (Leaf z.St.) /7375 (Tr. fliehen) ϋψι δ9 άέλλη (sc. Staubwirbel) 1 σκίδναθ9 ύπό νεφέων h. Αρ. 428 σφιν ύπέκ -έων Ιθάκης τ9 όρος αίπύ πέφαντο (hoch) bis zu den Wolken: δ374 (σφαίραν) ρίπ- τασκε ποτί -εα σκιόεντα a λ 592 (άνεμος, die Früchte bei Tantalos) 1 b ohne Präp.; (Sg.:) P372 πολέμιζον ύπ9 αίθέρι, πέπτατο δ* αύγή 1 ήελίου όξεϊα, -ος δ’ ού φαίνετο πάσης ' γαίης ούδ9 όρέων ο!14 ,,έβρόντησας (Zeus) άπ9 ούρανού άστερόεντος, ' ούδέ πόδι -ος έστί' τέρας" (s. 104 in 1 a) ν'366 (Wagenrennen) κονίη 1 ϊστατ9 άειρομένη ώς
τε -ος ήέ θύελλα vom Wind getrieben: ύ275 (^ώς δ9 δτ\) είδεν -ος ... άνήρ 1 έρχόμενον κατά πόντον ύπό Ζεφύροιο "°ήζ (άγει λαίλαπα) Π 3M u d άπ9 Ούλύμπου -ος έρχεται ούρανόν είσω ' αίθέρος έκ δίης, Sturmzeichen (ΡΙ.:) Λ 305 ώς οπότε -εα Ζέφυρος στυφελίξη ' άργεστάο Νότοιο βα- θειη λαίλαπι τύπτων Ε 525 άνεμων, οϊ τε ^-εα σκιόενταΛ ' πνοιήσιν (διασκιδνάσιν άέντες) Μ157 (νιφάδες δ’ ώς) άς τ9 άνεμος ζαής u δονήσας (κατέχευεν) ¥'213 (όρέοντο, sc. άνεμοι) -εα κλονέοντε πάροιθεν Ορ. 553 Βορέω -εα κλονέοντος 1c meist im Instr. als Mittel; Zeus, (1°) Pos. umhüllt ... mit Wolken, Pl. außer 1H (Finsternis vor dem Sturm): P594 Ίδην δέ κατά έεσσι κάλυψεΛν, ' άστράψας (έκτυπε) ε293 (σύναγεν νεφέλας, Pos.) σύν δέ u u ' γαΐαν όμού και πόντον (νύξ) — ι68" (νεφεληγερέτα Ζεύς) = μ 314 ε303 ,,οϊοισιν -έεσσι περιστέφει ούρανόν εύρύν 1 Ζεύς“ Mond ist bedeckt: 1145 (άήρ, σελήνη) κατείχετο δέ -έεσσιν Sg., kalter Nebel (~ Nieselregen): Ορ. 555 (Βορέω -εα κλονέοντος, s. in 1 b) μή ποτέ σ9 ούρανόθεν σκοτόεν -ος άμφικαλύψη 2 (bes.) Wolke umgibt Götter, Menschen; Sg. außer 1‘; als Mittel göttl. Schutzes, Unsichtbark. (vgl. νεφέλη BI 2): Ξ343 (Zeus zu Hera:) ,,τοΐόν τοι έγώ -ος άμφικαλύψω ' χρύσεον (nicht einmal Helios διαδράκοΓ) Ο 153 άμφί δέ μιν (Zeus auf Berg) θυόεν (s.d.) -ος έστεφάνωτο (Διός νεφεληγ.) ¥Ί88 (totem Hektor) έπί κυάνεον -ος ήγαγε Φοίβος Άπ. 1 ούρανόθεν πεδίονδε, κάλυψε (vor μένος ήελίοιο) furchterregender Glanz: Σ205 άμφί δέ οί κεφαλή -ος έστεφε (Ath. dem Ach.) ... ‘ χρύσεον (φλόγα, σέλας 214, vgl. Nimbus) olymp. 'Türflügel’: E751 (πύλαι ούρανού) ήμέν άνακλΐναι πυκινόν-ος ήδ9 έπιθεϊναι - 0395 ΡΙ.: 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηγάτεος
Ε867 (τοΐος Διομήδεϊ) Άρης ' φαίνεθ9 όμού -έεσσιν ίων εις ούρανόν εύρύν Ares stieg zusammen mit (wie/gehüllt in) Gewölk auf zum Himmel 3 Wolke als umhüllende Finsternis, Überwältigung (Sg. mit adnom. Gen.); sichtbehindemd auf den Augen (s. άχλύς Bl): 0668 τοίσι δ’ άπ9 οφθαλμών -ος άχλύος ώσεν Άθήνη 1 θεσπέσιον (φόως γένετ9), Funktion unklar, vorher nicht erwähnt Todesdunkel (vgl. νεφέλη Β I 3): /7350 θανάτου δέ μέλαν -ος άμφεκάλυψεν = δ 180" Wolke des Krieges (vgl. Bilder wie 'überschwemmende Woge’, 'verschlingender Rachen’, 'fortreißender Sturm*): P243 „έπεί πολέμοιο -ος περί πάντα καλύπτει ’ "Εκτωρ “, ΕΝ eher Appos. als Subj. (s. Leaf z.St.) 4 Wolke als (unzählbare, dichte, an- und abschwellende) Menge einzelner (Sg. mit adnom. Gen.) - Schwarm, Schar von Kriegern, Vögeln: ^274 άμα δέ -ος εϊπετο πεζών = Ψ133" /766 „εί δή κυάνεον Τρώων -ος άμφιβέβηκε 'νηυσίν" ΡΊ55 ώς τε ψαρών -ος έρχεται ήέ κολοιών
D E522a (PBodmer 1) Mer.fr. 3,2 Κ.-Μ. (= Suppl. Hell. 903 Α, 9)
H.W. Nordheider
νεφροί s. έπινεφρίδιος
νέω 'häufen’ s. νηέω, νητός
νέω [1·, 2°] Ε Nbform zu νήχω (s.d.); nach Frisk s.v. viell. Reimwort zu πλέω. Vgl. νάω; hierher νήσος q.v. und viell. auch Νηρεύς
B schwimmen, wie νήχω nur von Menschen (von Schiffen πλέω, Fische niemals Subj., was aber sicher zufällig) bei aktivem Tun (χείρεσσι, χερσί διήρεσσ9 άμφοτέρησι 1 νηχόμενος £352 — hilfloses Treiben bzw. Schwimmen Schiffsbrüchiger: κύμασιν έμφορέοντο /1419 — £309) Φ11 (Tr. im Fluß)
άλαλητώ 1 έννεον (νήχοντ9 v.l. ant) ένθα καί ένθα, έλισ- σόμενοι περί δίνας ε344 („verlaß das Floß) άτάρ χείρεσσι -ων έπιμαίεο νόστου 1 γαίης Φαιήκων“ 442 ποταμοΐο κατά στόμα ... 1 ίξε -ων, ν. wechselt mit νήχω (364. 375. 399. 417 [παρανήξομαι}. 439) Β. Mader
νέω [2·, 1°, 1Η] Ε Wz. ererbt, uridg. *(s)neh-. — Abi.: εϋννητος, νήμα', νεύρον, νευρή; χερνήτις wird fälschlicherweise hierher gestellt, gehört aber zum Stamm χρείων, vgl. J. Knobloch, in: Festschr. R. Muth, 1983, 193f.
B spinnen, wie das gleichbed. (έπι-)κλώσαι nie in seiner eigentlichen Bed. 1 zuspinnen (έπι-, κατά Tmesis), die guten u. bösen Gaben des Schicksals, wie έπικλώσαι, nur mit zum Vergleich besser passenden weiblichen Göttinnen als Subj.; zur Vorstellg. s. Odyssey zu 7/198 mit germ. Parallelen, die für ein hohes Alter sprechen, vgl. oben Lit. s.v. Κλωθώ, Κλώθες u. κλώσαι Kl28 τά πείσεται, άσσα οί Αίσα 1 γιγνομένφ έπένησε ^λίνω, οτε μιν τέκε μήτηρΔ s 0210 (Subj. Μοίρα) τ/198 πείσεται, άσσα οί Αίσα κατά Κλώθές τε ... γεινομένω νήσαντο L , 2 von der Tätigkeit der Spinne
Op. 777 τή (am 12. Tag) γάρ τοι νεΐ (νή? s. West z.St.) νήματ(α) άράχνης (τή δ’ ιστόν στήσαιτο γυνή), spinnt ihre Fäden, ihr Netz s. webt (vgl. ιστόν V. 779)
B. Mader
νεωμένη [1H] E Verbum fakt, von νέος 'neu, jung’, vgl. heth. newahhmi 'neu machen*, s. Tucker, Greek Verbs 307ff. L Richter, Arch. Hom. H 94, lOOf. B erneut umpflügen, neu machen', techn. Wort der Landwirtschaft, vgl. lat. iterare (dazu Olck, RE 11, 1894, 261 ff.): Op. 462 έαρι πολεΐν' θέρεος δέ -μένη οϋ σ9 άπατήσει
J.G.-J. Abbenes
νηγάτεος [2‘, lh] Ε keine, s. Leaf zu B43 u. Chantraine, Dict. Σχ sch. D B43: -τεον' νεωστί κατεσκευασ- μένον. η νενησμένον. γίγνεται δέ παρά τό γίγνω γατόν νεή- γατον ύπερθεσει τού ε, -τεον. ή άγένητον. ή λεπτόν, ή νεή- γατον νεωστί γεγονός, δηλοΐ δέ ό χιτών παρ9 αύτώ καί τόν σιδηρούν
Β unbekannt, Epith. von χιτών, κρήδεμνον u. φάρος*.
351
352


νηγάτεος
£43 μαλακόν δ' ένδυνε χιτώνα καλόν -τεον S185 κρηδέμνφ δ* έφύπερθε καλύψατο δία θεάων 1 καλώ -τέω h. Αρ. 122 σπάρξαν <5’ (die Göttinnen) έν φάρεϊ λευκώ 1 λεπτώ -τέω Abbenes
νήγρετος [2°, lh] Ε neg. Verbaladj. von έγείρω i.S.v. 'ohne Erwachen’; < *n-H\greto-, vgl. Mayrhofer, EWAia I 575; gebildet wie άσχετος; evt. aber auch neg. Poss.-Komp, mit subst. HG B ohne Erwachen v74 κάδ δ* άρ9 Όδυσσήϊ στόρεσαν ρήγος ... 1 ϊνα -ον εύδοι 80 νηδυμος ύπνος έπί βλεφάροισιν έπιπτε, 1 -ος ήδιστος h. Ven. 178 όρσεο Δαρδανίδη' τί νυ -ον ύπνον ίαύεις; J.G.-J. Abbenes
νηδυια [1*] Σχ sch. D £524: -οισι' τοϊς έντοσθίοις, τοΐς έντέροις, ό έστι σπλάγχνοις. νηδυς γάρ ή κοιλία Β Eingeweide, wie sonst έγκατα, σπλάγχνα, έντερα u. χολάδες (Därme) £524 πέσεν ύπτιος' έν δέ οί έγχος 1 -οισι μάλ" όξύ κραδαινόμενον λϋε γυΐα, vgl. V. 519 νειαίρη δ9 έν γαστρί
Μ. Schmidt
νηδυμος [8*, 4°, 2h] Ε uns., viell. (1) νήδυ-μος (zu νηδυς, vgl. νήδυ-ια) wie έτ(ήτ) υ-μος, δί-δυ-μος od. (2) νή- -δυ-μος zu (2 a) δύω (vgl. ά-δυ-τον, Έν-δυμ-ίων) bzw. (2 b) δύη < δεύομαι (> δυσ-!) od. (3) *n-H\d-u- (vgl. όδύ-νη); volksetym. zu ήδύς
Μ [1_] -ος άμφιχυθείς S253, <Ρ63; -ον h. Ven. 171, h. 19,16 [---] L-ος ύπνοςs άπό / έπί βλεφάροι(σ)ιν ΚΛΚΊ, νΊ9 μ_] L , Β2, Κ9Α, S242. 354, <5793 = μ 311«. 366; -ον Ύπνον Π454
sch. D Β2 : ήδύς
L Apion fr. 79 Neitzel (SGLG 3, 1977, 255 f.); Buttmann, Lexil.I 179ff.; Wordsworth, JPh 5, 1874, 95ff.; Μ. Gitlbauer, Philol. Streifzüge I, Freiburg 1884, 3f. 25ff.; Bury, CR 4, 1890, 230; Brugmann, IF 11, 1900, 277ff.; Bechtel, Lexil. 150f.; G.M. Bölling, The Extemal Evidence for Interpol, in Hom., Oxford 1925, 167f.; Leumann, Hom. Wort. 44 f.; Pisani, Paideia 5, 1950, 401 f.; Wyatt, Metr. Lengthening 71 f.; Dihle, Gl. 48, 1970, 1 f.; van Eck 61 f.; Lamberterie, -υς I 478 ff.
B uns., viell. (1) undurchdringlich (E2a, vgl. epex. νήγρετος v80) > tief vom (S252f., μ 338/66/72, h. Ven. 170f. göttl. verursachten, v80 todesähnl.) Schlaf (*£63, 5793 vor Traumersch, m. RAnf. εύδεις Ψ69, 5804) od. (2) * schmerzlos (E2b. 3, vgl. άπήμων) > sanft(er Bruder des Todes?) od. (3) *wie im Mutterschoß (El) > wonnig (vgl. epex. ήδιστος v80), si<ß (vgl. Vbd. m. γλυκύν h. Ven. 170f.), lieblich (f. andre, nur Lh. 19,16j), bis auf L d (-ov Fern.) formelh. (Nom. [S253, ·£63 präd.] u. 77454, lh Akk.) Beiw. (hold!) von "Y/ύπνος (4‘/4x von 9 abwesend); erst nachhom. (1H, 2h) daraus (durch Abtrenng. von vermeintl. -ν έφελκ. B2, K 91, .Ξ242, 5793+, vgl. K187, S354) ήδυμος (s.d.); in assoz. Zush. m. Αχαιών Ä?91f., S354, βή(ν) δέ θέειν / ίέναι έπί νήα(ς) Ξ354, μ366ί., βλεφάρων* ΚΙ 87, μ 366, ν79, Δία* Β2, Ξ252Ϊ., εύδε* £lf., Κ181/7, Η352/4, «Ρ63/9, 5 793L/8O4, v74/9, ήδύς* μ366/9, v79f., Θ/θάνατον* Π454, v79f., άνακλινθεΐσα* 5793f., v78f., λύων* Ψ62 f., 5793L, ν77/9, μελε- K9\L, *P62f., h. 19,16, νήγρετος* v74/79f., h. Ven. 171/77 (- sämtl. Belege!), τότε //366, h. 19,14ff. (vgl. τήμος h. Ven. 170f.), έχευε* Ξ253+, h. Ven. 170f.; in Assonanz m. νή-/-ηδ- Ξ354, μ366ϊ., v79f. (vgl. 74f.)/78flf.; in dir. R. K91, Ξ253, //311. 366, REinl. Ξ242, nach Gl. / Zeitbest. AT 187, 5793 / h. Ven. 171, vor Gl. / Vgl. v79 / h. 19,16 77454 πέμπειν μιν (toten Sarp.) Θάνατόν τε φέρειν καί -ον Ύπνον (nach Lykien) sanft (vgl. Th. 763)? Ξ354 βή δέ θέειν ... ^-ος ΎπνοςΛ 1 άγγελίην έρέων (dem Pos.) Ξ242 τήν δ9 άπαμειβόμενος προσεφώνεε t d, auf 7’ πεε folgt stets Nom. (vgl. Parry, Epithete 57), auf 7* πεεν stets Akk., auf 11° π,εεν nur σ25 Nom. (wie auf 2* μετεφώνεεν) 253 έλεξα Διός νόον ... 1 ν-ος άμφιχυθείςmit sanftem Zauberbann (vgl. V. 164. 353/9. 343 f., Λ 343)? *£63 εύτε τόν (Ach.) ύπνος έμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμού, 1 L u bleischwer (s. Forts., vgl. o56f.)? 5793 τόσσα μιν (Pen.) όρ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηέω
μαίνουσαν έπήλυθε ^-ος ύπνοςΛ = //311« (κλαιόντεσσι) erlösend (vgl. 5794 = σ189)? ν79 τώ (Od.) L έπί βλε- φάροισιν έπιπτε, ' νήγρετος (s. V. 74), ήδιστος (Superi, hom. sing.), θανάτω άγχιστα έοικώς (umgekehrte Metaph. Λ 241) Β2 (άλλοι εύδον) Δία 5’ ούκ έχε L vgl. Κ3Ϊ., Ω4f., ο 7 Κ91 έπεί ού μοι έπ9 όμμασι L d ιζάνει, άλλά μέλει πόλεμος 187 (έγρηγορτί ήατο) τών L j άπό βλεφάροιϊν όλώλει ' νύκτα φυλασσομένοισι, vgl. Hes.fr. 294,3 f. μ 366 μοι βλεφάρων έξέσσυτο (< /373?) L kontrast. V. 372 ( Lpej., in dir. R.,), vgl. ol99 (188 ~ //338) h. Ven. 171 Ay//O7/ μέν έπί γλυκύν ύπνον έχευε 1 -ον, kontrast. (metr. gleichw.) V. 177 (L j), zum dopp. Attr. vgl. y/342f. II h. 19,16 (έσπερος έκλαγεν) δονάκων ύπο μούσαν άθύρων 1 -ον, vgl. V. 18 u. klangl. ^62« (οών ..χ α α θυ χ), s.o. - Wortf.: άμβρόσιος (£19), άπήμων (Ξ164), γλυκερός B2b.c, γλυκύς B2b, ήδυμος, ήδύς Β4. 6, λιαρός (S164), λυσιμελής, μαλ(θ)ακός, μελίγηρυς, -ηδής, -φρων, νήγρετος, πανδαμάτωρ
D S351a R. Führer
νηδυς [3‘, 1°, 5Η] Ε unbekannt, vgl. Frisk s.v. F -ύος 3, -ύϊ 1, -ύν 5 Μ dreis. [---] ^-ύοςύ Th. 460 [1..] L j 7V290 L j /2496, -ύϊ K486 zweis. [·χ] χείρεσσιν / χερσίν ^έήν έσκάτθετο / έγκάτθετο -ύνΛ Th. 487, Hes.fr. 343,7; u , Th. 890. 899; -ύν /296 Σχ sch. D Ν 290: -ύος' τής γαστρός L Laser, Arch. Hom. S 33f. 49ff.
B Bauch (1), Magen (2), Mutterleib (3) — in allen Verwendungen mit γαστήρ parallel, sonst. Wortf. s. βουβών, ζώνη, ίξύς, κενεών, λαπάρη, πρότμησις 1 Bauch bei Verwundungen, vgl. γαστήρ Β 2 7V290 („würdest du im Kampf verletzt, fiele dir das Geschoß nicht in den Rücken) άλλά κεν ή στέρνων ή -ύος άντιάσειε 1 πρόσσω ίεμένοιο“ Κ486 τόν (= Rhigmos) βάλε (Ach.) μέσσον άκοντι, πάγη 5’ έν -ύϊ (πνεύμονι ν.1. [= 21528, ubi pater occidit]) χαλκός, ' ήριπε 5’ έξ όχέων 2 Bauch als Verdauungsorgan: Magen, vgl. γαστήρ Bl /296 Κύκλωψ μεγάλην έμπλήσατο -ύν ' άνδρόμεα κρέ9 έδων καί ... πίνων Th. 487 τόν (sc. Stein) τόθ9 έλών χείρεσσιν έην έσκάτθετο (Kronos) -ύν 890 (als Metis die Ath. gebären sollte) τότ’ έπειτα δόλω φρένας (sc. der Metis) έξαπατησας (Zeus) 1 αίμυλίοισι λόγοισιν ^έήν έσκάτθετο (έγκ, ν.1.) -ύνΔ 899 άλλ9 άρα μιν Ζεύς πρόσθεν L j Hes. fr. 343,7 συμμάρψας (Zeus sc. die Metis) 5’ ö γε χερσίν έην έγκάτθετο (έσκ. coni. Schoemann) -ύν 3 Bauch als Mutterleib, vgl. γαστήρ B3 72496 (Priam.:) ,,έννεακαί- δεκα μέν μοι ίής έκ -ύος ήσαν“ Th. 460 τούς μέν κατέπινε (Kronos) ... ώς τις έκαστος ' -ύος έκ ιερής μητρός πρός γούναθ9 ϊκοιτο Μ. Schmidt
νηέω, -νήνεον [8‘, 4°] Ε no etym., rei. betw. forms unexpl., -νηνε- < -νέω or corrupt, see Chantraine, Dict. 750
F 1 -ει 1, παρενήνεεν ί,-εον 3, έπLεvήvεovJ 1, /rapLJ 1 2 -ησαν 1; -ησάσθω 1; -ήσαι 1; -ήσασθαι 1, -ήσας 1
Μ 1 disyll. [*χ] -ει Ψ\69 2 trisyll. 2a [UJ -εον 72276 [»„Λ -εον ύλην Ψ\39. \63 2b [Α-*] -ησαν τ64; -ήσας εύ νήας 7358 [---] εύ -ήσαι ο 322 3 qua-
drisyll. 3a [-!««] σίτον δ(έ) ... παρενήνεεν/ον έν κανέοισι( ν) π 51, α 147; έπενήνεον Η428 3 b [---*]
-ησάσθω/ήσασθαι Ι\3Ί a 279
Σχ sch. min. P.Amh. 18 on ο 322: -ήσαι' καϋσαι κατά τό ύπ[, sch. Bam.: always glossed w. (παρα- / έπι-) σω- ρεύ(ω), also 7137. 358 πληρ(όω), π51 παρετίθει. sch. /7428b Erbse: έπε^νήνεονΛ γράφεται καί έπιν j καί έστιν Ίακόν
Β pile, heap, load, stack of groups of objs.; w. έπ- / έπί + gen. of place: 7/428 (4) / 72276 (2), τ64 (3), παρα-'. α\4Ί a π51« (5), περί'. ¥Ί69 (4); w. acc. of conveyance: 7137 a 279. 358 (1), acc. of objs. loaded: 72276 (2), acc. of objs. piled: ¥Ί39. 163, τ64 (3), 77428, ¥Ί69 (4), com- pendious constr.: o322 (3) See νητός 1 pile booty on ship(s), load: 7137 νήα άλις χρυσού καί χαλκού -ησάσθω ' είσελθών, ότε κεν δατεώμεθα ληίδ9 Αχαιοί » 279 (-ήσασθαι) 358 αυριον ιρά Διί ρέξας καί πάσι θεοϊσι, ' -ήσας εύ νήας, έπήν άλαδε προερύσσω, ' όψεαι ' πλεούσας ' νήας
353
354


νηέω
εμάς 2 ransom on a wagon: Ω276 έκ θαλάμου δέ φέροντες έϋξέστης έπ9 άπήνης ' -εον Έκτορέης κεφαλής άπειρείσι9 άποινα 3 pile, stack wood for a pyre or fire: ΫΊ39 οί δ9 δτε χώρον ικανόν οθι σφίσι πέφραδ9 Άχιλλεύς, 1 κάτθεσαν, αιψα δέ οί μενοεικέα ^-εον ΰλην, (ν.1. νην-), piled it up 163 κηδεμόνες δέ παρ9 αύθι μένον και L Λ, ' ποίησαν δέ πυρήν έκατόμπεδον ένθα καί ένθα, stacked or built II τ 64 πύρ δ9 άπό λαμπτήρων χαμάδις βάλον, άλλα δ9 έπ9 αύτών ' -ησαν ξύλα πολλά, φόως έμεν ήδέ θέρεσθαι, piled on ο 322 δρηστοσύνη ούκ άν μοι έρίσσειε βροτός άλλος, πύρ τ9 ευ -ήσαι διά τε ξύλα δανά κεάσσαι, 1 δαιτρεύ- σαί τε, stack or build 4 bodies on pyre human: H428 νεκρούς πυρκαϊής έπενήνεον (v.l. έπι-) άχνύμενοι κήρ animal: Ψ169 έκ δ’ άρα πάντων 1 δήμον έλών έκάλυψε νέκυν μεγάθυμος Άχιλλεύς 1 ές πόδας έκ κεφαλής, περί δέ δρατά σώματα-ει, piled around 5 bread in baskets: al47 σίτον δέ δμωαί παρενήνεον έν κανέοισι = π 51" (παρενήνεεν, ν.1. -νεον), St. West, Odyssey on a 147) W. Beck
Νηϊας s. Νηίς
Νήϊον [1°] Berg auf Ithaka, viell. in der Nachbarschaft ('oberhalb’) der Stadt Ithaka (/81 Ιθάκης ύπονηίου) α186 (Ath.-Mentes: „mein Schiff liegt) έπ9 άγροΰ νόσφι πόληος, ' έν λιμένι ’Ρείθρω, ύπό -ω (nonn. codd. ύπονηίω, cf. Apion fr. 147 Neitzel)“, Lage, Verh. zum Berg Νήριτον (s.d.) u.a.m. schon in der Ant. uns., s. Stellen bei Herbst, RE XVI, 1935, 2187. Nach St. West, Odyssey z.St. aus dem 'obscure epith.’ ύπονήϊος herausgesponnene ad-hoc-Erfm- dung, vgl. V. d. Mühll, Ausgew. kl. Sehr. 36. Doch würde es zur Sit. von al86, die einers. eine Örtlichkeit genügend weit von der Stadt verlangt, damit Ath.s falsche Aussage nicht überprüfbar ist, u. anderers. nahe genug für einen Besucher, sehr gut passen, wenn der * Hafen’ (= Bucht, Anlegestelle) Rheitron (nur al86) unterhalb desselben Berges liegen würde, unter dem auch Ithaka lag, nur eben έπ9 άγροΰ (nicht: έπ9 έσχατιής). Nur wenn sich ύπονήϊος auf die Insel Ithaka bezöge, müßte es ihren Hauptberg meinen, u. dann wäre N. eine Dublette von Νήριτον. Vgl. Schwartz, Odyssee 340, Leu- mann, Hom. Wört. 244 A.41
θ «22 v.l. ant (Crates) für Νήριτον; /81 ύπο νηιου nonn. codd., cct. ύπό Νηιου B. Mader
νηϊος (5·, 2°, 1Η, lh] Ε On Myc. na-wi-jo see DMic. 1466 Μ [lvv ] -ον Γ62; -a Op. 808 [-««] δόρυ (μέγα) -ον 0410, P744 δόρυ -ον ι384; -ον 7V391 - 77484; -α δοΰρα ί498, h. Αρ. 403 L Kurt, Seern. Fachausdr.96
Β of or for a ship, ship’s; in sim. (5·, i384) exc. z498, Op., h. Ap.; epith. of δόρυ, δοΰρα, ξύλα (Op.), and subst. 0410 ώς τε στάθμη ^δόρυ -ον, έξιθύνει ' τέκτονος έν πα- λάμ,ησι «384 ώς ότε τις τρυπω u d άνήρ ΡΊ44 (ώς θ9 ήμιονοι έλκωσ9 έξ όρεος) ή δοκόν ήέ δόρυ μέγα -ον ζ498 σύν κεν άραξ’ ήμέων κεφαλάς καί ca δοΰρα, h. Αρ. 403 πάντοσ9 άνασσείασκε (Αρ., the ship), τίνασσε δέ t u Ορ. 808 υλοτόμον τε ταμεΐν θαλαμήια δοΰρα 1 -ά τε ξύλα πολλά, τά τ9 άρμενα νηυσί πέλονται II subst. -ον (sc. δόρυ), beam or plank for a ship Γ62 αίεί τοι κραδίη πέλεκυς ώς έστιν ατειρής, ' ός τ9 είσιν διά δουρός ύπ9 άνέρος, ός ρά τε τέχνη ' -ον εκτάμνησιν Ν39\ (ήριπε δ9 ώς ότε τις δρυς ήριπεν, την τ9 οΰρεσι τέκτονες άνδρες έξέταμον πελέκεσσι) -ον είναι “ Π4Μ J.N. O’Sullivan
νή’κ Π1, 1°, 2h) Ε ZU οώα (vgl. Hamp, StudClas 19, 1980, 91 f.) sch. D //198: άπειρον
Β 3χ präd. Nom./Akk. Sg.: (prakt) unkundig, inespeno (bezügl. Krieg, Sport, Kunst), lh attr. Vok. PL: (theoret.) un- wissend (bezügl. Zukunft), stets Mask, (kontrast. νηίς) in dir. R., hom. [iv(«)] auf 1. P. (neg.) bzg., nachhom. [!«(„)] auf 2./3. P., m. abh. Gen. 1° 7/198 ού γάρ τίς με βίη γε εκων αεκοντα δίηται, ' ούδέ τ<ι> {ά}ίδρείη, έπεί ούδ' έμέ -δά γ9 ούτως ' έλπομαι (γενέσθαι), Ggs. zu ίδρείη (s.d.) wie αεκοντα zu βιη* vgl. 7V811 (ebf. Aias zu Hektor). 777, B
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νήχεστο(ς)
368, 7440, Λ 710, /761 0179 έγώ δ9 ού -ς άέθλων, ώς σύ γε μυθεΐαι, s. V. 159f., vgl. t>378f. h. Merc. 487 δς δέ κεν αυτήν (Kitharis) 1 -ς έών τό πρώτον έπιζαφελώς έρεείνη, 1 μάψ αΰτως κεν έπειτα μετήορά τε θρυλλίζοι, Ggs. V. 482 f., φ406 h. Cer. 256 -δες άνθρωποι καί άφράδμονες οΰτ9 άγαθοϊο ' αίσαν έπερχομένου προγνώμεναι οΰτε κακοΐο, vgl. h. Αρ. 192, Semon.fr. l,4f. W. — Wortf.; άδαήμων, άϊδρις, άναλκις, άνοήμων, άπείρητος, άφραδής, άφράδμων, άφρων, ούκ έμπαιος R- Führer
Νηΐς [3‘, 1 (2?)Η], -άς [3°], Νάΐς (2Η(?) ] Ε zu νάω/ ναίω 'fließen’ (nicht 'schwimmen’, so L!215), von Quellen Φ197, £292 (Frisk s.v.: eigentliche Bed. 'Quelltochter’); ob eine Bzhg. zum Zeus Näios in Dodona besteht, ist uns. (s. L1 223f., L2 426f.). - Zu -ίς (nur Sg.) u. -ιάς (nur Pl.) s. Meier, -ίδ- 55. 63 (viell. nur metr. Var.?)
L ’Wilamowitz, G1H 1; 2Nilsson, GrR 1, 245ff.; 3W.F. Otto, Die Musen, Düsseld./Köln 1955, 13f.
B Najade, „Tochter der Feuchte“ (L3): Quell- u./bzw. Flußnymphen, das genaue Verhältnis ist uns., (vgl. v349 ff. mit S444 ff.); mit den Okeaniden, die ihren Namen genealogischer Konstruktion bzw. ihrer Bzhg. zum Urfluß verdanken, wohl ident. 1 als Mütter von Heroen; die jeweiligen Väter kamen beim Weiden ihres Viehs mit ihnen zus., s. L2 245 Z22 (Aisepos u. Pedasos) οΰς ποτέ νύμφη 1 νηίς Άβαρ- βαρέη τέκ9 ... Βουκολίωνι, vgl. V. 25 (ποιμαίνων δ9 έπ9 όεσσι μίγη) S444 L νύμφη τέκε -ίς, άμύμων 1 Ήνοπι βουκολέον- τι παρ9 όχθας Σατνιόεντος (den Satnios) Κ384 όν L ... 1 Τμώλω ύπό ... (vgl. V. 390ff. γενεή δέ τοί έστ9 έπί λίμνη 1 Γυγαίη, οθι τοι τέμενος πατρώιον ... 1 Ύλλω έπ9 ίχθυόεντι καί 'Έρμω δινήεντι) 2 die Quellnymphen auf Ithaka vl04 (am Phorkyshafen) άντρον ... ‘ ίρόν νυμφαών, αϊ-ιάδες καλέονται (folgt Beschreibg. der Höhle, V. 109: έν δ9 ϋδατ9 άενάοντα) = 348 (vgl. V. 349f. σπέος ... ένθα σύ πολλάς 1 έρδεσκες νύμφησι ... έκατόμβας) 356 (Od. betet:) ,,νύμφαι -ιάδες, κοΰραι Διός“ (verspricht ihnen Geschenke); viell. gilt ihnen auch der Nymphen-Altar bei der Stadtquelle, p210 3 sonstige, z.T. uns. St.: Hes.fr. 42: Cheirons Frau
sei eine Najade gewesen, Ναίς im Prosatext (auch PN mögl.), vgl. POxy. 2509,3 (Hes.?): ένθα (Höhle) δ9 ένα[ιε ' Χείρων -ιδ(α) έχων νύμφην, θυμαρε9 άκ[οιτιν, ebenso uns.: Hes. fr. 304: eine Ναίς (im Prosatext) spricht von der großen Lebenslänge (V. 1—5, V.4f.: ήμεΐς ... 1 νύμφαι ... κοΰραι Διός), fakt, von ihrer Sterblichkeit. Als sterbl. gelten sonst nur die Hamadryaden (vgl. h. Ven. 269ff.), auf die sich Ausonius eclog. 5,8 p. 93 Peiper in seiner Nachdichtung von fr. 304 bezieht, dagg. heißt es in der Übersetzung Epigr. Bobiens. 62,6 montivagae nymphae, ... lovis umida proles Hes. fr. 195,2 [καί ν^[ί<5ος] ήυκόμ[οιο
D Erg.: Hes.fr. 177,16 νηϊ[ (VA), s. App.
B. Mader
νηχεράης [1‘, 1°) Εχ sch. D P469: άκερδή. άνωφελή. βλαβεράν Β abwegig i.S.v. nichts (ein)bringend, wobei nichts herauskommt, -springt; in dir. R. P469 τίς τοί (Autom.) νυ θεών -έα βουλήν ' έν στήθεσσιν έθηκε, καί έξέλετο φρένας έσθλάς; (μάχεαι μοΰνος, Patr. tot), Lopp. Reimbildg. zuu α 86+, h. Ap.^ 132, Ggs. K43f. £509 (αίνος) άμύμων, όν κατέλεξας, 1 ούδέ τί πω παρά μοίραν έπος -ές έειπες (οΰτ9 έσθήτος δευήσεαι), L , Γ204, vgl. *Ρ795, £182f., Ggs. ζ 148, σ 166. — Wortf.: άποφώλιος, άχρεϊος, κακός, μέλεος
R. Führer
νηχερος [1Η] ohne Hörner, vgl. κεραός Ορ. 529 καί τότε δή κεραοί καί -οι ύληκοΐται ' λυγρόν μυλιόωντες άνά δρία βησσήεντα, 1 φεύγουσιν Μ. Schmidt
νηχβστο(ς) [1Η, lhJ Β (άκέομαί) adverbial -ον (w. άάω) only: irremediably, see άνήκεστος and άκεστός; > ήκεσ- τας(7), Wyatt, Metr. Lengthening 73 Ορ. 283 δς δέ κε μαρ^ τυριησιν έκών έπίορκον όμόσσας 1 ψεύσεται, έν δέ Δίκην βλάψας -ον άασθη, ‘ τοΰ δέ τ9 άμαυροτέρη γενεή μετόπισθε
355
356


νήκεστο(ς)
νηλεής
λέλειπται h. Cer. 258 (Dem. to Metaneira:) ,,χαί σύ γάρ άφραδίησι, τεής -ον (ci. Voss ex Ορ. 283, μήκιστον cod.) άάσδης “ W. Beck
νηκουστησαι [Ρ] Ε Denom. zu νήκουστος (im VG priv. Suff.) Σχ Sch. D K14: -ήσε- παρήκουσε Β erwies sich als ungehorsam gegenüber Jm. (Gen.) Kl4 ούδ* ένοσίχ- δων 1 νηκούστησε δεάς (Themis), άλλ* έξ άλός ήλδε μετ' αυτούς J. G.-J. Abbenes
νηλεής [24*, 14°, 7Η, 2h] Ε < *n-hxleu-, HG zu έλεος (Mask., spät auch Ntr.) oder έλεεινός; Nach L1 ist v. zumindest im formelh. -εές ήμαρ u. -ής δεσμός auf *νάλεβής * unentrinnbar’ zu άλέομαι zurückzuführen (so auch L348 u.a.; nach L6 νηλέης überh.; έλεος usw. dann Rückbildungen aus mißverstandenem νηλέης), obwohl formal einwandfrei, wohl abzulehnen, da 'erbarmungslos ’ überall mögl. u. oft allein sinnvoll, während 'unentrinnbar’ nirgendwo zwingend angenommen werden muß, s. L7 24 f.
F -ής 1, -ειής 1, -εές Vok. 2, -εϊ 28, -έα 1; -έα Fern. 1; -εές Nom. Ntr. 1Η, -ειές Nom. 1, -εές Akk. 11. Zum Formenbestand s. L6 27
Μ 1 zweis. [--] -ής 1632 2 dreis. 2 a Typ
['-««] [iw«] L-£££■_) (Vok. Mask.) 7733. 204; -έα δυμόν Τ
229; L j ήτορ 1491 s Th. 456in; ήτορ 1 L d Th. 765 [’_] ,-έϊ, χαλκώ Γ292, A 348, £330, Λ/427, 7V501 = 77 761, N 553, 77345. 561, P376, Γ266, 5743, 5507, «532 = A45, ξ 418, σ86 s /475« s <p300«, Th. 316, Hes.fr. 23,30; L , δυμώ ι2Ί2 = 368 s 287; L d 7T443, μ372, Hes.fr. 171,8. 270,1; -έα (Fern.) h. Merc. 385; άμύνετο* ^-εές ήμαρΛ Λ 484 = 7V514«, Λ 588 = £511«, £615, 5525; άμυνον ... L u 0375; L d Φ57 = il7« 2b Typ [1-*] -ειής Th. 770; -ειές h. Ven. 245
Σχ sch. min. P.Amh. 19 zu A 588: άνηλέ[η ήμέ]ραν, sch. D £330: ^ίνηλε^ϊ, σκληρώ = Γ292 s 7632, 7497: άπηνές, άπότομον, 77 33: L ^στατε, ώμότατε — Τ229:
L j77, άσυμπαδή, Κ443 (nb. δεσμώ): Λεΐ, σφοδρώ —
Ä484 (nb. ήμαρ): τήν Λή ήμέραν τόν δάνατον = Φ 57
L ‘Schulze, KJ. Sehr. 138 A.36. 375; 2Hoffmann, Eth. Term. 15; 3Risch, 82 A.62; 4Wemer, η u. ει vor Vokal 44ff.; 5Alois Klocker, Wortgesch. von έλεος — οίκτος ..., Diss. Innsbruck 1954, 47ff.; 6Egli, Heteroklisie 70ff.; 7Burkert, Mitleidsbegriff 22 ff. 73ff.; “Troxler, Sprache Hesiods 172f.; ’Wickert- Micknat, Unfreiheit 15. 66 f. 225 f.; 10Paraskevaides, Synon. 26
B unbarmherzig, mitleidslos, das momentane oder dauernde, dann zum Wesen einer Pers, oder 'Sache’ (s.u.) gehörige Fehlen von έλεος, einem Komplex aus einem Gefühl der Erweichung (Mitleid, Erbarmen) u. einer aus ihm folgenden Handlung (Verschonen, Hilfe), vgl. L7 41 f.; wohl primär (and. L7 73ff.?) im menschlichen (u. göttlichen, s. 1 Vorbem.) Bereich, darüber hinaus von Mächten u. Dingen, die ihrem Wesen nach die menschliche Existenz vernichten oder wenigstens bis hin zur Vernichtung eingrenzen (Tod/Totengott; Waffen u.ä. (2). — v. wird stark neg. gewertet (unmenschl., s. la), nur 7*229 pos., aber auch nur als leidvolle Vorbedingung für ein notwendges Tun (1c). — Nb. einem Nom. act. nur h. Merc. 385 (3). — Wortf.: Synon.: άμείλικτος, -ιχος; άτειρής s.d. (besonders Sp. 1488,61 ff. u. 1489,7ff.), άτέραμ- νος, άτάρβητος; άναιδής (s. L7 75 A.l); στερεός, οξύς (nb. χαλκός); σιδήρεος, χάλκεος (s. L7 74 A.l). — Umschreibungen: έλεον ... άπώλεσεν, ούδέ οί αιδώς 1 γίγνεται (7244); ού κήδεται ούδ'έλεαίρει (Λ665, vgl. £27 [pos.]) - Vergleiche u. ähnliches: mit Meer u. Fels 7733 (s.u. la); Eisen u. Hom τ210ff. (ähnl. Sit. wie in 7*229, s. 1 c); Beil Γ60; Löwe Ω 41; ferner χόλω ... σ’ έτρεφε μήτηρ 77203 (s.u. 1 a) — Oppos.: έλεήμων (s.d. Wdfld.); στρεπτός, γναμπτός (s.d., B 2) 1
von Menschen (u. Göttern) dir. oder als Attr. von δυμός u. ήτορ, letztere Obj. von έχειν oder im Instr., kann eine einmalige u./o. zeitl. begrenzte Haltung sein, aber auch ein dauernder Charakterzug (eigentl. nur vom Totengott, s.u. 2 a, viell. vom Menschenfresser Kyklop, s. 1 b), der angesichts bes. har4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ter Formen von Unbarmherzigk. auch gern unterstellt wird (Ach., s. la). — έλεος wird in bestimmten Sit.en (ggüber dem Leid Angehöriger, von Fremden — Schutzflehenden, Bettlern — u. von Feinden, die sich ergeben haben) erwartet bzw. gefordert, das Ausbleiben als unmenschl. empfunden (s.o. allg. Vorbem. die Vergleiche, 1 a u. 2 Vorbem., vgl. L7 73ff.) u. in bes. harten Fällen auch von den Göttern verurteilt (Ω 40ff., bes. 49. 54); der v. bzw. sein δυμός wird mit „Dingen“ (L6 75) aus der empfindungslosen Natur u.ä. (Löwe; Beil in Aktion) verglichen, während umgekehrt vor allem Waffen (χαλκός) u. der Tod (2 a, b) als v. bezeichnet werden. Niemals dagg. (viell. wegen des stark neg. Charakters von v.) werden die Götter so bezeichnet, von denen man sich doch auch έλεος erhoffte (αί κ’ έλεήση, Z94+) u. die sich auch oft der Menschen erbarmen (L7 77), obwohl bei ihnen nicht selten von Erbarmungslosigk. gesprochen werden könnte u. geleg. auch wird (z.B. l>202); wichtig 77431 ff., bes. 459, wo Zeus Erbarmen für Sarp, empfindet, erleidet, ihm aber nicht hilft, helfen kann, also nur eine Komponente von έλεος zum Tragen kommt, während Zeus faktisch v. ist, vgl. L7 82; eine ähnl. Struktur T229, s.u. 1 c. — Zu Th. 454 (Hades) u. ähnlichen St, die formal hierher gehören, s.u. 2a la von Ach. erst nach dem Einlenken Ag.s, obwohl die Gr. auch vorher schon erheblich infolge seines Fernbleibens zu leiden hatten (7497 greift allerd. auf das Vergangene zurück); auch die Mißhandlung der Leiche Hektors als v. u. im Höchstmaß als unmenschl. empfunden (Ω40ff.,besonders: έλεον άπώλεσεν 44 γαΐαν άεικίζε μενεαίνων 54), ohne daß das Wort selbst gebraucht wird, wie überh. sein Verhalten aus Trauer, Zorn u. dem Verlangen nach Rache, ihm selbst, den Gr. (s. T 200ff. 310ff. 342ff.), vor allem aber Hektor u. den Troern ggüber sich ins Unmenschlich-Übermenschliche gesteigert hat (Vorbereitung auf sein 'Umbiegen’ Ω503ff.) 7497 (Phoinix zu Ach.:) ,,δάμασον δυμόν μέγαν ούδέ τί σε χρή 1 -εές ήτορ έχειν στρεπτοί δέ τε καί δεοί αύτοί, folgt Λιταί / Atnj-Exemplifizierg. 632 άγριον... δέτο (Ach.) μεγαλήτορα δυμόν, 1 ούδέ μετατρέπεται φιλότητος έταίρων 1 τής, ή μιν παρά νηυσίν έτίομεν έξοχον άλλων, ' -ής. καί μέν τίς τε κασιγνήτοιο φονηος ' ποινήν έδέξατο τεδνηώτος κτλ. 7733 τί σευ άλλος όνήσεται αί κε μή Άργείοισιν ... λοιγόν άμύνης; '-εές, ούκ άρα σοί γε πατήρ ήν Πηλεύς ' ούδέ Θέτις μήτηρ’ σε τίκτε δάλασσα ' πέτραι τ’..., ότι τοι νόος έστιν άπηνής 204 χόλω άρα σ’ έτρεφε μήτηρ, 1 -εές (vgl. V. 206 τοι κακός χόλος έμπεσε δυμω) 1 b vom Kyklopen nicht Mensch, aber im ι auch kein Gott r272 ώς έφάμην, ό δέ μ αύτίκ ^άμείβετο νηλέϊ δυμωΛ — 368, der Kyklop desillusioniert Od., der sich auf das Gastrecht berufen hatte 287 ό δέ μ’ ούδέν L 3 (s 368), das erbarmungslose Abbrechen des Gesprächs ist der Beginn des erbarmungslosen Tuns. — Das prädikative -εϊ δυμω kann die momentane Gesinnung des Kyklopen bezeichnen, allerd. auch sein Wesen als Menschenfresser, das sich im Anblick seiner Opfer in immer gleicher Weise aktiviert, ohne Rücksicht auf deren Leid u. auf ihr Gastrecht usw. (273ff.); er ist Todbringer u. somit a δάνατος (s. 2 a) 1 c Unbarmherzigkeit als pos. Haltung T229 άλλά χρή τόν μέν καταδάπτειν ός κε δάντμη, 1 -έα δυμόν έχοντας έπ* ήματι δακρύσαντας, die Lage erlaubt es den Angehörigen nicht, ihre Toten so zu bestatten, wie Gefühl u. Brauch es gebieten (im einzelnen unklar, s. Leaf u. Ameis- H. z.St.), sie müssen sich zus.nehmen u. ohne Mitleid mit ihren eigenen Gefiihlen handeln, wie es notwendig ist, vgl. τλήναι u. die Sit. L>18ff., ähnliche Struktur 77431—461, r494, während bei Ach. das μένος (Kampfwille, Rachelust, Trauer) alle menschlichen Gefllhle u. Bedürfnisse (Hunger, Mitleid usw.) so sehr zurückgedrängt hat, daß er sie auch den Gr. nicht zugestehen will (T200ff., im Prinzip bis ins Ω; vgl. T 319ff., 344ff.) 2 von Mächten u. Dingen wenn auch wohl primär im Bereich der Menschen u. Götter (bei diesen nicht nur in der Dichtung, sondern existenziell im Glauben, in Ge- betserhörung u. -verweigerg.), wird Unbarmherzigkeit am reinsten an der Schicksalsmacht des Todes erfahren u. an 'toten Dingen’, bes. Waffen u.ä., die, einmal in Aktion, im Ggsatz
357
358


Νηλεύς
νηλεής
zu ihren Trägem absolut unerbittlich u. ohne jede Scheu (αιδώς), nur noch den Willen zur Vernichtung zu kennen scheinen; keine Personifizierung nach L7 73, was bei Vergleichen mit Meer u. Fels (s.o. allg. Vorbem. Wortf.) mögl. (s. aber den Vergl. mit dem Löwen), bei Waffen sehr fragl. ist (in Aktion gieren sie nach dem Blut des Feindes, haben μένος u. Άρης in sich, A573f.+, 7V444+, vgl. Mader, Tempusge- brauch 39ff. 20ff. m. Lit.), vom Tod ganz zu schweigen 2a vom Tod u.ä. 2 a α Tod, Totengott u. ähnliche Wesen Th. 456 (Kronos zeugte u.a.) ϊφδιμόν τ Άίδην, δς ύπό χδονί ... ναίει 1 -εές ήτορ έχων 765 τού (Θάνατος) δέ σιδηρέη μέν κραδίη, χάλκεον δέ οί ήτορ ' -εές έν στήδεσσιν, έχει δ9 δν πρώτα λάβησιν * άνδρώπων (er ist den Göttern verhaßt), vom Höllenhund 770 δεινός δέ κύων προπάροιδε (dem Hause des Hades) φυλάσσει, ' -ειής, τέχνην δέ κακήν έχει (läßt niemanden hinaus, frißt den, der fliehen will) 2 aß ^-εές ήμαρΛ unbarmherziger Tag = Todestag, Tod = Verderben, nur in 2 formelh. Wendungen, άμύνειν/εσδαι L u u. φυγών ϋπο^ j, beide VE, in dieser Vbd. kaum 'unentrinnbarer Tag’, s. L7 25; L j wohl allg. schon unscharf Tod = Verderben, so auf jeden Fall 19525, viell. auch Φ5Ί (s.u. zu den Stellen); allg. zu Wendungen mit ήμαρ s. Fränkel, WuF 5f. 17f. P 615 τώ ... φάος ήλδεν, άμυνε δέ ^-εές ήμαρΛ = Λ 588” (άμύνετε) = Ρ511” = Λ484” (άμύνετο) = 7V514”, 0375 (άμυνον) δ525 (jem. fällt im Kampf) άστεί καί τεκέεσσιν άμύνων L Λ, für Stadt u. Kinder setzt in unterschiedlicher Weise Modifizierung der Grundbed. voraus: Kinder werden getötet oder, wie die Frauen, versklavt, die Stadt vernichtet, gemeins. Nenner: Verderben (Überschneidung mit δούλιον ήμαρ?), sicher nicht mit L9 225f. 'Sklaverei’ II r 17 (Od.: „ich nenne meinen Namen, damit) έγώ δ' άν έπειτα φυγών ϋπο L j ' ύμΐν ξεΐνος έω*1 Φ5Ί ή μάλα δή Τρώες ... οϋς περ έπεφνον; 1 άναστήσονται ' οιον δή καί δδ9 ήλδε φυγών ϋπο L j Λήμνον ές... πεπερημένος Tod, Verderben wohl auch hier; φυγών vorzeitig ggüber πεπερημένος', Ach. hatte ihn verschont; nicht ganz übereinstimmend mit V. 55f. (ή μάλα άναστήσονται) in ironisch übertreibendem Kontext; kaum überzeugend Richardson z.St. (Verkauf nach Westen [Lemnos!] s Tod); Sklaverei nach L9 225f., diese Bed. aber nirgends notwendig, vgl. oben zu δ 525 2 a γ vom
Alter h. Ven. 245 νΰν δέ σε μέν τάχα γήρας όμοίΐον άμφικα- λύψει ' -ειές ... ' ούλόμενον καματηρόν, δ τε στυγέουσι δεοί περ 2»δ vom Schlaf μ372 (Od.:) ,,ή με μάλ' εις άτην κοιμήσατε (Götter) -έϊ ϋπνω**, allerd. eher wie eine 'Waffe* (2 b), um ihn, wie Od. unterstellt, zu verderben 2b von Dingen, vor allem vom χαλκός ( = Waffe; Beil) unbarmherziges Erz, kaum unentrinnbar, da dies von keiner Waffe, auch nicht der des Besten, gilt (L7 24 A.5) 2ba ^-έϊ χαλκώΛ Waffe: (kämpfen, verwunden, töten, durchbohren u.a. u n s. L'°) 4 348 μαχοίατο L , + £330, Λ/427, 2V553 (τέρενα χρόα L J. 501 - /7761. 345. 561, P376, 6743, Th. 316; Hes.fr. 23,30 (χαλκω ergänzt), 6507 II Messer od. ähnliches Instrument (zur Verstümmelung): σ86 - /475 a φ300” II Opferbeil oder -messer: Γ292 a T266, «532 = λ45 II vom Beil, mit dem Holz gespalten wird: £418 2bß sonstige von Dingen, die eine ähnl. Funktion haben wie Waffen (vgl. auch -ής ϋπνος, s.o. 2 a δ) Hes.fr. 171,8 άέκων κτάνε νηλέ]ϊ δίσκω (Αρ. den Hyakinthos) Κ443 δήσαντες λιπετ αύτόδι -έϊ δεσμώ (sc. den Dolon), unentrinnbar semantisch gut mögl., aber nicht notwendig, vgl. L7 25 u. άμείλικτων ύπό δεσμών Th. 659 Hes.fr. 271 πίσσης ... καί κέδρου -έϊ καπνώι, gemeint ist wohl Räucherwerk zur Vertreibung von Schlangen, s. Morel, Ph 83, 1928, 349 Anm. 3 nb. einem Nom. act. h. Merc. 385 (Hermes:) „ποτ έγώ τούτω (Ap.) τίσω ποτί -έα φωρήν** die gnadenlose Haussuchung
Β. Mader
Νηλεΐδης [Ρ] metr. Kürzung aus *Νηληίδης, s. E bei Νηληϊάδης. Patron., S. des Neleus - Nestor, ¥'652 -ao, VE B. Mader ’
νηλειής s. νηλεής
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηλειτεΐς [3°] E neg. Kompos. mit HG *άλειτος n., s. Tichy, Gl. 55, 1977, 160ff. (auch zur Var. νηλεϊτις) B schuldlos, unsträflich π 317 σε γυναίκας έγώ δεδάασδαι άνω- γα, 1 αϊ τέ σ9 άτίμαζουσι καί αϊ -εις (Allen νηλίτιδες, s. Ε) είσιν a /418 = τ498 J. G.-J. Abbenes
νηλεόποιν(ος) [1Η] Β hapax punishing ruthlessly. Th. 217 καί Μοίρας καί Κήρας έγείνατο (Night) -ους, see West ad 1. w Beck
Νηλεύς [3‘, 8°, 5H, le] E unsicher, mehrere Mög- lichk.en: 1. Wenn mit den jon. 'Neleiden’ (insbes. Νεί¬
λε ως/-εώς / N.) zu verbinden, dann Kurzname auf -εύς zu myk. ne-e-ra-wo, i.S.v. *Neheläuos u. Variante des Namens Νέστωρ (s.d. E), viell. in speziellerer Bed. (vgl. L17 98ff. lllff.). Das η < εε ist Äolismus (s. L12); daß es häufig im longum (Verhältnis 10 zu 6, s. M), ist angesichts des hohen Alters der Kontraktion von εε (s. Meister, Kunstspr. 179, vgl. allerd. L14) kein zwingender Einwand, zumal N. nicht innerhalb alter Formeln (s. M) vorkommt. 2. vorgriechische Herkunft, Typ Άτρεύς usw. (L671118), nicht auszuschließen: (Eponym?) zum ΟΝ Νήλεια / Flußnamen N. nach L67, zum Ortsoder Bergnamen Νήλλος auf Zakynthos mit möglicher An- knüpfg. an mykenisches ne-we-wi-ja nach L11 3. die Deutung als Νηλεής in Zush. mit der Auffassg. von N. als ursprünglichem Herrn der Unterwelt (L2, vgl. v. d. Kolf, RE XVI, 1935, 2279) wird durch die antike Überl. nicht gestützt (s. Σχ), doch s. B 4. nach L17 97 Neubildung Hom.s nach altem Νηλήϊος 5. wenig überzeugend L19: ritueller wy-Sager, -λ- wie in λαλέω u.ä. — Abi.: Νηλεΐδης, -ηϊάδης, -ήϊος
Μ 1 Stamms, im longum la zweis. [1-] -εύς /409, Hes. fr. 33a,6 (erg.) [‘ χ ] -εύς Λ 683. 717, λ 281. 288 lb dreis. Iba [---] L-faj τε μεγάδυμον o229; L u Hes.fr. 33a,2 (erg.) Ibß [---] -ήος ταλασίφρονος Hes. fr. 35,6 -ήος ο 233 2 Stamms, in den brevia [---] -ήος νάμύ-
μον^ος υίεές (nonn. codd. L Δες, vgl. Hes. fr. 35,6) Λ 692; ι_-ήος3 άγακλειτοΰ Hes. fr. 33a,20; L u y4; άντίδεον ^-ήα3 o231 [-4J -ήος (s. App.) Hes. fr. 37,16 [_‘x ] u Α254 Eum. fr. 6 p. 99 Dav. Prosareferat
Σχ sch. D K 334 έπεί κύων κατηλέησε, -έα (vgl. RE XVI, 1935, 2271), Eust. 1681,52 (zu λ253): διά τό παραδόξως έλ- εηδήναι, ή διά τό ύπό τής μητρός μή έλεηδήναι (von der Aussetzg.)
L 'Usener, Göttemamen 12ff.; 2Malten, JDAI 29, 1914, 188; 3Preller-Robert 2, 36ff. 190ff. 535ff.; 4Wilamowitz, G1H 1, 312. 331f.; 5Nilsson, Myc. Origin 85f.; 6Boßhardt, Nom. auf -εύς 133; 7v. Kamptz 354f.; 8Kerenyi, Die Mythologie der Griechen 2, München 1966 ( = Zürich 1958), 134 ; 9Webster, Mykene 160. 198; 10Kiechle, Historia 9, 1960, Iff., bes. 38ff.; ” Mühlestein, Hom. Nam. lOf. = MH 22, 1965, 164f.; 12Du- rante, SMEA 3, 1967, 33ff.; 13Ruijgh, Etudes 369f.; "Wathelet, Traits eoliens 210. 275. 367; "Hiller, Pylos 184ff.; "Perpillou, E&C 80, 1973, 186; ,7Douglas Frame, The Myth of Retum ..., New Haven/London 1978; 18Heubeck, Minos 20/22, 1987, 230; ,9Robertson GRBS 29, 1988, 201ff.; 20Moreschini, SMEA 27, 1989, 255ff.
B aus Thessalien stammender (1) Gründer (2) u. Herr von Pylos (3), Vater Nestors (1). Ursprung der Gestalt (wie des Namens, s. E) ebenso uns. (hist.? Hadesdoublette?) wie das ursprüngliche Verh. zu Nestor (s. 5 b) 1 Herkunft u. Genealogie Sohn des Pos. (urspr. Ένιπεύς? s. L3 39) u. der Tochter des Salmoneus Tyro (s. Hes. fr. 30,25ff. u. fr. 31), Zwillingsbruder des Pelies (T. Alkestis) κρατερώ δεράποντε Διός (λ255), Halbbruder von Aison (S. Jason), Pheres (S. Admetos) u. Amythaon (S. Melampus, s. 3 b), deren V. Kre- theus: Ä235ff., vgl. Hes. fr. 33a,Iff. Kinder, von Chloris, der T. des Jasiden Amphion aus Orchomenos, 12 Söhne (u.a. tPeriklymenoSj), deren jüngster Nestor ist, Hes. fr. 33a,9fT., λ 280flf. (nennt nur 3, L j, Nestor u. Chromios), u. außerdem die T. Pero (s. 3 b) λ 287, vgl. Hes. fr. 37 II als ursprüngliche Heimat wird Südthessalien (u. Nordböotien?) vorausgesetzt, von wo N. nach Pylos zog (s. 2), während Pelies in
359
360


Νηλεύς
Jaolkos (blieb? u.) herrschte, A 256f., Hes. fr. 33a,2ff. (διένασσε, sc. Zeus), vgl. 5 b a 2 Gründer von Pylos zus. mit Amythaon? s. 3 b Hes. fr. 33a,6 ό μ]έν Πόλον ^είχεΛ καί έκτισε γην ' -εύς, nicht eindeutig, ob Ν. Pylos übernahm oder gründete (L j nicht έσχε, Pylos nicht Obj. ν. έκτισε), es galt als seine Stadt (Νηλήιος Πόλος Λ 682, -ήος έϋκτίμενον πτολιέθρον /4) jedenf. mehr, als Nestors; vgl. 5b α 3 Herr von Pylos verschiedene mit einander wenig verbundene Ereignisse verschiedener 'Quellen’ (Melampodie, Herakles-Sagen, *pyl.’ Epos) 3 a Steinsitze des Ν. χ409 (ζεστοί λίθοι, οϊ οί έσαν προπάροιθε θυράων ... λευκοί, άποστ- ίλβοντες άλειφα τος- οίς έπι μέν πριν ' -εύς ϊζεσκεν, θεόφιν μήστωρ άτάλαντος (jetzt Nestor, σκήπτρον έχων) 3 b Pero u. Melampus A287ff., o225ff., Hes. fr. 37, vgl. Bd. III Sp. 92,40fT.: N. verlangt für seine T. Pero von ihren Bewerbern, daß sie die Rinder des Iphiklos rauben, auf die er einen Anspruch zu haben scheint (darauf kein Hinweis im fgrE, doch s. I? 58); sein Neffe Melampus, S. des Amythaon (s. 1), erbringt dies unter schweren Opfern für seinen Bruder Bias; dabei kommt es aus nicht näher angeführten Gründen mit N. zu einem Konflikt (u.a. [?] δς [Ν] οί χρήματα ... 1 είχε βίη ο 230), der Melampus veranlaßt, sich zu rächen (έτί- σατο έργον άεικές ' άντίθεον -ήα o236f.) u. zus. mit seinem Bruder Pylos zu verlassen (πατρίδα φεύγων 1 -έα τε μεγάθυμον, άγαυότατον ζωόντων o226ff.) 3 c Konflikt
mit Her., Tod der Söhne Λ 689—693; Hes. fr. 33a,19ff.; 34; 35,1 ff.: aus einem, im fgrE nicht genannten Grund (vgl. etwa sch. A 690a1—b, ferner sch. D z.St., A 690, sch. Pi. OI. 9,43 e.p.), belagert u. zerstört Her. nach seinem Sieg über Peri- klymenos (bes. Hes. fr. 35,1 ff.) Pylos u. tötet dabei außer Nestor (s.d.) alle Söhne des N, der entgg. anderer Tradition selbst aber überlebt (s. 4). Am Kampf beteiligten sich auf beiden Seiten eine Reihe von Göttern, auf der des N. sein V. Pos. (s. 1), aber viell. auch Ap. (s. aber Hes. fr. 33a,29), Hera u. Hades (der letztere u.U. aus F395ff., das aber auch anders interpretiert werden kann, s. sch. Pi.Ol. 9,44a zu E 397 έν Πύλφ έν νεκύεσσι, s. auch 5 b; vgl. Pan. fr. 6 p. 117 Dav.) u., nach Sc. 359ff., Ares; auf der Seite des Her. Ath. (Hes. fr. 33a, 19. 22), vgl. I? 535ff. 3d Konflikte mit Elis u. Augeias, Verh. zu Nestor durch die Zerstörung geschwächt, ist N’ Pylos dem Übermut der Nachbarn ausgesetzt, u.a. hält Augeias ein Viergespann, mit dem sich N. an Spielen beteiligen wollte, in Elis zurück (Λ 689ff., 699ff.); durch einen Raubzug (Vieh) u. eine erfolgreiche Schlacht stellt Nestor, den N. wegen s. Jugend nicht mitziehen lassen wollte (717ff.), das Ansehen u. die Macht von Pylos wieder her. N. selbst blieb, wg. seines Alters (γέρων: 696. 703), in Pylos. Nb. Zeus (753. 761) half jetzt auch Ath. den Pyliem (714. 721. 758); wenn Pos. die Molione rettet, heißt das nicht, daß er auf der Seite der Eleer stand 4 N.9 Tod im Ggsatz zu Λ 689ff. gab es viell. schon im fgrE eine Tradition, daß N. von Her. getötet wurde (Periklymenos eine alte 'Dublette’ von TV.?, s. 5 b), s. D; wenn Melampus sich an N. rächte (o236f.), bedeutet das nicht, daß er ihn tötete (vgl. o228f.). Nach Eum. fr. 6 p. 99 Dav. starb er in Korinth u. war dort auch begraben 5 Wesen u. Deutg. 5 a Wesen N. ist für Hom. im wesentlichen der Vater Nestors, als Gründer von Pylos aber eine bedeutende Pers., ein großer Herr (κρατερώ θεράποντε Διός λ 254 von ihm u. Pelies), der seine anscheinend weithin berühmten Pferde (Νηλήϊοι ίπποι *P514, von Nestors Pferden) außer Landes schickt, damit sie Preise gewinnen (A699ff.); er beweist Fürsorge für seinen — nunmehr einzigen — Sohn Nestor (717ff.), u. scheint auch ein weiser Herrscher gewesen zu sein (θέοφιν μήστωρ άτάλαντος, /409). Anderers. deuten sich Züge von Habgier u. Härte an (im Verh. zu Melampus o228ff.: -έα μαγάθυμον, άγαυότατον ζωόντων, ’ δς οί χρήματα ... * είχε βίη, 236L: έτίσατο [Melampus] έργον άεικές ' άντίθεον -ήα). Auf die Herde des Iphiklos scheint er allerd. einen Anspruch gehabt zu haben, wie auch auf das Beutevieh aus Elis Λ 696ff. — Ganz uns. bleibt, was der Grund für den Konflikt mit Her. war, vgl. oben 3 c (viell. auch hier Vieh, die Rinder des Geryoneus nach sch. Λ 690a). Mit diesen Zü4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νημα
gen erinnert N. an seinen Bruder Pelies, Augeias u. andere 'vorheroische* Gestalten 5 b Deutung der Gestalt N. unterscheidet sich auf den ersten Blick im fgrE nicht wesentl. von den übrigen Heroen u. wurde viell. auch schon nicht mehr anders verstanden, doch verdichten sich bei ihm, wie auch bei seinem Sohn Nestor (s.d. Id), Momente, die ihnen einen anderen Charakter verleihen, zunächst aber in unterschiedliche Richtungen zu weisen scheinen: 5 b α ursprünglich historische Persönlichkeit? an N. (zum Zug von Thessalien nach Pylos, vgl. L51015), den Gründer von Pylos, knüpft die Tradition der att. u. jon. Neleiden, u. sein Name läßt sich mit großer Wahrscheinlichk. auf den myk.-pyl. Namen ★Νεέλαβος zurückführen (s. E, vgl. Νέστωρ E u. Β 1 d), ein starkes Argument für Historizität des N. auch wenn wir die Namen der letzten Herrscher — des wa-na-ka = βάναξ u. des ra-wa-ke-ta = *λαβαγέτάς — von Pylos-Ano Englianos nicht kennen 5 b ß Herr der Unterwelt? andererseits deutet vieles darauf hin, daß N. ursprünglich eine Dublette des Hades gewesen sein könnte bzw. in enger Bzhg. zu ihm stand, selbst wenn N. nicht = Νηλεής 'der Unbarmherzige ’ (s. E): der Kult des N. u. der Basile (s. L419); Pos., seinerseits Variante des Todesgottes, sein Vater; Periklymenos, der Verwandlungsreiche, sein Sohn; Chloris, 'die Bleiche’, seine Frau; Pylos, das zumindest E397 s Unterwelt, seine Heimat (der Kampf des Her. gg. Pylos eine Parallele zu seinem Zug in den Hades?), — dazu kommt noch seine enge Bzhg. zu Pferden (Νηλήϊοι ίπποι, vgl. κλυτόπωλος, Epith. des Hades, sowie Pos.s Verhältnis zum Pferd) u. Rinderherden (Melam- pus-Sage A674ff.; die Höhle der 'Nestorrinder’ im hist. Pylos, Paus. 4,36,2, vgl. L17 ); auch Hermes treibt die geraubten Rinder 'nach Pylos’ in seine Höhle (h. Merc. 216 u.ö.), vgl. L2417 5 by Gott u. König? beides — a u. ß — scheint sich gegenseitig auszuschließen, ist aber jeweils so schlüssig, daß die Suche nach einer Vbd. beider sinnvoll erscheint. In Frage käme eine von den Herrschern ausgeübte rituelle Tätigkeit oder eine mit ihrer Pers. — als dem 'Sohn des Gottes’ — verbundene Erwartung, die sich in ihren, in der Familie erblichen, N.selementen *nes- (♦ Νε{σ}έλαβος, Νέστωρ usw., s. L11) spiegelt, wobei 'Pos.’, der Stammvater der Neleiden, ja nicht nur Herr der Unterwelt, sondern auch der Erde überhaupt war. Eine, wenn auch noch unsichere, Deutg. dieser 'Tätigkeit* s. bei L17, vgl. Νέστωρ B Id
D Cycl. fr. dub. 10 p. 197 Be. (N. von Her. getötet, als er Pylos zerstörte) B. Mader
Νηληϊάδης [8’, 4°, 1H] E metr. Erweiterung für * Νηληίδης, s. Debrunner in Αντίδωρον 31 ff., bes. 39, wo auch zum Verh. zu Νηλειδης u. Νηλήιος Μ 1 fünfs. [-2_1 ] -η ΚΖΊ = 555 - Λ 511 = Ξ42 « /79 = 202 - 247in -εω Λ 618 2 sechss. cao* Ψ
303 L , 0100 - 0378« [-2^‘χ] u Λ /465,
Hes. fr. 221,2 B Patron., S. des Neleus = Nestor <P3O3 (Νέστορος) τοΰ -ao, 0100 anstelle des N.s, K$l* in Anr. ώ Νέστορ -η; die übrigen St. s. Μ B. Mader
Νηλήϊος [6\ 1°] E Zugehörigkeitsadj. < *Nel-eu- iio-, s. L in Νηληϊάδης, vgl. Douglas Frame, s. L17 in Νηλεύς L Μ 1-1-] -ος *P349. 514; -ω B20; -ον ΛΤ18, <5639 [-2WW] -ον Λ 682; -αι (-ϊον [sc. Νέστορα] v.l. ant.) Λ 597 Β 1 Adj. Λ 682 β1ύλονΛ -ον 6639 u u -ον — Λ
597 -αι ίπποι 2 Patron., S. des Neleus, von Nestor, m. EN B2Q -ω υίι έοικώς 1 Νέστορι, ferner Κ18 (-ον), Ψ349 (-ος) vom Enkel ^514 Αντίλοχος -ος ήλασεν ίππους (sic! vgl. 1) D Hes. fr. 37,16 s. App. B. Mader
νηλής s. νηλεής
νηλίτιδες s. νηλειτεϊς
νήμα [4°, 1Η] (das Gesponnene >) der (Woll-)Faden, Nom.rei actae zu νέω 'spinnen’ auf -μα (s. uPorzigj, IF 42, 1942, 221ff., vgl. Mader, Tempusgebrauch, 237 A.3; spez. zu
361
362


νήμα
ν. L „ Satzinhalte 241. 279), vgl. ύφασμα δ 134 (e. Magd bringt Hel. τάλαρον) άσκητοΐο, βεβυσμένον den u.
eine ηλακάτη schenkte man Hel. in Ägypten; L j *yam al- ready spun* Odyssey z.St. /798 (Pen.: „φάρος) έκτελέσω, μή μοι μεταμώνια -ατ9 όληται" = τ!43 = ω 133, gemeint sind die schon ins Tuch eingegangenen Fäden - von den Fäden der Spinne Op. 777 (am 12. Tag) νεί -ατ9 άερσιπότητος άράχνης ' ' τη <5’ ιστόν στήσαιτο γυνή Β. Mader
νημερτής, Νημερτής [5', 27°, 2Η, ΙΟ1*] Ε Neg. Kompos.; HG zu άμαρτάνω, s. Chantraine, Dict. I 71 u. Bd. I s.v. F -ής 7, Ν-ής 2, -έ(α) (Akk. Sg. Mask.) 1, -έα (Akk. Sg. Fern.) 6, -ές 13, ‘έα (Akk. Pl. Ntr.) 12, -έως 3
Μ 1 νη- im longum [---] Ν-ής Σ46, Th. 262; -ής h. Merc. 369; -ές/-έως μοι ένισπε δ642, h. Cer. 71; -ές Α524; -έως ε98, τ269 U-2] -ής Th. 235 2 νη- in den brevia 2a (dreis.) [---] (καί) μοι ^-ές ένίσπεζ* Λ £470, γ 101 = <5331, 6314, £166; L , /327, Λ 148, μ 112, <^35; -ές εειπες Γ204, h. Ven. 186; -ε’ ^205 [-ίχ] (έειπε) γέρων άλιος -ής (5349 = ρ140, (5384. 401. 542 2b (viers.) [-ivj -έα πάντ9 ένέποντα* π 549 s 556. 561; -έα μυδήσασδε* Ζ3Ί6, h. Cer. 294; -έα ο 263 ] -έα βουλήν α86 = ε30, h. Ap.
132. 252 s 292; -έα πάντα h. Cer. 58. 406; τοι ν-έα εϊπω*d Λ96. 137; L , γ 19, ε300; -εα h. Merc. 315
Σχ sch. D Α514: -ές' άληδές, sch. Barn. (5349: -ής’ άληδής, άψευδής
L 1 Luther, Wahrheit u. Lüge 33ff.; 2Snell, WJA 1, 1975, 13ff; 3P. Levet, Le vrai et le faux dans la pensee grecque archaique, Paris 1976, 141 ff.; 4Cole, QUCC 42, 1983, 7-28
B I treffend genau, unzweideutig, wahrheitsgemäß, wahr, wahrhaftig, getreu — überw. in oft formelhaften Wendungen als Akk. Obj. oder Adv. zu verb. die. oder präd. zu anderen (eher ‘inneren’) Objekten (έπος, τούτο, τόδε, τά, πάντα) von verb. dic. (1), sonst attr. oder präd. Adj. zu abstr. Subst. (2) oder Charakterisierung von Personen (3), v. qualifiziert nicht Sache, sondern die Aussage über Sache, meist als Erwartung, seltener im nachherigen Urteil, außer h. Cer. 294 immer in Rede, nur einmal (h. Ven. 186) negiert (d.h. Wortbildung per neg. offenbar noch bewußt). Im Kontext erkennbare oder wirksame Nuancen: Wahrheit als Gegensatz zu Lüge (γ 19f. s 327 f., h. Ven. 186); Ehrlichkeit, keine Beschönigung (γ 101 - 6331); Vollständigkeit (o263, r269, vgl. h. Cer. 294 u. 406); Eindeutigkeit und Genauigkeit (Formulierung von Alternativen in Fragen). Bei Versprechen oder Prophezeiung zielt v. nicht nur auf Richtigkeit einer Aussage („unzweideutig“), sondern auch auf Verwirklichung, Erfüllung (im einzelnen nicht immer entscheidbar: s. zu A514, λ96. 137, ε300 u. den Stellen mit βουλή [in 2]); eine mit v. qualifizierte „richtige“ Aussage setzt Klugheit, Wissen, genaue Kenntnis voraus, vgl. μήτις /18, πεπνυμένος /20. 328, οίδα ρ563, ψ 40 (ούκ ίδον) u. die Verwendung von ν. zur Charakterisierung einer Person (in 3). — Wortf.: s. zu άτρεκής, άψευδής διηνεκής, έτυμος\ im Kontext synon. verwendet: εύ (y97 = 6327), άτρεκέως (λ 140, ο 266), έτεός ψ35, έτήτυμος (6645), vgl. δέσφατ9 (λ 151), σάφα (χ89) — vgl. dazu L2-4 1 ν.
als Akk. Obj. oder Adv. zu verba dic. oder präd. neben Obj. von verba dic. la -ές laa eher als Obj. aufzufassen: /327 (Nestor zu Tel.: „fahre zu Men.) λίσσεσδαι δέ μιν αύτός (-όν ν.1.), ίνα -ές ένίσπη- ' ψεύδος 6’ ούκ έρέεν μάλα γάρ πεπνυμένος έστίν" (s /19, s. 1 b) wahres (~ genaue Auskunft), vgl. V. 254 (Nestor: άληδέα πάντ9 άγορεύσω) λ 148 (Teir. zu Od.:) „öv τινα μέν κεν έ$ς νεκύων κατα- τεδνηώτων ' αίματος άσσον ίμεν, ό δέ τοι -ές ένίψει“, vgl. V.96 (in Iba) h.Ven. 186 (Anch. zu Aphr.:) ,,έγνων ώς δεός ήσδα' σύ 6’ ού ^-ές έειπεςΛ" die Wahrheit laß präd. zu Obj.:^ Γ204 (Ant. zu Hel. nach ihrer Beschreibung des Od.:) ,,ώ γύναι, ή μάλα τούτο έπος u treffend 6314 (Men. zu Tel.:) ,,τίπτε δέ σε χρειώ δεύρ9 ήγαγε, 1 ... ' δήμιον ή ίδιον; τόδε μοι ^-ές ένίσπες" wahrheitsgemäß μ 112 (Od. zu Kirke:) ,,εί δ* άγε δή μοι τούτο, δεά, L Jt ‘ εί πως τήν όλοήν μέν ύπεκπροφύγοιμι Χάρυβδιν, ' τήν δέ (« Skylla) κ* άμυναίμην" genau 1 ay eher als Adv. auf4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νημερτής
zufassen: S470 (Aias zu Pulyd., nachdem Pulyd. den Pro- thoenor getötet hatte und Aias darauf den Archelochos, Sohn des Ant.:) ,,φράζεο Πουλυδάμα, καί μοι t 3 ‘ ή ρ’ ούχ ούτος άνήρ Προδοήνορος άντί πεφάσδαι ‘ άξιος;" denke nach, und sag genau, wie es ist (= gib es ehrlich zu): ist dieser Mann nicht wert, (als Vergeltung) für P. tot zu sein (vgl. o. s.v. άξιος B 2 b) χ 166 (Eum. zu Od., als Mel. wieder in die Kammer geht) ,,σύ δέ μοι L , ή μιν άποκτεινω, ..., 1 ήέ σοι ένδάδ9 άγω" unzweideutig ψ35 (Pen. zu Eurykl.) ,,εί δ9 άγε δή μοι, μαία φίλη, L ' εί έτεόν δή οίκον ίκάνεται (Od.), ώς άγορεύεις", vgl. Antwort in V. 40 (ούκ ίδον, ού πυδόμην, άλλά άκουσα) 6642 (Antin. zu Noemon:) ,,-ές μοι ένισπε' πότ9 ωχετο (sc. Tel.) και τινες αύτώ 1 κούροι έποντ9; Ίδάκης έξαίρετοι, ή έοι αύτού ' δήτές τε δμώές τε;
1 καί μοι τούτ9 άγόρευσον έτήτυμον (ob er dir das Schiff weggenommen hat oder du es ihm freiwillig gegeben“), v. zielt auf (Detail-)Genauigkeit, έτήτυμον auf Ehrlichkeit A 514 (Thetis zu schweigendem Zeus:) ,,-ές μέν δή μοι ύπόσχεο καί κατάνευσον ’ ή άπόειπ9", ν. zielt hier nicht auf die Zuverlässigkeit eines Versprechens des Zeus (ob es in Erfüllung gehe), sondern auf die Bestimmtheit seiner Rede: versprich es mir eindeutig und bestätige es (vgl. Zeus’ Beteuerung V. 524ff.) oder sage nein /101 (Tel. zu Nestor: „ich flehe, wenn Od. dir je ein Versprechen erfüllt hat) τών νύν μοι μνήσαι καί μοι -ές ένίσπες" = 6331 (Tel. zu Men.), τών bezieht sich nicht auf die mögliche Tat des Od. gegenüber dem Adressaten, sondern auf sein jetziges Schicksal, vgl. V. 92ff. = 6322ff.: „ich wende mich an dich, damit du mir Od. ’ Untergang berichtest, beschönige nichts, sondern εύ μοι κατάλεξον (V. 97 — 6327), vgl. auch σάφα είπέμεν /89 und Men.’ Versicherung, nicht ausweichend zu antworten, ihn nicht zu täuschen, nichts zu verbergen (6347ff.) 1b -έα Ibo Akk. Obj. oder Adv.: Z376 (Hektor zu Dienerinnen der Androm.:) ,,εί 6’ άγε μοι, δμωαί, -έα ^μυδήσαΛσδε’ ' πή έβη (Androm.) ...; ' ήέ ... ή ..." genau h. Cer. 294 Κελεώ -έα L Λντο, ' ώς έπέτελλε δεά (ώς das, was) y 19 (Ath. zu Tel.: „gehe zu Nestor) λίσσεσδαι δέ μιν αύτόν, όπως -έα είπη' 1 ψεύδος δ’ ούκ έρέεν μάλα γάρ πεπνυμένος έστί", vgl. V. 327f. (in la) λ96 (Teir. zu Od.: „nimm das Schwert weg) αίματος όφρα πίω καί τοι -έα είπω" wahres = was sich später als wahr herausstellen wird, vgl. V. 137 (in Ibß), V. 140 (Aufforderung des Od. an Teir.: άτρεκέως κατάλεξον), V. 151 (Erz.: κατά δέσφατ9 έλεξεν) u. V. 148 (in 1 a) ο263 (Theokl. zu Tel.:) ,,είπέ μοι είρομένφ -έα μηδ9 έπικεύσης' (woher kommst du?)“, vgl. Antwort in V. 266 (άτρεκέως άγορεύσω) Ibß als Präd. neben τά oder πάντα: λ 137 (Teir. zu Od. am Schluß der Rede:) ,,τά δέ τοι -έα είρω" wahrheitsgemäß, d.h. es wird sich so ereignen ε300 (Od. zu sich:) ,,δείδω μή δή πάντα δεά -έα ειπεν, 1 (die mir gesagt hat, ich werde im Meer Schmerzen erleiden) 1 τάδε δή νύν πάντα τελείται", es erweist sich als wahr, weil es sich so zuträgt ρ 549 (Pen. zu Eum. über Bettler:) „ai κ9 αύτόν γνώω -έα πάντ9 ένέποντα (belohne ich ihn)“ s 556 (Eum. zu Bettler) ρ561 (Bettler zu Eum.:) ,,αιψά κ9 έγώ -έα πάντ9 ένέποιμι (der Pen.) ' 1 οίδα γάρ εύ περί κείνου (sc. Od.)“ h.
Cer. 58 (Hekate zu Dem.:) „φωνής γάρ ήκουσ9, άτάρ ούκ ίδον όφδαλμοϊσιν 1 ός τις έην' σοί δ’ ώκα λέγω -έα πάντα" wahrheitsgemäß alles (was ich weiß), Redeschluß-Formel wie λ 137 (s.o.) 406 (Perseph. zu Dem.:) ,,τοιγάρ έγώ σοι μήτερ έρέω -έα πάντα", vgl. V. 394 (Bitte der Dem.: μή κεύδ9) lc -έως wahrheitsgetreu ε98 (Hermes zu Kal., warum er gekommen sei) „είρωτφς μ9 έλδόντα δεά δεόν' αύτάρ έγώ τοι ’ -έως τόν μύδον ένισπήσω", μύδος hier entweder die ihm von Zeus aufgetragene Botschaft (V. 30 -έα βουλήν) oder einfach die folgende Rede (so s.v. Blaß αα) r269 (Bettler zu Pen.:) ,,-έως γάρ τοι μυδήσομαι ούδ9 έπικεύσω (was ich von Od. weiß“) h. Cer. 71 (Dem. zu Hekate:) „-έως μοι ένισπε φίλον τέκος εί που όπωπας (wer Perseph. geraubt hat“) 2 als attr. oder präd. Adj. zu abstr. Subst. a86 (Ath. zu Zeus: „laßt uns Hennes nach Ogygia schicken) όφρα τάχιστα ' νύμφη ... είπη ^-έα βουλήν^, ' νόστον Όδυσσήος ταλασί- φρονος, ώς κε νέηται" a ε30 den unzweideutigen, unabänder-
363
364


νημερτής
liehen oder den unfehlbaren (= sicher in Erfüllung gehenden) Beschluß, ersteres würde die Möglichkeit eines Sinneswandels (vgl. £286 μετεβούλευσαν) ausschließen, für letzteres vgl. λ 96 u. 137, ε 103f. s 137f. u. die folgenden Stellen h. Ap. 132 (Ap.:) ,,/ρτ/σω 5* άνθρώποισι Διός L / 252 (Ap.:) ,,τοΐσιν δέ τ' έγώ L j 1 πάσι θεμιστεύοιμι χρέων ένι πίονι νηώ “ = 292 <p205 (Phil. u. Eum. haben in Anwesenheit des Bettlers um Od.’ Rückkehr gebetet) αύτάρ έπεί δή τών γε νόον -έ' (-ές ν.1.) άνέγνω, (eröffnet er sich ihnen), präd.? unbeirrbar, zuverlässig, zu νόος vgl. Th. 262 (Nereide hat v. ihres Vaters Nereus) h. Merc. 315 (Ap. u. Hermes auf dem Weg zu Zeus) ό μέν (= Ap.) -έα φωνήν (-έϊ φωνή ci. Ludwich, φώρα, φωνών alii, lacunam stat. A.-H.-S.) 1 ούκ άδίκως έπί βουσίν έλάζυτο κύδιμον Έρμήν, entweder έλάζυτο = „er griff den Hermes an“, dann -έα φωνήν zweiter Akk. d. Inhalts, fast adv. zu verstehen (so Radermacher, Hermesh. 134 mit Verweis auf S. Aj. 1107, vgl. Schwyzer 1179) mit wahrer Stimme oder φωνήν έλάζυτο wie λάζετο μύθον „er ergriff das Wort“ (Zi 357, vgl. II Sp. 1615,39ff.), dann Akk. Έρμήν wie bei Verben der Anklage (vgl. Schwyzer II 80). φωνή sonst nie im fgrE Obj. von verba dic., Formulierung wohl gebildet in Assoziation zu άτειρέα φωνήν (2V45+ — s. s.v. B3) 3 Beiw. bzw. Selbstbezeichnung (h. Merc. 369)
von göttl. Pers. 5349 (Men. zu Tel.: „ich werde nicht ausweichen und dich nicht täuschen) άλλά τά μέν μοι έειπε ^γέρων άλιος -ής„ 1 τών ούδέν τοι έγώ κρύψω έπος ούδ' έπικεύσω“ — ρ140 <5384 L u άθάνατος, Πρωτεύς
Αιγύπτιος, ός τε θαλάσσης 1 πάσης βένθεα οίδε + 401. 542 Th. 235 Νηρέα δ' άψευδέα καί άληθέα γείνατο Πόντος, 1 ... αύτάρ καλέουσι γέροντα, 1 οϋνεκα -ής τε καί ήπιος, ούδέ θεμίστων 1 λήθεται, άλλά δίκαια καί ήπια δήνεα οίδεν, zur Syntax s. s.v. γέρων B 2 a, v. hier Etymologisierung von Νηρεύς, s. West z.St. h. Merc. 369 (Hermes zu Zeus:) „σοι άληθείην άγορεύσω' ' -ής τε γάρ είμι καί ούκ οίδα ψεύδεσθαι“
II ΕΝ von Nereide in hom. und hes. Katalog: Σ46 (neben Αψευδής), Th. 262 (mit Hinweis auf νόος des Vaters)
Μ. Schmidt
νηνεμίη [1‘, 2°] Σχ sch. D £523: -ης’ έπί νηνεμίας, sch. Barn. £392: -η- ήσυχος, χωρίς πνοής Β windlessness, calm, < νήνεμος q.v. (Risch § 41b) E523 έμενον νεφέλησιν έοικότες, άς τε Κρονίων 1 -ης έστησεν έπ' άκροπόλοισιν όρεσσιν ' άτρέμας, όφρ' εϋδησι μένος Βορέαο καί άλλων 1 ^αχρείων άνέμων, οϊ τε νέφεα σκιόεντα 1 πνοιήσιν λιγυρήσι διασκιδνάσιν άέντες w. γαλήνη·, μ 169 αύτίκ' έπειτ' άνεμος μέν έπαύσατο ήδέ γαλήνη ' έπλετο -η, κοίμησε δέ κύματα δαίμων = £392in, usu. taken as appos.: Ameis.-H., LSJ, see γαλήνη above, but adj. in -ιος conceivable (Cunliflfe), cf. Risch § 40b W. Beck
νήνεμος [1‘] Σχ sch. D 0556: -ος· χωρίς άνέμου Β windless, calm, see -ίη, ήνεμόεις (Risch § 56c, Wyatt, Metr. Lengthening 74) 0556 ώς δ' ότ' έν ούρανω άστρα φαεινήν άμφί σελήνην 1 φαίνετ' άριπρεπέα, ότε τ' έπλετο -ος αιθήρ
W. Beck νηνέω s. νηέω
νηοπόλος [1Η] Β Priester, wörtl. ’flir den Tempel Sorge tragend’, s. Pax, WuS 18, 1937, 13f. Th. 991 καίμιν (Phaethon) ζαθέοις ένί νηοϊς ' -ον μύχιον ποιήσατο (Aphr.), δαίμονα δΐον. — Wortf.: ί(ε)ρεύς, ιέρεια D ]ηνης νηο.[ Hes.fr. 70,14 (Αθ]ήνης Bartoletti; νηόν vel νηοπ[όλ- West)
G. Markwald
νηός [11*, 2°, 1Η, 31h] Ε wahrsch. schon im myk. Adj. na-wi-jo bezeugt, s. DMic. 1466. Gewöhnl., aber nicht unbestritten, als *nas-uo- zu ναίω (s.d.) 'wohnen’ gestellt (vgl. Chantraine, Form. 124); zu den Dialektformen s. außer Frisk und Chantraine, Dict., je s.v. ναός, u. Risch 169 auch Cauer, Grundfragen 1,346 u. Werner, η u. ει vor Vokal 10. — Abi.: -οπόλος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηός
F -ός 1, -οΐο 1, -οΰ 1, -ώ 8, -όν 28; -οί 1, -οις 2, -οΐσι 2, -ούς 1
Μ 1 Stamms, im longum [--] -όν Αθηναίης Ζ88 [-w] -όν Ζ29Ί, h. Ap. 298 [iw] -όν Αθηναίης Z269 — 279; -όν 7/83 UJ -όν Α 39, h. Αρ. 56, h. Ven. 58 U*] -οΰ h. Cer. 355; έν(ί) πίονι -ώ Β549, h. Αρ. 253 — 293; ένί -ώ/οΐς Ζ93 = 274 = 308«, h. Cer. 28 / Th. 990, h. 1,10; ένι ,πίονα -όν, h. Αρ. 52; L , μ 346, h. Αρ. 478 » 482« . 501. 523, h. Cer. 297, h. Merc. 148; περικαλλέα -όν h. Αρ. 80. 247. 258. 287 [1-] -όν 286. 538 [1-ί] -oio h. Cer. 385 2 Stamms, in den brevia [-ί] -όν τε μέγαν καί h. Αρ. 266; -ούς ζ10 [_’] -όν τε μέγαν καί h. Cer. 270; -όν/οί τε h. Αρ. 76 - 221 = 245/143; έν -ώ h. Cer. 319 [-*] -ός Ε446 [-iw]
έν -οΐσι h. Αρ. 347, h. Ven. 31
L ’Helbig, Hom. Epos 419—23; 2Stengel, Kultusalt. 10 ff. 17—23; 3J. van Leeuwen, Commentationes Homericae, Leiden 1911, 218—27; 4P. J. T. Beckmann, D. Gebet bei Homer, Würzburg 1932, 64—7; 5Patroni, Athenaeum 11, 1933, 209—26; 6Lorimer, Monuments 439-50; 7H. Schrade, Götter u. Menschen Homers, Stuttgart 1952, 39ff.; 8Himmelmann, AAWM 1969, Nr. 7, 13f.; ’Dietrich, BICS 17, 1970, 22f.; ,0A. W. H. Adkins, Moral Values and Political Behaviour in Ancient Greece, London 1972, 19 A.2; ”Padgug, GRBS 13, 1972, 138; ,2Moreschini Quattordio, SCO 23, 1974, 1 f.; ,3Townsend Vermeule, Arch. Hom. Bd. 3, V 105ff. 132ff.; l4Burkert, Gr R 142-54
B Tempel, von Menschen eingerichteter Wohnplatz der Götter, der ihnen, gerufen od. nicht, jederzeit nach Bedarf zur VerfÜgg. steht; das fgrE nennt νηοί für 8 der 12 olymp. Götter: Ap. (23x), Ath. (8x), Dem. (5x), Aphr. (3x), Helios, Hera, Zeus, Dion, (je Ix); wenn Etym. (zu ναίω, s. E) richtig, muß der Gebr. des Wortes früh auf den sakralen Bereich beschränkt worden sein (ähnl. dt. 'Dorn’). Frage der Beschaffenh. des hom. Tempels strittig u. schwer lösbar, da Angaben in II. u. Od. rel. selten (13 Stellen) u. nicht eindeutig interpretierbar; aus Seltenh. der Erwähnungen wurde Fehlen des Tempelbaues (v. hätte dann Bed. 'heiliger Platz’ od. bestenfalls 'Schrein’ zur Aufbewahrg. von Kultsymbol od. Votivgaben: L3; L5) od. primit. Ärmlichk. erschlossen (reetgedecktes Haus aus Holz od. Lehmziegeln: L6; L9; L10; vgl. auch CAH 2,2, 19753, 797 u. 798); andererseits gibt die Thematik in II. u. Od. wenig Anlaß zu Tempelbeschreibungen, u. Hom. hat kein kunsthist. Interesse; die bes. probl. u. diskutierten Stellen: A39, s.u. 1 (Bekränzg. e. Heiligtums od. Bedachung e. Tempels?); Z93, s.u. 2b (Rinderopfer im Tempel?); h. Cer. 270, s.u. 3 (Problem der Identif.); h. Merc. 148, s.u. 6 (Grotte der Maia als Tempel bezeichnet); Auswertg. der Angaben in II. u. Od. (Bed. 'Tempel* bei Hes. u. in den Hymnen unbestreitbar) ergibt folgenden Befund: v. bezeichnet e. Haus für d. Gottheit, mit Dach (A39, in Chryse, wahrsch. Strohdach, da von mehrfacher Erneuerung d. Rede ist), Wänden (H83), verschließbarer Tür (Z89, οϊξασα κληΐδι θύρας ίεροΐο δόμοιο), steinerner Schwelle (Ζ404, vom Heiligtum des Pyth. Ap., s. D); auf ein Gebäude deuten auch d. Verben τεύχω (E446, μ 346) u. ποιέω (£10); da d. Opferaltar (βωμός, Bd. II Sp. 106f.) notwendiger Bestandteil d. Tempels, aber im Freien gelegen, kann v. auch Tempelanlage bedeuten (Z93f., vgl. B549L). - Wortf.: δόμος, δώμα, οίκος 1 Ap. geweiht A 39 (Chryses betet zu Ap.:) ,,Σμινθεύ’ εϊ ποτέ τοι χαρίεντ' έπί -όν (βωμόν ν.1.) έρεψα (έρεξα ν.1.)“, wenn ich dir je deinen anmutigen Tempel m. einem Dach versehen habe (Bd. II691,51-71; Interpr. der Stelle: L3 219ff.; L5 214ff.; L6 441; s. auch Piat. R. 394a) E446 Αινείαν δ' άπάτερθεν (άπάνευθεν ν.1.) ομίλου θηκεν Απόλλων 1 Περ- γάμω είν ιερή, όθι οί -ός γ' έτέτυκτο 7/83 (Hektor:) ,,τεύχεα συλήσας οϊσω προτί Ίλιον ίρήν ' καί κρεμόω προτί -όν Απόλλωνος έκάτοιο“ h. Αρ. 52 θέσθαι δ' ένι (έπί ν.1.) πίονα -όν (auf Delos) 56 (Leto zur Insel Delos:) „ai δέ κ' Απόλλωνος έκαέργου -όν έχησθα“ 76 (Delos zu Leto:) ,,ό δ' (Ap.) άλλην γαΐαν άφίξεται ή κεν άδη οί ' τεύξασθαι -όν τε καί άλσεα δενδρήεντα“ — 221 — 245 a 143 80 ένθάδε μιν (Αρ.) πρώτον τεύξειν περικαλλέα -όν (auf Delos) “
365
366


νηός
287« s 258 s 247 253 πάσι δεμιστεύοιμι (-σοιμι ν.1.) χρεών ένι πίονι -ώ = 293 266 -όν τε μέγαν και κτήματα πόλλ9 ένεόντα 286 ένδα άναξ τεκμήρατο Φοίβος Απόλλων ’ -όν ποιήσασδαι έπήρατον 298 άμφί δέ -όν ένασσαν άδέσφατα φύλ9 άνδρώπων ' κτιστοΐσιν (ξεστοϊσιν, ρυτοΐσιν, τυκτοΐσιν cii.) λάεσσιν άοίδιμον έμμενεαι αίεί, sie erbauten den Tempel m. Steinen 478 (Ap. zu d. Kretern:) ,,άλλ9 ένδάδε jtiova -oVj 1 έξετ9 έμόν πολλοΐσι τετιμένον άνδρώποισιν“ = 482« 501 L j 523 (Αρ. zeigt d. Kretern seinen Tempel) δείξε δ9 άγων άδυτον ζάδεον (αυτού δάπεδον ν.1.) καί L j 538 (Αρ. zu d. Kretern:) ,,-όν δέ (τε codd.) προφύλαχδε“ 2 Ath. geweiht 2 a in Athen £549 κάδ δ9 έν Αδήνης είσεν (Ath. den Erechtheus) έώ έν πίονι -ώ (δήμω ν.1.)· 1 ένδα δέ μιν ταύροισι καί άρνειοίς ίλάονται ' κούροι Αδηναίων, vgl. I? 219f.; L7 48 2 b in der Burg von Troja, vgl. L5
233—6 Z88 ή δέ (Hekabe) ξυνάγουσα γεραιάς 1 u-ov Άδη- vaiTj^j γλαυκώπιδος έν πόλει άκρη, ' οίξασα κληίδι δυρας ίεροΐο δόμοιο 269 (Hektor zu Hekabe:) „άλλα σύ μέν προς L j άγελείης ' έρχεο σύν δυέεσσιν“ = 279 297 αϊ δ9 ότε -όν ικανόν Αδήνης έν πόλει άκρη 93 καί οί (Ath.) ύποσχέσ- δαι δυοκαίδεκα βούς ένί -ώ ' ήνις ήκέστας ίερευσέμεν = 274 = 308", ν. in erweiterter Bed. - Heiligtum (τέμενος), s. Ameis-H. z.St.; L4 65; L7 39; dagg. L8 3 Dem. geweiht, in Eleusis; zur Identif. s. L7 51; L11; Richardson 328 fF.; L13 V 141 ff.; Burkert, Gn.49, 1977, 442 h.Cer. 270 (Dem. zu Metaneira:) ,,άλλ9 άγε μοι -όν τε μέγαν καί βωμόν ύπ9 αύτώ 1 τευχόντων πας δήμος ύπαί πόλιν αίπύ τε τείχος“ 297 ήνωγ9 (Keleos) ήύκόμω Δημήτερι πίονα -όν ' ποιήσαι καί βωμόν έπί προύχοντι κολωνώ 319 ϊκετο (Iris) δέ πτο- λίεδρον Έλευσΐνος δυοέσσης, ' εύρεν δ9 έν -ώ Δημήτερα κυα- νοπέπλον 355 ούδέ δεοίσι 1 μίσγεται (Dem.), άλλ9 άπάνευδε δυώδεος ένδοδι -ού ’ ήσται 385 μίμνεν έϋστέφανος Δημήτηρ ' -οίο προπάροιδε δυώδεος 4 Aphr. geweiht Th. 990 καί μιν (Phaethon) ζαδέοις ένί -οίς ' νηο- πόλον μύχιον ποιήσατο (Aphr.) h. Ven. 31 πάσιν δ9 έν -οΐσι δεών τιμάοχός έστι (Aphr.) 58 ές Κύπρον δ9 έλδούσα (Aphr.) δυώδεα -όν έδυνεν ' ές Πάφον' ένδα δέ οί τέμενος βωμός τε δυώδης 5 Helios, Hera, Zeus, Dion, geweiht μ 346 αίψά κεν Ήελίω Ύπερίονι πίονα -όν ' τεύξομεν h. Αρ. 347 άλλ9 ή γ9 έν -οΐσι ^πολυλλίστ^οισι μένουσα 1 τέρπετο οίς ίεροΐσι βοώπις πότνια Ηρη h. Cer. 28 ό δέ (Zeus) νόσφιν ' ήστο δεών άπάνευδε L /p ένί -φ h. 1,10 καί οί (Dion.) άναστήσουσιν άγάλματα πόλλ9 ένί -οίς 6 allg. ζ!0 άμφί δέ τείχος έλασσε (Nausithoos) πόλει καί έδείματο οίκους 1 καί -ούς ποίησε δεών (δεοίς ν.1.), καί έδάσσατ9 άρούρας h. Merc. 148 ίδύσας (ίδύνας ν.1.) δ9 άντρου έξίκετο (Hermes) πίονα -όν, Gen. άντρου zu ίδύσας, ν. bezeichnet das Innere, die Cella (Radermacher, Hermesh. z.St.; A.-H.-S. z.St.; and Ludwich, Hymnenbau 9 A.4)
D νηο. [ Hes.fr. 70,14 (νηόν vel νηοπ[όλ- West)
v.l.: /405 ούδ9 όσα λάϊνος ούδός άφήτορος έντός έέργει, 1 Φοίβου (-ού ν.1.) Απόλλωνος, <162, h.Cer. 274; ci.: h. Αρ. 81 (in lac.). 142
G Epith.: πίων (llx), περικαλλής (4x), δυώδης (3x), μέγας, πολύλλιστος (je 2χ), έπήρατος, ζάδεος, χαρίεις (je Ix) G. Markwald
νηπενθχς [1°] ohne Leid, das Leid verhindert, vertreibt, vgl. Debrunner, Wortb. 29 0221 ές οίνον βάλε (Hel.) φάρμακον ' -ές τ' άχολόν τε, κακών έπίληδον άπάντων, viell. Opium, z.St. vgl.Bd. I Sp. 1774,1 ff.; vgl. St. West. Odyssey z.St. mit weiteren Möglichkeiten B. Mader
νηπιάας s. νηπιέη
νηπιαχειχο (1·] Σχ sch. D z.St.: νήπια φρονών. νη- πιευόμενος Β (infantile) Dummheiten machen, (kindl.) Possenspiele treiben, vgl. später παίζω, was im fgrE ’tanzen* bed. (Parry, Blameless Aeg. 104 A.1); in dir. R. Ύ502 όδ9 ύπνος έλοι, παύσαιτό τε -ων, ’ εύδεσκ9, vgl. V. 484, 0363. - Wortf.: άδύρω, άτάλλω R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νήπιος
νηπίαχος [3*] Ε < νήπιος 4- ίαχεΐν („nie von artikulierter Rede“ II Sp. 1112,22f.) od. „dimin. expressif4 (Chantraine, Form.403)? - Abi.: νηπιαχεύω Σχ sch. D /7262: νήπιοι (so reg.), άφρονες B unmündig (schreiend? s. E) > (noch) dumm (metr. Altem, zu νήπιος B 1b. c), attr. (im Ggs. zu metr. gleichw. νηπύτιος bis auf K211) nb. παΐς (2x in Enjambement am VA wie νήπιος <301, λ 449); mit Assonanz -αχ- (5x!) Z408f., -ί^χο- /7261 f.; in dir. R. (jew. 2.V.) u./o. Gl. Z408 ούδ9 έλεαίρεις ' παΐδά τε -ον καί έμ9 άμμορον, ή τάχα χήρη 1 σεύ έσομαι, vgl. V. 400, Ύ484+ Β 338 παισίν ^έοικότες, άγοράασδε ' -οις, οίς ού τι μέλει πολεμήϊα έργα (342 αύτως), vgl. 289f., Ν292+, kontrast. / 440, <5818 Π 262 (σφήκεσσιν L J ούς παΐδες έριδμαίνωσιν έδοντες '...' -or ξυνόν δέ κακόν πολέεσσι τιδεΐσι, Forts, m. δέ wie Μ127 nach νήπιοι (Β 2b) R. Führer
νηπιέη [3', 2°] Σχ sch. D /491: παιδοτροφίςι, Κ411: άφροσύναις (ebs. 0363). άνοίαις L + Risch §49b Β Infantilität > (außer ω469 Jugend-) Torheit’, Pl. außer /491, in Gl. (0363), dir. R. (2x) od. Komm, des Dichters (K411, ω469) /491 (μοι κατέδευσας) χιτώνα ' οίνου άποβλύζων έν -έη άλεγεινη in arger Hilflosigkeit, Ggs. ZI56 0 363 ώς ότε τις ψάμαδον πάϊς ... ' ός τ9 έπεί ούν ποιήση άδύρματα -έησιν, 1 άψ αύτις συνέχευε (άδύρω ν) Verspieltheit Κ411 (νεώτατος έσκε ) -έησι ποδών άρετήν άναφαίνων 1 δύνε διά προμάχων, είως (fiel) aus Kinderei > in jugendi. Leichtsinn ω469 τοΐσιν δ9 Εύπείδης ήγήσατο -έησι (sollte nicht heimkehren, sondern fallen) in Verblendg., vgl. νήπιος B2b, bes. Σ311 a291 (überleg Freiermord) ούδέ τί σε χρή 1 -άας όχέειν, έπεί ούκέτι τηλίκος έσσί (όλκιμος έσσο) dich (nur) mit Kindereien beschäftigen > keine Verantwortg. übernehmen, vgl. νήπιος Blb. — Wortf.: άεσιφροσύνη, άϊδρείη, άφραδίη, άφροσύνη, ματίη, νεοίη, χαλιφροσύνη R. Führer
νήπιος [46', 25°, 9Η, 6h, 2e] Ε viell. aus νηπύτιος (s.d.) unter Einfluß von ήπιος rückgebildet, vgl. άκηράσιος: άκήριος (h. Merc. 72. 530 'unversehrt’), δεσπέσιος δέσπιος, < δημόσιος> : δήμιος, διαπρύσιος διαπρό, (χάριν) εύεργεσιάων (Th. 503) (χάρις μετόπισδ9) εύεργέων (δ 695+), όσσάτιος όσσος. — Abi.: νηπίαχος, νηπιέη
F -ος 40, -ε Ί, -ον 6; Nom. -οι 11, Vok. -οι 2; -η 4; Nom. -ον lh, Akk. -ον lh; Nom. -α 4, Akk. -α 11, -(α) 1
Μ 1 τε-(α) Ρ134 2 [--«] ^-ός εις ώ ξεΐνΛ9
ή τηλόδεν είλήλουδας ι273, ν237, L Δε <5371; ^ότ£ κούρηΛ / τέκνον ' -η/ον (ή/ός) /78 / h. Merc. 152. 164, L Λ 1 c°Q ούδέ τι oij Β&Ί3, L u K296; -ος/οι ούδ9 άρ9 έμελλε/ον Μ 113, Ρ49Ί; -ος/η ούδ9 ένόησε(ν) Υ264 / Ύ445, h. Ven. 223; -ος ούδέ τό+ ήδη / οίδ(ε) Ä38, Κ466 = yl46 / F406, Ορ. 456, -οι ούδέ ίσασιν Ορ. 40; -ον/ος ού(δ9) /440 / 9^88, δ 818, Hes.fr. 33a,28; -ος ός λ449, Hes.fr. 61, Cypr.fr. 25 ρ. 43 Dav.; -οι οί Θ177, 0104, α8; -ος Π686, <301, h. Merc. 210, Vit. ρ. 9, 2; -ε μή Σ295, Φ99; -ε Π833, Κ333; -or ή Ρ236; -οι Μ\27, Σ311, ^>85, h. Αρ. 532 [U] -ος ήσδα 031 [Ιν«] ^μέγα -ος/ ή Π46, L d Ορ. 131; μέγα
ούκΛ ι44, τό δέ -ος /L , ένόησεν/αν ' ώς ι442, χ32; δέ -οι ούδέν χ370; έην έτι -ος τ530; έών καί -ος h. Merc. 406 [iw«] ρεχδέν / παδών ^δέ τε -Λος έγνω Ρ32 = ΥΊ98 / Ορ. 218, L Λη αυτών Λ 561; -ον αύτως Ζ400, ^πάϊς δ9 έτι -οςΛ αύτως Ύ484 a 0726, έγώ / πόρος / L Λ ήα β3Α3, τ19 / σ229 « ν310 / φ95; καί ός μάλα -ός έστι(ν) Λ/401, Ρ629; -ον είναι <419; μέγα ^-ε Πέρση, Ορ. 286. 633, L j Ορ. 397; άλοχόν τε φίλην (...) καί -ον υιόν £480. 688 s Ζ366; άλόχους/οί τε φίλας/αι νκαί -α τέκναΛ Δ238, Σ514, άλόχους κεδνάς t j 0730, άλόχους/οι t , Ζ95 = 276 - 310 s Ρ 223 / £136, L j Ύ36, μ42, £264 « ρ433; -α τέκνα £311, Λ 113; πάϊς ώς -α δ32
Σχ sch. D £136. 311, /78: μικρά, £38 u.ö.: άφρων. άνόητος
L Kraut, D.ep. Prol. ... in d. II., Progr. Gymn. Tübingen 1863, 22f.; Buchholz, Realien III 2, 153ff.; Lacroix, Melanges Desroussaux, Paris 1937, 261 ff.; Edwards, TAPhA 97, 1966, 141 f. (dazu O.Tsagarakis, H. Einzelschr.46, 1982, 12f.); Pel- 367
368


νήπιο ς
νήπιος
lizer, in: Studi omerici ed esiodei I, Roma 1972, 40f.; S. T. Edmunds, HSPh 81, 1977, 299 f.; dies., Hom. Nepios, New York / London 1990; Harris, Tropos 11, 1984, 23ff.; Griffin, JHS 106, 1986, 40; Garcia Iglesias, Em. 56, 1988, 189f.; Ch. Ulf, D. hom. Gesellsch., München 1990, 53ff.; V. Di Benedet- to, Nel laboratorio di Omero, Torino 1994, 26 ff.
B konkr. (in 1) nicht erwachsen', unreif (h. Merc. 406), hilflos (5311), unerfahren (/440f, 5 818), nicht wehrfähig (Σ 514f.), unmündig (/?313+, σ229+, τ530), unbedacht (!P88), unvernünftig, kindisch (Op. 131, Vit. p. 9,2), beschränkt (Λ 561), übertr. auf Erwachsene (in 1c am Ende u. 2) unwissend', dumm, töricht (epex. erläutert durch [außer ♦ neg.] νοέω / οίδα Γ264, Ύ445, 1442, σ229 = u310*, £32, Op. 286#, h. Ven. 223 / 538, 5406, /440, K466 = /146, <5818, σ229 = u310*, Op. 40. 456), verblendet (durch Gotth. Π686 ff., Σ 311); von (3' am Anf. tier., O 104, h. Merc. 406, h. Ven. 223 göttl.) Lebewesen außer Λ 561 (βίη, sc. παίδων) u. <532 (Äußerungen, πάϊς ώς), beschreibend (1) u. wertend (2); subst. nur 532, 5134 (Ntr.). 32+ s Op. 218” (Mask.), Ntr. (Pl./Sg.) nur in 1 (a/c) bis auf 532, -οι nur in 2, Mask. -ov nur in 1 a (3’)· b (Z400, /440), 2a (<419), -η nur in 1 c, 2 b, Suppl. des unmetr. Dat. Pl. durch νηπιάχοις / νηπυτίοισιν 5338, K211; in Vbd. m. Adv. αύτως (s.d. I Sp. 1682,46. 54ff.; zu 1681,58ff. erg. 5136/8), Z400, Ύ484+, έτι X484+, ß 313+, σ229+, ^95, λίην τόσον 5371, μάλα 7/401+, μέγα Π 46, <44, Ορ. 131+. 286, ούτω 1419, πάρος σ229+, τό πρίν 531 f., ώδε h. Merc. 406, gekoppelt mit Adj. άταλάφρονα Ζ
400, δυστλήμονες h. Αρ. 532, νεογνός h. Merc. 406, ταρ- βαλέον h. Merc. 164f, χαλίφρων 5371, τ530 bzw. Ptz. άτάλλων Op. 131, ά ^φρονέοντες^ 0104, έφημέρια L u ^85, in Alliterat. m. νήεσσι* 4 238f, M112f, 77832L, 5817f. (vgl. Assonanz m. γυνή μ 42, άνήρ Op. 455f.), in assoz. Zush. m. έν(ί) μεγάροισ(ι)*/ οϊκω 5136f, Ύ484 s /2726 / £370, Op. 131, mit verwehrter * Heimkehr’ (zu Weib und Kind) 5 406ff. 686 ff., M113 ff., 5497 f, %444f, //42f. (s.a. Abl. ω 469ff.), mit όλέΰρου πείρατ9 έφήπται^ Η4Ω\ΐ., £32f, mit (έν) αίνης* δηϊοτητος* Ε406/9, Ύ63ί, mit 'unabsichtl. töten’ (II Sp. 417,68ff.) ·Ρ87ί, /31f., mit έλπετο 5234 ff. 495 ff, 1419 (s.a. K200+f, Φ 583 ff. s.v. νηπύτιος), mit ' (kinderleicht’ A113f, r263ff., £300f, Op. 453ff, mit ήύτε κούρη 5 872f, /77f, mit ’weinen’ /77f, φ85f.; außer 2b (Komm, des Dichters) überw. in dir. R. (RAnf. 0104, 5629, Φ99, 531. 371 = <273in· = v237, φ 85, h. Ap. 532, 2. V. H
401, 778, /2726, 532, h. Merc. 164. 406, 3. V. Ύ333, ^313, σ229, vorletzter V. 4 238, rl9, REnde Z310, 532 - K198, ^>95, /370). — Wortf.: άεσίφρων, άϊδρις, άμαλός, άμαρ- τίνοος, άμήχανος, άνεμώλιος, άνοήμων, άπτησι, άταλά- φρων/ός, άφραδής/μων, άφρ(ονέ)ων, ένεόφρων, ήλεός, μάργος, μεταμώνιος, νεαρός, νεογιλός, νεογνός, νέ(ώτερ)ος, νηίς, παρήορος (Ψ6Ο3), σπαργανιώτα, τηλύγετος (N47Q), τυτΰός, χαλίφρων 1 typ. Eigensch. von Kindern / Jugendi, beschreibend; komplem. zu κεδνή (s. /2730, Op. 130f. u. vgl. E688 m. P28) bzw. (Reimwort!) ήπιος (vgl. 532 m. 0 152) la gener.: Attr. (5134 subst, sonst [--«]) von (anonymen) Kindern (τέκνα) bzw. (’Dekl.*) E480. 688, Z 366 Sohn (υιόν), außer 5311, UA113, 5134d (von Tierjungen) stets καί v. in formelh. Vbd. m. (außer Ύ63 Ehe-) 'Frau(en)’; nur in Gl. (L d), Exk. (Σ514) od. dir. R. (12‘, 3°) 5134 (έστήκει) λέων περί οίσι τέκεσσιν, 1 ώ ρά τε -(α) άγοντι συναντήσωνται (έπακτηρες) seine Kleinen, morphol. (s. F), metr. (s. M 1) u. synt. (subst. Neutr. sonst nur 532 m. and. Bed.) sing. Λ 113 λέων έλάφοιο ταχείης L-a τεκνού 1 ρηϊδίως συνέαξε 5311 στρουΰοϊο νεοσσοί, L j (πετάλοις ύπο πεπτηώτες) X 63 έπιδόντα 1 υιάς τ9 όλλυμένους έλκηΰείσας τε ΰύγατρας 1 ... ^καί -α τέκναΔ 1 βαλλόμενα προτί γαίη £264 άγρούς 1 πόρΰεον, έκ δέ γυναίκας άγον l j, 1 αυτούς τ9 έκτεινον = ρ433 Δ 238 (Tr. eidbrüchig, τών) άλόχους τε φίλας t d 1 άξομεν έν νήεσσιν, έπήν πτολίεδρον έλωμεν Σ514 τείχος μέν ρ9 άλοχοί τε φίλαι l j 1 ρύατ* έφεσταότες, μετά δ9 άνέρες ους έχε γήρας Ω 730 μιν αυτήν (Troja) 1 ρύσκευ, έχες δ9 άλόχους κεδνάς L Ζ95 αί κ9 έλεήση (Ath.) 1 άστυ τε καί Τρώων άλόχους L 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
= 276 = 310 = 5223, kontrast Ύ155 5136 ήμέτεραί τ9 άλοχοι L j 1 ήατ9 ένί μεγάροις ποτιδέγμεναι μ 42 (wer Sirenen hört) τώ 5* ού τι γυνή L Δ 1 οϊκαδε ^νοστήσαΔντι παρίσταται Ε688 (ούκ άρ9 έμελλον L Δς) εύφρανέειν άλο- χόν τε φίλην καί -ον υιόν = Ζ366 ~ 5480 (s. I Sp. 577,18ff.), vgl. Λ/113ίϊ, 5497 in 2b, kontrast. £164 1b indiv.: präd. u. Z400, LA449, h. Merc. 210j attr. (nach πάϊς*, L j in Enjambement am VA) von (außer Op. 131 best.) Säugling (3‘ Astyanax [vgl. Z366/408, Ύ502 in 1 a/Abl.], 1° Tel.) bzw. Halbwüchsigem (je Ix Ach, Patr, Antin, 6° Tel.) im Ggs. zu ότ’ άρ9 ήβήσαι τε ^καί ήβης μέτρον ίκΔοιτο Ορ. 132, νϋν 5’ ότε δή μέγας είμί / έστί (L Δάνει) β3\4 / τ 532, νύν γε μετ9 άνδρών ϊζει άριδμώ λ 449; in dir. R. (4‘, 8°, 2h, le) außer Z400 (dazu de Jong, in: Homer: Beyond Oral Poetry 108), 1H λ449 πάϊς δέ οί (Pen.) ήν έπί μαζώ 1 -ος Ζ400 (άμφίπολος) παίδ9 έπί κόλπω έχουσ9 άταλάφρονα -ον ίαύτωςΔ, vgl. V. 408 Χ484 (έμέ λείπεις χήρην) πάϊς δ’ έτι -ος L j s /2726 Vit. ρ. 9,2 -ος αίδοίης έπί γούνασι μητρός άταλλον Ορ. 131 έκατόν μέν παϊς έτεα παρά μητέρι κεδνή 1 έτρέφετ9 άτάλλων μέγα -ος ω ένί οϊκω h. Merc. 406 πώς έδύνω δύω βόε δειροτομήσαι, 1 ώδε νεογνός έών καί -ος; so jung u. (tats.) unerwachsen, kontrast. (pej.) 0104, h. Ven. 223 in 2 b (ebf. von Gotth.) h.Merc. 210 παϊς άμα βουσίν ... όπήδει '-ος, είχε δέ ράβδον II ·Ρ88 παίδα κατέκτανον ΡΝ® 1 -ος, ούκ έδέλων (χολωδείς) /440 σ* έκ Φ&ίης Άγα- μέμνονι πέμπε 1 -ον, ού πω είδόδ9 ... πτολέμοιο 1 ούδ9 άγορέων, vgl. Λ 710 5818 (παϊς έβη) έπί νηός, 1 -ος, ούτε πόνων εύ είδώς ούτ9 άγοράων (δείδια μή τι πά&ησιν) τ530 παϊς δ9 έμός έως μέν έην έτι -ος ήδέ χαλίφρων, 1 γήμασδ9 ού μ9 εία, vgl. σ216, kontrast φ 132 /7313 (ούχ άλις ώς τό πάροιδεν έκείρετε κτήματ9 έμά) έγώ L5’ έτι -ος ήαΔ; = τ 19” σ229 νοέω καί οίδα έκαστα, 1 έσΰλά τε καί τά χέρεια' πάρος L d = υ310, vgl. a 297 « τ88” ^>95 (ού τις τοίος) οιος Όδυσσεύς έσκεν έγώ δέ μιν αύτός όπωπα, 1 καί γάρ μνήμων είμί, πάϊς L j, vgl. 5688, u209f, kontrast Z222f.
1 c verallgemeinernd: attr. (am VA in Enjambement nach κούρη, πάϊς, τέκνον), präd. u. 532+, Op. 218 subst von (sprichwörtl.) Beispiel körperl. (Λ 561) u. bes. geistiger Beschränktheit; in Gl./Vgl. (Λ 561, /78, h.Merc. 164/152) u./o. dir. R. (5‘, 1°, lh) außer 1H Λ 561 (όνος έβιήσατο παίδας ) τύπτουσιν ροπάλοισΐ' βίη δέ τε -η αύτών, vgl. II Sp. 59,4f. 778 τίπτε δεδάκρυσαι ... ήύτε κούρη 1 -η, ή #’ άμα μητρί ΰέουσ9 άνελέσδαι άνώγει h. Merc. 152 σπάργανον άμφ9 ώμοις είλυμένος νήύτε τέκνον 1 -ονΛ έν παλάμησι περί γνυσί λαϊφος άδύρων 1 κεϊτο 164 τί με ταύτα τιτύσκεαι L u, ός μάλα παΰρα ... αϊσυλα οίδε, 1 ταρβαλέον καί μητρός ύπαι- δείδοικεν ένιπάς; vgl. K200f. £301 (frag nach Alkin.’ Palast) ρεϊα 5’ άρίγνωτ9 έστί, καί άν πάϊς ήγήσαιτο ' -ος Η 401 (kein Friedensschluß!) γνωτόν δέ ^καί ός μάλα -ός έστιΔν, 1 ώς ήδη Τρώεσσιν όλέΰρου πείρατ9 έφήπται, vgl. α 229 5629 ώ πόποι, ήδη μέν κε L j 1 γνοίη ότι Τρώεσσι (Ζεύς άρήγει) 32 μηδ9 άντίος ϊστασ9 έμεΐο 1 πρίν τι κακόν παΰέειν' ρεχΰέν L5f τε -ος έγνωΛ - ΚΙ 98 Ορ. 218 δίκη 5’ ύπέρ ύβριος ϊσχει * ές τέλος έξελΰοΰσα' παΰών L d 2 best (außer 0104, h. Ven. 223 menschl.) Verhaltensweisen (pej. ab)wertend, bes. im Ggs. zu göttl. (h. Ap. 532) bzw. auktorialer (2 b) Allwissenh. (zu gutem Rat des Pulyd. M 113, Σ311) 2a Präd.nom. (1./2. P.Sg.) bzw. präd. (3. P. Sg./Pl.) außer 532 (subst.); in dir. R. (9°) außer £32 (Komm, des Dichters, vgl. 2b) <273 ^-ός εις ...Λ ή τηλόΰεν είλήλουΰας, ’ ός με ΰεούς κέλεαι (δειδίμεν) — ν237 (εί) (subj.) begriffsstutzig od. (obj.) völlig unbewandert, kontrast. (metr. gleichw.) 7/109, u360 ('verrückt’) 5371 L u λίην τόσον ήδέχαλίφρων, 1 ήε έκών^εΰιεϊς (Men.) ...; (ένί νήσφ έρύκεαι) 531. 32 ού μέν-ος ησΰα ... 1 τό πρίν' άτάρ μέν νύν γε πάϊς ώς -α βάζεις (Ggs. V. 204-6) dummes Zeug, vgl.
4 355, σ332\ ferner Y211 u. insgesamt iP603f. <419 χείρε πετάσσας, 1 εϊ τινά που μετ9 όεσσι λάβοι στείχοντα ΰύραζε 1 ούτω γάρ πού μ9 ήλπετ9 ένί φρεσί (vgl. Φ583) -ον είναι (έγώ βούλευον) 442 (όίων έπεμαίετο νώτα) τό δέ -ος ^ούκ ένόησΛεν, ' ώς οί ύπ9 όίων στέρνοισι δέδεντο χ32 φάσαν ούκ έΰέλοντα ' άνδρα κατακτεϊναι (Od.)· τό δέ -οι L Δαν, '
369
370


νήπιος
ώς δή σφιν καί πάσιν ολέθρου πείρατ' έφήπτο 370 οι (Od.) έκειρον 1 κτήματ' ... σε δε (Tel.) -οι ούδέν έτιον ι44 φευγέμεν ήμέας ' ήνώγεα, τοι δε μέγα -οι ούκ έπιθοντο 2b Nom. ([1 _] außer /746) als (15\ 2°, 3H, lh) Appos. (auf log. Subj. bzg. P236. 497, synt. selbst, [in dir. R.] £406, 0177, h.Ven. 223) bzw. (P, 1H, le) Präd., gefolgt von η Π 46, P236, γάρ Π46, Σ311, sonst (außer Λ/127, /7686 ού)δέ u. 5x Rel.satz; nach RAbschl. /746, Σ311, nach φή(σί) / (έ)φά(ν)το 'wähnen* £38, Λ/127, K264, Hes. Op. 456, fr. 33a,28 (s.a. /7833, Ύ333 / /32 in 2c/a sowie Lß>470 nach νηπιέησιΛ), im Ggs. zu έμελλε* £38, M113, Π46, Ρ49Ί, Y 466* (s.a. u J; in dir. R. nur £406, 0177, 0104, K296, /146, h.Ven. 223, sonst in Komm, des Dichters (dazu I. de Jong, Narrators and Focalizers, Amsterdam 1987, 86 f.), kontrast. umgekehrte Distr. bei hom. σχέτλιος (in dir. R. außer 9>28) /746 ώς φάτο λισσόμενος μέγα -ος' ή γάρ έμελλεν 1 οι αύτώ θάνατον ... λιτέσθαι 686 (Τρώας) μετεκίαθε (Patr.), και μέγ' άάσθη 1 -ος' εί δε έπος (Ach.s) ... φύλαξεν, ' ή τ' άν ύπέκφυγε κήρα, kontrast. Σ13 Ρ236 (^μάλα δέ σφισιν έλπετο θυμόςi νεκρόν ύπ' Αϊαντος έρύειν) -or ή τε πολέσσιν έπ' αύτώ θυμόν άπηύρα 497 (L u Ach.s Rosse zu erbeuten) -οι, ^ούδ' άρ' έμελλΛον άναιμωτί γε νέεσθαι Μ113 (ούκ έθελ' αύθι λιπεΐν ίππους) -ος, Δε (heimkehren), vgl. V. 62, s. 7V384—93 £873 χρυσόν έχων πόλεμόνδ' ιεν ήύτε κούρη 1 ^-ος, ούδέ τί οίΛ τό γ' έπήρκεσε ... όλεθρον Κ296 (Άϊδόσδε κάτεισι πειθόμενος μύθοισιν Ap.s) L j χραισμήσει ... όλεθρον 264 (Ach. σάκος άπό έο έσχετο' φάτο γάρ Aen.’ έγχος ρέα διελεύσεσθαι) -ος, ^ούδ' ένόησεΛ ... ' ώς ού ρηίδι' έστί θεών δώρα (θνητοΐσι δαμήμεναι) Χ445 (κέκλετο άμφιπόλοισιν άμφί πυρί στήσαι τρίποδα) -η, L Λν ό μιν (Hektor) μάλα τηλε λοετρών (δάμασε Ath.) h.Ven. 223 τή δέ Ζεύς έπένευσε ... 1 -η, L j Ήώς ‘ ήβην αίτησαι Β33 (φή αίρήσειν πόλιν) ^-ος, ούδέΛ τά ήδη ά ρα Ζεύς μήδετο έργα Υ466 (άντίος ήλυθε γούνων εϊ πώς εύ πεφίδοιτο) L j τό ήδη ό ού πείσεσθαι έμελλεν (Ach.) » /146 (Ath.) £406 σοί δ' έπί τούτον άνηκε (Ath.) ... ' L □ τό οίδε (Diom.) 1 όττι μάλ' ού δηναιός ός άθανάτοισι μάχηται Hes.Op. 456 (φησί) πή- ξασθαι άμαξαν' ‘ L u τό οίδ'' εκατόν δέ τε δούρατ' άμάξης 40 κλήρον έδασσάμεθ', άλλα τε πολλά ' άρπάζων έφόρεις μέγα κυδαίνων βασιλήας 1 δωροφάγους, οϊ τήνδε δίκην έθέλουσι δικάσσαι. 1 -οι, ούδέ ϊσασιν οσω πλέον ήμισυ παντός, dazu Nicolai, Hesiods Erga 24f. fr. 33a,28 φ]ή θ' Ήρακλήος στήσειν μένος ... 1 -ος, ούδ' έδδεισε Διός παΐ- δα (καί τόξα) Λ/127 έφαντο γάρ ούκέτ' Αχαιούς ' σχήσεσθ' ... ' -οι, έν δέ πύλησι δύ' άνέρας εύρον άρίστους Σ311 ώς Έκτωρ άγόρευ', έπί δέ Τρώες κελάδησαν 1 -or έκ γάρ σφεων φρένας είλετο (Ath.), vgl. Ύ103 «8 σφετέρησιν άτασθαλίησιν όλοντο, ' L-o«, οζ κατά βοΰς Ήελίοιο ' ήσθιον 0177 (κατένευσε Zeus) Δαναοΐσι γε πήμα' 1 L , άρα δή τάδε τείχεα μηχανόωντο ' άβλήχρ' ούδενόσωρα' τά δ' ού μένος άμόν έρύξει 0104 L j Ζηνί μενεαίνομεν άφρονέοντες (er ist der stärkste) Hes.fr. 61,1 ν-ος, όςΛ τά έτοιμα λιπών άνέτοιμα διώκει, vgl. Ορ. 210 Cypr. fr. 25 ρ. 43 Dav. t j πατέρα κτείνας παϊδας καταλείπει, vgl. Hdt.
1,155,1; 4,69,3 2 c Vok. in dir. R. (Ach.s / Hektors je 2';
1°, lh, ähnl. 3H) ^85 -οι άγροιώται, έφημέρια φρονέοντες, 1 ά δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον, vgl. V. 288 h. Αρ. 532 -οι άνθρωποι δυστλήμονες οϊ μελεδώνας ' βούλεσθ', vgl. h. Cer. 256 (metr. gleichw.), h. Ap. 192 Σ295 νύν δ' ότε πέρ μοι έδωκε (Zeus) ' κύδος ... 1 -ε, μηκέτι ταύτα νοήματα φαΐν' ένί δήμω, kontrast. V. 311 in 2 b, vgl. Λ/234 Φ99 -ε, μή μοι άποινα πιφαύσκεο (ούκ έσθ' όστις θάνατον φυγή), vgl. Κ466 in 2 b /7833 (έφησθα πόλιν κεραϊξέμεν) -ε (σφιν άμύνω' σέ δέ γύπες έδονται) Ύ333 έφης Πατροκλή' έξε- ναρίζων ' σώς έσσεσθ' ... 1 -ε (τοι γούνατ' έλυσα) Ορ. 286 σοί δ' έγώ έσθλά νοέων έρέω, μέγα ν-ε Πέρση2 s 633°, vgl. orae. Delph. 55,1 P.-W. ap. Hdt. 1,85,2 397 έργάζευ, t , D v.l. 0497, y230, £164 (< £480) R. Führer
νήποινος [8°] F -οι 2, -ον 6 Ml [_lw] (άλ-
λότριον) βίοτον L-ov έδουσιν^ «160, ξ3Π, σ28Ο, u ξ
Νηρεύς
417; βίοτον -ον όλέσθαι α3ΊΊ — β\42 2 [i--] -οι α38Ο
= /9147
Σχ sch. Barn, α 160 / 380: -ov/oi' άτιμώρητον/οι, άνεκ- 4 δίκητον/οι
Β without reparation. See Ρ. Bergmann, Atridenmythos, Nürnberg 1970, 41; Erbse, Beitr. Verst. Od. 139f.; Russo, Odyssey on ω413-548 - Wdfld.: άν-, ά-, παλίντιτος, cf.
8 άνάποινος 1 adjective, of persons slain: without sub- sequent payment of blood-money (and then without ven- geance) «380 αϊ κέ ποθι Ζεύς δώσι παλίντιτα έργα γενέσ- θαι. 1 -οί κεν έπειτα δόμων έντοσθεν όλοισθε = /Π45, see 12 α3ΊΊ = /7142 below 2 adverbial, of immoral consumption of another’s goods a 160 τούτοισιν μέν ταύτα μέλει, κίθαρις καί άοιδή, 1 ρεϊ', έπεί άλλότριον βίοτον -ον έδουσιν s σ280 (δίδωσιν, ' άλλ' ούκ) s ξ3ΊΊ^ (χαίρουσιν) ξ4\Ί 16 άλλοι δ' ήμέτερον κάματον -ον έδουσιν α3ΊΊ ει δ' ϋμιν δοκέει τόδε λωίτερον καί άμεινον 1 έμμεναι, άνδρός ενός βίοτον -ον όλέσθαι, 1 κείρετ' = /7142
D ν.1. Ορ. 305 Stob. W. Beck
20
νήποτμος v.l. Th. 795 für νήυτμος
νηπύτιος [9'] Ε = myk. naputijo (Heubeck, SMEA 24 11, 1970, 70ff.; DMic. I 464) zu (Ήπυτίδης <) *Ήπυτος (wie Αίπύτιος zu Αϊπυτος) bzw. ήπύτα (wie δημόσιος [Sol.] zu δημότης [Tyrt.]) < ήπύω (schon Apion fr. 80 N.), also urspr. 'infans’. — (retrograde) Abi.: νήπιος, s.d. M [i«v] 28 -(ε) Φ410. 441. 585 [1—*] -ε Φ474 [U‘] δή μ' έπέεσσι γε -ον ώς Κ200 = 431; -οι ώς Ν292 « Γ244 μ^ίχ] φημ' έπέεσσι γε -οισιν Κ211 Σχ sch. D Ν292 u.ö.: νήπιοι. καί άφρονες L Willcock, LCP 2, 1992, 70. 73
32 Β dumm (metr. Altem, zu νήπιος Β 1 c, 2 c): 4x subst. (in Vgl.) dummes kleines Kind, K211 nb. έπέεσσι kindisch, 4x (3x göttl.) Vok. Tor!, äol. (-τι- statt -σι-) Archaismus (> Sprache der Götter), nur VA/VE (s. M); m. As- 36 sonanz -υτ- Φ441.474 (s.a. Ruijgh, Element acheen 58), -τι- bzw. -η~τι- Φ474. 585 (+ ’Responsion’ m. 584); nur in dir. R. (RAnf. K200+, Φ410) N292 μηκέτι ταύτα
λεγώμεθα -οι ώς 1 έσταότες (κλισίηνδε κιών έλευ έγχος) =
40 Κ244, vgl. Κ252, £337f, /77f., Ύ126ίΐ. Κ200 μή δή μ' ^έπέεσσι γεΛ -ον ώς ' έλπεο δειδίξεσθαι = 431, vgl. Η235 (metr. Altem.), 7V470 (metr. gleichw., in Erz.) 211 ού γάρ
L j -οισιν ' ώδε διακρινθέντε μάχης έξ άπονέεσθαι 44 Φ 410 -(ε), ^ούδέ νύ^ πώ περ έπεφράσω (Ares) όσσον άρείων (ich, Ath.) 441 -(ε), ώς άνοον κραδίην έχες (Αρ.)' L j τών περ ' μέμνηαι, όσα δή πάθομεν κακά (in Laom.s Dienst) 474 φεύγεις (Αρ. vor Pos.) 1 ... 1 -ε, τί νυ τόξον 48 έχεις άνεμώλιον αϋτως; 585 (έολπας πόλιν πέρσειν) -(ε)' ή τ' έτι πολλά τετεύξεται άλγε' έπ' αύτή, vgl. /7830—3, Ρ 236
G je 4x in Υ Φ R. Führer
52
Νήςειος Adj. auf -ος/ovzu Νηρεύς, uns. PHamb. 123,10: Ν]τ?ρειος κουρα[, Zshg.: Thetis’ Heirat mit Peleus? wenn a 56 wirk), a, dann κούραι, u. N. Schreibung für Gen. -ηος, s.
Νηρεύς D B. Mader
Νηρεΐς s. Νηρηίς 60
Νηρεύς [4H, lh, le] E viell. nicht Grundwort für, sondern Rückbildung aus Νηρέίδες (L4, s.u. B2), im einen wie im anderen Fall wahrsch. zu lit. nerti 'untertauchen’, vgl. lit. 64 nerove 'Meerjungfrau, Nixe’; nach Schulze, QE 475 u.a. aus *νάβ-ερο- zu νάω (s.d.)
Σχ EM 604,40ff.: άπό της νήξεως ... ό νηχόμενος θεός, Eust. 437,15: έκ τού νάειν καί ρέειν, vgl. 87,5
68 L 1 Wilamowitz, G1H 1, 214f.; 2Ninck, Die Bed. des Wassers, Ph. Suppl. 14, 2, 1921; bischer, Nereiden 148ff.; 4Boß- hardt, Nom. auf -εύς 122 u.ö.; 5Lesky, Thalatta, 107-114; ‘Nilsson, GrR l,240ff.; 7Merkelbach, SIFC 27/28, 1956, 72 289f.; ’Deichgräber, Musen 191 ff.; ’West, Hes.Theogony
371
372


Νηρεύς
Νηρηί(ς)
232 ff.; 10Detienne, Les maitres de verite, Paris 1967, 29—50; llRudhardt, Le theme de l’eau primordiale, Bem 1971, 28f.; 12Preisshofen, H. Einzelschr. 34, 1977, 9—12
B Meeresgott (la), Meeresgreis / άλιος γέρων (1 b) u. V. der Nereiden (2) la ältester S. des Pontos u. wohl auch der LGaiaj, Th. 233; L d allerd. erst 238 nach Neuansatz (αύτις δ' αύ) u. Nennung der Brüder Thaumas u. Phorkys
u. 	vor den Schwestern Keto u. Eurybie genannt, doch s. L8 z.St. Einen Kult besaß N. nicht, s. L16 1 b ά(λιος)
γ(έρων) Th. 1003, vgl. 234 (καλέουσι γέροντα), viell. ist auch Σ141 (ohne Namensnennung) N. gemeint, doch s. 2; der ä. γ. ist mit Sicherh. eine alte, viell. schon aus idg. Zeit ererbte Gestalt (L2 47, L107. 113, L6 242), beheimatet in der Tiefe der Wasser (des Meeres im fgrE, 4 358, Σ140ί, <5 387f.) u. urspr. wohl namenlos (so immer der V. der Nereiden in der II. 6 St., ebenso ω58; s.u. 2), im fgrE Träger verschiedener Namen (nb. N.\ Πρωτεύς, δ365. 385, Φορκύς α 72[?], ν96. 345); ererbt sind auch seine Eigenschaften (L2 passim): 1) er kennt die Wahrheit u. prophezeit sie, wenn man seiner in seiner eigentl. Gestalt habhaft wird (Ö388ff., bes. 420ff.) 2) ist menschenfreundl. u. kooperativ (evtl, eine griech. Neuerung, s. L5 129f.) u. 3) verwandlungsfähig (<5 455ff.). Hes. knüpft an diese Eigenschaften an, modifiziert aber 1 u. 2 i.S. seiner Religiosität u. unterschlägt in eben diesem Sinne 3 (L12) Th. 233 -έα 5’ άμψευδέα καί άληδέα ... 1 αύτάρ καλέουσι γέροντα, 1 οΰνεκα νημερτής τε και ήπιος, ούδέ δεμίστων 1 λήδεται, άλλά δίκαια καί ήπια δήνεα οίδεν, vgl. L10 (zum Wahrheitsbegriff u. zur Vbd. von Wahrh. u. Recht), L12 (Wahrh. usw. u. Alter; Ggsatz zum ούλόμενον Γήρας V. 225) u. unten 3; ήπιος nicht einfach 'freundl., gütig* (L8 191), s.o. s.v.; die Charakterzüge des N. kehren in einigen Namen seiner Töchter (Νημερτής usw., s. s.v. Νηρηίδες) wieder. — Die Verwandlungsfähigk. spielt für N. dagg. viell. eine Rolle in Pan. fr. 7 A p. 118 Dav. (Her., bei N), vgl. Pherecyd. FGrH 3f 18a, vgl. Apollod. II 5,11,4, L2 139 u. Stoessl, RE XVIII, 882 2 Vater der Nereiden mit der Okeanide Doris
Th. 240 ν-ή°ζΔ δ’ έγένοντο μεγήριτα τέκνα δεάων 1 πόντω έν άτρυγέτω καί Δώριδος, 263 (L d άμύμονος), 1003 (L κοΰραι, άλίοιο γέροντος, sc. Psamathe u. Thetis), h. Ap. 319 (Thetis); Homer kennt die Nereiden (s.d.), nennt aber N. nicht; ihr Vater ist der ä. γ. (Σ141, ω 58; V. der Thetis A 358. 538 = 556, K107, /2562), womit N gemeint sein könnte. Da aber TV. nur als V. der Nereiden eine Rolle spielt (L16), u. alles übrige auf den ä. γ. zurückgeführt werden kann, ist der Name N. mit einiger Wahrscheinlichk. eine — wohl nachhom. — Rückbildung aus dem scheinbaren Patron. Νηρηίδες (s. E); als sein Schöpfer kommt Hes. selbst in Frage; dafür spricht seine eigenwillige Weitergestaltg. des ä. γ. (s.o. 2); dazu kommt, daß er TV. (pointiert u. von der gewöhnt. Satzstellung abweichend am Anfang von V. 233 u. somit des Abschnitts der Pontoskinder, s. L9 z.St.) u. seine Kinder kompositorisch u. inhaltlich gg. Eris u. ihre Kinder stellt (s. L8912: vgl. Λήδην V. 227 mit (ού) ^λήδεταιΛ V. 236, ά-ληδέα V. 233; dieses, άψευδέα u. νημερτής, V. 233. 235 mit Ψεύδεα λόγοι V. 229, Δυσνομίη V. 230 u. Όρκος ( = έπί-) V. 230f. mit ούδέ δεμίστων 1 L d 235f. usw.), wobei er TV. als *Νη-ερ-έυς (vgl. vtytezfc, νήγρετος) der Streitlose verstanden haben könnte; Ety- mologisierg. des Namens nehmen auch L7 u. L9 (zu V. 234) an, ersterer, nachdem er für αύτάρ V. 234 -έα konjizierte (TV. β Νη- aus νημερτής, -ρ- aus ήρα, auf das ήπιος V. 235 hinweisen soll), letzterer ohne Konjektur, aber bei gleicher Auf- fassg. des Satzes (καλέουσι γέροντα, 'sie nennen den Alten’, TV als zweites Obj. müßte aus V. 233 ergänzt werden), Νη- wie L7, -ρ- aus *εϊριος 'prophetic* oder ohne jede Erkl.; die Annahmen beider sind gewaltsam, s. L12
D Th. 234 ci., s.o. B 2 B. Mader
Nnen»(?) [3*] E entweder Patron, zu Νηρεύς oder, wahrscheinlicher, primäre Bez. einer best. Gruppe von Nymphen analog zu Ναϊάς, Όρεστιάς usw., im übrigen s. Νηρεύς E L L1-12 s. Νηρεύς L; 13Herzog-Hauser, RE XVII, 1936, 1—23; 14Schadcwaldt, Homers Welt 166 (vgl. 162); ’5Kull- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
mann, Quellen 36. 331 f.; 16Krafft, Untersuchungen 143ff.; 17Landman, SO 46, 1971, 13ff.; l8Wilh. Kühlmann, Kat. u. Erz., Diss. Freiburg 1973, 56ff.; 19Snell, Entdeckung 47f., vgl. Fond. Hardt 1, 1952, 100 ff.; 20Nickau, Unters. 230-236; 21Solmsen HSPh 86, 1982, 9 (vgl. ders., Hes. and Aeschylus, New York 1949, 45 f.); 22Wachter, WJA 16, 1990, 19-31 m. Lit.; 23Blößner, Iterata 49—58; Edwards, Iliad 147ff. (zu Σ38-49) m. Lit.
B (Pl.:) Meeresnymphen, bes. Gruppe der Wassernymphen nb. den Okeaniden, Najaden u.a., Töchter des ά(λιος) γ(έρων) bzw. des Nereus; ihre Eigenschaften (Wissen u. Prophetie; menschenfreundliche Hilfsbereitschaft; Verwandlungsfähigkeit, s.u. 1 d) sind im wesentlichen die ihres Vaters (s. Νηρεύς B); wie er, sind auch sie wohl vorgriech. (L25); die Entwicklung ist in großen Zügen noch faßbar: primär wohl eine Kollektivbez., die sich bis ins Neugriech. erhalten hat (Νεράιδες, inzw. Bez. für 'Nymphen’ jeder Art, s. L’3·10), mit (lokal unterschiedlich) bes. hervortretenden Einzelgestalten (z.B. Thetis), um die sie sich gruppierten, u. viell. nicht von Anfang an mit dem Meer verbunden (s.u. le); die Namen in den Katalogen (L13 3f.) sind Schöpfung der Dichter (z.T. gesammelt, s.u. 1 d, zum größeren Teil wohl erfunden) u. abh. von den jew. Intentionen; deren Beurteilung wird allerd. dadurch erschwert, daß sich viele Namen einer genauen Deutung entziehen u. das Verhältnis der Kataloge (Vorformen, Hom., Hes.) zueinander noch nicht sicher geklärt ist 1 Allgemeines 1 a allg. Bezeichnungen (= Belegstellen) -ες nur Σ38 πάσαι οσαι ^κατά βένδος άλός -ες ήσανΛ Σ 49 (άλλαι δ' αϊ L u u. die übrigen, kein Ggsatz zu V. 38, vgl. πάσαι in V. 52 u. s.u. 1 c) 52 (Thetis:) ,,κλΰτε κασίγνηται -ες, όφρ9 έϋ πάσαι 1 εϊδετ(ε)“; Ν, sonst ^ΝηρήοςΛ κοΰραι (Th. 263f. 1003), (L j) μεγήριτα τέκνα δεάων (240), L j δυγάτηρ (h. Ap. 319 = Thetis) oder andere Umschreibungen: ^άλιαιΛ (Σ432), L d ütani284 άδάναται L j Σ86, a>47 = 55; ferner Aeth. ap. Procl. Chr. 26 p. 47 Dav. (Θέτις σύν ... ταΐς άδελφαΐς) 1 b Genealogie u. Wohnsitz(e) bei Hes. sind die TV. Töchter des Nereus u. der Doris, Th. 240 ff. 263 u.ö. (s.o. la), vgl. h. Ap. 319 (Thetis, T. des Nereus), in der II. T. des ä. γ. (4 538 u.ö. von Thetis, vgl. Σ52. 141); zu möglichen Folgerungen s. E u. vgl. Νηρεύς B 2 die TV. leben in der Tiefe des Meeres (Th. 241; έν βένδεσσιν άλός, 4 358, Σ36 u.ö.), in einer Grotte (Σ65, /283 u.ö.), im Palast ihres V.s (4 358 ήμένη παρά πατρί γέροντι, vgl. Σ141, Ω 77ff. 'zwischen Imbros u. Samos*); das ist insofern eine poet. Stilisierung, als viele TV. entsprechend ihrem Namen an verschiedene Örtlichkeiten des Meeres gebunden sind (z.B. Νη- σαίη, Άκταίη); auch sind viele, unabh. von der Bed. ihres Namens, lokale Gottheiten, z.B. Thetis am Kap Sepias; auch der ä. γ. Phorkys in Ithaka (v96. 345) u. Proteus in Ägypten (5385) 1 c Zahl nach Th. 264 sind es 50 (im Text 51,
zur Diskrepanz u. möglichen Folgerungen s. L13 If. u. L9 236; s. auch Solmsen App. zu Th. 248); Σ39—48 nennt 33, aber άλλαι (V. 49) läßt jede größere Zahl zu, also auch 50; (die Aufzählung aller bekannten Nereidennamen — außer bei Hom. u. Hes. noch Hygin Fabulae Praef. 6 p. 10 u. Apollod. 1,2,6 sowie isoliert u. inschr. überlieferte) bei L13 10ff. beträgt 79, im Verh. zur von Hes. (Th. 364) angenommenen Zahl der Okeaniden — 3000 — rel. wenig; s. dazu le Id Namen u. Wesen bei der Erfassung des Wesens sind wir, abgesehen von den vorgegebenen Eigenschaften der Eltern (Nereus bzw. ä. γ. u. die Okeanide Doris, s.o. Vorbem.), hauptsächl. auf die Aussagen der Namen selbst (1 da u. ß) angewiesen (die Epith. sind wenig ergiebig; deutende Zusätze rel. selten, Th. 251 f., 262), auf deren 'Etymologie’ u. geleg. Anordnung in Paaren u. Gruppierungen (bes. bei Hes.) durch stilistische Mittel (Reimbildungen usw.). Es lassen sich best. 'Klassen* herausarbeiten (L8 193ff., s.u. Idßbb), doch hilft im Zweifelsfall weder der jew. Aufbau der Kat.e noch der Vergleich zw. Σ39ίΓ. u. Th. 243ff. (vgl. etwa L19) wesentl. weiter; selbst der Vergleich mit dem Okeanidenkat. erbringt nicht viel mehr, als daß der Unterschied zw. Meeres- u. Fluß / Seenymphen geleg. etwas deutlicher wird (s. 1 e). Der Aufbau
373
374


Νηρηί(ς)
beider Kate zeigt — trotz bewußter Gestaltg. von hoher ästhet. Qualität (zu Hes. s. L20 233ff.) - keine klare inhaltl. Gliederung bzw. Entwicklung (der Versuch von L17, eine solche nachzuweisen, zeigt das deutl.): die Namen der verschiedenen Bed.sgruppen kehren in buntem Wechsel immer wieder, der sich, unterstützt durch metr. Variation (L20 233), als das eigentl. Kompositionsprinzip erweist (soll viell. die Vielfalt der Meereserscheinungen u. -aspekte in ständigem Kommen, Gehen u. Wiederkehr spiegeln). — Das Verh. der Kat.e untereinander u. zu einer (?) wahrsch. gegebenen Vorlage (ω47ff., Aeth. ap. Procl. 26 p. 47 Dav. u. dazu L1422) ist noch sub iudice'. Positionen u. Lit. bei L20 232 A.7; vgl. L23, Schlußfolgerungen zumindest unsicher Ida die Namen alphabet. Reihenfolge, Deutungen in den jew. Artikeln 1 d α aa nur bei Hom., £39ff.: Αμάθεια, Αμφιθόη, -νόμη, Άψευδής, Δεξαμενή, Θάλεια, Ίαιρα, Ίάνασσα, Ιάνειρα, Καλλιάνασσα, -άνειρα, Κλυμένη, Λιμνώρεια, Μαϊρα, Ώρείθυια Idabb nur bei Hes., Th. 243 ff. Άλιμήδη, Αμφιτρίτη, Αύτονόη, Γαλήνη, Γλαυκονόμη, Ερατώ, Εύαγόρη, -άρνη, -δώρη, -κρά(ν)τη, -λιμένη, -ν(ε)ίκη, -πόμπη, Ήϊόνη, Θεμιστώ, Ίπποθόη, -νόη, Κυματολήγη, Κυμώ, Λαομέδεια (ν.1. Αλλο-), Λειαγόρη, Λυσιάνασσα, Μενίππη, Νησώ, Πασιθέη, Ποντοπόρεια, Που- λυνόη (ν.1. -νόμη), Προνόη, Πλωτώ (ci., codd. Πρωτώ Th. 243 u. 248), Πρωτομέδεια, Σαώ, Ψαμάθη 1 dacc bei Hom. u. Hes. Αγαυή, Ακταίη, Άλίη (Th. 245 codd. θοή Θαλίη, Pap. Θόη τ* [αλ[, vgl. L9 z.St.), Γαλάτεια, Γλαύκη, Δωτώ, Δυναμένη, Δωρίς, (Θάλεια Hom., Θαλίη Hes.? s.o. zu Άλίη), Θέτις, Θόη (s.o. zu Άλίη), Κυμοδόκη, -θόη, Μελίτη, Νημερτής, Νησαίη, Πανόπη, Πρωτώ (Th. 243 ν.1. Πρωθώ\ vgl. oben /Ζλωτώ Th. 248), Σπειώ, Φέρουσα Idadd weitere Meeresnymphen s N. als Töchter des ä. γ., wenn auch nicht des Nereus, sind noch 'N. Θόωσα, T. des Phorkys, a 71 (vgl. Θόη) s. s.v., u. Είδοθέη, T. des Proteus (<5366), s. s.v.; ferner, genealog. anders eingeordnet, aber in der Funktion einer Ν. Ίνώ-Λευκοθέη (ε333ff. 461), s. s.v. Idß das Wesen der N. im wesentl. nur aus den Namen zu erschließen (s.o. ld Vorbem.); dabei müssen 3 Gruppen unterschieden werden: 1. etym. u. in ihrer Bildung durchsichtige (cc), 2. ebenfalls durchsichtige, die aber mit dem Meer nichts zu tun haben (bb) u. 3. undurchsichtige (aa) Idßaa undurchsichtige Namen müssen älter sein, als alle Kataloge, stehen wohl für Einzelgottheiten; für die Deutung sind wir auf sonstige Überl. angewiesen, diese wenig ergiebig u. uns. Αμφιτρίτη'. nur Hes., Frau des Pos. u. Μ. des Triton (Th. 930); sänftigt mit Kymodoke u. Kymatolege die Wogen (Th. 252ff.), was aber kaum ihre einzige Funktion ist; Γαλάτεια L(Hom./Hes.)j; Θέτις L / hierher viell. auch Μελίτη L Jt s. s.v. 1 d ß bb meeresfremde Namen müßten auch älter sein, als die Nereidenkataloge; wohl aus älteren Zus.Stellungen, die zwischen verseh. Nymphenarten noch nicht oder nicht so unterschieden (vgl. unten 1 e) Εύάρνη (Hes.), wohl kaum die ‘Taucherin’ (L8 195f.: άρν-ευ-τήρ der * Bockspringer’ erst sek. ‘Taucher’), sondern zu άρνες, vgl. s.v. Ώρεί- θυια (Hom.), kaum von der Brandg. an Felsenküsten; viell. hierher Μαϊρα L(Hom.), s. s.v.j u. Λιμνώρεια L Jt aber wohl eher von λίμνη ‘hohe See’, s. II Sp. 1698,59f., ferner viell. auch Ίππονόη, wenn HG urspr. zu νόα ‘Quelle’ (Hsch.) Idßcc durchsichtige, auf das Meer bezogene Namen stehen für typische Züge des Meeres (αα), sehr häufig (nach L17 bei Hes. grund- sätzl.) in Bzhg. auf den Menschen (ßß); daneben heben sie die Momente des Wissens u. der Prophetie (γγ) sowie der Rechtlichkeit (δδ) hervor, Eigenschaften auch ihres Vaters, des ä. γ. bzw. des Nereus; wie bei diesem ist auch bei den Töchtern die Fähigkeit zur Verwandlg. unterdrückt (s. Νηρεύς B Vorbem.), aber auch bei Hom. darauf kein Hinweis. Zuordnung im einzelnen nicht immer sicher, dazu Überschneidungen (so z.B. Landschaftszüge auch unter dem Gesichtspunkt der Seefahrt gesehen, vgl. L” 47; z.B. ist Γαλήνηnicht ‘Windstille’ an sich, zudem mit Glanz verbunden usw.). Zur jeweiligen Einordnung bzw. Deutung s. die Einzelartikel u. L3·5 8131719 1 d ß cc αα Meer allg.:
Herrinnen des Meeres: Αλίη, Άλιμήδη, Γλαυκονόμη (vgl. Th. 440); Ί-, Καλλιάνασσα (?) Wellen; Schnelligkeit: Κυμώ
375
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Νηρηί(ς)
(Κυμοδόκη, Κυματολήγη, s. ββ) Ίαιρα (? zu *ίαρός ‘kräftig, rege, hurtig’, s. v. Kamptz 121); Αμφιθόη, Θόη, Κυμοθόη; Ίπποθόη'(-νοη s. γγ), Μενίππη (VG zu μένος!) Glanz, Farbe: Γλαύκη, Γλαυκονόμη (s.o. αα), vgl. ferner Γαλήνη (zu γελάω ‘Heiterkeit’, ‘glänzende, leuchtendeu. unbewegte Meeresfläche’ > Windstille), Μαϊρα (s. s.v.) Akustisches (?): viell. Εύ-, Λειαγόρη, (s. L13·137, anders L8 195, L19 47) Meereslandschaft (vgl. oben Vorbem.): Ακταίη', Αμάθεια, Ψαμάθη, Ηϊόνη', Εύλιμένη, s. ββ; Νησαίη, Νησώ', Σπειώ 1 d β cc ββ in dir. Bzhg. auf den Menschen, als deren wohlgesonnene Förderer Seefahrt: Πλωτώ (Kj. für Πρωτώ), Ποντοπόρεια, Φέρουσα (Zus. mit Δυναμένη, s. L8 193); Πρωτώ /Πρωτομέδεια u. Εύκράντη, (wachen über Anfang u. Ende/Vollendg.); Εύ- πόμπη, Σαώ', Κυμοδόκη (= Μενίππη, VG zu μένω, wie in μενεδήϊος, ίππος = Woge, Welle?), Κυματολήγη (u. Αμφιτρίτη, s.o. Ida); Εύλιμένη allg. Förderer der Menschen Εύδώρη, Δωρίς, Δωτώ', Αμφινόμη(!); Λαομέδεια, Ί-/Καλ- λιάνασσα(!); Ί-/Καλλιάνειρα, als κουροτρόφοι! s.u. e; fördernde Konkurrenz, viell. mit Εύν(ε)ίκη gemeint (s. L19 47, vgl. L8 195); Λει-/Εύαγόρη(! L19 47, anders L19 195); Λυσιάνασσα 1 d ß ccyy Wissen, Wahrheit, Prophetie Αύτο-, Ίππο-, Πουλυ-, Προνόη (zum HG s.o. 1 d ß bb; außer viell. bei Ίππονόη wohl urspr. zu νους), Μενίππη(! VG zu μένος!) ', Αψευδής, Νημερτής-, Πανόπη ‘die alles sieht’ (? vgl. <5384-6?; anders L8 194 A.3) Idßccäö Rechtlichkeit Θεμιστώ, vgl. Λαομέδεια, Ί-/Καλλιάνασσα, nach L8 195 hierher auch Εύ-/Λειαγόρη 1 d ß cc εε allg., nicht auf das Meer bezogene Namen Αγαυή', Πασιθέη', Ερατώ, Θάλεια, Μελίτη-, Κλυμένη', Δυναμένη, wohl mit Φέρουσα zu verbinden, s.o. ßß le Verh. zu den Ok(eaniden) der Ok.- Kat. (Ώκεανϊναι, s. s.v.; Th. 349—361, vgl. h. Cer. 418—423, s. L8 197ff.) zeigt eine Reihe von Berührungen mit dem der TV; einige Namen finden sich in beiden Gruppen: Δωρίς, Εύδώρη, Θοή, Ίάνειρα u. Κλυμένη-, Μελίτη ist bei Hom./Hes. N, h. Cer. 419 Ok.; die Bed.-Gruppen der TV. (s.o. 1 dßcc) u. Ok. sind fast die gleichen, allerd. mit unterschiedlicher Gewichtung. Wasser: nb. den Ok. Ίππώ (vgl. Ζευξώ), Θόη, Namen auf -ρόη/ρώ, die bei den TV. fehlen; dagg. fehlen bei den Ok. solche mit κύμα u. natürl. jeder Hinweis auf Schiffahrt; landschaftl. Züge gehören bei ihnen zum Festland (Πετραίη, Πρυμνώ). ‘Geograph.’ Namen, bei den Ok. Εύρώπη, Ασίη u.a. (nicht die Landschaften, sondern best. Quellen), fehlen bei den TV., — daher viell. ihre geringere Zahl („50“, s.o. 1 c) ggüber den Ok. („3000“); sie verkörpern nur typ. Eigensch. des Meeres, die Ok. dagg. auch best. Quellen, von denen es viele gibt, Flüsse usw. — Wohltäter der Menschen sind auch die Ok. (Δωρίς, Πολυδώρη, Πλουτώ, zu Μηλόβοσις vgl. die TV. Εύάρνη), bes. als κουροτρόφοι (Th. 346ff.; hierher die Ok. Πειθώ), was aber auch hinter einigen TV.-Namen stehen kann. Beziehungen zum ‘Sozialen’ (wie bei den TV. Λαομέδεια, Θεμιστώ usw.) fehlen sonst aber bei den Ok. ansch. ganz. Für Weisheit / Prophetie nur Ίδυϊα, Μήτις u. viell. Πειθώ (vgl. allerd. die Musen, die urspr. wohl auch Ok., zumindest aber Quellnymphen waren). Die Ok. erweisen sich ggüber den TV. als ausgesprochen heiratslustig; mütterl. TV. nur Amphitrite, Thetis u. Psamathe, demggüber bei Hes. 8 Ok. (Doris, Elektre, Eurynome, Idyia, Kallirhoe, Klymene, Perseis u. Styx). — Angesichts dieser Unterschiede muß ein (viell. wegen der anderers. auch wieder auffallenden Gemeinsamkeiten) anzunehmender gemeinsamer Ursprung schon lange zurückliegen; viell. müssen die Überschneidungen einers. mit ihrer Verwandtschaft als Wassernymphen erklärt werden u. anderers. mit dem Zwang, fiir sie viele Namen zu finden. — Vgl. L3 8 2 TV. in der Handlung 2 a als Gruppe
eilen auf Thetis Schluchzen hin zu ihr, beteiligen sich an deren γόος, begleiten sie zu Ach.; Thetis schickt sie dann zurück ins Meer, Z37ff. 65 ff. — Vorbild der Szene evt. die echte Totenklage um Ach., Aeth. ap. Procl. Chr. 26 p· 47 Dav., vgl. ü>47ff., vgl. L141522 2 b einzelne Nereiden Θέτις
s. s.v. Ψαμάθη von Aiakos Μ. des Φώκος, Th. 1005 zu anderen s.o. 1 d α dd u. jeweils s.v.
D Cat. fr. 92 Trav., s. άψ D B. Mader
376


Νήρικος
Νήρικος [1°] L 1 Wilamowitz, HU 73 A.2; 2Cauer, Grundfragen 201 ff.; 3Shewan, Homerie Essays, Oxford 1935, 90-102 (= CQ 24, 1930, 136-145); 4Burr 77ff.; 5Lloyd, AJPh 75, 1954, 290ff.; 6H.S.-L. 103
B Küstenstadt in Akamanien ggüber von Leukas oder auf Leukas, von Νήριτον, dem Berg auf Ithaka, bei Hom. selbst deutl. unterschieden; viell. der ältere Name der Insel Leukas ω3ΊΊ (Laertes wünscht sich „wäre ich noch so wie damals als ich) -ον (Νήριτον v.l. ant., zu Str. 10,452 s. L5 292 A.17) είλον, έϋκτίμενον προλίεθρον, 1 ^άκτήνΔ ήπεί- ροιο“, Lage an der Küste eindeutig (L j), strittig, ob in Akamanien (so L2) oder auf Leukas (L3 4; nahe bei der Stadt Leukas? Ebene von Nidri), wie wohl auch das jüngere, von den Korinthern verpflanzte N (Str. 10,452; Th. 3,7,12f.). Nach Str. a.O. wäre es bei dieser Gelegenh. in Leukas umbenannt worden, doch da Th. a.O. eine Stadt dieses Namens in der Nachbarschaft (der Stadt?) von Leukas noch kennt, kann nur die Umbenennung der Insel (früher auch N.?) oder ihrer Hauptstadt (TV.?, ΝήριτοςΊ, s. Plin. HN 4,2, vgl. L45) gemeint sein. Wie N. sich zum Berg Νήριτον auf Ithaka verhält, ist völlig uns.: nach L6 keine Bzhg., nach L1 ident, (s. Varianten hier u. bei Νήριτον, vgl. L5), Ν. (-κον 4- -τον) urspr., u. von 'geograph. minder bewanderten Dichtem’ nach Ithaka übertragen, nach L2 wohl zu trennen (N u. Νήριτος zwei verschiedene Orte, letzteres = spätere Stadt Leukas u. viell. auch Name der Insel), Νήριτον nach Ithaka 'gewandert* (analog zur Theorie von Dörpfeldt)
B. Mader
Νήριτον [1‘, 2°) Berg auf Ithaka, viell. ident, mit dem Anogi (808 m) auf der Westseite der nördl. Hälfte der Insel, südl. der Polisbucht (s. Karte bei Bürchner, RE IX, 1916, 2297) £632 οϊ ρ’ Ιθάκην είχον καί -ον ^είνοσίφυλλονΛ ι 22 ναιετάω (Od.) δ9 Ιθάκην εύδείελον έν δ9 ορος αυτή, 1 -ον (Νήϊον v.l. ant., Crates) L άριπρεπές v351 (Ath. zu Od., der Ithaka nicht erkennt:) „τούτο δέ -όν έστιν όρος καταειμένον ύλη “, offenbar das Wahrzeichen der Insel, also wohl ihr höchster Berg, in der Odyssee mit einem starken Nebenton des heimatl. Vertrauten. Zum Verhältnis zum Νήϊον s.d. Die Darstellung bei Str. 10,452 legt den Verdacht nahe, daß es einen Berg dieses Namens (wie auch den Νήϊον) auf Ithaka zu seiner Zeit nicht (mehr?) gab, Op. 511 Adj., vom Wald (s. Cauer, Grundfragen 203 f.); wenn ferner N zu νήριτος 'unzählig* gehört, wäre es als realer Bergname schwer zu verstehen (eine Brücke viell. die verschiedenen Bed.en bei Hsch. 7V522: τό πολύ, χλωρόν, ύγρόν, θαλερόν) u. könnte u. U. auf νήριτος in einer mißverständlich formelhaften Vbd. zurückgeführt werden, also nur in der Dichtg. existiert haben (vgl. Leumann, Hom. Wört. 243 ff., vgl. Merkelbach, Odyssee 182, Ruijgh, Element acheen 161, Ramersdorfer, Sing. Iterata d. Ilias, Königstein/Ts. 1981, 53 f.; mit einer anderen Art der Übertragung rechnet Wilamowitz, HU 73 A.2); allerd. müßte dies vor Hom. geschehen sein, Leumanns These setzt verschiedene Dichter voraus, u. i22 wäre bei seiner Auffassung (νήριτος Adj.) banal. - Viell. von νήριτος zu trennen u., wie auch Νήρικος, nichtgriechisch mit Angleichung an νήριτος', eine Möglichk., wie der Name verstanden wurde, zeigt viell. die Erwähnung des Berges h. Ap. 428, wo er gerade nicht beim Namen genannt wird: ύπέκ νεφέων Ιθάκης τ9 όρος αίπύ πέφαντο Β. Mader
νήριτος [1Η, fern.] Ε < *n-h2ri-to- 'ungezählt*, Verb *αρι- 'zählen*, s. άριθμός E, Frisk, Chantraine s.v.; Ruijgh, Element acheen 161; vgl. είκοσινήριτος, μεγήριτα, νηριτό- φυλλος; zum Verh. zum Bergnamen Νήριτον, s.d., zum späteren Gebrauch Leumann, Hom. Wört. 245 f.
B (ungezählt >) grenzenlos, unendlich o.ä., vgl. άσπετος, βαθεΐα, πυκινός, άξυλος ύλη; ^βαθείηςΛ τάρφεσιν ύλης (Ε 555), L j βένθεσιν ύλης (ρ316), ^ύληΛ τηλεθοώσα (ε63), ferner έπι/καταειμένος, δάσκιος; διά δρυμά πυκνά και L jV (κ!50+), außerdem (nicht mit t Λ, aber ähnlichen Begriffen lπόντος usw.] verbunden) άπε(ί)ρέσιος/ιτος/ων Op. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νήσος
511 (der Boreas stürzt viele Bäume um) καί πάσα ßoq τότε -ος ύλη
D Ύ349 είκοσι νήριτ(α) nach Schwyzer I 591 A.6 u. Leaf z.St., vgl. II Sp. 427,71 ff, Mer.fr. 1 (-Suppl. Hell. 903A),l B. Mader
Νήριτος [1°] 'Eponym* des Berges ^Νήριτο^ν (s.d.) auf Ithaka (urspr. einer Stadt L Λς auf Leukas? s. Νήρικος), hat zus. mit Ithakos u. Polyktor (beides Eponyme, nach Eust. 1815,50 seine Brüder, Söhne eines Pterelaos) die Nymphenquelle ausgestattet, ρ 207 B. Mader
νηριτόφυλλος mit unzähligen Blättern, erwägt Lobei als Lesung POxy. Hes. Cat.(?) 2509,8, s. S. 6 z.St, s. Hsch. N 525, vgl. Leumann, Hom. Wört 245 B. Mader
Νησαίη [1‘, 1H] Inselmädchen, Nereide, zur Bildg. s. v. Kamptz 118, allg. Fischer, Nereiden 138. 148 Σ40 -η Σπειώ τε Th. 249 -η τε καί Άκταίη, zur Verehrung der Nereiden an Küsten, in Höhlen, auf Inseln s. West zu Th. 249; anscheinend mit Νησώ (Th. 261 s.d.) wesensgleich (Herzog- Hauser, RE XVII, 1936, 18), doch dann immerhin seltsam, daß beide in einem Kat.; nach Feldmann, SO 46, 1971, 16 Νησώ durch ihre Bzhg. zu Nereus charakterisiert u. von N. unterschieden B. Mader
νήσος f. [8’, 65°, 9H, 101*, 4e] E umstritten; wohl als *näk*-io- „schwimmend(es Land)“ zu νήχω (vgl. H. Rix, HSF 104, 1991, 186ff. zu verwandtem νήσσα 'Ente’). Ältere Vorschläge: Vbd. m. lat. näsus u.a. bei Ruijgh, Etudes 124 A.275; Lw. nach Lewy, Fremdw. 217; ägäisches Substratwort, verw. m. lat. insula nach W. Merlingen, Eine ältere Lehnwörterschicht im Griechischen, Wien I, 1963, 17. 61; II, 1967, 13. 75; Fumee, Vorgriech. 387 (u. öfters). — Abi.: Νησαίη, Νησώ, Πελοπόννησος
F -ος 9, -ου 11, -ω 16, -ον 35; -οι 2, -ων 10, -οισι 3, -οισιν 4, -ους 6
Μ 1 zweis.: la [--] επειτάΛ τις έστι δ354; L j λάχεια 1116; -ος Hes. Cat. 51 Α,6 Trav.: -ου γ 171, ε 238, ζ172, μ 285; πήματα πάσχει 1 L-<p έν άμφιρύτηΛ α50. ζωός κατερύκεται ... 1 198; L λαρόν τετυκοίμεθα δόρπον
μ 283; Έρμείαν L-ov ές ΏγυγίηνΛ ότρύνομεν α85; με ... 1 L j πέλασαν θεοί η254 — μ448; -ον κ308, λ70, μ 269 = 274; Hes.fr. 27,1, h. Αρ. 72 Ώγυγίη τις -ος
άπόπροθεν είν άλί κεϊται η 244; διά L-ou ίώνΛ ήλυξα έταίρους μ 335; Θρινακίης άπο L d τ275; -ω 5373 s 466; ^άλλ9 ότε δή τήν -ον άφίκΛετο ε55; L Λόμεθ9 ι543; Αίολίην t5’ ές -ον άφμκόμεθ9 κΐ; Αίαίην L μκόμεθ9 135; Θρινακίην L Λίξεαι μ 127; ή μέν έπειτ9 ^άνά -ον άπέστιχΛε δία θεάων μ 143; δή τότ9 έγών L Λον 333; -ον 5368, 1130. 146; μ 135. 201 s 403. 276 [-~] -ω μ 351; ές / άνά -ον χ270, ε60; -ον Cypr. fr. 13,3 ρ. 40 Dav. [ί χ ] -ου Hes. fr. 205,4, h. Αρ. 102; -ω h. Αρ. 26; -ον μ 261; -οι ι22; -ων Hes.fr. 193,17; -ους h. Αρ. 21. 251 - 291 1b R-] -ος α 51, μ 3, ο403, h. Αρ. 31; -ω Γ445; -ον ι\53, «195, μ 167, Hes.fr. 204,47, Cypr.fr. 26,3 ρ. 44 Dav.; -οί Th. 964; -ων Β626, h. Αρ. 138 μ_] -ου κΊ2 [1-] -ου ε263 [-2] -ος 5844, Cert. ρ. 36,21; -ου Σ208; άλλ9 ό μέν fv -ωΛ κεϊτο ΒΊ2\ οι ε 13, τόν ϊδον L j 5556; φή μιν ό γ9 L 3 ίδέειν ρ\42; -ω κ3, λ 107; -ω ν95; ού γάρ / ή πού τις -ων ιππήλατος εύδείελος 5607, ν234; -ων ο33, h. Αρ. 38; -ους h. Αρ. 142 [-4] -ω Hes.fr. 296,1; -ον κ55, ψ333; περνάς L-a)v τηλεδαπάωνΛ X 45; περάαν L j Φ454 [-1] -ους Β6ΊΊ; -ων Th. 1015 2
dreis. [-3~] -οισι £108, ^347, Ορ. 171; -οισιν α245 - π 122 - τ130, ο 299
Σχ sch. D £108: -οισν -οις, -ος δέ έστι γή περι- τοιχεισμένη ύπό θαλάσσης πανταχόθεν, ίσως δέ εϊρηται άπό τού ορνέου τής νήσσης, ήτις καί αύτή διά παντός έπί τοϊς κύμασι τών ύδάτων νήχεται,
L 1 J. Goekoop-de Jongh, La ΝΗΣΟΣ homerique, Groningen 1933; 2Pisani, Studia Indologica 1955, 248ff; 3I. Trenscse- nyi-Waldapfel, Untersuchungen zur Religionsgeschichte, Am377
378


νήσος
sterdam 1966, 141 ff. u. 508 A.18; Kiatz, Spudasmata 16, 1967, 45ff. u. 180ff.; 5Nilsson, Min.-Myc. Religion 621 ff.
B Insely viell. urspr. Adj., s. E u. L1 1 Pl. 1 a ohne Namen, von bestimmten oder unbestimmten Inseln; von Inseln allgemein, oft in Ggs. zu ήπειρος oder anderen Begriffen für Testland’: B 108 αύτάρ ό αυτε Θυέστ9 Αγαμέμνονι λείπε φορήναι, πολλή σιν -οισι καί Αργεί παντί άνάσσειν Φ454 σύν μεν δ γ9 ήπείλησε πόδας καί χεΐρας ύπερδε ' δήσειν, καί περάαν ^-ων έπι τηλεδαπάωνΛ Ύ45 δς μ9 υιών πολλών τε καί έσδλών εύνιν έδηκε, ' κτείνων καί περνάς L d vgl. Φ40 α245 δσσοι γάρ -οισιν έπικρατέουσιν άριστοι, '2 W.1 τόσσοι μητέρ9 έμήν μνώνται = π 122, τ130 5607 ού γάρ τις -ων ιππήλατος ούδ9 εύλείμων 122 άμφί δέ -οι 1 πολλαί ναιετάουσι μάλα σχεδόν άλλήλησι ν234 ή πού τις -ων εύ- δείελος ο 33 άλλά έκάς -ων άπέχειν εύεργέα νήα φ347 Αχαιών ού τις έμεϊο ' κρείσσων ..., ' ούδ9 οσσοι ..., ' ούδ9 δσσοι -οισι προς Ήλιδος ίπποβότοιο Th. 964 (χαίρετ9) -οί τ9 ήπειροί τε καί άλμυρός ένδοδι, πόντος also die ganze Welt, vgl. West z.St. h. Ap. 21 ήμέν άν9 ήπειρον πορτιτρόφον ήδ9 άνά -ους 38 Χίος, ή -ων λιπαρωτάτη είν άλί κείται 138 γηδοσύνη δτι μιν δεός εϊλετο οικία δέσδαι ' -ων ηπείρου τε als part. Gen. richtig Forstel, Apollonhymnus p. 218 gegen A.-H.-S. z.St. 142 άλλοτε μέν τ9 έπί Κύνδου έβήσαο παι- παλόεντος, ’ άλλοτε δ9 άν -ους τε καί άνέρας ήλάσκαζες, -ους u. άνέρας zusammen ’die menschenbewohnten Inseln’ im Ggs. zur unbewohnten Delos (Forstel, Apollonhymnus p. 359 A.259) 251 ήδ9 δσοι Εύρώπην τε καί άμφιρύτους κάτα -ους =291 1b mit Namen, von Inselgruppen: B626 οϊ δ9 έκ Δουλιχίοιο Εχινάων δ9 ίεράων 1 -ων ζ. Epith. s. ιερός B2a (mit Lit.) u. Th. 1015 οϊ δή τοι μάλα τήλε μυχώ -ων ίεράων 1 πάσιν Τυρσηνοίσιν άγακλειτοϊσι άνασσον Hes. fr. 193,17 Έχινάων ά[πό -ων Β6ΊΊ οϊ δ9 άρα Νίσυρόν τ3 είχον ... ' ... -ους τε Καλύδνας ο299 ένδεν δ9 αύ -οισιν έπιπροέηκε δοήσιν ohne Zweifel von bestimmten Inseln, viell. von den Echinades s. δοός Β II; Op. 171 καί τοί μέν ναίουσιν άκηδέα δυμόν έχοντες 1 έν μακάρων -οισι παρ9 Ωκεανόν βαδυδίνην lit. dazu, s. L Teleg. ap. Apollod. Epit. 7,37 p. 188 Be. Μακάρων νήσους (Prosa) 2 Sg. 2 a ohne Namen 2aa von irgendeiner Insel (selten): Σ208 καπνός ίων έξ άστεος αίδέρ9 ϊκηται, ' τηλόδεν έκ -ου, την δήίοι άμφιμά- χωνται α198 ζωός κατερύκεται (Odysseus) εύρέϊ πόντφ, ' -ω έν άμφιρύτη /270 δή τότε τόν μέν άοιδόν άγων ές -ον έρήμην ' κάλλιπεν ζ116 -ος έπειτα λάχεια παρέκ λιμένος τετάνυσται, von namenloser Ziegeninsel bei der ersten Erwähnung; im Normalfall erste Erwähnung mit Namen, s. (indir. Rede) 5354. 844, 77244, o403 u. Hes. Cat. 51 A,6 Trav. (dir. Rede?) «195 ειδον γάρ σκοπιήν ές παιπαλόεσσαν άνελδών ' -ον, τήν πέρι κτλ,, denn ich sah (es war) eine Insel, nicht zu verstehen im Sinne von L1; s. auch Ameis-H. z.St. u. Hoekstra, Odyssey ad «189 h. Ap. 72 δείδοικα ... ' μή ... ' -ον άτιμήσας ..., 1 ποσσί καταστρέψας ώση άλός έν πελάγεσσιν ... dqß er mich, eine Insel usw. s. Mille, Mn. Suppl.93, 1986, 43 m. A.107 2aß von bestimmter Insel,
deren Identität durch Dem., Umschreibung oder Kontext gegeben ist: a50 πήματα πάσχει ' -ω έν άμφιρύτη (ν.1. -ω έν ώγυγιη Str. 26) 51 -ος δενδρήεσσα, δεά 5’ έν δώματα ναίει 5368 αίεί γάρ περί -ον άλώμενοι ίχδυάασκον 373 ώς δή δήδ9 ένί -ω έρύκεαι a 466 556 τόν ϊδον έν -φ δαλερόν κατά δάκρυ χέοντα, ' νύμφης έν μεγάροισι Καλυψοϋς ε\3 άλλ9 ό μέν έν -ω κείται κρατέρ9 άλγεα πάσχων, ' νύμφης έν μεγάροισι Καλυψοϋς (s Β721 in 2 b) 55 άλλ9 δτε δή τήν -ον άφίκετο τηλόδ9 έούσαν, ' κτλ. 60 τηλόδι δ9 όδμή ' κέδρου τ9 εύκεάτοιο δύου τ9 άνά -ον όδώδει 238 άρχε 5’ όδοίο ' -ου έπ9 έσχατιής (ν.1. -ου έπ9 έσχατιήν) 263 τφ δ9 άρα πέμπτω πέμπ9 άπό -ου δία Καλυψώ 1130 οϊ κέ σφιν καί -ον έϋκτιμένην έκάμοντο 146 ένδ9 ού τις τήν -ον έσέ- δρακεν όφδαλμοϊσιν 153 -ον δαυμάζοντες έδινεόμεσδα κατ9 αύτήν 543 άλλ9 δτε δή τήν -ον άφικόμεδ9, κτλ. χ3 ένδα 5* έναιεν ' πλωτή ένί -ω 72 έρρ9 έκ -ου δάσσον,
έλέγχιστε* ζωόντων 308 Ερμείας μέν έπειτ9 άπέβη προς μακρόν Όλυμπον ’ -ον άν9 ύλήεσσαν μ 143 ή μέν έπειτ9 άνά -ον άπέστιχε δία δεάων 201 άλλ9 δτε δή τήν -ον έλεί-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νητός
πομεν κτλ, = 403 276 άλλά παρέξ τήν -ον έλαύνετε νήα μέλαιναν 283 ένδα κεν αυτε ' -ω έν άμφιρύτη λαρόν τετυ- κοίμεδα δόρπον 285 διά νύκτα δοήν άλάλησδαι άνωγας, 1 -ου άποπλαγχδέντας 333 δή τότ9 έγών άνά -ον άπέστιχον 335 άλλ9 δτε δή διά -ου ιών ήλυξα έταίρους, κτλ. 351 βού- λομ9 άπαξ προς κύμα χανών άπό δυμόν όλέσσαι 1 ή δηδά στρεύγεσδαι έών έν -ω έρήμη ν95 τήμος δή -ω προσεπίλνα- το ποντοπόρος νηύς ρ 142 φή μιν δ γ9 έν -ω ίδέειν κρατέρ9 άλγε9 έχοντα, 1 νύμφης έν μεγάροισι Καλυψοϋς Hes.fr. 205,4 δσσοι έσαν μύρμηκες έπηράτου ένδοδι -ου h. Ap. 102 αί 5’ Ίριν προύπεμψαν έϋκτιμένης άπό -ου 1 άξέμεν Είλεί- δυιαν Cypr.fr. 13,3 ρ. 40 Dav. άκρότατον 5’ άναβάς διεδέρκετο -ον άπασαν 2ay Umschreibung mit Namen des Inhabers oder ‘Besitzers’; nur bei Göttern: μ 167 bis έξίκετο νηΰς εύεργής ' -ον Σειρήνοιιν 261 αύτίκ9 έπειτα δεοΰ ές άμύμονα -ον 1 ίκόμεδ9 269 έπέτελλον ' -ον άλεύασ- δαι τερψιμβρότου Ήλίοιο — μ 274 2 b mit Namen (oft
adj. Ursprungs): B721 άλλ9 ό μέν έν -ω κεϊτο κρατέρ9 άλγεα πάσχων, ' Λήμνω έν ήγαδέη (a £13 in 2 a/?) Γ445 -ω 5’ έν Κραναή έμίγην φιλότητι καί εύνή α85 Ερμείαν ..., 1 -ον ές Ώγυγίην ότρύνομεν γ 171 -ου έπι Ψυρίης δ 354 -ος έπειτά τις έστι πολυκλύστω ένί πόντω 1 Αίγυπτου προπάροιδε, Φάρον δέ έ κικλήσκουσι 844 έστι δέ τις -ος μέσση άλί πετρήεσσα, 1 ...,' Αστερίς, ού μεγάλη ζ\Ί2 τό- φρα δέ μ9 αίεί κΰμ9 έφόρει κραιπναί τε δύελλαι ' -ου άπ9 Ώγυγίης η 244 ’Ωγυγίη τις -ος άπόπροδεν είν άλί κείται 254 με ... 1 -ον ές Ώγυγίην πέλασαν δεοί = μ448 κΐ Αίολίην δ9 ές -ον άφικόμεδ9 55 αί 5’ έφέροντο ... 1 αύτις έπ9 Αίολίην -ον 135 Αίαίην 5’ ές -ον άφικόμεδ9 λ 70 -ον ές Αίαίην σχήσεις εύεργέα νήα 107 όππότε κε πρώτον πελάσης εύεργέα νήα ' Θρινακίη -ω μ 3 -ον τ9 Αίαίην 127 Θρινακίην 5’ ές -ον άφίξεαι 135 τάς μέν ... πότνια μήτηρ ' Θρινακίην ές -ον άπώκισε τηλόδι ναίειν ο 403 -ός τιςΣυρίη κικλήσκεται, εϊ που άκούεις, ' Όρτυγίης καδύπερδεν τ2Ί5 ώλεσε καί νήα γλαφυρήν ..., 1 Θρινακίης άπο -ου ιών ψ333 ώς δ9 ϊκετ9 Ώγυγίην -ον Hes.fr. 27,1 -ον ές Ανδεμό- εσσαν, ϊνα σφίσι δώκε Κρονίων 204,47 -όν τ9 Αίγιναν 296,1 -ω έν Αβαντίδι δίη Hes. Cat. 5ΙΑ,6 Trav. έστι δέ τις μέσση π[ροχοήσ9 Ίστροιο βαδύρρου] ’ -ος 1 ... οΰνομα Πεύκη h. Αρ. 26 (bis) Λητώ τέκε ... * κραναή ένί -ω ' Δήλφ έν άμφιρύτη 31 δσσους Κρήτη τ9 έντός έχει καί δήμος Αδηνών 1 -ός τ9 Αίγίνη κτλ. Cypr. fr. 26,3 ρ. 44 Dav. αϊ Σαρπηδόνα ναϊον έπ9 'Ωκεανώ βαδυδίνη, 1 -ον πετρήεσσ- αν (nicht im Index) Cert. ρ. 36,21 έστιν Ίος -ος μητρός πατρίς
D άλλ9 δτε δή τήν -ον ίκάνομεν [... Pap. 31 in u55a; -οισιν in /?51a add. Arist.; -όν τ9 v.l. ap. Strabo B562; -ov
v.l. £301; -ov corr. Stoll h. Ap. 59; [-ον] Hes.fr. 150,26
J. G.-J. Abbenes
νήστι(ς) [2‘, 1°] E Poss.-Kompos. (Schulze, Kl. Sehr. 258 A.3) *n-H\dti-, HG (nom. act. zu έδω) — luw. azzti- (Starke, Sprache 31, 1985, 249) B ohne Essen, ohne was im Magen\ in dir. R. TI56 (μή) -ας δτρυνε (μαχησομένους) 207 άνώγοιμι πτολεμίζειν (Gr.) ... ' -ας άκμήνους (erst abends δόρπον) σ370 (Wettmähen) ϊνα πειρησαίμεδα έργου ' -ες άχρι μάλα κνέφαος. — Wortf.: άκμηνος, άπαστος, άσιτος, πεινάων R. Führer
Νησώ [1Η] Inselmädchen, Nereide Zur Bildung vgl. Heubeck, Kadmos 4, 1965, 141; allg. s. Fischer, Nereiden 136. 148 Th. 261 -ώ τ9 Εύπόμπη τε Θεμιστώ τε Προνόη τε ' Νημερτής (τε), nach Feldmann, SO 46, 1971, 16 sind alle Namen von N. an auf Nereus bezogen u. bilden eine Klimax; dadurch wäre N. von Νησαίη unterschieden
B. Mader
νητος [1°] auf gehäuft, (in Menge) aufgestellr, sorgsam auf geschichtet (Amman, Μνήμης χάριν 18) ß333 (im
δάλαμος) δδι -ός χρυσός καί χαλκός έκειτο, Verbaladj. zu νηέω (s.d.) aus *νηητός (Bechtel, Vocalcontr. 288, nach ihm νέω späte Bildung; Shipp, Studies 28). Nach Wathelet, Traits 379
380


νητός
eoliens 185 Anlaut *sn- (55z -ος), vgl. Ahrens, Kl. Sehr. 91. 110 A.14, doch s. Chantraine, Gr.h. 1,176 B. Mader
νηϋς, ναϋς (589*, 414°, 29H, 37h, 12e] E IE, cf. e.g. Skr. näuh (acc. nävam), Lat. nävis and see Mayrhofer, EWAia 1159. In deriv. already Myc., see DMic. I 765f. - Deriv.: Ακρο-, Αναβησί-νεως; Εύ-, Εχε-, Κλυτό-, Πολύ-νηος; ναυ- άγιον, -λοχος, -μαχος; Ναυβολίδης, Ναύπλιος; Ναύπακτος (t); ναυσι-κλειτός, -κλυτός; Ναυσί-βοος, -κάα, -μέδων, -νοος; ναύτης, ναυτιλίη; Ναυτεύς; νήϊος; Νήϊον(Ί)
F -ύς 31; -ός 113, νεός 19; -ί 110; -α 127, νή’ 7, νέα 2, ναύν 1; -ες 53, νέες 13; -ών 93 (incl.Hes.fr. 204,110 [suppl.]), νεών 43; -εσσι(ν) 38, -εσσ’ 2, νέεσσι(ν) 9, νέεσσ’ 1, -υσί(ν) 195; -ας 198, νέας 18; ναύφι(ν) 8 See Chantraine, Gr. hom. I 225 f.; Hoekstra, Modifications 124—130
Μ 1 monosyll. la shape [-] laa in longo [1] -ύς έμή κ132; -ύς α185 = ω3Ο8, ß 151 (a £332+ in [-ν]), μ 2. 205, ο 294 = h. Αρ. 435, Choer.fr. 6 ρ. 269 (= Suppl. Hell. 322); νή’ Κ326, α280, μ349, Ορ. 643, h.7,43; νέα ι 283 μ] -ύς ω299 [2] -ύς Π294, Υ247, μ66, ο 446 [2] (...ετο) -ύς εύεργής /2396, μ 166, π 322, h. Αρ. 418, h. 7,18; -ύς t348; βοήν άνά νή’ h. Αρ. 506; νή’ ψ234 laß in brevibus 2[_] -ΰς ο457 lb 2[χ] παρ/άπέπλω ^ποντο-
πόρος-ύς. μ 69, £339; L u ν95. 161, h. Αρ. 439; ώκύαλος -ύς μ 182, ο 473; γλαφυρή -ύς 5356; -ύς £334 = τ291 2 disyll. 2 a shape [««] i [«μ] νέες η36; νέας Ορ. 247 νέα Minyas fr. 1,1 ρ. 144 Dav. -hJ πρύμνης νεός 0704; νεός μ 170, τ278; νέες ήλυβον / ήγαγον ^άμ- φιέλισσ.αι Ν\Ί4 = 0549 / η9; νέας γ 153 -[««] (ελών / κιών / λιπών) νεός/ας L .ης* η252, κ!56 = μ 368, ο 283, φ 390, Ρ612, /162, κ91, £258 = ρ427, Hes.fr. 205,6; γλαφυραί νέες £516 = 680 = 733 s 602; νέες /312; νέας ΝλΟλ νέας Ν96 2b shape [«-] [«2] νόσφι
νεών Θ490, Ρ365; νεών ΒΊ\9; νέας 5582 [-- ] εξήκοντα νεών Β5ΖΊ. 610; (άπο)πρό νεών Η334, /708, Σ172; νεών 0560, Κ161, 0655. 731, h. 33,7 [Μ1] προπάροιβε / μετό- πισβε / κατόπισβε ι_νεός κυανοπρώροιο. :482 / s 539 / λ 6 « μ 148; L , 0693, κ 127, μ 100. 354, /465; προπάροιβε νεός/ών (όρβοκραιράων) κ!72 / Σ3, Τ344, 0746; νεός Ο 423; τε νέες/ας καί 7V681, «15 (τε) νεών καί £135, Υ33, 0443, £271, μ 67; τών μέν / αύ πεντήκοντα νέες/ών Β5Ο9. 685; νέες Σ69, 1125; άπάνευβε νεών Α48, 0348, Ρ403, Τ 356; προτί άστυ ^νεών άπο καί κλισιάων. Α 803 = Π 45, Ξ 146, 77376; L u Β91 = 464. 208; νεών άπό Π80; ...σαντο νεών ϋπερ Η449 = Μ 5” ; νεών έν άγώνι 0428 — 77500, 7'42; νεών 0512, 7V687, 0653, 77305; νέεσσ’ Γ240; νέας κυανοπρωρείους / φοινικιπαρήους /299 / λ 124 * ψ2Ί\; νέας Ν620 [ν±] κλισίας τε νέας τε Α48Ί, Ξ392 2c
shape [-«] [1Μ] -ός άπο/έπιβρώσκων* Β702, 0515, 77748; -ός άπό πρύμνης 0435; -ί παρά / δ’ένί πρύμνη 7/383, Κ 35, 77286, ο 223 / Χ570, 0417, ο 206; -ός υπέρ 0382; -ός ύπερ / έπί ^γλαφυρ.ής μ406 = £304 / 357, inc. auct fr. POxy. 3698,30; -ί/α/υσί (δ’) ένί / παρά L .η* κ23, μ 82, ι99; ^-υσίν έπι γλαφυρήσι.ν έλαυνέμεν Ε327, Λ 274 = 400, 0259; L /v) 0531 = Σ304, Λ/38, £367, 7718, %334. 392; -υσίν έπί ^γλαφυρ.ής /425; -ας έπί / άνά L .άς (δή Υάρ) Γ119, 0334 «= Ν423, Κ3Ζ9. 510. 531 - Λ 520. 281, 77840, Ρ39Ί. 416. 453. 625. 736, Χ246, <Ρ849 / Μ4Ί\ = 77 296, 0488; Κ-ός έπ’. άλλοτρίης ι535 a λ 115, ω 301; L u / άπ’ ίκριόφιν /353, ν74 / ο552; -ός/ες/ας έμή^ ν319 / η 328 / /361, 7763; -ός μ 307; ^-ί/α/υσί, πολυκλήϊδ^ 7/88, 0239, ν<324 / Ορ. 817 / ^>19; L , Βοη* 77123, ν!57, π 368, h. Cer. 126, h. Αρ. 401 / ^317, ^109, h. Ap. 392. 409 / δ 173, τ/34; -α/ες Γδ’ έπειτα / έποντό* ϋοήν* h.Ap. 488, Β619; -ί ^τε καίΛ έτάροις/σι λ 113 — μ 140 / λ 161; -wn L j 0688; L-a μένΛ οϊ γε μέλαιναν Α485 -= π 325, β 51 (« δΊ&ΟΡ); L j ένβ’ έλβόντες έκέλσαμεν ι546 - μ5, Α20; L j ούν / άρ πάμπρωτον (έρύσσομεν*) 5780 (»5 51«) / «403 α 423, Α2; u , κ511, μ317, ο37; -άδ’/υσίν/ας έπεσσεύντο^ Β150, 0347. 593, ν 19; -α/ες/ας έύσσελμον* (άλαδ’ έλκεμεν) inc.auct.fr. POxy. 3698,25 / t544. 555, ν 101 / Β613, /231. 683, £97. 106, 0477, i 127; -ας έύξ24Ί; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηΰς
-α Ι\3Ί a 279, 0307, /283, 5 634. 666, λ456, μ 109. 185. 220. 290, £332 = τ289 (a 5151 in [1]), π357, Ορ. 624; -ες όσαι πρώται είρύαται* ΞΊ5, 0 654; ^-υσίνΛ έπι (προέηκα) /έπι 7767, Σ58 = 439/7; u u έπ’ Αργείων Μ 246, Γ236, /2298; -υσί(ν) 7V312, Φ41, ί67; -ας ένιπρήσαι* Ν3\9, 0702, 7782; -ας έλεϊν ΟΊ20; -ας 7V814, £383; ναύφιν N1QQ μ„] έπί -ός 77223; έπί / ές -α φέροντες* Τ2Ί9, Ο 420; αψ έπί -ας (ϊμεν) Π395, Σ14 = Φ297ίη ; ές -ας ϊκανε Τ3; έκ -ός όρουσεν h.Ap. 440; -ός ο277; έν -ί/υσίν 0263, ί470, μ 178 / Ορ. 689; (άλλ’) άγε L-a μέλαινανΛ έρύσσομεν Α 141 a 534, π348; L u π359 (cf. 325+ in [1^]); καί τότε L-a βοήν, άλαδ’ 0389, Ορ. 631; L , 0287. 387, ψ 330; τούς / ούς έπί ^-υσί βοήσι.ν έπέφνομεν^ Π547, Φ\35; έπί / παρά u j(v) £57, 77201 / 2V84; -ες έποντο Β637; -ες Λ7113; -ας ένιπρησω* 0182 a £47; -ας έλωσι 77128; -ας Β664
(έπί) ^-ός έϋσσέλμοιο. μελαίνης Β\Ί0. 358, ρ249; -ός έεικοσόροιο μελαίνης ι322; περί L j 771; (παρά / έπί) -ες/υσίν/ας έύσσελμοι+ 0390, 5409, 7/84, r 148; (έπί) -ας έϋ(σσέλμους) άφίκηται* /f281, Λ 193 a 208 a Ρ454; περί -ός/υσί 0416. 707 / 1144; ^έπί -ός. ιών δολιχηρέτμοιο τ 339, ψ}76; L . Th. 998; έπί / άνά -ός έβη(ν) ο547 a ι \ΊΊ; (έπί) -ός (έβήσετο) ποντοπόροιο £295, ο284; έπί -ός or 171 — £188. 298, ο452; παρά -ός/ί (άνήϊον) Λ 603, 7Ί94, κ146. 274 a 446 / Β54, /^28; Αργείων ^παρά -υσί. (κύνες) 77272 = Ρ165, Χ89, α61; Αργείοι/ους L .(ν) ΒΊ25, [θ 183]; L .(ν) κύνας / βοή(ν) / μάχην / Αχαιών Χ339 / Ν\23, £4 / ΝΊΊΖ, 0 673 / /2225; κοίλης L , Α89; L .(ν) Α344. 415, 0345 a 0367, /631, Ä?l.‘ 209 = 410. 549, Ν 276. 746, 0513, 77127. 204, Σ104. 256, Τ44; πάρα ,-ες έπήρετμοι. 5559 = ε16 = ρ145 a ε141; L d £224; rαύτάρ έγώ / αύτός ιών διά -ός (ιών) μ 206. 420 / ν21; έκ -ός κ 51; -ός 0319, ί60, κ32; ^(έν / σύν) -ί/υσί. πολυκλήϊδί* (μελαίνη) 5161, υ382, Hes.fr. 204,59, Β74, 063; σύν -ί πολυζύγω Β293; (οίχωνταί) L j φίλην ές πατρίδα (γαίαν) ε37, γ/340, Λ/16, Β140 = /27 a 47, 7/460 = 0499; (ιών) έν(ί) -ί/υσί(ν) (μελαίνησιν) ε27, μ 110, h.Ap. 404 / /235, Λ/107 = 126 = Ρ639 a Λ824, 0226, 582, Ορ. 634; ([αύτάρ] έγώ / οίκαδ’ ιών) σύν -ί/υσίΓτ’ έμή / τ’ σή(ςΥ καί έμοϊς / σοΐς έτάροισι(ν) Α 183 a ί 173, /323, Α 179; νύν δ’ ώδε ξύν -ί κατήλυβον/ήλβομεν (ήδ’) α 182, h. Αρ. 471; (οίκαδ’ ϊμεν / οίχομένω / έχει+) σύν / παρά ^-υσί κορωνίσι(ν). (ού5[έ]) Α 170, τ193, Β29Ί. 392, 1609, /2115 a 136, Σ338, Π, X 508; L . (βεσπιδαες πύρ) Λ 228, 0597; (οϊκαδέ περ) σύν -υσί νεώμεβα (^ποντοπόροισι.ν) Β236, 77205, £505; Γέπί / παρά / μέν νύν -υσί(ν) (συνώμεβα) L /v) 7V381 / ΗΊ2 / Λ 277; αύτάρ έγώ σύν -υσίν άολλέσιν /165; σύν / ξύν -ί/υσί(ν) μ99, £641, /328, Σ213, 5487, /105. 302; -ί κ140. 508, Ορ. 650; έν (γάρ) L-i βοή. βρώσίς τε πόσις τε κ176, μ320; έν / έπί / σύν L , /2438, μ 50, ν!34 a π 229 / κ408 / Α389; νέπί -α βοήν, καί ßiva βαλάσσης 5779 a «407 - μ 367, χ154. 402. 569, ν65, ο 205; αύτάρ έγών L . α303; t , 0385, /226, λ331; ca βοήν, άργητι κεραυνώ ε 131 s η249, μ 387; ές L j μ 247; (δότε / ότε / τότε) u . 0212 = 5669, π472, Ορ. 671, Α3Ο8, ν168; (αύτάρ / έγών / έπειτ’ / έχων έπί-α κιών* (... έταίρους) ν272, μ 144, λ636, er 311; αύτάρ έπεί ρ’ ^έπί -α. κατήλυβον/ήλβομεν ήδέ 0407 - 5428 - 550 - μ391 = ν70 / a 5573 - Al; u . h. Ap. 448; -a o\99; -ες έΰζυγοι ρ288; ([μέν] δή) ^-υσίν έπί. πρύμνησι(ν Αχαιών) ΝΊ62 — 0248", Λ/403, £65; δή L u γλαφυρήσι 0180; (μέν νύν) -υσί παρήμενος / πελάσσετον ώκυπόροισι(ν) Α421. 488 / Κ442; μέν δή ^-υσίν. έπιπροέηκα βοήσιν Ρ708; τάχα L j <-—> γλαφυρήσι Ω 731; Αχαιών t u 7V668; -υσί <ν-> δολιχηρέτμοισι 5499; L j <v-w> βεσπιδαές πύρ Μ441; έπί -υσί(ν άολλέες / ίαύειν) Α513, 044. 494, Σ294, Γ71; -υσί(ν) £351, Δ 181, 1149; βή Γ5έ βέειν / δ’ ίέναϊ έπί / κατά / παρά -ας (Αχαιών [χαλκοχιτώνων]) £354, Ä7136, £501, Λ 805; ([βή 5’1 ίέναι) έπί / προτί -ας άπό / έσω στρατού* Κ336. 347, /2199; (τις δ’ / τίφβ’) ούτω(ς)/ος ^έπί / κατά -ας. άπό / άνά στρατού* Κ82. 141. 385; (ήλβε βοάς) L 3 Αχαιών (χαλκοχιτώνων) Α371 — £47" — 187, 0 305, /2203 a 519; (αύτάρ) Γέγών / έχων /έπεί σ’Λ ^έπί -ας. Cέπεί κε / άγον) 381
382


νηϋς
<5426 =* 571ίη·, «98, Α 168, ω43; L d (έπεί κ’) Σ280, £432, /2289. 295 a 313; (δέων) κατά / παρά / ποτί -ας Λ 806 / 7657, Κ54 / Λ/273, 0295; (τάχα) -ας ένιπρήσει* 0235 a Χ374, 0507; -ας έλη (κορυδαίολος Έκτωρ) Λ 315 = 0 504", Ξ365; εννέα -ας άγεν £654; Αργείους καί -ας (έπεί) 0501, Κ45; Αχαιών -ας 7V31; -ας (έπήν) 7358, £87, Ορ. 622; ^παρά ναϋφι, ποδώκεα Πηλέίωνα 0474, /7281; u 3ν Λ/225, Σ3Ο5, £498; ναύφι(ν) £794, /7246 δοής / ^κοίλης, έπί -ός (Οδυσσεύς / όρουσα / ίόντι) «260, τ238, h. Αρ. 494, τ259; L u έκ / έπί -ός (έίσης / μ 245, λ 508, ν216; έπί ^-ός έβαιν,ε(ν) 7V665, λ 534; ίκρια L ,ον / έίσης μ 229 / 0729; ιστία -ός/υσίν βίσης,* γ 10, 5578; (δοής παρά) -ός t j /431, ο280, h. Αρ. 489; γλαφυρής έκ -ός (βλόντες,*) ι548 - ν283" a μ310", ν117; παρά-ός L □ Τ143; (παρά) -ός άποδράς π65, ρ516; (έκ) -ός (άπαντες) μ 417 = £307, ν281; -ός ίούσης Α482 = /7428; μελαίνης -ός h. Αρ. 457; -ός /281; βοή έν,ί / παρά / συν-ί μελαίνη Τ331 / Α300, ο258, h. Αρ. 497. 511 / /61, «332; L , / παρά L-i 0624, μ 292; (κοίλη) παρά Lt μελαίνη, / λέλειπτο /365 = *272"·. 571 / 447, ΑΓ256; (ιών / έών) έν / συν u , Α433, 5445, μ 264, σ84, Ορ. 636, λ 58, ν425, ω 152; έν / παρά -ί (έκάστη) £610, «505; (παρά τε) κλισίη καί L Α329 = ÄS 74, Ν261, 1654; μεγακήτεϊ L , 0222 = Λ 5; ιστία u , 5781, 552, Α3; L , *502, μ 186, ο 218. 416, <ρ307, [y/320], h. Αρ. 397. 459; (οϊχεο) -ί Πύλονδε π24 = ρ42, π 142, 5 656; -ί μ415 - £305, π 222; (ήλδε) βοήν έπί, / άνά -α μέλαιναν κ244 / /7430, h. 7,35; L j -α κίοιτε γ341; (έβη) ^κοίλην έπί, / άνά -α μέλαιναν 5731, h. Αρ. 405; L u -α (νέεσδαί) /344, ο 464; έπί L-a μέλαιναν, Λ 828, /360, κ 169; έλαύνετε L u μ276, ο503; περί L j μ418 = £308; L j /423, 5646, *95, ο 269; βπί -α, έκαστος Τ211 = Ψ 3; L j £692; καί -α 1194 = κ444 (a £260* below: -ας); -α π330; μέλαιναι -ες έποντο Β524 — 747 a 534 = 545 = 630 = 644 = 710 = 737 = 759 a 556 a 568 = 652; πόλις καί ν-ες Αχαιών, Ν\4, Κ60; L d £303, 771; ένδάδε -ες ένεικαν 7306, 7V453; (έπί) -ες έίσαι £175, £271; -ες 5558; δοής έπί / παρά -υσί(ν) (ίαύων) Σ259, 0254, ω419 / ι86
- χ57; δοής βπί -υσίν Αχαιών* ÄC306, ΤΙ60; (μάχης) L , 0459, Λ559 a Β4, Z5Q - ÄS381 a Λ 135, 0380 = 7V832, 5248; περί γάρ δίε ^-υσίν Αχαιών, 7433, Λ 557; (παρά) L βούς Α305, /7113 / 7/294; (μάχη*) νπαρά -υσί,(ν) δοήσι(ν) / έτύχδη* / μάχεσδαι 1332, Λ 111, ι54 / 0696, 55 / Ν69; -υσί δοήσι 7435, Hes.fr. 43a,63; L d Α 26, Λ/411 a 418; κοίλης βπί-υσί, (μάχονται*) Ε791 = Ν 107 a M9Q^K, 0143; u jV 0338, 0392; (έπί) -υσίν άριστοι δ241, Cert. ρ. 38,9; έν -υσί νεέσδω ΤΙ59; -υσί πέλονται λ 125 = ψ212, Ορ. 808; -υσί πέλασσε /VI; κοίλας βπί -ας Αχανών, 098, Ύ465, 0336; (ήλδε) δοάς L , Α12, Β8. 17
- [168], Ζ52, ÄC450. 514, Α3, 0564; (δοάς) βπί -ας, ϊκοιτο* Π241 a Ρ622", Ζ69, κ!17; δοάς L , £263, Λ 569, ΟΙ; υιός* ίόντ' έπί ν-ας Αχαιών, 0116, 0118 « 146 =» 195; (δέων) έπί / παρά L 4 Ρ691, Χ417 / Α347; πόλιν καί u , 052 « Λ 82; (τε) κλισίας καί L j / ίκέσδην* / έίσας 0220 = 7V167 - 208 a Λ 617 - 7V144" / Α 328 = 7185 a 652 / Α306; L j 7V41, 0501; (άπό / κατά) -ας έίας 5358, ¥Ί62, £671, £62, 0217. [225] = Λ 8. 229, / 180, τ/43; κατά / μετά -ας *122, £165; -ας Ξ19; £260 _ ρ429 (a 1194* above: -α) [*χ] παρά πρυμνήσια -ός Α416 a μ 32, h. Cer. 128; (έβη* / Αλέξανδρος) κοίλης* έπί/ παρά / ένί-ός/ί/υσί(ν)/ας β332, 5817, ο420, 7/389, ΛΊ15, ^18, σ181, β21, «211, 7/432, Κ525, ω50, 7/381 a 372; κατάγειν* ^κοίλας έπί -ας, Ε26 a Φ32, Il.Parv.fr. 20,2 ρ. 59 Dav.; L j Η1%, Π664, *Ρ883. 892; έϋσσέλμου* έπί / άπό / ένί -ός/ί/ών μ358, ρ160, τ243, h. 7,6, /J414, £345, 7/419, 5500, ω117, Cert. ρ. 39,4; ής άπό -ός 5489, £278*; ίστιον έλκεο* -ός h. 7,26. 32; -ός h. 7,44; μεγακήτεϊ -ί Λ 600; πρύμνη βνί -ί, μ411; u ,/υσίν κ53, Τ298; παρά -ί/υσί 0412, Α545; εύεργέα / περικαλλέα -α ι219, Λ70. 106. 159, μ 305, ο33, 5567 / a ν175. 149; καί ένιπρήσειν* ^πυρί - ας,/α Λ/198, 0417; L , /653; έπί / κατά -α χ465 / 5232, Λ9 a μ 151; -α ι495, π351, Ορ. 665; ώκύαλον ναΰν Cert. ρ. 38. 28; άμφί δέ -ες Β333, Π216; -ες Δ241, Ξ30, β292,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηϋς
5556; (πόλεμόνδε) μελαινάων βπό / έπί-ών, £383, ^39, /7304, 0 780, £550. 700, 0 528, Hes.fr. 165,15; L , Ν51, h. 33,8 / Ορ. 236; έγγύδι -ών 116, Κ56\ ; άμυνόμενοι* / μαχησόμενοι περί -ών Λ/142. 227 / 216; άπώσασδαι κακά / ,παρά -ών, 0503. 407; παλίωξιν L d 069. 601; L d Λ/114; (πολλά) δοάων έχματα / έκτοδι / ίκρια -ών S410 / 0391 / 685; έρματα / δηλήματα -ών £154, μ286; ...δέκα -ών/ας Β 713. 557; Γ...ρά τε / σωτήρά τε -ών 5361, h. 22,5; -ών Τ43, Hes. Ορ. 649, fr. 314; κεδασδέντες κατά -ας £398, Ν139; κατά / μετά / προτί -ας £438 / Λ/123/ Ύ217; -ας £748, 0149, 0566, Th. 875 2d shape [ί-] [i-] -ός/υσίν
καιομένης/ησιν O6QQ, 1602; -ες/ών μεν μοι / οί r 159, Π 251; -ες Η461; -ών (τ’) ώκυπόρων ÄC308 = 320, Λ/156, Ν 110, 5708; -ών (5*) έκφορέοντο / έκφερ' Τ360, ^£259; -ών Λ/179, 77397, 0681, £255; -εσσ' ήγήσασδαι £238; -ας μέν πάμπρωτον έρύσσαμεν 5 577 (a λ 2 in [1^]; cf. κ403* ibid.); -ας h. Αρ. 155 [ί-] οί δ' έκ -ός ν116; οί 5’ άπό -ών Ο 387; -ών 0616, £268; έννέα -ας £248 R-] άπό -ών 0401 2 e shape [-'-] [-2] έν-i-S/υσί γλαφυρή/ήσι ο456 / £ 454 = Λ 14, /287, 5513; έν -υσίν A659*=‘826 = /724; πάρ -ών 0533, Ν144, Ξ28; βκ -ών, έλάσας / 5’ έλασεν Π87. 293; L d Μ12, Π261; -εσσ9 ήγήσατ' Α1\; -άς τ' όλεσαν καί ψ3\9 [-2] (έκ) -ός ^γλαφυρ,ής μ83. 218, h. Αρ. 416; έν -ί L ,ή μ 171, ν71; ώλεσε καί / μέν -α/ας L d ήν/άς τ214, ω428; -ός/ών έξέφδιτο μ329, 1163; -ός τε καί αύτοΰ ο528; -ός Vit. ρ. 11,5; πάρ -ί ί 194 = κ444 (a £260* in [-i«]); -ών έπιβησέμεν* ώκειάων 0197, 1101; έλδών βκ -ών, Κ331, Σ219; L , 0213, /7366, Η57, Cert. ρ. 38,25; (/«ρ) -ών έπ' άριστερά Μ\ 18, Ν615; -ών τε καί αυτών Ξ 56 = 68; γάρ -ών (καί) 1232. 241, £496; πρός -ών καί Ο 670; πάρ -ών Ξ46; -ών £152. 493. 576, Λ/254, /7301, Ο 141, ι126, Ορ. 660; έν ,-υσίν, Ν628; L , £341 (L , πελα- σαίατο); -ας (άλαδ' έλκ)έμεν άμφιελίσσας £165 = 181, Σ260; σφιν / ές ^-άς τε, δοάς ΜΙ, 5255; (σφιν / ές) L 7424 a 681, ÄS14; ές -ας Κ366, Λ 513, <72; ^-άς τε καί, Ελλήσποντον ϊκωνται* 0233 a ΣΙ50, Ψ2; L d αυτούς κ 26; -άς τ' όλεσας καί 0498; -ας Ξ34, /298 [--] -ός βή / πτερά ποντοπόροιο Α439 / Hes. Ορ. 628, fr. 205,7; (ιστόν/ώ ...) -ός κυανοπρφροιο Ψ%52. 878, £311, h. Αρ. 406, inc. sed. fr. 19 ρ. 109 Dav.; -ός β4\6 a /12, f249, h. 7,10; -a h. Ap. 414; ^-ες Γδοαί, / δέ τοΓ άγχι δαλάσσης Λ 666, 143 ; L j ÄS 309 = 396, 77168; -ες 5’ οδόν / κίον άμφιέλισσαι £264, ι64; -ών άπο καί κλισίαων Ν123; -ών άλαδ' έλκομενάων Ξ 100; -ών ε404, *123; -υσίν ι129, ο387; -ας Ορ. 809 [-*] -ες Vit. ρ. 17,8; -ών τε καί αύτών H33Ü a 437; -ών έν άγώνι Π239; -ας Β493 3 trisyll. 3 a [~-χ] έν ποντο^πόροισι
νέεσσι, Γ46. 444; ώκυί ,ν £230; έπί πρύμνησι ζνεεσσι,(ν) Ν333, Ξ51 a 0722, Τ135; u ,ν 0409. 414 3b shape [--w] [-iw] έν(ί) -εσσι πολυκλήϊσι (πεσόντες*) £175 a
7V724", *£248; (άλλ' ό μέν) βν -εσσι, κορωνίσι(ν) / νεώμεδα (ποντοπόροισι[ν]) Β111 = Η229 = rl82inmed / Γ283; (άξειν) u , φίλην ές πατρίδ(α) 7428 a 691, /7832; άξομεν* L j(v) /1239, 0166; συν / L j, δεός 5’ έκέδασσεν Αχαιούς £242 / /131 =» ν317; L d Ποσειδάων έδάμασσεν λ399. 406, ω!09; τούς <^> συν / u ,(ν) (άγων) ω421, Ορ. 164; κεϊται* (γάρ) πάρ / L j Ύ386, £688; L j Λ 311, T59, ί£829; ^-εσσιν, άλεξέμεναι δήϊον πύρ 1341. 614; L j έπι γλαφυρήσιν 0603; L d έπ(ι...) AS214. 342, Hes.fr. 193,18; πάρ-εσσι(ν) 0408, £260 = ρ429 (a χ 194 in [-2]); -εσσιν Λ22 [-^] ^-εσσι, δοήσι(ν) Λ/112, 7V320 3c
[Jx] έν u j /795 4 uncert. Hes.fr. 204,110 -ών 5έ]
μελαινάων έπιβαίη
L ’Gray*. Arch. Hom. G esp. 92—109. 114-139. 152; 2Kurt, Seem. Fachausdr. esp. 27 f.
B ship, whether war-ship (which app. used to transport wine /71; will also have transported military equipment incl. chariots, horses [cf. Ll 109]; also gifts, booty [e.g. /302. 312, 582, 141 f. 469f.; mention of ξυστά [q.v.] only poss. indicat, of fighting at sea [see Leaf on 0 388; L1 131]; further L1 122ff.) or trading-vessel (BI4; 7/467, ε249, 5161, 1125ff. 322, £295ff., cf. K247; further L1 115f. 117); ships also used in piracy (see ληϊστήρα) and for travel (e.g. Β I 3 bß. 3d; 383
384


νηΰς
further L1 116f. 121 f. 134); number of oarsmen (in which funct. warriors served on war-ship: ΒΊ\9ΐ.) 20 (A308L, a 280 [+ /?212], 5669 [+ 778f.; cf. π472Γ πολλοί], /322) or 50 (£719, /7168ff., cf. 634f.), the 120 men on each Boeotian ship (£509f.) not implying ships w. 120 oars (ship
w. 	100 rowing-benches unrealistically large: K247), further L1 108f.; on speed L1 106f.; on form and construet, of anc. ships L2 3—24 (Gr. ships 9—14, their cosntruct. 15-24), ar- chaeological evidence L1 33—92; (terms for) parts of ship, tackle etc. L1 98—106, L2 85—186; timber used: δρυς, άχερωίς, πίτυς (7V389L = 77482f.; for Od.’s σχεδίη\ κλήθρη, αϊγειρος, έλάτη [ε239]; mast and oars of ,έλάττ^ [see είλάτινος, L B2]); (terms for) persons connected w. sea-faring L2 205—215. — Epiths.: άμφιελίσσης*, άραιάς, γλαφυρή*, δολιχηρέτμοιο*, έεικοσόροιο, έίσης*, έκατόζυγος, έπήρετμοι, εύεργής*, έυξύγου*, εύπρυμνοι, έυσσέλμοιο*, θοή*, κοίλη*, κορωνίσι(ν), κυανοπρωροιο*, μεγακήτεϊ, μεγάλη, μελαίνης*, μιλτοπάρηοι, νεκυάμβατον (Minyas), όλίγην (Ορ.643), όρθο- κραιράων, περικαλλέα, πολύ-γόμφων, -ζύγω, -κλήϊδι*, πον- τοπόρος*, πρωτόπλοον, σ[μ]ικρή, φοινικοπαρήους, ώκείης*, ώκύαλος*, ώκύποροι* (see Parry, Epithete 134—139 [ = MWV 109-113]; L1 93-98. 133. 136; L2 32-72 [w. Latacz, Kratylos 31, 1986, 114f. ]; P. Vivante, The epiths. in Hom., New Ha- ven—London 1982, 65-71. 193-196). - Wdfld.: φορτίς-, σχεδίη\ στρατός (see Merritt Sale, TAPhA 117, 1987, 27) I of particular ship(s) (incl. unspecified ship [e.g. 2aßcc; Choer. in 6], or each ship, of a particular Company of ships; also indef. occurrences [e.g. /J287. 307 (3 d), 6669 (3 e)] leading to ref. to particular ship) II ships in my- thology or in events prior to Tr. War (exci. Gr. voyage to Troy) Minyas fr. 1,1 p. 144 Dav. νέα μέν νεκυάμβατον, ήν (ήγε Χάρων, ούκ έλλαβον ένδοθεν όρμου) Hes.fr. 205,6 πρώτοι ζεΰξαν (Myrm.) νέας άμφιελίσσας £641 (δεύρ' έλθών) έξ οίης σύν -υσί και άνδράσι παυροτέροισιν 1 Ιλίου έξαλάπαξε (Her.) πόλιν Hes.fr. 43a,63 £0δυ[ς έπ}εί Τροί- ηθεν άνέ[πλε]ε (Her.) ντ/υσίί] θ[οήσι Β664 -ας έπηξε (Tlep.) μ 69 οϊη δή κείνη γε παρέπλω ποντοπόρος -ύς ' Αργώ πάσι μέλουσα Th. 998 (ές Ίωλκόν άφίκετο [Jason]) ώκείης έπι -ός άγων... κούρην Hes. fr. 204,59 αύτός (Idom., to woo Hel.) [σ]ύν-ί πολυκλήϊδι μελαίνη[ι ' βή (Τυνδαρέου ποτί δώμα) ships w. which Alex, carried off Hel.: Γ46 ή τοιόσδε έών L0v ποντοπόροισι νέεσσιΛ ' πόντον έπιπλώσας
444 (σε [Hel.] Λακεδαίμονος έξ) έπλεον (Alex.) άρπάξας u u £62 ^Αλεξάνδρ^ω τεκτήνατο -ας έίσας ' άρχεκάκους 77389 κτήματα μέν, όσ' L Λος κοίλης ένι -υσ- ίν ' ήγάγετο Τροίηνδ' s ΑΤΙ 5 (έπί v.l.) Od.’s ships in voyages prior to Tr. War (for £230 see 3cß): α260 ωχετο ... καί κεΐσε (to Ephyre) θοής έπί -ός φ39 (τό [bow] δ* ού ποτέ) έρχόμενος πόλεμόνδε (i.e. also before Tr. War) μελαινάων έπί -ών 1 ήρεϊτ' Ν. also inc. auct. fr. POxy. 3698,25. 30 in 6 12 in events of Tr. War (incl. voyage to
Troy, departure at end of war, and νόστοι exc. that of Od. [for which see 3]) 2a Gr. ship(s) 2aa on voyage to Troy (first, abortive voyage Hes.fr. 165,15; for £238 in lying tale see 3 cß below) A 71 -εσσ' ήγήσατ' (Calchas) ^Αχαιών* Ίλιον είσω B3Q3 ές Αύλίδα -ες L j ' ήγερέθοντο κακά (Τρωσί φέρουσαί) 351 -υσίν έν (έπ' vulg.) ώκυπόροισιν έβαινον 1 Αργείοι Τρώεσσι φόνον (φέροντες) 0528 (εύχομαι Διί έξελάαν κύνας) ούς κήρες φορέουσι ^μελαινάων έπίΛ -ών (ν. 528 om. Zen., ath. Ar.) Hes.fr. 165,15 (Τήλεφος} έτραπ' Αχαιών) ...]ε L u ν[ηών ω 117 (Ag. to Amphimedon in underworld:) „(ότρυνέων [Ag.] Όδυσήα σύν) Μενελάω ' Ίλιον εις άμ' έπεσθαι έϋσσέλμων έπί -ών“ 1306 ^Δαναών^, οΰς ένθάδε -ες ένεικαν Α 22 Αχαιοί ' ές Τροίην -εσσιν άνα- πλεύσεσθαι έμελλον 7V174 L , νέες ήλυθον άμφιέλισσαι • 0549 Ορ. 164 (πόλεμος ώλεσε ...) τούς δέ καί έν -εσσιν ύπέρ μέγα λαϊτμα θαλάσσης ' ές Τροίην άγαγών cf. Hes. fr. 204,110 νηών δέ] μελαινάων έπιβαίη ship(s) of Ach.: /7168 πεντήκοντ' ήσαν -ες θοαί, ήσιν Αχιλλεύς ' ές Τροίην ηγείτο (each with 50 έταϊροι έπί κληΐσιν) Σ58 (τόν μέν) •υσίν έπιπροέηκα (Thetis) κορωνίσιν Ίλιον είσω — 439 Π 223 (τήν οι Θέτις) θήκ' έπί -ός άγεσθαι Ω396 τού (Ach.)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηΰς
γάρ έγώ (Hermes) θεράπων, μία δ' ήγαγε -ύς εύεργής of Idom.: 7V453 (Idom. to Deiph.:) „ένθάδε -ες ένεικαν (obj. Idom.) 1 σοί τε κακόν καί πατρί καί άλλοισι Τρώεσσιν“ τ 182 έν-εσσι ^κορωνίσιν Ίλιον εϊσωΛ 1 φχεθ' άμ' Ατρείδησιν 193 οίχομένω σύν-υσί L d of Od.: /Π8 (τού υιός άμ') Όδυσήι 1 Ίλιον εις ... έβη κοίλης ένί -υσίν « σ 181" s β 27"· 226 οί (Mentor) ιών έν -υσίν έπέτρεπεν οίκον ω427 τούς μέν σύν -εσσιν (μέν γάρ σύν νηυσίν pap. 28) άγων πολέας τε καί έσθλούς τ238 (Od. to Pen.: „ούκ οίδ') ή τις έταίρων δώκε (fine cloak an tunic) θοής ^έπί -όςΛ ίόντι “ ψ 176 έξ Ιθάκης L , ιών δολιχηρέτμοιο τ243 (Od., lying to Pen.:) ,,αίδοίως δ' άπόπεμπον (Od.) έϋσσέλμου L 259 (Pen. to Od.:) „κακή αίση κοίλης L j (ωχετ' έποψόμενος Κακόίλιον)“ of other leaders (Ag.: 0239), contingents: B 613 (σφιν [Arcadians] δώκεν) Αγαμέμνων ' -ας έϋσσέλμους, περάαν έπί ... πόντον (νν. 612—614 ath. Zen.) Γ240 (Castor and Polydeuces either did not come to Troy) ή δεύρω μέν έποντο νέεσσ' ένί ποντοπόροισι (but ούκ έθέλουσι μάχην καταδύμεναί) £550 τώ (sons of Diocles) μέν ... μελαινάων έπί -ών ' Ίλιον εις (άμ' Αργείοισιν έπέσθην) 0239 ού μέν δή ποτέ φημι (Ag.) τεον (of Zeus) ... βωμόν ' -ί πολυκλήϊδι παρελθέμεν ένθάδε έρρων 7V665 εύ είδώς κήρ' όλοήν έπί -ός έβαινε α211 ένθα περ άλλοι (besides Öd.) ' Αργείων οί άριστοι έβαν κοίλης έπί (ένί ν.1.) -υσίν II in the Catalogue of Ships (on which in gener, see Kirk*, Iliad vol. I 168ff.), in pl. (sg. w. έκάστη £610) of contingent (B 493 of all the contingents) of ships (w. or without their com- plements of men; men mentioned separately w. 509f. 61 Of. 619. 719f.; suggest. [Beye, AJPh 82, 1961, 370ff.] that v. in Catalogue [mustering of troops on land in B] might mean ’ship-load* generally rejected [e.g. H. S.-L. 172 n. 32); views of numbers of ships [1.186 in all] and men ränge from scep- tical [e.g. H. S.-L. 161] to credulous [Huxley, GRBS 7, 1966, 313ff.]) £493 bis άρχούς αύ -ών έρέω (poet) νήάς τε προπάσας 509 τών μέν ^πεντήκονταΛ νέες κίον, έν δέ έκάστη 1 κούροι Βοιωτών έκατόν καί είκοσι βαϊνον 685 τών αύ L d νεών ήν άρχός Αχιλλεύς 587 (τών οί άδελφεός ή@Χε) ^εξήκοντα νεώνΛ 610 bis (τών ήρχ' Αγκαίοιο πάϊς) L / πολέες δ' έν νηί έκάστη ' Αρκάδες άνδρες έβαινον 516 τοϊς (τών ν.1.) δέ τριήκοντα γλαφυροί νέες έστιχόωντο = 680 = 733 s 602 (ένενήκοντα) 524 τοϊς δ' άμα τεσσαράκοντα μέλαιναι -ες έποντο = 747 s 534 — 545 — 630 = 644 = 710 = 737 = 759 a 556 (πεντήκοντα, τεσσαράκοντα ν.1.) = 568 (όγδώκοντα) = 652 (ένενήκοντα Diod.) 619 τών (Epeians) αύ τέσσαρες άρχοί έσαν, δέκα δ' άνδρί έκάστω ' -ες έποντο θοαί, πολέες δ' έμβαινον Έπειοί 637 τώ δ' άμα -ες έποντο δυώδεκα μιλτοπάρηοι 557 Αίας δ' έκ Σαλαμϊνος άγεν δυοκαίδεκα -ας (w. 557—558 aliter Megarenses teste Strab. 394) 713 (τών ήρχ') ένδεκα -ών ' Εύμηλος 576 τών έκατόν -ών ήρχε ... Αγαμέμνων 654 έκ 'Ρόδου έννέα -ας άγεν (Tlep.) 'Ροδίων 671 Νιρεύς αύ Σύμηθεν άγε τρεις -ας έίσας 719 (τών δέ Φιλοκτήκης ήρχεν) έπτά νεών' έρέται δ' έν έκάστη πεντήκοντα ' έμβέβασαν 748 Γουνεύς δ' έκ Κύφου ήγε δύω καί είκοσι -ας (.. και δεκ.. pap. 15) 2aß beached during war; on rel. positions of contingents of ships see Willcock, Iliad vol. II 225 2 a ß aa Gr. ships in general (for refs. to some of the beached ships see here [2aßaa] adfin.) drawn up on shore (of Ελλήσποντος, q.v.) at Gr. camp; often, w. or without mention of Tiuts’ (see κλισίη BI introd., col. 1452,37ff.), virtually — ’Gr. camp’ (sometimes in contrast to Troy, the city, as Tr. base) esp. in exprs. (on ’formularity* of which see Merritt Sale, TAPhA 117, 1987, 21 ff. [esp. 24-27. 43f. 49]) of locat., direct. (a grey area, esp. in context of fighting around the ships, makes attempt at complete hard and fast division into 'ships qua ships’ and 'ships connoting camp’ inadvisable) £135 δούρα σέσηπε νεών καί σπάρτα λελυνται 154 ύπό δ' ήρεον (Grs.) έρ^ματα ·ών, £410 τά (sc. χερμάδια) ρα πολλά θοάων ποσί μσρναμένων έκυλίνδετο Τ43 οϊ τε κυβερνήται καί έχον οίήϊα -ών (now beached) 0501 κνέφας ήλθε, τό νύν έσάωσε μάλιστα ' ^Αργείους καί -αςΛ Α45 (βουλής) ή τίς κεν έρύσσεται ήδέ σαώσει ' /231 έν
385
386


νηΰς
δοιή δέ νσαωσέμενΛ η άπολέσδαι -ας έϋσσέλμους 424 (μήτιν) ή κέ σφιν -άς (all exc. those of Ach.) τε σόη και λαόν Αχαιών a 681 Ν96 (Pos. to Teucer etc.:) „ύμμιν
έγωγε 1 μαρναμένοισι πέποιδα L Λαι νέας άμάς" 7/338 (δείμομεν) πύργους ... ειλαρ ^-ών τε και αύτώνΛ a 437 — 56 (τείχος) ω έπέπιδμεν, * άρρηκτον L u ειλαρ έσεσδαι = 68 Η 449 τείχος έτειχίσ^σαντο νεών ύπερ, Μ5 (τείχος) τό ποιήν j 7 (the Grs. had built the wall) όφρα σφιν -άς τε δοάς και ληίδα πολλήν 1 έντός έχον ρύοιτο /433 περί γάρ δίε (Phoenix) -υσίν Αχαιών = A551cx Κ3Ο9 (Hector to Trs.: „I will reward the one who will done ...) έκ τε πυδέσδαι, ’ ήέ φυλάσσονται -ες δοαί ώς τό πάρος περ, 1 ή ...“ = 396 0566 φράξαντο (Grs.) δέ -ας ' έρκεϊ χαλκείω Μ216 μή ϊομεν Δαναοΐσι μαχησόμενοι ^περί-ώνΛ 142 Αχαιούς 1 όρνυον άμύνεσδαι L d 227 (Polyd. to Hector:) (Τρώων, ούς κεν Αχαιοί) δηώσωσιν άμυνόμενοι L d 156 άμυνόμενοι σφών τ* αύτών καί κλισιάων ' -ών τ9 νώκυπό- ρων, /VI10 άμυνέμεν ούκ έδέλουσι 1 -ών L Af 179 -ών ήμύνοντο (νν. 175—181 om. Zen., ath. Aristoph. Ar.) 0731 Τρώας άμυνε (Aias) νεών /780 νεών άπό λοιγόν άμύνων 1 έμπεσ9 (i.e. upon the Trs.) Λ 277 -υσίν άμύνετε ποντοπό- ροισι 1 φύλοπιν 0688 Δαναοΐσι κέλευε (Aias) 1 -υσί τε καί κλισίησιν ^άμυνέμενΛ /435 (Phoenix to Ach.:) „ούδέ τι πάμπαν άμύνειν -υσί δοήσι 1 πύρ έδέλεις" 602 (Phoenix to Ach.:) „κάκιον δέ κεν είη 1 -υσίν καιομένησιν L 347 φραζέσδω (Ag.) L-εσσιν άλεξέμεναι δήΐον πύρ, 674 ή ρ9 έδέλει (Ach.) L d (άμυνέμεναι v.l.) 1 ...; 0182 (μνημοσύνη πυρός) γενέσδω, 1 ώς πυρί -ας ένιπρήσω (Hector) a Ξ4Ί 0217 κ’ ^ένέπρησεν πυρί κηλέωΛ -ας έίσας (]ων [sc. Αχαιών] pap. 7) Ύ374 ότε-ας L = 0235" (ν. ath. Aristoph. Ar.) Λ/198 (μέμασαν) τείχος τε ρήξειν καί ένιπρήσειν πυρί -ας O5Q7 ^-ας ένιπρήσ,αι μενεαίνει 702 (Τρωσίν δ9 ήλπετο δυμός) L u /782 (μή) L Λωσι, φίλον δ9 άπό νόστον έλωνται /241 στεΰται ... -ών άποκόψειν άκρα κόρυμβα ' αύτάς τ’ έμπρήσειν 653 (Ach.: „I will not retum to battle πρίν γ9 "Εκτορα ...) κατά τε σμΰξαι πυρί -ας" Λ 666 ή μένει (Ach.) εις ό κε δή -ες δοαί (πυρός δέρωνται 1 ...;) Λ/441 -υσίν ένίετε ^δεσπιδαές πύρ, 0597 (Έκτορι κύδος όρέξαΐ) ϊνα -υσί κορωνίσι L u 1 έμβάλη N32Q (Hector will not fire the ships ότε μή) Κρονίων 1 έμβαλοι ... δαλόν -εσσι δοήσιν 628 έν -υσίν μενεαίνετε ποντοπόροισι 1 πΰρ όλοόν βαλέειν /7113 πΰρ έμπεσε -υσίν Αχαιών 0498 έφάμην -άς τ9 όλέσας καί ... Αχαιούς (άπονοστήσειν προτί Ίλιον) Ν814 δυμός έέλπεται έξαλαπάξειν 1 -ας Λ 315 έλεγχος 1 έσσεται, εϊ κεν ^-ας έλη, ... "Εκτωρ (εϊ κεν Τρώες <Αχαιών> -ας έλωσι v.l. ant.) = 0504" S365 (μεδίεμεν "Εκτορι νίκην) ϊνα u Λ ...; 0 720 (ήμιν Ζεύς) έδωκε ' -ας έλεΐν /7128 μή δή -ας έλωσι καί ούκέτι φυκτά πέλωνται 0477 (μή μάν άσπουδεί γε) έλοιεν (Trs.) ' -ας έϋσσέλμους Ν4\ (έλποντο) -ας Αχαιών 1 αίρήσειν Σ260 έλπόμενος -ας (-άς γ9 ν.1.) αίρησέμεν άμφιελίσσας 0603 -εσσιν έπι ('against’) γλαφυρήσιν έγειρεν (Zeus) ' "Εκτορα 0531 ^-υσίν έπι γλαφυρήσινΛ έγείρομεν Ερηα = Σ304 0259 (ίππεύσιν έπότρυνον) L u έλαυνέμεν ... ίππους 743 ός τις δέ Τρώων κοίλης έπί -υσί φέροιτο (-υσίν άγοιτο, -ας άγοιτο vv.ll.) 1 σύν πυρι (τόν δ9 Αίας οΰτασκε) 347 -υσίν έπισσεύ- εσδαι a 593,n Ν101 (δαύμα όρώμαί) Τρώας έφ9 ('against’) ήμετέρας ίέναι νέας 742 (άν) πάσαν έπιφρασσαίμεδα βουλήν, 1 ή κεν ένί -εσσι πολυκλήΐσι πέσωμεν (Trs.) /235 ούδ9 έτι φασι (Trs.) 1 σχήσεσδ9, άλλ9 έν -υσί μελαίνησιν πεσέεσδαι (on problem of subj[s.?] and sense of infs. see Leaf) = AflO7 - 126 - P639 a A 824 NI44 (άπείλει) διελεύσεσδαι κλισίας καί -ας Αχαιών 0409 (ούδέ έδύναντο [Trs.]) κλισίησι μιγήμεναι ούδέ νέεσσιν Π61 Τρώων νέφος άμφιβέβηκε ' -υσίν Κ342 (άπό στρατού έρχεται) ούκ οίδ9 ή -εσσιν έπίσκοπος ήμετέρησιν Β333 μέγ9 ΐαχον, ^άμφι δέ -ες ' σμερδαλέον κονάβησανΛ /7276 έν δ9 έπέσον (the Myrm.) Τρώεσσιν άολλέες- L d Α247 (Ag. to Grs. hanging back| from battle:) „η μένετε Τρώας σχεδόν έλδέμεν, ένδα τε -ες είρύατ9 εύπρυμνοι Ξ34 (ούδέ) έδυνήσατο
πάσας ' αίγιαλός -ας χαδέειν 052 (έν κορυφήσι καδέζετο [Zeus]) είσορόων LΤρώων τε πόλιΛν καί -ας Αχαιών - Λ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηνς
82 Υ60 (έσσείοντο πόδες) Ίδης ' καί κορυφαί, Δς καί
-ες (τείχος ν.1.) Αχαιών = Ν14" Λ"214 όσσοι -εσσιν
έπικρατέουσιν άριστοι (will each give the volunteer a gift) «15 έξερέεινεν (Aeol.) έκαστα, ' Ίλιον Αργείων τε νέας (μόρον ν.1.) καί νόστον Αχαιών II in expr. of mot. towards (incl. coming to, arrival): £327 (δώκε [Sthen., horses] Δηϊπύλω) ^-υσίν έπί γλαφυρήσιν έλαυνέμενΛ Λ 274 ήνιόχω έπέτελλε (Ag.) 1 L , = 400 0392 έπί -υσίν (-ας ν.1.) έλάσσας 1 Αργείους κτείνεσκε (Hector) Ύ392 ν-υσίν έπίΛ γλαφυρήσι νεώμεδα (Grs.) Σ7 Αχαιοί ' L d κλονέονται άτυζόμενοι πεδίοιο Ρ708 κείνον (Antil.) μέν δή -υσίν έπιπροέηκα (Men.) δοήσιν E70Q ούτε ποτέ προτρέποντο (Grs.) μελαινάων έπί (άπό v.l. ant.) -ών 1 ούτε ποτ9 άντε- φέροντο μάχη Α 12 ^λδε (Chryses) δοάς έπί -ας ΑχαιώνΛ 1 ... 371 ... 1 L j £8 (Zeus to dream:) „βάσκ9 ΐδι... ^δοάς έπί -ας Αχαιών" ΑΓ450 (Diom. to Dolon: „If we let you go now) ή τε καί ύστερον είσδα L d (to spy or to fight us“) 0116 (Ares to gods: „μή νύν μοι νεμεσήσετ9) τίσασδαι φόνον υιός liovt9 έπί -ας ΑχαιώνΛ" Ω118 (Zeus: „I will send Iris to teil Priam) λύσασδαι φίλον υιόν, L = 146 = 195 203 έπί -ας Αχαιών έλδέμεν οιος a 519 Γ119 (PNa προίει) Αγαμέμνων 1 ^-ας έπί γλαφυράςΔ ίέναι /7840 (ίέναι) L j 0298 -ας έπ9 Αργείων ίέναι Η432 έβαν (Grs.) ,κοίλας έπί-αςΛ = Χ525" a 7/381" = 372 ^892 τόδ9 άεδλον έχων L u 1 έρχευ (ν. 892 om. pap. 13) Κ 385 ^έπί -αςΛ άπό στρατού έρχεαι οιος 0199 δυμός άνώγει 1 κεΐσ9 ίέναι L u 295 (όφρα) τώ (bird of omen) πίσυνος L j ϊης Δαναών a 313 Ρ432 ούτ9 νάψ έπί -αςΛ έπί ... 'Ελλήσποντον ' ήδελέτην (Ach.’s horses) ίέναι ούτ9 ές πόλεμον Σ14 (έκέλευον [Ach.] άπωσάμενον [Patr.]) πύρ1 L j ϊμεν = Φ297’η Σ280 άψ πάλιν είσ9 (Ach.) L u Κ 510 (νόστου μνησαΐ) Ζ-ας έπί γλαφυράςΛ Ρ416 ού μάν ήμιν (Grs.) έϋκλεές άπονέεσδαι 1 L u (if we give up Patr.’s corpse to the Trs.) 0305 όπίσσω 1 ή πληδύς ^έπί -ας ΑχαιώνΛ άπονέοντο Ξ354 βή δέ δέειν L "Υπνος = £501'η (δ9 ίέναι ν.\.) Ρ691 Αχιλήί δέων L d είπεϊν £150 -ας έπεσ- σεύοντο (Grs.) 098 παρήΐξεν (Od.) κοίλας L u ΑΓ514 έπέτοντο (horses) δοάς L u 531 πετέσδην (horses) 1 -ας έπί γλαφυράς (ν. 531 om. quidam) = Λ 520 281 χϊμασεν) ίππους 1 -ας έπί γλαφυράς, Ρ625 L u Ύ465 μιν (dead Hector) ίπποι 1 έλκον... κοίλας έπί -ας Αχαιών Ρ397 μάλα δέ σφίσιν έλπετο δυμός, 1 Τρωσίν μέν έρύειν (sc. Patr.’s corpse) προτί Ίλιον, αύτάρ Αχαιοΐς ' ^-ας έπί γλαφυράςΛ 453 (Zeus: „I will give you [Ach.’s horses] strength) όφρα καί Αύτομέδοντα σαώσετον έκ πολέμοιο 1 L 0334 (τόν μεν) L j φερέτην βαρέα στενάχοντα = Ν423 Ρ736 νέκυν (Patr.) φέρον (Men. and Mer.) έκ πολέμοιο 1 L d Χ246 (εϊ κεν έναρα) φέρηται ' L d *Ρ849 L d έφερον βασιλήος άεδλον ω43 (Ag. to Ach. in underworld:) ,,σ’ έπί -ας ένεί- καμεν έκ πολέμοιο" ΗΊ3 τεύχεα συλήσας φερέτω ^κοίλας έπί -αςΛ Π6(Α τά μέν (Sarp.’s armour) L j 1 δώκε φέρειν έτάροισι ^883 Τεύκρος δ9 ήμιπέλεκκα φέρεν L u £26 δώκεν (Diom., horses) έταίροισιν κατάγειν L d a Φ32 II. Parv.fr. 20,2 p. 59 Dav. Έκτορέην άλοχον κάταγε<ν> (NeopL) u j Z52 μιν (Adrastus) τάχ9 έμελλε (Men.) δοάς νέπί -ας Αχαιών^ ' δώσειν ω δεράποντι καταξέμεν Η%4 τόν δέ νέκυν έπί -ας έϋσσέλμους άποδώσω 0336 Πρίαμον κοίλας L , ' (άγαγ9) 564 (Ach. to Priam:) δεών τίς σ9 ήγε ^δοάς έπί -αςΛ Αχαιών Β263 αύτόν (Thers.) δέ κλαίον- τα l j άφρήσω (Od.) 1 πεπληγώς άγορήδεν Κ389 ή σ' (Dolon) "Εκτωρ προέηκε διασκοπιάσδαι έκαστα 1 -ας έπι γλαφυράς;^ Λ 3 Ζεύς δ9 "Εριδα προίαλλε L d Αχαιών Ω 289 έπεί άρ σέ γε δυμός 1 ότρύνει νέπί -αςΛ Λ 569 πάντας (Trs.) δέ προέεργε (Aias) δοάς L d όδεύειν /7395 άψ L j έεργε (Patr., the Trs.) παλιμπέτες Κ34Ί αίεί μιν (Dolon) ποτι (προτί, έπί vv.ll.) -ας άπό στρατόφι προτιειλεΐν Μ118 εϊσατο (Asius) γάρ -ών έπ9 άριστερά ΒΥΊ ικανέ (dream) δοάς έπί-ας Αχαιών = 168 (ν. om. nonnulli) /7247 (Ach.:) ,,άσκηδής μοι ... δοάς ^έπί -ας ϊκΛοιτο" (Patr.) a Ρ622βχ Ζ69 (Nestor to Grs.:) ,,μή τις νύν ... μετόπισδε 1 μιμνέτω, ώς κεν πλεΐστα φέρων L Δηται" ΑΤ281 πάλιν ^έπί -ας, εύκλειάς άφικέσδαι Ύ417 (Priam to Trs.: „μ9 οίον έάσατε) 387
388


νηυς
έξελδόντα πόληος ίκέσδ' L d Αχαιών" 0149 (Diom. fears Hector may say:) ,,Τυδείδης ύπ' έμεΐο φοβεύμενος ϊκετο -ας" Λ 193 (Zeus: „I will grant Hector strength) κτείνειν, εις ö κε -ας έϋσσέλμους άφίκηται" s 208 = Ρ454 0233 (Zeus to Αρ.: „Rouse might in Hector) δφρ' άν Αχαιοί 1 φεύγοντες -άς τε καί Ελλήσποντον ϊκωνται “ (νν. 231—235 ath. Aristoph. Ar.) = Σ150 = Ψ2 72501 τοΰ ... εϊνεχ' ίκάνω-ας Αχαιών, ’ λυσόμενος 443 πύργους τε νεών καί τάφρον ϊκοντο (Priam etc.) 73 ^ς -αςΛ ϊκανε (Thetis) δεού πάρα δώρα φέρουσα δ 255 (Helen: „I swore not to betray Od. to Trs.) πριν γε τόν L j τε δοάς κλισίας τ' άφικέσδαι “ ΧΊ4 δτ’ τε ίδοι (Ag.) καί λαόν Αχαιών 366 φεύγων (Dolon) L d Λ 513 (Idom. to Nestor:) „L d ... έχε ίππους" N3\ τόν (Pos.) δ’ ές Αχαιών -ας φέρον ίπποι Κ336 βή (Dolon) δ' ίέναι προτί (ποτί, πρός, κατά, έπί w.ll.) -ας άπό στρατού Ύ217 (Ath. to Ach.: „νώϊ έολπα) οϊσεσδαι μέγα κύδος Αχ- αιοΐσι προτί -ας" Μ273 μή τις όπίσσω 1 τετράφδω ^ποτί -αςΛ 0295 πληδύν μέν L άνώξομεν άπονέεσδαι Ξ392 έκλύσδη δέ δάλασσα ποτί κλισίας τε νέας τε 1 Αργείων Μ 254 ίδύς -ών κονίην φέρεν (sc. δύελλα) Ε\65 ίππους δ' οίς έτάροισι δίδου ^μετά -αςΛ έλαύνειν Μ\23 (some Grs. held gate in wall open) εϊ τιν' έταίρων 1 έκ πολέμου φεύ- γοντα σαώσειαν L Υ33 (βάν <5’ ϊμεναι πόλεμόνδε δεοί ...) Ήρη μέν μετ' άγώνα νεών καί ... Αδήνη ΑΓ308 -ών ώκυπόρων σχεδόν έλδέμεν (as spy) = 320 442 έμέ (Dolon)
L-υσί πελάσσεΛτον ώκυπόροισιν ΝΙ Τρώάς τε καίΈκτο- ρα L j (Zeus) Μ112 συν αύτοΐσιν (horses) πέλασεν (Asius) -εσσι δοήσι Ρ341 μηδ' οϊ (Grs.) γε έκηλοι 1 Πάτροκλον -υσίν πέλασαίατο τεδνηώτα cf.: 0653 είσωποί δ' έγένοντο νεών app. of movement in among the ships, see II 492, 32 ff. II expr. of place where: P688 κεϊτο γάρ Lsv -εσσιΔ ... Αχιλλεύς (w. 686—694 ath. Zen.) Λ 659 οί γάρ άριστοι 1 έν -υσίν κέαται βεβλημένοι - 826 = 7724 *7248 (Ach. to Grs.: „Make Patr.’s barrow high) οϊ κεν έμεΐο ' δεύτεροι L j πολυκλήϊσι λίπησδε" ΒΊΊ\ L d κορωνίσι ποντοπό- ροισι ' κεΐτ' (Ach.) άπομηνίσας Αγαμέμνονι = Η229 Π 95 (Ach. to Patr.:) „πάλιν τροπάασδαι, έπήν φάος L 1 δήης" 0428 (Hector:) ,,υϊα Κλυτίοιο σαώσατε, μή μιν Αχαιοί 1 τεύχεα συλήσωσι νεών ^έν άγώνιΔ πεσόντα" = Π 500 77239 μενέω (Ach.) -ών L u 742 οϊ περ τό πάρος γε νεών L u μένεσκον (κυβερνηται καί ταμίαί) 72141 έν -ών άγύρει μήτηρ τε καί υιός 1 πολλά πρός άλλήλους έπεα ... άγόρευον 7V668 μετ' Αχαιών -υσίν ύπό Τρώεσσι δαμήναι ΕΊ9\ έκάς πόλιος κοίλης έπί -υσί μάχονται (Trs.) = 7V107 (απα] ν[ευ]δε μα[χονται pap. 85) s Μ9&* (τείχος τε ρήξειν καί ένιπρήσειν πυρί -ας v.l.) S51 ούδ' έδέλουσι μάχεσδαι έπί ^πρύμνησίι νέεσσι = 0722 S65 -υσίν έπί L j μάχονται 0494 (Hector to Trs.:) ,,μάχεσδ' ^έπί -υσίΛν άολλέες" 459 καί κεν έπαυσε (Teucer, Hector) μάχης L Λν Αχαιών Ξ5Ί L j δοήσι μάχην άλίαστον έχουσι (Trs.) Ν333 τών δ' όμόν ϊστατο νεΐκος έπί ^πρύμνησιΛ νέεσσιν 0248 (Hector to Αρ.:) „ούκ άίεις, δ με -υσίν έπί u uv Αχαιών (βάλεν Αίας χερμαδίω ...;“) 0380 (ή τις καί Τρώων κορέει κύνας) σάρκεσσι, πεσών ^έπί -υσίν ΑχαιώνΛ = 7V832 (παρά ν.1.) Λ 559 (Hera to Zeus: „I think you gave Thetis your consent) ώς Αχιλήα ' τιμήσης, όλέσης δέ πολέας L /‘a Β4 7718 όλεκονται (Grs.) 1 -υσίν έπί γλαφυρήσιν TV35 Έκτωρ 1 Αργείους όλέκεσκεν έπί πρύμνησι νέεσσιν Μ246 (Hector to Polyd.:) „εϊ περ γάρ τ' άλλοι γε περί κτεινώμεδα πάντες 1 -υσίν έπ' (ύπ\ παρ' vv.ll.) Αργείων, σοί δ* ού δέος έστ* άπολέσδαι" Π547 (Δαναών) τούς νέπί -υσί δοήσιν
έπέφν^ομεν Φ135 (Ach. to Trs.: „You will pay for the suf- fering) Αχαιών, ‘ ους L 3ετε" 72254 δοής έπί -υσί πεφάσ- δαι Μ403 Ζεύς κήρας άμυνε 1 παιδός έοΰ (i.e. Sarp.), μή u-υσίν έπί πρύμνησιΛ δαμείη Ν762 L jV Αχαιών ’ χερσίν ύπ' Αργείων κέατο (dead Trs.) 675 -ών επ' άριστερά δηϊό- ωντο 1 λαοί ύπ' Αργείων Α513 έπί -υσί χόλον πέσσει (Ach.) Ξ367 Αχιλλεύς 1 ^-υσίν έπί γλαφυρήσι^ μένει X 334 (άοσσητηρ) L Λν έγώ μετόπισδε λελείμμην (Ach.) Τ 236 κακόν έσσεται δς (of the Grs.) κε λίπηται 1 -υσιν έπ' (ηαρ' vulg.) Αργείων K3Q6 ίππους, ' οϊ κεν άριστεύωσι $°ήζ ^έπί -υσίν ΑχαιώνJ (ν. 306 aliter Zen. Aristoph.) δ248 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηϋς
ούδέν τοΐος έην (Od.) L d Ζ50 εϊ κεν έμέ ζωόν πεπύδοιτ' L j = Α7381 s Λ135 Σ294 (μοι [Hector] έδωκε Κρόνου παΐς) κύδος άρέσδ' ^έπί -υσίΛ 7V381 (Idom. to dead Oth- ryoneus:) ,,άλλ' έπευ, δφρ' L d συνώμεδα ποντοπόροισιν ’ άμφί γάμω" 044 τειρομένους (κτεινομένους ν.\.) δ’ L Λν ίδών έλέησεν (Pos.) Αχαιούς 77201 (άπειλάων) άς L d δοή σιν άπειλεΐτε (Myrm.) Τρώεσσι 7160 πάσασδαι άνωχδι δοή ς ^έπί -υσίνΔ Αχαιούς 1 σίτου Σ259 χαίρεσκον (Polyd.) ... δοής L j ίαύων ΤΊ\ αϊ κ' έδέλωσ' (Trs.) d ίαύειν Θ 180 (Hector to Trs.:) ,,δτε κεν δή ^-υσίν έπί γλαφυρΛήσι γένωμαι (do not forget fire“) /425 (Ach.: „The Grs. must devise μήτιν ή κέ σφιν σόη) λαόν Αχαιών 1 L 3ής" Μ38 L ιήσιν έελμένοι (Grs.) 0388 ξυστοΐσι, τά ρά σφ' έπί ('οη’) -ισίν έκειτο 1 ναύμαχα Α344 (Ach.: „Ag. does not know how to take thought) δππως οί ^παρά -υσίΛ σόοι μαχέοιντο Αχαιοί) Ν69 (τις νώϊ [Aiantes] δεών) κέλεται L j μάχεσδαι 0613 δσσοι L d μάχην έμάχοντο δοήσιν (w. 668—673 ath. Ar.) 7V778 L d μάχην ήγειρας (Hector) έταίρων (Αχαιών ν.1.) 0696 μάχη L Λν έτύχδη Ν123 t j
πολεμίζει (Hector) ΗΊ2 (εις δ κεν) L j δαμείετε (Grs.) ποντοπόροισιν 0183 (Hector: „Have fire ready, that I may bum the ships, κτείνω δέ) Αργείους L Δν" (ν. 183 om. vulg.) 72225 εί δέ μοι (Priam) αίσα 1 τεδνάμεναι L Λν Αχαιών Ύ89 (Hecabe to Hector: ,,σε) Αργείων L u κύνες κατέδον- ται" 339 (Hector to Ach.:) „μή με έα L u κύνας καταδάψαι Αχαιών" 508 (Andrem, to dead Hector:) ,,σέ... L u κορωνίσι (εύλαί έδονται) 72408 (Priam to Hermes:) ,,άληδείην κατάλεξον, 1 ή έτι πάρ -εσσιν έμός πάϊς, ήέ μιν ήδη ' ησι κυσίν (προύδηκεν Αχιλλεύς") 115 Έκτορ' έχει ^παρά -υσί κορωνίσιΛν s 136 Σ338 L u κείσεαι (dead Patr.) Ύ386 κεϊται πάρ -εσσι νέκυς ... άδαπτος ' Πάτροκλος Π 204 παρά -υσίν έχεις (Ach.) άέκοντας έτάιρους Α421 (Thetis to Ach.:) „L-ixri παρήμενος ώκυπόροισιΔ ' μήνι' Αχαιοΐσιν" 488 μήνιε L Λ, ' (Αχιλλεύς) (w. 488—492 ath. Zen.) Σ104 ήμαι (Ach.) ^παρά -υσίνΛ έτώσιον (-υσί κορωνίσιν Piat. Αρ. 28d) άχδος άρούρης Α415 (Thetis to Ach.:) ,,αϊδ' δφελες L u άδάκρυτος (ήσδαι") Ν746 L , άνήρ (sc. Ach.) άτος πο- λέμοιο ' μίμνει Β392 (άπάνευδε μάχης έδέλοντα) jh- μνάζειν παρά -υσίΛ κορωνίσιν (I will kill) /C549 (Nestor: „I do battle with theTrs.) ούδέ τι φημί 1 L d γέρων περ έών πολεμιστής" 1332 δπισδε μένων (Ag.) ^παρά -υσίΛ δοήσι 1 δεξάμενος διά παύρα δασάσκετο 0345 L uv έρητύοντο (routed Grs.) μενοντες s 0367 K2QB ή μεμάασιν (Trs.) 1 αύδι μένειν L uv άπόπροδεν ήε πόλινδε ' άψ άνα- χωρήσουσιν *= 410 (w. 409—411 ath. hic Ar.) Σ256 (κελομαι [Pulyd.] μή μίμνειν ήώ) έν πεδίω L Λν 7609 φρονέω (Ach.) δέ τετιμήσδαι Διός αϊση, 1 ή μ' έξει □ κορωνίσιν, εις ο κ' άϋτμή * έν στήδεσσι μένη 631 ούδέ μετατρέπεται (Ach.) φιλότητος έταίρων ' της, ή μιν L uv έτίομεν Π 272 δς (Ach.) μέγ' άριστος ' Αργείων L u (ν. 272 damnat Seleucus) - Ρ165 Α26 μη σε (Chryses) κοίλησιν έγώ (Ag.) u j κιχείω 89 (ου τις έμεύ [Ach.] ζώντος) σοί (Calchas) κοίλης L j βαρείας χεΐρας έποίσει Β725 μνήσεσδαι έμελλον Αργεϊοι L j Φιλοκτήταο (w. 724—725 ath. Zen.) «61 ου νύ τ' Οδυσσεύς ’ Αργείων t j χαρίζετο ιερά ρέζων 1 Τροιη έν ...; Κ1 άλλοι μέν L j ν άριστηες (εύδον) Μ411 (άργα- λέον δέ μοί [Sarp.] έστι) μούνφ δέσδαι L j κέλευδον s 418 Ν276 (Idom. to Mer.:) „εί... L d λεγοίμεδα πάντες άριστοι ' ές λόχον (your courage would not be made light of") Ξ4 μείζων δή L j βοή αίζηών 0513 (στρεύγεσ- δαι) L jV ύπ' άνδράσι χειροτέροισιν 77127 λεύσσω δή L Λ πυρός ... ίωήν 744 (οϊ τε) ταμίαι L Λν έσαν λ545 μιν (Aias) έγώ (Od.) νίκησα δικαζόμενος t , ' τεύχεσιν άμφ' Αχιλήος (ν. 545 om. L5, ν. 546 om. U5 Allen) Α3Ο5 λύσαν δ' άγορήν ^παρά -υσίν Αχαϊκών Η294 (Hector to Aias: „Let us stop fighting now) ώς σύ τ' έϋφρήνης πάντας L Λούς (Αχαιών v.l.)“ Β297 ού νεμεσίζομ' (Od.) Αχαιούς ' άσχα- λάαν ^παρά -υσί κορωνίσιν (άσχαλάαν μιμνόντεσσι Zen. [sic Α: μίμνοντ' έπί -εσσ' ci.]) Υ\ u 4 δωρήσσοντο (Grs.) 1 άμφί σέ (Ach.) Λ 111 σφε (two sons of Priam) πάρος ^παρά -υσί δοήσινΔ 1 είδεν (Men., when Ach. had brought them as captives) 7V84 j άνέψυχον (Grs.)
389
390


νηϋς
ήτορ 0474 (ού πριν πολέμου άποπαύσεται) Έκτωρ, πριν όρδαι ^παρά ναύφι ΠηλέίωναΛ /7281 έλπόμενοι (Trs.) L j ' μηνιδμόν (άπορρϊψαι) Σ305 εί 5’ έτεόν παρά ναύφιν άνέστη Αχιλλεύς Α34Ί αύτις ιτην ^παρά (of mot. within camp) -αςΛ Αχαιών Κ54 PNa κάλεσσον 1 ρίμφα δέων L u Λ 805 Jfrj (Patr.) δέ δέειν παράΛ -ας έπ9 Αχιλήα 617 L j τε κλισίας καί -ας Αχαιών (έίσας ν.1.) = 0220 (εισ[ας pap. 7) = TV 167 = 208 /657 παρά -ας ΐσαν πάλιν Α4&Ί έσκίδναντο κατά (of mot. within camp) κλισίας τε νέας τε 2? 398 όρέοντο ^κεδασδέντες κατά -αςΔ ΝΊ39 μάχονται (Trs.) 1 παυρότεροι πλεόνεσσι, L d ΫΊ62 λαόν σκέδασεν (Ag.) κατά -ας έίσας Β47 έβη ^κατά -ας Αχαιών^ = 187 Λ7136 βή δ* ίέναι L d Β438 (κήρυκες Αχαιών) λαόν κηρύσσοντες άγειρόντων κατά -ας Κ82 τίς δ9 ούτος ^κατά -ας άνά στρατόν^ έρχεαι οίος 1 ...; 141 (Od. to Nestor:) ,,τίφδ9 οϋτω L οίοι άλάσδε '.../* Μ471 (Trs. got inside wall) Δαναοί δέ φόβηδεν 1 ^-ας άνά γλαφυρόςΛ = Π 296 (ν. 295: Δαναοί <5’ έπέχυντο, after the routed Trs.) Ο 488 (μνήσασδε [Trs.]) άλκής 1 L d /76 δήϊοι ^έγγύδι -ώνΛ 1 καίουσιν πυρά Κ56\ τόν τρισκαιδέκατον σκοπόν είλομεν L u 7232 έγγύς ... -ών καί τείχεος αύλιν έδεντο (Trs.) Ä7161 ήαται (Trs.) άγχι νεών Α48 έζετ9 (Αρ.) ... ^άπάνευδε νεώνΔ 0348 (Hector to Trs.:) „όν 5’ άν έγών L j έτέρωδι νοήσω, ' αύτού οί δάνατον μητίσομαι “ Ρ403 πολλόν γάρ ρ* L μάρναντο δοάων 1 τείχει ύπό Τρώων (w. 404—425 om. Zen.) Η334 κατακείομεν (Grs.) αύτούς (the dead) 1 τυτδόν άπο^πρό νεώνΛ (νν. 334—335 ath. Arist.) /708 (Diom. to Ag.:) „L u έχέμεν λαόν τε καί ίππους" Σ 172 (φύλοπις) έστηκε L d 0146 δώδεκα δέ προπάροιδε νεών ... ούτα 0560 τόσσα ^μεσηγύΛ νεών ήδέ Ξάνδοιο ροάων 1 Τρώων καιόντων πυρά φαίνετο Π397 L d ' -ών καί ποταμού καί τείχεος ύψηλοϊο ' κτεϊνε (Patr., Trs.) 0 213 τών δ9, όσον έκ -ών άπό (καί Zen.) πύργου τάφρος (άπό τάφρου πύργος v.l. ant.) έεργε (έρυκε ν.1.), 1 πλήδεν, see I 1084,72ff. 0391 τείχεος άμφεμάχοντο (Grs. and Trs.) δοάων έκτοδι -ών II expr. of mot. from: Τ35ό άπάνευδε νεών έχέοντο (Grs.) δοάων Β464 τών έδνεα πολλά ννεών άπο καί κλισιάων^ ' ές πεδίον προχέοντο = 91 (έστιχόωντο εις άγορήν) 208 άγορήνδε 1 αύτις έπεσσεύοντο L Λ 803 (ρεΐα δέ κ9 άκμήτες κεκμηότας άνδρας) ώσαισδε ^προτί άστυ νεών άπο καί κλισιάωνΛ (νν. 802—803 [= /744—45] ath. hic Ar.) as /745 Ξ146 (You will see the Trs.) φεύγοντας L u /7376 (τανύοντο) ίπποι (of Trs.) 1 άψορρον L u (έλιχδέντων ύπ9 Αχαιών v.l. in A) ΝΊ23 κε λευγαλέως -ών άπο καί κλισιάων ' Τρώες έχώρησαν προτί Ίλιον Η4\9 έϋσσέλμων άπό -ων 1 ώτρύνον νέκυας (άγέμεν) Ρ383 (ώς έπετέλλετο [Nestor, his sons]) ότρύνων πόλεμόνδε ^μελαι- νάων άπό -ώνΛ /2780 πέμπων (Ach.) μ9 (Priam) ώδ9 έπέτελλε L 77304 (ού γάρ πώ τι Τρώες) φοβέοντο L u TV57 κε καί έσσύμενόν (Hector) περ έρωήσαιτ9 (Aiantes) ^άπό -ώνΛ ' ώκυπόρων 0401 ήλδον πεδίονδ9 L d /7246 έπεί κ9 άπό ^ναύφιΛ μάχην ... δίηται (Patr.) Β194 όππότε l jV άφορμηδεϊεν Αχαιοί 0503 σαωδήναι (Grs.) καί ^άπώσασδαιΛ κακά-ών Π25\ -ών ... u πόλεμόν τε μάχην τε 301 -ών (-ός ν.1.) μέν άπωσάμενοι πύρ O4Q1 ούδέ δύναντο 1 παυροτέρους περ έόντας L παρά -ών 0533 (είσομαι [Hector] είκέ μ9 ... Διομήδης) πάρ -ών προς τείχος (i.e. of Troy) άπώσεται NI 44 (We [Trs.] must consider ή κεν) ^πάρ -ώνΛ έλδωμεν άπήμονες Ξ46 L , προτί Ίλιον άπονέεσδαι Λ/114 ^παρά -ώνΛ ' άψ άπονοστήσειν προτί Ίλιον 069 έκ τοΰ δ9 άν... παλίωξιν L , 1 αίέν έγώ (Zeus) τεύχοιμι = 601" Μ225 ού κόσμω ^παρά ναΰφινΛ έλευσό- μεδ9 (Trs.) αύτά κέλευδα £498 εί πλέονας u u έποτρύνειε (Ag.) νέεσδαι (to join ambush) Κ33Ί ούδ9 άρ9 έμελλεν (Dolon) 1 ^έλδών έκ-ώνΛ άψ'Έκτορι μϋδον άποίσειν Σ2Ί9 u j περί τείχεος ... μάχεσδαι Cert. ρ.38,25 άμ πεδίον Σιμοέντιον ήμενοι ούτως ' ίομεν ^έκ -ώνύ οδόν ΜΊ2 (εί παλίωξις) γένηται ' L u /787 (Ach. to Patr.:) „L , έλάσας (sc. the Trs.) ίέναι πάλιν" 293 j δ9 έλασεν (Patr., the Trs.) 366 τών (Trs.) L j γένετο ... φόβος T360 (κόρυδες) L-<öv έκΛφορέοντο (έκ -ών έφέροντο ν.1.) καί άσπίδες Ω681 (Hermes pondered όπως Πρίαμον) Λπέμψειε 0490
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηϋς
(Τρώων άγορήν ποιήσατο Έκτωρ) ^νόσφι νεώνΛ άγαγών, πο- ταμώ έπί Ψ365 διέπρησσον (horses) πεδίοιο ' L d £496 λίην ... -ών έκάς ήλδομεν (Grs., to lie in ambush near Troy) /7305 νεών δ9 ύπόεικον (Trs.) 7V62O (Men. over slain enemy:) ,,λείψετέ δην οϋτω γε νέας Δαναών (Τρώες)" Ρ 612 λιπών (Idom., for battle) νέας άμφιελίσσας — of some of the ships, that part of beached fleet in quest. in context: TV312 -υσί μέν έν μέσσησιν άμύνειν είσί καί άλλοι 319 (αίπύ oi [Hector] έσσεΐταί) -ας ένιπρήσαι app. ref. prim, to ships (of v. 312) defended by the Aiantes and Teucer 0414 άλλοι δ9 άμφ9 άλλησι μάχην έμάχοντο νέεσσιν 670 σφι (Grs.) φόως γένετ9 άμφοτέρωδεν, 1 ήμεν προς -ών καί ... πολέμοιο (νν. 668—673 ath. Ar.), i.e. the ships seaward of them 387 (μάχοντο) άπό -ών ϋψι μελαινάων έπιβάντες 654 περί δ9 έσχεδον άκραι 1 -ες, όσαι πρώται είρύατο 655 νεών μέν έχώρησαν (τών πρωτέων) 676 -ών ίκρι9 έπώχετο (Aias) μακρά βιβάσδων 685 Αίας έπί πολλά δοάων ίκρια -ών 1 φοίτα 2aßbb beached ship(s) of (or at least closely assoc. in narrative w. [7V687. 700]) particular leader(s), contingentis) Ach.’s (see also 2ay.ö): A 168 ολίγον τε φίλον τε ' έρχομ9 εχων έπί -ας 328 Μυρμιδόνων δ9 έπί τε ^κλισίας καί -αςά ίκέσδην = 7185 = 652 Α306 Πηλείδης μέν έπί L j έίσας 1 ήϊε 0225 τοί (Ach. and Telam. Aias) ρ9 έσχατα -ας έίσας 1 είρυσαν (νν. 224—226 om. vulg.) = Λ 8 063 (όφρ9) έν-υσί πολυκλήϊσι πέσωσι (the routed Grs.) 1 Πηλεί- δεω (w. 64—77 om. Zen.) /763 (όπότ9 άν) -ας έμάς άφίκη- ται άϋτή 267 (Μυρμιδόνες) έκ -ών έχέοντο Σ3 τόν (Ach.) δ9 εύρε (Antii.) Lπροπάροιδε νεών όρδοκραιράωνΛ 1 Τ344
L j 1 ήσται Σ69 δαμειαί 1 Μυρμιδόνων είρυντο νέες ... άμφ9 Αχιλήα Ψ259 -ών δ9 έκφερ9 άεδλα (νν. 259—261 ath. Aristoph. Ar.) Α300 ά μοί έστι δοή παρά L-f μελαίνηΛ 329 τόν δ9 εύρον παρά τε κλισίη καί L d 1 ήμενον — 7654" ^28 κάδ δ9 ίζον ^παρά -ίΛ ... Αίακίδαο /2412 κείται (Hector) Αχιλλήος L u 1 αύτως έν κλισίησι ΙΥ3Ί -α άλις χρυσού καί χαλκού νηησάσδω s 279 Λ 600 είστήκει έπί πρύμνη μεγακήτεϊ -ί 603 PNa προσέειπε 1 φδεγξάμενος παρά -ός (}εκινησεν το[ pap. 39) Ρ692 αί κε τάχιστα νέκυν ^έπί -αΔ σαώση Τ2Ί9 βάν δ9 L u φέροντες (sc. δώρα) Αχιλλήος Ag.’s (see also Ξ28. 30 below; 2ay.ö): 743 -ες δέ τοι άγχι δαλάσσης (άσφιέλισσαι v.l. ant) 1 έστάσ9 (ν. 44 ath. Ar., om. Τ) 7/383 (τούς εύρ9) L-i πάρα πρύμνηΛ Αγαμέμνονος Κ35 (τόν δ9 εύρ9) L j 326 όφρ9 άν ίκωμαι 1 νή9 Αγα- μεμνονέην, όδι που μέλλουσιν (βούλας βουλεύειν) Τ\43 δώρα δέ τοι ... έμής παρά (άπό ν.1.) -ός έλόντες ' οίσουσ9 194 δώρα έμής (δοής Str.) παρά -ός ένεικέμεν Nestor’s (see also /165 in 2aδ): B54 (βουλήν ιζε) Νεστορέη παρά -ί see Leaf and Kirk, Iliad ad 1. ΚΊ4 τόν δ9 εύρεν παρά τε κλισίη καί -ί μελαίνη Od.’s (see also Ξ28. 30 below; 2ay [Λ508]; 3 a; 3ca [£383]): Λ 806 κατά -ας ΧΌδυσσήοςΛ (ιξέ) B\1Q ούδ9 ό γε -ός έυσσέλμοιο μελαίνης ' άπτετ9 0222 στή δ9 έπ9 L d μεγακήτεϊ -ί μελαίνη, 1 ή ρ9 έν μεσσάτω έσκε = /15 JC570 -ί δ9 ένί πρύμνη έναρα Δόλωνος 1 δήκ9 Όδυσεύς see Willcock ad 1. Protes.’s (also TV681 below): B1Q2 τόν δ9 έκτανε Δάρδανος άνήρ 1 -ός άποδρώσκοντα 0693 Έκτωρ ίδυσε νεός κυανοπρωροιο 704 πρύμνης νεός ήψατο ποντοπόροιο 1 καλής ώκυάλου 707 τού περ δή ^περί -όςΛ (δήουν άλλήλους) 729 λίπε (Aias) δ9 ίκρια-ός έίσης Π\ L u έυσσέλμοιο μάχοντο 123 (έμβα- λον) πύρ 1 -ί δοή 286 όδι πλεϊστοι κλονέοντο, 1 -ί παρά πρύμνη Πρωτεσιλάου 294 ήμιδαής δ9 άρα -ύς λίπετ9 αύτόδι a ship defended by Aias against Hector (unclear whet her ship of Protes., as in O693ff.; see Willcock on O 416): 0416 τώ (Hector and Aias) δέ μιής περί -ός έχον πόνον 417 ένιπρήσαι πυρί -ας (-α ν.1.) 420 πύρ ές -α φέροντα 423 πεσόντα νεός προπάροιδε μελαίνης 435 -ός άπο πρύμνης χαμάδις πέσε of others: ÄS256 τό δ9 έόν (sc. φάσγανον) παρά -ί (of Diom.) λέλειπτο Λ 828 (Euryp. to Patr.:) έμέ ... σάωσον άγων έπί -α (of Euryp.) μέλαιναν Ν 267 έμοί (Mer.) παρά τε κλισίη καί -ί μελαίνη 1 πόλλ9 έναρα Τρώων, on implicat, of distance between ships of Mer. and Idom. in context see Willcock on v. 268 ΛΓ113 τών (Aias and Idom.) ... -ες έασιν έκαστάτω TV681 ένδ9 (where Hector
391
392


νηυς
had broken through the Gr. defences) έσαν Αϊαντός (Locrian) τε (γε v.l., τε om. quidam) νέες καί Πρωτεσιλάου 1 #<ν’ έφ' άλός (είρυμέναι) S28 (Νέστορι δέ ξύμβληντο [LDiom., Od., Ag.J) πάρ -ών άνιόντες 30 πολλόν ... άπάνευδε μάχης είρύατο -ες (of L J 1 δίν' έφ' άλός N6S1 (ένδα Βοιωτοί καί Ίάονες ...) σπουδή έπαίσσοντα (Hector) νεών έχον 700 ναύφιν άμυνόμενοι μετά Βοιωτών έμάχοντο (Phthians) cf. ship(s) of each man, contingent: T277 έσκίδναντο έήν έπί •α έκαστος = Ψ 3 Ω 1 λαοί δέ δοάς έπί -ας έκαστοι 1 έσκί- δναντ* ίέναι 2aßcc any one (not specified) of the Gr. ships: 0600 (τό μένε) Ζευς, ' -ός (that of Protes., as it tumed out) καιομένης σέλας ... ίδέσδαι 2ay ship(s) of Gr. fleet at sea (incl. launching etc.) during Tr. War /71 πλεΐαί τοι (Ag.) οίνου κλισίαι, τόν -ες Αχαιών 1 ήμάτιαι Θρήκηδεν (άγουσι) /105 ξύν -υσίν έπ' ήεροειδέα πόντον ' πλαζόμενοι (Grs.; app. incl. Speaker, Nestor) κατά λήίδ', όπη άρξειεν Αχιλλεύς Ach.s: /328 δώδεκα δή σύν -υσί πόλεις άλάπαξ' Τ59 (Ach.:) „τήν (Bris.) όφελ' ^έν -εσσιΛ κατακτάμεν Άρτεμις ίώ (on the day I destroyed Lymessus“) ¥^829 τόν (sc. σόλον) δ' άγετ' L d σύν άλλοισι κτεάτεσσι Φ41 (μιν Λήμνον) έπέρασσε ' -υσίν άγων ship (belonged to Ag.: 4183) that retums Chryseis: 4141 (Ag.:) ,,-α ^μέλαινανΛ έρύσσομεν εις άλα “ 485 -α ... ^ έπ' ήπείροιο έρυσσαν (εξαλο]ς ήπειρον δε δοη ν[ pap. 53) 183 ^τήν μέν ... σύν -ij τ' έμή (πέμψω) 389 L j δοή Αχαιοί 1 ές Χρυσήν πέμπουσιν 308 -α δοήν άλαδε προέρυσσεν 433 δέσαν δ' (sc. ιστία) έν -ί μελαίνη 439 έκ δέ Χρυσηϊς -ός βή ποντοπόροιο 476 κοιμήσαντο παρά πρυμνήσια -ός 482 άμφί δέ κΰμα 1 στείρη ... μεγάλ' ϊαχε -ός ίούσης Od.’s: λ 508 μιν (Neopt.) έγώ (Od.) κοίλης έπί -ός έίσης 1 ήγαγον έκ Σκύρου 2aδ Gr. ships (pl. exc. B358, 0515, /281, <5428+, Λ 534, <5489) in context of: departure (actual or envisaged [pretended #500)) from Troy (incl. launching, boarding): Bl52 άλλήλοισι κέλευον 1 άπτεσδαι -ών ήδ' έλκέμεν εις άλα δίαν 165 μηδέ έα -ας νάλαδ' έλκέμενΛ άμφιελίσσας = 181 Ξ9Ί (κέλεαι πολέμοιο συνεσταότος) -ας έϋσσέλμους L « 106inmed 100 (ού) Αχαιοί 1 σχήσουσιν πόλεμον -ών άλαδ' έλκομενάων Θ197 έελποίμην (Hector) κεν Αχαιούς ' αύτονυχεί -ών έπιβησέμεν ώκειάων 512 μή μάν άσπουδεί γε νεών έπιβαίεν εκηλοι #500 έϋσσέλμων έπί -ών 1 βάντες άπέπλειον (Grs., leaving Tr. horse) <υ50 κ' άναίξαντες έβαν (in fear at moming cry of Thetis and nymphs) κοίλας έπί -ας (to flee) B175 (ούτω) φεύξεσδ', Lrv -εσσιΔ πολυκλήϊσι πεσόντες; (cf. /235+ in 2 a /iaa, w. Leaf on /235) 4 311 κεν L d πέσον φεύγοντες Β 74 φεύγειν ^σύν -υσίΔ πολυκλήϊσι κελεύσω 140 φεύγωμεν L j ... ές πατρίδα γαίαν /27 (pro w. 23—31 duo w. scr. Zen.) s 47 (subj. Grs. exc. Ag., Diom., Sthen. and their men) B236 οϊκαδέ περ σύν -υσί ^νεώμεδαΛ 3*505 (όππότε κεν) έκ Τροίης σύν (έν ν.1.) -υσί L j κούροι Αχαιών Γ233 έν -εσσι L ποντοπόροισιν (κούροι αχαιω[ν pap. 40) (ν. om. quidam) 159 έν -υσί νεέσδω (Hel.) Β454 νέεσδαι 1 έν -υσί γλαφυρήσι L... ές πατρίδα γαίανΛ — Λ 14 (νν. 13—14 (= Β453—454) om. Zen., ath. Aristoph. Ar.) //460 (ότ’ άν αύτε) οίχωνται σύν -υσί L j = 0499 Μ16 έν -υσί ... ές πατριδ' έβησαν γ 131 βήμεν δ' έν ^-εσσιΛ -= ν317 £242 έβημεν 1 οΐκαδε σύν L d 77832 (Τρωϊάδας γυναίκας) άξειν έν L ... ές πατρίδα γαίαν s 0166,n s zl 239,n- /2731 -υσίν όχήσονται (Tr. wives) γλαφυρήσι so of some of the ships: 3*75 -ες (-ας vulg.) όσαι πρώται είρύαται άγχι δαλάσσης, ' έλκωμεν 79 έπειτα δέ κεν έρυσαίμεδα -ας άπάσας (i.e. the rest) /153 νέας εϊλκομεν εις άλα δίαν (^άμφιελίσσας^ ν.1.) 162 άποστρέψαντες (from Tenedos)
έβαν (back to Troy) νέας u u ship(s) of particular leader, contingent (envisaged departure of Ach., Myrm. exc. 4 181, λ 534): /683 (ήπείλησεν [Ach.]) -ας έϋσσέλμους άλαδ' έλκέμεν άμφιελίσσας 358 νηήσας εύ -ας, έπήν άλαδε προερύσσω 4 170 οίκαδ' ϊμεν ισύν -υσ<\ κορωνίσιν a 179,n //205 οϊκαδέ περ L d νεώμεδα ποντοπόροισιν /361 (όψεαι Ελλήσποντον επ') πλεούσας ' -ας έμάς (εν νηυ]σιν ερρε{σσεμεναι pap. 52) 428 όφρα μοι έν -εσσι ... ές πατρίδ' έπηται a 691 (w. 688-692 ath. Ar.) T298 άξειν (obj. Bris.,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηυς
as Ach.’s wife) ένί (έπί v.l.) -υσίν ' ές Φδίην 4181 (έβη [Ag.]) ές πατρίδα γαίαν 1 σύν κεινήσιν -υσί λ534 μοίραν έχων έπί -ός έβαινεν (Neopt.) ' άσκηδής any ship in quest, in envisaged sit.: B358 (Nestor to Grs.:) ,,άπτέσδω (anyone who wants to leave for home) ής -ός έϋσσέλμοιο μελαίνης (όφρα δάνατον έπίσπη“) 0515 (Hector: „See that many a Greek βέλος καί οίκοδι πέσση, βλήμε- νος) -ός έπιδρώσκων“ II events of νόστοι (exc. Od.’s [see 3a.b.cß]): #487 (Men. to Proteus:) „κατάλεξον, ' εί πάντες (apart from Men. and Nestor) σύν -υσίν άπήμονες ήλ- δον Αχαιοί (ήέ τις ώλετ'“) Ag.’s: <5513 (έκφυγε [Ag.] κήρας) έν-υσί γλαφυρήσι λ 399 (Od. to Ag.’s shade:) „ήε σέ γ' έν -εσσι Ποσειδάων έδάμασσεν ... (w. 399—403 ath.
Aristoph.) s 406 (some of) Men.’s ship(s): /281 πηδάλιοv ... δεούσης -ός έχοντα (Men.’s helmsman) 287 (ιών έπί) πόντον 1 έν -υσί γλαφυρήσι 298 -άς γε ποτί σπιλάδεσσιν έαξαν 1 κύματ' 302 (πολύν βίοτον) άγείρων ' ήλάτο ξύν -υσί 312 (ήλδε) πολλά κτήματ' άγων, όσα οί νέες άχδος άειραν <582 ήγαγόμην (sc. κτήματα) έν (σύν ν.1.) -υσί γ 299 τάς πέντε νέας κυανοπρωρείους 1 Αίγύπτω έπέλασσε άνεμός τε καί ύδωρ <5173 (εί νώϊν [Men. and Od.]) νόστον έδωκε (Zeus) ' -υσί δοήσι γενέσδαι 409 οϊ τοι παρά -υσίν έϋσσέλμοισιν άριστοι 426 έπί -ας, ό#’ έστασαν έν ψαμά- δοισιν, ' ήϊα = 571in 428 έπί -α κατήλυδον ήδέ δάλασσαν s 573 577 -ας ... έρύσσαμεν εις άλα 578 έν δ' ιστούς τιδέμεσδα καί ιστία -υσίν έίσης (-ός έίσης, -ί μελαίνη νν.Π.) 582 (άψ εις Αίγύπτοιο) στήσα νέας ships of others: γ 165 σύν -υσίν άολλεσιν, αϊ μοι έποντο, 1 φεΰγον (Nestor, from Tenedos) 180 έν Αργεί -ας έίσας ‘ Τυδείδεω έταροι (έστασαν) δ499 μετά -υσί δάμη (Aias) δολιχηρέτμοισι any ship in quest. in envisaged sit.: <5489 (Did all the Grs. retum home) ήέ τις ώλετ' ... ής έπί -ός ' ...; 2b ships not part of Gr. fleet //467 -ες δ' έκ Λήμνοιο παρέστασαν οίνον άγουσαι 1 πολλαί, τάς προέηκεν Ίησονίδης Εύνηος II Λ 228. 229 μετά κλέος ϊκετ' (Iphidamas, a Thacian) Αχαιών ' σύν δυοκαίδεκα -υσί κορωνίσιν ... ' τάς μέν έν Περκώτη λίπε -ας έίσας I 3 ships involved in, connected w. Od. ’s νόστος (incl. lying tales [3 c, where also £230. 238 though ref. to earlier times]) and Tel.’s joumey (incl. suitors* ambush [3e]) 3a Od.’s ship(s) in wanderings 3aa whole contingent (sg. w. έκαστος ι60) ι54 στησάμενοι δ' έμάχοντο μάχην ^παρά -υσι\ δοήσι 86 δεΐπνον έλοντο δοής u Λν εταίροι — κ 57 <60 έξ δ' άφ' έκάστης -ός έταίροι ' ώλοντ' 64 ούδ' άρα μοι προτέρω -ες κίον άμφιέλισσαι, πρίν ... 67 -σι δ' έπώρσ' άνεμον Βορέην ... Ζεύς 72 τά μέν (sc. ιστία) ές -ας κάδεμεν 98 τούς (those who had eaten the lotus) μέν έγών έπί -ας άγον 101 (κελόμην έταί- ρους) -ών έπιβαινέμεν ώκειάων 144 άήρ γάρ περί -υσίβαδεΐ' ήν 148 -ας έϋσσέλμους έπικέλσαι 149 κελσάσησι δέ -υσί καδείλομεν ιστία 157 (τόξα καί αίγανέας) είλόμεδ' έκ -ών 159 -ες μέν μοι έποντο δυώδεκα 163 ού γάρ πω -ών έξέφδιτο οίνος 555 μερμήριζεν (Zeus) όπως άπολοίατο πάσαι ' -ες έύσσελμοι καί ... έταίροι κ26 πνοιήν ζέφυρου προέηκεν (Aeol.) άήναι, όφρα φέροι -άς τε καί αύτούς 117 φυγή έπί -ας ίκέσδην ω428 ώλεσε (Od.) μέν-ας γλαφυράς 3aβ some ships of the contingent (apart from <99, all but Od.’s own ship) <99 -υσί δ' ένί (έπί ν.1.) γλαφυρήσιν ύπό ζυγά δήσα έρύσσας (obj. three men) 544 ένδα περ άλλαι ' -ες έύσσελμοι μένον άδρόαι κ91 ένδ' οϊ γ' εϊσω πάντες (exc. Od.) έχον νέας άμφιελίσσας 122. 123 κόναβος κατά -ας όρώρει ' άνδρών όλλυμένων -ών δ' άμα άγνυμενάων ^319 -άς τ' όλεσαν (Laestrygonians) καί ... εταίρους 3aγ Od.’s own ship λ 2 -α έρύσσαμεν εις άλα ι546 -α ... έκέλσαμεν έν ψαμάδοισιν - μ 5 - Ä20iained χ511 -α μέν αύτού κέλσαι έπ' Ώκεανώ 403 -α ... έρύσσατε ήπειρόνδε s 423 /<317 -α μέν ώρμίσαμεν κ 140 έπ' άκτής -ί (νήα ν.Ι.) κατηγαγόμεσδα (ές λιμένα) λ 456 ές πατρίδα γαίαν ' -α κατισχέμεναι (νν.454—456 om. pleraque exempla ant) ^*95 έγών οιος σχέδον έξω -α μέλαιναν 1279 ειφ', όπη έσχες ίων ^εύεργέα -αΛ /<185 -α κατάστησον 305 στήσαμεν έν λιμένι λ70 (Elpenor to Od.:) „νήσον ές Αίαίην
σχήσεις L 106 όππότε δή πελάσης u 1 Θρινακιη 393
394


νηύς
μ 82 (έστί σπέος ή περ αν) -α παρά γλαφυρήν ίδύνετε 109 Σκύλλης σκοπέλφ πεπλημένος ώκα ' -α ^αρε^ έλάαν 276 ι j τήν νήσον έλαύνετε -α μέλαιναν 220 καπνού και κύματος έκτος έεργε 1 -α ι\77 άνά -ός έβην ν319 (ού σ' έτ' ϊδον) -ός έμής έπιβάσαν μ 307 έξαπέβησαν έταΐροι ' -ός ι 173 συν -ί τ' έμή και έμοΐς έτάροισιν ' έλδών κ332 έκ Τροίης άνιόντα δοή ^σύν -ί μελαίνη Λ λ 58 έφδης (dead Elpenor) πεζός έών ή έγώ L d κ5Ο8 όπότ' άν δή -ί δι' Ώκεανοΐο περήσης λ 161 ή νύν δή Τροίηδεν άλώμενος ένδάδ' ίκάνεις ' -ί τε καί έτάροισι πολύν χρόνον; (ν. 161 om. R4, w. 161—162 ath. Aristoph.) y/324 (εις Αΐδεω δόμον ήλυδεν) -ί πολυκλήϊδι μ 206 ^διά -όςΛ ιών ώτρυνον έταίρους 420 L j έφοίτων 229 εις ϊκρια -ός έβαινον ' πρώρης 1194 bis (τούς άλλους κελόμην) έταίρους ' αύτού πάρ -ί τε μένειν και -α έρυσδαι - «444 <226 ^έπί -αΛ δοήν έρίφους τε καί άρνας ' σηκών έξελάσαντας 465 (μήλα) έλαύνομεν, όφρ' u j ' ίκόμεδ' κ154 έλδόντ' νέπί -α δοήν καί δΐνα δαλάσσηςΛ 402 έρχεο νύν L Λ (ν. om. quidam) 407 βήν δ' ίέναι L j - μ367 *569 L d (ν. om. nonnulli) ' ήομεν λ 1 έπί -α κατήλδομεν ήδέ δάλασσαν = μ391 κ 169 βήν ... φέρων (sc. έλαφον) ^έπί -α μέλαινανΛ 244 αιψ' ήλδε δοήν L j λ 636 έπί -α κιών έκέλευον έταίρους * αύτούς τ' άμβαί- νειν λ μ 144 κ 156 σχεδόν ήα κιών νεός άμφιελίσσης = μ 368 κ 146 παρά (άπό ν.1.) -ός άνήϊον ές περιωπήν 274 παρά -ός άπήίον ήδέ δαλάσσης a 446 #232 ού κομιδή κατά -α ' ήεν έπηετανός <348 οϊόν τι ποτόν τόδε -ύς έκεκεύδει 1 ήμετέρη 470 (μήλα) έν-ί βαλόντας 548 μήλα ... γλαφυρής έκ -ός έλόντες ' δασσάμεδ' κ172 κάδ δ' έβαλον (Od., the stag) προπάροιδε νεώς (νεός ν.1.) 176 δφρ' έν L-i δοή βρώσ- ίς τε πόσις τεΛ, ' μνησόμεδα βρώμης μ 320 έν γάρ L , ' έστιν 329 -ός έξέφδιτο ήϊα 358 ού γάρ έχον κρΐ έϋσσέλμου έπί -ός κ272 (μέν' αύτού) έσδων καί πίνων κοίλη ^παρά -ίΛ μελαίνη μ 292 δόρπον δ' όπλισόμεσδα δοή ι j μένοντες κ51 μερμήριξα, 1 ήέ πεσών νέκ -όςΛ άποφδί- μην (ή ...) μ 417 πέσον δ' t Λ έταΐροι 418 περί -α μέλαι- ναν ' κύμασιν έμφορέοντο λ 113 τότε τοι τεκμαίρομ' όλεδρον ' -ί τε καί έτάροις - μ 140 (νν. 140—141 om. nonnulli) μ 110 έξ έτάρους έν -ί ποδήμεναι 245 μοι Σκύλλη κοίλης (γλαφυρής ν.1.) έκ -ός ^εταίρους* 1 έξ έλετ' 310 L j, ' ούς έφαγε Σκύλλη γλαφυρής έκ -ός έλούσα τ274 t j ' ώλεσε καί -α γλαφυρήν ψ320 οίος ύπέκφυγε -ί μελαίνη (ν. om. plerique) ε 131 οί L-a δοήν κεραυνώΛ ’ Ζεύς έλάσας (έλσας v.l., cf. τ/250) έκέασσε a η 249 μ 387 τών δέ κ' έγώ τάχα L u ‘ τντ#α βαλών κεάσαιμι 415 έμ- βαλε -ί tκεραυνΛόν y/330 -α δοήν έβαλε ... L Λώ μ406 νεφέλην έστησε Κρονίων ' -ός ύπερ γλαφυρής <283 (Od., lying:) mV/ct μέν μοι (νήα μέν μοι plerique) κατέαξε Ποσειδάων** μ 349 (εί δέ χολωσάμενός τι βοών) νή' έδέλη (Helios) όλέσαι <482 κάδ δ' έβαλε (Polyphemus, a rock) προπάροιδε νεός κυανοπρώροιο α 539 495 πόντονδε βαλών βέλος ήγαγε -α ' αυτις ές ήπειρον λ 6 κατόπισδε νεός κυα- νοπρώροιο ' ϊκμενον ούρον ίει (Κίρκη) - μ 148 κ23 -ί δ' ένί γλαφυρή κατέδει (Aeol., the bag of winds) μ 50 δησάντων (comrades) σ' έν -ί δοή ^(όρδόν έν ίστοπέδη)Δ 178 έν -ί μ' έδησαν L , 7252 τρόπιν άγκάς έλών νεός άμφιελίσσης (φερόμην) τ278 τόν δ' +ρ* έπί τρύπιος νεός έκβαλε κύμ' έπί χέρσου κ32 πόδα -ός ένώμων 127 άπό πεισματ' έκοψα νεός κυανοπρώροιο μ 32 κοιμήσαντο παρά πρυμνήσια -ός λ3 έν δ' ιστόν τιδέμεσδα καί ^ίστίαΛ -ί μελαίνη μ 170. 171 έταροι νεός L Λ μηρύσαντο ' καί τά μέν έν -ί γλαφυρή δέσαν λ 9 όπλα έκαστα πονησάμενοι κατά -α ' ήμεδα a μ 151 μ 218 -ός γλαφυρής οίήϊα νωμρς (steersman) κ 132 ές πόντον έπηρεφέας φύγε πέτρας ’ -υς έμή μ 2 ποταμοϊο λίπεν ρόον Ώκεανοΐο ' -ύς 166 έξίκετο •ύς ευεργής ' νήσον Σειρήνοιϊν 182 τάς (Sirens) δ' ού λάδεν ώκύαλος -ύς ' έγγυδεν όρνυμένη 205 έσχετο δ' αύτού ' •υς, έπεί ουκέτ' έρετμά ... έπειγον κ408 εύρον ... (έν ν.1.) -< δοή έταίρους 447 ούδέ μέν Εύρύλοχος κοίλη ^παρά ·ίΛ λέλειπτο 571 Κίρκη L Λ μελαίνη ' άρνειόν κατέδησεν δΐν 505 μή τί τοι ήγεμόνος γε ποδή u Λ μελέσδω μ 264 έτι πόντω έών έν (επί ν.1.) -< μελαίνη * μυκηδμού (ήκουσα) 411 πρύμνη ^ένι -ij ' πλήξε (mast) κυβερνήτεω κεφαλήν κ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηϋς
53 καλυψάμενος δ' L □ κείμην μ 83 ούδέ κεν έκ -ός γλαφυρής αίζήϊος άνήρ ' τόξω όϊστεύσας (σπέος είσαφί- κοιτο) may be seen as indef. in generalizat. 247 σκεψάμενος δ' ές -α δοήν άμα καί μεδ' έταίρους 354 ού γάρ τήλε νεός κυανοπρώροιο 1 βοσκέσκονδ' (βόες) 3 b Phaeacian ships 3ba in general ζ264 -ες δ' οδόν νάμφιέλισσαιΛ ' είρύαται η 9 Εύρυμέδουσα, ' τήν πότ' Άπείρηδεν νέες ήγαγον L u ζ268 ένδα δέ -ών όπλα μελαινάων άλέγουσι η34 -υσί δοή σιν ... πεποιδότες ώκείησι 1 λαΐτμα (έκπερόωσιν) 36 τών νέες ώκεΐαι ώς εί πτερόν ήέ νόημα 43 δαύμαζεν δ' Όδυσεύς λιμένας καί -ας έίσας 328 (ειδήσεις) όσσον άρισται 1 -ες έμαί καί κούροι άναρριπτεΐν άλα πηδώ δ5 σφιν παρά -υσί τέτυκτο (sc. άγορή) 556 (είπέ δέ μοι γαΐαν τεήν) όφρα σε τή πέμπωσι τιτυσκόμεναι φρεσί -ες 3 b β ship that takes Öd. home ε37 πέμψουσιν δ' έν ci ... ές πατρίδα γαΐανΛ ψ34β πέμψαν συν L j #34 -α ^μέλαιναν, έρύσσομεν εις άλα (πρωτόπλοον, and let 52 youths be chosen as crew) 51 -α μέν ... L j άλός βένδοσδε έρυσσαν 50 έπί -α κατήλυδον ήδέ δάλασσαν = ν70 #52 έν δ' ιστόν τ' έτίδεντο καί ιστία -ί μελαίνη, 1 ήρτύναντο δ' έρετμά ... 151 τοι ήδη ' -ύς ... κατείρυσται 445 (όππότ' άν) εύδησδα ... ύπνον ιών Lfv-<j μελαίνη ν7\ τά γ' t Λ γλαφυρή πομπήες (κατέδεντο) 134 εύδοντ' L j δοή έπί πόντον άγοντες a π 229 #567 φή ποτέ Φαιήκων εύεργέα (περικαλλέα v.l.) u-a ' έκ πομπής άνιούσαν έν ... πόντω 'j ραίσεσδαι a ν175 (περικαλλέα: εύεργέα ν.1.) 149 Φαιήκων έδέλω περικαλλέα t j ραΐσαι <535 (όψέ κακώς έλδοι) ^-ός έπ'Λ άλλοτρίης a λ 115 ν74 κάδ δ' άρ' Όδυσσήϊ στόρεσαν ρήγός τε λίνον τε 1 j ίκρίο- φιν γλαφυρής (πρύμνης) λ 331 ώρη 1 εύδειν, ή έπί L-a δοήνΛ έλδόντ' ές έταίρους ' ή αύτού ν65 (τφ [Od.] δ' άμα κήρυκα προίει [Alcin. ]) ήγεΐσδαι έπί L u 168 τίς δή L j έπέδησ' ένί πόντω 1 οϊκαδ' έλαυνομένην; 19 -άδ' (-ά δ\ νή' άρ' w.ll.) έπεσσεύοντο 21 (τά μέν εύ κατέδηκ' [Alcin.]) ιών διά -ός, ύπό ζυγά 95 νήσφ προσεπίλνατο ^ποντοπόρος-ύςΛ 161 ή δέ μάλα σχεδόν ήλυδε L j ' ρίμφα διωκομένη 116 ^έκ -όςΛ βάντες έϋζύγου ήπειρόνδε 117 Όδυσσήα γλαφυρής L 4 άειραν 216 μή τί μοι οϊχονται κοίλης έπί (έκ ν.1.) -ός άγοντες (έχοντες ν.1.) π222 ποίη ... -ί σε ναύται 1 ήγαγον εις Ίδάκην; 3c ships in lying tales told by disguised Od. (as reported by Eum. π65, ρ 516; in quest. leading to lying tale ξ 188, ω299. 301), by an Aetolian (£383 in3ca) 3ca ships w. which Od. himself connected: as master: £383 (φή [an Aetolian] δέ μιν) παρ' Ίδομενήϊ ίδέσδαι ' -ας άκειόμενον as passenger: £332 (ώμοσε [king of Thesprotians ]) -α κατειρύσδαι καί έπαρτέας έμμεν έταίρους — τ289 3cß ships w. which persona of disguisc connected: as master: £230 (πριν) Τροίης έπιβήμεναι υιας Αχαιών ’ είνάκις άνδράσιν ήρξα καί ώκυπόροισι νέεσσιν * άνδρας ές άλλοδαπούς 238 (μ’ ήνωγον [the Cretans] και) Ίδομενήα 1 -εσσ' ήγήσασδαι ές Ίλιον 247 Αΐγυπτόνδε με δυμός άνώγει ναυτάλεσδαι, ' -ας έϋ στείλαντα 248 έννέα -ας στεΐλα 255 (ούδέ τις) μοι 1 -ών πημάνδη 258 στήσα δ' έν Αίγύπτφ ποταμώ νέας άμφιελίσσας — ρ427 £260 bis (κελόμην) έταίρους ' αύτού πάρ -εσσι μένειν καί -ας έρυσδαι — ρ429 (-α v.l., rec. Allen) τ339 (ότε πρώτον Κρήτης όρεα) νοσφισάμην έπί -ός ιών δολιχηρέτμοιο ω299 πού δαί -ύς ^έστηκεΛ δοή, ή σ' ήγαγε δεύρο 1 άντιδέους δ' έτάρους; 308 -ύς δέ μοι ήδ' L Λν έπ' άγρού as passenger vel sim.: £295 ές Λιβύην μ' ^έπί -ός^ έέσσατο (έφέσσατο Rhianus, έφείσατο Zen.) ποντοπόροιο 298 τφ έπόμην t , ... άνάγκη 304 νεφέλην έστησε Κρονίων ' -ός ύπερ γλαφυρής 305 Ζεύς έμβαλε -ί κεραυνόν 307 πέσον δ* έκ -ός άπαντες 308
περί -α μέλαιναν ' κύμασιν έμφορέοντο 311 ιστόν ... ·ός κυανοπρώροιο ' έν χείρεσσιν έ&ηκεν ν272 έπί -α κιών Φοίνικας (έλλισάμην [to take me to Pylos]) 281 άποβάντες έκείμεδα -ός 283 χρήματ' έμά γλαφυρής έκ -ός έλόντες ' κάτδεσαν £188 όπποίης τ' έπί -ός άφίκεο ...; 334 τύχησε γάρ έρχομένη -ύς ’ άνδρών Θεσπρωτών ές Δουλίχιον — τ 291 (w. 291 sq. om. codd. quidam) 339 ότε γαίης πολλόν άπέπλω ποντοπόρος -ύς 345 έμέ μέν κατέδησαν έϋσσέλμφ ένί (έπί ν.1.) -ί (νηός ν.1.) 357 (πάλιν) έβαινον ' -ός έπί γλαφυρής π65 Θεσπρωτών άνδρών παρά (έκ, άπό w.ll.) 395
396


νηυς
^ός άποδράςΛ ήλυθ' έμόν προς σταθμόν ρ 516 πρώτον γάρ έμ' ϊκετο L ω301 ή έμπορος είλήλουθας ' -ός επ' άλλοτρίης...; 3d Tel.’s ship (property of Noemon: β386f., 5634) α28Ο νή' άρσας έρέτησιν έείκοσιν, ή τις άρίστη β 212 μοι δότε L-a θοήνΛ και είκοσ' εταίρους 287 τοι L u στελέω 387 (Νοήμονα) ήτεε L j 307 (ταϋτα δέ τοι) τελευ- τήσουσιν Αχαιοί, 1 -α καί... έρέτας 430 δησάμενοι ... όπλα θοήν άνά -α μέλαιναν ο218 έγκοσμείτε τά τεύχε' ... -ί μελαίνη /10 ιστία -ός έίσης ’ στείλαν άείραντες, την δ' ώρμισαν, έκ δ' έβαν αυτοί /7414 πάντα φέροντες έϋσσέλμω ένί (έπί ν.1.) -ί ' κάτθεσαν ο 206 -ί δ' ένί (έπί pap. 13) πρύμνη έξαίνυτο ... δώρα /7389 -α θοήν άλαδ' εϊρυσε (Ath.) 5666 (οίχεται) -α έρυσσάμενος π325 -α ... μέλαιναν έπ' ήπειροιο έρυσσαν /7416 άν Τηλέμαχος -ός βαίν' s γ!2 ο284 άν ... -ός έβήσετο ποντοπόροιο 547 έπί -ός έβη (Pei- raeus) 5656 έμβη (Mentor) -ί Πύλονδε π24 ^ωχεο -ί ΠύλονδεΛ = ρ42 π 142 L β263 μ' έν -ί (νηυσί ν.1.) κέλευσας έπ' ... πόντον (έρχεσθαι) /61 δεύρ' ίκόμεσθα θοή ^σύν -ί μελαίνηΛ ω152 (ήλθεν) έκ Πύλου ... ίων t 4 /323 ’ίθι νΰν σύν -ί τε σή καί σοΐς έτάροισιν 5634 -ά μοι οϊχετ' άγων ο 269 (Tel. to Theocl.:) „έτάρους τε λαβών καί -α μέλαιναν 1 ήλθον πευσόμενος πατρός" β332 τίς δ' οίδ', είκε ... ιών ^κοίλης έπί -όςΛ (άπόληται ...;) 5817 έβη L d ο37 -α μέν ές πόλιν ότρϋναι καί... έταίρους 503 Laaw5’j έλαύνετε -α μέλαιναν (δίοι έταίροι ν.1.) π330 -α 6' άνώγει 1 L j άποπλείειν /7407 ^έπί -αΛ κατήλυθον (ν. 407 om. nonnulli) /344 ίέσθην κοίλην L νέεσθαι 347 θοήν L j κίοιτε 360 5’ έπί L-a μέλαινανΛ ' είμ' 5731 έβη κοίλην έπί L j /423 έπί Τηλεμάχου ... L d (ιών έτάρους άγέτω) /7385 έσπερίους 5’ ^έπί -α θοήνΛ άγέρεσθαι άνώγει ο 205 στρέψ' ίππους L καί θίνα θαλάσσης /431 ήλθον δέ θοής παρά -ός έίσης (το νηος 5ι/[ως] schol. pap. 3[?]) ο223 55ε 5’ Αθήνη ' -ί πάρα πρύμνη 258 σπένδοντ' εύχόμενόν τε θοή παρά -ί μελαίνη 283 τό (sc. έγχος) γ' έπ' ^ίκριόφινΛ τάνυσεν νεός άμφιελίσσης 552 (είλετο 5’ έγχος) -ός άπ' L j 528 κατά δέ πτερά χεύεν (hawk) έραζε ’ μεσσηγύς -ος τε καί ... Τηλεμάχοιο ρ!60 οίον ... οιωνόν έϋσσέλμου έπί -ός 1 ήμενος έφρασάμην (Theocl.) /7417 -ί δ' ένί πρύμνη κατ' άρ' έζετο 428 άμφί δέ κύμα ' στείρη μεγάλ' ίαχε -ός ίούσης /365 ένθα κε λεξαίμην κοίλη παρά -ί μελαίνη 5646 (τούτ' άγόρευσον) ή σε βίη άπηύρα -α μέλαιναν ο 33 έκάς νήσων άπέχειν εύεργέα -α 199 μή με παρέξ άγε -α 277 με -ός έφεσσαι 280 ού σ' ... άπώσω -ός έίσης 294 (Ath. sent a wind) όφρα τάχιστα ' -ύς άνύσειε θέουσα ... άλμυρόν ύδωρ π322 Ίΰάκηνδε κατήγετο -ΰς έυεργής, ' ή φέρε Τηλέμαχον Πυλόθεν 357 ή έσιδον αυτοί (the am- bushing suitors) 1 -α παρερχομένην (ν. 357 om. U5) cf.: β 292 είσί δέ -ες ' πολλαί έν (Ιθάκη, νέαι ήδέ παλαιαί, the best one of which Ath. will choose for Tei.) 3 e ship(s) of ω109, hypoth., used by suitors: used to ambush Tei.: 5 669 (Antin. to suitors:) „άγε μοι δότε L-a θοήνΛ καί είκοσ' έταίρους" 779 βάν 5’ ίέναι έπί L , π472 L d ίδόμην κατιούσαν ' ές λιμέν' 351 Αμφίνομος ίδε -α 5780 -α άλός βένθοσδε νέρυσσανΛ π359 -α μέλαιναν έπ' ήπείροιο L j 5781 έν 5’ ιστόν τ' έτίθεντο καί ιστία -ί μελαίνη, ' ήρτύναντο 5’ έρετμά ... ε2Ί (ώς κε ...) μνηστήρες δ' έν -ί ... άπονέωνται ν425 μιν λοχόωσι σύν -ί μελαίνη π 368 ένί πόντφ ’ -ί θοή πλείοντες έμίμνομεν Ήώ (Τηλέμαχον λοχόωντες) hypoth.: ω 109 (Ag. to Amphimedon in under- world:) „ή ΰμμ' έν -εσσι Ποσειδάων έδάμασσεν 14 ship(s) of various traders, pirates et sim. (incl. lying tales of Ath.-Mentes and Dem.-Doso): of Ath.-Mentes: α171 όπ- ποίης 5’ έπί -ός άφίκεο; (w. 171-173 om. libri quidam antiquorum, ath. Ar.) 182 ξύν -i κατήλυθον ήδ' έτάροισι, ' πλέων έπί (πόντον, άγω δ' ... σίδηρον) 185 -(%“ δέ μοι ήδ' έστηκεν επ' άγροΰ νόσφι πόληος, ' έν λιμένι Ρείθρφ (νν. 185 sq. om. libri quidam antiquorum, ath. Aristoph. Ar.) 303 ιέπί -αΛ θοήν κατελεύσομαι 311 (όφρα) δώρον έχων L Λ
of Phoenicians who kidnapped Eum.: o387 (Od. to Eum.: „κατάλεξον... ή σέ γε μουνωθέντα) άνδρες δυσμενέες -υσιν λάβον" 416 (Φοίνικες ήλυθον άνδρες) μυρΤ άγοντες άθύρματα -ί μελαίνη 420 πλυνούση τις ... μίγη κοίλη παρά
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηυς
-ι (φιλότητι) 446 ότε κεν δή -ύς πλείη βιότοιο γένηται 452 τόν (child Eum.) κεν άγοιμ' έπί -ός 456 έν -ί γλαφυρή βιοτον πολύν έμπολόωντο 457 κοίλη - ύς ήχθετο τοίσι νεεσθ- αι 464 κοίλην έπί -α βεβήκει 473 ένθ' άρα Φοινίκων άνδρών ήν ώκύαλος (ώκύπορος ν.1.) -5^ of Cretan traders in h. Ap.: h. Ap. 392 (ένόησ' έπί) πόντω 1 u-a θοήνΛ (ήμα- θόην codd., corr. ΜΤ man. rec. et al.) 409 (νότος) έγειρε ' L j 435 (ήλθ' ζέφυρος έπαιγίζων) όφρα τάχιστα ' -ΰς άνύσειε θέουσα ... άλμυρόν ύδωρ 397 έπί πρήξιν ... -ί μελαίνη ’ ές Πύλον (έπλεον) 401 (έπόρουσε) δελφίνι έοικώς 1 -ί θοή 494 ^είδόμενος^ δελφίνι θοής έπί -ός όρ- ουσα 440 έκ -ός όρουσεν ... Απόλλων ' άστέρι t d 448 έπί -α άλτο πέτεσθαι ’ άνέρι u j 404. 405. 406 ένί -ί καθήατο δειμαίνοντες, ' ούδ' όπλ' έλυον κοίλην άνά -α μέλαιναν, ’ ούδ έλυον λαίφος -ός κυανοπρώροιο 457 (τί- φθ'...) ούδέ καθ' όπλα μελαίνης -ός έθεσθε; 489 έκ δέ κτήμαθ' έλεσθε καί έντεα -ός έίσης 416 (έθελον ίδέσθαι) εί μενέει -ός γλαφυρής δαπέδοισι πέλωρον (ν. 416 om. p) 418 ού πηδαλίοισιν έπείθετο -ύς εύεργής 414 ένθ' έθελον -α σχείν 439 ή δ' άμάθοισιν έχρίμψατο ποντοπόρος -ύς 488 -α ... θοήν άν' έπ' ήπείρου έρύσασθε 506 έκ 5’ άλός ήπειρόνδε θοήν άνά νή' έρύσαντο ' ύψού έπί ψαμάθοις 471 ώδε ξύν -ί κατήλθομεν οϋ τι έκόντες (άλλην οδόν) 497 δειπνήσαί... ^θοή παρά -ί μελαίνηΛ 511 δόρπον ... εΐλοντο L j of Tyrrhenian pirates in h. 7: h. 7,6 άνδρες έϋσσέλμου άπό -ός ' ληίσταί προγένοντο (Τυρσηνοί) 10 είσαν (sc. Διώνυσον) έπί σφετέρης -ός 18 ούδέ φέρειν δύναταί μιν -ύς εύεργής 26 (captain to helmsman:) „άμα 5* ^ίστίον έλκεΛο -ός ’ σύμπανθ' όπλα λαβών" 32 ιστόν τε καί L Λτο (the captain) -ός 35 οίνος ... θοήν άνά -α μέλαιναν (κελάρυζ*) 43 νή' ήδη (νή' ήδη ci., see A.-H.-S. ad I.) τότ' έπειτα κυβερνήτην έκέλευον 1 γή πελάαν 44 λέων γένετ' (Dion.) ένδοθι -ός ship(s: Ορ. 622 w. West ad 1.) of Perses: Op. 622. 624 τότε (Lwhen the Pleiades sink into the seaj) μηκέτι -ας (-a Solmsen, fort, -ά γ' West) έχειν ένί ... πόντφ, ' '
-α δ' έπ' ήπείρου έρύσαι πυκάσαι τε λίθοισι 628 εύκόσμως στολίσας -ός πτερά ποντοπόροιο (L J 631 τότε (when the time for sailing comes) -α θοήν άλαδ' έλκέμεν, έν δέ τε φόρτον ' άρμενον έντύνασθαι 665 οΰτε κε -α ' καυάξαις ουτ' άνδρας άποφθείσειε θάλασσα (Lfifty days after the sol- sticej) 671 τότε (L J -α θοήν άνέμοισι πιθήσας ' έλκέμεν ές πόντον ship(s: see West on Op. 622) of Hes.’s father: Op. 634 πλωίζεσκ' έν -υσί, βίου κεχρημένος έσθλού 636 (τείδ' ήλθε) Κύμην ... προλιπών έν -ί μελαίνη misc.: φ 19 (μήλα έξ Ιθάκης) άειραν (Messen!ans) ' -υσί πολυκλήίσι τριηκόσι' ήδέ νομήας α>419 τούς (dead suitors) 5’ έξ άλλάων πολίων οϊκονδε έκαστον ' πέμπον (Ithacans) άγειν άλιεύσι θοής έπί -υσί τιθέντες Hes.fr. 193,18 (Τάφι[ο]ι ναυσικλυτοί killed Alcm.’s brothers) Έχινάων ά[πό νήσων ' πλεύσαντες ν]ήεσσιν h.Cer. 126. 128 (Dem.-Doso:) ,,-ί θοή θορικόνδε κατέσχεθον (sc. ληίστήρες) ... ’ ... ' δείπνον έπηρτύνοντο παρά πρυμνήσια -ός" Vit. ρ. 11,5 (Homer to Pos.:) „δός 5’ ούρον καλόν καί άπήμονα νόστον άρέσθαι ' ναύταις, οί -ός πομποί ήδ' άρχοί έασι" 15 ships of the lonians at Delos h. Ap. 155 (άνδρας τ' είσο- ρόων) -άς τ' ώκείας ήδ' αύτών κτήματα 16 otherwise (context lost or unhelpful for closer categorization) ^278 (a Phaeacian:) „ή τινά που πλαγχθέντα κομίσσατο (Naus.) ής άπό -ός ’ άνδρών τηλεδαπών" Hes.fr. 314 άξυλίη κατε- πύθετο κήλεα (κήελα West) -ών Cert. ρ. 38,28 (^θαλάσσης^ άπείρυσαν ώκύαλον ναύν ρ. 39,4 οίδμα t Λ ’ - πον- τοπορείν ήμελλον έϋσσέλμων έπί -ών inc. sed. fr. 19 ρ. 109 Dav. φθέγξατο δ' ήνίοχος -ός κυανοπρωροιο inc. auct. fr. POxy. 3698,25 (ές δέ χρήματ' έθεν[το) νήα έύ[σσ]ελμον 30 vj?]0£ έπ[ι γ]λαφυρής oj ed. (Haslam) suggests fr. may be from Argonautica Choer. fr. 6 p. 269 Ki. (— Suppl. Hell. 322) -ύς (ναύς cod.) δέ τις ώκύπορος Σαμίη, συός (ύος cod.) είδος έχουσα II without ref. to particular, specified ship(s): indef., notional or in gener, ref. (incl. cases of ’das jew. Schiff, die jew. Schiffe’) Γ331 (Ach. to dead Patr.: „I hoped that you would netum to Phthia) ώς άν μοι τόν παΐδα θοή σύν (έν, ένί w.ll.) -ί ^μελαίνΛη ' Σκυρόθεν έξαγάγοις"
397
398


νηυς
(perh. ’your ship') Λ438 (σοί δ' άν έγώ πομπός και κε Άργος ίκοίμην [Hermes]) έν -ι δοή ή πεζός όμαρτέων π 348 (Eurym.:) „-α L Δαν έρύσσομεν (ές δ' έρέτας άλιήας άγείρομεν, to recall suitors in ambush“) ρ249 τόν (Eum.) ποτ' έγών (Mel.) έπι -ός έϋσσέλμοιο L Δης 1 άξω τήλ' Ίδάκης (to seil him) σ84 πέμψω σ' ήπειρόνδε, βαλών έν L-i μελαίνη Δ φ30Ί σε L d 1 εις “Εχετον (πέμψομεν) υ 382 τούς ξείνους έν -ί πολυκλήιδι βαλόντες 1 _ές Σικελούς πέμψωμεν Β293 τίς δ' ένα μήνα μένων άπό ής άλόχοιο άσχαλάρ σύν -ί πολυζύγω 7788 (ποτέ τις ειπησι) -ί πολυκλήϊδι πλέων ΠΊΑ& (εί πόντω έν γένοιτο, πολλούς άν κορέσειεν) τήδεα διφών, 1 -ός άποδρώσκων h. Αρ. 459 (Αρ. to Cretans: „It is the δίκη of men to go ashore) όππόταν έκ πόντοιο ποτί χδονί -ί μελαίνη 1 έλδωσιν“ μ 100 φέρει (Scylla) δέ τε κρατί έκάστω 1 φώτ' έξαρπάξασα νεός κυ- ανοπρώροιο 67 όμού πίνακάς τε νεών καί σώματα φωτών 1 κύμαδ' άλός φορέουσι (at the Planctae) δ358 έν (at Pharos) δέ λιμήν όδεν τ' άπό -ας έίσας 1 ές πόντον βάλλουσιν ν101 άνευ δεσμοΐο μένουσι (in the harbour of Phorcys) 1 -ες έύσσελμοι ξ87 πλησάμενοι δέ τε -ας έβαν (gnom. aor.; subj. pirates) οίκόνδε νέεσδαι ρ288 (γαστέρα μεμαυΐαν) τής ένεκεν καί -ες έύζυγοι οπλίζονται (κακά δυσμενέεσσι φέρουσαΐ) Th. 875 διασκιδνάσί (bad winds ...) -ας 1 ναύτας τε φδείρουσι Ορ. 247 νέας ... Κρονίδης άποτείνυται αύτών (i.e. of evil men [and their fellow-citizens]) h. 33,8 οί δ' άπό -ών (καλέουσι Διός κούρους) *Ρ317 (μήτι κυβερνήτης) L-a δοήνΛ ίδύνει έρεχδομένην άνέμοισι /283 (έκαίνυτο [Men.’s helmsman]) -α κυβερνήσαι η 109 Φαίηκες περί πάντων ϊδριες άνδρών 1 L u (έλαυνέμεν) δ 241 ποσί κραι- πνώς δέομεν (Phaeacians) καί ^-υσίν άριστοι Δ Cert. ρ. 38,9 Φρύγες, οϊ πάντων άνδρών έπί L Ορ. 660 τόσσον (i.e. very little) τοι -ών γε πεπείρημαι (Hes.) πολυγόμφων χζ290 (νότου ή ζεφύροιο) οϊ τε μάλιστα ' -α διαρραίουσι 2Ü6 έκ νυκτών δ' άνεμοι χαλεποί, δηλήματα -ών, ' γίνονται <5361 (ούδέ ποτ' ούροι) φαίνονδ' οϊ ρά τε -ών 1 πομπήες γίνονται έπ' ... νώτα δαλάσσης Ορ. 817 (the twenty-seventh of the month is best) -α (νέα τε Schaefer) πολυκλήϊδα δοήν εις ... πόντον ' είρύμεναι 809 τετράδι δ' άρχεσδαι -ας πήγ- νυσδαι άραιάς (ν. 809 postea additum eens. Nilsson) 643 νή' όλίγην αίνεΐν, μεγάλη δ' ένί φορτία δέσδαι /7390 (πάντα όπλ') τά τε -ες έύσσελμοι φορέουσι δ 558 (ού γάρ
Φαιήκεσσϊ) πηδάλι' έστί, τά τ' άλλαι -ες έχουσιν Ορ. 808 νήιά τε ξύλα ... τά τ' άρμενα -υσί πέλονται <5708 (Pen. to Medon:) „ούδέ τί μιν (Tel.) χρεώ 1 -ών ώκυπόρων έπι- βαινέμεν, αϊ δ' άλός ϊπποι 1 άνδράσι γίνονται “ Vit ρ. 17,8 ϊπποι πεδίου κόσμος, -ες δέ δαλάσσης £175 (Od. to Cal.: „με κέλεαι σχεδίη περάαν λαΐτμα δαλάσσης) τό δ' ούδ' έπί -ες είσαι ' ώκύποροι ^περόωσιΔν, άγαλλόμεναι Διός ουρώ'" <129 άνδρες έπ' άλλήλους -υσί L u δάλασσαν £271 bis (ού Φαιήκεσσϊ μέλει βιος) άλλ' ιστοί καί έρετμά νεών και -ες έισαι £224 μοι (Od.) αίεί -ες έπήρετμοι φίλαι ήσαν 1 και πόλεμοι καί άκοντες ... καί όϊστοί £404 ού γάρ έσαν λιμένες -ών όχοι 1126. 127 ούδ' άνδρες -ών ένι (among the Cyclops) τέκτονες, οϊ κε κάμοιεν ' -ας έϋσσέλμους, αϊ κεν τελέοιεν έκαστα 1 h. 22,5 (poet to Pos.:) (διχδά τοι) δεοί τιμήν έδάσαντο, ϊππων τε δμητήρ' έμεναι σωτήρά τε -ών h. 33,7 (σωτήρας τέκε [Leda] παΐδας) άνδρώπων 1 ώκυπόρων τε νεών (in Storni) *Ρ852 ιστόν δ' έστησεν ^-ός κυανοπρώροιοΛ ' τηλού έπί ψαμάδοις 878 ίστώ έφεζομένη (dove) L j χ465 πείσμα νεός κυανοπρώροιο ' κίονος έξάψας ^>390 κεϊτο δ' ύπ' αίδούση όπλον νεός άμφιελίσσης Hes. fr. 205,7 πρώτοι δ' ίστί' έδεν (Myrm.) -ός (ci., ιστία δέσαν νεώς codd.) πτερά ποντοπόροιο Υ24Ί (Aen. to Ach.:) „ούδ' άν -ύς έκατόζυγος άχδος (of the όνείδεα we might utter) άροιτο" impossibly large ship /353 (Nestor: „ού δην) -ός έπ' ίκριόφιν καταλέξεται (Od.’s son, while he can sleep in my house“) «502 εις Άϊδος δ' ού πώ τις άφίκετο L-< μελαίνη Δ μ 186 (Sirens to Od.:) „ού γάρ πώ τις τηδε παρήλασε L /* (παρέπλω ποντοπόρος -ύς ν.1. [ = ν. 69]) 66 τη (at the Planctae) L<5* ού πώΛ τις -ύς φύγεν άνδρών, ή τις ϊκηται 99 τή (by Scylla) L Λ ποτέ ναύται άκήριοι εύχετόωνται 1 παρφυγέειν σύν -ί Ορ. 650 ού γάρ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νηχω
πώ ποτέ -ί [/’] έπέπλων (Hes.) ... πόντον (νν. 650—662 proscr. Plu.) /7319 ού γάρ -ός έπήβολος ούδ' έρετάων ' γίνομαι (Tel.) λ 159 τόν (Ocean) ού πως έστι περήσαι 1 πεζόν έόντ', ήν μή τις έχη εύεργέα -α (νν. 157—159 damn. Ar.) <5 559 Loö γάρ, οί (Od. on Ogygia) πάρα -ες έπήρετμοι καί έταίροι = £16 = ρ 145 = £141 (μοι = Cal.) <125 L d Κυκλώπεσσι νέες πάρα μιλτοπάρηοι λ 124. 125 ούδ' ϊσασι νέας φοινικοπαρήους, 1 ούδ' εύήρε' έρετμά, τά τε πτερά -υσί πέλονται = ψ2Ί\. 272 Ορ. 649 (δείξω τοι μέτρα) δαλάσσης, 1 ούτε τι ναυτιλίης σεσοφισμένος ούτε τι -ών (ν. 649 σημειούται Σνβ< 236 ούδ' έπί -ών 1 νίσονται (those who give Straight judgements), καρπόν δέ φέρει (άρουρα) 689 μηδ' έν (ένί ν.1.) -υσίν άπαντα βίον κοίλησι τίδεσδαι, 1 άλλά πλέω λείπειν, τά δέ μείονα φορτίζεσδαι in sim., comp.: Ο 382 (ώς τε μέγα κύμα δαλάσσης) -ός ύπέρ τοίχων καταβήσ- εται 624 ώς ότε κύμα δοή έν -ί πέσησι 1 λάβρον Σ213 (as men under siege in an island city light beacon fires for others to see) αϊ κέν πως σύν -υσίν άρεως άλκτήρες ϊκωνται ψ234 ώς δ* ότ' άν άσπάσιος γή νηχομένοισι φανήη, 1 ών τε Ποσειδάων εύεργέα νή' (ραίση, έπειγομένην άνέμω καί κύματϊ) δ356 (Pharos is as far from Egypt) όσσον τε πανημερίη γλαφυρή -ύς 1 ήνυσεν, ή λιγύς ούρος έπιπνείησιν όπισδεν £249 όσσον τίς τ' έδαφος -ός τορνώσεται άνήρ 1 ^ορτίδος εύρείηςΔ (so wide did Od. make the σχεδίη) ι 322 (τό μέν [the club] έίσκομεν) όσσον δ' ιστόν -ός έε- ικοσόροιο μελαίνης, 1 L Δ, ή τ' έκπεράρ. μέγα λαΐτμα δ 161 (Euryalos, a Phaeaci an, to Od.: „I liken you not to an athlete) άλλά τώ, ός δ' άμα (δαμά, μάλα vv.ll.) -ί πολυκλήιδι δαμίζων, 1 άρχός ναυτάων, οϊ τε πρηκτήρες έασι, 1 φόρτου τε μνήμων καί έπίσκοπος ήσιν όδαίων“ ν157 -ί δοή ϊκελον
D Λ 280b (second of two verses in PHamb. 153 for w. 281-283: see West, Ptol. Pap. 98). 795b (suppl.). 827a, N 367a, T361a, δ5983; v.l. 7361 (νηυ]σιν), K1Q, Λ 503, £277, <542. 559, o285; suppl. Hes.fr. 23a,19, Cat. 51B,2 Trav. (cf. Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff.); uncert. reading Hes.fr. 177,16 (νηϊ[ ). Not EGrE: Il.Parv.fr. 20,10 p. 59 Dav. (fr. 13 p. 177 Be.; see γέρας D); Cat. 96B,6 Trav. (= 1790 Pack2)
J. N. O’Sullivan
νηϋτμος [1H] ohne Atem (n-h2utmo~) Th. 795 (wenn e. Gott bei der Styx einen Meineid leistet) κείται -ος εις ένιαυτόν, aufgenommen V. 797 mit άνάπνευστος
B. Mader
νήχω [10°, 2Η, le] Ε from ΙΕ snä- (cf. e.g. OI snäim) w. (as against νέω, q.v.) guttural extension. — Deriv.: νήσος Μ 1 disyll. [!«] -ε £399. 439; -ov Sc. 317; νήξομ' £364 [_1]-ovt/280 2 trisyll. [!««] παρανήξομαι £417 [i--l
-οντες Tit. Cycl. fr. 8,2 p. 18 Dav. (= fr. 4,2 p. 12 Bem.) 3 quadrisyll. [UJ] -έμεναι £375; ^-όμενΔος η2Ί6, £352;
jO< ^237; Δοις Sc. 211 4 pentasyll. [-^«-«1
L Λοισι ψ233
B swim\ durat., only pres. (act., mid.) and fut. (mid.) stems (unconvincing hypothesis on difference in force between moods in Hom. in Neuberger-Donath, Scripta Classica Israeli- ca 2, 1975, 15—17. 24f.) 1 subj. human (Od. [5x ε\ 2x


νΐχάω
νήχω
fish Sc. 211 δελφΐνες τή καί τή έθύνεον ίχθυάοντες 1 -ομένοις ίκελοι (L J (ν. 209 πολλοί... 211 ίκελοι non hab. pap. 34, expunxerat Peppmueller) Tit. Cycl. fr. 8,2 p. 18 Dav. (= fr. 4,2 p. 12 Bem.) (έν 5’ αυτή [sc. θαλάσση] ιχθύες) -οντες παίζουσι δι9 ϋδατος — Compd.: παρανήξομαι £417 in 1; prev. = ’along (the shore)’, cf. -ε παρέξ ε439
D v.l. ant. Φ11 J.N. O’Sullivan
νίζω, νίπτ(ω) [9‘, 24°, 2H] E Wz. *neig"- ererbt, s. Mayrhofer, EWAia II 54; bezeugt in myk. ke-ni-qa u. ke-ni- qe-te-we 'Gefäße zum Waschen der Hände’, vgl. DMic. I 342 f.; alt Präs, -ζω; Präs, -πτω sprachgeschichtl. jüngere Ana- logbildg. aus Fut./Aor. -ψω/έ-ψα nach βλάπτω u.ä. (im fgrE nur σ179, unten III). — AbL: άνιπτος, ποδάνιπτρα, χέρνιβα
F -ζ(ε) 1, -ζε 1, έξαπέ-ζεν 1, -ζον 1, -ζ’ 1, -ζειν 1, -ζοντες 1, άπο-ζουσα 1; -ψω 1, -ψει 1; έ-ψ9 1, -ψεν 2, -ψον 1, άπο-ψατε 1, άπο-ψαντες 1; -ζετο 1, άπο-ζοντο 1, άπο-πτ- εσθαι 1; -ψατο 2, -ψασθαι 6, -ψάμενος 4, -ψάμενοι 1, άπο- ψάμενοι 1, άπο-ψαμένη 1; νέ-πται 1
Μ 1 eins. [1] -ζ9 ϋδατι λιαρω Λ 830. 846 2 zweis. [ί«] -ζε τ392; -ψεν Κ575 [1-] -ζον er 112; -ψον τ358
[-2 ] έ-ψ9 /7229 [-2] τω / ή σε πόδας -ψω/ψει τ376. 356; -ψεν 505; -ζειν (-ψειν ν.1.) τ374 3 dreis. [!««] -ψατο
Π230, Hes.fr. 59,4 [---] άπο-ψατε τ317; -ζετο ζ224
πόδας έξαπέ-ζεν τ387 [J*] νέ-πται /2419 [---] ϋδατι -ζοντες Η425 [---] άπο-ζοντο Κ5Ί2 [2-2 ] -ψασθαι α!38 = 554 = 77174 = κ370 = ο!37 = ρ93 [2-2] άπο-πτεσθαι σ!79; άπο-ζουσα ψ75; άπο-ψαντες ω189 4 viers. [1^«2] -ψάμενος Λ305 [-.J] χεΐρας -ψάμε¬
νος/οι /7261, μ 336, Ορ. 739 / κ182; άπο-ψαμένη σ!72 [2««1 ] άπο-ψάμενοι χ478
Σχ sch. min. P.Köln inv. 906 zu α112: -]ζον έ-πτον, sch. D Η425: -ζοντες' -πτοντες
L !Mutzbauer, Tempuslehre Hilf.; 2,Kühner* 139f.
B (ab)waschen, Med.: sich (ab)waschen, nur von Teilen d. Körpers (meist Füßen u. Händen: 22x), 2x von Ggst.n: /7229, er 112, daher Bed. ’abwaschen’ dem Verb immanent (einzige Kompos. άπον. u. έξαπον., 3x m. Präp. άπό / έξ verbunden; ausdr. Meidg. des Simplex im späteren Attisch, Wackernagel, Synt. 2, 187); über d. bed.mäßigen Ggs. von v. zu λούω u. πλύνω vgl. LSJ s.v. νίζω u. Giangrande, MH 25, 1968, 53 A.9; zur Konstr. s. G . - Wortf.: Bd. IISp. 1708,14ff. I Simplex 1 Waschen der Füße r356 (Pen. zu Od.:) „77 (Eurykl.) σε πόδας -ψει" = 376in 358 -ψον σοΐο άνακτος ομήλικα (Lgemeint sind seine Füßej) 374 (Eurykl. zu Od.:) „ούκ έάρις -ζειν (-ψειν v.l.)“, L , 392 -ζε δ9 άρ άσσον ίούσα άναχθ9 έόν, L 505 αύτάρ έπεί -ψεν (L □) τε καί ήλειψεν λίπ9 έλαίω II Med.: Hes. fr. 59,4 -ψατο Βοιβιάδος λίμνης πόδα παρθέΛνος άδμής 2 Waschen der (eigenen) Hände, immer Med. /7230 (Ach. vor Gebet an Zeus) -ψατο δ9 αυτός χεΐρας /2305 (Priam. opfert) -ψάμενος (sc. die Hände) δέ κύπελλον έδέξατο ής άλόχοιο «138 (vor dem Schmaus:) χέρνιβα δ9 άμφίπολος προχόω έπέχευε φέρουσα 1 καλή χρυσείη, ύπέρ άργυρέοιο λέβητος, ' -ψασθαι (sc. die Hände) = 554 = 77174 = κ370 = ο!37 = ρ93 /7261 χεΐρας -ψάμενος (Tel.) πολιής άλός εΰχετ9 Άθήνη - μ 336in - Ορ. 739in s κ 182in 3 Waschen anderer Körperteile K575 αύτάρ έπεί σφιν (Diom. u. Od.) χύμα θαλάσσης ίδρώ πολλόν 1 -ψεν άπό χρωτός, erkl. 573 (unten II1): Beine u. Hals-Nackenbereich Λ 830 άπ9 αύτού (sc. μηρού) 5’ αίμα κελαινόν 1 -ζ9 ϋδατι λιαρω (χλιαρώ v.l.) =r 846in ζ224 αύτάρ ό έκ ποταμού χρόα -ζετο δΐος
Όδυσσεύς ' άλμην, ή οί νώτα καί εύρέας άμπεχεν ώμους II Pass.: /2419 οιον έερσήεις κεϊται (sc. der tote Hektor), περί 5’ αίμα νέ-πται, 1 ούδέ ποθι μιαρός, das Blut ist ringsum abgewaschen, partielle Reinigg., speziell im Bereich der Wunden, schwebt vor, vgl. H425, ω 189 unten III 4 Abwaschen von Ggst.n /7229 τό ρα (sc. δέπας) τότ9 έκ χηλοΐο λαβών έκάθηρε θεείω 1 πρώτον, έπειτα 5’ έ-ψ9 υδατος καλήσι ροήσι α 112 οί δ9 (Diener der Freier) αύτε σπόγγοισι πολυτρήτοισι τραπέζας ' -ζον καί προτίθεντο (πρότιθεν ν.1.)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
II Komposita 1 άπο- abwaschen, Ix DSV, sonst KSV /7425 άλλ9 ϋδατι -ζοντες άπο βρότον αίματόεντα ψ 75 (Eurykl. zu Pen.:) „njvisc. ούλήν) άπο-ζουσα φρασάμην" ω189 οί κ’ άπο-ψαντες (Angehörige der toten Freier) μέλανα βρότον έξ ώτειλέων τ317 (Pen.:) „άλλά μιν (μοι ν.1.), άμ- φίπολοι, άπο-ψατε" (sc. die Füße) II Med.: Κ5Ί2 αυτοί (Diom. u. Od.) 5’ ίδρώ πολλόν άπο-ζοντο θαλάσση 1 έσβάντες (έμβ- ν.1.) κνήμας τε ίδέ λόφον άμφί τε μηρούς χ 478 οί μέν (Eum. u. Phil.) έπειτ9 άπο-ψάμενοι χεΐράς τε πόδας τε σ172 (Euryn.: Pen. soll sich für d. Freier herausputzen) ,,^ρώτ’ άπο-ραμένη καί έπιχρίσασα παρειάς" 179 (Pen.:) ,,Εύρυνόμη, μή ταύτα παραύδα, κηδομένη περ, ' L Λπτεσθαι καί έπιχρίεσθαι άλοιφή ", zu den beiden letzten Stellen: gedacht ist vor allem an den sichtbaren Körperbereich: Gesicht, Hals, Schultern, Arme
II2 έξαπο- darin abwaschen τ387 γρηϋς 5ε λέβηθ9 έλε παμφανόωντα, ' τού (τώ plurimi) πόδας έξαπέ-ζεν (είν- ci.), in welchem (Kessel) sie immer die Füße abwusch, τού 1. diff., vgl. ζ224 (in 13), κ361; zum Text s. Ameis-H., Anh. t387
G K 0 n s t r.: (vgl. L2 139 f.; G. De Boel, Goal Accusative, Brüssel 1988, 146f.) 1 abs.: Ώ3Ο5, al38, 554, 77 174, κ370, 0 137, ρ93, r374. 505 2 m. einf. Akk. obj., Person od. Sache bezeichnend (άνακτα, τραπέζας u.a.): Π 229, 0 112, r317. 358. 392; Körperteil bezeichnend (χεΐρας, πόδας, χρώτα u.a.): /7230, /7261, κ182, μ336, σ172. 179, τ 387, ^478, ψΊ5, Ορ. 739, Hes.fr. 59,4; den Schmutz bezeichnend (ίδρώ, αίμα, βρότον): Η425, Κ5Ί5, Λ 830. 846, Ώ419 (Pass.), ω189 3 m. dopp. Akk. obj., Person u. Körperteil
bezeichnend (σε πόδας): τ356. 376; Körperteil u. Schmutz bezeichnend: ÄT572 (ίδρώ κνήμας), ζ224 (χρόα άλμην) 4 m. instr. Dat (ϋδατι u.a.): /7425, Λ830. 846, /7229, ο 112, Ορ. 739 5 m. Gen., zu reinigende Körperstelle be¬
zeichnend (άπό χρωτός u.a.): Κ5Ί5, Λ 830. 846, ω189; Ort bezeichnend, an dem (eigtl.: *aus dem heraus’) gewaschen wird (άλός, λίμνης, έκ ποταμού, λέβητος): β26\, Hes.fr. 59,4, ζ224, r387 G. Markwald
Νϊχαίνετος [le] Tr., von Thrasymedes getötet, II. Pers. T 2 p. 61 Dav. B. Mader
νΐχάω [31‘, 13°, 7H, Γ] E Denom. zu νίκη. — Abi.: άνίκητος
F -(?ς/$ 1/2, έ-α/ων 8/2, -α/ων 1/1, -άσκομεν 1, -άν 1, -ώντες 1; -ήσει/σουσι/σέμεν 2/1/2; έ-ησα/σας/σεν 1/2/1, -ησα/σε(ν)/σ9 1/2/1, -ήση 4, -ήσαι 2, -ήσας/σαντι/σαν- τα/σαντ9/σαντες 4/4/1 /1/1; -ηθείς/θέντι 2/2
Μ 1 Stamm im longum la [1-] -ων 0284; -ησ9 Hes. fr. 204,90 [ίχ] -g A576 = σ404 lb [.*-] κάλλει έ-α/ων ΨΊ42 / /130 s 272; πάντας / πολλόν έ-α ίΡ680, γ 121 [--*] πάντα* (δ9) / πολλόν έ-α Α389 - F807“, Υ 410, «Ρ756 / Γ252 lc [1-*] -ήσει Κ102, Hes.fr. 198,6; -ήσαι 5520; -ήσας Γ4Ο4, Th. 437; -ηθείς Th. 496 [---] ϋμνω -ήσας Cert. ρ. 41,25; Dat. + -ήσας/σαντ9 Th. 73, Ψ 669;* -ηθείς Ψ663 [2-1] -ήση ΓΊ\ - 92 - σ46 - 83« ; -ήσαι Φ501 Id Μ-2] έ-ησα Ψ634 [«1-2] έ-ησας σ 333 - 393; έ-ησεν Γ439 le [Α-2-] -ήσαντες Th. 719 [Z_2W] -ήσουσι σ319; (τω δέ κε) -ήσαντι/ηθέντι Γ138 - 255'Λ s ¥'702’n, 7V318 / ίΚ656. 704; ϋμνω -ήσαντα Ορ. 657 2 Stamm in den brevia 2 a [-1] άγορή -$ς B37Q; -a v 261; -άν λ548 2b [-2.] -ησα λ545 [-2^] μάχη -ώντες Π79; -ησε(ν) Ψ6Ο4, κ46 2c [-1~μ] -ησέμεν Β597, Η 192 [-2WV] -άσκομεν λ512
Σχ sch. D Λ 576: έπικρατέστερά έστι, B37Q: υπερβάλλεις
L Trümpy (s.v. νίκη)
Β (be)siegen: der Beste sein, hervorragen, od. (ingr.) sich durchsetzen, die Oberhand gewinnen, u. zwar trans.: über einen od. mehrere Rivalen / die anderen (jem.n besiegen, übertreffen, ausstechen), od. abs. (sich auszeichnen, den Vogel abschießen); durch best. Fähigkeit, Dauereigenschaft, in Wettkampf, Zweikampf, selten Schlacht; z.T. mit Angabe des Bereichs (Instr., Adv.); nur λ545 (1 c) mit inn. eff. Obj. (u. dopp. Akk.)
401
402


νίκη
(τεύχεσιν άμφ' Αχ.; vgl. 548 in 1 aß) 2 Subj. ist *Abstr.’; Präs.st. / Aor.: die Oberhand haben / gewinnen (über, Ix mit Akk. Obj.), 3x dir. R. A 576 (Heph.: „bei Streit ούδέ τι δαιτός) ήδος, έπεί τά χερείονα -g“ = σ404 Ψ604 (Men. zu Antii.:) „ούδ9 άεσίφρων ' ήσδα πάρος- νύν αύτε νόον -ησε νεοίη“ χ46 βουλή δέ κακή -ησεν εταίρων (sc. den Windsack zu öffnen)
D Hes.fr. 75,19 εί δέ κεν ούτος (νικήση] 204,86 ν[ίκησε]ν (vgl. 90 in Β 1 b α) Η. W. Nordheider
νίκη, Νίκη [37*, 2°, 7Η, 2h, le] Ε < 'ni-iHyk- 'Niederwerfung’, s. G. Neumann, in: Mykenaika 435 A.2 und G. Klingenschmitt, in: Flexion u. Wortb. 162 A.22; nik- ist gr. Neubildung und ersetzt ererbtes *seg’h- 'überwältigen’, das sich zu 'halten’ verschoben hat, s. Bd. II s.v. έχω (a.O. speziell L7). — Abi.: Εύ-, Μηκιο-, Στρατονίκη, νικάω, Νικαίνετος, -ίππη, -όστρατος
F -η 6, -ης 13, -η 1, -ην 29
Μ 1 Stamm im longum [lw] -η Sc. 311 [1-] -η/ην δέ Τρώων* Ρ689. 596; -η Γ457, Ψ736; -ης ίεμένων* ¥'371. 767. 718; -ης/ην καί Th. 647, 0176; -ης 77102, Ορ. 211, h. 8,4; -ην 77845, Ρ332, Th. 433, Sc. 339, h.6,20 [*χ] περί -ης ¥'437 = 496". 639, Cert. ρ. 37,31; -ης Α544; -η 77312; μάχης / δίδου έτεραλκέα -ην Η26, Θ171, 77362 / Ρ627, χ 236; βούλετο* / (έ)έλπετο -ην 7721 — 77121", 0204, Ν 347, ¥'682 / 7V6O9, 0 539; -ην 77292 = 378 = 397, 5364, 77689 = Ρ177, Φ472 2 Stamm in den brevia [--] -ην
H2Q3 [--] -η Δ 13; -ης/ην τε καί Ν\66, Th. 628; -ην Th. 384 (-*] -η Ζ339
L ’Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 192ff.; zur Personif. (II) 2Pötscher, Kl.P. IV s.v. mit Lit.
Β I Sieg (als Ergebnis: Erfolg) in Schlacht, Zweikampf, Wettkampf; beruht auf (gottgegebener) Stärke, Anstrengg. καμμονίη, κράτος usw., bewirkt εύχος, xAfo^usw.; meist (1) einzelnem Kämpfer od. dem Heer von den Göttern gegeben ('gewollt’), od. (2) von den Rivalen erstrebt (einzelnes s.u.) II personif. die Göttin Nike. — Gebr.: meist als Akk.Obj. (s.u.), 77102 adnom. Gen. -ης πείρατ9; Epith. έτεραλκέα (s.d. u. M; vgl. έπαμείβεται Z339), καλλίσφυρον (s.d.), εύπολέμοιο (in II); Angabe des Bereichs μάχης (7726+), έν άγώνι (h. 6,20); in Begr.paar mit/nb. εύχος (77203, Φ472, Th. 628), κΰδος (0176, 5364, Th. 433, Sc. 339), κάρτεος (Th. 647), Ζήλον, Κράτος, Βίην (Th. 384); s.a. άέδλια δ’ ίσ9 (¥'736), κε δαίμων άμμε διακρίνη (Η292+); Ορρ. πήμα (0176, Ρ688), πρός τ9 αϊσχεσιν άλγεα (Ορ. 211), άκριτον άεδλον (Sc. 311), έδάμασσαν (77845), φοβεϊ* (77689+, Ρ 596); weiteres s.w. εύχος, κράτος (Wortf. u. Bl), κΰδος I νίκη 1 wird vom Gott (außer ¥'682) gegeben (2‘ genommen), gewollt u.ä. (als Akk. Obj. außer 77102), ist in der Verfügungsgewalt der Götter (23 von 49 Stt.); vgl. εύχος, κλέος, τιμήν, δάρσος, καμμονίην, κράτος (s.d. Bl), κΰδος, μένος διδόναι usw.; llx einem Heer in der Schlacht, lOx einzelnem Kämpfer in Schlacht od. (4x im 77) Zweikampf, 2x (¥'682, h.6,20) im Wettkampf; llx dir. R. 77292 (Hektor:) ,,μαχησόμεδ9, εις ό κε δαίμων 1 άμμε διακρίνη, δώη δ9 έτέροισί γε -ην“ « 378 = 397 Subj. Zeus (Ix + Αρ.), 2x Ath., je Ix Aphr., Ap., Pos., Hekate: 0171 (κτύπε) Ζεύς 1 σήμα τιδείς Τρώεσσι, μάχης ^έτεραλκέα -ηνΛ 176 ,,γιγνώσκω δ* ότι μοι πρόφρων κατένευσε Κρονίων 1 -ην καί μέγα κΰδος“ (Ορρ. πήμα) Ρ596 (Zeus blitzte u. donnerte) -ην δέ Τρώεσσι δίδου (Ορρ. έφόβησε) 627 ότε δή Τρώεσσι δίδου ι J χ236 ού πω πάγχυ δίδου (Ath.) u , 7726 „ϊνα δή Δαναοΐσι μάχης L , ’ δφς (Ath.)“ 77845 „σοί γάρ έδωκε 1 -ην Ζεύς (καί Απ., οϊ μ9 έδάμασσαν “) 77203 ,,δός -ην Αϊαντι καί άγλαόν εύχος άρέσδαι ([—Th. 628" in 2] od. ϊσην βίην καί κΰδος“) h.6,20 δός δ9 (Aphr.) έν άγώνι -ην τώδε φέρεσδαι, έμήν δ9 έντονον άοιδήν Th. 433 (Hekate im Kampf) παραγίνεται οις κ9 έδέλησι 1 -ην προφρονέως όπάσαι καί κΰδος όρέξαι (s. βούλομαι BI3b:) 7721 Τρώεσσι δέ βούλετο (Αρ.) -ην - 77121" (Zeus) + Ν347, 0204 (,,βούλεο “, Pos.) Ρ332 ,,ήμΐν δέ Ζεύς μέν πολύ βούλεται ή Δαναοΐσι * -ην“ Subj. menschl. Sympathisant: ¥'682
νικάω
νίκην; Subj. meist (einzelne) Pers., nur Ψ742 hervorragender κρητήρ, geleg. (in 2) 'Abstr. ’ - Wortf.: άριστεύω, βιάω, βρίδω, δάμνημι, καίνυμαι; allg. Kompos. f. * übertreffen’: προβαίνω, περί-, προ-, υπερβάλλω, περιγίγνομαι, -ειμι, υπερέχω; 4 'ergreifen’: μάρπτω, καδαιρέω; άριστος, κρεισσων (Γ71 + ν.), φέρτερος + γενέσδαι; sowie νίκην, εύχος, κλέος, κΰδος άρέσδαι (korrel. zu νίκην usw. διδόναι) 1 Subj. ist (einzelne) Person (viele nur 7130+, 7779, Th. 719), Ψ742 κρητήρ 8 1 a Präs.st., mit Instr., Angabe des Bereichs; ca. 50 % dir. R. laa trans, (als Dauereigenschaft) jem.n (Akk.Obj.) übertreffen, ausstechen durch bes. Fähigkeiten: 5370 „άγορή ~άζ, γέρον (Nestor), υίας Αχαιών“ 0284 (άριστος άκοντί) 12 άγορή δέ έ παΰροι Αχαιών 1 -ων, όππότε (έρίσσειαν περί μύδων) Σ252 ό μέν άρ μύδοισιν, ό δ’ έγχεϊ πολλόν έ-α Γ410 πόδεσσι δέ πάντας έ-α + Ψ756 (ταχυτήτος άεδλα V. 470) ν261 (ός έν Κρήτη άνέρας) -α ταχέεσσι πόδεσσιν 16
(πόδας ώκύν) 7130 ,,αϊ κάλλει έ-ων φύλα γυναικών“ = 272 (in best. Sit.:) im Kampf über jem.n die Oberhand haben, Subj. Heer: 7779 „παν πεδίον κατέχουσι (Tr.) μάχη -ώντες Αχαιούς“ bei Wettspielen über jem.n Sieger sein, sich aus- 20 zeichnen vor (durat.; ohne Instr.): ¥'680 ένδα δέ πάντας έ-α Καδμείωνας laß ohne pers. Obj. (als Dauereigenschaft) hervorragen, der Beste sein: ¥'742 (κρητήρ) κάλλει έ-α πάσαν έπ9 αίαν 1 πολλόν (durat./iterat.) sich hervortun, den Ton 24 angeben: γ 121 (,,ού τίς ποτέ μήτιν όμοιωδήμεναι) ήδελ9, έπεί μάλα πολλόν έ-α δϊος Όδυσσεύς ' παντοίοισι δόλοισι“ Α 512 „ούχ ήμάρτανε (Neopt.) μύδων' ' Νέστωρ δ’ άντίδεος καί έγώ -άσκομεν (ν[ε]ικέσκομεν v.l. ant. (άπό τοΰ νεικεΐν 28 schol.]) οϊω“ in allen Sparten (sc. Wettspielen) sich auszeichnen (den Vogel abschießen): zA389 ,,άεδλεύειν προκαλίζετο, πάντα δ9 έ-α ' ρηϊδίως (έπίρροδος ήεν Αδήνη“) = 5807" bei (Schieds)gerichtsentscheid obsiegen: λ 548 ,,ώς δή μή 32 όφελον -άν τοιώδ9 έπ9 άέδλω“ (Od. gg. Aias; vgl. 545 in 1 c) 1 b Aor. u. Fut., Hom.-Stt. dir. R. außer 5x 1 b α
trans.(s.a. Γ439 u. Pass. ¥'663+ in 1 bß); den Gegner (Akk.
Obj.) im Zweikampf / Wettkampf besiegen, überwinden: Γ 36 404 „Αλέξανδρον Μενέλαος 1 -ήσας“ 77192 (Aias:) ,,δοκέω -ησέμεν Εκτορα“ σ333 ,,ή άλύεις, ότι Ίρον έ-ησας τόν άλήτην“ = 393 83 ,,αϊ κέν σ9 ούτος -ήση κρεισσων τε γένηται“ (~ Γ71* in bß) (mit Instr. / Adv.:) Cert. p. 40 41,25 (Ησίοδος) ύμνω -ήσας ... "Ομηρον Ψ634 ,,πύξ μέν έ-ησα Κλυτομήδεα“ Φ501 ,,εύχεσδαι έμέ -ήσαι (-ήσειν ν.1.) κρατερήφι βιήφιν“ Th. 719 -ήσαντες χερσίν ύπερδύμους περ έόντας (Titanen) 73 κάρτει -ήσας πατέρα Κρόνον 496 44 (Κρόνος) -ηδείς τέχνησι βίηφί τε παιδός έοΐο (s. West z.St.) im Kampf, Obj. nicht Pers.: 2V318 „κείνων -ήσαντι μένος καί χεΐρας άάπτους“ (neg.:) jem.n kleinkriegen (d.i. müde machen)'. σ319 (Od.: ,,ήν έδέλωσιν) Ήώ μίμνειν, ' οΰ τί 48 με -ήσουσι (πολυτλήμων“) übertreffen, ausstechen: Hes. fr. 204,90 (ού γάρ μιν, Ach.) Μενέλαος 1 -ησ9 ούδέ τις άλλος (μνηστεύων Ελένην), (vgl. 86 in D; fr. 198,6 in 1 b β) Ibß ohne pers.Obj. u. (¥'663+) Pass.; im Zweikampf / 52 Wettkampf siegen, gewinnen: Γ71 (Paris:) ,,όππότερος δέ κε -ήση κρεισσων τε γένηται“ — 92 - σ46 (~ 83 in b α) Γ 439 „(νύν) Μενέλαος έ-ησεν σύν Αδήνη, ' (dann trans.
Gebr.:) κείνον δ’ αύτις έγώ“, s. Ameis-H. z.St. ΥΊ02 „ού 56 κε μάλα ρέα ' -ήσει“ ([sc. Ach.], -ήσει9 pars edd., ν. Leaf, Ameis-H. adl., Schwyzer II 351) #520 κεΐδι δή αίνότατον πόλεμον φάτο τολμήσαντα 1 -ήσαι καί έπειτα διά (Αδήνην) Β597 στεΰτο γάρ (Thamyris) ευχόμενος -ησέμεν (sc. sogar 60 über die Musen) (Ggs.paar Sieger-Besiegter (s.o. in Iba trans. Gebr. ]:) Γ138 ,,τώ δέ κε -ήσαντι φίλη κεκλήση άκοιτις (Hei.)“ - 255^η a ¥'702,η ¥'663 ,,ό -ηδείς δέπας οϊσεται“ (Ορρ. [660] ω δέ κ9 Απ. δώη καμμονίην) 656 τφ δ’ άρα 64 -ηδέντι τίδει δέπας a 704in (άνδρί δέ) (mit Instr.:) ‘7'669 „πυγμή -ήσαντ9 (675 Ορρ. δαμέντα)“ Th. 437 -ήσας δέ βίη καί κάρτεϊ (άεδλον φέρει, κΰδος όπάζει) Ορ. 657 ύμνω -ήσαντα φέρειν τρίποδ9 bei der Werbung den Vogel abschies- 68 sen: Hes.fr. 198,6 (ότι) Μενέλαος ' -ήσει (νεικήση pap.), κτήνω ... φέρτατος (vgl. fr. 204,90 in 1 ba) 1c mit inn. eff. Obj. (u. dopp. Akk.) A545 (Aias’ ψυχή) κεχολωμένη εϊνεκα νίκης, ' τήν μιν (μεν ν.1.) έγώ -ησα δικαζόμενος 72
403
404


νίκη
δαρσύνων έπεσιν, μέγα δ" αύτω βούλετο -ην (Diom. dem Faustkämpfer) II /7689 (Διός κρείσσων νόος) ός τε καί άλκιμον άνδρα φοβεΐ καί άφείλετο -ην = Ρ\ΊΊ (dir. R.) //102 „αύτάρ ϋπερδε ' -ης πείρατ' έχονται έν άδανάτοισι δεοΐσιν", vgl. (Σ’501) πεΐραρ έλέσδαι ‘Beendigg., Ent- scheidg. des Streites* Sc. 339 -ην άδανάτης χερσίν καί κϋδος έχουσα (Ath.), zu Ath. u. Nike (auch in der Kunst) s. L2 12 wird von den Rivalen (le ϊπποι) erstrebt, erhofft (3x Akk. Obj., 8x [περί+] Gen.); 7x im Wettkampf, 4x in der Schlacht, 3x dir. R. N6Q9 φρεσίν ήσι χάρη καί έέλπετο -ην = 0539" *Ρ371 (Wettkämpfer) -ης ίεμένων s
767in = 718in 437 έπειγόμενοι περί -ης = 496ex (dir. R.) ^639 „άγασσάμενοι περί -ης" Cert. ρ. 37,31 (ϊπποι) έρίζοντες περί -ης (cf. inc. sed. fr. 23 p. 136 Allen) Th. 647 „-ης καί κάρτεος πέρι μαρνάμεδ' (Titanen u. Kroniden)“ 628 σύν κείνοις -ην τε καί άγλαόν εύχος άρέσδαι (=H203e* in 1) 13 wird dem Gegner überlassen (Akk. Obj.), ver¬
loren im Kampf (Gen. sep.); dir. R. Ξ364 (Pos.:) ,,μεδίε- μεν'Έκτορι -ην" Φ472 („φεύγεις, Αρ.) Ποσειδάωνι δέ -ην 1 πάσαν έπέτρεψας" (entspr. εύχος) Ορ. 211 (ϊρηξ:) „άφρων δ', ός κ" έδέλη προς κρείσσονας άντιφερίζειν 1 -ης τε στέρεται πρός τ’ αισχεσιν άλγεα πάσχει" 14 ist Ursache von Freude, Zorn ( Dat., [εϊνεκα + ] Gen. ); im (Zwei)kampf, Ix Gerichtsentscheid 7/312 άγον κεχαρηότα -η (Aias nach Zweikampf) TV 166 (χώσατο) -ης τε καί έγ- χεος, ό ξυνέαξε Λ544 (Od.: „Αϊαντος ψυχή) κεχολωμένη εϊνεκα -ης, ' την μιν έγώ νίκησα δικαζόμενος" (s.d.), in (Gerichts)entscheidg. I 5 als Subj. außer /7362: fällt einem zu, wechselt u.ä.; 3x im Zweikampf, je 2x in Schlacht, Wettkampf; 5x dir. R. Γ457 „-η μέν δή φαίνετ' Μενελάου" (%%. Paris) 2 Δ 13 Ψ736 „-η <5’ άμφοτέροισιν άέδλια δ'
ίσ'" Ρ689 „-η δέ Τρώων" (Ορρ. πήμα Δαναοΐσι) Ζ339 „-η δ* έπαμείβεται άνδρας" neg.: Sc. 311 (Wagenrennen) άίδιον είχον πόνον, ούδέ ποτέ σφιν 1 -η έπηνύσδη, άλλ' άκριτον είχον άεδλον (s. άνυμαι Β 1 b) Obj.: /7362 γίγνωσκε μάχης έτεραλκέα -ην, Umschwung
II personifiziert: die Göttin Νίκη Th. 384 Στυξ δ' έτεκ' Ωκεανού δυγάτηρ Πάλλαντι μιγεϊσα ' Ζήλον καί -ην καλ- λίσφυρον (καί Κράτος ήδέ Βίην, αίεί πάρ Ζηνί έδριόωνται), als ‘Eigensch.’ des Zeus, s. West z.St.; dagg. nicht genealog., sondern svw. ‘Verursacher’, vgl. -ην διδόναι (s. A.-H.-S. z.St.): h. 8,4 (ΤΑρες) έρκος Όλυμπου, ' -ης εύπολέμοιο πάτερ, συνα- ρωγέ Θέμιστος (ήνορέης σκηπτούχε)
D ν.1. Μ68 (pap.). 423 (testis) Η. W. Nordheider
Νΐκίππη [2Η] Τ. des Pelops u. der Hippodameia, ergänzt in Hes.fr. 190,4 (Νικίπ]πην καί Αστυδάμειαν; vgl. App.) u. 9 (Νικίππην δ'άρ' έγημε βίη Σ#ε]νελο/[ο heiratet sie), vgl. Hes.fr. 191 (s. App.) B. Mader
Νϊκόστρατος [1H, leJ jüngster S. des Men. u. der Hel., Hes.fr. 175,2 -ον, όζον Άρηος, vgl. Cin.ep.fr. 3 p. 93 Dav.
B. Mader
viv s. μιν
Νίνος Ninive, Hauptstadt Assyriens; nach ‘Hes.* fr. spur. 364 (Aristot. HA 601a 31 ff.) berichtete Hes. von seiner Belagerung (612 v. Chr.; s. Weidner RE XVII, 1936, 639ff.)
B. Mader
Νιόβη [2\ 1H] E unbekannt, wohl ‘kleinas.’ (vgl. v. Kamptz 141. 354f.)
L ’B. K. Braswcll, CQ 21, 1971, 17. 24. 26; 2J.Th. Ka- kridis, RhM 79, 1930, 113-122; 3A. Lesky, RE XVIII/1, 1936, 644—706 s.v. Niobe; 4ders., KJ. P.4, 1972, 134-136 s.v. Niobe; 5W. Μ. Willcock, CQ 14, 1964, 141 f.
B kleinas. Sagengestalt (vgl. L3; L4) /2602. 606, Hes.fr. 183 Mutter von je 6 (vgl. /2603 f.) oder 9 bzw. 10 (vgl. Hes.fr. 183) Söhnen u. Töchtern; diese wurden von Ap. u. Art. getötet, weil N. sich der Leto gleichgestellt hatte; sie selber ist versteinert am Σίπυλος (vgl. /2602—617;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νίσομαι
Umgestaltung der Sage als παράδειγμα des Ach., vgl. L1; L2; L5) G. Steiner
Νΐρεύς [3‘] S. des Charops u. der Aglaie, Führer des Kontingents aus Syme, der schönste Gr. nach Ach., aber schwächlich u. mit geringer Gefolgschaft (3 Schiffe), £671. 672. 673. — Zum Namen s. Boßhardt, Nom. auf -εύς 137; v. Kamptz 355 (vorgr. mit einem Element vl- ‘schön’; Νΐσος nb. Νίσυρος, Σύρος, Σύρινδος, vgl. Fick, Vorgr. Ortsnamen 75f.); zum Verh. zu den Herakliden von Rhodos (£653 ff.) sowie Nisyros, Kos usw. (£676 ff.) s. Lopton, CPh 69, 1974, 283f; zu einer möglichen Rolle in Ante- u./oder Posthorn. Kulimann, Quellen 107. 141 f.; weitere Lit.: Burr 128; Heubeck, Gn. 21, 1949, 200; Strasburger, Kleine Kämpfer 116 A.3
B. Mader
Νϊσα [1·] E nach Fick, Vorgr. Ortsnamen 75. 130 vorgr., nb. Νΐσος (s.d.) u. Νίσαια (s.d.) mit Νίσυρος (s.d.), vgl. auch Νιρεύς u. Boßhardt, Nom. auf -εύς 137 Σχ Str. 9,14 p. 405: verseh. Konjekturen: Ίσον (dicht bei Anthedon), Κρεύσαν, Φαράς, Νύσαν, ή γάρ -α ούδαμού φαίνεται τής Βοιωτίας, ώς φησιν Απολλόδωρος έν τοΐς Περί νεών (FGrH 244,F 168) — Theorie: homonymes Ν. in der Megaris ( = Ni- saia) — Str. 9,14 p. 405 έκεΐδεν άπφκισμένη (auch Böotien, Text z.T. ergänzt)... έκλέλειπται δέ νύν, sch. £508 Erbse: (TV.) Βοιωτίας, ού Μεγαρίδος. έστι δέ έν αύτή Διονύσου επιφανές ιερόν
Β I Stadt in Böotien, £508 -άν (vv.ll. s. Σχ; Κίσσαν unus cod.) τε ζαδέην Άνδηδόνα τ' έσχατόωσαν, (wohl schon in der Ant., s. Σχ) mit Megara oder seiner Hafenstadt Nisaia (s.d.) gleichgesetzt (Wilamowitz, HU 292; ders. G1H 63 A.2; Hanell, Megan Studien, Lund 1934, 54 f., Fick, Vorgr. Ortsnamen 75 f.; Burr 27), doch sprechen die geograph. Lage (jenseits des Kithairon) u. der Kontext (s. Jachmann, Hom. Schiffskatalog 28ff. m. Lit.) eher dagg. II Megara bzw. dessen Hafenstadt Nisaia « TV. wäre in Hes. fr. 43a,70 vorausgesetzt, wenn die Erg. Νίσο}υ ... ^Πανδιονίδαο^ richtig ist (s. Schwartz, Ps.-Hes. 271 ff., vgl. jedoch App. z.St., aber warum dann nicht * ΝίσαιοςΊ). In diesem Fall verrät das Patron. L j attische Interessen an Megara, u. daß es sich um eine rel. junge Fassung handelt, aber doch wohl nur der Genealogie, nicht aber der Vbd. von TV, Nisos u. Megara, die sie voraussetzt. TV. = Megara könnte mit dem böot. N. identisch sein, s.o. I Lit. B. Mader
Νίσαια Hafenstadt von Megara, genannt in der ‘megarischen* Fassung (vgl. Weber, WSt 45, 1926/7, 147 A.2) von £558 (Kontingent des Aias), geleg. mit dem böot. Νΐσα gleichgesetzt (s.d.) B. Mader
νίσομαι [7‘, 4°, 3H, 2h] E < *ni-ns-e/o- zu νέομαι (s.d.) wie μίμνω zu μένω, ϊσχω zu έχω, πίπτω zu πέτομαι (and. Hollifield, IF 86, 1981, 173 A.18: < „future-desidera- tive *ni-ns-se/o")
F -ομαι 1, ποτι-εται 1, -όμεδα 1, -ονται 1Η; μετε-ετο 2, -οντο 2, -οντ' 1Η; Mask, -όμενον 5, Fern, -ομένων 1Η; παρε- -ατο lh
Μ 1 [1.) -οντ' Sc. 469 2a [1WJ -ομαι Ψ76
[i«ν] ποτι-εται /381 2b [--«] -οντο Σ566 [-!«] -οντο Λ/119 2c [1-2] -ονται Op. 237 3a [J-] μετε-ετο Π779 — «58 [vl^vj παρε-ατο h.Ap. 430 3b [2w~2] -όμενον πόλεμόνδε Ν\86 ~ 0 577; -ομένων Th. 71 [2««2] ^οϊκαδέ -όμε,δα κ42, L Λνον δ7ύ\ - ε19 [2-~Μ -όμενον h. 11,4 Stamm im Longum außer 2b
Σχ sch. D Σ566: έπορεύοντο (s.a. sch. min. P.Vindob. Gr. inv. 39940 zu 0577), Ψ7β'. παραγενήσομαι (vgl. 7V186), Π 779 μετε-ετο' μετήλδε, /381: ποτι-εταν προσοδεύεται. προσέρχεται, ό έστιν άνάκειται L La Roche, Textkritik 316 ff.; Wackemagel, Kl. Sehr. III 1587 f.; νέομαι L8
B (redupl. Iter. zu νέομαν.) to be going, außer h. Ap. 430 (Aor.) dur., im Pl. (außer Sc. 469) von massenh. (s. bes. /381, Λ/119, h. 11,4)» im Sg. (außer ^76) von (TV 186*. δ 405
406


νίσομαι
νιφετός
701 erfolglos) unabgeschlossener Fortbewegg. (durch die Luft J7779+, ΨΊ6, Th. 71, zu Fuß N186+, Σ566, h. 11,4, zu Wagen Λ/119 [= /384“], /381, Sc. 469, zu Schiff 3°, Op. 237, h. Ap. 430); /381, ΨΊ6 u. 4° in dir. R. - Wortf.: παραμεί- βομαι, (κατα) βαίνω, είμι, (παρ)έρχομαι, ϊεμαι, (είσ)οίχνέω, προτρέπομαι, φοιτάω
I Simplex (menschl. Subj. außer Th. 71): urspr. (vgl. E) viell. sich (zu) retten (suchen) (έκί am Anf.) > zurückkehren (οϊκαδε 3°, abs. 2x nachhom. am Ende) > abgeschw. hin- (u. her-)gehen/fahren (3‘, 2H); mit Angabe des Wie (m. Wa- gen/Schiff, leeren Händen) 3x, Wo (τή) 2x, Wohin (...δε bis auf εις Th. 71) 6x ΨΊ6 ού γάρ έτ' αυτις 1 -ομαι (νείο- μαι ν.1.) έξ Αίδαο, έπήν με πυρός λελάχητε (? kann ich mich retten > ) werd ich zurückkehren, fut. Bed. (vgl. νέομαι > v.l.) nur hier; kontrast. V. 51, vgl. λ 69, μ 17 M119 εϊσατο γάρ (Asios) νηών έπ' άριστερά, τή περ Αχαιοί ' έκ πεδίου -οντο συν ϊπποισιν καί όχεσφν 1 τή (διήλασεν) (? sich zu retten suchten >) zurückfluteten, vgl. Φ4 Σ566 (άταρπιτός) τή νίσοντο φορήες, ότε τρυγόωεν άλωήν gingen (hin u. her), vgl. ΒΊΊ9 Op. 237 ούδ' έπί νηών ' -ονται, καρπόν δέ φέρει (άρουρα) fahren nicht (hin u. her), vgl. F550f., t?500f., <5 817, ß332 Th. 71 ποδών ϋπο δούπος όρώρει 1 -μένων πατέρ' είς όν, vgl. V. 68, B784f. 2V186 (PNa) -όμενον πόλεμόνδε κατά στήθος βάλε δουρί = O577in sich ins Getümmel begebend, vgl. 0313, 2V291, //209, v267, Sc. 458ff., kontrast ^39, Λ 684, B372 6701 μεμάασι κατακτάμεν ' ^οϊκαδε -όμε^νον (Tel.)· ό δ' έβη (ές Πύλον) = ε 19 auf der Heimfahrt (dur.), kontrast. (ingr.) B154, /160, (eff.) a 36 x42 όμην οδόν έκτελέσαντες 1 L Λθα κενεάς σύν χεΐρας έχοντες, vgl. 2?298 h. 11,4 έρρύσατο (Ath.) λαόν Ιόντα τε -όμενόν τε, s. II Sp. 465,30 Sc. 469 (Κύκνον σκυλεύσαντες) -οντ'· αιψα δ' έπειτα πόλιν Τρηχΐνος ΐκοντο ' ϊπποις, vgl. (V. 465f. < E366f. s) ol92f., kontrast. metr. gleichw. ήΐσαν (<ϋ13), βάν ρ' ίμεν
II Kompos. (nicht-menschl. Subj.) 1 μετά- sich neigen (gen = ...δε), von Sonne Z7779 ημος δ' ήέλιος μετε-ετο βουλυτόνδε (τότε) = <58, vgl. μ381, Th. 761, kontrast. κ 192
112 παρα- vorbeifahren (an = Akk.), von Schiff h. Ap. 430 (ότε) Πελοπόννησον παρε-ατο πάσαν, Aor. (vgl. II Sp. 460,29) nur hier trotz mögl. * παραμείψατο, vgl. V. 409, μ 197, π357
113 ποτι- hin(ein)strömen (nach = ές), von Warenwerten /381 (ούδ' εϊ μοι δεκάκις τόσα δοίη) ούδ' όσ' ές Όρχομενόν ποτι-εται, ούδ' όσα Θήβας ' Αιγύπτιας (Ggs. έξοιχνεΰσι 384), vgl. Σ291ί.
D ν.1. 0313 (< 0577), ε261 R. Führer
Νΐσος (3°; 2Η (Erg.)] Ε zu Νϊσα, s. Νίσυρος u. Νιρεύς Ε
Β I Vater des Freiers Amphinomos aus Dulichion, Sohn des Aretos (s.o. s.v. ιΑρητιάδ^ης Bl), aber viell. auch des Ares (vgl. Hygin, Fabulae 198. 242 für N. II, allerd. viell. aus π 395 mißverstanden, L Λης, u. auf Ν. II übertragen, doch s. Preller- Robert II347 u. vgl. unten) π395 -ου... υιός, L Δαο άνακτος = σ413 σ 127 τοίου... πατρός... * -ον Δουλιχιήα έύν τ' έμεν άφνειόν τε Hes. fr. 150,32 (Boreaden u. Harpyien kommen) ές τε Κεφαλλ}ήνων ... φΰλον ... ' καί -ου ές γ]αΐαν L joo άνακτος, Ν. hier offenbar der Stammvater der Dulichier bzw. viell. auch der Eponym einer verschollenen Stadt Nisa auf Dulichion; dann wahrsch. auch der S. des Ares
II Eponym von Nisa oder Nisaia, den Vorgängern von Megara (s.d.d.). Mit großer Wahrscheinlichk. zus. mit Eurynome, dem Namen der Tochter des N. zu ergänzen in Hes. fr. 43a,70 (Νίσο]υ θυγάτηρ Πανδιονίδαο, s. Schwartz, Ps.- Hes. 271 ff., vgl. App. z.St.), hier dann S. des Athenerkönigs Pandion (vgl. Νϊσα II); zur Purpurlocke des N. u. dem N- Skylla-Minos-Mythos s. Nilsson, Myc. Origin 178, Preller-Ro- bert 1347 ff., zu den daraus abgeleiteten Folgerungen für die Bed. des 'Elements’ Nt- in verschiedenen Orts- u. Personennamen s. Lit. s.v. Νιρεύς E. - Auffällig, daß eine Dublette dieses Mythos von Pterelaos, dem Stammvater der Taphier
407
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
u., nach sch. ρ 207, V. des Ithakos, Neritos u. Polyktor, erzählt wird (s. Preller-Robert II611), also von einem Nachbarn (u. Verwandten?) der Dulichier B. Mader
Νίσΰρος [Γ] E wohl vorgr., s. Herbst, RE XVII, 1936, 763 mit Hinweis auf N. 2-4 dortselbst, vgl. Νιρεύς (aus Syme, die in der Nachbarschaft von N.)\ Fick, Vorgr. Ortsnamen 51. 75. 119; zum -ϊ- s. Eust. 318 zu Ν.Β6Ί6'. διά τό μέτρον, vgl. Schulze, QE 476
B kleine Insel der Sporaden (dor. Dodekanes), zw. Kös u. Rhodos ggüber Knidos, gehört nb. Kös, Karpathos u. Kasos zum Reich der Herakleiden Pheidippos u. Antiphos (S. des Thessalos, s.d.) Β6Ί6. Die Insel ist, trotz vereinzelter früherer Funde (H.S.-L. 121), möglicherweise erstmals von den Dorern (7. Jhd.?) in größerem Umfang besiedelt worden (Olshausen, Kl. P. IV, 140 m. Lit.; vgl. auch Giovannini 31), u. daher den Herakliden zugeordnet (Widerspruch H.S.-L. 124), allerd. würde Hom. dann hier anders verfahren, als in Jonien (Milet usw.), wo er 'historisiert’, d.h. vorgr. Verhältnisse annimmt
B. Mader
νϊφα [1H] E IE root noun ^snig^h-, identical w. lat. nix, nivis. — Deriv.: άγάννιφος, νιφάς, -ετός (Schwyzer 1501. 584), -όεις
B hapax, (falling) snow (acc. sg.), cf. derivatives and χιών (rather fallen snow), Sommer, Nominalkompos. 64 Op. 535 τότε δή τρίποδι βροτοί ίσοι, 1 ού τ' έπί νώτα έαγε, κάρη δ' είς ούδας όράταν ' τώ ίκελοι φοιτώσιν, άλευόμενοι -α λευκήν, Troxler, Sprache Hesiods 122 W. Beck
νιφάς [5‘] Σχ sch. D Γ222: έπεα -άδεσσιν -άδων βολή εικάζει διά τό πυκνόν αύτών. ό δέ τρόπος μεταφορά, 0170: -άς' ψεκάς (see Apion fr. 81 Neitzel). ή χιών
Β snowflake, pl. exc. 0170 in 2, in similes only; leng- thening before *(σ)ν- Chantraine, Gr. h. 1176; see Kopp, Phys. Weltbild 296ff.: on Zeus and snowing (Λ/278, T357) 298f. — Descr.: θαμειαί Λ/278, ταρφειαί/ς Μ156, T357, χειμερίησιν Γ222, χιόνος M21Ü 1 pl. Γ222 άλλ' ότε δή όπα τε μεγάλην έκ στήθεος ίει 1 καί έπεα -άδεσσιν έοικ- ότα χειμερίησιν, see Kirk, Iliad ad 1., Cressey, LCM 3, 1978, 221 f., Greene, CQ 9, 1915, 55 f. Λ/156 οϊ δ' άρα χερμα- δίοισιν ... 1 βάλλον ... 1 -άδες δ' ώς πΐπτον έραζε, 1 άς τ' άνεμος ζαής, νέφεα σκιόεντα δονήσας, 1 ταρφειάς κατέχευεν έπί χθονί πουλυβοτείρη, Moulton, Similes in the Homerie Poems, Göttingen 1977, 64—67; Jachmann, Hom. Schiffskatalog 296f. 278 τών δ', ώς τε -άδες χιόνος πίπτωσι θαμειαί ' ήματι χειμερίω, ότε τ' ώρετο μητίετα Ζεύς 1 νιφέμεν, άνθρώποισι πιφαυσκόμενος τά ά κήλα' ' κοιμήσας δ' άνέμους χέει έμπεδον, όφρα καλύψη ' ύψηλών όρέων κόρυφάς καί πρώονας άκρους 1 καί πεδία λωτεύντα καί άνδρών πιόνα έργα' ' καί τ' έφ' άλός πολιής κέχυται λιμέσιν τε καί άκταΐς, ' κύμα δέ μιν προσπλάζον έρύκεται' άλλα τε πάντα ' εϊλυται καθύπερθ', ότ' έπιβρίση Διός όμβρος, Moulton l.c. Τ357 ώς δ' ότε ^ταρφειαίΛ -άδες Διός έκποτέονται ' ψυχραί, ύπαί ριπής αίθρηγενέος Βορέαο, 1 ώς τότε L j κόρυθες λαμπρόν γανόωσαι ' νηών έκφορέοντο καί άσπίδες κτλ., cf. JV837 2 sg. 0170 ώς δ' ότ' άν έκ νεφέων
πτήται -άς ήέ χάλαζα ' ψυχρή ύπό ριπής αίθρηγενέος Βορέαο, ' ώς κραιπνώς μεμαυΐα διέπτατο ώκέα Ίρις, snow flurry, Jachmann op. cit. 294-296, cf. νίφα W. Beck
νιφετός [Γ, 1°, 1H] B snow fall (χιών fallen snow, cf. ΚΊ below); Buchholz, Realien II p. 16, Kopp, Phys. Weltbild 297 ΚΊ ώς δ' ότ' άν άστράπτη πόσις Ήρης ήϋκόμοιο, ' τευχών ή πολύν όμβρον άθέσφατον ήέ χάλαζαν ' ή -όν, ότε πέρ τε χιών έπάλυνεν άρούρας, ’ ήέ ποθι πτολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοϊο, 1 ώς πυκίν' έν στήθεσσιν άνεστενάχιζ Αγαμέμνων 5566 (9Ηλύσιον πεδίον) τή περ ρηίστη βιοτή πέλει ανθρώποισιν' ' ού -ός, οϋτ' άρ χειμών πολύς ούτε ποτ' όμβρος, ' άλλ' αίεί ζεφύροιο κτλ. Hes.fr. 266a, 11 άζαλέην τε καί όπταλεην σφετέροισι τέκεσσι ' τεθνάναι [νιφετ]όν τε καί όμβ[ρον (suppl. West) W. Beck
408


νιφό(εις)
νοέω
νιφό(εις) [4*, 1°, 5Η, 3h, lc] F -εντός 6, -εντι 3, -εντα 5 Μ -εντι Γ385; -εντα Pan.fr. 15,1 ρ. 123 Dav.
κάρη ^-εντος Όλυμπου^ Th. 42. 118 = 794; u Th. 62, h. 15,7; δρει -εντι Ν754; -εντα h. 19,6 [ww* χ ] Ούλύμπου -εντός Σ616; Ούλύμπω -εντι Th. 953; όρεα -εντα Ξ227, τ 338; -εντα h. Αρ. 282
Σχ sch. D S227: -εντα' χιονιζόμενα, νιφόμενα
Β snowy, snow-covered, of (peaks of) mountains (Hes.: Olympus) only; Ix in sim.: N754 (3); cf. άγάννιφος 1 Olympus, home of the gods whose particular habitat is, how- ever, free from snow, see Hainsworth, Odyssey (and sch. Dindorf) on £42—47 Σ616 ή <5’ ϊρηξ ώς άλτο κατ’ Ούλύμπου -εντός ' τεύχεα μαρμαίροντα ... φέρουσα Th. 42 ηχεί δέ ^κάρη -εντός ΌλυμπουΛ ' δώματά τ’ άθανάτων 118 ΓαΓ ευρύστερνος, πάντων έδος άσφαλές αίεί 1 άθανάτων οϊ έχουσι L u = 794 62 τυτθόν άπ’ άκροτάτης κορυφής L-εντος Όλύμπου/ 1 ένθα σφιν (Muses) λιπαροί τε χοροί καί δώματα καλά h. 15,7 νΰν δ’ ήδη κατά καλόν έδος L u 1 ναίει Th. 953 (Ήβην) αίδοίην θέτ’ άκοιτιν έν Ούλύμπω -εντι 2 Parnassus: h. Αρ. 282 ΐκεο δ’ ές Κρίσην ύπό Παρνησόν -εντα ' κνημόν προς ζέφυρον τετραμμένον Pan. fr. 15,1 ρ. 123 Dav. Παρνησσόν -εντα θοοΐς διά ποσσί περή- σας ' ϊκετο Κασταλίης ... ύδωρ 3 others: 7V754 ή ρα (Hektor), καί ώρμήθη δρει -εντι έοικώς 1 κεκληγώς, διά δέ Τρώων πέτετ’ ήδ’ έπικούρων, simile inapposite? see Leaf, otherwise Buchholz, Realien I 1,17; Bradley, TAPhA 98, 1967, 37—41; see II col. 510,7—10 above Ξ227 Ήρη δ’ άίξασα λίπεν ρίον Ούλύμποιο. 1 1 σεύατ’ έφ’ ίπποπόλων Θρηκών
/ρεα -ενταΛ 1 άκροτάτας κορυφάς τ338 δτε πρώτον Κρήτης L j * νοσφισάμην έπί νηός ιών Κ385 (Ίφιτίωνα) όν νύμφη τέκε νηίς Ότρυντήϊ πτολιπόρθω ' Τμώλφ ύπό -εντι, Ύδης έν πίονι δήμω h. 19,6 δς (Pan) πάντα λόφον -εντα λέλογχε ' καί κορυφάς όρέων καί πετρήεντα κέλευθα D Β 866a Eur. W. Beck
νίφ(ω) [1\ Γ] E IE word *sneigwh-, νιφ- falsa scriptio for νειφ- Wackemagel, Unt. 75 (other Solutions: Schulze, QE 402; Shipp, Studies 9; note that νιφ- very common in MSS of anc. authors) B to snow M28Q (see νιφάς B 1) Cert. p. 43,25 αίθομένου δέ πυρός γεγαρώτερος οίκος ίδέσθαι 1 ήματι χειμερίφ, όπότ’ άν -ησι Κρονίων (νιφ- Wilam., cf. Nietzsche, RhM 28, 1873, 241, Ludwich, RhM 71, 1916, 205; νειφ- Allen) for verse see Markwald, Hom. Epigr. 215ff.
W. Beck
νοέω [82', 63°, 13H, 15h, le] F Akt. Präs, -έω 8, -έεις 1°; Impf, -ει 1°, έ-ει lh, -εσκε 1H; -έη 1H; Imp. -ει 1'; -έειν lh; -έων 1H, -έοντι 4, -εΰντες 1Η; -εούση 1·; Fut. -ήσω 1', -ήσεις 1°. -ήσει 1'; Aor. /·ησαΛ 12, είσν u 2°, -ησας 1\ έ-ησας 1°, -ησε 16, /-ησε(ν)Λ 64, είσ^ j 2, έ-ησ’ 6; έ^-ησανΛ 4, προ^ j 1*; Konj. -ήσω 3', -ήσης 1', -ήση 6; -ησον 1*; ^ήσαιύ 14, προ^ 1°; -ήσας 13; Med. -ήσατο Γ Augm.losigk. im Akt. Simplex nur Lgesichertj nach όξύ (8‘, 1H) u. am SA, Augm. nach Elis, (dazu La Roche, HU 77ff.) metr. L u 0453, p576 (vgl. allg. «413, £189 sowie II Sp. 123,42ίΓ.)
Μ 1 zweis. [~-] -έων Op. 286 [νί] πάντα -ει καί £67; ταύτα -ει φρεσί 7600 2 dreis. 2 a [w^] ές δ’
έ-ησ’ Λ/335, Φ527 [---] έγώ -έω 7105; -έω καί £188; δ’ έ-ει h. Merc. 213; -έειν δέ h. Merc. 548; Έχτωρ δ’ ώς / τόν 5’ ώς ούν / ένθ’ αύτ’ άλλ’ έ-ησ’ /1284. 575, 5219 [««-] έγώ -έω 5148; -έω φρεσί JV235; -έω καί σ228 ™ υ309«; -έη Ορ. 296; έ-ησ’ h. Αρ. 391 1 ] έπεί -έω μ 367; -έω/εις
δέ καί αύτός 72560, φ257 2 b [J-l εί μή άρ’ /ξύ -ησεΛ
Γ374 - £312. 680, (991. 132 - Th. 838, Κ291, Έκτωρ δ’ l j (κατά στίχας, ώρτο δ* έπ’ αυτούς) Λ 343, 0649; οίδε -ήσαι Α 343 [Ju] -εσκε Hes.fr. 43a, 72; (...οιο) ^-ησε δέΛ δϊος (Όδυσσεύς) Ε669, 1223, π5. 164 / /162, L , £483, 5116 προ-ήσαι ε364 2c [«-χ] -εΰντες Ορ. 261;
άμείνονα τούδε-ήσαι/ει 77358 — Μ232 / 7104; ον δ’ αν/ δέ κ’ έγών άπάνευθε ν/θεών / μάχης έτέρωθι / έθέλω- μι/^οντα -ήσαιΛ/ω 0348 -= ΟΙΟ*” - A549mcd - B391in,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
L Λ/ας α58, Ζ470; έν όφθαλμοΐσι -ή/ησας 72294 = 312, h. Ven. 83 / 179; (δέ) φρεσί(ν) (σ)ήσι -ήσεις/ον/ας γ26 / Κ310 / h. Ven. 289, α 322; οίδε/α -ήσαι Κ247, h. Merc. 208; πάντα -ήσαι/ας/η σ230, Ορ. 267. 293; ήδέ -ήσω Ψ4\5, ίδέειν δύναμ’ ού^δέ -ήσαιΛ Ε4Ί5, L /ας Hes.fr. 324, h. 7,15; δύνατ’ άντίη ούτε -ήσαι τ478, τε -ήση Κ225, 0337; προ-ησαν Σ526; -ήση(ς) Α 543 / 522, 081, Φ563; -ήσαι Ορ. 484, h. Αρ. 402; -ήσας Ζ484, ο 170, π 283, ρ278, Ορ. 12 2d [~1-] -ήσαι £170 3 viers. 3 a [««2^] τώδ’ έ-ησα Ρ486; (χι)τών(’) έ-ησα μ 248, τ232; ώς έ-ησα υ204; είσε-ησα λ 601; (ένθ’ / ή δ’ αύτ’) άλλ’ έ-ησε *ΡΊ40 = 193 = /?382in = 393 = 5795 = £112 = σ187 = ^242 s 344 = π409'η; τόν / τήν / τούς δ’ ^ώς ούν έ-ησε’(ν) Γ2\. 30 = Λ 581, £95, Λ 248, Φ49, ο 59, ω232, h. Merc. 235 / Φ418 / F711, /717, L j Γ396; ([^Εχτωρ^] 5’ ώς έ-ησε(ν) 0422 = Κ419'η s Ύ136'η, Φ550, χ375, ρ301, Theb.fr. 3,1 ρ. 23 Dav., τούς δ’ L j /-ησε κατάΛ στίχας, ώρτο δ’ έπ’ αύτούς £590; νήπιος, ούδ’ L d φρένα Υ264, νηπίη, ^ούδ’ έ-ησε(ν) (μετά φρεσί/ Χ445, h. Ven. 223, L d Th. 488; ούκ έ-ησεν
/537; έπεί τ’ έ-ησεν Μ393; ίδών έ-ησε Λ 599; έ-ησε(ν) Ρ
116 = 682, 0271, ν270, h.Cer. 313, h. Merc. 87; είσε-ησεν h. Merc. 218 [wL] L-£ovnj καί αύτφ *Ρ3Ο5, L u π 136 =
ρ 193 = 281; έ-ησα ^290; ίδών έ-ησε h. Merc. 403, τούτ’
έ-ησεν ρ576, δ’ έ-ησε 0453 -εούση Α5ΊΊ; ΐδον
(κούρη Διός) ούδ’ έ-ησα Κ55Q, ν318; ούκ έ-ησα λ 62; (Ptz.1) έ-ησα α25Ί, 5653, £163, τ552; είσε-ησα λ5Ί2; έ-ησας ω61; έπεφράσατ’ ήδ’/,ούδ’ έ-ησε(ν)Λ Θ94 — 533 / £665, ϊδεν άντίον L j π 160; τό δέ νήπιος* ούκ /-ησεν/ανΛ «442 χ 32, ούκ L j 77789, β\22 s η299/39; (έπεσσυ)μένους L u Λ 521, 0395 / Μ143; (κούρη Διός) άλλ’ έ-ησεν £382, ζ 251; τού έ-ησεν Κ224; τόν δ’ /-ησεν (' έσταοτ’/ Α200, Ύ463, £«aL j 0700; έ-ησε(ν) Τ112, Ορ. 89; έ-ησαν Sc. 410 3b [wlv/w] ...οιο -ήσατο Κ501
Σχ sch. min. P.Berlin inv. 10577 zu A343: έπινοήσαι (ebs. sch. D 7537, X224), sch. D Σ526: προεσκόπησαν, Ä 343: προλογίσασθαι, ένθυμηθήναι (letzteres auch Λ 543. 549), Α57Ί: έπισταμένη. φρονούση, £391: θεάσομαι (so sonst reg.), ϊδω (s.a. /5 200 u. sch. min. POxy. 3238 zu A522)
L Μ. Hoch, Progr. Gymn. Münstereifel, Bonn 1874, 20ff.; Böhme, Seele u. Ich 24—7. 61—3; A. Μ. Frenkian, Le monde hom., Paris 1934, 92f.; von Fritz, CPh 38, 1943, 84f. 87-90; 40, 1945, 223-26 (dt. WdF 9, 1968, 256-60. 263-69. 277—83); Plamböck, Erfassen 11-53; Harrison, Phoenix 14, 1960, 72f.; Luther, ABG 10, 1966, 14-19. 26ff.; Ruijgh, Etudes 371; J. Blusch, Formen u. Inhalt von Hes.s indiv. Denken, Bonn 1970, 158f.; Lesher, Phronesis 26, 1981, 8fT; A. Schmitt, AAWM 1990 Nr. 5, 130-42. 158-61. 167-9. 197. 207. 225
B (subj.) im Auge haben (nur in 11; Präs., Fut. u. Aor.), (obj.) Sit. erfassen (sonst; bis auf -έω 5148, u367 u. Impf. £67, h. Merc. 213 nur Aor., überw. ingr., daher Lim Ggs. zu eff.j όφρα ϊδωμαι/ηαι/ηται/ωμεν ' Ζ365, Θ376, ψ83 / Ε 221, Θ105 / £237 / Κ97, ^>112. 336 nie in affirm. Fin.satz, L j γνώναι Β 13 b ß nie Inh. einer Drohg., höchstens deren Voraussetzg. 3* in 13 a am Anf.), Übergang verbum cogitandi (vgl. Abi.) > sentiendi (in I2c von ίδεϊν verseh., in 13 synon.); Subj. nur ρ301, Sc. 410 tier., häufiger göttl. (14', 12°, 4H, 7h, s.u. jew. Vorbem.), meist menschl. (Ach. 7600, Λ 599, Φ49. 563, X136, 9Ί40 = 193, 72560, Hektor £590. 680, Z484, Λ 284 = O422in = Γ419ίιν - Φ550,Γν, Λ 343 - Ο649'η. 348, £483/6, X235, Men. Γ21, P682, 5116. 148, o 170, Od. £669 - 7223« - π5β1 - 164«, K247. 501, a 58, £364, £163, r/290, λ572. 601, μ248, v318, ρ193 - 281, ω232, Pen. 0122, π409, r478. 552, Tel. α322, y26, o59, π 160. 283, υ3Ο9 - σ228«. 230; ού/μή τις Ε665, /104, Ω 337, ν270, ρ 278); Obj. in II1 , I 2c-3 überw. belebt (pflanzl. £163, tier. ÄT55O, £486, 72294*, π5, r552, h. Merc. 213, Körperteile Γ396, //248, le), in II2, II /2a ausschl. / überw. sachl. (Abstr. außer subst. Adj. υ 367 u. in I 1 a nur Σ526, Γ112 u. inn. Akk. in 11 c, Konkr. nur Z470, a58, h. Ap. 391, h. Merc. 218. 403 in I2c-3). Mit abh. NS in 11 a b. 2 a, Inf. in 11 b c, präd. Adj. in 13 b c, Ptz. in 12 c. 3 a b u. III (bes. \κ]ίόντα Λ284, M335L, 77789, [άν]έρχόμενον 409
410


νοέω
T21f., ζΊ63, T?39f., υ367ί, έσταότα[ς] A2OOf., Λ/335ί, Ω 700f., [προ]φανέντα/ ε /30 f., P486f.) bzw. gleichbed. (vgl. O9f. nach ίδε) Parataxe Φ49ί. 527f. (~ Ε95f.), h.Ap. 391 f.; ais verb. fin. im NS außer 11 b (εί μή), I 3 b (ώς bzw. M393 έπεί τ’) nur A? 247. 501, Μ143 = 0395, £364, υ367 (έπεί), Α522, Φ563, 0337 (neg. Fin.satz), A? 225 (εί), Α 543/9, Β391 s Θ10 = O348in. 81, «257, £170, Ορ. 261. 293/6, h.Merc. 548, h. Ven. 179 (Rel.satz); als Inf. abh. von Adj. ε 170, Hes. Op. 484, fr. 324, von έδοξα h. Merc. 208, δύναμ(αι)/τ' £475, σ230 / τ478, έδέλωμι/ησι Α 549, h. Merc. 548, ίέμενος «58, οίδε* Α343, 7/358 = Μ232, Κ 247, πάρα £364, έπιφράσσαιτο h.Ap. 402. — Gekoppelt m. άδρήσαι τ478, ίδεΐν 8x in 12 c, οίδα σ228 = υ309«, τεχνάομαι *Ρ415, (έπι)φράζομαι Ε665, £188, 694\ Ορ. 293 f., h. Cer. 313, parallel zu göttl. Eingebg. / Beeinflussg. (~ Kaus.) y26, 7600, komplementär zu κρήναι £170, antith. zu άάσατσ* 1537, TI 12, λ 62, άκούων Op. 296, είπεϊν Α 543, έλάνδανε* Ψ4\5, 693*, ν270, Ορ. 267, νήπιοζ* Υ264, Ύ445, ζ442 s /32«, σ228 = υ309«, Ορ. 286, h. Ven. 223, φάτο* + Inf. Γ264, /32; in Zsh. m. άμεινον* 7/358*, I 104, £364, Ορ. 293, έγώ(ν) Α549, Β391, Ε475, Θ10, /105, 0348, «F415, «257, <5148. 653, σ228, Ορ. 286, δάμβησεν Γ 396, «322, μερμήριξε Ε669, 6116, ο 170, νεύσε* 1223 = π 164«. 283, νοστήσαιμεν* Κ247, Χ445, οιωνόν* Ω294*, h. Merc. 213. 548, παπταίνων* Α200, Λ/335, Ρ116*, Χ463, τ 552, σόοι (vgl. νόος Ε) Α343, (έ)με ... ύπνος άνήκε(ν) η 290, τ552. — In /«p-Sätzen nur Α343, /104, υ309, Hes.fr. 43a,72 (kontrast. νόος), in Gl. nur 081, Sc. 410, häufig (s.a.
I 	Vorbem. am Ende) in dir. R. (RAnf. K310, 0560, /26, δ 148, π 136*, ρ576, <p257; 2. V. 7/358, 0348, P486, σ228; vorletzter V. A 343. 549, ¥"415, 0312. 337, p278, h. Ven. 289; REnde A 543, K247, £170. 364, h.Ven. 179), in REinl. O 81, ¥305, gefolgt von (♦ = αίψα / αύτίκα ΒII1 b ι / είδαρ / τάχα +) REinl. (mit überraschendem Subj.wechsel ol70f. [ύποφδαμένη], h.Merc. 87ff. [πρότερος]) Γ396, Δ 200, E711*, Z484, /223, Λ 521, 0395. 422, P116* = 682*. 483*, Γ291* Φ49. 418*. 550, ¥340, 0700, ζ67, 694* = 533*, «375, π 5*, /162* h.Merc. 218. 403*, h. 7, 15*, le bzw. von verbum dicendi A 599*, ¥393, nach RAbschl. T 112, «322, ol70. — Mit unmittelbar benachbarter -^Assonanz (4x in I2b) Z484, ¥"415, «322f., 77290, Op. 12, h. 7,15; gehäuft A 543/9, E665/9, /104/5, A324/5, P483/6, π 160/4, σ228/30, Op. 286/93/96, h.Merc. 208/13/18. - Wortf.: βουλεύω, γιγνώσκω, (προ)δαήναι, ίδεΐν, λεύσσω, ού λήδω τινά, μήδομαι, οίδα, όίομαι, φράζομαι, φρονέω. — Abl.: άνόητος, νόημα, Ν/νοήμων I Simplex: denken (\), bemerken (2), sehen (3), mit (· = quasi präd. auf Obj. bzg.) Adv. αίψ' 7316*, *έκτοσδε ρ278, έπειτα v318, π 283, 'ετερωδι 0348, ήδη μ248, υ309, νύν /105, Ύ235, δ 148, όξύ Λ 343* u. 7χ in 1 b, όπίσσω Α343, ότραλέως Sc. 410, ούτω 6148, πάλαι /105, πρόσσω Α343, τά/ό πρώτ'/ον α 257, h. Ven. 179, τάχιστα 0453; in Vbd. m. (έν) όφ- δαλμοΐσι(ν) 0422 / 0294 - 312 - h. Ven. 83« 2 179« in 3 b/c, (ένί/μετά) φρεσί(ν) (σήσι / ήσι / πευκαλίμησι) I 600, 081, V310, Ύ235, «322,‘y26, Th. 488, h. Ven. 223. 289, κατά φρένα (< E406?) καί κατά δυμόν nur Κ264, δυμω nur σ228; nur als formelh. Wendg. (s. 1 b, 2 a [jew. 7x Augm.losigk. ], 2 b, 3 b) reg. in Erz., sonst überw. (3 a: gleich oft) in dir. R. (s.u. jew. Vorbem.) 11 (subj.) mit dem geistigen Auge sehen (Synon. bei Tarrant, CQ 54 - n.s.
10, 1960, 181) i.S.v. (dran) denken, draufkommen, Ideen haben, (er)sinnen, vorhaben (vgl. νόος Bla), nom. Obj. (außer prol. PN· vor NS K310f.) nur Neutr. bzw. (in 1 c) inn. Akk. la (klug / vernünftig) ausdenken, planen, im Sinn haben, überblicken, (zu/ein)sehen, entspr. νόος'* im V. danach / davor K225f. / O3QL, Op. 260f., h.Merc. 547f.; Präs.st. (Ptz. nur hier), Fut. (/26) u. (Ind. nur K224 im gnom.) Aor. (K310 Imp., je 3x Konj./Inf); mit dir. R. (081 f.), fut./konj. NS (όππως A 343f., AS224L, [prol. PN· +] ή T310f.) od. subst. Ntr. (PL außer lh) als Akk.-Obj. bzw. abs.; Subj. A 577, Y 310, £170 göttl.; 7x (am Ende) in Vbd. m. (καί) αύτός* (s.a. ¥"415, 0560 in 1 c, and. 0294* in 3 c); in dir. R. außer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νοέω
081 (Gl.), ¥305 (REinl.) u. 5H 081 ώς 6’ ότ' αν άίξη νόος άνέρος, ός τ' έπί πολλήν γαίαν έληλουδώς φρεσί πευκαλίμησι -ήση· 1 ένδ' είην, ή ένδα, μενοινήησί τε πολλά (sich aus)denkt Κ 224. 225 σύν τε δύ' έρχομένω καί τε προ ό τού έ-ησεν ' όππως κέρδος έη· μοΰνος δ' εί πέρ τε -ήση, ' άλλά τέ οί βράσσων τε νόος, λεπτή δέ τε μήτις selbst wenn er einen Riecher hat 247 (τούτου γ' έσπομένοιο καί έκ πυρός) νοστήσαιμεν, έπεί περί^οιδε -ήσαιά in rettenden Einfällen unübertroffen ist, vgl. /?88 (metr. gleichw.), 7V728, v 332 A343 όλοιήσι φρεσί δύει (Ag.) 1 ούδέ τι L d άμα πρόσσω καί όπίσσω, 1 όππως οί (σόοι μαχέονται Gr.) umsichtig zu planen, vgl. F109f., /423f., yl28f. £170 (αϊ κε δεοί γ' έδέλωσι) οί μευ φέρτεροί είσι -ήσαί τε κρήναί τε mich an Weitblick und Durchsetzungsmacht übertreffen, vgl. V. 137f., Theogn. 142 Hes.fr. 43a,72 ]εουσα, -εσκε γάρ ίσα δεηισι war so (sc. prakt., s. 71) klug wie, vgl. ß 121 f., t>70ff., Σ419Γ, kontrast. E440f. h. Merc. 548 ός δέ κε μαψιλόγοισι πιδήσας οίωνοΐσι 1 μαντείην έδέλησι παρέκ νόον έξερεεί- νειν 1 ήμετέρην, -έειν δέ δέων πλέον es besser wissen will Op. 261 όφρ' άποτείση 1 δήμος άτασδαλίας βασιλέων οϊ λυγρά -εύντες ' άλλη παρκλίνωσι δίκας Übles ausheckend 286 σοί δ' έγώ έσδλά -έων έρέω, μέγα νήπιε Πέρση im Aug habend, was richtig ist υ309 μή τίς μοι άεικείας ένί οΐκω 1 φαινέτω' ήδη γάρ ν-έω καί οίδα έκαστα, 1 έσδλά τε καί τά χέρεια- πάρος δ' έτι νήπιος ήαΛ seh und weiß, was jew. recht u. unrecht ist, vgl. rl60f., ß3\3ff. σ228. 230 ού σε νεμεσ- σώμαι κεχολώσδαν (s. 215—25) 1 αύτάρ έγώ δυμω (vgl. ρ 489, τ210) L j. 1 άλλά τοι ού δύναμαι πεπνυμενα γιάντα -ήσΛαυ 1 έκ γάρ με πλήσσουσι alles vernünftig angehn Ορ. 293. 296 ούτος μέν πανάριστος, ός αύτός L Λη 1 φρασσόμενος τά κ' έπειτα καί ές τέλος ήσιν άμείνω' ' έσδλός δ' αύ κάκεϊνος, ός εύ είπόντι πίδηταν ' ός δέ κε μήτ' ^αύτός^ -έη μήτ' άλλου άκούων ’ έν δυμω βάλληται, ό δ' αύτ' άχρήιος άνήρ (alles) selbst überblickt Κ310 L u σύ μετά ^φρεσί σήσι -ησ^ον ' Αινείαν, ή κέν μιν έρύσσεαι sieh zu, ob γ26 (wie soll ich mich an Nestor wenden? Antw.:) άλλα μέν αύτός ένί L Λεις, ' άλλα δέ καί δαίμων ύποδήσεται z.T. wirst du selbst draufkommen φ257 (ού δυνάμεσδα τανύσσαι τόξον, Antw.:) ούχ ούτως έσται’ -έεις δέ ^καί αύτΛός (wir probieren’s morgen) das ist dir doch auch klar, vgl. P623 A 577 μητρί δ' έγώ (Heph.) παράφημι, L Λή περ -εούση (έπί ήρα φέρειν Διί), S. zu Μ.; vgl. ^λ361 (’Dekl.’ zur folg. St.) ¥305 (οί) μυδεϊτ' εις άγαδά φρονέων (Nestor) -έοντι L Λφ (Antil.), V. zu S.; vgl. Op. 202 π 136 (μή τις πευδέσδω, Antw.:) γινώσκω, φρονέω’ τά γε δή -έοντι κελεύεις = ρ 193 = 281 1 b (spontan / reaktionsschnell)
draufkommen’, (έ)-ησ(ε) in reg. Vbd. m. (Obj.) άλλ' (+ fin. NS/Inf. fll2f. / π409ί) bzw. (Adv.) όξύ außer lh als formelh. (I Sp. 551,58f.) Gliederungsbaustein der ep. Erz.; Subj. meist göttl., nur 7x von 21 menschl. ¥340 ένδ' αύτ' ^άλλ' έ-ησεΛ (Ach.) = 193 = 6219in (Hel.) = 0382in (Ath.) = 393 = 6795 = £112 = σ187 s ^344 = π409ίη (Pen.) + £382 (Ath.) ζ25\ (Naus.) machte sich an etwas andres, vgl. E. Kammer, D. Einh. d. Od., Leipzig 1873, 155-8; Mug- ler, REG 82, 1969, 4—7 ^242 καί νύ κ'... ' εί μή άρ'ί j (Ath.) h. Cer. 313 (^καί νύ κεΛ ...) εί μή Ζεύς έ-ησεν έώ τ' έφράσσατο δυμω vorgesorgt und überlegt hätte Γ374 L Λν ... ’ εί μή άρ' όξύ -ησε (Aphr.) « Ε312 « O132in (Zeus) - Th. 838 - K291in (Pos.) - E6%(fn (Hektor) - O91,n (Diom.) scharf aufgepaßt <u. einfallsreich reagiert> hätte’, zu „unreal conditions“ allg. s. Lang, GRBS 30, 1989, 5 ff., Louden, ClAnt 12, 1993, 181 ff. u. vgl. H.-G. Nesselrath, Ungeschehenes Geschehen, Stuttgart 1992, 5 ff. 1 c volitiv: vorhaben, (nicht) drandenken, /104. 600 u. 7x am Ende neg.; Präs.-St. (4x -έω, /600 Imp.), Fut. (/104, ¥^415) u. Aor. (Ind. außer 4x am Anf.); m. Akk.-Obj. έπος, μύδον, νόον bzw. Dem.-Pr. (τό / ταύτα 3\ τά / τούτο 4°) u./o. abh. Inf. (E665L, K501, Ύ235, ¥^415f., O560f., Ä62f., h.Ven. 223f.; s.a. ;r409f. in 1 b u. vgl. La Roche HU II 34) bis auf /537 (eil.); Subj. A 543/9, £188, h.Ven. 223 göttl.; in dir. R. außer 2’ am Ende A543 (αίεί τοι φίλον) κρυπτάδια φρονέοντα δικαζέμεν’ ούδέ τί πω μοι (Hera) ' πρόφρων
411
412


τέτληκας είπεϊν έπος όττι -ήσης (Zeus) vorhast 549 (μή πάντας έμούς έπιέλπεο μύθους είδήσειν άλλ' όν μέν κ' έπιεικές άκουέμεν, ού τις πρότερος τόν είσεται) όν δέ κ' έγών άπάνευθε θεών έθέλωμι -ήσαι, ' μή (διείρεο), für Scha- dewaldt, Iliasstudien 144 A.l „unurspr.“ ggüber £391, Θ10 in 3 a 7/358 ούκέτ' έμοί φίλα ταύτ' άγορεύεις’ 1 οίσθα καί άλλον μύθον βμείνονα τούδε -ήσ3αι = Μ232 ersinnen > vorschlagen /104. 105 έρέω ώς μοι δοκεΐ είναι άριστα. 1 ού γάρ τις νόον άλλος L ύει, ' οιον έγώ (Nestor) -έω ήμέν πάλαι ήδ' έτι καί νύν 1 έξ έτι τού ότε (Bris. wegnahmst) ε 188 (ich schwöre μή τί σοι πήμα βουλευσέμεν) άλλά τά μέν -έω καί φράσσομαι, άσσ' άν έμοί περ 1 αυτή μηδοίμην das hab ich im Aug JV235 (μοι πάρος φίλτατος ήσθα) νύν δ' έτι καί μάλλον -έω φρεσί τιμήσασθαι, ' ός έτλης έμεύ είνεκ' (έξελθεΐν) gedenk ich, kontrast. /608 'ich denke* /2560 (μή μ' έρέθιζε) -έω δέ καί αύτός ' Έκτορά τοι λύσαι hab vor *7415 (σπεύδετον) ^ταύταΛ δ' έγών αύτός τεχνήσομαι ήδέ -ήσω, 1 στεινωπώ έν όδώ παραδύμεναι, ούδέ με λήσει werd ein Aug drauf haben (hyst. prot.), vgl. formal £126 /600 (ούκέτι δώρ' έτέλεσσαν) κακόν δ' ήμυνε καί αύτως. 1 άλλά σύ μή μοι L u -ει φρεσί, μηδέ σε δαίμων 1 ένταύθα τρέψειε laß dich nicht darauf ein ρ576 ού σύ γ' άγεις, Εύμαιε; τί τούτ' έ-ησεν άλήτης; was fällt dem Landstreicher ein?, vgl. ß 363 f. /7122 τάων ού τις όμοια νοήματα Πηνελοπείη ' ήδη' άτάρ μέν τούτο γ' έναίσιμον ^ούκ έ-ησΛε (κτήματ' έδον- ται) = η299 (Naus.) /537 (Oineus opferte der Art nicht) ή λάθετ' ή L Δεν άάσατο δέ μέγα θυμώ vergessen (sc. trotz Vorsatz) od. (sc. überh.) nicht drangedacht λ62 (άσέ με οίνος) καταλέγμενος L sa 1 άψορρον καταβήναι ιών ές κλίμακα (άλλά καταντικρύ τέγεος πέσον), vgl κ557f. h.Ven. 223 (Eos erbat Unsterblichk. f. Tithonos) νηπίη, ούδ' έ-ησε μετά φρεσί (ήβην αίτήσαι) übersah K5Q\ (έξήλαυνεν τόξω έπιπλήσσων, έπεί ού μάστιγα) έκ δίφροιο -ήσατο ... έλέσθαι, Med. (nur hier) metr. bedingt, vgl. Hoekstra, Epic Verse 66ff. (adde Hes.fr. 43a,71) £665 (PNa) έξέφερον πολέμοιο'
βάρυνε δέ μιν δόρυ ' έλκόμενον' τό μέν ού τις έπεφ- ράσατ' ούδ' έ-ησε, ' μηρού έξερύσαι δόρυ niemand war drauf- gekommen (Forts, in 2a) 12 (obj.) Sil. (geistig) erfas¬
sen, (be)merken, gewahr(werd)en, (bewußt) wahmehmen, (vor- aus)sehen, nur Aor. bis auf 5148, £67; nom. Obj. pers. 2‘, 5° (nur Pron.) außer πάντα £67, Op. 267 u. Appell. X550 (belebt), 7112, h. Merc. 403 2 a Sit. erfassen, (nicht) merken',
Aor. (2H am Ende Inf., sonst 3. P. [Sg. außer /32] Ind.) außer ζ6Ί (Impf. f. psychol. Hintergrundsschilderg.), neg. mit Augm., pos. ohne außer $94+, 1H; abs. (5x am Anf. u. 1H), mit pers. (μιν 5116, $94+) od. sachl. (7112, ζ6Ί) Akk.-Obj. bzw. abh. NS (4x ώς, Λ445 o) ; Subj. 7112, Th. 488, Op. 89 göttl.; nur 7112, £442 in dir. R. £669 (gr. PNa) έξέφερον πολέμοιο' -ησε δέ (Od.) ... ’ τλήμονα θυμόν έχων, μαίμησε δέ οί ήτορ’ 1 ^μερμήριξε 5\ (ή den Sarp, διώκοι η) « /223« = π 164« s /162« + 7483 (s.a. V.486 in 3a) erfaßte die Sit. (2x nach νεύσε) 5116 (Tel. weinte heiml.) -ησε δέ (Men.) μιν (u u) bemerkte $94 (Od. weinte heiml., Alkin.) μιν οίος έπεφράσατ' ήδ' έ-ησεν — 533, Etymologi- sierg. des PN für Nagy, Arethusa 16, 1983, 37 ζ6Ί (Naus. αϊδετο γάμον έξονομήναι πατρί) ό δέ πάντα -ει και άμείβετο μύθφ hatte alles mitbekommen, vgl. Α 333 7112 ώς έφατο (Hera)· Ζεύς δ' ού τι δολοφροσύνην έ-ησεν, ' άλλ' όμοσεν merkte nicht, vgl. Σ526 in II2, Ggs. Th. 551 ι442 (όϊων έπεμαίετο νώτα) ντό δέ νήπιο£ ούκ έ-ησεν, 1 ώς οί ύπ' όίων στέρνοισι δέδεντο χ 32 (φάσαν ούκ έθέλοντα) κατακτ- είναι' L j£ ούκ έ-ησαν, 1 ώς δή σφιν ... ολέθρου πείρατ' έφήπτο begriffen nicht Κ264 (Ach. σάκος άπό έο έσχετο' φάτο γάρ έγχος ρέα διελεύσεσθαι) νήπιος, Lou5* έ-ησεΛ κατά φρένα καί κατά θυμόν ' ώς ού ρηίδι' έστί θεών (δώρα θνητοΐσι δαμήμεναι) realisierte nicht Ύ445 (Androm. bereitete Hektors Bad vor) νηπίη, u jV ö μιν μάλα τήλε λοετρών (δάμασε Ath.) war sich nicht bewußt Hes. Th. 488 (τόν) έσκάτθετο νηδύν, ' σχέτλιος, L u μετά φρεσίν ώς οί όπίσσω 1 άντί λίθου έος υιός (λείπετο) ahnte nicht Ορ. 89 (οί έειπε Prom. μή ποτέ δώρον δέξασθαι πάρ ^ΖηνόςΛ) αύτάρ ό δεξάμενος, ότε δή κακόν είχ', έ-ησε merkte es, vgl.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
V. 218 484 (άλλοτε άλλοΐος L νόος) άργαλέος δ'
άνδρεσσι καταθνητοΐσι -ήσαι vorherzusehen, vgl. ν312 fr. 324 χαλεπόν δέ -ήσαι, vgl. //424, Ορ. 369 2 b (außer 1Η
wahmehmen u.) begreifen (a 322, lh Aha-Effekt nach Wunder) ; formelhaftes, im Untersch. zu temp. NS in 3 b (vgl. Mugler, H. 78, 1943, 30f.) z.T. pleon. Ptz. -ήσας (*Dekl.* zu ίδούσαΤ), abs., Subj. menschl.; nur π 283, h.Ven. 289 in dir. R. π283 (νεύσω) κεφαλή, σύ δ’ έπειτα -ήσας (τεύχεα καταθεΐναι) dann mußt du schnell 'schalten' u. h.Ven. 289 είρηταί τοι πάντα’ σύ βέ φρεσίΑ σήσι -ήσας ίσχεο μηδ' όνόμαινε, θεών δ' έποπίζεο μήνιν beherzig es α322 (Ath. άπέβη όρνις ώς) ό L dv ησι -ήσας ' θάμβησεν κατά θυμόν όϊσατο γάρ θεόν είναι h. 7,15 (τόν 5* ούκ ίσχανε δεσμά) κυβερνήτης δέ -ήσας (L+ REinl.J, s. V. 17 Ζ484 (μιν) δέξατο κόλπω 1 δακρυόεν γελάσασα (Androm.)· πόσις δ' έλέησε -ήσας (L d), entspr. ίδών, vgl. II Sp. 525,16, bes. Ω 332 o 170 („wem gilt Vogelzeichen?“ Men. μερμήριξε) όππως οί κατά μοίραν ύποκρίναιτο -ήσας (L d Hel.s) angemessen u. wohlüberlegt Op. 12 (2 Endes) τήν μέν κεν έπαινήσειε -ήσας, 1 ή 5’ έπιμωμητή wer durchblickt 2 c (nicht) bemerken, außer 1', 3° (am Anf. u. Ende) gekoppelt mit άθρή- σαι / ίδέειν* (LA 599, h. Merc. 403, Op. 267u ίδών) von Apperzeption nb. Perzeption (> Angleichg. in 13, s.a. Subj. Διός οφθαλμός 1H); Aor. außer 5148, neg. außer L Jt 5148 (am Anf.), mit (2', 3° Pron., 1H πάντα, nur X550, lh Appell, als bis auf 1H, lh belebtem) Akk.-Obj. (+ präd. Ptz. v318) bzw. abs. (+ Adv. 5148), Subj. A 522, 1H, lh göttl.; in dir. R. außer L d, π 160, τ478 5 1 48 ούτω νύν καί έγώ (Men.) -έω, γύναι, ώς σύ έίσκεις (sc. es ist Tel.) diesen Eindruck hab ich auch Λ 599 τόν δέ (Mach.) j-δών έ-ησεΛ (Ach.) sah u. erriet, s. V. 613 f. 651, vgl. Ψ469Ϊ. h. Merc. 403 άπάτερθεν L j βοείας 1 πέτρη έπ' sah u. identifizierte, vgl. o532 Op. 267 πάντα ίδών Διός οφθαλμός καί πάντα -ήσας ' καί νυ τάδ', αί κ' έθέλησ', έπιδέρκεται, ούδέ έ λήθει ' οϊην δή καί τήνδε δίκην πόλις έντός έέργει das alles sieht u. bemerkt E 475 (φής πόλιν έξέμεν σύν γαμβροϊσι κασιγνήτοισί τε) τών νύν ού π ν’ έγώ (Sarp.) ίδέειν δύναμ' ούδέ -ήσαι, ' άλλά καταπτώσσουσι τ478 ούτ' άθρήσαι δύνατ' άντίη οΰτε -ήσαι- ' τη γάρ (Ath. νόον έτραπεν) π 160 (Ath.) Όδυσηϊ φανεϊσα’ 1 ούδ' άρα Τηλέμαχος ΐδεν άντίον ^ούδ' έ-ησΛεν Κ550 ού πω τοίους ίππους ϊδον L Λα, s. V. 436, vgl. Ä262 u. (metr. gleichw.) 7169 v318 (nach II. Pers.) ού σ' (Ath.) έτ' έπειτα ϊδον t Δα 1 νηός έμής έπιβάσαν, όπως τί μοι άλγος άλάλκοις Ω337 (Πρίαμον έπί νήας) ώς άγαγ', ώς μήτ' άρ τις ίδη μήτ' άρ τε -ήση (VN»), vgl. V. 688. 691 Α 522 άπόστιχε (Thetis), μή σε -ήση ' Ήρη bemerkt, s. V. 536f., vgl. A/39OC, p228 ρ278 μηδέ σύ δηθύνειν, μή τίς σ' έκτοσθε -ήσας 1 ή βάλη ή έλάση ν270 (nächtl. Hinterhalt) ούδέ τις ήμέας ' άνθρώπων έ-ησε, λάθον δέ έ θυμόν άπούρας 13 (sinnl.) wahrnehmen, (außer 0395, π5 opt.) bemerken (£391 a Θ 10, h. Merc. 235 [vgl. 21357] / u367 mit psychol./prophet. Kompon.), sehen (a ίδείν, kontrast. 2c), nur Aor. bis auf u367, h. Merc. 213; Obj. pers. (Pron. außer PN A 284, Γ419, Φ55Ο, 5653, ρ301, VN A 521, Λ/143 a 0395, Appell. 0422, K419, 7/290, h. Merc. 208), zumindest belebt (Pron. O294+, Appell. P486, ζΊ63, π5, τ552, h. Merc. 213) bzw. Körperteile (7396, μ248, le) außer (Appell.) Z470, a 58 Gew. quasi-belebt?), τ232, υ367, h. Αρ. 391 3 a be¬
merken, (5x am Ende) mit Emotion (vgl. δέρκομαι BI 3) bzw. (5653, £163, u367) numinosem Schauer sehen, Aor. außer u367; mit außer Z470, α58, u367 belebtem (£163 pflanzl., 7486, π5, τ552 tier., 6>10, /7789 u. tw. 5653 göttl., sonst menschl.) Akk.-Obj. + präd. Ptz. bis auf 0348 (nur lok. Best., s.a. 3c); Subj. göttl. OlO, $271; in ($271 indir. >) dir. R. (5\ 7°) außer Z470 (Ptz.) u. 3. P. Ind. (8\ 2°, lh) 0348 uov 5* άν έγών άπάνευθεΛ νεών έτέρωθι -ήσω (Hektor), ' αύτοΰ οί θάνατον μητίσομαι bemerke, nicht *ΐδωμ(α)ι wegen t/ι? OlO L , θεών ^έθέλοντα -ήσωΛ (Zeus) (VNd άρηγέμεν) £391 όνδέκ' έγών (Α%.) άπάνευθε μάχης L Λ ' μιμνάζειν παρά νηυσί (wird sterben), vgl. metr. gleichw. N 229 7116 (^παπταίνων ΡΝ\) τόν δέ μάλ' αίψ' έ-ησε μάχης έπ' άριστερά πάσης ' θαρσύνονθ' έτάρους — 682 machte
413
414


νοέω
νόημα
aus /sichtete, vgl. V. 84 Δ 200 (L j) Lröv δ1 έ-ησενΛ έσταότ9, vgl. Λ/335 in II1 Χ463 (Andrem.) έστη παπτή- νασ9 έπι τείχε'ΐ, L j 1 έλκόμενον πρόσδεν πόλιος τ552 (wachte auf) παπτήνασα δέ χήνας ^ένί μεγάροιςΛ έ-ησα πυρόν έρεπτομένους, das überl. Augm. trotz La Roche, HU 76 berechtigt wegen dir. R. (vgl. Chantraine, Gr. Hom. I 484), s.a. L j an ders. Vst. je 4° vor Vokal / Kons, η 290 (wachte auf) άμφιπόλους δ9 έπι δινί τεής έ-ησα δυγατρός 1 παιζού- σας, vgl. 04/6 π5 -ησε δέ (Od.) ... ' σαίνοντάς τε κύνας, περί τε κτύπος ήλδε ποδοΐΐν merkte (sc. drinnen, was draußen für ihn unsichtbar geschah), vgl. Ξ1 0395 (έπεί) τείχος έπεσσυ^μένους έ-ησεΔ (Patr. im Zelt) 1 Τρώας, άτάρ Δαναών γένετο ιαχή a Μ143 (PL, dies. Forts.) Λ 521 Τρώας όρινο^ jV (Kebr.), vgl. 06f. P486 ίππω τώδ9 έ-ησα
(Ach.s) 1 ές πόλεμον προφανέντε σύν ήνιόχοισι κακοΐστ τώ κεν έελποίμην αίρησέμεν Φ563 μή μ9 (Hektor) άπαειρόμενον πόλιος ^πεδίονδε^ -ήση (Ach.) ' καί με μεταίξας μάρψη bemerkt h.Merc. 87 τόν δέ γέρων έ-ησε ... ' ίέμενον L u i?271 οί άγγελος ήλδεν ' Ήλιος, ό σφ9 έ-ησε μιγαζομένους /7789 τόν (Αρ.) ιόντα κατά κλόνον ίούκ έ-ησΛεν (Patr.)· ' ήέρι γάρ (κεκαλυμμένος άντεβόλησε) bemerkte nicht η 39 (τόν) L 1 ^έρχόμενον^ κατά άστυ διά σφέας (denn Ath. οί άχλύν κατέχευε) υ36Ί έξειμι δύ- ραζε, έπεί -έω (Theokl.) κακόν ύμμιν ' L Λ, τό κεν ού τις ύπεκφύγοι (voraus)seh, vgl. h.Cer. 257 ζ163 (0Nd ποτέ τοϊον) φοίνικος νέον έρνος dvL d έ-ησα hab ich gesehn, vgl. V. 160/1/6 Z470 (άψ) έκλίνδη ίάχων (Säugling), πατρός ... όψιν άτυχδείς, ' ταρβήσας ... λόφον ... ' δεινόν άπ9 ... κόρυδος νεύ^οντα -ήσΛας, *Dekl.’ zu 6526 α58 (Od.)
ίέμενος καί καπνόν άποδρφσκ^ Ααι 1 ής γαίης, δανέειν ίμεί- ρεται (vgl. κ99), stärker als metr. gleichw. ίδέσδαι ($209. 408, ι28, η 224) 6653 έν δ9 άρχόν έγώ βαίνοντ* έ-ησα ' Μέντορα ήέ δεόν 3 b ansichtig werden, (Γ396, Κ419, X 136, υ204 betroffen) gewahren, formelh. (nur £-τ/σ[£(ν)] bzw. υ204 έ-ησα) in temp. NS(cü£ [συν 14x von 23, vgl. Rey- nen, Gl. 37, 1958, 70 u. I. de Jong, Narrators and Focalizers, Amsterdam 1987, 266 A.12] bzw. Λ/393 έπεί τ9) mit (außer Körperteilen Γ396, le pers.) Akk.-Obj. (+ präd. Adj./Ptz. Φ 49 / Γ21. 30, E95. 711, /717, Λ 284. 575, 0422, K419, κ 375, ρ301, ω232, lh, le) bzw. Λ/393, X136, u204 abs.; Subj. göttl. E711, /717, Φ418, «375, h.Merc. 235, tier. p301; in dir. R. nur κ375, υ204 Γ21 τόν δ9 ^ώς ούν έ-ησεΛν (Men.) ... ' έρχόμενον προπάροιδεν ομίλου (vgl. V. 28) = 30ιη (Alex.) - Λ581 (+ αύτίκα) - E95*n (Pand., 4- αίψ9) — Λ 248,Λ (Koon) — 575“1· (Euryp.) = Φ49'η (Ach.) = o59in (Tel.) — 0)232*"· (Od.) — h.Merc. 235*n (Hermes) a Φ418'Π (Hera) a E711 (+ αύτίκ9) » /717*” (Ath.) Γ396 καί ρ9 L j (Hel.) δεάς περικαλλέα δειρήν gewahrte (> Identif.), vgl. h. Ven. 181 0422 Έκτωρ δ9 ώς ^έ-ησενΔ άνεψιόν όφ- δαλμοΐσιν ' ... πεσόντα (vgl. V. 484, /7419) « Λ 284*π (vgl. £440) - Y4\9m a Ύ136ίη ~ Φ55Ο^ + «375, ρ301 (vgl. 291. 327), Theb.fr. 3,1 ρ. 23 Dav. a u204in (l.Sg.) Λ/393 Σαρπήδοντι δ9 άχος γένετο Γλαύκου άπιόντος 1 αύτίκ9 έπεί
ι j 3 c sonst abgeschw. (3χ Vogelzeichen, 3h Gotth.) erblicken, sehen (+ έν όφδαλμοΐσι 0294 = 312 = Lh. Ven. 83ex a 179”j, s.a. 0422 in 3b), Aor. bis auf h.Merc. 213 (Impf.); mit (3*, 2°, L , Pron. [4x μιν] als belebtem, erst 2°, 3h Appell, als bis auf h. Merc. 208. 213 unbelebtem) Akk.- Obj. (+ präd. Adj. α257, ω61, h.Ven. 179) bzw. LA343 = O649*n. 453, Sc. 410u, h. Ap. 402 abs. (4- Adv. u u); mit lok. Best, durch Präp. 4- Subst. (wie 5\ 2° in 3a am Anf.) E 590 = Λ 343”, α257, r232, h.Ap. 391 (s.a. Adv. ρ278, O 348 in 2c Ende /3a Anf.); Subj. 1H tier., Lh. Ap. 391, h. Merc. 213, göttl.; außer 1H (Gl.) u. E590, /1343+, L , in dir. R. bzw. h.Ap. 402, h.Ven. 83 innerl. abh. E590 τούς δ9 (Men. u. Antil.) Έκτωρ έ^-ησε κατά στίχας, ώρτο δ9 έπ9 αύτούς (τόν δέ ίδών ρίγησε Diom.),, vgl. V. 166 Λ 343 (Diom. tötete PN“) Έκτωρ δ9 όξύ L , = O649,n (PN gestürzt, tötete ihn) 0453 (Wagenlenker tot) άναξ δ9 έ-ησε τάχιστα ’ ΡΝ, καί πρώτος έναντίος ήλυδεν ίππων Sc. 410 (ώς αίγυπιοί μάχωνται αίγός ή έλάφοιο, ήν τ9 έδάμασσε άνήρ ίώ) οί δ9 ότραλέως έ-ησαν, ' έσσυμένως δέ οί άμφί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
μάχην (έδεντο) 0294 (αιτεί οιωνόν) δεξιόν, όφρα μιν αύτός Jv όφδαλμοΐσι -ήσαςΛ ' τώ πίσυνος έπί νήας ίης = 312, ’Konjug.9 zu 0600, Α587, ΣΙ35 h.Ven. 83 (παρδένφ) όμοίη, 1 μή μιν ταρβήσειεν L „ vgl. V. 84. 90 179 (τοι όμοίη) ίνδάλλομαι είναι ' οίην δή με τό πρώτον L ,; α 257 τοΐος έών οίόν μιν έγώ τά πρώτ9 έ-ησα ' οίκω έν ήμετέρω, vgl. 6421 ω61 (Μοΰσαί) δρήνεον* ένδα κεν ού τιν9 άδάκρυτόν γ9 έ-ησας (VN8), vgl. Δ 223 μ 248 (Skylla griff 6 Gef.) σκεψάμενος ... μεδ9 έταίρους ' ήδη τών έ-ησα πόδας καί χεΐρας (ύψόσ9 άειρομένων) τ232 τόν δέ χιτών9 έ-ησα περί χροϊ (sc. des Od.) σιγαλόεντα (4- Vgl.) h.Ap. 391 ταΰτ9 άρα όρμαίνων έ-ησ9 έπί ... πόντω 1 νήα 402 (έπόρουσε δελφίνι έοικώς νηί) τών δ9 ός τις κατά δυμόν έπιφράσσαιτο -ήσαι ' πάντοσ9 άνασσείασκε, τίνασσε δέ νήΐα δοΰρα neugierig (Forstel 265) zu beschauen gedachte, vgl. V. 415, ferner 694+ u. zum VE ol70 h.Merc. 208 (παΐδα έδοξα) σαφές 6’ ούκ οίδα, -ήσαι, ' ός τις (άμα βουσίν όπήδεί), s. V. 87 in 3 a, vgl. 199f. 202 213 οδόν κίε μΰδον άκούσας. ' οιωνόν 6’ έ-ει αύτίκα 6’ έγνω ' φιλητήν γεγ- αώτα (Hermes)
II 	Kompos.; nur Aor. II ές/είσ- (D/KSV) (3' von weitem) gewahren, erblicken (vgl. 13), nur Ind. Sg., mit PN (4x) bzw. Appell. (lh unbelebt) als Akk.-Obj. (4- präd. Ptz. 2', 1°), Subj. göttl. lh; in dir. R. 2° 0700 (Πέργαμον είσαναβασα) πατέρ9 είσε-ησεν 1 έσταότ9 έν δίφρω (a ίδε 702, Ggs. neg. έγνω 698), vgl. Χ463 in 13 a Λ/335 (πάπτηνεν) ^ές 6’ έ-ησ\ Αίάντε ' έσταότας, vgl. 77116 in 13 a Φ527 (Priam.) έπί πύργου, ' L , Άχιλήα ^πελώριονΛ, vgl. V. 550, Ύ25 λ 572 τόν δέ μέτ9 Ώρίωνα L , ^είσε-ησάα ' δήρας ... είλεΰντα, vgl. 260. 266. 305f. 601 τόν δέ μέτ9 L ,α (den Her.) h.Merc. 218 ’ίχνιά τ9 ,εν ( + REinl.)
II2 προ- (KSV) vor (her) sehen, in Exk. bzw. dir. R. Σ 526 (Vieh kam) δύω 6’ άμ9 έποντο νομήες 1 τερπόμενοι σύριγξι- δόλον δ9 ού τι προ-ησαν (tödl. Raubüberfall), vgl. TI 12 in I2a, 6396. 452f. ε364 (έπήν) σχεδίην διά κύμα τινάξη, ' νήξομ9, έπεί ού μεν τι πάρα προ-ήσαι άμεινον
D ‘ Hes.fr. 302,6, Suppl. Hell. 953,8; v.l. 0408 a 422 (dazu A. Rengakos, H. Einzel sehr. 64, 1993, 161), Λ 345, Ρ 75, Op. 202 (dazu Livrea, GIF 22 = n.s. 1, 2, 1970, 6ff.)
G nicht in Ν, Ξ, ξ R. Führer
νόημα [7*, 16°, 6H, 5h, le] F Nom. -a 12, -’ 2, -ατος 1°, -ατι V, Akk. -α 10; -ασι(ν) 2°, Akk. -ατα Ί
Μ 1 [~±] -(α) ώς h.Ap. 448 [~£] ώς τε -(α) Sc. 222 2 ] -α h. Merc. 43 [~-χ] τοιοΰτον ένί στήδεσσι
-α ν33Ο, ρ403; ^ένί φρεσίΛ τούτο -α 1 έπλετο β363, ο 326, L ,ν ώδε -α ξ2Ί3\ ούτε φυήν έναλίγκιοζ* ^ούτε -α, Ορ. 129, Sc. 88, φρένες είσιν έναίσιμοι L u / ^ούδέ -αΔ 040, σ220, (φρένας) L , σ215, h.Cer. 329; δέ -α υ346; ώς τε -α h.Ap. 186; τε -α Il.Pers.fr. 1,8 ρ.63 Dav.; -α Η456, Ρ409, η36, ι>82, Hes.Th. 656, fr. 275,2, h.Ven. 251 3
[Jo.] ου τι -ατος η292; -ατί γε πρ... Τ218; -ασι(ν) ζΊ83, 6548; πάντα / ταύτα -ατα /C104, Σ295; -ατα πάντα Σ328; -ατά τε πρ... Hes.fr. 43a,51; -ατα β\2\, 6559, ψ/30
Σχ sch. D Σ295: βουλεύματα
L Μ. Hoch, Progr. Gymn. Münstereifel, Bonn 1874, 19f.; Böhme, Seele u. Ich 60f.; Porzig, Satzinhalte 185f.; J. D. Mad- den, Boulomai and Thelo, Diss. Yale 1975, 36 ff.
B (Lim Ggs. zu νόοςΛ [s. Bem. zu /7456, 6559, ξ2Ί3 / 7/292 in 1 b/2b] jeweiliger) Gedanke, Denkweise (> Verstand), u j selten von Gotth. (P409, Th. 656, h.Cer. 329, h.Ven. 251; s.a. Bem. zu υ82. 346, Hes.fr. 275,2 / 43a,51 in 2a/b), L j Β 1 b ß bis auf h. Ven. 251 in 2 a nie Subj. eines trans. Verbs, nur von ’sein’ (auch eil.) in 2 b, έπλετο 2° in 1 b, intrans, περήση lh in la; Verbalsubst. zu νοέω (s. /1121 f., 7/292/9, σ220/8), aber auch βούλομαι (s. p403f.), έδέλω (s. /1363f.), έλπομαι (s. iC104f.), φρονέω (s. ζ183), gekoppelt mit όμματα le, πραπίδεζ* Hes. Th. 656, fr. 43a,51, φρένεζ* 040 a σ220. 215, 6 559, h.Cer. 329, φυήν Op. 129 a Sc. 88, lokalisiert διά στέρνοιο h. Merc. 43 in 1 a, (dauerhaft) ένί στήδεσσι O40f., v33O a ρ403 in 2 b, (mo-


νόημα
νόθας
mentan) ένι φρεσί(ν) £363 = ο 326”, ξ273 in 1 b; in Vbd. m. Poss.-Pr. (nur έμόν h.Ven. 251), poss. (: dat. sociat. / comm. £121 / £273) Dat. (PN XI04, άνδρεσσι Σ328, μνηστηρσι u345f., ώ /240, τοι 6°, 1Η jew. in b), poss. Gen. (Διός Ρ409, άνδρών* #559, u82, h.Merc. 43f., πατρός ψ 30, Ptz. h. Cer. 329f., PN le), von Od./Tel./Pen. T218, Θ 548, v330, £273, o326, ψ30 / £363, σ215. 220 / £121, auf Eheleben / Geschlechtslust bzg. £183, υ 82, Hes.fr. 275,2; mit (♦ = präd.) Adj. (incl. nichtposs. Pron.): γναμπτόν Ω 40 f., έμπεδ- *σ215, έναίσιμ- *σ220, έσθλού τ/292, κερ- δαλέοισι #548, όμοια £121, τούτο* Η456, Σ295, £363+, πάντα Χ104, Σ328, τοιοΰτον *ν330+, ώκύ h.Merc. 43; in Vbd. m. (έ)κεύθε(ν) (s.d. BI2) #548, y/30, mit -^-Assonanz Σ295, 7/292, gehäuft #548/59, σ215/20; in dir. R. (RAnf. £363+, v33O, σ215; 2.V. 7/456, XI04, Th. 656; vorletzter V. ρ403, ^30; REnde η 36) außer 4x nachhom. in la (s.d.), £409 (innerl. abh.) in 1 b, l>346 / h.Cer. 329 (nach dir./indir. R.), lc in 2 a, Hes. Op. 129, fr. 43a,51 in 2 b. — Wortf.: βουλή, δόλος, έπιφροσύνη, ήτορ, θυμός, κέρδεα, κήρ, μήδεα, μήτις, νόος, όργή, πινυτή, πραπίδες, φρήν 1 Verbalsubst. la nom. act.: Gedanke, Nom. Sg. (nur hier 2x elid., s. Μ 1) in (Schnelligkeits-)Vgl. bzw. h. Merc. 43 (+ ώκύ) Gl. η 36 τών νέες ώκεΐαι ώς εί πτερόν ήέ -α, vgl. #557 Sc. 222 ό 5’ (Perseus) ώς τε -(α) έποτάτο h.Ap. 448 (von Krisa) έπί νήα -(α) ώς άλτο πέτεσθαι 186 (von Delphi zum ΟΙ.) άπό χθονός ώς τε -α 1 είσι h. Merc. 43 ώς δ9 όπότ9 ώκύ -α διά στέρνοιο περήση ' άνέρος όν τε θαμ<ε>ιναί έπιστρωφώσι μέριμναι, vgl. 080 lb nom. rei actae: (5x eigene, 6x fremde) Idee, Einfall, Plan, Vorhaben, Erwartung, Wunsch, außer £363+ (Nom.) nur Akk. (Sg./Pl.) als Obj. von u.a. * eingeben’, * sagen’, * kennen’, 'verwirklichen’ (vgl. νόος Bla); in Vbd. m. τούτο*/όμοια Η 456, Σ295, £363+/121, sonst je 3x mit pers. Dat./poss. Gen. £273 έμοί Ζεύς αύτός ^ένί φρεσίΔν ώδε -α 1 ποίησ9 (ich bat um Pardon) gab mir den Gedanken ein (rettender Einfall), best. im Ggs. zu allg. νόον (s.d. B 2 Vorbem.), kontrast. N 55, vgl. ε437 £363 (τίπτε τοι) L τούτο -α ' έπλετο; πή δ9 έθέλεις ίέναι (μούνος;) = ο326” (τίη τοί) warum hast du dir so etwas in den Kopf gesetzt? (lebensgefahrl.!), kontrast. V. 372, vgl. ρ576, ferner /2 201 ff. Σ295 νήπιε, μηκέτι ταύτα -ατα (sc. Rückzugsplan) φαϊν9 ένί δήμω, kontrast. V. 313 £ 121 τάων ού τις όμοια -ατα Πηνελοπείη 1 ήδη' άτάρ μέν τούτο γ9 έναίσιμον ούκ ένόησε, vgl. V. 88. 118, λ 445 II # 559 (νηες) αύταί ίσασι -ατα καί φρένας άνδρών, sc. wo man hin will £409 (Ach. ού ελπετο) έκπέρσειν (Patr.) πτο- λίεθρον ... 1 πολλάκι γάρ τό γε μητρός έπεύθετο ... 1 ή οί άπαγγέλλεσκε Διός μεγάλοιο -α Ratschhiß, vgl. π 403, £328, #82 ιχ/30 (Tel. πάλαι ήδεεν) άλλά σαοφροσύνησι -ατα πατρός έκευθεν Vorhaben Η456 άλλος κέν τις τούτο θεών δείσειε -α (sc. Mauerbau der Gr.), ' δς σέο (Pos.) άφαυ- ρότερος tel projet (Mazon), best. im Ggs. zu allg. νόον V. 447 X104 ού θην’Έκτορι πάντα -ατα ... Ζεύς 1 έκτελέει, όσα πού νυν έέλπεται, vgl. *£149 Σ328 (άλιον έπος έκβα- λον) άλλ9 ού Ζεύς άνδρεσσι -ατα πάντα τελευτή 2 psych. Instanz (2 a) bzw. Fähigk. (2 b) 2 a (2x eigener, 4x fremder) Sinn, außer h.Ven. 251 (Nom., vgl. νόος Blbß) nur Akk.Sg. als Obj. von 'erkennen’, 'umstimmen’, 'berücken’, 'erfreuen’ (vgl. νόος Blba); in Vbd. m. poss.Gen./Pron. außer u346 (Dat.), 1H h.Ven. 251 (έμούς όάρους καί μή- τιας) τάρβεσκον (Götter)’ πάντας γάρ έμόν δάμνασκε -α U mio Capriccio, vgl. 77103, O14f. Il.Pers.fr. 1,8 ρ. 63 Dav. Α'ίαντος πρώτος μάθε (Podaleirios) ^χωομένΛοιο 1 όμματά τ9 άστράπτοντα βαρυνόμενόν τε -α depressiven Gemütszustand h. Cer. 329 ού τις πεΐσαι δύνατο φρένας ούδέ -α 1 θυμφ ι vgl. V. 324 l>346 (μνηστηρσι) άσβεστον γέλω ώρσε
(Ath.), παρέπλαγξεν δέ -α ver-rückte ihren Sinn, u kontrast. von Gotth.j άπεπλάγχθην δέ νόοιο h.Ven. 254 82 (γαίαν ύπο) άφικοίμην, 1 μηδέ τι χείρονος άνδρός έϋφραινοιμι -α Herz (and. Latacz, Freude 171), vgl. v44, L d νόον h. 27,12 Hes. fr. 275,2 οίην μέν μοίραν δέκα μοιρέων τέρπεται άνήρ, τάς δέ δέκ9 έμπίπλησι γυνή τέρπουσα -α, u 3 νόον Th. 37 s 51 2b best Sinnesart (in Vbd. m. Adj./Pron. /240, η 292, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
#548 / v33O = p403, vgl. νόος B2a) od. überh. Verstand (vgl. νόος B2b, parall. zu πραπίδες* 2H); 6x Nom. Sg., η 292 Gen., li/2° Dat. LSg./Pl·,, 3H Akk. L , der Bzhg. (vgl. νόος B3b) ρ403 (δός οί) άλλ9 ού Lzoi τοιούτον ένί στήθεσσι -α/ 1 αύτός γάρ φαγέμεν πολύ βούλεαι du denkst nicht daran (dauerhaft), vgl. 7/309 ('ich bin nicht so’), kontrast. ένί φρεσί in 1 b (momentan, darum hier nicht *έ. φ. έστι -a m. VE wie Th. 656, s.u.) v330 αίεί L immer bist du so schlau, s. V. 332, kontrast. o331+f. /240 (Ach.) ω ούτ9 άρ ^ΡΟενες είσίν έναίσιμοιΛ ούτε -α 1 γναμπτόν ένί στήθεσσι, λέων δ9 ώς άγρια οίδεν, vgl. /514 II σ220 ούκέτι τοι L ^ούδέ -αΛ (ξεΐνον έασας άεικισθήμεναι) 215 ούκέτι τοι φρένες έμπεδοι L u * παϊς έτ9 έών καί μάλλον ένί φρεσί κέρδε9 ένώμας, vgl. «493f. Th. 656 ίδμεν δ τοι (Zeus) περί μέν πραπίδες, περί δ9 έστί -α, vgl. 7V631 η292 την (Naus.) ίκέτευσ9' ή δ9 ού τι -ατος ήμβροτεν ^έσθλούΛ (Ggs. V. 294), von best Entscheidungen (s. V. 295 f., vgl. 299) im Ggs. zu allg. Fähigk. V. 73 (νόου L d) Op. 129 (γένος άργύρεον) χρυσέω ούτε φυήν έναλίγκιον ούτε -α a Sc. 88, s. Ορ. 131. 134, vgl. Α115 = #168med, Op. 304 Hes.fr. 43,51 ά]νδρών δέ προύχεσκε (Sisyphos) -ατά τε πραπ[ίδας τε, Ggs. Ζηνός νόον V. 52 Τ218 (κρείσσων εις) έγχει, έγώ δέ κε σεΐο -ατί γε προβαλοίμην 1 πολλόν (πλείονα οίδα), vgl. α66 £183 δθ9 όμοφρονέοντε -ασιν οίκον έχητον * άνήρ ήδέ γυνή, vgl. γ 128 #548 μηδέ σύ κεύθε -ασι κερδαλέοισιν, 1 όττι κέ σ9 εϊρωμαι, vgl. Α363+
D v.l. «Ρ604, τ/309, τ584 R. Führer
νοημ(ων) [3°] Σχ sch. Barn. £282: συνετοί προνοητικοί Β vernünftig i.S.v. bedacht, verantwortungsbewußt, präd., verneint, 2x von 3 in Vbd. m. πάντες/a u. VN; nur [Jw] nach ού τι / πάντα (wie νοήματος/α η292/Κ104); in dir. R. £282 (μνηστήρων) έα βουλήν τε νόον τε 1 άφρα- δέων, έπεί ού τι °ύδέ δίκαιοι/ 1 ούδέ τι ΐσασιν (nahen Tod) a γ 133 (πάντες έσαν' viele Gr. starben), vgl. 0129, #177, ρ273 v 209 ούκ άρα πάντα L d 1 ήσαν (Phäa- ken; Versprechen nicht gehalten). - Wortf.: άγαθά φρονέων (ZI62), αϊσιμα είδώς, φρένας αίσίμη (</Ί4), έναί- σιμος (Ζ521 = χ383” ), πεπνυμένος, πινυτός, σαόφρων. — Abl.: άνοήμων R Führer
Νοήμων [2*, 3°] Ε nb. νοήμων, vgl. Φραδμονίδης nb. Adj. Φράδμων, s. ν. Kamptz 163. 239; sprechender Ν. in III Μ immer [κ,ΐσυ], -μων, -μονι, -μονά Β I Lykier Ε 678 von Od. nb. anderen Lykiern (*Kat’ V. 677 f.), u.a. LChro- mios u. Alastor (V. 677) getötet; L j sind an anderer St, ebenfalls in einer Namenaufzählung z!295f., Pylier, wobei Δ 295 = £677” , u. erscheinen auch als Namen von Brüdern Nestors (Hes.fr. 33a,9. 12; vgl. λ286; alle drei Namen viell. aus einem 'pyl. Epos’? II Pylier, ein Gefährte des Antil. ^612 III Ithakesier, Sohn des Phronios, sprechender Name, der wohl seine Gesinng. ggüber Od. u. Tel. andeuten soll; er leiht 'Tel.’ (in seiner Gestalt Ath.) sein Schiff £386 (Φρονίοιο -ονα φαίδιμον υιόν); erkundigt sich bei den Freiem, wann Tel. heimkehre #630 — 648,nmed B. Mader
νόθας [1Γ] E unbek. Μ I Typ -[-«] -[-] -ος/ον υίός/όν N694 ■» 0333 / Λ490, 77738 -[««1 -ος Λ103 Η-] -ος υιός Β727 2 Typ U-] -ος/ον £70 / 0284 [wl] -ον Δ499, Λ 102; -ην Ν\73
Σχ sch. D £727: -ος' ό μή έκ νόμιμης γυναικός γεννηθείς, άλλ9 έκ παλλακίδος
L 1 Fanta, 16; 2Scheller, in Festschrift Debrunner, 399 ff. 406; ’Strasburger, Kleine Kämpfer 23; 4Eva Cantarella, Norma e sanzione in Omero, Milano 1979, 176f.; 5Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 84ff.; *Casson, Gl. 61, 1983, 200
B unehelich, oberhalb der Ehe geborenes Kind (außer £ 70, 0284, Λ 102. 103 nb. υιός), Oppos. γνήσιος (s.d.), ίθαι- γενής (vgl. παρθένιος u. σκότιος). Genaue Bed. unsicher, gewöhnlich (L5 usw.): Kind von Nebenfrauen, ehelichen (wie z.B. Lykaon u. Polydoros, vgl. X46ff., bes. 50 f., dazu L5 83) i/, unehelichen (wie z.B. der Sohn des Kastor £200ff. μήτηρ 418
417


νόθΌς
Νομίων
παλλακίς) oder Megapenthes <511 f., wobei beide hinter den 'legalen* Kindern nur wenig zurückstanden; die Väter sind i.d.R. Personen von Rang, was aber bei Hom. zu erwarten ist, also nicht notwendig zum Begriff des v. gehört. — Gegen diese, an sich mögliche u. wahrscheinliche, Deutung sprechen einige Betrachtungen: im Zshg. mit Kindern von Nebenfrauen kommt v. nicht vor (so insbes. £200 ff., wo γνήσιος, das aber nicht ausschließl. zu v. Oppos. sein muß), u. umgekehrt ist in Zshg. mit den νόθοι nirgends von ihren Müttern als Nebenfrauen die Rede; das (obwohl es zufällig sein kann) sowie einige wenige zusätzl. Aussagen (s.u. 21499, E70, 0284) erlauben die Annahme, daß v., wie im Att., (außereheliche) Kinder mit (Genos-?)fremden Frauen bezeichnet; als uneheliche Kinder gehören sie prinzipiell zum Oikos der Mutter (L5 86). — Es fällt ferner auf, daß v. niemals von Kindern gebraucht wird, deren Mütter Nymphen (Najaden usw.) sind. — Bes. häufig von Tr. (6 von 8), insbes. Priamiden (5) Griechen: von Medon, dem Halbbruder des kleinen Aias, Mutter Rhene, B727; 7V694 — 0 333 (er lebte nicht in der Heimat, weil er den Bruder seiner μητρυιή getötet hatte) von Teukros, dem Halbbruder des großen Aias: 0284 ,,αϊ κέν τι φόως γένηαι 1 πατρί τε σω Τελαμώνι, ό σ' έτρεφε τυτθόν έόντα, καί σε -ον περ έόντα κομίσσατο ω ένί οϊκω" Troer: ein Antenoride Ε70 (Pedaios) ός ρα -ος μέν έην, πόκα δ' έτρεφε
Θεανώ ' ίσα φίλοισι τέκεσσι, χαριζομένη πόσεϊ ώ Priamiden: Demokoon Α499 υιόν Πριάμοιο -ον βάλε ... ός οί (Priam.) Άβυδόθεν ήλθε Doryklos Λ 490 Πριαμίδην, -ον υιόν Jsoss Λ 102. 103 (Ag. tötet L u. LAntiphoSj) υίε ... Πριάμοιο, -ον καί γνήσιον, άμφω 1 ειν ένί δίφρω έόντας, ό μέν -ος ήνιόχευεν (L ist der Kämpfer), vgl. L5; im gleichen Verh. steht zu Hektor sein Halbbruder Kebriones /7738, vgl. Λ/91Γ II 7V173 (Imbrios) κούρην δέ Πριάμοιο -ην έχε Μηδεσικάστην
D Ν363 v.l. ant., Argoi.: Εκάβης -ον υιόν έόντα, s. van der Valk, Text. Crit. Od. 19 B. Mader
νομά(δες) [1β] B nomads, Laroche, Racine νεμ- 121 f. Choer.fr. 3,2 p. 35 Colace (= Suppl. Hell. 319,2 = fr. 5,2 p. 193 Ber.) Μηλονόμοι τε Σάκαι, γενεή Σκύθαν αύτάρ έναιον ' Άσίδα πυροφόρον -άδων γε μέν ήσαν άποικοι, ' άνθρώπων νομίμων, for comm. see Colace ρ. 39 (who prints N.) et al.; Huxley, GRBS 10, 1969, 17; and Άσίς above
W. Beck
νομεύς [6‘, 7°, 1H, lh] F -εύς 2, -ήες 8, -ήων 1, -ήας 4 M l disyll. [J] -εύς 0632, <5413 2 trisyll. 2a
[Jv| δέ/τε -ήες/ας άμ Σ577, π3 [--χ] δύω <5’ άμ έποντο -ήες Σ525, ρ214 = ul75; (δέ/τε) -ήες Ρ65, Σ583, ρ246, h.Ven. 168; τριηκόσι ήδέ -ήας Λ 691, ^>19; -ήας π 27 2b ήδέ -ήων Hes. fr. 217,3
Β herdsman, applicable w. any livestock; v. often in con- texts where unable to defend animals from lions (0632, P 65, Σ577. 583) or raiders (A 697 = φ 19", Σ525, cf. o 386ff.); also neg. contexts w. Mei. (ρ214 - ι>175, p246). — adjs.: κακοί ρ246, χρύσειοι Σ577. - appos.: άνδρες P 65. - Wdfld.: άγροιώται, αίπόλος, βοτήρες / βώτορες, (έπί)βουκόλος, μηλοβοτήρες, μηλονόμοι, (έπί)ποιμήν, συβώ- της, (σ)ύφορβός See Laroche, Racine νεμ- 118f.; Ramming, Dienerschaft 61 Division acc. to kind of herd 1-4, mixed in 5: 1 ref. to cowherd(s), futile defender in open: simile: 0632 γ' ώς τε λέων όλοόφρων βουσίν έπελθών, ' ... 1 μυρίαι, έν δέ τε τήσι -εύς ού πω σάφα είδώς ' θηρί μαχέσ- σασθαι έλικος βοός άμφί φονήσιν 1 ήτοι δ μέν πρώτησι καί ύστατίησι βόεσσιν ' αίέν όμοστιχάει, δ δέ τ έν μέσ- σησιν όρούσας ' βουν έδει, αϊ δέ τε πάσαι ύπέτρεσαν Ρ65 (like a lion who has killed a cow) άμφί δέ τόν γε κύνες άνδρές τε -ήες ' πολλά μάλ' ίύζουσιν άπόπροθεν ούδ' έθέλουσιν 1 άντίον έλθέμεναι- μάλα γάρ χλωρόν δέος αίρει οη shield: Σ577. 583 χρύσειοι δέ -ήες άμ' έστιχόωντο βόεσσι 1 τέσσαρες, έννέα δέ σφι κύνες πόδας άργοί έποντο. 1 σμερδαλέω δέ λέοντε ... ' ταύρον ... έχέτην ' έλκετο' τόν δέ κύνες μετεκίαθον ήδ' αίζηοί ' 1 οί δέ -ήες '
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
αύτως ένδίεσαν ταχέας κύνας ότρύνοντες (who barked but didn*t bite) 2 shepherd, who sleeps amid his flocks: simile: <5413 φώκας μέν τοι πρώτον άριθμήσει καί έπεισιν 1 αύτάρ έπήν πάσας πεμπάσσεται ήδέ ϊδηται, 1 λεξεται έν μέσσησι, -εύς ώς πώεσι μήλων 3 goatherd(s),supplying suitors, destroying flocks: ρ214 Μελανθεύς 1 αίγας άγων, αϊ πάσι μετέπρεπον αίπολίοισι, 1 δεΐπνον μνηστήρεσσν δύω δ' άμ' έποντο-ήες = υ175 ρ246 (άγλαίας) τάς νύν ύβρίζων φορέεις, άλαλήμένος αίεί ’ άστυ κάτ'· αύτάρ μήλα κακοί φθείρουσι -ήες, if proverbial (see I col. 1579,6ff. above) then general: herdsmen (5 below), otherwise: Ramming, Dienerschaft 76 4 to swineherds'. π3 έκπεμψάν τε -ήας
άμ' άγρομένοισι σύεσσι 5 mixed: 5 a ν. of cattle and sheep: Λ 697 (Έπειοί) ήμέας ύβρίζοντες άτάσθαλα μηχα- νόωντο. ’ έκ δ' ό γέρων άγέλην τε βοών καί πώϋ μέγ' οίών 1 εϊλετο, κρινάμένος τριηκόσι ήδέ -ήας. ' καίγάρ τώ χρεΐος μέγ όφείλετ έν Ήλιδι δίη, * τέσσαρες άθλοφόροι ίπποι αύτοΐσιν δχεσφιν (= ^>19" in 5 b) Σ525 τοϊσι δ’ έπειτ' άπάνευθε δύω σκοποί εϊατο λαών 1 δεγμένοι, όππότε μήλα ίδοίατο καί έλικας βούς. ' οϊ δέ τάχα προγένοντο, δύω δ' άμ' έποντο -ήες 1 τερπόμενοι σύριγξΐ' δόλον δ' ού τι προ- νόησαν. 1 οϊ μέν τά προϊδόντες έπέδραμον, ώκα δ' έπειτα 1 τάμνοντ’ άμφί βοών άγέλας καί πώεα καλά 1 άργεννών όίων, κτεΐνον δ’ έπί μηλοβοτήρας presumably also h. Ven. 168 ήμος <5’ άψ είς αύλιν άποκλίνουσι -ήες ' βούς τε καί ΐφια μήλα νομών έξ άνθεμοέντων, see ν. 78 (νομός Bla) 5 b of sheep and goats (?): <pl9 ήτοι Όδυσσεύς 1 ήλθε μετά χρεΐος, τό ρά οί πάς δήμος όφελλε- ' μήλα γάρ έξ Ιθάκης Μεσσήνιοι άνδρες άειραν ' νηυσί πολυκλήϊσι τριηκόσι' ήδέ -ήας ' τών ένεκ' έξεσίην πολλήν οδόν ήλθεν Όδυσσεύς ( = Λ 697" in 5 a) 5 c of all kinds of herds: π27 ού μέν γάρ τι θάμ' άγρόν έπέρχεαι ούδέ -ήας, ' άλλ' έπιδημεύεις Hes.fr. 217,3 Άρι]σταΐον βαθυχαίτην ' ]σύν Έρμήι Μαιάδος υίεΐ 1 ]έπίσκοπος ήδέ -ήων See also ρ246 in 3 above
W. Beck
νομεύω [3°, 2h] B to herd, μήλα, νομούς w.fut. lh; Laroche, Racine νεμ- 119. — Wdfld.: βόσκω, βουκολέω, νέμω, ποιμαίνω, τρέφω, φέρβω ι217 ούδέ μιν ένδον ' εύρο- μεν, άλλ' έ-ε νομόν κάτα πίονα μήλα 336 έσπέριος δ' ήλθεν καλλίτριχα νμήλα -ωνΛ «85 ένθα κ' άϋπνος άνήρ δοιούς έξήρατο μισθούς, ' τόν μέν βουκολεων, τόν δ' άργυφα L j h. 19,32 ένθ' ό γε καί θεός ών ψαφαρότριχα μήλ' έ-εν ' άνδρί πάρα θνητω II h. Merc. 492 ημείς δ' αύτ' όρεός τε καί ίπποβότου πεδίοιο 1 βουσί νομούς Έκάεργε -σομεν άγραύλοισιν W. Beck
νομίζω v.l. h. Merc. 576 (^άθανάτοισιΛ -ων für L jV όμι- λεζ s. Radermacher z.St., 1. diff.? Ptz. mit dem folgenden V. besser zu verbinden) B. Mader
νόμιμος [le] rechtlich, gerecht Choer.fr. 3,3 p. 35 Colace (=« Suppl. Hell. 319,3 — fr. 5,3 p. 193 Ber.) (von den Saken, einem skyth. Volk) νομάδων ... άποικοι, ‘ ^άνθρώπωνΛ -ων, wohl in Anlehnung an N6 δικαιοτάτων L j von den Abiem in einem ähnl. Zshg., vgl. ferner Colace p.39f. z.St. B. Mader
νόμιος |lh] zur Weide gehörig, Weide- (zu νομός Weide) h. 19,5 Πάν(α) ... -ον θεόν. — Epith. des Ap. wohl gemeint in Hes.fr. 216 (quem Hes. dicit Apollinem pastoralem)
B. Mader
Νομίος [1H] Sohn des Elektryon u. der Lysidike, Hes. fr. 193,14 (-ον τε), im Kampf mit den Taphiem zus. mit seinen Brüdern gefallen (V. 16fF.) B. Mader
Νομίων [V] Karer aus Milet, V. des Nastes u. Am- phimachos, B871, — N. entweder Kurzform von Εύρύ-, Άμφί νομος usw. oder dir. von νομός / νόμιος ('Weide*-) s. v. Kamptz 211—259; zus. mit den Namen seiner Söhne viell. sprechender Name, s. Cook, SMEA 2, 1967, 109 („appro-
419
420


Νομίων
priate for settlers and Champions of a colonial foundation“), jedoch kaum 'Einheimischer, Vater des Einwohners’ (Νάστης wohl nichtzu ναίω), so v. Kamptz a.O. νομός 'Gau’ jedenfalls nicht im fgrE) B. Mader
νομός [6·, 3°, 2H, 5h] E w. νόμος. - Deriv.: Δηϊνόμη, Εύρννόμη, -νομος, Έννομος, νομάς, -εύς, -εύω, -ιος F -ός 3, -οίο 1, -οϋ 1, -ώ 1, -όν 5, -όνδ(ε) 2, -ών 1, -ούς 2
Μ 1 disyll. la ![««] -ός Γ249, Ορ. 403; -όν Ορ. 526 Η— ] -ούκ159; -όν Ζ511 = 0 268 1b [.ί] -όν 27587; -ούς h.Merc. 492 [.1] -όνδ’ ζ438 [wf] -ός h.Ap. 20; -όν ι217; -ών h.Ven. 169; -ούς h.Ven. 78 [„*] -ώ Β 475 2 trisyll. ] -oio h.Merc. 198; -όνδε Σ575 ‘
Σχ sch. D £475: -ώ' έν τή βοσκή, Ζ511: -όν τήν νομήν, διά τό νέμεσδαι, Κ249: -ός' νομή, διάταξις
Β pasture, grazing area (νέμω Β 1 d. 2 b), also fig. of speech, song (3). See Laroche, Racine νεμ- 115ff. — Adjs.: άνδεμοέντων h.Ven. 169, άχρεΐος Op. 403, γλυκεροϊο h. Merc. 198, μέγαν Σ587Γ, ποιήεντας h.Ven. 78, πολύς Υ 249. — Wdfld.: άγρός, βήσση, έλος, ήδος, λειμών, όρος, πεδίον, πϊσος, σηκός 1 of domestic animals la of cattle Σ575 μυκηδμώ δ' άπό κόπρου έπεσσεύοντο -όνδε 1 πάρ ποταμόν κελάδοντα, παρά ροδανόν δονακήα. 1 χρύσειοι δέ νομήες άμ' έστιχόωντο βόεσσι h. Merc. 198 ταί δ’ έβαν ήελίοιο νέον καταδυομένοιο 1 έκ μαλακού λειμώνος άπό γλυκεροϊο -οίο 492 ήμεΐς δ* αύτ’ όρεός τε και ίπποβότου πεδίοιο 1 βουσί -ούς Έκάεργε νομεύσομεν άγραύλοισιν. 1 ένδεν άλις τέξουσι βόες ταύροισι μιγεΐσαι 1 μίγδην δηλείας τε καί άρσενας h. Ven. 78 oi δ’ άμα βουσίν έποντο -ούς κάτα ποιήεντας 1 πάντες 1 b cattle and sheep/goats h. Ven. 169 ήμος δ9 άψ εις αύλιν άποκλίνουσι νομήες 1 βοΰς τε καί ίφια μήλα -ών έξ άνδεμοέντων 1 c sheep Σ 587 έν δέ -όν ποίησε ... 1 έν καλή βήσση μέγαν οίών ..., 1 σταδμούς τε κλισίας τε κατηρεφέας ίδέ σηκούς 1 d sheep/goats 1217 ούδέ μιν ένδον 1 εϋρομεν, άλλ' ένόμευε -όν κάτα πίονα μήλα 438 Ήώς, καί τότ' έπειτα -όνδ’ έξέσσυτο άρσενα μήλα 1 e goats Β4Ί5 τούς δ', ώς τ' αίπόλια πλατέ' αιγών αίπόλοι άνδρες 1 ρεΐα διακρίνωσιν, έπεί κε -ώ μιγέωσιν, 1 ώς τούς ήγεμόνες διεκόσμεον ένδα καί ένδα If horses Ζ511 (ίππος) ρίμφα έ γούνα φέρει μετά τ' ήδεα καί -όν ίππων » 0268, cf. Th. 66; Pohlenz, Philol. 97, 1948, 138—142 2 stag, octopus «159 (έλαφον)
ό μέν ποταμόνδε κατήϊεν έκ -ού ύλης 1 πιόμενος' δή γάρ μιν έχεν μένος ήελίοιο Ορ. 526 ότ' άνόστεος όν πόδα τένδει 1 έν τ' άπύρω οίκω καί ήδεσι λευγαλέοισιν 1 ού γάρ οί ήέλιος δείκνυ -όν όρμηδήναι, feeding-area 3 words, song Κ249 στρεπτή δέ γλώσσ' έστί βροτών, πολέες δ' ένι μύδοι 1 παντοϊοι, έπέων δέ πολύς -ός ένδα καί ένδα' 1 όπ- ποϊόν κ' είπησδα έπος, τοΐόν κ' έπακούσαις, usual expl. ränge but perh. distribution, see Leaf ad 1. and cf. w. 246 f. Op. 403 χρήμα μέν ού πρήξεις, σύ δ' έτώσια πόλλ' άγορεύσεις, 1 άχρεΐος δ' έσται έπέων -ός h. Αρ. 20 πώς τ' άρ σ' ύμνήσω πάντως εύυμνον έόντα; 1 πάντη γάρ τοι, Φοίβε, -ός (-ος codd., -οι, -οί cii.) βεβλήαται ωδής, 1 ήμέν άν' ήπειρον πορτιτρόφον ήδ' άνά νήσους W. Beck
νόμος [6Η] Ε prob, identical w. νομός (L3, Troxler, Sprache Hesiods 169). - Deriv.: άνομος, Δυσνομίη, "Ev- νομος, Ε/εύνομίη, νόμιμος L Hirzel, Themis, Leipzig 1907, 366ff., F. Heinimann, Nomos u. Physis, Basel 1945, 59ff., Μ. Pohlenz, Philol. 97, 1948, 135-142, Laroche, Racine νεμ- 171 ff., E. Wolf, Gr. Rechtsdenken I, Frankfurt 1950, 151, E. Havelock, Preface to Plato, Cambr., Mass. 1963, 62 ff. 105. 185; Μ. Ostwald, HSPh 69, 1965, 120ff, A. Lesky, WS 99, 1986, 5 ff.
Β (νέμω) presumably distribution (-ός), *disposition > nde, obligatory practice /conduct. For development from -ός cf. ήδος. Not in II. or Od. (Ps.-Plut. Vit. Hom. 2,175) but see εύνομίη above. — Wdfld.: see ήδος, δέμις 1 rule(s) of conduct, morals la of gods: Th. 66 μέλπονται, πάντων τε -ους καί ήδεα κεδνά 1 άδανάτων κλείουσιν, „obscurum“ Solmsen; perh. -ούς (cf. Ζ511 “ 0268), see West adi. who 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νόος
expl. v. as τιμαί, Verdenius: manners Hes.fr. 280,14 άδα- νά]των τε νόμρις ίνα έδνώσειεν ακΙο]ιτιν (a sister) lb of mortals and animals Op. 276 καί νυ δίκης έπάκουε, βίης δ' έπιλήδεο πάμπαν. 1 τόνδε γάρ άνδρώποισι -ον διέταξε Κρονίων, 1 ίχδύσι μέν καί δηρσί καί οίωνοΐς πετεηνοϊς 1 έσδειν άλλήλους, έπεί ού δίκη έστί μετ' αύτοΐς 2 for sacrifice Th. 417 καί γάρ νύν, ότε πού τις έπιχδονίων άνδρώπων 1 έρδων ιερά καλά κατά -ον ίλάσκηται, 1 κικλήσκει Έκάτην Hes.fr. 322,1 ώς κε πόλις ρέζησι, -ος δ' άρχαΐος άριστος 3 for farming Ορ. 388 ούτός τοι ... πέλεται -ος 1 2 νν. 1 γυμνόν σπείρειν, γυμνόν δέ βοωτεϊν, ’ γυμνόν δ’ άμάειν, εί χ’ ώρια πάντ έδέλησδα ' έργα κομίζεσδαι Δημήτερος
D ν.1. α3 Zen., Ορ. 403, h.Ap. 20 (codd.), ci. Th. 74 Guyet, van Lennep, (rec. West) W. Beck
νόος, νοϋς [48έ, 54°, 27H, 14h, 4€] E urspr. Verbalsubst. (Risch §5a) zu νέομαι (s.d.) 'sich retten’ (Ruijgh, Etudes 371; D. Frame, The Myth of Return in EGrE, New Ha- ven/London 1978, Iff. 28ff.). — Abi. άγχί-, άμαρτί-, ά-, εΰνοος, Άντί-, Άρσί-, Αύτό-, Ίππό-, Πρόνοος, Θελξι-, Θεμιστο-, Πουλυ-, Φημονόη; νοέω
F -ος 48, -ύς 1, -οιο Ί, -ου 5, -ω 16, -ον 68, -ύν 2
Μ la [1] -ύν δ' Hes.fr. 203,2 [2] -ύς κ240 lb - [-] -ύν Nosti fr. 7 ρ. 69 Dav. (-ον 2[««] mögl., vgl. Μ 2 a) 2a καί -ος/ν έν υ366, 0643 2[ ] τοΐ(ούτ)ος
(γάρ) σος έστίΛν σ136. 332 = 392, έμοί L dv £190, μέν -ον / L j α66, Σ419; -ον 7104 -U-1 (δή τ)οί -ος ^185, α347; -ος 080; Ζηνός -ον ήγαγε h.Ven. 36; -ον έτραπεν τ 479; -ον τ42 -[-«] Ζηνός / ^Διός -ος^ αίγιόχοιο Ορ. 483 / 0242 = ω164, h.Merc. 396, μεγάλοιο/ου δέ L έξετελεϊτο h. Merc. 10, Th. 1002, οίδε L u h. Merc. 535; Διός κρεισσων -ος (αίγιόχοιο) Π688 — Ρ176'η; γάρ / καί -ος έτράπετ' αύτού/ής Ρ546, η263; (^τοι) -οςΛ έστί(ν) /735 ® <Ρ484” a σ381”, Κ25, ζΊ21 = 1176 = ν2Ο2 3 0576, L u ένδοδι ω4Ί4; -ος Β192, 0699, χ147; -ου 0354, Vit. ρ. 10,11; -ω ν229; (ήδει / είδείη) Ζηνός /^Διός -ονJ αίγιόχοιο Hes.Op. 661, fr. 43a,52; 303,2 / Ξ160. 252, £103 3 137, Hes.fr. 43a,76, μέγαν/k u (έντός / έξ[απαφίσκων]) Th. 37, h.Cer. 37 / 0173, Th. 51. 537, Op. 105; Διός ... -ον (ούδέ) 0461, Th. 613; έμόν L-ov (έξαπαΛφούσα) δ493, h.Cer. 274, h. Ap. 379, Vit. p. 11,8 L Λτήση Op. 323; παρέκ -ον ήγαγεν / ούδέ / έξ... K391, K133, h. Merc. 547; oi-ov ούκ έτέλεσσας !P149; έχη/ει/ων L-ov (όν τινΛα) ß\24, Th. 262, ’Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav., L / X382; -ον ΝΊ32, Op. 260 έν(ΐ) στήδεσσιν άτάρβ/κήλητος -ος έστί(ν) Γ63, κ329; δή τοι -ος είη /2367; -ον αύτή ε23 « ω479; καί -ον α3; -ον /514 2b [«Ι] τι -ος Ξ62; κλέπτε -ω Α 132; χαΐρε -ω δ 78; τόνδε -ον καί Δ3Ο9; -ον Μ255 [~-] τι -ου γε ηΊ3; τε / γε -φ Ω3Ί7, π 197; δέ -ον h. 27,12; -ον τε Sc. 149 -ον Ορ. 373 [νΐ] Ζηνός Lr£ -οςΛ καί 77103, L d Κ226 = Ψ 590**, Hes.fr. 150,14; τούδε -ος καί μήτις 0509; τι -ος Ορ. 714; -ος γε μέν Λ 813; -ος δ(έ) 0129, β92 = ,ν381 3 σ 283ex ; -ος 0358; -ου β346, Hes.fr. 10a,88; (τε) -φ καί έπί- φρονι βουλή γ\28, Th. 661; χαΐρεν δέ -ω h. 19,41; -ω δ’ ζ 320; -φ τ' h. 29,12; -ω Α363 - 7719, h. Merc. 484; έκλεψε / έν ^στήδεσσι -ονΔ πάκα περ φρονεόντων Ξ217 / /554, ένί L j ν255, έν L j καί ^έπίφροναΛ βουλήν Th. 122, -ον καί (u j) /7447, τ326; Lr£ -ονΛ καί έπί... Ορ. 67, L , γε μέν Sc. 5, t , Ορ. 793; ήμετερόν ^γε -ονΛ 1108, χ2\5, L , $>205; -ον δ' 0177; -ον 052, Ψ604, 0256, «494, £490 [«ί] βουλή τε -φ τε μ211, ν3Ο5, π374; βουλήν ^τε -ον τεΛ β28\, δ267, Λ177, L , Hes.fr. 239,3 3 UM έρεξεν /
ρέζουσιν άϊδρεί^ησι -οιοΛ λ272, Ορ. 685, u ΚΙ22, β236, ψΊΊ, h.Merc. 393; δέ -οιο h.Ven. 254
Σχ sch. D £192: διάνοια (ebs. Α132. 363, 4 309) ... τί βούλεται..., 0129: νύν τό τής ψυχής κυριώτατον ώ νοούμεν, Γ63: ψυχή (ebs. /735), Κ122: λογισμού, /104: ^γνώμην, (ebs. /108, Ρ546), Κ133: παρέκ -ον παρά L Λ. άνοήτως
L 'C.G. Helbig, Progr. Gymn. Dresden, 1840, 30f.; 2M. Hoch, Progr. Gymn. Münstereifel, Bonn 1874, 16 ff.; 3C. F. von Nägelsbach, Hom.Theol. 31884, 361 f.; 4Buchholz, Realien
422


νόος
III 	2, 102—14; 5Chr. Harder, Hom., Leipzig/Wien 1904, 128; 6Lorentzatos, Athena 35, 1923, 37 f.; 7P. Th. Justesen, Les Principes psychol. d* Hom., Copenhague 1928, 33 ff. (urspr. *nez’); 8Böhme, Seele u. Ich 28f. 52-60. 91 f. 95f. (dazu Snell, Gn. 7, 1931, 77. 79); 9Larock, RBPh 9, 1930, 388ff.; 10A. Μ. Frenkian, Le monde hom., Paris 1934, 93 f.; HMarg, Charakter 44-7; 12von Fritz, CPh 38, 1943, 81-3. 86. 90 f., 40, 1945, 223-6 (dt. WdF 9, 1968, 250-55. 261 f. 269-72. 278-84); 13Snell, (NJAB 2, 1939, 403ff. s) Entdeckung 21 ff.; 14ders., Tyrtaios 54; 15Fränkel, DuPh 86; 16K. Lanig, Der handelnde Mensch i. d. II., Diss. Erlangen 1953, 25—53; 17Onians, Origins 82 f.; 18Wulfert, Handeln u. Ethik, 11 A.2. 17—21. 31-3. 71; 19Furley, BICS 3, 1956, 3. 6ff.; 20Vivante, AGI 41, 1956, 128ff.; 21G. Bona, II '-ος' e i ’-oz’ nell* Od., Torino 1959, 4—9; 22Plamböck, Erfassen 53—72; 23Harrison, Phoenix 14, 1960, 71—5; 24Krafft, Untersuchungen 50. 66; 25Luther, ABG 10, 1966, 20—25; 26P. Frei, in: Lemmata (Festschrift W. Ehlers), München 1968, 48-57; 27A. W. H. Adkins, From the Many to the One, Ithaca 1970, 20; 28Warden, JHI 32, 1971, 3—9; 29J. D. Madden, Boulomai and Thelo, Diss. Yale 1975, 26ff. 34ff. 63ff.; 30N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 110. 113; 31J. Μ. Redfield, Nature and Culture in the II., Chicago 1975, 176f. ~ Le genre humain 12, 1985, 102f.; 32Darcus (Sullivan), AC 46, 1977, 50; 33dies., Gl. 58, 1980, 33-44; 34dies., SIFC 82 = III 7, 1989, 152-95; 35dies., Em. 57, 1989, 129ff.; “dies., Gl. 68, 1990, 68-85; dies., Mn. Suppl. 144, 1995, 19—22; 37D. B. Claus, Toward the Soul, New Haven 1981, 19 ff.; 38A. Dihle, The Theory of Will in Class. Ant., Berkeley 1982, 25 ff. 179f.; 39J. Bremmer, The EGr Concept of the Soul, Princeton 1983, 57; ^Biraud, Cra- tyle 2, 1984, 13-16; 41Krischer, Gl. 62, 1984, 143 ff.; 42Th. Jahn, Zetemata 83, 1987, 46—118 (dazu Führer, GGA 241, 1989, 152f.; Erbse, H. 118, 1990, 4ff.); 43A. Schmitt, AAWM 1990 Nr. 5, 208 f.
B jem.s inneres Auge, (im Ggs. zu best. νόημα allg.) Vorstellungfsvermögen > Verstand), menschl./göttl., auf Tier bzg. nur in Vgl. 'Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav. (kontrast. x239f.), stets rational (einschl. volitiv), nie (and. L17 83, L27, Verdenius, Μη. IV 25, 1972, 242, L35 131 m. A.5) emotional (daher nie angetrieben, nur τ42 zurückgehalten, vgl. ήτορ B 2 Vorbern.), in Vbd. m. 'Freude’ außer 578 (s.d. in 3 a) nur nachhom. (kontrast. νόημα υ82) von Gotth. Th. 37+, h. Merc. 484 (musikal. Genuß), h. 19,41 (Vaterstolz), h. 27,12 (Jagdvergnügen); Verbalsubst. zu νοέω (s. /104, #224ff., O80f., £188 ff., r478f., υ366Γ, Op. 260f., h. Merc. 547f.), aber auch βουλεύω (s. £23*, £490f.), βούλομαι (s. 052), μέμονα (s. #382ff.), μενοινάω (s. O80ff.), μήδομαι (s. £189f.), φρονέω (s. / 554+, 0699/703, /1116/24, 7/73f.); Akk. metr. gleichw. m. φρένας (s. v.l. /514 u. vgl. 7V732 m. 0724, 0461 m. S294, Op. 323 m. Th. 889, h. Ap. 379 m. h.Ven. 38, Vit. p. 11,8 m. Op. 55); gekoppelt mit αιδώς 0129, αρετή μ 211, βουλή'* β 281, yl28, <526, λ 177, μ211, ν305, π374, Th. 122. 661, ήβη h. 29,12, ήδος Ορ. 67, δυμόν 4 309 (Th. 661 v.l., s.a. Ο 699 ff., yl28, ε 190f. u. vgl. ’Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav. mit v.l.), μήτις* Η 441, 0509, τ326, φρένας Sc. 149 (s.a. Ο 128f., «493f., «327/31 f., h.Ven. 36/8), mit körperl. Fähigk. bzw. Körperteilen O642L, Σ419Γ, «239f., u365f., Hes.fr. 239,3; selbst (wie δυμός, s.d. II Sp. 1080,26f.) weder Körperteil noch (wie μένος, and. als δυμός Bll ff.) Lokalisierung für irgendwas (auch nicht 4 363+, ω474), lokalisiert ένδοδι ω4Ί4, έν(ί) στήδεσσι(ν) Γ63, 4309, /554, 7V732, 0124L, κ329, ν255, υ366, Th. 122 (s.a. D), ένι δυμώ £490, μετά φρεσίν Σ419; durch Gotth. verliehen (wie δυμός 1637, /249, φρένες β] Μ = z/lll, O167C, vgl. πινυτή Η2Ζ3Ϊ., υ70ί, έπιφροσύνη ε 437, σαοφροσύνη ψ\3) 5χ in 2 (s.d. Vorbem.), genommen (wie φρένες oft) nur Sc. 149 in 1 b α. - In 1 u. 2 in Vbd. m. Poss.-Pr. (der 1. P. Pl./Sg. /108, χ215 / <5493, μ 211, h. Cer. 274, h. Ap. 379, Vit. p. 11,8 außer τ42, π!97), poss. (: dat. comm. / Lok. N132, 0 509, 0124f., «494, Hes. fr. 203,2 / Σ419) Dat. (Pron. Γ63, #226, O[128f.] 699, Π 35\ #185, ¥Ί49, 0367, «347, /592*, £190, <121*, κ329, «331 f., τ 479, u365f., ω474, h. Cer. 37 außer 0358 u. Διί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νόος
Th. 36f.), poss. (: gen. quäl. Th. 262, 'Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav.) Gen. (Sg. göttl.: Διός / Ζηνός 0143, S160+, O242+. 461, Z7688+, £103*, Hes. Th. 51. 537. 613. 1002\ Op. 105, fr. 43a,76, h. Merc. 396. 535 / 77103, Hes. Op. 483. 661, fr. 43a,52; 303,2, h.Ven. 36, Pron. P546+, F25, Ausn.: Ag. B 192, Pen. λ 177 u. άνέρος / ^άνδρώπΛοιο 080, Vit. p. 10,11; Pl. menschl.: άνδρών /L Λων / φωτών 77688, 5267f. / α3, «136, Th. 121 f., Ορ. 260 [+ άδικων]. 323f., Nosti fr. Ί ρ. 69 Dav. / Sc. 149, VNg M255, #382, 5256, μνηστήρων [ + άφραδέων] /7281, Adj./Ptz. u./o. Pron. /514. 554+, ^>205, Hes.fr. 150,14, Ausn.: δεών γ\41, Th. 121 f.); expl. Antith. (Parall.) menschl./göttl. 0143, 77688, Ttl96f., Hes. Op. 483f., fr. 43a,51 f. (Th. 121 f.), von Ath./Od./Pen./Tel. #185, £23+, v3O5 / «66, /128, «329, μ211, v255, £490, «332+, ψΊΊ / /592*. 124, λ 177, τ326. 479 / π 374, τ42. - Mit (* = präd.) Adj. (incl. nichtposs. Pron.): ούδέν άεικής υ366, άκήλητος κ329, άλλοΐος *Ορ. 483, άμείνων* /104, 0509, άπηνής *Π35'*, άργαλέος *Ορ. 483 f., άτάρβητος Γ63, άτενεϊ Th. 661, βράσσων *Κ226, έμπεδος *4 813, *κ240, έναίσιμος £190, έσδλόν* N132L, η13, erg. Hes.fr. 10a,88 (s.a. /514), δεουδής *<121*, κακώ ν229, κραιπνότερος * Ψ590, κρείσσων *77688+, κύνεον Ορ. 67, μέγαν Th.37, h. Cer. 37, νημερτέ' φ205, ό<5£+ 4 309, /104, 0 509. *699, £490, οίος* *Β\92, /104f., όν τιν(α) #382, /M24, τούτον β124, ε23+, πάντα δ256, πολυκερδέα ν255, πυκινόν 0461 (s.a. /554+), τε- τυγμένος υ366, τίς */2367, τις κ329, τοΐος *«136, τοιοΰτος ♦«332, φραδέος Ω 354 (s.a. #122); parall./ Lantith. zud είδος* (s.d. G4) /2376L, Sc. 5 / 5176L, Op. 714 (wie φρένες+ δ 264, Λ337 = σ249 / Γ45, 5168f., £177f., ρ454, vgl. Sandoz, Forme 21 f.), L d * Ohren’/'Zunge’ 0129, Hes.fr. 150,14, L , άάσδη(ν) 77685/8, h.Ven. 253/4, νήπιος Π6Ζ6/Ζ, γ 146/7; in Vbd. m. κεΰδε(ι) (s.d. BI 2) A363+, ω474, πεπ- νύσδαι* /2377, x494f., ρυσόμεδα Th. 661 f., έσάωσε+ (vgl. Ε) 7V732ff., v229f. (s.a. 0503/9), (πάντ*) έφύλασσεν* Ο 461, β346, λ 177f., in assoz. Zush. m. άφραστ- Hes. fr. 239,3f., Vit p. 10,11 f., δαήναί* 5493, r325f., είπέ (δέ) μοι λ\ΊΊ, ω 474, διείρεαι* 5492L, ω474/8 f., έλδεϊν Β II 7 c O80f., 5 267 f., έρέω /103f., Ορ. 661, Νημερτής* φ205, Th. 262, νυ (dazu Ruijgh, Element acheen 57ff.) O128L, «331+f. (einzige Beisp. f. ή νυ nach buk. Dih. [a.O. 61]), α34Ί, ω4Ί4, Op. 684f., πειράταϊ* B192f., #381 f., οΰ φησι* (+ Inf.) O699f., ß236/3, σ132/6, φραζ- Ξ61 f., /2354, yl28f. - Mit epex./abh. Inf. (vgl. II Sp. 1090,22ff.) «494f. / O509L, abh. NS (nur in 1 a) m. ώς ε23+ΐ., Hes.fr. 43a,52f., ή(έ) / ή(ε) #382 ff., λ 177 ff. (s.a. ω 474 ff. in 1 bß) ; in ya^-Sätzen B192, /104, #121 f., 7V730ff., (/7102f.,) P546, «P59O, yl47, £23+. 190, ηΊ3, π196ί 374, σ!36, r479, /215, Hes. Op. 793, fr. 203,2, h. Merc. 396. 535, Nosti fr. 7 p. 69 Dav.; zus.fassend (and. £490) nach (in)dir. R. ¥Ί49, /2358, <p205, h. Merc. 396; überw. (s.u. jew. Vorbem.) in dir. R. (RAnf. #391, /2 354, r42, h. Ap. 379, 'Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav.; 2. V. A 132. 363, //447, 0 129, *P484, «347, 5267. 493, £23\ v229, ω 474, Vit. p. 10,11; vorletzter V. 0143, S62, £190, «392, Vit. p. 11,8; REnde A363\ 4309, #226, #185, /2377, r 176, v 381, h. Cer. 274); gehäuft /104/8, »P590/604, /2354/58/ 67/77, ω474/9, h. Merc. 393/6, vgl. /5281/2, Hes. fr. 43a,51/2 mit νοήμ^ im Nachbar-V. — Wortf.: βουλή, δήνεα, έπος (II Sp. 659,31), ήδος, ήτορ, δυμός, ίδυς, κέρδεα, κήρ, κρα- δίη, μένος, μήδεα, μήτις, μΰδος, νόημα, πινυτή, πραπίδες, φρήν 1 in verbaler Funktion: nom. act./rei actae (la) bzw. (vgl. άοιδή B 1, βουλή B3) Fähigk. (1 b) im Zush. mit konkreten Handlungsabläufen; in Vbd. m. αίεί/αιψα v 255 / 052, yl47 in Iba, άλλοτε Op. 483 in 1 a; von göttl. prophet. Wissen 5493, h. Merc. 535 la Verbalsubst. zu νοέω Bll: Plan, Vorhaben, Absicht, Einstellung, Wille, Rat- schließ, außer B192, 0 509, Op. 483 (Nom.) u. Vit. p. 10,11 (Gen.) nur (3x am Anf. inn.) Akk. (> Nom. bei Passivtransformat. Th. 1002+) als Obj. von 'ersinnen’, 'sagen’ (s.a. r325f. in 3 b), 'verwirklichen’, 'vereiteln’ außer /108 (von Präp. abh., vgl. Y133, h. Merc. 547 in 3 a am Anf.); in Vbd. m. poss.Gen. (bes. Zeus’: 0143, 2°, 8H, lh) od. Dat. (Ψ 149) bzw. Poss.-Pr. (/108, 2°) außer ersten 5 St., mit Adj. 423
424


νόος
nur /104, 0509, 5256, ^205, Ορ. 483 f. (Intern-/Dem.-Pron. £192, Ύ382 / £23 + ); in II. außer X382 (Sprache Ach.s, s.a. II Sp. 1388,59f.) nur in neg. Sätzen, hom. in dir. R. außer a3, ^205 £23 ού γάρ δή τούτον μεν έβούλευσας -ον αυτή (Ath.), 1 ώς (κείνους άποτείσεται;) = ω479 hast du dir’s nicht selbst so ausgedacht, vgl. «86f. 7104 (έρέω) ού γάρ τις -ον άλλος άμείνονα τούδε νοήσει 1 οίον έγώ νοέω (di- plomat.) Strategie, vgl SI07 0509 ού τις τοΰδε -ος ^καί μήτι^ς άμείνων ' ή αύτοσχεδίη μεΐξαι χεϊρας (Rettungs-)Plan Η447 τις έτ' άδανάτοισι -ον L Λν ένίψει; (Mauerbau ohne Opfer) Vorhaben u. Plan, allg. im Ggs. zu best. νόημα V. 456 Op. 260 (Δίκη πάρ Διί) γηρύετ' άνδρώπων άδικων (s.d. Β 1) -ον, όφρ' άποτείση 1 δήμος άτασδαλίας βασιλέων οϊ λυγρά νοεύντες (Recht beugen) was sie im Schilde fuhren, > Sol.fr. 4,7 W. (> v.l.) 661 (kein Seefahrtsexperte) άλλά και ώς έρέω Ζηνός -ον (Μοΰσαι γάρ μ' έδίδαξαν) wie es Zeus vorgesehen hat, vgl. V. 648, h.Ap. 132 5256 μοι (Hel.) πάντα -ον κατέλεξεν (Od.) Αχαιών das ganze Vorhaben λ 177 (είπέ μοι) άλόχου βουλήν τε -ον τεΛ, 1 ήέ μένει παρά παιδί και έμπεδα πάντα φυλάσσει, 1 ή (μιν έγημέ τις) Haltung u. Entschluß (hystprot.), vgl. τ 524 ff., ο 20 /7281 (μνηστήρων) έα L d 1 άφραδέων Sichtweise u. Wollen, s. V. 265 f. 5267 πόλεων έδάην L d ' άνδρών ήρώων, πολλήν 5’ έπελήλυδα γαίαν wie sie denken u. sich entscheiden a Charakter, vgl. V. 270, Γ208 a3 πολλών 5’ άνδρώπων ϊδεν άσ- τεα καί -ον (νόμον Zen.) έγνω Sinnesart (vgl. II Sp. 158,1 f.), mores (Hör. epi. I 2,20, a. p. 142), allg. im Ggs. zu best. νοήματα (s.d.) 0 559; zur Vbd. vgl. 7732. 43f., zum Text van der Valk, Text. Crit. Od. 97 <ρ205 (έπεί) τών γε (Phil. u. Eum.) -ον νημερτέ' άνέγνω loyale Einstellung, vgl. π 304. 309 f. X 382 (άμφί πόλιν) πειρτγδέωμεν, 1 όφρα κ' έτι γνώμεν Τρώων -ον όν τιν' έχουσιν, ' ή καταλείψουσιν πόλιν (ήε μένειν μεμάασί) takt. Option, vgl. /C208 Hes.fr. 43a,76 άλλ' ού τι
-ον ... 1 έγνω Ratschluß 52 ά]λλ' ού πως ήδει (Si- syphos) ^Ζηνός -οΔν (ώς ού οί δοΐεν Γλαύκω γένος έκ Μήστρης), Ggs. νοήματα Ν.5\ fr. 303,2 (kein μάντις) όστις άν είδείη L 3ν, vgl. h.Merc. 537f. Ορ. 483 (Emteglück abh. u.a. von Zeus’ Gunst) άλλοτε δ' άλλοϊος L ,ς ... 1 άργαλέος δ' άνδρεσσι ... νοήσαι, sc. Wetterlaune Vit. ρ. 10,11 (δνητοϊσιν) ούδέν άφραστότερον (s.d. Β2) πέλεται -ου άνδρώποιο (< σ130) undurchschaubarer als des Menschen Herz, vgl. carm. conv. 889 P. £192 (keine Flucht!) ού γάρ πω σάφα οισδ' οιος -ος Ατρείδαο (πειράται) was Ag. vorhat, vgl. K20 5 493 τί με (Proteus) ταύτα διείρεαι (Men.); ούδέ τί σε χρή 1 ϊδμεναι ούδέ δαήναι έμόν -ον was ich weiß, vgl· /18 /108 (hast Bris. weggenommen) ού τι καδ' βμέτερόν γε -ovj (άπεμυδεόμην) nicht in unserem Sinn, vgl. V. 645, O 52«, Theogn. 350, AP VI 341,4 /215 (kämpf nicht) ώδε γάρ u j τελέεσδαι όίω (πεφήσεαί) our design is this, and / think we shall achieve it (Shewring), vgl. β2Ί5 ·Ρ149 ώς ήράδ' ό γέρων, σύ δέ οί -ον ούκ έτέλεσσας Wunschfvorstellung), vgl. Σ’328 Th. 1002 (Μήδειον τέκε, τόν έτρεφε Χείρων) μεγάλου δέ ^Διός -οΛς έξετελεΐτο = h. Merc. 10« (Schicksals-)Planung, vgl. A 5 Θ143 (τούτω Ζεύς κύδος όπάζεν ύστερον καί ήμιν) δώσει' άνήρ δέ κεν ού τι L Λν είρύσσαιτο (έπει πολύ φέρτερος) kann nichts gg. Zeus’ Ratschhjß machen, vgl. y/81 f. £103 (Ζεύς ήνώγει) άλλά μάλ' ού πως βστι ΔιόςΛ -ον ... 1 ούτε παρεξελδεΐν άλλον δεόν ούδ' άλιώσαι s 137 Th. 613 ώς ούκ L u κλέψαι -ον ούδέ παρελδεΐν Ορ. 105 ούτως ού τι πη L d -ον έξαλέασδαι, vgl. /411 1b psych. Instanz (and. L42 118, doch s. ebd. 46. 83. 116, Harrison, CR 68 = n.s. 4, 1954, 190 A.l, L40): jem.s Sinn, sowohl Denkvermögen wie Wille(nsrichtung) u. (nachhom.) Gemüt Iba außer h. Ven. 254 (Gen.) Akk. (Nom. bei Pass.-Transformat. £546+, Λ358, 77263) als Obj. von Selbstkontrolle (2° am Anf.), 'täuschen’ (s.a. Th. 613 in 1 a am Ende), 'umstimmen’ (aber nicht von πείδω wie δυμός B6c, νόημα h. Cer. 329 u. φρήν), ’benebeln’, 'erfreuen’ (2h am Ende periphr. f. Pers.-Pr.); in Vbd. m. poss. Gen./Dat. (0358, r479, Th. 36f., h. Cer. 37) / Pron. (r42, 2h, le) bzw. σχ.κ,όλον (K391 [and. I Sp. 127,65ff.], Op. 373) außer 052, v255, Hes.fr. 239,3, h.Ven. 254, h. 27,12, mit Adj. nur 0461, v255; in (3H aretalog.)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νόος
Rel.satz /514. 554, Th. 37. 122, Sc. 149, Vit. p. 11,8, hom. in dir. R. (vgl. h. Cer. 274, h. Ap. 379, h. Ven. 254) außer Ξ 160 (innerl. abh.), 0358 (RAbschl.), v255 (REinl.), Λ/255, 3*217, 0461, £546, τ479 t42 σίγα καί κατά σόν -ον ϊσχανε (s.d. Β2) μηδ' έρέεινε bezähme deine Kombinationsgabe (~ deinen Vorwitz!), vgl. V. 502, /411, Theogn. 365 v255 ούδ' ό γ' άληδέα είπε, πάλιν δ' ό γε λάζετο μΰδον, ' αίέν ένί στήδεσσι -ον πολυκερδέα νωμών, vgl. σ216, υ257 3160 (μερμήριξε) όππως έξαπάφοιτο ^Διός -ονΛ = 252« (έλεξα) Sinn betöre (Bewußtsein eingeschläfert) Th. 537 (βούν) δασσάμενος προύδηκε, L βξαπαφβσκων h. Αρ. 379 ούκ άρ' έμελλες έμόν -ον L Λούσα 1 χώρον έχουσ' έρατόν προρέειν καλλίρροον ύδωρ, vgl. metr. gleichw. h. Ven. 38 Op. 373 μηδέ γυνή σε -ον πυγοστόλος βξαπατΛάτω 1 αίμύλα κωτίλλουσα, τεήν διφώσα καλιήν, vgl. fh. 889 f., ο 421 323 (illegale Bereicherung) οιά τε πολλά 1 γίνεται, εύτ' άν δή κέρδος-ον L Λήση ' βνδρώπωνΛ, vgl. Bacchyl.fr. 1 Nosti fr. Ί ρ. 69 Dav. δώρα γάρ L u -ϋν ήπαφεν ήδέ καί έργα Vit ρ. 11,8 φώτά τε τ< ε> ισαίμην δς έμόν -ον ήπεροπεύσας 1 ώδύσατο Ζήνα ξένιον, vgl. metr. gleichw. ν327, Op. 55 K 391 πολλήσίν μ' άτησι παρέκ L-ov ήγαγεΛ ν "Εκτωρ (der mir Ach.s Rosse versprach) hat meinen Sinn ver- (eigtl.: auf Abwege ge-)fuhrt (vgl. Heitsch, Kunstsprache 50), and. K133 in 3 a h. Ven. 36 παρέκ Ζηνός L Jt vgl. V. 38 254
(άάσδην) άπεπλάγχδην δέ -οιο 1 (βροτώ εύνηδεΐσα) bin vom Kurs der Vernunft abgeirrt (I Sp. 1063,71), vgl. t>346, Sol.fr. 33,4 W. 052 (κε Pos.) καί εί μάλα βούλεται άλλη, 1 αίψα μεταστρέψειε -ον μετά σόν καί έμόν κήρ, vgl. ΛΤ07 /147 (Ag. wollte Ath.s Zorn besänftigen) νήπιος, ούδέ τό ήδη, δ ού πείσεσδαι έμελλεν' 1 ού γάρ τ' αίψα δεών τρέπεται -ος, vgl. Μ173, /497, Ζ61 £546 προήκε (Zeus die Ath.) ... * όρνύμεναι Δαναούς' δή γάρ -ος ^τράπε/τ' αύτού s 77263« (Kal.), vgl. Ä?45, 5 260 τ479 ούτ' άδρήσαι δύνατ' άντίη ούτε νοήσαι' 1 τη γάρ Αδηναίη -ον L Λν Aufmerksamkeit abgelenkt, vgl. Ε6Ί6 0461 (wenn Teukros Hektor erschossen hätte) άλλ' ού λήδε Διός πυκινόν -ον, ός ρ' έφύλασσεν ' "Εκτορ(α, νευρήν ρήξ') /514 πόρε καί σύ (Ach.) Διός κούρησιν (Litai) έπεσδαι ' τιμήν, ή τ' βλλωνΛ περ έπιγνάμπτει -ον (φρένας ν.1.) έσδλών (Ag.s Geschenke), vgl. /240f., 0203, A 569 /554 Μελέαγρον έδυ χόλος, ός τε καί L j 1 οίδάνει βν στήδεσσι -ονΔ πύκα περ φρονεόντων (vgl. V. 646) = 3*217« (πάρφασις, ή τ' έκλεψε) Hes. Th. 122 ("Ερος, δς κάλλιστος) λυσιμελής, πάντων τε ... ' δάμναται L j καί έπίφρονα βουλήν, vgl. 3316, Theogn. 1388 Sc. 149 (Έρις) σχετλίη, ή ρα -ον τε καί έκ ^φρέναςΛ είλετο φωτών (die gg. Her. kämpfen), sonst so nur L „ s. I Sp. 364,46ff. u. vgl. H360 = Λ/234 fr. 239,3 δστις άδην πίνη, οίνος δέ οί έπλετο μάργος, ' ,σύν δέΛ πόδας χεϊράς τε δέει γλώσσάν τε -ον τε 1 δεσμοϊς άφράστοισι, vgl. Theogn. 506f. 0358 ώς φάτο, L j γέροντι -ος χύτο, δείδιε δ' αίνώς (στή δέ ταφών) geriet völlig durcheinander, hatte einen Blackout, kontrast. 7V8O8, /612 Λ/255 (Αχαιών) δέλγε (Zeus) -ον, Τρωσίν δέ ... κύδος όπαζε, vgl. 0 321—7. 594f. h. Cer. 37 οί (Perseph.) έλπίς έδελγε ^μέγαν -ονΛ άχνυμένης περ, vgl. σ 282 Th. 37 (Musen) ταί Διί πατρί ' ύμνεύσαι τέρπουσι L d έντός Όλυμπου a 51 (Διός), vgl. h. Αρ. 204 u. s. L24 50 h.
27,12 (stfrjv τερφδή) εύφρήνη δέ -ον, χαλάσασ' τόξα έρχεται ές (δώμα Ap.s) a sich (s.a. ητορ B2c, bes. /705), vgl. Hes.fr. 275,2, II Sp. 1086,56 ff., Mimn.fr. 7,1 W. = Theogn. 795. 921, Bacchyl. c. 3,83 h. Cer. 274 (οργιά ύπο- δήσομαι ώς άν) εύαγέως έρδοντες έμόν -ον ίλάσκοισδε a mich, vgl. metr. gleichw. V. 368 Ibß Nom. als Subj. von obj. (5x am Anf.) od. subj. Vorgängen; außer 362 in Vbd. m. poss. Gen. bzw. (X185, La347, ß92\, ω4Ί4) Dat, Agens außer 362, 080, L Λ göttl. (Zeus bis auf K25, ΛΤ85); in dir. R. außer σ283 (innerl. abh.), 080 (GL). 242, /7103, h. Merc. 396 362 φραζώμεδ' όπως έσται τάδε έργα, ' εϊ τι -ος ρέξει (Ggs.: selber kämpfen) Klugheit etwas ausrichtet, vgl. V. 107 u. d. Substantivierung 0354 in 2 a /7103 Αίας δ’ ούκέτ' έμιμνε' βιάζετο γάρ βελέεσσι ’ δάμνα μιν Ζηνός τε -ος καί Τρώες (βάλλοντες) Wille („steuert die Ereignisse von fern“, L42 79), vgl. V. 120f. 0242 (Hektor kam zu sich)
426
425


άσδμα καί ίδρώς παύετ', έπεί μιν έγειρε ^Διός -οςΔ = ω 164 Wille, s. (metr. gleichw.) 012, kontrast. 0232. 262; and. (Periphr. statt GN) Schwabl, WS 98 = N.F. 19, 1985, 52 h.Merc. 396 (νεύσεν Zeus, έπεπείδετο #*) Έρμης' ' ρηϊδίως γάρ έπειδε , 535 (darfst nicht μαντείην δαήμεναι) τό γάρ οίδε L vgl. υ75 ω474 (είπε μοι) τί νύ τοι -ος ένδοδι κεύδει; (Krieg od. Frieden?) was hast du in petto, vgl. A542f., s.a. λ 177 in la K25 άμφοτέροισι (Tr. u. Gr.) δ' άρήγεδ' όπη -ος έστιν έκάστου wie jedem Lder Sinn steht^, vgl. V. 32 Ύ185 έρξον όπη δή τοι -ος έπλετο wonach dir L j, vgl. 37 α347 (τί φδονέεις) άοιδόν ' τέρπειν όππη οί -ος όρνυται; vgl. #45 080 ώς δ' ότ' άν άίξη -ος άνέρος, ός τ' έπί πολλήν 1 γαΐαν έληλουδώς φρεσί πευκαλίμησι νόηση' 1 ένδ' εϊην, ή ένδα Gedanke, vgl. νόημα Bla β92 (ύπίσχεται άνδρί έκάστω) -ος δέ οί άλλα μενοινφ = ν381 a σ283” ihr Sinn ist auf anderes gerichtet 2 in nominaler Funktion: Eigensch. (sowohl momentan wie dauernd, vgl. II Sp. 1082,61 ff.) im Zush. mit abstrakten Zuordnungen wie ‘(eigen) sein* (s.a. B192, 0509, Op. 483 in 1 a, K25, Ύ185 in Ibß), ‘haben* (s.a. Ύ382 in 1 a), ‘verleihen’ (nur ΝΊ32, /J124, «494, Hes. Op. 67, fr. 203) od. (3x am Ende) komp. Verh. (innerhalb ders. Pers.); in Vbd. m. αίεί Γ60/3, Π633+, σ331+ί*. in 2 a, πάρος Ψ604, «240 in 2 b 2 a best. Sinnesart, in Vbd. m. (5x am Anf. u. σ!36. 332+ pron.) Adj. (Nom. präd. bis auf Γ63 ~ «329, 6:190) bzw. (2x am Ende) gen. quäl.; Nom. (+ poss. Dat. bzw. 77688+, σ136 Gen. außer *P590), Akk. (7x) od. Gen. (3x); hom. in dir. R. (vgl. le) außer 0699, 77688 Ω36Ί τών (Gr.) εϊ τίς σε (Priam.) ϊδοιτο διά νύκτα ... 1 τοσσάδ' όνείατ' άγοντα, τίς άν δή τοι -ος εϊη; worauf würdest du dich verlegen, s.u. V. 354 u. vgl. O 509 in 1 a 0699 μαρναμένοισιν όδ' ήν -ος' ήτοι Αχαιοί ' ούκ έφασαν φεύξεσδαι ύπέκ κακού (Tr. hofften νήας ένιπρήσειν) Einstellung vgl. V. 703 Δ 309 (kämpft in geschlossener Formation) ώδε καί οί πρότεροι πόλεας έπόρ- δεον, 1 τόνδε -ον καί δυμόν ένί στήδεσσιν έχοντες Kalkül + Kampfgeist (= Taktik), Vbd. nur hier (u. Th. 661 v.l. in 3 a) <490 ώς έφάμην, ό δ' έπειτα -ον σχέδε τόνδ' ένί δυμω, ' οίος κείνος έην βουλευέμεν machte (‘faßte’ II Sp. 846,15) bei sich (L11 44 A.3) folgenden Plan (vgl. 1 a) od. nahm diese (sc. fingierte) Haltg. ein (‘began to hold’ Hoekstra z.St)? /7124 κτήματ' έδονται, ' όφρα κε κείνη τούτον έχη -ον, όν τινά οί νύν 1 βν στήδεσσι τιδεϊ^σι δεοί, vgl. V. 116, kontrast. /636f. TV 73 2 άλλω μέν γάρ έδωκε δεός πολεμήϊα έργα, ' ... ' άλλω δ' L -ον ... Ζεύς 1 έσδλόν, τού δέ τε πολλοί έπαυρίσκοντ', vgl. τ/HOf. η73 (Arete τετίμηται) ού μέν γάρ τι -ου γε καί αύτή δεύεται βσδλούΛ, ' οίσί τ' έύ φρονέησι καί άνδράσι νείκεα λύει, allg. im Ggs. zu νοήματος L j V. 292 in best. Sit Hes.fr. 10a,88 ]. -ου βεβλαμμέν[οι (Keyx u. Alkyone) L Jt vgl. Theogn. 223 72354 (φράζεο) φραδέος -ου έργα τέτυκται. ' άνδρ' όρόω, τάχα δ' άμμε διαρραίσεσδαι όίω, vgl. Ξ62 in Ibß, Ggs. Ä7122 in 3 c K 226 σύν τε δύ' έρχομένω καί τε προ ό τού ένόησεν 1 όππως κέρδος έη' μούνος δ' εϊ πέρ τε νοήση, ' άλλά τέ οί βράσσων (s.d.) /τε -ος, λεπτή δέ τε μήτιςΛ *F590 (νέου άνδρός ύπερ- βασίαι) κραιπνότερος μεν γάρ L u Π688 (Patr. μέγ' άάσδη νήπιος' hätte er auf Ach. gehört) ή τ' άν ύπέκφυγε κήρα ... ' άλλ' αίεί τε Διός κρεισσων -ος ήέ περ άνδρών — Ρ 176κ Ratschhiß Γ63 αίεί τοι (Hektor) κραδίη πέλεκυς ώς έστιν άτειρής ' 2 w. G1. ' ώς σοί ένί ^στήδεσσινΛ άτάρβητος -ος έστί *329 (ού τι πιών τάδε φάρμακ' έδέλχδης) σοί δέ τις έν L j άκήλητος ^-ος έστίΛν magieresistente Psyche, in dir. R. mögl. trotz V. 240 (s. 2 b) in (Ich-)Erz., vgl. II Sp. 1082,23f. 7735 (νηλεες, σε τίκτε δάλασσα) ότι τοι /ν άπηνής = «P484« a σ381βΙ, vgl. «Ρ611, ψ9Ί ε 190 τά μέν νοέω καί φράσσομαι, άσσ' άν έμοί περ 1 αύτή μηδοίμην ... 1 καί γάρ έμοί L Λν έναίσιμος (s.d. B2aj, ούδέ μοι αύτή 1 δυμός ένί στήδεσσι σιδήρεος, άλλ' έλεήμων ζ\2\ (τέων) ές γαΐαν ίκάνω; ' ή ρ' οϊ γ' ύβρισταί τε καί άγριοι ούδέ δίκαιοι, * ήε φιλόξεινοι καί σφιν L δεουδής; = ζ 176 - ν202 s #576, vgl. τ364 σ136 τοΐος γάρ L ... άνδρώπων, ’ οίον έπ' ήμαρ άγησι (Zeus) so ist den Menschen zumute, vgl. Archil.fr. 131 W., Stesich.fr. 222b,207 f. p. 214
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Dav. 332 (φρένας έκπεπαταγμένος έσσί) ή ρά σε οίνος έχει φρένας, ή νύ τοι αίεί 1 τοιούτος L Λν, ό καί μεταμώνια βάζεις = 392, kontrast. ν330 Ορ. 67 έν δέ δέμεν κύνεόν τε -ον καί έπίκλοπον ήδος (sollte Hermes der Pandora) Th. 262 Νημερτής δ', ή πατρός έχει -ον Charakter, s. 235, vgl. 896 ‘Hom.’ fr. 3,1 p. 105 Dav. πουλύποδός μοι, τέκνον, έχων -ον, Άμφίλοχ' ήρως (έν στήδεσι δυμόν ν.1.) ' τοΐσιν έφαρμόζου τών κεν <κατά> δήμον ϊκηαι Instinkt, vgl. Pi. fr. 43, s.a. II Sp. 943,40 ff. 2 b überh. Intellekt, der (0129 [s.a. D] nicht) vorhanden (vgl. II Sp. 565,40. 51) ist (6x außer letzten 3 St.), in Vbd. m. präd./attr. Adj. nur Λ 813, «240 / υ366; Nom. (+ poss. Dat./Gen. [O128f.,] i>365f. / Hes.fr. 150,14) od. Akk. (3x), [--] außer ersten 2 St. u. 2x (s.a. D) eins, (nur hier metr. gesichert, s. Ml); hom. in dir. R. außer Λ 813, Σ419 u 366 (brauch kein Geleit) είσί μοι όφ- δαλμοί τε καί ούατα καί πόδες ... 1 καί -ος έν στήδεσσι τετυγμένος, ούδέν άεικής' 1 τοϊς έξειμι δύραζε, έπεί νοέω κακόν ύμμιν 1 έρχόμενον Σ419 της (Heph.s Robotern) έν μέν -ος έστί μετά φρεσίν, έν δέ καί αύδή 1 καί σδένος (δεών άπο έργα ϊσασιν) Verstand, vgl. #556ff. Λ 813 (Schenkelwunde, αίμα) κελάρυζε' -ος γε μέν βμπεδο/ς ήεν Denkvermögen (d.h. nicht besinnungslos) κ240 συών μέν έχον κεφα- λάς φωνήν τε τρίχας τε 1 καί δέμας, αύτάρ -ύς ήν L Λς ώς τό πάρος περ menschl. Bewitftsein 494 (Teir.) τού τε φρένες L Λί είσί' 1 τώ καί τεδνηώτι -ον πόρε Περσεφόνεια 1 οϊω πεπνύσδαι (Ggs. Λ476, ¥Ί04), vgl. σ215 Hes.fr. 203,2 άλκήν μέν γάρ έδωκεν Ολύμπιος Αίακίδησι, 1 -ύν δ' Άμυ- δαονίδαις, πλούτον δ' έπορ' Άτρείδησι, vgl. u70f. 0129 μαινόμενε, φρένας ήλέ, διέφδορας (Ares)· ή νύ τοι αύτως 1 ούατ' άκουέμεν έστί, -ος δ' άπόλωλε καί αιδώς. 1 ούκ άίεις Verstand, vgl. 0201, kontrast. i>365f. (s.o.) ^604 ού τι
παρήορος ούδ' άεσίφρων 1 ήσδα (Antii.) πάρος' νύν αυτε -ον νίκησε νεοίη Verstand, s. V. 440, vgl. Theogn. 629, Γ108, 7/294 Hes.fr. 150,14 ]τών μέν τε -ος [γλ]ώσσης καδ[ύπ]ερδεν, vgl. 239,3 in iba, Ορ. 719f. Ορ. 714 δειλός τοι άνήρ φίλον άλλοτε άλλον 1 ποιείται' σέ δέ μή τι -ος κατελεγχέτω είδος, vgl. #176f. in 3 b 3 in adverbialer Funktion (wie?) außer h. 29,12 (Dat.-Obj.) 3a Vernunft, Sinn, Inneres (vgl. 1 b), von Präp. abh. (2x am Anf., s.a. 7 108 in la, kontrast. DSV X391+, τ42 in Iba) bzw. (außer 2h am Ende kom./instr.) Dat. (+ Poss.-Pr. 3°, + attr. Adj. nur v229, Th. 661, prägnant <320, #78); hom. in (#78 in)dir. R. (vgl. Th. 661, h.Merc. 484) außer <320 ΥΊ33 („Ap. hilft Aen. gegen Ach.!“ Antw.:) "Ηρη, μή χαλέπαινε ^παρέκ -ov/ ούδέ τί σε χρή reg dich nicht unvernünftig auf (nach Heitsch, Kunstsprache 50 syntakt. „verselbständigt“ aus ΑΓ391 in Iba), vgl. inh. h.Cer. 82f., form, λ344, Γ59 h. Merc. 547 ός δέ κε μαψιλόγοισι πιδήσας οίωνοΐσι 1 μαντείην έδέλησι L d έξερεείνειν 1 ήμετέρην, νοέειν δέ δεών πλέον uneinsichtig (sc. obwohl man’s doch sieht) II <320 (ήνιό- χευεν, όπως άμ' έποίατο πεζοί) -ω δ' έπέβαλλεν ίμάσδλην mit Bedacht(samkeit), maßvoll, vgl. Op. 720 A 132 μή δ' ούτως ' κλέπτε (s.d.) -φ, έπεί ού παρελεύσεαι ούδέ με πείσεις versuch nicht intellektuell zu tricksen 363 (τί κλαίεις;) έξαύδα, μή κεύδε-ω, ϊνα εϊδομεν άμφω = 7719 (= Σ74*η ) mit Vorbedacht, instr. (vgl. #548, r212), nicht lok. (trotz 7313, /18) #78 (Ag.) jpxi&ej -ω, ό τ' άριστοι Αχαιών δηριόων-
το. 1 ώς γάρ οί χρείων μυδήσατο (Αρ.) insgeheim, vgl. II Sp. 1088,19f. (bes. χ4Π, υ301) u. s. L42 102ff. h. 19,41 εις χέρα δήκε ' δεξάμενος (Hermes den Pan), L Λν δέ -φ περιώσια, pleon. ν229 L τε καί μή μοί τι κακώ -ω άντι- βολήσαις, ' άλλά σάω (έμέ) nicht mit Übelwollen, d.h. εύνοος (dazu Ruijgh, Etudes 371 A.95) 72377 σύ δέμας καί είδος άγητός, ' πέπνυσαί τε -ω π 197 (bist nicht Od.) ού γάρ πως άν δνητός άνήρ τάδε μηχανόφτο 1 ω αύτού γε -φ, ότε μή δεός (δείη νέον ήέ γέροντα) 374 (Tel. im Weg) αύτός μέν γάρ έπιστήμων βουλή τε -φ τεΛ, ’ λαοί δ' ούκέτι (willfährig) Einsicht u. Tatkraft‘ (hyst. prot.) μ 211 καί ένδεν (Ky- klopenhöhle) έμή άρετή (s.d. I Sp. 1232,32ff.) t d ' έκφύγο· μεν (Ggs. βίηφι 210) virtute consilio prudentia, vgl. t>20f. v 305 (ίκόμην, ϊνα χρήματα κρύψω, όσα τοι VN) ώπασαν οϊκαδ' ίόντι έμή L j von mir geplant u. gewollt (hyst. prot.)
427
428


νόος
γ 128 (ειν άγορή) ένα δυμόν έχον,τε -ω καί έπίφρονι βου- λήΛ ’ φραζόμεδ' Άργείοισιν όπως δχ' άριστα γένοιτο, vgl. £109f., ζ 183 Th. 661 άτενεϊ L u (]$>ρονζ ι?ψω[ pap.) 1 ρυσόμεδα κράτος ύμόν (μαρνάμενοι Τιτήσιν) II h. 29,12 -ω δ' έσπεσδε (Hermes u. Hestia) καί ήβη assecondate la sag- gezza (Cassola), vgl. 7/165*, Th. 80 h. Merc. 484 (Kitharis) φδεγγομένη παντοϊα -ω χαρίεντα διδάσκει dem Sinn Erfreuliches, vgl. V. 520 u. zum seltenen adnom. Dat. Z477, 77180 3b Verstand (vgl. 2b), Akk. der Bzhg., außer Sc. 5 abh. von Verbalphrase mit έτέτυκτο / έστί* (173°, 1H), die 4x komp. Verh. (zw. verseh. Pers.) ausdrückt; hom. in dir. R. bis auf 1' (Exk.) (9643 τοΰ γένετ' ... υιός άμείνων ' παντοίας άρετάς, ήμέν πόδας ήδέ μάχεσδαι, 1 καί -ον έν πρώτοισι Μυκηναίων έτέτυκτο, vgl. Α 258, 753 f. α66 (Od.) δς περί μέν -ον έστί βροτών, περί δ' ίρά δεοϊσιν (έδωκε), vgl. 7218, £171 r326 (πώς) δαήσεαι, εϊ τι γυναικών ' άλλάων περίειμι -ον καί έπίφρονα μήτιν, vgl. β 121 f. Sc. 5 (Alkm. έκαίνυτο) εΐδεί τε μεγέδει τε' -ον γε μέν οΰ τις έριζε, vgl. 7V431 f., σ 248 f., Ggs. δ 134ex Ορ. 793 (am 20.) ϊστορα φώτα ' γεί- νασδαΐ' μάλα γάρ τε -ον πεπυκασμένος έσται 5177 (σοί είδος μέν άριπρεπές) -ον δ' άποφώλιός έσσι, vgl. 0129 in 2 b (Klangresponsion νόο- δ' άπο-ωλ-\) 3 c Denken (vgl. 1 b), Gesinnung (vgl. 2a), nb. Abstr. (nur ...ησι) < Adj. (nb. -ω, vgl. 3 a), im Ggs. zu gen. obi. (£368, /7359) pleon. (vgl. Ä7122 m. ^288, ß236 m. μ 26, A272+ m. x231+, ψΙΙ m. ω167); in Vbd. m. έρδειν* (έργα*) /7236, λ 272, Op. 685; am VE Laußer /?346j, in (h. Merc. 393 in)dir. R. (ähnl. 1H) u u (vgl. allg. Krarup, C&M 10, 1948, Iff.) ψΊΊ (ουλήν) φρασάμην, .έδελον δέ σοί αύτη ' ,είπέμεν/ άλλά με κείνος έλών έπί μάστακα χερσίν ' ούκ έα L Λαι πολυκερδείησι -οιο, vgl. ν255 in 1 b α am Anf. ß346 (Schatzkammer) έν δέ γυνή ταμίη νύκτας τε καί ήμαρ ' έσχ', ή πάντ' έφύλασσε -ου πολυ^δρείησ^ν, kontrast. metr. gleichw. Α608+ λ 272 Έπικάστην, ' ή μέγα έργον έρεξεν aL d -οιο ' γημαμένη ώ υίϊ = Ορ. 685ex, dazu L24 66 Κ\22 πολλάκι γάρ μεδιεϊ τε (Men.) καί ούκ έδέλει πονέεσδαι ' οΰτ' δκνω είκων οΰτ' άφραδ,ίησι -οιοΛ, ' άλλ' (έμήν ποτιδέγμενος ορμήν), vgl. Ω 354 in 2 a β236 (μνηστήρας) οΰ τι μεγαίρω ' έρδειν έργα βίαια κακορραφ, u (άλλω δήμω νεμεσίζομαι), vgl. h. Cer. 227, kontrast. o458 h. Merc. 393 (Hermes solite) δεϊξαι τόν χώρον έπ' άβλαβ, d (wo Rinder versteckt), vgl. v229 in 3 a
D Pisand. fr. dub. 2 p. 134 Dav. -ύς ού παρά Κενταύ- ροισι, vgl. Semon.fr. 1,3 W. ‘Hom.* fr. 11 p. 108 Dav. άλλο δ' ένί στήδεσσι -ος καί μήτις άμύμων Hes. fr. 45,3 ]νόωι είχε[ ' 43a,50 ' ...]εν ελασσωνουν[ s.a. άτασδαλίη D Ο 78a ν.1. 0379, ι457 (pap. 31, vgl. West, Ptol. Pap. 242), ρ322 (vgl. Labarbe, L’Homere de Platon 250f.; Lohse, Helikon 5, 1965, 289ff.), r396, Op. 42. 62
G nicht in EZ, ΤΦ, o R. Führer
νόσος s. νούσος
νοσσάς [le] E zu νοσσός < νεοσσός, s. Frisk II 307 B Junges, Jungtier (meist Vögel), nach LSJ s.v. hier fowl Pan. fr. 23 p. 127 Dav. =■= 26 p. 264 Ki. (beim Opfer) πέμματα πόλλ' έπιδείς, πολλάς δέ <τε> -δας δρνϊς (Akk. PL; Hex. aus dem Prosatext: Meineke), zum mögl. Zshg. des Fr.s s. Stoessl, RE XVIII, 1949, 882 B. Mader
(νοστέω) νοστήσω, νοστησαι [25', 35°, 2H, 2C] F Fut. -ω 1, -εις 1, -ει 2, -ομεν 1; -έμεν 1, -ειν 2, άπο-ειν 6; Aor. -ας 1, -(ε) 1; -η 3; -ειε(ν) 5, -αιμεν 1; Inf. -αι 5; -ας 11, -αντί 6, -αντα 13, άπο-αντα 1Η, -αντ' 1, Akk. -άντε 1, -αντες 1
Μ 1 Stamm im biceps (7,8%) la [-1] εί -(ε) Όδυσεύς ο332 lb [---] έπεί -ας ω400; εί μέν κεν -η άναξ £395 lc [---] -ομεν Β253; -έμεν Ρ239 2
Stamm im longum 2 a [---] -ειν ,Οδυσήα πολύφρονα δνδε δόμονδεΛ υ329, δεοΐσι ' -αι L Λ «83, £424, ι>239, φ 204; -η ,οίκόνδεΛ c. Naup.fr. 7,4 ρ. 148 Dav., -ας L j ,φίλην ές πατρίδα γαϊανΛ £687, -ας ... L j «290 — /9221; -ας Ίδάκηνδε ο 157; -ας ν43 [i-Ι] παλιμπλαγχδέντας* όίω '
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(νοστέω)
^άψ άπο-εινΛ εί Α 60, ν6, L 0499 = Μ115, £406, ω 471; -ειν χ285; -αι 0314; δππως -η Ίδάκης £329; τόν ούχ ύποδέξεαι αύτις 1 ,οϊκαδεΛ -αντ' Σ’90, t -ας Α 103 = 121, 0102 = 252, Hes.fr. 204,92, u j -ει καί ,τείσεταιΛ £163, ο 177, ή κεν -ας άπο, , or268; εί δέ κε -ω καί £212; -εις ν 340 2b [---«] -αντα άνακτα Ν38; -αντα ω405 [---«] -αιμεν Κ241; ,οϊκαδε -ειεΛ καίβ343, Lφίλην ές πατρίδα γαϊανΛ Cert. ρ. 39,9, όππως* -ειε L u σ148, τ298; τόν δ' ούχ ύποδέξομαι αύτις 1 οϊκαδε -αντα (, d) Σ60 = 441, τ 258, κεϊσέ με -αντα (, Λ) Ψ145, <5619 = ο 119; οϊκαδε -αντί μ43; -αντί (καί) «419, τ463 Ρ-**] -ειεν 7V232;
ζώοντε ,μάχης έκ -αντΛε ' δέξατο £157, ζώοντι L j 72705, L z Ύ444, τι , μ 1 δέξεται P2Q1; έμέ -αντα Σ330; Ίδάκηνδε ίδοί,ατο -αντα., α!63, λ 361, 3 Σ238; -αντα α
36; άπο-αντα Ορ. 735; -αντες Ρ636
Σχ sch. D Α60: έπανελδεϊν. ,ύποστρέψΛειν (vgl. Δ 103), £253: άναζεύξομεν. L Λομεν, Ε63Ί: άνακομισδείς
L Valgiglio, Prometheus 11, 1985, 23 f.
Β (mit) heilfer Haut) davonkommen (1, überw. in II.) > kontextbedingt (außer £253 glücklich) heimkehren (2, viell. Gebetsstil-Einfl.) > abgeschwächt zurückkommen (3, außer TV38 [s.u.] nachiliad.); Subj. stets männl., nur 7V38 göttl., sonst menschl. (Ach. A60, Σ60 = 441. 90. 330, *7145, Hes. fr. 204,92, Aias £239. 636, Hektor 0499, £207, X444, Ω 705, Men. £239, <5619 = 0 119, Od. Κ24Ί, 27°, Pand. A 103 = 121, £212, Patr. £406, Σ238, Tel. «290 = /9221, o 157); mit Angabe des Woher (άπό 1H, έκ 7', 1H, παρά 1', s.u. jew. Vorbem. u. vgl. νέομαι Β 11) u. (Ml 15, Hes. fr. 204,92) /od. des Wohin (άψ 4*, 2°, δεύρο 1°, κεΐσε 1·, 2°; δνδε δόμονδε 5°, δόμον Πηλήϊον εϊσω 2', ές τόδε δώμα 1°, είς άστυ Ζελείης 2', Ίδάκηνδε 3°, Ίδάκης ές δήμον 1°, προτί "Ιλιον 2', οϊκαδε 5', 7°, 1Η, 1β, οίκόνδε 5', le, ές πατρίδα 2', 5°, le, vgl. νέομαι BI 2) bzw. abs. (Ind. £253, £212, v340, u332, [+ dat. comm.] ω400 in 2 [s.d. Vorbem.], Inf. 0374, x285, Ptz. 4', 5°); nur LFut/Aor.j (s. F), bes. (75%) Ptz. Aor. (34*) u. Inf. L j (14x, abh. von έλπομαι* [s.d. Β 1 baaa/bb] £239. 406, υ329, ούδ' άρ' έμελλε{ν} Ml 13ff., ω470ί, όίω A59f., v5L, φημί* 0498f., x284f. / [έπ}εΰχετο 0314, £423f.+, φίλον «82f.), selten Ind. L j (7x in 2); im Ggs. zu (ingr.) ,νέομαιΛ stets (außer A59f.) eff., wie u j antith. zu αύδι 7V37f. 232L, v43f., αύτού Σ33Ο, ω471, μενέεις* Ν31ϊ., κ 285, v43f., όλέσας 0498f., ν340, parall. zu ϊκετο υ332; in (assoz.) Zush. mit δυμώ 1 £404ff., v339f., Freude £687f., £636, f27O5f., x419, μ43, v43f., r463, Weinen £ 156ff., Σ 235-8ff. - In (x285, v340 göttl.) dir. R. (ähnl. Op. 735; RAnf. 7V232, x419, ω400; 2. V. A60, £239, »£145, .0705; vorletzter V. £687, £207, 0705, 0102; REnde A103, ÄT247, 5619 = 0 119, Λ361, ω405) od. (TV38, le von Gotth.) innerl. abh. (A121, £157, /V38, £406, Σ238, X444, ß343, £424 - o239 = $>204, t463, c. Naup. fr. 7,4) außer Ml 15, ω471, Hes.fr. 204,92 (Komm, des Dichters). Gehäuft υ329/32 (333 νόστιμος), ω400/5, im Wechsel mit νόστ(ιμ)ον £251/3, a 83/7. 163/8. Wortf.: άλύσκω, άπημων Bla, άρτεμής, άσκηδής, άσμενος, άνειμι, (οϊκαδε) έλδεϊν, άνέρχομαι, (άφ)ίκέσδαι, (άπο)νέομαι, σαωδήναι, φυγεΐν 1 [16', 5°] heil (αύτώ* £239. 635L, χ285, ζώοντε* £157, £405f., Ω 705) davonkommen (έκ πυράς / πολέμοιο / μάχης Κ246Ϊ., £239, £157*, παρά νηών M114L), zu (implizierter) Zwischenstation Κ241, £239. 406. 636, Σ238 (gr. Heerlager), x 285. 419 (Lande- u. Kampierungsplatz, x419f. in expl. Ggs. zu ‘Heimkehr’), sonst (5‘, 2° expl., 6', 1° impl.) ‘heim’ (Ggs. /umkommen’j A60, 0498f., Κ246Ϊ., M115L, £239/44. 405f. 636/9, £89f. 236/8. 329ff., X444/6, X419/21, μ42ίί., α>471, s.a. 7V232f., O374f., v340 in 2 u. vgl. /233f.), in zwei Drittel der Fälle (außer A60, 0499, K241, P636, X 444, 0705, x419) mit ού(κέτι £239) negiert (Euphem. f. L j) wie sonst nur noch £687, v6 bzw. mit μή N232 ( + έτι), Cert. p. 39,9, Op. 735; außer K241 nur (13x) Ptz. u. (7x) Inf. K241 τούτου γ' έσπομένοιο καί έκ πυρός ... άμφω -αιμεν, έπεί περίοιδε νοήσαι, „significa ‘scampare’“ (L 23) £239 ούκέτι νώϊ 1 έλπομαι αύτώ περ -έμεν έκ
πολέμοιο, vgl. Φ598, A589L, 0700 636 (φραζώμεδα) ήμέν
429
430


(νοστέω)
νόστος
όπως τόν νεκρόν έρύσσομεν, ήδέ και αυτοί χάρμα ... έτάροισι γενώμεδα -αντες, vgl. z466f. κ285 ούδέ σέ φημι 1 αύτόν -ειν, μενέεις δέ σύ γ' ένδα περ άλλοι (Gef. bei Kirke) 419 σοι μέν -αντί ... ώς έχάρημεν, ' ώς εϊ τ' εις Ίδάκην άφικοίμεδα, vgl. /7307 ff. ω471 (φή) τείσεσδαι παιδός φόνον, ^ούδ9 άρ9 έμελλεΛν ' άψ (s.d. B2aß) άπο-ειν, άλλ9 αύτού πότμον έφέψειν, vgl. V. 528 Μ115 (νήπιος, L d) παρά νηών ' ^άψ άπο-ειν προτί ΊλιονΛ, vgl. S46, 7V744 Θ 499 νΰν έφάμην νήάς τ9 όλέσας καί πάντας Αχαιούς ' L u (κνέφας έσάωσε Gr.), von siegreicher Heimkehr 4 60 νύν άμμε παλιμπλαγχδέντας όίω ' ^άψ άπο-εινεϊ κεν δάνατον γε φύγοιμεν, ' εί δή όμού πόλεμός τε δαμ$ παί λοιμός Αχαιούς, von erfolglosem Abzug Ρ406 μιν ού ποτέ έλπετο δυμω 1 τεδνάμεν, άλλά ζωόν ... ' t s. 77247, kontrast. T330 Σ238 (έταΐρον έπεμπε) ές πόλεμον, ούδ9 αύτις
έδέξατο -αντα Ε\5Ί (τούς ένάριζε, πατέρι δέ γόον) λεΐπ9, έπεί ού ζώοντε ^μάχης έκ -αντΛε ' δέξατο, vgl. 77 252 X 444 (κέκλετο δ9 άμφί πυρί στήσαι τρίποδα) όφρα πέλοιτο ’Έκτορι δερμά λοετρά L Λι ΩΊ05 εϊ ποτέ καί ζώοντι L μ ' χαίρετ9, vgl. Z480f. £207 τοι ού τι L μ ' ^δέξεταιΔ (Androm.) τεύχεα (Ach.s) Σ330 ούδ9 έμέ -αντα ' L d έν μεγάροισι 90 τόν ούχ ύποδέξεαι αύτις 1 L οϊκαδέ -«ντ/ s 60*α (δόμον Πηλήϊον εΐσω) = 441 = τ258'η (ές πατρίδα) μ 43 (wer Sirenen hört) τώ δ9 ού τι γυνή ... 1 L μ παρίστα- ται, vgl. S5O3f. 2 [8*, 20°, 2e] heimkehren (7V232f. έκ Τροίης, sonst mit expl. [£212, t>332 von weiterem synon. Verb abh.] Richtungsangabe bis auf £253, 0374, «268, v 43. 340, ω400), mit mod. Best, durch Adv./Ptz./σύν £253, £329 s r298'n f. (jew. disj.) / Cert. p. 39,9 f., v340 / c. Naup. fr. 7,4; nur ω400. 405 (am Ende) real, sonst futurisch/hy- poth.; in Wunschsätzen £212, TV232, v43, σ148, Cert. p. 39,9 (s.a. 0 157 in 3), abh. von 'beten’ Δ 103+, 0374, «F145, £423+, 'wissen’ £253, v34O, ω405, von όπ(π)ως (s.a. P 635f. in 1) £329 s r298‘% c. Naup. fr. 7,4 TV232 (μή) έτι -ειεν 1 έκ Τροίης, άλλ9 αύδι κυνών μέλπηδρα γένοιτο (wer nicht kämpft), vgl. £505, σ260 £212 εί δέ κε -ω καί έσόψομαι (^πατρίδαJ *£145 (σοί ήρήσατο) κεΐσέ με -αντα ... ές u j (σοί ^ρέξειν έκατόμβηνΛ), vgl. V. 150 Δ 103 (εύχεο dem Αρ. L J οϊκαδέ -ας (εις άστυ ΟΝ») = 121 0374 (Ζεύ, wenn dir wer έν Αργεί opfernd) ,εύχε^ -αι (άμυνον νηλεές ήμαρ) £424 £/rL u πάσι δεοΐσι 1 -αι ^Όδυσήα όνδε δόμονδεΔ = υ239 = φ204 = «83 (εί φίλον), vgl. φ 211 ι>329 όφρα μέν ύμϊν δυμός ... έώλπει 1 -ειν u 332 εί -(ε) Όδυσεύς καί ύπότροπος ϊκετο δώμα ν43 οίκοι άκοιτιν 1 -ας εύροιμι σύν άρτεμέεσσι φίλοισιν, vgl. V. 39 £ 687 (ούκ άρ9 έμελλον) -ας ^οίκόνδεΛ ές πατρίδα (εύφρα- νέειν άλοχον), vgl. P27f., £174f. c. Naup. fr. 7,4 p. 148 Dav. (Aphr. κηδομένη) όπως μετ9 άεδλον Ίήσων ' -η L j σύν ... έτάροισιν ν340 ού ποτ9 άπίστεον (Ath.), άλλ9 ένί δυμω 1 ήδε9, ό -εις όλέσας άπο πάντας έταίρους (s 0498" in 1), vgl. λ 114, /1174/6 £253 (ούδέ τί πω σάφα ϊδμεν) ή εύ (s.d. Β 3) ήε κακώς (s.d. Β 5) -ομεν τ298 (ές Δωδώνην, όφρα) Διός βουλήν έπακούση, 1 όππως ν-ειε ... ές πατρίδα^
(ή άμφαδόν ήε κρυφηδόν) a £329in (-η Ίδάκης ές δήμον) σ148 μηδ9 άντιάσειας έκείνω, 1 όππότε L Jt vgl. V. 150 Cert. p. 39,9 μηδέ τις ύμών 1 οϊκαδέ L d (πημανδείς), vgl. V. 10" β343 (πίδοι οϊνοιο έστασαν) εϊ ποτ9 Όδυσσεύς 1 ^οϊκαδέ -ειΛε £163 L j καί ^τείσεταιΛ (vgl. 152. 167. 172) = ol77,nmed «268 δεών έν γούνασι κείται, 1 ή κεν -ας άπο^ j, vgl. V. 255 £395 εί μέν κεν -η άναξ τεός ές τόδε δώμα, vgl. V. 398 α163 εί κείνον γ9 ^Ίδάκηνδε ίδοίατο -ανταΛ λ 361 (πλειοτέρη σύν χειρί κ9 αίδοιότερος) εϊην ’ πάσιν, όσοι μ9 / vgl. V. 359" ω400 έπεί -ας
έελδομένοισι μάλ9 ήμιν (δεοί δέ σε ήγαγον αύτοί), vgl. φ 209 ω405 (sag) ή ήδη σάφα οιδε ’ -αντά σε δεύρ9 (s.d. Blaa), nicht *δεύρό σε -αντ9 (entspr. ¥Ί45, 5619+), da δ. [1ν] nur in Aufforderung (7Ί62, 0292. 424, h. Cer. 460 RAnf.) außer 4153 (Sprache Ach.s!) 3 [1*, 10°, 2H] zurückkommen, zu Zwischenstation 4x am Anf., sonst (6x expl., 3x impl.) 'heim’ (+ έκ/άπό 2H am Ende); bis auf v6 (< 4 60 in 1) nur Ptz. TV38 (άμφί πέδας έβαλε) όφρ9 έμπεδον αύδι μένοιεν (Rosse) ' -αντα άνακτα ν6 (έπεί ϊκευ έμόν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ποτί δώ) τώ σ9 ού τι παλιμπλαγχδέντα γ9 όίω ' άψ άπο-ειν, sc. ein 2. Mal nach Scheria <5619 (κρητήρα πόρεν VN» βασιλεύς) όδ9 έός δόμος άμφεκάλυψε ' κεΐσέ με -αντα = ο 119 as I came there on my homeward joumey (S. West), vgl. ω 115, £164 τ463 (τώ) χαΐρον (Vater u. Mutter) -αντί καί έξερέεινον (ούλήν), freuten sich über dessen Rückkehr a36 τόν δ9 έκτανε -αντα nach seiner Heimkehr, vgl. χ234, ω96, kontrast. ZI87 290 (εί δέ κε τεδνηώτος άκούσης) -ας δή έπειτα ... ές πατρίδα (σήμά οί χεύαι) = β22\ ο 157 αί γάρ έγών ώς 1 -ας Ίδάκηνδε, κιχών Όδυσή9 ένί οϊκω, ' εϊποιμ9 ώς παρά σεΐο τυχών φιλότητος άπάσης 1 έρχομαι 0102 ώς χ9 ό ξεΐνος ένίσπη οίσι φίλοισιν ' ^οϊκαδέ -αςΛ, όσσον περιγινόμεδ9 άλλων (im Sport) = 252 = Hes. fr. 204,92,α (έκ Πηλίου) Ορ. 735 μηδ9 άπό ... τάφου άπο-αντα ' σπερ- μαίνειν γενεήν, άλλ9 άδανάτων άπό δαιτός
Kompos.: (άψ) άπο-ειν 4', 2°, (άπό...) άπο- αντα 1Η, gleichbed. m. Simplex (vgl. I Sp. 1076,40f., and. L), s.o. in 1
u. 	3
G je 5x in Σ a ξ R. Führer
νόστιμος [14°] M [fw] L-ov ήμαρλ ίδέσδαι/ηαι γ 233 = £220 = 17466 / £311 [^ν] (άπ)ώλετο/σε L , ρ 253 = α168" / 354, άφείλετο L d α9, τ369, j π 149, ρ571; (ούκ)έτι -ός έστι(ν) 5806, τ85 = υ333" Σχ sch. Barn. τ85: ^άνακομισδήνα^ δυνάμενος, 5806: έλπίζων L d καί σωδήναι, α9, f220: u-ov ήμαρΛ τήν τής άνακομιδής ήμέραν, «168: L / ή εις τά οικεία έπάνοδος L 1 Arbenz, Adj. auf -ιμος 20f.; Chantraine, RPh 67 = III 15, 1941, 129 ff.
B zur Heimkunft bestimmt, Verbaladj. der Möglichk. (wie άοίδιμος, γνώριμος [= russ. zna-k-omyj], μόρσιμος, φύξιμος, vgl. später βιώσιμος, βρώσιμος, έδώδιμος, λεύσιμος, πλώσιμος, πορεύσιμος u. s. Schwyzer I494f.) zu *νόστις von νέομαι (and. L1); 3x Mask. (Nom. + έστι als Periphr. f. νοστήσει am VE, s. bes. y332f.) im NS, llx Neutr. (Nom. [2x ] / Akk. 4- ήμαρ B 3 b als metr. Verlängerung von νόστος/ν Β 1 c/d) im HS außer p253 u. letzten 2 Perik., je 7x pos. (am Anf. u. Ende) / neg.; (y233 indir.) auf Od. bzg. bis auf «9 (Gef.), 5806 (Tel.), göttl. verursacht «9 = r369", 5 805 ff., 5466; in dir. R. außer a9 (vgl. νόστος B Vorbem.) 5806 (ού σ9 έώσι δεοί κλαίειν) έπεί ρ9 νέτι -ός έστιΛ 1 σός πάϊς, vgl. κ473, £359 ο 333 εί νόστησ9 Όδυσεύς καί ύπότροπος ϊκετο δώμα’ ' νΰν 5’ ήδη τόδε δήλον, ότ9 ούκ^ vgl. Ν232, /9238 τ85 εί 5’ ό μέν ώς άπόλωλε καί ούκν «168 (άπόλωλε) ούδέ τις ήμιν 1 δαλπωρή, εϊ πέρ
τις φήσιν έλεύσεσδαΐ' τού 5’ ώλετο L-ov ήμαρΛ, vgl. V.
413 ρ253 (möge Tel. so sicher sterben) ώς Όδυσήί γε τηλοΰ άπώλετο L d «354 ού γάρ Όδυσσεύς οιος άπώλεσε t j 1 έν Τροίη, πολλοί δέ καί άλλοι φώτες όλοντο, vgl. μ<68 τ 369 νΰν δέ τοι οϊω πάμπαν άφείλετο (Zeus) L j = «9", vgl. ν 132, 5182 π 149 (εί) εϊη αύτάγρετα πάντα βροτοΐσι, ' πρώτον κεν τού πατρός έλοίμεδα L d ρ571 μ9 είρέσδω (Pen.) πόσιος πέρι L j, vgl. synt 5423f., form. τ270 £311 ί'να L j ϊδηαι 1 χαίρων καρπαλίμως, εί καί μάλα τηλόδεν έσσί, vgl. γ 231 /233 οϊκαδέ τ9 έλδέμεναι καί L d ίδέσδαι » £220 = 5466, zum Doppelausdruck vgl. 5 475f., i>332; and. (Ggs. zu άπολέσδαι γ234) Hermann, Sprachw. Komm. 32f. - Wortf.: έφέστιος, ύπότροπος. — Abl.: άνόστιμος
R. Führer
νόστος [7*, 60°, lh, le] F -ος 6, -οιο 7, -ου 10, -φ 4°, -ον 42 Ml Stamm im longum la [-ν] -ου ο 3; -ον έμοΐο £366; -ον έταίροισιν ψ253; -ον όδυρομένφ ε 153; -ον Όδυσσήος* «87 = £31, £14 = 59; -ον όπως αΊΊ Rv] (ΡΝ)μα£’ ή τοι -ος/ν (όπως) «413, olll; (μ)οί ·ος /413, σ242; -ος /241; έν -ω £108; -ον Αχαϊίδος ψ63’, Mtt -ον έμόν ι3Ί; -ον όδυρομένη ν379; -ον 5714 R~] -ος Β 155, 5519; -ον ^άκουσ^α τ270; καί-ον L Λω*/Αχαιών/εταίρων β2\* & «287, κ15, «5; -ον 7782, «326, 5172, £61, Vit ρ. 11,4 1b Rx] -ου £344; μήδετο -ον /132. 160; -ον μ419 - £309, ^351 lc [1-] -ου Χ509, /142, h. Αρ. 472; -ον πευσόμενοζ* πατρός «94 s /1360. 215 a 264;
431
432


νόστος
νόστος
-ον 5* ώς 0381 = 470 s 390 = 424 = «540; -ον λ 100, ρ 106 2 Stamm im biceps 2a [_*] fv -ωΛ (5’)
άπόλοντο 5497, A 384, L u ιυ96; -ον A196 [-2] -ου a!3; -ov /434 [-- ] -ον δέ vl32 [-£] -ου τε λαδέσδαι/μέδηαι ι91, λ 110 = μ 137; -ον τε Β25\ 2b [--«] έμοί -οιο χ 323; καί -οιο £290; -οιο μεδοίατο /622; -οιο ο69 [---] -οιο λάδηται 1102; -οιο χατίζων 5156, λ 350
Σχ sch. D Bl55: ή εις οίκον άνακομιδή (vgl. Κ509), 251: τόν καιρόν τού άπόπλου
L ’Porzig, Satzinhalte 261; 2Β. Gundert, τέλος u. τελεϊν bei Hom., Diss. Kiel 1983, 50
B urspr. (s. νέομαι E u. vgl. νοστέω Β 1) Sich-in-Sicher- heit-Bringen (s. ε344, h.Ap. 472 u. vgl. Ä?509) > wohlbehaltene (s. aS u. vgl. 5519, le) Heimkehr der Gr. (bes. Od., 5 519, ύ>96 Ag., 5172. 381. 390. 424. 470 Men., hypoth. /413. 434. 622 Ach., B251 Thers.) von Troja außer K509 (Diom.), o3. 69. 111 (Tel.), σ242 (Iros), lh, le; nom. act. (rei actae nur «326, z 37, κ 15 in 2b) zu νέομαι (s. /619/22, «13/7. 87, 195/7/102, λ 110/4, o3. 69/72, o241f.), aber auch [wie νόστιμον ήμαρ] zu έλδεϊν (s. Ä?509f, all. [168.] 413f., 5 381+, vl32), ίκέσδαι (s. /413f., 5519f., A 110+f.), νοστήσω (s. B 251/3); gekoppelt m. βίοτον «287 = /7218, γυναικός «13, οδόν 5389f. = *539f, πομπής £290; in Vbd. m. Poss.- Pr. 4° in 2, gen. subi. / dat. comm. in 1 c/d, 2 b (außer Pron. άνακτος £366, Αργείοισ[ιν] Bl55, /132f, Αχαιών α326, κ 15, έταίρων/οισιν α5, ψ<253, ναύταις le, Όδυσ[σ]ήος/ϊ α 87+, £14+, τ270, πατρός «94+. 287+. 413, £215+, 5714, ρ 106), mit (* = präd.) Adj. άπήμων* Β 1 b 5519, Vit. ρ. 11,4, άργαλέον ♦AlOOf, γλυκεροϊο /323, έτήτυμος ·χ241, λυγρόν «326f., y!32, μελιηδέα λ 100, πολυκηδέ(α) ι31, ψ35\, φίλον /782; in (assoz.) Zush. mit άτάρ /413, ε 108. 344, αύδι/τοΰ /412f., i96f., γάρ 5 495 ff, £61, ω96, έδησε* 5380f. = 469f, £61, έρυκε* «13f, 5377/81, o68f, ή (τοι) α413, γ 141 f, £61, olli, μένων* /412f, ι97, A350f, οίκαδ(ε) χ!60, 5 519f, ε 108, ν132, «242, ώλετο* / όλεδρον /413, α413, 5 497+, ψ6% / ω96, πατρός έμοΐο 1 «413, £290, σάωσε (vgl. νέομαι Ε) 5513/9, όφρα τάχιστα 1 /621 f, a85ff, £289f, τηλοΰ /323, ^68, φαίδιμ9 ΡΝν 1 /434, Α100, φρεσί 1434, /132, olll. - In dir. R. (RAnf. /434, AT 509, «413, A 100, olli, s.a. D; 2. V. /241, o69, ^351; vorletzter V. α94, δ 156, ω96; REnde β36Ο, 5714. 381 = 470 s 424 = *540, ρ 106, «242, ψ/68) od. innerl. abh. (/622, α326, fl53, £14 = δ9, o3) außer B155 (Komm. d. Dichters), a L5. [9.] 13u (Proöm.); gehäuft «u d. 77/87/94, £215/18, 5381/90, i 97/102, A100/110. — Wortf.: νόστιμον ήμαρ, όδοιπορίη, οδός, οϊκαδε, πατρίς, πομπή. — Abi.: άνοστος, νοστέω, νόστιμος 1 (eigene) Heimkehr als (obj.) Ggst. der Handlung 1 a von Präp. έν abh. Dat. als Ersatz für (metr. bedingt) fehlendes Ptz. Präs, zu νέομαι/νοστέω: heimkehrend ε108 έβησαν 1 οίκαδ'' άτάρ έν -ω (]ντες v.l, cf. West, Ptol. Pap. 211) Άδηναίην (s.d. BII4d) άλίτοντο homeward bound, im Begriffheimzufahren, vgl. a326f. in 2 b 5497 (άρχοί δύο μοϋνοι) έν -ω άπόλοντο s Α384,Λ (Gef.) auf der Heimfahrt, vgl. 5701 ω96 έν -ω γάρ μοι Ζεύς μήσατο λυγρόν
όλεδρον bei der Heimkehr, vgl. «36, /234 1 b von verbum
cogitandi abh. Gen. bzw. /434 Akk. in periphr. Verbalausdr. (+ lok. Best. A?509f, /142, c344f, s.a. 5172 in 1 d): heimzukehren o3 -ου ύπομνήσουσα (Ath. den Tel.) καί ότρυνέου- σα νέεσδαι /142 άνώγει (Men. die Gr.) ... 1 -ου μιμνήσκε- σδαι έπ* εύρέα νώτα δαλάσσης, vgl. *472, Δ 172 Α?509
-συ δή μνήσαι (Diom.) ... ' νήας έπι (μή καί πεφοβημένος ελδήζ) mach dich auf den (sc. sicheren) Rückweg ε344 (σχεδίην) κάλλιπ9, άτάρ χείρεσσι νέων έπιμαίεο -ου ' γαίης Φαιήκων, όδι τοι μοΐρ9 έστιν άλύξαι such das rettende Ph.land zu erreichen 1434 (εί) -ον γε μετά φρεσί... 1 βάλλεαι (Ach.) heimzufahren gedenkst, vgl. V.418. 428 622 (Patr. sollte) Φοινίκι στορέσαι ... λέχος, όφρα τάχιστα ' έκ κλισίης -οιο μεδοίατο damit sie sich unmittelbar nach dem Schlafen an die Heimfahrt machen könnten, vgl. V. 619. 428 A 110 (βόας Ήελίου) τάς εί μέν κ9 άσινέας έάφς -ου τε μέδηαι, ' καί κεν έτ9 εις Ίδάκην (ίκοισδε) « χζ 137 ι97 (ός ^τις λωτοΐο φάγ3οι, αύτού βούλοντο) μενέμεν -ου τε λαδέσδαι, vgl. V.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
95 102 μή πώς L Λών -οιο λάδηται, vgl. «236 1 c Nom .
als Subj. von Nom.satz (χ241, «242) od. intrans. Med. ( + pers. Dat./Gen. B155, /413, /241, «242 / «413) bzw. B 251, 1//68 Akk. als Obj. von entspr. Kaus. in z.T. periphr. Verbalausdr. (s.a. γενέσδαι 5172, /323 in Id): Heim- kehr(möglichk.) «242 ούδ9 όρδός στήναι δύναται (Iros) πο- σίν ούδέ νέεσδαι 1 οίκαδ9, όπη οί -ος wo er hingehört Β 155 ένδα κεν Άργείοισιν ύπέρμορα -ος έτύχδη, 1 εί μή wären heimgefahren 5519 (ότε) κεΐδεν έφαίνετο -ος άπήμων, ' άψ δέ δεοί ούρον στρέψαν, καί οίκαδ9 ίκοντο, vgl. κ!9 /241 κείνω 5’ ούκέτι -ος έτήτυμος (s.d. Bl), vgl. V. 233, υ333 Β251 ούκ άν βασιλήας άνά στόμ9 έχων άγορεύοις (Thers.), ' καί σφιν όνείδεά τε προφέροις -ον τε φυλάσσοις /413 εί μέν κ9 αύδι μένων Τρώων πόλιν άμφιμάχωμαι, 1 ^ώλετοΛ μέν μοι -ος, άτάρ κλέος άφδιτον έσται' ' εί δέ κεν οίκαδ9 ίκωμι ist meine Heimkehr verwirkt α413 ή τοι -ος άπν j πατρός έμοΐο, vgl. V. 168 ι//68 ώλεσε τηλοΰ -ον Άχαιίδος, L j 5’ αύτός, vgl. α354 Id Akk. als Obj. von ’vereiteln’ / *(zu) verwirklichen (suchen)’ bzw. £290 (/323 adnom.) Gen, Subj. (/323 impl. Agens) göttl. außer 174° am Anf./En- de, meist mit dat. comm. bzw. α 5, £ 61 gen. subi.: Heim- kehrfmöglichk.) /782 (μή) νήας ένιπρήσωσι, φίλον 5’ άπό -ον έλωνται (Tr.) μ4\9 (πέσον 5’ έκ νηός έταΐροί) δεός 5’ άποαίνυτο -ον = £309 ν132 (Όδυσήα φάμην) οίκαδ9 έλεύσεσδαΐ' -ον δέ οί ού ποτ9 άπηύρων (Pos.)1 πάγχυ £61 τοΰ γε δεοί κατά -ον έδησαν /132 Ζεύς λυγρόν ένί φρεσί jj-ήδετο -oVj 1 Άργείοις 160 οϊκαδε ίέμενοί' Ζεύς δ9 οΰ πω L j all περιφραζώμεδα πάντες ' -ον, όπως έλδησι £14 -ον Όδυσσήϊ ... μητιόωσα (Ath.) = δ9, vgl. ε233 olll -ον, όπως φρεσί σήσι μενοινφς, 1 ώς τοι Ζεύς τελέσειεν χ 323 πολλάκι που μέλλεις άρήμεναι 1 τηλοΰ έμοί -οιο τέλος γλυκεροϊο ^γενέσδαιΛ, dazu L2 114 m. A.3 5172 εί νώϊν ύπείρ άλα -ον έδωκε (L d Ζεύς) Vit. ρ. 11,4 δός 5’ (Pos.) ούρον καλόν καί άπήμονα -ον άρέσδαι 1 ναύταις α 5 άρνύμενος ήν τε ψυχήν καί -ον έταίρων ψ253 -ον έταί- ροισιν διζήμενος ήδ9 έμοί αύτώ Α 100 -ον δίζηαι μελιηδέα (τόν δέ τοι άργαλέον δήσει δεός) £290 έμέδεν ξυνίει έπος, όφρα τάχιστα 1 πομπής καί -οιο τύχης παρά πατρός έμοΐο 2 (außer 6x in 2a u. ι31 in 2b fremde) Heimkehr als (subj.) Ggst. des Bewußtseins (nicht in II.) 2 a von verbum desiderandi abh. Gen. (5x) bzw. Akk. (4x, davon 3x + Poss.-Pr.): heimzukehren, (ersehnte) Heimkehr bzw. lh Ankunft am Bestimmungsort 5156 u-oio χατίζωνΛ 1 ήμαι A35O ξεΐνος δέ τλήτω, μάλα περ L Jf 1 έμπης ούν έπιμεϊναι ές αΰριον ο 69 οΰ τί σ9 έγώ γε πολύν χρόνον ένδάδ9 έρύξω 1 ^ίέμενοΛν -οιο, vgl. V. 72 h.Ap. 472 (ώδε) κατήλδομεν οΰ τι έκόντες, 1 -ου L Λι, άλλην οδόν (a ι261), s. Verdenius, Μη. IV22, 1969, 195 u. vgl. ε344 in 1 b «13 (τόν) -ου κεχρημένον ήδέ γυναικός (έρυκε Καλυψώ), vgl. ι34 ε153 L-ov όδυρομένΛω, έπεί ούκέτι ήνδανε (Kal.), vgl. Β29Ο, δ 33, ν219 ν379 «όν αίεί L Δη (Pen.) ψ351 σύ μέν ένδάδ9 έμόν πολυκηδέα -ον 1 κλαίουσ9 Α196 πένδος άέξει (Laertes) ’ «όν -ον ποδέων (πότμον γοόων v.l.) 2 b von ver¬
bum dicendi/sentiendi abh. Akk. bzw. τ270 (Präp. +) Gen. in Vbd. m. Poss.-Pr. (i37, vgl. 2 a) bzw. gen. subi. u./o. epex. NS (ov La326, ι31Λ, ώς a%V\ 5381*. s.a. όπως all in 1 d): (bis auf lit. 'Titel’ L u, *15 bevorstehende) Heimkehr a 87 (όφρα τάχιστα) είπη (Hermes der Kal.) νημερτέα βουλήν, 1 -ον Όδυσσήος ... ώς κε νέηται („Angabe des 'Titels’ des Gedichts“, Schadewaldt, HSPh 63, 1958, 31 A.ll) = s31 (vgl. 41 f.) <5381 (είπε) ός τίς μ9 άδανάτων πεδάμ καί έδησε κελεύδου, ' -ον δ9, ώς έπί πόντον έλεύσομαι · 470 s 424 (είρεσδαι) - 390 (είπησιν) - *540 ρ106 (ούδέ μοι έτλης) -ον σού πατρός σάφα είπέμεν, εί που άκουσας ι31 εί 5’ άγε τοι καί -ον έμόν πολυκηδέ9 ένίσπω, ' ον μοι Ζεύς έφέηκεν άπό Τροίηδεν ίόντι α326 ό 5’ ^ΆχαιώνΛ -ον άειδε ' λυγρόν, όν έκ Τροίης έπετείλατο (Ath.), vgl. V. 350, 5489 κ 15 (έξερέεινεν) Ίλιον Άργείων τε νέας καί -ον L u, vgl. 5 578 5 714 νές ΤΊύλον» όφρα πύδηται ' πατρός έού ή -ον ή όν τινα πότμον έπέσπεν «94 (πέμψω t Λ) L-ov πευσόμενοΛν πατρός « /7360 /1215 (ειμι) L 2ς ^πατρόςΛ δήν οίχομένοιο α 264, vgl. α281 218 εί μέν κεν L , βίοτον 433
434


νόστος
νοσφίζω
καί -ον άκούσω = α28Ί daß er lebt u. heimkehren wird τ 270 Όδυσήος έγώ περί -ου ακόυσα, vgl. form. ρ571 £366 (εύ οίδα) -ον έμοΐο άνακτος, ότ9 ήχθετο πάσι θεοϊσι (iron.), vgl. 2V38
D Hes.fr. 178,1 νοστο[ inc.auct.fr. POxy. 3698,15 νόστος μεν'δή παντρ[ , RAnf. (Mopsos) wie λ 100 (Teir.)
R. Führer
νόσφι(ν) [26*, 17°, 7Η, ΙΟ1·] Ε altes erstarrtes Kasussuffix -φι m. instr.-ablat. Funkt.; νοσ- früher oft von νώτ-ον 'Rücken’ abgeleitet (z.B. Schulze, Kl. Sehr. 375 A.2; Schwyzer 1362), neuerdings zu *nos- 'Nase’ gestellt (L4; zustimmend L5), ausgehend von Wendungen wie £350 άπονόσφι τραπέσθαι 'sich mit der Nase wegwenden’; aber besser nach Risch 362 u. L6 aus dem idg. Pronominal stamm *nos- abzuleiten ( = 'von uns weg’ mit Konnotation des unsozialen Verhaltens der Gruppe gegenüber). Vgl. jetzt auch Ruijgh, in: Homerie Questions 70f. — Abl.: νοσφίδιος, νοσφίζω
Μ 1 Stamms, im longum [ί] -(ί) Hes.fr. 343,5 [1~] -ί νεών / θεών Θ490, ¥365 / Μ466; -ι φίλων/ ου £256, Τ 422; -ί α20, Th. 870, h. Αρ. 338, h. Merc. 446; -ιν άπό φλοίσβου £322, /C416; -ιν άπ Th. 57; -ιν Ν4, Ρ382, Σ465, Ω 583, λ544; L-iv άτερΔ τε Ορ. 91. 113; L Sc. 15 [--] -ι πόληος h. Cer. 114; -ιν έμεΐο h. Αρ. 314, h. Cer. 72, h. Merc. 537 pj -ι Δ9; -ιν Z443, <5289, ρ304 μ.] ό δέ ci λιασθείςΛ / βεβήκει Λ 80, ν 164; L u Α349; -ι κιόντα /1284, £440, 286 (-ιν έόντα ν.1.); -ί Ύ508, κ486; έπ άγροΰ -ι
πόληος α185 = ω3Ο8, π383, ω212; -ιν £803, £408, <5367; -ιν έμεΐο /348, Φ135; -ιν άπ 0244; -ιν έόντα/ος/ες Ύ332, ξ 147 / 527 / χ193 [Α-J -ιν Β34Ί, £9 = 451, h.Ap. 105, h. Cer. 4 px ] ό δέ -ιν h. Cer. 27 2 Stamms, in den bre¬
via 1 [-] -(ι) ΥΊ [-2] -iv Th. 777 [-1] -iv h.Ap. 95
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 33 (= P.Köln inv. 2281) zu A349: -r χωρίς = sch. D A349 u.ö.; vgl. auch P.Berlin inv. 10577 z.St.), sch. D £347: ίδί$, E322: πόρρω
L Άντίδωρον 62; 2Schwyzer II 540; 3Chantraine, Gr.h. 2,148; 4P. Thieme, Nugae etymologicae, in: Navicula Tubin- gensis. Studia in honorem A. Tovar, 1984, 369—71; 5Heu- beck, ZVS 98, 1985, 257-9; 6Meier-Brügger, MSS 48, 1987, 179-86
B fern, ohne (18x) u. mit Gen. (42x) konstr., oft in enger u. engster Vbd. m. einem Verb u. durch Präp. wie άπό, άπάνευθε, άτερ verstärkt; ergänzend zum Lemma s. άπον., Bd. I Sp. 1108Γ., dort auch zum Problem der Zus.- bzw. Ge- trenntschreibg. von άπό u. v. (Zeile 27—34); Wortstellung: s. G. — Wortf.: άνευθεν, άπάνευθεν, άπάτερθεν, άπονόσφιν, άτερ, έκ, έκτος, έκτοσθε(ν), έξω, χωρίς 1 ohne Gen. la in enger Vbd. mit einem Verb: fort, weg, fast nur mit είναι, γίγνεσθαι od. Verben der Bewegg. Ύ332 -ιν έόντα = £147" s 527" a yl93" κ486 ότε που σύ γε -ι γένηαι wenn du weg warst Λ 284 -ι κιόντα weggehend = £440" = θ286" (-ιν έόντα ν.1.) 5289 όφρα σε -ιν άπήγαγε Παλλάς Αθήνη wegführte ν 164 ό δέ -ι βεβήκει ging fort Ω583 δμωάς δ9 έκκαλέσας (Ach.) λούσαι κέλετ9 άμφί τ9 άλεΐψαι, 1 -ιν άειράσας nachdem er (den Leichnam) hatte wegheben lassen N4 -ιν έφ9 ίπποπόλων Θρηκών καθορώμενος αίαν wegschauend 1b abseits, weit weg, von ferne Δ9 ταί (Hera u. Ath.) -ι καθήμεναι είσορόωσαι 1 τέρπεσθον £408 πολλάκι γάρ τό γε μητρός έπεύθετο (Ach.) -ιν άκούων Β34Ί τοί κεν Αχαιών * -ιν βουλεύωσ9 (-σωσ’ ν.1.), Αχαιών gen. part.; and. L2 λ 544 οίη δ9 Αϊαντος ψυχή Τελαμωνιάδαο ’ -ιν άφεστήκει £382 -ιν έμαρνάσθην (Thrasym. u. Antil.), έπεί ώς έπετέλλετο Νέστωρ ρ304 αύτάρ ό (Od.) -ιν ίδών (ιών, έών vv.ll.) άπομόρξατο δάκρυ 2 mit Gen. 2 a in enger Vbd. mit einem Verb: weg von, fern von, meist mit Verben der Bewegg. A 349 αύτάρ Αχιλλεύς 1 δακρύσας έτάρων άφαρ (άπ άρ ci.) έζετο -ι λιασθείς, 1 θϊν9 έφ9 άλός πολιής, zur Kj. s. L1 £322 ήρύκακε μώνυχας ίππους 1 -ιν άπό φλοίσβου, hielt fern von 803 ήλυθε -ιν Αχαιών ('ohne’ L2, L3) ging fort von Z443 (Hektor zu Androm.:) „ai κε κακός ώς -ιν άλυσκάζω πολέμοιο" dem Kampf aus dem Weg gehe Θ 490 Τρώων αύτ9 άγορήν ποιήσατο φαίδιμος Έκτωρ, 1 -ι νεών 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
άγαγών, ποταμώ έπί δινήεντι, έν καθαρώ nachdem er sie von d. Schiffen weggeführt hatte Λ 80 ό δέ -ι λιασθείς 1 τών άλλων άπάνευθε καθέζετο (Zeus), vgl. aber L’ £256 (Hypnos zu Hera:) „καί μιν έπειτα ... άπένεικας ’ -ί φίλων πάντων“ du trugst ihn fort von Σ465 (Heph. zu Thetis:) „ai γάρ μιν (Ach.) θανάτοιο δυσηχέος ώδε δυναίμην 1 -ιν άποκρύψαΓ wenn ich ihn doch vor dem Tode verbergen könnte h. Cer. 114 τίπτε δέ -ι πόληος άπέστιχες; warum gingst du aus der Stadt weg? 2 b fern von, abseits von K4\6 βουλάς βουλεύει (Hektor mit seinen Ratgebern) ... 1 -ιν άπό φλοίσβου 0244 τίη δέ σύ -ιν άπ9 άλλων 1 ήσ9 όλιγηπελέων; Τ 422 (Ach.:) ,,εύ νύ τοι (τό ci.) οίδα καί αύτός ό μοι μόρος ένθάδ9 όλέσθαι, 1 -ι φίλου πατρός καί μητέρος“ X508 (Androm.:) „νύν δέ σέ μέν παρά νηυσί κορωνίσι -ι τοκήων 1 αίόλαι εύλαί έδονταΓ ¥365 οϊ δ9 ώκα διέπρησσον πεδίοιο 1 -ί νεών, ταχέως α185 νηΰς δέ μοι ήδ9 έστηκεν έπ9 άγροΰ -ι πόληος — ω308 — π383" = ω212" 5367 ή (Eidothea) μ9 οϊω έρροντι συνήντετο -ιν έταίρων Th. 57 -ιν άπ9 άθανάτων ιερόν λέχος είσαναβαίνων ΊΊΊ -ιν δέ θεών κλυτά δώματα ναίει (Styx) Hes.fr. 343,5 κούρη -(ι) Ήρης παρελέξατο h. Αρ. 105 -ιν 5’ ήνωγον (die anderen Göttinnen der Iris) καλέειν (Eileithyia) λευκωλένου Ήρης h. Cer. 4 -ιν Δήμητρος χρυσαόρου άγλαοκάρπου 1 παίζουσαν (Perseph.) 27 ό δέ (Zeus) -ιν 1 ήστο θεών άπάνευθε πολυλλίστω ένί νηώ 72 (Dem. zu Helios:) ,,ός τις -ιν έμεΐο λαβών άέκουσαν (Perseph.) άνάγκη 1 οϊχεταΓ 2c ohne 1348 (Ach. zu Od.:) ,,ή μέν δή μάλα πολλά πονήσατο (Ag.) L-iv έμεΐοf Φ135 (Ach.:) ,,οΰς έπί νηυσί θοήσιν έπέφνετε L f £9 -ιν δεσποίνης καί Λαέρταο γέροντος = 451 Ορ. 91 πρίν μέν γάρ ζώεσκον έπί χθονί φΰλ9 άνθρώπων 1 L-iv άτερ^ τε κακών (κακού ν.1.) 113 ώστε θεοί δ9 έζωον (ζώεσκον ν.1.) άκηδέα θυμόν έχοντες 1 L τε πόνου (-ων codd.) Sc. 15 (= Hes. fr. 195) ένθ9 ό γε (Amphitryon) δώματ9 έναιε σύν αίδοίη παρακοίτι 1 L d φιλότητος έφιμέρου h.Ap. 314 (Hera:) „καί νύν -ιν έμεΐο τέκε (Zeus) γλαυκώπιν Αθήνην“ 338 (Hera:) ,,αύτοί νΰν μευ πάντες άκούσατε καί δότε παΐδα 1 -ι Aiotf 2d aiißer Μ466 ούκ άν τίς μιν (Hektor) έρυκάκοι άντιβολήσας 1 -ι θεών ΥΊ οΰτε τις ούν ποταμών άπέην -(ι) Ώκεανοΐο α20 θεοί 5’ έλέαιρον άπαντες 1 -ι Ποσειδάωνος Th. 870 έκ δέ Τυφωέος έστ9 άνεμων μένος ύγρόν άέντων, 1 -ι Νότου h. Αρ. 95 άλλαι τ9 άθάναται, -ιν λευκωλένου Ήρης h.Merc. 446 (Αρ. zu Hermes:) ,,(όσσαν) ου πώ ποτέ φημι δαήμεναι 1 ... 1 -ι σέθεν“ 537 (Αρ. zu Hermes:) „καί ώμοσα καρτεράν όρκον 1 μή τινα -ιν έμεΐο θεών αίειγενετάων 1 άλλον (θυμόν ν.1.) γ9 εϊσεσθαι Ζηνός πυκινόφρονα βουλήν“
D Hes. fr. 33a,4 -ιν 51 (vel τήλε 5’ άπ) άλλήλων ναϊον πτολίεθρα 204,177 ζώε[σκ- 1 νοσφ(... (vgl. Ορ. 90ff.) fr. dubia 9,3 ρ. 161 Dav. (Euph.fr. dub. 192 van Gr.) -i κρηδέμνοιο inc. auct. fr. POxy. 2510,11 PBerol. 11747 (//16) νόσφιν von W. Luppe (uns.) gelesen, APF 41, 1995, 7f. II
v.L: Λ 284 (s. West, Ptol. Pap. 98), π330; zu ε113, μ 33, σ 268, h.Ap. 331 s. άπο-ι(ν) Sp. 1108f.
G Wort st.: als Adv. immer vor d. Verb, als Präp. i.d.R. vor d. Gen. stehend (Ausn.: A349, Σ465)
G. Markwald
νοσφίδιος hapax [1H] verborgen, heimlich; nach dem Typ κατωμάδιος / κατωμαδόν von *νοσφιδόν abgeleitetes Adj., das Adv. gehört seinerseits zu νόσφι (s.d.; Zus.stellg. von Parallelbeispielen bei Fränkel, ZVS 42, 1909, 260ff.) Hes. fr. 124,2 έκ τού δ9 όρκον έθηκεν άποίνιμον άνθρώποισι 1 -δίων έργων πέρι Κύπριδος G. Markwald
νοσφίζω, -ζομαι [2’, 8°, 3h ] Ε Denom. zu νόσφι, Etym. s.d. F άπο-σσειεν 1; -ζεαι 1, -ζοίμεθα 2; -σάμην 1, -σατ 1, -σσαμένη 3, -σσαμένην 1; άπο-σθώσι 1, -σθείς 1, -σθεΐσα 1 Μ [1_] -σατ(ο) Α425 [I-2] -σθείς λΊΊ3 [Ιν.ί] -σάμην τ339 -ζεαι ψ98 -σθεΐσα h. Cer. 92
[2_2W] άπο-σθώσι h.Merc. 562 [---«] άπο-σσειεν h.Cer. 158 [*-!««] -ζοίμεθα £81 - Ω222 -σσαμένην δ
263 [-iw«*] -σσαμένη τ579 - φΊΊ β 104 Σχ sch. D 435
436


νοσφίζω
2?81: χωριζοίμεδα, Ω222: άποτρεποίμεδα L Mutzbauer, Tempuslehre II 253 f.
Β entfernen, Akt. nur im Kompos. άπον. h. Cer. 158, sonst Med. od. Pass.: sich entfernen, verlassen; Kompos. άπον. (nur h. Cer. 158 u. Merc. 562) in derselben, lediglich das Moment der Trennung verstärkenden Bed. wie das Simplex. — Wortf.: άπειμι, λείπω, λιάζομαι 1 Akt. h. Cer. 158 ούκ άν τίς σε κατά πρώτιστον όπωπήν 1 είδος άτιμήσασα δόμων άπο-σσειεν (δόμων άπο ci.), ' άλλά σε δέξονται, zur Kj. s. Richardson z.St. 2 Med. u. Pass. 2 a abs. B 81 ψευδός κεν φαΐμεν καί -ζοίμεδα μάλλον = Ω222 λ 425 (Ag.:) ,,ή δέ κυνώπις (Klyt.) 1 -σατ“ 73 (Elpenor zu Od.:) ,,μή μ άκλαυτον άδαπτον ίων όπιδεν καταλείπειν (-πης ν.1.) ' -σδείς" 2 b m. Gen. ψ/98 (Tel. zu Pen.:) ,,τίφδ’ οϋτω πατρός -ζεαι, ούδέ παρ' αύτόν ' έζομένη μύδοισιν άνεί- ρεαι;" 2c m. Akk. 0263 (Hel.:) „ότε μ' ήγαγε (Aphr.) κεΐσε φίλης άπό πατρίδος αϊης, 1 παΐδά τ’ έμήν -σσαμένην δάλαμόν τε πόσιν τε" τ339 (Od. zu Pen.:) „ότε πρώτον Κρήτης όρεα νιφόεντα 1 -σάμην έπί νηός ιών" 579 τώ κεν άμ έσποίμην, -σσαμένη τόδε δώμα = φΊΊ = 104 h. Cer. 92 -σδεΐσα (Dem.) δεών άγορήν καί μακρόν Όλυμπον 1 ωχετ έπ άνδρώπων πόλιας καί πίονα έργα h. Merc. 562 ήν δ' άπο-σδώσι δεών ήδείαν έδωδήν 1 ψεύδονται δή έπειτα, wenn sie die Speise verweigern Kompositum άπο-ζω, άπο-ζομαι s. B Vorbem., B 1. 2 G. Markwald
νοτί(η) [1‘] Σχ sch. D 0307: -ίησί' δρόσοις ή ψεκάσιν έαριναϊς Β rainshower (cf. νότιος Β2) 0307 μήκων δ' ώς έτέρωσε κάρη βάλεν, ή τ' ένί κήπω 1 καρπώ βριδομένη -ησί τε είαρινήσιν, 1 ώς έτέρωσ ήμυσε κάρη πήληκι βαρυνδέν, otherwise Porzig, Satzinhalte 210: das Wehen des Regenwindes (cf. ζεφυρίη) W. Beck
νότιος [2‘, 2°] Σχ sch. D /1811: -ος' ύγρός. ή πολύς, έκ τοΰ νοσεΐν τό σώμα γιγνόμενος
Β wet, moist (1), wetness, moistness, i.e. water (2) 1
w. 	ίδρώς Λ 811 (Εύρύπυλος βεβλημένος) κατά μηρόν όϊστώ, ' σκάζων έκ πολέμου' ^κατά δέ -ος ρέεν ίδρώςΛ 1 ώμων καί κεφαλής ΨΊ\5 τετρίγει δ' άρα νώτα δρασειάων άπό χειρών 1 έλκόμενα στερεώς' L j 2 as subst. (cf. νοτίη) 5785 (νήα μέν ούν πάμπρωτον άλός βένδοσδε έρυσσαν) ύψοϋ δ' έν -ω (είνοδίφ vel. sim. Ar.Byz.) τήν γ9 ώρμισαν, έκ δ9 έβαν αύτοί = δ 55,η, see St. West, Hainsworth, Odyssey ad 11.; otherwise Berard, Navigations d’Ulysse, Paris 1971, I409f. IV53f. to the south W. Beck
νότος, Νότος [6‘, 8°, 3H, lh] E uncertain, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: νοτίη, νότιος F -ος 11, -οιο 3, -ου 3, -ον 1
Μ 1 disyll. la ~ου μ289; -ον Th. 380 -[««] -οςμ42Ί·, -ου vlll -ος μ325 -ος Β395 lb [--] -ος /295; -ου Th. 870 [^] δ’ Εύρος ^τε -οςΛ τ' /7 765, £295, L , £331 Ρ<] -ος ΓΙΟ, h. Αρ. 408 Ρ±] Εύρος L , τε Β145, μ 326 2 trisyll. [^] άργεστάο -oiOj Λ 306 [--w] -οιο Ορ. 675 [~-Χ1 L j Φ334
L Capelle, RE 17, 1936, 1116-20; Kopp, Phys. Weltbild 263-266; Nielsen, C&M 7, 1945, 5-10; Laserre, Kl. P. 5, 1375 ff.
B s/Southwind (N.: B395, ΓΙΟ, Λ 306, /7765, Φ334, Th. 380. 870, Op. 765), also hendiadys w. εύρος for southeast wind (B145, μ 326); see also βορέης, ζέφυρος, άνεμος, άελ- λα, άήτη, αΰρη, δύελλα, ούρος, πνοιή. — Epiths., adjs.: άλληκτος μ 325, άργεστάο Λ 306, Φ334, κραιπνός h. Αρ. 408; 6χ in similes: Β145. 395, ΓΙΟ, Λ 306, /7765, £331 1 ge-
nealogy: Th. 380 Άστραίφ δ' Ήώς άνεμους τέκε καρτερο- δύμους, άργεστήν Ζέφυρον Βορέην τ αίψηροκέλευδον ' καί -ον (and then the stars) 2 geogr.opp. to Boreas: vlll δύω δέ τέ οί δύραι είσίν, ' αϊ μέν πρός βορέαο καταιβαταί άνδρώποισιν, * αϊ δ' αύ πρός -ου είσι δεώτεραι' ούδε τι κείνη 1 άνδρες έσέρχονται, άλλ9 άδανάτων όδός έστιν 3 wet wind, bringing clouds ΓΙΟ εύτ9 ορεος κορυφήσι -ος κατέχευεν ομίχλην, 1 ποιμέσιν οΰ τι φίλην κτλ. Λ 306 τούς 437
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νοΰσος
άρ ό γ’ ήγεμόνας Δαναών έλεν, αύτάρ έπειτα πληδύν, ώς οπότε νέφεα Ζέφυρος στυφελίξη 1 άργεστάο -οιο, βαδείη λαί- λαπι τύπτων Cf. 7Π45, Ορ. 675 below 4 violent wind 4 a stirring up sea, storm-wind B145 κινήδη δ' άγορή ώς κύματα μακρά δαλάσσης, 1 πόντου Ίκαρίοιο' τά μέν τ εύρος τε -ος τε ' ώρορ έπαίξας πατρός Διός έκ νεφελάων, cf. 3 above 395 ώς έφατ, Άργεΐοι δέ μέγ9 ϊαχον, ώς ότε κύμα ' άκτή έφ’ ύψηλή, ότε κινήση -ος έλδών, ’ προβλήτι σκοπέλω κτλ. /295 έστι δέ τις λισσή αίπεΐά τε είς άλα πέτρη 1 έσχατιή Γόρτυνος, έν ήεροειδέϊ πόντω' 1 ένδα -ος μέγα κύμα ποτί σκαιόν ρίον ώδεΐ, 1 ές Φαιστόν, μικρός δέ λίδος μέγα κΰμ9 άποέργει £295 πάσας δ' όρόδυεν (Pos.) άέλλας 1 παντοίων άνέμων, σύν δέ νεφέεσσι κάλυψε 1 γαΐαν όμού καί πόντον' όρώρει δ9 ούρανόδεν νύξ. ' σύν <5’ εύρος τε -ος τ’ έπεσον ζέφυρος τε δυσαής 1 καί βορέης αίδρηγενέτης, μέγα κύμα κυλίνδων 331 ώς τήν άμ πέλαγος άνεμοι φέρον ένδα καί ένδα' 1 άλλοτε μέν τε -ος βορέη προβάλεσκε φέρεσδαι, ' άλλοτε δ9 αύτ9 εύρος ζεφύρω εϊξασκε διώκειν μ 289 πή κέν τις ύπεκφύγοι αίπύν όλεδρον, 1 ήν πως έξαπίνης έλδη άνέμοιο δύελλα, 1 ή -ου ή ζεφύροιο δυσαέος; οϊ τε μάλιστα * νήα διαρραίουσι, δεών άέκητι άνάκτων 325. 326 μήνα δέ πάντ9 άλληκτος άη -ος, ούδέ τις άλλος 1 γίνετ9 έπειτ9 άνέμων, εί μή εύρος τε -ος τε 427 ένδ9 ήτοι ζέφυρος μέν έπαύσατο λαίλαπι δύων, 1 ήλδε δ9 έπί -ος ώκα, φέρων έμώ άλγεα δυμώ, 1 όφρ έτι τήν όλοήν άναμετρήσαιμι Χάρυβδιν Ορ. 675 μηδέ μένειν οίνον τε νέον καί όπωρινόν όμβρον ' καί χειμών έπιόντα -οιό τε δεινάς άήτας, ’ ός τ9 ώρινε δάλασσαν όμαρτήσας Διός όμβρω ’ πολλώ όπωρινώ, χαλεπόν δέ τε πόντον έδηκεν, cf. 3 above Cf. Φ334 below 4 b on land: /7765 ώς δ9 Εύρος τε -ος τ9 έριδαίνετον άλλήλοιιν 1 οϋρεος έν βήσσης βαδέην πελεμιζέμεν ΰλην, 1 φηγόν τε μελίην τε τανύφλοιόν τε κράνειαν κτλ. Φ334 Ζε- φύροιο καί άργεστάο -οιο 1 εϊσομαι έξ άλόδεν χαλεπήν όρ- σουσα δύελλαν ' ή κεν άπό Τρώων κεφαλάς καί τεύχεα κή- αι, 1 φλέγμα κακόν φορέουσα, cf. 4 a above 5 aiding navigation: Th. 870 έκ δέ Τυφωέος έστ άνέμων μένος ύγρόν άέντων, 1 νόσφι -ου Βορέω τε καί Άργέστεω Ζεφύρου τε' * οϊ γε μέν έκ δεόφιν γενεή, δνητοΐς μέγ’ όνειαρ, 1 αί δ9 άλλαι μάψ αύραι έπιπνείουσι, cf. 380 in 1 above h. Ap. 408 (con- trolled by Ap.:) κραιπνός δέ -ος κατόπισδεν έγειρε 1 νήα δοήν' πρώτον δέ παρημείβοντο (Cretans) Μάλειαν κτλ. cf. 420
D Cat. 92,6. 8 Trav. W. Beck
νοϋθΌς [1Η] Ε unsicher, s. Chantraine, Dict.; Fumee, Vorgriech. 210 A.29 L ’F. S. Lehrs, Hesiodi Carmina, Paris 1840 u.ö. fr. 41; 2Chr. A. Lobeck, Pathologiae sermonis graeci prolegomena, Leipzig 1843, 107 A.; 7; 3Solmsen, Gl. 2, 1910, 75f.; 4Troxler, Sprache Hesiods 206 A. 134; 5M.-W. z.St.
B ep. Wort, Überl. u. Bed. unklar; Zit. aus Herodian: νοϋδος κύριον' ψόρος έν οΰδεν Hes.fr. 158 -ος δέ ποδών ϋπο δοΰπος όρώρει, Problem: νοϋδος u. δουπος sind beide Substantive J. G.-J· Abbenes
νους s. νόος
νοΰσος, νόσος [3·, 5°, 6Η, lh] Ε uncertain; Meier- Brügger, HSF 103, 1990, 245-248 (w. root *nek9- [in νεκρός etc.]), Peters, Sprache 34/2, 1988-1990 [1992], 690v N° G1436 (w. νωδής). — Deriv.: άνουσος
F -ος 3, -ου 1, -ω 2, -ον 5, -οι 1, -ων 2; νόσων lh
Μ 1 [iw] -ος ο408; -ου άργαλέΛης Sc. 43; -φ L Ν66Ί; -ον Α 10 pj -ος λ200 pv] -ον Th. 527 2 [w’] νόσων h. 16,1 3 [--] -ον Ν6Ί0, <411; -οι Ορ.
102; -ων Ορ. 92, Hes.fr. 204,158 [-2] -ος λ 172; -φ £395; -ον Th. 799
Σχ sch. min. Ρ. Berlin, inv. 5014 zu A10: -ον λοιμικήν (λιμικήν pap.)νόσον (- sch. D Α 10), sch. min. P.Oslo 12 zu Α10 -ον ν[ό]σ[ον] Ίακώς
L ‘Laser, Arch. Hom. S 62 ff., ^.Lorenz, Antike Krankenbehandlung, Heidelberg 1990, 26—39, 3P. Cordes, RhM 134, 1991, 113-120
438


νοϋσος
νύμφη
Β disease, sickness, bodily suffering (ränge of application incl. κείνη o408, κώμα Th. 799, Prometheus* liver Th. 527), protracted and thus opp. to „mild missiles“ of Ap. and Art.: Λ172. 200, o408 (L1 63. 90); often divine origin (1), pu- nishment A 10, Th. 527. 799, Op. 92. 102, divine remedy ε 395, h. 16,1 (cf. Hes.fr. 204,158) w. A457. 472-474; as subj. of verb in quasi-personif. Op. 102 (1), λ 172. 200 (2), o408, Op. 92 (3); on inceptive rationalization L1 64; on lack of early ref. to internal medicine L2, L3, cf. L1 99. 102. — epiths.: άργαλέη ΝδδΊ, Op. 92, Sc. 43; αυτόματος Op. 102; δολιχή λ 172; κακή A10, Th. 527; στυγερή ΝδΊΟ, ο 408, cf. £395, λ200. — wdfld.: άλγεα, κακά, κακότης, κώμα, λοιμός, τηκεδών 1 divine origin (divine sufferer Th. 527. 799) from Ap.: A10 ό γάρ (Ap.) βασιλήϊ χολωδείς 1 -ον άνά στρατόν ώρσε κακήν, όλέκοντο δέ λαοί from δαίμων'. ε 395 ώς <5* οτ* άν άσπάσιος βίοτος παίδεσσι φανήη 1 πατρός, δς έν -ω κείται κρατέρ' άλγεα πάσχων, ' δηρόν τηκόμενος, στυγερός δέ oi έχραε δαίμων, ' άσπάσιον δ' άρα τόν γε δεοί κακότητος έλυσαν from Zeus: r411 εί μέν δή μή τίς σε βιάζεται οίον έόντα, ' -όν γ' ου πως έστι Διός μεγάλου άλέασδαυ ' άλλά σύ γ' εύχεο πατρί Ποσειδάωνι άνακτι Th. 527 Ήρακλέης έκτεινε, κακήν <5* άπό -ον άλαλκεν ' Ίαπετιονίδη και έλύσατο δυσφροσυνάων Ορ. 102 πλείη μέν γάρ γαϊα κακών, πλείη δέ δάλασσα- 1 -οι δ' άνδρώποισιν έφ' ήμερη, αί δ' έπι νυκτί 1 αυτόματοι φοιτώσι κακά δνητοϊσι φέρουσαι 1 σιγή, έπεί φωνήν έξείλετο μητίετα Ζεύς, see L1 64 (cf. αύτόματοι w. λ 200, ο408 below) from Styx: Th. 799 δς κεν τής έπίορκον άπολλείψας έπομόσση ' άδανάτων ... 1 κείται νήυτμος τετελεσμένον εις ένιαυτόν ούδέ ποτ' άμβροσίης καί νέκταρος έρχεται άσσον 1 βρώσιος, άλλά τε κείται άνάπνευστος καί άναυδος ' στρωτοϊς έν λεχέεσσι, κακόν ό’ έπί κώμα καλύπτει. 1 αύτάρ έπήν -ον τελέσει μέγαν εις ένιαυτόν, ' άλλος δ' έξ άλλου δέχεται χαλεπότερος άδλος 2 unexpl. origin (cf. 3) TV667. 670 (Εύχήνωρ Πολυίδου μάντιος υιός) πολλάκι γάρ οί έειπε γέρων άγαδός Πολύϊδος 1 -ω ύπ’ άργαλέη φδίσδαι οις έν μεγάροισιν, ' ή μετ' Αχαιών νηυσίν ύπό Τρώεσσι δαμήναι· ' τώ ρ' άμα τ άργαλέην δωήν άλέεινεν Αχαιών ' -όν τε στυγερήν, ϊνα μή πάδοι άλγεα δυμω Sc. 43 ώς δ' οτ άνήρ άσπαστόν ύπεκπροφύγη κακότητα 1 -ου ύπ άργαλέης ή καί κρατεροϋ ύπό δεσμού, 1 ώς ρα τότ Αμφιτρύων χαλεπόν πόνον έκτολυπεύσας 1 άσπασίως τε φίλως τε έόν δόμον είσαφίκανεν II λ 172 τίς νύ σε κήρ έδάμασσε τανηλεγέος δανάτοιο; ' ή δολιχή -ος ή Αρτεμις ίοχέαιρα 1 οίς άγανοΐς βελέεσσιν έποιχομένη κατέπεφνεν; 200 (ουτ' ίοχέαιρα) ούτε τις ούν μοι -ος έπήλυδεν, ή τε μάλιστα ' τηκεδόνι στυγερή μελέων έξείλετο δυμόν 3 lacking under utopian conditions (impl. divine origin, 1 above) o408 πείνη δ’ ού ποτέ δήμον έσέρχεται, ούδέ τις άλλη ' -ος έπί στυγερή πέλεται δειλοΐσι βροτοΐσιν ' άλλ’ δτε γηράσκωσι πόλιν κάτα φΰλ’ άνδρώπων, έλδών άργυρότοξος Απόλλων Αρτέμιδι ξύν, 1 οίς άγανοΐς βελέεσσιν έποιχόμενος κατέπεφνεν, see L’ 64f. Ορ. 92 πριν μέν γάρ ζώεσκον έπί χδονί φΰλ' άνδρώπων 1 νόσφιν άτερ τε κακών καί άτερ χαλεποΐο πόνοιο ' -ων τ άργαλέων, αϊ τ' άνδράσι κήρας έδωκαν here prob.: Hes. fr. 204,158 πότμρ[ ] ' ίάσδαι{ ] ' οϊ δ'άν ίω[ ] '
-ων[, see West, Cat. 119-121 4 divine healer h. 16,1
ίητήρα νόσων Ασκληπιόν άρχομ' άείδειν '2 w.1 κακών δελκτήρ όδυνάων (cf. χ 411 in 1)
D ν.1. Ύ61, Ορ. 113a D.S. W. Beck
νυ, νυν, νϋν L 1 allg.: Schwyzer II 570f.; Ruijgh, Element acheen 57-67 2 Akzent.: La Roche, Textkritik
318—9; Η. K. Benicken, Studien u. Forschung auf dem Gebiete der hom. Gedichte II, Innsbruck 1884, 971-2; Lehrs, Quaest. Ep. 130-1 3 Metrik u. formaler Gebr.: Ruijgh 59; zu νυν
(K\Q5, *F485): Monro, H. Gr. 320; Ruijgh 64-7 4 Gebr.
4 a νυ enkl. Partikel: Monro, H. Gr. 320; Ruijgh 59-60; Ruijgh, „τε epique“ 842-3 intens. Partikel, bes. in Ausruf, Anspornung, Frage: P. Berettoni, ASNP Serie 1138, 1969, 46f. 54 A.68 4 b νΰν allg.: Fingerle, Typik der hom. Reden
381—91 Adv. der Zeit: A. Dekker, Ironie in de Odyssee,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Leiden 1965, 49. 55. 58. 114 (Bed. 'nun, in Wirklichk.’); Ruijgh,„τε epique“ 811—3; Letoublon, E&C 98, 64f. 5 in
Kombination m. anderen Partikeln: Ruijgh, Element acheen 60—3 6 zu einzelnen Versen: ΧΊ05: Leaf z.St. Stellen s.
Gehring, Hofinger u. Μ.—W.; Nachträge zu νυ: nicht in Gehring: «497 Pap. u. ep.fr.: Pan.fr. 12,1 p. 120 Dav.; Mer.fr.
з, 1 (= Suppl. Hell. 903A,8); fr. 6,2 K.-M. Suppl.; Cat.96C,4 (?) zu νΰν Plusw: Ψ pro 332; ε1043; Op. 173e Pap.
и. ep. fr.: Epig. fr. 1 p. 13 Ki. — Epig. fr. 1 p. 30 Bem.; Choer.
fr. 1 (L=Suppl.Hell.J317),3, fr. 23 (L , 937),31 Colace (?) LInc. auct fr.j PSI 1385A,1O; L , PSI 1386,12; L d POxy. 2514 coi. II 4. 9 (?); Vit. p. 19,1 G. C. Wakker
νυκτερίς [2°] E zu νύκτερος (Aesch.), zur Bildung vgl. νύκτωρ u. ήμερίς u. s. Risch § 51 d
B Fledermaus, andeutende Umschreibung (nach Tabuisierung des urspr. Namens?); im veranschaulichenden Vergleich bzw. Gl. (s. Odyssey z.Stt.); für Od., der, mit Armen
u. 	Beinen angeklammert, am Baum über der Charybdis hängt: μ 433 ποτί μακρόν έρινεόν ύψόσ άερδείς, ’ τώ προσφύς έχό- μην ώς -ίς’ ούδέ πη είχον ' ούτε στηρίξαι ποσίν έμπεδον ούτ έπιβήναι (s. άπήωρος) für die zwitschernd / schwirrend umherflattemden, von Hermes aufgescheuchten, Seelen der Freier: ωδ (ράβδω) άγε κινήσας, ταί δέ τρίζουσαι έποντο. ' ώς δ' δτε -ίδες μυχώ άντρου ... ' τρίζουσαι ποτέονται, έπεί κέ τις άποπέσησιν ' όρμαδοΰ έκ πέτρης, άνά τ' άλλήλησιν έχονται, 1 ώς αί τετριγυϊαι άμ' ήϊσαν, Fledermäuse am Felsen angeklammert (έκ πέτρης), wie (in μ) Od. am Baum, vgl. (λ605ί) κλαγγή νεκύων ήν οιωνών ώς
Η. W. Nordheider
Νυχτεύς [1*] Asius fr. 9 ρ. 90 Dav. prose-ref.: Ν. in- stead of ίΛυκάωνύ, father of Καλλιστω (qq.v.), w. night - light (L J contrast; see RE XVII, 1937, 1513ff. W. Beck
νύκτωρ [1H] B (Adv. zu νύξ:) nachts, bei Nacht, vgl. adv. νυκτόζ* (s.d. Β I 2 a. c. d), präd. Adj. έννύχιος/ος, ήοΐος (s.dd. weitere), Ορρ. ήμάτιος; nur Op. 177 (γένος σιδήρεον) ούδέ ποτ ήμαρ 1 παύσονται καμάτου καί όϊζύος ούδέ τι -ωρ ' φδειρόμενοι (τειρόμενοι suppl. West, ν. comm. adi.), neg., in Antith. zu ήμαρ (s.d. Β 1 b) wie sonst νύκτας (s.d. BI2da), beide hier betont am VE; dann erst wieder bei Archil. (fr. 46 D.) u.a.
D v.l. für νύκτας: ΩΊ3, /7105 H. W. Nordheider
νύμφη [9*, 32°, 15H, 17h, 4e] E uncertain, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v.; van Windekens, ZVS 96, 1982/83, 93—94 F -η 17, voc. -a 2, -ης 9, -η 6, -ην 7; -αι V, voc. -αι 2, -άων 8, -έων 2, -ών 1, -ησι 2, -ης 1, -αις 1, -ας 2
Μ 1 disyll. la [!«] -η έΰπλόκαμος h.Merc. 4; -α φίλη <5473; -η έΰπλοκάμω α86 s ε30, h. Merc. 7 = h. 18,7, h. 19,34; L-ai έΰπλόκαμος / όρεστιάδες κοΰραι Διός αίγι- όχοιο Hes.fr. 304,5, Ζ420, L d μ 132; -αι h. 26,10 [Μ -α φίλη Γ130 [2W] -αι όρεστιάδες = h. 19,19 1b type -- Iba νυμφ- in longo [i-] -η al4; -ης <5557 — ε14 » Q 143; -ην h. Merc. 244, Pan. fr. 18,2 p. 124 Dav.; -αι νηϊάδες / κρηναΐαι, κοΰραι Διός, ού / εϊ ποτ ν356, ρ240; -αι λ 38, h. Ven. 257, Cypr.fr. 5,4 ρ. 37 Dav.; -έων Th. 130; -ας Σ492, Th. 187 [£χ ] πότνια -η ε149, Hes.fr. 26,25. 150,31; ένδα τε -η/αι h.Merc. 229, ν107; ούς / ώ ποτέ -η Ζ21, Hes.fr. 17a,4; -η αΊ\, ε57. 153. 230 — κ543; δώμασι/ατα -ης εδ, h.Merc. 60; -ης I56Q, h.Merc. 250; -η Hes.fr. 244,15; Hes.fr. 235,2; -αις h. 19,3 Ibß νυμφ- in brevibus [--] -η τέκε νηίς Κ384; -ών h.Ven. 98 [->] -η ε196, Th. 305;
-ης h. Ven. 284; -ην λ447, Th. 298; (δέ) -αι, κοΰραι Διός αίγιόχοιο ζ105, 1154; δέ -αι h.Ven. 119; -αι Pan.fr. 17Α ρ. 123 Dav.? (cf.fr. 15,2); -έων μ318; δέ -ης ν355 [--] '7 τέκε νηίς Ξ444; -ης πάρα Hes. fr. 141,10; -ην inc. auct. POxy. 2509,3; -αι παρά h. 26,3; -αι Hes.fr. 10a,17. 145,1. 291,1 (-1] -ην ψ333 2 trisyll. 2a [->-] -ησι v35O, £435
2b t-άων, ας (τ') Ωδλδ, £123; -άων ρ211 Ρ-Ι
j τ άλσεα καλά νέμονται Κ8, h.Ven. 97; L u ν!04 · 439
440


νύμφη
νύμφη
348; -άων Hes.fr. 26,10; prose: Teleg. fr. ap. Procl. Chr. 309 Sev. (4 p. 72 Dav.)
Σχ sch. min. P. Haun. 3 zu Z21: -η νηίς' τών να[ ] δέ είσι αί έπί τών κρη[νων ..] τεταγμέναι θεαί, sch. D Γ130: -er νύμφη ίωνικώς, Ζ21: -η’ τούτο γενικόν έστι τό όνομα, καλούνται δέ αί νύμφαι ναίδες έκ τών ναμάτων, καί άλλαι διαφόρως, Σ492: -ας' νύν θεών τάς γαμουμένας
L ’Nilsson, GrR I 244—253; 2Chantraine, REG 59/60, 1946/47, 228f.; 3Lesky, Thalatta 117ff.; 4Pötscher, Gymn. 70, 1963, 541 ff.; 5Herter, Kl. P. 4, 207-215; 6Priess, Myth. Stoff d. II., Diss. Mainz 1977, 82
B I nymph, female nature divinity, for religious back- ground see L5; usu. line-references below are to the pertinent Loccurrencej of v.; full list of L ds in Μ 1 nature: la origin: laa parentage: formulaic (see Μ) κούραι Διός αίγιόχοιο without nearer Information. Same origin as satyrs and kouretes Hes.fr. 10a, 17. Μελίαι from Ouranos’ castration Th. 187; coeval w. trees h.Ven. 257ff., see also κ348ff. (γίνονται ... έκ τε κρηνέων άπό τ' άλσέων 1 έκ θ’ ιερών ποταμών)', Parents: Heliads, daughters of Helios and Neaira μ 132; Οίτηϊς Προνόη Hes. fr. 26,25; Thoosa, daughter of Phor- kys a71; see also Καλλιστώ, Καλυψώ, Κίρκη laß θεαί'. α14 (Kalypso, cf. Kirke, a Heliad), μ 132 Heliads, K8, Th. 130, Hes.fr. 10a,17, h.Ven. 277, h.26,3ff, Cypria fr. 5,4 p. 37 Dav., cf. h.Merc. 4 lay mortality: of tree-nymphs h. Ven. 257 ff., in general Hes. fr. 304 (spoken by Nais, cf. Paus. 10,31,2) 1b epithets (reflect beauty, divinity, pastorality): άγήραος Th. 305, άγρονόμος £105, άθάνατος Th. 305, αίδοίη h. Merc. 4, άμβροσίη h. Merc. 229, άμύμων S444, Άχελήτιδες Pan.fr. 17A p. 123 Dav., βαθύκολπος h.Ven. 257, δία θεάων a 14, έλικώπις Th. 297, έϋπλόκαμος a 86, £30. 57, μ 132, h. Merc. 4. 7, h. 18,7, h. 19,34, ήύκομος h. 26,3, ϊλεως Hes.fr. 235,2, καλλίκομος Hes. fr. 141,10, καλλιπάρηος Th. 297, καλ- λιπλόκαμος Hes.fr. 26,10, καλλίσφυρος /560, καλυκώπις h. Ven. 284, λιγύμολποι h. 19,19, λιπαροκρήδεμνος Hes.fr. 244,15, Cypria fr. 5,4 p. 37 Dav., νέη λ 447, όρεσκώοι h.Ven. 257, περικαλλής h.Merc. 244, πότνια α!4, £149, Hes.fr. 26,25. 150,31, φίλη Γ130, 6743, χαρίεσσα ?Hes. fr. 17a,4, Χαρίτεσσιν όμοΐαι Hes.fr. 291,1, χοροήθης h. 19,3 lc names: Άβαρβαρέη Ζ21, Εύδώρη Hes. fr. 291,1, ’Έχιδνα Th. 297 (ήμισυ). 305, Θόωσα all, Καλλιστώ Hes.fr. 163 prose ref., Καλυψώ α!4, δ557, ε 14+ ρ143, ψ333, Hes.fr. 150,31, Κίρκη κ543, Κλέεια LHes. fr. 291, lj, Κορωνίς L u, Λαμπετίη μ 132, cf. 374f., Μαία h.Merc. 4+, h. 18,7, see also Hes.fr. 169 Atlantids, Νέαιρα μ 132, Προνόη Hes.fr. 26,25, Φαέθου- aa μ 132, Φαισύλη L Jt Φαιώ L j ld habitats, haunts: Ida hills (ούρεα) etc.: Z420, /2616, <105. 123, il54, Th. 130, Hes.fr. 10a,17. 26,10 (cf. fr. 17a,4. 26,25), h. Merc. 244 (Maia, et passim), h.Ven. 98. 257, h. 19,19, Cypria fr. 5,4 p. 37 Dav., Ίδη Hes. fr. 145,1, Νύση h. 26,3. 10 Idß islands: Αίαίη κ543 (Kirke and maids), ’goat island’ 1154, Θρινακίη μ 132. 318 (Heliads), Ιθάκη vl04 = 348. 107. 355. 356, ξ 435, ρ240 (naiads not sole inhabitants but important divin- ities), Ώγυγίη a86+ (Kal.) Idy caves: dwelling, haunt, place for intercourse: al4, £57, y<333ff. (Kal.); a71 (Thoosa); μ 318 (Heliads on Thrinacia); vl04ff. 348ff. (Ithaca); Th. 297ff. (Echidna); Hes.fr. 244, 15?; h. Merc. 4ff. (cf. 170-172), h. 18,7 (Maia); h.Ven. 257-263 (tree-nymphs); h. 26,3ff. (nurses of Dion.); inc.auct. POxy.2509,3 (naiad, Chi- ron’s wife); cf. /2614ff. (εύναι) 1 dö w. trees: Z420 περί δέ πτελέας έφύτευσαν, Κ8 αί τ άλσεα καλά νέμονται ’ και πηγάς καί πίσεα =» h. Ven.98ex (here differentiated from those on the όρος), κ35Ο γίγνονται ... άπό τ άλσέων, ρ211 (κρήνην) άμφί δ άρ αίγείρων ... ήν άλσος, Th. 187 Μελίαι, h.Ven. 257 (256-275) coeval άμ ή έλάται ήέ δρύες (264). 284 τόδε ναιετάουσιν όρος καταειμένον ύλη, h. 19,3 άνά πίση ' δενδρήεντ, h. 26,10 καθ' ύλήεντας έναύλους Ide water: Ideaa springs: Άχελήτιδες (see bb below), κρη- ναΐαι, νηίς, νηϊάδες see le below; K8, fl23, h.Ven. 98 πτ/χας ποταμών καί πίσεα ποιήεντα, ν107 ϋδατ άενάοντα, *350 γίνονται ...έκτε κρηνέων, ρ 211, h. 19,19 έπί κρήνην/ η, Cypria fr. 5,4 p. 37 Dav. πολυπιδάκου Ίδης 1 d ε bb rivers:
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Pan.fr. 17A p. 123 Dav. Άχελήτιδες, Ω616 άμφ’ Άχελώιον, Ξ444 τέκε ... παρ’ όχθας Σατνιόεντος, Κ8+ πηγάς ποταμών (see above), x350f. γίνονται ... 1 έκ θ’ ιερών ποταμών Idecc sea: α71 Θόωσα δέ μιν τέκε -η, ' Φόρκυνος θυγάτηρ, άλός άτρυγέτοιο μέδοντος, 1 έν σπέεσι γλαφυροϊσι Ποσειδάωνι μιγεϊσα (not necessarily sea-nymph: see Th. 270—336) 1 e generics: Άχελήτιδες (see above), κρηναίοι ρ240, Μελίαι Th. 187, νηϊάδες v!04. 348. 356, νηίς Z21, Ξ 444, Κ384, inc. auct POxy. 2509,3, see also Hes.fr. 304, όρεστιάδες Z420, h. 19,19, ούρειαι/η Hes.fr. 10a,17, h. Merc. 244 (cf. Ida above), Ύάδες Hes.fr. 291,1 2 acti vities:
2 a accompaniment, retinue: w. Art. <105, Hes.fr. 163 prose ref. w. Aphr. (and Graces) Cypria fr. 5 p. 37 Dav. w. Dion, h. 26,3. 10 w. Kirke κ 348ff. w. Muses (and Graces?) Hes. fr. 26,10 w. Pan h. 19,3. 19 2 b dance, song: Ώ616 άμφ’
Άχελώϊον υέρρώσαντοΛ, μ 318 καλοί χοροί ήδέ θόωκοι, h. Ven. 257(261) μετ' άθανάτοισι καλόν χορόν t j, h. 19,3 άμυδις φοιτά χοροήθεσι -αις, h. 19,19 πυκνά ποσσίν έπί κρήνη μέλπονται κτλ., Cypria fr. 5,4 f. p. 37 Dav. καλόν άείδουσαι; Lcf. Hes.fr. 10a,17ff·, 26,10 2c play: <105f. άγρονόμοι παίζουσι (cf. h. Ven. 119 in II3), L u 2d em- ployment: child-care h.Ven. 257 ff., h. 26,3 ff.; domestic Service κ348ίΓ.; herding μ 132. 318, cf. 374f., 1154, see below; planting trees Z420; weaving vl07, cf. Kal. £61 f., Kirke κ 221 ff. 2e help: 1154, h.Ven. 97ff., see 4 below 2f love: see 3 below 3 relationships: 3a parents: see 1 above 3b as mothers: Abarbarea, of Aisepos and Pe- dasos by Bukolion Z21ff.; Echidna, of monsters by Typhaon Th. 297ff.; Kal., of Kephallenians by Hermes Hes.fr. 150,31, of Nausithoos and Nausinoos by Od. Th. 1017, LTeleg. fr. 2 p. 73 Dav. prose ref.j; Kirke, of Agrios, Latinos, Telegonos by Od. Th. 1011 ff.; L naiad, of Satnios by Enops Ξ444; naiad, of Iphition by Otrynteus K384; naiad, of Aerope et
al. (?) by Katreus Hes. fr. 195,2 (cf. J. Kakridis, ZPE 30, 1978,
3); Neaira, of Heliads μ 132; Thoosa, of Polyphemus by Pos. a71; (unnamed) of Ileus by Ap. Hes.fr. 235,2 (West, Cat. 97 n.148); of Megapenthes by Men. Eum.fr. 9 p. 100 Dav. (prose ref.); of Molione? Hes.fr. 17a,4; ancestor of Anch. h.Ven. 284 (for names see Apollod. 3,12,1 f.); cf. Cert. p. 35 prose Homer, son of Kretheis and river Meles mothers of herders: Z21, Ξ444, all, μ 132 3c as wives: Kirke, of Tei. Teleg.fr. 2 p. 73 Dav. prose refs.; naiad, of Chiron inc. auct. POxy. 2509,3 3d other sexual reis.: Hes. fr. 244,15?; nymphs w. silens and Hermes h.Ven. 257ff. w. herders: Z 21, Ξ444, Hes.fr. 17a,4? (cf. 150,31), h.Ven. 284 (cf. 257ff., also μ 132) 4 cult: 4 a sanctuaries: cave vl02ff. «
346ff.; grove circling spring and altar p208ff.; on high point
w. altar h.Ven. lOOff. 4b sacrifices, offerings: v349ff. ένθα σύ πολλάς ' έρδεσκες -ησι τεληέσσας έκατόμβας, ν 356ff. δώρα διδώσομεν, ώς τό πάρος περ, £435 f. (before giving portions of meal to participants) ϊάν -ησι καί 'Ερμή ... ' θηκεν, ρ210ff. (βωμός) -άων, όθι πάντες έπιρρέζεσκον όδΐται, 241 f. έπί μηρέ έκηε, 1 άρνών ήδ' έρίφων, h. Ven. 101 f. βωμόν ποιήσω, ρέξω δέ τοι ιερά καλά 1 ώρησιν πάσησι, Teleg.fr. ap. Procl. Chr. 309 Sev. (4 p. 72 Dav.) prose ref. θύσας -αις 4c prayer: ν 355 ff. -ης ήρήσατο χεϊρας άνασχών' ' ... ' νύν δ' εύχωλήσ’ άγανησι ’ χαίρετ’, ξ 435Ϊ. έπευξάμενος, ρ240ff. prayer cited (cf. h.Ven. 92ff.)
II bride, newly married woman (L2) 1 being wedded:
Σ492 έν τη μέν ρα γάμοι τ' έσαν είλαπίναι τε, * -ας δ έκ θαλάμων δαίδων ύπό λαμπομενάων ' ήγίνεον άνά άστυ, πολύς δ' ύμέναιος όρώρει 2 proleptic: /560 έναντίον είλετο τόξον ’ ... Απόλλωνος καλλισφύρου εϊνεκα -ης- ' τήν δέ τότ έν μεγάροισι πατήρ καί πότνια μήτηρ ' Αλκυόνην καλέεσκον έπώνυμον 3 newly married: λ38 ai δ άγέροντο ' ψυχαί ύπέξ Έρέβευς νεκύων κατατεθνηωτων · -αι τ' ήίθεοί τε πολύτλητοί τε γέροντες ’ παρθενικαί τ' άταλαί νεοπενθέα θυμόν έχουσαι 447 ή μέν μιν -ην γε νέην κατε- λείπομεν ημείς 1 ερχόμενοι πόλεμόνδε' πάϊς δέ οί ην έπι μαζφ h.Ven. 119 (άνήρπαξε Άργειφόντης έκ χορού Άρτέ- μιδος) πολλαί δέ -αι καί παρθένοι άλφεσίβοιαι ' παίζομεν, άμφί δ’ όμιλος άπείριτος έστεφάνωτο 4 in extended sense : 441
442


νύμφη
Hes.fr. 141,10 πατήρ άνδρών τε δεών τε [L □ νύ]μφης πάρα καλλικόμοιο (Europa). ' [η 5’ άρα παΐδ]ας [έτικ- τ]ε?ν? ... Κρονίωνι 5 form of address used (by another woman) of women married into a household: Γ130 (Iris, disguised as Laodike, to Hel.:) ,,δεύρ' ϊδι, L-a φίλη,, ϊνα δέσκελα έργα ϊδηαι 1 Τρώων δ' ίπποδάμων και Αχαιών" δ 743 (Eurykl. to Pen.:) „L , σύ μεν άρ με κατάκτανε νηλέϊ χαλκω, ' ή έα έν μεγάρω' μύδον δέ τοι ούκ έπικεύσω"
D ‘ γρ. £61, ν.1. £242, Th. 307, Hes.fr. 291,4, Cat.92,12 Trav., Vita ρ. 6,28; Hes.fr. 26,15 suppl. W. Beck
νυμφίος [Γ, 1°] Σχ sch. D *Ρ223: -οιτ ήτοι νεογάμου ηλικίαν έχοντος, sch. Barn, η 65: -ον νεωστί γεγαμηκότα
Β new bridegroom, without male progeny: ίΡ223 ώς δέ πατήρ ού παιδός οδύρεται όστέα καίων, ' -ου, δς τε δανών δειλούς άκάχησε τοκήας (νν. a-c add. papp.), 1 ώς Αχιλεύς έτάροιο όδύρετο όστέα καίων, 1 έρπύζων παρά πυρκαϊήν άδινά στεναχίζων, see Leaf, sch. Erbse η 65 Ναυσίδοος δ’ έτεκεν Ρηξήνορά τ Αλκίνοόν τε. ' τόν μέν άκουρον έόντα βάλ’ άργυρότοξος Απόλλων ' -ον, έν μεγάρω μίαν οϊην παϊδα λιπόντα, ' Αρήτην Chantraine, REG 59/60, 1946/47, 229 f., cf. ήίδεος, πόσις W. Beck
νΰν, νυν s. νυ
νύξ, Νύξ [67*, 67°, 31Η, 14h, 6e] Ε Erbwort, verwandt mit lat. noct-, dt. Nacht usw.; Verbalabstraktum zu uridg. ♦negw- „Abend werden“, s. Mayrhofer, Idg. Gr. 1/2, 108f. und EWAia II 3. Zu νυχ- statt νυκτ- s. O. Panagl, ZVS 85, 1971, 49—65. Zu den Wz.abstrakta s. auch Radermacher, WS 49, 1931, 115ff. — Abi.: αύτονυχί, είνάνυχες, έννύχιος/χος, νυκτερίς, Νυκτεύς, νύκτωρ, παννύχιος, Πάννυχος
F -£42, -κτός 27, -κτί 25, -κτα 38, -κτ’9; -κτες Ί, -κτών 1°, -κτας 34; + 2e Prosaref.
Μ 1 Stamm im longum la eins. [1] -ξ δ’ (ήδη*) 7/282 - 293, 778, Ä373, ν269, £457, σ272, Th. 211; -ξ όλοή / άβρότη Th. 224. 757 / £78; -ξ έκάλυψε μέλαινα Ξ 439; -χδ'/κτ’ Ύ102, h. Cer. 244 [1] εί μή -ξ £387, £259; έπί -ξ/κτ όλοή* λ 19, 77567; -ξ Σ267, £475; -κτ άεσαν* γ 490 s ο188 a o40*n ; -κτ"Πι. 176 [2] -ξ (τε καί Ήμέρη) Λ330, Th. 748 [2] κελαινή / έρεβεννή L-£ έκάλυψε(ν), Ε 310 - Λ 356 / £659 = 2V58O s Ύ466; περί L , Α72Ο1; -ξ έρεβεννή 0488 — 7474«, Th. 213, Ορ. 17; μέλαινά τε -ξ Th. 123 1b zweis. Iba [±~] -κτός Th. 525, h. Merc. 15; -κτί δοή άτάλαντος Μ463; -κτί (κατακρύψασα) ο34, ψ 372, Hes.fr. 58,11; -κτα δι άμβροσίην / όρφναίην / δνο- φερήν Κ41. 142, ί404, ο8, Ώ363 / s Κ83 = 386. 276, ί 143, h. Merc. 578 / ο 50; -κτα φυλασσέμεναι* Κ188. 312 = 399; -κτα μέν (άέσαμεν) Σ274, /151, γ/243 [Μ -κτα μέλαιναν 0486 [--] -κτός έρεμνης Th. 744; -κτός μ312 s £483, Th. 275; έπί -κτί φυλάξομεν 0529; -κτί δοή £261; -κτί μ 88, Sc. 35; άμβροσίην βιά -κτα, £57; L , (δοήν) Θ 510, 7C101, μ284; -κτες ο392; Zahlwort ... + -κτας ρ515, τ341, Th. 56 [2«] μελαίνης ^-κτός (έν ώρη), h. Merc. 67. 290; L j h. Merc. 155. 400; (έν) -κτός άμολγώ Λ 173, 0 324, Ύ28 - 317«, 5841, h. Merc. Ί ~ h. 18,7; -κτός Γ11, Op. 419, Il.Parv. fr. 4a,2 p. 54 Dav.; (έρεβεννή) -κτί καλύψαι* E 23, 7V425; έρεμνή / μελαίνη ^-κτί έοικώς*, Λ 606, h. Merc. 358; L j A 47, ι>362; -κτί μελαίνη 0502 - 765 = μ 291, τ/253 - £314; -κτί Η232 « 293, Σ251, υ351; δοήν διά ^κτα μέλαιναν, ÄT394. 468, 72366 - 653, Th. 481, c. Naup. fr. 7a,5 p. 148 Dav.; διά/καί L , Κ29Ί, Th. 788, Margites POxy. 2309,10. 12 / Th. 20; -κτα φυλάσσω* £466, χ195; -κτες Ορ. 730; -κτας (ϊαυον) 1325 « τ340«, 7470, h. Αρ. 91 [*χ] -κτός ν278; (έπί) -κτί μ 447, Ορ. 102; (άνά/διά) -κτα Ε506, £80, τ66; δύο* τ ήματα καί δύο -κτας κ142 s Ορ. 612« Ibß [1-] -κτός (τε δνοφερής) Th. 107. 124; -κτας δ(έ κρύπτεσκε) 0105 « ω140 a τ150, υ85, h. Cer. 239 μ.] -κτός Th. 758; -κτας 5’ κ 11 2 Stamm in den
brevia 2 a eins. 1 [- ] -κτ Κ49Ί 2[-]-£τ515 2[.) -ξ Κ25\; -κτ άσαμεν π 367 ί[χ] άμβροσίη / άμφιλύκη / δαιμονίη -ξ 5429 - 574, η 283 / 7/433 / h. Merc. 97; -ξ Κ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νύξ
252, £294 = ί69 = μ 315, Th. 726 2 b zweis. [-Ζ]
-κτ[ες Hes. fr. 66,5; έκ -κτών μ 286 [-2] (γάρ) -κτός τε καί ήματος / Nom. Pl. / Akk. ΡΙ. κ86, h. Merc. 482 / λ 183 » ν338 = π39 / s Σ340« = 72745«, Th. 722 = 724, Ορ. 385. 562; γάρ -κτες τε καί ήμέραι £93; -κτας ήματα £388
— z74in ; ήματα καί-κτας ΫΊ86; -κτας £154, η 102 [-1] -κτός Sc. 227 [-2] -κτας τε καί ήμαρ E49Q, Ύ432, 7273, β345, κ28 = 80 = ο 476, ω63.— Prosaref.: Mus.fr. 14 Diels, Epim.fr. 5 Diels
Σχ sch. D A 47: -κτί έοικώς' σκότει παραπλήσιος, φοβερός καί άόρατος, £506: -κτά' άχλύν
L Vorstellg., Allg.: Kopp, Phys. Weltbild 234ff.; Aspekte, Gefühlswerte: Moreux, Phoenix 21, 1967, 237ff.; Bremer, ABG Suppl. 1, 1976 (s.d. Index); Epith.: Dürbeck (s.v. έρεβεννός, sa. έρεμνός); Formel: Mureddu, Formula 64f.; C.Higbie, Measure and Music, Oxford 1990, 163ff.; Th., N.-Nachkom- men: Fr. Solmsen, Hes. and Aesch., New York (Cornell Stud. 30), 1949, 28ff.; H. Schwabl, Hes.s Theog., SAW 250, 5, Wien 1966, 31. 40; A. Ballabriga, Le Soleil et le Tartare, Paris 1986, 287f.; -κτός άμολγώ (s.d.): Gil, EClas 26, 1984, 119ff.; Edgeworth, H. 116, 1988/253ff.; Worthen, Gl. 66, 1988, 18f.; -κτί έοικώς (A47): Vivante, Eranos 81, 1983, 4ff.; κ86: Tsopanakis, QUCC 40, 1992, 11 f. mit Schol.; s.a. ήμαρ L (Cuillandre, Schulze)
Β (I) Nachr. (II ff.) Opp. zum Tag, (6. 7) verhüllende Finsternis; (II) die uralte Göttin Νύξ (1*, sonst nachhom.); v. mit freundlichen u. feindlichen Aspekten: erlösend, erwünscht, aber auch drohend, unheilvoll (s. bes. in 1 a. 4; s.v. εύφρόνη mit Lit.); Th. 275 (in 2a) als Himmelsrichtg. gen Abend Westen. — Gebr.: oft adverbial, mit Präp.; häufig in Begriffspaar mit ήμαρ*, diesem vorangestellt, seltener folgend (s. in Mlba [ίχ ]. 2 b; s.v. ήμαρ Β 1 b; die Stt. s.u. in 11 b. 2 d α. 5 u. II [Th. 748 ]); zu -κτός άμολγώ s.u. 2 b.- Epith.s.u. in den einzelnen Vorbem. u. in Μ. — Wortf.: εύφρόνη, έσπερος; άήρ, άχλύς, έρεβος, ζόφος, κνέφας, νεφέλη, νέφος, σκότος; s.a. ήμαρ, ήμέρη, ήώς, άμφιλύκη, δείλη
11 Nacht (meist) im Nom., meist dir. R. la anbrechende Nacht Abend (vgl. έσπερος) kommt, beendet den Kampf usw.; mit άβρότη (1*), άμβροσίη, μελαίνη, άσπασίη τρίλλιστος έρεβεννή (0488); im HS: 7/282 (bis) (Herold:) „-£ 5’ ήδη τελέδεί' άγαδόν καί -κτί πιδέσδαι" = 293 0502 „νϋν μέν πειδώμεδα -κτί μελαίνη (δόρπα. πρώϊ 5’ ύπηοΐοι")
— 765 = μ 291 0488 Τρωσίν μεν ρ άεκουσιν έδυ φάος, αύτάρ Αχαιοϊς 1 άσπασίη τρίλλιστος έπήλυδε -ξ έρεβεννή Σ 267 „νύν μέν -ξ άπέπαυσε ... Πηλειωνα ' άμβροσίη (αΰριον") 5429 ,,δόρπον άρ όπλισάμεσδ’, έπί τ ήλυδεν άμβροσίη -ξ' 1 δή τότε κοιμήδημεν (ήμος 5’ ήριγ. φάνη ροδ. Ήώς") = 574 77 283 „έπί δ’ άμβροσίη -ξ 1 ήλυδ’ (κατέδρα- δον") im NS: £387 (,,ού παυσωλή) εί μή -ξ έλδούσα διακρινέει μένος άνδρών" (vgl. /78 in 1 c) Χ72Ο1 (wo Hektor umgekehrt war) όλλύς Αργείους, ότε δή περί -ξ έκάλυψεν, vgl. -κτί καλ (in 7) £78 „είς ό κεν έλδη 1 -£ άβρόττΓ τ 515 (ήματα ...) αύτάρ έπήν -ξ έλδη, έλησί τε κοϊτος άπαν- τας, 1 κείμαι 1 b Nacht in Verlauf, Dauer, Ende; mit άμβροτος, άμφιλύκη, δνοφερή, όρφναίη έπίκουρος δαιμονίη (lh), πλέων, präd. όϊζυραί; im HS: Λ7251. 252 „ϊομεν' μάλα γάρ -ξ άνεται, έγγύδι 5’ ήώς' ’ παρώχηκεν δέ πλέων -£“ h. Merc. 97 όρφναίη 5’ έπίκουρος έπαύετο δαιμονίη -ξ ή πλείων, τάχα 5’ όρδρος έγίγνετο δημιοεργός λ 330 (vor Ende der Erzählg.) „πριν γάρ κεν καί -ξ φδΐτ άμβροτος. άλλά μι ωρη ’ εύδειν" ν269 ,,-ξ δέ μάλα δνοφερή κάτεχ ούρανόν** im NS: 7/433 ήμος 5’ ούτ άρ πω ήώς, έτι 5’ άμφιλύκη -ξ μ 312 ήμος δέ τρίχα -κτός έην, μετά 5’ άστρα βεβήχει st £ 483 Nächte u. Tage (vgl. in 2da. II): λ 183 „όϊζυραί δέ oi (Pen.) αίεί 1 φδίνουσιν -κτες τε καί ήματα δάκρυ χεούση* * ν338 = π39 £93 (Eum.:) ,,όσσαι γάρ -κτες τε καί ήμέραι έκ Διός είσιν (prassen die Freier“) 1c spez.; mit xaxtf σκοτομήνιος, präd. μάλα μακρή άδέσφατος; datierend (vgl· ήώς + Zahl, s.d. Β 1 aa Ende): /474 („είνάνυχες -κτας l·· in 3]) άλλ9 ότε δή δεκάτη μοι έπήλυδε -ξ έρεβεννή** mit Dem.-Pr.: 778 ,,-ξ 5’ η5’ ήέ διαρραίσει στρατόν ήέ σαώσει
443
444


νύξ
(vgl. Β387 in a) λ 373 „-£ δ ήδε μάλα μακρή, άδέσφατος" ο 392 ,,αϊδε δέ -χτες άδέσφατοι" Hochzeitsnacht: σ272 (Pen.:) ,,-ξ 8' έσται, οτε δή στυγερός γάμος άντιβολήσει", vgl. (τ571) ήώς δυσώνυμος, (Δ 164) ήμαρ eine best. schlimme (d.h. kalte, regnerische) Nacht (s. κακός B3b): £457 ,,-ξ δ ’ άρ έπήλδε κακή σκοτομήνιοζ' + 475 12 in ad¬
verbialen Ausdr. (Th. 275 [in 2 a] geogr.), vgl. έννύχιος/ος, νύκτωρ (^105 v.l.) 2 a Gen., le mit Dem.-Pr., 1° έκ, 1H
πρός v278 ,,ίκάνομεν ένδάδε -κτός" nachts II. Parv. fr. 4a,2 p. 54 Dav. ές ... λιμέν' ϊκετο -κτός έκείνης (in) jene(r) Nacht Th. 525 (Prom. ’ ήπαρ άέξετο) -κτός, όσον πρόπαν ήμαρ έδοι (όρνις) II μ 286 ,,έκ -κτών δ’ άνεμοι χαλεποί' aus den Nächten (lok.) — nach Einbruch der Nacht (s. Odyssey z.St. mit Lit.) als Himmelsrichtg.: Th. 275 (Γοργούς δ', αί ναίουσι) έσχατιή πρός -κτός, ιν Εσπερίδες gen Abend (~ Westen), vgl. ζόφος (Bl) 2 b adnominaler Gen. (zum Dat.) (έν) ^-κτός άμολγώ^, -κτός έν ώρη; L j eigtl. wohl beim Melken der (= zur) Nacht, d.h. zur Zeit des abendl. Melkens, dann aber (unverstanden) von verschiedenen Phasen der Nacht gebraucht u. wohl nicht mehr von -κτός έν ώρη verseh, (andere: von * Nachtmilch * ~ Milchstraße; s. L; s.vv. άμολ- γός, άστήρ Β 1 aa. β; Odyssey zu 5841; u. vgl. βουλυτόνδε ähnl. konkr. für eine Tageszeit); je Ix mit μελαίνης; die ersten 4 Stt. im Gl.: Λ 173 (λέων) μολών έν L d 0324 (δήρε) μελαίνης L d Ύ28 (Ach. wie άστήρ [s.d.]) άρίζηλοι δέ οί αύγαί ' φαίνονται πολλοΐσι μετ' άστράσι L (κύν’ Ώρίωνος; vor Sonnenaufgang) = 317« (έσπερος, Abend) δ 841 όνειρον έπέσσυτο L h. Merc. 7 (Κρονίων νύμφη) μισγέσκετο L j = h. 18,7 h.Merc. 67 (φηληταί) μελαίνης L-κτός έν ώρηΛ 155 ,,πόδεν τόδε L ' έρχη (Hermes)“ 400 τά χρήματ’ άτάλλετο L 3 2 c Dat., 2χ mit έπί, 1χ
έν, 2χ μελαίνη; vgl. έννύχιος/ος; nachts, in der Nacht: ο 34 ,,-κτί δ' όμως πλείειν" 0529 „έπί -κτί (έπινύκτα γρ. Α) φυλάξομεν ήμέας αύτούς, 1 πρώϊ δ' ύπηοΐοι (δωρηχδέντες)", vgl. έπ' ήματι (s.d. Β 2 b α) Ορ. 102 νοΰσοι δ' άνδρώποισιν έφ' ήμέρη, αϊ δ' έπί -κτί 1 αύτόματοι φοιτώσι datierend mit Zahl, Pron. in einer/der (best.) Nacht: Σ251 ίή δ' έν -κτί γένοντο Hes.fr. 58,11 (τέκετο) -κτί μ[<]*7[*] ο88 ,,τήδε γάρ αύ μοι -κτί παρέδραδεν εϊκελος αύτώ (Od. im Traum)“ Sc. 35 αύτή μέν γάρ -κτί (μίγη, Zeus) τ/253 L έννημαρ φερόμην δεκάτη δέ με -κτίΛ μελαίνη ' νήσον ές = £314 μ 447 ένδεν δ' L u 2d Akk. die Nacht/Nächte hindurch (s.z. in 3), in a oft neben ήμαρ/ατα, z.T. mit Zahl Q51O5 v.l. νύκτωρ) 2 d α Akk. der Ausdehng. ohne Präp.; 2x Sg. (+ T7/v): Σ274 ,,-κτα μέν είν άγορή σδένος έξομεν, (πρωί δ*)“ Κ497 (όναρ) έπέστη ' τήν -κτ (während) diese(r) Nacht ΡΙ. -κτας: η 102 (bei Alkin. χρύσειοι κούροι) φαίνοντες -κτας κατά δώματα h. Cer. 239 -κτας δέ κρύπτεσκε πυρός μένει (Dem. das Kind) mit ήμαρ* (s.d. Β 1 b u. vgl. hier 1 b. II): β 105 ,,ήματίη μέν ύφαίνεσκεν (Pen.) μέγαν ιστόν, 1 -κτας (-κτωρ ν.1.) δ’ άλλύεσκεν" — ω140 s rl50 υ85 „(ήματα μέν κλαίη) -κτας δ' ύπνος έχησιν" κ 11 περιστεναχίζεται αύλή, ' ήματα' -κτας δ' αυτε (εύδουσ) Ψ186 ήματα καί -κτας (schützte Aphr. Hektors Leiche) Σ340 ,,κλαύσονται -κτας τε καί ήματα" s 0745 £490 ,,μέλειν ^~κταζ τε κα^ ήμαρ" - Ύ432« (εύχωλή) - 073« („paßt auf4) = 0345« (mit Zahl:) κ28 έννημαρ μέν όμώς πλέομεν L Jt ' τή δεκάτη δ’« 80 (έξήμαρ) = ο476 (vgl. είνάνυχες 1470 in 3) ω 63 ,,έπτά δέ καί δέκα μέν σε όμώς L j ' κλαίομεν (όκτω- καιδεκάτη δ’“) Th. 722 έννέα γάρ ^κτα£ τε κο“ (fiele χάλκεος ακμών, δεκάτη δ') » 724 Ορ. 385 (Pleiaden) l j τεσσαράκοντα 1 κεκρύφαται (mit wiederholter Zahl:) £388 ένδα δύω -κτας L5tio τ’ ήματαΛ κύματι (πλάζετο) s ι 74 (κείμεδ) «142 ένδα τότ έκβάντες L j καί δύο -κτας χείμεδ’ a Ορ. 612« (δέκα, sc. Trauben trocknen) ρ 515 »τρεις γάρ δή μιν -κτας έχον, τρία δ'ήματ’έρυξα ' έν κλισίη" (Eum. den Bettler) h. Ap. 91 Λητώ δ' έννήμάρ τε καί εννέα -κτας (ωδίνεσαι πέπαρτο) (ohne ήμαρ:) Th. 56 έννέα γάρ οί (Mnemosyne) -κτας έμίσγετο μητίετα Ζεύς 2dß διά, (je 1') άνά, ύπό -κτα u.ä. (nur Sg.) während der Nacht, durch die Nacht, oft mit räumlichem Aspekt (+ Bewegungsverb); spez. diese Nacht: Ύ102 ύπό τήνδ'; 17 von 28 Stt. dir.R.;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νύξ
mit Epith., u. zwar bei Position [!«] -κτα δι(ά) νάμβροσίηνΛ / όρφναίην / (1°) δνοφερήν, (X102 spez.) -χδ' ύπό τήνδ’ όλοήν, bei [2w] (L 1') διά -κτα δοήν, bei U~] (δοήν) διά -κτα (μέλαιναν): Χ41 („keiner wagt σκοπιαζέμεν οίος) L-κτα δι άμβροσίην" — 142ίη- (,,τίπτ οίοι άλάσδέ') = ι404'η (,,τίπτ’ έβόησαζ') = ο8,η (sorgte sich) 0363 („πή ίδύ- νεις) ' L j, ότε δ' εύδουσι βροτοί άλλοι" s Κ83 (,^όρφ- ναίην") = 386 276 (ούκ ϊδον) -κτα δι' L j = 1143in (κατεπλέομεν) = h.Merc. 578'η (ήπεροπεύει, Hermes) ο50 („nicht) -κτα διά δνοφερήν έλάαν (ήώς"') Β57 ,,ήλδεν νΟνει- ρος ' άμβροσίην L5id -κτα" μ284 „u u δοήν άλάλησδαι άνωγα^' Κ394 ,,ήνώγει δέ μ ιόντα δοήν L u μέλαιναν" = 468« = 0366« („ϊδοιτο") = 653 = Th. 481« (ίκτο) = c. Naup. fr. 7a,5« ρ. 148 Dav. (φευγέμεναι) Κ297 (βάν ρ ϊμεν) διά -κτα μέλαιναν — Th. 788« (ρέει, Styx) — Margites POxy. 2309,10« (έδραμεν έξω) = 12« (ύπό:) Ύ102 „ποτί πτόλιν ήγήσασδαι ' -χδ' ύπό τήνδ' όλοήν" während dieser Unheilsnacht (d.i. die letzte, s. Ameis.-H. z.St.) ohne Epith. (dir.R.): 0510 („πυρά πολλά) πως καί διά -κταΛ (Gr. fliehen“) ΧΊ01 „L u μενοινήσωσι μάχεσδαι" τ 66 ,,άνιήσεις (Bettler) διά -κτα 1 δινεύων κατά οίκον" (άνά:) £80 „(ού) νέμεσις φυγέειν κακόν, ούδ’ άνά -κτα (-κτας ν.1.)“ 13 Nacht als Akk.Obj. od. temp. Akk. (der
Ausdehnung, vgl. 2d) bei Verben 'verbringen’, '(durch)wa- chen’, 'abpassen’; je 2x mit άύπνους, πολλάς, je Ix κακήν, δυσκηδέα; είνάνυχες (vgl. in 2aa); 11 von 16 St dir.R., Erz.; Akk.Obj.: γ 151 ,,-κτα μέν άέσαμεν (ήώδεν δ*)“ γ 490 (δύσετό τ' ήέλιος) ένδα δέ -κτ άεσαν (ήμος δ' ήριγένεια) s ο188 s 40*η 4- π367 (,,έμίμνομεν ’Ηώ δίαν"), τ34\ („πολλάς -κτα^') h. Cer. 244 (εί μή) -κτ’ έπιτηρήσασα (σκέψατο, Met.) ζ.Τ. auch temp. Akk. (wie in 2d) mögl. (? s. ίαύω): 1325 „πολλάς μέν άύπνους L-xra^ ϊαυονΛ,' ήματα δ*4 = τ340«, £154 1470 „είνάνυχες δέ μοι άμφ’ αύτφ παρά t /4 die Nächte hindurch, zur Zahl είνάν. vgl. έννημαρ u.ä. (κ28+ in 2da) temp. Akk. (s.a. 2d): ΑΓ312 ,,ούδ’ έδέλουσι 1 -κτα φυλασσέμεναι" « 399 + χ 195 (schlimme Nacht): XI88 -κτα φυλασσομένοισι κακήν ε466 „εί μέν κ’ έν ποταμώ δυσκηδέα -κτα φυλάσσω (στίβη") 14 gleich der Nacht, je Ix mit δοή, έρεμνή, μελαίνη; 2x dir. R.; m. Bewegungsverb (ήϊε): wie die (sich ausbreitende) Nacht (s. Vivante L), mit Assoz. drohend: A47 ό δ’ ήϊε -κτί έοικώς (zürnender Αρ.) finster = drohend, unheilvoll: Μ463 (έσδορε, angreifender Hektor) -κτί δοή (s.d.) άτάλαντος ύπώπια (-κτί έλυσδείς Zen.), mit Akk. der Bzhg. λ606 (Her.’ εϊδωλον) έρεμνή -κτί έοικώς, 1 γυμνόν τόξον έχων unsichtbar (verborgen) od. hinterhältig od. Parodie der Formel (s. Cassola z.St.): h. Merc. 358 ,,κατέκειτο (Hermes) μελαίνη -κτί έοικώς 1 άντρω έν ήερόεντι κατά ζόφον" spottend: u362 (Freier): „εις άγορήν έρχεσδαι (Theokl.), έπεί τάδε -κτί είσκει", Theokl. meinte das Dunkel des Todes (351 [in 7] ,,-κτί είλύαται κεφαλαί'), die Freier die Abwesenheit von Tageslicht 15 sonst Nacht, 2x mit μέλαιναν^, 1 x δολιχήν; 2h dir. R.; 'astronom.* Vorgänge: 0486 (έν δ’ έπεσ ’Ωκεανφ) φάος ήελίοιο ' έλκον -κτα μέλαιναν έπί (άρουραν) ψ243 -κτα μέν έν περάτη δολιχήν σχέδεν (Ath.), Ήώ δ’ αυτε ' ρύσατ’ έπ’ ’Ωκεανφ Th. 176 ήλδε δέ -κτ έπάγων μέγας Ούρανός Ορ. 419 (Sirios) έρχεται ήμάτιος, πλείον δέ τε -κτός έπαυρεϊ Hes. fr. 66,5 τώι νύκτ[ες s. Ergänzung bei West relig.: Op. 730 (μηδ’ όμιχεΐν ...) μή δ’άπογυμνωδείς' μακάρων τοι -κτες έασιν Nacht u. Tag (vgl. 1 b. 2da): κ 86 (Λάμου πτολίεδρον gut für άύπνος άνήρ) έγγύς γάρ -κτός τε καί ήματός είσι κέλευδοι, keine od. nur kurze nächtl. Dunkelheit, s. L, Odyssey z.St. u. vgl. Th. 748 (in II) Op. 562 (μακραί εύφρόναί) ίσοϋσδαι -κτας τε καί ήματα, betrifft die Nahrung, s. West z.St. h. Merc. 482 („Kithara φέρειν εις δαΐτα καί χορόν καί) κώμον, ' ευφροσύνην -κτός τε και ήματο^' Nacht als Milieu des Diebes, Hermes: Γ11 (θ1·0 ομίχλην, 1 ποιμέσιν ού τι φίλην, κλέπτη δέ τε -κτός άμείνω h.Merc. 15 (Hermes) ληϊστήρ, έλατήρα βοών, ήγήτορ' ονείρων, ' -κτός όπωπητηρα, πυληδόκον 290 „μελαίνης -κτός έταϊρέ' 16 Finsternis (vgl. άήρ, άχλύς, νεφέλη, νέφος, σκότος), Ix mit όλοή, keine dir.R.; vor dem Unwetter: ε 445
446


νύξ
294 σύν δέ νεφέεσσι κάλυψε (Pos.) 1 γαΐαν όμού καί πόντον' όρώρει δ’ ούρανόδεν -ξ = ι69 (Zeus) = μ 315 ewige Finsternis am Rande der Welt (vgl. z.B. Polarnacht), im Tartaros: A19 (Kimmerier ήέρι καί νεφέλη κεκαλυμμένον ούδέ ποτ αύτούς Ήέλιος έπιδέρκεται) άλλ’ έπί -ξ όλοή τέταται δειλοϊσι βροτοΐσι Th. 726 (Τάρταρος) άμφί δέ μιν -ξ 1 τριστοιχεί κέχυται (119 Τάρτ. ήερόεντα) 17 in Finsternis hüllen u.ä., mit έρεβεννή, κελαινή, μέλαινα, όλοή', nur υ 351 dir. R.; Gott das Schlachtfeld (helfend od. als schlimmes Vorzeichen): E 506 άμφί δέ -κτα ' δοΰρος Άρης έκάλυψε μάχη Τρώεσσιν άρήγων /7567 (nach Sarp.s Tod) Ζεύς δ’ έπί -κτ όλοήν τάνυσε κρατερή ύσμίνη rettende Unsichtbarkeit: £23 σάωσε δέ -κτί καλύψας (Heph. den Getroffenen) ψ3Ί2 (ήδη φάος, τούς δ*) -κτί κατακρύψασα δοώς έξήγε (Ath.) πόληος, s. Odyssey z.St. mit Lit. zum 'godsent mist’ Dunkel von Tod, (X) Ohnmacht: £310 άμφί δέ όσσε κελαινή L-£ έκάλυψε^ = Λ 356 Ε659 τόν δέ κατ’ όφδαλμών έρεβεννή L j= /V580 (575 σκότος όσσε κάλ.) = Ύ466 (Androm.; Formel hier angewandt auf Ohnmacht) £439 τώ δέ οί όσσε * L d μέλαινα N425 (wollte den Gegner) έρεβεννή -κτί καλύψαι ' ή αύτός δουπησαι υ351 (Theokl. zu den Freiem:) ,,-κτί μέν ύμέων ' είλύαται κεφαλαί" unsichtbar machende (Tam-) 'Hadeskappe’: Sc. 227 (von Perseus:) κεΐτ’ Άιδος κυνέη -κτός ζόφον αίνον έχουσα
II die Göttin Νύξ, mit Epith. δνοφερής, έρεβεννή, έρεμνης, δοή, μέλαινα, όλοή', δμήτειρα δεών καί άνδρών, δεά .= 259. 261 (Hypnos:) ,,εί μή -ξ δμήτειρα δεών έσάωσε καί άνδρών. ' τήν ίκόμην φεύγων, ό δ’ έπαύσατο (Zeus) ' αζετο γάρ, μή -κτί δοή άποδύμια έρδοΓ Th., Wechsel von Nacht u. Tag'. Th. 744 (γης καί Ταρτάρου πείρατα) καί -κτός έρεμνης οικία δεινά ' έστηκεν νεφέλης κεκαλυμμένα κυανέησιν 748 όδι -ξ τε καί Ήμερη άσσον ίοΰσαι ' άλλήλας προσέειπον (vgl. «86 in 15) Genealogie (s. L u. West z.Stt.): Th. 20 (ύμνεΰσαι, Musen) Γαίάν τ’ Ωκεανόν τε μέγαν καί -κτα μέλαιναν 107 οϊ Γης έξεγένοντο καί Ούρανοΰ ... ' -κτός τε δνοφερής, ούς (Πόντος) 123. 124 έκ Χάεος δ’ Έρεβός τε μέλαινά τε -ξ έγένοντο' 1 -κτός δ’ αύτ’ Αίδήρ τε καί Ήμέρη έξεγένοντο 211. 213 -ξ δ’ έτεκε ' (Μόρον, Κήρα, Θάνατον, Ύπνον, φΰλον ’Ονείρων, Μώμον, Όιζύν, 2 νν.) ' οΰ τινι κοιμηδείσα δεά (δεών pap.) τέκε -ξ έρεβεννή, (folgen andere Kinder) 224 τίκτε δέ καί Νέμεσιν ... ' -ξ όλοή (Απάτην, Φιλότητα) 757. 758 (Ήμέρη φάος έχουσα) ή δ’ Ύπνον μετά χερσί, κασίγνητον Θανάτοιο, ' -ξ όλοή, νεφέλη κεκαλυμμένη ήεροειδεΐ. 1 ένδα δέ -κτός παΐδες έρεμνης οίκί έχουσιν, ' Ύπνος καί Θάνατος Ορ. 17 τήν δ’ έτέρην (gute Eris) προτέρην μέν έγείνατο -ξ έρεβεννή Prosaref.: Mus. fr. 14 Diels (έκ Νυκτός καί Ταρτάρου λέγεται τά πάντα) Epim. fr. 5 Diels ( δύο πρώτας άρχάς Αέρα καί Νύκτα ... έξ ών γεννηδηναι Τάρταρον)
D Hes. fr. 64,5 ] νυκτιμργ[ Hes. fr. dub. 360 (Hesperidas Noctis filias) Cat. 94,27 Trav. έως -ξ αίνον όν[ειρον II. Parv.fr. 9 ρ. 78 Ber. (fr. 11 ρ. 43 Ki.) -ξ μέν έην μεσάτη Choer.fr. 24,5 ρ. 206 Ber. (= Suppl. Hell. 905) νάμασι νύκτα ρε[ fllla (vgl. in BI 2b) v.l. p500 (vgl. in B I 4), /102 (s. St West, Ptol.Pap. S. 163), h. Ap. 349 (vgl. in BI2da)
H. W. Nordheider
νυός f. [3·, 1°, lh] E Erbwort, idg. *snuso-s, anl. Sibilant mögl.weise metr. noch spürbar in Λ166 (ίδέ -οί [v'-wl; Ahrens, Kl. Sehr. 91; Ruijgh, Element acheen 55), vgl. lat. nuru-s, dt. Schnur ·Schwiegertochter’ (Kluge-Seebold 649); Hypoth.n über urspr. Wortbed. u.a. bei L2 91 („die durch den Kauf oder Raub Erworbene“) u. Szemerenyi, H. 105, 1977, 391 („des Sohnes Frau“); zu evtl. Bzhg. auf myk. nu-wa-ja s. Ruijgh, Etudes 230f. A.105 u. DMic. II s.v. Σχ sch. D Ύ65: -ούς' νύμφας L ‘Risch, ΜΗ 1, 1944, 115—22; 2F. Specht, Der Urspr. der idg. Deklin., Göttingen 1944, 90f.; 3Gates, Kinship Terminology; 4Ciantelli, SSL 12, 1972, 300-2; 5Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 87 m. A.475
B Schwiegertochter, Schwägerin, überh.: angeheiratete Verwandte; zu d. Verwandtschaftsbegriffen i. allg. vgl. L’+3 £49 (Hektor zu Paris:) ,,μιχδείς άλλοδαποΐσι γυναΐκ’ εύειδέ’
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νύσσα
άνηγες ' έξ άπίης γαίης, -όν άνδρών αίχμητάων", „affine, rispetto a tutti i parenti dello sposo“ (Cassola 551; zur Interpr. der Stelle s. Ameis-H.; Leaf; M. M. Willcock, Iliad, Bd. 1, London 1978, z.St.; J. T. Hooker, Homer: Iliad III, Bristol 1979, z.St.; G. S. Kirk, Iliad, Bd. 1, Cambridge 1985, z.St.; L3 24f.; and. L4 301) X65 (Priam. zu Hektor:) ,,έλκομένας τε -ούς όλοής ύπό χερσίν Αχαιών" Ω166 δυγατέρες δ’ άνά δώματ ίδέ -οί ώδύροντο χ451 αί δ’ όλόλυξαν ' δυγατέρες τε -οί τε καί αίδοίη παράκοιτις * Νέστορος h. Ven. 136 (Aphr. zu Anch.:) „πατρί τε σώ δεΐξον (με) καί μητέρι κεδνά ίδυίη ' σοΐς τε κασιγνήτοις οϊ τοι όμόδεν γεγάασιν' ' ού σφιν άεικελίη -ός έσσομαι, άλλ’ είκυΐα", zu Text u. Interpr. s. Cassola z.St. G. Markwald
Νυση [2h], Νΰσηιον (ορος) [Γ] Ε wohl nicht vom HG von Διό-νΰσ-ος zu trennen, Etym. u. Bed. aber uns.; thrak.- phryg. 'Söhn’? zu νύση 'Baum’ (Pherecyd. 3 FGrH 178) u. aus *νυτια bzw. *νυδια? vgl. L4 (m. Lit.), L5. Bzhg. zum (ansch. nicht seltenen, s. RE XVII 1628ff.) ΟΝ Νϋσα mehrdeutig, vgl. L‘; N. mit -ä nicht im fgrE, (v.l. in £508 kein Beleg). — Abi.: Νύσιον (s.d.)
L ‘Wilamowitz, G1H 2, 62. 65 A.l; 2W. F. Otto, Dionysos 58ff.; 3Deichgräber, Eleus. Frömmigk. 8 A.2; 4West, Hes. WD 373ff.; 5Richardson 143. 148ff. 281
B myth. Berg, auf dem Dion, in einer Höhle von Nymphen (Νΰσαι, nicht im fgrE, vgl. aber Z132f., s.u.) aufgezogen wurde, u. wo er, herangewachsen, zus. mit ihnen die Wälder durchstreifte, h. 26,5 -ης έν γυάλοις h. 1,8 έστι δέ τις -η ύπατον όρος άνδέον ύλη — Ν. wird hier in der Nähe Ägyptens lokalisiert (V. 9), dagg. in Thrakien (s. II Sp. 1721,43ff.) in Z132 (Lykurgos) Διονύσοιο τιδήνας 1 σεΰε κατ' ήγάδεον Νυσήϊον. — Vgl. Νύσιον
D £508 v.l. für Νϊσαν (ζαδέην, vgl. Z133); es soll am Helikon ein Νΰσα gegeben haben. — Viell. zu ergänzen in POxy. 2509,8, doch s. Anm. z.St. B. Mader
Νύσιον πεδίον [lh] L s. Νύση L B myth. Örtlichkeit, wohl am Ok. gelegen (s. L‘50; L3) wo Perseph. mit ihren Gespielinnen (Okeaniden, s. h. Cer. 417ff.) Blumen pflückte u. Hades sie raubte, h. Cer. 17 (-ον άμ πεδίον), s. A.-H.-S. u. L5 z.St.; die Bzhg., in der N. wohl zu Νύση (s.d.) steht, ist ungeklärt; viell. entspricht die Nähe der Lnyseischenj Ebene zum Ok. der Nähe des L Berges zum Meer (Z 133 ff., bes. 136), alles übrige uns. B. Mader
νύσσα [4‘, 1°] E uns., s. Frisk s.v., vgl. Risch 139; allg. zu νύσσω (s.d.) gezogen (*νύκια), doch sem. schwierig: 'Prall- bzw. Prellstein’: was soll das z.Z. Hom.s gewesen sein? Allenfalls ironisch, vgl. ¥334 ff.: der Stein, an den man stößt, weil man die Kurve zu eng nimmt; auch i.S.v. scratch (s. bei Leaf zu ¥358) 'Kratzer’ > 'geritzte Linie’ > 'Startlinie’ (u. 'Wendemarke’?) nicht problemlos
Σχ sch. D ¥332: καμπτήρ, sch. Bames #121: άπό της άφετηρίας
B Marke, Kennzeichen o.ä., s. Hainsworth, Odyssey zu #121 1 von der Wendemarke (spez.?) im Wagenrennen
bei den Leichenspielen für Patr. ¥338 έν -η δέ τοι ίππος άριστερός έγχριμφδήτω, 1 λίδου (s. V. 329) δ' άλέασδαι + 344 (-η), diese Wendemarke wird 326ff. als klafterlanges Holzstück zw. zwei weißen Steinen beschrieben, Nestor vermutet, daß es ein altes Grabmal sein könnte (331) oder 332 ή τό γε -α τέτυκτο έπί προτέρων άνδρώπων' 1 καί νΰν τέρ- ματ' έδηκε Αχιλλεύς (Arist. pro 332—3: ήέ σκΐρος έην, νΰν αύ δέτο τέρματ' Άχ.), wobei sowohl Wendemarke (bei früheren Rennen) in Frage kommt, was aber für eine bloße Vermutung wohl zu speziell ist, als auch allgemeiner Marke, Wegweiser o.ä. 2 von der Startlinie ¥358 τοΐσι δ' (den Wettläufern) άπό -ης τέτατο δρόμος = δ 121inmed II Wendemarke könnte nur dann die eigentl. Bed. sein, wenn im Ψ die zunächst für das Wagenrennen als solche bestimmte Stelle aus praktischen Erwägungen (geringere Strecke für die Läufer, 'Zielgerade’ bei den Schiffen, wo die Gr. saßen, vgl. Σχ) zum
447
448


νύσσα
Ausgangspunkt des Wettlaufs gemacht u. der Vers vom Od.- Dichter mißverstanden worden wäre. B. Mader
νύσσω [25\ 1°, 1H, 2e] E ohne genaue außergriechische Entsprechung, nach Frisk s.v. viell. mit Gutturalerw. zu νεύω u. lat. nuo, vgl. mnd. nucken, aksl. nukati, nach Chantraine, Dict. s.v. sem. mit v. nicht zu vereinbaren
Μ 1 Stamms, im Longum la eins. [1] -ξ(ε) £46 = /7343, Λ 96. 235 = P48, Λ/395, 7V178, K489, *£819 zweis. [1.] L-^(v)J Λ 252. 425, /7346, K397, Cypr.fr. 13,7 ρ. 40 Dav. [U] L , £579, 7/260 s Λ/404, Άτρ. κάδ fr. 1,2 p. 187 Be. [U] L d /7404 [ίχ] -σσων Π704 1b dreis. [1-ί] -σσοντες Λ 565, ΛΑ147 = 0278 = P731 (= Ξ 26+), Sc. 62 1c viers. [U«2] -σσομένων Ξ 26 = /7637 (= ΛΑ147+) 2 Stamms, in den Brevia 2 a eins. 2[-]
-ξ(ε) 0536 2 b [-2 ] .ξας £485
Σχ sch.min. P.Amh. 19 zu Λ 565: — σ[σο] ντε(ς' τι] τρώσκ οντες, sch. D £46: έπληξε
L 1 Mutzbauer, Tempuslehre 2, 72; 2Bloch, Supplet. Verba 85ff.; 3Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 96ff. 101 f.; 4Szemere- nyi, Syncope ..., Napoli 1964, 62ff.; 5Blößner, Iterata 109
B stoßen, (> stechen), überw. (26 von 29 St.) mit dem Speer (1), wahrsch. in ders. Bed. mit dem Schwert, an 5 St., nur in Vbd. mit der Lanze (2), stoßen, aufstampfen, aber auch ohne Waffe, mit den Händen, dem Ellbogen, Hufen (3). 1 u. 2 ist wohl kaum als die ursprüngliche u. eigentliche Bed. gg. 3 abzusetzen (wie L5 suggeriert; vgl. Leaf zu /7704, s. L4); das starke Überwiegen ist wohl themat. bedingt. — Wortf. s. Bd. 11516,44-47 (έλαύνω) u. 985,19-20 (θείνω) u. vgl. 1 Vorbem. u. L23 1 mit der Lanze (έγχει, δουρί
u.a., oft nur im weiteren Kontext genannt, /7343 vorausg.) im Nahkampf stoßen, stechen, wobei der Kämpfer sie in der Hand behält (έπί ... έρεισε ... χειρί πιθήσας Λ235 = Ρ48; έσπασεν 7V178; vgl. /7404—6; i.d.R. vorausg., z.B. Λ 252—5), sem. fast ident, mit τύπτω, aber anders als dieses wohl niemals in der Bed. * schlagen, hauen’ (dafür ελαύνω, δείνω, κόπτω, ούτάζω) u. Oppos. zu βαλεΐν; als Folgen: durchgehen, -dringen, schneiden usw., στυφελίζω (Η260Ϊ., M404f.), ώθέω N 147+, K489. — Trans.: Obj. Pers, oder deren Rüstung (άσ- πίς, σάκος, κύμβαχος) 77404f. für ein Körperteil (? s.u. z.St); der Körperteil bzw. die Stelle, wo die Lanze trifft. i.d.R. mit κατά im Akk. (7V178 mit ύπό im Gen.), Λ96 u. K489 nur im Akk. (vgl. /7404) Λ 252 -ξε δέ μιν (Ag.) κατά χεϊρα
1 άντικρύ δέ διέσχε δουρός άκωκή (Ag. kämpft zunächst weiter, die Lanze steckt also nicht mehr in seinem Arm) 4- 235 (κατά ξώνην = P48 s.u.), TV 178 (ύπ9 ούατος), Π346 (κατά στόμα), Υ397 (κατά κρόταφον κυνέης διά) Ε 46 (τόν Ίδομενεύς) έγχεϊ... ' -£’ ίππων έπιβησόμενον κατά δεξιόν ώμον = Π343 + Λ 425 (άίξαντα) Λ 96 τόν 5’ ίθύς μεμαώτα μετώπιον ... δουρί 1 νύξ(ε), Helm hält Lanze nicht ab, sie geht durch Helm u. Knochen, das Gehirn άπας πεπάλακτο 4- K489 (στρέψαντα μετάφρενον ... άπό δ9 άρματος ώσε) Ε579 (τόν Μενέλαος) ' έσταότ9 έγχεϊ-ξε κατά κληίδα τυχήσας 4- Μ 395 Άτρ.κάδ.ίτ. 1,2 ρ. 187 Be. (PNecc PNnom.) ποσι' μετασπών ' ψύας έγχεϊ -ξε Ρ48 άψ δ9 άναχαζομένοιο κατά στομάχοιο ΰέμεδλα 1 -ξ9, έπί δ9 αύτός έρεισε βαρείη χειρί πιδησας ( = Λ 235) II Λ 565 -σσοντες ξυστοϊο μέσον σάκος (des Aias) αίέν έποντο + 0536 (τού χόρυϋος κύμβαχον) Cypr. fr. 13,7 ρ. 40 Dav. -ξε δ9 άρ9 άγχι στάς μεγάλην δρΰν, die Eiche, in der sich Kastor verbirgt, = Rüstung 7/260 Αίας δ9 άσπίδα -ξεν έπάλμενος & Μ404 II Π404 ö δ9 έγχεϊ -ξε παραστάς 1 γνα&μόν, nur hier Körperteil dir. Obj. von ν., τόν stillschweigend vorausg., so viell. auch in ^819 κατ’ άσπίδα ... ' -£’, ούδέ χρό9 ίκανεν 2 mit Lanzen u. Schwertern ΛΑ 147 άντίοι υιες Αχαιών -σσοντες ξίφεσίν τε καί έγχεσιν 1 ώσαν άπό σφείων (Hektor) « 0278 = Ρ731 e £26 = /7637, weder für die Verwendung der Schwerter (auch) als Stoßwaffe noch für hauen, schlagen als Bed. von v. ein sicherer Beleg: wahrsch. Zeugma 3 mit anderen Mitteln, zum sem. Verh. zu 1 u. 2 s.o. Vorbem. /7704 τρις δ9 αύτόν (Patr.) άπεστυφέλιξεν Απόλλων, 1 χεί- ρεσσ9 άθανάτησι άσπίδα -σσων, Αρ. braucht, anders als 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νωλεμέ(ω)ς
etwa Ares, keine Waffen, er kämpft ja auch nicht eigentl.; zu weit gehende Folgerungen aus dem abweichenden Gebrauch (Bed., Stellg. im Vers) bei L5 £485 τότ9 έγών Όδυσήα προσηύδων έγγύς έόντα ’ άγκώνι -ξας Sc. 62 χδόνα δ9 έκτυπον ... ίπποι ' -σσοντες χηλήσι
D έπένυσσεν v.l. £249 vgl. L4 (der Kontext verlangt aber einen Aor.), s.u. s.v. πινύσσω; K274b (Zen. 274a/b statt 274) B. Mader
νύχιος v.l. s. μύχιος
νωΟής [Ρ] E Chantraine, Dict. s.v.; ’fast sicher’Kompos. mit v-, HG zu όδομαι (vgl. Bechtel, Lexil. 237 mit Verweis auf A180f.) oder ώδέω, Frisk s.v.: 'vielleicht’; vgl. auch nachhom. νωθρός u. μυλωθρός Σχ sch. D Λ 559: βραδύς, άργός Β widerspenstig, träge, störrisch o.ä. Λ 559 ώς δ9 ότ9 όνος παρ9 άρουραν ιών έβιήσατο παϊδας 1 -ης, ω δή πολλά περί ρόπαλ9 έάγη, ' κείρει τ9 είσελθών ... λήϊον
Β. Mader
νώϊ, νώ, νώϊν [36', 15°, 1Η, 2h], [1·, 1°], (13*, 12°, 1Η] Form / Akzent: Wathelet, Traits eoliens 291; G. Schmidt, Stammbildung u. Flexion der indo-germanischen Personalpronomina, Wiesbaden 1978, 182fT.‘t“ Gebrauch im Allg.: G. Scheibner, der Aufbau des 20. u. 21. Buches der Ilias, Leipzig 1939, 24; Η. B. Rosen, Strukturalgrammatische Beiträge zum Verständnis Homers, Amsterdam 1967, 98; Moreschini-Quat- tordio, SSL 10, 1970, 119ff.; (dagegen) Lejeune, BSL 67, 1972, II 74 f. Gebrauch von νώϊν als Nom.-Akk. u. νώϊ Gen.-Dat.: La Roche, Textkritik 139f.; Leaf zu £219, N 326, /799; Sommer, IF 30, 1912, 403ff.; Wilamowitz, luH 122f.; Schwartz, in Άντίδωρον 63; Laum, Akzentuationssystem 276; Schwyzer I 604 A.5; Bölling, Language 9, 1939, 302ff.; Shipp, Studies 79; Hofinger s.v. νώι zu Sc. 358; Janko, Iliad zu N 32Q-7
Stt. s. Gehring u. Hofinger; dazu νώι £241a; v.l. 0139 (Zen.) für δή αύτε νώϊν (als Nom.-Akk.) ci. £219 (Schwartz, Άντίδωρον 63 für έπί νώ); 0 377 v.l. (Zen.) für νώϊ; v.l. 0428 (Zen.?, s. H. Düntzer, De Zenodotis studiis Homericis, Göttingen 1884, 57 A.25) für νώϊ; ci. P637 (Schwartz, Άντίδωρον 63 für νΰν / δεϋρ); v.l. Ύ216 (Zen.) für νώϊ νώϊ" (Dat.): v.l. £511 Leaf für νώϊν νώε v.l. /1418, £344 (s. Matthews, Antimachus, Leiden 1996, S.190)
J. G.-J. Abbenes
νώΐτερος [Γ, 1°J Zur Form: G. Schmidt, Stammbildung u. Flexion der indo-germanischen Personalpronomina, Wiesbaden 1978, 185 Zum Suffix: Fraenkel, Nom. ag. I 58 A.2; Schulze, QE 301 f.; Moorhouse, AJPL 73, 1952, 299; Risch 34b Zu einzelnen Stt.: Pucci, Arethusa 12, 1979, 124 Stt. 039, μ 185 J. G.-J. Abbenes
νωλ£μέ(ω)ς [10, 7°] E viell. (als metr. Verlängerung -έως statt *νωλέμωςΤ) zu *όλεμος (vgl. όλε-θρος / πόλε-μος) < Wz. όλε- (Beekes, Laryngeals 110) m. Bed.entw. 'nicht zu verderben, unvergängl.’ > 'unaufhörl., ununterbrochen’ (L 112)
Μ 1 [U«] -ες£58, P413 [U~] μαχώμεθα/έμάρναο ^-ές αίεί, Τ232, /228, L , 13X7 = £148. 385, π191 2
[Uw2] -έως έχέμεν ^κρατερ,ήν £492, -έως L Λήσι <5288; -έως ... έχόμην μ 437, /435; -έως (άτάρ) αύτός (δέ) Ν3, υ 24; -έως Δ 428, ΛΑ780, λ 413
Σχ sch. D £492: άδιαλείπτως (so reg.), συνεχώς
L Düntzer, Zeitschr. f. d. Wissensch. der Sprache 2(, 1, 1847), 1850, 111 f.
B unaufhörlich (+ αίεί [s.d. B3) in M 1 außer £58), unablässig (+ έπασσύτεραι Δ 427 t, πανημερίοις £384L, είνάετες /228), unermüdlich (+ 'kämpfen’ 7‘, /228 [bei den Schiffen A/2L 778ff., £57f., m. den Feinden 7317+, 7232, m. Gr./Tr. 7V779f., /228]), unerbittlich (+ 'töten’ £413, λ 413), unerschütterlich^ έχέμεν* E492, <435, μ437, π 191, μένε^ u. τετληυϊοΐ i435f., u23f, s.a. Tyrt fr. 12,16ff.; 5,5
449
450


νωλεμέ(ω)ς
W.); Adv. nb. (nur Präs.st.) Med. (6‘, 4°) od. intrans, (and. II Sp. 839,71 ff. u. 840,23 f., doch s. 844,57ff. 65ff.) Akt. (2\ 2°) außer 2V3, £58 (periphr. έχω) u. <5288, Subj. Körper- teil(e) P385, l>24, Indiv. £492 (Hektor), /317 (Ach.), 5° (Od.), sonst Koll. (Gr. u./o. Tr. außer P148 [Lykier], λ413); aussterbendes Glossenwort (ersetzt durch συνεχέως / έμμενέως Th. 636. 712), am SE (m. Enjambement) N3. 780, £58, t>24, am SA (+ δ*) nur μ 437; mit Assonanz -λεμ- Δ 428, -λ£- u. -με- 7V779f., -εμε- Ε492, 2V2f., -εμέ- χζ 437, -μέ- i>23f., -ώσ- <5288; in dir. R (£492 REnde, 6288 vorletzter V.) außer N3 (innerl. abh.), Z1428 (nach Gl.), £385. 413 u. (nach RAbschl.) π191, l>24 /317 ούκ άρα τις χάρις ήεν ' μάρνασδαι δηίοισιν επ' ^άνδράσιΛ -ές αίεί (s. 325f.) = Ρ 148 Τ232 (χρή μεμνήσδαϊ) έδητύος, δφρ' έτι μάλλον ' L j δυσμενέεσσι μαχώμεδα ^-ές αίείΛ £228 είνάετες Τρώεσσιν έμάρναο L Jt ' πολλούς δ’ άνδρας έπεφνες (> Tyrt. fr. 5,4 f. W.), vgl. Th. 636. 712 P385 (πανημερίοις νεΐκος όρώ- ρεί) καμάτω δέ καί ίδρώ L u 1 γούνατά τε κνήμαί τε πόδες δ' ... ' χεϊρές τ' όφδαλμοί τε παλάσσετο μαρναμένοιίν 1 άμφ' (Patr.) 413 αίεί περί νεκρόν ... 1 -ές έγχρίμπτοντο καί άλλήλους ένάριζον Δ 428 έπασσύτεραι Δαναών κίνυντο φάλαγγες * -έως πόλεμόνδε Ν130 (έξ ού) παρά νηυσί μάχην ήγειρας ίέταίρΛων, 1 έκ τοΰ δ' ένδάδ' έόντες όμιλέομεν Δαναοΐσι 1 -έως' έταροι δέ κατέκταδεν οΰς σύ μεταλλφς λ413 (δάνον) περί δ' άλλοι L Δοι 1 -έως ^κτεί- νοντΛο σύες ώς (Ggs. V. 417), vgl. ω!84 (185 = λ420" ) s/C483, s.a. δ535 £58 έπί νηυσί ... μάχην άλίαστον
έχουσι ' -ές (έπιμίξ L Λαι) Ν3 (έπεί Τρώας) νηυσί πέλασσε (Zeus), 1 τούς μέν έα παρά τησι πόνον τ' ^έχέμενΛ καί όΐζύν ' -έως £492 (σοί χρή τάδε πάντα μέλειν) άρχούς λισσομένω ... έπικούρων ' -έως L Λ, κρατερήν δ' άποδέσδαι ένιπήν, Ggs. V.485f., vgl. (ebf. REnde) 7/501 = P559, O 666 = /1410"* π 191 (υιόν κύσε, κάδ δέ δάκρυον ήκε) χαμάζε’ πάρος δ' έχε -ές αίεί, vgl. ρ235. 463. 490, r211f. 494 μ 431 (ποτί έρινεόν άερδείς τώ προσφύς ^έχόμηνΛ ώς νυκτερίς) -έως δ' t Jf όφρ' έξεμέσειεν (Charybdis ιστόν καί τρόπιν) ι435 χερσίν άωτου ... ' -έως στρεφδείς L τετλη- ότι δυμφ. 1 ώς (έμείναμεν Ήώ), vgl. δ459 υ24 (^κραδίηΛν ήνίπαπε) τφ δέ μάλ' έν πείση L μένε τετληυϊα ' -έως' άτάρ αύτός έλίσσετο ένδα καί ένδα (μερμηρίζων) δ 288 (Gr. wollte Hel. antw., Od.) έπί μάστακα χερσί πίεζε 1 -έως κρα- τερήσι, σάωσε δέ πάντας, vgl. V. 419. — Wortf.: άβλεμέως, άζηχές, άΐδήλως, άλληκτον, άσκελέ(ω)ς, άσπερχές, άστεμ- φέ(ω)ς, άσφαλέ(ω)ς, άτρέμα(ς), διαμπερές Β 2, έμμενέ(ω)ς, έμπεδον Β2, έπιμίξ, έπιστροφάδην Β 1, έπισχερώ, κρατερώς, στερεώς, συνεχέ(ω)ς R. Führer
νωμάω [10, 15°, 1Η, lh] Ε see νέμω, Schwyzer 1717 F 1 pres. stem -$ς 1, -g 1; έ-ων 1, έ-ας 1, έ-α 9, -α 1, έ-ων 1; -ών 2 2 aor. -ησεν 3, -ησαν 4; -ήσαι 1; -ήσας 2
Μ 1 disyll. [1-] -g ^>400; -α 0611 [±χ] -$ς //218; πολυκερδέα / κέρδεα -ών ν255, υ251 2 trisyll. 2 a
[---) έ-ων κ32, υ252 [«‘χ] κέρδε' έ-ας σ216; ώς ΡΝ λαιψηρά πόδας καί γούνατ' έ-αΛ 0269, Χ24; λαιψηρά δέ L j Κ358, Ύ144; μετά χερσίν έ-α φ245, £10; έ-α Γ218, £594, ρ393 2b [1-2] -ησεν/αν δ' άρα πάσιν έπ- αρξάμενος δεπάεσσιν 7/183 a Α41\ = /176 - /340 = φ 272; -ησεν ν54 - σ425 μ_2] -ήσας Sc. 462, h.Cer. 373 [±_*] -ήσαι 7/238
Σχ sch. D Α471: -ησαν' διαμέρισαν, ιδιεδωκανΛ (L u sch. min. POxy. 3238 ad 1.), Γ218: έ-a' >έκίνειΛ, £594: έ-a' διέφερεν, L μετέφερε, H238: -ήσαι' διακινεΐν, βαστάσαι, Κ35%’. έ-a' L j πρός φυγήν, 0269 έ-a' έστρεφεν, L Jt 677: -a' νύν διέφυγεν, u Jt Α74: έ-a' κατέφερεν, t u
Β freq.-iterat. of νέμω (q.v.) w. connecting notion of extending / retracting arm /limb: distribute, ply, wield imple- ment. - adv.: άμφί h.Cer. 373, ένδα καί ένδα φ400 (cf. 245. 393), έπισταδόν ν54, όπίσω, προπρηνές Γ218, έπί δεξιά / άριστερά Η233, έν παλάμησι Ε594, 0611, (μετά) χερσίν φ245, χΙΟ, ένί στήδεσσι ν255, ένί φρεσί σ216 1
physical 1 a bracchial laa distribute, like νέμω wine: A471 κούροι μέν κρητήρας έπεστέψαντο ποτοΐο, 1 -ησαν δ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
νώροψ
άρα πάσιν έπαρξάμενοι δεπάεσσιν = /176 = /340 — φ212 = 7/183 ν54 Ποντόνοος δέ μελίφρονα οίνον έκίρνα, ' -ησεν δ' άρα πάσιν έπισταδόν' οί δέ δεοΐσιν 1 έσπεισαν = σ425 innards: υ252 σπλάγχνα δ' άρ' όπτήσαντες έ-ων, έν δέ τε οίνον ' κρητήρσι κερόωντο' κύπελλα δέ νείμε συβώτης laß of implements: laßaa wield, ply statt: Γ218 σκήπτρον δ' ουτ' όπίσω ούτε προπρηνές έ-α, ' άλλ' άστεμ- φές έχεσκεν lance: £594 Άρης δ' έν παλάμησι πελώριον έγχος έ-α 0611 -α δέ ξυστόν μέγα ναυμάχον έν παλάμησι ' κολλητόν βλήτροισι δυωκαιεικοσίπηχυ Sc. 462 ούτασ' έπι- κρατέως' διά δέ μέγα σαρκός άραξε ' δούρατι -ήσας, έπί δέ χδονί κάββαλε μέσση, having swung, otherwise Russo w. Σχ: having watched for his chance (cf. h. Cer. 373 in 3 below), Laroche, Racine νεμ- 13 shield: 7/238 οίδ' έπί δεξιά, οίδ' έπ' άριστερά -ήσαι βών 1 άζαλέην laßbb handle, tum tiller, rudder: μ 218 σοί δέ, κυβερνήδ', ώδ' έπιτέλλομαί' άλλ' ένί δυμω ' βάλλευ, έπεί νηός γλαφυρής οίήϊα -μς κ 32 αίεί γάρ πόδα νηός ένώμων, ούδέ τω άλλω 1 δώχ' έτάρων, ϊνα δάσσον ίκοίμεδα πατρίδα γαΐαν bow: φ 245 Εύρύμαχος Lö' ήδη τόξονΛ μετά χερσίν έ-α, δάλ- πων ένδα καί ένδα σέλφ πυρός 393 ό L d έ-α ' πάντη άναστρωφών, πειρώμενος ένδα καί ένδα + 400 (-ρ) cup: £10 (άλεισον) χρύσεον άμφωτον, καί δή μετά χερσίν έ-α, 1 όφρα πίοι οΐνοιο 1 b crural ply, pump Ο 269 ρίμφα έ γούνα φέρει μετά τ' ήδεα καί νομόν ίππων' ' ώς Έκτωρ λαιψηρά πόδας καί γούνατ’ έ-α sX24 Κ358 γνώ ρ' άνδρας δηίους, λαιψηρά δέ γούνατ' έ-α 1 φευγέμεναι — Λ144" 2 mental ply, keep in motion v255 ούδ' ö γ' άληδέα είπε, πάλιν δ' ό γε λάζετο μύδον, 1 αίεί ένί στήδεσσι νόον πολυκερδέα -ών σ216 παΐς έτ' έών καί μάλλον ένί φρεσί κέρδε' έ-ας υ251 Τηλέμαχος δ' Οδυσήα καδίδρυε, κέρδεα -ών, ' έντός έϋσταδέος μεγάρου 3 h. Cer. 373 ροιής κόκκον έδωκε φαγεΐν μελιηδέα λάδρη ' άμφί έ -ήσας, uncertain (missing in article άμφί above); Richardson and Cassola (qq.v.) incline to meaning (classical Gr.) look („attracti ve explanation“, „ma con scarso entusiasmo“), cf. άμφί έ παπτήνας (Δ 491, 0514 and γινώσκων 0241, w.ll. άμφί/ί έ Eust. et al.); the manual expls. usu. ref. to magic gesture, otherwise: „pulling her to him“ Voß, mental: Ilgen, Burkert, Gn. 49, 1977, 441 „in Bezug auf sich Gedanken bewegend“, cf. R. Thomas, Hist. Entwickl. d. Metapher im Griechischen, Erlangen 1891, 63. Manual seems likely: λάδρη (w. έδωκε) here s 'from behind’ (cf. w. 342f. 370f. 411 ff.), then άμφί έ 'reaching around her’
D al48a, Hes.fr. 85,9 suppl. W. Beck
νώνυμ(ν)ος [3*, 3°, 1H] Ε -μν- w. orig, n-stem, see ούνομα F -μνοι 1, -μνους 3; fern, -μος 1, -μον 1; n. ntr. -μον 1 Σχ sch. min. P.Ryl. 536 on 2V227: -μους' ά[νωνυμ]ους, sch. D M1Q'. -μνους' άνωνύμους
Β literally nameless (cf. άνώνυμος) hence in EGrE fameless, or unknown (1), usu. of annihilated army, extirpated race, family w. fut. aspect consigned to oblivion, destined to be forgotten (2) 1 of Ithaca v239 νήπιός εις, ώ ξεΐν',
ή τηλόδεν είλήλουδας, 1 εί δή τήνδε τε γαΐαν άνείρεαι. ούδέ τι λίην ‘ ούτω -μός έστιν (ν.1. οΰτ' άνώνυμος)' ίσασι δέ μιν μάλα πολλοί 2 of groups, formulaic, primary in epic lang. Λ/70 ή τ' άν έγωγ' έδέλοιμι καί αύτίκα τούτο γενέσδαι, 1 ςμνους (ν.1., -μους vulg.) άπολέσδαι άπ' Άργεος ένδάδ1 Αχαιούς^ 7V227 άλλά που οϋτω 1 μέλλει δή φίλον είναι
Κρονιωνι, ’ L u — Ξ70 ^182 οίκαδ' ιόντα λοχώσιν, όπως άπό φύλον όληται 1 -μον έξ Ίδάκης Άρκεισίου άντιδέοιο, cf. δ 710 Ορ. 154 βήσαν ές εύρώεντα δόμον κρυερού Άίδαο, ’ -μνοι (codd. -μοι)' δάνατος δέ χαί έκπάγλους περ έόντας * είλε μέλας, but cf. δαίμονες, μάκαρες, ήμίδεοι (122. 141. 159f.), Bamberger in: Heitsch, Hesiod 443, E. Meyer, ibid. 507 a 222 ού μέν τοι γενεήν γε δεοι -μνον (codd. -μοί) όπίσσω 1 δήκαν, έπεί σέ γε τοϊον έγείνατο Πηνελόπεια W. Beck
νώροψ 164, 2°) Ε unexpl. νωρ- + -οπ-, see Chantraine,
Dict. 762 F -οπι 3, -οπα 5 Μ [-««] δέ κορύσσετο 452
451


νώροψ
νώτον
^-οπι χαλκω. H2Q6 ζ /7130; L , 7V406; έν δ’ αύτός έδύ- σατο οπα χαλκόν. Β578, Λ 16; L , £383 = ω467 - 500
Σχ sch. D Β578: -οπα- λαμπρόν, άμαυρούντα τούς ώπας ό έστι τούς οφθαλμούς
Β unknown (see E); formulaic epith. of bronze armor, in II. mentioned in connection w. important warriors (diff. in ω). Comparison w. αίθοπι / ήνοπι (qq.v.) χαλκω and con- texts (£578, 7/206, cf. £383) suggest visual descr., hence utilitarian transi, flashing, shining (Σχ et al.); for theories see Chantraine l.c. 1 ref. to arming £578 Άτρείδης. άμα τώ γε πολύ πλεΐστοι καί άριστοι 1 λαοί έποντ9- fv δ9 αύτός έδύσατο -οπα χαλκόν, ' κυδιόων, ότι πάσι μετέπρεπεν ήρώεσσιν, 1 οϋνεκ9 άριστος έην Λ 16 Άτρείδης δ9 έβόησεν ίδέ ζώννυσθαι άνωγεν 1 Αργείους- L ,. 1 κνημΐδας μέν πρώτα κτλ., cf. /7130 below £383 τούς δ9 αύτοί βασιλήες έκόσ- μεον ούτάμενοί περ, ’ Τυδείδης Όδυσεύς τε καί Άτρείδης Αγαμέμνων. 1 οίχόμενοι δ9 έπί πάντας άρήϊα τεύχε9 άμειβον- ' έσθλά μέν έσθλός έδυνε, χέρεια δέ χείρονι δόσκεν. αύτάρ έπεί ρ9 έσσαντο περί χροί -οπα χαλκόν, 1 βάν ρ9 ίμεν- ήρχε δ9 άρα σφι Ποσειδάων ένοσίχθων '...' είκελον άστεροπή = ω467 (relatives of suitors) = 500 (Od., Laertes, Dolios and sons) I 7/206 ώς άρ έφαν- Αίας νδέ κορύσσετο -οπι χαλκώ.. αύτάρ έπεί δή πάντα περί χροί έσσατο τεύχη, ' σεύατ9 έπειθ9 οίός τε πελώριος έρχεται Άρης 77130 ώς φάτο, Πάτροκλος L , ' κνημΐδας μέν πρώτα κτλ., cf. Λ 16 above 2 armor οη shield TV406 ήλεύατο χάλκεον έγχος 1 Ίδομενεύς- κρύφθη γάρ ύπ9 άσπίδι πάντοσ9 έίση, ' την άρ ό γε ρινοΐσι βοών καί -οπι χαλκώ ' δινωτήν φορέεσκε
W. Beck
νώτον [16*, 15°, 12Η, 5h, 3e] Ε uncertain, see Chantraine, Dict. 762
F -ου 4, -ω 2, -ον 5, -α 2, -οισι(ν) 4, -α 32, -(α) 2
Μ 1 [1] -(α) Sc. 286 [1 ] έπί -(α) Hes. fr. 272,2 2
disyll. 2 a [i~] -ου Θ475; -α K414 UJ δ9 άρα -ον I 207; έπί -α Ορ. 534; κατά -α 1433; άνά -α Ν547 [-«]
κατά -ον ρ463; δ9 άρα -α Ψ7Ϊ4; διά -α Lh. Merc.j48; δ9
έπί -α L j 118; ^κατά -α. δα[φοιν- Hes.fr. 204,136, L , Sc. 167; μετά -α 094; -α 065, £225, h. Merc. 122 [-«] έπι -ον Β765, Ορ. 468; -ον Ν473; (έπί/περί) γην τε καί ^εύρέα -α θαλάσσης. Th. 762. 790. 972; έπ9 L , £159, 0511, Υ 228, χ142, <5313. 362. 560 = £17 = 142 = pl46, Th. 781, Hes. fr. 193,18, h. Cer. 123; έπί -a δαφοινός/ν £308, h. 19,23 Ι^χ] μέσα -a κ161, Alcmaeonis fr. 1,3 p. 139 Dav.; -a 1441 2b [-1] έγχείη δ9 άρ9 ύπέρ -ου ένί γαίη Υ279, Φ69; [ix] άπό -ου Ε\47; ένί -φ 7V289; έπί -ω Ορ. 544 3 trisyll. 3a [---] ν]ώτοισι Jnc.auct.fr. POxy. 2510, ,13 [-iv] -οισι L ,11 3b [1-2] -οισιν <5’ 7/321, £437
Σχ sch. D £159: -α θαλάσσης- ήτοι τήν έπιφάνειαν της θαλάσσης- ή τά μεγέθη- ίστέον δέ ότι ούδετέρως τό -ον και τά -α λέγων ό ποιητής πανταχού καί Ησίοδος καί ούκ άρ- ρενικώς, 7/321: -οισι τοΐς νωτιαίοις μέρεσι, I2Q7-. -ον- ψόαν. νωτιαίον κρέας
Β back, -ον η., see Egli, Heteroklisie. 84ff.; -a augmen- tative, Schwyzer II 43. — Adjs.: γεράσμια h. Merc. 122, διηνεκέεσσι 7/321, £437, έλκόμενα Ψ7\4ΐ., εύρέα Th. 762+, see Μ 2 a, μέσα κ!61, Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav., πίονα δ65, πρυμνότατον ρ463. — Synt.: acc.gr. 7V473; w. prep. 33x (22 έπί, LPOxy. 2510,13?,); w. prev. 5 [4 έπ-, 1 άπο-); instr. 7/321, £437, POxy. 2510,11 (u ,). - Wdfld.: μετάφρενον/α 1 of humans 1 a in battle, conflict 1 a α area of body damaged, affected (see Laser, Arch. Hom. S 32f.) £147 τόν δ9 έτερον ξίφεϊ μεγάλω κληίδα παρ9 ώμον ' πλήξ9, άπό δ9 αύχένος ώμον έέργαθεν ήδ9 άπό -ου 094 Όδυσσεϋ, 1 πή φεύγεις μετά -α βαλών κακός ώς έν όμίλφ; ' μή τίς τοι φεύγοντι μεταφρένω έν δόρυ πήξη Ν 289 εί περ γάρ κε βλεΐο πονεύμενος ήέ τυπείης, ' ούκ άν έν αύχέν9 όπισθε πέσοι βέλος ούδ9 ένί -φ, 1 αλλά κεν ή στέρνων ή νηδύος άντιάσειε 1 πρόσσω ίεμένοιο μετά προμάχων όαριστύν 547 μεταστρεφθέντα δοκεύσας 1 ουτασ9 έπαίξας, άπό δέ φλέβα πάσαν έκερσεν, 1 ή τ9 άνά -α θέουσα διαμπερές αύχέν9 ίκάνει- * τήν άπό πάσαν έκερσεν Υ414
453
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
τόν βάλε μέσσον άκοντι ... -α παραίσσοντος, όθι ζωστήρος όχήες 1 σύνεχον καί διπλόος ήντετο θώρηξ- ’ άντικρύ δέ διέσχε παρ9 όμφαλόν έγχεος αιχμή Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav. Τελαμών ... δίσκω ' πλήξε κάρη, Πηλεύς δέ θοώς άνά χεΐρα τανύσσας ' άξίνη ... έπεπλήγει μέσα -α I ρ 463 θρήνυν έλών βάλε δεξιόν ώμον ' πρυμνότατον κατά -ον. ό δ9 έστάθη ήύτε πέτρη ' έμπεδον wrestling: ^714 τετρίγει δ9 άρα -α ... άπό χειρών ’ έλκόμενα στερεώς, κατά δέ νότιος ρέεν ίδρώς- 1 πυκνάί δέ σμώδιγγες άνά πλευράς τε καί ώμους 1 αϊματι φοινικόεσσαι άνέδραμον laß giving direction / position of spear (see Ameis-H. ad 11.) K279
Αινείας δ9 έάλη καί άπό έθεν άσπίδ9 άνέσχε ' δείσας- ^έγ- χείη <5’ άρ9 ύπέρ -ου ένί γαίη 1 έστη ίεμένη. Φ69 ό δ9 ύπέδραμε καί λάβε γούνων ' κύψας- L , χροός άμεναι άνδρομέοιο 1 a γ means for rescuing body Linc. auct. fr. POxy. 2510,jll ]μάχας -οισι νέκυν οϊσωμ[εν L ,13 ν]ώτοισι φέρω, σύ δέ ν [ lb other instances covered: Op. 544 δέρματα συρράπτειν νεύρω βοός, όφρ9 έπί -ω ' ύετοΰ άμφιβάλη άλεην h. 19,23 πυκνά ποσίν διέπει, λαϊφος δ9 έπί -α δαφοινόν 1 λυγκός έχει similarly: £225 αύτάρ ό έκ ποταμού χρόα νίζετο δΐος Όδυσσεύς 1 άλμην, ή οί -α καί εύρέας άμπεχεν ώμους contour: Ορ. 534 τότε δή τρίποδι βροτοί ίσοι, ' ού τ9 έπί -α έαγε, κάρη δ9 είς ούδας όράται 2 of animals 2 a in hunt, area struck: κ161 τόν δ9 (έλα- φον) έγώ έκβαίνοντα κατ9 άκνήστιν μέσα -α 1 πλήξα- τό δ9 άντικρύ δόρυ χάλκεον έξεπέρησε 2 b at meals: 2 b α be- ing prepared / roasted /207 κρεΐον μέγα κάββαλεν έν πυράς αύγή, ' έν δ9 άρα -ον έθηκ9 όϊος καί πίονος αίγός, ’ έν δέ συός σιάλοιο ράχιν τεθαλυΐαν άλοιφή h. Merc. 122 ώπτα δ9 άμφ9 όβελοϊσι πεπαρμενα δουρατέοισι, 1 σάρκας όμού καί -α γεράσμια καί μέλαν αίμα ' έργμένον έν χολάδεσσι 2 b β distnbuted, the most prized cuts (γέρας, cf. 2b α above), see Meuli, in: Phyllobolia (Festschr. v. d. Mühll), Basel 1946, 223; Bruns, Arch. Hom. Q 48 7/321 δαίνυντ9, ούδέ τι θυμός
έδεύετο δαιτός έίσης. 1 -οισιν δ9 Αϊαντα ^διηνεκέεσσι γέραιρεν. ' ήρως Άτρείδης, long cuts of back (beef) £437 -οισιν δ9 Όδυσήα u , 1 άργιόδοντος ύός, κύδαινε δέ θυμόν άνακτος δ 65 ώς φάτο, καί σφιν -α βοός παρά πίονα θήκεν 1 όπτ9 έν χερσίν έλών, τά ρά οί γέρα πάρθεσαν αύτώ Θ475 δή τότε κήρυκα προσέφη Όδυσσεύς, ' -ου άποπροταμών, έπί δέ πλεΐον έλέλειπτο, άργιόδοντος ύός, θαλερή δ9 ήν άμφίς άλοιφή (for Demod.) 2 c construction of phorminx h. Merc. 48 πήξε δ9 άρ9 έν μέτροισι ταμών δόνακας καλά- μοιο ' πειρήνας διά -α διά ρινοϊο χελώνης, see Cassola ad 1. 2d of living animals 2 da descriptions £308 ένθ9 έφάνη μέγα σήμα- δράκων έπί -α δαφοινός Hes. fr. 204, 136 δεινός όφις κατά -α δαίφοιν- Sc. 167 στίγματα δ9 ώς έπέφαντο ίδεΐν δεινοϊσι δράκουσν ' κυάνεοι κατά -α II £765 (ίπποι) τάς Εύμηλος έλαυνε ποδώκεας όρνιθας ώς, ότριχας οίέτεας, σταφύλη έπί -ον έίσας, Delebecque, Cheval 56 II Ν473 ώς ότε τις σύς ούρεσιν άλκί πεποιθώς, ' ος τε μένει κολοσυρτόν έπερχόμενον πολύν άνδρών ' χώρω έν οίοπόλω, φρίσσει δέ τε -ον υπερθεν 2 d β other instances ι433 άρνειός γάρ έην μήλων οχ9 άριστος άπάντων, ’ τού κατά -α λαβών, λασίην ύπό γαστέρ9 έλυσθείς ' κείμην- αύτάρ χερσίν άώτου θεσπεσίοιο 1 νωλεμεως στρεφθεις έχόμην 441 άναξ δ9 όδύνησι κακή σι ’ τειρόμενος πάντων όίων ^έπεμαίε- το. -α 1 ορθών έσταότων II Hes. fr. 272,2 καί τότε μάντις μέν δεσμόν βοός αίνυτο χερσίν, ' Ίφικλος δ9 έπί νώτ9 L j Ορ. 468 άρχόμενος τά πρώτ9 άρότου, ότ9 άν άκρον έχέτλης ' χειρί λαβών όρπηκι βοών έπί -ον ίκηαι ένδρυον έλκόντων μεσάβων h. Merc. 118 (βούς δοιάς) άμφοτέρας δ9 έπί -α χαμαί βάλε φυσιοώσας,„ cf. 2 b α II Sc. 286 τοι δ9 αύ προπάροιθε πόληος ' νώθ9 ίππων έπιβάντες έθύνεον 3 of the sea, see C. Hense, Personifikation I, Halle 1868, 65 ff. £159 γαΐαν ' Άργεΐοι φεύξονται έπ9 ,εύρέα -α θαλάσσης. + 0511, cf. metr.equivalent ήεροειδεα πόντον yl4 (άνώγει) Αχαιούς ' νόστου μιμνήσκεσθαι έπ9 L , δ313 τίπτε δέ σε χρειώ δεύρ9 ήγαγε, ' ... έπ9 u .; 362 (ούροι) οίρά τε νηών ' πομπήες γίνονται έπ9 L , 560 ού γάρ οί πάρα νήες έπήρετμοι καί έταΐροι, ' οί κέν μιν πέμποιεν έπ9 u — ε!7 — 142 “ ρ146 Hes.fr. 193,18 454


νώτον
νωχελίη
πλεύσαντες ν]ήεσσιν επ' L u h. Cer. 123 νΰν αύτε Κρήτηδεν έπ' ι j ' ήλυδον ούκ έδέλουσα divine movement: Υ 228 (έτεκον δυοκαίδεκα πώλους) άλλ' ότε δή σκιρτφεν επ' L j, ‘ άκρον έπί ρηγμΐνος άλός πολιοΐο δεεσκον Th.781 ΤΙρις ' άγγελίη πωλείται επ' L u I 762 (Hypnos) γην τε καί L u ' ήσυχος άνστρέφεται 4- 972 (Ploutos) Okeanos: 790 εννέα (sc. branches) μέν περί γην τε καί L 1 δίνης άργυρέης είλιγμένος εις άλα πίπτει
D ‘ν.1. υ 188, Sc. 333 W. Beck
νωχαλόν h. Merc. 188 ci. Hermann
νωχελίη [1· ] Ε app. Ionie, later attested -λής, no etym. 4 Σχ sch. D T411: -η' βραδυτητι. άσδενεί#
Β sluggishness, lethargy, perh. slackness, Hoffmann, Eth. Term. 37 cps. μεδημοσύνη, see βραδυτης T411 (Xanthos to Ach.:) „ουδέ γάρ ήμετέρη βραδυτήτί τε -η τε 1 Τρώες άπ'
8 ώμοιιν Πατρόκλου τεύχε' ελοντο“ W. Beck
455
456


ξαίνω [1°] Ε <*ks-n-ie- zu Wz. *kes- * kämmen *, formal wie υφαίνω <*ubh-n-ie- zu *uebh- 'weben*, vgl. Oettinger, MSS 53, 1992 (1994), 149
Σχ Hsch. Sl: διαξέει, νήθει ... εργάζεται έρια, δέ- ρει ίμάντι, Suda 15: τό τύπτειν, vgl. Eust. 860,43 (nicht zu Z423)
L ‘Blümner, Technologie 1, 103ff. 108ff.; 2Richter, Arch. Hom. H 59
B (Wolle) krempeln, kämmen od. (allg.) zubereiten mit einem kämm- oder hackeähnlichen Instrument (s. Kluge-See- bold s.v. Krempel), als typische Arbeit von Sklavinnen; auch später t.t. der WollVerarbeitung (s. L1, vgl. RE s.v. lana); vgl. πείκειν (σ316 εϊρϊά πείκετε χερσίνΐ) von ähnlichem (s. L1 108f.) oder demselben Arbeitsakt; It. L2 (unter Hinweis auf Suda, s. Σχ) ξ. vom Klopfen (L1 108), πείκειν vom Krempeln (L1 110), wogegen aber die etym. Verwandtschaft von ξ. mit ξέω/ξύω (s. E) spricht; nur /423 (Eurykl. zu Od.:) ,,πεν- τήκοντά τοί είσιν ένί μεγάροισι γυναίκες 1 δμωαί, τάς μέν έργα διδάξαμεν έργάζεσθαι, 1 είριά τε -ειν καί δουλοσύνην άνέχεσθαι" Β. Mader
Ξάνθη [2Η] 'die Blonde' I LOkeanidej Th. 356. Als
Name einer L einfach vom Farbspiel oder geleg. ständiger Farbe von Quell- bzw. Flußwasser, vgl. ϋδωρ ξανθού ποτα- μοΐο 1 "Ερμου καλά ρέοντος (Εις Ξένους 5 ρ. 92 Allen V), vgl. Deichgräber, Musen 198 mit Verweis auf Έοδεία, Ίάνθη ('die Violette*?) u. Ήλεκτρη ('die Helle’; vgl. ferner Χρυσηίς) sowie 197f. zu Πληξαύρη u. Γαλαξαύρη ('die Milchweiße*); Handschur, Färb- u. Glanzwörter 146f., die für den Flußnamen Ξάνθος anerkennt, was sie für die Okeanide Ξ. leugnet (nur vom Haar der Nymphe). — Abwegig Fischer, Nereiden 61 f. 143 f. (die blonden Haare von Dem. u. Perseph. eher auf das Korn, der Pferdename auf die Farbe des Tieres bzgn.)
II Mutter des Machaon nach Hes. fr. 53 (= sch. A D Δ 195), bei Laskaris (= sch. D?) aber Ξανθινόη, zur Überl. s. Schwartz, Ps.-Hes. 174 B. Mader
Ξανθινόη s. Ξάνθη II
ΞάνΘιπκος Sohn des Μέλας I (s.d.), der zus. mit seinen Brüdern Oineus nachstellte; Tydeus tötete sie, Alcmaeonis fr. 4 p. 140 Dav. B. Mader
ξανθοκόμης [1H] mit blondem Haar Hes. fr. 25,5 ξαν- θοκόμη. [...] 1 τού καί άπ9 όφθ[αλμών
J. G.-J. Abbenes
ξανθός [23', 19°, 6Η, 4h, 2*] Ε bereits myk. als PN, s. DMic. 1328; Etym. unklar, s. Chantraine, Dict; Vbd. mit ξέω nach L1. — Abl.: Ξάνθη, Ξανθινόη, Ξάνθιππος, Ξάνθος, ξανθοκόμης
Μ 1 [-2] -ής δέ κόμης έλε Πηλείωνα Α197; ίππους δέ -άς Λ680; -όν Γανυμήδεα h.Ven. 202; -αί δέ κόμαι h. Cer. 279 [-1] -ήν άπεκείρετο χαίτην ν'141 [-2] -ός
Μελέαγρος Β642; -ός Μενέλαος Γ234, Δ 183. 210, Ρ6, 18. 113. 124. 578. 673. 684, «F293. 401. 438, γ 168. 257. 326, δ 30. 59. 76. 147 s 168 - 203. 265. 332, ο 110. 133. 147, Hes. fr. 198,5; -ού ποταμοϊο h. 34,4; -ού Μενελάου Hes.fr. 176,7; -φ Μενελάφ 7434, Ä240, Λ 125; -όν Μενέλαον α285, Hes. fr. 204,41; -ός ^ΡαδάμανθυΛς 0564; -όν L Λν η 323; -ός Πολυνείκης Theb.fr. 2,1 ρ.22 Dav.; Τλώος -ός Pan.fr. 18,4 Ρ· 124 Dav.; -ή Δημήτηρ Ε500, h. Cer. 303; -ήν Άγαμήδην Λ 740; -ήν Αριάδνην Th. 947; -ήν Ίόλειαν Hes.fr. 26,31 2 a
U-] -άς δ* έκ κεφαλής όλέσω τρίχας ν399 2b [-~] ϊππων -α κάρηνα /407, Hes.fr. 180,8
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Σχ sch. min. P.Strassb. inv.33 zu A 197: πυρρας, sch. D A 197: καλής, πυρράς καί διά τούτου δέ φασιν αίνίττεται τό θερμόν καί όργίλον τού ήρωος. οί γάρ ξανθήχολοι (sic) τοιούτοι, £500: ό πυρός. όδε τρόπος μετωνυμία. ή αυτή ή θεός ή γεωργική έπιστήμη, /407: πυρρά. λέγει δέ άπό μέρους τούς ίππους
L Έ. Fahrenholz, Farbe, Licht u. Dunkelheit, Diss. Hamburg 1958, 9ff; 2Handschur, Färb- u. Glanzwörter, 144fT.; 3Ferrini, AFLM 11, 1978, 9ff., bes. 26ff.; 4Mette, H. 110, 1982, 259
B blond 1 vom Menschenhaar 1 a direkt nb. PN, VE (außer h.Ven. 202); formelh. von Men., dann auch von Meleager, Rhadamanthys, Ganymedes, Polyneikes u. Tloos; von Dem., wohl anspielend auf die Farbe des reifen Getreides; von Agamede, Ariadne u. loleia; die Farbe galt als sehr schön, vgl. h. Cer. 275 ff., h.Ven. 202 ff.; durchgehend für die jüngeren Helden. Stt. s. Μ 1 b nb. θρίξ, κόμη u. χαίτη, seltener u. ohne feste Stelle im Vers A 197 στή δ9 όπιθεν (Ath.), -ής δέ κόμης έλε Πηλείωνα ' οϊω φαινομένη *Ρ141 στάς (Ach.) άπάνευθε πυρής -ήν άπεκείρατο χαίτην ν399 (Ath. zu Od.:) ,,κάρψω μέν χρόα καλόν ένί γναμπτοΐσι μέλεσσι, ' -άς δ9 έκ κεφαλής όλέσω τρίχας" λ 431 h. Cer. 279 τήλε δέ φέγγος άπό χροός άθανάτοιο ’ λάμπε θεάς, -αί δέ κόμαι κατενήνοθεν ώμους 2 vom Tierfeil bei Pferden /407 κτητοί δέ τρίποδές τε καί ίππων -ά κάρηνα Λ 680 ίππους δέ -άς έκατόν καί πεντήκοντα 1 πάσας θηλείας Hes. fr. 180,8 χρυσόν τι]μήεντα καί ϊππων ξαν[θά κάρηνα, vgl. Ξάνθος I 3 von der Färbung des Wassers (Flußwasser vgl. Ξάνθος II) h. 34,4 άμβρόσιον πίνοντες ϋδωρ -ού ποταμοϊο 1 "Ερμου καλά ρέοντος
D ξ[αν}θός ’Ραδάμα[νθυς inc.auct.fr. POxy. 2510,3; -ω Μενελάω Ι\ΑΩ&; -ός Μενέλαος *P538a; -ός ν.1. Φ212 bei Leaf; -όν ν.1. 551; -οΰ v.l. Vit. ρ. 7,1; -ού Vit. ρ. 11,3 codd., corr. Ruhnken J. G.-J. Abbenes
Ξάνθος I [6·] E Adj. ξανθός *(rot-/gold-)gelb* o.ä. (s.d.) als PN (vgl. L1; L2 221 s.v. Ξανθ, Ξανθι-; L3 14f. 154), mit oppositivem Akzent (vgl. Frisk II 333 s.v. ξανθός mit Abl. 1); bereits myk., vgl. DMic. 1 328f. s.v. ka-sa-to
L ‘Bechtel, Personenn. 339 s.v. Ξάνθο-; 2Fick-Bechtel, Personenn.; 3v. Kamptz, Personennamen; 4G. Radke, RE IX 2A (1967) 1351. 1353; 5P. Wathelet, Dict. 773 s.v.
B 1 PN ('Blonder9; vgl. L3 232): ein Troer (£152), Sohn des Φαΐνοψ I, Bruder des Θόων I; zus. mit diesem (als τηλυγέτω) von Diom. getötet (£152—158; L4 1351,1 s.v.; L5) 2 Pferdename ('Falbe9; vgl. L2 433) 2 a ein Pferd des
Ach. (vgl. L4 1353,19 s.v.): /7149, 7400. 405. 420, zus. mit Βαλίος (s.d.), Sohn des Ζέφυρος u. der άρπυια Ποδάργη (Π 149f. u. 7400); beide windschnell (/7148f. 7415), spez. Ξ. ist πόδας αίόλος ίππος (7404f.), Here gibt ihm menschliche Stimme, damit er Ach. den Tod vorhersagt (7403—418. 420); für Erwähnung ohne Namensnennung vgl. Βαλίος 2 b ein Pferd des Hektor (0185; vgl. L4 1353,20 s.v.), neben Αϊθων, Λάμπος u. Πόδαργος (s.d.) G. Steiner
Βάνθος II [16'] Ε FN (Flußname), nicht zu gr. ξανθός (vgl. aber L3, L8, L” 151 s.v. Xanthos); selbst bei Annahme einer 'vorgr.* Etym. dieses Adj. (zu etruskisch zam- ßic - 'golden*, vgl. L1) ebenfalls nicht 'etymologisch* iden- tisch mit dem FN Σκάμανδρος (vgl. L‘) bzw. keine gr. 'Übersetzung’ FN (vgl. L’ sowie L'2) oder ein dichterisches Beiwort dazu (vgl. L$), da der FN S. in Lykien (s. Β I) wohl primär ist (vgl. auch L‘ 200f.). - wahrsch. Grtzisierung eines lautähnlichen kleines. FN zu Ξ., viell. des in hethitischen Texten belegten FN Sijanda (vgl. L10 548f. s.v.); dieser Huß ist in Westkleinasien zu lokalisieren, so daß der FN 457
458


Ξάνθος
ξεινήϊον
wahrsch. 'luwisch’ ist; die u.a. vorgeschlagene Identifikation mit dem Fluß Ξ. I (vgl. Literatur L10 549) ist allerdings unsicher
L ’W. Brandenstein, REVI2A (1948), 1919 § 7(c) s.v. Tyrrhener; 2P. Demargne, H. Metzger, RE IX 2 A (1967), 1381,33B I la s.v. Xanthos; 3FriskII333, Abi. 1 s.v. ξανθός; 4H. Gärtner, Kl. P. 5 (1975), 1402,1 s.v. Xanthos; 5H. Güntert, Von der Sprache d. Götter u. Geister, 107—109, (1921); 6A. Heubeck, WJA 4, 1949/50, 198-202; 7H. Jacobsohn, H.45, 1910, 81 f. mit A.2; 8v. Kamptz, Personennamen 154; 9P. Kretschmer, Gl. 13, 1924, 267; ders., Gl. 27, 1939, 258—260; ders., Gl. 28, 1940, 101-103; 10G. F. del Monte, J. Tischler, Die Orts- u. Gewässernamen der hethitischen Texte = Repertoire Geographique des Textes Cuniformes 6, 1978; llJ. Tischler, Kleinas. Hydronymie, 1977; 12Wilamowitz, luH 381 mit A.1
Σχ Λ/313 (Τ): ό δέ Ξ. Σίβρις νΰν καλείται; aber Str. 14,3,6 (665): ό Ξ. ποταμός, δν Σίβριν έκάλουν oi πρότερον
Μ [i«] -ος Φ\46 [1-] -ου δινήεντος S434 = Φ2 = /2693; -ον δινήεντα Φ332 [--] -ον Υ74 [--] -ος Y4Q [-1] -ου βαθυδινήεντος Φ15; -ου <ww> δινήεντος BS77; -ω <ww> δινήεντι Ε479 [-2] -ον τε ρέοντα Ζ\72 [---] -οιο Φ383 [-iw] ίδέ/ήδέ -οιο ροάων Ζ4, 0560; -οιο παρ' δχθας Μ3\3, Φ33Ί
Β FN (vgl. Ε), Xanthos 1 der Hauptfluß von Λυκίη, später Σίβρις (vgl. Σχ, L6, L8), heute E$en £ayi bzw. Koca Qayi (vgl. L2, L3, L8): B877, F479, Z172, A/312f. - Epith.: δινήεις (B377, E479), ρέων (Z172) 2 Fluß
(bzw. Flußgott) in der Troas, heute Kügükmenderes £ayi (vgl. L8 151 s.v. Xanthos Nr. 2), identisch mit Σκάμανδρος (s.d.), wobei Ξ. dessen Name bei den Göttern ist (K73f.; vgl. L5, L6), wohl nach Σ. I (vgl. L6, bes. 200f.; aber L12); oft einfach als ποταμός bezeichnet. — Epith.: βαθυδινήεις (Φ15), δι- νήεις (Ξ434, Φ2. 332, /2693 ) 2a nur Fluß: Z4 (Kampf in der Ebene zw. Σιμόεις u. £), 0560 (Nachtlager der Troer zw. den Schiffen u. S.), Φ15 Ach. füllt Ξ. mit Pferden u. Männern 2 b Fluß u. Gott: Ξ434 άλλ' δτε δή πόρον ιξόν έϋρρεΐος ποταμοΐο 1 -ου δινήεντος, δν άθάνατος τέκετο Ζεύς «= Φ2 » /2693 (vgl. Φ380) Φ146 (Asterop. steht im Flußbett) μένος δέ oi έν φρεσί θήκε ' -ος, έπεί κεχόλωτο δαϊκταμένων αίζηών, ' τούς Αχιλλεύς έδάϊζε κατά ρόον 337 (Here zu Heph., als Σκάμανδρος Ach. bedroht:) ,,σύ δέ -οιο παρ' δχθας 1 δένδρεα καί', έν δ' αύτόν ίέι πυρί (u. laß dich nicht durch Schmeicheleien oder Drohungen vertreiben)“ (vgl. 342—382) 383 αύτάρ έπεί -οιο δάμη μένος Υ74 (in Götterschlacht trat gegen Heph. an) μέγας ποταμός βαθυδίνης, ' δν -ον καλέουσι θεοί, άνδρες δέ Σκάμανδρον 2 c nur Gott: Κ40 (Ξ. geht zur Schlacht zus. mit Ares, Ap., Art. Leto u. Aphr.) G. Steiner
ξεινήϊον, ξείνιον, ξένιον [6·, 18°, lh, 2β] F (- = ξειν) -ήϊον (Nom.) 2, -ήϊον (Akk.) 4, -ιον 3, ξενίων 4, ξενίοισι 1, -ήϊα (Akk.) 5, -ια 8
Μ 1 (-vi-) [iw«] -ια Λ 779 [!««] δώ/δός -ιον 1356, ι>296 / ι365 [iww] καί -ια δώκα £404, τ185; -ια δοίη ι 229; ϊνα τοι πάρ -ια θείω Σ387 «* 6:91, ι517; -ια θήκεν ο 188 2 (-νήϊ-) [-*ww] δώμεν/πόροις ^ήϊον3 Θ339, ι267;
t χ290; πόρον σήϊαΛ <*>273; l j 633 [-*w~] δώκε
^-ήίον3 είναι Κ269, Λ 20; L d έσται ζ 370; ^-ήϊαΛ δώκεν γ 490; (πόρον) L u καλά Ζ218, Σ408 3 (ξενι-) [ww2]
,.-ίωνΛ h. 34,1 = Vit. p. 6,27 [uvl] Λ ο 514. 546 [ww3w] -ίοισι Pan.fr. 13,14 ρ. 122 Dav.
L s. ξεΐνος L5 138 ff.
B (subst. Adj., ω273 viell. noch Adj., s.u. in 2) das zur Gastlichkeit gehörige, d.h. (1) mehr abstr. Gastfreundschaft, Bewirtung (2) mehr konkr., aber auch symbol. Gastgeschenk. - Beiw.: καλά, πόλλα, έσθλά. - Wortf.: zu 1: s. zu ξενίη, zu 2: γέρας, δώρον, δωτίνη, vgl. κειμήλιον 1 Gastfreundschaft, Bewirtung, im Sg. (nur i267) allg., im Pl. in der Regel auf Nahrung bezogen ( deswegen δ 33 auch Obj. von φαγείν, vgl. £209 = 246 βρώσίν τε πόσιν τε), viell. manchmal auch auf Nachtlager (o514. 546, ol88, χ490, τ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
185 ?), das h. 34,1 = Vit. p. 6,27 (δόμος komplem. zu £.) extra benannt wird. Gastfreundschaft allg. u. Bewirtung von Fremden wird als alle verpflichtende Sitte (θέμις) bezeichnet, vgl. s.v. ξεΐνος B Vorbem. la Sg. i267 (Od. zu Polyphem:) ,,ήμεΐς δ' αυτε κιχανόμενοι τά σά γούνα * ίκόμεθ', εϊ τι πόροις -ήϊον ήέ καί άλλως ' δοίης δωτίνην, ή τε ξείνων θέμις έστίν“, Od. erbittet nicht bloß Bewirtung (so meist übersetzt, auch s.v. δωτίνη), sondern wie ein ικέτης allg. Erweis von Gastfreundschaft „oder wenigstens irgendwie“ ein Geschenk, wie es Gastgebern ziemt und zur Begründung einer (Gast-)Freundschaft üblich ist; zum Ausdruck vgl. ω286 u. ω314 (ξενίη als allg. Ausdruck neben „Geschenken“) 1b Pl. Gen.: o514 (Tel. zum unbek. Theokl.: „unter anderen Umständen würde ich dich bitten, in unser Haus zu gehen) ού γάρ τι ξενίων ποθή" s ο 546 (Peiraios zu Tel.) h. 34,1 αίδείσθε ξενίων κεχρημένον ήδέ δόμοιο = Vit. ρ. 6,27 Bewirtung und Nachtlager Dat.: Pan.fr. 13,14 ρ. 122 Dav. έσθλοΐς δέ ξενίοισι κακήν έπιθήσι (der Wein) τελευτήν Akk.: Λ 779 (Erz.: Ach. begrüßte die Gäste) -ιά τ' εύ παρέθηκεν, ά τε ξείνοις θέμις έστίν Σ387 (Heph. begrüßt Thetis:) ,,άλλ' έπεο προτέρω, ϊνα τοι πάρ -ια θείω“ = ε91 (vers. susp.) (Kal. zu Hermes) 408 (Heph. zu Charis:) „άλλά σύ μέν νΰν οί (— Thetis) παράθες -ήία καλά" ο 188 (Tel. u. Peisistr. kommen nach Pherai zu Diokles) ένθα δέ νύκτ' άεσαν, Lo δέ τοϊς πάρ -ια θήκενι γ490 ένθα δέ νύκτ' άεσαν, δ δ’ άρα -ήία δώκεν (L j v.l.) £404 (Eum. zum Bettler: „da würde ich einen guten Ruf bekommen) δς σ' έπεί ές κλισίην άγαγον καί -ια δώκα, ' αύτις δέ κτείναιμι" τ185 (Lügenerz.) ένθ' Όδυσήα έγών ίδόμην καί -ια δώκα, vgl. έξείνισσα V. 194 633 (Men.:) ,,ή μέν δή νώϊ -ήϊα πολλά φαγόντες 1 άλλων άνθρώπων “ 2 Gastgeschenk, Ge¬
schenk, auch symbol. — wird in der Regel von Gastgeber an Gast (anders nur Λ 20) mit der Erwartung bleibender Erinnerung (vgl. o54) u. der Verpflichtung zu einem Gegengeschenk (vgl. άμοιβή α318, άμείβω ω285, έτώσια ω283) geschenkt, angeboten, vom Gast erbeten (fast als Anspruch, vgl. θέμις i267f.), ruft Freude beim Beschenkten hervor. Gastgeschenke sind entweder wertvolle, oft mit Erinnerung behaftete Gegenstände — genannt werden Waffen (Kappe, Panzer, Gürtel), Kleider (Mantel, Leibrock, Oberkleid), wertvoller „Hausrat“ (Becher, Mischkrug, Decken), Gold und Frauen, sonst, vgl. s.v. κειμήλιον vl. Liste bei L6 (ξεΐνος) — oder Extraportion bei Tisch (nicht identisch mit £. als allg. Bezeichnung für „Bewirtung“) 2 a Sg., entweder auf Gegenstand oder (symbol.) Handlung bezogen oder allg. (6389). Praedik. zu είναι: K269 δώκε (Amphidamas dem Molos die Kappe) -ήϊον είναι (offenbar bei Besuch des Kreters Molos in Ky- thera) 4- Λ 20 (der Zyprer Kinyres dem Ag. einen Panzer, nicht bei einem Besuch, sondern Geschenk als Angebot zu ,,Gast“-Freundschaft) i370 (Polyphem zu Od.: „ich werde dich als letzten verspeisen) τό δέ τοι -ήϊον έσται" (iron. Bezug auf Od.s Bitte) £290 (Phil, zu Ktesippos, den er mit Lanze trifft:) „τούτο τοι άντί ποδός -ήϊον, δν ποτ' έδω- κας (Όδυσήϊ)", Bezug auf υ296 Akk.-Obj.: 6389 (Alkin. zu Phäaken:) ,,άλλ' άγε oi (dem unbekannten Fremden) δώμεν -ήϊον, ώς έπιεικες" (nennt Gegenstände: je 13x Mantel, Leibrock u. Gold) i356 (Polyphem zu Od.: „sage mir deinen Namen) αύτίκα νΰν, ϊνα τοι δώ -ιον, φ κε σύ χαί- ρης" 365 (Antwort: „ich werde dir meinen Namen sagen) σύ δε μοι δός -ιον, ώς περ ύπέστης" υ296 (Ktesippos:) ,,άλλ' άγε οί (dem Bettler) καί έγώ δώ -ιον, δφρα καί αύτός 1 ήέ λοετροχόφ δώη γέρας ήέ τφ άλλω ' δμώων”, die Ironie des Gastgeschenks an einen „Gast“ des Tel. (V. 295) wird gesteigert durch die Empfehlung der Weitergabe als γέρας (entweder allg. Ehrengabe oder die sonst aus Schulterstück des gebratenen Tieres bestehende Extraportion bei Tisch) an Bade-Magd oder anderen der niedrigen Diener 2b Pl. (nur Akk.): Z218 οϊ δέ (Oineus u. Belleroph.) x^i άλλήλοισι πόρον -ήϊα καλά (ζωστήρα, δέπας) ω273 (Lügenerz.) τόν μέν έγώ πρός δώματ' άγων έύ έξείνισσα, ένδυκέως φιλέων ... 1 καί οί δώρα πόρον -ήϊα, οία έφκει (nämlich Gold, Mischkrug, Mäntel, Decken, Oberkleider,
459
460


ξεινήϊον
ξεινοδόχος
Leibröcke u. vier Frauen, die er sich aussuchen durfte) — ξ. entweder Subst., dann Obj. von πόρον mit δώρα als Appos. (so Erbse, Beitr. Verst. Od. 209) oder Appos. zu δώρα (Ameis- H. z.St.), oder Adj. „gastliche“ zu δώρα (so Heubeck in Odys- 4 sey z.St., vgl. o. s.v. δώρον Bl aa) 1229 (Od.: „ich liess mich von den Gefährten nicht zum Weggehen überreden, damit ich den Bewohner der Höhle sähe) και εϊ μοι -ια δοίη" 517 (Polyphem zu Od.:) „άλλ’ άγε δεύρ' ... ϊνα τοι πάρ -ια 8 δείω, ' πομπήν τ' ότρύνω δόμεναι ... έννοσίγαιον", das Angebot der von Od. gewünschten und von Polyphem längst versprochenen Geschenke und die Hoffnung auf sichere Heimfahrt sollen Od. in seine Nähe locken (vgl. πομπή καί φίλα 12 δώρα t?545), nicht das von neuerlicher Bewirtung (so Ameis-
H. z.St.) Μ. Schmidt
ξεινίζω [4‘, 8°] F -ζειν 1, -σσομεν 1, έ-σσα 4, -σσας 16
I, -σας 1, -σ’ 1, -σσε(ν) 2, -σαι 1
Μ 1 Stamms, im longum la zweis. [--] -σ' ένί ^μεγάροισμν Ζ217 dreis. [ ] -σαι ξ322, -σας έν L μν
τ217 Β-^] -ζειν /355 2 Stamms, in den brevia 2a 20
dreis. B-vj -σσε(ν) Γ232, Z174 [-*J -σσας ω288 2b viers. B--**] έ-σσα Γ20Ί, ω266 [--««] ένί L u -σσομεν τ/190 B-M έ-σσα τ194 = ω271
Σχ sch. D F207: ξείνισσα- έξενοδόχησα 24
L s. ξεΐνος L5129ff. Β einen bewirten, zum Gast machen, Gastfreundschaft gewähren, ξ. beschreibt abstrakt das, wodurch ein Fremder zum Gast wird: das Angebot bzw. das Reichen von Speise und Trank und — wenn nötig — eines 28 Nachtlagers (Tisch und Bett als Kembestand des Bewirtens). Fast immer wird der Ort der Bewirtung genannt (δώματα, μέγαρα, οίκος, πατρίς γαϊα), mehrfach die Zeitdauer (Γ232: oft, ZI74: 9 Tage bis zur Erkundigung nach dem Zweck der 32 Reise, Z217: 20 Tage, rl94f.: 12 Tage). Neben dem eher neutralen Ausdruck ξ, steht mehrfach φιλεΐν (Γ207, £322, τ 194f. = w271f.), das stärker die darin zum Ausdruck kommende Herzlichkeit bzw. die dadurch entstehende Freund- 36 schäft ausdrückt. Von den in den Bereich der Gastfreundschaft gehörigen Handlungen werden neben £. besonders genannt: den Fremden ins eigene Haus führen (τ194), Opfer für die Götter bzw. Schlachten von Tieren (Z174, 7190, rl98), Ge- 40 leit in die Heimat (η 191—3), Frage nach dem Grund des Kommens (Ζ 176f.),Schenken wertvoller Gaben (ω273). Je einmal im (iterat.) Praes, u. Fut., sonst immer Aor.; immer mit Akk. der Person (Z174 sinngemäß zu ergänzen). — Wortf.: άγα- 44 πά(ζ)α>, αϊδομαι, δέχομαι, ξείνια δίδωμι, τίω, φιλέω, φιλότητα παρέχω 1 Praes, (iterat): /355 (Nestor: „der Sohn des Od. soll sich doch nicht auf dem Schiffsdeck hinlegen müssen, solange ich lebe und danach Söhne bleiben, um) ξείνους 48
-ζειν, δς τίς κ' έμά δώμαδ' ϊκηται" 2 Fut.: η 190 (Alkin., nachdem der Fremde mit Speise und Trank versehen ist: „jetzt sollen alle nach Hause gehen, morgen aber in größerer Runde) ξεΐνον ένί ^μεγάροιςΛ -σσομεν ήδέ δεοΐσι ’ ρέξομεν ιερά 52 καλά, έπειτα δέ καί περί πομπής ' μνησόμεδ'" 3 Aor. (Γ232 iterat., sonst immer von einmaliger, auch länger dauernder Handlung): Γ207 (Ant.:) „τούς δ' ( = Od. u. Men.) έγώ έ-σσα καί έν L Λι φίλησα" 232 (Hel. Über Idom.:) 56 „πολλάκι μιν -σσεν (Men.) οϊκω έν ήμετέρω οπότε Κρήτηδεν ϊκοιτο" Ζ174 (Erz.: als Belleroph. nach Lykien kam) έννήμαρ -σσε (-ζε v.l. ant. [der König d. Landes]) καί εννέα βοΰς ίέρευσεν (und fragt am lO.Tag nach dem Grund 60 des Kommens) 217 (Diom. zu Glaukos: „Du bist ja mein Gastfreund von den Vätern her, denn Oineus) -σ’ (den Belleroph.) ένί L jiv έείκοσιν ήματ' έρύξας. ' οϊ δέ καί άλλήλοισι πόρον ξεινήϊα καλά" £322 (Lügenerz.) έφασκε 1 64 -σαι ήδέ φιλήσαι ίόντ' ές πατρίδα γαΐαν τ194 (Lügenerz.) τόν μέν έγώ πρός δώματ9 άγων έύ έ-σσα, ένδυκέως φιλέων, πολλών κατά οίκον έόντων - ω2Ί\ (mit Gabe von Geschenken) r217 (Pen. zum Bettler:) „εί έτεόν δή κεΐδι ... ' -σας 68 έν u jiv έμόν πόσιν" ω266 (Lügenerz.) ,,άνδρα ποτ' έ-σσα φιλή έν πατρίδι γαίη ' ήμέτερόνδ' έλδόντα" 288 (Laertes fragt den Unbekannten:) „πόστον δή έτος έστίν, δτε -σσας έκεΐνον, ' σον ξεΐνον δύστηνον" Μ. Schmidt 72
ξείνιον s. ξεινήϊον
ξένιος [Γ, 6°, 4'] Μ 1 ξειν- [1_] -ος, δς «271; -ου, δς τ(')ε Ν625, ξ284 2 ξεν- 2a dreis.
[—-] Δία -ον £389 ] -ου Διος Vit. ρ. 12,2; Ζήνα -ον
Vit ρ. 11,9 -η(ν) τε τράπεζα(ν) £158 = ρ 155 - υ
230, Vit. ρ. 11,9 2 b viers. [v«2w] -οιο Διός Vit. ρ. 12,1
Β (nur als Beiw. zu Zeus und zu τράπεζα) gastlich, Gastrecht schützend. — Wortf.: έπιτιμήτωρ, μάρτυρος 1 Ζευ£ £ (vgl. s.v. Ζεύς B4b): 2V625 (Men. zu Troern: „ihr habt mir Schimpf angetan) ουδέ τι δυμώ 1 Ζηνός έριβρεμέτεω χαλεπήν έδδείσατε μήνιν ' -ου, δς τέ ποτ' ύμμι διαφδέρσει πόλιν" (Bezug auf Entführung der Hel. durch Alex.) ε271 (Od. zu Polyphem:) ,,άλλ' αίδεϊο, φέριστε, δέους' ίκέται δέ τοί είμεν. ' Ζεύς δ' έπιτιμήτωρ ίκετάων τε ξείνων τε, ' -ος, δς ξείνοισιν άμ' αίδοίοισιν όπηδεΐ" £284 (Lügenerz.: „die Ägypter wollten mich töten, aber der König hielt sie zurück) Διός δ' ώπίζετο μήνιν 1 -ου, δς τε μάλιστα νεμεσσάται κακά έργα" 389 (Eum. zum Bettler: „ich behandle dich nicht freundlich, weil du mir Geschichten erzählst und mich bezauberst) άλλά Δία ξένιον δείσας άυτόν τ' έλεαίρων" Vit. ρ. 11,9 φώτά τε τισαίμην δς έμόν νόον ήπεροπεύσας ' ώδύσατο Ζήνα ξένιον ξενίην τε τράπεζαν Vit. ρ. 12,1. 2 αίδεΐσδε ξένιοιο Διός σέβας ύψιμέδοντος, δεινή γάρ μέτοπις ξένιου Διός, δς κ' άλίτηται 2 Beiw. zu Tisch (vgl. L [ξεΐ- νος]5 136ff), immer neben Zeus £158 (Bettler zu Eum.:) ,,ϊστω νύν Ζεύς πρώτα δεών ξενίη ντε τράπεζα3 ' ίστίη τ' Όδυσήος άμύμονος, ήν άφικάνω" — ρ 155 (Theokl. zu Pen.) = l>230 (Bettler zu Phil.) Vit. p. 11,9 ώδύσατο Ζήνα ξένιον -ην L jV Μ. Schmidt
ξεινοδόχος [l·, 5°, 1H] Μ [l^i] -ος σ64; -ον Γ354; -οι καί #543 [-w^] άνδρός -ου, δς κεν ο 55; άνδρί -ω, δς κ' olQ; -ω #210 Β—-1 -φ *αί Ορ. 183
Σχ sch. min. P.Amh. 18 zu ο70: ξίεινοδόκων τώι ύπο]- δεχομένω[ι τούς ξένο]υς (vgl. sch. Barn. σ64), sch. Bam. ο 55 -ου- τοΰ ξενοδοχούντος L s. ξεΐνος
Β Gastgeber, wie sonst ξεΐνος (s.d. Β3), das #208/210 synon. verwendet wird, aber an anderen Stellen in Bed. 'Gast* ξεινοδόκος gegenübergestellt wird (#543, o54f., Op. 183); nur zweimal von best. Person (Tel., Phäaken), sonst allg., meist in gnom. Ausdrücken über Wert der Gastfreundschaft; an 2 der 7 Stellen als Appos. zu άνήρ; als Gen.-, Dat.- u. Akk.-Obj. Ein (guter) Gastgeber bietet φιλότης (Γ354), muß Gast bewirten (ξεΐνος: ι268, Λ 779), sorgt dafür, daß Gast sich wohl fühlt (#542 f.), sichert das Wohlergehen seines Gastes (o63f.), gibt Gast vor Weggehen Geschenke (ξεΐνος: a 312f.), hält Gast nicht lange gegen dessen Willen zurück (o
70); einem Gastgeber darf ein Gast nichts Schlimmes antun (Γ354); mit ihm wird ein Gast nicht streiten (#210), an ihn u. seine Geschenke erinnert sich Gast noch lange (o54f.). — Wortf.: s. ξεΐνος, vgl. φιλέω 1 best Person, in Selbst- bezeichung, vgl. έγώ ξεΐνος Z224 σ64 (Tel. garantiert dem Bettler Sicherheit:) ,,-ος μέν έγών (und die Anführer der Freier haben auch zugestimmt“), vgl. ξείνους Τηλεμάχου (υ 295 - ^>313) #543 (Alkin. bemerkt, daß der Fremde weint, u. fordert den Sänger auf aufzuhören) iv' όμώς τερπώμεδα πάντες, ' -οι καί ξεΐνος, έπεί πολύ κάλλιον οϋτω 2 unbest Person ο 55 (Peisistr. fordert Tel. auf, mit der Abreise zu warten, bis Men. die Gastgeschenke gebracht hat) καί μύδοις άγανοΐσι παραυδήσας άποπέμψη. ' τού γάρ τε ξεΐνος μιμνήσκεται ήματα πάντα ' άνδρός -ου, δς κεν φιλότητα παράσχη #210 (Od.: „ich fordere alle zum Kampf außer Laod., der mein ξεΐνος [Gastgeber] ist) τίς άν φιλέοντι μάχοιτο; ' άφρων δή κείνος γε καί ουτιδανός πέλει άνήρ, ' δς τις -φ έριδα προφέρηται άέδλων ' δήμφ έν άλλοδαπώ' έο δ' αύτού πάντα κολούει" ο70 (Men. zu Tel.: „ich will dich nicht lange aufhalten) νεμεσσώμαι δέ καί άλλφ 1 άνδρί -φ, δς κ' έξοχα μεν φιλέησιν, ' έξοχα δ' έχδαίρησιν άμείνω δ' αϊσιμα πάντα" Ορ. 183 (im eisernen Zeitalter wird) ούδέ πατήρ παίδεσσιν όμοίιος ούδέ τι παΐδες ' ούδέ ξεΐνος ξεινο- δόκφ καί έταΐρος έταίρψ, 1 ούδέ κασίγνητος φίλος έσσεται,
461
462


ξεινοδόχος
ξεΐνος
ώς τό πάρος περ Γ354 (Men.* Gebet: „laß mich siegen über Alex.) όφρα τις έρρίγησι καί όψιγόνων άνθρώπων 1 -ον κακά ρέξαι, ό κεν φιλότητα παράσχη“ Μ. Schmidt
ξεΐνος [12*, 200°, 4Η, 5h, 2*] Ε vgl. myk. ke-se-ni-wi-jo (DMic. I 353) — wahrsch. aus 'gks-enuo- u. verw. mit lat. hospes /hostis, dt. gestern (vgl. Benveniste, Vocabulaire 194ff., anders Frisk s.v.). Aber (gegen Benveniste u. Chantraine, Dict. 764) ξ. nicht primär 'Gast*, sondern 'Fremder*, s. B u. vgl. L1 86 f.; L2; L3. Desw. Abl. aus *gkse-nu- 'der von draußen, drüben’ (F. Bader, BSL 77, 2, 1982, 141) sem. passend. Un- wahrsch. Abl. von (aus dem Aw. u. Heth. erschlossenem) 'k*sen für „reciprocate“ (Μ. Schwartz, in: Papers in honor of professor Mary Boycc, Leiden 1985, II495), weil Labiovelar im Myk. erkennbar sein müßte. Zum Nebeneinander von ξειν- u. ξεν- s. Meister, Kunstspr. 202 ff. u. Hoekstra zu £158. — Abl.: άξεινος, κακοξεινώτερος, ξεινήϊον, ξείνιον, ξείνιος, ξεινοδόκος, ξεινοσύνη, ξενίη, ξένιον, ξένιος, Ξενόδαμος, πολύξεινος, φιλόξεινος
F -ος 51, -οιο 5, -ου 2, -ω 11, -ον 37, -ε 43, -(ε) 26, -οι 9, -οι (Voc.) 5, -ων 12, -οις 2, -οισι(ν) 5, -ους 13, -ω
1 (0 26), -η 1 (h. Cer. 248)
Μ 1 Stamms, im longum la eins. [1] L-’ έπείΔ άρ δή α231 = ο 390, ρ 185; L Λ ούτε / ού(κ) £187, #236, h.Ap. 464; L-* ου, μοι £56, r/309; L u i? 166; ούτω ξ 402; ήτοι μέν α307, η 299, τ124. 560, ω281; ή άρ σ 357, υ 166; -* έτι καί νΰν ένθάδ’ άνιήσεις τ66, ν 178; σ 61, Pan.fr. 12,1 ρ. 120 Dav. [2] -’ 0461, ν248, π 44 [2] ώ -’ r273 = ν237 lb zweis. [-^] -ος όδ\ ού(κ) 028, τ27; -ον ένί μεγάροις τ/190; -ε τό μέν σ(ε) η237 = τ 104. 509; -ε φίλ* 158, τ350; -ε πάτερ ρ553; -ος/ον/ε Δ 377, α176, 0395, Hes.fr. 35,8 / £57, ο73, ρ53. 12 / ζ 289, σ327, /27 [1- ] -ος/ον γάρ μοι / οί 7V661, 0532, 0 208, τ191, ω104; -ων τηλεδαπών τ351 = ω268, τ371; -ος/ον/οι/ων/ους/ω α417, £277, Λ338. 350, ρ501 / α120, τ/160 / er 187, £208 = £58, h.Ap. 475 / Ρ584, 036 / y70. 355, π 108 = υ318, τ316, u295 = φ313 / 626 [2 J ός / ώς τόν -ον ρ398, σ222 / τ94; -ος/ω/ον/ε ί 18 / ω263 / φ27 / α\23, ο326 R-] -ος/ω/ους Ορ. 183, ρ345, η32 [-«] ώς χ' ό -ος 7/192, 0101 s 251; τόν-ον η227 — ν48, 0133. 402, ο 542, π 70. 78, ρ544, υ305; -ον ένί μεγάροισι 042; χαΐρε, πάτερ ,ω -εΔ 0408, σ122 ~ υ 199; νΰν, L γ 43, £255, £80; L d 0371, 77342, £145; ,τοιγάρ έγώ τοι, -εΛ πάτερ τ/28; u «214 - 0383 = ο 266 = 352 = π 113; αί γάρ τούτο, -ε ο 536 — ρ 163 = τ309, υ 236; νΰν μέν δή σευ / μοι -ε τ215. 253; (τοι) -ε πάτερ 7/48, 0145; -ος/ω/ον/ε α 133, 0543, π57, ρ586, σ223. 401, τ239, υ293, ^314. 424 / νΙΟ / ι? 129 / 0159. 195, £53 = σ112, π181, ρ35Ο. 478, τ 325. 589 [--] τόν -ον ρ5Ο8 2 Stamms, in den brevia
2 a zweis. [-2] ltov / σόν -oVj δύστηνον ρ 10, ω289;
L j v52, σ420; ώ -οι γΊ\ = /252 = h.Ap. 452; τούς -ους ο382; ό / δέ -ος μάλα 0388. 541; -ος/ον ρ14, σ38, τ99, y<28 / ο 74 [-2] (ού) δέ -ος Δ337, Φ42; δέ -ος μάλα φ 334; τόν -ον σ416 — ι>324; ώ -οι Cert. p. 39,8; α δειλέ -ων £361, φ>288; (όδε) -ος νέον ο 191. 360; -ος/οι πατρώϊος* Ζ 215 / 231; -ος/ον/οι ταλαπείριος* η24 / ρ84 / τ379; -ος/ου/ω/ον/οι/ων/ους ο54, φ 13 / ρ271, σ233 / «105, η 166, ^349 / τ/162, ρ382. 584 / £102, ο 196 / σ106, τ!34 / /34, /478 [-1] φίλοι -οι ξείνοισι «313; -ος φίλος Ζ224; -ος πατρώϊος ρ522; -ος ταλαπείριος h.Ap. 168; -ος/ ω/ ων/ ους/η 0546, ^>292, ω114 / £209 = 246, 0438, ρ 442 / £443 / 0202 / h. Cer. 248 [-’] ή τε -ων ^έμις έστίνΛ /268; ά τε -οις L d Λ 779; -ω/ο v/οι/οις/ους £414 / Ρ150, Ορ. 327 / τ333 / υ374 / 0301 [_♦] -ων i27Q
2b dreis. -οιο/οισι(ν) 0544, ρ73 / /271, ρ485,
Ορ. 225 [-’«] -οιο φίλοιο φ40; -οιο/οισι(ν) α4Ο5, 012/ α313, /350
Σ-Χ sch. D Δ 387 -ος περ έών πολέμιος υπάρχων
L Ή. J. Kakridis, La notion de Pamitie et de 1 ’hospitalite chez Homere, Thessaloniki 1963; 2Wickert-Micknat, Unfreiheit 129; 3Gauthier, AncSoc 4, 1973, 1 ff.; 4LScheid-TissinierJ, CCC 11, 1990, 7-31; \ Les usages du don chez Homere. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Vocabulaire et pratiques, Nancy 1994; 6S. Reece, The strenger *s welcome, Ann Arbor 1993; 7O. Hiltbrunner, in: Studien zur Religion u. Kultur Kleinasiens. Festschrift F. K. Dörner, Leiden 1978, 424-446; 8V. Pedrick, Helios 15, 1988, 85-101; 9G. Herman, Ritualised Friendship and the Greek City, Cambridge 1987
B Fremder, Gast, Gastgeber, Gastfreund — ein Fremder (von woandersher, vgl. άλλοδαπός, τηλεδαπός, ,,ός κ' άλλο- θεν έλΰη“ [τ/321]) wird 'Einheimischen* (z.B. ένδημος) gegenübergestellt, s. Z1387 (s. Ilaabb), ρ382 (s. II aß), £ 102 (s. Ilbabb), Op. 225 (s. Ilbß), 0202 u. t/32 (s. III); ein in friedlicher Absicht kommender Fremder als Gast einem Feind (s. Δ3ΊΊ in I2aa) — nie aber heißt £. 'Feind* (vgl. Leaf zu Δ 387); unbekannte Fremde werden wie Bettler (z.B. £208 = £58, σ106, <p292), Landstreicher (ρ376) beschrieben oder wie Schutzflehende (z.B. 0546, /270ff., T134, Op. 327) angesehen; freundlich aufgenommen, gastlich bewirtet, (auch mißtrauisch) nach Namen und Grund des Kommens befragt, soweit möglich beschenkt, geschützt und, wenn nötig, nach Hause geleitet (zur traditionellen Abfolge der Konventionen vgl. L6 passim), ist bzw. wird der Fremde Gast, oft mit Ausdruck der Zugehörigkeit: 'mein Fremder’ = 'mein Gast*. Ein £. ist immer Gast von außerhalb, nicht aus der eigenen Gemeinde (vgl. s.v. γείτων). Die Aufnahme von Fremden gehört zu den Normen des friedlichen Zusammenlebens der Gesellschaft in allen Völkern (nicht nur Griechen, aber nicht bei den 'mythischen* Kyklopen und Laistrygonen, vgl. L4), die von den Göttern geschützt, deren Nichteinhaltung von den Göttern (bes. von Zeus) geahndet wird (vgl. s.w. δίκαιος, Ζεύς [B4b], ξείνιος). Reziprok ist £. Gastgeber. Ein einmal zum Gast gewordener Fremder bzw. einer, bei dem man einmal zu Gast war, oder mit dem man Geschenke ausgetauscht hatte (vgl. φ 13), ist auf dauernd Gastfreund, d.h. Freund von außerhalb der eigenen Gemeinde. Diese gegenseitige Beziehung erstreckt sich auf die Familien, auch über mehrere Generationen (vgl. πατρώϊος). Die Bedeutungen Gast und Fremder lassen sich nicht immer deutlich trennen: So gleicht zwar Ath. a!05 nicht einem (fremden) Fremden, sondern einem Bekannten (Fremden), nämlich einem Gastfreund. Aber oft klingt £. = Fremder wie 'der Fremde als Gast’ oder 'der unbekannte Gast*. Bes. bei den Phäaken ist vom noch unbekannten Od. als von dem Fremden, den man wie einen Gast behandeln will, die Rede: vgl. z.B. η227 (von Od. als unbekannten Fremden) = v48 (von bekannten Od. als Gast), oder die Rede des Alkin. 0536ff.: er spricht vom Anwesenden als Fremden (0541. 544) und als Gast (0543 opp. ξεινοδόκοι) und dann wieder (gnomisch) vom £. αίδοΐος, den Fremden, den man achten müsse wie einen Bruder (0546, vgl. η 190 -ον ξεινίσσομεν 'wir wollen den Fremden bewirten’ — ‘ihn zum Gast machen*, ähnl. der Rede Tel.s α123 χαΐρε, -ε, παρ* άμμι φιλήσεαι 'Fremder, bei uns sollst du gastlich bewirtet werden’ - vgl. L6 49 u. 108f. u. I. de Jtmg, in: Homerie Ques- tions, Amsterdam 1995, 142). Dagegen ist Gastfreund eher ein spezialisierter t.t., deutlich unterschieden von 'Fremder*, 'Gast*.— Nur einmal wird e. Frau als ξείνη (= die Fremde) bezeichnet (h. Cer. 248, s. II), und nur die Phäaken-Königin bezeichnet einen Mann als ihren Gast (λ 338; Pen. spricht σ 222f. vom 'Fremden in unserem Haus* u. ^313 vom Bettler als Gast des Tel.— zur Gastfreundschaft von Frauen gegenüber Fremden s. L8).— £. ist übliche Anrede an Fremden, dessen Namen man nicht kennt (neben ώ γέρον, πάτερ, γρηί) in ehrerbietigem Ton gegenüber Älteren), kann dabei in freundlichem oder unfreundlichem Kontext stehen, höflich oder eher abfällig klingen und dementsprechend eher als 'Fremder* oder fast schon als 'Gast*, 'fremder Gast* wiedergegeben werden (so Tel. zu dem ihm noch unbekannten Mentes); immer höflich, ehrerbietig ist Anrede -ε πάτερ, s.u. Als bekannter Gast wird Od. von den Phäaken mit Namen angeredet (Λ363, v 4), Mentes/Ath. von Tel. aber als £. = Gastfreund (s.u. 4 a abb). Anrede £. von Fremden an Gastgeber nur 2x (s. 4 a abb) — nicht eindeutig Gastgeber, viell. Fremder, ξ. steht im Nom. und Akk. häufig mit (oft demonstrativem, auf den Frem463
464


ξεΐνος
ξεΐνος
den = Od. verweisendem) Artikel (vgl. A. Stummer, Über den Artikel bei Homer, Programm Schweinfurt 1885/6, 19f.; Russo, in: Odyssey zu ρΙΟ), sonst eher ohne; wenn vom anwesenden Fremden gesprochen wird, dann oft mit Dem.-Pr. (όδε, ούτος)·, Zugehörigkeit bei Gast, Gastgeber, Gastfreund wird ausgedrückt durch Poss.-Pr.: «417, λ338, ω263. 289; gen. poss.: «187 (άλλήλων), ρ522 (Όδυσσήος), υ295 = φ 313 (Τηλεμάχου); Pron. im dat poss.: Z215. 224, 2V661, P 583f., #208, z 18, ω104. 114; Adj. φίλος'. Z224, P584, « 313, rl91, <?40 (vgl. φιλεΐν #208, «74); vgl. πατρώϊος (Z 215. 231, «175f. 187. 417, ρ522) u. έκ πατέρων φιλότητος (o!96f.). — Beiw.: αίδοϊος (#544, ι271, τ191. 316), άλλοδαπός (ρ485), δύστηνος (ρ 10. 501, ω289), καλός τε μέγας τε (£277), παλαιός (Ζ215), πατρώϊος, ταλαπεί- ριος (τ/24, ρ84, τ379, h.Ap. 168), τάλας («327), τηλεδα- πός (£414f., τ351. 371), φίλος, vgl. ξεΐνε πάτερ u. Anreden δαιμόνιε -ων (£443), δειλέ -ων (£361, ^>288). — Wortf.: αίδοϊος (ο373), (άνήρ) άλλοδρόος, άλλοδαπός, άλλος, άλλότριος, έταΐρος, τηλεδαπός, φίλος, vgl. ός άλλοδεν έλδη (τ/33). — Gliederung: I Subst. Mask. 1 Fremder 1 a Sg. laa best. Personen aa Anrede bb Subj./Obj./Präd. laß unbest. Pers. 1 b Pl. Iba best. Pers, aa Anrede bb Subj./Obj./Präd. Ibß unbest. Pers. 1 c Dual 2 Gast 2 a Sg. 2aa best. Pers. 2aß unbest. Pers. 2 b Pl. 2ba best. Pers. 2bß unbest. Pers. 3 Gastgeber 3a best. Pers. 3b unbest. Pers. 4 Gastfreund 4 a Sg. 4 a α best. Pers, aa Apposition bb Anrede cc Subj./Obj./Präd. 4 a ß unbest. Pers. 4 b Pl. II Subst. Fern. III Adjektiv
I Subst. Mask. 1 Fremder 11 a Sg. 11 a α best. Person Ilaaaa als Anrede (s. auch Ibaaa u. 3aabb u. vgl. £. in Gen. Pl. zu δειλέ/ δαιμόνιε in Ibß), außer h. Ap. 464 immer an die ankommende Person, vgl. aber #166 u. £ 53 in 3aabb; außer £289, £145 u. τ325 (jeweils längere Reden) immer in REinl.; mehrfach in Vbd. mit χαΐρε («123, #408 = «122in = «199, #461, vgl. <560, h.Cer. 213, h.Ap. 464ff. [466]) ξεΐν9 (außer in Vbd. ώ -’ [s.u.] immer am Vers- = Redeanfang): Naus./Alkin./Eum./Tel./Eurym./Me- lantho/Pen./Mel./Laertes zu unbek. Od.: £187, #461 / η299. 309, #236 / £56. 402, «390 (= «231), ρ185, «166 / π44 (ν.1. ώ -’), «61 / «357 / τ66 / τ124. 560 / «178 / ω281; Ath. zu Öd.: ν248; ankommender Kreter-Führer zu Ap.: h. Ap. 464; ([für uns] unbek. zu [für uns] Unbek.): Pan.fr. 12,17 p. 120 Dav. ώ -’: Polyphem/Ath. zu Od.: i273 (v.l. -ε) / v237 (v.l. -ε); vgl. v.l. π 44 -ε (in Vbd. -ε φίλ9, -ε πάτερ u. -ε τάλαν am Versanfang, sonst selten): Naus./Are- te/Euryalos/Ath. als Phäakin/Eum./Tel./Antin./Freier/Me- lantho/Pen./Phil. zu unbek. Od.: £289 / η23Ί ( = rl04) / #159 (vgl. #408) / #195 / «326. 352, ρ350 / «536, π113. 181 (v.l. -’) / ρ478 / «112 (= £53), χ2Ί / «327 (-ε τάλαν) / τ104 (= 7/237). 215. 253. 309. 325. 350 (-ε φίλ9). 509. 589 / «236; Tel. an Ath./Mentes: α123. 158 (-ε φιλ9), vgl. u. 4aabb; Eidothea zu Men.: #383 (= a214+); Tel./Pen. zu Theokl. (der unbekannt bleibt): «266 (= « 214+). 536 / ρ 163 (- τ3Ο9) -ε πάτερ: Ath. als Phäa- kin/Laod./Eum. zu unbek. Od.: η28. 48 / #145 / ρ553 ώ -ε: Naus./phäak. Dienerinnen/Eum. zu unbek. Od.: £255 (v.l. -ε)/77342/£80. 145; Peisisp*. zu Ath.: /43; Eidothea zu Men.: #371 χαΐρε, πάτερ ώ -ε: Euryalos/Amphin./Phil. zu unbek. Od.: #408 - «122 = «199 (vgl. V.159) Ilaabb als Subj./Obj./Präd. - außer A387 (Tydeus), «120. 133 (Ath./Mentes) u. «542, ρ53. 72. 73. 84 (Theokl.) immer auf unbek. Od. bezogen; meist in dir. R., sonst Beschreibung vom Gesichtspunkt handelnder Personen aus («120. 133, η 227 - v48, #438, ρ73) - anders nur /1387 (Erz.) als Subj.: Nom.: £277 (Naus.: „es könnte einer fragen) τίς #’ όδε Ναυσικάρ έπεται καλός τε μέγας τε ’ -ος;" #28 (Alkin.:) „u-o£ ο#\, ούκ οίδ9 ός τις, άλώμενος ϊκετ9 έμόν δώ*9 π5Ί (Tel. fragt Eum.:) ,,πόδεν τοι L j ϊκετο;" τ27 (Tel. zu Eurykl. auf die Frage, wer das Licht tragen soll:) ♦» L j“ <p334 (Pen. zu Freiem:) „ούτος δέ -ος μάλα μέν μύγας ήδ9 εύπηγής" η 192 (Alkin.: „wir wollen überlegen) ώς X' Lo -o£j ' πομπή ύφ9 ήμετέρη ήν πατρίδα γαΐαν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ϊκηται" #101 (Alkin.: „wir wollen Wettspiele versuchen) (ώς Z* L j ένίσπη οισι φίλοισιν 1 οϊκαδε νοστήσας (wie sehr wir uns hervortun im Faustkampf u.a.)“ 2 251 (im Tanzen) 388 (ders.:) „L u μάλα μοι δοκέει πεπνυμένος είναι" 541 (ders.:) ,,ού πω παύσατ9 όϊζυροΐο γόοιο 1 L ρ 14 (Tel. zu Eum.: „führe den Fremden zum Betteln in die Stadt) L #’ εϊ περ μάλα μηνίει, άλγιον αύτώ ' έσσεται" 586 (Pen. zu Eum.:) „ούκ άφρων L u όίεται ώς περ άν είη" «38 (Antin.:) „L j τε καί Ίρος έρίζετον άλλήλοιϊν" 401 (Freier untereinander:) ,,αϊδ9 ώφελλ9 L u άλώμενος άλλοδ9 όλέσ- δαι ' πριν έλδεΐν" τ99 (Pen. zu Euryn.: „bringe Sessel) όφρα καδεζόμενος εϊπη έπος ήδ9 έπακούση 1 d έμέδεν" φΤ\Α (Pen. zu Antin.: „glaubst du etwa) αϊ χ9 L u Όδυσσήος μέγα τόξον ' έντανύση (daß er mich dann heimführt)“ ρ 501 (Pen. zu Euryn.:) ,,-ός τις δύστηνος άλητεύει κατά δώμα ' άνέρας αίτίζων" υ 191 (Phil, zu Eum.:) „τίς δή όδε -ος νέον είλήλουδε" α!33 (Tel. richtet Platz abseits der Freier) μή -ος (der ihm noch unbekannte) άνιηδείς όρυ- μαγδώ ' δείπνω άηδήσειεν #395 (Alkin.: „wir wollen schnell alle Geschenke Zusammentragen) όφρ9 ένί χερσί 1 -ος έχων έπί δόρπον ϊη χαίρων ένί δυμφ" «223 (Pen. zu Tel.:) „πώς νΰν, εϊ τι (τοι, τις vv.ll.) -ος έν ήμετέροισι δόμοισιν ' ήμε- νος ώδε πάδοι ρυστακτύος έξ άλεγεινής;" «293 (Ktesippos:) „μοίραν μέν δή -ος έχει πάλαι, ώς έπέοικεν, ' ϊσην" 360 (Eurym.:) ,,άφραίνει -ος νέον άλλοδεν είληλουδώς" Akk.: «222 (Pen. zu Tel.:) „τόν -ον έασας άεικισδήμε- ναι ούτω" «120 νεμεσσήδη #’ (Tel.) ένί δυμφ ' -ον δηδά δύρησιν έφεστάμεν η 160 (Echeneos zu Alkin.:) „«« μέν τοι τόδε κάλλιον ούδέ έοικε 1 -ον μέν χαμαί ήσδαι έπ9 έσχάρη έν κονίησιν" als Obj.: Gen.: #12 (Herold ruft zur Versammlung:) „όφρα -οιο πύδησδε, ' ός νέον ϊκετο" «233 (Tel.:) „-ου γε (τε ν.1.) καί Ίρου μώλος έτύχδη" α405 (Eurym. zu Tel.:) ,,έδέλω σε, φέριστε, ^περίΛ -οιο έρεσδαι" ρ371 (Mel. zu Freiem:) ,,κέκλυτέ μευ ... 1 τούδε L j -ου" #544 (Alkin.:) „εϊνεκα γάρ -οιο τάδ9 αί- δοίοιο τέτυκται, ' πομπή καί φίλα δώρα" ρ73 ούδ9 άρ9 έτι δήν ' Τηλέμαχος -οιο (= Theokl.) έκάς τράπετ9 Dat.: ρ345 (Tel. zu Eum.:) ,,δός τώ -ω ταύτα φέρων, αύτόν τε κέλευε ' αίτίζειν μνηστήρας" £209 (Naus.:) „άλλά δότ9... -ω βρώσίν τε πόσιν τε - 246 τ/166 (Echeneos zu Alkin.:) „δόρπον δέ -ω ταμίη δότω" ς>349 (Tel. zu Pen.: „die Freier werden mich nicht gegen meinen Willen zwingen) καί καδάπαξ -ω δόμεναι τάδε τόξα φέρεσδαι" #438 Άρήτη -ω περικαλλέα χηλόν ' έξέφερεν δαλάμοιο £414 (Eum. zu Gefährten:) „άξεδ9 ύών τόν άριστον, ϊνα -ω ίερεύσω ' τηλ& δαπώ" Akk.: η 227 έκέλευον (Phäaken) ' πεμπέμεναι Lrov-oVj (= ν48, s.u. 2aα u. vgl. Vorbem.) #133 (Laod.:) „L j έρώμεδα, εϊ τιν9 άεδλον ' οιδέ τε καί δεδάηκε" 402 (Euryalos:) ,,τοιγάρ έγώ j άρέσσομαι" ο 542 (Tel. zu Peiraios:) „καί νύν μοι L u (— den unbekannten Theokl.) άγων έν δώμασι σοΐσιν ' ένδυκέως φιλέειν καί τιέμεν" den Fremden (= meinen Gast) π70 (Tel. zu Eum.:) „πώς γάρ δή L j έγών ύποδέξομαι οϊκφ;" 78 (ders. zu Eum:) ,,άλλ9 τοι L j ... ' έσσω μιν χλαϊνάν τε χιτώνά τε εϊματα καλά, 1 δώσω δέ ξίφος άμφηκες καί ποσσί πέδιλα" ρ 10 (Tel. zu Eum.:) „L Λ δύστηνον άγ9 ές πόλιν" 398 (ders. zu Antin.:) „L , άνωγας άπό μεγάροιο δίεσδαι 1 μύδω άναγκαίφ" 508 (Pen. zu Eum.:) „u j άνωχδι ‘ έλδέμεν" 544 (dies, zu Eum.:) „L u έναντίον ώδε κάλεσσον" «416 (Amphin.:) „μήτε τι L Λ στυφελίζετε" - «324 (Agelaos) 420 (ders.:) „t , δέ έώμεν ... ' Τηλεμάχω μελέμεν" τ94 (Pen. zu Melantho: „du wußtest) ώς t , έμελλον ένί μεγάροισιν έμοΐσιν * άμφί πόσει εϊρεσδαι" «305 (Tel. zu Ktesippos:) „ούκ έβαλες u 77162 (Echeneos:) ,,άλλ9 άγε δή -ον (L j ν.1.) μέν έπί δρόνου ... ’ είσον", durch die Ausführung dieses Vorschlags (V. 169f.) wird der ‘Fremde’ zum ‘Gast’ (vgl. L5 118, L‘ 21), es folgen (V. 172fT.) Handwaschung, Angebot von Brot, Libation und Ankündigung von Geleit zur Heimfahrt (vgl. auch #208 in 3 a) 190 (Alkin.:) „u-ov ένί μεγάροιςΛ ξεινίσσομεν" #42 (Alkin.:) „L , φιλεωμεν" ρ53 (Tel. zu Pen.:) „καλέσσω ' -ov (den unbekannten Theokl.), ότις μοι κεΐδεν άμ9 έσπετο δεύρο κιόντι" 465
466


ξεΐνος
ξεΐνος
72 έγγύδεν ήλδε (Peiraios) -ον (= Theokl.) άγων 84 -ον (= Theokl.) ταλαπείριον ήγεν (Tel.) ές οίκον 584 (Eum. zu Pen.: „so ist es besser für dich) οϊην πρός -ον φάσδαι έπος ήδ' έπακοΰσαι“ u 129 (Tel. zu Eurykl.:) „πώς -ον έτι- μήσασδ' ένί οϊκω; ' εύνή καί σίτω“ präd.: ^28 (Eurykl. zu Pen.: „Od. ist gekommen) ό -ος (sc. έστίν)“ Δ 337 (Erz.) ένδ' (in Theben) ούδέ -ός περ έών 1 τάρβει (Tydeus), μοΰνος έών πολέσιν μετά Καδμείοισιν obwohl er dort als einziger Fremder war 77 24 (Od. zu Ath./Phäakin:) „και γάρ έγώ -ος ταλαπείριος ένδάδ' ίκάνω“ 11 a β unbest. Personen — meist gnomisch Subj. (Nom.): 5546 (Alkin.:) ,,άντί κασιγνήτου -ός δ' ικέτης τε τέτυκται 1 άνέρι (der bei Verstand ist)“ φ292 (Antin.:) „ούδέ τις άλλος ' ήμετέρων μύδων -ος καί πτωχός άκούει“ (als der anwesende Bettler) h. Ap. 168 (Dichter zu delischen Mädchen: denkt an mich) όππότε κέν τις έπιχδονίων άνδρώπων ' ένδάδ' άνείρηται -ος ταλαπείριος έλδών (ταλαπείριος άλλος έπελδών v.l.) Obj. (Akk.): £57 (Eum. zu Fremdem:) „οΰ μοι δέμις έστ' ... ' -ον άτιμήσαι“ ρ382 (Eum.:) „τίς γάρ δή -ον καλεΐ άλλοδεν αύτός έπελδών 1 άλλον γ', εί μή τών οϊ δημιοεργοί έασι“ Ορ. 327 ίσον δ' ός δ' ικέτην ός τε -ον κακόν έρξει Ilb Pl. Ilba best. Personen Ilbaaa Anrede -οι: (Ap. zu Kretern) h. Ap. 475 -or. (Pylier zu Fremden / Polyphem zu Od. u. Gefährten / Ap. zu Kretern / allg.) /71 / = i252 / = h. Ap. 452 / Cert. p.39,8 Ilbabb Subj./Obj./Präd. Subj.: £102 (Eum. über Hirten des Od.:) ,,βόσκουσι -οί τε καί αύτοΰ βώτορες άνδρες“ fremde Miethirten, im Gegensatz zu den eigenen Sklaven (über deren Herkunft nichts ausgesagt wird) — vgl. s.v. δητεύω B Vorbem. r379 (Eurykl.:) „πολλοί δή -οι ταλα- πείριοι ένδάδ' ϊκοντο“ Obj.: 536 (Men. zu Diener:) ,,λύ' ίππους ' -ων, ές δ' αύτούς προτέρω άγε δοινηδήναι“ υ374 (Freier reizen Tel.) έπί -οις (-ω, -οιο vv.ll.) γελόωντες γ34 οϊ δ' (Nestors Söhne) ώς ούν -ους ϊδον υ332 (Freier untereinander:) „τούς -ους έν νηϊ πολυκλήϊδι βαλόντες 1 ές Σικελούς πέμψωμεν“ /70 (Nestor:) ,,μεταλλήσαι καί έρέσ- δαι ' -ους, οϊτινές είσιν“ 11 b β unbest. Personen Su bj. £208 (Naus.:) „πρός γάρ Διός είσιν άπαντες ' -οί τε πτωχοί τε“ = £58 (Eum.) τ333 τοΰ μέν (sc. eines Untadligen) τε κλέος εύρύ διά -οι φορέουσι ' πάντας έπ' άνδρώπους, die Fremden verbreiten den Ruhm der Gastfreundlichkeit, vgl. o 54 (in 2 aß) u. έϋκλείη £402 (1? 144) part. Gen. (auch in Anrede, vgl. o. laaaa) £443 (Eum. zu Bettler:) „δαιμόνιε-ων“ £361 (dies.) „a δειλέ-ων“ + φ288 (Antin. zu Bettler) σ106 (Bettler zu Iros:) „μηδέ σύ γε -ων καί πτωχών κοίρανος είναι“ τ351 (Pen. zu Od.:) „ού γάρ πώ τις άνήρ πεπνυμένος ώδε 1 ^-ων τηλεδαπώνΔ φιλιών έμόν ϊκετο δώμα“ = ω268 (Lügenerz.) r371 (Eurykl. zu Bettler:) ,,οΰτω που καί κείνω (sc. Od.) έφεψιόωντο γυναίκες ‘ L “ Obj. Gen.: <270 (Od. zu Polyphem:) „Ζεύς δ' έπιτιμήτωρ ^ίκετάων* τε -ων τε, ' ξείνιος“ rl34 (Pen.:) „οΰτε -ων έμπάζομαι οΰδ' L u 1 οΰτε τι κηρύκων“ Dat.: χ35Ο (Nestor: „ihr sollt nicht Weggehen wie von einem, der nichts hat, so daß) οΰτ' αύτφ μαλακώς οΰτε -οισιν ένεύδειν“, Fremde, die als Gäste aufgenommen werden i271 (Od.:) „(Ζεύς) ξείνιος, ος -οισιν (δ' ίκέτησιν ν.1.) άμ' αίδοίοι- σιν όπηδεΐ“ ρ485 (Freier zu Antin.:) „καί τε δεοί -οισιν έοικότες άλλοδαποΐσι, 1 παντοΐοι τελέδοντες, έπιστρωφώσι πόληας, ' άνδρώπων ΰβριν τε καί εύνομίην έφορώντες“ Ορ. 225 οϊ δέ δίκας -οισι καί ένδήμοισι διδούσιν ' ίδείας ... ' τοΐσι τέδηλε πόλις Akk.: /355 (Nestor: „solange ich lebe, und danach Söhne bleiben, um) -ους ξεινίζειν, ός τίς κ' έμά δώμαδ' ϊκηται“ :478 (Od. zu Polyphem: „deine Taten werden über dich kommen) σχέτλι, έπεί -ους ούχ άζεο σώ ένί οϊκω ' έσδέμεναι“ π 108 (Eum.: „ich wollte lieber tot sein, als mitansehen zu müssen) -ους τε στυ- φελιζομένους“ = t>318 (Tel.) r316 (Pen.: „solche gibt es nicht mehr wie Od., die) -ους αίδοίους άποπεμπέμεν ήδέ δέχεσδαι“ Ilc Dual 526 (Eteoneus zu Men.:) „-ω δή τινε τώδε ' άνδρε δύω“ (zur Frage, warum der Diener die Fremden warten läßt, vgl. L6 78 m. Lit.) 12 Gast, mehrfach Gastgeber (ξεΐνος α313, ξεινοδοκός 5543, o54f. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
und Op. 183) ggübergestellt.— zur Anrede Tel.s an Mentes s. 3aabb I2a Sg. I2aa best. Personen Subj.: <p424 (Od. zu Tel.:) „οΰ σ' ό -ος ένί μεγάροισιν έλέγχει ' ήμενος“ der Gast macht dir keine Schande 5543 (Alkin.: „Demod. soll zu singen aufhören) ιν' όμώς τερπώμεδα πάντες, 1 ξεινοδόκοι καί -ος“ λ350 (Alkin.:) ,,-ος δέ τλήτω, μάλα περ νόστοιο χατίζων “, der jetzt bekannte Od. als Gast Obj.: v48 έκέλευον (Phäaken) 1 πεμπέμεναι ^τόν-ονΛ ( = τ/227, s. laabb u. vgl. Vorbem.) 52 (Alkin.:) „εύξάμενοι Διί πατρί ' L u πέμπωμεν έήν ές πατρίδα γαΐαν“ 10 (ders.:) ,,εϊματα μέν δή -ω ... ' κεϊται καί χρυσός“ Präd.: Δ377 (Erz.) άτερ πολέμου είσήλδε (Tydeus) Μυκήνας ' -ος (κείνος ν.1.) άμ' άντιδέω Πολυνείκεϊ λαόν άγείρων, als Gast, nicht in kriegerischer Absicht λ 338 (Arete zu den Phäaken über Od.:) ,,-ος δ' αύτ' έμός έστιν“ φ27 μιν (= den Iphitos) -ον έόντα κατέκτανεν (Her.) ώ ένί οϊκω, 1 σχέτλιος obwohl der sein Gast in seinem Hause war Hes. fr. 35,8 -ος έών έτύχησε (Nestor) παρ' ίπποδάμοισι Γερηνοϊς 12aß unbest. Personen (vgl. 5543 in 2aabb) o54 (Peisistr.:) „τοΰ γάρ τε -ος μιμνήσκεται ήματα πάντα ' άνδρός ξεινο- δόκου, ός κεν φιλότητα παράσχη“ Ορ. 183 ούδέ -ος ξεινο- δόκω καί έταΐρος έταίρω, 1 ούδέ κασίγνητος φίλος έσσεται, ώς τό πάρος περ ο73. 74 (Men.:) ,,ίσόν τοι κακόν έσδ’, ός τ' ούκ έδέλοντα νέεσδαι 1 -ον έποτρύνη καί ός έσσύ- μενον κατερύκη. ' χρή -ον παρεόντα φιλεΐν, έδέλοντα δέ πέμπειν “ 12 b Pl. 12 b α best. Personen 5 301 έκ δέ (zur Nachtruhe) -ους (Tel. u. Peisistr.) άγε κήρυξ υ295 (Ktesippos:) ,,ού γάρ καλόν άτέμβειν ούδέ δίκαιον ' -ους Τηλεμάχου, ός κεν τάδε δώμαδ' ϊκηται“ = ^>313 (Pen.) 12 bß unbest. Personen α313 (Tel. zu Ath./Mentes: „du sollst mit einem Geschenk Weggehen) ö τοι κειμήλιον έσται ' έξ έμεΰ, οία φίλοι ξεΐνοι -οισι διδοΰσι“ Gastgeber den Gästen, vgl. γ 350 in 1 b β 13 Gastgeber, wie sonst ξεινοδόκος (vgl. 5208) — fast schon wie 'Gastfreund*, zum Unterschied zu Gast s. zu 2 I3a best. Personen, immer Sg. Z224 (Diom. zu Glaukos:) ,,τώ νΰν σοί μέν έγώ -ος φίλος "Αργεί μέσσω ' είμί, σύ δ' έν Λυκίη, ότε κεν τών δήμον ίκωμαι“ 5208 (Od. fordert alle Phäaken zum Wettkampf heraus:) ,,πλήν γ' αύτοΰ Λαοδάμαντος. ' -ος γάρ μοι όδ' έστί' τίς άν φιλέοντι μάχοιτο;“ (vgl. ξεινοδόκος V. 210), Laodamas wird von Od. offenbar als 'Gastgeber’ bezeichnet, weil er ihm auf Geheiß des Alkin. den Ehrenplatz neben Alkin. eingeräumt (T/170f.) u. ihm in seiner Rede (5145ff.) — ähnlich wie schon Alkin. (77191 ff.) — ein Schiff fUr die Fahrt in die Heimat versprochen hat ω 104 (Ag. erkennt Amphimedon) -ος γάρ οί έην Ίδάκη ένι οικία ναίων 13 b unbest. Personen, immer PL, allg. gnomisch a313 (Tel. zu Ath./Mentes: „du sollst mit einem Geschenk Weggehen) ό τοι κειμήλιον έσται ' έξ έμεΰ, οία φίλοι -οι ξείνοισι διδοΰσι“ ι268 (Od. zu Polyphem: „wir bitten) εϊ τι πόροις ξεινήϊον ήέ καί άλλως ' δοίης δωτίνην, ή τε -ων ^δέμις έστίνf Λ 779 (Erz.) ξείνιά τ' εύ παρέδηκεν (Ach.), ά τε -οις L j 14 Gastfreund (= Freund aus fremder Gemeinde) — einer bei dem man einmal gastfreundlich empfangen wurde, oder den man gastlich empfangen hat, oder mit dem man zur Begründung einer Freundschaft Geschenke ausgetauscht hat I4a Sg.
14aa best. Personen 14aaaa Apposition P150 (Glaukos tadelt Hektor:) ,,σχέτλι’, έπεί Σαρπηδόν' άμα -ον καί έταΐρον ' κάλλιπες“ I4aabb Anrede -’ (Tel. zu Ath./Mentes:) α231 (= ο390). 307 — Tel. hatte den ihm noch Unbekannten als Fremden (a\23) oder schon als 'lieber Gast' (al58) begrüßt (s. Vorbem. zu B) und redet den ihm dann bekannten Mentes weiterhin nicht mit Namen, sondern mit Gastfreund an; viell. wagt er es nicht, den älteren Freund seines Vaters mit Namen anzusprechen; (Od. zum ihm unbekannten Euryalos:) 5166 — viell. doch Fremder, vgl. V. 159 (Euryalos spricht Od. als £. an) -ε (Tel. zu Ath./Mentes:) a214 (= 5383*); (Od. als Bettler zu Eum.:) £53 (= σ112) — viell. wie 5166 Fremder 14aacc Subj./Obj./Präd. Subj.: 0532 -ος γάρ οί (dem Meges) έδωκεν (sc. einen Panzer) Εύφήτης Φ42 -ός μιν (den Lykaon) έλύσατο φ\3 δώρα τά (Pfeile u. Bogen) οί (dem Od.) -ος Λακεδαίμονι 467
468


ξεΐνος
δώκε τυχήσας Ίφιτος τ191 (Lügenerz.: „Od. fragte nach Idom.) -ον γάρ οί έφασκε φίλον τ* έμεν αίδοϊόν τε" Obj.: <?40 αύτού μνήμα -olo φίλοιο ' κέσκετ' (sc. der Bogen) ένί μεγάροισι α 105 (Ath. stand am Tor) είδομένη -ω (des Od. und damit des Tel.), ... Μέντη, vgl. Vorbem. ρ442 (Lügenerz.) αύτάρ έμ' ές Κύπρον -ω δόσαν ω263 (unbekannter Od. zu Laertes:) ,,έρέεινον ' άμφί -ω έμώ" 289 (Laertes zum unbek. Od.: „das wievielte Jahr ist es her) ότε ξείνισσας έκεΐνον, ' σόν -ον δύστηνον, έμόν παΐδ\ εί ποτ' έην γε;" Präd.: Ζ215 (Diom. zu Glaukos:) ,,ή ρά νύ μοι -ος ^πατρώϊος έσσιΛ παλαιός" 7V661 (Paris zürnt über den Tod des Harpalion) -ος γάρ οί έην πολέσιν μετά Παφλαγόνεσσι «176 (Tel. fragt Fremden:) ,,ήέ νέον μεδέπεις ή καί L ' -ος, έπεί πολλοί ίσαν άνέρες ήμέτερον δώ 1 άλλοι" 417 (ders.:) „-ος <5’ ούτος έμός πατρώϊος έκ Τάφου έστί 1 Μέντης" 118 (Od. zu Phäaken:) „έγώ δ' άν έπειτα ύμΐν -ος έω καί άπόπροδι δώματα ναίων" ρ522 (Eum.:) ,,φησί δ' (der Bettler) Όδυσσήος -ος πατρώϊος είναι (aus Kreta)“, eher (vom Dichter vorweggenommener) Bezug auf τ 185 ff. als von Eum. aus £321 ff. gezogener Rückschluß, vgl. Stanford z.St. ω114 (Ag. zu Amphimedon:) ,,-ος δέ τοι εύχομαι είναι" 14 aß unbest. Personen τ239 (Lügenerz.) ούκ οίδ’, εί τάδε έστο περί χροί οϊκοδ' Όδυσσεύς, 1 ή τις έταίρων δώκε ' ή τίς που καί -ος, έπεί πολ- λοϊσιν Όδυσσεύς 1 έσκε φίλος I4b Pl. Ζ231 (Diom. zu Glaukos: „alle sollen sehen) ότι -οι πατρώϊοι ^εύχόμεδ' είναι" P584 (Ap. treibt Hektor an in Gestalt des Phainops) ός οί άπάντων ' -ων φίλτατος έσκεν «187 (Ath./Mentes zu Tel.:) ,,-οι δ* άλλήλων πατρώϊοι L ' έξ άρχής" ο 196 (Tel. zu Peisistr.:) ,,-οι δέ διαμπερές L έκ πατέρων φιλό- τητος"
II Subst. Fern. h. Cer. 248 (Met.:) „τέκνον Δημοφόων ■η σε πυρί ένι πολλώ ' κρύπτει", die fremde Dienerin
III Adjektiv (nur zu άνθρωπος, s. ISp. 901,78) Ώ202 (Hekabe zu Priam.:) ,,έκλε' έπ' άνδρώπους -ους ήδ' οισιν άνάσσεις" η32 (Ath. als Phäakin zu Od.:) ,,ού γάρ -ους οί γε μάλ' άνδρώπους άνέχονται ' ούδ' άγαπαζόμενοι φιλέουσ, ός κ' άλλοδεν έλδη"
D ν.1. δ391 a (PSI 1389). 399 Μ. Schmidt
ξεινοσύνη [1°] Σχ sch. Bam. z.St: άρχήν -ης' άρ- χήν ποιούμενα ξενίας Β Gastfreundschaft, d.h. Freundschaft zwischen entfernt von einander wohnenden, die in gegenseitigen Geschenken und Besuchen ihren Ausdruck findet — vgl. ξεΐνος Vorbem. — Wortf.: s. ξενίη φ35 (Erz.: Od. hatte in Messenien den Iphitos getroffen, von ihm Pfeile und Bogen als Geschenk erhalten und ihm Schwert u. Lanze geschenkt) άρχήν -ης προσκηδέος’ ούδέ τραπέζη ' γνώτην άλλήλων (weil Iphitos bald von Her. erschlagen wurde), vgl. V. 13 (Iphitos als ξεΐνος bezeichnet)
Μ. Schmidt
ξενίη [2°] Gastlichkeit, Gastfreundschaft, — an beiden Stellen im instr. Dat. u. in komplem. Ausdruck mit Geben von Geschenken, vgl. ξεινήϊον (ι267) ξεινοσύνη, ξείνια, φιλό- της ω286 (Laertes zum unbek. Od.: „wenn du den Od. hier lebend getroffen hättest) τώ κέν σ' εύ δώροισιν άμειψάμενος άπέπεμψε ' καί -ίη (ξεινίη ν.1.) άγαδή' ή γάρ δέμις, ός τις ύπάρξη" er hätte dich, es dir vergeltend (Bezug auf V. 271 ff.), reich mit Geschenken verabschiedet und mit generöser Gastlichkeit. Denn so gehört es sich, wenn einer angefangen hat 314 (Lügenerz.: wir hofften, noch einmal) μίξεσδαι -ίη ήδ' άγλαά δώρα διδώσειν Μ. Schmidt
ξένιον s. ξεινήϊον
ξένιος s. ξείνιος
3ενόδαμος nach Eum. fr. 9 ρ. 100 Dav. Sohn des Men. έκ Κνωσσίας δέ νύμφης, s. Lit. bei Radke, RE IX A, 1967, 1485; Ξ. =- ΞενόδημοςΊ s. Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 96
B. Mader
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ξέω
ξερόν [1°] E uncertain, expl. usu. as adj. w. ξηρός (ςτ/ραινω), possibly by metr. shortening, or w. σχερός pro- montory (Hsch., see also Σχερίη and χέρσος) Σχ sch. Bam. ε402: -όν προς τό ξηρόν τής γής. λέγει δέ τό πετρώδες τής άκτής, add. sch. Dindorf: συστολή τού η εις ε
Β dryness or (dry) ground (see E) £402 καί δή δοΰπον άκουσε ποτι σπιλάδεσσι δαλάσσης' 1 ρόχδει γάρ μέγα κύμα ποτι !?ν ήπεή?οι° 1 δεινόν έρευγόμενον, εΐλυτο δέ πάνδ’ άλός άχννη, cf. αίγιαλός, άκτή, ήϊών, ήπειρος, χέρσος
W. Beck
ξεστός [61, 17°, 1Η] Ε Verbaladj. zu ξέω, s. Ammann in: Μνήμης Χάριν I 16 F Mask. -οιο 2; -ού 3; -ώ 1; -όν 1; -οί 1; -οϊσι(ν) 6; Fern, -ήν 6; -ήσ' 3; Ntr. -ών 1
Μ 1 Stamms, im longum la zweis. [1WJ -όν £350 [1-] -ήσ' Z243, Kll 1b dreis. [1-2] -οισιν κ211 - 253 2 Stamms, im biceps 2 a zweis. [-2] -οΰ σ33, χ
72; -ώ 0272; -οί Sc. 133; -ών τ566 [-1] -ού Ω322; -ήν α 138 = 554 = 77174 = κ370 - ο 137 - ρ93 [-2] -ήσ' μ 172 2b dreis. [--«] -οισι Σ’504 (-!«] -oio Ζ244. 248; -οισι y406, δ 6 s π408
Σχ sch. D: Ζ243 -ής' εύ έξεσμέναις (ähnl. sch. Bam. α 138, δ272, £350 [καλώς]), εύ κατεσκευασμέναις (ähnl. sch. Bam. μ 172)
Β (zu ξέω.) geglättet, glatt, poliert, meist von (1) Holz (Möbel: Tisch al38+, Throne π408; Fahrzeug(teil)e: Streitwagen Ώ322, Riemen μ 172, έφόλκαιον £350; hölzernes Pferd δ 272; Pfeile Sc. 133; unklar, ob die Schwelle σ33* aus Stein od. Holz, aber vgl. ρ339, p43f. (Holz), dazu Helbig, Hom. Epos 111), ferner von (2) Stein (Sessel /406*; Steinblöcke κ211 + ; Schlafzimmer Z244+; Hallen Z243*?) u. (3) Hom (Pforte der Träume r566). Zu den anderen Abl. von ξέω, s.d., B Vorbem. (möglich: Ton, zweifelh.: Metall). 6x in Vbd.
m. 	(Halb-)Göttern, sonst Menschen (Σ504 sakral). 7x dir. R., 17x indir. R. — Wortf.: έύξεστος, έύξοος 1 von Holz J2322 ό γέρων -οΰ (v.l. γεραιός έού, cf. Richardson, Iliad ad 1.) έπεβήσετο δίφρου, vgl. HS (έυξ) α138 παρά δέ -ήν έτάνυσσε τράπεζαν (Dienerin zum Mahl) » δ54 = η 174 = κ370 (vgl. Heubeck, Odyssey z.St. mit West zu α138) - o 137 = ρ93 δ272 οίον καί τόδ' έρεξε καί έτλη (Od.) ... ' ΐππω ένί -ώ, vgl. Eur.Tr. 534 μ 172 (Gef.) έπ' έρετμά έζόμενοι λεύκαινον ύδωρ -ήσ' έλάτησιν £350 (Od.: ich floh vom Schiff;) -όν έφόλκαιον καταβάς έπέλασσα δαλάσση ' στήδος (und entkam schwimmend) π408 έβαν δόμον εις Όδυσήος, ' έλδόντες δ' έκάδιζον έπί -οισι δρόνοισιν (ν.1. λίδοισιν) s δ6*, s. unten Β2; νδρόνοιΛ hier wohl ebf. aus Holz (vgl. Laser, Arch. Hom. P 40), da versetzbar; glänzend polierte Oberfläche der L j anderswo 4x mit φαεινός, Ix σιγαλόεις Sc. 133 (Pfeile des Her. vorne giftig) μέσσοι δέ -οί, περιμήκεες (όπισδε καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν), aus Holz? (s.o. Vorbem.) σ33 προπάροιδε δυράων ... * ούδοΰ έπί -οΰ ... όκριόωντο χΊ2 ούδοΰ άπό -οΰ τοξάσσεται 2 von Stein Κ11 έλδόντες δ' ές δώμα Διός ... ' ^-ής αίδούσησι^ν ένίζανον (άς Ήφαιστος ποίησεν) Ζ243. 244 (Πριάμοιο δόμον) u j τετυγμένον' ... έν αύτφ ' πεντήκοντ' ένεσαν ίδάλαμοι -οιο λίδοιοΛ, auf „die wohlgeglätteten Wände des Palastes“ verweisend (Hiller, WS 83, 1970, 22); vgl. Kll, x210f.+ u. ISp. 304,7 ff. 248 (κουράων) ένδοδεν αυλής 1 δώδεκ' έσαν τέγεοι Σ5Ο4 γέροντες (Richter) ' εϊατ' ^έπί -οισι λίδοιςΛ ίερώ ένί κύκλφ /407 κατ' άρ' έζετ' L jiv, ' οϊ οί έσαν προπάροιδε δυράων ... ' λευκοί, άποστίλβοντες άλείφατος « δ 6ex s π 408, s. oben Β 1 κ 211 εύρον δ' έν βήσσησι τετυγμένα δώματα Κίρκης ' -οισιν λάεσσι - 253, vgl. Ζ243 3 von Hom r566 (δοιαί πύλαι
ονείρων) τών οϊ μέν κ' έλδοχτι διά πριστοΰ έλέφαντος, 1...1 οϊ δέ διά -ών κεράων έλδωσι δύραζε, ξ. vom polierten, halbtransparenten Hom im Ggs. zu πριστός vom (kunstvoll bearbeiteten?) undurchsichtigen Elfenbein (Amory, YCIS 20, 1966, 34)?; allg. s. Russo in Odyssey zu V. 562f.
D h. Ap. 299 ci. Μ. de Leeuw
ξέω [T, 5°] E meist erklärt als schwundstufige es-Er-
469
470


Weiterung zu uridg. *kes- 'kratzen’, 'kämmen’, s. Frisk II 335f., wo auch Altem. - Abi.: (άνεπί-, έύ-) ζεστός, έύξοος Σχ 1 Simplex; sch. Barn, ρ 341: είργάσατο, ψ 196: περιελέπισα 2 Kompos.; sch. D £81: άπέκοψε
Β durch Behauen glatt machen, glätten, polieren (4x Simpl. / 2x Komp., 5x Aor. / Ix Impf.), außer £81 (vom glatten Abhauen eines Armes) stets von der Bearbeitung des Holzes bei Haus-, Möbel- u. Schiffbau, im Ggs. zu den Abi. (s.o.), die auch bei Hom u. Stein (viell. auch Ton, s. I Sp. 1391,74ff., weniger wahrsch. Metall, vgl. £237, dazu II Sp. 789,44ff.); oft in Vbd. m. anderen Phasen des Arbeitsvorganges: τάμνετο δοϋρα £243, έκβαλε 244, άπέκοψα κόμην ψ 195, ^πελέκκησεν χαλκώ £245, έπι στάθμην ίθυνε ib.+, τέτρηνα τερέτρω ^198j δαιδάλλων χρυσώ κτλ. 200. Der Arbeitsvorgang wird ψ\96 präzisiert: κορμόν ... έκ ρίζης προτομών άμφέ-σα χαλκώ (wohl σκεπάρνω s.u.); weitere Werkzeugangaben bei ξ. fehlen (außer φασγάνω £81 s.o.), vgl. jedoch L u. Zum groben Glätten (vgl. άπέκοψα κόμην ψ\95) wurde e. πέλεκυς μέγας (£234; πελέκκησεν 244) benutzt, für die feinere Arbeit des ξ. wohl das σκέπαρνον έύξοον (£237; der Hobel im fgrE nicht direkt bezeugt — trotz Eckstein, Arch. Hom. L 24 — s. Müller, Handwerk u. Sprache 34f.), vgl. noch -εσσε(ν) δ’/ εύ καί έπισταμένως καί έπί στάθμην ίθυνα/ε(ν) (4x). — Wortf.: s.o.; κνη, ξαίνω, ξύω. Vgl. ferner Merlingen, Lehnwörterschicht II15 I Simplex y/199 (έρμϊν* άσκήσας) έκ δέ τοΰ άρχόμενος λέχος έ-ον, όφρ’ έτέλεσσα £245 (τάμνετο δοϋρα, έκβαλε πάντα) πελέκκησεν χαλκώ, ' -σσ£ δ’ ^έπισταμένως καί έπί στάθμην ϊθυνΛε = ρ341 — φ44, zum spond. VE nach -σσε(ν) s. Russo in: Odyssey z.St.
II Kompos. 1 m. άμφι- (//196 άπέκοψα κόμην ... έλαίης, 1 κορμόν δ’ έκ ρίζης προτομών άμφέ-σα χαλκώ 1 εύ καί L Λα 2 m. άπο- £81 φεύγοντα μεταδρομάδην έλασ* ώμον ' φασγάνω άίξας, άπό δ’ έ-σε χεΐρα hieb glatt ab, sc. wie man einen Baumstamm entastet (vgl. άπέκοψα κόμην ψ 195)
D Cypria fr. 3, p. 36 Dav. (Prosaref.)
M. de Leeuw
ξηραίνω [3'] trocknen, Kompos. άναξ. austrocknen', nur im Kompos. trans., sonst pass.; verb. denom. zu ξηρός Φ 345 πάν δ’ ^έξηράνθη πεδίονΛ 348 ώς L u πάν II 347 ώς δ’ ότ* όπωρινός Βορέης νεοαρδέ’ άλωήν 1 αίψ’ άνξηράνη (έξαυαίνη v.l.; s. Fraenkel, Denom. 15), zum att. -ρά- (statt ion. -ρη-) s. van der Valk, Text. Crit. Od. 63; Shipp, Studies
10. 	— Wortf.: άζάνω, άζω, αύαίνω, κάρφω, τέρσομαι
G. Markwald
ξίφος [42*, 23° ] Ε Myc. qi-si-pe-e i.e. kwsiph-, see DMic. II 205 f.
F -ος 5, -εος 4, -εϊ 4, -ει 4, -ος 37, -έεσσι 1, -έεσσ(ι) 2, -εσιν 8
Μ 1 καί-ος (^άμφηκεςΛ) £18, Α?261, φ341;
δύ-ος L j Φ118 -[«J ν-ος όξύΛ έρυσσάμενος παρά μηροΰ <300, κ126. 535 = λ 48, χ294, L d £528, φ>34; -ος άμφηκες π80 Η««] -ος Π333 = Κ476, £326; -ει ... κωπήεντι Π 332, Κ475 ί.[.χ] έδυ -ος /7340; -ος Γ367, -ει E5U, Λ 109; άμφί δ ’ άρ ώμοισιν βάλετο -ος (^άργυρόηλον*) £45 = £334 = /7135 = 7'372, Λ 29; έρυσσάμενος -ος L j £361 = TV610, -ος , 7/303, θ406. 416, κ261, Λ97; μέγα -ος Α 194. 20; -ος οξύ θέτ ώμω β 3 « 5308 - υ125, φ 119; -ος Α210 έρύσσατο δέ / έρυσσάμενος ^-ος όξύ* Α530 / Λ/190, χ 496, Κ284, Φ116; L u φ>431 2 [««-] -εσιν με-
γάλοισι 0712 [^3] -εος μέγα Γ2Ί2 = £253; -εος 0414; -εϊ μεγάλω £146, Κ459; -εϊ Λ 146; νύσσοντες / μένων ^-εσίν τε καί έγχεσιν άμφιγύοισι*(ν) 7V147 = 0278 = £731 / Ξ 26 = /7637, L j ω527; -εσιν £443; -έεσσ Η2Ί3, £530
] -εος λ 531; -εϊ Ν5Ί6 3 [wL ] -έεσσι /7337
Σχ sch. D £45: -ος' τήν καλουμένην σπάθην, ήτις εϊρη- ται παρά τό σπάσθαι αυτήν της θήκης
L 'Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 61 ff., 2Lorimer, Monuments 272 ff., 3St. Foltinay, Arch. Hom. E 232 ff. 269 ff.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
B sword, metr. var. (Page, History 277 f.) w. άορ and φάσγανον (see also άρής άλκτηρα σίδηρον Sc. 128 and cf. μάχαιρα, χαλκός L3 236); for distribution see άορ. Main use of sword as weapon in battle when spear no longer available (4 a); sword descr. both as thrusting (mainly formulaic 4 a, otherwise see 5) and hacking or smiting weapon, the latter usual in the most prominent use: in descr. of slaying of individuals (4aßbb) often w. gruesome head or neck wounds). — epith.: άμφηκες, άργυρόηλον (see Ml), Θρηί- κιον Ν5Ί6, κωπήεν Υ4Ί5, μέγα Α 194. 220, £146, 7V576, 0712, Κ459, κ261, όξύ (see ΜΙ), τανύηκες χ 443, χάλκεον (cf. χαλκός άτειρής) Γ334 = /7135 = Τ3Ί2, «261. — parts: άορτηρες Λ 29, κο(υ)λεόν Α194. 220, £271 = Τ 253, 7/303, Λ/190, κώπη Α219, λ 531, τελαμών H3Q3. - synt.: comit, dat. /7337 (4aß), £530 (4b) 1 arming
scenes 1 a for battle Γ334 δεύτερον αύ θώρηκα περί στήθεσσιν έδυνεν ' οίο κασιγνήτοιο Λυκάονος' ήρμοσε δ* αύτή. ' ^άμφί δ’ άρ’ ώμοισιν βάλετο -ος* άργυρόηλον * χάλκεον, αύτάρ έπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε = /7135 = Τ3Ί2( — £45 see below 2 b α) Λ 29 L u έν δέ οί ήλοι 1 χρύσειοι πάμφαινον ... 1 ... 1 άν δ’ έλετ άμφιβρότην πολυδαίδαλον άσπίδα θοΰριν Κ 261 Μηριόνης δ’ Όδυσήϊ δίδου βιόν ήδέ φαρέτρην 1 καί -ος' άμφί δέ οί κυνέην κεφαλήφιν έθηκε against suitors: φ431 ή, καί έπ* όφρύσι νεύσεν δ δ* άμφέθετο -ος όξύ ' Τηλέμαχος, φίλος υιός Όδυσσήος θείοιο, ' άμφί δέ χεΐρα φίλην βάλεν έγχεϊ 1 b for danger «261 ώς έφατ’, αύτάρ έγώ περί μέν -ος άργυρόηλον 1 ώμοιϊν βαλόμην, μέγα χάλκεον, άμφί δέ τόξα, cf. 145 £528 πρώτον μέν -ος όξύ περί στιβαροϊς βάλετ* ώμοις, ' άμφί δέ χλαϊναν έέσσατ’, άλεξάνεμον μάλα πυκνήν, ' άν δέ νάκην έλετ’ αίγός έϋτρεφέος μεγάλοιο, 1 εϊλετο δ’ όξύν άκοντα, κυνών άλκτηρα καί άνδρών. ' βή δ' ϊμεναι κείων, όθι περ σύες άργιόδοντες 1 πέτρη ύπό γλαφυρή εύδον, βορέω ύπ’ίωγή 2 wom 2 a into battle £18 Τρωσίν μέν προμάχιζεν Αλέξανδρος θεοειδής, 1 παρδαλέην ώμοισιν έχων καί καμπύλα τόξα 1 καί -ος' αύτάρ δ δοΰρε δύω κε- κορυθμένα χαλκώ ' πάλλων Άργείων προκαλίζετο πάντας άρίστους ' άντίβιον μαχέσασθαι έν αίνή δηϊοτήτι Λ 531 δ δέ με μάλα πόλλ’ ίκέτευεν ' ίππόθεν έξίμεναι, -εος δ* έπεμαίετο κώπην ' καί δόρυ χαλκοβαρές, κακά δέ Τρώεσσι μενοίνα 2b commonly 2ba put on when dressing: £45 ^ποσσί δ’ ύπό λιπαροϊσιν έδήσατο καλά πέδιλαΛ. 1 άμφί δ’ άρ ώμοισιν βάλετο -ος άργυρόηλον, 1 είλετο δέ σκήπτρον β3 ώρνυτ* άρ έξ εύνήφιν Όδυσσήος φίλος υιός ' εϊματα έσσάμενος' περί δέ -ος όξύ θέτ’ ώμω, 1 L □ = δ 308 = υ 125 See π80, φ341 in 8 below 2b β otherwise £272 Άτρέίδης δέ έρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν, 1 ή οί πάρ -εος μέγα κουλεόν αίέν άωρτο, 1 άρνών έκ κεφαλέων τάμνε τρίχας = £253 5416 ή ρα, καί άμφ’ ώμοισι θέτο -ος άργυρόηλον, present (see 7 below) taken off for work: φ>119, καί άπ’ ώμοιϊν χλαϊναν θέτο φοινικόεσ- σαν 1 ορθός άναίξας, άπό δέ -ος όξύ θέτ’ ώμων. ' πρώτον μέν πελέκεας στησεν, διά τάφρον όρύξας 3 being / having been drawn 3 a in battle K284 ταρβήσας δ οί άγχι πάγη βέλος, αύτάρ Αχιλλεύς 'έμμεμαώς έπόρου- σεν ^έρυσσάμενος^ -ος όξύ, 1 σμερδαλέα ίάχων. δ δέ χερμάδιον λάβε χειρί ‘ Αινείας, μέγα έργον, ο ού δύο γ' άνδρε φέροιεν See L d + Μ 1 above, Β 4. 5. 6 below passim 3 b in quarret A 194 έως ö ταΰθ’ ώρμαινε κατά φρένα και κατά θυμόν, ' έλκετο δ’ έκ κολεοϊο μέγα -ος + 210 3 c
to threaten Kirke κ294 δή τότε σύ ^ος όξύ έρυσσάμενος παρά μηροΰΛ ‘ Κίρκη έπαίξαι ώς τε κτάμεναι μενεαίνων, cf. 321 3d to ward off ghosts κ535 αύτός δέ L j 1 θαι, μηδέ έάν νεκύων άμενηνά κάρηνα ' αίματος άσσον ϊμεν πριν Τειρεσίαο πυθέσθαι =» λ 48, Rohde, Psyche 156
n.2 4 in fighting 4a in battle 4aa general descr.
4aaaa thrusting TV 147 στή ρα μάλ* έγχριμφθείς. οϊ δ’ άντίοι υιες Αχαιών ' νύσσοντες -εσίν τε ^καί έγχεσιν άμφιγύοισιΛν 1 ώσαν άπό σφείων' δ δέ χασσάμενος πελε- μίχθη = 0278 = £731 a £26 - /7637 4aabb smiting, hacking ω527 έν δ’ έπεσον προμάχοις Όδυσεύς καί φ&1' διμος υιός, ‘ τύπτον δέ -εσίν τε See 4aβ below
471
472


ξίφος
4aacc indeterm. 0712 άΛλ* οϊ γ* έγγύθεν ίστάμενοι ένα θυμόν έχοντες, ' όξέσι δή πελέκεσσι καί όξινη σι μάχοντο ' καί -εσιν μεγάλοισι L 4 a β detailed accounts 4 a β aa attack w. comit, dat. (cf. P53O in 4b) 77337 μέλεον δ’ ήκόν- τισαν άμφω- ' τώ δ* αύτις -έεσσι συνέδραμον. ένθα Λύκων μέν 1 ιπποκόμου κόρυθος φάλον ήλασεν, άμφί δέ καυλόν 1 φάσγανον έρραίσθη, cf. 4aßdd below and 77340 (4aßbb) 4aßbb slaying, all by smiting, hacking (poss. exc. K459), usu. head / neck blows (exc. 21530) w. έλαύνω: E584 Άντίλοχος δ’ άρ έπαίξας -ει θήλασε κορσην; 1 έκπεσε δίφρου 1 κύμβαχος έν κονίησιν έπί βρεχμόν τε καί ώμους Ν 576 Δηίπυρον δ’ Έλενος -εϊ σχεδόν L 4 1 Θρηϊκίω μεγάλω, άπό δέ τρυφάλειαν άραξεν. 1 ή μέν άποπλαγχθεΐσα χαμαί πέσε ... 1... 'τόν δέ κατ όφθαλμω έρεβεννή νύξ έκάλυψεν 610 Άτρείδης δέ έρυσσάμενος -ος άργυρόη- λον 1 αλτ’ έπί Πεισάνδρω’ δ δ' ύπ* άσπίδος εϊλετο καλήν 1 άξίνην 1 ... 1 ήτοι ό μέν κόρυθος φάλον ήλασεν ίππο- δασείης άκρον ύπό λόφον αύτόν, ό δέ προσιόντα μέτωπον ρινός ύπερ πυμάτης- λάκε δ’ όστέα, τώ δέ οί όσσε ' πάρ ποσίν αίματόεντα χαμαί πέσον έν κονίησιν 1 ίδνώθη δέ πεσών Κ475. 476 μέσσην κάκ κεφαλήν -ει ήλασε κωπήεντι 1 παν δ* ύπεθερμάνθη -ος αϊματι' τόν δέ κατ* όσσε 1 έλλαβε πορφύρεος θάνατος καί μοίρα κραταιή (— Π333) II Λ 109 "Αντιφον αύ παρά ούς έλασε -ει, έκ δ’ έβαλ* ίππων Ξ496 ό δ* έζετο χεΐρε πετάσσας ' άμφω' Πηνέλεως δέ έρυσσάμενος -ος όξύ ' ^αύχένα μέσσον έλασ- σεΛν, άπήραξεν δέ χαμάζε ' αύτη σύν πήληκι κάρη’ έτι δ* όβριμον έγχος ' ήεν έν όφθαλμω. δ δέ φή κώδειαν άνασχών ' πέφραδέ τε Τρώεσσι χ326 ώς άρα φωνήσας -ος εϊλετο χειρί παχείη ' κείμενον, ό ρ* Άγέλαος άποπροέηκε χαμάζε 1 κτεινόμενος- τώ τόν γε κατ* L j. ' φθεγγομένου δ’ άρα τού γε κάρη κονίησιν έμίχθη w. θείνω: 77340 ιπποκόμου κόρυθος φάλον ήλασεν, άμφί δέ καλόν ' φάσγανον έρραίσθη- δ δ* ύπ* ούατος αύχένα θεΐνε ' Πηνέλεως, πάν δ* εϊσω έδυ -ος, έσχεθε δ* οιον 1 δέρμα, παρηέρθη δέ κάρη, ύπέλυντο δέ γυϊα w. ούτάζω: Κ459 ΡΝ* ' κάγ γόνυ δουρί βαλών ήρύκακε’ τόν μέν έπειτα ' ούτάζων -εϊ μεγάλω έξαίνυτο θυμόν, cf. /7273 (in 4 b), ι300 (in 5) w. πλήσσω: E146 τόν μέν ύπέρ μαζοΐο βαλών χαλκήρεϊ δουρί, 1 τόν δ* έτερον -εϊ μεγάλω κληϊδα παρ* μον 1 πλήξ*, άπό δ* αύχένος μον έέργαθεν ήδ* άπό νώτου ΛΠ90 ΡΝ® βάλε δουρί, κατά ζωστήρα τυχήσας. ' αύτις δ* έκ κολεοϊο έρυσσάμενος -ος όξύ 1 ΡΝ® μέν πρώτον, έπαίξας δι* ομίλου, ' πλήξ* αύτοσχε- δίην- δ δ* άρ ύπτιος ούδει έρείσθη- ' αύτάρ έπειτα ΡΝ* καί ΡΝ® καί ΡΝ® 77332. 333 Ό'ϊλιάδης έπορούσας 1 ζωόν έλε, βλαφθέντα κατά κλόνον' άλλά οί αύθι 1 λύσε μένος, πλήξας -ει αύχένα κωπήεντι. ’ πάν δ* ύπεθερμάνθη -ος αϊμα- τΐ' τόν δέ κατ* όσσε ' έλλαβε πορφύρεος θάνατος καί μοίρα κραταιή (= Κ476 see above) w. τύπτω: Δ 530 έκ δ* όβριμον έγχος 1 έσπάσατο στέρνοιο, έρύσσατο δέ -ος όξύ’ 1 nj ό γε γαστέρα τύψε μέσην, έκ δ* αϊνυτο θυμόν Φ116. 118 έγχος μέν ρ* άφέηκεν, δ δ* έζετο χεΐρε πετάσσας ' άμφοτέρας. Άχιλευς δέ έρυσσάμενος -ος όξύ ' τύψε κατά κληϊδα παρ* αύχένα, πάν δέ οί εϊσω ’ δύ -ος άμφηκες- δ δ* άρα πρηνής έπί γαίη 1 κεϊτο ταθείς, έκ δ* αίμα μέλαν ρέε, δεύε δέ γαΐαν 4aßcc mutilation Λ 146 σε χαμάζε 'δουρί βαλών πρός στήθος ' Ίππόλοχος δ* άπόρουσε τόν αύ χαμαί έξενάριξε ' χεΐρας άπό -εϊ τμήξας (ν.1. πλήξας Ar.) άπό τ* αύχένα κάψας 4aßdd breaks Γ361. 367 Άτρείδης δέ έρυσσάμενος -ος άργυρόηλον ' πλήξεν άνασχό- μενος κόρυθος φάλον’ άμφί δ* άρ αύτφ ' τριχθά τε καί τετραχθά διατρυφέν έκπεσε χειρός. ‘ 3 w. νύν δέ μοι έν χείρεσσιν άγη -ος, έκ δέ μοι έγχος 1 ήίχθη παλάμηφιν έτώσιον, ούδ* έβαλόν μιν (— 2V61O see above 4aßbb), cf. 77337 in 4aßaa above 4b in a duel H273 jcai νύ κε δή -έεσσ* αύτοσχεδόνΛ ούτάζοντο, 1 εί μή κήρυκες, Διός άγγελοι ήδέ καί άνδρών, 1 ήλθον (cf. Κ459 in 4aßbb) Ρ 530 L j όρμηθήτην, ' εί μή σφω* Αϊαντε διεκριναν μεμαώτε (cf. 77 3 37 in 4 a β aa) 5 for killing outside armed conflict 1300 τόν μέν έγώ βούλευσα κατά μεγαλήτορα θυμόν ' άσσον ιών, -ος όξύ έρυσσάμενος παρά μηρού, 1 ούτάμεναι πρός στήθος, όθι φρένες ήπαρ έχουσι, 1 χειρ* έπιμασσάμενος’ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Ξοϋϋος
έτερος δέ με θυμός έρυκεν, here thrusting, cf. Η213 above /443 δμωάς έξαγαγόντες ' ... ’ θεινέμεναι -εσιν τανυήκεσιν, είς δ κε πασέων ψυχάς έξαφέλησθε hack them to death (plan not effected), cf. 77340 (4aßbb) 6 as cutting Instrument κ126 δφρ* οί τούς όλεκον λιμενος πολυβενθέος έντός, ' τόφρα δ* έγώ -ος όξύ έρυσσάμενος παρά μηρού ' τώ άπό πείσματ* έκοψα νεός κυανοπρροιο Ί being sheathed Α 220 άψ δ* ές κουλεόν ώσε μέγα -ος, ούδ* άπίθησε 1 μύθω Αθηναίης. ή δ* Ούλυμπονδε βεβήκει (see v.l. Zen.) λ97 ώς φάτ*, έγώ δ* άναχασσάμενος -ος άργυρόηλον ' κουλεη έγκατέπηξ*. ό δ* έπεί πίεν αίμα κε- λαινόν, 1 καί τότε δή μ* έπέεσσι προσηύδα μάντις άμύμων 8 given as present Η303 ώς άρα φωνήσας δώκε -ος άργυρόηλον, 1 σύν κολεώ τε φέρων καί έϋτμήτω τελαμώνι' 1 Αίας δέ ζωστήρα δίδου δ406. 414 ώς είπών έν χερσί τίθει -ος άργυρόηλον, 1 6 νν. 1 „καί σύ, φίλος, μάλα χαΐρε, θεοί δέ τοι όλβια δοΐεν. 1 μηδέ τί τοι -εός γε ποθή μετόπισθε γένοιτο 1 τούτου, δ δή μοι δώκας άρεσσάμενος έπέεσσιν** φ34 τώ δ* Όδυσεύς -ος όξύ καί άλκιμον έγχος έδωκεν, άρχήν ξεινοσύνης προσκηδέος II π80 άλλ* ήτοι τόν ξεΐνον, έπεί τεόν ϊκετο δώμα, 1 έσσω μιν χλαΐνάν τε χιτώνά τε εϊματα καλά, ' δώσω δέ -ος άμφηκες καί ποσσί πέδιλα, ' πέμψω δ*, όππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει φ 341, cf.
2 b above
D F339c, /?4a, p3a v.l. A 565, Σ231, Sc. 128 ci. Deiters W. Beck
ξονθυς [lh] E unbek.; bereits myk. als PN und Ochsenname, vgl. DMic. 1 388 f. s.v. ko-so-u-to’, gehört zu den Glanz- bzw. Farbbezeichnungen, mit denen sich der Begriff der Schnelligkeit verbindet (άργός, αίόλος usw.); eine Deutung gibt Bechtel, Über die Bez. der sinnl. Wahrnehmungen, Weimar 1879, doch s. I Sp. 1205,44ff., vgl. 1203,27ff. zu άρχός
L ‘Wilamowitz, Herakl. 2,119 zu V.488; 2Fraenkel, Aesch. Ag. 3,520 A.1 f.; 3Reiter, Bezeichnungen 104—114; 4Dür- beck, MSS 24, 1968, 9—33; 5Handschur, Färb- u. Glanzwörter, 147ff.; 6Silk, CQ 33, 1983, 318f.
B strittig, poet. Wort, das spätestens schon im 5. Jh., von wo an Belege reichlicher, nicht mehr verstanden (L126) u. in verseh. Bed.-Richtungen interpretiert u. weiterentwickelt wurde (s. Material u. gegensätzl. Auffassungen von Grundbed. u. Entwicklung bei L3 4 5) h. 33,13 (Dioskuren) έξαπίνης έφάνη- σαν 1 -ήσι πτερύγεσσι δι* αίθέρος άίξαντες (u. retten das Schiff vor dem Sturm), in Frage kommen als Bed. 1. schnell (L1, dagg. L2), 2. rauschend (L4) u. 3. eine Farbbez., am ehesten eine helle (leuchtende?) Farbe, gelb, fahl auch braun (L235); am wahrscheinlichsten 3.: a) Farbadj. bei Flügeln nicht ohne Parallele: Pi. Py. 4,183, von den Flügeln des Boreas b) ξ. im Myk. eindeutig Farbbez., s. oben E c) Betong. heller Farben im unmittelb. Kontext (V. 10. 15) im Zshg. mit den Dioskuren (vgl. II Sp. 314,lOff.) u. spez. bei der Rettung Schiffsbrüchiger d) -ησι πτερύγεσσι έφάνησαν wohl Anspielung auf das Elmsfeuer (σήματα καλά V. 16), s. A.-H.-S. 438 (anders L5 150) B. Mader
ΞονθΌς (2H) Sohn des Hellen, Bruder des Doros u. des Aiolos, Hes.fr. 9,2; Gatte der Kreusa, der Tochter des att. Königs Erechtheus, Hes. fr. 10a,20 (Ξοΰ]δος δέ Κ[ρείοι> σαν ...] ..[. ' κούρ]ην ... Έρε]χθήρς ... ' [... ποι]ήσατ* ακ[οι]ην), von ihr Vater des Achaios u. des laön, der Stammväter der Achaier u. Jonier (V. 23) sowie der Diomede (V. 24), vgl. Apollod. I 7,3,1 f. u. 9,8,4. - Die Einführg. des Ξ. in den Stammbaum des Helden schafft einers. eine Sonderrolle Athens über Kreusa u. anderers. eine engere Bzhg. zwischen Achäern u. Joniem ggüber Dorern u. Aiolem; sie stützt sich dabei ansch. auf eine ältere (an hist. Fakten anknüpfende?) Trad., s. Hdt. 7,94; 8,44; Apollod. a.a.O., vgl. II Sp. 549,35 ff. Nach Ed. Meyer, Forsch, z. alten Gesch., Halle 1892, 1, 144f. soll Ap., der urspr., aber im Zshg. dieser Genealogie nicht brauchbare, Vater des Ion ersetzt werden (Ξούθος evt. urspr. ein Epith. Ap.s). — Eine selbständ. Rolle des Ξ. ist in der
474
473


ΞοϋΦος
Überl. nicht (mehr?) erkennbar, zum Namen s. Wilamowitz, Hera kl. 2,119 (zu V. 488) B. Mader
ξύλον [6‘, 7°, 1H, 2h] E w. suffix -lo-; on etymology see Frisk s.v. — Deriv.: ξύλοχον
F -ov nom. 1, -a 1, -a acc. 14
Μ ] -ov «P327; ca πολλά, r64, h.Merc. 108; -a /429; τε L u Op. 808 -α ΩΊΊΖ κέασε/αν-a £418, υ 161; ύπό δέ -α δαΐον έλόντες* Σ347 s i? 436; έπί δέ -α πολλά λέγεσδε* 0507 = 547; ύπό / περί / έπί δέ -α κάγκαν(α) Φ364, σ3Ο8, h.Merc. 136; διά τε -α ο322
Β piece of wood. — wdfld.: δαίς, καλόν, ϋλη, cf. πυρήϊα (h.Merc. 111). — epith.: αύον, δανόν, κάγκανον (qq.v.), νέον κεκεασμένον, περίκηλον (σ308), νήϊον Ορ. 808. — kind: δρυός ή πεύκης ·Ρ328, see also κέδρος 1 suitable for buming: firewood (gathered: 0507 = 547, <2778, /429,
h.Merc. 108; preparation: ’split’ (κεάζω) £418, o322, σ308, i>161) la for bivouac, specified for light 0507 έπί δέ -α πολλά λέγεσδε, ' ώς κεν παννύχιοι μεσφ' ήούς ήρι- γενείης ' καίωμεν πυρά πολλά, σέλας δ' εις ούρανόν ϊκη' ' μή πως ' φεύγειν όρμήσωνται = 547 1 b for light
and warmth inside, in λαμπτήρ σ3Ο8 λαμπτήρας τρεις ϊστασαν έν μεγάροισιν, 1 όφρα φαείνοιεν’ περί δέ -α κάγκανα δήκαν, ‘ αύα πάλαι, περίκηλα, νέον κεκεασμένα χαλκω, ' καί δαίδας μετέμισγον άμοιβηδίς δ9 άνέφαινον 1 δμωαί Όδυσσήος τ64 πΰρ δ* άπό λαμπτήρων χαμάδις βάλον, άλλα δ" έπ* αύτών ' νήησαν -α πολλά, φόως έμεν ήδέ δέρεσδαι 1 c for preparing food (cf. ϋλη 1234, see also κ104), sacrifice /429 είπατε <5* εϊσω 1 δμωήσιν κατά δώματ9 άγακλυτά δαΐτα πένεσδαι, ' έδρας τε -α τ9 άμφί καί άγλαόν οίσέμεν ϋδωρ £418 άρα φωνήσας κέασε -α νηλέϊ χαλκώ' ’ οϊ δ9 ύν είσήγον ο 322 δρηστοσύνη ούκ άν μοι έρίσσειε βροτός άλλος, ' πΰρ τ9 εύ νηήσαι διά τε -α δανά κεάσσαι, ' δαιτρεύσαί τε καί όπτήσαι υ 161 ές δ9 ήλδον δρηστήρες άγήνορες- οϊ μέν έπειτα ' εύ καί έπισταμένως κέασαν -α, ταί δέ γυναίκες * ήλδον άπό κρήνης, έπί δέ σφι- σιν ήλδε συβώτης 1 τρεις σιάλους κατάγων II h.Merc. 108 σύν δ9 έφόρει -α πολλά, πυρός δ9 έπεμαίετο τέχνην. 1 3 νν. 1 πολλά δέ κάγκανα κάλα κατουδαίω ένί βόδρφ 1 ούλα λαβών έπέδηκεν έπηετανά' λάμπετο δέ φλόξ II Φ364 ώς δέ λέβης ζει ένδον έπειγόμενος πυρί πολλώ, 1 κνίσην μελ- δόμενος άπαλοτρεφέος σιάλοιο, 1 πάντοδεν άμβολάδην, ύπό δέ -α κάγκανα κείται Id completion of sacrifice h. Merc. 136 δήμον καί κρέα πολλά, μετήορα δ9 αιψ9 άνάειρε, 1 σήμα νέης φωρής- έπί δέ -α κάγκαν9 άείρας ' ούλόποδ9 ούλοκάρηνα πυρός κατεδάμνατ9 άϋτμή 1 e for heating water Σ347 οϊ δέ λοετροχόον τρίποδ9 ϊστασαν έν πυρί κηλέω, 1 έν δ9 άρ ϋδωρ έχεαν, ύπό δέ -α δαΐον έλόντες s #436 1 f for pyre (cf. ϋλη //418, ^50 etc., <2662. 784) <2778 άξετε νΰν, Τρώες, -α άστυδε 2 tuming post Ψ32Ί σήμα δέ τοι έρέω μάλ9 άριφραδές, ούδέ σε λήσει. ' έστηκε -ον αύον όσον τ9 όργυι9 ύπέρ αϊης, 1 ή δρυός ή πεύκης' τό μέν ού καταπϋδεται όμβρω (perh. orig, grave- marker: ν. 331), cf. Quinn-Schofield, Latomus 27, 1968, 143 3 ship timbers Op. 808 (άκτήν) έν άλωή ' βάλλειν, ύλοτ- όμον τε ταμεΐν δαλαμήια δοΰρα ' νήϊά τε -α πολλά, τά τ9 άρμενα νηυσί πέλονται, cf. δόρυ Blaß, 1 b; Kurt, Seern. Fachausdr. 94
D v.l. h. Merc. 90 cod. M (see Breuning 84)
W. Beck
ξύλοχ(ος) [3*, 3°] E prob. < *ξυλό-λοχος, fern, and perh. orig. adj. (λόχμη?)
Σχ sch. min. P.Strassb. inv. gr. 1015 on £162: -ον ξυλώδη τόπος (cf. P.Harris 177 on £162), sch. D £162: -ον κάτα' κατά τινα ύλώδη καί σύνδενδρον τόπον, Λ 415: -οιο' ϋλης ξυλώδους, sim. οη Φ575
Β fair in thicket of lion, leopard, boar; place of attack (cf. λόχος); in similes exc. r445; see Arch. Hom. J 2f. for similar expressioris and see II col. 1679,32 boars: τ445 ένδα δ' άρ έν λόχμη πυκινη κατέκειτο μέγας σΰς. ' τήν μέν άρ οϋτ άνέμων διάη μένος ' οϋτε μιν ήέλιος οϋτ' όμβρος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
ξύνός
περάασκε διαμπερές' ώς άρα πυκνή ήεν, άτάρ φύλλων ένέην χύσις ήλιδα πολλή. ' τόν δ9 άνδρών τε κυνών τε περί κτύπος ήλδε ποδοΐϊν, 1 ... δ δ9 άντίος έκ -οιο, ' φρίξας εύ λοφιήν, πΰρ δ9 όφδαλμοΐσι δεδορκώς, ' στή ρ9 αύτών σχε- δόδεν II Λ 415 ώς δ9 ότε κάπριον άμφί κύνες δολεροί τ9 αίζηοί 1 σεύωνται, ό δέ τ9 νείσι βαδείης έκ -οιο, ' δήγων λευκόν όδόντα leopard: Φ573 ήύτε πάρδαλις L 3 1 άνδρός δηρητήρος έναντίον, ούδέ τι δυμω ' ταρβεΐ lions: £162 ώς δέ λέων έν βουσί δορών έξ αύχένα άξη ' πόρτιος ήέ βοός, -ον κάτα βοσκομενάων 0335 ώς δ9 όπότ9 έν -ω έλαφος κρατεροϊο λέοντος 1 νεβρούς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαδηνούς ' κνημούς έξερέησι καί άγκεα ποιήεντα 1 βοσκομένη = ρ 126 W. Beck
ξύμπαντα s. σύμπαντες
ξυν- s. συν-
ξυνεείχοσι [1°] Σχ sch. Bam. £98: -σι' όμοΰ είκοσι Β twenty together £98 ούδέ ξυνεείκοσι φωτών 1 έστ άφενος τοσσοΰτον, cf. σύμπαντες, σύνδυο, -τρεις W. Beck
ξύνεσις [1°] Σχ sch. Bam. κ515: -ις' συνάφεσις καί εις ταύτό συμβολή τών ποταμών Β confluence of two rivers «515 ένδα μέν εις Αχέροντα Πυριφλεγέδων τε ρέουσι ’ Κώκυτός δ’, ός δή Στυγός ϋδατός έστιν άπορρώξ, ' πέτρη τε -σίς τε δύω ποταμών έριδούπων, vividness through continual action: H. Jones, Gl. 51, 1973, 8, Holt, Noms d’ac- tion 85f.; cf. συμβάλλω ύ453, £774, ϊημι BIA2a
W. Beck
ξυνηίος [2‘] Σχ sch. D A 124: -a' κοινά χρήματα B (ξυνός) common (of possession) as subst. common store (of booty): A124 ούδέ τί που ϊδμεν -ήϊα κείμενα πολλά' 1 άλλά τά μέν πολίων έξεπράδομεν, τά δέδασται, cf. 9Χ751 adj. in common Ψ309 (to the winner I shall give a sword) τεύχεα δ’ άμφότεροι ξυνήϊα ταΰτα φερέσδων, cf. άρήϊα, πολεμήϊα and *Ρ785 (w. 751) W. Beck
ξυνηνορας w.ll. s. ξυνή(ων)
ξυνη(ων) [2Η] Β (ξύνός) partner, co-owner, Verdenius, Mn. 24, 1971, 8 Th. 595 κηφήνας βόσκουσι, κακών (v.l. -ούς) -ήονας (ν.1. -ήνορας) έργων, 'accomplices9 601 ώς 5’ αϋτως άνδρεσσι κακόν δνητοΐσι γυναίκας 1 Ζεύς ... δήκε, -ήονας (ν.1. -ήνορας, -ήορας) έργων W. Beck
ξυνομΙ [1Η] Β Cat. 88,3 Trav. δε]ινός τε μέγας τ[ε 1 πα]γχρυσέα μήλα δοκ[ ' ]ΐ£ Φόρκω ξυνομ[ (όφ]ις -[αίμων della Corte, -[ευνος· Merkelbach)
ξύνός [3*, 2Η] Ε < *sun-io-, on £- see G. Dunkel, Gl. 60, 1982, 59f. — Deriv.: έπίξυνος, ξυνήϊος, -ων
Σχ sch. D 0193: -η' κοινή ..., Σ309: -ός Ένυάλιος’ κοινή ή τού πολέμου τύχη, καί τε κτανέοντα κατέκτα' έλ- πίζοντα άνελεΐν τόν πλησίον συμβαίνει πολλάκις ύπ έκείνου άναιρεδήναι
Β common (of possession), see έπίξυνος, ξυνήϊος and κοινός 1 of ’land’: 0193 Ζεύς δ9 έλαχ9 ούρανόν εύρύν έν αίδέρι καί νεφέλησί' 1 γαΐα δ9 έτι -ή πάντων καί μάκρος "Ολυμπος, cf. Λ/422 2 pain, danger: /7262 (σφήκεσσιν
έοικότες) ους παΐδες έριδμαίνωσιν έδοντες 1 1 νηπία-
χοι, -όν δέ κακόν πολέεσσι τιδεΐσι, cf. Snell, Tyrtaios 21 ff; Cert p. 40,10 Σ309 άντην ' στήσομαι, ή κε φέρησι μέγα κράτος ή κε φεροίμην. 1 -ός Ένυάλιος, καί τε κτανέοντα κατέκτα (citation by Archii.: Hölscher, Unt. Od. 41 f., O. v. Weber, Bez. zw. Hom. u. Lyrikern, Diss. Bonn 1955, 14ff.) 3 social intercourse: Hes.fr. 1,6 bis -αί γάρ τότε δαΐτες έσαν, -οί δέ δόωκοι, of gods and humans: the same together, cf. Op. 723
D Hes. fr. 187,3 suppl. West, Cat 51A,2 Trav. (Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff.) W. Beck
475
476


ξυνοχή
ξυνοχή [Ρ] Σχ sch. D ¥330: έν -ήσιν όδού' έν ταΐς ξυμβολαΐς, καδ’ όν μάλιστα έστένωται ή οδός (s. sch. Erbse)
Β (έχω Β II 12) joining(s), meeting(s) Ψ330 (ξύλον υπέρ αϊης) λάε δέ τοΰ έκάτερδεν έρηρέδαται δύο λευκώ ' έν -ήσιν όδοΰ, λείος δ' ιππόδρομος άμφίς, app. (w. Cunliffe) where the two legs of the course ’met’ at the tum; otherwise: contractiori, narrow part LSJ, Ebeling (but see ¥358 f. and Leaf ad 1.); crossroads Quinn-Schofield, Latomus 27, 1968, 144 (comment. on passage) W. Beck
ξυρόν [1‘] E zu ξύω; Erbwort u. mit ai. ksurd- ident., vgl. Mayrhofer, EWAia I 435 f.
Σχ sch. D K173: έπί -οΰ ϊσταται άκμής* άντί τού τά πράγματα ημών τριχός ήρτηταν ό έστιν έν έσχάτω κινδύνω έστί καί έπί όξύτητος κινδύνου' μεταφορά
L Marinatos, Arch. Hom. Β 24. 31
Β Schaber, Rasiermesser, naturgemäß bes. scharf K173 νύν έπί -ού ϊσταται άκμής es steht auf des (Rasier-)Messers Schneide, Schärfe B. Mader
ξυστόν [6’] E Verbaladj. von ξύω, s.d. M nur [-2] bzw. [-2V]
Σχ sch. min. P.Amh. 19 zu Λ 565: — [οί]σ[Γ τοϊς] δ[ό]ρασι, sch. D /1469: έξεσμένω δόρατι s sch. TV497, Ο 677: έξυσμένον
L !Leaf zu 0388 u. 677; 2Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 57. 73. 92. 97; ’Buchholz u.a., Arch. Hom. J 78; 4Kurt, Seern. Fachausdrücke 177f.; 5 Höck mann, Arch. Hom. E 314
B das Geglättete unmittelbar vom Schaft, im fgrE aber ausschließl. pars pro toto Ausdruck für die Lanze (1) bzw. den * Schiffsspeef (2), vgl. μελίη u. δόρυ; vielt, auch anal, zu diesen, urspr. auch in weiterer Bed. — In beiden Varianten nur Nahkampfwafte (vgl. L2 92), was bei ξ. als Synonym für ^έγχοςΛ (ξ. Λ 260 greift L j von V. 256 auf) Zufall sein wird, während für den überlangen Schiffsspeer eine andere Verwendung nicht in Frage kommt 1 Lanze Δ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
ξύω
469 οΰτησε -ω χαλκήρεϊ, λύσε δέ γυΐα = Λ 260 (vgl. V. 256) Λ 565 νύσσοντες -οΐσι μέσον σάκος ΝΑ9Ί ώρμή- δησαν ' ^μακροΐσι -οΐσιΛ 2 Schiffsspeer, s. L4, dort auch zum Verh. zu κοντός (s.d.), die wenigen Stellen erlauben keine Entscheidg., aber der Zusatz ναύμαχα spricht gg. ihre Identität 0388 οϊ δ* (Gr., sc. kämpften) άπό νηών ’ L j, τά ρά σφ' έπί νηυσίν έκειτο ' ναύμαχα κολλήεντα, κατά στόμα είμένα χαλκώ 677 (Aias) νώμα δέ -όν μέγα ναύμαχον έν παλάμησι, ' κολλητόν βλήτροισι δυωκαιεικο- σίπηχυ
D α138 v.l. für ξεστην Β. Mader
ξύω [2·, 1°, lh, le] Ε vgl. ξυρόν. — Abi.: ξυρόν, ξυστόν
Σχ sch. D UH179J: άντί τοΰ κατεσκεύασε’ νύν καί λεπτόν είργάσατο, sch. L u Erbse: έκέρκισσε' -ουσι γάρ την κρόκην πρός τό πυκνωδήναι. οί δέ έλέανεν, άπό μεταφοράς τών ξύλων. οί δέ άντί τού έγναψε μετά τό ύφανδήναι, sch. D /446: άφελών
L 1 Marinatos, Arch. Hom. Α 3; 2Dihle, Homer-Probleme 85; 3Eckstein, Arch. Hom. L 9; 4Neitzel, Homer-Rezeption 30 f.; 5van Eck 79 zu h. Ven. 224; ‘Femandez-Galiano, Odyssey zu /456
B schaben, glätten, zum Wortf., Abi. usw. s. L6 I Simplex Ξ179 έανόν έσαδ9 (Hera), öv oi Αδήνη ' έ-σ9 άσκήσασα, anscheinend vom letzten Akt für das Ganze der Fertigung, L4, wobei uns. bleibt, was genau gemeint ist (L12, vgl. Σχ z.St.) /456 (Tel. u. die Hirten) λίστροισιν δάπεδον
’ -ov' ταί δ9 έφόρεον δμφαί, τίδεσαν δέ δύραξε (sc. das, was abgeschabt wurde), s. II Sp. 1705,42ff. s.v. λιστρεύω, λίστρον II Kompos.άπο- /446 (ich verlasse dich nicht, auch wenn mir ein Gott verspräche) ^γήρας άπο-σας> δήσειν νέον ήβώοντα 4- h. Ven. 224 (-σαί τ9 άπο) Nosti fr. 6,2 p. 69 Dav. Αϊσοντα δηκε (Medea) ήβώοντα, ' /
είδυίησι πραπίδεσσιν, ' φάρμακα έψουσ(α)
D ε 245 v.l. für ξέσσε Β. Mader
478
477


ο
ό, ή, τό L 1 allg. u. Verh. zu ός, ή, ό: Debrunner, ΜΗ 3, 1946, 42-4; Monteil, E&C 47, bes. 23-38. 67-75; Hofinger, Vocabulaire, 113—24 2 verseh. Formen: allg.:
Chantraine, Gr. h. II 160; H. Rix, Hist. Gramm, d. Gr., Darmstadt 1976, 182-4 τον. Hermann, Sprachw. Komm, zu 144 τών: Meister, Kunstspr. 184f. τη: Leaf zu Ξ219 3 Me¬
trik u. form. Gebr.: Wyatt, Metr. Lengthening 217—9; R. Jan- ko, Homer, Hesiod and the Hymns, Cambridge 1982, 118. 262 (zu h. Ap. 325) 4 Gebr., allg.: Monro, H. Gr.
224-234; Chantraine, Gr. h. II 158-168; Wace-Stubbings, Companion 136—8; Monteil, E&C 47, 23—38 4 a Dem.-Pr.:
Ruijgh, „rrepique“ 315—7, 458ff. 4aa selbst.: Chantraine a.O. 158—160 4aß nach Präp.: Chantraine a.O. 160
4ay m.Subst.: Chantraine a.O. 160—2 4aö vor Rel.-Satz: Chantraine a.O. 162 4ae bei Adj. u. Adv.: Chantraine a.O. 162—3 4&ζ m. poss. Bed.?: Chantraine a.O. 163—5
4 a η m. generalis. Bed.: Chantraine a.O. 165 4 b Dem.
od. Art.?: Chantraine a.O. 165—6 4 c Rel.-Pr.: Monro, H.
Gr. 231 f.; Chantraine Gr. h. I 277—8, II166—8; Ruijgh, „τε epique“ 319—22. 458 ff. 5 in Kombination m. and. Partikeln, allg.: Chantraine a.O. 159. 161 όγε: Denniston, GP 121f; Leaf zu Γ409; Neitzel, Homer-Rezeption 47—8; West zu Op. 246. 357 ό τε: Ruijgh, „τε epique“ 453—68. 871 ff. 891 f. 908 6 Textkritik: V. B. Berard, Les navigations d’
Ulysse I, Paris 1927, 102 (zu £681). 119f. (zu rl78); Labarbe, L’Homere de Platon 155—9 (zu 7499). 220f. (zu T 92) 7 zu einzelnen Versen u. Wendungen: /1608: Latacz,
Freude 119f. £12: Hoekstra, Odyssey z.St. r413: Führer, Zetemata 45, 1967, 41 Th. 538-41: Kassel, RhM 116, 1973, 97-9; Wirshbo, GRBS 23, 1982, 101-110 Op. 357: Neitzel, Homer-Rezeption 47—8 τό: 'in dieser Beziehung’, * deshalb’: J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 73—5 Stellen s. Gehring, Hofinger u. M.-W.; Nachträge zu ό: Theb.fr. 2,1.
5 p. 22 Dav.; Cypr.fr. 6,2 p. 37 Dav.; Aeth.fr. 3,7 p. 35 Kj.;
Il.Parv.fr. 6,4 p. 55 Dav.; 4,2 p. 54 Dav.; Eumel.fr. 2,8 p. 97 Dav.; c. Naup. fr. 2,1 p. 146 Dav.; Minyas fr. 1,1 p. 144 Dav.; Pan.fr. 5 p. 117 Dav.; Mer.fr. 1,1 K.-M. (L= Suppl. Hell.903A„l); 3,4 K.-M. (L „11); 4,1. 2 K.-M. (L „13. 14) τού: Hes. fr. 26,29 M.-W.; Hes. POxy. 2999,7; Pan. fr.
4.1 p. 117 Dav.; 12,7 p. 121 Dav.; Epim.fr. 19,1 Diels; Mer. fr. 5,1 K.-M. (L „18); 6,2 K.-M. (L „21); Vit. p. 19,3; Cert. p. 41,32 τώ: Cypr.fr. 26,1 p.44 Dav.; Aeth.fr. 3,3. 5 p. 35 Ki.; Pisand.fr. 9,1 p. 133 Dav. τόν: «F83 b; Hes. PHamb. 122 col. II5. 7; inc.sed.fr. 5,1 p. 148 Allen (?, s. Labarbe, L’Homere de Platon 378ff.; G. Lohse, Untersuchungen über Homerzitate bei Platon. Diss. Hamburg 1961, XXIf.); Cypr.fr. 24,1 p.43 Dav.; Il.Parv.fr. 20,4 p. 59 Dav.; Margites fr. 2,1 p. 67 Kj.; Pan.fr. 13,5 p. 75 Matthews; Eumel, fr. 9,1 p. 191 Ki. (?, s. βροχηδόν)', Cert. p. 40,6 oi: inc. auct.fr. POxy. 2510,7; Hes. POxy. 2999,9?; Cypr.fr. 1,6 p. 35 Dav.; Aeth.fr. Spurium 1 p.48 Dav.; 'Homerus’ fr. 16 p. 109 Dav.; Eumel.fr. 9,2. 3 p. 191 Ki. (?, s. βροχηδόν)', Asius fr.
13.1 p. 91 Dav.; Vit p. 9,11; Cert. p. 38,7 (v.l.). 19; 40,4
τών. Hes. PHamb. 122 col. II 4; Hes. POxy. 2999,11; Choer. fr. 4 (= Suppl. Hell. 320), 1 Colace; inc.auct.fr. PSI 1386,28; Vit. p. 7,23; 9,12; Cert. p. 37,27; 39,31. 32; 40,3 τοΐς/σι(ν): Amph.Ex.fr. 2,2 Coll. Alex. p. 246; Pan.fr. 13,3 p. 121 Dav.; Vit. p. 11,17. 18; Cert. p. 39,5 τούς: Cypr.fr. 7,1 p. 37 Dav. ή: Hes.fr. 43a,39 M.-W.; 50,1 M.-W.?; Hes.fr.
10a,42a. 47. 101. 102; Hes. PHamb. 122 col. II16; Cypr.fr.
5.1 p. 37 Dav.; Heges.fr. 3,2 p. 166 Dav.; Mer.fr. 4,1 K.-M. (= Suppl. Hell. 903A,13); Vit. p. 17,1; Cert. p. 40,9. 15 τής: Pan.fr. 18,4 p. 124 Dav.; inc.sed.fr. 1,3 p. 190 Be. (= Θ 550); Cert. p.40,11 την. c. Naup. fr. 1,1 p. 146 Dav.; Vit. p. 20,17; Hes.fr. 26,34 M.-W.; Hes.fr. 10a,99 αί: inc. auct. fr. PSI 1385B,3 τό: Hes.fr. 129,50 M.-W.?; Mus.fr. 7,1
479
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
Diels (s Hes.fr. 273,1 M.-W.); inc.auct.fr. PSI 1386,27? τά: Choer.fr. 24 (= 937 Suppl. Hell.),34 Colace?; inc. auct. fr. PSI 1386,12?; Cert. p.40,12 uns.: inc.auct.fr. PSI 1386,26 G.C. Wakker
δαρ [2‘] nur Gen. u. Dat. Pl. E uns.; L4 bezweifelt, wohl zu Unrecht, seine Existenz. Überwiegend als Kompos. mit VG ö-, der äol. Form von ά- = sm oder einem bedeutungsnahen Präfix ό (s. Frisk II342 2 ό-, vgl. L15 425f.) aufgefaßt, HG -αρ unterschied!.: 1. zu άραρίσκω (s. LPo- komy Ij 56, vgl. L15 428ff.) 2. zu άείρω (Wz. uer- s. L u 1150, dagg. L15428), vgl. zu beiden σύζυξ/γος', zu letzterem s. L3 sowie dessen Verweis auf συνηορος, zu dem ö. dann eine Parallelbildung von ders. Wz. wäre (mit besserer Erkl. der zumeist unterbliebenen Kontr. [vgl. L1 367 sowie Kirk, II. Comm. z.St.]) 3. zu εϊρω 'reihen’ (sc. Worte), L12: Frau - 'Gesprächspartner’, sem. weniger überzeugend, vgl. L15 427 4. *sr/söror, vgl. Janda. — Abweichend: L9 (zu heth. *asar 'Frau’) u. L10 (myk. Silbenzeichen 'wo* = Ideogramm für Frau = Abk. für *wo-ar); nach L12 aus 'achäischem’ ( = südgr.-myk.) *uohar- 'Liebende(r) ’ < *uns (Kompos.-Variante von *uene/os 'Liebe’) u. *(h)erx (gr. έρα- 'lieben’); für anlautendes f könnte immerhin die ausgebliebene Silbenkürzung vor ö. u. seinen Ableitungen (£486, Z516, AT27; P 228, t179) bzw. Längung (7327) sprechen; Elision in £216, Ύ128, Th. 205, Op. 789. - Abi.: όαρος (s.d.; anders L10); όαρίζω (m. weiteren Abi.), vgl. L10 387; sie sind nach L8 von ö. zu trennen, doch s. B Vorbem.
Σχ sch. D £486: ταΐς γυναιξί. παρά τό συνεζεύχδαι τοϊς άνδράσιν. ένδεν καί συνωρίς τό συνεζευγμένον τών ίππων όχημα, sch. £486 a: ταΐς ύμών (sc. ^γυναικώνΛ) ... αύξει δέ τόν γάμον, 1321 a αί τών άνδρών καί L u όμιλίαι. νύν δέ λέγει τών L „ EM 612,46ff.: αί γυναίκες, αί γαμεταί,... παρά τό όμού άρηρέναι γάμω καί συνηρμόσδαι
L ’Bechtel, Vokalcontr. 141 f.; ders., Lexil. 240f.; Fraen- kel, Nom. ag. 166f.; 4Meister, Kunstspr. 183; 5Köstler, Hom. Recht 45; 6Martin, Pap. Bodmer I 85 f.; 7Merkelbach, Gn. 27, 1956, 270; 8Dyer, Gl. 42, 1964, 129ff.; 9Szemerenyi, Kratylos 11, 1966, 216f. = Scripta Minora 1,117f.; 10Ruijgh, Etudes 386f.; lIHirvonen, Matriarchat Survivals, Helsinki 1968, 104; 12Normier, IF 85, 1980 (1981), 70ff.; 13Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 81. 94 A.519; I4dies., Unfreiheit 22 A.4; 15LArbeitmanj in: A linguistic happening in memory of Ben Schwartz, ed. Yoel L. L j, Cahiers de 1’inst. de linguistique de Louvain 42, 1988, 411-462
B Frau, Gattin (auch *ό ό. mögl., vgl. σύζυξ usw., aber nicht bezeugt) in /327 durch Epith. u. Kontext gesichert u. wohl auch in £486, obwohl dort eine Kollektivbez., die Ihren
o.ä., näher liegt (s.u. z.St.); eine genauere Bed., die es von γυνή usw. (Synon. II Sp. 187,22ff., vgl. L513 ) unterscheidet, ergibt sich aus den Ableitungen, bei denen neben einer starken erot. Komponente das Moment enger Verbundenheit u. Vertrautheit steht, in beiden Fällen hauptsächl. im Gespräch u. stark überwiegend zw. Mann u. Frau (s. aber unten όαριστής u. vgl. όαρος bei Emp.fr. 21,1). o. also viell. (Ehe)Frau als nächste, vertrauteste Pers., was beide Momente umfassen könnte (sodaß kein Anlaß besteht, mit L8 o. von όαρίζω usw. zu trennen, vgl. L15 412—7. 420) u. zum Gebrauch an beiden Stellen gut passen würde. £486 (Sarp, zu Hektor: „niemand bedroht meine Frau, Kinder u. Besitz; trotzdem kämpfen meine Leute u. ich;) τύνη 5’ έστηκας, άτάρ ούδ' άλλοιοι κελεύεις 1 λαοΐσιν... άμυνέμεναι ^ώρεσαι“ (codd.; PBodmer όάρεσσι, s. L67, vgl. oben E), obwohl es um eure Frauen Nächsten geht, L u steht für alles, was V. 480 f. aufzähltj γυναίκες würde das assoziativ natürl. auch leisten, bei o. scheint es aber zur zentralen Bed. des Wortes zu gehören I
480


οαρ
οβελός
327 (Ach.:) ,,ήματα δ' αίματόεντα διέπρησσον ... άνδράσι μαρνάμενος -ων (codd., ώρέων Τ, alii άόρων) ένεκα ^σφετεράων^, L u derer entweder die Frauen der Atriden (vgl.V. 339), mit unpräzisem PL, weil zugleich auch Chryseis 4 u. die übrigen Beutefrauen gemeint wären, mit denen Ach. die Gr. versorgt oder, wohl besser (Ameis-H.; Leaf; Willcock; Hainsworth, II. Comm. z.St.; L11·14; Leafs Kj. μαρναμένοις dafür nicht notwendig), auf άνδράσι zu beziehen, was die Härte 8 des Widerstands u. somit Ach.s Leistung betonen würde, o. als Inbegriff der Nächsten, der persönl. Lebensmitte
D #525 ώρεσσιν, Callistr. für τεκεέσσιν, vgl. L14
B. Mader 12
όαρίζω [31, 3h] E Abl. von οαρ, sem. nicht ganz un- bedenkl., doch s. L2 (anal, zu παϊς/παίζω', „se comporter comme une epouse > converser d’une fa$on familiere et in- 16 time“). — Abl.: όαριστής, -ύς; nach L2 auch όαρος, retrograd nach dem Muster πόλεμος/-ίζω
Σχ sch. D Z516: όμίλει. όαρος γάρ ή ομιλία, ΆΊ27ί.: γυναικώδεις προσδιαλέγεσδαι λόγους, όαροι γάρ αί γυναίκες, 20 sch. Ύ126/7c καλώς τό φλύαρον τών λόγων άκάκων όμιλίαις παραβάλλει μύδοις παλαιοΐς τερπομένων, 127 -έμεναν όμι- λεΐν, προσπαίζειν
L 1 Schmoll, Verba auf -ίζω, 116; 2Ruijgh, Etudes 389 24
B vertrau!., intim miteinander unterhalten bzw. beraten,
i.d.R. von Frau u. Mann (h.Merc. 170 μετ' άδανάτοις); eine erot. Komponente ist nirgends ganz ausgeschlossen (am ehesten in h.Merc. 170), doch kommt ό. in Z516 in seinem 28 Bezug auf das Zusammensein von Hektor u. Androm. (Z 369—496, vgl. Schadewaldt, Homers Welt 207 ff.) dem * Ethos’ von όαρ (s.d.) am nächsten, das weit über das Geschlechtliche hinaus die ganze Lebensgemeinschaft umfaßt; auch an den 32 übrigen Stellen geht es über das rein Erotische wohl hinaus (uns. h. Merc. 58) Z516 (Paris trifft Hektor) όδι ή -ε
γυναικί XV21. 128 (Hektor, nachdem er erwogen hatte. Ach. für eine friedliche Lösung zu gewinnen:) ,,ού μέν πως νϋν 36 έστιν άπό δρυός ούδ' άπό πέτρης ' τώ (Ach.) -έμεναι, ά τε ^παρδένος ήίδεόςΛ τε, 1 L τ' -ετον άλλήλοιιν“, ό. qualifiziert zus. mit τφ Hektors Vorstellungen, daß u. wie es zu einer Einigung mit Ach. kommen könnte (ganz abgesehen 40 davon, daß es zu einer Unterredung überhaupt nicht kommen würde, V. 123ff.), als einen der Härte der Realität unangemessenen (dies ungefähr der Sinn von άπό δρυός usw., s. Willcock; N. Richardson, Iliad z.St.) Wunschtraum, den 44 man allenfalls jugendlichen Verliebten durchgehen lassen würde, deren 'όαρος' (wie immer es um seinen Wahrheits- u. Realitätsgehalt bestellt sein mag) ja immerhin Gemeinschaft bedeutet bzw. zu schaffen vermag. Die Vertraulichkeit u. Ver- 48 trautheit zw. Jüngling u. Mädchen steht im schärfsten Gegensatz zur unversöhnlichen Feindschaft zw. Ach. u. Hektor, denen nur das 'Liebesgeflüster des Kampfes’ bleibt (129f.); das ö. zw. Mädchen u. Jüngling ist mehrdeut. zw. dem όαριστύς 52 von S216 u. dem όάρους -ει von h. 23,3; das Moment des Schwatzens (s.o. Σχ sch. D Ύ127 vgl. u. ληρώδεις sch. X 126—7a) ist kontextbedingt Nach Richardson zu V. 127 soll X127. 128 an Z516 erinnern II h. 23,3 (Zeus) Θέμιστι ' 56 έγκλιδόν έζομένη ^πυκινούς όάρουςΛ -ει, hier Überschneiden sich im Oxymoron (? s. όαρος) L u das erot. Moment (έγκλι- δόν) mit dem der vertrauensvollen Beratung über wichtige Angelegenheiten (πυκινούς) der Zeusherrschaft (durch die 60 Ehe mit Themis - Th. 901 ff. — schafft Zeus seine Rechtsordnung, vgl. Weniger, Roscher 5,575). Vgl. Parth. 3,375 ((nicht mehr] αύτφ [Zeus] έφεζέζομενη [Hera] πυκινάς φραζέσκετο βουλάς ' ού ποτ' εις δώκον, ώς τό παρός 64 περ) II h. Merc. 170 βέλτερον ήματα πάντα μετ' άδανάτοις -ειν 1 πλούσιον άφνειόν πολυλήϊον (als in der Höhle zu hocken), hier wohl nur noch sich unterreden, verkehren II vom 'Verkehr’ des Zeus mit Maia h. Merc. 68 58 (Hermes besingt Zeus u. Maia) f °v (codd., ώς cod. Γ corr., οϊ Kj.) πάρος ώρίζεσκον f (cod. M; alii ήρίζεσκον, έρίζεσκον) έταιρεά] φιλότητι, zum Text s. A.-H.-S. z.St, Radermacher, Hermesh. 75 f. B. Mader 72
όαρισμός [1H] Op. 789 πρώτη έκτη (sc. ήμερη) ...
2 VV. έσδλή δ' άνδρογόνος' φιλέοι δ' ό γε κέρτομα βάζειν ' ψεύδεά δ' αιμυλιους τε λόγους κρυφίους τ' -ούς, genaue 4 Nuance uns.; 789,η = 78,η·, (von Pandora); die meisten übrigen Begabungen sind solche der Aphr. (Th. 205 f. nb. όάρους, — 216f. nb. όαριστύς), also hier wohl Anlagen zu einem Verführer (Marg, Hesiod 388) u. ö. Liebesflüstem o.ä.
8 B. Mader
όαριστής [1°] Σχ sch. Bam. rl79 es: ^ομιλητής,, Hsch. O. 12 L j, συσχολαστής, vgl. Pl. Min. 319E: συνουσι- 12 αστής, weiteres Poland, RE, XV, 1932, 1902 L ’Arbeit- man, s. όαρ L15 B Vertrauter, Gesprächspartner; Genosse (vgl. σύζυξ m.), von Minos in seinem Verh. zu Zeus (also zw. zwei 'Männern’), wahrsch. bezogen auf seine Gesetzge- 16 bung (s. Poland a.O.); eine homoerot. Komponente (s. Dom- seiff, Ant. u. Orient 265) wohl auszuschließen (anders viell. bei όαρος [s.d.] Emp. fr. 21,1) τ179 έννέωρος βασίλευε (Minos) Διός ... -ής (cod. unus -εύς, nonn. codd. -ύς), nach L’ 20 434ff. die griechische Übersetzung des vorgr.-kret. 'Titels* Minos, den er auf eine anatol., dem Luwischen verwandte idg. Sprache (Wz. *mi-n-/*mi-l-/*mi-t) zu rück führt, 'der Nahe’, 'Vertraute’, 'Geliebte’, anal, zu όζος Άρηος usw.
24 B. Mader
όαριστύς [3*] E zum Verh. zu όαρισμός s. Porzig, Satzinhalte 182 Σχ sch. D Ξ216: ομιλία παραινετική, Ν 28 291: έν τή τών πρωταγονιστών όμιλίφ καί συναναστροφή ~ Ρ228, sch. Z216/7a: έν δ' -ύς πάρφασις' συναπτέον άμ- φότερα τά ονόματα' τήν <γάρ> παραλογιστικήν ομιλίαν
Β Liebesgespräch, -Umgang, genaue Nuance uns. aber 32 wohl eher vom intimen, vertraulich scherzenden Gespräch (Flirt) als einer Vorstufe des Geschlechtsverkehrs (δελκτήριον, πάρφασις), als vom diesen begleitenden 'Liebesgeflüster’, das aber der übertragenen Bed. (2) zugrunde liegen könnte 1 36 Liebesgespräch o.ä. Ξ216 ένδ' (dem Gürtel der Aphr.) ένι μέν φιλότης, έν δ' ίμερος, έν δ' -ύς 1 LπάρφασιςΛ, ή τ' έκλεψε νόον πυκα περ φρονεόντων, vgl. όαρος Th. 205, h. Ven. 249; zum Verh. 0. — L d s. Janko, Iliad z.St. 2 übertr. vom 40 (urspr. Zwei-?)Kampf, s. Janko u. Edwards, Iliad jew. zu den St.; and. Arbeitman, s. όαρ L’5 428f. (wars close encoun- ter) TV291 ή στέρνων ή νηδύος άντιάσειε 1 πρόσσω ίεμένοιο μετά προμάχων -ύν, L u „erotic image of seeking a breast 44 or belly“ Janko a.O. hier kaum zutreffend: der Tapfere wird dort getroffen, nicht im Rücken P228 ή άπολέσδω 1 ήέ σαωδήτω' ή γάρ πολέμου - ύς Β. Mader
48 οαρος [1Η, 2h] zu όαρ; nach Ruijgh, Element acheen 189 retrograd zu όαρίζω nach dem Modell von πόλεμος/-ίζω εχ sch. D /327: -ων' γυναικών, Ζ516: -ος ... ή ομιλία
Β vertrauensvolles, intimes Liebesgespräch, -Umgang (s. 52 όαριστύς Β, vgl. όαρισμός) als ein Mittel der Aphr., ihre Ziele durchzusetzen, daneben viell. auch schon persönliches u. vertrauliches Gespräch, bei dem es um ernsthafte Dinge geht, vgl. Emp.fr. 21,1 (einers. - Lehrgedicht, anderers. zw. zwei 56 Männern; [homo]erot. Nuance nicht ausgeschlossen, s. aber zu όαριστής) Th. 205 (Aphr.) λέλογχε ' ... ' παρδενίους τ' -ους μειδήματά τ' έξαπάτας τε usw. h.Ven. 249 (Aphr.: „die Götter fürchteten) πριν έμούς -ους καί μήτιας, αις ποτέ 60 πάντας ' άδανάτους συνέμιξα καταδνητήσι γυναιξί“, ό. hier ein Mittel zur Durchsetzung der μήτιας, nicht, wie in der folgenden St., ein Synon. dieser II h. 23,3 (Zeus) Θέμιστι ' έγκλιδόν έζομένη πυκινούς -ους όαρίζει, zum Spiel mit den verseh. Bed.-Nuancen s. όαρίζω B z.St.
B. Mader
όβελός [6·, 8°, lh, le] E nb. att. οβολός u. dor., ark. όδελός; wohl aus *og*elo-, *og*- bzw. (vgl. L5) wird häufig mit βέλος verbunden, doch s. Frisk II 345 s.v.; dagg. ist die Anknüpfg. an όπτάω ('Bräter*) sem. überzeugend, vgl. die formelh. Abfolge -οισιν έπειραν ' ώπτησάν τε (Α 465+). - Abl.: πεμπώβολον
481
482


οβελός
F -οί 1; -οΐσι(ν) 12; -οίς 1; -ούς 2
Μ 1 dreis. Typ [—-] -οι'Cert. ρ. 39,17 [-«-]
-ούς /213, /463 (άκροπόρους) [---] άμφ' -οίς μ 395 2
viers. 2a Typ [««-<->] [««-«] χάμφ' -οισι, ... δουρατέοισι h.Merc. 121; -οίσιν ξΊΊ [_*J L av 4 465 = Β428 = γ 462 = μ365 = £430 ~/210er = £75medcr 2b Typ[^*x] -οίσιν Η3\Ί = τ422 = /2623
Σχ sch. D 4 465: όβελίσκοις = sch. min. P.Oxy. 3238Α, 465
L 1 Arend, Typische Scenen 64 ff. m. Tafel 4; 2Bruns, Arch. Hom. Q 31 ff. 47 f.; 3Wathelet, Traits eoliens 68 f.; 4Gunn, HSPh 75, 1971, 22ff; 5Plath, HSF 105, 1992 [1993], 243ff.; 6Buchholz, in: Transizione 75ff.
B Bratspieß, wenn zu όπτάω (s.o. E), die urspr. Bed.; im fgrE die einzig bezeugte. Nb. metallenen gab es auch hölzerne (h.Merc. 121), wahrsch. auch in verschiedener Größe; zur Sache s. L2 und L6. Erwähnt werden ό. nur an einer bestimmten Stelle im Ablauf der Herstellung des (Opfer-) Mahls, nach dem ώμοδετεΐν u. dem Verspeisen der Innereien (vgl. L14), sind aber sicher auch sonst verwendet worden, so z.B. bei der Zubereitung der Innereien (s. L2 47 f., dort auch zum Unterschied zw. άμφι- u. άναπείρω, unklar die Bzhg. zu πεμπώβολα 4463) 4 465 αύτάρ έπεί κατά μήρ' έκάη καί σπλάγχν' έπάσαντο, 1 ^μίστυλλόν τ' άρ,α τάλλα καί άμφ' -οίσιν έπειραν, ώπτησάν τε περιφραδέως έρύσαντό τε πάντα = Β428 = /462 = μ 365 = £430 = / 210er = ξ 75meder //317 L j έπισταμένως πείράν τ' -οίσιν, 1 ώπτησαν (κτλ. s 4 466) = τ422 — /2623, ein anderes Verfahren (oder Variation der formelh. typischen Darstellung?) in /210 (s.o.). 213 μίστυλλε καί ^άμφ' -οίσ,ιν έπειρε, ' πύρ δαίεν μέγα ... 1 αύτάρ έπεί κατά πύρ έκάη ... 1 άνδρακιήν στορέσας -ούς έφύπερδε τάνυσσε κτλ. h. Merc. 121 ώπτα L ji πεπαρμένα δουρατέοισι /463 ώπτων δ' άκροπόρους -ούς έν χερσίν έχοντες I μ 395 είρπον μέν ρινοί, κρέα δ' L j έμεμύκει (zum Text III Sp. 279,52) ξΊΊ (Eum. reicht das Fleisch Od.) δέρμ' αύτοίς -οίσιν Cert. ρ. 39,17 (50 Herde, auf jedem) πεντηκοντ' -οί, περί δέ κρέα πεντήκοντα
Β. Mader
Όβριάρεως s. Βριάρεως
όβριμοεργός [2*, 1Η] Ε nach L2 117f. 123 Poss.-Kom- pos., wie auch όβριμόδυμος u. -πάτρη, u. urspr. wie diese vom betont, vgl. Risch 207 Σχ sch. D 2?403: μεγάλοις έργοις έπιτιδεμένος καί ισχυρά διαπραττόμενος ίσχυροπράγ- μων. ισχυρός έν τώ έργάζεσδαι. ισχυρά έργαζόμενος L ’Rank, Etymologiseering 76f.; 2Bader, Demiourgos; 3Opelt, Gl. 56, 1978, 175
B der gewaltige Werke ('hat* >) vollbringt, begeht, nach L2 41 (ade de violence), was zu den St. passen würde (Zufall der Überl.? ursprügliche Bed. des Kompositums?); das VG, όβριμος (s.d.), wird sonst eher als pos. empfunden, allenfalls, wie alle Bezeichnungen für Großes (vgl. z.B. III Sp. 74,34ff), als ambivalent, vgl. ferner όβριμοπάτρη; δ. bei Hom. im Munde der Gegner (in E403 allerd. Götter, u. die 'Tat’ gg. Götter gerichtet), objektive Feststellung nur bei Hes. — vgl. αίσυλο- u. κακοεργός E403 (Dione über Her.) σχέτλιος, -ός (Arist. αίσυλοεργός, vgl. L1), δς ούκ δδετ' αίσυλα ρέζων, ' δς τόξοισιν έκηδε δεούς Χ418 (Priam.:) ,,λίσσωμ' άνέρα τούτον ^άτάσδαλο,ν -όν", der Furchtbares tut, L3 (allerd. keine Warnung an Hektor) Th. 996 άέδλους, τούς ... έπέτελλε μέγας βασιλεύς ύπερήνωρ, ’ ύβριστής Πελίης καί -ός Β. Mader
όβριμόΦυμος [1Η, lh, le] der einen gewaltigen δυμός (Angriffskraft? -trieb?) hat, als Epith. des Ares u. eines Kyklopen (Th. 140; parallel dazu von den Hunderthändem V. 148 δβριμος,, beides Var. der Kampfkraft des Zeus u. seiner Waffen), viell. Erweiterung von L u nach dem Vorbild von μεγάδυμος, καρτερόδυμος im Sinne einer nachhom. „Vergeistigung“, s. Seilschopp, Stil. Unt. Hes. 35. 39; auf jeden Fall tritt hier ausdrückl. das dynamische Moment von δβριμος in
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
όβριμος
den Vordergrund Th. 140 Αργήν-ov (VE d.h. όβριμο-'. [*„«] nur in der II.) h. 8,2 Άρες 1 -ε Pan. fr. 16,4 p. 123 Dav. τλή δέ <καί> -ος Άρης (μ~~2Μ]) Β. Mader
όβριμοπάτρη [2‘, 3°, 1Η] zur Bildung s. Sommer, Ahhi- javäfrage 42f.; ders., Nominalkompos. 144ff.; Bader, RPh 43, 1969, 36f. Μ μ~~-χ] -η ΕΊ4Ί = 0391 = α101; γλαυ- κώπιδος -ης /135, ω540, Th. 587 Σχ sch. D E747: δβριμον καί ισχυρόν πατέρα έχουσα, sch. min. P.Köln inv. 906 α101: γενναία κα[τά τού πατ]ρός
Β die einen gewaltigen Vater hat, Ath., die durch das Epith. in eine bes. enge Beziehung zu ihrem Vater gebracht wird; was spez. an Zeus durch όβριμος hervorgehoben werden soll, ist uns., geht aber viell. aus dem Zshg., in dem ό. gebraucht, wird hervor: außer in Th. 587 kämpft Ath. gg. Menschen oder vermittelt im Kampf /135 u. ω540 (s.u. zu den St) im Dienst ihres Vaters u. seiner (Rechts-)Ordnung - Zeus also als der gewaltige Wahrer der Gerechtigkeit? ΕΊ4Ί (Ath.) λάζετο δ' έγχος (sic!, vgl. δβριμος B2a) βριδύ μέγα στιβαρόν, τώ δάμνησι στίχας ... 1 ηρώων, τοίσίν τε κοτέσσεται -η = Θ391 = «101 (identische Verse u. Sit) / 135 (viele gingen zugrunde) μήνιος έξ ^γλαυκώπιδος -ης, (= ω540er = Th. 587er s.u.), die Aussage führt die von V. 131/2—134 weiter, wo δεός u. Zeus Subj. sind, u. von der Schuld der Gr. (οΰ τι νοήμονες ούδέ δίκαιοι) gesprochen wird ω54Ο (Zeus schickt einen Blitz, seine Waffe, der) κάδ' δ' έπεσε πρόοδε L d, Ath. trat vermittelnd zw. Od. sowie seine Leute u. die Ithakesier, alle fliehen, nur Od. will weiterkämpfen, der Blitz soll ihn warnen II in ganz anderem Zshg. u. rein formelh. ohne Bzhg. zur Sit.: Th. 587 κόσμφ άγαλλομενην (Pandora) B. Mader
δβριμος [25*, 3°, 5H, lh, Γ] E überwiegend zu βρϊαρός, βρίδω usw. gestellt mit Präfix ό- (2. ό-, Frisk II 342), so u.a. LPokornyd 280. 477, sem. naheliegend u. wg. der wahrscheinlichen Verwandtsch. mit dt. ’Krieg’ u. der engen Bzhg. zw. δ. u. Ares sowie der Lanze (s. B) verführerisch; vgl. auch Βριάρεως/Όβριάρεως II Sp. 94,52ff. (im HG evtl. Άρης, s. Lit. in E, oder άρή 'Schaden’ [ISp. 1233], s. L 477). Vorbehalte bei Frisk s.v., doch nicht zwingend. Nach L1 von den Adj. auf -ιμος nicht zu trennen, vgl. Risch § 105. — Der Wechsel δ-/δμ- in den neueren Ausgaben nicht mehr berücksichtigt, ist schon auf Pap. bezeugt (LSchulze, Kl. Sehr.u 282); δμ- sek., nach Schwyzer progress. Assim, des Nasals; nach L j steht es in einem größeren, aber noch nicht ausreichend geklärtem Zshg. ('Samstag’). — Abi.: όβριμοεργός, -δυμος; -πάτρη
F -ος 10, -(ε) 1, -ον 2; -οι 1; -ον Ί, Akk. 12; Adv. 1; -α 1
Μ 1 zweis. μ~] -(ε) 7’408 2 dreis. [i««] -ον
Mask. 1241 [-~~] -ον έγχος Akk. Sc. 135 [-~~] -οι Th.
148; -ον Mask. ί305; -ον Ntr. Akk. Op. 145. 619; Adv. -ον Th. 839 μ.-] ,-ος Άρης, ΕΖ45, Ν444 = 77613 = Ρ529, 7V521 (βριήπυος L u), 0112; -ος "Εκτωρ 0473, /C200, 4 347, Ξ44; L-ov έγχος, Ntr. Nom. Γ357 - //251 = 4 435. 456, 2V519 s Ξ451. 498, Χ267; L , Akk. 4 529, E79O, N294. 532, Γ259; -ον ύδωρ 4453, h.Merc. 519; -ον ι233; -α έργα Cat. 88,7 Trav. — In der 11. nur μ~~] bzw. [--] (T 408); entsprechend in den Kompos., außer όβριμοεργός E 403 μ^3.]
Σχ sch. D Γ357: Lισχυρόν,, 4 453 πολύκρουνον ή u j
L 1 Arbenz, Adj. auf -ιμος 24 f.; 2Sellschopp, Stil. Unt. Hes. 29; 3Page, History 231, 4Treu, Homer 245. 268; 5Dihle, Homer-Probleme 131
B groß, massig', schwer, lastend', heftig, wuchtig', von mächtigem Andrang; stark, gewaltig (zunehmend auch im bedenklichen Sinne, bes. deutl. bei όβριμοεργός), (1) von 'Pers.’ (bes. Ares: 6 von 14 St.) u. (2) von 'Sachen’ (bes. έγχος'- 13 von 18 St.; s.u. zum Verh. von Ares u. Lanze). L2 beobachtet, daß ö. bei Hes. nicht von Sachen, zieht aber zu weit gehende Schlüsse daraus (5 St.!). — Außerdem nb. έργον (3) u. Adv. (4). - Wortf. u. Bed.: neben μέγας (4
483
484


δβςιμος
ογχιον
453f., i240f., Th. 148ff.); μένος N444 = /7613 = P529 (von Ares bzw. der Lanze); σθένος (Umschreibung der Pers., charakterisiert sie aber auch); σκληρόν (Th. 839); δεινόν (Op. 145, vgl. £403: σχέτλιος, όβρψ,οεργός, αϊσυλα ρέζων mit der v.l. αίσυλοεργός), υπερήφανα (Th. 148 f.); πελώριος steht zwar nicht dir. nb. ά, tritt aber zu ihm in Bezug auf Polyphem (r 187 u.ö. von der Pers., o. dagg. von Sachen, die er benutzt s.u. 2 b); στιβαρός, βριθύς von έγχος, vgl. βρίθω, auch von einer angreifenden Menge. Das dynamische Moment, zwar nicht so sicher nachzuweisen, wie das der Größe u. Massigk., ist bes. deutl. in Δ453 (reissende Bergbäche), u. wohl gründ* sätzl. gegeben in Vbd. mit Ares u. dem έγχος (vgl. μένος in 7V444+) bzw. in deren Wirken u. Wesen. Da hierher nicht nur die große Menge der — zudem formelh. u. an einen festen Platz im Vers gebundenen — St. (s. M, vgl. L3) gehört (20 von 33, deutlicher in der II.: 19 von 25), sondern einers. eine enge Bzhg. zw. Ares u. dem έγχος besteht u. anderers. ö. wahrsch. zu ders. Wz. gehört, wie dt. 'Krieg’, bietet es sich an, die eigentl. Bed. von o. hier zu suchen (Einheit von Größe, Masse u. wuchtigem kraftvollen Andrang; primär beim Kriegsgott u. beim έγχος, evtl, als [zeitweilige?] Verkörperung des Gottes?) 1 von Pers., bes. von Ares (la); bei Heroen (1 b) auffällige Beschränkung auf Hektor (s. L5) u. Ach. (nur Ix), nachhom. (1 c) vom 'wilden Jäger’ Orion, von den Hekatoncheiren u. vom Ehernen Geschlecht 1 a von Ares zu dessen Größe s. Φ407ff.; zum (zusätzlichen) Aspekt der Dynamik £859ff., vgl. allg. I Sp. 1248, 64ff. (Ares = Angreifer, Schädiger), 1256,76ff., 1257,21 ff., bes. 49ff. (Ares = Angriff, Kampf, Wüten, Rasen; vgl. ferner 4 440 ff. von Eris). 6. in der ursprünglichen komplexen Bed. wahrsch. in /V444 (die Lanze trifft ins Herz, ihr Schaft schwingt heftig, dann) άφίει μένος ^-ος ΑρηςΔ = /7613 = £529, dies gilt am ehesten dann, wenn Ares u. Waffe hier ident sind, vgl. I Sp. 1256,20—76; nb. ö. auch θοΰρος u. οξύς Epith. von Ares u. Waffen wohl nur formelh. als Wesensaussage: £845 (legt Tarnkappe an) μή μιν ϊδοι L j /V521 βριήπυος L u (hörte noch nicht vom Tod des Sohnes) + 0112 1 b von Heroen
Iba in der II. auffällig die Beschränkung auf Hektor; metr. Form u. Bindung an [---] erklärt viell., daß nur Ix bei Ach. u. nie bei Diom., aber warum nicht z.B. bei Aias? Aresnähe? Hektor wg. seines Wütens nicht selten mit Ares verglichen, aber keineswegs als einziger. Viell. vorhom. Hektorformel aus anderen Zshg.en, wo die Bedrohlichkeit Hektors hervorgehoben, bes. in 4 347 „νώϊν δή τόδε πήμα κυλίνδεται Ζ-ος Έκτωρ/*, Hektor (= Unheil) wohl mit einem herabrollenden Felsen verglichen (vgl. -ον λίθον x3O5), auf jeden Fall verbinden sich hier Masse, Wucht u. Dynamik 0473 L u (läßt nicht eher vom Angriff ab) Ξ44 δείδω μή τελέση έπος
j, 	' ώς ποτ9 έπηπείλησεν Κ200 όθεν ... άπετράπετ9 L j 1 όλλύς Αργείους II 7'408 -($) Αχιλλεϋ, viell. mit leicht tadelnder Nuance, das Pferd weist Ach.s Vorwurf zurück laß nachhom. Op. 619 εύτ9 αν Πληιάδες ^σθένος -ον ΏρίωνοςΛ ' φεύγουσαι, L u wohl Umschreibung der Pers., aber sowohl für diese als auch für σθένος ist die Vbd. von Größe bzw. großer Quantität u. Dynamik (auch in der Sit.) charakterist. II Th. 148 τρεις παΐδες (Hekatoncheiren) μεγάλοι τε και -οι, ούκ όνομαστοί, 1 ... υπερήφανα τέκνα, unter ihnen Βριάρεως (s. E); vgl. V. 153 (ισχύς τ9 άπλητος κρατερή μεγάλω έπι εϊδει) u. 619 f. II Ορ. 145 (Zeus schuf ein γένος χάλκειον) Ζέκ μελιάν\, δεινόν τε καί -ον οισιν Άρηος 1 έργ9 έμελε, u u wie die Schäfte der Lanzen 2 von Sachen vom έγχος (2 a), von „riesengroßen“ u. schweren Dingen im Zshg. mit Polyphem (2 b) u. von talwärts stürzenden Winterbächen (2 c); die Vbd. von Größe, Masse u. Dynamik wird bes. deutl. in 2 c; bei 2 a liegt sie zwar nahe (s.o. 1 a zu 7V444+), ist aber wg. der Formelhaftigk. nicht zu beweisen. In 2 b sind nur Größe u. Gewicht relevant 2 a vom ^έγχοςΛ die „Besitzer“ eines -ov u j sind eher Helden mittleren Ranges (nb. Ach., Aen. [2x], Aias, Her. [Sc.], Men. [2x], auch Dei'ph., Mer. [2x], Peneleos, Pulyd., Sokos, Thoas); das Epith. wird dem L , auch beigelegt, wenn es nicht in Aktion ist (aber: es hat gerade verwundet, man fürch4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
tet es usw.); daß Dynamik zum L , gehört, zumal wenn groß u. von einem Helden geworfen, versteht sich II -ov L j in Aktion (7 St.): L u durchstößt einen Schild, Schulter o.ä. £357 διά μέν άσπίδος ήλθε ... -ον L j = 7/251 = 4 435 + Χ259. 267 (neg.), /V519 s S451 nicht (mehr) in Aktion bzw. Obj. (7 St.) 4 529 έκ δ9 -ov L ' έσπάσατο στέρνοιο + 4 456, N532 ΕΊ90 κείνου (Ach.) γάρ έδείδισαν •ον L j S498 έτι δ9 -ον L u ' ήεν έν όφθαλμω Ν294 έλευ -ον L u + Sc. 135 2 b Dinge des Kyklopen 1233 φέρε δ9 -ον άχθος ' ύλης άζαλέης 241 έπέθηκε θυρεόν μέγαν ' -ον 305 (wir können nicht) άπώσασθαι λίθον -ον, ον προσέθηκεν 2c von Wasser(massen) 4 453 (Gl.: zwei Heere prallen zus. wie) χείμαρροι ποταμοί κατ9 όρεσφι ρέοντες ' ές μισγάγκειαν συμβάλλετον L-ov ϋδωρΛ ’ κρουνών έκ μεγάλων κοίλης έντοσθε χαράδρης — h. Merc. 519 (schwören) έπι Στυγός L hier wohl eher ungeheuer, unheimlich (a? δεινόν) 3 nb. ίέργύα Cat. 88,7 Trav. -a L Ja, VE (Pap., Della Coste, RFIC 1936, ; ebd. 1937, 42ff.; Abramowicz, Eos 43, 1948/9, 86ff. ci.: όβριμοεργ[όν, Kj. i.S. ihrer Ergänzungen bzw. Deutung); Zshg. uns., s. Tra- versa, Cat20ff. (Atlas u. Perseus oder Atlas u. Her.?) 4 Adv. Th. 839 σκληρόν δ9 έβρόντησε καί -ον gewaltig; der Donner begleitet den Blitz, die Waffe des Zeus (vgl. όβριμοπάτρη, s.d.)
D erg.: Hes.fr. 54a,7 (vgl. Th. 839 u. App.) bei M.-W.; 7V410 (Pap. 59, ® 444), im Kontext sinnlos; v.l.: K169 (für άλκιμον), <0200 (χάλκεον); Cypr.fr. 13,4 p. 40 Dav. (κύδι- μος), h. 28,10 (ύπό βρίμης: ύπ9 ό-ης) Β. Mader
όγδόατος [1*, 2°, 2Η] Ls. δέκα Β der achte ( — όγδοος), wie όγδοος meist im Schema „7 plus“ 1 Adj. 1 a attr.: /306 (έπτάετες herrschte Aigisthos über Mykene) τώ δέ oi -ω κακόν ήλυθε δΐος Όρέστης <582 (Men.:) „πολλά παθών καί πόλλ9 έπαληθείς ' ήγαγόμην έν νηυσί καί -ω έτει ήλθον** erst im 8. Jahr (Ameis-H. z.St., vgl. 6311) 1b präd. als achte. T246 (Ag.s. Geschenke an Ach.: 7 Dreifüße, 20 Kessel, 12 Pferde) έκ δ9 άγον αίψα γυναίκας άμύμονα έργ9 είδυίας 1 έπτ9, άτάρ -ην Βρισηίδα καλλιπάρηον (u. 10 Talente Gold) 2 subst., als Tag des Monats: Op. 772 (αϊδε γάρ ήμέραι είσι Διός παρά: der 1., 4., 7.) -η τ9 ένάτη τε. δύω γε (zur Interp. s. West z.St.) 790 μηνός δ9 -η κάπρον καί βουν έρίμυκον ' ταμνέμεν Μ. Schmidt
όγδοος [2', 2°] Ε vgl. Rix, Histor. Gr. 172 L s. δέκα B der achte (- όγδόατος), immer in Aufzählung vom Typ „7 plus“ 1 attr. (vgl. s.v. όγδόατος Bla): η 261 (Od.: ich blieb 7 Jahre bei Kal.) άλλ9 ότε δή -όν (όγ- δόατόν Bentley, at cf. Hoekstra ad £287) μοι έπιπλόμενον έτος ήλθε = £287 (Lügenerz.: 7 Jahre in Ägypten) 2 präd.: 7/223 έποίησεν σάκος αίόλον έπταβόειον ' ταύρων ζατρεφέων, έπί δ9 -ον ήλασε χαλκόν als achte Schicht 246 βάλεν Αΐαντος δεινόν σάκος έπταβόειον ' άκρότατον κατά χαλκόν, ός -ος ήεν έπ9 αύτώ
D 77266a (s.v. άραβέω D) Μ. Schmidt
όγδώχοντα [2‘] achtzig £568 τοϊσι δ9 άμ9 όγδώκοντα μέλαιναι νηες έποντο = 652 Μ. Schmidt
όγε s. ό, ή, τό
ογχιον [1°] Ε kann formal sowohl von ^όγκος1 I ('Widerhaken am Pfeil’, 'Haken’ überh.? s.d. E) — dann 'Hakenkiste*, als auch von L Λ II abgel. werden, dann '(Kiste) für Lasten’ o.ä.; ersteres gibt keinen rechten Sinn (Widerhaken ein Teil der Pfeilspitze, nicht Pfeil, zu L2 s. L34; Haken irgendwo u. -wie an der Kiste?), wogegen ^>61 unmittelbar für das zweite spricht
Σχ sch. Bam. ς>61: έστι μέν τών άπαξ είρημένων ή λέξις, σημαίνει δέ άγγεΐον κιστοειδές, έν ω άπέκειντο οί όγκοι, όγκοι δέ είσίν οί πάγωνες τών άκίδων ... είρηται δέ παρά τό ογκώδες είναι; sch. Din. ^>61: (wie bisher, dann) προπα- ροξυτόνως (vgl. App. z.St.)
485
486


ογκιον
θϊΖνη
L 1 Laser, Arch. Hom. 68 ff.; 2A. Sacconi, Problemi omeri- ci, Roma 1971, 33-35; 3Gallavotti, SMEA 15, 1972, 23 m. A.10; 4McLeod GRB Monogr. 10, Durham, N. Carolinal984, 206 f.
B Kiste für Lasten, viell. für den Transport (άέθλια), zur Sache u. anderen Bez. für Kästen u. Truhen (χηλός, φωρι- αμός, λάρναξ u. κίστη) s. L1, nach dem, dem gewichtigen Inhalt entsprechend, Kiste', nach L3 ein Korb ^61 (Pen. bringt aus dem θάλαμος den Bogen des Od. u. einen Köcher mit Pfeilen) τή δ* άρ άμ* άμφίπολοι φέρον -ον (όγκίον Eust.), ένθα σίδηρος 1 κεϊτο πολύς καί χαλκός, άέθλια (Wettkampfgerät L1) τοϊο άνακτος, u.a. die 12 Beile, auf keinen Fall Pfeile (so L2, dagg. L34) oder gar Widerhaken (sie sind wohl ein Teil der Pfeilspitze, s. όγκος I, B) — das große Gewicht, mehrere Dienerinnen tragen das o., ist der einzige Anhaltspunkt für eine Vorstellung B. Mader
ογχος I [2‘] E Erbwort, ident, mit lat. uncus, vgl. I Sp. 70,67, L3 316 und Mayrhofer, EWAia 153 Σχ sch. D Δ 151: -ους δέ τάς άκίδας καί έξοχάς τού βέλους, 214: γωνίαι καί έξοχαί κ,τ.λ. L 1Helbig, Hom. Epos 341; 2Rei- chel, Hom. Waffen 115f.; 3Benveniste, Origines 152; 4Porzig, Satzinhalte 257. 316; 5Snodgrass, Armour 144ff.; 6 Rix, Histor. Gr. 69
B Widerhaken, die zwei (oder drei: τριγλώχιν s. L’ mit Abb.) nach hinten weisenden u. spitz auslaufenden hakenförmigen Enden der Pfeilspitze selbst; diese hat, wtnn aus Metall, i.d.R. einen zwischen den Widerhaken u. über sie hinausragenden Stiel (s. die Typen bei L5 fig. 9 u. 10), der mit dem Schaft durch ein Band (νεΰρον Δ 151) befestigt wurde; Pfeilspitzen sind im fgrE aus Erz, Eisen wird nur Δ 123 erwähnt, Stein (Obsidian) nie, obwohl sicher noch im Gebrauch; die 6. wurden nach L2 absichtl. dünn gehämmert, damit sie sich verbögen u. so das Herausziehen noch mehr erschwerten. Λ 844 ff. muß ein Pfeil wg. der — nicht bes. erwähnten — o. herausgeschnitten werden; wenn ein Pfeil Körperteile ganz durchdringt, kann er nach vom durchgestoßen werden, u. dann sind die o. kein Hindernis: s. L2 116 zu E 97 u. A375f. Δ 151 (Pand. Pfeil durchschlägt Men.’ Gurt, den Thorax u. die Mitra, die Haut kratzt er nur noch auf; es blutet) ρίγησεν (Men.) ... 1 ώς δέ ϊδεν νεΰρον τε καί -ους έκτος έόντας (faßt er wieder Mut) 214 τού δ* (Pfeil) έξελκομένοιο ^πάλιν άγενΛ όξέες -οι, ein Widerspruch muß darin, daß einers. o. u. νεΰρον noch außerhalb u. sichtbar sind, und anderers. beim Herausziehen abbrechen (oder sich nach hinten verbiegen: so L , nach L2), nicht bestehen: das eine (νεΰρον) sieht Men. u. erschließt daraus das andere (-ους έκτος έόντας, sc. der Haut), vgl. Leaf u. Ameis-H. Anh. zu Z1214 B. Mader
δγκος II [lh: erwägenswerte Kj.] E zu ένεγκεϊν, eigentl. 'das Getragene’, * Last’, vgl. Mayrhofer, EWAia 136 und Jouanna, CRAI 1985, 52ff. B mächtiger Körper o.ä., vom Mond h. 32,11 (στίλβει άήρ εύτ* άν Σελήνη προτέρωσ* έλάση ίππους) έσπερίη διχόμηνος' ό τε πλήθει μέγας -ος (Kj. Gemoll [vgl. Komm. z.St.]; ^όγμοςΛ codd. u. alle Ausgaben, vgl. Allen-Sikes 1902 z.St.), 1 λαμπροταταί τ* αύγαί τότ* άεξομένης τελέθουσιν, das überlieferte L 'Bahn eines Himmelskörpers’ (Arat 749, Nie. Ther. 571) gibt aber in Vbd. mit ^πλήθειΛ 'voll sein’ (nicht vollendet!) keinen Sinn; L Λ muß sich, nach διχόμηνος (II Sp. 319,45ff.) auf den (Voll-) Mond beziehen. Zu o. als Körper s. Parm. B 28,43 Diels (Kugel als Gleichnis für das Sein); e. gewisse Schwierigk. für die Kj. bereitet άεξομένης V. 12 D v.l. c455
B. Mader
ογμος [4‘, 1 (2?)h ] E Verb.-Nom. zu άγω, wohl ident, mit ved. ajma- ’Bahn’, 'Zug’, vgl. Mayrhofer, EWAia 151; vgl. ferner Frisk s.v. m. Lit.; Rix, Histor. Gr. 39; urspr. Bed. Wagenspur (als Wegweiser)?, s. Schulze QE 499, A.3 Σχ sch. D Λ 68: τό έπίστιχον έργον τών θεριζόντων, Σ546: τάς έπ* ευθείας τού έργον διεξόδους φησί' τάς αύλακας L 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
‘Kalen, in: Apophoreta Gotoburgensia Vilelmo Lundström oblata, 1936, 389-404; 2Richter, Arch. Hom. S 103. 119. 120 m. A.743. 903
B 1 Schwade, ein Streifen in einem Durchgang gemähten Getreides Λ 68 (Gl.) άμητηρες έναντίοι άλλήλοισιν 1 -ον έλαύνωσιν ... κατ* άρουραν 1 πυρών ή κριθών, τά δέ δράγ- ματα ταρφέα πίπτει Σ552 δράγματα ... μετ* -ον έπήτριμα πΐπτον έραζε, den Schwaden folgend, in Schwaden 557 (βασιλεύς) έστήκει έπ* -ου γηθόσυνος κήρ 2 Furche (Reihe!) Σ546 τοί δέ στρέψασκον άν* -ους h. Cer. 455 πέδω δ* άρα πίονες -οι 1 βρισέμεν άσταχύων
D in h. 32,11 überl., s. s.v. όγκος II B. Mader
Όγχηστός [1‘, 4h; 1H] E verseh. Deutungen: gr. nach Fick, Vorgr. Ortsnamen 171, zu όγχ(ν)η * Birnbaum’ mit altem (von -ών verdrängtem) -στ-Suff. für eine durch bestimmten Pflanzen wuchs charakterisierte Örtlichkeit nach Niedermann, Gl. 19, 1931, lOff. 13f., vgl. II Sp. 1674,15ff. - Illyr. nach Kirsten, RE XVIII, 1939, 413 (m. Lit.), vgl. jedoch Schwyzer 166 zum illyr. -st-Suff. — Wilamowitz, H. 26, 1891, 236 (vgl. G1H 1, 391) verbindet es mit "Ογκοι, Ort bzw. Ortsteil (? s. E. Meyer, RE a.0.481) in/bei Theben u. suggeriert einen Zshg. zwischen den böot. (Bundes)Heiligtümern der Ath. On- ka, Itonia einers. u. dem des Pos. in Ό anderers. unter Hinweis auf thess.-böot. Namensgleichungen (vgl. Fick, a.0.157) als einer Folge der böot. Wanderung; zu ihnen gehört der thess. Flußname "O., dem E. Sittig, De graecorum nominibus theophoris, Diss. Halle 1911, 70 f., als Flußgott u. Var. des Pos. auffaßt. — Genus uns., s. einers. h. Merc. 88 (λεχεποίην) u. anderers. B506 (ιερόν, allerd. selbst uns.); vgl. Κόρινθος, s.d. E
L ‘Burr 26; 2Gaz.‘ 408; 3Giovannini 24; 4H. S.-L. 30; 5Gaz.2 C 15 (p. 65)
Β I Stadt mit Pos.-Heiligtum (oder nur letzteres mit entsprechender Besiedlung?) in Böotien, Mittelpunkt einer Amphiktyonie u. Bundesheiligtum. Identifiziert mit dem Hügel Kasarma (s. L1 245), südöstl. vom Kopaissee am Stenipaß, durch den die Straße von Theben nach Haliartos zum See herabsteigt. Keramik, wenn auch spärliche (L245), erlaubt Siedlungskontinuität vom FH I an anzunehmen, was allerd. Besitzerwechsel u. Namensänderg. nicht ausschließt; z.Z. des Pausanias außer Tempel u. Hain verfallen (έρείπια 9,26,5) nach Str. 412 ist auch der Hain ψιλόν B506 -όν θ* ιερόν, Ποσιδήϊον άγλαόν άλσος s* h. Αρ. 230 (Αρ. kommt dorthin auf seinem Wege nach Delphi, nach Theben u. vor Okealos u. Haliartos; V. 231—238 näheres zum Pos.-Hain u. dem Pferdeorakel, s. Nilsson, Griech. Feste 70, vgl. u. s.v. Ποσει- δάων)\ nach Ό. kommen auch Hermes bzw. Ap. in Zshg. mit dem Rinderraub h. Merc. 88 (γέρων ένόησε) ίέμενον (Hermes) πεδίον δέ δι* -όν λεχεποίην 186 -όν <5* (duo codd., cet. -όνδ*) άφίκανε (Αρ.) πολυήρατον άλσος 1 άγνόν ... Γαιηόχου 190 ,,ώ γέρον -οιο ... ποιηέντος“, auffällig die Betonung des Grasreichtums (im h. Merc.), was sich, wie πεδίον (V. 88), viell. mehr auf die Küstenebene unterhalb der Stadt bzw. des Heiligtums bezieht
II Eponym der Stadt, S. des Boiotos, Hes. fr. 219
B. Mader
ογχνη [7°] an allen Stt. όχν- v.l. E ungeklärt; viell. -(i)no- od. -jno-Abl. von έγχος, wenn dieses urspr. ’Speer aus Bimbaumholz’ bedeutet, s. Frisk II 348, Chantraine, Dict. 773, vgl. ferner Risch §133
Μ 1 Stamms, im longum [!«] -η έπ* t/ 120 I1-] 7/115, λ589; -ας ω340 [ί-] -η τ/120 2 Stamms, in den
brevia [-2] -η ω247 (zur Syniz. vgl. Erbse, Beiträge 206f.) [--] -t/v ω234
Σχ sch. Bam. 77115. 120: -ar άπιοι
B (1) Birnbaum (sch. η 115 u.a. auch 'Quitte’) als Kulturpflanze (in Gärten außer λ589), (2) Birne (nur 77120) 1 77115 (μέγας όρχατος. ένθα δέ δένδρεα μακρά) -αι και ροιαι καί μηλέαι άγλαόκαρποι 1 συκέαι τε (καί έλαΐαι) =* λ 589 (Qualen des Tantalos), jew. im Zush. m. καρπός* 7/
487
488


ογχνη
Οδίος
117, λ 588 ω234 (226 πατέρ' εύρεν έν άλωή) στάς άρ ύπό βλωδρήν (s.d.) -ην κατά δάκρυον ειβε 247 ού φυτόν, ού συκή, ούκ άμπελος, ού μέν έλαίη, ' ούκ -η, ού πρασιή τοι άνευ κομιδής ^κατά κήπονΑ (zur Syniz. vgl. Erbse, Beiträge 206 f.) 340 (δένδρεα κατ' άλωήν / L u) -ας μοι δώκας τρισκαίδεκα και δέκα μηλέας, ' συκέας τεσσαράκοντ', vgl. η 115f. 2 77120 bis -η έπ' -η ^γηράσκει^ μήλον δ' έπι
μήλω, αύτάρ έπι σταφυλή σταφυλή, σϋκον δ' έπί σύκω (πολύκαρπος άλωή), s. Fehling, Wiederholungsfiguren, bes. 310f. 317; L singulär von Früchten, vgl. *F599, η 126, Op. 173, Sc. 300 usw., Sapph.fr. 105a,l V ό. wohl die bereits im Neolithikum durch Veredelung entwickelte Variante, Pirus communis, deren Früchte geschätzt wurden. In den sorgfältig gepflegten Gärten des Alkin. u. des Laertes wäre die strauchartige, dornige wilde Variante (άχερδος, £10 als Mauerbewehrung) mit ihren kleinen grünen u. sauren Früchten (kontrast. 77115"*" άγλαόκαρποϊ) kaum zu erwarten; s. Fellner 78 u. Richter, Arch. Hom. H 144; weniger überzeugend Murr, Pflanzenwelt 62 f. Μ. de Leeuw
όδαΐα n. pl. [2°] E zu οδός, -ai- wohl übertragen, viell. in Hinblick auf dessen fern. Genus vgl. Σ40ί. Νησαίη zu νήσος nb. Άκταίη zu άκτή, s. Risch § 126; anders Bravo, DHA 3, 1977, 34ff.; 10, 1984, 133 (Verwandsch. mit οδός auch von ihm angenommen), doch s. οδός E
Σχ sch. Barn. #163: jjicDVj, sch. Dind. #163: φορτίων έφοδίων, ή τών πρός όδοιπορόν έπιτηδείων, L sch. Barn, ο 444: έπείγετε τόν ώνον -ων' σπουδάζετε δέ περί τόν άγο- ρασμόν τών φορτίων s sch. Dind. ο 445, sch. min. P.Strassb. inv. 162 o445: έμπορικών
B Fracht, Ware (= ^φόρτος^); wohl nicht Rückfracht (Nitzsch z.St.; dann Oppos. zu L ji), s.u. #163 („du gleichst einem Händler, der) φόρτου τε μνημών καί έπί- σκοπος ήσιν -ων (έταίρων nonn. codd., Hdn. ad Ä?38) 1 κερδέων #’ άρπαλέων“ ο445 (Anweisung an die phönik. Händler) „έπείγετε δ' ώνον -ων. ' άλλ' ότε νηϋς πλείη
βιότοιο", vgl. 455f. (οϊ δ' ένιαυτόν άπαντα μένοντες 1 έν νηί ... βίοτον πολύν έμπολόωντο). — Genaue Bed. (Umfang, Charakter: t.t. der Handelssprache nach Bravo DHA ) uns.; wenn zu οδός (s. E), dann allg. zum Weg (sc. zu einer Unternehmung) Gehöriges, also entweder, was man auf einen Weg mitnimmt (u. dann wohl auf den ganzen; Hin- u. Rückweg kaum unterschieden), also Lebensmittel (s. Σχ), auch im weiteren Sinne, u.a. Geschenke zum Eintauschen von Lebensmitteln, woraus im Handel Fracht, Ware, — oder was man vom Wege mitbringt: Geschenke, 'Souvenire’; im Handel: Rückfracht, — Von diesen Möglichkeiten entfällt Lebensmittel trotz βίοτος in V. 446 u. 456 (vgl. 403 ff.) wg. der Dauer des Aufenthaltes der Phöniker (V. 455); dagg. bezeichnet έπείγετε δ' ώνον -ων zus. mit V. 446 den Einkauf der LRückfrachts u. L j ergäbe für #163 Prägnanz, s. die Übers, von Schadewaldt (polare Oppos. φόρτος / ό., beides unter dem Gesichtspunkt des κέρδος); anderers. bezeichnet der Gen. Λυκάονος nb. ωνος ΨΊ46 die 'Ware*, für die der Preis 'gezahlt’ wird, u. ώνος schlechthin den l4eis für eine Ware, so daß es o445 eigentl. die Rückfracht, όδαίων dagg. die mitgebrachten Waren bezeichnen würde, die dann im Laufe des Jahres für sie eingetauscht wurden. Zu #163 s. Hainsworth, Odyssey z.St.
B. Mader
όδάξ [5*, 4°1 E nach L3 zu *όδάσσι (von οδών) wie yvu£zu γνυσί (von γόνυ, s.d. II Sp. 173,65), vgl. άγκάσ' (von άγκών) ; and. L4: äol. < *sm-dnk-s (zu δάκνω)
Μ [νί] -ξ έλον ούδας Λ 749; -ξ ειλον Χ\Ί [«-] έν κονι\ησιν -ξΛ Β418, έν παλάμ^ u νέλον άσπετον ούδαςΛ Ω 738, -ξ t j Τ61, πάντες -ξ u , / έν χείλεσι φύντες /269 / α381 « σ410 — 268
Σχ sch. D Λ 749, Λ17: τοϊς όδοϋσι(ν)
L ’Bechtel, Lexil. 241 ff.; 2Happ, IF 71, 1966, 315; \Sze- merenyij, SMEA 2, 1967, 24 (- Scripta Minora III 1270) A.64; 4Heubeck, KJ. Sehr. 275ff. (dagg. L u, Kratylos 17, 1972, 88); Lateiner, LCM 14, 1989, 19. 22 f.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
B mit den Zähnen (gleichbed. m. όδοΰσι El5, Tyrt. fr. 10,32 = 11,22 W.; s.a. Ap. Rh. 3,1393), nur in Formeln für 'ins Gras beißen* (ähnl. άγοστώ, s.d.) bzw. (3°) 'sich auf die Lippen beißen’, stets mit Quantor als/nb. pl. Subj. (2' VN), 5* (komplexiv) in dir.R. (Ach.s T61, Ύ17 [jew. Irr.], REnde 2?418), 4° (schildernd) in Erz. (RAbschl. außer/269) Λ 749 πεντήκοντα δ' έλον (Nestor) δίφρους, δύο δ' άμφίς έκαστον 1 φώτες -ξ έλον ουδας έμώ ύπό δουρί δαμέντες Β 418 πολέες δ' άμφ' αύτόν (Hektor) έταΐροι ' πρηνέες έν κονίρσιν-ξ λαζοίατο γαΐαν Ύ17 ή κ' έτι ^πολλοίΛ ' γαΐαν -ξ ειλον πριν Ίλιον είσαφικέσΰαι (sc. Tr.) Ρ738 έπεί μάλα L j Αχαιών 1 Έκτορος έν παλάμησιν ^-ξ έλον άσπετον ούδαςj Τ61 τώ κ' ού τόσσοι Αχαιοί L u ' δυσμενέων ύπό χερσίν, έμεΰ άπομηνίσαντος, in dir. R. nur hier nicht von Feinden (Sprache Ach.s!) m. Übertr. 'Erd-’ > 'Fußboden’ (vgl. v395, ψ46): /269 (Od., Tel., Eum., Phil, töteten 4 PNa) οί μέν έπειϋ' άμα πάντες L d, von Ursache untersch. (έπΛ) nur hier (: 5‘ Tötg. implizierend) II α381 ώς έφαδ', οί δ' άρα πάντες -ξ έν χείλεσι φύντες ' Τηλέμαχον δαύμαζον, ό δαρσαλέως άγόρευε = σ410 = ι>268
R. Führer
δδε, ήδε, τόδε L 1 Gebr. 1 a allg.: Monro, H. Gr. 216f.; Kühner-Gerth III, 641 ff. 658ff.; Chantraine Gr. h. II 168f.; Wace-Stubbings, Companion 138f. lb bes.: Chantraine, Gr. h. II5. 9 (zu όδε als Präd.-nom.). 44 (zu τόδε ίκάνω u.ä.); J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 89f. (zu τόδε ίκάνω u.ä.) 2 Formen: τοίσδεσ(σ)ι: Leaf zu K462;
Chantraine, Gr. h. I 276 3 Akzent.: La Roche, Textkritik
364ff.; Η. K. Benicken, Studien u. Forschungen auf dem Gebiete der hom. Gedichte I, Innsbruck 1883, 814ff. 4 όδε
τε: Ruijgh, ,,τε epique“ 839 5 Textkritik: ό γε oder όδε:
van der Valk, Text. Crit Od. 125 f.; West, Ptol. Pap. 235 (zu 1 241) 6 zu einzelnen Versen: o429: Stanford z.St. Th.
24: Waltz, REG 27, 1914, 229ff. Op. 39: Verdenius, Fon- dation Hardt, Entretiens VII, 1960, 120f. A.4; Livrea, Helikon 6, 1966, 471 Op. 80: West z.St. Op. 249: Verdenius, a.O. 137 A.1
Stellen s. Gehring, Hofinger u. M.-W.; Nachträge: τοΰδε: Hes.fr. 317 M.-W. τόνδε: «F183a (West, Ptol. Pap. 182); Cert. p. 41,24 τοΐσδε: Hes. POxy. 2509,8 τήν δε: inc.auct.fr. PSI 1385b,4; Vit. p. 16,30 τόδε: Theb.fr. 3,2 p. 11 (ci., s.a. Dav. p.23); Vit. p. 19,4 τάδε: 3241b, £519a; Cypr. fr. 24,1 p. 43 Dav.; Choer. fr. 23 ( = Suppl. Hell. 937),29 Colace? τήδε Adv.: Vit. p. 8,2. 3 G.C. Wakker
οδεύω (!’] einen Weg machen (zu) = hinkommen, hingelangen (zu), sc. oder: (andern) einen Weg bahnen (zu), vgl. Λ/399 (πολέεσσι δέ ΰήκε κέλευδον) u. Kurz, Menschl. Bewegung 145 Λ 569 (Aias) πάντας δέ (Tr.) προέεργε ... έπί νήας -ειν. — Urspr. Bed. viell. einen Weg herstellen (bauen?), vgl. δραγμεύω / δράγμα (s. II Sp. 344,60f.), 0. auch nachhom. nicht selten 'gangbar’, 'zugänglich machen’; für eine Vbd. mit Begriffen des Landstreicher- u. Bettlerstandes (Risch333, ό. nb. πτωχεύω, χωλεύω usw.) spricht weder Λ 569 noch der spätere Gebrauch
B. Mader
Οδίος [3'J E nb. Έπίστροφος (BI; vgl. έπίστροφος, s.v.) u. als N. eines Herolds (Β II) auf jeden Fall zu οδός mit äol. oder jon. Psilose (L5"; L10 scheint mit dieser Mög- lichk. nicht zu rechnen u. hält am Ό. fest), deren genaue Herkunft so uns. ist, wie das fast durchgängige (and. L10, doch haben nur inferiore Handschr. Ό.) Festhalten der Überl. an Ό. auffällig ist; da die Bzhg. zu οδός naheliegend u. im jeweil. Kontext fast zwingend ist, muß es sich wohl um eine bewahrte Trad. handeln (vgl. unten BI). Unterschied!. Etym. für I u. II (s. L25) kaum wahrsch.
Σχ s. L3 (ausschl. zum Akz.)
L ’Leaf, Troy, London 1912, 290ff.; 2Allcn, Catalogue 153. 160; 3Bemh. Laum, Das Alexandrin. Akzentuationssystem 330. 334; 4Lorimer, Monuments 64 A.2; 5v. Kamptz, 26. 115
490
489


Όδίος
όδοιπορίη
(bis). 264f. 295; 6Page, History 141 f.; 7Kullmann, Quellen, 126; «Mühlestein, SMEA, 9, 1969, 73f. = ders., Hom. Nam. 34f.; 9van Thiel, Iliaden u. II., Basel/Stgt. 180; l0Bravo, DHA 10, 1982, 110; "Wathelet, Dict. (I) 775f., (11)1444
B sprech. Name (L5 u. allg.): der Wege macht, Wegemann, von einem reisenden Handelsherren (I) u. einem Herold (II) I nb. Epistrophos Führer der Halizonen aus Alybe, dem Ursprungsland des Silbers £856; von Ag. getötet £39. Ό. soll, wie auch Epistrophos (s.o. E), seine Träger als reisende Handelsherren (vgl. al80ff.) charakterisieren (nach L2 160 evt. * Übersetzung’ von assyr. damgaru 'Handelsreisender*, vgl. H. S.—L. 180 m. A.25); das würde gut zum Kontext passen: Άλύβη, viell. verwandt mit *heth.’ Khaly-wa u. beide mit dem Flußnamen "Αλυς; die Halizonen u. Alybe, schon in der Ant. unbekannt (s.v., vgl. L6), können sehr gut beim oder östl. vom Halys angesetzt werden (im Kat. nach den Paphiagonen genannt, dazu V. 857 τηλόδεν, dazu kommt der Anklang an den Flußnamen), d.h. nicht nur in einem silberreichen Gebiet, sondern wohl auch dem 'Ursprungsgebiet’ des von den Hethitern entdeckten u. zuerst en gros geförderten u. monopolistisch gehandelten Metalls (auch später noch lange Hauptquelle L2), s. L1 2468 10-11. — Aus dem späteren Verschollensein von Alybe u. Halizonen schließt L6, daß bei Hom. mykenische Trad. vorliegen müsse, wozu das Festhalten an Ό. passen würde; anders L4. — Nicht überzeugend L8
II Herold, viell. des Ag. (s. L79), soll zus. mit Eurybates (ebenf. sprechender Name, s.v.) die Gesandtschaft zu Ach. begleiten (/170)
D v.l. £517 (für Schedios nb. einem Epistrophos)
B. Mader
όδιτης (1·, 5°, lh] E zu οδός mit übertragenem -ίτης, nach dem Vorbild von πολίτης (Risch §35) u. wohl als partielles (eher als generelles) Oppos.; zur Bed. von -(ί)της (Zu- gehörigk. zu einer Klasse) s. L2 228, dazu L13. Nicht Kompos. όδ-ί-της, HG zur Wz. *ei- 'gehen’, s. L5, vgl. L4
Μ 1 [J«] άνδρωπος -ης Π26\; -ης τ/204, Α 127 = <//274; -αι ρ211, h.Merc. 203 2 [«---] -άων άνδρώπων
ν123
Σχ sch. D Π 263: οδοιπόρος
L 'Benveniste, Noms d’agent 56. 107; 2Redard, Noms en -της 31 ff.; 3Bloch, MH 12, 1955, 58; 4Forsmann, Kratylos 20, 1975, 81; 5Schmitt, Gn.49, 1977, 117; 6M. Matthäa Vock, Bed. von άνηρ u. άνδρωπος, Diss. Freiburg (Schweiz) 1928
B der auf dem Weg, der unterwegs ist > Wanderer, Reisender, anscheinend (allerd. nur 7 Belege) nicht so allg. wie οδός (einers. nur von jem., der Wege in der Fremde bzw. außerhalb der eigenen Stadt macht, anderers. dann nicht von allen, z.B. nicht von Seereisenden u. nicht in dessen übertragenen Bed.en (s.d. B3), sondern zumeist in einer an einen realen Weg oder an eine lokale Gegebenh. gebundenen Sit.; trotz 080ff. keine Wandererromantik, aber, trotz vl23 (s.u.), auch nicht pejorativ (so Risch 33, vgl. 333 zu οδεύω, vgl. L6), sondern ambivalent: h.Merc. 203ff. (s.u.) nb. Bettlern, Schutzflehenden u. (den sicher nicht nur neg. beurteilten) Händlern handelt es sich bei ό. überw. um Handwerker, Sänger, Ärzte u. Herolde (ρ382ίΤ., τ!35; Z15, y71, h.Ap. 166 u. s.v. δημιοεργός, κήρυξ); ähnl. ambivalent ist auch der Schutzgott der Wanderer, Hermes (s.v. Bla). Allerd. gehören ό., οδός usw. zur Welt des 'Draußen*. Das genaue Verhältnis zu πολίτης uns. (wahrsch. Oppos. nb. anderen, άγρότης, όρέστης u.ä., u. nicht zentral zu πολίτης), ebenso zu οδοιπόρος (s.d.); vgl. ferner ξεΐνος h. Merc. 203 πολλοί γάρ οδόν πρήσσουσιν -αι, 1 τών οί μέν κακά πολλά μεμαότες, οί δέ μάλ' έσδλά ρ211 (am Weg, nahe der Stadt, eine Quelle, όδεν ύδρεύοντο πολΐται [206 s.u. D], mit einem Nymphenaltar) όδι πάντες έπιρρέζεσκον -αι Π 263 (Wespennest am Weg [οδός V. 261]) τούς (Wespen) δ* εί περ παρά τίς τε κιών άνδρωπος -ης 1 κινήση άέκων ν123 (Od.* Sachen legten sie) έκτος όδοΰ, μή πώ τις -άων άνδρώπων, 1 ... έπελδών δηλήσαιτο 7204 (Phäaken:) δαίνυνταί τε παρ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
άμμι (da Götter) εί δ' άρα τις καί μοΰνος ιών ξύμβληται -ης, 1 ού τι κατακρύπτουσιν, auch hier viell. die Opposition zu hause, in der Polis — draußen, unterwegs λ 127 („geh tief ins Land mit einem Ruder) όππότε κεν δή τοι ξυμβλή- μενος άλλος -ης 1 φήη άδηρηλοιγόν έχειν“ = μ/274
D ρ206 (für πολΐται) Β. Mader
όδμή [1·, 5°, 5h] Ε zu όδωδα Μ (— = όδμή/ν) [1_] — δ' ίμερόεσσα h. Cer. 277, h.Merc. 231; — h.Merc. 131 [ίχ] - S415, h. 7,36, <5406. 442. 446, £59 [-2] 1210 [_2] — (-fj cod.) h. Cer. 13 Σχ sch. D S415: -ή' ποιότης πνοή L S.Lilja, The Treatment of Odours in the Poetry of Aiitiqu.(Comm. Hum. Lit. 49), Helsinki 1972
B Geruch, mit signif. Beiwort Gestank, oft göttl., über- natürl. Ursprungs von Blumen (h. Cer. 13), Weinstock (h. 7,36), durch Blitz verursachtem Brand (Schwefelgeruch) eines Baums (Ξ415), brennendem aromatischem Holz (£59), Wein (i210), (gebratenem?) Fleisch (h.Merc. 131), (göttlicher) Kleidung (h. Cer. 277), göttl. Behausung (h. Merc. 231), Robben (δ406. 442. 446). — Beiw.: άμβροσίη, δεινή, ήδεΐα, ίμερόεσσα, όλοώτατος, πικρός — Wortf.: s. κνίση u. εύώδης 1 Subj. la zu intrans. Verb: Ξ415 (Gl.) δεινή δέ δεείου γίνεται -ή 1 έξ αύτής (sc. vom Blitz getroffener Eiche) £59 (Hermes kommt zu Kal., auf dem Herd brannte Feuer) τηλόσε δ' -ή 1 κέδρου τ' εύκεάτοιο δύου τ' άνά νήσον όδώδει ι210 -ή δ' ήδεΐα άπό κρητηρος (wenn Maron den Wein mischte) όδώδει, 1 δεσπεσίη h. 7,36 (οίνος εύώδης breitet sich bei Dion.s’ Anwesenheit über Schiff aus) ώρνυτο δ' -ή ’ άμβροσίη h. Cer. 277 (Göttin streift Alter ab, ihre Schönheit erscheint) -ή δ' ίμερόεσσα δυηέντων άπό πέπλων 1 σκίδνατο h.Merc. 231 (Ap. findet Hermes* u. Maias Behausung) -ή δ' ίμερόεσσα δΓ ούρεος ήγαδέοιο 1 κίδνατο, zu allg. göttlichem Wohlgeruch vgl. s.w. δυόεις u. δυώδης, sonst z.St. s. A.-H.-S. u. Lilja 26 h. Cer. 13 τού (sc. von der Narzisse) καί άπό ρίζης έκατόν κάρα έξεπεφύκει, 1 f κώδις τ’ όδμή f (κώζ* ήδιστ' -ή Tyrrell, κηώδει δ’ -ή Ruhnken, κω- δείας δ’ -ή Humbert, lacunam ante versum susp. Richardson), πας δ’ ούρανός εύρύς ύπερδε 1 γαΐά τε πάσ έγέλασσε, der Geruch der übernatürlichen Narzisse (V. 8ff.) breitet sich über die ganze Welt aus wie Heras Parfum Ξ171 ff; passender zum Subj. -ή als (das nichtep. Impf.) ώζει wäre όδώδει wie £59 u. i210 (zur Kj. Tyrrells vgl. sonst Richardson z.St.); un- wahrsch. Dat. -ή zu έγελάσσε (ό. sonst nur im Nom. oder Akk., vgl. Verwendung von κνίση, άϋτμή u. γελάω) 1 b zu trans. Verb: δ 442 τεϊρε γάρ αίνώς 1 φωκάων άλιοτρεφέων όλοώτατος -ή h. Merc. 131 όσίης κρεάων ήράσσατο (Hermes) ’ -ή γάρ μιν ( = Hermes) έτειρε 2 Obj. 5406 (φώκαι νέποδες) πικρόν άποπνείουσαι άλός πολυβενδέος -ήν 446 (Eidothea gab jedem άμβροσίην) ήδύ μάλα πνείουσαν, όλεσσε δέ κήτεος -ήν
D Cypr.fr. 4,7 ρ. 36 Dav. = 7ρ. 23 Ki. ci. Meineke; zu Cat. 92,2 s. άψ D Μ. Schmidt
όδοιπορίη [lh] das Wandern, Marschieren; der Weg < das auf (sc. Land-)Wegen (zum Ziel) Gelangen, (vgl. die polare Opposition ποντοπόρος οδοιπόρος, s.d. E, vgl. Hdt. 8,118); betont ist die Bed. des VGs auch in h. Merc. 85 τά (die riesigen 'σάνδαλα' bzw. die Zweige, aus denen sie geflochten sind) ... 1 έσπασε (Hermes) Πιερίηδεν -ην άλεείνων, bei der Heimkehr aus Pierien die Wege vermeidend, weil er gesehen werden könnte; aber auf den Umwegen (πλανόδιας V. 75) durch die Wildnis u. über Sandstrände muß Hermes die dort sichtbaren Spuren verwischen bzw. unverständl. machen, daher seine Riesensandalen, vgl. LRadermacher, Hermesh. j 81 ff. — Anders, wenig überzeugend, A.-H.-S. z.St.: ,,'avoiding wayfaring’, i.e. the fatigue of walking on sand“ — letzteres eben nicht im Text (Πιερίηδεν -ηνί); 'Schneereifen* u.ä. (Stellen bei A.-H.-S. a.O. u. L j 82) könnten allerd. als Vorbild gedient haben u. Hermes als Gott d. Wege (II Sp. 708,61 ff.) so nebenbei auch als ihr Erfinder gekennzeichnet worden sein. — Zu V. 86, der viell. Aufschluß geben könnte, ISp. 1676,41 ff. B. Mader
491
492


όδοιπόριον
οδός
όδοιπόριον [1°] ein (Opfer-?)Mahl als Dank / Lohn für Hilfe bei der Durchführung einer Reise o 506 (Tel. beim Abschied zu seinen Reisegefährten) ,,ήώδεν δέ κεν ύμμιν -ον παραδείμην ' δαιτ' άγαδήν“, hier eher eine Anerkennung 4 bzw. allenfalls * Aufwandsentschädigung’ als Lohn bzw. Bezahlung, was aber viell. die eigentl. Bed. (also übertragener, scherzhafter Gebrauch?); nur hier u. Sammelband 7243. 5, trotzdem wohl kaum ad-hoc-Erfindung B. Mader ’ 8
οδοιπόρος [1·] E Kompos. vom Typ κουροτρόφος, οδός mit altem Lok. im VG u. verbal empfundenes (-)πόρος (zu πείρω usw.) im HG; viel!, nach dem Vorbild von πον- 12 τοπόρος (Risch 197), dann wäre der Lok. des VGs metr. bedingt u. sek. (L3; dagg. L4), u. ό. wohl ein ep. Kunstwort; dagg. spricht (a.), daß nb. όδίτης kaum der Bedarf für ein synom. (zudem metr. fast gleichwertiges) Wort bestand u. 16 (b.), daß ό. (4- Abi.) später die umgangssprachl., όδίτης die dichter. Bez. für ‘Wanderer’ ist, vgl. LSJ s. s.w.; όδίτης Σχ s.v. — AbL: όδοιπόριον, -ίη
Σχ sch. D Ω375: -ον συνοδόν 20
L ]Ottfr. Becker, Das Bild d. Weges, H. Einzelschr. 4, Bln. 1937; 2A. Sideras, Aeschylus Homericus, Göttingen 1972, 34; 3Perpillou, Les Substantifs ... en -ευς, E&C 80, Paris 1973, 50; 4Szemerenyi, Kratylos 18, 1973, 43 A.l+ 24
B Wanderer Ω375 (Priam. zum fremden Jüngling = Hermes, der ihm seinen Schutz angeboten hatte) έπι τις και έμεΐο δεών ύπερέσχεδε χεΐρα, 1 ός μοι τοιόνδ' ήκεν -ον άντιβολήσαι, αίσιον κτλ., eine vom späteren Gebrauch ab- 28 weichende Bed., etwa Reisegefährte, Wegweiser (L2, vgl. Σχ) muß nicht angenommen werden, die Nuancierung ergibt sich aus dem Kontext u. τοιόνδ'; immerhin könnte ό. an die Stelle des im fgrE üblichen u. hier metr. gleichwertigen όδίτης ge- 32 treten sein, weil das Moment der Vollendung (Wz. περ- 'hindurch’, vgl. L1 23ff.; für ό. mit anderer Nuancierung S. 32) mit gehört werden sollte (wie auch in διάκτορος V. 378?, s.v.)
B. Mader 36
οδός f. [27*, 60°, 7H, 16h, le] E gewöhnl. (nb. Frisk u. Chantraine s.v. L568 m. Lit.) zur Wz. *sed- ‘sitzen’ (Pokorny 884ff.) mit Bed.-Wandel (nur [oder bes.?] in Kompos. mit 40 Präfixen) zu ‘gehen, treten’ (Pokorny *sed- B, S. 887), vertreten im Arischen (z.B. ai. ά-sad- ‘hintreten*, av. apa-had- ’ausweichen*, vgl. ‘sich absetzen’), u. viell. ident, mit aksl. chodt, russ. chod ‘Gang’, ‘Verlauf’, wobei ch- für s- nach 44 vokalauslautenden Präfixen. Da im Ggsatz zu einer Vorauss. dieser Etym. die Komposita außer είσοδος erst nachhomer. (L3), sieht man in ό. ein verselbständigtes HG (L68); Herleitung von *sed- also alles in allem recht voraussetzungsreich, 48 anderers. selbst in dieser Form nicht unmögl. u. in sich rel. schlüssig, aber Bed.-Wandel viell. auch in synt. Vbd.en mögl. (‘das [wo es mögl. ist, seinen] Fuß-hin[zu]setzen’), u. sie ist auch nicht davon abhängig, daß slav. chodb dazuge- 52 hört. Nach L13+15 zur Wz. uedh- ‘führen’, ‘geleiten’, wovon Nom.act. *βοδή (in όδαΐος [s.d.] u. όδάω) u. Nom.ag. *βοδός; sem. ausgezeichnet, doch ist f bei ό. nirgends nachzuweisen, u. dh führt im Gr. zu th u. nicht zu d — Zum 56 fern. Genus s. L3 (Nachwirkung des Verbalnomens *i-ti ‘das Gehen,* an dessen Stelle ό. trat) u. Schwyzer II 34 (wenig überzeugend); grundsätzl. wohl mit Wackemagel, Synt. 2, 32 zu „erkl.“ — vgl. ferner L9 u. s. D zu ουδός ρ!96. — AbL: 60 είνόδιος, είσοδος, εύρυόδεια; -αΐος, όδακτος(?), -εύω; -ίτης; -οιπόρος; πλανόδιος, τρίοδος·, Άστεροδεια(Ί)
F -ός 17, -οιο 18, -ού 14, -φ 9, -όν 52; -ους 1
Μ 1 in den brevia, Typ -[««] -[^] -ός β285 - 64
t?150,n-mcd, ^128, Th. 387; την -όν Z292, <165; -όν Α 151, 0276 ί[κ>ν] -ός <5664 — π347; άλίην -όν h. Merc. 549; -όν
Ζ391 J[«m] άλίη ^ός έσσεται ά β273. 318; L j μ57; -όν
κ 17, h. Ap. 233, Cert. 38,25 4 [ ^ ] παρέξ -οΰ Κ349, h. Merc. 68 188; δολιχής -οΰ h. Merc. 143; -οΰ Th. 754; στυγερήν -όν γ 288 « <235ex; βολιχήν -όν, άργαλέην τε δ393 — 483"; u , ρ426, h. Merc. 86; λείην -όν κ103; -όν β253. 256, δ 732; (αυτήν) -όν ηγεμονεύσω* <261, τ/30, κ263. 501, α>225, 72
h. Merc. 303; αυτήν -όν 0107, π 138; -όν <264, /261 s h. Αρ. 472, κ41, μ25, <ρ20 ’[~J ίππηλασίη -ός Η34Ο = 439; -ός ν112; τηύσιον -όν χ316 = ο 13; -όν π 158 2
Longum in der Endung 2 a zweis. Typ [M-] [WZ] -ός o 198; -ού κοίλης ^419; εκτός -ού Ψ424, ν 123; άμφίς -ού Ψ 393; έν-ώ π384, Ορ. 729; -ώ /626; άν' -όν Κ339, ψ\36; -όν /496, h. Αρ. 420 [κ>2] στεινωπός -ός Ψ427; -ός I 43; έγγύς -ού h. Cer. 179; -ού <Ρ330; στεινωπφ έν -φ Η\43, Ψ4\6; λαοφόρον ^καδ' -όνΛ 0682; , δ444; -ούς Π374
[ν-J -ός Ορ. 216. (λείη -ός) 288; έκτος -ού Ορ. 729; -ός Ορ. 579, h. Merc. 357; L-<w έπίΛ παιπαλοέσση Μ168; L , οίκι(α) Ζ15, 77261; -ώ ένι Ψ435; -όν κάτα παιπαλόεσσαν ρ204; -όν α444, 0389 = κ539, 5480, κ490. 563, μ334, h. Merc. 203. 212 [„*] -ού Α382 2b dreis. 2aa Typ [v’m] εγγύς -oio v268, h. Cer. 98; -oio Ψ42\ 2a ß Typ [--χ] (ίνα) πρήσσωμεν* -οιο 0264, y476, o47. 219; έπει- γόμενός ^περ-oio, a3Q9, /284, ο49; έσσύμενός L , <5733, h. Merc. 299; L , α315; έγγύς -οιο K274; ένδεν -oio h. Merc. 226; -οιο ß4Q4, ε237
Σχ sch. D A 151 (sch. min. P.Strassb. inv. 33): -όν ... είς ένέδραν κατελδεΐν, ZI5: -ώ έπι· έφόδω, παρόδω, /43: πάρ τοι -ός· παρεστί σοι τά πρός τήν -όν ήτοιμασμένα
L 1 Schulze, QE 435; 2Nilsson, RhM 60, 1905, 165 A.2; 3Debrunner, IF 48, 1930, 71; 4Sellschopp, Stil. Unt. Hes. 83; 5O. Becker, Das Bild d. Weges ..., H. Einzelschr.4, 1937, 15-22, 46ff.; 6Porzig, Satzinhalte 89f. 201. 306; 7Risch, IF 59, 1949, 45; ’Porzig, Die Gliederung d. idg. Sprachgebiets, Heidelberg 1954, 170; 9Wyatt, Metr. Lengthening 226—9; l0Jür- gen Blusch, Formen u. Inh. von Hes.s individuellem Denken, Bonn 1970, 39. 61; nElliger, Die Darstellung d. Landschaft, Bln./New York 1975, 125 A.67, 151 f.; ,2Bremer, Licht und Dunkel 139; 13LBravo, DHA, 3, 1977, 34ff.; "Beate Gundert, τέλος u. τελεΐν b. Hom., Diss. Kiel 1983; 15 u ,10, 1984, 133 ff.
B einerseits Dingbezeichnung (1) Weg, Straße u. anderers. Nom. act. Weg, Unternehmung Reise u.ä. (2), wobei unentschieden, in welcher Bed. urspr. (vgl. E) u. Zuweisung im Einzelfall unsicher (vgl. 1 a ε, 1 b u. 4); übertragene Bed. selten u., wenn auch nicht notwendig, spät (3: Hes.; h. Merc.) — Wortfeld: s. κέλευδος Bd. II Sp. 1371,61 f., ausführl. Behandlung L5 7—9 1 ό. als konkr. Weg, Straße u.a. (zu¬
meist durch häufigen Gebrauch entstanden, aber auch, wo nötig, techn. verbessert u. gelegentl. überhaupt erst angelegt; für die myk. Zeit s. McDonald in: Myc. Studies, Proceedings of the Third Internat. Colloquium for Myc. Studies, Wings- pread 1961, ed. by E. L. Bennett, Madison 1964 217 ff.) la 'Realien' laa Weg, Straße, außerhalb der Stadt κ!03 οί δ' ίσαν λείην-όν, ή περ άμαξαι ' αστυδ' άφ' ... όρέων καταγίνεον ύλην, vor der Stadt begegnen sie einem Mädchen, das Wasser holt, zu λείη etc. vgl. άμαξιτός u. ίππηλασίη ό. h.Cer. 98 έζετο (Dem.) 5’ έγγύς -οιο ' ... φρέατι ^όδεν ύδρεύοντο πολΐταιΛ -I- 179 ρ 204 (Od. u. Eum.) στείχοντες -όν κάτα παιπαλόεσσαν ' άστεος έγγύς έσαν καί έπί κρήνην άφίκοντο 1 ... L , 0682 έκ πεδίοιο ... προτί άστυ δίηται (ein Kunstreiter vier Pferde zugleich) ' λαοφόρον καδ' -όν πολέες τέ έ δηήσαντο ' άνέρες ήδέ γυναίκες Λ/168 (G1.) σφήκες ήέ μέλισσαι ' οικία ποιήσωνται -ώ έπι παιπα- λοέσση ... μένοντες ’ άνδρας δηρητηρας άμύνονται περί τέκνων /7261 σφήκεσσιν έοικότες έξεχέοντο ' είνοδίοις, ούς παΐδες έριδμαίνουσιν έδοντες ' αίεί κερτομέοντες έπι οίκίβ έχοντας, eine Gefahr für den Wanderer (όδίτης) Ζ 15 πάντας (sc. Reisende) γάρ φιλέεσκεν u Λα ναίων, der reiche Menschenfreund Überfälle: π384 φδέωμεν (die Freier den Tel.) έλόντες fn' άγρούΛ νόσφι πόληος 1 ή έν -φ, auf dem Wege, unterwegs, nb. L , der Stadt gegenübergestellt, also rel. weit weg v268 κατιόντα ' άγρόδεν, έγγύς -οιο λοχησάμενος 7/143 (Lykoorgos tötet Areithoos) στεινωπή έν -φ όδ' άρ' ού κορύνη οί όλεδρον ‘ χραΐσμε I h.Merc. 203 πολλοί ... -όν πρήσσουσιν όδΐται, gehen auf diesem Weg, neben πρήσσω sonst wohl in anderer Funktion, s.u. 2 I K339 βή ρ' άν' -όν μεμαώς (Dolon), ob es auf dem Schlachtfeld gebahnte Wege gab oder vorgestellt wurden,
493
494


οδός
οδός
ist zumindest unsicher; er geht auf dem 'Weg* zum Lager, den er zwischen den Leichen u. sonstigen mögl. Hindernissen für sich findet, analog wohl 349 παρέξ -οΰ έν νεκύεσσι 1 κλινδήτην (Od. u. Diom.) und 274 (Ath.) πάντας άρίστους. * τοίσι δέ δεξιόν ηκεν ερωδιόν εγγύς -οίο, vgl. 77374 (s.u. lae) ν123 (Phäaken verstecken Od.’ Schätze) έκτος -οΰ, μή πώ τις όδιτάων άνδρώπων (δηλήσαιτο) Ορ. 729 (bis) μήτ' έν -ώ μήτ' εκτός -ού προβάδην ούρήσης h.Merc. 188 γέροντα ' ... εύρε νέμοντα παρέξ -οΰ έ'ρκος άλωής Δ 332 ώχοντο ίδέ προ -οΰ έγένοντο, 1 Ασωπόν δ9 ϊκοντο laß Weg, Straße, innerhalb einer Polis (sonst άγυια) ψ\36 ώς κέν τις φαίη γάμον έμμεναι έκτος (sc. von Od.’ Palast) άκούων, 1 ή άν' -όν στείχων ή οϊ περι- ναιετάουσι, innerhalb der Stadt auch Z391 (nb. άγυιάς), allerd. im Sinne von 1 b (s.d.); unklar h.Cer. 179 (1 aa o.), wie weit auch vom (selben?) Weg innerhalb der Polis zu verstehen, s. 177 (αμαξιτός) ξ264 (λιμήν έκάτερδε πόληος) λεπτή δ' είσίδμη' νήες δ' -όν ... ' είρύαται lay Gang, Zugang, Durchgang in einem Gebäude /128 όρσοδύρη ... έσκεν ... ' άκρότατον δέ παρ' ουδόν ... μεγάροιο ' ήν -ός ές λαύρην, σανίδες δ' έχον ... 1 τήν Όδυσεύς φράζεσ- δαι άνώγει ... *... μία δ' οιη γίνετ' έφορμή H3AQ (in der Mauer) πύλας ποιήσομεν ... ' όφρα δι' αύτάων ίππηλασίη -ός είη = 439 ν!12 (δύραι) αί δ’ αύ πρός νότου είσί δεώτεραν ούδέ τι κείνη ' άνδρες έσέρχονται, άλλ' άδανάτων -ός έστιν (zwei δύραι, für Götter u. Menschen) lab Rennbahn beim Wagenrennen anläßl. der Leichenspiele für Patr.; hier ist entw. aus freiem Feld eine provisor. Rennbahn geschaffen, bzw. eine alte Rennbahn reaktiviert worden (Ψ 331 f. läßt bewußt beide Möglichkeiten offen), oder es sind dabei auch richtige Wege integriert worden (z.B. der Hohlweg 419ff.), aber so oder so ist alles durch die Festlegung auf seine Aufgabe als Rennbahn zu einem realen ό. geworden Ψ 330 (Pfahl u. weiße Steine) έν ξυνοχήσιν -ού, λείος δ' ιππόδρομος άμφίς, die Wendestelle, wo Hin- u. Rückweg Zusammentreffen 393 (Jochbruch) άμφίς -οΰ δραμέτην, ρυμός δ' έπί γαΐαν έλύσδη Ψ4\6 (Ant. plant στεινωπή έν -φ παρα- δύμεναι sc. den Men.) ώς έφαδ', οϊ δέ άνακτος ύποδείσαντες όμοκλήν ' μάλλον έπιδραμέτην ολίγον χρόνον' αίψα δ' έπειτα 419 στεΐνος -οϋ κοίλης, es fol^t die Beschreibung des Hohlweges: 421 ρωχμός ... γαίης, η χειμέριον άλέν ύδωρ 1 έξέρρηξεν -οίο, βάδυνε δέ χώρον άπαντα 424 (Ant.) έχε μώνυχος ίππους ' έκτος -ού, ολίγον δέ παρακλίνας έδίωκεν 427 (Men.) ,,άνεχ' ίππους- ' στεινωπός γάρ -ός, τάχα δ' εύρυτέρη παρελάσσαι“ 435 (Men. gibt nach) Άτρείδεω' αύτός γάρ έκών μεδέηκεν έλαύνειν ' μή πως συγκύρσειαν -ώ ένι ... ίππον, eine Rennbahn ist viell. auch h.Ap. 233 gemeint (s.u.) lae begehbarer Boden wird von Fall zu Fall betreten u. begangen u. so zum Weg; in solchen Zusammenhängen ist ό. oft eher als Nom. act zu verstehen, wo nicht, bleibt noch die Möglichkeit, daß der Dichter einen wirkl. Weg ima- giniert (dies gilt von allen Stellen dieser Gruppe) h.Ap. 233 (χαμαί δ' έλατήρ) έκ δίφροιο δορών -όν έρχεται Cert. 38,25 ϊομεν εις νηών -όν hierher vielleicht auch 77374 οϊ (Tr.) δέ ιαχή τε φόβω τε 1 πάσας πλήσαν -ούς, έπεί άρ τμάγεν, die Tr. fliehen überall, wo ihnen dafür der Platz blieb (oder: auf allen realen Wegen, die nach Troja führten?) 1 b Weg als zusammenfassender konkreter Begriff im Gegensatz zu 1 a nicht unbedingt ein bestimmter Weg, sondern i.d.R. eine durch ein Ziel zur Einheit, zu einem Weg zusammengefaßte Verbindung mehrerer realer Wege, wobei es unerhebl. ist, ob es sich um gebahnte Wege handelt; wie in lae macht das Gehen den gangbaren Untergrund oder das Fahren mit einem Schiff das tragende Meer zum ‘Weg’; im Gegensatz zu 2 liegt der Hauptakzent nicht auf dem Tun, der Unternehmung, sondern auf deren realer, geographischer, Basis Z391 ό δ* άπέσσυτο δώματος "Εκτωρ ' τήν αύτήν -όν αύτις έϋκτιμένας ^κατ' άγυιάςΛ, den selben Weg, sc. auf den er gekommen war, er setzt sich aus verschiedenen Wegen, — hier: ‘Gassen’ (L J, zusammen; vgl. unten «263 #107 (κήρυξ) ήρχε δέ τφ (Demod.) αύτήν -όν ήν περ οί άλλοι φ20 (wegen von Messenem geraubten Viehs) έξεσίην πολλήν -όν ήλδεν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
68
72
(Od.) hierher gehören die Stellen, an denen ό. Obj. von ήγεμονεύειν u.ä. ist μ 25 „έγώ δείξω (Kirke) -όν ήδέ έκαστα ' σημανέω, ϊνα μή τι 'ή άλός ή έπί γης άλγή- σετε“ δ389 (Proteus) κέν τοι εϊπησιν -όν καί μέτρα κελεύδου 1 νόστον δ', ώς έπί πόντον έλεύσεαι ίχδυόεντα = χ539 <261 καρπαλίμως έρχεσδαν έγώ δ' -όν ήγεμονεύσω, (wenn wir dann zur Stadt kommen ...) + η30 (innerhalb der Stadt), x501 (den Weg in den Hades über Meer u. Okean), h.Merc. 303 ω225 (αιμασιάς λέξοντες) ώχοντ', αύτάρ ό τοίσι γέρων -όν ήγεμόνευε κ 263 αύτήν -όν ήγήσασδαι (vgl. oben Ζ391) £237 (Kal.) ήρχε δ' -οίο 1 νήσου έπ' έσχατιήν, vgl. Bd. I Sp. 1381,46 ff. μ 334 δεοΐσιν ' εύξαίμην, εϊ τίς μοι -όν φήνειε νέεσδαι I 1261 (άποπλαγχδέντες) οϊκαδέ ίέμενοι, άλλην -όν άλλα κέλευδα * ήλδομεν = h. Αρ. 472 2 als Nom. act. Weg, Gang, Unternehmung, Reise;
nicht Gang i.S.v. Gangart 2 a allg. einen Weg ‘gehen’; unterwegs h.Merc. 212 δάττον-όν κίε μΰδον άκούσας h.Ap. 420 παρέκ Πελοπόννησον ... ' ήϊ' -όν (sc. end der Fahrt h.Merc. 143 ούδέ τίς οί δολιχής -ού άντεβόλησεν 2 b verseh. Arten von ό. kriegerische (Sonder-)Unternehmungen usw. A 151 πώς τίς τοι πρόφρων έπεσιν πείδηται Αχαιών ' ή -όν έλδέμεναι ή άνδράσιν ίφι μάχεσδαι; δ 393 οίχομένοιο σέδεν δολιχήν -όν άργαλέην τε (Troj. Krieg) + 483 = ρ426 (and. Zus.hang) Gesandtschaft /626 ού ... μοι δοκέει μύδοιο τελευτή 1 τήδέ γ' -ώ κρανέεσδαι (gemeinsame) Reise ο198 (ξεϊνοι) καί όμήλικές είμεν- ' ήδε δ' -ός καί μάλλον όμοφροσύνησιν ένήσει (uns: Tel. u. Peisistratos) Botengang π 138 κατάλεξον, ' εί καί Λαέρτη αύτήν -όν άγγελος έλδω, Eum. will auf demselben ‘Weg’ (d.h. dem Botengang zu Pen.) auch zu Laertes gehen u. ihm berichten, αύτή -ός in Z391, #107 der selbe konkrete Weg, s.o. 1b Arbeit, Geschäft o.ä. Op. 579 ήώς τοι προφέρει μέν -οΰ, προφέρει δέ καί έργου, 1 ... έπέβησε κελεύδου 1 άνδρώπους πολλοΐσί τ' έπί ζυγά βουσί τίδησιν jegl. Unternehmung des Zeus Th. 387 ούδ' -ός, όππη μή κείνοις (Kratos u. Bies) δεός ήγεμονεύει I durch NS bestimmte Z292 τήν -όν ήν Ελένην περ άνήγαγεν (Paris) + <165 2 c best. Stadien
eines ό. 2ca einen ό. planen, anraten; wünschen u.ä. a 444 βούλευε (Tel.) -όν, τήν πέφραδ' Αδήνη κ563 άλλην δ' ήμιν -όν τεκμήρατο Κίρκη ' εις Αίδαο δόμους I β253 τούτω (Tel.) δ* ότρυνέει Μέντωρ -όν I δ732 εί... πυδόμην (Pen.) ταύτην -όν όρμαίνοντα (Tel.) ... -οίο, vgl. β235, δ 480 Th. 754 μίμνει (Tag/Nacht) τήν αύτής ώρην -οΰ, έστ' άν ϊκηται 2cß ό. steht unmittelbar bevor; auf ihn drängen u.ä. 743 πάρ τοι -ός, νήες ... άγχι δαλάσσης 1 έστάσ' β 285 σοί δ' -ός ούκέτι δηρόν άπέσσεται ήν σύ μενοινφς « #150inmed I /2264 ταΰτά τε πάντ' έπιδεΐτε (sc. auf den Wagen), ϊνα πρήσσωμεν -οίο + χ476 s ο47, ο 219 I α 315 μή μ' έτι νΰν κατέρυκε, λιλαιόμενόν περ -οίο 309 έπί- μεινον, έπειγόμενός περ -oio = y284ex = o49ex + h.Merc. 86 (-όν) δ 733 ή κεν έμεινε, καί έσσύμενός περ -οίο = h. Merc. 299®χ I χ17 -όν ήτεον ήδ' έκέλευον ' πεμπέμεν (Fahrt = Abfahrt) #404 ϊομεν, μή δηδά διατρίβωμεν -οϊο 2cy einen ό. zum Abschluß bringen, d.h. das durch ihn erstrebte Ziel erreichen oder auch nicht erreichen; nb. entsprechenden Adj.en β256 τελέει δ' (Tel.) -όν ού ποτέ ταύτην δ664 μέγα έργον ύπερφιάλως έτελέσδη ' Τηλεμάχω -ός ήδε’ φάμεν δέ οί ού τελέεσδαι = π 347 κ490 άλλην χρή πρώτον -όν τελέσαι καί ίκέσδαι * εις Αίδαο δόμους χ41 όμήν -όν έκτελέσαντες I /496 ιξόν δ’ ές πεδίον..., ένδα δ' έπειτα ' ήνον -όν I /316 τηϋσίην -όν έλδης = ο 13 β2Ί3 ού τοι ... άλίη -ός έσσεται ούδ' άτέλεστος + 318, vgl. h. Merc. 549 (s.u. 3) 2cb Götter entscheiden über einen ό. δ480 (ρέξης δεοΐσϊ) τότε τοι δώσουσιν -όν δεοί, ήν σύ μενοινφς /288 ίξε δέων, τότε δή στυγερήν -όν ... Ζεύς * έφράσατο (sendet Sturm) s <235 3 Weg in übertragener Bed. Op.
216 έγκύρσας άτησιν’ -ός δ' έτέρηφι παρελδεϊν 1 κρεισσων ές τά δίκαια 288 λείη μέν -ός (zur κακότης), μάλα δ* έγγύδι ναίει, in 290 aufgenommen durch οίμος I h.Merc. 549 άλίην -όν είσιν, der geht einen Irrweg, falsche ‘Methode’ führt zum Mißerfolg 4 unsichere u. schwierige Stellen 4 a uns. zwischen 1 u. 2 0276 (Jäger verfolgen ein verwundetes Tier
495
496


οδός
in das Dickicht des Bergwaldes) τών δέ ύπό ιαχής έφάνη λίς ... 1 εις -όν *158 έλαφον μέγαν εις -όν αυτήν 1 ήκεν vgl. dtsch. jem. in den Weg treten, in beiden Fällen (bes. deutl. 0276) kein vorgegebener Weg, vielmehr existiert er nur durch den zielgerichteten Gang; trotzdem kaum eindeut. Nom. act. I μ 57 „ένδα (vor den Plankten sowie Skylla u. Charybdis) τοι ούκέτ’ έπειτα διηνεκέως άγορεύσω, 1
όπποτέρη δή τοι -ός έσσεται, άλλά και αύτός 1 δυμω 8 βουλεύειν“ es folgt die Beschreibung der Örtlichkeit, Weg
οδός
hier Möglichkeiten zu gehen bzw. mit dem Schiff zu fahren 4 b Schwieriges h.Merc. 226 (bis) αινα μέν ένδεν -οιο, τά δ* αίνότερ' ένδεν -oio, auf beiden Seiten des Weges? έπι- 4 στροφάδην v.21O u. A.-H.-S. z.St.; vgl. beiderseits des Weges?
357 διαπυρπαλάμησεν -οΰ τό μέν ένδα τό δ* ένδα, auf dem Hin- u. dem Rückweg (dann zu B 2) od. hier und da auf dem Wege (dann zu Bl?)
D Ä?349a, h.Merc. 563a; v.l. 0224 Eust.
B. Mader
Nachträge zu den Abkürzungsverzeichnissen von Band 2
B. Zeitschriften und Reihen
LCP = Liverpool Classical Papers
C. 	Moderne Autoren
Blößner, Iterata = N. B., Die singulären Iterata der Ilias, Bücher 16-20, Stuttgart 1991 (Beitr. zur Altertumskunde, Bd. 13).
Dee, Epith. — J. H. D., The Epithetic Phrases for the Homerie Gods, New York-London 1994 (A. B. Lord Studies in Oral Tradition, Vol. 14).
Iliad — G. S. Kirk, B. Hainsworth, R. Janko, M. W. Edwards, N. Richardson, The Iliad: a Commentary. Vol. I: Books 1-4, Vol. II: Books 5-8, Vol. III: Books 9-12, Vol. IV: Books 13-16, Vol. V: Books 17-20, Vol. VI: Books 21-24, Cambridge 1985-1993.
Lamberterie, -υς — Ch. de L, Les adjectifs grecs en -υς, tome I (BCILL 54), tome II (pp. 525 ff., BCILL 55), Louvain-La- Neuve 1990.
Laroche, Racine νεμ- — E. L, Histoire de la racine NEM- en grec ancien, Paris 1949 (E&C6).
Lateiner, Nonverb. Beh. — D. L, Sardonie Smile, Nonverbal Behavior in Homerie Epie, Ann Arbor 1995.
Leukart, -täs » A. L, Die frtihgr. Nomina auf -täs und -äs, Wien 1994 (Mykenische Studien, Bd. 12).
Meier-Brügger, Gr. Sprw. — M. M.-B., Griechische Sprachwissenschah I & II, Berlin - New York 1992.
Mureddu, Formula — P. Μ., Formula e tradizione nella poesia di Esiodo, Roma 1983 (Filologia e Critica, Vol. 46).
Odyssey — A Heubeck, St. West, J. B. Hainsworth, A. Hoekstra, J. Russo, M. Femandez-Galiano, A Commentary on Ho- mer’s Odyssey. Vol. 1: Books I—VIII, Vol. 2: Books IX- XVI, Vol. 3: Books XVH-XXIV, Oxford 1988-1992.
Paraskevaides, Synon. — Η. A. P., The Use of Synonyms in Homerie Formulaic Diction, Amsterdam 1984.
Ramersdorfer, Iterata — H. R., Singuläre Iterata der Ilias (A -K), Königstein/Ts. 1981 (Beitr. zur klass. Philol., H. 137).
Roth, Iterata — P. R., Singuläre Iterata der Ilias (Φ-Ω), Frankfurt am Μ. 1989 (Beitr. zur klass. Philol., H. 194).
Strasser, Iterata — F. X. St., Zu den Iterata der frühgr. Epik, Königstein/Ts. 1984 (Beitr. zur klass. Philol., H. 156).
Szemerenyi, Lat Wortschatz — O. Sz., An den Quellen des lateinischen Wortschatzes, Innsbruck 1989 (Innsbr. Beitr. zur Sprachw., Bd. 56).


LEXIKON
DES FRÜHGRIECHISCHEN EPOS
(LfgrE)
Begründet von Bruno Snell
Im Auftrag der Akademie der Wissenschaften in Göttingen vorbereitet und herausgegeben vom Thesaurus Linguae Graecae
17. LIEFERUNG οδούς - όράω
REDAKTION: MICHAEL MEIER-BRÜGGER
GÖTTINGEN VANDENHOECK & RUPRECHT · 1999


Verfasser der Artikel dieser Lieferung sind
W. A. Beck mit όδύσσασθαι, δθι, οίος, οϊσω, Οιχαλιη, όμιλός, ομοκλάω, οξύς u. a.
R. Führer mit οίδα, οΐχομαι, όμοιος, όπάζω, δπις, όράω u. a.
V. Langholf mit όμόκαπνος
B. Mader mit όδωδα, Οϊβαλος, Οίδιπόδης, οίετεας, Όϊλεύς, Οίνεύς, Οίνόμαος u. a.
G. Markwald mit Όδυσσεύς, Όμηρος u. a.
H. W. Nordheider mit οίτος, όϊω, οιωνός, όλβος, όλεθρος, ολίγος, ολλυμι, ονειδος, ονινημι, όνομαι u.a.
J. Ν. O’Sullivan mit όζος I u. II, οΐγω, οίνος, όϊς, δμματα, δναρ, όνομα, όπισθεν, όπίσσω u. a.
Μ. Schmidt mit οίκεύς, οικία, οίκος, οίος, Όλυμπος, όμαδος, δμνυμι, οπάων, οπηδεω, οπυιω u. a.
sowie S. R. van der Mije (mit οδύρομαι, όϊζυρός, όϊζύς, οικτίρω, οίκτρός, οίμωγη, οιμώζω, όλολυγη, ολολύζω, όλοφυδνός, ολοφύρομαι, οπός II u.a.). Holländische Stipendiaten der Stichting voor Literatuur-, Muziek- en Theaterwetenschap waren J.G.-J. Abbenes (mit όπλεω, οπλή, δπλον, όπλότερος) und R.J. Allan (mit όλμος, δλυνθος, Όπόεις, δππη, όππόθεν, όππόσσος, όππότε, όπ- πότερος, δππως u.a.). In verschiedener Funktion wirkten außerdem mit F. Grensemann, R. Kranz, S. R. van der Mije, B. Schönefeld, A. Seyfart, N. Ticha-v. d. Mije und V. Yntema.
Redaktion: W. A. Beck hat wieder die Organisation vor Ort geleitet Die Autoren haben die Redaktionsarbeit unterstützt
ISBN 3-525-25519-5
C 1999, Vandenhoeck & Ruprecht in Göttingen. Printed in Germany.
Alle Rechte vorbehalten. Das Werk einschließlich aller seiner Teile ist urheberrechtlich geschützt Jede Verwertung außerhalb der engen Grenzen des Urheberrechtsgesetzes ist ohne Zustimmung des Verlages unzulässig und strafbar. Das gilt insbesondere für Vervielfältigungen, Übersetzungen, Mikroverfilmung und die Einspeicherung und Verarbeitung in elektronischen Systemen.
Gesamtherstellung: Hubert & Co., Göttingen
Gefördert mit Mitteln des Bundesministeriums für Forschung und der Freien und Hansestadt Hamburg - Akademieprogramm
Zur Beachtung: Abkürzungsnachträge befinden sich auf der dritten Umschlagseite


οδός
in das Dickicht des Bergwaldes) τών δέ θ9 ύπό ιαχής έφάνη λίς 1 εις -όν «158 έλαφον μέγαν εις -όν αύτην 1 ήκεν vgl. dtsch. jem. in den Weg treten, in beiden Fällen (bes. deutl. 0276) kein vorgegebener Weg, vielmehr existiert er nur durch den zielgerichteten Gang; trotzdem kaum eindeut. Nom. act. I μ 57 „ένθα (vor den Plankten sowie Skylla u. Charybdis) τοι ούκέτ9 έπειτα διηνεκέως άγορεύσω, 1 όπποτέρη δή τοι -ός έσσεται, άλλά και αύτός ' θυμφ βουλεύειν“ es folgt die Beschreibung der Örtlichkeit, Weg hier Möglichkeiten zu gehen bzw. mit dem Schiff zu fahren 4 b Schwieriges h.Merc. 226 (bis) αίνά μέν ένθεν -οιο, τά δ9 αίνότερ9 ένθεν -οιο, auf beiden Seiten des Weges? έπι- στροφάδην v.21O u. A.-H.-S. z.St.; vgl. beiderseits des Weges? 357 διαπυρπαλάμησεν -οΰ τό μέν ένθα τό δ9 ένθα, auf dem Hin- u. dem Rückweg (dann zu B2) od. hier und da auf dem Wege (dann zu B1 ?)
D /C349a, h.Merc.563a; v.l. /2224 Eust.; ρ 196 ουδός, s.d. D B.Mader
όδούς s. οδών
οδύνη [18‘, 7°, 2h] E zu έδω (s.d. B2d) wie ώδίς, s. Schindler, ZVS 89, 1975, 53 ff. u. vgl. dt. Schmerz zu lat mordere, russ. grust9 ‘Kummer’ zu gryst9 ‘nagen’. — Abl.: όδυνήφα- τος; vgl. οδύρομαι F -η 2 (dazu L2); -αι 3, -άων Ί, -ησι(ν) 10, -ας 5 Ml [uJ] -ας Λ 848 -η/αι δέ Λ 398, £417; -η 025; όξεΐ(αι δ)9 -αι Λ 268 s 272; (δ9) -ας Π524. 528 k.l] -ας β79 [_’] δ9 -ας α242 2
(όξείησ9 / ή δ9) -ησι(ν) /7518, h.Ap.358, £354. 399, Μ206 [uJJ βαλών -ησιν εδωκεν £397, ρ567; κακήσ9 -ησι Ε766, δ9 -ησι κακήσι «440 [^Jx] κακών / ^μελαινΛέων ... / L Λάων -άων h. 16,4 / ζΐ 117 / 191 = O394eM; (ή)δ9 -άων <5812, 060; -άων τί 17; -ησι <415
L 1 Α. Fulda, Unters, über d. Sprache d. hom. Gedichte I, Duisburg 1865, 143f.; 2Witte, Gl. 2, 1910, 18f. (dagg. Jakob- sohn, H. 45, 1910, 89Anm.); 3Mawet, Douleur 35ff. 390f.
B (außer 025, 4° in 2 körpert) Schmerz von (Δ 117, h. 16,4 unbest.) Indiv. (Gotth. £354. 397. 399. 417. 766, 025, Tier Λ/206, h.Ap.358), stillbar (ähnl. wie αχός ‘seel. Schmerz’ Ύ43, £539, h. Cer. 436, vgl. κακά «460) im Ggs. zu άλγος ‘Leid* (v319 abzuwehren wie νοΰσος Th. 527) od. κήδος ‘Harm’ (#149 zu verscheuchen wie μελεδώναι Cypr.fr. 15,2 p.41 Dav., άνίαι Pan.fr. 14,4 p. 122 Dav.), Subj. von trans. Verben (kontrast. άλγος I Sp.457, 67—73, κήδος Bl) nur Λ 268 s 272, 025 u. in Rel.sätzen (4- κατά φρένα Ις]) 061 = <5813med ; gekoppelt (nur in 2) mit γόους a242, όϊζύος #812, in assoz. Zush. m. άκεσ- 0394, /7523f., άλ(ε)γ- Λ398, Λ/206, άχέων / αχθομαι £399/354, Λ 398 ff., ή/έλήλατο/αι £399f., /7518, έλκος Δ 190f., A 267f. 848, O393C /7517L 523f. 528 bzw. (vgl. /5 213-7) έλκω BI4c Λ 398, κηδ- £399f., /7516ff., a242ff., κήρ E399, A272ff. 398ff., μελαιν- /1117. 191, £354, 0 394, μένος Λ 268 s 272, 0 60, /7528f., έπ/ ένορσ- Ε765ΪΪ., O60ff., παύω Δ 191, Λ 267f. 848, <5812, στε- νάχ(ίζ)ω a242f., <415 (vgl. τ 117L), τείρω £352 ff., 060f., «440f., φάρμακ9 /1191, 0 394, χειρ £416f., A847f., /7517L, ωδίνω Λ 268 ff. (Vgl.), «415 (fig. etym.), in Parechese m. δυ- v(ov) Λ 268. 272, όδυ(ρόμενος) a242f., gehäuft £397/99 (401 Abl.), Λ 268/72, /7518/24/28; hom. (7° stets) in dir.R. (REnde Δ191, £766) außer £354. 417, /7528 (nach RAbschl.), /1117, Λ 262. 272. 398. 848, M206, 0394. - Wortf.: άλγος, αχός, δυσφροσύνη, κακά (#221, «460, Th. 55), κήδος, πήμα (£886, Ορ.366), ώδίς 1 (akut) körperl. (διά χροός Λ 398) infolge (außer Lh.Ap.358j nichttödl.) Verwundung (durch Pfeil L j u. ♦) an Hand (£336/354. 417), Arm (Λ 252/268. 272 u. ·Λί388, /7510/518. 524. 528), Schulter 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όδυνηφατος
(♦£397. 399/400 u. ρ462/567), Brust in Halsnähe (M204/206 u. £412 / 060), Unterleib (M 134ff./191), Schenkel (M 810. 844/848, 0 394), Fuß (M 377/398) u. Auge (i 382ff./415. 440); in kausat. Syntagma (4x zugefügt, 8x gestillt), Agens Gotth. (3' von 6 Ap.) od. Pfeil/Arznei (Δ 117/3') außer £397+, alle Kasus (adnom. Gen. Δ 117, 0394, h. 16,4): £766 (Ath.) ή έ (Ares.) μάλιστ9 εϊωθε κακήσ9 -ησι πελάζειν, s. 859. 869. 886. 895. 900, Φ406, vgl. 012, 012 397 (τλή 9Α'ίδης, ευτέ μιν) έν Πύλφ έν νεκύεσσι βαλών (Her.) -ησιν εδωκεν (s.d. Bile) — ρ567" (Antin. den Od.), vgl. rl67, kontrast. άλγος B2ba /5 117 έκ #’ έλετ9 (Pand.) ιόν ' άβλήτα πτερόεντα με- λαινέων έρμ9 (s.d. III) -άων Hort (vgl. έ. ΙΒ2) od. Stecher (vgl. ‘Klippe’ Ale. fr. 73,6 V., Anacr.fr.403 P., ferner έ. II, falls urspr. Ohrstecker’) von schaurigen Schmerzen! h. 16,4 (Askl., den Koronis gebar) χάρμα μέγ9 άνθρώποισι, κακών θελκτήρ9 -άων 0394 (έπι έλκει) φάρμακ9 άκέσματ9 έπασσε ^μελαι- νάων -άωνΛ Δ191 έλκος δ9 ίητήρ έπιμάσσεται ήδ9 έπι- θήσει ' φάρμαχ9 α κεν παύσησι L u 060 (όφρ9 "Εκτορα ότρύνησι) λελάθη δ9 -άων ' αϊ νΰν μιν τείρουσι κατά φρένας Ε4\Ί άπ9 ίχώ χειρός όμόργνυ (Dione der Aphr.) ·' αλ- θετο χειρ, -αι δέ κατηπιόωντο βαρεΐαι (s.d. Β1 b) /7524 έλκος άκεσσαι, 1 κοίμησον (s.d. Blb) δ9-ας, vgl. #758 528 αύτίκα παΰσ9 -ας, άπό #’ έλκεος (αϊμα τέρσηνε) Λ 848 (έπι ρίζαν βάλε) όδυνήφατον, ή ο[ άπάσας ' έσχ9 -ας* uro μέν έλκος έτέρσετο,παύσατο δ9 αίμαΛ in Zustandsbeschr. (3' Nom.,7x instr.Dat.nb.Ptz. außer /7518): Λ 268. 272 έπεί L j, 1 όξειαι δ9 t-ai δυνον (s.d. BI2b) μένος (s.d. B2bß) PN*j.' ώς #’ δτ9 αν ώδίνουσαν έχη βέλος ... ’ 2 νν.' ώς όξέϊ9 L j. ' νές δίφρον^ δ9 άνόρουσε (ήχθετο γάρ κήρ)Λ 398 (βέλος) έκ ποδός ειλκ9, -η δέ διά χροός ήλθ9 άλεγεινή. ' t vgl. V.458, £658 /7518 (έλκος έχω) άμφι δέ μοι χειρ ' όξείησ9 -ησιν έ^λήλατ^αι, s. II Sp.518,54ff., kontrast. #182 £399 (Hades) κήρ άχέων -ησι πεπαρμένος (όϊστός ωμφ ένι
jO) Μ206 (αιετός δράκοντα) άπό έ&εν ήκε χαμαζε (vgl. £343!) ' άλγήσας -ησι £354 έξαγ9 (Iris) ομίλου ' äjc- θομένηΛν (Aphr.) -ησι, μελαίνετο δέ χρόα h.Ap.358 (οί ιόν έφήκεν Αρ.) ή #’ -ησιν έρε,^ , χαλεπησι ' κεϊτο μέγ9 άσθμαίνουσα κυλινδομένη, vgl. V.92, Archii, fr. 193 W. «415 (Κύκλωψ) στενάχων τε και ώδίνων -ησι 440 -ησι κακήσι ' τειρόμενος 2 (anhaltend) seel. (+ θυμόν/φ außer α242), nur auf l.P. (in dir.R.) bzg. 025 έμέ #’ (Zeus) ούδ9 ώς ^θυμόνj άνίει (s.d. BI B2bybb) ' άζηχής -η Ήρακλήος Schmerz um Η. (nur hier mit gen. obi., s.a. ISp. 1775,42ff.), vgl. T125 #812 με (Pen.) κέλεαι παύσασθαι όϊζύος ήδ9 -άων ' πολλέ- ων, αϊ μ9 έρέθουσι κατά φρένα και κατά t vgl. r517 rll7 (μηδ9 έξερέεινε) μή μοι (Od.) μάλλον L u ένιπλήσης -άων ' μνησαμένφ, vgl. Th. 102f. βΊ9 μοι (Tel.) -ας έμβάλ- λετε θυμφ (s.d.Β11 [cd]),vgl.V.41.70, £376 α242 (οϊχετ9) έμοι δ9 (Tel.) -ας τε γόους τε ' κάλλιπεν (Od.),vgl. Λ 279, £156, £39
G II.: nur in Δ, (5χ) £, (4χ) Λ, Μ, (je 3χ) Ο, /7. — Adj. (vorangest. außer #812f., <440 u. ♦ — m. Sperrg. nachgest): όζηχής, *άλεγεινή (s.d. Bll a), άπάσας, άπρήκτους, *βα- ρεΐαι, κακήσ(ιΥ (3χ), μελαινά/έων (3'), όξεϊ(αιΥ (3‘), πολ- λέων, *χαλεπησι R. Führer
όδυνηφατος U1] Σχ sch.D £401: τάς όδύνας κατα- παύοντα και φθείροντα (~ 900), Λ 847: οδυνών παυστικήν
Β schmerzstillend < -abtötend, HG (m. akt. Bed., s. Risch $73a) zu θείνω (wie άρηί-, μυλήφατος m. pass.); gefolgt von epex. Rel.satz Λ847, in dir.R. / nach RAbschl. (vgl. οδύνη) £401/900 Λ 847 έπί δέ ρίζαν βάλε (Patr.) πικρήν ' χερσί διατρίψας, -ον, ή οί (Euryp.) άπάσας ' έσχ9 όδύνας, s. 0 394, vgl. #221 £401 τφ δ9 (Hades) έπί Παιήων -α φάρ-
497
498


οδύνη φατος
μαχα πάσσων ήκέσατ* = 900 (dem Ares), vgl. Λ 830, Δ 218. — Wortf.: ήπιος Bla, νηπενθής R. Führer
οδύρομαι [17j, 39°, lh] Ε nb. οδύνη, s.d.; zum ν/ρ- Wechsel s. Frisk s.v.; s. noch Perpillou, REG 95, 1982, 255
F Präs, -ομαι 6, -εαι 1, -εται 3, -ονται 3; -ετο 5, -οντο 1, ώδύροντο 1; Imp. -εο 2; -όμενος 13, -ομένφ 1, -όμενον 1, -όμενοι 3, -ομένοισι(ν) 4, -ομένη 7, -ομένη 1, -ομένην 3; Aor. Konj. -εται 1; -άμενος 1
Μ 1 -δυρ- im longum la viers. laa -ομαι
δ 819, £174, (ού) τόσσον / τοσσοΰτον -ομαι, άχνύμενός / ίέμενός περ Ύ424 == δ 104, £142, ςο25Ο; -εαι θ 577; -εται 5740, ο 355, τ265, -εται ^όστέα καίωνd Ψ222', -ετο L u ^224, ^-ετο δάκρυ Δα λείβων Σ32, π214, L u χέουσα ΧΊ9, v219; -εο /2549, ε 160 laß Μ-1] -ονται B29Q [«*-»] -ονται /2740, δ 110; -οντο /2714 lb fiinfs.
ήσται L-όμενοςu Τ345, π 145, L u δ 194, 533; -ομένφ £153; -όμενοι <545, κ454. 486; -ομένη /591, τ46, h.Cer.250; -ομένη £129 L u στεναχίζω α243, 1 13
s π 195 s λ214; L d και άχεύων /612, /2128, β23, δ 100, £40; -όμενον α55; ^-ομένηΔ κατά θυμόν ν379,
σ2Ο3, j γοόωσα τ513, L u #315; L Λν γοόωσαν
5800, L jV τ517, 5828; -άμενος /248 lc sechss.
καί νύ κ* -ομένοισι(ν) ¥Ί54 = π220 = ^>226, ^241 2 -δυρ- in den brevia [---*] ώδύροντο /2166
Εχ sch.D Β290: άλλήλοισιν -ονται' πρός άλλήλους θρηνοΰσιν, sch.Barn. 5104 (~ α55): -ομαι' άποκλαίομαι, sch.min. P.Amh. 18 zu ο 357: κλαίει, ήκαχε. έλύπησε
Β jammern (um/wegen), bejammern, anjammem, vorjam- mem (4); trauern (um/wegen), wehklagen’, sem. oft schwer von and. Wörtern aus dem Wortf. (s.u.) abgrenzbar (zum Bed.unterschied zu ολοφύρομαι s.d.). Bezeichnet manchmal weniger einen Vorgang (jammern) als eine Gemütslage (trauern), z.B. bei der Form -ομαι (6x in 2, bes. ^>250; vgl. ολοφύρομαι Ψ75, s.d. 1c) und bei 'chronischem* o. (z.B. 5104, s.a. 1b), obwohl dort die Äußerung mit einbezogen sein kann (e. Bed.skala Klage-Trauer auch bei άχέ/εύων u. όιζύς, s.d.). Inwieweit dieses Jammern artikuliert ist, ist uns. Gg. „Äußerung des Schmerzes durch Worte“ (Schmidt, Synonymik, III 384) sprechen u.a. #315, Σ32, /2166, Od. bei Kal. («55, £153, 160), 5577, π 214. Nachweisl. m. Worten einhergehend nur in la (£129, r46 sowie h. Cer. 250 [ό. nur hier in RAbschl., nie in REinl.]), 1c (4x, nicht /2549, 533), in 4 (2x) In d. Ilias außer #290. 315 stets um d. getöteten Patr./Hektor, in d. Od. (ab a 55) oft in Anspielung auf Od. (phonet., viell. auch ety- mol., wenn o. vom Dichter als verw. m. όδύσσασθαι u. οδύνη empfunden wurde): Od. ist lOx Subj. von ό. (a55, £153. 160, 5577, £13, Λ214, v219, π220, $>226, y/241), 15x dessen Gegenstand (a243, 5104. 110. 800. 828, v379, £40. 129, o355, π 145. 195. 214, σ203, τ46. 513) und häufig indirekt beteiligt, z.B. 5740, 533, *486, £174, φ250, nur für ß23 u. «454 ausgeschlossen. N.B.: kein anderes Wort im Wortf. ist in d. Od. 2x häufiger als in d. II. Zu -όμενος* ήμαι* als periphr. Konstr. (T345, <545, £40f., π 145) s. ήμαι BI6. Im Erzähltext 15x (sek. fokalisiert /2166, 5800, £153), in dir. R. 41 x. Subj. nie Gott, Ix Tier (#315 in 3a), sonst Menschen (Frauen 14x, Männer 36x, beide/unbestimmt 6x), Sg. 45x. — Adverbiale Best.: αλαστον £174, άλίαστον /2549, έκπάγλως ο355; (έτι) μάλλον 3χ in la, 5819, τόσσον/τοσσοΰτον 5χ in 2; ένδοθι θυμφ 5577, κατά θυμόν /2549, ν379, σ203; τέο μέχρις /2128, πρόπαν ήμαρ /2714, ήματα τ517, μή/ μηκέτ* £160, σ2Ο3, αίεί ν379, νΰν αυ £174, (μεταδόρπιος 5194); έτέρωδεν Σ32, ΧΊ9, προπάροιδε νέων Γ345, προ πυλάων ΩΊ\4, άνά δώματ* /2166, κατά αστυ /2740, ένδάδ* £160, 533, άμφ* έμ* χ486. — Wortf.: s. γοάω\ dazu noch
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οδύρομαι
άκαχίζω, άχέ/εύων, αχνυμαι, δάκρυ χέω, δάκρυα λείβω, κωκυτφ έχομαι, κήδομαι. Vbd. m. ό.: δάκρυ χέουσα* (2χ), δάκρυα λείβων (2χ) s. Μ laa, δάκρυα πίπτει £129; κλαίεις* /248, 5577, «454; στεναχίζω* (6χ) s. Μ 1 b, «454; άχεύων (5χ) s. Mlb; γοόωσα(ν) (2χ) s. ebd.; άχνύμενός περ (3χ) s. Μlaa, Β2; όλοφυρόμενος ν219 1 ohne Komplem. [91,
24°, lh]; spezielle Gebrauchsweisen in lb —d la jammern, trauern (zur Wirkung des o. auf die eigene Verfassung s. 1b) Σ32 Άντίλοχος δ* έτέρωθεν -ετο δάκρυα λείβων ¥Ί54 καί νύ κ* -ομένοισιν (sc. Gr.) έδυ φάος ήελίοιο ' εί μή (= π220 = ^226, s. Id) /248 (Ap.: „μέλλει μέν πού τις και φίλτερον άλλον όλέσσαί) άλλ* ήτοι κλαύσας καί -άμενος μεθέηκε", viell. m. impl. (Akk.-)Objekt 166 θυγατέρες δ* άνά δώματ* ίδέ νυοί ώδύροντο 1 τών μιμνησκόμεναι (οι δή), sie jammern um Hektor, aber denken dabei an andere (vgl. γυναίκες um Patr. T301 f.) «55 (Ath.:) „δύστηνον (Od.) -όμενον κατερύκει (Kal.)“ ß23 άλλ* ούδ* ως τοΰ (Sohn Antiphos) λήθετ* (Aigyptios) -όμενος καί άχεύων, der Gen.-Gebrauch bei ό. (s.2) legt nahe, τοΰ nur auf λήθετ(ο) und nicht auch auf -όμενος zu beziehen 5800 πέμπε (Ath.) δέ μιν (Tphthime*) πρός δώματ* Όδυσσήος 1 είος Πηνε- λόπειαν -ομένην γοόωσαν ' παύσειε κλαυθμοΐο γόοιό τε 828 ('Iphthime* zu Pen.: „Ath. hilft Od.) σε δ* -ομένην έλεαί- ρει", s. noch 5819 in 2 5577 (Alkin. zu Od.:) „είπε δ* ό τι κλαίεις καί -εαι ^ένδοθι θυμφ", L d 'still für dich’, vgl. θυμός B13bß und Jahn, Seele-Geist 229 1545 άμφί δ* έταΐροι ' εϊατ* -όμενοι, ήμέας ποτιδέγμενοι αίεί, vgl. «408f. £129 (Eum. zu Od.: „Pen.) έκαστα μεταλλφ, 1 καί οί -ομένη βλεφάρων άπο δάκρυα πίπτει, 1 ή θέμις έστί γυναικός, έπήν πόσις αλλοθ* δληται", beide Gedanken in τ46 (s.u.) und τ265 (3a) von Od. aufgenommen r46 (Od. zu Tel.:) „ή δέ μ* -ομένη εΐρήσεται άμφίς έκαστα", vgl. ο. £129 h. Cer. 250 ως φάτ* -ομένη (Metaneira), nur hier ό. im RAbschl. II Formel ^δφρ* έτι μάλλον -όμενος στεναχίζωΛ (3χ, μάλλον stets im Kontext begründet): 113 (Od. zu Alkin.:) „σοί δ* έμά κήδεα θυμός έπετράπετο στονόεντα ' είρεσθ*, L ", vgl. 5540 f. 577 Λ 214 (Od. kann seine Mutter nicht umarmen:) ,,ή τί μοι εϊδωλον τόδ* άγαυή Περσεφόνεια 1 ωτρυν* L Δ;", μάλλον (vgl. V.208), näml. außer um den Tod der Mutter und ihren Bericht π 195 (Tel.:) ,,ού σύ γ* Όδυσσεύς έσσι πατήρ έμός, άλλά με δαίμων 1 θέλγει, t ", vgl. V. 188f. 1b Wirkung des ό. auf das Subj. [I1, 6°], immer dir. R.: man kann sich durch (gelegentliches) Jammern trösten /erquicken (τέρπεσ- θαι) (2x sowie 5100 in 3a), aber chron. Trauern/Jammern schadet (5x, vgl. auch r263f.), s. noch %424f., 5104f., £142- 4 in 2 /2128 (Thetis:) „τέκνον έμόν, τέο μέχρις -όμενος καί άχεύων ' σην έδεαι κραδίην μεμνημένος οΰτε τι σίτου 1 οΰτ* εύνης;" 5194 (Peisistr.:) „ού γάρ έγώ γε 1 τέρπομ* -όμενος μεταδόρπιος" £160 (Kal. zu Od.:) „κάμμορε, μή μοι έτ* ένθάδ* -εο, μηδέ τοι αιών 1 φθινέτω", vgl. V. 153 (3b) und die nähere Beschr. V.157C π 145 (Eum.: „Laertes ißt und trinkt nicht mehr) άλλα στοναχή τε γόφ τε 1 ήσται -όμενος, φθινύθει δ* άμφ* όστεόφι χρώς" σ203 (Pen.: „αΐ- θε μοι θάνατον πόροι "Αρτεμις) ϊνα μηκέτ* -ομένη ^κατά θυμόνΛ ' αιώνα φθινύθω", zu L j s. v379 (3b) r513. 517 (Pen.:) „ήματα μεν γάρ τέρπομ* -ομένη γοόωσα ' ές τ* έμά έργ* όρόωσα καί άμφιπόλων ένί οικφ · ' (aber nachts) 1 κείμαι ένί λέκτρφ, πυκιναί δέ μοι άμφ* άδινόν κήρ ' όξεΐαι μελεδώναι -ομένην έρέθουσιν", τέρπομ* V.513 m. όρόωσα zu verbinden (so Ameis-H., anders Russo, Odyssey, z.St, La* tacz, Freude, 201 f.), sonst ist die Interpr. von V.517 schwierig (außerdem ist es weder belegt noch plausibel, daß tägliches Weinen guttut) 1c 'rhetorisches* Jammern, d.h. m. Wirkungsabsicht 2°], vgl. ό. m. Dat (4) /591 (Phoinix zu Ach.: „Μελέαγρον παράκοιτις) λίσσετ* -ομένη, καί ol κατέ- 499
500


οδύρομαι
λεξεν άπαντα ' κήδε9“ 612 (Ach. zu Phoinix:) ,,μή μοι σύγ- χει θυμόν -όμενος και άχεύων ' ’Ατρέίδτ] ήρωϊ φέρων χά- ριν“, vgl. 7V808 Ύ79 μήτηρ δ9 αύθ9 έτέρωθεν -ετο δάκρυ χέουσα ' κόλπον άνιεμένη, έτέρηφι δε μαζόν άνέσχε Ώ549 (Ach. zu Priam.:) ,,άνσχεο, μηδ9 άλίαστον -εο Laov κατά θυμόνΛ ' ού γάρ τι πρήξεις άκαχήμενος υιός έήος, vgl. V.522-4: L u hier nicht ‘still für dich’ wie v379 (3b), σ203 (1 b) Θ33 (Alkin.:) „ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος, δτις κ9 έμά δώμαθ9 ϊκηται, ' ένθάδ9 -όμενος δηρόν μένει ^εϊνεκα πομπής“, L d άπό κοινού zu -όμενος und δηρόν μένει! Vgl. 2, bes. γάμου φ250 κ486 (Od. zu Kirke: „Die Gefährten) μευ φθινύθουσι φίλον κήρ ' άμφ9 έμ9 -όμενοι“ Id beim Wiedersehen [5°]; Weinen stets explizit im Kontext erwähnt; Freude und 'Ausweinen’ durchgemachten Leides (stets Erzähltext; vgl. κλαίω B5) *454 oi δ9 (Gef.) έπεί άλλήλους ειδον 1 κλαΐον -όμενοι, περί δέ στεναχίζετο δώμα, vgl. V.398L π 214 (Tel.) άμφιχυθείς πατέρ9 έσθλόν -ετο δάκρυα λείβων, V.215 ίμερος γόοιο, 216 κλαΐον, 219 δάκρυον είβον 220 καί νύ κ9 -ομένοισιν (Od. und Tel.) έδυ φάος ήελίοιο (' εί μή) = <p226 (Od. u. Hirten), V.223 κλαΐον (= «Ρ154, s. la) Abwandlung der Formel: ^<241 καί νύ κ9 -ομένοισι (Od. und Pen.) φάνη ροδοδάκτυλος Ήώς (' εί μή άρ9), V. 232 κλαΐε 2 m. Gen. (9χ gen. personae, φ 250 gen. rei): trauern /jammern (vgl. B Vorbem.) um/ wegen. Trotz Über- schn.en (£39f. ~ a243f.) klar vom Gebrauch m. Akk. (B3, s.d.) verschieden: der Gen. ist immer hervorgehoben (Ix im Vgl., 5x 'um x weniger/mehr als um y9, 1 x 'um x und um y9, 2x 'auch um /’); Vgl. auch Θ33 (1c) Ύ424 (Priam.:) „τών πάντων (sc. παίδων) Lou τόσσον -ομαι άχνύμενός περ ' ώς ένόςΛ, ου μ9 αχός όξύ κατοίσεται "Αϊδος είσω“ 5104 (Men.:) „τών πάντων (sc. άνδρών) L j, δς τέ μοι ύπνον άπεχθαίρει και έδωδήν“, s. zu 5100 (3a), ähnl.: £142 (Eum.:) „ούδέ νυ τών έτι τόσσον -ομαι, ίέμενός (ν.1. Ζάχνύ- μενός/) περ ' όφθαλμοΐσιν ίδέσθαι έων έν πατρίδι γαίη* ' άλλά μ9 Όδυσσήος πόθος αϊνυται“, m. L d (vgl. Mlaa) müßte -ομαι ίδέσθαι regieren, aber ό. ist hier kein verb. die. wie B 290 (4), und es regiert bereits τών φ 250 (Eurym.:) „οΰ τι γάμου τοσσοΰτον -ομαι, t , περ (άλλ9 εί δή τοσσόνδε βίης έπιδευέες είμέν Όδυσήος)“ 5819 (Pen.:) „τού (Tel.) δή έγώ και μάλλον -ομαι ή περ έκείνου (Od.)“, vgl. V.800. 828 (la) Ψ222. 224 ώς δέ πατήρ ου παιδός -εται όστέα καίων ' ... ' ως 9Αχιλεύς έτάροιο -ετο όστέα καίων, ’ έρπύζων παρά πυρκαϊήν άδινά στενα- χίζων, zu V.225 vgl. v219f. (3b) ο 355 (Eum. zu Od. über Laertes:) „έκπάγλως γάρ παιδός -εται οίχομένοιο ' κουρι- δίης τ9 άλόχοιο“ £40 L(Eum. zu Od.:)j „και δέ μοι άλλα θεοί δόσαν άλγεά τε στοναχάς τε* ' άντιθέου γάρ άνακτος -όμενος και άχεύων ' ήμαι“ 174 u j „νϋν αύ παιδός αλα- στον -ομαι, δν τέκ9 Όδυσσεύς“ 3 m. Akk. [4*, 7°]; das Obj. trägt, im Ggs. zum Gen.komplem. (B2, s.d.), selten die Betonung (Ausn.: a243, t265, s.d.). Oft mit bejammern zu übersetzen 3a m.acc.personae [41, 4°; Γ Vogel] S315 (vom στρουθός) μήτηρ δ9 άμφεποτάτο -ομένη φίλα τέκνα, vgl. τ522 παΐδ9 όλοφυρο^ένη (άηδων) Τ345 (Zeus: „Άχιλ- λεύς προπάροιθε νεών) ησται -όμενος έταρον φίλον“, nach Blößner, Iterata 81—4 ist 7345 π 145 (1b) nachgebildet Ώ714 καί νύ κε δή πρόπαν ήμαρ ές ήέλιον καταδύντα ' 'Έκτορα δάκρυ χέοντες -οντο ^πρό πυλάωνΛ, (' εί μή άρ'), wegen L j wird von der übl. Formel (Mlc) abgewichen 740 (Andrem.:) „τώ καί μιν λαοί μέν -ονται κατά άστυ“ α243 (Tel. über Od.:) „ούδέ τι κείνον -όμενος στεναχίζω ' οιον, έπεί νύ μοι άλλα θεοί κακά κήδε9 έτευξαν“, vgl. £39 f. (2); fig. etym. m. όδύνας (V.242)? 5100 (Men.) „άλλ9 έμπης, πάντας μεν -όμενος και άχεύων (Forts, in 2), unbetontes πάντας kontrast. m. πάντων (V.104), ένός (V.l05): obwohl
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
S2
56
60
64
όδύσ(σ)ασ^αι
ich alle bejammere, ..., jammere ich um all diese (zusammen) nicht soviel als um einen einzelnen, der 110 (Men. über Od.:) „-ονται νύ που αύτόν (Laertes, Pen. u. Tel.)“ τ265 (Od. zu Pen.:) „και γάρ τίς τ9 άλλοΐον -εται άνδρ9 όλέσασα 1 1 ή Όδυσή9“, da άνδρ9 auch Obj. zu όλέσασα
ist, wäre ein Gen. hier nicht mögl. (s. auch V. 264 πόσιν γοόω- σα) 3b m. acc. rei [3°]; nicht aus (dem anomalen) B29Q (4) enstanden (so Ameis-H. zu £153, Heubeck, Odyssey, zu v219), sondern als Erweiterung der Konstr. m. acc. pers. (3 a) zu erklären (wie auch o. m. gen.rei nb. o. m. gen. pers., s. 2; vgl. noch μ/351 f. έμόν νόστον κλαίουσ9, Ω 85 κλαΐε μόρον παιδός) ε 153 (κατείβετο αιών) νόστον -ομένφ, έπει ούκέτι ήνδανε νύμφη ν219 ό 5’ -ετο πατρίδα γαΐαν ' έρπύζων παρά θΐνα πόλλ9 όλοφυρόμενος 379 (Ath. über Pen. und Freier:) ,,ή δέ σον αίεί νόστον -ομένη νκατά θυμόνΛ ' πάντας μέν ρ9 έλπει ' νόος δέ οί άλλα μενοινφ“, u , hier wie 5577 (la) heimlich (and. s.v. θυμός B12cy), vgl. σ203 (lb), P549 (1 c) 4 m. Dativkomplem. [Γ, 1°; Γ m. Inf.] einem 'vorjammem9 (d.h. 'jammernd auffordem/vorhalten’), vgl. 1c ('rhetor.’) B290 (Od.:) „ως τε γάρ ή παΐδες νεαροί χήραί τε γυναίκες 1 άλλήλοισιν -ονται οίκόνδε νέεσ- θαι“, -ονται ~ -όμενοι κελεύουσι, vgl. V. 151 f. sowie ^232 όλοφύρεαι άλκιμος είναι 5740 (Pen.: „εί δή που) έξελθών (Laertes) λαοΐσιν -εται, οι μεμάασιν * δν καί Όδυσσήος φδΐσαι γόνον“ S. R. van der Mije
όδύσ(σ)α(Γθαι [4‘, 5°, 1Η, 1β] Ε prob. cogn. w. Lat. odium, ödi or w. οδύνη, rest unclear: see Russo, Odyssey on r407 and Όδυσσεύς
F όδωδυσται 1; ^ώδύσα^ο 1, L jo 2, L Λτ(ο) 1, ώδύσ- σατο 1, -σαντο 2; -σσάμενος 1, -σσαμένοιο 2
Μ 1 trisyll. [1χ/ν] ώδύσατ9 ε34Ο 2 quadrisyll. 2a kU~] ^-σαντο, Ζ138 U-’J L . τ275 2b [1^] ,ώδύ- σαΛτο Ζήνα Vit. p. 11,9 pwi] L jO, Ζεΰ a62; L Λτο Ζεύς Σ292 2c [-LJ ώδύσσατο Th.617 2d [----] όδωδυσται ε423 3 pentasyll. [JUvl] -σσάμενος τ4Ο7 4
hexasyll. -σσαμένοιο Θ3Ί = 468
Χχ sch. D: glossed w. ώργίσθη^ and / or έχολώθη*, sch.Bam. τ407: -σσάμενος* μισηθείς, ή οργήν άγαγών. ή βλάψας
Β to have conceived α hatred or malice toward w. dat. (1), to incur someone9s (trans.) hatred or malice [le] (2); τ407 (1b) only instance without ref. to a divinity, cf. μήνις, μηνίω and see Irmscher, Götterzom 12f., Russo l.c. in E, Markwald, Hom.Epigr. 135ff. — advs.: έκπάγλως ε340, θυμφ Th.617, τόσον α62. — Wdfld.: see κοτέω 1 intrans., subj. is the aggrieved, the aggriever in dat la subj. is divine, always w. mention of inflicted punishment, adversity laa dat.obj. human Z138 (Lykourgos threatened Dion.) τφ μέν έπειτ9 -σαντο θεοί ’ καί μιν τυφλόν έθηκε Κρόνου πάϊς* ούδ9 &ρ έτι δήν 1 ήν, έπεί άδανάτοισιν άπήχθετο Θ3Ί (Ath. to Zeus:) „πολέμου μέν άφεξόμεθ9 ώς σύ κελεύεις* 1 βουλήν 5’ 9Αργείοις ύποθησόμεθ9 ή τις όνησει, * ώς μή πάντες δλωνται -σσαμένοιο τεοΐο“ — 468 ε423 (I fear a squali or a sea-monster) οίδα γάρ ως μοι όδωδυσται κλυτός έννοσίγαιος, 'has an abiding hatred for me’ r275 ωλεσε καί νήα ... ένί οίνοπι πόντφ ‘... -σαντο γάρ αύτφ * Ζεύς τε καί Ήέλιος* τοΰ γάρ βόας έκταν έταΐροι hatred inferred: Σ292 νΰν δέ δή έξαπόλωλε δόμων κειμήλια καλά, ' πολλά δέ δή Φρυγίην καί Μηονίην ' κτήματα περνάμεν* ικει, έπεί μέγας ώδύσατο Ζεύς α62 οΰ νύ τ9 Όδυσσεύς ' ... παρά νηυσί χαρίζετο ιερά ρέζων ' Τροίη έν εύρείη; τί νύ οί τόσον ώδύσαο^ Ζεΰ; £340 (Leu- kothoe to Od.:) „κάμμορε, τίπτε τοι ωδε Ποσειδάων ... 1 ώδύσατ9 έκπάγλως, δτι τοι κακά πολλά φυτεύει;“ laß
501
502


όδύσ(σ)ασ#αι
dat. obj. divine Th. 617 Βριάρεφ δ9 ώς πρώτα πατήρ ώδύσ- σατο δυμφ 1 Κόττφ τ9 ήδέ Γύγη, δήσε κρατερφ ένι δεσμφ,1 ήνορέην ύπέροπλον άγώμενος 1b subj. and dat. obj. human τ407 (Autolykos:) „τίδεσδ9 δνομ9, όττι κεν εϊπω' ' πολλοΐσιν γάρ έγώ γε -σσάμενος τόδ9 ίκάνω, ' άνδράσιν ήδέ γυναιξίν ' τφ δ9 Όδυσεύς όνο μ9 έστω έπώνυμον“, see Α.Roemer, Hom. Aufsätze, Leipzig/Berlin 1914, 118f. n.l; +Rank, Etymologiseering 55f.; Köhnken, A&A 22, 1976, Ulf.; Russo, Odyssey ad 1.; J. S. Clay, Wrath of Ath., Princeton 1983, 60ff.; otherwise: Σχ, Eust., Stanford, CPh 47, 1952, 209—213. See Όδυσσεύς 2 trans., subj. human, obj. divine: Vit. p. 11,9 φώτα τε τεισαίμην, δς έμόν νόον ήπεροπεύσας 1 ώδύσατο Ζήνα ξένιον ξενίην τε τράπεζαν, see Markwald
l.c. W.Beck
Όδυσηίος [1°] zu Od. gehörig, Poss.adj., Abi. vom PN Od., vgl. Καπανήϊος, Νηλήϊος, Πηλήϊος (s. Wackemagel, Kl.Schr. 1358ff.; Chantraine, Gr.h.II14; v.Kamptz 116; Risch 127f.; zu -eus u. -ewios im Myk. s. Leukart in: Res Mycenaeae 234ff.); nach Chantraine (a.O.) bez. Suff. -io- e. spez. Zugehö- rigk., daher häufig bei EN (vgl. παϊδ9 Όδύσειο[ν Stesich. fr. 209,2 Dav.) σ353 (Eurym., d. unerkannten Bettler Od. verspottend:) „ούκ άδεεί όδ9 άνήρ -ήϊον ές δόμον ϊκει“. Da zur Bez. des Besitzverh. Od. sonst stets im Gen. erscheint (z.B. ß233 οίκον -σήος, 5674 δόμον είς -ήος, 715 κατά δώμ9 -ήος), ist das einmalige Vorkommen d. Poss.adj.s hier auffällig (von Meister, Kunstspr. 15 metri causa, von H.B. Rosen, Strukturalgramm. Beitr. zum Verständnis Homers, Amsterdam 1967, 88 m. A.l aus d. Kontext erklärt; dazu Rez. von Strunk, IF 75, 1970, 320f.); vgl. aber ähnl. Fälle wie £416 Έκτόρεον δέ χιτώνα, K326 νή9 9Αγαμεμνονέην, Λ 597 Νηλήϊάι ίπποι, Σ60 = 441 δόμον Πηλήϊον εϊσω, σ328 χαλκήϊον ές δόμον έλδων (zu den letzteren vgl. Debrunner, in: 9Αντίδωρον 39 m.
A. 4) G. Markwald
Όδυσ(σ)εύς [123', 599°, 3H, le] E unbek.; schon r407 (etymologisierende Anspielungen viell. auch α62, £340. 423, r275 u. i.d. Anrede ώ δύστηνε x281) u. dann bei S.fr.965 Radt (s. Σχ) zu όδύσασδαι (s. d. Β1 b) 'zürnen* gestellt (vgl. J. Peradotto, Man in the Middle Voice, Princeton 1990, 129 ff.); zahlreiche and. Deutungen (zuletzt L. R. Palmer, Greek Language, London 1980, 36: Proth. o- + *deuk- [zu lat. Jöce- re] = 'einer, der erfolgreich zu e. Ziel führt’ u. L3231 ff.: Olixes zu ολίγος «= *d. ganz Kleine’) scheitern an vermut!, urspr. Namensform Όλυσ(σ)εύς (Brommer, ZVS 96, 1982/83, 88-92; vgl. lat. Ulixes u. zu diesem Biville, RPh 60, 1986, 208—13; auch Odyssey 183 zu α 62; s. dagg. aber schon L3 207 ff., der d. δ-Form f. urspr. hält u. d. hom. Etym. stützt); Wechsel von λ zu δ (bzw. δ zu Λ) oft als vorgr. lautgesetzl. Eigentümlichkeit erklärt (Boßhardt, Nom. auf -εύς 139; Ruijgh, Etudes 23 A.9;
B. Marzullo, II problema omerico2, Mailand - Neapel 1970, 77; Fumee, Vorgriech. 61 m. A.237; Caduff, Ant.Sintflutsagen, Göttingen 1986, 96), auch Namenselemente Όλυ- (wie in Όλυ-μπος, Όλυ-νδος, Boßhardt a.O.) u. -σσ- lassen an vorgr. Ursprung denken (vgl. Heubeck, Praegraeca 25, der Abi. vom altkreL Namensstamm odu- vermutet); Spuren, die i.d. thrak.-etrusk. Bereich führen, verfolgen L’4; Ziegler, Gymn. 69, 1962, 396ff.; vgl. + Austin, CSCA 5, 1972, 13f. A.20 (s.u. B3a). — Abi.: Όδυσηϊος
F -σεύς 310, -εύς 93; -σευ 31, -εΰ 16; -σήος 80, -ήος 65, -σέος 1 (Α491), -ευς (Gen.) 1 (ω398; s. L"220f.); -στ/ϊ 10, -ήϊ 32, -ή(ι) 2 (£398, ν35); -σήα 16, -σέα 2 (£212, ρ301), -ήα 59, -ή(α) 8. — Das Schwanken d. Formen mit -σσ-/-σ- (450/276) wird teils einf. der licentia metri causa zugeschrie4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Όδυσ(σ)εύς
ben, teils auf einen indiff. vorgr. Zischlaut zurückgeführt (vgl. Boßhardt, Nom. auf -εύς 138; Chantraine, Gr.h. II10 u. 179)
Μ 1 Stammsilbe im longum la dreis. M-] ^οίος -σεύς έσκεΔ μετ9 5689, τ315; L Δν 059 = ρ538, φ94; η συ γ9/μάλ9 -σεύς έσσι (πολύτροπος) χ330, π 194 / τ474; ού γάρ -σεύς α354; -σεύς (δϊος) £631. 636, β2Ί, 7/14, φ227, ψ320; -σευ ψ209 U1-] -σεύς Β272, £519 k*x] ως φάτο, ρίγησεν / γήδησεν / μείδησεν δέ ^πολύτλας δΐος -σεύς2 ε 171, 7/329 = 5199 = ν250 = σ281, ψ 111; δεύτερος / κρητήρ9 αύτ9 άνάειρε L Δ ΨΊ29. ΊΊ3; αύτάρ ό / δή τότε μερμήριξε L j 6:354, σ 90; ή τοι / αύτάρ ό πίνε και ήσδε L j £249, 177; έπειτα L u ο 340 = π 186 = ρ280, τ102,
ν353 = <ρ414; (έσ)ακουσε L j Θ97, 5446; L j 7676 = X248 = £148 = π90 = 225 = 258 = 266 = ρ560, £486 = ω504, £1 = τ/344 s τ/1. 133. 139, £191. 261 = ω490. 176. 232. 348. 537; ως αρ9 έφαν / έφη, χαΐρεν δέ κλεηδόνι ^δΐος -σεύςΛ σ117, ν 120; δ δ9 έγρετο L d £117, ν187; νόησε / γήδησε δέ L d £669, 7223, π5. 164 / υ 104; έγώ καί L d Λ767, γ126; έπεί δάνε L u α396, β96 = τ141 = ω 131; ήλυδε u d £205, ^>190; (παρ)ϊστατο L £244, ν56; καί L j £314, 77168, 7169, £48. 310, 5280; δέ u , 7192, τ430 = 437; L _j A 145, £679, AT460, A449, £141, Ψ759. 765, al96. 398, /121, £269, £127. 217. 224. 322, τ/21. 230 = rl = 51, 5381. 494, v63, £4, ρ506, τ225, υΐ. 92, φ38, £81, ω241. 424. 482, II.Parv.fr.2Α(Ι),2 p.53 Dav.; τόν / τήν / τούς δ9 αρ9 ύπόδρα ίδών ^προσέφη πολύμητις -σεύςΔ Α349 = Ξ82 = 5165 = σ14 = £60 = 320, σ337 = τ70, £34; τόν/ τήν δ9 άπαμειβόμενος L d 7C382 — 423 = 554 = £154 = 215
= τ/207 = 302 = 5152 = 412 = il = λ 354 = 377 = £191
= 390 = ο 380 = π 201 = ρ 16 = 192 = 353 = σ124 = 365
= r41 = u 168 = 226 = £105 = 170 = yz 129 = ω302 = 330
= 356 = 406, £214 = τ/240 = 5463 = ν311 = 382 = 416 = τ106 = 164 = 220 = 261 = 335 = 382 = 499 = 554 = 582 » υ36 = £430 = 490 = μ/263; δή τότε κήρυκα / ΡΝ u 5474 / 486, £390; τόν δ9 έπιμειδήσας / άναχωρήσας L j JC400 = £371, ρ453; L , £439, υ 183, ^247; μετέφη ,πο- λύμητις -σεύςΛ σ51 = ^274, σ312; έβη L j Α311, β\73; άτάρ L , Κ488, </>404; L Λ Α 440, £200, Α329, ΑΓ148, £1; οίά ποτέ / οίόν μιν Τροίηνδε κιών κατέλειπεν ^-σεύςΔ π289 = τ8, ρ314; σήματ9 άναγνούση/όντος, τά οί έμπεδα πέφραδ9 L u r250 - ψ/206, ω346; τι πατήρ έμός έσδλός l j /971, χ98 = 5328; ό δέ μερμήριξεν L u £141, p235; ό ^πτολίπορδος -σεύς2 Β 273, Κ 363; L u 53, π 442, £283; έπί νηός α260, τ259; ήρχε δ9 L u 7657, ψ370 = ω 501; χαϊρε δ9 L 4 £51. 526; κίεν/ον ^αύτάρ -σεύςΛ π 177, ω220; t j Α430, Λ 321, α57, 0182, £370, 7/81, 583 = 367 = 521. 264, ν28. 367, £30. 171, π 119, σ66. 100. 394, τ209. 388. 479, £292. 493, ψ67. 181, ω392; έλεύσεται ένδάδ9 / οϊκαδ9 ^-σεύςΛ £161 - τ306, π204, τ585 / υ232; ένδάδ9 L , τ282; οΰ νύ τ9 / γάρ L u α60 / 0163, ω443; εϊ ποτ9 L d 0342, ρ240; έξ ού L u ρ103 = r596, ψ<18; ή τοι L u ^16, ω154; ηεν / ρεν t , Γ211, σ253 - r 126; L ^216,^513, Λ 312, Ψ725. 727. 768, «265 - 5345 - ρ136, β333, 5763, ε39 - V137, ε229. 251. 436. 481, »/142. 145, «436, £174. 323
- τ293, ο267, π 42, ρ336. 412, τ237. 239. 358. 447. 506. 556, υ300, 0>2Ο. 409, £213. 266. 450, y,348; διογενές Λαερτιάδη / όλβιε Ααέρταο πάϊ, πολυμήχαν9 ^-σευΛ £173 = Α358 - Θ93 - 7308 - 624 - Κ144 - ¥*723 - £203 - κ401 - 456
- 488 - 504 - Α60 - 92 - 405 - 473 - 617 -= ν375 - £486 - π 167 - £164 - ω542 / 192; φαίδιμ9 L , χ251, λ 100. 202. 488, μ82; L j μ 101, ν413 1b viers. Iba UImv] -σέα £212 [«1^«] -σέος/α Α491, p301 Ibß [w2-2] μνάσκετ9 / μνώμεδ9 όήν οίχομένοιοΛ δάμαρ- τα υ290, ω 125; δμφαί L j ανακτος σ313; δμφαί ν-σήος ταλασίφρονοςΛ ρ34, σ311; δμώες/σίν -σήος ρ299. 389; νό·
503
504


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)ευς
στον L j α87 = £31; αύτάρ L d ρ 114; μ9 L Λ466; L u α129, (δίου) χ84, <5241. 270, ρ292. 510, Th. 1012; στη δ9 έπ9 -σήος 0222, Λ 5; δή / ώς / και τότ9 -σήος/α Α7271, ω541, /219, £297 = 406 = χ 147; -σήος μεγαλήτορος 5143; μ9 -ήος £144; -σήος /7238, 5741, 575, (μεγάθυμου) ο 2, ρ522, £221. 238; ούδ9 αρ9 / και τότ9 / νόστον / αύτάρ -σήϊ/α μεγαλήτορι/α Ε674, £81. 233, £14 = 59, $/153; πάρ / κάδ δ9 άρ9 -σηί £248, υ281 / ν73; αύτάρ -σήϊ/α ω309, 5517; ή δ9 έπ9 -σήα μεγαλήτορα £149; αίψα δ9 -σήα Λ 346 = £163, ω494; -σήα πτολιπόρθιον (504. 530; -σήα ν 117, £253 αύτός/ή 5’ άντίον ϊζεν θείοιοΛ
/218 = π 53, £198; Τηλέμαχον/ς, φίλον/ς υίόν/ς L , /398, ο63 = 554 = ρ3 = υ283 = $>432; φίλος υιός L d ω 151; καί κ9 έλθών προς δώματ9 L d ο313 s ρ230 s υ248; προς / κατά δώματ9 L u /7394, 5799 / ρ402 = σ417 = υ298 = 325; u u Β335, Λ 806, 0233 « £11, 5682, ο 347, $>74. 189; -σήος φίλος υιός β2. 35. 415, /64. 352, £515 = ο337. 59, π 48; -σήος μέγα τόξον $>314, ω 172; -σήος 0279, 5625 = ρ167, ο 522, π 34. 139, φ 158, Hes.fr. 198,2; -σηί /180; -σηί/α πτολιπόρθφ / ον £447 / σ356, ω119; -σήα προσέειπε(ν) 5144, τ473 2 Stammsilbe in den brevia 2a
dreis. [vJ] ^άλλ9 -εύςΛ κατέρυκε / άνένευε και έσχεθεν ίε- μένω/ους/όν/ην περ 5284, π 430, $>129, £409; L /εΰ/ήα π 162, /346, τ136; την δ9 -εύς γηθησεν ίδών καί ν226, £207; τήν/τού/τφ/τόν/τοϊς δ9 l-£l>£j £129 / 4494 / τ409, $>34 / Κ476. 490, τ452, £15 / £459 = ο 304; τόν ρ9 L 4 501; ^ούτ9 -εύςΛ έτι οίκον έλεύσεται £167, r313; L j *Ρ719; ήλθ9 / έστ9 -εύς καί οίκον ίκάνεται $/7. 27 / 108; αν δ9 -εύς πολύμητις Γ263, Ψ7Ο9. 755; ένθ9 -εύς Κ527, £520, d5, ω213; ως / ώς -εύς 5340 - ρ 131, £491, £135, 5531, 0 176, £406 / £113; δ9 -εύς 4 439, ρ539 - σ384; ή -εύς/ ή(α) τ84. 267; -εύς Κ571, 5107, 592, 119, τ286; ω -εϋ (no- λύαινε) 4 430, Ξ104, λ363, ν4; ή ρ9/δ9 -ή9 ένένιπε(ν) σ326, τ65; ή ρ9 -ή9 (έλέησεν) £336; ως -ή(ϊ) άσπαστόν £398, ν35; -ή(α) ν!24 [---] εϊ περ γάρ κ9 / μέν δή -εύς Ιθακήσιος β246, £45; εί μεν δή -εύς α>328; L5’ -εύςΛ τε καί £470; L Λ καί 4 335; -εύς καί υ332; ^εύς τεΔ καί Κ536, Ξ29 = 380; L , £320, £336; -εύς τ9 ρ 183; L5’ -εύς. Ζ30, η43, £381; L u δουρικλυτός 4 396. 401. 661 « /726; ως ό μέν ένθ9 -εύς £523; ώς ή τοι / ως 5’ αύτως -εύς ρ157, $>225; διογενής -εύς Χ340, β332 - £387, 0366; ως / άλλ9 / ήλθ9 -εύς ^763, 5287, τ413; -εύς £152, r248; άλλ9 ού / ούκέτι σοί γ9, -εύ λ444, £226; -εύ χ 517, *64. 378, //279, £312 - 344; -εύς (Gen.) ω 398; -ή(α) ν131, ω497 [ν«ί] 5’ ^-εύς καί δϊος ύφορβός. ρ260; t u ο301 — πΐ; -εύς καί φαίδιμος υιός τ31, £141, α>526; ό τλήμων -εύς Κ23\. 498; διογενής -εύς ο485, $/306; -εύς Κ2ΊΊ9 Τ24Ί9 £24 = eo 480; πολύαιν9 -εύ9 μέγα κύδος 'Αχαιών /673 — Κ544, μ 184 [vJ] -ή(α) ο 157 2b viers. (w^] ένθ9 -ήος/α έγώ/ν £321, r 185; άμφ9 -ήϊ/α £287, χ 163; ώς -ήϊ ρ253; -ήα £479 [^^1 έκ ψειρώνΛ -ήος άμύμονος $>99; u j εξ -ήος /512; έξ -ήος ^άμύμονος^ π 100; 5’ -ήος L , (άντιθέοιο) τ456; έπειτ9 -ήος L j υ209; -ήος L j β2259 £159 - ρ!56 - τ304 - υ231; ,έπειτ9 ·ήοςΛ έγώ (Οείοιο) Κ243 - α65; L d άκουσάτω π301; L j $/89; -ήος έγώ τ270; έν μεγάροις -ήος l> 117, $>4; έκ μεγάρων ύπείΛ ω440; L Λ υ2Ο5; άντιθέου -ήος φ254; άλλ9 -ήος υ265; δ9 -ήο$ (.. κυδαλίμοιο) χ%9. 310; -ήος Γ224, £143; άμφ9 ^-ήϊ δαϊφρονιΛ α48, $>223; Γ£ν χείρεσσ” L j $>379; Γ Ί -ήϊ Κ529; άμφ9 -ήϊ £364; άντιθέφ -ήϊ α21 - £331, £291; έπειτ9 -ήϊ Β2599 Γ223; ως -ήϊ Ψ783; 5’ -ήϊ AC260, π452, Th. 1017; -φ’$>31. 195, $/208; νοστήσαι -ήα πολύφρονα δν- δε δόμονδε α83 - £424 - ν 239 - 329 - $>204; ευρεν ιέπειτ9 -ήα„ Διι μήτιν άτάλαντον Β\69\ ευρον t u Διι φίλον 4 473; ευρεν L Λ £401 — $/45; L Λ α363 — π450 — 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τ603 = $>357; L ΓΔιι μήτιν άτάλαντον'* Κ\3Ί\ L5’ αύτ9 -ήα» Γ 1 Ζ/407; αύτός L j προσηύδα μειλιχίοισι / κερτο- μίοισι υ 165. 177; αύτός L , £342; L d π 119; αύτ9 -ήα ίδών Γ191; (δ9) -ήα ϊδον £29, ω391; ^ως ρα τότ9 άμφ9 -ήαΛ Διί φίλον 4 419; L d Γδαίφρονα ποικιλομήτην* 4 482; άμφ9 -ήα
1 	£115. 281; -ήα r Ί η 168, £202; -ήα προσηύδων £484; ^έκ τοΰΛ δ9 ούτ9 -ήα έγών α212; L j δή -ήα αΊ4\ όππότε / καί τότε δή ρ9 -ήα $/345, ω149; ώτρυνεν*(δ*) -ήα £254, 77341, ω116; 5’ -ήα 5459, £437, υ257, £26 s 225; -ήα 5254, ρ327, σ8. 350, $>393 [vJu] 5’ -ήος άκοΰσαι ρ525; -ήϊ π 159, τ381, ωΙΟΟ [««ίχ] έλθών/όντ9 ές μέγαρον ^Λαερτιάδεω -ήοςΑ π 104, $>262; ές μέγαρον L u σ24; L Λ / ην -ήα //378, ρ 152 = τ165 « 262 - 336 - 583, σ348, u286, £339 / π455 = ρ 361; δόμον ^είς ~ήοςΛ 5674 - π407. 328; u j α207; δώματα κάλ9 -ήος ρ264, υ122, £495; ένί μεγάροις -ήος σ420, α>187; άντιθέου/φ -ήος/ϊ υ369 / Λ 140, β\19 ν126; θείου -ήος β2599 $>244; προπάροιθ9 -ήος ύ>416. 447; ή -ήος 4 138; -ήος 4 459, ^720, α 103. 253, 5715, £5, 523, ν440, ρ216, τ571, ω 195; δς ρ9 -ήί ω445; άμφ9 -^/ 5151; ή(δ^ -ήϊ/α Β2209 $>197 / ΑΤ 109 ; -ήϊ η 15, £76, τ416; (άγα)κλυτόν άμφ9 -ήα 5502, ω409; (έπ)ο- τρύνων -ήα 092; -ήα ι>80, £337. 498
Χχ sch. Τ /T266: ό δέ (sc. Autolykos) φωραθείς έπί ξενίαν αύτόν (sc. Sisyphos) προετρέπετο. δθεν μεθυσθείς βιάζεται 9Αντίκλειαν καί ποιεί Όδυσσέα9 sch. £310: ύπερε- μάχησαν τού σώματος 9Αχιλλέως Όδυσσεύς καί Αίας, καί ό μεν έβάστασεν9 ό δ9 Αίας ύπερήσπισεν9 sch. £164: λέγοι δ9 αν πολύν λαόν ού τόν ίδιον στόλον, άλλά τόν Ελληνικόν, δτ9 άφηγούμενος εις Δήλον ήλθε Μενέλαος σύν Ό- δυσσεϊ έπί τάς 9Ανίου θυγατέρας, αΐ καί Οίνότροποι έκαλούντο, sch. Bam. ο 16: Ίκάριος ό Οίβάλου γαμεϊ κατά Φερεκύδην 9Αστεροδίαν τήν Εύρυπύλου τού Τελέστο- ρος. πυθόμενος δέ Λαέρτης περί τής Πηνελόπης, δτι καί τφ κάλλει καί ταϊς φρεσί διαφέρει πασών τών καθ9 έαυτήν γυναικών, άγεται αύτήν τφ παιδί Όδυσσεΐ προς γάμον, sch. Bam. τ407: όδυσσάμενος* μισηθείς, ή οργήν άγαγών. ή βλάψας, sch. Bam. ω 119: ήθελε δέ κρύπτειν έαυτόν ό Όδυσσεύς μή βουλόμενος στρατεύεσθαι, ού διά δειλίαν, άλλ9 ώς συνετός άνήρ όρων τό μέγεθος τού πολέμου, S.fr.965 (Radt): όρθώς 5' Όδυσσεύς είμ9 έπώνυμος κακών,' πολλοί γάρ ώδύσαντο δυσμενείς (δυσσεβεΐς codd.) έμοί, Str. 1,24: ούκ έπαινεϊ (sc. Polybios) δέ ούδέ τήν τοιαύτην τού 9Ερατοσθένους άπόφασιν, διότι φησί τότ9 αν εύρεϊν τινα, πού Όδυσσεύς πεπλάνηται, δταν εύρη τόν σκυτέα τόν συρράψαντα τόν τών άνέμων άσκόν
L ’Joh.Schmidt, in: Roscher III1 (1897-1902), Sp.602- 81; 2O. Kretzschmar, Beitr. zur Charakteristik des hom. Od. (Gymn.progr. Neunkirchen/Trier), Leipzig 1903; ’Solmsen, ZVS 42, 1909, 207-33; 4Croiset, MAI 38, 1909/10, 171-214; ’Radermacher, SB Wien 178, 1915, 1—59; 6Preller-Robert II 3,2,1, 1050-9 ; 7Finsler, Homer II; ‘Wüst, RE XVII (1937) Sp. 1905—96; ’K. Reinhardt, Von Werken u. Formen, Bad Godesberg 1948, 52-162; ’°G. Patroni, Commenti mediterranei all’ Odissea di Omero, Milano 1950; "H.Schrade, Götter u. Menschen Homers, Stuttgart 1952, 225-59; 12Germain, Odyssee; 13Page, Odyssey; "Ferri, RAL 15, 1960, 287ff.; ,5G.Hunger, D. Od.gestalt i. Od. u. II., Diss. Kiel 1962; "Kaiser, MH 21, 1964, 109-36 u. 197-224; "Dirlmeier, SB Heidelberg, 2, 1966, 20f. (- ders., Ausgewählte Schriften zu Dichtg. u. Philos. der Gr., Heidelberg 1970, 76 f.); "Lesky, RE Suppl. XI (1967) Sp. 1-160; "W. B. Stanford, The Ulysses Theme,
2.Aufl., Oxford 1968; 20W.F.Jackson Knight, Many-Minded Homer, London 1968; 21D. Lohmann, D. Komposition d. Reden i.d. II., Berlin 1970; UB. B. Powell, Archetypal Patterns of Death and Rebirth in the Homerie Odyssey, Berkeley 1970; 505
506


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
^ders., TAPhA 101, 1970, 419—31; 24Α. Thornton, People and Themes in Homer’s Odyssey, London 1970; 25Erbse, Beitr. Ver- st.Od.; 26v. Geisau, Kl. Pauly IV (1972) 238-43; 27O.C. Cramer, Odysseus in the Iliad, Diss. 1973 (Univ, of Texas at Austin); 28B.Fenik, Studies in the Od., Wiesbaden 1974, 5— 60; ^N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley Los Angeles u. London 1975; “D. Frame, The Myth of Return in Early Greek Epic, New Haven 1978; 31 Niles, Ramus 7, 1978, 46—60; 32P.Faure, Ulysse le Cretois, Paris 1980; 33S.R.West, LCM 6, 1981, 169-75; “B.Andreae, Odysseus, Frankfurt a.M. 1982; 35F.Brommer, Odysseus, Darmstadt 1983; 36J.S.Clay, The Wrath of Athena, Princeton 1983; 37De- mougin, Rsl 12, 1984, 5—22; 38W. G. Thalmann, Conventions of Form and Thought in Early Gr. Ep. Poetry, Baltimore u. London 1984; 39Α. T. Edwards, Ach. in the Od., Meisenheim 1985 (Beitr. z. Klass. Philol. 171); “P. Vivante, Homer, New Haven u. London 1985; 41 Rutherford, JHS 106, 1986, 145—62; 42M. W. Edwards, Homer, the Poet of the Iliad, Baltimore u. London 1987; “Friedrich, GRBS 28, 1987, 121—33; “Dietz, Symbolon 9, 1988, 73—106;45A. Schnebele, D. ep. Quellen des Sophokleischen Philoktet, Diss. Tübingen 1988; “G. E. Dimock, The Unity of the Odyssey, Amherst 1989; “Hölscher, Odyssee; “Haft, CJ 85, 1989/90, 97-114; “Patzer / Hölscher, Poetica 22, 1990, 488-513; «’S. Goldhill, The Poet’s Voice, Cambridge 1991, 1-68; 5,Hölscher, Gymn. 98, 1991, 385-96; 5,*C. Auffarth, Der drohende Untergang [RGW], Berlin 1991; “Holt, AJPh 113, 1992, 319-31; 53W. Kullmann, Hom. Motive, Stuttgart 1992; “Pötscher, GB 19, 1993, 1-33; 55E.-R. Schwinge, Die Odyssee — nach den Odysseen, Göttingen 1993, 140 A.21; %N. Yamagata, Homerie Morality, LLeiden - New York - Kölrij 1994; “Lateiner, Nonverb. Beh.; 58S. D.Olson, Blood and Iron. Stories and Storytelling in Homer’s Odyssey, L j 1995
B Odysseus (Od.); Inhalt: 1 Genealogie; 1 a Abstammg. väterlicherseits, 1 b Abstammg. mütterlicherseits, 1 c Ver- wandtsch. u. Nachkommen; 2 ep. Handlg.; 2a in II. u. Od., 2aa vor d. Krieg, 2aß Vorbereitungen zum Krieg, 2ay während d. Krieges, 2a8 nach d. Krieg; 2b außerhalb II. u. Od.; 3 Charakterisierg.; 3a Ursprung u. Name; 3b Charakter, 3bα äußere Erscheing. u. Rang, 3bß pos. Eigenschaften, 3bßaa Kriegstüchtigk. u. Ruhm, 3bßbb Verstand, 3bßcc Ausdauer, 3by neg. Züge u. Taten; 3c Gesamtbild u. Vorbild
1 Genealogie la Abstammung väterlicherseits: S. des Laertes (Λαερτιάδης, z.B. F200); dieser S. des Arkeisios (£182, π 118) u. der Chalkomedusa (s.o., Bd.IISp. 1611,42 f.); Arkeisios S. des Zeus (vgl. Bl73 u.ö. das Epith. διογενης [s.d.] u. Ov. Met. 13,145) u. der Euryodia, nach and. Quelle des Kephalos u. einer Bärin (L61057; nachhom. Quellen s.o., Bd.I Sp. 1307,63—8) 1b Abstammung mütterlicherseits: S. der Antikleia, der T. des Autolykos (Λ85) u. der Amphithea (r416); Autolykos S. des Hennes u. der Philonis (Hes.fr. 64,14ff.; Chione bei Ov.Met 11,301—17; and. Namen u. Quellen s. L81918, 33-6; vgl. auch o. Bd.ISp.l625,40ff. u. r396f.). — Des Od. im heroischen Umfeld untyp. Abstammg. von Autolykos (Meisterdieb u. Erzschurke r395f.) wird teils als Erfindg. des Od.dichters (L4764ff.), teils als Reflex der vor- hom. od. vorgr. Odysseusgestalt gewertet (L1910 ff.; H. Mühlestein, Hom. Namenstudien, Frankfurt a.M. 1987, 43 A.10); ähnl. wird die „Bastardabstammung“ des Od. von dem listigen Sisyphos als Indiz f. vorgr. Existenz beurteilt (L,720); nach außerhom. Quellen soll näml. Sisyphos Antikleia kurz vor d. Hochzeit m. Laertes geschwängert haben (sch. K266, s. Σχ; d. Gesch. mindestens seit Aesch. bekannt, Quellen s. L81919, 8— 27); allerdings ist fragl., ob der Odysseedichter von d. „Bastardabstammung“ wußte u. sie absichtl. unterdrückte (so W. Kullmann, Wirken 41 A.1; zustimmend L“239, 25 ff.) 1c 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Verwandtschaft u. Nachkommen: nach o363ff. hat Od. e. jüngere Schwester, Ktimene, die während seiner 20jährigen Ab- wesenh. nach Same verheiratet wurde; nach späteren Quellen e. weitere Schwester namens Kallisto od. Phake (Eust. 1572,53 [zu 7/116]; Athen. IV158CD); nach π 118 keinen Vaterbruder, doch nach r414 (u.ö.) mehrere Mutterbrüder (Söhne des Autolykos, s.o. Bd.ISp. 1625,44ff.); seine Frau ist Pen., deren Eltern Ikarios (5797) u. Periboia (Apollod. 3, 10, 6; nach Phere- cyd. [sch.o 16, s. Σχ] Asterodia, nach Str. 10, 461 Polykaste); an Geschwistern der Pen. kommt in den hom. Epen e. Schwester Iphthime vor (5797, vgl. Bd.IISp. 1259,44ff.), Brüder werden ol6 erwähnt, allerd. nicht namentl. (Bd.IISp. 1183,7ff.); einziges Kind von Od. m. Pen. ist Tel. (ä119L); m. Kirke zeugt er Agrios, Latinos u. Telegonos, m. Kal. Nausithoos u. Nausinoos (Hes. Th. 1011—8), m. der Thesproterkönigin Kalli- dike Polypoites (s.o. Bd.IISp. 1297,7ff.)
2 	ep. Handlg.: Hauptquellen sind II. u. Od.; in der Od. finden sich „Elemente einer Biographie von der Wiege bis zum Grabe Die Absicht, nach und nach das Lebensganze unterzubringen, ist unverkennbar“ (W.-H. Friedrich, Dauer im Wechsel, Göttingen 1977, 83f. A.37) 2a in II. u. Od. 2aa vor dem Krieg: Der Großvater (mütterlicherseits) Autolykos gibt dem Neugeborenen d. Namen Od. (r 399—409; zur Namensproblematik s.u., 3 a); dabei gelobt er dem Enkel e. Teil s. Besitzes, wenn er ihn am Parnass besuche (r 409—12); der herangewachsene Od. geht zu ihm, nimmt zus. m. d. Söhnen des Autolykos, seinen Onkeln, an e. Eberjagd teil u. erlegt den Eber, wird allerd. zuvor oberhalb des Knies zieml. schwer verwundet (τ413—54; bei Paus. 10, 8, 8 auf d. freien Fläche des späteren delph. Gymnasions lokalisiert; enge inhaltl. Bzhg. zwischen Namensgebg. u. Eberjagd sieht Russo, in: Festschr. B. Gentili, Rom 1993, 52 ff. u. 55 f.); er wird von Autolykos u. s. Onkeln geheilt (dazu Renehan, AJPh 113, 1992 1—4), bleibt bis zur Genesung, wird dann nach Ith. zurückgeschickt (r455—66, ω331—5). Wohl um dieselbe Zeit (παιδνός έών ω338) erhält er von s. Vater kultiviertes Gartenland zum Geschenk. Ebenfalls noch παιδνός έών (^21) wird er von Laertes u. dem Ältestenrat nach Messenien geschickt, um Schadenersatz f. geraubtes Vieh zu fordern (φ 15—21). Bei dieser Gele- genh. trifft er im Hause des Ortilochos den Iphitos, S. des Eu- rytos, schließt Freundschaft, erhält d. berühmten Bogen des Eurytos geschenkt, m. dem er am Ende die Freier tötet, u. schenkt selbst als Gegengabe e. Schwert u. e. Lanze (φΐΐ—6. 31—5). Später, schon als stattl. Krieger (a256f.), kehrt er auf dem Rückweg von Ephyra, wo er Pfeilgift zu bekommen hoffte, aber abschlägig beschieden wurde, bei s. Freund, dem Taphierkönig Anchialos, ein u. erhält von diesem das Gewünschte (α 256—64; Episode oft als „unheroisch“ u. Relikt vorep. Erzählgutes gewertet, so L17 u. L47 70). Zeitl. Einordnung dieser Episode nicht möglich, sie spielt aber jedenf. noch vor
d. 	Troj. Krieg, vor dem Od. auch Pen. geheiratet, bei der Gele- genh. eigenhändig Schlafgemach u. Bett erbaut (ψ 189-201) u. schon d. Königsherrschaft von s. Vater übernommen u. längere Zeit als milder Herrscher ausgeübt hatte (s. z.B. /746L). Er bewohnt Ith. (i 21; gg. Dörpfelds alte These, das hom. Ith. sei d. heutige Insel Leukas, s. Bd. II Sp. 1161, 59ff.; Identif. m. d. heutigen Ith. [Thiaki] z.B. Lw130f.; L32 202 ff; Sieberer, Tyche 5, 1990, 149—64; zur Frage, ob d. Odyssee-Dichter Ith. aus eigener Anschauung kannte, s. Wace-Stubbings, Companion 419 u. L47194), ist reich begütert (£96ff; zu Aussehen u. Beschaffenh. seines Palastes vgl. C. R. Beye, The II., the Od., and the Epic Trad., London-Melbourne 1968, 61; Drerup, Arch. Hom. O129f.) u. führt im Troj. Krieg die Kephallenen an, deren Siedlungsgebiet B 631—5 beschrieben ist (Karte bei Page, Hi- story, ggüber 124). Zum Kriege können ihn Ag. u. Men. nur 507
508


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
mit Mühe überreden (σπουδή παρπεπιθόντες ω!19, vgl. auch sch.z.St. in Σχ; breitere Darst. in den Cypr., s.u., s.v. Πα- λαμήδης Bl), wohl, weil Halitherses ihm geweissagt hatte, daß er erst nach 20 Jahren allein u. unerkannt nach Hause zurückkehren werde (ß 172—5); er gibt seiner jungen Frau (νύμφη λ 447) d. Weisung, sich wiederzuverheiraten, wenn ihr neugeborener Sohn (5112) volljährig geworden sei (σ269ί.), u. bestellt seinen gleichaltrigen Gefährten Mentor (χ 208 f.) zum Hausverwalter (/?226f.) 2aß Vorbereitungen zum Krieg: Die Szene, wie Nestor u. Od. den Ach. u. Patr. f. d. Krieg anwerben, wird Λ 765—90 breit geschildert. Od. selbst erscheint als Führer d. Kephallenen m. 12 Schiffen (B631—7), einem d. kleinsten Kontingente (vgl. L2712 m.A.6; Visser, Katalog 597 f.), am Sammelpunkt Aulis (£303 f.). Ggüber Naus, erwähnt er ζ 164f. e. Aufenthalt beim del. Ap. während d. Fahrt nach Tr., womit wahrsch. die Cypr.fr. 19 p.42 Dav. (fr. 29 Ber.) erzählte Begegnung m. Anios gemeint ist, dem Herrscher von Delos u. Vater der Oinotropen (vgl. sch.ζΊ64 in Σχ); bei e. weiteren Station, auf Lesbos, besiegt er d. König Philomeleides im Ringkampf (5342—4 = ρ 133—5, vgl. sch. 5343); das von Ag. Θ 230—4 erwähnte Gelage d. Achäer auf Lemnos dürfte in den Zush. der Aussetzung Philoktets gehören (£721—4). Rätselhaft bleibt der vieldiskutierte 1. Gesang des blinden Sängers Demod. am Phäakenhof (572—82): Ag. habe zu Beginn d. Krieges d. delph. Orakel eingeho^ einen Streit zw. d. Besten der Achäer als pos. Zeichen genannt bekommen u. dieses während e. Opferschmauses (θεών έν δαιτι θαλείη 576) in einem Streit zw. Od. u. Ach. erkannt; Wüst (L81927,10f.) stellt d. Episode zu dem Gelage auf Lemnos, P. V. d. Mühll (FS
R. Tschudi, 1954 = Ausgew. Kl. Sehr. 148—54) und W.Marg (FS Jacoby, Leiden 1956, 16—29; hier ansprechende LÖsg. d. Problems; unwahrsch. dagg. Broeniman, CW 90, 1996, 3—13) aufgrund d. Kyprienberichtes und in Kombinierung m.
S. fr.566 Radt zu einem Festmahl auf Tenedos; von der neueren Forschg. wird d. Episode überw. als Indiz f. Existenz anderer mündl. Iliaden gewertet (so z.B. Matthiessen, GB 15, 1988, 35), als Ursache d. Streites allg. der auch sonst in der Ilias latent fühlbare Ggs. zw. Ach.s βίη u. des Od. μήτις angenommen (vgl. u., 3 c); Zus.fassg. der Disk, bei L3940 m.A.46; s. auch L55. Im Schiffslager bei Troja liegen d. 12 Schiffe des Od. genau in d. Mitte (0222f. = Λ 5f.); dort befinden sich auch Versammlungsplatz u. Götteraltäre (Λ 806-8). Eine Forderg. an die Tr., wohl vor Beginn d. Kampfhandlungen, erwähnen Ant. (£205—24) u. Ag. (Λ 138—41): Men. u. Od. seien Hel.s wegen als Gesandte nach Ilion gekommen, hätten beide vor den versammelten Tr. geredet u. seien abgewiesen worden, wobei der Tr. Antimachos sogar ihren Tod verlangt habe (vgl. Cypr. p.42, 55ff. Ber.; Apollod. Epit. 3,28) 2ay während d. Krieges: Taten des Od. i.d. Ilias (Darstellg.n, z.T. m. Interpretationen, auch L’603-5; L’5122-49; L27 10—27; L353-6): Ag. ordnet an, daß einer der ’Ratsträger’, Aias, Idom., Od. oder Ach., als Anführer (άρχός) einer Delegation d. geraubte Chryseis ihrem V. zurückbringen u. dem Ap. e. Hekatombe opfern soll (A 144—6); Od. übernimmt u. erledigt d. Auftrag (A311. 430—74). Als Ag.s Prüfg. der Kampfmoral d. Heeres negativ ausfallt, d.h. die Achäer zu d. Schiffen eilen, um nach Hause zu fahren, rettet Od. (von Ath. ermahnt, B169 ff.) das Unternehmen, indem er Ag.s Szepter an sich nimmt (£186), Führer u. Mannschaften durch Vorhaltungen zur Umkehr bewegt (B188—211), den aufmüpfigen Thers. tadelt u. bestraft (£244—69) u. i. e. längeren Rede d. allg. Durchhaltewillen wiederherstellt u. stärkt (£278—335); zum anschließenden Opfer e. Rindes f. Zeus lädt Ag. d. Vornehmsten cin (γέροντας άριστηας Παναχαιών £404): unter diesen Od.; (zur Bewertg. der Wiederherstellg. d. Kampfmoral als entscheidender Rettg.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
d. ganzen Unternehmens, das letztl. auf die Eroberung Trojas durch d. List des Od. vorausweise, vgl. z.B. L48101 f.; s. auch u. 3bßbb). Zur Vorbereitg. d. Zweikampfes zw. Paris u. Men. erheben sich Ag. u. Od. (£267 f.); Hektor u. Od. messen den Kampfplatz aus u. bereiten d. Losverfahren f. d. ersten Speerwurf vor (£314—7). Als bei Wiederbeginn d. Schlacht Me- nesth. u. Od. m. ihren Truppenkontingenten zum Einsatz bereitstehen (Od. als Führer der Kephallenen ζΔ329Γ.), beschimpft Ag. sie beide, u. bes. den Od. (Δ339: και σύ, κακοί- σι δόλοισι κεκασμένε, κερδαλεόφρον, s. auch u. 3by), erkennt aber durch des Od. heftige Reaktion (Δ 349—55), daß er zu weit gegangen ist, u. entschuldigt sich bei ihm (Δ 356—63). Im Kampf tötet Od. aus Rache f. s. Gefährten Leukos, der von
e. Speer des Priamiden Antiphos (falsch bei L354!) getroffen wurde, den Demokoon; die Tat macht solchen Eindruck, daß die Tr. u. sogar Hektor zurückweichen, den Achäern d. Möglichkeit geben, ungehindert die Leichen zu plündern u. weit vorzustürmen, u. erst durch ihren Schutzgott Ap. wieder zum Kampf getrieben werden müssen (Δ 491—513). £519 ff. ermuntern die beiden Aias, Od. u. Diom., die Achäer zum Kampf; wenig später, nach d. Kampf zw. Tlep. u. Sarp., in d. Tlep. fällt, überlegt Od. (τλήμονα θυμόν έχων £670; vgl. u. 3bßcc), ob er aus Rache f. Tlep. den Sarp, weiter verfolgen od. lieber dessen Mannen vernichten solle, entschließt sich auf Ath.s Weisg.
f. letzteres, tötet sieben Lykier (Koiranos, Alastor, Chromios, Alkandros, Halios, Noemon, Prytanis) u. hätte noch weiter gewütet, wenn nicht Hektor eingegriffen u. dem Kampf e. Wendg. gegeben hätte (£669—82). Z30 wird in e. Aufzählg. von Einzeltaten im Schlachtgetümmel erwähnt, daß Od. den Perkosier Pidytes m. d. Lanze tötet. Als Hektor den besten Achäer zum Zweikampf fordert, erheben sich, nach anfangl. Zögern, neun Helden, unter diesen Od. (H161—9). Während e. allg. Flucht der Achäer am Beginn d. zweiten Schlachttages gerät der zu Wagen fliehende Nestor in Gefahr, von Hektor getötet zu werden; Diom. bemerkt es u. ruft laut den ebf. fliehenden Od. um Beistand an, wobei er ihn einen Feigling nennt, aber der hört nicht hin, sondern flieht weiter (ούδ9 έσά- κουσε πολύτλας δίος Όδυσσεύς 097; zum Vorwurf der Feigh. s.u. 3by). Des Od. zweite Haupttat der Ilias, die allerd. erfolglos bleibt, ist, nb. d. Wiederherstellg. d. Kampfmoral im £, seine führende Rolle bei d. Bittgesandtschaft an Ach.: Nestor schlägt Ag. vor, Phoinix als Anführer, dann d. großen Aias u. Od. zu Ach. zu schicken (7162—70); er gibt den Gesandten, Όδυσσήϊ δέ μάλιστα, Anweisungen, wie sie versuchen sollten, Ach. umzustimmen (7174—81); die Männer gehen, Od. voran (7192, zur Frage d. Dualformen s. Heubeck, Hom. Frage, Darmstadt 1974, 71 ff.; LM+), zu Ach. u. werden freundl. aufgenommen u. bewirtet (7192—221); nach d. Mahl gibt Aias dem Phoinix e. Zeichen, doch Od. ergreift vor diesem d. Wort (7222—306, zur Bewertg. d. Rede s. L,5123ff.; L42221 f.; G. Zänker, The Heart of Achilles, Ann Arbor 1994, 84 f.); Ach. lehnt schroff, aber wohl ohne Vorwurf gg. Od. persönl. (vgl. Plat. Hp. Mi. 365 AB), d. Versöhnungsangebot ab (7307—429); daraufhin spricht Phoinix, ebf. erfolglos (7432—619), worauf Aias lakonisch, an Od. gerichtet, d. Scheitern d. Verhandlg. feststellt (7622-42); dann gehen Aias u. Od., dieser wieder voran, während Phoinix bei Ach. bleibt, u. Od. gibt, von Ag. befragt, kurzen Bericht über d. Absage Ach.s (7656—92, s. Griffin, Iliad IX zu 676ff.). Die dritte Haupttat ist die i.d. Do- lonie beschriebene (zur Bewertg. s.u. 3by): Nachts holt Nestor zuerst den Od. aus d. Schlaf, beide zus. den Diom. u. noch andere, u. unterbreitet den in Ag.s Zelt Versammelten s. Plan zu e. Erkundungsuntemehmen im troj. Lager (K137—217); Diom. meldet sich, verlangt e. Begleiter u. wählt unter d. Freiwilligen, Od., dem er bei dieser Gelegenh. s. bes. Wertschätzg. aus509
510


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
drückt (Κ219—47); sie rüsten sich; Od. erhält leihweise von Mer. Bogen, Köcher, Schwert u. d. Eberzahnhelm, dessen Beschaffenh. u. Herkunft (Autol. hatte ihn dem Ormeniden Amyntor gestohlen!) ausf. beschrieben werden (K254—71; vgl. Bd. II Sp.l 590,33—44); als d. beiden aufbrechen, schickt Ath. e. günstiges Vogelzeichen, für das Od. s. Schutzgöttin erfreut dankt (K 272—82); während sie gehen, bemerkt Od. den ihnen i.d. Dunkelh. entgegenkommenden troj. Spion Dolon; sie lassen ihn nach des Od. Plan an sich vorbeigehen, damit er nicht zu s. Leuten entkommen könne, verfolgen ihn dann, bis Diom. ihn m. s. Speer zum Halten zwingt (K 339—77); Dolon fleht um s. Leben, Od. beruhigt ihn (ÄT383: ΰάρσει, μηδέ τί τοι θάνατος καταθύμιος έστω), fragt ihn über d. Verhältnisse bei den Tr. aus u. erhält d. Rat, die soeben angekommenen Thraker u. ihren König Rhesos zu überfallen, da bei ihnen viele Dinge u. insbes. d. kostbaren Pferde d. Königs zu erbeuten seien (K 378—441); trotz Dolons Kooperationsbereitsch. schlägt Diom. ihm d. Kopf ab, Od. gelobt s. Ausrüstg. der Ath., legt sie in e. Tamariske u. verknüpft deren Zweige mit Schilfgras, um sie bei d. Rückkehr wiederzufmden (K 442—68); sie kommen zu d. schlafenden Thrakern, Od. macht Diom. auf Rhesos u. dessen Pferde aufmerksam, fordert ihn auf, d. Männer zu töten, während er selbst sich um d. Pferde kümmern will (K 470—81); Diom. erschlägt zwölf Schlafende, Od. räumt umsichtig d. Leichen beiseite, damit die an Schlachten noch nicht gewöhnten Beutepferde nicht vor d. Toten scheuen (K483— 93); dann tötet Diom. Rhesos, gleichzeitig löst Od. d. Pferde, bindet sie m. Riemen zus. u. treibt sie m. Schlägen s. Bogens aus d. Gefahrenbereich, ohne daran zu denken, die im Wagen steckende Peitsche zu benutzen (dies häufig als Beweis dafür gewertet [z.B. Ameis-H. u. Leaf zu K501], daß Od. selbst keinen Streitwagen besessen habe; and. Harrison, LCM 13, 1988, 30; s. auch u. 3bßaa); Od. gibt Diom. e. Zeichen zum Aufbruch, der jedoch zögert u. erst durch Ath. umgestimmt wird; sie besteigen d. Pferde, reiten davon, nehmen unterwegs Dolons Rüstg. auf u. gelangen unversehrt zu Nestor (tf 502—14; 526—40); Od. erstattet ihm kurzen Bericht, d. Pferde erhält Diom., während Od. Dolons Rüstg. bereitlegt, um sie Ath. zu weihen (K 554-79). Tags darauf, bei äußerster Bedrängnis nach Verwundg. Ag.s, stellt Od. f. e. Weile d. Gleichgewicht d. Kampfes zus. m. Diom. wieder her, indem er diesen zunächst zum Durchhalten aufruft (4 313—5), sie beide dann mehrere Tr. töten, Od. den Wagenlenker des von Diom. getöteten Thymbraios Molion (4 321 f.), dann den Hippodamos u. Hy- peirochos (/i 335); als Diom. durch e. Pfeilschuß verwundet wird, zieht ihm Od. d. Pfeil aus d. Fuß u. bleibt allein zurück, da d. anderen Achäer fliehen (4 396-402); zögernd entschließt er sich standzuhalten (Λ 404-10, vgl. Lesky, SB Heidelberg 1961, 13), findet sich rasch inmitten der Feinde, kämpft wie ein i.d. Enge getriebener Keiler u. verwundet Deibpites, tötet Thoon, Ennomos, Chersidamas u. den Hippasiden Charops, den Bruder des Sokos (Λ 403—27); Sokos stürmt herbei, verwundet ihn, aber nicht tödlich (denn Ath. schützt ihn), während Od. den Fliehenden tötet (4 428-48); Od. zieht sich d. Lanze aus d. Wunde, d. strömende Blut schwächt s. Mut u. lockt viele Tr. an, ihm den Garaus zu machen; er weicht zurück, ruft um Hilfe, Men. u. Aias eilen herbei, um ihn zu retten, da s. Tod einen großen Verlust f. die Achäer bedeuten würde (4 470L: δείδω μή ... 1 έσθλός έών, μεγάλη δέ ποΰη Δαναοΐσι γενηται, vgl. Ξ368 über Ach.: κείνου δ’ οΰ τι λίην ποθη έσσεται), u. bringen ihn aus d. Schlacht in Sichert!. (4 456-88). Später berichtet Nestor dem Patr., daß die Besten verwundet wurden: Diom., Od., Ag. u.a. (4 658-64); dann geht er zum Zelt Ag.s u. trifft d. drei Verwundeten Diom., Od. u. Ag., die besorgt nach dem Stand d. Dinge sehen 511
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
wollen (S23f. 27-40); als er sie zur Beratg. der Lage auflbr- dert (ει τι νόος ρέξει Ξ62), ordnet Ag. d. allg. Flucht während d. kommenden Nacht an, e. Befehl, dem Od. m. Erfolg in schärfster Form widerspricht (Ξ64—102). Nachdem Pos. zugunsten der Achäer i.d. Kampf eingegriffen u. befohlen hat, daß die besseren, aber schlechter bewaffneten Kämpfer ihre Waffen m. d. schlechteren, aber besser bewaffneten tauschen sollen, überwachen Diom., Od. u. Ag., obwohl verwundet, d. Ausführg. des Befehls (Ξ374-82). Nach e. weiteren Niederlage der Achäer berichtet Patr. dem Ach. 7723—9, daß Diom., Od., Ag. u. Euryp. verwundet sind. Als nach d. Tod des Patr. Ach. zur Versammlg. ruft, kommen Diom. u. Od., hinkend u. auf ihre Lanzen gestützt, als erste (T47—50). Ach. verlangt in seinem Rachedurst d. sofortigen Beginn d. Schlacht, doch Od. mahnt zur Besonnenh.: erstens dürften Krieger nicht m. leerem Magen i.d. Kampf geschickt, zweitens müsse zuvor die Ver- söhng. m. Ag. offiziell besiegelt werden (TI54—83); Ag. stimmt ihm zu, beauftragt ihn m. d. entspr. Vorbereitungen, aber Ach. fordert hartnäckig weiter d. unmittelbaren Kampfbeginn, so daß ihn Od. abermals u. in schärferer Form zur Vernunft ruft, indem er offen seine geistige Überlegenh. betont (T218L: έγώ δέ κε σεΐο νοήματί γε προβαλοίμην 1 πολλόν, έπει πρότερος γενόμην και πλείονα οιδα); dann wählt er sieben junge Männer aus, die d. Versöhnungsgeschenke aus Ag.s Zelt zum Versammlungsplatz bringen sollen, u. wiegt selbst zehn Talente Gold ab (TI84—249); nach Versöhnungsakt u. Totenklage um Patr. drängen die γέροντες "Αχαιών (T303) den Ach. zum Ehrenmahl, doch der weigert sich u. schickt sie fort; nur Ag., Men., Od., Nestor, Idom. u. Phoinix bleiben u. versuchen, ihn zu trösten (T309—12). Bei d. acht Wettkämpfen, die Ach. zu Ehren des toten Patr. veranstaltet, beteiligt sich Od. am Ringkampf u. Wettlauf: im Ringkampf tritt er gg. d. großen Aias an; beide sind gleich stark; durch e. Trick bringt Od. den Aias zu Fall, aber sie ringen weiter, bis Ach. d. Kampf abbricht u. d. Gleichstand erklärt (¥'700—39); im Wettlauf (¥'740—84) treten der kleine Aias, Od. u. Antil. gg.einander an; d. schnelle Aias hält d. Spitze, Od. bleibt immer ganz dicht hinter ihm u. gewinnt nach e. Stoßgebet an Ath., weil Aias kurz vor d. Ziel ausrutscht; Antil., der d. letzten Preis erhält, mokiert sich darüber, daß d. Götter die älteren Männer bevorzugen, wie den Od. (¥'790f.: ούτος δέ προ- τέρης γενεης προτέρων τ9 άνδρώπων' 1 ώμογέροντα δέ μιν φασ" έμμεναί). II In der Odyssee gibt es nur wenige Erwähnungen von Taten des Od. im Kampf um Troja, u. diese liegen zeitl. entweder vor (s.o. 2aß) od. nach d. Iliashandlg. (zur Frage, ob d. Handlg. der Odyssee die der Ilias voraussetzt, vgl. IGUsener, Beobachtungen zum Verhältnis der Od. zur II., Tübingen 1990, m. Rez. von Griffin, CR41, 1991, 288- 91): Beim Kampf um den gefallenen Ach. (Schilderg. von Kampf, Bestattg. u. Totenfeier ω 36—86) kämpft Od. im dichtesten Getümmel (e309f.; auch Aeth. p.47,23 Dav.; fr.3 p.70 Ber.; e. ansch. abweichende Version II.Parv.fr.32 p.85 Ber., s.u. D). Den Streit zw. Aias u. Od. um d. Waffen des toten Ach., die Thetis als Preis ausgesetzt hatte, gewinnt Od. nach e. Urteil troj. Kinder (auch II.Parv.fr.2A(I),2 p.53 Dav. - fr. 2,2 p.77 Ber.) u. der Ath.; der f. Od. glückl. Ausgang d. Streites hat den Tod des Aias zur Folge (A 543-58). Später holt Od. Neopt., den S. Ach.s, zu Schiff von Skyros ins Achäerlager (λ 508 f.; auch II. Parv. p.52,12 Dav.), der sich nicht nur im Kampf als einer d. Besten bewährt, sondern auch im Rat nur hinter Nestor u. Od. selbst zurücksteht (A 510-22). Kurz vor d. Fall Trojas (am hölzernen Pferd wurde schon gearbeitet) verunstaltet sich Od. selbst durch Schläge (and. II. Parv. fr. 8 p.56 Dav.), geht, in Lumpen gehüllt u. als bettelnder Knecht i.d. Stadt, um zu spionieren (auch II. Parv. fr. 6 u. 7 p.78 Ber.), wird 512


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
nur von Hel. erkannt, die schwört, ihn bis zu s. Rückkehr ins Achäerlager nicht zu verraten, dann d. ganzen Plan von ihm erfährt; er tötet viele Tr. u. kommt m. zahlreichen Informationen wieder zu s. Leuten (δ 243—58). Die entscheidende Großtat des Od., d. Einnahme Trojas (a2) durch List (/230, vgl. auch /120ff., II.Parv.fr. 10 p.56 Dav.), ist durch dreimalige Schilderg. hervorgehoben: Od. berichtet im Hades der Seele Ach.s, wie Neopt. als einziger der im Innern des Pferdes Sitzenden voller Kampfgier das Öffnen d. Luke kaum habe erwarten können (A 523—32); Men. erzählt dem Tel., daß Hel., vom Daimon getrieben, dreimal um d. Holzpferd gegangen sei, u. im Tonfall der jeweiligen Gattinnen die Namen der innen sitzenden Helden gerufen habe; er selbst u. Diom. hätten herauskommen od. doch antworten wollen, aber Od. habe sie gehindert, dem Antiklos sogar d. Mund zugehalten (vgl. Bd. III Sp.41,56 ff.) u. dadurch alle gerettet (<5271—89); drittens trägt die ganze Geschichte d. blinde Sänger Demod. am Phä- akenhofe vor, von Od. selbst dazu aufgefordert: die Tr. berieten über d. Pferd; später kamen d. Achäer heraus u. begannen ihr Vemichtungswerk, Od. aber lief m. Men. zum Hause des Deiph., wagte dort seinen furchtbarsten Kampf u. siegte m. Hilfe Ath.s (#492—520) 2aö nach dem Krieg: Nestor berichtet Tel., daß nach d. Zerstörg. Trojas Ath. Streit gesät u. die Achäer in zwei Lager gespalten habe, weil nicht alle verständig u. gerecht gewesen seien (vgl. auch £105ff. u. v316ff.; zum ‘Zorn der Ath.’ s. Irmscher, Götterzom 69ff.; L3651 u. 186—212; L4479f.): die einen, darunter Od., Men. u. Diom., seien m. ihm nach Hause gefahren, die anderen bei Ag. in Troja geblieben; auf Tenedos habe es wieder Streit gegeben: Od. habe sich auf d. Seite Ag.s geschlagen u. sei zu diesem nach Troja zurückgekehrt (y 130—64). II An dieser Stelle beginnt d. Heimkehr des Odysseus u. damit d. Handlung der Odyssee (sehr breiten Raum i.d. Disk, nimmt d. motivgeschichtl. Forschg. ein, d.h. d. Frage nach d. Urspr. der Themen u. Stoffe; s. dazu L4·5·10·’3·32·33·47*·49; +Bremmer, SSR2, 1978, 15—23), die hier nur i.d. Hauptpunkten skizziert werden kann (ausf. Darstellg.n s. d. Handbücher: L1605—10; L6II3,2,2, 1345-80 u. 1397-1438; L81953-87. Interpr. der Odysseehandlg. m. unitaristischer Zielsetzg. L46, unter d. Aspekt d. Moral des Od. L41, nach erzähltechn. u. kompos. Gesichtspunkten L31; Μ. Sternberg, Expositional Modes and Temporal Ordering in Fiction, Baltimore u. London 1978, 56-89; allegor. Interpr.n z.B. L22·23·29 30, L3235-42, L37 44; vgl. auch u. 3 c): Nach Proömium u. Telemachie (α—0), in der d. Lage im Hause des Od. nach ca. 20jähriger Abwesenh. des Hausherrn geschildert wird, dessen inzw. zum Manne herangewachsener S. Tel. zuerst nach Pylos zu Nestor, dann nach Sparta zu Men. u. Hel. reist, um Erkundigungen über s. verschollenen V. einzuholen (zur Telemachie als „Odyssee im Kleinen“ s. Apthorp, CQ 30, 1980, 1—22, u. als „Scharnier“ zw. Ilias u. Odyssee s. Knscher, H. 116, 1988, 1—12), beginnt nach der sog. ‘Zweiten Götterversammlg.’ (εί—42) die eigtl. Heimkehr des Od. (zur Erwähnung der Heimkehr Ag.s als Folie zu der des Od. s. 01- son, TAPhA 120, 1990, 57—71); Ausgangspunkt d. Erzählg. ist Endpunkt der Abenteuer: die Kal.-Insel Ogygia, auf der Od. seit Jahren festsitzt (Interpr.: R. Harder, Kl. Sehr., München 1960, 148—63; Vemant, TR 3, 1982, 13—8) u. die er endl. nach Götterbeschluß auf e. selbstgebauten σχεδίη verlassen darf, die ihm allerd. in e. furchtbaren Sturm von Pos. zertrümmert wird, so daß er schließ!, ans Land der Phäaken gespült, aber von diesen freundl. aufgenommen, gastl. bewirtet u. durch Festschmaus u. Spiele geehrt wird (ε—#, zur Bed. d. Phäaken- Episode s. L2853ff.); in diesem Rahmen erzählt er selbst d. Geschichte s. abenteuerl. Irrfahrten (x—μ, Rückblende), die sog. Apologe (verseh. Modelle einer them. Glied, der Apologe: 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
L931; +Scully, CW 80, 1987, 401-17; Privitera, in: ,ΣΠΟΝΔΕΣ ΣΤΟΝ ΟΜΗΡΟ, Hrg. Μ. Paizi-Apostolopoulou, Ithaka 1993,j 57-74; zu d. zahlreichen verfehlten u. wohl sinnlosen Lokalisierungsversuchen d. Fahrtrouten u. Stationen [Kritik schon von Eratosthenes bei Str. 1,2,15, s. Σχ] s. L721—8; Lesky, WS 63, 1948, 52-68; L,8113; L3410 m. 257 A.3; L47141 ff. u. 158): Nach Abfahrt von Troja verlustreicher Überfall auf Is- maros im Lande der Kikonen (ehern, thrak. Verbündete der Tr., 7? 846; 139-61); darauf zweitägiger Zwangsaufenthalt an Land durch furchtbaren Sturm u. ruhige Weiterfahrt zum Kap Malea (i67—80); von dort an Kythera vorbei neun Tage lang durch Nordwind ins offene Meer abgetrieben zu d. Lotopha- gen (i 81-104; häufig als Eintauchen i.d. Zauberwelt d. Märchenlandes bezeichnet, vgl. L47141); Kyklopen-Abenteuer: Verlust von vier Gefährten, Blendg. Polyphems, dadurch Zorn Poseidons (t 105—555; vielbehandelte „Meisterleistung“ des Od., s.u. 3bßbb; auch M.J.Alden, in: L u 75-95); Ankunft auf der schwimmenden Aiolos-Insel, dem ersten d. drei Wendepunkte der Irrfahrt (κ 1—76; zum Verh. zw. d. Od.-Abenteu- em u. d. Erz.n d. Argonautensage s. L47+ 170f. u. 185); nach sechstägiger Fahrt Ankunft bei den riesenhaften menschenfressenden Laistrygonen, dort Verlust aller Schiffe außer dem des Od. (κ80—132; inhaltl. Parallele zum Kyklopen-Abenteuer); Kirke-Abenteuer: Verwandlg. d. Gefährten in Schweine, Bezwingung Kirkes u. Rettg. d. Gefährten durch Od., einjähriger Aufenthalt bei Kirke u. ihr Rat, Teir. i.d. Unterwelt aufzusuchen (κ 135—540; inhaltl. Parallele zum Lotophagen-Abenteuer); Nekyia (A 13—635; zentraler Wende- u. Ruhepunkt i.d. Reihe der Od.-Abenteuer; vieldisk.; Hauptthema der Quellen- u. Motivgeschichtsforschg., vgl. z.B. L’2329—81, ^Steiner, UF
з, 1971, 265—83 u. ^Matthiessen, GB 15, 1988, 15—45; wenig überzeugender Lokalisierungsversuch von Fear, Pr 18, 1992, 19—26); Rückkehr zu Kirke, die dem Od. warnend d. folgenden Gefahren beschreibt (μ 1—141); Sirenen-Abenteuer (μ 144—200; inhaltl. parallel den Kirke- u. Lotophagen-Abenteuern); Charybdis u. Skylla, die sechs Gefährten verschlingt (μ 201—59; inhaltl. parallel den Laistrygonen- u. Kyklopen- Episoden); Fahrt zur Helios-Insel Thrinakia, dem dritten Wendepunkt der Irrfahrt, u. Rinderfrevel (μ 261-398; vgl. J.- U. Schmidt, WJA 21, 1996/7, 49-77); nach Verlust aller Gefährten u. Zerstörg. d. Schiffes durch Sturm wird Od. allein auf Kiel u. Mast e. ganze Nacht lang zur Charybdis zurückgetrieben, entrinnt dem Strudel m. Mühe u. Not u. wird nach neun Tagen an d. Kal.-Insel gespült (μ 399-450); damit ist d. Erz. des Od. abgeschlossen, u. die Ende # unterbrochene Handlg. wird wiederaufgenommen: d. Phäaken bringen Od. in e. todesähnl. Schlaf nach Ithaka (v 63-125); Od. erwacht, erkennt s. in Nebel gehüllte Heimat nicht, Ath. klärt ihn auf, sichert ihm Unterstützg. gg. die Freier zu u. verwandelt ihn m. e. Zauberstab in e. Bettler, um ihn unkenntl. zu machen (vl87— 438); Od. geht auf ihren Rat zunächst zum Gehöft des Schweinehirten Eum., wird freundl. aufgenommen (zu den vieldisk. Vs. £144—7 [Namenszauber!] s. Olson, ICS 17, 1992, 1—7; allgemeiner zur Vermeidung der Nennung des Namens s. C. Hig- bie, Heroes’ Names, New York u. London 1995, bes. 149, 175
и. 190) u. erzählt, um s. Identität zu verbergen, die erste seiner * Lügengeschichten’ (£191-359; über d. Lügengeschichten allg. s. *L41161 m. A.80; L47213flf. u. unten 3bßbb, über d. *kret.’ Lügengeschichten Haft, CJ 79, 1984, 289-305); nach Rückkehr Tel.s aus Sparta Wiedererkenng. zw. ihm u. Od. (zur poet. Funkt, der Wiedererkennungsszenen s. L50) u. Planung des weiteren Vorgehens gg. die Freier (π 155—320); zuerst geht Tel., später Od., von Eum. geführt, zum Palast in s. Rolle als Bettler u. trifft m. d. Freiem zus., die ihn unfreundl. behandeln (p); Boxkampf zw. Od. u. dem Bettler Iros, weitere Verhöhng. 513
514


Όδυσ(σ)εύς
des Od. durch die Freier (σ); Unterhaltg. zw. Pen. u. dem unerkannten Bettler Od. wird dadurch unterbrochen, daß ihm seine alte Amme Eurykl. d. Füße wäscht, ihn an d. Narbe am Knie erkennt, aber von Od. gezwungen wird, ihre Entdeckg. für sich zu behalten (τ 104-507; Interpr. des Versteckspiels zw. Od. u. Pen. Harsh, AJPh 71, 1950, 1—21; A.Amory, in: C.H. Taylor, Essays on the Odyssey, Bloomington 1963, 100— 21; Haft, CB 65, 1989, 67-70); Vorbereitungen zum Apollon- Fest (vgl. L51“ 277 ff.), an dem Pen. e. Entscheidg. über ihre Wiederverheiratg. treffen will (υ; zu vermuteten Handlungsspuren aus e. vorgr. matrilinear bestimmten Gesellschaftsordng. s. E. S. A. Butterworth, Some Traces of the Pre-Olympian World in Greek Literature and Myth, Berlin 1966, 98—119 u. 122—34; Versuch einer Darstellg. der Rechtslage der Wiederverheiratg. Patzer, ICS 16, 1991, 31 f.); Bogenprobe (φ; Genaueres s. L47*69; Krischer, H.120, 1992, 19-25), Freiermord (χ) u. Wiedererkenng. u. Vereinigg. von Pen. u. Od. zu des Od. Lächeln, y/111, /371, t>301, als inhaltl. Gliederungskomponente s. Levine, TAPhA 114, 1984, 1—9); am nächsten Morgen kommt es auf dem Landgut des Laertes zur vieldisk. Wiedererkennungsszene zw. Laertes u. Od. (ω 205—360; s. L4,+ 161f. u. unten 3by); als Angehörige der Freier anrücken, um d. Mord zu rächen, greift Ath. ein u. bewirkt nach kurzem Kampf Frieden u. Versöhnung (ω 472—548). II Über d. weitere Schicksal des Od. macht i. d. hom. Epen nur d. Prophezeig. des Teir. Andeutungen (A 119—37): Nach d. Freiermord solle Od. m. e. Ruder über der Schulter zu Männern gehen, denen Meer, Salz, Schiffe u. Ruder unbek. seien; wenn e. and. Reisender d. Ding auf s. Schulter άΰηρηλοιγός (Worfschaufel) nenne, solle er d. Ruder i.d. Erde rammen, dem Pos. e. bestimmtes Opfer darbringen, nach Hause gehen u. allen Göttern der Reihe nach Hekatomben opfern; kein Seemannstod, der sanfte Tod eines schönen Alters sei ihm beschieden (zu des Od. Tod i. Bzhg. zu dem des Men. s. v.d.Valk, Beiträge zur Nekyia, Kämpen 1935, 55; i. Bzhg. zu dem Elpenors s. Lossau, WS 93, 1980, 110; ausf. Interpr. in L. Edmunds [Hrg.], Approaches to Greek Myth, Baltimore 1990, 239—72) 2b außerhalb II. u. Od.: Vorbemerkung: Die außerhom. Nachrichten sind zwar sehr zahlreich, ihre Quellen aber heterogen (Hes., Epiker, Lyriker, Tragiker, Historiker, Scholien u.a.), oft widersprüchl., fragmentarisch u. größtenteils aus d. Rahmen des fgrE fallend;
f. 	mehr od. weniger vollst. Darst. sei daher auf d. mythol. Handbücher (Roscher, Preller-Robert), L8· 2O71—91 u. auf L35 verwiesen (zu Versionenbestimmungen u. Abgrenzungen der Postiliaca s. L45, zum Inhalt der Kleinen Ilias L52); immerhin werden alle wichtigen Taten des Od. u. Ereignisse aus s. Leben in II. u. Od. erwähnt od. doch angedeutet, so daß d. vorherigen Abschnitte 1 u. 2a ein hinreichend vollst. Bild bieten; unerwähnt bleiben meist nebensächliche od. neg. Züge u. Taten, diese viell. deswegen, weil sie nicht in das grundsätzl. pos. Odysseusbild d. Dichters paßten (so Lw38; Usenet, WJA 20, 1994/95, 50—4; dazu u. 3by und s.v. Παλαμήδης B2). II Zu diesen gehören: 1. Verheiratung des Od. m. Pen.: Od., selbst einer der zahlreichen Freier Hel.s (Hes.fr. 198,2), gewinnt Tynd., ihren Vater u. zugleich Bruder des Ikar., als Brautwerber f. Pen., weil er ihm d. klugen Rat gibt, alle Freier Hel.s schwören zu lassen, die Ehe mit dem vom Vater Auserwählten zu garantieren (Apollod. 3,10,8 f.); and. Versionen s. sch. o 16 (Σχ); Paus. 3,12,1 u. 4; 3,20,10f.; 2. d. Geschichte vom simulierten Wahnsinn des Od. im Zshg. m. d. An- werbg. zum Kriege (angedeutet ω 119, s.o. 2aa am Ende; Cypr. p.31,41 ff. Dav. - p.40,30ff. Ber.); 3. Herbeiholung der Iphigenie durch Od. nach Aulis zur Opferg. unter d. Vorwand der Verheiratg. m. Ach. (Cypr.fr.23 p.58 Ber.; vgl. L’1925f.); 4. Aussetzung Philoktets auf Lemnos durch 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Όδυσ(σ)ευς
Od. u. auf Befehl Ag.s (ohne Beteiligg. des Od. erwähnt B721—4, vgl. o. 2aß; Apollod. Epit.3,27; p.41,51 Ber.; s. auch L52); 5. Ermordg. des Palamedes, den Diom. u. Od. beim Fischfang ertränken (Cypr.fr.20 p.42 Dav. = fr.30 p.60 Ber.; and. Versionen s. L81929ff.; vgl. auch unten, s.v. Παλαμήδης B1); 6. Od. entsühnt Ach. auf Lesbos von dessen Mord an Thers. (Aeth. p.47,11 ff. Dav. = p.68,9f. Ber.); 7. durch Od. Gefangennahme d. troj. Sehers Helenos, der drei Vorbedingungen f. d. Einnahme Trojas nennt, die alle drei von Od. erfüllt werden (II. Parv. p. 52,6 f. Dav. = p.74, 6f. Ber.; vgl. Bethe, Homer II250f.): Herbeiholg. des ausgesetzten Philoktet von Lemnos, des Neopt. von Skyros (A 508 f.; s.o. 2ay) u. Raub des Palladions; 8. Herbeiholg. Philoktets durch Diom. u. Od. (angedeutet Ä724f.; II. Parv. p.52,7f. Dav. = p.74,7 Ber.; vgl. Bethe, Homer II251 f. u. L81937f.); 9. Übergabe der Waffen Ach.s an Neopt. durch Od. (II.Parv. p.52,12f. Dav.); 10. Palladionraub durch Od. u. Diom. m. mißglücktem Mordanschlag des Od. auf Diom. aus Neid (II.Parv.fr.9 p.56 Dav.; fr.25 p.82f. Ber.); ob d. Mordversuch Bestandteil der II. Parv. war, ist nicht sicher, aber wahrsch. (vgl. L81941f.; dagg. Bethe, Homer II255f.; skeptisch auch L52328 A.24); 11. während d. Zerstörg. Ilions Rettg. des verwundeten Helikaon, eines Antenoriden, durch Od. (II.Parv.fr. 13 p.58 Dav.); 12. Tötg. des Astyanax durch Od. (II.Pers. p.62,30 Dav., nach II. Parv.fr.20, 1—5 p.59 Dav. allerd. von Neopt. getötet); 13. tödl. Verwundg. der Polyxena durch Od. u. Diom. (Cypr. fr.27 p.44 Dav. = fr.34 p.62 Ber.; and. II.Pers. p.62,36 Dav. = p.89,23 Ber.; Echth. bestritten von Bethe, Homer II286); 14. während der Heimkehr zufällige Begegnung des Od. m. Neopt. im thrak. Maroneia (Nosti p.67,21f. Dav. — p.95,14f. Ber.); 15. Telegonie, wohl nicht auf altem ep. Material beruhend, sondern Fortsetzungserfindg. zur Odyssee aus dem 6. Jh. v.Chr. (L,988; L53340ff.); zum Inhalt s. das Proklos-Ref. Teleg. p.72f. Dav. = p. 101 ff. Ber.; Rekonstr.sver- suche z.B. Huxley, GRBS 3, 1960, 23—8; Severyns, AC 31, 1962, 15-24
3 	Charakterisierung 3a Ursprung u. Name: An- dersartigk. u. Besonderheiten d. Od.gestalt führten zu zahlreichen Vermutungen über ihren Ursprung: d. (überw.) ältere Forschg. sieht in Od. e. vorgr. Gott od. alten Vegetationsdämonen (Ed.Meyer, H.30, 1895, 267ff.; L3229ff.; L81913,15ff.; contra: Scott, CPh 12, 1917, 244-52; vgl. Swogger, CB 58, 1981, 24ff.); andere e. Stammesfürsten aus d. Zeiten d. Völker- wanderg. (Wilamowitz, HdO 189), einen hist. König od. myth. Heros (Philippson, MH 1947, 80—93; Ch. Moorman, Kings and Captains, Lexington, Kentucky 1971, 51 ff.), e. vorgr. Abenteurer u. Seehelden (Kretschmer, AAWW 82, 1945, 80- 93; L,03ff.; L,568 u. 142; Motsopoulos, in: Festschr. Gigante, Neapel 1994, 531-5), e. erfundene Romanfigur od. einen alten Märchenhelden (Nilsson, Myc. Origin 95—100; L,910ff.J L4774); allg. anerkannt ist, daß seine Existenz in die myk. od. sogar in min.-vorgr. Zeiten hinaufreicht (z.B. Webster, Mykene 116, 120f., 165; L3222ff.; L4764 u. L51388); stärkstes Argument dafür ist d. Tatsache, daß s. Name bisher keine allg. befriedigende Deutg. finden konnte (s. E); lebhaft disk. ist die „etwas erzwungen“ wirkende (L4767) Namengebungsgeschichte τ 399—412, wonach d. Name eigtl. 'Hasser’ bedeuten müßte (vgl. lat. odi\ Irmscher, Götterzom 12f.), was freilich nur zum Freiermord zu passen scheint (A. Roemer, Hom. Aufsätze, Berlin 1914, 118f. m. A.1), während f. d. Irrfahrten d. Bed. ‘Gehaßter’ angemessener wäre (Erkl.sversuch von Rohdich, A&A 36, 1990, 35—41: gemeint sei d. „Gegenhaß trotziger Selbstbehauptung“); daher meist, wie schon in den Schol. u. bei Soph. (s. Σχ), zugleich akt. u. pass. Bed. als vom Dichter beabsichtigt 515
516


Όδυσ(σ)ευς
Όδυσ(σ)εύς
angenommen (z.B. L3229; L4,+ 157 A.63a; Ε“75; L4e97: „Mann des Zorns“); andere betonen die der Wz. όδ- immanente Bed. d. Schmerzes (οδύνη, οδύρομαι) u. interpr. Od. als d. „Mann, der Schmerz gegeben u. erlitten hat“ 12); ganz anders d. Versuch, aus d. scherzh. Pseudonym Ούτις ί 366 ff. i. Vbd. m. d. etrusk. Namensform Utuse zum Urspr. d. Namens u. der Bed. zu kommen (s. L14; +Austin, CSCA 5, 1972, 13f. A.20); dagg. hält K. Oberhuber in Festschr. Leonhard C. Franz (Innsbr. Beitr. zur Kulturwissensch., Bd. 11), 1965, 307—12 u-ti(s) f. Kurzform zu sumer.-akkad. Vollform *ut-duz-si-e (= 'der Feme’). — Zu den Epith. s.u. 3bß 3b Charakter 3ba äußere Erscheinung u. Rang: Hauptstelle f. Statur des Od. ist d. Beschr. Γ191—224: er ist kleiner als Ag. (193) u. Men. (210), hat aber breitere Brust u. Schultern (194), im wesentl. bestätigt durch t? 134—6, σ67—9 u. ^334: muskulös, kräftig, groß u. stämmig; man bestaunte mehr s. Redegewalt als Gestalt (Γ224), ebf. bestätigt #167—77; er hat blonde Haare (v399. 431) u. schöne, d.h. ausdrucksvolle Augen (a208f., v401. 433), aber e. schwarzen Bart (π 176), allerd. i.e. Szene, in der er von Ath. i.e. bes. schönen Mann verwandelt wird (vgl. d. Verwandlungsszene £231, wo er von Ath. dichtes u. dunkles Haar erhält; zum Probl. d. Haarfarbe s. Eust. 1561 zu £231 u. 1799 zu π 176; Stanford zu £231 u. π 176; Odyssey zu £231; Irwin, Phoenix 44, 1990, 205—18); kurz: der Dichter der Od. stellt ihn durchweg als e. schönen Mann dar (wie seinen S. Tel. δέμας και είδος άγητόν ξ\ΊΊ), außer natürl. i.d. Bettlergestalt (vgl. Amould, REG 102, 1989, 510-4) u. i.d. Schmährede Polyphems (i 513—6; Stellen gesammelt u. komm, von Parry, Blameless Aeg. 149—55); andere betonen d. physio- gnom. Unterschiede ggüber d. heroischen Ideal (vgl. auch u. 3 c) u. sehen darin e. Hinweis auf fremde ethn. Zugehörigk. des Od. (L,967; Rankin, SO 47, 1972, 56). - Zur Frage s. Lebensalters s. L,9256 (add. note): auszugehen ist von ^788—91, wo d. sehr junge Antil. (viell. 18 od. 19 Jahre alt) Od., nicht lange vor d. Eroberg. Trojas, als προτέρης γενεής προτέρων τ' άνδρώπων zugehörig u. als ώμογέροντα bezeichnet ('jung gebliebenen Alten’, viell. Mitte od. Ende der 30er; vgl. Phi- lostr. Her. 34,3 u. 5); etwa 10 Jahre später, kurz vor Ankunft auf Ith., nennt ihn Laodamas, S. des Alkin., πάτερ (#145), spricht ihm aber Manneskraft zu (ήβη #136f., vgl. Bd. IISp.887,54f.); von d. Freiem wird er, allerd. nach Ver- wandlg. durch Ath., γέρων genannt (σ74). || Des Od. Stetig, ist die eines βασιλεύς (/346, Ξ27-9, <5689-91); s. dazu De- ger, Herrschaftsformen 132-52; Chr. Ulf, D. hom. Gesellschaft, München 1990, 85ff.; H.vanWees, Status Warriors, Amsterdam 1992, 285—94; U. Walter, An der Polis teilhaben, Stuttgart 1993 (Historia Einzelschr. 82), 33-44; L58+188-204; vgl. Bd.II Sp.44f. (2a£) u. III Sp.237,19ff.; zu s. Herrschaftsbereich s.o. B2aa (am Ende); im Kampf vor Troja besitzt er, trotz d. kleinen Schiffskontingents, das er befehligt (B 631-7), bes. Autorität, vor allem deutl. durch d. Übernahme d. Szepters von Ag. £186 u. dadurch, daß s. Schiffe d. Zentrum d. Schiffslagers bilden (€>222f. - Λ 5f., 806ff; vgl. L2774-120 u. L**77) 3bß pos. Eigenschaften: Die drei Haupteigensch.n des Od. lassen sich deutl. an seinen Epith. u. ihm beigegebenen formelh. Ausdr.n erkennen (Quelle: L2746 Tab.3; vgl. auch L39*16—8); diese Epith. u. Formeln kommen in II. u. Od. insgesamt 541x vor (104x in II., 437x in Od.; Verh. etwa 1:4); d. größten Anteil haben schmückende, Kriegstüchtigk. u. Ruhm hervorhebende Beiw. u. Ausdr. (δϊος, διογενής, Λαερτιάδης, άμύμων, φαίδιμος, άγακλυτός, άντίΰεος, Διι φίλος, άναξ, νιος Ααέρταο, πατήρ / πόσις έσδλός, Τηλεμάχοιο πατήρ, Ιθακήσιος, Ιθάκη ένι οικία ναίων, πτολίπορδος, μεγαλήτωρ, δουρικλυτός, πολύαινος, μέγα κϋδος 9Αχαιών, κυδάλιμος, θυμολέων, κρατερόφρων, σχέτλιος, insgesamt 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
31 Οχ; 64χ in II., 246χ in Od.; Verh. etwa 1:4), aber nicht entscheidend geringer ist d. Anteil derer, die sich der πολύμητις- Gruppe einers. (πολύμητις, πολυμήχανος, δαίφρων, ποικι- λομήτης, πολύφρων, Διι μήτιν άτάλαντος, δόλων άτος, πολύτροπος, insgesamt 138χ; 32χ in II., 106χ in Od.; Verh. etwa 1:3) u. der πολύτλας-Gruppe anderers. zuordnen lassen (πολύτλας, δύστηνος, ταλασίφρων, δήν οιχόμενος, κάμμορος, δύσμορος, τλήμων, τάλας, insgesamt 93χ; 8χ in II., 85χ in Od.; Verh. etwa 1:11); Haupteigensch.n sind also Kriegstüchtigk. (zu άμύμων s. Parry, Blameless Aeg. 144 ff), Verstand (μήτις, zur Bed.sbreite vgl. Bd.IIISp.205ff; zu πολύμητις s. W.Whallon, Formula, Character, and Context, Cambridge, Mass. 1969, 6—9) u. Ausdauer (τλήναι, zur Doppelbed. der Wz. τλη- 'Ausdauer’ u. 'Wagemut’ vgl. L15111—4; C.RBeye, The II., the Od., and the Ep.Trad., London u. Melbourne 1968, 88; L51394; Frisk, s.v. ταλάσσαι); dabei dienen πολύμη- τις u. πολύτλας (fast) ausschließl. zur Charakterisier^ des Od. (πολύμητις nur Φ355 von Heph.; zu Gemeinsamkeiten von Heph. u. Od. s. Flaumenhaft, Interpr. 10, 1982, 34—7; zu πολύτλας vgl. L19 74); das Epith. πολύτροπος (von Od. u. nur α 1 u. κ 330) scheint in der Doppelbed. 'viel herumgetrieben’ u. 'vielwendig’, die sich aus Interpr. von a 1—4 ergibt, d. beiden Haupteigensch. τλήναι u. μήτις brennpunktartig zus.ge- faßt auszudrücken (vgl. L,999; L3631 f.; J. Peradotto, Man in the Middle Voice, Princeton 1990, 115ff.; Patzer, ICS 16, 1991, 24 ff). - Daß die Epith. in der Od. planvoll gesetzt sind, zeigt Sheppard, JHS 56, 1936, 36—47; zum Probl. der sog. 'Handlungsfeme* von Epith. wie πτολίπορδος in der II. s. L,54f.; L4756f.; Haft, TAPhA 120, 1990, 37-56; L5,388; ausf. Unters.n L2; Hinterlechner, Hom. Epith. 85—9; (m. vollst. Listen u. tabellar. Zus.stellg.n) L2734—73 u. L2926—53 3bßaa Kriegstüchtigk. u. Ruhm: Od. als unerschrockener u. berühmter Kämpfer: B272L (die Achäer:) „μυρί9 -σεύς έσδλά εοργε 1 βουλάς τ9 έξάρχων άγαδάς πόλεμόν τε κορύσσων" 21353ff. (Od. zu Ag.:) „δψεαι ... 1 Τηλεμάχοιο φίλον πατέρα προμάχοισι μιγέντα 1 Τρώων ίπποδάμων" 495—505 βή δε διά προμάχων κεκορυδμένος αϊδοπι χαλκφ κτλ. Ε519-27 τούς δ9 Αϊαντε δύω και -σεύς και Διομήδης ’ ώτρυνον Δαναούς πολεμιζέμεν κτλ. 677f. ένδ9 δ γε Κοίρανον ε7ιλεν 9Αλάστορά τε Χρόμιόν τε 1 "Αλκανδρον #’ "Αλιον τε Νοή- μονά τε Πρύτανίν τε Z30f. Πιδύτην δ9 -εύς Περκώσιον έξενάριξεν 1 έγχεϊ χαλκείφ K244L (Diom.:) „ου περί (περί ν.1.) μέν πρόφρων κραδίη και δυμός άγήνωρ 1 έν πάντεσσι πόνοισι" Λ 310-35 u. 396-488 des Od. Aristie u. Verwundg.; 324 f. u. 414 ff m. wütendem Eber verglichen 470 f. (s.o. B2ay) <5257 (Hel.:) „πολλούς δέ Τρώων κτείνας ταναήκεϊ χαλκφ" s3O9f. (Od.:) „ήματι τφ δτε μοι πλεϊστοι χαλκή- ρεα δοΰρα 1 Τρώες έπέρριψαν περί Πηλείωνι δανόντι" #517-20 auf d. Wege zu s. furchtbarsten Kampf u. Sieg über Deiph. m. Ares verglichen μ 228 ff. (Od. stellt sich gg. Kirkes Weisg. Skylla zum Kampf:) „αύτάρ έγώ καταδύς κλυτά τεύχεα και δύο δοΰρε 1 μάκρ9 έν χερσιν ελών κτλ." π 241 f. (Tel. zu Od.:) „σεΐο μέγα κλέος αίέν άκουον, ’ χεϊρας τ9 αίχμητην έμεναι και έπίφρονα βουλήν" χ 1 —329 Kampf gg. d. zahlenmäßig weit überlegenen Freier; insbes. 116-25 (Bogenkampf u. Rüstg. zum Speerkampf), 229 (Mentor/Ath. erinnert Od. an s. Heldentoten in Troja: „πολλούς <5* άνδρας έπεφνες έν alvfj δηϊοτήτι") u. 236-99 (Speerkampf; Od. tötet Demoptolemos [266] u. Damastorides [292 f.]) m500f. u. 526 f. Rüstg. u. Kampf gg. die Angehörigen der Freier. II Od. zählt in II. u. Od. zu den besten der Achäer (άριστήες Παναχαιων, άριστοι Άχαι&ν / 'Αργείων) \ Β404-7, //159, Λ 658, #78. 512f.; in der II. erschlägt er als einer der ersten einen Feind (21494-504); in der Od. wird er als starker Kämpfer bez., gg. den die Freier hoffnungslos unterlegen sind (a256f. 265 f..
517
518


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
5333-46); er ist m. jeder Waffe vertraut, m. Lanze, Speer u. Schwert so gut wie m. d. Bogen (5215—28. 229, ^116—25); τ 452 ff. erlegt er e. Eber m. d. Speer, κ 161 ff. e. großen Hirsch (Interpr. Schmoll, Helios 14, 1, 1987, 22—8); </>31 ff erhält er f. Schwert u. Lanze d. Bogen zum Geschenk, m. dem er 420 ff. s. Meisterschuß ausfuhrt (daß er i.d. II. nur £260. 500 als Bogenkämpfer erscheint, besagt nichts; e. bes. Bzhg. zum Bogen wird im Namen s. Sohnes Tel. deutl. u. dadurch, daß er a261f. Pfeilgift besorgt, s.o. B2aa); nach Λ 488 besitzt er in Troja viell. e. Streitwagen (s. Stagakis, Historia 27, 1978, 262; dagg. sprechen 5607f. u. £500f.; s. auch Iliad z. St. u. oben B2ay); auch im Kampf ohne Waffen ist er Meister: im Ringkampf erweist er sich als gleichstark m. d. großen Aias (ΨΊ35ff.), besiegt Philomeleides (5342ff.) u. im Faustkampf Iros (a95ff), im Wettlauf d. kleinen Aias u. Antil. (*^778f.; vgl. auch den Sieg über die Freier der Pen. bei Paus. 3,12,1 u. 4), im Diskoswurf alle Phäaken (5197f.), die er auffordert, sich m. ihm auch im Faust-, Ringkampf od. Wettlauf zu messen (5206), denn er sei in allen Kampfarten 'nicht schlecht" (5214) 3bßbb Verstand: an vielen St.n ausdr. hervorgehoben; d. wichtigsten sind: £272f. (s.o. 3bßaa) Γ202 (Hel. zu Priam.:) „£ΐ’5ώς παντοίους τε δόλους και μήδεα πυκνά“ Κ24Ί (Diom.:) „έπεί περίοιδε νοήσαι“ T218f. (Od. zu Ach.:) „έγώ δέ κε σεΐο νοήματί γε προβαλοίμην ' πολλόν, έπει πρότερος γενόμην και πλείονα οιδα“ αβό (Zeus zu Ath.:) „δς περί μέν νόον έστι βροτών“ /7279 (Mentor/Ath. zu Tel.:) „ούδέ σε πάγχυ γε μήτις -σήος προλέλοιπεν“ χ 120ff. (Nestor zu Tel.:) „ένθ9 οΰ τίς ποτέ μήτιν όμοιωθή- μεναι άντην ' ήθελ9, έπει μάλα πολλόν ένίκα δΐος -σεύς ' παντοίοισι δόλοισι“ 119f. (Od. zu Alkin.:) „εΐμ9 -εύς Λαερ- τιάδης, δς πάσι δόλοισιν ' άνθρώποισι μέλω, καί μευ κλέος ουρανόν ϊκει“ 413 f. (Od. erz.) έμόν δ9 έγέλασσε φίλον κήρ, ' ώς δνομ9 έξαπάτησεν έμόν και μήτις άμύμων (sc. den Polyphem) μ 211 f. (Od. zu s. Gefährten:) „άλλα και ένθεν (aus d. Kyklopenhöhle) έμή άρετή βουλή τε νόφ τε ' έκφύγομεν“ v297f. (Ath. zu Od.:) „έπει σύ μέν έσσι βροτών δχ9 άριστος απάντων ' βουλή και μύθοισιν“ 332 (Ath. zu Od.:) „έπητής έσσι και άγχίνοος και έχέφρων“ ττ 241 f. (s.o. 3bßaa) r285f. (Od. unerkannt zu Pen.:) „ως περί κέρδεα πολλά καταθνητών άνδρώπων ' οιδ9 -εύς, ούδ9 άν τις έρίσσειε βροτός άλλος'9 *230 (Mentor/Ath. zu Od.:) „σή δ9 ήλω βουλή Πριάμου πόλις εύρυάγυια“ 124 ff.
(Tel. zu Od.:) „σην γάρ άρίστην 1 μήτιν έπ9 άνθρώπους φάσ9 έμμεναι, ούδέ κέ τίς τοι ’ άλλος άνήρ έρίσειε" II Des Od. μ^πς-Qualitäten sind ererbt; i.d. väterl. Linie über Arkeisios von dem 'Ratgeber* (μητίετα, μητιόεις) Zeus (vgl. Beiw. διογενής, Διι μήτιν άτάλαντος, W.F.Otto, Götter Griechenlands 50), mütterlicherseits über Autolykos von Hermes (vgl. Philippson, MH 4, 1947, 8-22; L,910ff; L*68-89); d. Abstammungslinien symbolisieren einers. d. pos. (Klugheit) u. anderers. neg. Seite der μήτις (List, Verschlagenheit), die i.d. hom. Epen i.d. Hintergrund tritt, während d. pos. Seite dominiert; diese wird repräsentiert durch d. Zeustochter Ath., des Od. pers. Schutzgöttin (z.B. v296 ff, auch £245: φιλεΐ δέ ε Παλλάς 9Αθήνη u. ¥z782f.: ή [Ath.] τό πάρος περ ' μήτηρ ως -ήϊ παρίσταται ήδ9 έπαρήγει); als Grund f. d. enge Bzhg. gilt i. allg. „geistige Verwandtschaft** (so L25156f.; L40109ff; and. Dirlmeier, Ph. 90, 1935, 65 f.); zum sog. 'Zorn der Ath.’ s.o. B2aö. Zeugnisse f. des Od. Klugheit u. List sind vor allem d. Einnahme Trojas durch d. Hölzerne Pferd (5271— 89, 5492—520, λ 523—32, χ230) u. Überlistg. Polyphems (ι 105—555); d. Sieg über Troja durch List wird interpretatorisch oft m. d. prinzipiellen Ggs. 'Ach. - βίη, Od. - μήτις9 verbunden (expl. T217ff; s. dazu u. 3 c), ähnl. d. Kyklopie als 'Triumph d. Geistes über rohe Gewalt’ gedeutet (bes. deutl. im 519
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Wortspiel Ούτις - μή τις - μήτις ί408-14; s. L43+[Lit. vor allem 127 A.15]; L42120f.); weitere Beweise seiner μήτις sind u.a. sein Rat zum Freierschwur (s.o. B2ba), der ihn in ursächl. Bzhg. zum Troj. Krieg bringt, u. d. Lügengesch.n (v 254—86, £191—359. 462-506, τ 164-202, ω 302-14; s. Walcot, AncSoc 8, 1977, 1-19; L3943ff; L4,+ 161 f. m. A.80 u. 82), diese zugleich Zeugnisse f. Redekunst, diplomat. Geschick u. Vorsicht: Redekunst ausdr. hervorgehoben Γ221-4 (vgl. schon Xen. Mem. 4, 6, 15; Bergold, Zweikampf 74—86), 5170—3, Λ511 f.; Beispiele i.d. II. vor allem B284—332 u. /225-306 (L2151—5 u. 232-6; L27 121-53), i.d. Od. die Apologe (ι—μ) u. Lügengesch.n (s.o.); sein diplomat. Geschick macht ihn zum Unterhändler bes. geeignet, so vor allem i.d. Bittgesandtsch. an Ach. (/179—81; vgl. L27121—53), auch schon in früher Jugend (^>18—21), dann bei d. Rekrutierg. Ach.s (Λ 767) u. später der des Neopt. (A508f.), ebenso bei d. Herbeiführg. der Iphigenie zur Opferg. (Cypr. fr. 23 p. 58 Ber.), bei Verhandlg.n m. d. Tr. vor Beginn d. eigtl. Kampfhandlg.n (Γ205—24, Λ 138—41), bei d. Rückgabe der Chryseis (A311. 430—87), bei Besänftigg. des rasenden Ach. (TI54ff.) u. Übergabe d. Sühnegeschenke an ihn (T215—81); die άγορά liegt i. d. Nähe seiner Schiffe (Λ 806—8), u. auch d. Kunst d. klugen Schweigens beherrscht er (Ξ 90 ff.); in Phäakien erweist er sich als Meister auf gesellsch. Parkett, z.B. bei d. Überspielg. d. peinl. Kleiderfrage (77 233—333, s. Beßlich, Schweigen 60—7; zum nichtverbalen Verhalten des Od. s. L57bes. 167—202); seine Spionageuntemehmungen ins Lager der Tr. (£242—531) u. nach Ilion selbst (5243—58) sind Zeugnisse f. Vorsicht u. Umsicht (zur Dolonie s. Harrison, LCM 13, 1988, 30), ebf. sein Verhalten ggüber Ath. (v253—354), Pen. (r 103ff; vgl. L24 78-92) u. den Freiem (s. Vagnone, QUCC 63, 1990, 145— 50), ferner sein Mißtrauen ggüber Hilfeangeboten wie dem der Kal. ε 171— 91 u. Leukothea 354—60. Von Geschickl.k. u. handwerkl. Können zeugen vor allem d. Bau der σχεδίη ε234-61 (vgl. Casson, IJNA 21, 1992, 73 f.), der von Ehebett u. Schlafgemach ψ 189—204 (vgl. L11232 f.) u. d. Transport des erlegten großen Hirsches, den er allein bewerkstelligt, indem er sich aus Zweigen techn. Hilfen schafft (κ 166—71) 3bßcc Ausdauer (τλήναι): beruht auf Leidensföhigk. (auch später immer wieder als charakt. f. Od. angesehen, z.B. Thgn. 1123—8 u. Piat. R. 620CD), die sich einers. in Wagemut, anderers. in überlegener Selbstbeherrschungskraft äußert; außer in den f. Od. typ. Epith. wie πολύτλας usw. (s.o. 3bß) an folg. St.n ausdr. genannt: £670 τλήμονα θυμόν έχων £231 f. ήθελε δ9 ό τλήμων -εύς καταδύναι δμιλον ' Τρώων* αίεί γάρ οί ένί φρεσί θυμός έτόλμα 5240f. (Hel.:) „πάντα μέν ούκ αν εγώ μυθήσομαι ούδ9 όνομήνω, ' δσσοι -σήος ταλασίφρο- νος είσιν άεθλοι“ 269ff. (Men.:) „άλλ9 οΰ πω τοιοΰτον έγών ϊδον όφδαλμοϊσιν ' οιον -σήος ταλασίφρονος έσκε φίλον κήρ. ' οίον καί τόδ9 έρεξε καί έτλη καρτερός άνήρ" 223f. (Od.:) „ήδη γάρ μάλα πόλλ9 έπαθον καί πολλ* έμόγησα ' κύμασι καί πολέμφ“ 362 (Od.:) „τόφρ9 αύτοΰ μενέω καί τλήσομαι άλγεα πάσχων“ 5182f. (Od.:) „πολλά γάρ έτλην, 1 άνδρών τε πτολέμους άλεγεινά τε κύματα πείρων“ p284f. (Od. zu Eum.:) „τολμήεις μοι θυμός, έπεί κακα πολλά πέπονθα 1 κύμασι καί πολέμφ“ σ319 (Od.:) „πολυτλήμων δέ μάλ9 είμί“ υ18 (Od. zu sich selbst:) „τέτ- λάδι δή, κραδίη* καί κύντερον άλλο ποτ9 έτλης ' κτλ.** II Des Od. Ausdauer zeigt sich i.d. II. bes. u. zuerst im Durchhaltewillen während der mißglückten διάπειρα Ag.s, wodurch er letztl. zum Retter d. ganzen Unternehmens vor Troja wird (£185—335, vgl. L,631,54ff u. o. B2ay), ferner im Kontrast ggüber d. Verzagth. Ag.s (Ξ82-102, zum Verh. zw. Od. u. Ag. s. L4·; anders LM28f. A.56); weit stärker wird d. Ausdauer in der Odyssee thematisiert: es ist d. zähe Heimkehrwille, der ihn 520


Όδυσ(σ)εύς
Όδυσ(σ)εύς
alle Gefahren überstehen läßt; so beweist er unerschrockene Entschlossenh. i.d. Höhle Polyphems (i 105—555, vgl. υ 18—21) u. ggüber d. Feigh. des Eurylochos (κ 271—3), zeigt Geduld u. Selbstbeherrschg. vor allem während d. Demütigungen durch die Freier (z.B. beim Schemel wurf σ394ff. u. beim Wurf m. d. Rinderfuß υ 299ff.; vgl. ω 161—3), auch bei d. ersten Begegnung m. Mel. (ρ 233—8), i.d. Argos-Szene (ρ304Γ), bei d. Be- obachtg. des schamlosen Treibens der Mägde (u5—23); bes. Selbstbeherrschungskraft verlangt von ihm d. Versteckspiel ggüber s. eigenen Gattin (vgl. z.B. τ 210—2; seine Leiden von Ath. zus.fassend beschrieben v 306—10), u. als e. Musterbeisp. für des Od. τλήναι erzählt Men. d. Gesch. von d. Prüfg. der Helden im Bauche des Hölzernen Pferdes (6 269—89 oben zitiert) 3by neg. Züge u. Taten: Die nachhom. Epoche beurteilt Od. überw. neg. (bes. Pi. N.7,20ff.; Eur., z.B. Iph. Aul. 524ff.; Plat. Hip.Min. 365B u. 369C; ausf. L’643f.), was sich auch im Ausbleiben bildl. Darst.n i.d. klass. Periode spiegelt (s. L3448); in II. u. Od. sind die sog. 'Autolykos-Eigensch.n’ (nach d. Abstammg. mütterlichers., s.o. B1 b), Verschlagenh. u. Habsucht, die wohl einer älteren Entw.sstufe der Odysseusge- stalt entstammen, ins Pos. gekehrt (so schon Eust. 1878,47 [zu r583]: ό φιλοδυσσεύς 'Όμηρος), aber nicht spurlos verschwunden (z.B. Δ 339; vgl. L,924 u. 31 f.; L3412; L3668-89); vermutlich kannte d. Dichter d. neg. Paralleltrad., gab ihr aber e. pos. Färbg., indem er nicht Hermes, sondern Ath. zur pers. Schutzgotth. des Od. machte; welches Odysseusbild d. Gedichte des ep. Cycl. boten, ist mangels ausreichenden Quellenmaterials umstritten (z.B. L5,385f. „verschlagen, mißtrauisch, egoistisch, grausam, feige“; vorsichtiger L,981—9) II pers. Züge u. Verhaltensweisen in II. u. Od., die häufig, aber nicht einmütig, z.T. schon bei ant. Autoren, als neg. kritisiert werden, sind im wesentl. folgende: B 198f., körperl. Züchtigg. gemeiner Krieger durch Od., im Athen des 5. Jhdts. getadelt, aber von Sokrates pos. beurteilt (s. Xen.Mem. l,2,58f.); (997f. ούδ* έσάκουσε πολύτλας δΐος -σεύς κτλ. überhört Od. im allg. Fluchtgetümmel der Achäer e. Hilferuf des Diom. f. d. in lebensgefahrl. Bedrängnis geratenen Nestor (Vorwurf d. unterlassenen Hilfeleistg. u. Feigh.; zur ant. Kritik s. Richardson, CQ 30, 1980, 273; Verteidigg. L,972); AT254-514, Dolonie, unheroischer nächtl. Überfall (L36184), bes. d. Abschlachtg. Dolons (455 ff.), trotz vorheriger Zusicherg. s. Lebens (383 s.o., B2ay; vgl. J. Burckhardt, Gr. Kulturgesch. IV, Ndr. München 1977 [dtv], 31), u. Ermordg. der schlafenden Thraker, von Diom. durchgeführt, aber von Od. angeraten (481 ff.); 500f. wird vom Dichter ausdr. betont, daß (der sonst so umsichtige) Od. nicht an die im Wagen steckende Peitsche gedacht habe (zu daraus gezogenen Schlußfolgeren s.o. B2ay u. 3bßaa); 15-11, d. sog. „Goldenen Verse“ (Cert.p.37,20; s. L,6213-6), des Od. Bekenntnis zum Lebensgenuß, kritisiert schon Plat.R. 390AB; tats. erscheint Od. auffallend häufig i. Vbd. m. Speise u. Trank, i.d. Odyssee natürl. z.T. durch d. Bettlerrolle begründet: /1343-6, T154-72, £249f., 7/216-21, o344f., ρ 286-9. 473f., a53f. 364. 380 (s. L,967-70; Verteidigg. bei Schade- waldt, Iliasstudien 132ff.; Kakridis, in Festschr. H.Patzer, Wiesbaden 1975, 13—21; allgemeiner Griftin, Life and Death 14ff.); 1224—30 u. 492—501, Tod der Gefährten in Polyphems Höhle u. während d. Irrfahrten durch unvorsichtige Neugier u. Eitelkeit von Od. trotz vorheriger Warnung verschuldet (vgl. L4' 150f.; Büchner, RhM 80, 1931, 129-36); umgekehrt 143ff., wo die Gefährten s. vorsichtigen Empfehlg. nicht folgen; κ91—132 egoist. Verhalten ggüber d. Gefährten, die er i.d. todbringenden Hafen der Laistrygonen einlaufen läßt, während er selbst vorsichtig zurückbleibt (vgl. dagg. den heldenhaften, wenn auch aussichtslosen Einsatz f. d. Gefährten gg. Skylla μ 228ff.); zum Verhalten des Od. ggüber s. Gefährten s.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Shenk, GB 20, 1994, 1—25; κ347 και τότ* έγώ Κίρκης επέβην περικαλλεος εύνής, Verletzg. d. ehel. Treue zu Pen. durch d. Aufenthalt bei Kirke u. (später) Kal. (s226f.; s. Ll6211— 3 u. Bolotin, Interpr. 17, 1989/90, 41 ff.; zu des Od. Bzhg. zu d. Frauen allg. s. L19 43-65; L53342f.); v 254-86, £191—359. 462—506, τ 164—202, ω 302—14: Lügengeschichten, alle ausreichend motiviert außer der letzten (Wiedererkenng. von Od. u. Laertes), die Freude am Erfinden von Lügen vermuten läßt (s. L41+ 161 f. m. A.82; dagg. Scodel, CPh 93, 1998, 9-16); σ 281—3 γηθησεν δέ πολύτλας δΐος -σεύς, ' οΰνεκα τών μέν (sc. der Freier) δώρα παρέλκετο (Pen.), θέλγε δέ θυμόν 1 μειλιχίοις έπέεσσι, νόος δέ οί αλλα μενοίνα, Habgier u. Freude über d. Betrug Pen.s, vgl. auch Δ 339, κ 38—45 u. τ283—6 (Vorwurf von L”76 u. 255f.+ A.18 zurückgewiesen; allgemeiner J.Griffin, in: Chios, Oxford 1986, bes. 7f.) /1 — 389 Freiermord; zum oft als unangemessen grausam empfundenen Niedermetzeln der (fast) wehrlosen Freier s. Bd.IIISp.237,53ff.; Hinterhaltscharakter betont bei L3935ff.; als Parallele zum Mord durch Aeg. an Ag. (δ 535 — λ 411: ώς τίς τε κατέκτανε βουν έπι φάτνη) angesehen von Κ. Crotty, The Poetics of Supplication, Ithaca u. London 1994, 153; Rechtfertigungsversuch bei L5628ff. 3 c Gesamtbild u. Vor¬
bild: /?46f. bezeichnet Tel., 234 Mentor u. £12 Ath. den Od. als König, der milde wie e. V. über s. Untertanen geherrscht habe; ähnl. Pen. <5690f. u. Eum. £138f.; dementspr. ist d. Charakterbild, das man aus II. u. Od. gewinnt, grundsätzl. pos. (vgl. o. 3by), danb. aber auch, vor allem in der Od., sehr facettenreich, schillernd u. zwiespältig (vgl. z.B. L5,386: weniger einprägsam, weil vielschichtig u. widersprüchl.; Th.Reucher, Der unbek. Od., Bem 1989; Versuch einer Analyse unter nar- ratol. Aspekten bei Μ. Sternberg, Expositional Modes and Temporal Ordering in Fiction, Baltimore u. London 1978, 90- 128); bisweilen wird d. Odysseusbild der II. als unterschied!, ggüber dem der Od. empfunden: d. Odysseedichter habe dem „Kriegsheldenideal“ der II. e. „ion. Seeheldenideal“ entgegensetzen wollen (Bielohlawek, WS 66, 1953, 5—23; ähnl. L5,387; L53340 u. 351 f.; ablehnend Schwabl, WS 67, 1954, 63; P. Puc- ci, Odysseus Polutropos, Cornell University 1987; Krischer, H. 116, 1988, 1 — 12; vgl. auch L27189f.: II. u. Od. sind e. komplementäres Paar); ohne Zweifel aber verkörpert Od. sowohl in II. als auch in Od. das, was Stanford den „untypical hero“ nennt (L”66—80); durch s. Haupteigenschaften μήτις u. Anpassungsfähig^ (τλήναι) ist er Kontrastfigur zu typ. Il.helden wie Ach. u. Aias (μήτις contra βίη; aus d. Fülle der Lit. herausgegriffen: Wilamowitz, HU 112; L27154—90; +W. Krehmer, Zur Begegng. zw. Od. u. Ath., Diss. Erlangen 1973, 166—70; Lw109; Flaumenhaft, Interpr. 10, 1982, 9—41; p696—112. 125. 184; L38* 181-3. 236 A.44; Bolotin, Interpr. 17, 1989/90, 41—57; LM25ff.); Schlüsselszenen sind Z308-14, T216-20 u. Λ 510—12 (vgl. C.H. Whitman, Homer and the He- roic Trad., Cambridge, Mass. 1958, 175—80; L3968). Wenn sich auch d. Charakterbild der II. nicht wesentl. von dem der Odyssee unterscheidet, ist das letztere doch weitaus differenzierter, so daß hier eine charakterl. Entwicklg. erkennbar wird; diese zeigt sich bes. i.d. Apologen: der abenteuersuchende Held wird zum abenteuerfürchtenden Dulder (L9); d. Ky- klopie thematisiert exemplar, d. grundsätzl. Spanng. zw. des Od. μεγαλήτωρ θυμός u. s. berechnenden μήτις (L43); Od. lernt im Laufe s. Abenteuer, heroisches Temperament u. personi. Neugier zu kontrollieren, gelangt schließ!, zu größerem Emst, Selbstkontrolle u. tieferem Verständnis f. menschl. Gefühle u. Beweggründe (L41); Wendepunkt in Charakter u. Verhalten wird durch Nekyia markiert (Ch. Moorman, Kings and Captains, Lexington, Kentucky 1971, 39-47); zu allegor. Deutg.n der Abenteuer (als Prüfg.n) u. Heimkehr (als 521
522


Όδυσ(σ)ευς
Selbstfindg.) s. Segal, Arion 1, 1962, 17—64; Keams, CQ 32, 1982, 2-8; L37; Newton, GRBS 25, 1984, 5-20 u. bes. L44 II Insgesamt, d.h. II. u. Od. zus.genommen, ergibt sich e. Charakter, der m. d. Schlagwort ‘Polytropie’ (πολυτροπία, vgl. al; L14; Patzer, ICS 16, 1991, 24) umrissen werden kann; Od. verkörpert d. menschl. Eigenschaften d. Denkens u. Duldens (L^ßlf.), s. Genialität besteht im Meistem von Gefahren u. i.d. Fähigk., sie zu erleiden (L40105); s. Tugenden sind als typ. ionisch charakterisiert worden: Kühnh., Klugh., List, Findigk., Standhaftigk., Unternehmungsgeist, Abenteuerlust, Wißbegier, Wirtschaftssinn (L81914,10: „Ideal eines ionischen Mannes“; Bielohlawek, WS 66, 1953, 5-23; L31; and. L32 22 ff.); er besitzt Ausdauer u. Verstandesgröße, verbindet Körperkraft m. Mut, Intelligenz, Selbstbeherrschg. u. Gehorsam (L31); wesentl. Merkmal d. Intelligenz ist s. Anpassungsfähig^, zu der e. starker Selbstbehauptungswille u. Willenskraft kommen (L,5109); er ist fromm, insbes. s. Schutzgöttin Ath. ggüber (zum Verh. zw. Göttern u. Menschen allg. u. spez. zw. Od. u. Ath. s. L36133 ff.; L56). Aufgrund s. vielschichtigen, überw. pos. Charakterzüge wurde Od. zum abendländischen Prototyp des „uo- mo universale“ (C.H. Whitman, Homer and the Heroic Trad., Cambridge, Mass. 1958, 175—80), zur Leitfigur d. Hellenentums u. europ. Menschen (L51385 f.); als Verkörperg. e. neuen Heldenideals u. Menschentypus ggüber dem der II. (vgl. Fränkel, DuPh 94—103) gewann er vor allem seit hellenist. Zeit u. bes. bei d. Römern Vorbildcharakter als * exemplum virtutis' (vgl. z.B. Cic.Tusc.2,48ff.; Hör. Ep. 1,2,17 f.; neg. u. pos. Züge im fingierten Rededuell zw. Aiax u. Od. dargeboten bei Ov. Met. 13,5—122. 128—381), sowohl bei Stoikern als auch röm. Kaisern (s. L34178—88; zu Wirkg. u. Nachleben von d. Ant. bis i.d. Gegenwart grundlegend L”; s. auch L53339—52)
D II.Parv.fr.32,21 p.86 Ber. Όδ]υσ{σ}εύς βάσταζ[ε, s. auch sch. ε 310 (oben Σχ)
G zu den Epith. s. B3bß G.Markwald
δδωδα [2°] E redupl. Perf. zu im fgrE (außer viell. h. Cer. 13, s.u. D) nicht belegten όζω (< *od-iö); vgl. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v., ferner Leukart, Kratylos 19, 1974 [1975], 156; zum präs. Gebrauch des Perf.s s. Wackemagel, Synt. 1167. - Abi.: εύ-, Ου-, καματ-, κη-, λυσσώδης; όδμή; τεδυώδεαΊ, ψαμαδώδηςΊ Σχ sch. Barn, ε 60: έπνεεν. άνεδίδοτο. ώζεν
Β duften, riechen fig.etym. ε60 (Feuer in der Höhle der Kal.) τηλόσε δ9 όδμή ' κέδρου τ(ε) δύου τ9 άνά νήσον -ει ' δαιομένων ζ210 όδμή (d. Weines) δ9 ήδεΐα άπό κρητήρος -ει, ' δεσπεσίη. — Wortf.: πνέω, δυόω+; άυτμή, όδμή*
D ci. h. Cer. 13, s. Richardson z.St., Zumbach, Neuerungen 41 B. Mader
όδ(ών) [21‘, 16°, 6H] E IE *htdont-, 'hidnt-w. sec. initial o: cf. Skr. dan (gen. dat-as), Lith. dant-is, OHG zan(d), Lat. dens, Olr. det; basically pres.ptc. of *h,ed- ’eat’ (in έδω), see Mayrhofer, EWAia I693f. — Deriv.: άργιόδοντος, καρχαρό- δοντα, χαυλιόδων; Θερμώδων, Χαλκώδων; see also όδάξ F only obi. cases in -όντ-/οΰσι
Μ Ι«-«] λευκόν -όντα Λ 416; -οντες Π34&; -όντας ΕΊ4 [~-χ] έλασεν σΰς ^λευκφ -όντι3 τ465, ω332; L j τ393 - ψΊ4 s φ219; -οντι τ450; (δέ τε) λευκόν/οι -όντα/ες Sc. 388, AC 263; -οντες μ 91; ποιόν σε έπος φύγεν ^έρκος -όντωνj 4 350 - Η83, «64 - ε22 - τ492 - γ/70, /230, φ 168; άμείψεται L , /409, «328; άραβος ... νγ'ινετ9 -όντωνΛ Sc. 404, Af 375; δέ τε L j TV283; ύπαι δέ τε κόμπος φόντωνΛ Λ 417, Μ149; L j 77405; (συν)έαξε λαβών κρατεροΐσιν ^-οΰσιΛ Λ175 -■ £63, Λ114; L Λν ΕΊ5; λευκούς c όντας. £291, Sc.249; L , Ν4Ί4, Ρ61Ί, Κ168, σ28. 98, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όδ(ών)
Sc.235 (---] τών/^τοΰ και -όντων μέν. καναχή πέλε(ν) Sc. 164, 7365; L , Sc. 146
L Buchholz et al., Arch. Hom. J 30 f.; Laser, ib. S 25 f.; Lateiner, LCM 14, 1989, 18-23
B tooth of pers. (1), tooth, fang, tusk of animal (2). - Epith.: λευκφ*, κρατεροΐσιν; also τρίστοιχοι πυκνοί καί δαμέες, πλεΐοι δανάτοιο (μ 91); λευκαδεόντων, δεινών, άπλήτων (Sc. 146) 1 tooth of pers. (incl. Φόβος,
Κήρες), always pl. Phr. έρκος -όντων (see έρκος B3; -όντων surely gen. of material: Hesseling, REG 29, 1916, 275): 4 350 9Ατρε'ίδη, jioiov σε έπος φύγεν έρκος -όντων., exclamat, rather than Allen’s quest. = Ξ83 (cf. v.91) «64 τέκνον έμόν, L j = ε22 = τ492 = ψΊΟ, L j also /230 (v. aliter Zen.), φ 168 /409 άνδρός δέ ψυχή πάλιν έλδεϊν οΰτε λεϊστή ' οΰδ9 έλετή, έπεί άρ κεν ^άμείψεται έρκος -όντων. κ328 ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος άνήρ τάδε φάρμακ9 άνέτλη,1 δς κε πίη καί πρώτον L u — rattling, grinding vel sim. of teeth indicating emotional state: X375 άραβος δέ διά στόμα ^γίνετ9 -όντων(of Dolon, in fear) /V283 πάταγος δέ τε L u (of the coward in ambush) 7365 τοΰ (Ach., preparing for battle) καί -όντων καναχή πέλε, τώ δέ οι όσσε ' λαμ- πέσδην (νν. 365—368 Aristarchum olim damnasse, postea vero obelos abstulisse refert Dion.Sid.), sign of fierce rage directed at enemy (n. v. 367); teeth assoc. w. glaring eyes in expr. of fe- rocity also Sc. 146 (Φόβος). 249 (Κήρες δεινωποί), otherwise animals: Ν4Ί4, K168 (γλαυκιόων v. 172), Sc.235. 388; so teeth alone (animals) 4 416. 417, ΛΠ49, Sc. 164. 404 so perh.: σ98 κάδ δ9 έπεσ9 έν κονίησι μακών (χανών ed. Aeolica), σύν δ9 ήλασ9 -όντας ' λακτίζων ποσί (ποτί ν.1.) γαΐαν, see Stanford ad 1. — in context of fatal wounding w. spear
(cast or thrust): £74. 75 άντικρύ δ9 άν9 -όντας ύπό γλώσσαν τάμε χαλκός' ' ψυχρόν δ9 έλε χαλκόν -οϋσιν 291 βέλος δ9 ΐδυνεν 9Αδήνη ' ρίνα παρ9 όφδαλμόν, λευκούς δ9 έπέρησεν -όντας 77405 (έγχεϊ νύξε) γναδμόν ... διά δ9 αύτοΰ πεΐρεν -όντων 348 (κατά στόμα χαλκω νύξε) έκ δ9 έτίναχδεν -οντες Ρ61Ί τόν βάλ9 ύπό γναδμοΐο καί οΰα- τος, έκ δ9 άρ9 -όντας ' ώσε δόρυ πρυμνόν — knocked out w. fist: σ28 χαμαί δέ έκ πάντας -όντας (of disguised Od.) ' γναδμών έξελάσαιμι (Irus) συός ως — Sc. 146 τοΰ (i.e. Φόβος οη shield) καί -όντων μέν πλήτο στόμα
λευκαδεόντων, ' δεινών, άπλήτων 249 μετ9 αύτούς ' Κήρες λευκούς άραβεΰσαι -όντας (δήριν έχον περί πιπτόντων) (νν. 248—70 duas vel etiam quattuor recensiones dist. viri docti) 2 tooth, fang, tusk of animal (Scylla μ91): lion(s), in sim.: 4 114 (ώς δέ λέων έλάφοιο τέκνα) συνέαξε βλαβών κρατεροΐσιν -οΰσι.ν 175 τής δ9 (sc. βοός) έξ αύχέν9 έαξε u j “ £63 XI68 περί τ9 άφρός -όντας (of wounded lion attacking hunters) ' γίνεται Sc.404 άραβος ... άμα γίνετ9 όδόντων (of lions fighting over deer) snake(-head)s on shield: Sc. 164 τών καί -όντων μέν καναχή πέλεν, εύτε μάχοιτο ' 9Αμφιτρυω- νιάδης 235 μένει δ9 έχάρασσον -όντας Scylla: μ 91 ή' (i.e. in each of her heads) δέ τρίστοιχοι -οντες, ' πυκνοί καί δαμέες, πλεΐοι (δανάτοιο) wild-boar(s); facing, charging at hunter(s) exc. /C263 (in sim. 5‘; sg. for pl. 4 416, Sc. 388): 4 416 δήγων ^λευκόν -όνταΛ μετά γναμπτήσι γένυσσιν Sc.388 δήγει ... L j ‘ δοχμωδείς, άφρός δέ περί στόμα μαστιχόωντι ' λείβεται Ν4Ί4 -όντας ' δήγει 4 417 ύπαι δέ τε κόμπος -όντων ' γίνεται - Λ/149·1 τ393 ούλήν, τήν ποτέ μιν σΰς ήλασε λευκφ -οντι — ψ74 a ^>219 (ήλασε Παρνησόνδε ν.1.; νν.219. 220 om. pap.28, codd. quidam) τ465 μιν δηρεύοντ’ έλασεν σΰς λευκφ -οντι — α>33241· τ450 (μιν) έλασεν σΰς ' γουνός υπέρ, πολλόν δέ διήφυσε σαρκός -οντι Κ263 έκτοσδε δε λευκοί -οντες ’ άργιόδοντος ύός δαμέες έχον (sc. κυνέην) ένδα καί ένδα
J. 	Ν. O’Sullivan
523
524


οζοςΙ
οζος I [8‘, 1°, 3Η, 3h] Ε ΙΕ *o-sd-o-, cf. e.g. Arm. ost, OHG ast', pref. o- 'together’, -sd- related to έζεσθαι (q.v.), ba- sic sense either 'place to settle on’ (sc. for birds; favoured by Frisk) or 'what is settled on, i.e. attached to’ (sc. to the trunk; favoured by Chantraine); further Knobloch, IF 92, 1987, 29f., Beekes, HS 105, 1992, 172f. — Deriv.: πέντοζος
F -φ 4, -ov 2; -oi 3, -οισιν 2, -ους 4
Μ 1 disyll. la shape [-«]: [1ν] -φ έπ9 άκροτάτφ Β3\2; -φ Ζ39, Sc.394 [2^] -ον h.Merc. 109; -οι έπ9 άκροτά- ττ] Δ 484 lb [$χ] -φ Cat.88,4 Trav.; έριθηλέος/έας -ov/ ους Th.30 / Χ467; τανυήκεας -ους ΠΊ68', μυρσινοειδέας -ους h.Merc.81; -οι/ους μ435, h.Ven.271 / Λ234 2 tri-
syll. shape [---]: [i--] L-oioivd Φ245 [2-2] u 3289 Σχ sch. D A 234: κλάδους
B branch of tree or bush (specified: αϊγειρος Δ484, δάφνη Th.30, h.Merc. 109, έλάται 4- δρύες h.Ven.271 [264], έρινεός μ435, μυρίκη Ζ39, Κ467, μυρσίνη h.Merc.81, πλα- τάνιστος Β3\2, πτελέη Φ245; φηγός, μελίη, κράνεια /7768; tree of golden μήλα Cat. 88,4 Trav.), shoot (A 234). — Epith.: άγλαόν h.Merc. 109, άκροτάτφ B3V2, είλατίνοισιν Ξ289, έριθηλέας Κ46Ί, θηητόν Th.30, μυρικίνφ Z39, μυρ- σινοειδέας h.Merc.81, πυκινοΐσι Φ245, τανυήκεας /7768, χαλκέφ Cat.88,4 Trav.; pred.: άπήωροι ..., μακροί τε μεγάλοι τε μ 435', gen.: δάφνης Th.30, h.Merc. 109, μυρίκης Κ46Ί. — Wdfld.: πτόρθος /4234 τόδε σκήπτρον, τό μέν οΰ ποτέ φύλλα και -ους ' φύσει B3V2 (ένθα δ9 έσαν στρουθοΐο νεοσσοί) -φ βπ9 άκροτάτγφ Δ 484 (αϊγειρος) λείη, άτάρ τέ οί -οι L πεφύασι Ζ39 (ΐππω) -φ ένι βλαφθέντε μυρικίνφ (άρμα άξαντ9 έν πρώτφ ρυμφ) Κ46Ί συμμάρψας δόνακας μυρίκης τ9 νέριθηλέΛας -ους Th.30 μοι σκήπτρον έδον, δάφνης L Λος -ον 1 δρέψασαι θηητόν Ξ289 ήστ9 L-οισινd πεπυκασμένος είλατίνοισιν Φ245 (έπέ- σχε) ρέεθρα L u πυκινοΐσι 77 768 προς άλλήλας έβαλον (sc. φηγός, μελίη, κράνεια) τανυήκεας -ους μ 435 άπήωροι δ9 έσαν -οι ' μακροί (καλοί Ap.lex.) τε μεγάλοι τε h.Merc.81 (σάνδαλα διέπλεκε) συμμίσγων μυρίκας καί μυρ- σινοειδέας -ους 109 δάφνης άγλαόν -ον έλών έπέλεψε σιδήρφ h.Ven.271 φλοιός δ9 άμφιπεριφθινύθει, πίπτουσι δ9 άπ9 -οι (άπ9 -οι codd. [άποζοι Μ]) Sc.394 (ήμος χλοερφ) τέττιξ ' -φ έφεζόμενος θέρος άνθρώποισιν άείδειν ' αρχεται Cat. 88,4 Trav. ]χαλκέφ -φ (of tree w. golden μήλα)
J. N. O’Sullivan
δζος II [ΙΟ4, 4Η, le] Ε originally same as όζος I ?; *sed- - *go’ (Schulze, QE 498); further Knobloch, IF 92, 1987, 30f. w. n.6
F -ος 10, -ov 5 M only [2w] Αεοντεύς, -ος Άρηος ΒΊ45, Λ/188, ίΡ841; Ίππόστρατος / Νικόστρατον ^-ος/ον Άρηος, Hes. fr. 12,1 / fr. 175,2; L , £540. 704. 842, Ώ474, Hes.fr.26,30, Cypr.fr.6,2 p.37 Dav. / £663, Γ147 - K238, Sc. 181
Σχ sch.D £540: -ος Άρηος' άπόγονος Άρηος. πολεμικός L Geiss (θεράπων υ)6—12; Risch 210
Β only -ος/ον Άρηος at VE in appos. to PN of warrior: companion vel sim. (further Frisk cited s.v. Άρης B2bßaa). Occurrences in Μ. — Wdfld.: see εταίρος, θεράπων
J. N. O’Sullivan
οζω s. οδωδα
fcfrsv [6‘, 9°, Ρ] Μ 1 ΟΝ· δθεν, £852;
δθεν αύτις άπετράπετ9/ απε £200, Λ 758 -[-«] L j £857; δθεν ύδρεύοντο πολΐται η 131, ρ206, h.Cer.99; δθεν ού(κ) /319, /460 2 Μ] δθεν τέ περ (ούδ*) /321, φ!42, δθεν τ9 6358; δθεν κέ τις / τοι (ούδέ) λ366, ι>383; δθεν Β3Ο7 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δ#ι
[«2] δθεν Δ 58 Tsopanakis, Hom. Researches 289 on *irre- gularities’ w. prec. syll., cf. οθι M (end)
Σχ sch.D £852. 857: όπου L Lejeune, Adv. en -θεν 212ff. passim; Monteil, Phrase relative 385ff.
B whence, from where, 9x dir. sp., w. foll. correl. ένθα £307, £200, Λ 758, 6358, 7/131; Lw. prec. correl.j ένθεν Δ58, L j άλλοθεν /319; w. other tfc(v)-words in context: £857, Δ 58, /319, 6358, η 131, h.Cer.99; in series: w. γεν- B352. 857, Δ58, w. ά πέτρα πε* JC200, A758u, w. foll. ένθα L j, 5358, 7/131; compendious: φ 142 (= ένθεν, δθι), contr. (emph.-red.) Δ58. — Wdfld.: αύτόθεν, ένθεν(δε), κεΐθεν, όμόθεν, όππόθεν, πόθεν 1 of a source la of water £307 άμφί περί κρήνην ιερούς κατά βωμούς ' έρδομεν άθανάτοισι ... έκατόμβας ' καλή ύπό πλατανίστφ, δθεν ρέεν άγλαόν ύδωρ* ' ένθ9 έφάνη μέγα σήμα η\3\ έν δέ δύω κρήναι * ή μέν τ9 άνά κήπον άπαντα 1 σκίδναται, ή δ9 έτέρωθεν ύπ9 αυλής ουδόν ϊησι ' προς δόμον υψηλόν, βθεν ύδρεύοντο πολΐται,. 1 ... ’ ένθα στάς θηεΐτο ρ206 (στείχοντες οδόν κάτα) έπί κρήνην άφίκοντο ' τυκτήν καλ- λίροον, L j h. Cer. 99 (έζετο έγγύς όδοΐο) Παρθενίφ φρέα- τι u j ' έν σκιή (ΰπερθε θάμνος έλαίης) lb of a kind (< place / race) of being: £852 έξ Ενετών, δθεν ήμιόνων γένος άγροτεράων (cf. λ 366 in 2) Δ 58 καί γάρ έγώ θεός είμι, γένος δέ μοι ένθεν δθεν σοί of commodity: £857 τηλόθεν έξ Άλύβης, δθεν άργύρου έστί γενέθλη 2 of an area from which someone/thing arrives /319. 321 νέον άλλοθεν είλήλουθεν (Men.), ' έκ τών άνθρώπων, δθεν ούκ έλ- ποιτό γε θυμφ 1 έλθεμεν, δν τινα πρώτον άποσφήλωσιν άελλαι ' ές πέλαγος μέγα τοΐον, δθεν τέ περ ούδ9 οιωνοί ' αύτόετες οίχνευσιν, έπεί μέγα τε δεινόν τε — λ 366 (we don’t hold you) ήπεροπήά τ9 έμεν καί έπίκλοπον, οίά τε πολλούς 1 βόσκει γαΐα πολυσπερέας άνθρωπους ' ψεύ- δεά τ9 άρτύνοντας, δθεν κέ τις ούδέ ιδοιτο (sim. to lb above) II ι>383 τούς ξείνους ' ές Σικελούς πέμψωμεν, δθεν κέ τοι άξιον άλφοι 3 tuming / starting point (neg. /460) ÄT200 έν καθαρφ,^ οθι δή νεκύων διεφαίνετο
χώρος 1 πιπτόντων* ^δθεν αύτις άπΛετράπετ9 "Εκτωρ ' όλλύς Άργείους Λ 758 (we pursued to the Olenian Rock) καί Άλησίου ένθα κολωνη ' κέκληται* L Λέτραπε λαόν Άθήνη. 1 ένθ9 άνδρα κτείνας πύματον λίπον — φ 142 (Test of the Bow) δρνυσθ9 έξείης έπιδέξια πάντες έταίροι, ' άρξάμενοι του χώρου, δθεν τέ περ οίνοχοεύει 4 from area of Containment / constrainment δ 358 έν δέ λιμήν εΰορ- μος, δθεν τ9 άπό νήας έίσας ' ές πόντον βάλλουσιν ' ένθα μ9 έείκοσιν ήματ9 έχον θεοί II /460 (having led δμφας) μεσσηγύς τε θολού καί ... έρκεος αύλής, ' εϊλεον έν στεί- νει, δθεν οΰ πως ήεν άλύξαι
D v.l. Ν229 pap. 47, ρ 602 W. Beck
o<h [48\ 55°, 1Η, 5h, 1β] Ε cf. πόθι, τόθι and see Risch §126b F οθι 97, <56’13
Μ 1 monosyll. la 2Μ δθ9 άρ9 Β5Ί2 2[ν] uo6’ έπίΛ σκέπας έστ9 / ήν άνέμοιο ζ210, μ336; L u τ58; δθ9 άρ9 //143; δθ9 Ρ54 lb δθ9 Κ320 οθ9 έστασαν JC520, 6426; δθ9 Δ217, 6512, μ 11, h.9,5 2 disyll. 2a
2[w J Αιγύπτιας/ησ9, οθι πλεΐστα δόμοις έν κτήματα κεΐ- ται 1332, 6127; έν ποταμφ, δθι περ / τ9 £861, Σ521; έν καθαρφ, δθι β491 - ΧΊ99, ίΡ61; Lo6t φασίΛ θεάων / θεών /2615, £42, L , £783; ,δθι τοι, τέμενος Κ391, ¥Ί48; L j Δ41; δθι μιν h.6,3; δθι οί α425; δθι τε ξ353; δθι Μ22, ξ29\, ρ211, Th.748, h.Cer.384 2[_] δήμφ ένι Τρώων, δθι πάσχετε/ομεν πήματ9 / άλγε9 Αχαιοί /100, 6243. 330 / /220, ω27; γαίης ^Φαιήκων, δθι τοιΛ / τ9 ε345, 280, L j ζ35; άγροΰ ^έπ9 έσχατιήν, δθιΔ δώματα ναΐε 6517, α>150; L j βένδρεα μακρά πεφύκειΛ ε233, δθι L , 241; βή 525
526


δθι
δ’ ϊμεναι δθιΛ οί κλυτά χ 109, L j περ £532; δθι οι κλυτά £381; βή ρ9 ιμεν ές ... δθι (οί) 5277, ν160, £73; δτε δή ρ’ ϊκαν9, δθι οί ο 101; δθι μιν ΒΊ22; δθι μοι £359, £397; δθι οί Ε446, Λ358, ο 175; δθι περ Χ568, Σ263, 5627, ρ!69, h.Ven. 157; δθι που Κ326, τ411; δθι τ(ε) Θ83, «50, μ 3, τ188; δθι Ζ516, Κ504, Λ 723, Ύ154, π471, ρ523 IU«] δθι χ82 2b Μ] δθι πρώτον £848, £284, £141; δθι 0338 [--] δθι πλεϊσται Λ 148 [->-] ή εις / ή καί ές / ήδέ παρ9 Ήλιδα δϊαν, δθι κρατέουσιν Έπειοί ν275 / ω431 / ο298 = h.Ap.426; οί δ9 δτε χώρον / δή ρ9 ^ικανόν, δθι. (σφίσιΜ) ¥Ί38 / Ä7526, Σ52Ο, άλλ9 δτε δή ρ\ , ξανθός Μενέλαος / πλεΐστοι ζΐ 210, £780, L j £145; κατά μέσσον, δθι πλεΐστοι κλονέοντο £8, Π 285; JMh ξανθός Λ Μενέλαος /326, L 'Ραδάμανθυς 5564, inc. auct. fr. POxy2510,3; δθι μεθιέντας+ ϊδοιτο* 4 516, 7V229; δθι ζωστήρος όχήες Δ132, Κ414; δθι £857, (9325, Μ66, Ψ206, ι50. 301, λ 190, ο 404, ω304 Tsopanakis, EEThess 9, 1966, 345 ff., Hom. Researches 288 f. (cf. δθεν M end)
Σχ glossed w. δπου: sch.D £572. 722. 861, £145, 441, (9491, ¥^61, sch.Barn. α50, ένθα'. £722, £145, ένταϋθα: 441
B where, metr. var. w. ή, ήχι, ήχου, ϊνα; cf. also κεΐθι, πόθι, τόθι, όππόθι, δπου, ένθα, ένταϋθα/οϊ, τή and δθεν, Monteil, Phrase relative 385f. — Disposition: 1 introd. adj. cl. la cl. detines laa antec. is place name laaaa restrictive laabb determinative laß antec. is place laßaa restrictive laßbb determinative lay partofbody 1b non-defining Iba explanation clarifying the antec.-cl. Ibaaa antec. is place name Ibabb antec. is a place Ibß supplementary illustrative and/or pathetic Information 2 introd. adverbial cl. 2a direction, goal of action 2aa expres- sions for’arrive’ 2aß direction 2b oft-cl. gives location of action 3 exceptional instances 3 a 'where’ 3 b 'whither*. — characteristics: oft follows a prep. phrase 53x; usu. the oft-cl. ends at the end of the oft-verse (58x) and is seldom shorter (£284, 5627 = ρ169, i50) or extends into next verse (JC199, ¥^206, λ 190, h.Cer.384), often to end of 2nd verse (£722, 4 132, (983. 325, K326. 520. 568, 4 723, M22, X391. 414, /2615, «425, 0338, 5517, t?512, x82, £532, t411, h.9,5), twice into 3rd verse (4 210, h.6,3), sometimes to end of 3rd verse (/382, £54, Σ263, Ύ154, £238) or still longer (£780, 7/143, £42, Th.748, h.Ven. 157), where the oft-clauses extending beyond the Ist verse often consist of more than one cl.; exceptional twin oft-clauses Σ520. 521 (2aa) most pecu- liarities are post-Iliadic: imbedded in the antec.-cl. 5627 = ρ169, ι50, ω431; in nom. sent. /326, 5564, o!75. 404, ρ523, τ!88; verb άπό κοινού w. antec.-cl. 5 627 = ρ!69, λ 190 oft never correlated w. τόθι (o239, h.Ap.244, h. 19,25), but appears w. αυτόθι (£848), ένθα (£722, 4 516, £780, 7C526, M66, Σ520. 521, Ύ154, ¥Ί38, /2615, «425, x82, μ 3, vl60, £291. 353, ρ211, τ58, ω 150, Th.748 [-758], cf. £284 ff.), ένθεν (4 723, £73, ο 298, ρ523, /109), τή (£857, <9325, 4 148, Ύ154, 5564), see also τήν (441 in laßbb); for particle combinations see Μ 1 introd. adj. cl. la cl. defines (adds necessary precision to antec.) laa antec. is place name laaaa restrictive, reducing area £446 Αινείαν ... θήκεν Απόλλων 1 Περγάμφ είν ιερή, δθι οί νηός γε τέτυκτο (έν μεγάλφ άδύτφ) Χ391 ένθάδε τοι θάνατος, γενεή δέ τοί έστ9 έπί λίμνη ’ Γυγαίη, δθι τοι τέμενος πατρώϊόν έστιν ’ Ύλλφ έπ9 καί 'Έρμφ £280 (έφάνη δρεα) Φαιήκων, δθι τ9 αγχιστον πέλεν £291 μ9 άγε ... δφρ9 ίκόμεσθα 1 Φοινίκην, δθι τοΰ γε δόμοι καί κτήματ9 έκειτο. ’ ένθα (μεΐνα) laabb determinative, revealing otherwise unknown location x82 ίκόμεσθα Λάμου αίπύ πτολίεθρον, ’ Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην, δθι ποιμένα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δθι
ποιμήν 1 ήπύει είσελάων, ό δέ τ9 έξελάων υπακούει. 1 ένθα κ9 άϋπνος άνήρ δοιούς έξήρατο μισθούς (i.e., far in the north) μ3 (our ship left Ocean) άπό δ9 ϊκετο κϋμα θαλάσσης ... * νήσον τ9 Αίαίην, δθι τ9 9Ηοϋς ... 1 οικία καί χοροί είσι καί άντολαί Ήελίοιο, νήα μέν ένθ9 έλθόντες έκέλσαμεν ο 404 νήσος τις Συρίη κικλήσκεται, εϊ που άκούεις, 1 Όρτυγίης καθύπερθεν, δθι τροπαί ήελίοιο laß antec. is place laßaa restrictive 4 516 Αχαιούς 1 ώρσε (Ath.) ... ' έρχομένη καθ9 όμιλον, δθι μεθιέντας ϊδοι- το 5517 (θύελλα) φέρεν (...) στενάχοντα, ’ ^άγροϋ έπ9 έσχατιήν, δθι δώματα ναΐεΛ Θυέστης 1 τό πριν, άτάρ τότ9 (Aeg.) ω150 Όδυσήα κακός ποθεν ήγαγε δαίμων 1 L u συβώτης. 1 ένθ9 ήλθεν φίλος υιός Όδυσσήος Σ521 έν πο- ταμφ, δθι τ9 άρδμός έην πάντεσσι βοτοΐσιν, * ένθ9 (ϊζοντο, ambush) π 471 ήδη ύπέρ πόλιος, δθι 'Έρμαιος λόφος έστίν, ' ήα κιών, δτε νήα θοήν ίδόμην κατιοϋσαν χ\09 βή δ9 ϊμεναι θάλαμόνδ9, δθι οί κλυτά τεύχεα κεϊτο. ' ένθεν τέσσαρα μέν σάκε9 ειλετο κτλ. £210 λούσατέ τ9 έν πο- ταμφ, δθ9 έπί σκέπας έστ9 άνέμοιο (s μ 336 in 2b) laßbb determinative, indefinite place is defined («50 un- named isle) £ 848 PN“ αύτόθ9 έασε 1 κεΐσθαι δθι ... έξαίνυτο θυμόν Ζ516 έτετμεν άδελφεόν εύτ9 άρ9 έμελλε ' στρέψεσθ9 έκ χώρης, δθι ή όάριζε γυναικί ¥Ί38 οί δ9 δτε χώρον ικανόν, δθι σφίσι πέφραδ9 Αχιλλεύς ' κάτθεσαν, αίψα ' νήεον ύλην K52Q ώς ϊδε χώρον έρήμον, δθ9 έστασαν ώκέες ίπποι, ' φμωξεν £54 οίον δέ τρέφει έρνος άνήρ έριθηλές έλαίης ' χώρφ έν οίοπόλφ, δθ9 (ν.1. δ θ') άλις άναβέβροχεν ύδωρ, ' καλόν τηλεθάον II 441 όππότε κεν καί έγώ μεμαώς πόλιν έξαλαπάξαι ' τήν έθέλω, δθι τοι φίλοι άνέρες έγγεγάασι ' ... άλλά μ9 έασαι identity of isle: «50 πήματα πάσχει ' νήσφ έν άμφιρύτη, δθι τ9 όμφαλός έστι θαλάσσης, ' νήσος δενδρήεσσα, θεά δ9 έν δώματα ναίει κτλ. lay antec. is part of body (action is wounding) (983 ίππος έτείρετο, τόν βάλεν ίφ ' ' άκρην κάκ κο¬
ρυφήν, δθι τε πρώται τρίχες ίππων ' κρανίφ έμπεφύασι, μάλιστα δέ καίριόν έστι^ν 325 τόν 5’ αύ ' mq’ ώμον, δθι κληϊς άποέργει ' «o/£v« τε στήθος τε, L Jt ' τή ρ’... βάλεν λίθφ όκριόεντι Κ414 τόν βάλε μέσσον ακοντι
' νώτα παραϊσσοντος, δθι ζωστήρος όχήες 1 σύνεχον καί διπλόος ήντετο θώρηξ' ’ άντικρύ δέ διέσχε παρ9 όμφα- λόν έγχεος αιχμή (cf. 4132 in 2α β) ι301 τόν μέν έγώ βούλευσα ... 1 ... ξίφος όξύ έρυσσάμενος 1 ούτάμεναι πρός στήθος, δθι φρένες ήπαρ εχουσι 1b non-defining Iba the oft-cl. contains an explanation clarifying the antec.- cl. Ibaaa antec. is place name £722 έν νήσφ κεϊτο κρατέρ9 άλγεα πάσχων ' Λήμνφ έν ήγαθέη, δθι μιν λίπον υιες Αχαιών ' ... ' ένθ9 δ γε κεΐτ9 άχέων 783 γαϊα δ9 ύπεστενά- χιζε Διί ως ... ' χωομένφ δτε τ9 άμφί Τυφωέί γαΐαν ίμάσση ' είν Αρίμοις, δθι φασί Τυφωέος έμμεναι εύνάς (cf. /2615 in Ibß) /382 (I won’t accept any amount he offers) ούδ9 δσ9 ές Όρχομενόν ποτινίσεται, ούδ9 δσα Θήβας ' Αιγύπτιας, δθι πλεΐστα δόμοις έν κτήματα κείται,' αϊ θ9 έκα- τόμπυλοί είσι κτλ. s 5127 ¥^206 ούχ έδος* είμι γάρ αύτις ... ' Αίθιόπων ές γαΐαν, δθι ρέζουσ9 έκατόμβας γ326 πάρ δέ τοι υίες έμοί, οϊ τοι πομπήες έσονται ' ές Αακεδαίμονα δϊαν, δθι ... Μενέλαος £345 χείρεσσι νέων έπιμαίεο νόστου ' γαίης ^ΦαιήκωνΛ, δθι τοι μοΐρ9 έστίν άλύξαι + 359 (γαΐαν without L J 381 ϊκετο δ9 εις Αίγάς, δθι οί κλυτά δώματ9 έασιν ν160 έπεί τό γ9 ακούσε Ποσειδάων ... ' βή ρ9 ιμεν ές Σχερίην, δθι Φαίηκες γεγάασιν. ' ένθ9 έμεν(ε), name last mentioned at ηΊ9 £397 εί μέν κεν νοστήση άναξ ' έσσας με ... πέμψαι ' Δουλίχιόνδ9 ίέναι, δθι μοι φίλον έπλετο θυμφ τ411 όππότ9 άν ήβήσας μητρώϊόν ές μέγα δώμα ' έλθη Παρνησόνδ9, δθι πού μοι κτήματ9 έασι, ' τών οί έγώ δώσω ω304 είμί μέν έξ Αλύ-
527
528


οΟί
βαντος, δθι κλυτά δώματα ναίω, υιός άνακτος h.9,5 ρίμφα διά Σμύρνης .... άρμα διώκει (Art.) ές Κλάρον δθ" "Απόλλων ' ήσται μιμνάζων Ibabb antec. is a place £861 έδάμη ύπό χερσί Αίακίδαο ' έν ποταμφ, δθι περ Τρώας κεράϊζε και άλλους Δ 2X7 (armor was re- moved) αύτάρ έπεί ιδεν έλκος δθ" έμπεσε πικρός όϊστός,1... φάρμακα ... ' πάσσε (cf. 3b) £8 ώρσε (Ath.) δέ μιν κατά μέσσον, δθι πλεΐστοι κλονέοντο = /7285ex //143 τόν Λυ- κόοργος έπεφνε δόλφ 'στεινωπφ έν όδφ, δθ" άρ" ού κο- ρύνη οί όλεθρόν ' χραΐσμε Μ66 ένθ" (in the ditch) ου πως έστιν καταβήμεναι ουδέ μάχεσθαι 1 ίππεΰσι* στεΐνος γάρ, δθι τρώσεσθαι όϊω (9491 άγορην ποιήσατο "Εκτωρ ' ποταμφ έπι δινήεντι, ' έν καθαρφ, δθι δη νεκύων διε- φαίνετο χώρος = Κ199 ΛΓ326 (as a spy) ές στρατόν είμι διαμπερές οφρ" άν ϊκωμαι ' νή" Άγαμεμνονέην, δθι που μέλλουσιν άριστοι ' βουλάς βουλεύειν ¥Ί48 (Spercheios, Peleus promised οη my retum many victims) ίερεύσειν 1 ές πηγάζ, δθι τοι τέμενος βωμός τε θυήεις β33% ό δ" θάλαμον κατεβήσετο ... 1 εύρύν (to get victuals), δθι νητός χρυσός καί χαλκός έκειτο ' έσθής τ" έν χηλοΐσιν άλις τ" εύώδες έλαιον. ' έν δέ πίθοι οΐνοιο ... ' έστασαν κτλ. ε238 ηρχε δ9 όδοΐο 1 νήσου έπ9 έσχατιήν, δθι δένδρεα μακρά πεφύκει, 1 ' αύα ... τά οί πλώοιεν έλαφρώς i?512
δουράτεον μέγαν ίππον, δθ" εϊατο πάντες άριστοι ' "Αργεΐ- οι ο175 (eagle) χήν" ήρπαξ" άτιταλλομένην ένί οϊκφ ' έλθών έξ ορεος, δθι οί γενεή τε τόκος τε ρ 211 βωμός δ" έφύπερθε τέτυκτο 1 Νυμφάων, δθι πάντες έπιρρέζεσκον όδΐται* ' ένθα σφέας έκίχανεν (Mel.) h.Ven. 157 μεταστρεφ- θεΐσα (Aphr.) κατ" δμματα καλά βαλοΰσα ' ές λέχος εΰστρωτον, δθι περ πάρος εσκεν άνακτι ' χλαίνησιν μαλα- κής έστρωμένον (cf. τ58 in 3) Ibß the δθι-cX. contains supplemental illustrative and/or pathetic Information Ibßaa markedly tautological K568 Τυδέίδεω κλισίην ... ϊκοντο, ' ίππους μέν κατέδησαν ' φάτνη έφ" ίππείη, δθι περ Διομήδεος ίπποι 1 έστασαν έδοντες £284 "Ίδην δ" ίκέσθην ' Λεκτόν, δθι πρώτον λιπέτην άλα* τώ δ" έπί χέρσου 1 βήτην Ψ6Χ (έπί θινί) κεϊτο βαρύ στενάχων ... ' έν καθαρφ, δθι κύματ" έπ" ήϊόνος κλύζεσκον δ 426 έπί νηας, δθ" έστασαν έν ψαμάθοισιν, ' ήϊα (like Α 723 in 3) £35 ήδη γάρ σε μνώνται άριστήες κατά δήμον 1 πάντων Φαιήκων, δθι τοι γένος έστί καί αυτή £73 βή δ" ίμεν ές συφεούς, δθι έθνεα έρχατο χοίρων. ' ένθεν έλών δύ" ένεικε and w. pathos: Ύ154 (ένθα πλυνοί) έγγύς έασι ' καλοί λαϊ- νεοι, δθι εϊματα σιγαλόεντα ' πλύνεσκον Τρώων άλοχοι
1 τό πριν £141 (I couldn’t find another such master any- where) ούδ" εί κεν πατρός καί μητέρος αύτις ϊκωμαι ' οίκον, δθι πρώτον γενόμην καί μ9 έτρεφον αύτοί 1 bß bb added descr. (mythol. / geogr.) w. place names Β5Ί2 (ένέμοντο) Σικυών", δθ9 άρ9 "Άδρηστος πρώτ" έμβασίλευεν Ω6Χ5 νυν δέ που έν πέτρησιν έν οΰρεσιν 1 έν Σιπύλφ, δθι φασί θεάων έμμεναι εύνάς 1 νυμφάων, αί τ9 άμφ" "Αχελώϊον έρρώσαντο, ' ένθα λίθος περ έουσα θεών έκ κήδεα πέσσει (cf. £783 in Ibaaa and £42 below) 5564 άλλά σ9 ές Ήλύ- σιον πεδίον καί πείρατα γαίης ' άθάνατοι πέμψουσιν, δθι
"Ραδάμανθυς, ' τή περ ρηίστη βιοτή πέλει άνθρώποισιν κτλ. - inc.auct.fr. POxy.2510,3 (ρτι pap.) £42 Ουλυμπόνδ", δθι φασί θεών έδος άσφαλές αίεί ' έμμεναι · οΰτ" άνέμοισι τινάσσεται κτλ. (quasi-tautol.; cf. /2615 above) ν275 (Πύ- λονδε) ή είς Ήλιδα δίαν, δθι κρατέουσιν Έπειοί s ο 298 - h.Ap.426 3 tu 431 ρ523 Κρήτη ναιετάων, δθι Μίνωος γένος έστιν. ' ένθεν δή νυν δεύρο τόδ" ΐκετο τ 188 (he was blown off course) στήσε δ" έν "Αμνισφ, δθι τε σπέος Είλειθυίης, ' έν λιμέσιν χαλεποΐσι, μόγις δ9 ύπάλυξεν άέλ- λας Ibßcc other sim. instances Μ22 (several streams) διός τε Σκάμανδρος ' καί Σιμόεις, δθι πολλά βοάγρια καί
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δ^ι
τρυφάλειαι κάππεσον έν κονίησι καί ημιθέων γένος άνδρών' ' τών πάντων όμόσε στόματ" έτραπε Φοίβος (pathos) quasi-tautol.: Ε357 έπέρεισε δέ "Αθήνη ' νείατον ές κενεώνα, δθι ζωννύσκετο μίτρη * τή ρά μιν ούτα τυχών Σ263 ούκ έθελήσει ' μίμνειν έν πεδίφ, δθι περ Τρώες καί "Αχαιοί ' έν μέσφ άμφότεροι μένος "Άρηος δατέονται, ' άλλά περί πτόλιός τε μαχήσεται δ 627 μνηστήρες δέ πάροιθεν "Οδυσσήος μεγάροιο ' δίσκοισιν τέρποντο καί αίγανέτ/σιν ίέντες, 1 έν τυκτφ δαπέδφ, δθι περ πάρος, υβριν έχοντες = ρ 169 and w. pathos: γ 100 λίσσομαι, εϊ ποτέ τοί τι πατήρ έμός ' έξετέλεσσε 1 δήμφ ένι Τρώων, δθι πάσχετε πήματ" "Αχαιοί - 5243 = 330 3 /220 3 ω2Ί 2 introducing adverbial clauses 2a direction, goal of_ action 2aa expressions for ‘arrive’ w. ίκάνω'. £145 αίψα δ9 έπειθ" ικανόν δθι Σκαιαί πύλαι ήσαν Δ 210 άλλ" ^δτε δή ρ" ικανόν δθιΛ ξανθός Μενέλαος ' βλήμενος ήν £780 άλλ" L j πλεΐστοι καί άριστοι ' έστασαν άμφί βίην Διομήδεος ' 2 νν. ' ένθα στασ" ήυσε Κ526 οί δ" L j σκοπόν "Εκτορος έκταν, ' ένθ" Όδυσεύς μέν έρυξε ... ίππους κτλ. Σ520 οί δ" u d σφίσιν είκε λοχή- σαι ο 101 άλλ" δτε δή ρ" ίκαν", δθι οί (v.l. sine οί) κειμήλια κεϊτο ojher verbs: Γ320 βή ρ" ίμεν ... άνά κλόνον έγχειάων, ίξε δ" δθ" Αινείας ήδ" ήεν "Αχιλλεύς h.Cer.384 στήσε δ" άγων δθι μίμνεν Δημήτηρ ' νηοΐο
προπάροιθε θυώδεος — £353 ένθα (οη land) άναβάς, δθι δρίος ήν ’ κείμην πεπτηώς, ’having climbed to where", cf. ε442ff., jj280ff., A496f. 2aß direction Δ 132 αύτή δ" (Ath.) αύτ" ϊθυνεν (the arrow), δθι ζωστήρος όχήες ' σύ- νεχον καί διπλόος ήντετο θώρηξ (cf. Κ414 in 1 αγ) Λ 148 ό δ" δθι πλεϊσται κλονέοντο φάλαγγες, ' τή ρ" ένόρουσ(ε) 358 μετά δούρατος φχετ" έρωήν ' τηλε διά προμάχων, δθι οί καταείσατο γαίης α 425 δθι οί θάλαμος ... αύλής ' ύψη- λός δέδμητο, περισκέπτφ ένί χώρφ, ' ένθ" έβη είς εύνήν £532 βή δ" ϊμεναι κείων, δθι περ σύες ' πέτρη ΰπο γλαφυρή εύδον, βορέω ύπ" ίωγή (cf. μ 336 in 2b) II £241 αύτάρ έπεί δή δεΐξ" δθι δένδρεα μακρά πεφύκει, ' ή μέν έβη πρός δώμα 2b δθι-cX. gives location of action K504 (μερ- μήριζε) ή δ γε δίφρον έλών, δθι τεύχε" έκειτο, ' ρυμου έ^ερύοι ή έκφέροι ύψόσ" άείρας 7V229 τό πάρος μενεδήϊος ήσθα, ' ότρύνεις δέ καί άλλον, δθι μεθιέντα ϊδηαι 150 έπι- στάμενοι μέν άφ" ίππων 1 άνδράσι μάρνασθαι καί δθι χρή πεζόν έόντα (shortest otfi-cl.: 2 words) μ 11 φιτρούς δ" αίψα ταμόντες, δθ" άκροτάτη πρόεχ^" άκτή,' θάπτομεν 336 χεΐρας νιψάμενος, δθ" έπί σκέπας ήν άνέμοιο, ' ήρώμην θεοϊς (3 £210 in laßaa, cf. £532 in 2aß) Th.748 τών πρόσθ" "Ιαπετοϊο πάις έχει ουρανόν εύρύν ' ' άστεμ-
φέως, δθι Νύξ τε καί Ήμέρη ' άλλήλας προσέειπον άμειβόμεναι μέγαν ούδόν ‘ χάλκεον* ή μέν έσω καταβήσε- ται, ή δέ θύραζε ' 7νν. ' ένθα κτλ. (longest δθι-passage) 3 exceptional cases 3 a where A 723 έστι δέ τις ποταμός Μινυήϊος είς άλα βάλλων ' έγγύθεν "Αρήνης, δθι μείναμεν Ήώ δίαν ' ίππήες Πυλίων, τά δ" έπέρρεον έθνεα πεζών. ' ένθεν κτλ., rel. to explanatory cases (Iba) but here contents of antec. cl. and odz-cl. could easily be exchanged to make an adverbial instance (2); other instances of έστι δέ τις continue with a dem. (£811 ff., A 711 ff. τήν; γ293ίΐ., h. l,8ff. Hurst suppl. ένθα ; 5844ff. τή) Θ2ΊΊ (Heph. forged his snares) βή ρ" ίμεν ές θάλαμον, δθι οί φίλα δέμνια κεϊτο* ' άμφί δ" άρ" έρμΐσιν χέε δέσματα κτλ., rel. to all main divisions of 1 (even restricts ambiguous θάλαμος; also to some extent red.; long for βή ρ" ίμεν ές δέμνια) λ 190 (no bed) άλλ" δ γε χεΐ- μα μέν εΰδει, δθι δμώες ένί οϊκφ, ' έν κόνι άγχι πυρός, κακά δέ χροί εϊματα εΐται, formally adverbial (2) but if έν κόνι κτλ. had preceded, like other pathetic instances (Ibß) r58 (they brought an ornamented κλισίην, ήν) ποίησ" Ίκμά- 529
530


οθι
λιος και ύπό δρήνυν ποσίν ηκε προσφυέ9 έξ αυτής, δδ9 έπι μέγα βάλλετο κώας. ' ένδα καδέζετ9, 'έπί δδΓ, integral part of preparing a seat, see κώας (cf. h.Ven. 157 in Ibabb). See also Σ520. 521 in 2aa 3b 'whither9 h.6,3 Άφροδίτην 1 φσομαι, η πάσης Κύπρου κρήδεμνα λέλογχεν ' δδι μιν Ζέφυρου μένος ... ' ηνεικεν κατά κύμα 1 άφρώ ένι μα- λακφ’ την δέ Ώραι κτλ. (cf. 1 baaa and Δ 217 in 1 babb)
D t537a Pap. 31 (West, Ptol.Pap. 231. 245); v.l. £857, <585, #220, 0 239 W.Beck
οθομαι [51 E uncertain, act. forms όδέων, δδεσαν, οδεύει, subst. δδη, Hsch., w. νωδής? see Chantraine, Dict. 777 F -ομαι 1, -εται 3; -ετ(ο) 1
Σχ sch.D Α 181: ουδέ ^έπιστρ^οφήν ποιούμαι (sch.min. P.Strassb. inv. 33 L Λέφομαι) £403 ούκ L Λέφεται = on 0107 (see also S. Neitzel, Apion, SGLG 3 p.257)
B to be deterred by/from, be daunted by, shrink from, ref. to provocative action / speech by someone weaker — always 'nof, w. ptc. £403, w. inf. 0166 s 182, gen.ptc. A 181 A 181 (go home and nile there) σέδεν δ9 έγώ ούκ άλεγίζω, ' ούδ9 -ομαι κοτέοντος' απειλήσω δέ τοι ώδε Ε4Ο3 σχέτλιος (Her.) όβριμοεργός ούκ -ετ9 αϊσυλα ρέζων, ' δς τόξοισιν έκηδε δεούς 0107 ή έτι μιν (Zeus) μέμαμεν καταπαυσέ- μεν άσσον ίόντες ' ή έπει ήέ βίη · ό δ9 άφήμενος ούκ άλεγίζει ' ούδ9 -εται' φησιν γάρ έν δεοϊσι ' κάρτέί τε σδένεϊ τε διακριδόν είναι αριστος 166 έπεί εύ (Pos.) φημι βίη πολύ φέρτερος είναι ' καί γενεή πρότερος' του δ9 ούκ -εται φίλον ήτορ ' ίσον έμοί φάσδαι, τόν τε στυγέουσι καί άλλοι = 182. — Wdfld.: άζομαι, αιδομαι, άλεγίζω, άλέγω, δείδω, κήδω, μεδίημι, όκνέω, σεβάζομαι, σέβομαι
W. Beck
όθον(αι) [2', 1°] Ε prob. LW, perh. Egypt. through Semit. (Hebr.) 9etün (E. Masson, Emprunts semit., Paris 1967, 89) F -έων 1, -ησιν 1, -ας 1
Σχ sch.D £141: λέγει δέ ύφάσμασι λινοΐς, Σ595: διαφανείς έσδητας, λαμπρός
Β cloth(s), primarily linen (Helbig, Hom. Epos 166-171, Lewy, Fremdw. 124), possibly wool 7/107 (Marinatos, Arch. Hom. A5, Hainsworth, Odyssey ad 1.), bright (άργεννησι £141) and fine (λεπτός Σ595, καιρό < υσ>σέων η\&1), wom by women (£141, Σ595), product of exceptionally skilled workmanship (η 107). — Wdf 1 d.: see έανός, είμα; Se- veryns, AC 33, 1964, 353 1 product of weaving η 107
αί δ9 ιστούς ύφόωσι καί ήλάκατα στρωφώσιν 1 ... 1 καιρό < υσ > σέων δ9 -έων άπολείβεται ύγρόν έλαιον. ' δσ- σον Φαίηκες περί πάντων ' νηα έλαυνέμεν, ως δέ γυναίκες ' ιστών τεχνησσαι (see Hainsworth, Odyssey ad 1. and Σ595 below) 2 of women’s garments £141 αύτίκα δ9 άργεννησι καλυψαμένη (Hel.) -ησιν ' όρμάτ9 έκ δαλάμοιο (shawl, called έανφ άργητι £419) Σ595 όρχευντ9 ' τών δ9 αί μέν λεπτάς -ας έχον, οί δέ χιτώνας ' εΐατ9 έϋννήτους, ήκα στίλβοντας έλαίφ (here poss. =* πέπλους, cf. η 107, £141 above) W.Beck
οθριξ [Γ] Ε VG äol. Form für ♦jm, vgl. Frisk, Chantraine, Dict. s.v. δ-, vgl. Wathelet, Traits eoliens 161 A.14, 173. 175. 366. 371; and. Ruijgh Mn. 14, 1961, 201. — Vgl. καλ- λίδριξ Σχ sch. D £765: όμότριχας
Β mit gleichen 'Haaren9 wohl eher vom Fell insges. als spez. von der Mähne £765 (die besten Pferde vor Troja waren die Stuten, die Eumelos) έλαυνε ' -τρίχας οίέτεας, σταφύλη έπί νώτον έίσας, also in jeder Bzh. gleich, beachte das Nebeneinander von o- u. mit dems. VG gebildeten οίέ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊγω, οϊγνυμι
τεας’, s. Zusammenstellung der Pferdebeiwörter bei Richter, Arch. Hom. H 72 A.523, nb. δ. έύ- u. καλλίδριξ B. Mader
Όθ·ρυονεύς [3'] E wahrsch. zu einem vom Bergnamen ’Όδρυς (s.d.) abgeleiteten ON, vgl. Othryonei, maked. Volk bei Plin.NH 4,10,35, s. v.Kamptz 125. 329; mögl. wäre darüber hinaus eine Verwandtschaft mit dem N. der thrak. Odry- sen, s. LI445 A.3
L Wathelet, Dict. 1776 ff. u. II1444 ff. m. ausführl. Lit.
B Bundesgenosse der Tr. aus Kabesos (s.d.), viell. Thraker (s. E), verspricht — anstelle einer Brautgabe — die Gr. von Troja zu vertreiben u. fordert dafür die Hand Kassandras 7V365—67; wird von Idom. getötet u. verspottet, 7V364 -ήα Καβησόδεν ένδον (v.l. Εκάβης νόδον υιόν Argoi.) έόντα’, 374 -ευ’, Hektor nennt ihn unter den gefallenen Tr.n 772; Gestaltung: Kullmann, Hom. Motive, Stuttgart 1992, 118
B. Mader
^ΟΌρυς f. [1H] E uns.; gr. nach Fick, Vorgr.Ortsnamen 77, dann erst lautl.Var. zu δφρυς (Schwyzer I302f.: „spirant. Aussprache“) bzw. gr. Dialekt (Hsch. 0163: δδ- ρυν Κρήτες τό δρος). Vorgr./idg. nach Heubeck, Praegraeca 36 f. (u-Stamm). Mit dem N. der thrak. Odrysen zu verbinden (Ruijgh, Etudes 185 m. A.439)? Vorgr.? Vgl. Schmidt, RE XVIII, 1942, 1875 zum N.; zur Prosodie s. West, Theogony 97. — Abl.: Όδρυονεύς
B Bergkette südl. der thessal. Ebene zw. dem pagasäi- schen Meeresbusen u. den Ausläufern des Pindos m. Erhebungen bis zu 1726m.; ihr gegenüber nördl. der Ebene liegt der Olymp Th. 632 (es kämpften) οί μέν άφ9 ύψηλής -ος Τιτηνες
' οί δ9 άρ9 άπ9 Ούλύμποιο δεοί, West z.St.: keine Evidenz, daß der Ό. je ein Götterberg; habe sich wohl daraus ergeben, daß die thessal. Ebene, weil unterhalb des Olymp, zum Schlachtfeld wurde; nach Fontenrose, CPh 69, 1974, 5f. Sitz der Titanen erst nach deren Vertreibung vom Olymp; wohl zu rational B. Mader
oi s. ού
Οϊαγρος [le] V. des Orpheus POxy3698,10 Ο]ίάγρρυ ^>[ί]λος υίίός, zum Namen u. Lit. bei Wüst, RE XVII, 1937, 2085 B. Mader
Οϊαξ (Οιηξ) [1H, 1*] S. des Nauplios u. der Philyra, Bruder des Palamedes u. des Nausimedon nach Nosti fr. 1 p.68 Dav. (Prosaref.) = Hes. fr. 297; der Name (= οϊαξ, ion. οιηξ Steuerruded paßt zu dem des V.s, s. Wüst, RE XVII, 1937, 2092 B. Mader
Οιβαλίδης [1H] Tyndareos, S. des ΟϊβαλοςΙ Hes.fr. 199,8 δάίφρονος -ao B. Mader
Οϊβαλος [1H] I V. des Tyndareos (in Sparta), vorausg. in Οίβαλίδης, s.d. II V. der Peirene in Korinth nach Hes.fr. 258; gewöhnl. ist Peirene T. des Acheloos zum Namen u. zu einer möglicherweise ursprünglich engeren Bzhg. des Oi. zu Pos. s. Wüst, RE XVII, 1937, 2095 B. Mader
οϊγω, οϊγνυμι [10, 9°, 1H, lh] E unclear; on Skr. vej- see Mayrhofer, EWAia II578
F άνέφγε(ν) 3, άνφγεν 1; άναοίγεσκον 1; οίγε 1; άνέ- φξε 1, φξε 1, ωϊξε(ν) 8; ώϊξαν 2; οϊξασα 1; ώίγνυντο 2. For the case for replacing transmitted (but n. reading of pap. 7 in β 58) forms in Hom. w. forms (uncontracted exc. Z89, Ώ457; also Op.819; cf. £168, where δειγεν Fick) from όείγω 531
532


οϊγω, οϊγνυμι
see V. Schmidt*, Sprachl. Unters.en zu Herondas, Berlin 1968, 80ff.
Μ 1 disyll. RJ οιγε Op.819 [^] φξε 0457 [*χ] άν- φ/£ν S168 2 trisyll. 2a Mw] άνέφγε h.Merc.247 [^]
άνέφξε κ389 2b [Jx] άνέφγε(ν) /7221, 0228 2c βύρας ωϊξε. Z298; ωϊξε 0446 [-£«] L «230 = 256 = 312 2d [1-2] βϊξεν./αν δέ / ρα θύρας α436, χ399, ψ/370 = ω501; L d /392; οϊξασα Ζ89 [2-2] άναοίγεσκον /2455 3 quadrisyll. [2-2w] ώίγνυντο £809 =058
Β open (doors, rooms from inside or outside; on mechan- isms involved see κλήϊθρον, κληίς, κληΐσαι), w. obj. express- ed in acc. (or pass.) exc. Ω 457 (where sc. Ούρην); w. instr. dat. κληΐδι Z89 (cf. λαβών κληϊδα h.Merc.247). - Wdfld.: w. doors, gates: άνίημι, άνακλίνω, (άνα)πετάννυμι; w. ό- χήα(ζ)' ανακόπτω, άπωθέω, μετοχλίζω. - Ορρ.: see κληΐ- σαι wdfld. 1 obj. Ουράς (sc. Ούρην 0457), πύλας (w. cor- resp. pass. £809*) Z89 οϊξασα κληΐδι (see κληίς Blc) Ουράς δόμοιο 298 τήσι ρθύρας ωϊξε. Θεανώ «230 έξελ- Οουσα L d φαεινός = 256 = 312 α436 lüh££v δέ Ουράςd θαλάμου χ399 L u μεγάρων ψ37Ο ωϊξαν δέ Ουράς (of Od.’s palace), έκ δ9 ήϊον = ω 501 (of Laertes’ house) κ 389 Ουράς δ9 άνέφξε συφειοΰ Ω457 Έρμείας ... φξε (sc. Ούρην [rather than κληϊδα]) γέροντι, ‘ ές δ’ άγαγε (δώρα) 446 ωϊξε πύλας καί άπώσεν όχήας (cf. Φ537) .5809 πασαι δ9 ώί- γνυντο πύλαι, έκ δ9 έσσυτο λαός = 058 (ωιγο[ντο, i.e. ώείγοντο, pap. 7; see West, Ptol. Pap. p.83) 2 obj. κληϊδα
(ν. κληϊς Bla) or equivalent pron. Ξ168 (Heph. had built θάλαμος for Hera) πυκινάς δέ Ούρας σταΟμοϊσιν έπηρσε ' κληΐδι κρυπτβ* την (τόν, τάς vv.ll.) δ’ ού θεός άλλος άν- φγεν 0455 (Ούρην δ9 έχε μοϋνος έπιβλής) τόν τρεις μέν έπιρρήσσεσκον 'Αχαιοί, ' τρεις δ9 άναοίγεσκον μεγάλην κληϊδα Ουράων 3 obj. rooms h.Merc.247 άδύτους ράνέ- φγε. λαβών κληϊδα (see κληίς Blc) (νέκταρος έμπλείους ήδ9 άμβροσίης) 4 obj. lid of ehest, open, ‘take ofF: Λ7221 χηλού δ9 άπό πώμ9 L j 0228 φωριαμών έπιθηματα L jV 5 obj. wine-jar (Op.819), contents thereof (/392) Op.819 τετράδι δ9 οιγε πίθον /392 (οίνου) τόν ένδεκάτφ ένιαυτφ ' ωϊξεν ταμίη καί άπό κρήδεμνον έλυσε
Compd.: άν(α)- S168, /7221, 0228. 455, «389, h.Merc.247; prev. = 'back’, orig, doubtless of opening doors (though this w. άνοίγω only κ389 in EGrE) back, then prev. tended to become constant element of vbs. of opening (cf. wdfld.; ορρ. έπι- in vbs. of closing)
D v.l. έπφχατο (Ar.) A/340, more than doubtful pace Wackemagel, Synt. II183, Bechtel, Lexil.243f.: see Leaf ad 1., Hainsworth, Iliad ad 1. J. N. O’Sullivan
οίδα (- - εΐδ) [168', 180°, 37H, 31», 3‘] E Erbwort (- dt. wefß / wissen)’, Ptz. myk. vorausgesetzt, s. DMic.II428. — Abi.: ”Ιδμων, ϊδρις, ϊστωρ, νηίς, Παντειδυϊα, Πολύϊδος; s.a. ίδεΐν, Ίδυΐα
F Akt. Präs, οίδα 45, οίδ9 14, οϊδας 3, οίσθα 17, οίσΟ9 4, οίδε(ν) 30, οΐδ9 Ί, περίοιδε 2; ϊδμεν 23, ιστέ 4, ϊσασι(ν) (dazu Ringe, MSS 50, 1989, 123 fT. m. A.15) 22, ϊσασ9 1; ήδεα 1, ήδε9 3, ή-ης 1, ήδησθ9 1, ή-η 1, ήδεε(ν) Ί, ήδη/ει 22, πε- ριήδη 1; ϊσαν (: ΐσασι wie έσαν:έασι, nur ![««]) 4 (kontrast. IISp.457,75f.); -(έ)ώ (s.u. M2c/e) 11, -ής 10, -ff 8; -ομεν 6, -ετε 1, -ετ9 2, -ώσι 1; -είης 1, -είη 3; ϊσθι 1, ϊσθ91, ϊστω 13; ϊδμεν 4, ρδμεναι. 4, περι^ j 1; -ώς 61, -ότος 1, -ότα 3, -ότ9 2; Nom. -ότε 6, Akk. -ότε 1; -ότες 7, -όσι(ν) 2; ίβ[υι 1Η, -υϊα 11, -υίη 4, -υϊαν 7; -υϊαι 1, ίδυίησι(ν) 6, -υίησι 1*, -υίας 6; Fut. -ήσεις 3, -ήσετε 1; -ήσειν 1, -ησέμεν 1; Med. Fut. (s.a. IISp.460,20fF.) εϊσομαι 3, εϊσομ9 1, εϊσεαι 5, εϊσε- ται 3; εϊσεσθαι 1
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊδα
Μ 1 eins. la Form [ί]: οίδ9, οίσΟ9, ϊσθ9 [2] έπί Η238; οίαι Ψ589; ταύτα δέ πάντα 1 - λ 224; ώς 0204;
Ν275, τ286 [2] ού γάρ τ9 / μάν - εί Ζ367, 016; ούκ ή / δτε σ265, π424 [2] έπ9 Η238; έγών εύ - ότι ν314; ού γάρ πω σάφα οίος Β\92; νήπιος ούδέ τό Ορ.456 lb Form r[-]: οίδ9 ![-] τίς δ9 εϊ κ(ε[ν]) Λ 792 s 0403, /7860, 0332, /216; ούκ - ή / ού Κ342, δΊ\2, τ237 / α2\6 -[-] ούκ - δστις 028 1[-] μάλα δ9 εύ - οίος ψ\75; σάφα δ9 ούκ - εί 2:183 2 zweis. 2a Form [«ν]: ϊσαν 1 [««] -
αϊ Σ405; τά δ9 ούκ - ώς δΊΊ2 = ν170 = ψ 152 2b Form [-ν]: οίδα, οίσθα, οίδε(ν), ϊδμεν, ΐστε, ήδε9, ήδη, είδή, εϊ- δετ9, ϊσθι, ϊστω, είδότ9, εϊσομ9 [!<,] καί αύτοί 1 δ τοι Th. 656; L- γάρΛ εύ περί *Ρ309, ρ563, L j ώς /1360, 0662, £423, κ267, Λ69, ψ59, L , Λ408, Ψ2Ί6, ο20, h.Cer.229;
γέρον δ465; δ(έ) ΞΊ2 / H24Q. 241, Κ434, h.Cer.230; (καί ύμεΐς ') - έγώ 117, δ 745; θυμφ ' - δ ν340; - καί άλλον Η358 = Μ232; - μέν τ493; πασαι 1 - Σ53; - τε #J34; - τίη Α365; β\22 [^] εύ δέ σύ γεραιέ Λ 653; (εύ νύ τοι) καί αύτός Τ42\ / ρ 173, Hes. POxy. 2509,5; τόν δ9 ούκ δ534; ούδέ τι - νοησαι Α343 [2ν] ήπια δήνεα - Δ 361; (τι)
- Διός π320, h.Merc.535; έγών εύ - Η23Ί; εύ νυ καί ημείς
- δ τοι 032 = 463, Σ197; Ζεύς - 2/411, ο523; Ζεύς μέν / γάρ που τό γε - καί Γ3Ο8 s £119; ϊνα - δ μιν ΚΙ22; κέρδεα Ψ322; έπεί περί- /244; νήπιον οΰ πω 1440; (ού) ρτάφα ρ 153. 373 / ω404, ούδέ τί πω u j δπρος έσται τάδε έργαΛ Β252, ού γάρ τ9 - δπ(^ Δ) ρΊ8, κ190; ούδέ τι
- δ οί δ771; νήπιος ούδέ τά/τό - ά/δ/ρκατά φρέναΛ Β38,
Υ466 = /146, Σ406, εύ γάρ έγώ / δή τόδε - L Λ^ένί φρεσί. Α163 = Ζ447 = ο211 / Β301, τάδε / τι t , 0366, δ632; ([αύ]τοι τόδε) - (τί με/σε χρή) π4Ί0, φ 110, ω407; ύμεΐς - η 211; φάρμακα - δσα Λ 741; - Σ192, α 53 = δ 386in, β356, δ551, δ215 [--] εύ/καί - άξαντα * / έκαστα^ υΊ5, 7/281, σ228 = υ309" , τ501, - τε L . Β485; έγώ δ9 εύ καί αύτός+. £365, σύ δ’ εύ μάλα L d Sc.355, (έπεί σάφα) u d ’ ήμέν Υ201 = 432 / κ457, L , 093, 0105, £215, h. Merc. 376. 382; έπεί περι\- νοησαι. Κ24Ί, σαφές δ9 ούκ L j h.Merc.208; οΰ τινα ΕΊ6\; - θ\46, ψΗΙΟ 2c Form [-χ]: οίδα, οΐδας (α337, 2h, nur hier), οίσθα, οίδε(ν), ϊδμεν, ήδη/ει, είδώ (kontrast. 2 e), ειδής, είδη, είδώς [ί χ] άθεμίστια /189. 428, υ287; (ρρρεσίν.) αίσιμα β23\ = £9, £433 / 0207, δτι οί L d άρτια Ε326, τ248; ήπια δήνεα Th.236; (δαήμεναι) ^δφρ9 εύ -j (δσσον [φέρτερός^ είμι]) Ζ150 = Γ213 s Φ487, Α 185. 515, L , α 174 = δ645 = ν232 = £186 = ω258 = 297 = 403 = h.Ap.467, η3\7; τόξων ευ Β7\8, Α 196 - 206, £245, Λ/350 = 363; εύ 21310, Ζ438, 0525. 679, /7170, λ 442, h.Merc. 467, h.Ven. 116; ήπια - ν405 — ο39. 557; ΐν9 - /7111; κέρδεα Ψ709, β88; Ζεύς (δ9) άφΟιτα ριήδεα -, Ω88, Hes.Th. 545 s 561, fr.234,2; 141,26 / Th.55O, h.Ven.43, θεών άπο t u £12, Hes.fr. 136,12, Cert. p.37,5, πάντων πέρι L , Th.559 - Op.54, πεπνυμένα L d 7/278 a β38, (πυκινά) φρεσί t 'Hom*.fr.28,2 p.lll Dav. / £325, A445, Hes.fr.276,2, L , Σ363 = υ46, Hes.fr. 198,3, h.Merc.456; όλοφώϊα δ460, ρ248; (Μέδων) πεπνυμένα - δ696. 711, χ361, ω442 / 0586, Ορ.731; περί- ρ3\7; καί πλείονα - 7V355 Τ2\9 s Φ440,
μ 188; (παλαιό) τε πολλά τε - β\88, η\57, α>51 / £213; (ού [πω]) σάφα - 0632, α202, β\08 — α>144, ρ307, h.Ven. 113. 167; ^ούδέ τι -. ' ζώει δ γ9 ή τέθνηκε(ν) δ 109, Λ463, t j £486, Κ100, Λ 657, Ν6Ί4, /184, π475, <ρ202, h.Cer. 133, h.Ven.207; τι - Α85; (οΰ) τινα - (’ άνθρώπων οΐ τήνδε πόλιν καί) £176, η 25 / Π 50; φάρμακα 21218, Hes.fr.307,2; ...α £64, 7Ί15, 041, α337, ^16, £182,
0584, £288, τ329. 332, h.Cer.321, h.Merc. 164 2d Form [χ-]: ϊδμεν, ϊσασ9, ϊστω, είδώς [i-] - γάρ μ 189, h.Cer.259;
- δ* Γ203, μ 191, Th.28; - νυν (Ζεύς) Κ329, Γ258 - τ3Ο3 -
533
534


οίδα
£158in = ρ 155 = υ230 / 036 = £184 s h.Ap.84; (ταυ)τα δέ πάντα 1 736, Ορ. 827; ψεύδεα Th.27; - F202, 0217, ^665, «37, δ 138 [2-] ευ - 7V665 [1-] ευ - (ούτ’) 5818,
£250 2e Form οίδα, οίδε(ν), ϊδμεν, ήδησδ9, ήδη/ει, είδέω (kontrast. 2 c), ειδής, είδη, ϊστω, είδώς [-^] εύ 4 385, 0412; - δ μιν ψ220; δς - 4 70, Ζ351; ούδ9 - Σ185; ^δφρ9 -j οίόν* τ(ο)ι «348, £234, L u δσσοι τε π236, L u 0406 = 420 [-2] γάρ ψ390; εύ τ93; ου πως - Ζηνός νόον Hes.fr.43a,52; και 5213; ούδέ τί που 4124 [-1] (ούκ) πολεμήϊα έργα Η236, 4 719; τοι £235; π 302 [-1] δέ Κ203; ούκ ψεύδεσδαι h.Merc.369 3 dreis.
3a Form [---]: ήδεα, ήδεε(ν), εϊδομεν/ετε, ιδμεναι, είδό- τος/α/ε/ες, είδόσι(ν), εϊσομαι/εαι/εται [!««] άλλος 1 Σ404; γάρ (κατά δυμόν) 2?409 = Hes.fr. 198,5in, Χ250; αϊ/εΐ κε χΐ, 0532, δφρα και 'Έκτωρ ' - εί/η 0111, 77243;
- ην τινα γ 18; - μέν ΞΊ\; - ούδέ 5493; πάντων ' - £832 = 4 330; ούδ9 άρα πώ τι ' £402; τάχιστα ' (ήέ) 7V327, ΎΒΟ; - *£787, h.29,12 J4^] - άλλήλοισιν γ2ΊΊ; (σέ δέ) - αύτόν* Ν2Ί3, co 506; εύ / μάλα δούριδος άλκής Ο52Ί9 4 710; τόξων εύ - £720; εύ L- ούδέ/οΰτ2ε 7345, r215, L / μ 154, Ορ. 187 / 4 548; ϊνα - ει/ή κε(ν) Ύ244, μ 156; πριν - ν 113; σάφα Η226; σύ ού 5200; τάχα (50 - £8, π246;
ι//28 [-ν~] περί- άλλων 7V728; σύ δέ / τάχα δ9 - αύτός Φ292, 040; μάχης εύ πάσης Β323 = Λ/100, £11. 549; ϊνα L- άμφωΛ / πάντες 4 363 = 7719 / 018, L u ν296; £608, Ύ360, £281 3b Form k-J: ϊσασι(ν)
[Ju] τά δεοί 0211; οϊ Th.370; νηπιοι ούδέ δσφ Ορ.40; - Ορ.814 [JJ - δέ μιν ν239 3c Form [~-χ]: ϊσα- σιν, ίδ[υι [~*χ] δέ τ9 Ορ.824; έργα Σ420; πυκι]νά[ φ]ρεσί μήδε9 - Hes. fr.43a,9; πάντα - 5379 = 468; - ZI51 = Κ214 3d Form [--ν]: ισασι, είδώσι, είδυϊα/αν (είδ... metr. gesichert 775, ...α ίδ... herstellbar Ορ.521) [-2W] αύται - 5559; έργ9 - Ορ.521; πλεΐστα δέων - Hes.Th.887 = fr.343,15; τοι - δεοΰ £89; τοι (γ*) - λ 124 = ψ271; πάντων - 5560; ού γάρ πω ω188 [-!„] δέ πάντες 0112 [-ί«] ούκ - λ 122 = ^269; πριν - Ρ5 3e Form [--χ]: είδυΐα/τ]/ αν/αι/ας (...« ίδ... überall herstellbar, vgl. 3c) [-‘χ] (γυναίκας) άμύμονα ^έργ9 -u 7128 = 270, Τ245, ω278, Hes.fr. 197,1 / ^263, Th.264, L , ν289 = π 158 s o418, Hes.fr. 129,23; (άλοχος* ...) κέδν9 υ5Ί, ψ\Χ2. 232, h. Αρ.313 = h.Ven.44” / α428, τ346, h.Cer. 195 = 202”, h.Ven. 134; λύγρ9 - λ 432, Th.313; πάντ9 - ν417 3f Form [---]: ϊσασιν, ήείδη(ς), είδείη(ς), ειδήσεις/ν, εϊσεσδαι [1_2] αύτόν ' - «206; - δέ και αύτός η 321; δυμφ ' - Μ229;
- 4 546, h.Cer.76 U-2] ήπια - Π13; πλείονα - Ψ3\2; ούδέ τι - 0 283; - Ύ280, £206, Hes.fr.303,2, h.Ap. 163, h.Merc.466 3g Form [-χ-]: είδυίη (...α ίδ... herstellbar, vgl. 4b) [-1-]
πάντ’4 365 4 viers. 4a Form [--„„]: είδήσετε/έμεν
[.iw] οσσοι £257; - h.Ap.484 4b Form [«— ]: ίδυίη- σι(ν) [«ί-*] πραπίδεσσι(ν) 4 608 = K12 ~ η92, Σ380. 482, Hes.fr. 141,5 suppl. 4c Form [ ]: είδυίησι (...a
ίδ... herstellbar, vgl. 4b) [-1-5] πραπίδεσσιν Nostifr.6,2 p.69 Dav. ♦/- posit.bildend nur 4 70 (: 7V665, £213 codd.), Z351 (jew. ήδη; *βίδεε\ν} L22249), 5215, doch häufig hiat- verhindemd (auch im Prät. ήδη; [έ]βοιδε L22250), z.T. herstellbar, s.o. Vorbem. zu 3d. e. g, 4c u. vgl. tilgbares γ9 4 548, ^271, ω506 (: ρ307), h.Merc.538, 5’ 4 792*, σ’ 5146, τ’ Ζ367, Χ190, ρ78 (: /147, 481. 63, Λ/245, υ75), Ορ.824 (: 818), h.Merc.376 (Wackemagel, Kl. Sehr. III1542 ff.; Chantraine, Gr.h. 1141; West, Hes.WD 62; Haslam, in: New Comp. 98); Elis, sonst hom. nur von Formwörtem: (ού)δ9 Σ185 / 040, π 246, ΐν9 β 111 (korrigierbar, vgl. 4 363*, 018, K122, Ύ244, μ 156), δφρ9 0 406 s 420, «348 s £234'”·, π 236 (analog zu δφρ9 εϊπω HW wie umgekehrt σάφα είπέμεν y89, ρ 106 zu σάφα εϊσεαι Η226, σάφα είπεϊν * 4404 zu σάφα 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οιδα
είδώς ' 0 632, α202, lh, σάφα εϊποι/ω 031 = 43 zu Μ 2 b [2w]), erst nachhom. von Vollwörtern: Hes.fr.43a,9 u. (uns.) h.Ap. 163; correptio nur 7421 (το{«) ci.), ρ573, ψ29 (ήδεεν; ^ήβιδε[ν] L22247), Th.370, h.Merc.382; Posit.bildg.‘unterbleibt Z151 = K214, Ύ280 (ή-ης; 'ήβίδεας L22249), ε206 (vgl. V.234 codd.), Hes. Op.187, fr.303,2, h.Merc.466. 535
Σχ Paraphr. P.Erl.3 zu 4 546: άκούεσ[δαι9 zu 4 548: γνώσεται (s.a. sch.min. P.Köln inv.2281 z.St.), sch.D Ύ329: γιγνωσκέτω (ähnl. öfter), μάρτυς έστω, Ξ8: ^γνώσομαι^ ή φανήσομαι, 235: -έω χάριν L d και προσομολογήσω σοι χάριν9 4 546: μαδησεσδαι (ähnl. öfter), γνώναι (beides auch 548), 70 (u.ö.): ήπίστατο, £718 (zw. 827 u. 828): ^πιστάμε- νοςΔ (s.a. £608), £202: L Λ. ^έμπειροςΛ ων9 £718 (u.ö.): L j (s.a. sch.min. P.Köln inv.2281 zu 4 608), 4 608: έπιστήμοσιν (ähnl. öfter), έμπείροις, 4 310: πάλαι πολέμων ^εύ -ώς/ έκ πολλου χρόνου άσκηδεις τό πολεμεϊν. τουτέστι πολλάκις πολεμήσας και τούτου πείραν ικανήν έχων, 0525: αιχμής L j· πολεμικός, εμπειροπόλεμος, Σ420: είσι δεδιδαγμέ- να<ι>, 7V728 περιίδμεναι* περισσώς είδέναι
L ’J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 164ff.; 2ders., Textkritik 271 f.; 3Wilamowitz, Herakl.II 139. 246; 4K.v.Garnier, D. Präp. als sinnverstärkendes Präf., Leipzig 1906, 35 f.; 5Snell, Ausdrücke 24—7; 6ders., Weg zum Denken 26—30; 7A. Μ. Frenkian, Le Monde hom., Paris 1934, 98 f.; 8Marg, Charakter 69ff.; 9Schadewaldt, Iliasstudien 62f. 129; l0Porzig, Satzinhalte 60 f. 95; 11 Fränkel, DuPh 90f.; ,2Dodds, Irrational 16f.; ,3Onians, Origins 15ff.; 14Krafft, Untersuchungen 153f.; 15Bechert, Diathesen von ίδεΐν 106ff.; 16Hoekstra, Modifica- tions 91; 17Heitsch, Aphroditehymnos 82 f.; 18ders., RhM 109,
1966, 211—5; I9ders., Kunstsprache 52 f.; 20Erbse, RhM 110,
1967, 13; 2,A.H. W. Adkins, From the Many to the One, Ithaca 1970, 47f.; 22Berg, NTSV 31, 1977, 240-56; ^Lesker, Phrenesis 26, 1981, 12f.; 24Neuberger-Donath, RhM 125, 1982, 267f.; 25Th.Jahn, Zetemata 83, 1987, 226. 285 f.
B (Bescheid) wissen (s δαήναι B3), auch (ab 11 d) kennen (lernen) (s γιγνώσκω BI3—5, δαήναι B2) bzw. (ab I2b) (sich) verstehen (auf) (s δαήναι Bl, έπίσταμαι); Grundbed. wissen, spez. als Augenzeuge (vgl. ϊστωρ) £485, TV273, <52OOf., π 470, ρ563, £233f., im Ggs. zum Hörensagen £486, /184—7, als Ohrenzeuge Σ53, π301ί, τ93, vom Hörensagen (vgl. άκούω Gl) Z150 = K213. 203f., α174*, μ 187f. (and. a37, £89 in ließ), im Ggs. zum Augenschein K203ff., ρ 306 ff. 371 ff., aufgrund seherischer (vgl. "Ιδμων, Πολύϊδος) Schau (auch von Laien) 4 70. 85. 385, £409. 832+, 4 163*, Z438, M229, £71 f., «202, 0170, x267, λ 69, v340, Hes.fr. 198,5, POxy.2509,5 u. in ließ, langer Lebenserfahrung (auch von Gotth.) 4 310, Th.234ff. u. in I2aa; Folge von άνέγνω «216 (s.a. o532 / ρ153), δαήμεναι Z150+ = Φ487, πειρήσασδε 018, gekoppelt (nur in II, s.d. Vorbem.) mit δαήναι 5493, δεδάηκε 5134, νοέω σ228+, πειρηδήμεναι 5213, έπέπυστο Ν6Ί4, φράσομαι τ501, antith. zu τινα λήδω / (έπι)λήδομαι 7V272L, *P322f., «281 / Th.235f. 559f. sowie (neg.) zu φημί ’wähnen’ £37f., Ύ28Ο, Op.455f. - 2.P. nur in Ilaß-lc, Idß (A224, φ110)—2aa, 2ay (h.Merc.456), 2ba (s.a. Vorbem. zu 11/2). - Subj. belebt gedachte Wunderdinge Σ420, 5559f., Unbelebtes (ίστίη, λέχος, τράπεζα, Στυγός ύδωρ) sonst nur in Eiden (Haß am Anf.), Tiere nur Ύ360, P5 (I2bß am Ende) u. ρ317 (in II), δυμός / (Zeus*) κεφαλή / (Διός) νόος / πραπίδες nur 4 360f. / 036-9 / h.Merc.535 / 4608* (I2ay / laß / leß / 2by), i.d.R. Menschen (spez. Seher[sohn TV665] 4 70. 85. 385, £832*, Z438, M229, ßV7Q, Hes. fr. 276,2. 303,2, Handwerker nur 0412, £250, Sportler 0679, ^309. 312. 665, 5134. 146. 213, Nestor 4 310, 4 653. 719, £8, yl84. 244, ω51, Gr. [expl. m. VN] /36, Ύ250, 0112. 211) od. (s.u. jew. Vorbem. außer Ilc/da)
535
536


Gotth. (Zeus £308, //411, K329, /V355, <916. 217, £185, £258", /288". 105, £119, ο 523, υ75, s.a. h. Merc.535); nom. Obj. selten (part.) Gen. (s. 12bß), meist Akk. (11 c-2ba), der Pers. (vgl. γιγνώσκω BI3by) nur 41 (s. Ile) u. (pron.) 10“ (s. II da); in Vbd. m. (ένί / μετά) φρεσί(ν) £213. 301, £326", Θ366, £325, )9231+, 5632, «206, η327, A445, v417, £433, Hes.fr.43a,9. 276,2, h. Merc. 164. 467, h. 29,9/12, 'Hom.’fr. 28,2 p.lll Dav., ,κατά φρένα, £406, L , και ,κατά θυμόν, Δ163*, L j £409 = Hes.fr. 198,5in, (ένι) θυμφ A/228f., β HI f·, v339f., σ228, prägnant 'im Innem’ (vgl. L25226, s.a. Ildß Vorbem.) nur 5213. 409", Δ163* u. (Ath.) Θ366, v339f. 417 = h.Merc.467“’· (Ap.), i.d.R. metr.Verlängerung (vgl. L25285f., s.a. I2aß/y Vorbem.); sonst Dat.-Obj. nur (9412 in 2bß u. 2x in II (s.d.), präp.Obj. nur θεών άπο £420 / £12+ in I2ba/ay, θεών έκ / έκ Διός EM, Λ"280 in ließ u. περί κείνου ρ563 in IIda (s.a. περί ,πάντων, / u , πέρι 5831 f., Th.559+ in II). Die adv. Zusätze (s. G) εύ (neg. nur <5818, r 215) / σάφα (sem. enger, daher Λ 710 durch sing. μάλα ersetzt trotz 0632 / Af228f., a202 in I2ba/ß) sind z.T. i.S.v. pos./neg. (wie engl. some / any) differenziert (vgl. in I2bß Z438 m. a202 (metr. gleichw.] u. 0527 m. Λ 710 [s.o.], in Ilba ψ 175 m. £183, ferner 7/237, v314 m. ρ373[. 153, <u404, 5192], /5170 m. h.Ven. 167, h.Merc.467 m. ρ3Ο7), z.T. untereinander austauschbar (vgl. in I2ba h.Ven. 113 m. 116 [metr. gleichw.], ferner 7201" m. £365) u. dienen oft (ähnl. wie άρα od. neg. πω/τι) nur der metr. Verlängerung (vgl. in Ilba 5252 m. ρ78, 5192 m. Z367, in I2bß A/228f. m. O411f., ferner 7Ί15 m. /Ϊ108*). — Synt.: Gefolgt von Be- griindg. m. γάρ / έπεί 4361, 4 657f., jV665f., a216, y244f., <5200, π470, Sc.355f., h.Ven.H3f. / a37, ρ573, r93; gefolgt von Asynd. (~ NS in Ilb außer ») 4 365», 5301, 4163, Z447, ÄT329, N275*, 036, £258, <5465·, v232, £158. 186, o211, τ3Ο3, o230, ν>110·, ω297. 407», Op.824, h. Cer. 259, h.Ap.84. 467; in Asynd. 4 365, //238. 358+, 0 16. 93. 204, £421, Ύ130, ¥'589, Λ105, /18, 5745, «184. 206. 215, t/211, x457, £158, ρ155. 573, r237. 303. 493. 501, o230, h.Merc.382. 466; in Parenth. 5485f., £342, 0105, ß40, 5379", 528, h.Merc.2O8. 376; in Vbd. m. άρα 4218, £401 f., £115, %279f., λ 124", v417, ν'29, γάρ 5192. 301. 409. 485, 4 163*, Z367, Θ366, X250, 4 408. 719, £71, ¥'276. 309. 890, 0662, α337, ß\70. 211, y276f., «423, £175f., «190. 267, Λ 69. 445, μ 189, £119. 433, ο 20, ρ78. 317. 563, τ93, υ 309, <//60. 109 f„ ω188, Hes.fr. 198,5, h. Cer. 229. 259, h. Merc. 535, h.29,llf., abh. von έπεί EM, K247, £219 s Φ440, 7201 = 432, χ244, h.Ap.313, h.Merc.456, ότι £326", οϋνεκα Th.235f., in Kond.satz Θ366, /773, /9188, «206, t346, <//220, ω51, in Rel.satz 4 70. 85. 547. 607f„ 5213. 831 f.+, £761, Z351, 4 741, A/228f., 7V665, 0411 f., /750, £324f„ Σ363+, 71 If., ¥'322, O40f., a53+, /516. 88. 108+, η92. 1567, 5586, <428, A122+. 442, v405+, o556f., t329. 332, Hes.Op.520f. 826f., fr.303,2. 307,2, h.Merc.164; epex. (Ptz. od. Rel.satz, vgl. allg. Leaf zu 0527, Pfeiffer, Hi- story 4) nach άγριον <215, άμείνονος Z350f., άριστος 4 69f., άφρονα £761, δαήμονος 041 If., νήπιος* /440, 5818, h.Merc. 164, πρωτοτόκος £5, σχέτλιοι Ορ.187. — In assoz. Zush. (vgl. grundsätzl. Ruijgh, Element acheen 57ff.) mit άγορεύω* 4 365. 385, //357f/, /C25O, α174+, /715f. 36 ff. 184/8, 5465, «182f., £158 ff., r 303 ff., ψ2Ί ff., w403f„ h.Merc.368f. 380ff. 456/9; άγριον* 041, <215; αθανάτων Σ 1857 420, 7122L, 5379L, h.Cen76ff., h.Ap.484; (-)αίν(ε)· K249L, μ 184/8, ^110, Op.824; αίσα / (έν)αίσιμον* «206 / 0207, Φ291 f., O40f„ 5122. 231*. £433; αϊσυλα 7201 f., 5231*7, h.Merc. 164; (·)αΙαχ· Z351, A432f„ e>5O6ff.; (άν)αϊτιος* β87f., Op.827, h.Cer.76ff., h.Merc.382f.; άκουέ- μεν* 4 547f., 5192ff. 486, £53, 7203f., γ 184/93, 5551 ff.,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
/<187f., «301f., £361; άλλήλων/οισιν 7203, y/109f. / /277, h.29,9[post 11)7 (in Ilea/2aß); άλλος* Γ308, //358", Λ/728, £185. 192. 4O3f., a337, /244, 5212L, 1188f., «267, £119, π 470, r247f. 286, £6f., <//110, Op.824, h.Merc.538; άλογος* Z366L, £1157, <206f., υ57, <//182. 232, Th.886f., h.Ap.313 = h.Ven.44; άμείνονα* Z350f., //358"; άμύμονα* /128*, τ332, Th.263f.; άμφω A 363*, 7/281, v296; άνακτ- £365f., o557; άνδρών <z337f., 5559, «318ff., ®506f., Hes.fr.43a,51 f.; άνδρώπων 4 548, Z351, £404, 7203 f., £176f„ 77 25 7 211 f., 5560f„ r285f., o75f., Th.887+, h.Ap. 162L, h.29,11 ff.; απηνής O93f., τ329; άργα- λέον v312ff., Th.369f.; άρετήν* N275, Ψ276; άριθμ- «235f. 246; άριστήες / άριστος* H226f. / 4 69f., 4 657f., 7122, ¥,890f., £257, η327, v296f., ω51 f. 5O6f., Op.814; "Αρπυιαι άνηρείψαντο £365/71, i»75ff. (vgl. άνήρπασε θέ· σπις άελλα h.Ven.207f.); ήρχε(ν) £718, β 15L, £12; άτάρ 5122, ρ307; αΰτε 016, Ορ.814; αύτις Ζ367, <//220; αΰταί 5559, αυτή 093, 5356, κ457, π3Ο2Γ, αυτής τ93, αυτοί ¥,311f„ </jU0, Th.655f., αύτόν Ν273, 1205f„ ρ373, αύτός 4185, Κ329, 7421, 7201, Φ292, 0105, α216, β40. Ulf. 332, η 327, <206f., *267, £365, ρ573, τ501, ω506, Sc. 355, h. Merc. 376, αύτοΰ Ψ312, 5712, αύτφ ΕΜ, αύτών Z438L; προβέβηκας* ¥'890, Sc.355; βουλή* Ν728, 5 281 ίΤ., π420/4, h.Ap.484, h.Merc.467. 538; γή/γαΐα* v232f. / 238f., £176f., *190f., h.Cer,133f„ h.Ap.467f.; έγείνατο O526L, Th.313; γένος ρ373, ω506ff.; γεραιε / γέρων* 4 653 / 4 310, /36, 7/665 f., P324L, 5 384 ff. 460. 465, r? 155 ff., Th. 234 ff.; γήρασκε / γήρας* £325 / 516, Nosti fr.6,2 p.69 Dav.; γνώναι* £182f., (917f., a216, v296/9. 312ff., £118f., π302ff., <//109f.; γυνή* H236, /128*, ¥'263, ßl08*, λ224. 432ff. 441 f. 444f., v288f., o20, π302ff., φ 107/10; (ά)δαη- £299ff., Z150+, Φ487, ¥'665/71, γ 184/7, 5493, 5134. 146, Th.655f., h.Merc.534f.; δεΰρο π424, ω404ί.; δολ- 7202, <281 f., Th.550. 559f.; δυνάμει ¥'890f., Sc.354f.; δυσμενέες* K100, £234 (in Ilba); έγώ(ν) 4184f. 5157, 4 163*. 361, H237, Θ366. 532f„ Ϊ235, T218L, 7434, a215f., 5200. 745, »7208/11. 317, <17, v314. 339f., π302ίΤ., r501, h.Merc.535; έ&έλω* Z150+, 7/728, Φ487, /243f„ 5213, «318ff., Th.28, h.Merc.466f.; είπε* 4 85. 515, O462f., 7/665L, O206L, /749f„ a37, 5 108+, yl8f., 6379*. 696. 772*, «205f., A224, v417, £1187, ρ248, a>442, Cert. p.37,5f.; εϊρεσθαι* 4 548ff., 093, y243f., 5492L, 5133f., A463, v238f„ r93ff. (vgl. είρωτρς / έρεείνεις h.Merc.464ff. 533ff.); έίσκω* £181 ff., v313f.; έκαστα* 4 548ff„ σ228+, r501, Th.370; ήλθε* £408f., Z365IT., 7463/6, O104L, /184. 216, κ267, ψ27ff., <u506; εμπεδον r493, ν'202f.; ένδον έόντ- «301f., ψ29; ένισπε* Ä484L, Z438, 5 642/5, ρ561ίΓ., Th.369f., h.Cer.71/ 6; έπίστατο* E60/4, /7243, v313f.; έργα B38. 232* - E3n/8, a337f., η25(. u. s. I2ba; έσθλός* 0207, 7434, 5584L, o557, o228+f., h.Cer.230; έτεόν B300f., π32Ο; εΰ~ χε(τόων)ται 5138f., ρ373; ημείς £486, Θ32\ α37; ήμε- τέρη(ν)/ον Z150+f„ Ϊ727, 5138L, <3487, h.Ven. 113; ήπιος* 4 218. 361, /773, 5230+f., A441L, v314. 405", ο557, Th.236, h.Merc.466f.; ήύτε (παιδός / τέκνον) //235f., h.Mere. 1637; θεοπροπι· 4 85. 385, Z438, /750; θέσφατον* EM, pl54f., h.Mere.534f.; θυμός 4360, O93f., o20; θωρήσσεσθαι* 4 709f. 7187; ϊδεν* 4217L, Z365ff., K97/ 100, 7203ff., 5138/41. 200f., x 190/4, £1197, «470, pllOff., £2337; ίκάνω* Z367, 5138L, £176, »?24f., 528, A122+, v231f., «424, e»258f., h.Cer. 133; av 5(e) (av)<-
στατο ¥'709 (ähnl. 664f.), £432f., παρσταίη* 7121 f., £2337; (έ)κείνου* 4 653, O93f. / yl84f„ 5109, £89f., ρ563; κερτομ- 7201 f., Th.545; κεΰθε* 4 363", /18. 184/7, 5744f., <348, ρ!53Γ, ψ29ί.', έκλυον* £89, r93; κύων* K360, ρ248. 3067; λέγειν* N275(f./292), ν296, «235f.,
537
538


οίδα
Th.27; μαντεύομαι* £300f., /7 859 f., T420f., a2OOff., β\70, ρ!53Γ.; μαρνάμενος* 7V273, ω506ί.; μάχεσδαι* Β720, £406 f., 0406*, ÄTlOOf., O632f.; μέγας* *P664f., ν289*; έμελλεν* Υ466*, 5200, r93f., ^220f.; μήτηρ* P4f., «215f., φ 110, Op.520f. 824f., h.Merc. 164f., h.Ven.134; μόρος* 7421, *280; μυδήσασδαι* £486ff., Γ201*ί, τ/211 fT., < 16f., μ154Γ, r500f.; μΰδον* 4 545f., 7/358*, £182f., 77157, λ442, π420/4, ρ 153, r501f., h.Merc.467; νέ(ώτερ)ο- /36, Ψ587ff., £188; νημερτής 4 514f., yl8f., 5384ff. 642/5, p561 fT., Th.235f., h.Merc.369; νήπιος* £38, £406, Z366f., /440, K466*, 5818, σ228*Τ, Op.40. 456, h.Merc. 164; νοέω* 4 343, 7/358*, *247, £122, σ228*, h.Merc.208; νόημα* 7'218 f., O40f., 0 121 f., 5559, Hes.Th.656, fr.43a,51 f.; νόος* 4 363*, £192, Σ419Ε, £281ff., 5493, Hes. Th. 262 ff., fr.43a,52; 303,2, h.Merc.535, h.29,12; νοστ(ησ)- Β252Ϊ., K247, v340, £365f., <u404f.; οίνον /5349/56, <204ff. 347f.; οίον έειπε(ς) Π49ΐ., ρ248; οιος* Β486, Η226, Π243, 0356, <206f., μ 154, π245Τ 302ff.; άποίχονται* Λ 408, 5109; όίω* 7V273, π 475, σ 259/65; όμοια 0121 f., Th.27; όμώς (μακάρεσσι δεοΐσιν) £72, ν405*, Hes. POxy.2509,5; (είσ)όρόων £183, «P322L; ωφελλον* Z350f., Hes.fr.276,2; δψεαι 4 353/60, ω506/11; παΐς* £832*, 7/235f., 4710, 5817f., v405f., Sc.355f., h.Cer.76f. 259ff., h.Merc.208; πάλαι(ά*) 4 310, 0188*, r346, v<29; (ά) πάντα 4 365, £485, /35f., £235, 5379*. 745, c215f., A223f. 442, μ 189, v417, r93, l>75, Op.826f., h.Merc.467, πάντας 4 545f., v340, σ260/5, (α)πάντες £301, //281, 018, £112. 211, παντός Op.40, (ά)πάντων £831 f., ^890, £257, 5560, v296f., Hes.Th.369f. 559+, fr.307,2, h.Ap. 162f., πασαι Σ52Γ, πάσης £823*, £325f., 0411 f., «53*, πάσιν Ψ787; πατήρ* 0406*, £256 f., π 424, <u506ff., h.Cer. 321, h.Ven. 134; παυροι* Op.814. (820.) 824, h.Merc.164; πείδευ* /345, Λ/229, £235, K466*; (ά)πειρη/α(ζ)- Β\92ΐ., //235f., Z435/8, 018, /345, 0170, 5145f. 213, i281, π 302/5. 319f.; πεύδομαι* N674, y 184/7, 5493f.; πιφαυσκέμεν* λ 442, Th.655f.; ποιον (σε έπος φύγεν έρκος όδόντων;) 4 350/60, 0462f., r492f.; πολεμ- 4310, //236, /440, 4 330f. 408. 719, 7V727f., /7243, Φ487; πόλιν* Β37Ϊ., £176f., η25f., 5560; πολλά* 4 124, £213, Ζ151*. 351, α337, £188*, <281, ν239, r285f., Nosti fr. 6,2f. p.69 Dav.; πραπίδες* Hes.Th. 656, fr.43a,51f. u. I2by; πρότερος 4 548, 7V355*, *£588f.; πρώτα* O16f., 7258*, £176, ρ573, h.Ap.313; έσάω- Σ405, yl84f.; τέρας* M229, π 320; τέτυκται* 0201, 5771. 772*; τί σε χρή ^ταϋτα πένεσδαιΛ / λέγεσδαι ω4Ο7, Ν275, L j π319Γ; τί με / μή ταϋτα t+ verbum dicendij 5465. 492 f., Λ 463, h.Merc. 163f. / 4 548ff., N275/92, 093, v296; τίη [«’] L , 4 365 (+ ταΰτ*), r500f.; τόσα 4 741, Σ363*; ένι Τροίη μ 189, v314f., a265f.; υιός* Z366L, N663ff., 5771, Hes. POxy.2509,5f., h.Ven.207f.; ύμεΐς* £485, Ψ787, 021Of., 7/211, 116f.; φάρμακα 4218, 4 741, Hes.fr.307,2, Nosti fr. 6,2 f. p.69 Dav.; φέρτερος* 4185f., 0487f., h.Cer.229; φιλεΐ* 7/280f., 7122, v405f.; φράζεο* £3/8, /750f., £182f., xl90ff.; (κε)χάρι(σμέ)ν(α) £235, /2661 f., 5584; ov τι μάλα χρεώ / ({ούδέ] τί σε*) χρή Ψ308Ϊ. / 7V275, T420f., 5492Τ, μ 154, £364f., r500f., 110, ω407; ψεύδε(σ- δ)α(ί) £365, Th.27, h.Merc.369. - Nur *360, 0412, £5, £250 (I2bß) in Gl., häufig (s.u. jew. Vorbem.) in dir. R. (RAnf. 4 85. 365, //226, *329, /V275, 036. 93, Σ197, 7258, Ψ787. 890, 088, «337, 040. 332, 5465. 551. 632. 712, ε 182. 215, A463, μ 154, v417, ρ78. 248, ω407. 506, Hes.Th.559*, POxy. 2509,5, h.Cer.321, h.Ap.84; 2.V. 4 515. 546, 7/358*, 032 = 463, *250. 342, 4 657, 0207, /750. 860, Σ53. 185, 7421, Y20\*, *280, 0105, 5493, 5134. 146, <348, «190. 267. 457, λ 442, ρ153. 307, τ493. 501, ¥<60. 175, Th.27. 656, h.Cer.76, h.Merc. 164. 369; REnde 4 363*, 7202, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ονδα
4 196*f., Z438T, 7/411, 0111, *100f. 247, 4653f., Λ/229. 350*, TV273. 327, £8, 0 204. 217. 403 f., *130, 5771, £423, T/25f., 5586, A224, μ 191, £119f., o523f., π320. 475, ρ373. 573, χ7. 234f., ψ 110, <u404f., Th.28, h.Cer.230) außer I2bß/y (8x von 26 / nie); vor / in REinl. ([5 σφιν έϋφρο- νέων] άγορήσατο και μετέειπεν = ♦) 4 70*, £213, £325, *£665, 016*. 38, 7/157*, ν289 = π158, υ287, ω5Ρ / //278, 5696. 711, ψ 182, ω442; in / nach RAbschl. 4 310, Th.545 s 561 / 5772*, <281, χ361, Th.55O. - Gehäuft (s. Richardson zu h.Cer.228—30 [Anaph.] u. vgl. Duban, LEC 49, 1981, 106. 117 [Hektor]) 4 363/5. 546/8, £485/6. 718/20 (: Zen.), 4 360/1, Z150/1, //236-41, *247/50, 4 653/7. 710/9, 2V273/5, £71/2, 0204/7. 525/7, Σ185/92/97. 404/5, K201/ 3. 213/4. 432/4, 0111/2, 5771/2, £182/4, 7/317/27, 5213/5. 559/60. 584/6, λ 122/4. 442/5, μ 154/6. 188/89/91, v 232/9, π236/46. 470/5, ρ 153/5. 307/17. 563/73, T329/32, ¥<269/71, O403/4/7, Hes.Th.27/8. 545/50/59/61, Op.814/24/27, fr. 198,3/5, h.Cer.229/30, h.Merc.376/82. 466/7. 535/8, h. Ven. 43/4. 113/6. — Wortf.: άγνοιέω Bla, άκούω BAII2aa/ca, άλέγω Bll, άνδάνω B3, γιγνώσκω, δαήναι, δήω, έπίσταμαι, εχω (II Sp. 843,21 ff.), ίδεΐν, μέλω B2bß, νοέω, όράω, δψομαι, πεύδομαι, σεσοφισμένος, φράζομαι, φρονέω
I Simplex (in 12 einschl. Kompos., s.u. II am Ende); Grobgliederung (Ausn. s. jew. Vorbem.): 11 aktuell, auf etw. Bestimmtes bzg. (Bescheid) wissen, kennen (lernen) (selten Ptz.) la abs. laa neg. laß pos. 1b mit abh. NS Iba mit abh. indir. Fragesatz Ibß mit daß-Satz (o.ä.) 1 c mit abh. Akk. + präd. Ptz. bzw. Adj. Id mit pron. Obj. Ida Obj. Mask. Idß Obj. Ntr. le mit subst.Obj. lea etw. Gegebenes leß etw. Beabsichtigtes bzw. Zukünftiges 12 dauerhaft, auf etw. Allgemeines bzg. wissen, kennen, können (überw. Ptz.) 2 a intellektuell/moralisch wissen, kennen, eine best. Einstellung haben 2aa mit quant.Adj. als Akk.-Obj. 2aß mit quäl. Adj. als Akk.-Obj. 2ay mit Subst. (Ntr.Pl.) als Akk.-Obj. 2a5 mit Subst. (Fern.) als Akk.-Obj. 2b praktisch wissen (zu ...), (sich aus)kennen (in), können 2ba mit Akk.-Obj. bzw. abh. Inf. kennen > können 2bß mit abh. part.Gen. kennen > sich verstehen auf 2by fern. Ptz. mit Adj.-Funkt, (wissend >) kenntnisreich, kunstfertig, raffiniert
II aktuell, auf etw. Bestimmtes (Fremdes außer λ 442 in 1 e ß) bzg.: (Bescheid) wissen, kennen (lernen), allg. (pos./neg.) als Folge von (Un)Informiertheit, spez. (pos. in laß/b/dß, neg. nur 4124 in 1c) als Ausdr. (wie [ού] πείσονται 0154, h. Ap. 176) von gesellschaftl. Einschätzg. föffentl. Meinung’) durch (Indiv. als Repräsentant) e.(s) best. Koll.(s): 4124, £301, 4 360, 7/281, 0 32 - 463, 736, *250, 4 408. 653, /V273/5, 093. 204, K434, Ψ276. 589. 787. 890, 5200, o20, ρ573, φ 110, Th.656, Sc.355; Konj./Fut. (in HS, Finalsatz od. Inf.-Konstr.) im Ggs. zu 12 reg. mit „aor. Bed.“ (L3, s.a. ϊδμε- v[«<] 5493, 5213 nb. Inf. Aor.), auch prägnant (vgl. γιγνώσκω BI3, ιδεΐν BI3hß) prakt. erfahren (s δαήναι B2, vgl. άδαήμων, έπιίστωρ), am eigenen Leib (zu) spüren (bekommen)'. 4185·. 515, 7/226·, 018·. 111. 406 a 420·. 532, N327, 77243, K122, Φ292. 487·, *130. 244, η327, 5213 (έδέλω ϊδμεν a Fut), χ7. 234 (♦ in Drohg., vgl. 016. 217); im Ggs. zu 12 selten (nur in la/dß/e) Ptz. (4 385, 4 218, /345, *250, ΛΓ665, ^787, a37, 0170, 5534, μ 156, vl!3, Op.827, h.Ven.167), Inf.Präs. nur N273, 5200, 5213 / (abh. von neg. χρή ή 5493, μ 154 in laß/eß, Inf. Fut. nur £257 / 4 546, h.Merc.538 in Iba/eß, Ind.Fut haupts. in Iba (s.d.)» außerdem £8, Φ292, 040, 2h / τ501 / π246 / 4 548, Γ in 1 aß/da/ea/eß, Imp. nur llx in Eid u. 0356 in laß sowie 0217 / λ224, π302 in Ibß/dß. la abs. (bis auf Obj. n [s.a. G am Ende] sowie geleg. in Eiden όρκια / τόδε* / Inf. /
539
540


οίδα
ώ^-NS //411 / 036* / £184—7 / ρ 155—9 am Anf. von laß), impl. Obj. Sachverhalt, nicht Subst. wie 3x in le (s.d.) laa neg. (s.a. jew. Vorbem., bes. zu Iba): sowohl (durch Uninfor- mierth.) iiberh. nichts davon wissen als auch (wegen uns. Informationsbasis) nicht wirkt, bzw. nicht genau (σάφα/ές 3x am Ende) Bescheid wissen (Opp. ώίσδην π 475, έδοξα h. Merc.208); göttl.Subj. 2j am Anf.; Ind. (1./3.P., Σ404 Impf., sonst Präs.) außer Lh. Ven. 167, (Ptz.); in dir.R. außer £486 (Komm, des Dichters), L , Σ185 ('Ήρη με προέηκε) ούδ9
οίδε (Zeus) ... ^ούδέ τις άλλος, ' άδανάτων 404 (τήσι παρ9 είνάετες χάλκευον) L , ' ήδεεν (Forts, in laß) ω188 (σώματ9 άκηδέα κείται) ού γάρ πω ισασι φίλοι, vgl. £401 f. in lc II 2?486 (Musen allwissend, s.u. 2aa) ημείς δε κλέος οίον άκούομεν ούδέ τι ϊδμεν, vgl. Μ176 (> Th. 369 in lea), γ 113f., kontrast. /524, #491 π475 σφεας ώίσδην τους ^έμμεναι» ούδέ n οίδα «216 έμέ φησι (Μ.) του L αύτάρ έγώ γε ' ^ούκ οιδ9 · ού γάρ πώ τις έόν γόνον αύτός άνέγνω h.Merc.208 (παϊδα έδοξα) — σαφές δ9 L Λα — νοήσαι, eher Adv. (s. G) als Obj., vgl. £183 in Iba, ^469 f., s.a. h. Cer. 149 p 153 ήτοι δ γ9 (Tel.) Lot5 σάφαΛ οιδεν, έμεΐο δέ (Theokl.) σύνδεο μΰδον (μαντεύσομαι) h.Ven. 167 παρέ- λεκτο (Anch.) δερ βροτός, L , είδώς laß pos.: wissen (Opp. τινα λήδω 7V273), in Vbd. m. αύτός* (s.d. Ilcß/3aa] *329, Ai273, Φ292, 0105, 040. 111 f. 356, ρ573, Sc. 355, εύ 4 385, /345, α174+, 0170, τ/317, Sc.355, πάντες* 018, ΨΊΖΊ, 0112, σάφα 0108*; göttl.Subj. 4 363. 365, 018, Σ405, Ω105, <5465, 3h u. in Eid (am Anf.); in dir.R. außer vll3, Op.824 ϊστω (Gotth.) sei Zeuge (vgl. gleichbed. £280, Ξ274, £394, s.a. £301 f. in Idß) in (036, T258, ρ155, h. Cer. 259 assertor., sonst promissor.) Eid (and. 0217 in Ibß): 2/411 δρκια δέ Ζευς ϊστω Κ329 νϊστω νΰν ΖεύςΛ αύτός (μη μέν τοΐς ϊπποισιν έποχήσεται άλλος) Τ258 * , 1
Γη τε και Ήέλιος και Έρινύες (μή μέν Βρισηϊδι χειρ9 έπένεικα) = τ3Ο3 (/ιστίη τ9* ή μέν μοι τάδε πάντα τελείε- ταιΛ) = ξ 158in (ξενίη τε τράπεζα L ,) - p 155 (ώς Od. ήδη έν πατρίδι) = υ230 (έλεύσεται οϊκαδ9 Od.) 036 ϊστω νΰν τόδε Γαΐα και Ούρανός ' και ^Στυγός ΰδωρΛ ... ' ... ' ση τ(ε) κεφαλή καί νωίτερον λέχος (μή δι9 έμήν ίότητα Pos. πημαίνει Tr.) = £184 (μή τί σοι πήμα βουλευ- σέμεν) s h.Ap.84 h.Cer.259 ϊστω γάρ L Jf ‘ άδάνατόν κέν τοι (παϊδα ποίησα) Konj. (1./2. Ρ. außer 0112) in Fin. satz (s.a. Vorbem. zu lba/bß/ea): Θ 18 (γνώσετε όσον είμί κάρτιστος) εί δ9 άγε πειρήσασδε ϊνα εΐδετε πάντες, vgl. 4 302 4 363 (τί κλαίεις;) έξαύδα, μή κεΰδε νόφ, ϊνα -ομεν αμφω = /719 «174 άγόρευσον έτήτυμον, βφρ9 εύ -Λώ = <5645 = ν232 = £186 - ω258 = 297 - 403 - h.Ap.467, jew. folgt (in)dir. Fragesatz (von Imp. abh.), kontrast. metr. gleichw. *425, z28O am REnde 7/317 πομπήν δ9 ές τόδ9 έγώ τεκμαίρομαι, L Λής, ' αέριον ές 0111. 112 σοί δ9 ωδε μνηστήρες ύποκρίνονται, ΐν9 -ής 1 αύτός σφ δυμφ, -ώσι δέ πάντες Αχαιοί, vgl. 4 302, Z230f., ίΡ661, kontrast. 7173f.
Ind. (2./3.P. außer Ξ8, Λ105; 5x Fut., 3x Impf., sonst Präs.), ϊσδι (0356), Inf. (3x), Ptz. (6x): 0105 (ήλυδες κηδο- μένη περ, πένδος έχουσα) οίδα καί αύτός, dazu Roth, Iterata 118f. Λ 365 (Antw. auf 363, s.o.) οίσδα (Forts. s.u. 2aa) + δ465 ρ573 (εΐματα) λύγρ9 έχω* νοίσδα καί αύτός ν έπεί οέ πρώδ9 ικετέυσα, vgl. £343 Sc.355 (Keyx δυνάμει) προβέ- βηκε. σύ δ9 εύ μάλα t ' τοΰ γάρ όπυίεις παϊδα, vgl. ^890 in Iba Ξ8 (3 φράζεο όπως έσται τάδε έργα) έλδών τάχα εϊσομαι ές περιωπήν, vgl. *450 Φ 292 (οΰ τοι πο- ταμφ γε δαμήμεναι αϊσιμον) τάχα λωφήσει, σύ δέ ^εϊσεαι αύτός,, wirst es körperlich spüren, kontrast. metr. gleichw. *145 040 (ούχ έκάς) — τάχα δ91 j — ' δς λαόν ήγειρα, wirst es gleich selber merken h.Cer.76 {ένισπε. Antw.:) L-i7o«£, h. Merc. 466 (σοι τέχνης) έπιβήμεναι οΰ τι 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίδα
μεγαίρω. ' σήμερον L , wirst Bescheid wissen (sc. prakt., vgl. δαήμεναι 474; zugleich Antw., vgl. είρωτρς 464) 0356 (μοι οίνον έν άμφιφορεΰσιν άφυσσον) αύτή δ9 οϊη ϊσδι sei einzige Informationsträgerin, s. 41 If., vgl. z205ff. (lea), π302 (Idß) 108 τις έειπε γυναικών, ή σάφα~ ήδη — ω 144 genau Bescheid witßte, vgl. 6730 ω407 ήδη οίδε (Antw, auf 404 in lc) Σ405 Θέτις τε καί Εύρυνόμη ϊσαν (Forts, von 404 m. Augm. in laa) Op.824 άλλος δ9 άλλοίην αίνεϊ, παΰροι δέ ϊσασιν. ' ^άλλοτε μητΛρυιή πέλει ήμέρη, L Ληρ wissen Bescheid, vgl. 818; Asynd. entspr. Ptz.-Konstr. 814 in lc Ν2Ί3 (μετά πρώτοισι ίσταμαι) άλλον πού τινα μάλλον ' λήδω μαρνάμενος, σέ δέ ^ϊδμεναιΛ αύτόν όίω, vgl. £687 f. 5200 (Antil.) οΰ τι κάκιστος ' Αργείων* μέλλεις δέ σύ (Men.) L ,* ού γάρ έγώ γε ' ήντησ9 ούδέ ϊδον, vgl. ΞΙ25, z!374f. #213 (οΰ πέρ τιν9 άναίνομαι) άλλ9 έδέλω ϊδμεν καί πειρηδήμεναι άντην will <ihn> kennenlemen / <es> wissen, vgl. ^>159, £126, /174 II 2C250 (μή με μάλ9 αΐνεε) -όσι γάρ τοι ταΰτα μετ9 'Αργείοις άγορεύεις, vgl. 0153 ff. ΨΊ&7 -όσιν ΰμμ9 έρέω πάσιν 1345 (έπεί) μ9 άπάτησε (Ag.),' μή μευ πειράτω εύ -ότος* ούδέ με πείσει Α 385 άμμι δέ μάντις ' ^εύ -ώςΛ αγόρευε δεοπροπίας (Ap.s), vgl. Ζ438 in 2bß 0170 ού γάρ άπείρητος μαντεύομαι, άλλ9 L j, s. V. 158f. ν 113 (96 λιμήν) ένδ9 οϊ γ9 είσέλασαν πρίν -ότες, von theoret. (geogr.) Wissen (s.a. #560 in lea, Opp. äl- δρις κ282) im Ggs. zu prakt. (naut.) Können η 108 f., Op.649 1 b mit abh. NS, geleg. vorbereitet durch πάντα bzw. Pron. im Ntr. (s.u. Vorbem. zu Idß), auf Möglichk. (bes. Iba; vgl. leß) od. Gegebenh. (bes. Ibß; vgl. lea) bzg. Iba mit abh. (kontrast. £484—7, 6379+f. / al74*f. in 2aa / laß) in- dir.Fragesatz (bzw. £38, £257 Rel.satz, s.a. le Vorbem.), eingeleitet durch αί/ει (0532, Ύ244, p307f. +) ή, μή (nur Ä?100), δπ(π)η, ποδεν, όππότε(ρος), δπως (£252 4- ή), ώς (s.a. Ibß am Ende), οιος, δσσος (π236 4-) δσ(τις), τίς, 4- prol.Gen./Akk. (= NS-Subj.) A657f. / ρ373 (and. £257 / Ν2Ί5, χ6(.); Subj. Zeus Γ308, 016, £119, o523, weibl. Gotth. A515, 093, Σ53, Φ487 (Ύ244), κ457, μ 189. 191 (h.Cer. 133), Ach. Λ 185, Λ 657, Σ192, ¥>890, Hektor Z367, //226, Θ 111. 532, /7243, Ύ130, Od. £252, *342, 13°; Ind. Präs, (alle P.), Impf. (3.P.) £38, δ712*, h.Ven.207, Inf./Ind. Fut. £257 / //226, 0532, η327, χΊ u. Lin Fin.satz,, Konj. Ύ130, y!8u. L ,, Opt. £206, L ,4 185.515,0111,^327, /7243,, Σ53, Ύ244, ι348, π 236, /234; meist negiert (nicht vor όπποτέρφ 2\ nur £183, Z367, 016, ρ307 / £192 / 4 657, Op.40 vor εί / οιος / δσσον*, sonst reg. bis auf L , vor ή u. γ 18, <5138 am Ende), fragend 4 792*, δ 138. 632 (dazu G.Pasquali, Lingua nuova e antica, Firenze 1964 u.ö., 144), 4- «UT7j* 093, 7/327, x457, ευ 4 185. 515, 4653, Σ52Γ, Φ487, μ<175, σάφα £192. 252, £183, //226, ρ307. 373; in dir.R. außer £38 (uKomm. des Dichters,) a Ορ.40·η, <5772* (t j nach RAbschl.) /7 (άεδλος έκτετέλεσται) σκοπόν άλλον, δν οΰ πώ τις βάλεν άνήρ, ’ ^εϊσομαι2 αϊ κε τύχωμι werd's herauskriegen 0532 L , εϊ κέ μ9 ’ άπώσεται, ή κεν έγώ τόν (δηώσ^ας έναρα φέρΛωμαι) *244 ϊνα -ομεν εϊ κεν (νώϊ κατακτείνί Ληται ή κεν δαμείη) 0111 (όφρα) εϊσεται εί καί έμόν δόρυ μαίνεται, vgl. Π243 (s.u.) £119 (τίς σε πρίατο;) είπέ μοι, αϊ κέ πόδι γνώω ' Ζεύς γάρ που τό γε οίδε καί ... δεοί άλλοι, ' εϊ κέ μιν άγγείλαιμι ίδών, gleichbed. (Bekker, Hom. Bl. 1 289) m. ίσως (nicht im fgrE), ebs. folg. 3 Perik. o523 τά γε Ζεύς οιδεν ... * εϊ κέ σφι προ γάμοιο τελευτήσει κακόν ήμαρ Λ 792 τίς δ9 ^οΐδ9 etj κέν οι (Ach.) σύν δαίμονι δυμόν όρίναις ' παρειπών; s 0403 4- 77860 (φδήη άπό δυμόν όλέσσαι), 0332 (άπόλη- ται), χ216 (άποτείσεται) 016 ού μάν L Λ αυτε κακορρα- φίης ... ' πρώτη έπαύρηαι, vgl. V.32 Ζ367 (οίκόνδε έλεύ- σομαι, δφρα ϊδωμαι άλοχον καί) υιόν. ' ού γάρ τ91 , έτι 541
542


οίδα
σφιν υπότροπος ϊξομαι αύτις £183 (PNd μιν έϊσκω, άσπί- δι γιγνώσκων) ίππους τ* είσορόων σάφα 5’ ούκ L d θεός έστιν ρ3Ο7 (κύων καλός μέν) άτάρ τόδε γ9 ού σάφα οίδα, ' εί δή και ταχύς έσκε (od. Luxustier) II Ν32Ί όφρα τάχιστα ' -ομεν ήέ τφ εύχος όρέξομεν, ήέ τις ήμϊν, vgl. Ύ244 (s.o.), 0 376ΙΤ. Π 243 (όφρα) εϊσεται ή ρα και οίος έπιστηται πολεμίζειν (Patr.), vgl. 0111 (s.o.) Κ342 (τις έρ- χεται) ^ούκ οίδ9 ήΛ νήεσσιν επίσκοπος (ή συλήσων) <5712 (τίπτε οΐχεται; Antw.:) L d (Arist., εϊ vulg.) τίς μιν θεός ωρορεν (od. von selbst) σ265 L (εϊ vulg.) κέν μ9 άνέσει θεός, ή κεν άλώω τ237 L (εί codd.) τάδε έστο οϊκοθ9 (ή τις δώκε) ψ202 ^ούδέ τι οίδα„ 1 ή (εϊ vulg.) μοι έτ9 έμ- πεδόν έστι (λέχος, ήέ τις άλλοσε θήκε) λ 463 L u 1 νζώει δ γ9 ή τέθνηκε^ 5109 ούδέ τι ϊδμεν 1 L j II Κ100 (δυσμε- νέες) σχεδόν ήαται · ούδέ τι ϊδμεν ' μή πως καί διά νύκτα μενοινήσωσι μάχεσθαι, vgl. V.97f. II «190 ού γάρ τ9 ϊδμεν δπη ζόφος ούδ9 δπη ήώς h.Ven.207 ούδέ τι ήδει ' δππη οί (υίόν άνήρπασε άελλα) ρ373 (πρόσθεν μιν δπω- πα) αύτόν δ9 ού σάφα οίδα, πόθεν γένος εύχεται είναι 5632 ή ρά τι ϊδμεν ένί φρεσίν ' όππότε (νεΐτ9 έκ Πύλου;) ΎΒΟ -ομεν μ)πποτέρφΛ κεν (Zeus εύχος ορέξη), vgl. V.244 (s.o.) Γ308 Ζεύς μέν που τό γε οίδε καί θεοί άλλοι, 1 L j (Tod best.) £252 ούδέ τί πω σάφα μδμεν δπως έσται τάδε έργα„ 1 ή εύ ήέ κακώς νοστήσομεν ρ78 ού γάρ τ9 L 5772 ως άρα τις εϊπεσκε, τά δ9 ούκ ΐσαν ώς έτέτυκτο = ν170 = ψ 152, vgl. Präs, an ders. Vst. Λ122 = V<269 in lea (Prät. ohne Augm. sonst nur Σ405 in laß) II H226 (νΰν) σάφα εισεαι οίόθεν οίος ’ οίοι (άριστήες μετ9 Ach.), vgl. Γ53, kontrast. metr. gleichw. £8, /740, π 246 /234 παρ9 έμ9 ϊστασο καί ΐδε έργον, ' μίφρ9 -ής, οίό^ς τοι έν (δυσμενέεσσι Μέντωρ εύεργεσίας άποτίνειν), vgl. metr. gleichw. 7V449, ferner υ237, π309ί. ι348 (πίε οίνον) L Λν τι ποτόν τόδε νηϋς έκεκεύθει Λ 653 εύ δέ σύ ^οίσθα^ οίος έκεϊνος (Ach.) ' δεινός άνήρ 093 (μή με) διείρεο' L j καί αύτή 1 οίος έκείνου (Zeus) θυμός ύπερφίαλος καί άπηνής, vgl. ¥^610Γ. ο 20 L d γάρ οίος θυμός γυναικός τ493 L j μέν οιον έμόν μένος έμπεδον #192 (κάθησο) ού γάρ πω σάφα ^οίσθ9 οί3ος νόος (Ag.s) ¥^589 (νεώτερός είμι) L Λαι νέου άνδρός ύπερβασίαι Ν2Ί5 οίδ9 άρετήν οίος έσσι ψ}Ί5 μάλα δ9 εύ οίδ9 οίος έησθα ' έξ Ιθάκης έπί νηός ίων II Ψ2Ί6 (ich würde gewinnen) ιστέ γάρ δσσον έμοί άρετή περιβάλλετον ίπποι 890 ϊδμεν γάρ δσον προβέβηκας (Ag.) απάντων ' ήδ9 δσσον δυνάμει τε καί ήμα- σιν έπλευ άριστος Α515 (κατάνευσον ή άπόειπ9) δφρ9 εύ -ώ ' δσσον έγώ ... άτιμοτάτη 185 (κ9 άγω Βρισηίδα) ^δφρ9 εύ -ής ' δσσον φέρτερμύς είμι σέθεν, vgl. 017 Φ487 εί δ9 έθέλεις πολέμοιο δαήμεναι, L Λη εϊμ9 η32Ί -ήσεις δέ καί αύτός ένί φρεσίν, δσσον άρισται ' νήες έμαί, vgl. £221 f. ζ25Ί (πατρός έμοΰ πρός δώμα) ένθα σέ φημι ' πάντων Φαιήκων -ησέμεν δσσοι άριστοι, vgl. T/49f. π 236 μνηστήρας άριθμήσας κατάλεξον, * δφρ9 -έω δσσοι τε καί οϊ τινες Σ53 (κλϋτε) δφρ9 εύ πασαι 1 -ετ9 άκούουσαι δσ9 έμφ ένι κμδεα θυμφ £206 εϊ γε μέν -είης σήσι φρεσίν δσ- σα τοι αίσα 'κήδε9 άναπλήσαι (bliebst du bei mir) «457 (weint nicht) οίδα καί αύτή 1 ήμέν δσ9 έν πόντφ πάθετ9 άλ- γεα (ήδ9 έπί χέρσου) μ 189. 191 ϊδμεν γάρ τοι πάνθ9 δσ9 ένί Τροίη 1 ... μόγησαν (Gr. u. Tr.) * * ϊδμεν δ9 δσσα γέν- ηται έπί χθονί, vgl. £485 in 2aa Λ 657 (wieso bejammert Ach. verwundete Gr. 7) ούδέ τι οίδε ’ πένθεος, δσσον δρωρε κατά στρατόν οί γάρ άριστοι (βεβλημένοι) hat er doch gar nichts mitbekommen Op.40 νήπιο ι, ούδέ ϊσασιν δσφ πλέον ήμισυ παντός ' ούδ9 δσον έν μαλάχη (δνειαρ) II £38 (φή αίρήσειν πόλιν) νήπιος, ούδέ τά ήδη α ρα Ζεύς μήδετο έργα, Ggs. /7119f., yl66 y 18 (ίθύς κίε ΡΝ·) -ομεν ήν τινα μήτιν ένί στηθεσσι κέκευθε h. Cer. 133 δεΰρ9 ίκόμην άλαλη-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊδα
μένη, ούδέ τι οίδα 1 ή τις δή γαΓ έστί καί Loi' τινεςΛ έγγε- γάασιν, vgl. v232f. 5138 ϊδμεν δή L οϊδε 1 ... εύχε-
τόωνται ικανέμεν ήμέτερον δώ; 528 ξεΐνος δδ9, ούκ οίδ9 δς τις, αλώμενος ϊκετ9 έμόν δώ Σ192 άλλου δ9 οΰ τευ οίδα τεΰ αν τεύχεα δύω, 1 εί μή Αϊαντός γε σάκος Ibß mit daß-Satz (o.ä.), eingeleitet durch δ, δτε (eigtl. Temp.satz), δτ(τ)ι, οϋνεκα (nur £215f.), ώς (z.T. auch *wie’ mögl.), + prol.Akk. (= NS-Subj.) £409; Subj. weibl./männl. Gotth. 032+. 406+, v340 / 0 204. 217, Th.656, lh, Ach. T421, K122, Ώ662, Hektor 7V674, K434, Od. Λ 408, £215. 423, v314, Hes.fr. 198,5; außer 4x am Anf. nur Sg. (alle P.) Ind. Präs./Impf. bzw. Konj. in Fin.satz 04O6+, Kl22; 4- αύτός^ T421, £215, Hes. Th. 655 f., POxy. 2509,5, h. Merc. 382, ευ 032+, T421, v314, τ93, negiert nur £406, L2V674, Κ466, = yl46, 5771, π424; in dir.R. außer £409 = Hes.fr. 198,5in, L j (Komm, des Dichters) 0 32 εύ νυ καί ήμεΐς ^ϊδμεν δ τοιΛ (Zeus) σθένος ούκ έπιεικτόν = 463 = Σ197ίη (τεύχε9 έχονται) Th.656 ούκ άδάητα πιφαύσκεαι, άλλά καί αύτοί 1 L j περί μέν πραπίδες, περί δ9 έστί νόημα (658—60 ~ 651— 3) Τ421 (τί μοι θάνατον μαντεύεαι;) εύ νύ τοι οίδα καί αύτός δ μοι μόρος ένθάδ9 όλέσθαι, s. Α416, /410ff., Φ2ΊΊΪ., kontrast. Ρ623; zum Text: νύ τοι 17‘, 5°, 2H, νυ τό (ci.) nie, τοι (s. G) auch nb. I.P.: μ 198, π470, τό (s. Idß Vorbem.) allein nur nb. 3.P., nb. l.P. höchstens τό γε (δή) 77281 (π 470 lies τόδε) u. τό μέν folg. St. (s.d.) v340 τό μέν οΰ ποτ9 άπίστεον, άλλ9 ένί θυμφ ' ήδε9, δ νοστήσεις όλέ- σας άπο πάντας έταίρους ΚΙ22 (τις) 'Αχιλήϊ ' παρσταίη, δοίη δέ κράτος μηδέ τι θυμφ ' δευέσθω, ϊνα -ή δ μιν φιλέουσιν άριστοι 1 άθανάτων, vgl. V.J29, Φ266Γ 5771
(γάμον άμμι) άρτύει (Pen.), ^ούδέ τμ οίδεν, δ οί φόνος υιι τέτυκται Υ466 (άντίος ήλυθε γούνων) νήπιος, L Δό ήδη, δ ού πείσεσθαι ^έμελλΛεν (Ach.) = /146 (Ath. dem Ag.) ψ22$ (οΰ κεν έμίγη) εί ήδη (Hel.) δ μιν αύτις ' άξέμεναι οίκόνδε ... L jOV (Gr.) II 0406 (έκ δίφρου βαλέω) δφρ9 -ή δτ9 άν φ πατρί μάχηται = 420 (2. Ρ.) < wie es isj>, wenn sie π424 (τίη ούδ9 ίκέτας έμπάζεαι;) ή ούκ οίσθ9
δτε δεύρο πατήρ τεός ΐκετο φεύγων erinnerst du dich nicht an damals, als ..., vgl. 018 £71. 72 (Διί φίλον άπολέσθαι Gr.) ήδεα μέν γάρ δτε πρόφρων Δαναοΐσιν άμυνεν, 1 οίδα δέ νΰν δτε (δτι vulg.) τούς (Tr.) μέν (κυδάνει), vgl. £630 II Λ 408 (wieso an Flucht denken?) οίδα γάρ δττι κακοί μέν άποίχονται πολέμοιο Κ434 οίδα δ9 δτι σύ μέν (Ach.) έσθ- λός, έγώ δέ σέθεν πολύ ψειρών ν314 (άργαλέον_ οε γνώναι) τοΰτο δ9 έγών εύ οίδ9, δτι μοι πάρος ήπίη ήσθα (Ath.) 0217 (αϊ κεν Ιλίου πεφιδήσεταΐ) ϊστω τοΰθ9 δτι νώϊν άνήκεστος χόλος έσται Hes.fr. 198,5 δώρα μέν ου ποτ9 έπεμπε ... ' ήδεε γάρ κατά θυμόν δτι ... (Men.) 1 νικήσει (άγγελίην δ9 αίεί προίαλλεν) (ούκ έπέπυστο)
ιθύδέ τμ ήδη 1 δττι ρά οί (δηϊόωντο λαοί) Ε406 νήπιος (Diom.), L j0 οίδε κατά φρένα 1 δττι μάλ9 ού δηναιος δς άθανάτοισι μάχηται II £215 μή μοι τόδε χώεο* οίδα καί αύτός ' πάντα μάλ9, οϋνεκα σεΐο (Pen. άκιδνοτέρη) II 21360 (οΰ σε νεικείω) μ>ίδα γάρ τοι θυμός κτλ. (s.u. 2ay) £423 (δείδω μή μοι κήτος έπισσεύη) L j μοι όδώδυ- σται (Pos.) «267 (μή μ9 άγε κεΐσ9) L u οΰτ9 αύτός έλεύσεαι οΰτε τιν9 άλλον ' άξεις Λ 69 (σε γουνάζομαι) L u ένθένδε ... 1 νήσον ές Αίαίιγν αχήσεις νήα (μή μ9 άθαπτον κατα- λείπειν) 0662 (ωδέ κε μοι) κεχαρισμένα θείης. ' ^οίσθα γάρ ώςΔ κατά άστυ έέλμεθα ψ60 (μή έπεύχεο) _L j άσπαστος ... φανείη (Od.) 0204 (μεταστρέφεις;) οίσθ9 ώς πρεσβυτέροισιν Έρινύες αίέν έπονται Hes. POxy. 2509,5 Χ[ε]ίρων, ^οίσθα καί αύτόςΛ όμώς ΛεοΠσχν] ' ώς έσται Σεμέλης (υιός καί Διός, Dion., δς ποτέ κτλ.) h.Merc.382
(άτρεκέως άγορεύω) L j 1 ώς ούκ αίτιός είμι τ93 (οΰ με λήθεις έρδουσα μέγα έργον, s. V.68) πάντα γάρ ευ ήδησθ9,
543
544


έπει έξ έμεν έκλυες αυτής, ώς τόν ξεϊνον έμελλον (άμφί πόσει εϊρεσθαι) 27409 (αυτόματος ήλθε Men.) ήδεε γάρ κατά θυμόν άδελφεόν ώς έπονεΐτο, vgl. Ϊ2563Ε, γ 193f. s.a. ρ 155 ff. in laß, Hes.fr.43a,52f. in leß 1c mit abh. Akk. (der Pers. Laußer A124j, 1H) 4- präd. (and. ^110 in lea) Ptz. (2' Pf., 2° Präs., 1° Aor.) bzw. (1H) Adj., in Vbd. m. (L j temp.) Adv. 2' (neg.), 2°; Ind. Präs./Impf., je 3x (indiv.) Sg. / (koll.) PL, in dir.R. außer P402 (Komm, des Dichters, 403 γάρ), 1H A 124 (πώς τοι δώσουσι γέρας;) ούδέ τί που ϊδμεν ξυνήϊα κείμενα πολλά (δέδασται) Ρ402 έτάνυσσε (Zeus) κακόν πόνον* ούδ’ άρα πώ τι ' ήδεε (Ach.) Πάτροκλον τεθνηότα, vgl. V. 377 ff. 427 ff., 7322, α289 η2\ 1 ούς τινας ύμεΐς ιστέ μάλιστ’ όχέοντας όϊζύν ' άνθρώπων, τοΐ- σίν κεν έν άλγεσιν ίσωσαίμην, Adv. vom Ptz. abh. ψ29 (ήλθ’ Od.) Τηλέμαχος δ’ άρα μιν πάλαι ήδεεν ένδον έόντα (έκευθεν), vgl. Ζ191 ω404 (άγόρευσον) ή ήδη σάφα οίδε (Pen.) ... ' νοστήσαντά σε δεύρ’ Ορ.814 (παΰροί) ϊσασι τρισεινάδα μηνός άρίστην (4- Γιη. Inf.) kennen als > wissen, daß (m. Έ11.* von *έοϋσαν), s.a. 820 (eil.) u. vgl. 766 (Kaus.) Id mit pron. Obj. der Pers. (Ida) od. Sache (Idß, s.a. le Vorbem.), 2° in Ida (περί +) Gen., sonst Akk. Ida Obj. Mask. (s.a. p373 in Iba u. 3° in 1c) bzw. r501 Fern.: Bescheid wissen über, jem. kennen (lernen) ; nur l.P.Sg. (Ind.Präs, außer t501 Fut.) in dir.R., je 3° neg. (4- π[να]) / pos. (+ δή bzw. εύ) yl84 (ήλθον) άπευθής, ούδέ τι οίδα 1 κείνων, οϊ τ’ έσάωθεν Αχαιών οϊ τ’ άπόλοντο. ' δσσα δ’ ένι μεγάροισι (πεύθομαι, δαήσεαι) habe nichts mitbekommen, Antw, auf V.93f. ρ563 (κ’ ένέποιμΐ) οιδα γάρ εύ περί κείνου, όμην δ’ άνεδέγμεθ’ όϊζύν, vgl. τ270 <5551 τούτους μέν (sc. Aias, Ag.) δή οίδα* σύ δέ τρίτον άνδρ’ ονόμαζε, s. V.496ff. £176 (έλέαιρε* σέ γάρ) ές πρώτην ίκόμην, τών δ’ άλλων ιθΰ τινα οίδα ' άνθρώπων, οϊ τήνδε πόλιν καίΛ γαΐαν έχουσιν η 25 (ξεΐνος ίκάνω) τώ L u έργα νέμονται τ501 (Denunziationsangebot. Antw.:) εύ νυ καί αύτός έγώ φράσο- μαι καί εϊσομ’ έκάστην, vgl. π304. 316, h.Merc.205 Idß Obj. Ntr. (τά/τό 0211, h.Merc.376 / Op.456, s.a. £38, 6772* / 2:406, X466+, v339f. in lba/ß sowie τό h.Merc.535 in leß; τό γε /7281, π302, s.a. 7308, ξ 119 u. τά γε ο523 in Iba; τόδε/τάδε 6χ/3χ, s.a. Ο36+ / h.Ap.84 in laß u. τόδε γ’ ρ307, ω506 in Iba / 2b α; ταύτα 735f., A223f., s.a. τούτο 0217, v314 in Ibß; zusätzl. 4x πάντα, s.a. μ 189 / f215f., r93 in lba/ß, kontrast. άπαντα υΊ5 in leß sowie 2aa): (κατά φρένα / ένί φρεσί voraus) wissen (2x 4- 'selbst*, 4x 4- εύ), mitkriegen, (Augen-)Zeuge(n) sein (3x + 'alle*, ähnl. 735f.), göttl.Subj. 0366, lh u. z.T. 0211; Ind. (0366, 6745 Impf. [l.Sg.], sonst Präs. [1./3.P. bis auf <pllO]) außer Λ 224, lä302 / Op.,827 (Imp. / Ptz.), nur L u456 (am Ende) neg.; in dir.R. außer 2H /1163 (Eidbruch wird gebüßt) εύ ^γάρ έγώΛ (Ag.) τόδε οίδα κατά φρένα καί κατά θυμόν* ’ έσσεται ήμαρ δτ’ άν ποτ’ όλώλη Ηλιος - Ζ447 (Hektor) - ο 211 (Peisistr.: Nestor οΰ σε μεθήσει), dem Asynd. entspr. NS in 1 b β Ο 366 (Zeus undankbar, oi υιόν σώεσκον) εί L u τάδε ήδε’ ^ένί φρεσίΛ πευκαλίμησιν, ' εύτέ μιν (Her.) εις Αίδαο (προΰπεμψεν, ούκ αν ύπεξέφυγε) vorhergesehen hätte 27301 (ή έτεόν Κάλχας μαντεύεται) εύ γάρ δή τόδε ϊδμεν L dv, έστέ δέ γιάντες ' μάρτυροι (Omen in Aulis) 7/281 (μηκετι πολεμίζετε) άμφοτέρω γάρ σφώϊ φιλεΐ (Zeus) ... ' άμφω δ* αίχμητά* τό γε δή καί ϊδμεν «L u 0211 (ταϋτα μεν ούχ ύμέας έτι λίσσομαι) ήδη γάρ τά ϊσα- σι θεοί καί L , Αχαιοί (δότε νήα), s. V.68fT. 143 /36 (άλκήν μοι όνείδισας) ^ταϋτα δέ πάνταΛ ’ ϊσασ’ (Gr., jung u. alt) λ 224 (φόωσδε) λιλαίεο * L d ' ϊσθ’, ϊνα (εϊπτισθα γυ- ναικί), vgl. ^373 h.Merc.376 χθιζός γενόμην - τά δέ τ’ οίδε καί αύτός — ' οΰ τι βοών έλατήρι (έοικώς) φ 110 (άεθλον, οϊη νϋν ούκ έστι γυνή) καί δ’ αύ^τοί τόδεΛ ιστέ* τί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
με χρή μητέρος αίνου; vgl. Μ272 π 470 (hab nicht nachgefragt) άλλο δέ L j οίδα* τό γάρ ιδον όφθαλμοΐσιν (νήα ίδόμην) 6745 ούκ έπικεύσω. ' ήδε’ έγώ (Eurykl.) ^τάδε πάνταΛ (sc. Tel.s Abreise) Ορ.827 (τάων) όλβιος δς L u ' -ώς έργάζηται άναίτιος (Forts, von 824f. in laß) 456 (φησι) πήξασθαι άμαξαν* ' νήπιος, ούδέ τό οίδ’* έκατόν δέ τε δούρατ’ άμάξης, ' τών πρόσθεν μελέτην έχέμεν π 302 (μή τις) άκουσάτω ένδον έόντος (Od.), ' μήτ’ ούν Λαέρτης ϊστω τό γε μήτε (Eum. usw.) le mit subst.Obj. der Pers, (nur 7115, Z203ex; s.a. £409, P402 in Ibß/c) od. Sache (άπό κοινού Δ 218, aufgenommen durch Rel.pron. A 85. 547, /750, λ442, anaph. μιν / [αύ]τό[ν] ZI51 \ v239 / A 548, i205f., h. Merc. 535, impl. /17, μ 156, Th. 370; s.a. 7/411 in laß) lea etw. (obj.) Gegebenes (persönl. / geogr. [s.a. laß am Ende] Verhältnisse, etw. prakt. Nützl.) kennen, (theoret.) wissen um (: prakt. 'verstehen* in 2b); Subj. weibl./männl. Gotth. 7115, 2h/2°; Ind. (Präs, [alle P., Anaph. Γ203, 2h], 3x Impf. [3.Sg.] , π246 Fut.) bis auf /1218 (Ptz.), Z150\ /17 (Konj. in Fin.satz); neg. nur /206, λ 122+ff., in Rel.satz Λ 741, α53+, λ 122*, Hes.fr.307,2, in dir.R. außer/1218, 2H 7115 ('Ήρη ϊκετ’ Άργος) ένθ’ άρα ήδη ' άλοχον ΡΝ» (ή δ’ έκύει, Ί. Monat), Parat, entspr. Ptz.-Konstr. in 1c π246 (Freier) πολύ πλέονες* τάχα δ’ εϊσεαι ένθάδ’ (s.d. IISp.593,15ff.) άριθμόν (Antw, auf 236 in Iba) Γ203 (bis) ϊδμεν δ’ άλλήλων ^γενεήνΛ, ϊδμεν δέ τοκήας (άκούοντες έπεα, Ggs. οψει) Ζ150. 151 εί δ’ έθέλεις καί ταϋτα δαήμε- ναι δφρ’ εύ -ής ' ήμετέρην L u, ^πολλοίΛ δέ μιν άνδρες ϊσα- σιν = Γ213. 214 II ν239 (τήνδε γαΐαν άνείρεαι) ϊσασι δέ μιν μάλα L α53 (Atlas) δς τε νθαλάσσΛης ' πάσης βέ- νθεα οίδεν = <5386in (Proteus) λ 122 (έρχεσθαι) εις δ κε τούς άφίκηαι, οϊ ούκ ϊσασι L Λαν s ψ/269 124 ούδ’ άρα τοί ϊσασι νέας = ^ζ271 6560 (Phäake η schiffe) ^πάντωνΛ ϊσασι πόλιας καί (άγρούς) Th.370 (ποταμοί) τών δνομ’ άργαλέον u u ... ένισπεΐν, ' οί δέ έκαστοι ϊσασιν, οϊ άν πε- ριναιετάωσιν ι\Ί (δνομα) πρώτον μυθήσομαι, δφρα καί ύμεΐς ' -ετ’ II 206 (δώκέ μοι οίνον) ούδέ τις αύτόν ' ή-η δμώων (άλλ’ αύτός αλοχός τε ταμίη τε), vgl. ψ226ΐ. ψ 110 γνωσόμεθ’ άλλήλων καί λώϊον* έστι γάρ ήμιν ' σήμαθ’, ά δή καί νώϊ κεκρυμμένα ϊδμεν άπ’ άλλων α337 Φήμιε, πολλά γάρ άλλα βροτών θελκτήρια οΐδας, έργ’ άνδρών τε θεών τε, τά τε κλείουσιν άοιδοί* ' τών έν γέ σφιν άειδε (nicht *οίσθα wie Α 85 wegen αοζδ-Reim V. 336/7/8/40 [and.
K.Lehrs, Quaestiones Epicae, Königsberg 1837, 275]), von theoret. (Themen-)Kenntnis (vgl. μ 189 in Iba) in Ggs. zu prakt. (musikal.) Fertigkeit ^>406 (kontrast. Alcm.fr. 40 p.83 Dav.) Δ 218 (έπεί ϊδεν έλκος) έπ’ άρ’ ήπια ^φάρμακαΛ -ώς ' πάσσε (Mach.), vgl. 6231 Λ 741 (Τ.) ή τόσα t d ήδη δσα τρέφει (χθων) Hes.fr.307,2 Παιήων, δς απάντων L j οιδεν h.Cer. 229. 230 οΰτ’ άρ’ ^έπηλυσίηΛ δηλήσεται οΰθ’ ύποτάμνον* οίδα γάρ άντίτομον μέγα φέρτερον ύλοτόμοιο, ' οίδα δ\ ... έρυσμόν leß etw. (subj.) Beabsichtigtes bzw. ('Ratschluß* des Zeus s 'Schicksal* [fata] s 'Weissagungen*) Zukünftiges (voraus) wissen (vgl. προγιγνώσκω, προδαήναι, προνοέω), prophet. bis auf λ 442, aus göttl. Quelle « έκ E64, Ύ280, vgl. GN· π 320; göttl. Subj. A 545-8, u75, h. Merc. 535-8; Ind. (Präs, [alle P.], 4x Impf., 2x Fut.), Inf. (je 2x Präs./Fut.) od. Ptz. (4x) bis auf λ 442, 1H (Konj./Opt. in LRel.satzJ, neg. A548, E64, X279f., 0283, 6493. 534, 2H, lh, 4- εύ u./o. αυτός* N665, 6559, λ 442, £365, u75; in dir.R. außer A70, £64, /V665 (jew. L Λ in exponierendem Exk.) u. 2H A70 (Κάλχας) οίωνοπόλων δχ’ άριστος, 1 δς ήδη τά Lr’ έόνταΛ τά τ’ έσσόμενα προ L Λ, vgl. μ 189ff. in Iba υ75 (Δία) ό γάρ τ’ εύ οίδεν άπαντα, 1 μοΐράν τ’ άμμορίην τε (άνθρώπων) Χ280 ήμβροτες (Ach.), ούδ’ άρα πώ τι * έκ Διός ή-ης τόν έμόν μόρον, 545
546


ήτοι εφης γε, vgl. Τ421 in Ibß /7283 (ού νοήμονες) ούδέ τι ϊσασιν θάνατον ... 1 δς δή σφιν σχεδόν έστιν 7V665 (Πολυίδου μάντιος νιος) δς ρ9 εύ -ώς κήρ9 όλοήν έπι νηός έβαινε' ' πολλάκι γάρ οί έειπε (δαμήναι) a31 (Aeg. tötete Ag.) -ώς αίπύν ^όλεθρονΔ · έπεί πρό οί ειπομεν δ 534 τόν δ9 ούκ -ότ9 L d... κατέπεφνε (Aeg.) £89 οϊδε δέ τοι ισασι, θεού δέ τιν9 έκλυον αύδήν, 1 κείνου λυγρόν L 365 εύ οίδα καί αύτός ' νόστον έμοΐο άνακτος (μιν 'Άρπυιαι άν- ηρείψαντο), vgl. ν340 in Ibß II Α85 θαρσήσας μάλα είπε βεοπρόπι^ον δ τι οίσθα /750 ούτε L Δης έμπάζομαι ήν τινα οίδα (Ach.), Antw, auf 36 £64 (δς τεκτήνατο νήας κακόν Τρώεσσι) οί τ9 αύτφ, έπεί ού τι θεών έκ νθέσφαΔτα ήδη (Ggs. handwerkl. Qualifikat. V.60f.), vgl. Mimn.fr. 2,4 W.
μ 154. 156 ού γάρ χρή ένα ϊδμεναι ... 1L Λθ9, ά μοι Κίρκη μυθήσατο 1 άλλ9 έρέω μέν έγών, ϊνα -ότες ήέ θάνωμεν 1 ή κεν (κήρα φύγοιμεν) π 320 (άνδρών πειράζειν ύστερα) εί έτεόν γέ τι οίσθα Διός τέρας, s. V.260. 298, vgl. Μ 229 in 2bβ II Α546. 548 (μή) ^πάνταΔς έμούς έπιέλπεο μύθους 1 -ήσειν ' άλλ9 δν μέν κ9 έπιεικές άκουέμεν, ού τις ... ' πρότερος τόν γ9 εϊσεται λ 442 (μή ποτέ) γυναικί περ ήπιος είναι ' μηδ9 οί μύθον aL d πιφαυσκέμεν, δν κ9 εύ -ής, vgl. Α 543, S127 0559 (νήες) αύταί ισασι νοήματα
καί φρένας άνδρών δ493 (τί) διείρεαι; ούδέ τί σε χρή 1 ϊδμεναι ούδέ δαήναι έμόν νόον Hes. fr. 43a,52 ού πως ήδει (Sisyphos) ^Ζηνός νόονά ' ώς οΰ οί δοΐεν Γλαύκφ γένος (έκ Μήστρης), jgl. V.76f., zum NS s.o. Ibß am Ende 303,2 (μάντις ούδ9 εις) δστις αν -είη L d h. Merc. 535 (μαντείην οΰ σε θέσφατον δαήμεναι) τό γάρ οίδε Διός νόος 538 (ωμοσα) μή τινα νόσφιν έμεΐο 1 άλλον γ9 εϊσεσθαι Ζηνός βουλήν h.Ap.484 (νηόν έξετ9 έμόν) βουλάς τ9 άθανάτων -ήσετε 12 dauerhaft, auf etw. Allgemeines (Eigenes außer Op. 187, Z351 / 438, M229, a202 in 2aö/bß) bzg.: wissen, kennen, können', im Ggs. zu II überw. Ptz., selten Inf. (Λ719, #146 / Hes.fr.276,2 in 2ba/ay), Opt./Konj. (Λ7229, /773 / 0207. 412, »P322, 0586, r329. 332 in 2aß. ay. bß) od. Fut. (nur ω506 in 2bet), nie in Fin.satz 2a in- tellektuell/moralisch: (viel) wissen, (nicht) kennen, eine best. Einstellung haben (vgl. einers. μαθεΐν, andrers. άνδάνει / μέλει / φίλον έστί + Dat.), mit Akk.-Obj. (Ntr. Pl. außer 2aδ); überw. Ptz. in 2aß/y, nie selbst negiert in 2aa/ß 2aa [6‘, 9°, 2H, lh] mit (3° am Ende quäl. [s.u. 2aß] 4-) quant. Adj. (Ntr.Pl.) als Akk.-Obj. von (göttl.) Allwissenh., (7*219, <281 Od.’) Klugheit, (menschl.) Lebenserfahrung; Ind. (7V355, /716 Impf., sonst Präs.) [5‘, 3°, (+ εύ) lh] u. (4x von Gotth. fern.) Ptz. [l·, 6°, 2H], insges. lOx göttl.Subj.; hom. in dir.R. außer £485, /V355 (Dichterkomm. m. γάρ) u. /716, η 157 (exponierender Rel.satz vor REinl.) £485 (έσπετε νύν μοι, Μούσαι) υμείς γάρ θεαί έστε, πάρεστέ τε ιστέ ^τε πάνταΔ (Forts, in laa), vgl. μ 189ff. in 1 ba 5379 είπέ — θεοί δέ u j ϊσασιν — ' δς τίς μ9 (έδησε κελεύθου) = 468 Α365 τίη τοι ταύτ9 -υίη πάντ9 άγορεύω; (nicht berücks. <zus. m. folg. St. > L,4153) v417 τίπτε τ9 άρ9 οΰ οί έειπες, ένί ^φρε- σί πάντ\ -υΐα; (univerbiert >_ PN) h.Merc.467 (έθέλω δέ τοι ήπιος είναι) σύ δέ L j εύ οίδας Hes. Th. 887 Μήτιν ' πλεΐστα θεών -υΐαν ίδέ (άνθρώπων) s fr. 343,15 (Nom.) Ν355 Ζεύς πρότερος γεγόνει καί ^πλείοναΛ ήδη (sc. als Pos.) ~ Φ440 (οίδα, Pos. ggüber Αρ.) s 7*219 (Od. ggüber Ach.) *P312 (ϊπποι μέν) άφάρτεροι, ούδέ μέν αύτοί ' L u ϊσασιν σέθεν αύτού μητίσασθαι χζ 188 (Sirenen:) τερψάμε- νος νεΐται καί L d -ώς (Forts, in Iba) /716 (PN) δς δή γήραΐ κυφός έην καί μυρία ήδη ζ 281 ως φάτο πειράζων, έμέ δ9 ού λάθεν -ότα πολλά η 157 (γέρων, δς) μύθοισι κέ- καστο, παλαιά τε πολλά τε -ώς - /7188" (s. V. 158f.) - ω51" 2aß [4', 31°, 2Η, 8h] mit (h.Merc. 164 quant [s.o. 2aa] 4-) quäl.Adj. (Ntr.Pl.) als Akk.-Obj. (alphabet geordnet),
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
von pos. u. (a228+f.) / od. neg. soz. Verhalten (4- dat.comm. bei άρτια, ήπια, φίλα), eines Gef. £326, #584/6, Herolds 5696+, τ248, Eum.’ v405+, £433, o557, p248, einer Gotth. nur 0207, 5460, h.Cer.321, h.Ap.313, h.Ven.44, h.29,12; z.T. aus entspr. iliad. Adj.-Subst.-Vbd. in 2ay durch Kürzg. (um 1 Dakt. außer /277) entstanden: ήπια (δήνεα) Π13 (Sprache Ach.s!), 3°, πεπνυμένα ^(μήδεα)Λ 5°χ 1Η, φίλα (φρεσί) L j y277, lh, άφθιτα L d lh; außer οίδα* σ228+, oi- δε(ν) 041, ν405+, h.Merc. 164, ήδη E326+, 1 189, £433, είδή O2Q1, 0586, τ329. 332, είδείη* Π13 nur Ptz. (präd. nb. έσ- σί/τω £182 [Obj. neg., Litotes], /7231+ [Kop. neg.], in Vbd. m. τις /7231+, 0584, r346, t>287) -ώς (15x, 4- έσθλός 0584, ο 557, θείος Ορ.731), -ότες* (2χ am Ende) u. -υΐα(ν)/η (12χ, nur nach κέδν9 / λύγρ9), am VE bis auf ♦; in Vbd. m. [«!] άνήρ 0584, £288, υ281, Ορ.731, γέρων 5460, έών 0 586, £189, κύων ρ248, λέων 041, Μέδων 5696+, πέλωρ ι428, 4[„] φρεσίν £326\ 0231+, £433, h.Merc.164, h.29,9/12; in Rel.satz O40f., 0586, (428 (τής έπι εύδε [--]), ν4Ο5+, ο557 (ήσι ... ένίαυεν [---]), h.Merc. 164, hom. in dir.R. (s.a. h.Cer.321, h.Ap.313, h.Merc. 164, h.Ven. 134) außer £326 (exponierender Exk.J, t>287 (L vor LREinl.j), ω442, 5696. 711 / £361 (in L /RAbschl.), £433 (Dichterkomm. m. γάρ), o551 u. 4° κέδν9 (s.d.) -υΐα(ν) 041 (Ach.) φ οΰτ9 άρ φρέ- νες είσίν~ έναίσιμοι οΰτε~ νόημα 1 γναμπτόν λέων δ9 ως άγρια οιδεν, ' δς τ9 (είσ9 έπί μήλα) ζ 189 ποιμαίνεσκεν άπόπροθεν ούδέ μετ9 άλλους 1 πωλεΐτ9, άλλ9 άπάνευθεν έών άθεμίστια ήδη 4- 428 (-ώς), υ281 0201 (έσθλόν) δτ9 άγγελος ^αϊσιμαΛ -ή £433 δαιτρεύσων* περί γάρ φρεσίν l j vgl. V421. 359in /7231 (μή τις έτι ήπιος
έστω) βασιλεύς, μηδέ φρεσίν L d -ώς, 1 άλλ9 αίεί χαλεπός τ9 είη καί ^ϊσυλαΔ ρέζοι = ε9 h.Merc. 164 τί με ταύτα τιτύσκεαι ήύτε τέκνον ' νήπιον, δς μάλα παύρα μετά φρεσίν L j οίδε, ' ταρβαλέον, καί μητρός ύπαιδείδοικεν ένι- πάς; vgl. £876 £288 (Phön.) άνήρ άπατήλια -ώς, ' τρώκτης τ329. 332 δς μέν άπηνής ,αύτός έη καίΔ άπηνέα -ή 1 2 νν. ' δς δ9 άν άμύμων L u άμύμονα -ή £182 άλιτρός γ9 έσσι καί ούκ άποφώλια -ώς, 1 οίον (έπεφράσθης) Ε326 (Gef.) δν περί πάσης ' τΐεν όμηλικίης δτι οί φρεσίν άρτια ήδη β τ248" h.Cer.321 καλέει σε πατήρ Ζεύς άφθιτα -ώς, vgl.
Ο88+ in 2ay σ228 θυμφ νοέω καί οίδα έκαστα, 1 έσθλά τε καί τά χέρεια* πάρος 5’ έτι νήπιος ήα = υ309" (ήδη γόιρ), vgl. τ160. 87 f. Π13 τάχα κεν φεύγοντες έναύλους ' πλήσειαν (Tr.) νεκύων, εϊ μοι ' ήπια -είη (Ag.), vgl. Α361 in 2ay v405 όμώς δέ τοι ήπια οίδε, ' παΐδά τε σόν φιλέει (u. Pen.) = ο 39 ο 551 (έσθλός έών) άνάκτεσιν ήπια -ώς τ346 (τις γρηύς) παλαιή, κέδν9 -υΐα 4- α428 (Eurykl.), h.Cer. 195 — 202" (Iambe), υ51 (άλοχος), ψ\82. 232, h.Ap.313 s h.Ven.44 (Akk.). 134 (Μ., Dat.) 0584 (τις) εταίρος άνήρ κεχαρισμένα -ώς, ' έσθλός Λ 432 ή δ9 (Klyt.) έξοχα λύγρ9 -υΐα 1 οί τε κατ9 αίσχος έχευε καί (γυναιξί) + Th. 313 (Akk., Hydra) ρ248 οίον έειπε κύων όλοφώϊα -ώς (vgl. V.226) s 5460ex (vgl. α52, κ 137) 0586 δς κεν εταίρος έών πεπνυμένα -ή + ω442 (-ώς) s 5696 = 711" - /36Γ\ Ορ.731 /277 (γάρ άμα πλέομεν) φίλα -ότες ^άλλήλοισινΛ h.29,12 (Hermes, hilf σύν) Έστίη · άμφότεροι γάρ άνθρώπων ' ναίετε δώματα ... φίλα φρεσίν L u ' -ότες, vgl. £313 2·γ [9‘, 8°, 12Η, 2h, 2·] mit Subst (Ntr.Pl.) als Akk.-
Obj. (alphabet geordnet), von göttl. Weisheit (088, v296, 8H, 1*)» menschl. Klugheit (Od.’ Γ202, Ψ109, v296, r286, Hes.fr. 198,3, Pen.s ß88. 122, Λ 445), soz. Verhalten (eines Herolds /7278*, £325); negiert nur Σ363*, /7122, außer οϊδας h.Merc.456, ofe(£[v]) Α361·, Σ363\ ß88, Λ445, r286*, ήδη £213, 0122*, -ή Ψ322*, ϊδμεν Hes.fr.276,2 nur Ptz. -ώς (Γ202*, Ψ109 u. 22x nach μήδεα), -ότες (ν296·), ί5[υι (1H). am VE bis auf *; μήδεα (ßvj) stets m. attr. Erweiterung (au-
547
548


οίδα
ßer Γ202 [-!««], jew. verseh, f. göttl./
menschl.) durch Gen. + Postpos., Adj. (L+ φρεσίj) bzw. λ445 Adv. L / hom. in dir.R. (s.a. Hes. Th. 559*, fr. 276,2, h. Merc.456, Cert. p.37,5) außer £12 (Lexponierender Exk.J, £213, £325 (L , Lvor REinl.,), //278 / ß38 (in / L „ s.a. Th. 545. 550. 561 in .RAbschl.jX Ψ109 (nach L ,) Δ 361 τοι θυμός 1 ^ήπια δήνεα οίδεΛ ’ τά γάρ φρονέεις ά τ9 έγώ περ Th.236 (νημερτής) ονδέ θεμίστων ' λήθεται, άλλά δίκαια και L ,ν (Nereus), Ορρ. ζ215 in 2aö £213 (Thers.) δς ρ9 έπεα φρεσίν ήσιν άκοσμό τε πολλά τε ήδη (+ ίΐη. Inf.) ^322 δς δέ κε νκέρδεαΛ -ή έλαύνων ήσσονας ίππους 709 (πολύμητις) L , -ώς ν296 -ότες άμφω 1 κέρδε9 τ286 ως ^περι κέρδεαΛ πολλά άνθρώπων 1 οίδ(ε) /788 (Μ.) ή τοι L , οίδεν h. Merc. 456 (έπεί) ολίγος περ έών κλυτά jj-ήδεα οίδΛας 2*363 (βροτός) δς περ θνητός τ9 έστί καί ου τόσα L Λε (sc. wie Hera) = υ 46 (sc. wie Ath.) λ 445 λίην γάρ πινυτή τε καί ευ φρεσί L 2ε /288 (δρσο) καλέει Ζεύς άφθιτα νμήδεα -ώςΛ = Hes. Th. 545" = 561 = fr. 234,2" = 141,26" s Th.55O s h.Ven.43" ζ 12 (Alkin.) θεών άπο L , = Cert. p.37,5" (Hom.) = Hes.fr. 136,12" suppl. damit metr. gleichw.: Hes.fr. 198,3 πολύκροτα L , (Forts, in 1 b) 276,2 (είθε μοι ώφελλες δούναι) ίσα νφρεσί μήδεα Λ ϊδμεν (άνθρώποις) Ρ325 φίλα L , -ώς Th. 559 (Prom.) πάντων πέρι ^μήδεα -ώςΛ = Ορ. 54, vgl. metr. gleichw. Th.543 Η278 πεπνυμένα L , = /738 damit metr. gleichw.: eHom.’fr.28,2 p. 111 Dav. πυκινά φρεσί L j, < Ϊ2282* CDekl.’ zu //278* wie r353 >) Hes.fr.43a,9 πυκι]νά [ρ]ρε- σί μήδε9 ι6[υι (Mestra), vgl. Παντειδυΐα als ebf. Beinahe- Schwiegert. des Sisyphos (Eumel, fr. 8 p.99f. Dav.) sowie *7- δυια als „suitable“ (West) Μ. von Μήδεια (Th. 960 f.) Γ202 -ώς παντοίους τε δόλους καί μήδεα πυκνά β\22 ου τις όμοια νοήματα PNd ' ήδη 2βδ [3\ 2°, 1Η] mit Subst. (Fern, auf-ις, Sg./Pl., 2° + δίκας, Z351 + Ntr.Pl.) als Akk.- Obj. (alphabet. geordnet), von moral. Verhalten (einer Gotth. 2*, neg. 3x); mit Gen.Pl. der moral. Instanz Z351, 1H, dat. comm. £*235; 4x ein Adj. epex. erläuternd, hom. in dir.R. /244 (έθέλω) έρέσθαι ' Νέστορ9, έπεί περίοιδ^ε δίκας Λ ήδέ φρόνιν άλλων, vgl. Th.235f. in 2ay <215 (άνδρ') άγριον, ουτ^ j ευ -ότα ουτ^ε θέμιστα^ς, vgl. V. 189 in_2aß £761 άφρονα τούτον (Ares) άνέντες, δς ου τινα olöL , Ζ351 ωφελλον άμείνονος είναι άκοιτις, ' δς ήδη νέμεσίν τε καί αϊσχεα πόλλ9 άνθρώπων ’was die Menschen tadeln u. schelten’ (L,061) Op. 187 (άτιμήσουσι τοκήας) σχέτλιοι, ουδέ θεών οπιν -ότες (s φ28in), vgl. V.251 = /7388", υ215, £88. 82 Ξ235 πείθευ’ έγώ δέ κέ τοι -έω χάριν ήματα πάντα, vgl. #584 in 2aß, kontrast. Λ 243; zur Bed. s. (gg. Hewitt, CPh 22, 1927, 143) Latacz, Freude 95, zur Form Wackemagel, Unt.73 2b praktisch: wissen (zu ...), (sich aus)kennen (in), können 2ba [23*, 8°, 6H, 4h] mit Akk.-Obj. (nom.act., alphabet. geordnet, bes. έργα B3b) bzw. abh. Inf. (Aor./Präs. [nicht έμμεναι / είναι, kontrast. Z444, £671; and. Fut. ε 184/7 in laß], s.a. ¥*312/ £720 in 2aa/bß): etw. kennen > können; Subj. Hektor //237ff., K432, Od. Κ24Ί, Θ134. 146. 215, Gotth. nur Th.27f. 264, h.Merc.369 (h.Ven. 113ff); außer Λ 719, #146 (Inf.) nur Ind. (Impf. £832*, Fut. ω506, sonst Präs.) od. Ptz., negiert A343, 2/236, A7192 0632, Op.521, h. Merc. 369, + αύτός* K20P, ®506, ευ Η237, 0679, Ψ3Μ, #215, h.Ven.116, σάφα 0632, Χ20Γ, h.Ven. 113; hom. in dir.R. (s.a. am Ende) außer £832 - /1330, 2*420 (exponierender Exk.) u. (Ptz.:) 0632. 679 (Gl.), v289 - π 158 (vor REinl.), 7*245 s ^263" #134 τόν ξεΐ¬
νον έρώμεθα εϊ τιν9 άεθλον ' οίδέ τε καί νδεδάηκΛε 146 πείρησαι άέθλων, ' εϊ τινά που t Λας* εοικε δέ σ9 ϊδμεν άέθλους, vgl. 159f. 179 h.Ven. 113.116 γλώσσαν δ9 νύμε- τέρηνΛ <τε> καί ήμετέρην σάφα οίδα* ' Τρφας γάρ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίδα
τροφός ως δή τοι γλώσσάν γε καί L , εύ οίδα
2*420 (άμφίπολοι χρύσειαι) θεών άπο έργα ΐσασιν ν289 ήϊκτο ^υναικμ ' καλή τε μεγάλη τε καί άγλαά έργ9 -υίη = π 158 s ο 418 (Nom.), vgl. Kaus. h. Ven. 15 /128 (7) u ,ας άμύμονα νέργ9 -υίαςΛ = 270 = 7*245 med" = <y278med" (4) = Hes.fr. 197,1med" (τοσσαύτας) s Th.264" (50, Nom.) s ¥z263" (Akk.Sg., vgl. V.705) Hes.fr. 129,23 περικ]αλλέα l j, vgl. /Π17 Op.521 (παρθενικής, ή τε) παρά μητέρι
μίμνει, ' ουπω έργ9 -υΐα (Aphr.s), vgl. h.Ven.9. 21. 133, £429 //236 μή τί μευ ήύτε παιδός άφαυροΰ πειρήτιζε ' ήέ γυναι- κός, ή ουκ οίδ^εν πολεμήϊα έργαΛ (Forts, s.u.), vgl. h.Ven. 10 Λ 719 (ουδέ με εϊα θωρήσσεσθαί) ού γάρ πώ τί μ9 έφη ϊδμν j £832 (ΡΝ) δς περί πάντων ' ήδεε μαντοσυνας, ουδέ ους παΐδας έασκε ' στείχειν ές πόλεμον = Λ 330, vgl. δ 231 //237. 238 (bis). 240. 241 εύ οίδα μάχας τ9 άνδροκτα- σίας τε’ ' LoiÖ9 έπμ δεξιά, L / άριστερά νωμήσαι βών ' ... ' ιΟίδα δ9 έΛπαΐξαι μόθον ίππων ' L Λνί σταδίη μέλ- πεσθαι ’Άρηϊ 0632 νομεύς οΰ πω σάφα -ώς ' θηρί μαχέσ- σασθαι Κ201 έπεί σάφα οίδα καί αύτός ' ήμέν κερτομίας ήδ9 αϊσυλα μυθήσασθαι = 432 //358 οίσθα καί άλλον μύθον άμείνονα τοΰ^δε νοήσαιΛ — Μ 232 /4 343 όλοιήσι φρεσί θύει (Ag.), ' ούδέ τι oiL j άμα πρόσσω καί όπίσσω Κ24Ί έπεί περίοι^ 0619 άνήρ ϊπποισι κελητίζειν εύ -ώς Ψ3Ο9 οίσθα γάρ εύ περί τέρμαθ9 έλισσέμεν #215 εύ μέν τόξον οίδα ... άμφαφάασθαι, vgl. £718* in 2bβ ω506 ήδη μέν τόδε γ9 εισεαι αύτός έπελθών ' (im Kampf) ' μή τι κα- ταισχύνειν πατέρων γένος h.Ap. 163 (πάντων) φωνάς καί κρεμβαλιαστύν ' μιμεΐσθ9{αι} ΐσασιν, vgl. dies. Elision in V. 164 frespondierend’) Th. 27. 28 ϊδμεν ^ψεύδεΛα πολλά λέ- γειν έτύμοισιν όμοια, ' ϊδμεν δ9, εύτ9 έθέλωμεν, άληθέα γηρύσασθαι h. Merc. 369 νημερτής τε γάρ είμι καί ούκ οίδα L Λσθαι 2bß [23*, 3°] mit abh. part. (wie sonst nur neg. Λ 651 f., γ 184 f. in Ilb α/d a) Gen. (οιωνών a 202, τεράων M229, τόξων ll, αιχμής 0 525, σοφίης 0412, sonst nom. act.): kennen > sich verstehen auf, von Seher (3x, in dir.R.), Handwerker (2x, in Gl.), Krieger (18x, in dir.R. Δ196*, £245, ΛΪ350*, /1710, /440, <5818, RAbschl. A310, Kat. £718. 720. 823), Sportler (^665, vor REinl.), Tier (2*, in Gl.); außer Λ/229, 0412 (Rel.satz) nur Ptz. (neg. /440, Λ 710 [jew. zu erg. LH153 als „ohne εύ“], P5, a202, 6818), im Nom. (+ τις 4196*, Z438, P5, ε250) bzw. £608, /440, 0 527 Akk., 4- εύ 18x, μάλα A1\Q, πάλαι /1310, πριν P5, σάφα Μ228Ϊ, a2Q2 a2Q2 (μαντεύσομαι) οΰτε τι μάντις έών οΰτ9 οιωνών σάφα -ώς, weggelassen bei Bzhg. auf Fern. o 172f. Z438 (τρίς τή γ9 έπειρήσαντο) ή πού τίς σφιν ένισ- πε ιθεοπροπμων εύ -ώς (od. von selbst) Μ229 ωδέ χ9 ύπο- κρίναιτο L Λος, δς σάφα θυμφ ' -είη τεράων 0412 (τέκτο- νος) δαήμονος, δς ρά τε πάσης ’ εύ -ή σοφίης ύποθημοσύ- ν^σιν 9Αθήνης, vgl. £60f., £233 f., Hes. fr. 306 _$250 (άνήρ) εύ -ώς τεκτοσυνάων II £720 τόξων εύ -ότες ίφι μάχεσθαι + 718 (Sg.), Δ 196 - 206, £245, Λ/350 - 363 0525. 527 Δόλοψ αιχμής εύ -ώς ' ... δν ΡΝ έγείνατο ... ' ... εύ -ότα
L... dAxzfcj Λ 710 (Μολίονε) παΐδ9 έτ9 έόντ9, οΰ πω μάλα -ότε L j, vgl. /761 £608 δύο φώτε κατέκτανεν -ότε
χάρμης £823 μάχης εύ -ότε πάσης - Λ/100 - £11" = 549·’, vgl. //237 in 2aa /1310 ως ό γέρων ώτρυνε πάλαι ^πολέμΛων εύ -ώς J440 (σε) πέμπε ' νήπιον, οΰ πω -ότ(α) L jOio ’ ούδ9 άγορέων 6818 (παΐς έβη) έπί νηός, ' νήπιος, οΰτε πόνων εύ -ώς οΰτ9 άγοράων Ψ665 άνήρ ήύς τε μέγας τε ‘ -ώς πυγμαχίης, vgl. V.671 /£360 δύω κύνε -ότε θηρης, vgl. £49 Ρ5 (άμφί) βαϊν9 ως τις περί πόρτακι μήτηρ ' πρωτοτόκος ού πριν -υΐα τόκοιο 2by [3*, 1°, 1Η, le] fern.Ptz. mit Adj.-Funkt. (daher ίδ... in hom. Überl. bewahrt wie sonst nur Hes. fr. 43a, 9 [u. GN Th. 352. 960], kontrast. A365 u. bes. P5) nb. πραπίδεσσι (v) in 549
550


οίδα
HVformel (vgl. Σ599) von Heph. bzw. lc Medea: {wissend >) kenntnisreich, kunstfertig, raffiniert (vgl. έπίσταμαι B2) 4 608 (έκάστφ δώμα) ποίησεν ίδ^υίησι πραπίδεσσι. = Κ12 ~ η 92 (jew. Rel.satz) -I- Σ38Ο. 482, Hes.fr. 141,5 suppl. Nostifr.6,2 p.69 Dav. (Αϊσονα δήκε κόρον) γήρας άποξνσασ’ sv, ' φάρμακα πόλλ" έψονσ9 (< /446)
II Kompos.: [4', 5°, 2Η] περ ίο ιδα (KSV Κ24Ί, 2V728, γ 244, ρ 317, sonst DSV) über die Maßen beschlagen sein, besser können, mehr wissen (mit gen.comp. άλλων/άνδρώπων/ πάντων ΝΊ28, χ244 / r285f. / £831 +f., Th.559+, vgl. 887+ in 2aa); Subj. tier. ρ317, göttl. 2H, sonst menschl. (Od. ΑΓ247, r286, Pen. 088, Eum. £433); außer /V728 (Inf.) u. 2H (Ptz.) nur 3. P. Ind. (je 4x Präs./Impf.), außer 7V728, τ286, 2H nur in y«p-/^'-/Rel.satz (£433, ρ 317 / /C247, /244 / £832+, 088); in dir.R. außer £832+ (Exk.), £433 (Komm, des Dichters) m. abh. Dat. (des Bereichs wie bei περιβάλλω, περι- γίγνομαι, καίνυμαι, and. Instr. 0412 in 2bß): 7V728 οννε- κά τοι περί δώκε δεός πολεμήϊα έργα, ' τοννεκα και βουλή έδέλεις περιίδμεναι άλλων, vgl. 4 258 ρ317 (ον τι φνγε- σκε) κνώδαλον, δττι δίοιτο (Argos) * και ϊχνεσι γάρ περι- ήδη sonst mit ders. Konstruktion (abh. Akk. bzw. Κ24Ί Inf.) wie Simplex in 12 (s.d.): Κ24Ί, 4 330 = £832 (ba), /244 (aö), 088, r286, Th.559 = Op.54 (ay), £433 (aß)
D Hes.fr. 187,4 ]s, ισωσινπ[ 26,6 suppl. = 23a,4 suppl. (s 129,23“); 096a, 5796a (= v289), λ 343a (= 77157); v.l. K88, 032, /2241, κ306 (= <5379“), ^14
G Adv. (bis auf έ..., που, πως, σάφα*, τι, τοι temp.): ένδ(άδ)9 (in lea) Τ\ 15, π246 (s.a. £256f.); εν (s.d. Β10-11); ήδη υ309, ω404. 407. 506; ήματα πάντα S235; μάλα 4 710 (u. nb. <5’ εί) ψ\Ί5, Sc.355); νν (vgl. Ruijgh, Element acheen 61 ΠΙΑ) Ο32+, T421, τ501; vvv H226, K329, Ξ72, 036*, T25S*; πάλαι 4 310, ι//29; πον 4124, Γ308, £119; πριν PS, ν 113; πρώτα T2S3*; Lneg. πω. Β\92. 252, /440, 4 710. 719, 0 632, Ρ401 f., %279f, ω188, Op.521, L .ς Hes. fr.43a,52; σάφα/ές £192. 252, £183, //226, A/228f., 0632, Κ201+, «202, 01O8+, ρ 153. 307. 373, ω404, h.Ven. 113. 167 / h.Merc.208; σήμερον h.Merc.466; τάχ(ιστ)α 7V326L, Ξ8, 040, π246; τι 4 124. 343, £252. 486, £64, Ä?100, 4 657, Ν6Ί4, £401 f., 0283, /184, δ 109. 632. 771, Α463, π 320. 475, ^202, h.Cer. 133, h.Ven.207; τοι (dateth.) A?250, Γ421 (s.d. in 1 b β), 0 88, μ 189, ξ 89, π 470, ρ 153 R. Führer
οίδανω [2‘] Ε see οίδέω Σχ sch.D /554: -er εις νψος αϊρεσδαι ποιεί, έμπίπρησι, 646: -εται" πληροννται νπό οργής, έκ μεταφοράς της φλεμονής, ή καλείται οίδημα
Β (make) swell, feeling of anger (in / only), cf. μήνις, μηνίω, όρίνω, Seiler, Steigerungsformen 77f. /554 άλλ9 δτε δή Μελεαγρον έδν χόλος, δς τε και άλλων ' -ει έν στηδεσ- σι νόον πόκα περ φρονεόντων,' ήτοι ό μητρι ... χωόμενος κήρ ' κεϊτο παρά μνηστή άλόχφ middle: 646 (ΑΪαν) πάντα τί μοι κατά δνμόν έείσαο μνδήσασδαΓ ' άλλά μοι -εται κραδίη χόλω όππότε κείνων ’ μνησομαι, see κραδίη B1.2ayaa W.Beck
οίδέω [Γ] Ε from ^h^ideie-, ΙΕ root *h?eid-, see Klin- genschmitt, Altarmen.Verb. 256. — Deriv.: οίδάνω, οιδμα, and see Οίδιπόδης
Σχ sch. Barn. s455: φδεε' ενιοι, φδησεν ογκφ (see Lud- wich, Textkritik 1588)
B to be swollen ε455 άλί γάρ δέδμητο φίλον κήρ. φδεε (φδήκει, ωδεε w.ll. ant.) δέ χρόα πάντα, δάλασσα δέ κήκιε πολλή ' άν στόμα τε ρϊνάς τε
D Hes. fr. 204,127 (ΖΡΕ 38, 1980, 46) W. Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Οίδιπόδης
Οίδιπόδης [Ρ, 1°, 4Η, 4(5)c] Ε VG entweder mit Frisk s.v. mit regelmäßigem -i-/-ro- Wechsel (Οίδι- nb. *oid-ro-, vgl. άργός < *argro- nb. άργι- in άργίπος\ mehr Material bei Risch §79) od., nach diesem Vorbild, dir. zum es-Neutr. οίδος ‘Geschwulst’; sprechender Name ‘mit geschwollenem Fuß’, vgl. v. Kamptz 29. 68. 90. 102. 112. 212; zu den verseh. Formen des HG s. Frisk s.v. und Leukart, -täs 225 f.
L 1 Bethe, Theban. Heldenlieder; 2Friedländer, RhM 69, 1914, 299 ff. (— Stud. z. ant. Lit. u. Kunst 19 ff.); 3Robert, LOe- dipuSj I/II, Bin. 1915; 4Preller-Robert 2,130fT.; 5NiIsson, GGA 1922, 36ff. (= Opuscula Selecta 1,335ff.); 6ders., Myc.Origin 102ff.; 7Deubner, u d-Probleme, SB Berlin 1942; 8Dirlmeier, Der Mythos v. König L d, Mainz/Bln. 1948; ’Wehrli, MH 14, 1957, 108-117; ,0Pötscher, Er. 71, 1973, 12-44; ”March, BICS Suppl. 49, 1987, 119ff.; ,2Beck, ZPE 73, 1988, 1-12, bes. 12; ,3Tsitsibakou-Vasalos, Gl. 67, 1989, 60ff.; l4Cingano, Phoenix 46, 1992, 1-11
B myth. König von Theben (nach ep. Trad. etwa zwei Generationen vor dem Troj. Krieg), Überwinder der Sphinx, tötete seinen Vater u. heiratete seine Mutter — beides ohne zu wissen, was er tat. Um sein Erbe, den Besitz u. die Nachfolge, kämpfen seine Söhne u. seine Enkel sowie ihr jeweiliger Anhang in Theben u. aus Argos (die Sieben; Epigonen) bis zu ihrem Untergang u. dem der Stadt Theben. — Soweit die gemeinsamen Grundzüge im fgrE; die Untersch.e zwischen Hom. u. Hes. u. dem Thebaisch. Zyklus einers. u. zum att. Drama ande- rers. werden wohl deutl., sind aber wg. der Kürze u. des andeutenden Charakters der wenigen Hom.- u. Hes.-St.n u. des fragment. Zustands der übrigen nur selten sicher u. in ihrer genauen Bed. zu erfassen. — Versuche einer einheitl. Deutg. des Wesens des Oed. und seiner Herkunft, sei es als urspr. Gott (Jahresgott u. Gatte der „Mutter Erde“, L3) als Märchengestalt (L56) oder gar einer hist. Persönlichk. (s. L’°17f.), machten eher deutl., daß bei ihrem Zustandekommen alles dies — Religion, Mythos, Märchen, Geschichte — zusammengewirkt haben wird (vgl. z.B. L10) 1 Genealogisches Vater: Läios
(s.d.), König von Theben, Labdakide — namentl. nur Epim. fr. 15, aber unter diesem N. wohl auch sonst (A 273, Theb.fr. 2,5 p.22 Dav.) vorausg. bzw., im nicht erhaltenen fgrE, geführt; jedenfalls gibt es für ihn keine Namensvarianten. Mutter u. Frauen: Epikaste, A271 (s.o. s.v.; vgl. lokaste im Drama u. das Nebeneinander von Iphigeneia, Iphianassa u. Iphimedeia für ein u. dieselbe Gestalt, s.o. s.w.); Frau des Lai- os u. Mutter des Oed. ist nach Epim. fr. 15 Diels Eurykleia (s.d. II), T. des Ekphas, offenbar eine Var. der Epikaste; ob auch Euryganeia (s.d.), nach Oed. Cycl. fr. 2 p.20f. Dav. Frau des Oed., nur ein anderer N. für seine Mutter u. Frau ist oder eine 2. Frau nach dem Tod der Epikaste u. Mutter der Kinder des Oed., ist strittig (s.o. s.v.); auf jeden Fall 2. (bzw. 3.?) Frau (u. nicht Mutter von Polyneikes u. Eteokles) wäre LAstymedjeia (REH, 1896, 1869 L jUsa), die T. des Sthenelos, s. Hes.fr. 190,13ff. (s. App.: sch.A [= D] 4 376 Dindorf usw.) u. viell. auch 193,4 πολνκηδέος Οίδιπό[δαο s. L" 136ff. Kinder: Polyneikes Theb.fr.2,1 p.22 Dav.; Eteokles, N. in wörtl. Zitaten nicht erhalten, er ist aber mit gemeint in παισίν έοϊσι μετ^αμφοτέροισι.ν Ν.Ί u. L d V. 10, sowie fr.3,2 p.23 Dav.; für die Töchter im fgrE keine Belege. Antigone u. Ismene Töchter des Oed. u. der Euryganeia in der Oed.Cycl.? Vgl. Da- ly, RE Suppl. VII, 1940, 774 f. 2 Ep. Handlg. die Vbd. des möglicherweise eigentl. Kerns des Oed.-Mythos (Vatermord, Überwindg. der Sphinx, Ehe mit der Mutter) mit den Mythen von den Kriegen um Theben u. dessen Untergang (wobei die Schuld des Oed. eine Rolle als die letzte Ursache gespielt haben kann) ist viell. urspr., für das fgrE jedenfalls eine fraglose Voraussetzg. Untersch.e finden sich vor allem im Detail u. in
551
552


Οίδιπόδης
όϊζϋρός
der jew. Art der Verknüpfg. der verseh. Motive 2 a bei Homer nur je ein dir. Beleg in II. u. Od., so daß uns. bleibt, ob ihnen eine gemeinsame oder unterschied!. Trad.en vorliegen; zwischen beiden St. allerd. kein manifester Widerspruch; zum Thebaisstoff im Zshg. mit Diom. u. Tyd. reichhaltigere Angaben (s.o. II s.v. Θήβαι, Sp. 1034,7 ff.), diese aber ohne un- mittelb. Bzhg. auf Oed. Λ 271 (Od. sah) μητέρα τ’ -ao Έ- πικάστην, die, ohne zu wissen, was sie tat, eine große Untat vollbracht hatte — ihre Ehe mit dem Sohn, der vorher seinen Vater getötet hatte; das wurde von den Göttern schnell (άφαρ 274) an den Tag gebracht, u. Epikaste erhängte sich, Oed. aber herrschte nach dem Willen der Götter über Theben unter vielen Leiden, wie sie die Erinys der Mutter verhängt. Besonderheiten u. Probleme: 1.) Weitere Herrschaft des Oed., was in Vbd. mit einer best. Interpretation von δεδουπότος (Ψ6Ί9, s.u.) für ein rel. normales Weiterleben u. gegen best. Einschränkungen (Blendg., Unterordng. unter die Söhne, u.ä.) spricht. 2.) scheint mit zwei od. gar vier Kindern aus der Ehe des Oed. mit s. Mutter nicht vereinbar zu sein, s. Paus. 9,5,10, u. (zumindest) eine 2. Ehe des Oed. vorauszusetzen, für die viell. Oed. Cycl. fr. 2 p.20f. Dav. (s.o. 1) in Frage kommt, s. L"121f., vgl. oben I Sp. 1696,59ff., doch s. L,384 (L j nicht temp., sondern intensivierend); L u 'alsbald* könnte aber in dem gerafften u. verdichteten Bericht durchaus auch von einem längeren Zeitraum gesagt worden sein (es kam nicht zu einer normalen, d.h. lebenslangen Ehe), vgl. oben s.v. Έπι- κάστη Ψ6Ί9 (Euryalos kam nach Theben) ^δεδουπότος} -ao ' ές τάφον, zum Leichenfest des zu Fall gekommenen Oed. — mehrdeutig: L setzt die Formel δούπησεν δέ πεσών u. die Verwendg. von δουπέω auch ohne πεσών in der Bed. *im Kampfe fallen* (s.o. II Sp. 342,36 ff.) voraus — es wird also entw. in ders. Bed. gebraucht, so Aristarch, s. Ap. lex. 60,11 usw. (L,42 m. A.2, L3I108ff., L4l,132f., 900 mit Hinweis auf Op. 163, s.u. 2 b) oder in einer aus ihr weiterentwickelten Bed., z.B. '(gewaltsam) umkommen, zugrundegehen’ (vgl. Ap.Rh. 1,1304; 4,557 u. L,46); einfach 'sterben* (L,46 m. A.12 u. 13) nicht auszuschließen (s.o. II Sp. 342,42), aber nicht wahrsch. (wg. der hom. Formel u. der durchsichtigen Bed. von δουπέω). Der Krieg, in dem Oed. gefallen wäre, müßte irgendein sonst nicht überl.er gewesen sein, jedenfalls nicht der bei Hes. angeführte große Krieg 2b bei Hes. 2ba in Th. u. Op. Th. 326 Φΐκ9 Καδμείοισιν δλεδρον, setzt den Oed.-Mythos wohl voraus Op. 163 (Geschlecht der Heroen ging zugrunde, teils vor Theben) ^μήλων ένεκ9 -αοΛ (teils vor Troja, Ελένης ένεκ') kann in der Gegenüberstellg. zu Hel. nicht ein untergeordneter Krieg um Vieh, an dem auch Oed. möglicherweise teilgenommen hätte, gemeint sein, sondern nur ein zentrales Motiv; L / das vertragswidrige Zurückhalten des Besitzes (μήλα) des Oed. als Ursache der Kriege um Theben (L1214) 2bß sonstige zu mögl. myth. Implikationen der geneal. Angaben (s.o. 1) in Hes.fr. 190,13 ff. 192. 193,4 vgl. L", L12 2f., Lopez-Garcia, ZPE 107, 1995, 53-56 2c in den kykl. Epen 2ca Oed.Cycl. Lzur mögl. Rolle des Oed. in ihtj vgl. L11 ff. u. oben 1 2cß Thebais L j vgl. L' 102ff.; L4904f.; ob sich in den zwei Verfluchungen seiner Söhne fr. 2,2 p.22 (anläßl. des Tisches u. des Bechers des Kadmos) u. fr. 3 p.23 Dav. (anläßlich seines Anteils am Mahl) gegenseitig ausschließen (Var.?) oder eine Steigerg. darstellen, ist uns. 2cy Cypr.ap. Procl.Chr.38 p.31 Dav. Oed.’ Schicksal (τά περί Οίδίπουν) unter dem Paradeigma Nestors für Men. in seiner Parekbasis B· Mader
οιδμα [2‘, 2H, 2h, 1β] E see οίδέω M [2] -(α) h.Ap.417 [L] -a h.Cer. 14, Cert. p.39,3 [LJ -ατι δύων / δυίων / δυΐον Φ234, ¥^230 / Th. 109 / 131
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Σχ sch.D Φ234: οίδήματι. κύματι
Β swell(ing), swell of waters only; see κύμα and Edwards, Lang, of Hes. 46—54 1 w. δύω 'raging s wollen9 la speci- fic use Skam.: Φ234 (Ach.) ένδορε μέσσφ ‘ ό δ9 έπέσσυ- το L-au δύωνΛ, ' πάντα δ9 δρινε ρέεδρα κυκώμενος, ώσε δέ νεκρούς ' πολλούς wind-tossed sea: ^230 (the winds retur- ned) Θρηίκιον κατά πόντον' ό δ9 έστενεν L d (cf. οίδέω D) lb generic use (see Edwards, op.cit.52; W.Sale, AJPh 94, 1973, 385) Th. 109 είπατε δ9 ώς τά πρώτα δεοί και γαΐα γένοντο 1 και ποταμοί και πόντος άπείριτος L-au δυμων 131 ή δέ (Γαΐα) και άτρύγετον πέλαγος τέκεν L μον, ' Πόντον 2 in pleonastic expressions meaning 'sea* h. Cer. 14 γαΐά τε πασ9 έγέλασσε και άλμυρόν t-a δαλάσσηςj Cert. p.39,3 αύτάρ έπεί σπεΐσάν τε και έκπιον L j ' — ποντοπορεΐν ημελλον έυσσέλμων έπι νηων h.Ap.417 ίδέσδαι ' εί μενέει νηός ... δαπέδοισι πέλωρον, ' η εις οιδμ9 άλιον πολύίχδυον άμφις όρούσει
D ν.1. Φ 325 Leaf W.Beck
οίέτεας Akk.Pl. [V] Ε Poss.-Kompos.; HG zu έτος 'Jahr*, zum Akz. s. L3; VG vermutlich aus äol. o- < *sm-, vgl. L710; das vorliegende oi- statt o- aber problematisch (MD nach L12 usw., zum Resultat oi- s. L46, abweichend L9: wie das ebenso sing, δδριξ im selben V. homer. Neuerg., doch beide — von den Pferden des Thessaliers Eumelos — eher alter Epenbestand); wenn VG nicht o-, dann vielleicht doch *oietes- haplologisch < * oiuo-uetes-, vgl. Georgiev und Pisani in L7125 A.13
Σχ sch.D Bl65: ίσοετεΐς. όμήλικας
L ‘Solmsen, Unt. 96f. 298f.; 2Leaf z.St.; \Wackemagelj, Kl. Sehr. II1147. 1173; \ ,, Unt. 65; 5Bechtel, Lexil. 244; 6Chantraine, Gr.h. 199; 7Heubeck, in: Donum Indogermani- cum, Festschr. Scherer 125 = Kl. Sehr. 277; ’Wyatt, Metr. Lengthening 172—174; l0Wathelet, Traits eoliens 173 ff. 366. 371 f.
B gleichaltrig (?), von den Stuten des Eumelos ΒΊ65 δτριχας -εας, σταφύλη έπί νώτον έίσας. — Wortf.: ήλιξ (σ373 von βόες), όμήλιξ (von Menschen) Β. Mader
όϊζυγω v.l. fur πολυζύγφ Β293 (Pap. 3 Allen)
όϊζϋρός [4’, 10°, 2Η, lh] F -ός 2, -οιο 2, -ού 1, -όν 3, -ώτατον 1, -οΐσι(ν) 3; -fj 1, -αί 3; -ώτερον 1 Zum -ω- in Komp. u. Sup. s. Wyatt, Metr. Lengthening 33 A.36
M stets dir. nach der troch. Zäs., wie όϊζύω (vgl. auch όϊζύς) 1 viers. -ός A417, υ140; -οΰ Γ112; ,κεΐνο,ν -όν δ 832 (vgl. L jV όίζυε Γ408, L Λς όΐζύσας δ 152), -όν γ95 = δ325; -fj Op.639; -αί λ 182 = π 38 s ν337 2 fünfs. [v4-1m] -οιο #540, h.33,17; -οΐσι(ν) N569 = δ 197« (s. Bla), Op. 195 3 sechss. -ώτερον P446; -ώτατον
ε 105
Σχ sch.D Α417, Ρ446, sch.Bam. /95, δ325, λ 182: tglos- siertj m. ταλαίπωρος, sch.D Α417, sch.Bam. /95: L u m. επίπονος. Ferner sch.D A417: άδλιος, Γ112: επιμόνου (sic Lascaris). χαλεπού, sch. Bam. ε!05: -ώτατον* καταπεπονη- μένον. τεταλαιπωρημένον
Β geplagt, arm, elend (1); jammervoll, leidvoll, evt. mühselig (2); elend, miserabel (3); s. όϊζύς B Vorbem. - Verwendg.: Nb. Adj. ώκύμορος (Α4\Ί), άποτμος (υ 140); 9x attr. (TV569, δ 197. 832, ε 105, Op. 195. 639, 3x in 2a), 8x präd. (A417, P446, /95 - δ325, 3x in 2b). - Wortf.: s. δύσμορος 1 von Menschen (lOx): geplagt, arm, elend, eig. 'm. όϊζύς (Mühsal, Leid) behaftet*. Der Sprecher (Ix der Dichter!) zeigt Mitgefühl (kontrast. 3). o. bez. stets e. Dauereigensch., bezieht sich nie ausschl. auf die augenblickl. Sit. (s.u. zu A417, ε 105)
553
554


όϊζΰρος
la allg., von der conditio humana (4x) TV569 (Mer. trifft in den Unterleib) ένδα μάλιστα ' γίγνετ9 "Αρης άλεγεινός L-oi- σι βροτοΐσιν^ δ 197 (Peisistr.:) ,,τοΰτό νυ και γέρας οίον j ' κείρασδαί τε κόμην βαλέειν τ9 άπό δάκρυ παρειών", L j metr. Altem, f. δειλοΐσι / μερόπεσσι / έπιχδονίοισι / (κατα)δνητοΐσι βροτοΐσι(ν), s. βροτός G Ρ446 (Zeus:) „ού μέν γάρ τί πού έστιν -ώτερον άνδρός 1 πάντων, δσσα τε γαΐαν έπι πνείει τε καί ερπει", zum Gedanken vgl. σ203 ff. Op. 195 (vom eisernen Geschlecht) ζήλος δ9 άνδρώποισιν -οΐ- σιν απασι ' δυσκέλαδος κακόχαρτος όμαρτήσει στυ- γερώπης, vgl. όϊζύς V. 177 1b von spezif. Menschen (lx Ach., 4x Od., Ix τις); außer 5832 stets gesteigert (3x περί, Ix -ώτατον, lx πάμπαν), viell. weil der Mensch an sich schon o. ist (s. la); — Ach. u. Od. sind o. geboren (A417, γ95 = 5325), vgl. 7/196—8 A417 (Thetis:) „νΰν δ9 άμα τ9 ώκύμορος καί -ός περί πάντων ' έπλεο’ τώ σε κακή αΐση τόκον έν μεγάροισι" tatsächlich (im Ggs. zu αιδ9 δφελες κτλ.) bist du (eig. ‘warst du’ schon bei der Geburt, vgl. έτρεφον 414, τέ- κον 418) kurzlebig und elend vor allen /95 (Tel. über Od.:) „περί γάρ μιν -όν τέκε μήτηρ" = 5325 5832 (Pen. zu ‘I- phthime’:) „εί μέν δή δεός έσσι 1 εί δ9 άγε μοι καί κείνον -όν κατάλεξον, ' εϊ που έτι ζώει" ε105 (Hermes zu Kal.: „Zeus) φησι τοι άνδρα παρεΐναι ^-ώτατον άλλων", L j bezeichnet nicht, wie V. 151—8, Od.’ Gemütslage (pace Hainsworth, Odyssey, zu 97—103: „contemptuous sneer“), sondern bezieht sich auf die bisherigen Leiden, in V. 106—11 aus- gefuhrt υ 140 (Eurykl. über Od. als Bettler: „Pen. bot ihm ein Bett an) αύτάρ δ γ9, ως τις πάμπαν -ός καί άποτμος, ' ούκ έδελ9 έν λέκτροισι καδεύδειν" 2 von Sachen im Zsh. m. Menschen (6x): jammer-, kummer-, leidvoll 2 a attr., zu Nomina actionis (πόλεμος, γόος, πόνος je lx; zu πόλεμος u. πόνος würde auch 'mühselig’ passen) Γ112 έχάρησαν 'Αχαιοί τε Τρώές τε ' έλπόμενοι παύσασδαι -οΰ πολέμοιο, vgl. όϊζύς vom Krieg (s.d. Bl) 5540 (Alkin.: „έξ ού ωρορε) άοιδός, 1 έκ τοΰδ9 ού πω παύσατ9 -οιο ^γόοιοΛ 1 ό ξεΐνος", metr. Altem, f. κρυεροΐο L d, πολυδακρύτοιο L h.33,17 (Seeleute σήματα ίδόντες) γήδησαν, παύσαντο δ9 -οΐο πό- νοιο, vgl. όϊζύς nb. πόνος (s. όϊζύς G) u. als Komplem. zu παύω/ομαι (ebd. Β1 b) 2b [3°] präd. λ 182 (Antikleia zu Od.:) „καί λίην κείνη (Pen.) γε μένει τετληότι δυμφ ' σοΐ- σιν ένί μεγάροισιν* -αί δέ οί αίεί ' φδίνουσιν νύκτες τε καί ήματα δάκρυ χεούση" = π 38 = ν337 3 [1Η] vom
Dorf Askra: elend, miserabel, d.h. entweder ‘ärmlich’ (ohne richtige Parall.) od. in malam partem: ‘vernicht’, vgl. Archii. 228, Semon.50, Thgn.65 Op.639 (Hes.s Vater ließ sich nieder) -ή ένί κώμη, ' Άσκρη, χεΐμα κακή, δέρει άργαλέη, ούδέ ποτ9 έσδλή S. R. van der Mije
όϊζύς, Όϊζύς f. [4\ 14°, 4Η] Ε Aus Interj. οι, ion. όί (Klagelaut, vgl. οιμώζω, οίκτος), über οϊζω / όίζω (s. Ap. Dysc. Adv. 128,7, sch.T zu N2e). Zum -ζ- s. Tichy, Onomatop. Verb. 168; -ϋ- expressiv (Chantraine, Dict. s.v.). — Abi.: όϊζυρός, όϊζύω
F -ύς 1, -ύος 9, -υΐ 1, -ύν 10, Όϊζύν 1 Μ nur in 2. VH, wie όϊζυρός, όϊζύω 1 dreis. [~±-] Όϊζύν Th.214 [ui-] -ύς S480; -υΐ τ/ 270 (zur Prosodie s. Bechtel, Vocalcontr. 277); -ύν N2 - 5529«·, 0365, 7/211, λ 167. 620, £415, ρ563, μ 196, y/210 2 viers. -ύος; Lvor synt. Zäsurj
yl03, 535, ε289, Op.113. 177; nicht L , Z285, 5812, Sc.351 [uiuu] -ύος o342
Σχ sch. D Z285: ^ύος έκλελαδέσδαι/ μόχδου καί κα· κοπαδείας. εί δεασαίμην αύτόν νεκρόν, ύπολάβοιμι άν αύτόν εκείνον έξω πάσης ταλαιπωρίας είναι, καί γάρ κατ· είληπται δτι μισείται. L / ήτοι την έμήν φρένα τής άτέρ· που -ύος έπιλαδέσδαι, άπό εύδείας της ή άτερπος ·ύς. ή 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όϊζύς, Όϊζύς
εϊποιμι άν την έμήν φρένα άτερ -ύος είναι, καί έπιλε- λήσδαι πάσης ταλαιπωρίας. Ansonsten ό. glossiert m. ταλαιπωρία (sch. D TV 2, S480, 0365, sch. Bam. 5812, 77270) od. κακοπαδία (sch. Bam. 5812) L Mawet, Douleur 60. 189-92. 316. 378
Β I Subst.: Mühsal, Plage, Elend, Leid, Kummer, Ergebnis der Mühsal, ‘Werk’; Bed.sskala reicht also von akt. u. phys. ‘Mühsal’ (z.B. in Vbd. m. πόνος, κάματος, άέδλους), gipfelnd in der Bed. ‘Ergebnis der Mühsal’ (1' in 2), bis zum pass, u. seel. ‘Kummer’ (kontrast. 5812 m. Op. 177 [1 b]). — Für o. u. Verw. (όϊζυρός, όϊζύω) gilt: nur von Menschen u. menschl. Aktivitäten (2 Ausn. jeweils bei Hes.: Όϊζύς B2, όϊζυρός B3), unterscheidet die Menschen von den Göttern (TV2, 0365 όϊζύν, TV569 όϊζυροΐσι, paradox Γ408 ,,όϊζυε" an Aphr. gerichtet), vom goldenen Geschlecht (Op.113. 177 όϊζύος, 195 όϊζυρ οισιν) und von unsterbl. Wesen (Ach.* Pferde P446), die trotz geleg. Kummers (άλγε(α) P445) frei von o. sind; bei Hes. (Op. 177) auf Alltag, bei Hom. nur auf bes. Umstände bzg.: Krieg, Irrfahrten, Sklavendasein, Pen.s Lage; Könige sind normalerw. frei von ό. (υ196). — Präsentation (vgl. de Jong, Narrators): o.+ gehört bei Hom. zur ‘character lang- uage’: o. 15x von 18 in dir.R., όϊζυρός 12/14, όϊζύω 3/4; Ausn.: 2x ‘sek. fokalisiert’ (y<307 όϊζύσας indir.R., Γ112 όϊζυ- ροΰ abh. von έλπόμενοι), 2x Sicht des Dichters (0365 -ύν, TV569 όϊζυροΐσι)’. Sympathie m. Menschenlos, Kontrast m. Göttermuße; uns. TV2, 5529 (Id), vgl. de Jong, a.O. 119 (zu /7144); in der Od. naturgemäß oft von Od., in folg. Fällen jedoch nicht (ausschl.): όϊζύς (7/14) /103, 5 35. 812, (5 529), A620, £415, (y<210); όϊζυρός (6/10) 5197, (5540), λ 182, v337, π38 (ul40); (όϊζύω 2x von Od.); somit keine typ. Odysseus-Wörter wie οδύρομαι, όδύσσασδαι, δύσμορος, δύστηνος. Wortf.: s. δύη 1 Abstraktum: vom Krieg (vgl. όϊζυροΰ πολέμοιο Γ112): Z285(?), TV2, S480 (nur hier beschränkt auf Unterlegene), χ103, λ 167, (Sc.351); von Heimkehr des Men. 535, des Od. e289, η 211. 270, λ 167, ο 342, ρ563, ^210; von Pen.s Kummer 5812, ψ210; vom Sklavendienst 5529, λ620, £415, allg. o 196, von der conditio humana Op.113. 177 (vgl. όϊζυρός la). Götter als Quelle der ό.: ε289, τ/270 (Pos.), υ196, ^<210 (δεοί); als Befreier von o.: 535 (Zeus) la Nom. (l·) S480 (Akamas: ,,Άργεΐοι,) οΰ δην οϊοισίν γε πόνος τ9 έσεται καί -ύς ' ήμΐν, άλλα ποδ9 ώδε κατακτενέεσδε καί ΰμμες" 1b Gen. (9x), 6χ Lam Anf. nachu e.m Verb, davon 4x L παύω /ομαι, vgl. h.33,17 παύσαντο δ9 όϊζυροΐο πόνοιο: 535 (Men.: ,,ξεινήϊα πολλά φαγόντες δεΰρ9 ίκόμεδ9,) αϊ κέ πόδι Ζεύς 1 έξοπίσω περ παύση -ύος" ο342 (Od. zu Eum.:) „μ9 έπαυσας άλης καί -ύος αίνής" 5812 (Pen.: „τίπτε δεΰρ9 ήλυδες) καί με κέλεαι παύσασδαι -ύος ήδ9 όδυνάων 1 πολλέων, αϊ μ’ έρε- δουσι;“, Antwort auf Ath.s „höre auf zu weinen!“ (V.8O5, vgl. 801); ‘Aufzuhören m. Kummer’ ist allerd. unmögl., man kann ihn allenf. ‘vergessen* (060; N.B.: 061 ~ 5813; vgl. noch Z285 unten). Ist dieses Paradox gewollt (‘wie kann ich aufhören zu weinen, wenn mein Kummer anhält?’), viell. sogar gg. die mangelnde Einfühlsamk. der δεοί ρεΐα ζώοντες (V.805) gerichtet? Altem. Erkl.: Erw. der Konstr. παύω/ομαι -ύος^ ‘Mühsal’ (3x in 1b) Op. 177 (vom eisernen Geschlecht) ούδε ποτ9 ήμαρ ‘ παύσονται καμάτου καί -ύος ουδέ τι νύκτωρ II Ζ285 (Hektor über Paris:) „εί κεΐνόν γε ϊδοιμι κατελδόντ9 Ά'ϊδος εϊσω ' φαίην κε φρέν9 άτέρπου -ύος έκλελαδέσδαι**\ wenn nicht korrupt (s. Leaf u. s.v. άτερπος): ‘LIch meine, daß» wenn der stürbe, mein Geist (andere: ich im Geiste)j den unerfreulichen Kummer (sc. um Paris’ Tod) gänzlich vergessen (d.h. nicht empfinden) würde’, vgl. oben 5812, 060; od.: *L j die unerfreuliche Mühsal (sc. den Krieg) vergessen würde (vor Freude)’? /103 (Nestor zu Tel.:) „ω φίλ9, έπεί μ9 έμνησαζ 555
556


όϊζυς, Όϊζυς
οΐχαδε
-ύος, ήν έν έκείνφ ' δήμφ άνέτλημεν", vgl. V.100 πήματα, 113 κακά, 95 όϊζυρόν £289 (Pos. über Od.:) „καί δή Φαιήκων γαίης σχεδόν, ένθα οί αίσα ' έκφυγέειν μέγα πει- ραρ -ύος, ή μιν /ίκάνει f, zu L u s.d. Ibßbb Op.113 (vom goldenen Geschlecht) ώστε θεοί δ9 έζωον άκηδέα θυμόν έχοντες ' νόσφιν άτερ τε πόνων και -ύος, näml. ohne Altern u. Feldarbeit (V. 113-5, vgl. 90-2) Sc.351 (Her.: „τί νυ νώιν έπίσχετον ίππους) οϊ τε πόνου και -ύος ιδριές εί- μεν;", der Gedanke 'erfahren in ό. (~ erfahrene, furchtlose Krieger)’ ohne Parall., am nächsten κακών ^άδαήμονεςΛ μ 208, μάχης L d 7V811; vgl. noch Λ620 (Id), $>26 1c Dat. (1°) η 210 (Od.: ,,μοι) δυσμόρφ* ή γάρ έμελλον έτι ξυ- νέσεσθαι -υΐ ' πολλή, τήν μοι έπώρσε (Pos.)“ Id Akk. (9χ), stets Obj., 6x am Anf. nach έχω / όχέω: N2 (Ζεύς) τούς (Gr. u. Tr.) μέν έα παρά τήσι jtovov τ9 έχέμεν και ·ύνΛ ' νωλεμέως (und wandte sich Erfreulicherem zu) #529 (wie e. Frau, die Feinde) εϊρερον είσανάγουσι, L d λ 167 (Od.:) „αίέν έχων άλάλημαι -ύν (seit ich Ag. nach Troja gefolgt bin)“ 620 (Her.:) ,,Ζηνός μέν πάϊς ήα Κρονίονος, αύτάρ -ύν 1 είχον άπειρεσίην’ μάλα γάρ πολύ χείρονι φωτί 1 δεδμήμην, ό δέ μοι χαλεπούς έπετέλλετ9 άεθλους" ξ4\5 (Eum.:) „πρός δ9 αυτοί όνησόμεθ9, οϊ περ -ύν ' δήν έχομεν πάσχοντες ύων ένεκ9" η2\\ (Od.:) „ους τινας υμείς ιστέ μάλιστ9 όχέοντας -ύν ' άνθρώπων, τοΐσίν κεν έν αλγεσιν Ισωσαίμην" II ρ563 ('Bettler* über sich u. Od.:) „όμην δ9 άνεδέγμεθ9 -ύν" υ 196 (Phil.:) „άλλα θεοί δυόωσι πολυπ- λάγκτους άνθρώπους, 1 όππότε και βασιλεΰσιν έπι- κλώσωνται -ύν" $/210 (Pen. zu Od.:) „θεοί δ9 ωπαζον -ύν (οι νώϊν άγάσαντο ήβης ταρπήναι") 2 Ergebnis der Mühsal, 'Werk’, vgl. κάματος B2 0365 (wie ein Kind seine Sandbauten,) ως ρα σύ ήϊε Φοίβε πολύν κάματον και -ύν 1 σύγ- χεας 'Αργείων, αύτοϊσι δέ φύζαν ένώρσας
II GN: Tochter der Νύξ [1Η] Th.214 δεύτερον αύ Μ ώμον και Όϊζύν άλγινόεσσαν (τέκε Νύξ), Vermutungen zum Verh. der Ό. zu den and. Kindern von Νύξ u. "Ερις bei F. Schwenn, Die Th. des Hes., Heidelberg 1934, 85 f.; Bremer, Licht u. Dunkel, 186 f.
D Ap. Dysc. Synt. 197b, 16: άλλ9 αίεί φρεσίν ήσιν έχων άλάλημαι -ύν (Kontam. von ν320 u. λ 167)
G 18x Komplem. zum Verb (Ix Subj.), Gen. zu Subst. (£289), zu Adj. (Sc.351), zu Präp. (Op.113); 5x Vbd. m. πόνος (oben Bla. c, vgl. όϊζυροΐο πόνοιο h.33,17), 2x m. κάματος (0365, Op. 177), Ix m. όδύναι (5812), Ix m. άλη (o342); Adj.: άτέρπου(1) Z235, άπειρεσίην A620f., αίνης ο 342, όμήν ρ 563, άλγινόεσσαν Th. 214 S. R. van der Mije
όϊζύω [2‘, 2°] F Präs, -ύομεν 1, -υε 1, Aor. -υσας 2 M vgl. όϊζϋρός Μ [«!««] κείνον -υε Γ408, (vgl. κείνον -Ορόν #832) [«!-*] κείνος -ύσας <5152 - $/307eM [vlwwi] •ύομεν 389
Εχ sch.D Γ408: -υε' κακοπάθει, ταλαιπωρεί, ähnl. 389, sch. Barn. <5152
Β (zu όϊζυςή sich abmühen, Mühsal auf sich nehmen; leiden, erleiden', erstere, akt. LBed. gesichert ind Γ408 (nb. φύλασσε), pass. L j 389 (vgl. κακός 4c). Weniger eindeutig lassen sich #152, $/307 -ύσας έμόγησε(ν) festlegen: als Ganzes eher akt. in #152f. (άμφ9 έμοί), pass, in $/307 (Ggs. zu δσα κήδε9 έθηκεν) — Syntax: m. L Akk.-Obj. u 389, ohne L u Γ408, in #152 u. ίΡ307 -ας έμόγησεν (Aor.-Ptz. zeitneutral ggüber Hauptverb) uns., ob δσα (auch) zu -ας; 3x m. Präp.- Komplem. (Γ408 περί κείνον, 389 fc εϊνεκ9, #152f. άμφ9 έμοί); 3x in Rel.satz — weitere Aspekte s.v. όϊζύς BVorbem. Γ408 (Hel. zu Aphr.:) „αίεί περί κείνον (Alex.) -υε καί έ φύλασσε, 1 είς δ κέ σ9 ή άλοχον ποιήσεται ή δ γε δούλην", Ameis-H.: „mühe dich ab, wie die όϊζυροί βροτοί,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
in der Sorge um ihn“ (anders Mawet, Douleur 191, Kirk z.St.); όϊζύς (s.d. B Vorbem.) bes. von Sklavenarbeit (δούλην!) 389 (Od. zu Ag.: „μέμονας Τρώων πόλιν) καλλείψειν, ής εϊνεκ9 -ύομεν κακά πολλά;", -ύομεν Präs., nicht Impf, (pace Ameis-H.) #152 (Men.:) „άμφ9 Όδυσήϊ ’ μυθεόμην, δσα κείνος ^ύσας έμόγησε^ν 1 άμφ9 έμοί", verweist auf V. 107 δσσ9 Όδυσεύς έμόγησε καί ήρατο $/307 δσα κήδε9 έθηκεν (Od.) 1 άνθρώποισ9 δσα τ9 αύτός 1 πάντ9 έλεγ9. — Wortf.: s. μογέω S. R. van der Mije
οιήϊον [l·, 2°] L 'Morrison and Williams (έρέσσω L) 52 f.; 2Kurt, Seern. Fachausdr. 18. 146f.
B (Hom. [cf. όήΐ/'α] Ale. fr. 326,9 L.—P.J form for οϊηξ [which not in nautic. sense in EGrE]) rudder is sense required /540; prob, origin. meaning 'tiller’ (οιήϊον, οϊηξ related to wds. for 'waggon-pole*, 'Deichsel’ in other IE languages, see οϊηξ E) poss. in other passages; w. use of 'tiller’ for 'rudder’ cf. κώπη — 'oar* T43 οϊ τε κυβερνηται (sc. έσαν) καί έχον -α νηών (cf., w. πηδάλιον, y281; also £315) μ 218 νηός -α νωμρς (subj. steersman; pl. perh. of more than one rudder, cf. L1 53) /540 (κάδ δ9 έβαλεν [Polyphemus, the rock] μετ- οπισθε νεός) τυτθόν, έδεύησεν δ9 -ον ακρον ίκέσθαι. — Wdfld.: πηδάλιον
D /483 (ν. [= 540] damn. Arist., recte: Ameis-H., Anh. ad 1.) J.N. O’Sullivan
οϊηξ m. [l·] E Erbwort; verw. m. οιήϊον 'Steuerruder’ (s.d.); Gerätebez. mit -χ-Suff. wie θώρηξ, πήληξ (s. Risch 162f.); außer Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. οϊαξ, s. L6 u. Mayrhofer, EWAia 1208
Εχ sch. /2269c: -κεσσιν' κρίκοις, δι9 ών ένειρόμεναι αί ήνίαι τούς ίππους οίακίζουσιν. ή γάρ ηνία τρόπον τινά -ξ έστί τοΰ άρματος
L ’Helbig, Hom. Epos 155; 2Reichel, Hom. Waffen 128 ff.; 3 Leaf, Appendix M, 625 f.; 4Wiesner, Arch. Hom. F 7 f. 17f. u. 106; 5Kurt, Seern. Fachausdr. 146 f.; ‘Peters, Laryngale 94 f.
B Zügelhalter am Joch, Ringe (s.o. Σχ; Delebecque, Che- val 180), metallene Haken od. Klammern (nach Helbig f. die Zugbänder) od. die aufgebogenen Jochenden od. Zapfen (L2128f. u. 134; L3), nach archäol. Zeugnissen sowohl Ringe als auch Zapfen (L* 106); später (seit Aesch.) »= 'Steuerruder’ (vgl. L5; weitere Beispiele für in Landleben u. Seefahrt ge- meins. Begriffe bei Struck, Bedeutungslehre 24 f.) /2269 (Söhne des Priam. richten einen Wagen f. ihren V. her) κάδ #* άπό πασσαλόφιν ζυγόν ήρεον ήμιόνειον ’ πύξινον όμφα- λόεν, εύ -κεσσιν άρηρός, vgl. auch Kirk, Iliad z.St.
G. Markwald
Οϊηξ s. Οϊ&ξ
οϊκαδε [23‘, 52°, 4H, 3h, 3e] E zu Adv. erstarrter alter Akk. von οίκος (verm. Koll. Akk. Pl. wie κύκλος/κύκλα, oben II Sp. 1580); vgl. Chantraine, Dict. s.v. und Lejeune, Memoires II253 ff.
F -αδε 35, -αδ9 50 Μ 1 zweis. (-α#*- -) [ij - έλεύ- σεσθαι β\Ί6, λ432, ν!32, ψΊ2; - άποπλείειν / άποστείχειν /418 - 685 / λ 132 - $/279; t- ϊμεν^Λ σύν νηυσί Α 170. 179; L j Ρ155, 179, £181; - //335, £108, ν169, σ!47. 242, τ282 [Ιν] ωπασαν - ίόντι ν 121. 305; - //79, /414, Ύ342, ο210, h.Cer.302, h.Merc.379 [Μ - άγέσθω/αι ΓΊ2 - 93 / 404, x35, h.6,17; ύπότροπον L- ίκέσθαι*Λ $>211, /35; καί L j /393, #520; L , Α 19, Λ287, <530, ο66, Cert. ρ.39,10; κατα- κείετε* L- ίόντες*Λ η 188 a σ408. 419; L Λ π463; η326, ο431. 436, υ232, Pan.fr.13,5 ρ.122 Dav. 2 dreis. (- - -αδε) [L«] L- νοστήσας*Λ καί τείσεται £163, ο 177; t 557
558


οϊχαδε
οϊκαδέ
καί β343; L , Δ 103 = 121, Σ60 = 441. 90, i? 102 = 252, μ 43, τ258 s Cert. ρ.39,9, Hes. fr. 204,92; περ σύν νηυσί νεώμεδα Β236, Π205; - ίεμένων* Β154, χ160, 1261; πέ- μψειας* <350, κ484; - νισόμενον* <5701 = ε 19, κ42; - /233 = £220 = Β466, £242, π271, φ316 [<_] £280, Ορ.576. 632 [---] - π370, Ορ.611. — f zum Teil vernachlässigt, vgl. οίκος, Chantraine, Gr.h. II 144f. u. L2 153 A.237.
Σχ sch.D A19: -αδε’ εις τά οικεία, Α 170: -αδ’ ιμεν~ εις τόν οίκον παραγενέσδαι, Β154: -αδ’ ίεμένων ... εις οίκον άπιέναι προδυμουμένων L οίκος L111 ff.; 2Gruber, Deixis
Β nach Hause, ins Haus, in die Heimat — sowohl auf ein Haus bzw. Anwesen bezogen (z.B. £280, Pan.fr. 13,5 p. 122 Dav. bzw. Op. 576 u. 611) als auch distr. auf mehrere (z.B. 7/188 = σ408. 419, h. Cer. 302), aber fast immer (bei Rückkehr der Gr. aus Troia, des Od. usw.) in der allg. Bed. von oi. 'Haus’ = 'Heimat’ / ('Familien-)Wohnsitz’ (vgl. Hinzufügung von δόμος Σ60 = 441 u. δώμα o431 zur Bez. des Hauses); emotionelle Betonung der Heimat oft verstärkt, durch Hinweis auf πατρίς (//335, /414, <5520, o66, r258, Cert. p.39,9), auf Rückkehr (νόστιμον ήμαρ γ233 = £220 = i?466, νόστος ν132, σ242 [vgl. νοστέω/ήσω in 4], αύτις Π205, άψ Ω23Ί, άπό /418 = 685, λ 132 = ψ2Ί9, πάλιν //79), auf Familienmitglieder; spez. Verwendung in -αδε αγειν Frau als Gattin 'heimfuhren’ (s. 9); nie mit Aspekt Haus = 'Haushalt’, 'Besitz’ (auch nicht Op.632, s. in 10); oi. steht bei Hom. außer Bl54, ß343 u. Bl27 (vgl. dazu L2 63) immer in dir. R., faktisch immer als Adv. (s. bes. //79 = Ύ342, Op.632 in 10) zu Verben der Bewegung, hat nie Pron. und abh. Gen. neben sich (wie andere Formen auf -δε, z.B. βένδοσδε)’, steht auch neben anderen Ortsangaben (δόμον Σ60+, εις + Akk. Δ 103, /414, r258, Cert. ρ.39,9). — Wortf.: s. οικοδεν u. οίκος (bes. BlaÖbb u. cc), sonst δεύρο, κεΐσε. - Glied.: 1 zu ίκάνω, ϊκω 2 zu έλδεΐν, έλεύσομαι, έρχομαι 3 zu είμι 4 zu νο- στέω, -ήσω 5 zu νέομαι, νίσομαι 6 zu ϊημι 7 zu βαίνω 8 zu ελαύνω 9 zu άγω, άγινέω 10 Sonst.
1 (vgl. L2 153 ff., 166 ff.) A 19 (Chryses wünscht, daß die Götter den Gr. geben, Troia zu zerstören) εύ δ’ t-aö’ ίκέσδαιΛ Ώ287 (Hekabe zu Priam.:) „καί εύχεο L d 1 άψ έκ δυσμε- νέων άνδρών" <ρ211 (Od.:) „τών δ’ άλλων ού τευ ακόυσα ’ εύξαμένου έμέ αύτις ύπότροπον L " /35 (Od. zu Freiem:) ,,ού μ’ έτ’ έφάσκεδ’ ύπότροπον L j (οϊκαδέ νεΐσδαι v.l., def. Femandez-Galiano ad 1., at cf. locos coli.) ’ δήμου άπο Τρώων" <530 (Polyphems Bitte an Pos.:) ,,δός μή ’O- δυσσήα πτολιπόρδιον L " ο66 (Tel. zu Men.:) „νυν μ’ άπόπεμπε φίλην ές πατρίδα γαίαν* ' ήδη γάρ μοι δυμός έέλδεται L " 210 (Peisistr. zu Tel.: „steigt ins Schiff) πρίν έμέ L j“ /393 (Ach.:) ,,ήν γάρ δή με σαώσι δεοί καί -αδ’ ϊκωμαι" 414 (Ach.:) „εί δέ κεν -αδ’ ϊκωμι φίλην ές πατρίδα γαΐαν" δ520 (δτε) -αδ’ ϊκοντο, ' ... χαίρων έπεβήσετο (Ag.) πατρίδος αϊης Cert. ρ.39,10 άλλ’ αυδις άπήμονες -αδ’ϊκοισδε 2 β\Ί6 (φήν) ca0’ έλεύσεσδαιΛ (Od.) λ432 έφην γε ' άσπάσιος παίδεσσιν ίδέ δμώεσσιν έμοϊσιν ' t j ν132 (έφάμην) L / νόστον δέ οι ού ποτ’ άπηύρων ' πάγχυ ψΊ2 (Eurykl. zu Pen.:) „πόσιν ένδον έόντα παρ’ έσχά- ρη ού ποτέ φήσδα ' t " υ232 (Bettler zu Eum.:) „σέδεν ένδάδ9 έόντος έλεύσεται -αδ’ (Od.)** y233 (Mentor zu Tel.:) „βουλοίμην δ’ αν έγώ γε καί_ αλγεα πολλά μογήσας ' -αδέ τ’ έλδέμεναι καί νόστιμον ήμαρ ίδέσδαι, ' ή έλδών άπο- λέσδαι εφέστιος (wie Ag.)*‘ - £220 - Β466 Pan.fr. 13,5 ρ.122 Dav. εϊ τις μέ<τρα> πίοι καί άπότροπος -αδ’ άπέλδοι ' δαιτός άπό γλυκερής, ούκ αν ποτέ πήματι κύρσ- αι π271 (Od. zu Tel.:) „(έρχευ) -αδε καί μνηστήρσιν ύπερ- φιάλοισιν όμίλει" 3 Α\Ί0 (Ach.: „ich fahre nach Phthie) έπεί ή πολύ φέρτερόν έστιν ' ^αδ’ ϊμεν" Ρ155 (Glaukos:) 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
,,εϊ τις έμοί Αυκίων έπιπείσεται άνδρών 1 L " AV79 (Ag. zu Ach.:) ,,L-a<5’ ίώνΔ (mit deinen Schiffen und Leuten) ' Μυρ- μιδόνεσσιν άνασσε" β\Ί9 (Eurym. zu Halitherses:) „μαν- τεύεο σοισι τέκεσσιν ' L " ν 121 (κτήματ’) α οί Φαίηκες άγαυοί ' ώπασαν L-aö’ ίόντμ (Od.) = ν3Ο5 (χρήματα) £181 L jä (Tel.) λοχώσιν (Freier) π 463 (Tel. fragt Eum.: „sind die Freier schon ένδον) ή έτι μ’ αύδ’ είρύαται L ja“ τ/188 (Alkin. zu Phäaken:) ,,κατακείετε L 3ες" = σ408 (Tel. zu Freiem) σ419 κατακείομεν L 2ες h. Cer.302 βάν ρ’ ϊμεν (Eleusiner nach dem Tempelbau) -αδ’ έκαστος 4 Δ103 (Ath. zu Pand.: „versprich dem Ap. Hekatombe) ^αδε νοστή- σΛας ιερής εις άστυ Ζελείης" = 121 Β102 (wir machen Wettkämpfe) ως χ’ ό ξεΐνος ένίσπη οισι φίλοισιν ' L ^ας = 252 £163 (noch in diesem Jahr [Monat?] wird Od. kommen) L 3ας Hes. fr. 204,92 L Λας (Ach.) έκ Πηλίου Σ60 (Thetis über Ach.:) „Lrov <5’ ούχ ύποδέξομαι αύτις 1 -αδε νοστήσαν- ταΛ δόμον Πηλήϊον εισω" =441 s 90 τ258 (Pen.:) „L j φίλην ές πατρίδα γαίαν" = Cert. ρ.39,9 β343 εϊ ποτ’ Όδυσσεύς 1 ^-αδε νοστήσΛειεΛ ο 177 πόλλ’ έπαληδείς ' L j£i (Od.) μ 43 (wer bei Sirenen vorbeifährt) τφ δ’ οΰ τι γυνή καί νήπια τέκνα 1 L ^αντι παρίσταται ούδέ γάνυνται 5 Β236 (Thers.:) „L-a<5£ περ σύν νηυσί νεώμεδα" TI2Q5 (Myrmidonen zu Ach.:) „L d (αύτις)" σ242 (Iros konnte nicht mehr gerade stehen) ούδέ νέεσδαι ' -αδ’, δπη οί νόστος <5701 Τηλέμαχον μεμάασι κατακτάμεν ' ^-αδε νι- σόμεΛνον = £19 «42 (Od.’ Gefährten:) „L Λδα κενεάς σύν χεϊρας έχοντες" 6 Β154 άϋτή δ’ ούρανόν ίκεν ' -αδε (-αδ’ ν.1.) ίεμένων, vgl. unten ΓΊ2 — 93. 404 χ160 (Men.: „in Tenedos haben wir den Göttern geopfert) ^-αδε ίέμενοι/ Ζεύς δ’ ού πω μήδετο νόστον" ε261 (Od.: „von Troia) L j, άλλην οδόν αλλα κέλευδα 1 ήλδομεν" Ί £108 δεκάτφ δέ πόλιν ^πέρσαντες έβη^σαν ' -αδ’* άτάρ έν νόστφ £242 πόλιν Πριάμου L Δμεν ' -αδε σύν νήεσσι 8 ν169 νήα δοήν ' -αδ’ έλαυνομένην h.Merc.379 ούκ -αδ’ έλασ- σα βόας 9 ΓΊ2 (der Sieger des Zweikampfs) κτήμαδ’ ελών εύ πάντα γυναΐκά τε -αδ’ άγέσδω*" (t.t., als ob Hel. neu verheiratet würde) = Γ93 404 (Hel.:) ,,έδέλει (Men.) στυγερήν έμέ ^οΐκαδ’ αγεσδαι" <ρ316 (έλπεαι, αϊ χ’ ό ξεΐνος) -αδέ μ’ αξεσδαι καί έήν δήσεσδαι ακοιτιν h.6,17 ήρήσαντο έκαστος (der Götter) 1 είναι κουριδίην άλοχον καί L j Η335 (Nestor schlägt vor, die Leichen zu verbrennen) ως κ’ όστέα παισίν έκαστος 1 -αδ’ άγη ότ’ άν αύτε νεώμεδα πατρίδα γαΐαν κ35 μ’ έφασαν (Gefährten) χρυσόν τε καί άργυρον L d π 370 (τόν) άπήγαγεν -αδε δαίμων £280 (Lügenerz.: der König erbarmte sich meiner) ές δίφρον δέ μ’ εσάς άγεν -αδε zu sich nach Hause, in sein Haus σ147 (Bettler zu Amphin.:) „σε δαίμων 1 -αδ’ ύπεξα- γάγοι (damit du dem heimkehrenden Od. nicht begegnest)** o436 (phön. Magd zu phön. Seefahrern:) „δρκφ πιστωδήναι άπήμονά μ’ -αδ’ άπάξειν" Ορ.576 τημοΰτος σπεύδειν καί -αδε καρπόν άγινεΐν, vom Feld nach Hause, aufs Anwesen 10 λ 132 (Teir.: „wenn du dem Pos. geopfert hast) -αδ’ άπο- στείχειν" = ψ2Ί9 /418 (Ach.:) „τοΐς άλλοισιν έγώ παραμυδησαίμην ’ -αδ’ άποπλείειν" - 685 (vgl. L2 165) ο431 (phön. Seefahrer zu phön. Magd:) „ή ρά κε νΰν πάλιν αύτις άμ’ ήμιν -αδ9 έποιο, ' δφρα ϊδη πατρός καί μητέρος
δώ" τ282 (Lügenerz.) πέμπειν τέ μιν ήδελον αυτοί ' -αδ’ άπημαντον. καί κεν πάλαι ένδάδ’ Όδυσσεύς ' Φ/ν ι350 εϊ μ’ έλεήσας 1 ^-αδε πέμψεμας «484 (Od. zu Kirke: „du hast mir versprochen) L Λμεναι" η 326 ήματι τφ αύτφ καί άπήνυσαν (Phäaken) -αδ9 όπίσσω ΗΊ9 (Hektors Zweikampfvorschlag: „wenn er mich besiegt) σώμα δε -αδ9 έμόν δόμεναι πάλιν" — Ύ342 Ορ.611 τότε πάντας άποδρέπεν -αδε βότρυς 632 έν δέ τε (sc. Schiff) φόρτον 1 άρμενον έν- τύνασδαι, ΐν9 -αδε (für nach Hause) κέρδος άρηαι
559
560


οΐχαδε
D v369a, v.l. £396, τ237 M. Schmidt
οίκείω s. οικέω
οίκεύς [2j, 5°, 1Η] Ε sowohl Grundwort (s. οίκος) wie Suffix -εύς schon myk. (Risch 156), nachep. selten
Μ [-^] -ήϊ’ £63 [---] -ήϊ 5245, -ήες ρ533, -ήας Ε413 [l-Ζ] -ηας Ζ366 [2-2] -ήων £4, π3Ο3 [2-1] -ήας
Hes. fr. 30,20 — f nicht wirksam π 303
Σχ sch. D E413: -ήας · οικείους, οίκέτας, Ζ366: - ήας · νυν άντί του οικείους, τούς κατά την οικίαν, sch. Bam. 5245: -ήϊ* ο ικέτη. δούλφ, vgl. Ar.Byz. fr. 316 Slater (mit Anm.)
L 'Beringer, Historia 13, 1964, 1-20 ; 2Geiß, Dienend. Personal 48ff.; Oschnitzer, Sklaverei; 4Hoekstra, in: Odyssey zu £4; 5Ja.A. Lencman, Die Sklaverei im myk. u. hom. Griechenland, Wiesbaden 1966; 6Leumann, Hom. Wort. 281; 7A. Mele, Societa e lavoro nei poemi omerici, Napoli 1968; 8Perpillou, -εύς 259ff.; ’Ramming, Dienerschaft 19f. 84ff.; 10H. Richard, De servis apud Homerum, Diss.phil. Berlin 1851, 49f.; "Richter, Arch.Hom.H20f.; ’2Wickert-Micknat, Unfreiheit 159
B (zum Haushalt gehöriger) Knecht, Pl. (Haus-) Gesinde, viell. auch (Familie u. Gesinde umfassend) Hausgenossen, kaum Bez. allein von Familienmitgliedern — oi. muß an 4 von 8 Stellen und kann immer als Bez. abhängiger Personen verstanden werden. An einigen St. allg. 'Hausgenosse’ mögl., aber nirgends notw. — D i s k.: a) da in einem Haushalt im fgrE neben der (Klein-) Familie i.d.R. nur (oft unfreie) Knechte und Mägde leben — es gibt keine 'Großfamilie’ (vgl. s.v. κασί- γνητος B 1b) oder andere zwischen Familie und Gesinde stehenden, zum Haushalt gehörigen Personengruppen (vgl. s.v. θεράπων B Vorbem.) — könnte -ήες, wenn nicht nur das Gesinde, nur entw. die Mitglieder der Familie oder 'Gesinde und Familie’ bezeichnen. Familienmitglieder aber werden i.d.R. mit Verwandtschaftstermini (oder EN) bezeichnet (s. s.v. οίκος B Vorbem.), auch neben Gesinde (z.B. neben δμώες A431, neben oi. Z366, π303, Hes.fr.30,20 [s.u.]); b) eine Bez. abh. Personen als 'zum Haus gehörige Menschen’ kann gebildet und verwendet werden, ohne daß das Wort zuerst oder allg. zur Bez. aller 'Hausgenossen* verwendet wird, bes. dann, wenn es sich um eine „mildernde, gleichsam euphem. Bez. der Verhältnisse“ (G. F. Schömann, Gr. Altertümer I, Berlin 1855, 41) handelt — Sprachen bilden gern euphem. Bez.en fiir „an sich unsittliche Institute“ (C.F.von Nägelsbach / G. Autenrieth, Hom. Theologie3, Nürnberg 1884, 247), vgl. δμώς (das ebenso als Bez. von abh. Personen gebildet worden sein kann — anders z.B. L12156 A.20). Desw. der meist (und dann als Abfolge zwischen II. und Od.) angenommene Bed.-übergang von 'Hausgenossen’ zu 'Gesinde’ (s. s.v. δμώς B Vorbem.; L’20) zwar mögl., aber nicht erweisbar; c) im Sg. oi. (nur 2 St.) nur Bez. von Knecht, nachep. immer von abh. oder unfreien Personen; d) viell. aber Verwendg. von oi. im fgrE sowohl spez. für Knecht / Gesinde als auch (als altes Wort, vgl. E) unscharf / archaisierend (L4: „lack of precision“) für Hausbewohner (Familie + Gesinde). Dies. Personen werden sowohl als oi. wie als δμώες, άμφίπολοι o.ä. bezeichnet; oi. also keine bes. Gruppe von Sklaven oder Dienern (L9260: im Haus tätige Diener im Gegensatz „a ccux de l’exterieur“ — dazu s. zu π 303; L6: „Häusler“; Kretschmer, Gl. 18, 1930, 78: „im Haus geborenen Sklaven“; Wilamowitz, HdO 94: „Sklave, der sich zum oi- χεύς hochgearbeitet hat“; L4: „who occupy a favorite Position“), u. aus oi. kein Indiz für pers. Freiheit oder Unfreiheit; im Sg. nur von männl. Knechten, im Pl. auch Frauen miteinbezogen; Verwendg. meist polar zu 'Herr*, aber kein Unterschied zu anderen Bez. von abh. Personen hinsichtlich des 'freundli-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίκέω, οίκείω
chen Klimas’ zwischen Herrn und Gesinde (richtig L352ff., gegen L989), vgl. z.B. λ 431 1 Sg. 5245 (Hel. über Od.:) „αύ¬
τόν μιν πληγήσιν άεικελίησι δαμάσσας, 1 σπείρα κάκ9 άμφ* ωμοισι βαλών, -ήϊ έοικώς (schlich sich so nach Troia ein)“, Od. sah aus wie ein (von seinem Herrn?) verprügelter, entlaufener Knecht — zum folgenden Vgl. seines Aussehens mit einem unbek. Dektes oder einem Bettler (V.248, v.l. δέκτη) s. West, Odyssey z.St. £63 (Eum. über den abwesenden Od.: „er hätte mich gut behandelt und mir Besitz vermacht) οίά τε φ -ηϊ άναξ εύθυμος εδωκεν (nämlich ein Haus, ein Stück Land und eine Frau)“ seinem Knecht der freundliche Herr, zur erhofften Schenkung vgl. s.v. κλήρος 2 Pl. 2 a Gesinde ξ 4 (Od. kommt zum Sauhirten) δ οί βιότοιο μάλιστα ’ κήδε- το -ήων, ούς κτήσατο ^δΐος Όδυσσεύςvgl. α398 δμώων, οΰς μοι ληίσσατο L u π303 (Od. zu Tel.: „niemand darf erfahren, daß Od. da ist, weder Laertes noch der Sauhirt) μήτε τις -ήων μήτ9 αυτή Πηνελόπεια", keiner vom Gesinde, im folgenden nach Geschlecht unterschieden (γυναικών V.304, δμώων άνδρών V.305 — diese sind κατά σταθμούς [V.318]); Laertes u. Pen. gehören nicht zu den -ήες, Eum. wird als Hauptperson extra genannt 2 b Gesinde oder Hausgenossen E413 (Dione zu Aphr.: „Diom. soll sich hüten) μή δήν Αιγιάλεια περίφρων 9Αδρηστίνη 1 έξ υπνου γοόωσα φίλους -ήας έγείρη ’ κουρίδιον ποθέουσα πάσιν" - allg. 'Hausgenossen’ mögl., aber die als mögl. Witwe gedachte und viell. auch ohne Kinder lebende Aigialeia kann nachts kaum jemand anders wecken als ihr Gesinde, vgl. £15 ff. (Naus, schläft mit zwei άμφίπολοι in einem Zimmer); φίλους spricht nicht dagegen (φ. steht als Beiw. außer zu EN u. Verwandtschaftsbez. auch zu άνδρες, άστοί, ξεΐνος, εταίρος, θεράπων, τροφός), vgl. ζ.Β. λ 431 (Ag. hoffte άσπάσιος παίδεσσιν ιδέ δμώεσσιν nach Hause zu kommen) u. v42f. Z366 (Hektor zu Hel.:) „οίκόνδε έλεύσομαι, δφρα ΐδωμαι ’ -ήας άλοχόν τε φίλην καί νήπιον υιόν", Hektors Wunsch, außer Frau u. Sohn auch das Gesinde zu sehen, als poet. Vorwegnahme des Geschehens: er trifft zuerst in seinem Haus auf die Dienerinnen (V. 375 ff. δμφαί, V.381 ταμίη), dann erst auf Androm. mit Astyanax. Erkl. von άλοχόν τε καί υιόν als Appos. zu -ήας unpassend, weil dann 'Frau und Kind’ als 'Hausbewohner’ oder 'meine Leute’ bezeichnet würden (vgl. zu π 303); Erkl. 'Gesinde und Familie’ (L316f.) synt. schwierig, weil Appos. nicht hervorhebt, sondern aufzählt ρ533 (Pen. über Freier:) „αυτών μέν γάρ κτήματ9 άκήρατα κεϊτ9 ένί οϊκφ, ’ σίτος καί μέθυ ήδύ* τά μέν τ9 -ήες εδουσιν, ’ οί δ9 εις ήμέτερον πωλεύμενοι (ειλαπινάζουσιν)", allg. Hausgenossen mögl., aber zu Vorwurf an Freier Gesinde besser passend: „das [= ihre eigenen Vorräte] ißt nur ihr Gesinde, sie aber tafeln bei mir (Rinder, Schafe und Ziegen schlachtend) und trinken Wein“ Hes. fr. 30,20 (Zeus zerstört, erschlägt mit Blitz Salmoneus u.) ως λαούς άπε]τίνεθ9 ύπερβ[ασίην] βασιλήος. 1 ...].£ παϊδάς τε γ[υν]αΐκά τε ρίκήάς τε Gesinde neben und nach der engeren Familie Μ. Schmidt
οίχεω, οίκείω [4\ 3°, 3H, 3h, 2e] Μ 1 zweis.: [-2] φχει <200; -εϊ h.Ap. 172 [-1] φκεον K218 2 dreis.: [lw] ^φκε-
oVj δ9 έν £116, Choer. Suppl. Hell. 320,3; L j έν ι400; φκεε 5’ Hes.fr. 13,1 [1-2] -ήσεις/v h.Cer.399, h.Ap.522 [2_2] φκηθεν £668; -είων Th.330 [-L] -οϊντο Cert. p.40,2 3
viers.: [iuJ] -έομεν £204 [2-2w] -έοιτο Δ 18 [2-M o/]- κείουσαι Hes. fr. 26,16
Σχ sch. D £668: τριχθά δε φκηθεν καταφυλαδόν* τριχώς δε οικισθεντες ταϊς πατρώαις έχρήσαντο φυλαΐς L Casevitz, Colonisation 73 f.
Β wohnen, hausen (1); bewohnen (2); sich ansiedeln (3) — Aor. nur in (3), Fut. nur in h.Cer.399, h.Ap.522, sonst nur 561
562


οίκέω, οίκείω
Όϊκλήης
Präs. u. Impf. — Wortf.: allg. s. ναίω, sonst zu (1) ναιετάω, zu (2) έχω, ναιετάω, νέμομαι, zu (3) άποικίζω, κτίσσαι, δίδω μι οίκον, όπάσσω οικία 1 wohnen, auch von Tier (Th. 330) hausen — Ortsang, meist in präp. Ausdruck (meist έν, /400 + διά, h. Cer. 399 υπό oder έν + παρά, Choer. Suppl. Hell. 320,3 + παρά), Adv. ένδα Th. 330, h.Ap.522, ^άπάνευ- δεΛ £204 £204 -έομεν δ9 (sc. wir Phäaken) L d πολυ- κλύστφ ένι πόντφ Th.330 ένδ9 αρ9 (bei Nemea) δ γ9 -είων έλεφαίρετο (Löwe) φΰλ9 άνδρώπων h.Ap. 172 -εϊ δέ (der blinde Dichter) Χίφ ένι παιπαλοέσση ΞΙ 16 φκεον δ9 (οϊκε- ον v.l.) (Söhne des Portheus) έν Πλευρώνι και αίπεινή Κα- λυδώνι /200 φκει (Priester) γάρ έν άλσεϊ ('Απόλλωνος) 400 μιν (sc. Polyphem) άμφις ' φκεον (Kyklopen) έν σπήεσ- σι δι9 άκριας ήνεμοέσσας Choer.fr.Suppl. Hell.320,3 φκεον δ9 (Juden) έν Σολύμοις δρεσι πλατέη παρά λίμνη h.Ap.522 (Αρ. u. die Kreter kamen zum Pamesos) ένδ9 άρ9 έμελλεν (Ap.) ' -ήσειν πολλοΐσι τετιμένος άνδρώποισι h.Cer.399 ναιετάοις πάντεσσι τετιμ[ένη άδανάτοι]σιν. ' εί δ9 έπάσω, πάλιν < αύτις > ίοΰσ9 ύπ[ό κεύδεσι γαίης] ' -ήσεις ώρέων τρίτατον μέρ[ος είς ένιαυτόν] (Cod. Μ m.sec., μέρος ειν 9Αϊδαο Bücheier) ' τάς δέ δύω παρ9 έμοί τε και Ιάλλοις άδανά]τοισιν erste Ortsangabe entweder ύ. κ. γ. wie zu ίοΰσ9 (s. Bd. II Sp.464,24) oder ειν Άϊδαο 2 trans, bewohnen 2 a Akt. Γ218 υπώρειας φκεον (Dardaner) πολυ- πίδακος ’Ίδης Hes.fr. 13,1 ωικεε δ9 (Periboia [vgl.fr. 12] oder Makareus oder Krinakos [vgl. fr. 184]) Ώλενίην πέτρην ποτα- μοϊο παρ9 δχδας ' εύρεΐος Πείροιο 26,16 μάκρ9 ρ[ΰρεα -είουσαι (Töchter des Porthaon), ' δώματία λείπο]υσαι π[ατρός και μητ]έρα 2b Pass. Δ18 (Zeus zu Hera: „wenn wir wieder Freundschaft stiften) ήτοι μέν -έοιτο πόλις Πριάμοιο“ Cert. ρ.40,2 πώς άν άριστ9 -οΐντο πόλεις και έν ηδεσι ποίοις; 3 intr. (Med.-Pass.) sich ansiedeln B668 τριχδά δέ φκηδεν (die Leute des Tlepolemos) καταφυλαδόν, vgl. V.665
D v.l. B632 M. Schmidt
οικήϊα [1H] zum Haus gehörig, drinnen Op. 457 (für einen Wagen braucht es hundert Hölzer) τών πρόσδεν μελέτην έχέμεν -ήια δέσδαι Μ. Schmidt
οικία [IV, 12°, 4Η, 4h, 2e] F Nom. -ία 3, Akk. -ία 20, -ί9 10 Ml zweis.: [ί«] έπι / ένι ci9 έχοντας* Λ /7261, 1505 - 531; L u Th.64. 758, Hes.fr. 151,1; -ί9 έδεντο B15Q; -ί9 Μ22\, £210, Phor.fr. 2,2 ρ. 154 Dav. 2 dreis. (οικία - -): [1«μ] ποιήσωνται/ονται Μ168, h.Ap.78; ναιετάασκε* Ρ3Ο8, h.Merc.555, c.Naup.fr.2,2 p.146 Dav.; K64, μ4, ^>215 [ivw] 0154 Rw] Ίδάκ^ρ ένι ναίων* > 6555, ω104; L , /7221, ι>288; ένι L- ναίωνΛ δ 193; Κορινδόδι / 9Αβυδόδι L , 7V664, Ρ584; L , Ζ15, /7595; δέσδαι h.Ap.46. 137; - δ9 αυτε 0335, π385; - Th.744
Σχ sch.D Β750: -ί9 έδεντο' την οϊκησιν έποιήσαντο, Af 168: -ία' νΰν φωλέους. και κοΐλον δόμον την σφηκίαν φησί, sch.Barn. £210: -ία' οϊκησιν, οικον L s. οίκος L' 14ff.
Β Haus, Wohnsitz, Behausung; Haushalt, nur im Pl., aber meist (wie z.B. μέγαρα) entweder mit singulärer Bed. oder kollektiv von mehreren zusammengehörigen Gebäuden, ‘Anwesen’, distr. von mehreren B 750, 0154 (Häuser e. Stadt, vgl. οίκος Blb), ^215, Hes.fr. 151,1, h.Merc.555; außer K64, μ 4 u. Th. 744 (alle in 2) immer im Akk., u. zwar außer 0154 (zu Präp. διά) u. Hes.fr. 151,1 (präd.) immer Obj. von Verben; in komplementären Ausdrücken neben Wort für mobilen Besitz (s. 0335, £210, π 385 u. vgl. auch φ215 — alle in 1) wie οίκος (s. s.v. B3 Vorbem.) ‘Haus samt Grundbesitz’ oder ‘Haus* als pars pro toto für immobilen Besitz zu verstehen (vgl.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
E. Scheid—Tissinier, Les usages du don chez Homere, Nancy 1994, 44) 1 Wohnsitz, Haus von Menschen //221 'Ύλρ
ένι L-ia ναίων* Λ (Tychios) 6 555 Ίδάκρ ένι L d (Od.) = ω 104ex (Amphimedon) 798 Φερρσ9 ένι L d (Eumelos) l> 288 Σάμρ δ9 ένι L (Ktesippos) Z15 όδώ έπι L u (Axylos) /7595 Έλλάδι L j (Bathykleus) 7V664 άφνειός τ9 άγαδός τε Κορινδόδι u j (Euchenor) P584 Άβυδόδι L (Phai- nops) Phor.fr. 2,2 p. 154 Dav. ένδα γόητες ' Ίδαϊοι Φρύγες άνδρες όρέστεροι -ί9 έναιον (Kelmis u. Akmon) Ρ308 έν κλειτφ Πανοπηϊ ' -ία ναιετάασκε (Schedios) πολέσσ9 άν- δρεσσιν ανάσσων c.Naup.fr.2,2 ρ. 146 Dav. άλλ9 ό μέν ούν έπι δινι δαλάσσης εύρυπόροιο ' -ία (Dind., -ίαν codd.) ναιετάασκε (Subj. uns.) πολύρρην, πουλυβοώτης 1505 Ίδάκρ ένι -ί9 έχοντα (Od.) = 531 Hes.fr. 151,1 Γλακτοφάγων ... άπήνας -ί9 έχόντων B15Q περί Δωδώνην δυσχείμερον -ί9 έδεντο (Enienen u. Peraiber) h.Ap.46 (Leto kommt zu vielen Stätten) εϊ τίς οί γαιέων υίεϊ δέλοι cia δέσδαιΛ 137 (Delos freut sich) δτι μιν δεός εϊλετο L d ' νήσων ηπείρου τε 0335 (Freier:) „κτήματα (sc. des Tel.) γάρ κεν πάντα δα- σαίμεδα, L-ia δ9 αύτε ' τούτου μητέρι δοΐμεν έχειν ήδ9 δς τις όπυίοι“ π385 (Antin.:) „βίοτον δ9 αυτοί και κτήματ9 (sc. des Tel.) έχωμεν, ' δασσάμενοι κατά μοίραν έφ9 ήμέας, L j“ (κείνου), ‘Haus samt Grundbesitz’, s. Vorbem., βίοτος u. κτήματα hier mobile Habe, einschl. der Erträge der Landwirtschaft u. der Viehherden (vgl. π 79 ff., υ 215 ff.) £210 (Lügenerz.) έμοί μάλα παΰρα δόσαν καί -ί9 ένειμαν (auch hier wahrsch. mit Grundbesitz) ^>215 (Od. zu Eum. u. Phil.:) ,,άξομαι άμφοτέροισ9 άλόχους καί κτήματ9 όπάσσω ' -ία τ9 έγγύς έμεΐο τετυγμένα“, ein Stück Land zur eigenen Verfügung (vgl. £62ff.: Eum.’ vergeblicher Wunsch nach οίκον τε κλήρόν τε πολυμνήστην τε γυναίκα) wird entweder nicht versprochen oder ist in κτήματα mit gemeint oder gehört zu oi. dazu 0154 (zwei Adler fliegen über Ithaka hinweg) δεξιώ ήϊξαν διά τ9 -ία καί πόλιν αυτών (sc. der gerade versammelten Einwohner) 2 Wohnungen von Göttern: K64 (Hades fürchtet, Pos. könne die Erde zerreissen) -ία δέ δνητοΐσι καί άδανάτοισι φανείη ' σμερδαλέ9 εύρώεντα, τά τε στυγέουσι δεοί περ μ 4 (wir kamen nach Aiaie) δδι τ9 Ήοΰς ήριγενείης 1 -ία καί χοροί είσι καί άντολαί Ήελίοιο Th.64 (neben den Musen) L-i9 έχουσινΛ (Chariten u. Himeros), fragl., ob Pl. für mehrere Häuser, vgl. s.v δώμα Bd. II Sp. 372,52 758 ένδα δέ ... L j (Hypnos u. Thanatos) 744 καί Νυκτός έρεμνης -ία δεινά ' έστηκεν νεφέλης κεκαλυμμένα κυανέρσι 3 Behausung von Tieren (vgl. οίκος B2) Μ168 (Gl.) σφήκες
ήέ μέλισσαι ' -ία ποιήσωνται ^όδφ έπιΛ παιπαλοέσσρ (V. 169 κοΐλον δόμον) Π26\ (Gl.: Kinder ärgern immerzu Wespen) L d -ί9 έχοντας M22\ (Adler flog mit Schlange im Maul) άφαρ δ9 άφέηκε πάρος φίλα -ί9 ίκέσδαι, ' ούδ9 έτέ- λεσσε φέρων δόμεναι τεκέεσσιν έοΐσιν h.Ap.78 (Delos zu Leto:) „πουλύποδες δ9 έν έμοί δαλάμας φώκαί τε μέλαιναι ' -ία ποιήσονται“ h.Merc.555 -ία ναιετάουσιν (heilige Bienen) ύπό πτυχί Παρνησοΐο
D ν.1. £183 Μ. Schmidt
οίκίζω s. άποικίζω
Όϊκλείδης [1Η] Patron., S. des Όϊκλήης (s.d.) — Am- phiaraos Hes.fr. 197,6 υίώ δέ 9Αμφιαράου -αο άνακτος (έμνώντο) Β. Mader
Όϊκλήης [2°, 2Η] Ε VG zu δϊς ‘Schaf nach Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 403, das aber nirgends sicher Namenselement zu sein scheint, s. v. Kamptz 212: evtl, zur Präp. *ui; Ό. dann viell. — ai. vi-sravas- ‘sehr berühmt’, das o- zu beurteilen wie bei Όϊλεύς (s.d.); oder haplologisch aus *uoikokleues-l
563
564


Όϊκλήης
Β Seher in Argos (vgl. Hes. fr. 25,35 f.), V. des Amphia- raos, S. des Antiphates; o243 (-ήα μεγάδυμον '). 244 (-ήης, nonn. codd. -είης) vgl. Werner, η u. ει vor Vokal 32. 75, Hes.fr. 136,16 (] ... Όϊ< κ> λήα μεγάδυμ[ον); Gatte der Hypermestra, Hes. fr. 25,35 (-ήος)
D v.l. Μ 379 Ap.lex. B. Mader
οϊκο-θ’εν [4‘, Γ] vom Haus, von zu Hause, dabei Haus ® Wohnsitz u. = Haushalt, immer bei Beschr. von Gegenständen aus dem eigenen Besitz, vgl. οίκος B3a Vorbem. u. έξ οίκου ρ455 Η364 (Alex.:) „κτήματα δ9 δσσ9 άγόμην έξ "Αργεος ήμέτερον δώ 1 πάντ9 έδέλω δόμεναι και -οδεν άλλ9 έπιδεΐ- vai“ = 391 Λ 632 (δέπας) δ -οδεν ήγ9 (Nestor) von sich zu Hause ¥^558 (Ach. zu Antil.:) „εί μέν δή με κελεύεις -οδεν άλλο ' Εύμήλφ έπιδοΰναι“ aus meinen Vorräten 592 (Antil. zu Men.: „das Pferd, das ich gewonnen habe, will ich dir selbst geben) εί καί νύ κεν -οδεν άλλο ' μεΐζον έπαιτήσειας (wollte ich es dir sofort geben)“ Cert. p. 38,20 ως οί μεν δαί- νυντο πανήμεροι ούδέν έχοντες 1 -οδεν, άλλά παρεΐχεν (Ag.) Μ. Schmidt
οϊχοϋι [Γ, 3°] zu Hause — allg. als Ggs. zu *in der Fremde’ und spez. 'im eigenen Haus’, vgl. s.v. οίκος Β1 Vorbem. u. laycc Θ513 (Hektor: „die Gr. sollen nicht in Ruhe die Schiffe besteigen können) άλλ9 ώς τις τούτων γε βέλος καί -οδι πέσοη ' βλήμενος“, wenn sie nicht mehr in Troia sind χ3Ο3 τόφρα δέ (während Men. unterwegs war) ταυτ9 Αϊγισδος έμήσατο -οδι λυγρά, Heimat ορρ. Fremde τ237 (Bettler:) „ούκ οίδ9, ή τάδε (sc. das Gewand) έστο περί χροϊ -οδ9 (οίκαδ9 ν.1.) Όδυσσεύς“ φ398 (Freier über den Bettler:) „ή ρά νύ που τοιαΰτα (ein solcher Bogen) καί αύτφ -οδι κείται“ bei sich zu Hause Μ. Schmidt
οϊκοι [2‘, 5°, 1H, lh] M [U] A113, Ω240, al2, 0 178, Op.365 = h.Merc.36 [2.] ol5 [2J #324, v42
Χχ sch.min. POxy.2405 zu A113: -or έν οϊκφ, vgl. sch.D z.St., sch.Bam. al2: -or εις τά οικεία, έπί τούς οικίας L s. οίκος L' 15
Β im Haus, zu Hause, von Haus als Gebäude (sowohl auf ein Haus bezogen als auch distr. u. pl.) u. von Haus als Wohnsitz / Heimat, vgl. ένδον, οίκος Blaycc (ένί οϊκφ) 1 im Haus (spez.) A 113 (Ag.:) „πολύ βούλομαι αυτήν (Chryseis) ' ~οι έχειν“ in meinem Hause /2240 (Priam. zu Söhnen:) ,,ού νυ καί ύμΐν ' -οι ένεστι (έστί ν.1.) γόος“ bei jedem in seinem Haus #324 (männl. Götter kommen, um Ares u. Aphr. zu sehen) δηλύτεραι δέ δεάί μένον αίδοΐ -οι έκάστη Jede in ihrem Haus v42 (Od.:) „άμύμονα δ9 -οι ακοιτιν ' νοστήσας ευρό ιμι σύν άρτεμέεσσι φίλοισιν“ in meinem Haus, zu φιλ. vgl. s.v. οίκεύς B2b (zu £413) ol5 (Ath. zu Tel.: „treibe Men. an, daß er dich losschickt) δφρ9 έτι -οι άμύμονα μητέρα τέτμης“ in deinem Elternhaus, d.h. noch nicht anderweitig verheiratet Op.365 -οι βέλτερον είναι, έπεί βλαβερόν τό δύρηφιν - h.Merc.36 (vgl. Ορ.364 τό γ9 ειν οϊκφ κατακεί- μενον) 2 (allg.) zu Hause α12 άλλοι μέν πάντες, δσοι φύγον αίπύν δλεδρον, ' -οι έσαν ο 178 (Hel. legt das Vorzeichen aus:) „οϊκαδέ νοστησει (Od.) ... ήέ καί ήδη 1 -οι (sc. έστιν)“ Μ. Schmidt
οϊκος [29‘, 146°, 27Η, 5h, 3·] Ε bereits myk. wo-i-ko-de/ wo-ko-de(- -όνδε), vgl. DMic.II440 u. vgl. 1192 pa-wo-ke; ererbt, uridg. 'u0jk9o-, lat. vicus usw., s. Mayrhofer, EWAia Π585. — Abl.: οικία, οίκέω, άποικίζω, οϊκοδι, οϊκοδεν, οϊ- καδε, οίκεύς, οίκωφελίη, οίκήϊος, άοικος, αποικος, φερέοικος; vgl. auch τριχάΐκες
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίκος
F -ος 11, -ου 15, -οιο 4, -φ 61, -ον 71, -όνδε 37, -όνδ9 3, -οι 3, -ων 1, -ους 4
Μ 1 Stamms, im longum (nur zweis.) [!«] -ov έϋκτίμενον ^καί σ/έήν ές πατρίδα γαίανΛ #476 - <315 = ο 129 = μ<259 £ /533; -ον ές ύψόροφον L , £42 - 115 s ηΊΊ = «474; -ος/ν έμός/ν β64 / «251 = π 128, Hes. fr.58,20; c<p ένΛ ήμετέρφ Γ233, «258, £358; L j άλλο- τρίφ τ119, υ171; L u λ389 = ω22, φ 16; -ος/ου/ον/οι α 12, /3136. 238, <141, ο 178, r572, υ265, Hes. fr. 257,3 [1-1 -ου κήδεσδαι τ23. 161; -ος/ν μέν υ34, Ορ.405; -ον £64, Ορ.23 [2J -ος/ον Z49Q - «356 = ^350, π431, ω208 [--] -ου <ρ188 [2„] ήλδ9 / έστ9 Όδυσεύς καί -ον ίκάνεται ψΐ. 27 / 108; ούτ9 Όδυσεύς έτι -ον έλεύσεται £167, τ313; ήμετέρου/φ έξ / ένί -ου/φ φ3Ί5, A3Q; κατά -ον r 18. 67. 536, h.Merc.61; ποτέ -ος/ν α232 / ρ419, τ75; δή -ον φ332, ^36; -ος/ου/ον β52, #318. 596, £233, ο21, ω358, h.Merc.285, h.24,4, Vit. p. 17,9 [--] πολλών κατά -ον έόντων #717, rl95 — ω272; προτί / ποτί -ον αγοντ* ρ55, Ορ.695; -ον άπαντα β48. 226; -ον έχητον/ουσιν £183, τ/68; -ον ακοιτιν Ορ.800; -ος/ου/ον/οι β59 - ρ538, ρ408, Op.495, Vit. ρ. 17,11 [2χ] μεγαλήτορα ^φ ένί -φΛ ψ\53, ω365; L d Ζ500, /7127, Θ284, #4, ο200, φ2Ί, £117, ψ5Ί, Ορ. 131; σφ / τφδ\ένί -φ± ι4Ί8, τ115, £169 / ν61, τ598; έστ9 / εϊσ9 L u «359 — ^353 / π121, τ314; δμώες/ων τ9 L j λ 190, π 140; άμφιπόλων t u /206, r514; L j y349, #112 s 144, p451, £331 £ r288, 0 157. 174. 417. 516, ρ532, u34. 129. 308; κατά -ον/ους Z56, Op.432 / «375 - ß!40; δ9 έν πήματα -φ /535 s λ 115; μινύδουσι δέ -ον+ ΡΊ38, Ορ.244. 325; μνώνται, τρύχουσι δέ οίκον «248 « π 125, τ133; κακά/όν έμπεσεν -φ β45, ο375; ήγεν ές / ήγαγεν -ον £318, ρ84 / Hes. fr. 30,29; ένδοδι -ου Ορ.523. 601. 733; -ου/φ/ον/οι/ους Ω4Ί\, #95, £9, 135, *489, π 70, £36, ψ8, Ορ.150. 376. 627, Hes. fr. 271,1 2 Stamms,
in den brevia 2a zweis. [-2] -ος/φ/ον/όνδ9 Ι\4Ί s 289, 0498, ^186, #261, Op.428 [-2] είν -φ Ορ.364. 407; -ου/φ/ ον/όνδ9/ων Ζ365, £181, τ/314, ρ455, ω417, Ορ.525, h.Ven.30 [-1] -ος/φ/ους #613 - ο 113, Ορ.395, h.30,10 [_*] -όνδ9 £159 2b dreis. [-2W] ^-όνδε φίλην ές πατρίδΛα γαίαν £158 = 174 = £204, Δ 180, £687, χ562; L / ψ221; έξ -οιο ν 105, ^>388; -οιο/όνδε Ω5Ί2, α397, ν125, c.Naup. fr.7A,4 ρ. 148 Dav. [-2^] πάλιν -όνδε νέοντο/εσδαι Ζ189 / £110, Ορ.673; έβαν/η ν-όνδε νέεσδαιΛ Ψ229, £87 / Hes.fr.31,7; L , £290. 354. 357, Γ390, 4397, «17, π35Ο, Ορ.554; πάλιν ^-όνδε βεβήκειΛ «360 - ^354, μ<292; L u Ζ495; -όνδε έκαστος/ν Α606 — y396 — η 229 — ν17 s α424, ω418; -όνδε φερέσδω/αι Ψ856 / Ω581, «317; -όνδε Λ 410 - f wie bei οϊκαδέ meist wirksam (auch φ332, gegen Femändez-Galiano, Odyssey z.St.; vgl. auch Op.364. 407), aber auch öfter vernachlässigt (z.B. Π471, ß52, Op.376), vgl. Meister, Kunstspr. 15 A.2, Rix, Histor. Gr. 62
Εχ sch.D £290: -όνδε νέεσδαι' εις τόν -ον πορεύεσδαι
L ’F.R. Adrados, Lin: Ο ΟΜΗΡΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ, Ithaka 1990,j 11 ff.; ’Benveniste, Vocabulaire 1259. 308ff.; 3A.Hosoi, Etüde sur quelques termes du vocabulaire de 1’ habitation (fa- mille de *wooc-) chez Homere, Hesiode et Herodote, Bull, of Seikei Univ. Tokyo, 8, 1971, 1—37; 4M.O. Knox, JHS 90, 1970, 117-120; 5dies., CQ 21, 1971, 27-31; ‘Nicolai, t Λ 29- 39; ’Schmidt, Synonymik II508 ff.; sSpahn, HZ 231, 1980, 529-64; ’Gruber, Deixis
B Haus, Anwesen, Wohnsitz (1), Behausung (2), Hauswesen, Haushaltung, Gut (3) - Unterscheidung zw. (1) und (3) durch Kontext bestimmt, in (1) überw. Vbd. mit Präp., in (3) oi. häufiger Subj. zu oder Obj. von Verben (vgl. L’ 14ff.); Befund erlaubt Annahme einer Entwicklung der spez. Bed. 'Gebäude’ aus allg. Bed. 'Wohnsitz / Haushalt' (so L1), aber auch 565
566


οίχος
umgekehrte Entw. mögl. (vgl. δύραζε 'hinaus’ u. dt. 'weg’ von 'Weg’); oi. ist keine Personengruppe, weder 'Familie’ (so L7513) noch Gesamtheit der Bewohner eines Anwesens, obwohl bei Haushalt neben materiellem u. Besitz an Tieren auch Personen einschl. der Familie mit einbezogen sein können (Personengruppen werden als solche genannt, vgl. s.v. οίκεύς B Vorbem., 'Familie’ durch Aufzählung ihrer Teile [s. zu £181 in laöaa u. vgl. z.B. A67f.], viell. v42f. mit allg. Bez. φίλοι [vgl. aber s.v. οίκεύς B2b zu £*413], oder als 'lineage’ γένος, γενεή [vgl. S. Humphreys, Family, Women and Death, London 1982, 67: „no Greek word for family“] — desw. άοικος Op.602 'ohne eigenen Haushalt’, nicht 'ohne Familie’ wie s.v. δής); desw. oi. im fgrE auch kein Indiz für idg. Personengruppenbezeichnung *voiko (so L2). Sg. steht mehrfach distr. (bes. -όνδε, s. A606+, ρ532, ω418, Op.325), kann sowohl ein Gebäude als auch mehrere, ein Anwesen bildende, bezeichnen, vgl. zu 1; Pl. selten (1‘, 4°, 3H), außer ω417 (s. in 1 b) immer von Vielzahl einzelner (vgl. L111), nicht wie δώματα, δόμοι, μέγαρα, οικία anstatt Sg. verwendet, oi. zwar als Haus un- tersch. von Hütte (vgl. £64), und als Haushalt Besitz (opp. αοικος, vgl. άκληρος), aber nicht allg., sondern nur durch Zusätze bestimmt, großes (έϋκτίμενος, υψόροφος) oder reiches und damit vornehmes (άφνειός, κεχανδότα πολλά και έσδ- λά, εύ μάλα ναιετάοντα, πίονα) Haus, vgl. G (Besitzer); Anzeige des Besitzes von oi. durch Poss.-Pr. u. Adj.e (s. G), Gen. Poss. (Αίγίσδοιο λ 389 = ω22, Ίκαρίου ß52f., Κρηδήος Hes.fr. 30,29, Όδυσσήος /7238, τ572, υ265, Όρτι- λόχοιο ^>16, Πηλήος Ι\4Ί. 289; άνδρός άριστήος ^332, κείνου ο 21, πατρός Ίκαρίου β52, πατρός και μητέρος £140f., του π431), durch Dat. (τοι υ34, οί ω208, vgl.
105); Besitz von oi. meist als des männl. Familienoberhaupts (vgl. auch ίστίη τ9 Όδυσήος in Schwurformel £159+) beschrieben, aber auch als Familienbesitz, vgl. „soziativen“ Pl. (H.Zilliacus, Selbstgefühl u. Servilität, Helsingfors 1953, 13 ff.) ήμέτερος (wie zu γενεη ZI51 = K214 u. zu αίμα π300) zu oi. in Reden von Hausherr, Hausfrau, Sohn A30, £233, φ375 sowie v61 (Od.* Rede zu Arete), τ 115 (Bettler zu Pen.: σώ ένι -ω), υ265 (Tel.: έμοί δ9 έκτήσατο [Od.]), Ορ.376 (πατρώϊον); vgl. Vorbem. zu 1 u. (zum Neben- und Übereinander von Mann u. Frau) zu 3. — Wortf.: allg. s. δόμος, μέγαρον, οικία — synon.Verw. häufig (z.B. mit δώμα £318, ρ84, rl95; mit δόμος <5318, φ 188, ω208; mit μέγαρον π 121, ψ5Ί, Ορ.376), aber im Kontext auch deutl. unterschieden (z.B. von δόμος <5318) und weniger auf Gebäude bezogen (auch Beiw. έϋκτίμενος u. υψόροφος nicht bei dir.Beschr., sondern nur [in Formelvers] in Wunsch nach Heimkehr und seine Erfüllung, vgl. L7514f.); zu Grundbesitz sonst s. αγρός, έργα (s. s.v. B4b), κλήρος, κτεάτεσσι (s. s.v. Bl, bes. 593), κτήσις (0663), zu mobilem Besitz sonst βίος, κτήμα, κτήσις, κειμήλια, χρήματα, κεχανδότα πολλά και έσδλά (596). — Gliederung: 1 Haus, Anwesen, Wohnsitz la Sg. laa Nom. laß Gen. laßaa zu Subst. laßbb ablat. Gen. laßcc zu Präp. bzw. ίδύς lay Dat. layaa instr. Dat. laybb lok. Dat. (nicht hom., außer viell. π70) laycc zu Präp. (nur έν) lab Akk. labaa Obj. von trans. Verben laöbb Obj. von Verben der Bewegung (einschl. -όνδε) laöcc zu Präp. 1b Pl. 2 Behausung von Tier 3 Hauswesen, Haushaltung, Gut 3a Sg. 3aa Nom. 3aß Gen. 3aßaa zu Subst. 3aßbb zu Verb 3aßcc zu Präp. 3ay Dat. 3ab Akk. 3b Pl. 4 unklar wg. fehlenden Kontextes 1 (lokal) Haus, Anwesen, Wohnsitz oft allg. (L7514: „in weniger sinnlicher Bedeutung44) ohne Bezug auf Gebäude, in präp. Vbd. zu Hause (vgl. οϊκοι, οϊκοδι), im Akk. (bes. -όνδε) nach Hause (vgl. οϊκαδε), Bez. der Heimat oder des drinnen; sowohl Bez. eines einzelnen Hauses als auch mehrerer zusam4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οΐχος
mengehöriger Gebäude, eines 'Anwesens’ (zu Od.’ Anwesen s. ρ 264 ff.), aber 'Haus und Hof — wie sonst αυλή u. έρκος allein oder in Vbd. mit Wörtern für Gebäude u. δόμοι σ 236 ff., ω416; μέγαρα /7299, £193. 270, Ύ69, τ552, <ρ30 — sicher nur ω417 (Pl.) u. mehrfach Op.(364. 407. 428. 432. 601. 627 immer Sg.) — auch φ 188 u. 388 kann 'Haus’ gemeint sein, zu 0 174, r536, <w208 s.u.; oi. auch Bez. des (restlichen) Hauses im Gegenüber zu einzelnem Raum (s. α356 = <p350, a360 = ^354, o516, y/292), aber nicht eines einzelnen Raumes selbst (so sch.a356 u.a.) — zu 5717, τ514. 598, υ105 s.u.; oi. als festes Haus unterschieden von Hütten (s. κλισίη; auch für Behausungen, die keine Häuser sind, s. /2572 in laßbb, (478 in 1 ayccaa u. vgl. 2); außer t>265 (Erwähnung e. δήμιος oi.) u. Vit. p. 17,11 (gnom. Bezug auf Versammlungssaal der samischen Phratrie) immer von privatem Haus / Besitz, zu Häusern als Teil e. πόλις s. u. 1 b, nie außer bei (irdischer Gottheit) Kirke («489) für Häuser / Wohnungen von Göttern (-όνδε A606 allg. nach Hause) — dafür δόμος, δώμα, δώ, μέγαρον (vgl. L4, wo auch Her. und Polyphem zu Gottheiten zählen); außer viell. h.24,4 (s.u. laÖcc) nicht für Tempel (wie aber viell. schon myk., s. E) — dafür νηός (s. s.v.), δόμος u. viell. auch δώμα (h. 29,1. 9); in komplem. Ausdr. neben Grundbesitz (κλήρος / άρουρα) wie allein in 3 für Beschreibung des Haushalts: 0498 (in laa), £64 (in laöaa), £9 (in 1 b), h.30,10 (in laa); vgl. δώμα + άρουραι ΞΙ 21 ff., δώματα 4- άγρούς 5757, μέγαρα 4- άγρός £47; wie μέγαρον u.a. (vgl. bes. Ζ421, /401, ν334) Familienwohnsitz, je nach Perspektive dann Elternhaus (z.B. 5596, £141), Ehewohnsitz (z.B. /7136, r572 — wohin ein Mann eine Frau führt: /147 = 289, £159, ^>316 [οϊκαδε], Op.695. 800, h.6,17 [οϊκαδε], vgl. £181), Ort, an dem um Braut geworben wird (ß52), Ort, wo Feste stattfinden (Hochzeit 54, Totenklage Z500, /2240 [οϊκοι], vgl. ö>418); wo Gäste empfangen werden: £233, //127, «258, A410, £318, o200, π 70, ρ55. 84, r598, υ129, </>27; wo gebettelt wird: ρ408, Op.395; oi. ist Symbol für Gastfreundschaft (i 478, τ314, υ308, </>27 — vgl. ίστίη u. τράπεζα u. zu δόμος, δώμα'. Ψ39, /355, ο 542, pllO, σ223); symbol.Ge- gensatz zu krieger. Sphäre (s. Z490 in laöcc u. </>353 in 3ay u. vgl. s.v. οίκωφελίη), steht zur emphat. Beschr. des heimatlichen Wohnsitzes oder der Sehnsucht nach der Heimat oft neben πατρίς (5476, £42. 115, £315, η 11, (533, κ474, ο 129, y<259; [οίκόνδε:] £158. 174, Δ180, £687, 5261, £204, κ562, <^221; vgl. οϊκαδε Η335, /414, 5 520, ο66, τ258, Cert. ρ.39,9) oder πάτρη (Α30, 0496) — viel seltener dafür δώμα, δόμος (£213, 77320, κ66, Sc. 1); Hestia als Gottheit für oi. nur nachhom. (h.Ven.30, vgl. h.29,1), vgl. aber Opfer im Haus £331 = τ288 u. vgl. s.v. μέγαρον Bd. III Sp.65,66 (4- /2427, £322) la Sg. laa Nom. als Subj. zu Verben (meist ει- μί) und (υ 34) als Präd.nom. 0498 (Hektor: „es ist für keinen eine Schande, bei der Verteidigung des Vaterlandes zu sterben) άλλ9 άλοχος τε σόη καί παΐδες όπίσσω, 1 καί -ος και κλήρος άκήρατος (wenn die Gr. in ihre Heimat zurückgehen)“ und Haus und Grundstück bleiben unversehrt, neben κλ. ist oi. konkrete Dingbezeichnung, nicht Abstr. (zu den vorausgesetzten Eigentumsverhältnissen s. s.v. κλήρος) ω208 (sie kamen zum άγρός des Laertes) ένδα οί -ος έην, περί δέ κλι- σιον δέε πάντη, ’ έν τφ σιτέσκοντο καί ΐζανον ήδέ ϊαυον 1 δμώες, Haus auf dem ländlichen Grundstück, nicht „the whole farmyard“ (so Heubeck, Odyssey z.St.), vgl. λ 190, ω358. 365 (οικος), ο354 (μέγαρα), ω2\4. 220. 362 (δόμος) — zu κλίσιον s. s.v. ViL ρ. 17,11 αίδομένου δέ πυρός γ& ραρώτερος -ος ίδέσδαι ρ408 (Antin. zu Tel.: „wenn die Freier dem Bettler soviel reichen) καί κέν μιν τρεις μήνας άπόπροδεν -ος έρύκοι" h.30,10 (wer Gaia verehrt, ist όλβιος) βρίδει μέν σφιν άρουρα φερέσβιος, ήδέ κατ9 άγρούς ’
567
568


κτήνεσιν εύδηνεΐ, -ος δ9 έμπίπλαται έσδλών »34 (Ath. zu Od.:) „-ος μέν τοι όδ9 έστί (da wohnen deine Frau und dein Kind)“ vgl. »265 in 3aa laß Gen. laßaa zu Subst. δ 596 (Tel. zu Men.: „ich könnte Dir noch lange zuhören) ούδέ κέ μ9 -ου έλοι πόδος ούδέ τοκήων** laßbb ablat. Gen. Ω5Ί2 Πηλείδης δ9 -οιο λέων ως άλτο δύραζε, vgl. φ388 (έξ -οιο) — Ach.s κλισίη hier u. V.471 Stil, als oi., wie δόμος V.673, δώματα V.512, μέγαρον V.647, vgl. sch. ß572a (καταχρηστικάς), s.v. κλισίη BI Vorbem. u. L5 laßcc zu Präp. bzw. ίδύς: ß\36 (Tel. will Pen. nicht gegen ihren Willen wegschicken, auch) έπει μήτηρ στυγερός άρή- σετ9 έρινΰς ' -ου άπερχομένη τ572 (Pen. zu Bettler:) ,,ήδε δή ήώς είσι δυσώνυμος, ή μ9 Όδυσηος 1 -ου άποσχήσει** υ 105 (nach dem Donner) φήμην δ9 έξ -οιο γυνή προέηκεν άλετρϊς ' πλησίον, ένδ9 άρα οί (Od.) μύλαι εϊατο ποιμένι λαών aus einem Haus ... in der Nähe (= von drinnen) — Od., selbst außerhalb des Haupthauses (V.97 δύραζε), erbat V. 101 τέρας draußen (έκτοσδεν) u. φήμη von drinnen (ένδοδεν) </>188 τώ δ9 (Eum. u. Phil.) έξ -ου βήσαν όμαρτήσαντες άμ9 άμφω 1 ' έκ δ9 αύτός μετά τούς δόμου ήλυδε (Od.) ’
άλλ9 ότε δή ρ9 έκτος δυρέων έσαν ήδέ καί αύλής, wie δόμου Haus oder Anwesen 375 (Tel.: „wenn ich stark genug wäre) τώ κε τάχα στνγερώς τιν9 (sc. von den Freiern) έγώ πέμψαιμι νέεσδαι ' ήμετέρου έξ -ου** 388 έξ -οιο Φιλοί- τιος άλτο δύραζε, ' κλήϊσεν δ9 άρ9 έπειτα δύρας εύερκέος αύλής, vgl. ο. Ω5Ί2 (ablat. Gen. -οιο), Haus oder Anwesen (wie V. 188 Hof nicht erwähnt, anders z.B. 382 ff.) Op.523 χρι- σαμένη μυχίη καταλέξεται (junges Mädchen) ^ένδοδι -ovJf ' ήματι χειμερίω 601 πάντα βίον κατάδηαι έπάρμενον L u Anwesen 733 μηδ9 αιδοία γονή πεπαλαγμένος L u ' ίστίη έμπελαδόν παραφαινέμεν, άλλ9 άλέασδαι Hes.fr. 271,1 τώι δέ Μάρης δοός άγγελος ήλδε δι9 -ου (brachte Becher Wein, δώκε δ9 άνακτί), vgl. διά δώματα (s.v. B4bß) Ώ471 γέρων δ9 (Priam.) ίδύς κίεν -ου (sc. des Ach.), vgl. o. zu V.572 lay Dat. layaa instr.Dat. π70 (Tel.:) „πώς γάρ δή τόν ξεΐνον έγών ύποδέξομαι -φ**, auch lok. Dat. mögl. wie Θ284 φ ένί -φ (vgl. Chantraine, Gr. h. 1177) laybb lok. Dat. (nicht hom., außer viell. π 70 u. vgl. δόμφ B513, 085) h.Ven.30 (von Zeus verliehenes γέρας der Hestia:) καί τε μέσω -ω κατ9 αρ9 έζετο πΐαρ έλουσα laycc Dat. zu Präp. (nur έν) lay ccaa mit oft (bes. in d. Od.) emph. hervorgehobener Eigentumsbez. (Poss.-Pr., Dem.-Pr., Adj. oder Gen.) 6613 (Men. zu Tel.:) „δώρων δ9, όσσ9 έν έμφ -φ κειμήλια κεϊται** = ο 113 κ489 (Kirke zu Od.:) ,,έμφ ένί μίμνετε -φ** ι4Ί3 (Od. zu Polyphem:) „ξείνους ούχ αζεο σφ ένί -φ 1 έσδέμεναι**, P.s Höhle (sonst αντρον, σπέος, vgl. μέσσαυλος κ435) ist οϊ. nicht als Gebäude, sondern als Ort der gebotenen Gastfreundschaft, vgl. φ2Ί rll5 (Bettler zu Pen.: „frage mich über alles andere) ένί -φ** /169 (Eum. fragt Od., wie er Mel. behandeln soll, damit er die vielen Übertretungen büße:) „όσσας ούτος έμήσατο L / Op.627 όπλα δ9 (des Schiffes) τεφ έγκάτδεο -φ Z500 έτι ζωόν γόον (Androm. u. Dienerinnen) 'Έκτορα jp ένι -φΛ Η127 (Erz.) μέγ9 έγήδεεν (Pel.) t Λ <9284 (Ag. zu Teukros:) „σε νόδον περ έόντα κομίσσατο (Telamon) L / δ4 (Tel. u. Peisistr. treffen Men. δαινύντα γάμον) L j ο 200 (Tel. zu Peisistr.: „verlaß mich hier, damit mich nicht Nestor) άέκοντα κατάσχη L j 1 ίέμενος φιλέειν** φ2Ί μιν (Iphitos) ξεΐνον έόντα κατέκτανεν (Her.) L j, 1 σχέτλιος, ούδέ δεών οπιν ήδέσατ9 ούδέ τράπεζαν, vgl. <478 /117 μνηστήρων ενα γ9 αίεί L , ' βάλλε (Od.) ψ5Ί (Eurykl.:) „τούς (- Freier) πάντας έτίσατο t /*, vgl. V.56 έν μεγάροισι 153 Ό- δυσσήα μεγαλήτορα L j * Εύρυνόμη ταμίη λοΰσεν s <»365 (den Laertes die sizil. Magd) Op. 131 (im silbernen Zeitalter) εκατόν μέν παΐς έτεα παρα μητέρι κεδνή ' έτρέφετ9 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άτάλλων, μέγα νήπιος, L d Α30 (Ag.: „die [T. d. Chryses] gebe ich nicht heraus) πριν μιν καί γήρας έπεισιν ' ήμετέρφ ένί -φ έν "Αργεί**, ΡΙ. ήμ. auch hier eher auf Familieneigentum bezogen als bloß emphatisch Γ233 (Hel. über Idom.:) „πολλάκι μιν ξείνισσεν (Men.) ' L-<p έν ήμετέρφ/ α 258 (Mentes zu Tel. über Od.: „so wie ich ihn damals zuerst sah)
j πίνοντά τε τερπόμενόν τε** /358 (Tel.:) ,,μευ αίεί ' L j κηδέσκετο (Medon) παιδός έόντος** v61 (Od. zu Arete: „χαΐρέ μοι) σύ δέ τέρπεο ^τφδ" (τφ ν.1.) ένί -φΔ (χώρφ ν.1.) ' παισί τε καί λαοΐσι καί 9Αλκινόφ βασιλήΐ* τ598 (Pen. im Saal sitzend zu Bettler: „ich will ins Obergeschoß gehen und mich zum Schlaf legen) σύ δέ λέξεο u f in diesem meinem Haus, nicht Bez. des Raums (Od. bettet sich in πρόδομος, vgl. υ 1), sondern Einladung der Hausherrin an den an diesem Tag angekommenen Fremden, in ihrem Haus zu übernachten 119 (Bettler zu Pen.:) „ούδέ τί με χρή ' ^-φ έν άλλοτρίφΛ γοόων- τά τε μυρόμενόν τε 1 ήσδαι** ο 171 (Od.:) „ύβρίζοντες άει- κέα μηχανόωνται (Freier) ' L Λ, ούδ9 αίδοΰς μοίραν έχου- σιν** Λ 389 -φ έν Αίγίσδοιο δάνον (Ag. u. Gefährten) = ω22 <pl6 (Erz.: Od. u. Iphitos trafen sich in Messene) -φ έν Όρτιλόχοιο layccßß ohne poss. Determ. (aber oft sinngemäß zu ergänzen), immer in adverbialem Ausdruck ι 535 (Polyphems Wunsch für Od.:) „εΰροι δ9 έν πήματα -φ** s Λ 115 (Teir.) in seinem Haus, zu Hause 6112 έλειπε (Od.) νέ- ov γεγαώτ" (Tel.) fvl -φΛ s 144 ο 157 (Tel.: „wenn ich bei meiner Rückkehr nach Ithaka) κιχών Όδυσή" L , * εϊποιμ9** £331 (Lügenerz.: Pheidon schwor mir gegenüber) άπο- σπένδων L u s τ288 π 140 μετά δμώων τ9 L u πΐνε (Laertes) καί ήσδ" μ451 (Od. zu Alkin.:) „ήδη γάρ τοι χδι- ζός έμυδεόμην L u ' σοί τε καί ίφδίμη άλόχφ** ο 174 χήν" ήρπαξ" (Adler) άτιταλλομένην L u ' έλδών έξ ορεος, nicht von Gebäude, sondern allg. als Haustier aufgezogen = 'zähm’ (ήμερον έξ αύλής V. 162), im Gegensatz zum wilden Raubvogel, und Bezug auf οϊκαδε νοστήσει (Od.) καί τίσεται (V. 177), vgl. r536 (in laöcc) 516 (Tel. über Pen.:) „ού μέν γάρ τι δαμά μνηστήρσ9 L j 1 φαίνεται, άλλ9 άπό τών ύπερ- ωϊφ Ιστόν υφαίνει** »308 (Tel. zu Freiern:) ,,μή τίς μοι άει- κείας L d (δήμφ ν.1.) ' φαινέτω** 129 (Tel. zu Eurykl.:) „πώς ξεΐνον έτιμήσασδ9 L d ' εύνή καί σίτφ;** /349 (Nestor: „euch soll es ja nicht gehen wie bei einem Armen) φ οΰ τι χλαΐναι καί ρήγεα πόλλ9 L Λ** λ 190 χεΐμα μέν εΰδει (Laertes) όδι δμώες L Λ, ' έν κόνι άγχι πυράς π 121 δυσμενέες μάλα μυρίοι εϊσ9 u j, vgl. V. 120 έν μεγάροισιν »34 (Ath. zu Od.: „dies ist dein Haus) γυνή δέ τοι ήδ9 L j 1 καί πάϊς** ρ 532 αύτών (sc. der Freier) μέν γάρ κτήματ9 άκήρατα κεΐτ9 L j, ' σίτος καί μέδυ ήδύ Ορ.364 ούδέ τό γ9 ^είν -φ^ κατα- κείμενον άνέρα κήδει 407 χρήματα 6’ L d πάντ9 άρμενα ποιήσασδαι Ιβδ Akk. Ia6aa Obj. von trans.Verben £181 (Od. zu Naus.: „die Götter mögen dir soviel geben, wie du dir wünschst) άνδρα τε καί -ον, καί ομοφροσύνην όπάσειαν ' έσδλήν**, Ehemann und Haus als Ehe- / Familienwohnsitz, wohin der Mann seine Braut führt, mit Übergang zu Bed. Haushalt (vgl. V.l83), nicht 'Familie’ - vgl. oben Vorbem. u. (für Wunsch nach Kindern) h. Cer. 136 (Götter mögen den Mädchen geben άνδρας καί τέκνα τεκέσδαι) und (neg.) Z455f. 7/314 (Alkin. zu Od.: „möchte doch ein Mann wie Du) παΐδά τ9 έμήν έχέμεν καί έμός γαμβρός καλέεσδαι, ' αύδι μένων* -ον δέ κ9 έγώ καί κτήματα δοίην*\ hier viell. neben κτήματα (mobiler Besitz) Grundbesitz in oi. mit einbezogen, vgl. Vorbem. zu 3 £64 (Eum.: „Od. hätte mir längst) κτήσιν δπασσεν, ‘ ... ' -όν τε κλήρόν τε πολυμνήστην τε γυναίκα**, vgl. φ215 (Od. verspricht Eum. u. Phil, άλόχους + κτήματ9 + οικία τ9 έγγύς έμεΐο τετυγμένα) Ορ.405 (was ein Bauer braucht) -ον μέν πρώτιστα γυναΐκά τε βουν τ9 άροτήρα <35 (es gibt nichts Süßeres als das Vaterland und
569
570


οίχος
die Eltern) εϊ περ καί τις άπόπροδι πίονα -ον ' γαίη έν άλ- λοδαπή ναίει άπάνευδε τοκήων ρ419 (Lügenerz.) -ον έν άνδρώποισιν εναιον ' όλβιος άφνειόν = r75 Hes. fr. 257,3 -ον άποπρολιπών φεΰγ9 (Hyettos) "Άργεος laöbb Obj. von Verben der Bewegung (einschl. -όνδε, dazu vgl. L963ff.), vgl. Vbd. mit εις in cc u.s. οϊκαδε; häufig in dir.R.: δ476 (Proteus zu Men.:) „φίλους τ" ίδέειν και ίκέσδαι ' -ον έϋκτί- μενον** (^ές ύψόροφον v.l.j) και σην ές πατρίδα γαΐαν'* = £315 (Naus, zu Od.) (L J = ο 129 (Hel. zu Tel.) (άφίκοιο) = V<259 (Pen. zu Od.) (L J = 1533 (Polyphem über Od.) (l j) £141 (Eum.: „so einen gütigen Herrn fande ich nirgendwo) ούδ" εϊ κεν πατρός και μητέρος αύτις ικωμαι ' -ον, δδι πρώτον γενόμην καί μ" ετρεφον αυτοί** ψΊ (Eu- rykl.:) „ήλδ" ^Οδυσεύς και -ον ίκάνεται** = 27 108 ει δ" έτεόν δή ' έστ9 u u 36 εί έτεόν δή -ον ίκάνεται £167 (Eum. zu Bettler:) „ουτ9 Όδυσεύς έτι -ον έλεύσεται**+ τ313 (Pen. zu Bettler) £159 (Od. zu Naus.: „der ist am glücklichsten von allen) δς κέ σ9 έέδνοισι βρίσας -όνδ9 άγάγηται** ψ 221 (Hel. hätte sich nicht mit einem fremden Mann vereint, wenn sie gewußt hätte) δ μιν αύτις άρήϊόι υίες Αχαιών ' άξέμεναι -όνδε φίλην ές πατρίδ" έμελλον Λ 606 οί μέν κακκείοντες έβαν (Götter auf Olymp) -όνδε έκαστος, ' ήχι έκάστφ δώμα ' ποίησεν (Heph.), allg. nach Hause ins Haus = /396 (Söhne d. Nestor) = η 229 (Phäaken) = vl7 (Phäaken) = a 424 (Freier) Δ 180 (Ag.: „Troer würden sagen) καί δή έβη -όνδε φίλην ές πατρίδα γαΐαν** Ζ495 ^-όνδε βε- βήκειΛ (Andrem.), vgl. V.497 ικανέ δόμους «360 ή μέν (Pen.) δαμβήσασα πάλιν L u (δάλαμον δέ ν.1.) ·' ' ές δ9
ύπερφ9 άναβασα = ^>354 ins Haus zurück, vom Saal (s. «332ff. = φ63ff.) nach oben, vgl. zu «356 = ^350 in laöcc ψ292 γρηϋς μέν (Eurykl.) κείουσα πάλιν L u, aus dem Schlafgemach von Od. u. Pen. ins Haus zurück Z365 (Hektor:) „καί γάρ έγών -όνδ9 έσελεύσομαι (οίκον δ9 έσελεύσο- μαι, οίκόνδε έλεύσομαι vv.ll.) δφρα ϊδωμαι (Dienerinnen, Frau u. Kind)“ κ562 (Od. zu Gefährten:) ,,φάσδε νύ που ^-όνδε φίλην ές πατρίδα γαΐανΛ ' έρχεσδ9** £204 (Kal. zu Od.:) „ούτω δή L / αύτίκα νΰν έδέλεις ίέναι** (= Β158 = 174, s.u.) λ410 (Ag.: „Aeg. tötete mich) -όνδε καλέσσας, ' δειπνίσσας** ν125 αυτοί δ9 αύτ9 -όνδε πάλιν κίον (Phäaken von Ithaka her) ZI89 (Erz.) τοί δ9 (Lykier) οΰ τι πάλιν -όνδε νέοντο (Belleroph. tötete alle) B29Q (Od.: „wie Kinder und Weiber) άλλήλοισιν οδύρονται (Gr.) ^-όνδε νέεσδαι** 354 (Nestor:) „μή τις έπειγέσδω L ** 357 (ders.:) „εί δέ τις έκπάγλως έδέλει L “ Γ390 (Aphr. zu Hel.:) „Αλέξανδρός σε καλεΐ L **, vgl. δόμος V.421, δάλαμος V.391. 423 21397 (Erz.: Tydeus tötete alle) ένα δ9 οίον ϊει L j ¥^229 άνεμοι πάλιν αύτις έβαν L Λ, vgl. V.200 Ζεφύροιο ... ένδον £87 πλησάμενοι δέ τε νήας έβαν (Seeräuber) L u (έκαστος v.l.) Hes.fr.31,7 έβη (Tyro) -όνδε [νέεσδαι α\Ί οί (dem Od.) έπεκλώσαντο δεοί L d ' εις Ίδάκην £110 δτε δή άρ’ έμελλε (Naus.) πάλιν L , π 350 (Polybos: „laßt uns Leute schicken, die denen, die Tel. auflauem) άγγείλωσι δοώς L Op.554 τόν (Nordwind) φδάμενος έργον τελέ- σας L u 673 σπεύδειν δ9 (bei Seefahrt) δττι τάχιστα πάλιν L j <5261 (Hel.:) „ήδη μοι κραδίη τέτραπτο νέεσδαι 1 άψ -όνδ9 (οίκον v.l.)“, vgl. V.262L (φίλης άπό πατρίδος αϊης, παΐδά τ9 έμήν νοσφισσαμένην δάλαμόν τε πόσιν τε) Ε637 (Sarp.:) „ούκ άρ" έμελλον έγωγε ' νοστησας -όνδε φίλην ές πατρίδα γαΐαν ' εύφρανέειν άλοχόν τε φίλην καί νηπιον υιόν** c. Naup. fr.7A,4 ρ. 148 Dav. (Aphr. läßt Aietes seine Frau begehren) δπως μετ" άεδλον Ίήσων ' νοστήση -όνδε ω418 τούς δ9 (die Toten) έξ άλλάων πολίων -όνδε έκαστον ' πέμπον άγειν Ψ%56 (Ach.:) „δς μέν κε βάλη τρήρωνα πέλειαν,' πάντας άειράμενος πελέκεας -όνδε (κλι- σίηνδε ν.1.) φερέσδω** Ω 581 (Ach.s Helfer ließen in Priamos’ 571
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίχος
Wagen Tücher zurück) δφρα νέκυν πυκάσας δοίη ^-όνδε φέ- ρεσδαιΛ «317 (Ath./Mentes zu Tel.: „das Geschenk magst du mir geben, wenn ich wiederkomme) L ** Bl58 (Hera zu Ath.:) „ούτω δή -όνδε φίλην ές πατρίδα γαΐαν 1 Άργεΐοι φεύξονται** = 174 (= £204, s.o.) laöcc zu Präp. (zu κατά vgl. δόμος 4aÖ) £42 (Zeus zu Hermes: „Od. soll) φίλους τ9 ίδέειν καί ίκέσδαι ' -ον ές ύψόροφον καί έήν ές πατρίδα γαΐαν** = 115 (Hermes zu Kal.) = ηΊΊ (Ath. zu Od.) = «474 (Gefährten zu Od.) (έϋκτίμενον v.l.) Z490 (Hektor zu Andrem.:) „άλλ9 εις -ον ίουσα τά σ9 αύτής έργα κόμιζε ' ιστόν τ9 ηλακάτην τε, καί άμφιπόλοισι κέλευε 1 έργον έποίχεσδαι* πόλεμος δ9 άνδρεσσι μελήσει** = «356 (Tel. zu Pen.) (άλλά σύ γ9 είσελδοΰσα ν.1.) = ^>350 (Tel. zu Pen.), während Andrem, von außerhalb in ihr Haus gehen soll, befindet sich Pen. jeweils im Saal u. wird aufgefordert, in ihren Teil des Hauses zu gehen, was sie auch tut (« 360 — φ 354 -όνδε, und zwar ins Obergemach α 362 = ^>356). oi. desw. aber nicht Bez. für 'Zimmer’ (so sch.« 356) oder die 'inneren Räume des Hauses’ (Ameis-H. z.St.), sondern ist das (übrige) Haus, im Gegensatz zum Megären, deutl. mit Aspekt Haushalt ('geh ins Haus’ = 'sorge dich um deinen Teil des Haushalts’) als Gegensatz zu krieger. Tätigkeit, vgl. s.v. οίκωφελίη ß 52 πατρός μεν ^ές -oVj άπερρίγασι (Freier) νέεσδαι 1 Ίκαρίου (zur Werbung um Pen.) £318 (Lügenerz.) αΐδρφ καί καμάτφ δεδμημένον ήγεν (S. des Pheidon) L j, 1 δφρ9 ϊκετο δώματα πατρός ρ84 ξεΐνον ταλαπείριον ήγεν L u (Tel.) (V.85: ΐκοντο δόμους) Hes. fr. 30,29 έ]ς Κρηδήος άμύμονος ή[γ}αγεν -ον Ορ.800 έν δέ τετάρτη μηνός αγεσδ9 νείς -ονΛ ακοιτιν 428 φέρειν δέ γύην, δτ9 αν εΰρης, 1 L d zu ergänzen in ellipt. Ausdrucksweise ρ534 (εις ήμετέρον sc. -ον) Z56 (Ag. zu Men.:) „ή σοί άριστα πεποίηται κατά -ον 1 πρός Τρώων** zu Hause <5717 (nach der durch Medon überbrachten Nachricht von Tel.s Reise) ούδ9 άρ9 έτ9 έτλη (Pen.) 1 δίφρφ έφέζεσ- δαι ^πολλών κατά -ον έόντωνΛ (sondern setzt sich jammernd έπ9 ούδοΰ δαλάμοιο), wo es doch viele im Haus gab, nicht 'Raum’ (so Ameis-H. u. S.West z.St., Laser, Arch. Hom. P 37), sondern allg. (Pen. setzt sich auf Schwelle zwischen δάλαμος und μέγαρον), vgl. V.719L δμωαί μινύριζον 1 πασαι, δσαι κατά δώματ9 έσαν u. vgl. die ärmlichen Verhältnisse in Eum.’ Hütte (£49 ff., π 43 ff. - s. Dalby, CQ 45, 1995, 274) rl95 (Lügenerz.) τόν μέν έγώ πρός δώματ9 άγων έϋ έξείνισσα, ένδυκέως φιλέων, L d (seinen Gefährten gab ich von dem, was ich von der Gemeinde einsammelte) = ω2Ί2 rl8 (Tel.:) „(έντεα πατρός) τά μοι ^κατά -ονΔ άκηδέα καπνός αμε- ρδει** 67 (Melantho zu Bettler:) ,,δινεύων L Jf όπιπεύσεις δέ γυναίκας** 536 (Pen. erzählt Traum:) ,,χήνές μοι L d έείκοσι πυρόν έδουσιν 1 έξ ύδατος, καί τέ σφιν ίαίνομαι είσοροω- σα (Adler, έξ δρεος kommend, tötet sie)“, der Adler packt die Gänse nicht in Gebäude, sondern im Hof (wie o 161 ff.), oi. wie 0 174 (s.o. layccßß) zur Charakterisierung der Gänse als Haustiere im Gegensatz zum wilden Raubvogel — und wie dort im Vergleich hier im Traumbild Hinweis auf die 'im Haus’ befindlichen Freier. Vgl. άδρόοι έν μεγάροις (V.540) u. ένι μεγάροισι (V.552) von den toten und den fressenden Gänsen als Symbol für das Schicksal der Freier Op.432 δοιά δέ δέσ- δαι άροτρα, πονησάμενος L j h.Merc.61 (Hennes besingt sein berühmtes Geschlecht) άμφιπόλους τε γέραιρε καί άγλαά δώματα νύμφης, ’ καί τρίποδας u u έπηετανούς τε λέβητας 285 (Αρ. zu Hermes: „ich glaube, daß du Häuser aufbohrst) σκευάζοντα κατ9 -ον άτερ ψόφου**, vgl. δόμους V.283 /147 (Ag.:) „τάων ήν κ9 έδέλησι φίλην άνάεδνον άγέσδω (Ach.) ’ πρός -ον Πηλήος** a 289 ρ55 (Tel.:) „Πεί- ραιον δέ μιν (Theokl.) ήνώγεα ^προτί -ονΛ άγοντα** α>358 (Od.:) „ϊομεν L δς όρχάτου έγγύδι κείται** Ορ.695 ωραίος δέ γυναίκα τεον ποτι -ον άγεσδαι h.24,4 έρχεο
572


οίκος
(Hestia) τόνδ’ άνά -ον, bei Gebet zur Einweihung von Tempel (so Gemoll und A.-H.-S. z.St.) oder anderem privaten oder öffentlichen Gebäude (so Cassola), vgl. h.29,9 ναίετε δώματα καλά lb Pl. außer ω 417 immer von Vielzahl von einzelnen Häusern (P738 u. £9 einer Stadt, vgl. οικία /7154), «375 — /7140 distr. P738 (Gl.) πΰρ, τό τ’ έπεσσύμενον πόλιν άνδρών ' δρμενον έξαίφνης φλεγέδει, ^μινύδουσι δε -οι. 1 έν σέλαϊ μεγάλφ, vgl. L j Ορ.244 in 3 b Op.150 τών δ’ ήν χάλκεα μέν τεύχεα, χάλκεοι δέ τε -οι ω417 έκ δέ νέκυς -ων (-ου ν.1., οί μέν Schwartz) φόρεον (Ithakesier) και δάπ- τον έκαστοι aus dem Gehöft, Pl. wie δόμων προπάροιδ’ Ό- δυσήος (V.416), aber nicht (wie oft bei δώμα, δόμος u. μέγαρον) — (poet.) Sg. (so Chantraine, Gr.h.II31), sondern augm. von Gebäudekomplex, Anwesen; die Toten liegen nicht mehr im Gebäude (s. £448—51), sondern im Hof (vgl. Stanford u. Heubeck, Odyssey z.St., falsch L116: „out of their respective houses“) «375 (Tel. zu Freiem:) ,,αλλας δ’ άλεγύνετε δαΐτας, ' ύμά κτήματ’ έδοντες, άμειβόμενοι κατά -ους" = /7140 ζ9 άμφί δέ τείχος έλασσε (Nausithoos) πόλει και έδείματο -ους ' και νηούς ποίησε δεών και έδάσσατ’ άρού- ρας, vgl. δ 174 (νάσσα πόλιν και δώματ’ έτευξα) Ορ.395 μή πως τά μέταζε χατίζων 1 πτώσσης άλλοτρίους -ους και μηδέν άνύσστ/ς 2 Behausung von Tier, vgl. φερέοικος Op.571, δόμος M\69, οικία M22\, Π2δ\, h.Ap.78 Op.525 δτ’ άνόστεος δν πόδα τένδει ' έν τ’ άπύρφ -φ και ήδεσι λευγαλέοισιν* ’ ού γάρ οί ήέλιος δείκνυ νομόν όρμηδηναι, vgl. ένδοδι -ου V.523, in seiner feuerlosen (= kalten) Behausung und den unfreundlichen Orten, die ungewöhnliche Aussage kann sich nur auf Polyp beziehen, vgl. West z.St., schon wegen Kontext unhaltbar Campanile, in: Festschr. Risch 355ff. (nach Watkins, in: Etrennes Lejeune, Paris 1978, 231 ff.): άνόστεος männl. Glied, oi. die (im Winter lustlose) weibl. Scheide 3 Hauswesen, Haushaltung, Gut — oi. als Besitz (vgl. X. Oec. 1,5 δσα τις κέκτηται), u. zwar je nach Kontext der ganze Haushalt (mobiler und immobiler Besitz einschl. Personal u. Vieh) als auch Teile davon: so 'ganzer Haushalt*, fast immer mit Betonung des mobilen (verzehrbaren) Besitzes α251 = π 128, «397, ß59 = ρ538, ß64. 186. 238, £233, π 431, ρ455, 332, Vit. p.17,9, «248 = π 125 (vgl. Haus in komplem. Ausdr. neben Boden., s.o. Vorbem. zu 1 u. vgl. unten Op.23), 'Haus samt Grundbesitz* oder 'Haus* als pars pro toto für den ganzen immobilen Besitz in komplem. Ausdrücken neben Wort für mobilen Besitz (vgl. s.v. οικία B Vorbem): /748 (+ βίοτον), η3\4 (s.o. in laö), τ23, (+
κτήματα); vgl. ß335 (οικία 4- κτήματα), φ214f. (άλόχους / κτήματα 4- οικία), π384ί. (οικία 4- βίοτον / κτήματα), «402 (δώματα 4- κτήματα), £291 (δόμοι 4- κτήματα); 'Haus’ (mit Besitz) neben Dienern: «397, £36 (4- δμώες / δμφαί); 'Haus* mit Vorräten an Lebensmitteln in komplem. Ausdrücken mit Vieh auf den Weiden: 5318; vgl. κειμήλια 4- πρόβασιν βΊ5; Haushalt als priv. Bereich von politischer Sphäre unterschieden, s. «397 (in 3aß), ß45 (in 3ay) u. υ265 (in 3aa); zum Gegensatz (ziviler) Haushalt gg. kriegen Sphäre s.o. Vorbem zu 1; Herrschaft im Haushalt (vgl. κράτος «359 = φ>353) wird ausgeübt vom Hausherrn (άναξ a397f., σημάντωρ τ314; δεσπότης offenbar vermieden, s. s.v., zu βασιλεύς s.o. s.v. B2 Vorbem.; vgl. άνάσσειν a4Q2 u. πείδεσδαι /7226), u. (für ihren Bereich, unter dem Hausherrn) von der Ehefrau (s. >768 u. o21, vgl. h.Cer. 156 άλοχοι κατά δώματα πορσαίνουσι u. zum Ideal der Gemeinsamkeit £183; zum Lenken, Verwalten, Verantworten vgl. bes. Stellen in 3aß.ö) 3a Sg. 3aa Nom. a232 (Tel. zu Mentes:) „μέλλεν μέν ποτέ -ος δδ9 άφνειός και άμύμων ‘ έμμεναι" βδ4 (Tel.: „Schlimmes ist geschehen) ούδέ τι καλώς -ος έμός διόλωλε", vgl. V.55fF. (Freier verzehren Rinder, Schafe, Zie-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οΐκος
gen und Wein), V.75 (verzehren κειμήλιά τε πρόβασίν τε) <5318 (Tel. zu Men.:) „έσδίεταί μοι -ος, δλωλε δέ πίονα έργα, 1 δυσμενέων δ’ άνδρών πλεΐος δόμος" (sie schlachten mein Kleinvieh u. meine Rinder) aufgegessen wird mir mein Gut, zugrundegerichtet ist der fette Ertrag des Landes, von übelwollenden Männern ist voll mein Haus £233 (Lügenerz.: mir glückte viel bei Seefahrten) τών έξαιρεύμην μενοεικέα, πολλά δ’ όπίσσω 1 λάγχανον* αίψα δέ -ος όφέλλετο (und ich war fortan geehrt), vgl. οίκωφελίη (V.223) mit anderem Aspekt von -ος u265 (Tel. zu Od.: „Schmähungen und Gewaltsamkeiten der Freier halte ich von dir fern) έπεί οΰ τοι δήμιός έστιν 1 -ος δδ’, άλλ’ Όδυσήος, έμοί δ’ (für mich als Erben) έκτήσατο κείνος", Tel. spricht nicht so sehr vom Gebäude, sondern davon, wer im Haushalt was zu sagen hat; zu öffentl.Gebäude vgl. σ329 (λέσχη) 3aß Gen. 3aßaa
zu Subst. « 397 (Tel.: „ein anderer soll König auf Ithaka werden) αύτάρ έγών -οιο άναξ έσομ’ ήμετέροιο ’ και δμώων, ους μοι ληϊσσατο (OdJ“, vgl. V.402 (Eurym.: „κτήματα έχοις και δώμασιν οισιν άνάσσοις") 3aßbb zu Verb τ23 (Eurykl. zu Tel.: „wenn du doch endlich vernünftig würdest, um) u-oo κήδεσδαιΛ και κτήματα πάντα φυλάσσειν" 161 (Pen. zum Bettler über Tel.:) „ήδη γάρ άνήρ οιός τε μάλιστα 1 L j, τφ τε Ζεύς δλβον όπάζει", Bezug des Nachsatzes eher auf οί. als auf άνήρ (Neitzel, H. 108, 1980, 116ff.) 3aßcc zu Präp. /759 (Tel.:) ,,ού γάρ έπ’ άνήρ, ' οιος Όδυσσεύς έσκεν, άρήν άπό -ου άμΰναι" · ρ538 (Pen.), vgl. oi. 'Haus’ ß52. 55 ρ455 (Bettler zu Antin.:) „ού σύ γ’ αν έξ -ου σφ έπιστάτη ούδ’ άλα δοίης, 1 δς νΰν άλλοτρίοι- σι παρήμενος οΰ τί μοι έτλης ' σίτου άποπροελών δόμεναι" aus den Vorräten deines Haushalts, vgl. οϊκοδεν /7364 s 391 3ay Dativ dat.comm.: /7186 (Eurym. zu Halither- ses: „du stachelst Tel. gegen uns auf) σφ -φ δώρον ποτιδέγ- μενος, αϊ κε πόρησιν" zu Präp.: 045 (Tel.: „es geht nicht um eine öffentliche Angelegenheit) άλλ’ έμόν αύτοΰ χρεϊος, δ μοι κακόν ^έμπεσεν -φΛ" (nämlich Tod des Vaters und Verhalten der Freier) o375 (Eum.: „von der Herrin kommt nichts Mildes mehr) έπεί κακόν L Jf ’ άνδρες υπερφίαλοι" «359 (Tel.:) „μΰδος δ’ άνδρεσσι μελήσει ' πάσι, μάλιστα δ’ έμοί* τοΰ γάρ κράτος έστ’ ^ένι -φΛ" = ^353 (τόξον δ’ άνδρεσσι μελήσει) ι 206 (Erz.) ούδέ τις αύτόν (den besonderen Wein) 1 ήείδει δμώων ούδ’ άμφιπόλων L Λ, ' άλλ’ αύτός άλοχός τε φίλη ταμίη τε μί’ οϊη ο417 (Eum.:) „έσκε δέ πατρός έμοϊο γυνή Φοίνισσ’ L τ314 (Pen. zu Bettler: „du wirst nicht gastlich verabschiedet werden) έπεί ού τοΐοι σημάντορές είσ’ L Λ, ' οιος Όδυσσεύς έσκε μετ’ άνδράσιν, εϊ ποτ’ έην γε, ' ξείνους αίδοίους άποπεμπέμεν ήδέ δέχεσ- δαι" 514 (Pen.:) „ήματα μέν γάρ τέρπομ’ όδυρομένη γοόωσα, ' ές τ’ έμά έργ’ όρόωσα καί άμφιπόλων L 3a6 Akk. (immer Obj. von Verben) Vit. p.17,9 χρήματα δ’ αΰξει -ον β23Ζ (Mentor:) „κατέδουσι (Freier) βιαίως ' -ον Όδυσσήος" π431 (Pen. zu Antin.:) „τοΰ (sc. des Od.) νΰν -ον άτιμον έδεις", 'ohne Kompensation* (vgl. s.v. άτιμος) φ332 (Pen. zu Eurym.: „die können nicht in gutem Ruf beim Volk stehen) όϊ δή -ον άτιμάζοντες έδουσιν ' άνδρός άριστ- ήος", zu έδω s.u. «251 - π 128 £183 (Od.:) „ού μεν γάρ τοΰ γε κρεΐσσον καί άρειον, ' ή δδ9 όμοφρονέοντε νοήμα- σιν -ον (οίκί9 ν.1.) έχητον ’ άνήρ ήδέ γυνή" η 68 (Alkin. ehrt Arete, wie keine andere geehrt wird) δσσαι νΰν γε γυναίκες ύπ9 άνδράσιν -ον έχουσιν £36 (Od. zu Freiem:) „μοι κατεκείρετε -ον (und schlaft mit den Dienerinnen und habt euch an meine, des noch Lebenden, Frau freiend herangemacht)** (Eurykl.: „Od. hat die Freier getötet) οϊ δ9 έόν -ον ’ κήδεσκον καί κτήματ9 έδον βιόωντό τε παϊδα" Ορ.325 $εϊα δε μιν μαυροΰσι δεοί, μινύδουσι δέ -ον 1 άν- έρι τφ (sc. der seinen Reichtum mit Gewalt oder mit Hilfe sei- 573
574


οίκος
ner Zunge erworben hat), παύρον δέ τ9 έπι χρόνον όλβος όπηδεΐ ο 21 (Ath. zu Tel.:) „κείνου βούλεται (Frau) -ον όφέλλειν, δς κεν όπυίη** δ95 (Men.:) „μάλα πολλά πάδον και άπώλεσα -ον ' εύ μάλα ναιετάοντα, κεχανδότα πολλά καί έσδλά** u. büßte mein Hauswesen ein, Bezug auf Raub der Helena und vieler Schätze (s. s.v. κτήμα B8 u. Cypr. ap. Procl.Chr. 101 Sev. = 23f. p.31 Dav.: κτήματά) durch Alex, (vgl. Ameis-H. z.St. u. L7513) Op.495 (wenn im Winter die Kälte von der Arbeit draußen zurückhält) ένδα κ9 άοκνος άνήρ μέγα -ον όφέλλοι β4$ (Tel.: „doch jetzt ist ein noch viel schlimmeres Übel über mich gekommen [als der Verlust des Vaters]) δ δή τάχα -ον άπαντα ’ πάγχυ διαρραίσει, βίοτον δ9 άπό πάμπαν όλέσσει**, vgl. V.55ff. (οί δ9 είς ήμέτε- ρον πωλεύμενοι Vieh schlachten und schmausen und sinnlos Wein trinken, τά δέ πολλά κατάνεταί), s.u. α251 = π 128 Ορ.23 (der merkt die Notwendigkeit der Arbeit, der den Reichen sieht) δς σπεύδει μέν άρόμεναι ήδέ φυτεύειν ' -όν τ9 εύ δέσδαι β226 καί οί (sc. Mentor) ιών έν νηυσίν έπέτρε- πεν (Od.) -ον άπαντα, 1 πείδεσδαί τε γέροντι (= Laertes) καί έμπεδα πάντα φυλάσσειν α248 τόσσοι μητέρ9 έμήν μνώνται, ^τρύχουσι δέ -ονΛ = π 125 τ!33 (Pen.:) „οϊ μ9 άε- καζομένην μνώνται, L ** Ορ.376 μουνογενής δέ πάϊς εϊη πατρώϊον -ον ' φερβέμεν* ως γάρ πλούτος άέξεται έν μεγά- ροισιν α251 (Tel.:) „φδινύδουσιν (Freier) έδοντες ' -ον έμόν' τάχα δή με διαρραίσουσι καί αυτόν** = π 128 3b PL Ορ.244 (denen, die Böses getan haben) ουρανό δεν μέγ9 έπήγαγε πήμα Κρονίων, ' λιμόν όμού καί λοιμόν, άπο- φδινύδουσι δέ λαοί' ' ούδέ γυναίκες τίκτουσιν, μινύδουσι δέ -οι 1 Ζηνός φραδμοσύνησιν (oder Heer oder Stadtmauer oder Schiffe), vgl. P738 in 1b (trotz West, MH 52, 1995, 209 eher Hes. von II. abh.) 4 unklar wg. fehlenden Kontexts: Hes.fr.58,20 ωπασαν άδάν[ατοι ]σδ[ 1 -ον εμο[
D suppl. Hes.fr.30,16 (cf. λαός Blaa), Cat. 51A,2 Trav. (= Suppl. Hell. 956); v.l. Z288, Ύ478, *P58, 72489, ^101, λ353, ρ177. 457, τ341, ψ 118, ω405
G Beiw. u. Pron. έμός (s. έν*, a 251 — π 128, /?64, Hes. fr. 58,20), σός/τεός (s. έν*, zu ergänzen /7186, Op.695), έός (s. έν*, ψ^), ήμέτερος (s. έν* , α397, <ρ375), δδε (α232, ν61, τ598, ι>265, h.24,4), άλλότριος (τ119, ο 171, Ορ.395, vgl. p455f.), άμύμων (α232), άπυρος (Ορ.525), άφ- νειός ( p419f. = r75f., vgl. TV664 Besitzer von οικία), έϋκτί- μενος (δ476 = £315 = ο 129 = ψ259 s /533), κεχανδότα πολλά καί έσδλά (<595f.), μέσος h.Ven.30, (εύ μάλα) ναιετάοντα (595L), άπας (β43. 226, πατρώϊος Ορ.376), πίονα (ι 35, ύψόροφος ε42 = 115 = ηΊΊ = κ474) Präd.nom. zu οί.: άκήρατος 0498, άφνειός + άμύμων α232, άτιμος π431, δήμιος υ265, χάλκεος Ορ. 150 Besitzer von -ος: Ach. (s. 72471), Ag., Aeg., Arete/Alkin., Antin. (s. ρ455), Eum.* Eltern, die Freier, Halitherses, Hektor, Her., Hyettos, Ikar., Kirke, der Kreter der Lügenerz., Kretheus, Laertes, Mares’ άναξ (Hes. fr. 271,1), Mentes, Nestor, Od. (Tel., Pen.), Ortilochos, Peiraios, Pel., Pen. (s. Od.), Pheidon, Polyphem (s. zu <478), Telamon, Tel. (s. Od.); ein Armer, der nicht genug Decken für Gäste hat (y349); Adressat von Op.; wird gewünscht von Eum. (£64), angeboten von Alkin. (7/314)
Μ. Schmidt
οικτίρω [5', lh] E Abi. von οικτρός (vgl. οίκτος E); in den Hs.en nur οίκτειρ-, was auf iotazistische Angleichung an φδείρω, κείρω usw. zurückzufuhren ist; -ϊρ- durch Inschr.en sowie äol. -ίρρω gesichert (s. LSJ s.v., L234 u. Chantraine, Dict. s.v.) Σχ sch. D Π 5: φ-ε' ήλέησε
L ’A.Klocker, Wortgesch. von έλεος—οίκτος in der gr. Dichtg. u. Philosophie von Hom. bis Aristot., Diss. Innsbruck 1952, 57—64; 2W. Burkert, Zum altgr. Mitleidsbegriff, Diss. Er4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίκτρος
langen, 1955, 30-55; 3Schadewaldt, H.83, 1955, 137-143; 4Pohlenz, H.84, 1956, 52-7; 5Seyffert, Gn.31, 1959, 389-93; 6A.Paul, Die Barmherzigk. der Götter im gr. Epos, Wien 1969, 16f.
B bedauern, Mitleid haben (mit). — Wortf.: έλεέω / έλεαίρω, ολοφύρομαι, κήδομαι. Die sem. Verteilung scheint für II. u. Od. verschieden zu sein. II.: έλεέω/-αίρω m. praktischem, akt. Aspekt (objektbezogen), οί. (Subj. Menschen) u. ολοφύρομαι (s.d. B2b, 3b; Subj. Götter) vom Affekt selbst (subjektbezogen), z.B. *P548; Od.: oi. fehlt, dafür έλεέω/ -αίρω (λ 55. 87. 395, r210) m. δυμφ vom bloßen Affekt, ολοφύρομαι schwankend (s.d. B3b); anders L247f. Präs.stamm außer h. Cer. 137; 4x in Erz., 2x in dir. R.; 4x Subj. Ach. (der nach Ω44 έλεον άπώλεσενϊ)', 3x am VA Lrov δέ ίδών φ-εΛ, vgl. τόν* δέ ίδών* έλέησε (3'; metr. ident.), ίδών έλέησα/ε (4', 3°); unklar, ob u d intrans, gedacht oder m. Obj. τόν, sonst (3x) stets m. Obj. Λ 814 Lrov δέ ίδών φ-εΛ (Patr. den verwundeten Euryp.) ... 1 καί ρ9 όλοφυρόμενος έπεα πτερόεντα προσηύδα' ' ,,ά δειλοί ..." 775 u u (Ach. den weinenden Patr.) ' ^καί μιν φωνήσας έπεα πτερόεντα προσηύδα \ ' „τίπτε δεδάκρυσαι ...;** = Ψ534 (den Pechvogel Eumelos), vgl. οίκτος nach Weinen ¥^548 (Antil. zu Ach.:) „εί δέ μιν (Eumelos) -εις καί τοι φίλος έπλετο δυμφ, ' έστι τοι έν κλισίη χρυσός** 72516 (έπεί γόοιο τε- τάρπετο 9Αχιλλεύς) αύτίκ9 άπό δρόνου ώρτο, γέροντα δέ χειρός άνίστη ' -ων πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον, 1 L j ' „ά δείλ9, ...** (vgl. Ύ74 u. 76 οικτιστον) h.Cer. 137 (Dem. zu Keleos’ Töchtern:) „έμέ δ9 αύτ9 -ατε κούραι**, ex- hortativ sonst nur έλεέω/-αίρω
D v.l. λ 521, Cypr.fr. 1,3 p.35 Dav. S. R.van der Mije
οϊκτιστος s. οικτρός
οίκτος m. [2°] E wahrsch. aus einem Verbaladj. *oik-tos zu *oigiö (οϊζω, s. όϊζυς E), das wiederum auf οϊ ('weh!’) zurückgeht (ebs. όϊζύς, οιμώζω), vgl. Frisk s.v. Urspr. Bed. von oi. wäre dann 'Klage’ (ab Simon, belegt, im fgrE nur in οίκ- τρός 'klägl.’, 'jämmerl.’ erhalten), vgl. έλεος (< έλελεΰ?), ολοφύρομαι ('jammern’, 'Mitleid haben’). — AbL: οικτρός, οικτίρω
Σχ sch. Barn. /781: -ος' όδυρμός. λύπη, sch. min. P.Oxy.54,3160 zu /781: -ος' έλεο[ς L s. οικτίρω
B Jammer, Ergriffenheit, Rührung, Mitleid', bez. einen „Primäraffekt“ (von L3 zu Unrecht für έλεος* angenommen, s. L4), vgl. οικτίρω. Beide Male Konstr. -ος δ9 έλε, Obj. die Ithak., bez. ihre innere Gefühlsreaktion auf die Worte u. Tränen eines Mitbürgers (Tel., Eupeithes [nom pariant, vgl. ü)465f.]). Das Gefühl wird nach außen hin nicht sichtbar, weder in verbaler Form (trotz der Etymol.) noch durch Taten: nach /781 schweigen alle außer Antin., nach ω438 werden die Betroffenen erst V.463f. aktiv (trotz 437 ϊομεν, μή φδέωσι ...). Dieser Passivität u. Gefühlsbetont!). entspricht die Synt. (s. αίρέω laß, bes. Sp.349,71—350,4, u. vgl. ω441. 450), vgl. auch οικτρός λ 421, //258 (Machtlosigk.) /781 ^ως φάτοΛ (Tel.) χωόμένος, ποτί δέ σκήπτρον βάλε γαίη, * δάκρυ9 ανα- πρήσας* ^-ος δ9 έλεΛ λαόν άπαντα ω438 L d (Eupeithes) δάκρυ χέων, L u πάντας Αχαιούς
D ν.1. 7563 (s. Svarlien, Η. 119, 1991, 476)
S.R.van der Mije
οικτρός [2‘, 12°] F -ρός 1, -ρ(α) (Adv.) 4; -ρότερ(α) 1, -ροτάτην 1; -ιστόν 3, -ίστφ 3, -ιστα (Adv.) 1. -ιστόν* direkt vom Subst. (οίκτος) abgeleitet, wie κύδιστος von κύδος, αϊσχιστος von αίσχος, έχδιστος von έχδος (statt von κυδρός usw.), wobei nur οίκτος masc., übrige neutr. (anders Seiler, Steigerungsformen 78 f.). Zum Nebeneinander der 2 Steige- 575
576


οίχτρός
rungssysteme s. Shipp, Studies 76, Chantraine, Gr.h.I259. - Abi.: οικτίρω
M 1 eins. [1] -ρ9 όλοφυρομένους* <5719, κ409, τ543, ω59 2 zweis. [1^] -ρός Λ 242 3 dreis. [1-2] L-ιστόν. μ258 R-2] L j ΰανέειν μ 342, L . Ύ76, -ίστφ ΰανάτφ λ412, ω34 [-2^] -ιστα ΰάνοιεν £472, -ίστφ όλέΰρφ ψ79 [1--] -ρότερ9 Λ 381 4 viers. [1«μ2] -ροτάτην λ421
Σχ sch. D Λ 242: -ρός* οίκτου και ελέους άξιος, Χ76: -ιστόν* 'έλεειν.όν. -ρόν, sch.Bam. <5719: -ρά* L .ά, Λ381: -ρότερα* L jOreptz, λ412: -ίστφ* άνηλεεΐ. κακφ, Λ420: -ροτάτην* L .οτάτην L s. οικτίρω
Β bemitleidenswert, arm, ergreifend, erbärmlich, jämmerlich, elend 3x (A 242, Λ 421, μ 258) Lnachweisl.j m. (starker) Anteilnahme (vgl. οίκτος), 2x (£472, ψ79) L , ohne Sympathie; bei den übrigen Stn. scheint die Einstellung eher neutral bzw. objektiv. Außer -ρ’ όλοφυρομένους* (4°) stets bezogen auf menschl. Sterben / Tod, u. zwar (außer Λ 242) auf Lbes. schlimmej Art bzw. unter L un Umständen: Als Greis erschlagen Ύ76; Ermordung Ag.s Λ 381. 412. 421, ω34; Hunger μ342; Skylla μ 258; Strang χ472\ allg. ψ79. — Synt.: attributiv -ίστφ ΰανάτφ / όλέΰρφ (3°); adv. -ρ* όλοφυρομένους* (4°), -ιστα ΰάνοιεν £472; sonst (2‘ 4°) präd./substantiviert. — Stets in dir. R. außer A 242 und (in sek. Fokalisation, s. de Jong, Narrators) 0719, £472. — Wortf.: s. λυγρός 1 Grundform (V, 4°): arm, erbärmlich A 242 (so starb Iphidamas) -ρός, άπό μνηστής άλόχου, άστοΐσιν άρήγων, ' κουριδίης, ής οΰ τι χάριν ϊδε, πολλά <5’ έδωκε, der Arme, vgl. νήπιος/ οι/η am VA, ebf. oft vom 'Erzähler*, sowie Πατροκλήος δει- λοΐο Ψ65 II -ρ* ιρλοφυρομέν.ους* (4°); metr. gleichw. πόλλ9 L Λ°ζ+ (Γ, 1°)» αΓν* L .η (1°), beides vom Erzähler; -ρ* erbärmlich dagg. stets aus der Sicht sich erbarmender Anwesender: δμφαί <5719, Od. «409, 9Αχαιαί τ543, Gr. ω59. Anders L1: „kläglich, in Klagetönen“, gemäß der Etymol. 5719 έπ9 ούδοΰ ίζε (Pen.) 1 -ρ9 L .η* περί δέ δμφαί μινύριζον κ4Ο9 (Od.: ,,εύρον) έρίηρας εταίρους ' -ρ\ .ους, ΰαλερόν κατά δάκρυ χέοντας", vgl. V.418 L .οι (aus Freude, nicht länger -ρά) τ543 (Pen.:) „αύτάρ έγώ κλαΐον καί έκώκυον έν περ όνείρφ, 1 άμφί δέ μ9 ήγερέΰοντο έϋπλοκαμΐδες Άχαιαί, 1 -ρ9\ .ην, δ μοι αίετός έκτανε χήνας" ω59 (Ag. zu Ach.:) „άμφί δέ σ9 έστησαν κοΰραι άλίοιο γέροντος ' -ρ* l .αι, περί δ9 άμβροτα εϊματα έσσαν" 2 Komp. (1°) λ381 (Od. zu Alkin.:) „ούκ άν έπειτα ' τούτων σοι φΰονέοι- μι καί -ρότερ9 αλλ9 άγορεύειν, ' κήδε9 έμών έτάρων, οϊ δή μετόπισθεν δλοντο", τούτων verweist auf V. 371 f., V. 382 auf Ag.s Tod (387 ff.), der λ 412, ω34 als -ιστός 'denkbar elend* gewertet wird (s. 3); also auch hier wohl nicht 'bemitleidenswerter*, sondern elender, schlimmer (vgl. auch κήδεα λυγρά V.369) 3 Sup. (V, 7°) attr. (3°): -ίστφ ΰανάτφ / όλέΰρφ,
vgl. λευγαλέφ ΰανάτφ (3χ), λυγρφ όλέΰρφ ο 268 λ 412 (Ag.: „Aeg. tötete mich) δειπνίσσας, ως τίς τε κατέκτανε βουν έπί φάτνη. ' ως ΰάνον ^-ίστφ ΰανάτφ. * περί δ9 άλλοι εταίροι ' νωλεμέως κτείνοντο σύες ώς άργιόδοντες", L j „instrumental intemd9 zu ΰάνον (Haudry, BSL65, 1970, 48) ω 34 (Ach. zu Ag.: „wärest du nur vor Troja gestorben und mit Ehren bestattet) νΰν δ9 άρα σ9 -ίστφ ^ΰανάτφ εϊμαρτο άλώ- vgl. Φ281. = ε312 νυν δέ με λευγαλέφ L j ψ79 (Eu- rykl. zu Pen.:) „έμέθεν περιδώσομαι αύτής, 1 αϊ κέν σ9 έξα- πάφω, κτεΐναί μ9 -ίστφ όλέΰρφ" präd. -ιστόν (Γ, 2°), -ροτάτην (1°): Χ76 (Priam.: „Ein junger Mann ist schön auch im Tod) άλλ9 δτε δή ^κολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον.' αιδώ τ9 αίσχύνωσι κύνες κταμένοιο γέροντος, ' τούτο δή •ιστόν πέλεται δειλοΐσι βροτοΐσιν", die Entwürdigung ist sowohl f. den Greis selbst wie f. die Zuschauer jämmerlich, elend*, δειλοΐσι βροτοϊσι auch μ 342 (s.u.), wo Zuschauer aber keine Rolle spielen; dagg. steht λ421, μ 258 (s.u.) der (anteilneh4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Όΐλευς
mende) Zuschauer im Vordergrund. Hier allerd. schließt die Häßlichk. des Anblicks Anteilnahme wohl aus (kontrast. Ω 516 -ίρων L J μ 342 (Euryl.:) „πάντες μεν στυγεροί θάνατοι δειλοΐσι βροτοΐσι, ' λιμφ δ9 -ιστόν ΰανέειν καί πότμον έπι- σπεΐν", das Schlimmste (objektiv) 258 (Od. erzählt, wie Skylla sechs Gefährten auffrißt) -ιστόν δή κείνο έμοΐσ9 ΐδον οφθαλμοϊσι 1 πάντων, δσσ9 έμόγησα, das ^Ergreifendste. (subjektiv), vgl. χεΐρας έμοί όρέγοντας V.257 λ421 (Ag.:) „-ροτάτην δ9 ήκουσα οπα Πριάμοιο θυγατρός ' Κασ- σάνδρης, τήν κτεΐνε (Klyt.) ' άμφ9 έμοί", (subj.): das L , (fur mich) war aber die Stimme der Kassandra, die ich hörte, als ..., vgl. V.412 -ίστφ ΰανάτφ, 418 όλοφύραο θυμφ Adv.: -ιστα (1°) £472 (Tel. hängt d. Mägde) άμφί δέ πάσαις ' δει- ρήσι βρόχοι ήσαν, δπως -ιστα ΰάνοιεν, nicht 'qualvoll* (da der Tod schnell eintritt, s. V.473), sondern schmachvoll', kontrast. καΰαρφ ΰανάτφ V.462
D v.l. Ώ328, £447 -ρ’ όλοφυρόμενοι/αι
S. R. van der Mije
οίχωφελίη [1°] Σχ sch.Bam. £223: -ίη* οίκουρία. οικονομία. έπιμέλεια
Β Vermehren des Haushalts, häusliche Sorge, vgl. οικος als Obj. von όφέλλω £233, o21 u. Op.495 £223 (Lügenerz.) έργον δέ μοι ού φίλον έσκεν ' ούδ9 -ίη, ή τε τρέφει άγλαά τέκνα, ' άλλά μοι αίεί νήες έπήρετμοι φίλαι ήσαν ' καί πόλεμοι καί ακοντες ευξεστοι καί όϊστοί, zu Feld- und häuslicher Arbeit als Gegensatz zu krieger. Sphäre, vgl. s.v. οικος Vorbem. zu Bl, anders οικος όφέλλετο V.233: durch krieger. Taten Μ. Schmidt
Όϊλεύς [16j] E auszugehen ist von dem Nebeinander von jon.-hom. Ό- u. mutterländ. (β)ιλεύς (s.o. s.v. Ίλεύς, Belege s. L234), wobei Ό. zwar ggüber 7. genetisch sek. zu sein scheint, bei Homer sich jedoch als urspr. erweist (s. L6 41 f. oder Anlaut Oil- sitzt metr. fest); anderers. lagen Zen. anscheinend auch alte Textvar. mit 7Λ- vor (so erklären sich seine Änderungsvorschläge für Λ/365 u. N2Q3 [s. Ό'ΐλιάδης], obwohl sich das sonst überl. o an diesen St.n im Sinne seiner Annahme als Artikel verstehen läßt, L6 41. Das Ό- ist nicht sicher erkl. s.o. s.v. Ίλεύς), Ίλ- bzw. βίλ- gehört zum ON 9Ίλιος usw. (Troas, Thess., Thrak., Propontis), Ίλ- viell. im Flußnamen Ilissos (L34 u.ö.). Zum Gesamtproblem vgl. auch
R. Wachter, Altlat. Inschriften, Bern-Frankfurt-New York 1987, §57f. — Zu myk. o-wi-ro s. L6 A.25 (S.41). — Abi.: Ό'ΐλιάδης
Μ 1 [----] C7°S TaXV£j Αϊας B527, N66, Ξ442, P256, Ψ473. 488 - 754; t . υιός N7Q\, Ξ520; -ήος ,νόΰος υιός. Β727; L . -ήος ΰείοιο Ν694 - 0 333', -ήΐ πτολι- πόρΰφ Β728; -ήα πλήξιππον Λ 93 2 [Μίχ] -εύς Ν697 —
0336
L s.o. s.v. Ίλεύς — ‘Sommer, A^ijaväfrage 55f. (zu Bethe, Homer III, 138flf.); 2Oldfather, RE XVII, 1937, 2175— 2187; Nachtrag RE Suppl. VII, 1940, 787; 3Boßhardt, Nom. auf -εύς 134; 4v. Kamptz 295fT; sAitchison, Gl. 42, 1964, 132ff.; ‘Nickau, Unters. 36-42; ’Wathelet, Dict. 1779f. II1446
Β I Lokrer, V. des kl. Aias. Im Gegensatz zu den durch die Doppelform s. Namens u. die dadurch gegebene Bzhg. zu Ilios (wo immer gelegen) u. wohl auch Troja selbst (Hes. fr. 235,1) erweckten Erwartungen (vgl. etwa die Disk, bei Bethe, Homer III 138ff.) gibt es über O. keine Aussagen, die über Genealogisches hinausgingen. Das stützt die Annahme, daß der N. (mit u. ohne O-) sek. ist u. auf dem ΟΝ *Ιλιος bzw. einem von diesem abgel. Adj. (Ίλήιος) beruht, vgl. oben E; nach Hes. fr. 235,1 (unter der Form 7£w£, s.d.) ist er ein
S. des Ap. u. einer Nymphe, gezeugt, als Ap. u. Pos. die Mauer von Troja 'hoch machten*, sein S. ist der kleine Aias: 577
578


Όϊλεύς
οίμωγή
Β52Ί Λοκρων δ9 ήγεμόνευεν -ήος (ό Ίλήος, Zen., nonn. codd.) ταχύς Αίας = Ν66" = Ξ442" — Ρ256'κ = *Ρ473" = 488" = 754 = TV7O1" = S52Oex (-ήος ταχύς υιός) Μ. des Aias nicht dir. genannt, wohl aber mit der Frau des O. u. μητρυιή des Medon ident.: TV697 Έριώπιδος, ήν έχ9 -εύς = 0336 (ό Ίλεύς Zen., codd.) — unehel. S. ist Medon (s.d.): ΒΊ2Ί. 728 Μέδων κόσμησεν (die Leute des Philoktet, bei denen er sich wg. Blutschuld aufhielt) -ήος νόθος υιός, 1 τόν ρ9 έτεκεν 'Ρήνη ύπ9 -ήϊ πτολιπόρθφ + TV694 = 0333 s. Όϊλιάδης
II Tr., Wagenlenker d. Βιήνορ s. L7; von Idom. getötet, Λ 93 (keine Zen.-Variante, s. L6 39 z.St.) B. Mader
Όϊλήος ? Adj. zu Όϊλεύς, viell. anzunehmen in der Formel Όϊλήος ταχύς Αϊας (Β52Ί usw.), der 'nackte’ Gen. ohne υιός ist sing.; s. Wackemagel, Synt. 1168 B.Mader
Όϊλιάδης [6έ] Patron., S. des Όϊλεύς (s.d., auch zum Ό-), = der Aitoler Aias; Ό. vertritt den N. des Aias außer in /7330 am VE — sonst vor Mittelzäs. /7330 Αϊας -ης Μ365 ^αύτίκ9Λ -ην (L j Lap’ Ίλιάδη^ν Zen.) TV203 -ης (L ύς Zen.) 712 ούδ9 άρ9 -η μεγαλήτορι (άλλ9 ούκ Ί,, Zen.) S446 -ης δουρικλυτός ΨΊ59 εκφερ9 -ης (έκθορ9 ό Ί. Zen.; ό Ί. unus cod. ut urid., όϊλήος nonn. codd.)
B. Mader
οίμα [2‘] E falls < *ois-ma (vgl. οίσ-τρος), viell. (vgl. gleichbed. λήμα zu λήν) verw. m. lat. ira, vgl. Frisk s.v. — Abl.: οίμήσαι
Σχ sch.D z.Stt.: όρμημα(τα) L ’Ellendt, in: 'Homer’ ed. Latacz 63; 2Porzig, Satzinhalte 87 f.
B Schwung, Elan, Akk. (PL zur Hiatvermeidg. [L1]) abh. von έχων [J] (wie θυμόν / ήτορ E61Q. 806 / Th.456), vbd. m. gen. quäl. (vgl. μένος III Sp. 141,59, kontrast. ήτορ II Sp. 943,39 ff.), in Einl. zu Tier-Gl. (vgl. Abl.) Φ252 (Ach. άπό- ρουσεν) αίετοΰ -ατ9 (δμματ9 ν.1.) έχων (δς τ9 ώκιστος) Dynamik, obj. von Schnelligk. (der Flucht!), vgl. TV 62—5, kontrast. Φ493—6 /7752 (έπί PNd) βεβήκει (Patr.) ' -α λέοντος έχων, δς τε (έβλητο) Ungestüm, subj. von Aggressivität (s. V.754. 761), vgl. Tyrt.fr. 13 W., P20ff., /7266, K164, Sc.426. - Wortf.: θυμός, ϊθματα, ϊχνια, μένος, ορμή
D ν.1. 0349 (pro: Wilamowitz, IuH 40 A.l, contra: van der Valk, Text. Crit. Od. 27) R. Führer
οίμάω s. οίμήσαι
οϊμη [3°] Ε zu είμι; zu Formen m. Aspir. s. οιμος Σχ sch. Bam. #74: φδής (ebs. 481). ή διηγήσεως. ένθεν καί προ- οίμιον
L Η.Güntert, Kalypso, Halle 1919, 204-12; Meuli, Η.70, 1935, 172f.; O.Becker, H.Einzelschr. 4, 1937, 68f.; Diehl, RhM 89, 1940, 88. 93f.; A.Pagliaro, Saggi di critica sem., Mes- sina/Firenze 1953, 34ff.; Μ. Durante, Sulla preistoria della trad. poet.gr., Roma 1976, II176f. (dt. in: Idg. Dichtersprache 277f.); A.Thomton, Hypomnemata 81, 1984, 148f.; W.G. Thalmann, Conventions of Form and Thought in EGrE Poetry, Baltimore / London 1984, 123ff.; A.Ford, Homer. The Poetry of the Past, Ithaca / London 1992, 41 f.
B (Gang [einer Geschichte, Handlungsa#/at#] >) Pfad des ep. Erzählens (zur Metaph. vgl. Pi. 01.1,110, Ne. 6,45. 54, Isthm.6,22; 3,19, Bacchyl.c.5,31; 19,1) i.S.v. (themat. best.) Weise, (zu spinnendem) Garn, in komplem. Distr. zu οιμος, außer #74 in dir.R. #74 Μοΰσ9 αρ9 άοιδόν άνήκεν άειδέ- μεναι κλέα άνδρών, 1 -ης τής τότ9 αρα κλέος ούρανόν ικανέ, ' νεΐκος (von Od. u. Ach.) im Rahmen des (sc. tr.) Sa¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
genkomplexes, der damals bes. populär war, vgl. V. 500 (ένθεν), α10 (άμόθεν). 351 f., Hes.fr.357,2 481 (άοιδοί έμμοροί)
αίδοΰς, οΰνεκ9 αρα σφέας ' -ας Μοΰσ9 έδίδαξε, vgl. Th.22 £347 (μ9 αϊδεο) αύτοδίδακτος δ9 είμί, θεός δέ μοι έν φρεσίν -ας 1 παντοίας ένέφυσεν ein vielfältiges Themenrepertoire, vgl. Th. 31, £233 f., *P307f. — Wortf.: αίνος, άοιδή, κόσμος (#492), λειμών (Choer. Suppl. Hell. 317,2), λόγος, μύθος, νομός (h.Ap. 20), τέχνη, ύμνος R. Führer
οίμήσαι [3‘ (nur X), 1°] Σχ sch.D Ύ140: ωρμησε L Kurz, Menschl. Bewegung 98. 140
B (zu οίμα [4- Einfl. von όρμάω?]ϊ) losstürmen, sich stürzen (auf = μετά 4- Akk. Ύ140), nur 3. Sg. Ind. Aor. (wie metr. gleichw. ίθύω 6x von 17) in (Vbd. m.) Raubvogel-Vgl. (vgl. Φ252) Ύ140 (Ach. έπόρουσε) ήύτε κίρκος δρεσφιν, έλα- φρότατος πετεηνών, 1 ρηϊδίως -ησε μετά πέλειαν, vgl. Ρ460, zum Text s. West, Ptol.Pap. 165f. 308. 311 (είρύσσατο ^φάσγανονΛ) -ησεν δέ άλείς ως τ9 αίετός ’ δς τ9 είσιν ' άρπάξων λαγωόν' ' ως 'Έκτωρ -ησε τινάσσων L (ώρμήθη δ9 Ach.) = ω538, vgl. (metr. gleichw.) /7582 bzw. 0693, ferner £81+, Φ173Γ, *321 f., £79f. - Wortf.: άίσσω, ίθύω (s.d.), όρμάω, (ίθύς) πέτομαι, σεύομαι
D ν.1. Φ265, h.Merc.91 R.Führer
οιμος [V, 1Η, lh] Ε zu ειμι, (att.) Aspir. < *οίσμος (L1) od. nach οδός? evt. myk., s. DMic. 124
Σχ sch.D Λ 24: οδοί, στίχοι, μεταληπτικώς άντί τοΰ ράβδοι L 1 Sommer, Lautst.29; 2J. Gagnepain, E&C 31, 1959, 85 f.
B (Gang >) Weg, Pfad, Pl. Bahnen, übertr. (vgl. θέω BI4) von Ornamenten; lh in dir.R. (ähnl. 1H) Op.290 μάκρος δέ καί δρθιος -ος ές αυτήν (Arete) ' καί τρηχύς τό πρώτον, (chiast.) Ggs. λείη οδός u. έγγύθι V.288 h.Merc.451 (Musen) τήσι χοροί τε μέλουσι (s.d. B2b/?) καί άγλαός -ος (ν.1. ύμνος) άοιδής (u. μολπή u. βρόμος αυλών) die herrliche Bahn des Gesanges (abstr.), kontrast. metr. gleichw. #429 (konkr.), vgl. Pi.01.9,47, Philet.fr. 10,4, Call.h.1,78 (jew. 4- Gen.) u. s. οϊμη (ohne) Λ 24 (Ag. θώρηκα έδυνε) τοΰ ... δέκα -οι έσαν κυάνοιο, 1 δώδεκα δέ χρυσοΐο καί είκοσι κασσιτέροιο Streifen, s. II Sp. 1099,49 ff. u. Myres, JHS 61, 1941, 20, vgl. ^561 u. zum Hiat £87. - Wortf.: άταρ- π(ιτ)ός, κέλευθος B3, κύκλος (Λ 33), οδός, τρίβος, χεΰμα («Ρ561) R. Führer
οίμωγή [5\ 1°] Μ [1-2] -ή ν353 [---] -ή -4450 - 064 [1-1] κωκυτοΰ/φ ... -ής/ή Χ44Ί. 409 [---] -ή 0696
Β (zu οιμώζω:) Aufschreien, Jammern vor körperl. (1) od. seel. Schmerz (2), stets koll. (0696 nur 2 Subj.), 5x nb. einem and. Subst.: εύχωλή (2x), κωκυτφ/οΰ, στοναχή; in Erzählertext außer u353. Nur von Männern (kontrast. κωκυτφ/οΰ X409. 447 von Frauen), stets unmittelbare Reaktion auf ein Ereignis bzw. dessen Wahmehmg. (Ausn.: 0696, s.d.), beides wie οιμώζω. — Wortf.: s. γόος, (dazu στόνος) 1 vor körperl. Schmerz (3x, stets bei gewaltsamem Tod) Δ 450 ένθα δ9 αμ9 -ή τε καί εύχωλή πέλεν άνδρών ' όλλύντων τε καί όλ- λυμένων, νρέε δ9 αϊματι γαϊαΛ — 064, -ή chiastisch zu όλλυ- μένων, εύχωλή zu όλλύντων; zu L Λ vgl. υ354 unten υ353 (Thcokl.’ Vision) „-ή δέ δέδηε, δεδάκρυνται δέ παρειαί, ' αϊ· μάτι δ9 έρράδαται τοίχοι καλαί τε μεσόδμαι*: δεδάκρυνται Lentsprichtj δακρυόφιν (349), αϊματι L d αίμοφόρυκτα (348); viell. L j -ή ebs. γέλω (V.346; vgl. δέδηε-.ασβεστον). Zu V.354 vgl. auch Δ451 — 065 oben 2 vor seel. Schmerz (3x, stets um Hektor) Ύ409 (als Ach. Hektors Leichnam schändet, μήτηρ κώκυσεν) φμωξεν δ9 έλεεινα πατήρ φίλος, άμφί δέ λαοί ’ κωκυτφ τ9 εϊχοντο καί -ή κατά αστυ, aus
579
580


οίμωγή
οιμώζω
V.410f. geht hervor, daß nicht Kummer vorherrscht, sondern Angst u. Entsetzen (vgl. οιμώζω B2 Vorbem. am Ende) 447 (άλοχος δ9 οΰ πω τι πέπυστο 'Έκτορος 437 f.) κωκυτου δ9 ηκουσε (der Frauen) και -ής (der Männer) άπό πύργου /2696 οι δ9 (Priam. u. Idaios) είς άστυ ελών -ή τε στοναχή τε ’ ίππους, οί. von *sek? Reaktion sonst nur von Ach. um Patr. (s. οιμώζω B 2 Vorbem.); Idaios jammert hier mit Priam. wie die Myrm. mit Ach. (F12), vgl. noch V.703 (Kassandra) κώκυσεν S. R. van der Mije
οιμώζω [17j, 6°, 1H] E aus der Interj. οϊμοι 'Weh mir!’ (nicht im fgrE) gebildet. Zum -ζ- und -ω- (statt -oi-) s. Tichy, Onomatop. Verb. 168 (and. Eust.1279, 33-5). Abwegig Arena, Helikon 6, 1966, 128 A.18 (οιμ-ωγ-, vgl. άν-ωγ-α) — Abi.: οίμωγή
F -ζοντες 1H, φμωξεν 12, φμωξαν 1, -ξειε 1, -ξας 9 Μ 1 oi/φ- im longum la dreis. [1--] φμωξεν τ9 άρ9 έπειτα Κ522 s F178 = /2591, 0397 = ν 198; φμωξεν δ9 Χ33. 408; -ξας μ370 R-2] δή ρα τότ9 φμωξεν ΛΗ62 (= 0397« = ν198, s.o.); -ξας £68 s Κ417, /7290; ό δ9 -ξας Φ529; ό γ9 -ξας σ398 [2-1] ('rising threefolder’) φμωξεν *395; -ξας ι506 = λ59 [---] -ξας Χ34 lb viers. [---«] -ξειε 7/125; -ζοντες Hes. fr. 302,20 2 φ- in den brevia
[--w] φμωξεν Γ364 s Φ272, Σ35; φμωξαν F12
Χχ sch. D Λ364: έστέναξεν, Ε63: ^στενάξαςΛ. βοήσας, Κ417, sch. Barn, λ 59: L j
L W. Brachmann (s. ολοφύρομαι L) 8f.; Schmidt, Synonymik III388—91; Krapp, Akust. Phänomene 37. 99. 114f.
B auf schreien vor körperl. (1) od. seel. (2) Schmerz, ausru¬
fen, intrans, (aber 5x m. adverbialem acc.n., s.u.); nur von Männern, d.h. nicht von Frauen (deren Pendant ist κωκύω, vgl. Σ35—7, Ύ406—9 in 2 b), Göttern (Ares έβραχε £859. 863, Aphr. μέγα ίάχουσα E343 vor körperl. Schmerz), Tieren od. Dingen (kontrast. βραχεΐν, βρυχάομαι, έρεύγομαι, ιαχωΛ)\ daher wohl kein unartikuliertes 'Brüllen’ wie L J5 sondern e. (halbwegs) artikulierter Schrei (2x sogar verb.dic., in 2a; vgl. auch sch. Ύ408). So bietet sich, auch wegen der Etym., 'οϊμοι rufen’ (bzw. ω μοι, die entspr. Form im fgrE) an (allerd. ist ώ μοι nicht auf Männer beschränkt u. auch sonst nicht m. οιμώζω kontextgleich); bezeichnet lautes Schreien (dringt durch bis zu Thetis Σ35, Androm. Ύ447, s.a. σ398 in 1), welches aber auch kraftlose Alte hervorbringen können (Peleus 7/125, Priam. Φ529, X33. 34. 408 in 2 b, vgl. οίμωγή /2696); bei länger anhaltendem Jammern wird oi. von einem and. Verb abgelöst: μύρομαι Ψ\4, ολοφύρομαι Ο 397 f. = ν 198 f.; s. auch 2 a Vorbem. — V e r w e n d g.: in Erzählertext außer 7/125 u. 4x in den άπόλογοι Adv.: μέγα 7/125, Χ34; σμερδαλέον Σ35, <395; ελεεινά Ύ408 1 auf¬
schreien vor körperl. Schmerz (3ζ 2°), stets von unerwartetem Schmerz: Opfer getroffen von hinten (2j), im Schlaf (<395), zu- fällig/ungewollt (V, 1°) £68 (Mer. trifft Phereklos ins Gesäß) yvuf δ9 έριπ9 -ξας, θάνατος δέ μιν άμφεκάλυψε s Κ417 (Ach. trifft Polydoros am Rücken) i395 (dem Kyklop wird das Auge ausgestochen) σμερδαλέον δέ μέγ9 φμωξεν, περί δ9 ιαχε πέτρη /7290 (Patr. trifft 'zufällig* Pyraichmes) δεξιόν ωμόν* δ δ9 βπτιος έν κονίησιΛ ' κάππεσεν -ξας σ398 (Eurym. wirft m. der Fußbank nach Od., trifft aber den Weinschenk am Arm) αύτάρ δ γ9 -ξας πέσεν L Jt -ξας trägt nb. βομβησε (V.397) u. όμάδησαν (V.399) zum κέλαδον (V.402) bei 2 auf schreien vor seel. Schmerz (14\ 4°, 1”), als unmit- telb. Reaktion auf ein Ereignis / e.n Sach verhalt (z.B. έκπεσε Χειρός Γ363) bzw. auf das Wahmehmen (z.B. έπει ένόησε 0395), Vernehmen (z.B. εί άκούσαι 7/129) od. Verstehen (<507) eines Ereignisses / Sachverh.s. Als ’sek.’ Reaktion nur 64 £35, Ψ178, /2591, Fl2, wo oi. durch Ach.s tiefen, unbewäl¬
tigten Schmerz um Patr. bedingt ist (£22ff. ist er zunächst stumm vor Erschütterg.), vgl. 'sek.’ οίμωγή von Priam. /2696; anders Λ 59 (2 a). Als Ausdruck f. spontanes Aufschreien wird 4 oi. nie f. 'retorisches’ Jammern verwendet (kontrast. οδύρομαι
1 c). D. zugrundeliegende Affekt ist oft weniger Kummer als vielmehr Entsetzen, Verzweiflg., 'Frust’, Wut, vgl. auch die Begleitgebärden (2 a): Schlagen der Oberschenkel (3x) u. des 8 Kopfes m. den Händen (Ύ33) 2 a vor einer Rede (9‘, 4°):
2x als Hauptverb in REinl.: ausrufen (Γ364 s Φ272); 6x als Ptz. in REinl nb. einem verb.dic. (F178 = /2591 όνόμηνεν, i5Q6 = Λ59 ήμείβετο*, X34, μ370 έγεγώνει*)*, 5χ außerh.
12 der REin. (Afl62f. άλαστήσας βπος ηΰδαΛ; 0397 f. — vl98f. όλοφυρόμενος δ9 u d [ν.1. δέ προσηύδα], Φ529Γ οτρυνων, Χ33) Verh. οί. zum Hauptverb des Sprechens (zur Problematik vgl. ISp. 1691, 67—77, γέγωνα, ολοφύρομαι
16 Bla): oi. stets vorzeitig, uns. nur λ 59, s.d.; 4x vor verärgertem / verzweifeltem Götteranruf: viell. ist oi. hier nicht nur Affektausdruck, sondern soll außerdem die Aufmerk- samk. des Gottes (stets Zeus, μ 371 ήδ9 άλλοι θεοί) erregen,
20 vgl. ολολύζω Γ364 (Men? Schwert bricht beim Schlag auf Paris* Helm ab) Άτρείδης β9 φμωξεν ίδών είς ουρανόν εύρύν* 1 „Ζεΰ πάτερ,Λ οΰ τις σεΐο θεών όλοώτερος άλλος" Φ2Ί2 (Skam. droht Ach. zu überwältigen) Πηλείδης L , ώς
24 οΰ τίς με θεών ελεεινόν ύπέστη 1 έκ ποταμοϊο σαώσαι" μ 370 (Od. riecht, wie die Heliosrinder gegrillt werden) -ξας δέ θεοΐσι μετ9 άθανάτοισι γεγώνευν* * „Ζευ πάτερ ήδ9 άλλοι θεοί ' ή με μάλ9 είς άτην κοιμήσατε" 3χ m. be-
28 gleitendem Schlagen der Oberschenkel: Λ/162 (d. Gr. halten stand) δή ρα τότ9 φμωξέν τε ^καί ω πεπλήγετο μηρώ ', Ά- σιος Ύρτακίδης, και άλαστήσας έπος ηΰδα* ' „Ζευ πάτερ, ή ρά νυ και σύ φιλοψευδής έτέτυξο" 0397 (Patr. ένόησε,
32 wie d. Tr. d. Gr. bedrängten) φμωξέν τ9 άρ9 έπειτα L χερσί καταπρηνέσσ9, όλοφυρόμενος δ9 έπος ηΰδα* ' ,,Εύρύπυλ9 ..." = ν198 (Od. erkennt Ithaka nicht; N.B. V.200 ,,ώ μοι έγώ") Φ529 (Priam. sieht, wie Ach. d. Tr. bedrängt) ό δ9
36 -ξας άπό πύργου βαίνε χαμάζε (ότρύνων πυλαωρούς* ,,πεπταμένας πύλας έχετ9") Χ33. 34 (Priam. sieht Ach.) φμωξεν δ9 ό γέρων, κεφαλήν δ9 δ γε κόψατο χερσίν 1 ύψόσ9 άνασχόμενος, μέγα δ9 -ξας έγεγώνει ' λισσόμενος
40 φίλον υιόν — Ach. ruft den verstorbenen Patr. an (2x): zum untypisch 'sekundären’ oi. s. B2 Vorbem. u. vgl. Σ35, Fl2 (in 2b) F178 (zündet den Scheiterhaufen an) φμωξέν τ9 άρ9 έπειτα, φίλον δ9 όνόμηνεν έταϊρον* ' „χαϊρέ μοι, ώ Πά-
44 τροκλε ..." = Ω591 (entschuldigt sich für Hektors Freigabe) = K522 (in 2 b) <506 (Od. teilt dem Kyklopen seine Identität mit) ως έφάμην, ό δέ μ9 -ξας ήμείβετο μύθφ* ' „ω πόποι" — λ 59 (Elpenor), hier allerd. keine Primärreaktion (vgl. B2
48 Vorbem.), der Unterschied zu όλοφυρόμενος* έπεα πτερόεντα προσηύδα / έπος ηΰδα u.ä. ist kaum noch erkennbar; vgl. auch V.55 2 b nicht vor einer Rede (5‘, 1H) 7/125 (Nestor:)
„ή κε μέγ9 -ξειε γέρων ίππηλάτα Πηλεύς (ει πτώσσοντας
52 ύφ9 'Έκτορι πάντας άκούσαι"), kontrast. μέγ9 έγήθεεν V.127 Χ522 (Hippokoon sieht, was Od. u. Diom. angerichtet haben) φμωξέν τ9 αρ9 έπειτα φίλον τ9 όνόμηνεν έταϊρον a F178 - /2591 (in 2a) Σ35 (Ach. hat von Patr.’ Tod erfah-
56 ren) ό δ9 έστενε κυδάλιμον κήρ· ’ ' σμερδαλέον δ9
φμωξεν· ακούσε δέ πότνια μήτηρ κώκυσέν τ9 άρ9 έπειτα, vgl. ω μοι (2χ) V.54, τί κλαίεις; V.73 Ύ408 (Ach. schändet Hektors Leiche; μήτηρ) κώκυσεν δέ μάλα μέγα
60 παϊδ9 έσιδοΰσα· ' φμωξεν δ9 έλεεινά πατήρ φίλος, άμφί δέ λαοί ' κωκυτφ τ9 εϊχοντο και οίμωγή κατά αστυ, vgl. V.447 Fl2 (Ach.: „Πάτροκλον κλαίωμεν") ώς έφαθ9, οί δ9 φμωξαν άολλέες, ηρχε δ9 Αχιλλεύς, obwohl d. Myrm. nicht dir. betroffen sind und Patr? Tod schon länger zuriickliegt (kontrast. X4O8f.), 'schrien alle’ nach Ach.s Vorbild (ήρχε*.
581
582


οιμώζω
Οινόμαος
ISp. 1386, 6-9), s. Β2 Vorbem. II Hes.fr.302,20 τύπτοιεν (κεραμήες) τάδε έργα κακώς, πίπτοι δέ κάμινος, ' αυτοί δ9 -ζοντες όρφατο έργα πονηρά, vgl. V. 12 κεραμέων μέγα κωκυσάντων
D ν.1. Σ37 in P.Mich. inv.3160, s. N.E. Priest, Hom. Papyri in the Mich. Collection, Diss. Michigan 1975, S. 128. 144
S. R. van der Mije
Οίνεΐδης [2\ 2H] Patron., S. des Οίνεύς (s.d.) I = Tydeus £813, K497 (-αο) II = Meleagros Hes.fr.280,24 (-ης) III = Inachos Hes.fr. 122 (-ης, vgl. App. z.St.)
D B 563a (Cert. p. 44,1) B. Mader
Οίνεύς [8‘, 6H, 4e] E dir. oder über den ON (bzw. Phy- lennamen [s. Meier, -ίδ- 59]) Οίνόη zu οίνος, v. Kamptz 278. 299; viell. Kurzform zu Οινόμαος o.ä., Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 391, Perpillou, -εύς 180. Myk. Zeugnis uns., s. Gali- ano, Minos 12, 1971, 251 A.194, vgl. 256. — Abl. Οίνεΐδης
Μ 1 zweis. [1-] Γεύς3 Z216 (... δϊος). 219, /535 [±χ] γέρων ίππηλάτα L j /581; ίππότα L u SI 17 2 dreis.
2a [1_] -έα LHes.fr. 10a,u52 [’_] -έος L ,55 [’_] δαΐ]- φρονος -έος Hes. fr.280,10; -έα δϊον ,57 2b [--^] ^-ήος /, 543; -ηϊ Hes.fr.25,14 [_*J L , 540 2c [2-3] -ήος £641. — Prosa: Hes.fr. 12; Thebais.fr.8 p.25, Cypr.fr. 18 p.41, Asius fr.7 p.90, Alcmaeonis fr. 4 p. 140 Dav.
L 1 Preller-Robert II 85ff.; 2Friedländer, Stud.z.ant.Lit. u. Kunst, Bin. 1969, 50; 3Wilamowitz, G1H 2, 64 A.2; 4Kullmann, Quellen 102f.
B I aitol. Herrscher, Herr von Kalydon, drei Generationen vor dem Krieg gg. Troja (Diom.* V. Tydeus S. des Oi.\ vgl. £641 ff.); daß er urspr. ein Weingott o.ä. war (Hanslik, RE XVII, 1937, 2193ff.; L12), kann nur aus seinem Namen u. einigen genealog. Angaben (zum Schwiegersohn Thoas [vgl. L4] vgl. den gleichnamigen S. des Dionysos auf Lemnos; aus N. wie "Άγριος usw. sind keine sicheren Schlüsse mögl.) geschlossen werden. Daneben Bzhg.en zu Ares (LHanslik a.O. 219,4 f.) u. zu Flüssen (s.u. II u. vgl. L ,3 f.); die Vielfalt solcher schwer auf einen gemeinsamen Nenner zu bringenden Bzhg.en spricht wohl für ein hohes Alter der Gestalt des Οί. 1 Genealogisches S. des Portheus bzw. Porthaon, £117, u. der Eureite, Hes.fr. 10a,52; Geschwister: Agrios u. Melas in der II., bei Hes. zusätzl. [Al]kathoos u. Pylos. Kinder: von Althaie /555 u.ö.: Meleagros, /543. 555, Cypr.fr. 18 p.41 Dav., Hes. fr. 280,10 (vgl. V.24 Οίνεΐδης), ferner Phereus, Age- laos, Toxeus, Klymenos, Gorge u. Deianeira, Hes. fr. 25,14 ff. — von Periboia (vgl. unten 2 c): Tydeus, Hes.fr. 12 bzw. Theb. fr.8 p.25 Dav.; ohne Angabe der Μ. Hes.fr. 10a,55. — Ebenso ohne Angabe der Μ. T. Perimede, Asius fr.7 p.90 Dav. 2 Mythen 2 a Kalydon. Jagd u. Krieg gg. Kureten Vemachläs- sigg. der Art. bei den Thalysien, /535, darauf verwüstet ein gewaltiger Eber die άλωή (= Weingärten?) des Oi., 540; im auf die Erjagung des Ebers folgenden Krieg versucht Oi. den zürnenden Meleagros zum Einlenken zu bringen, 581 (γέρων ίππηλάτα -εύς, vgl. Mühlestein, Hom. Nam. 46 f. = SMEA 9, 1969, 85 f.) 2 b Bewirtg. des Bellerophontes (wahrsch. nicht
in Argos, wie Hanslik a.O. 2197 aus Z224 folgert, vgl. unten 2d, doch s. auch II) Z216. 219 2c Feldzug gg. Olenos, Gewinng. der Periboia Theb. fr.8 p.25 Dav., Hes.fr. 12 2d Oi. von Agrios vertrieben, von Tydeus zurückgeführt bzw. gerächt Hes.fr. 10a,55. 57, Alcmaeonis fr.4 p. 140 Dav., vgl. £119f. (ό [— Oi.] μεν αύτόδι μείνε, πατήρ [= Tyd.] δ" έμός "Αργεί νάσδη ' πλαγχδείς)
II V. des Inachos, vorausg. in Οίνεΐδης Hes.fr. 122, s. App. z.SL (Quelle des Inachos bei Oinoe, einer Gründg. des aitol. Oi. Paus. 2,25,2) B. Mader
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οΐν(η) [3H] vine mainly poet. wd. supplanted by άμπελος (q.v.) Op.570 την (sc. χελιδόνα) φδάμενος -ας περιταμνέ- μεν 572 τότε (at harvest-time) δή σκάφος ούκέτι -έων Sc. 292 έτρύγων -ας, δρεπάνας έν χερσϊν έχοντες
J.N. O’Sullivan
οίνίζομαι [3*] Σχ sch.D //472: οίνον ώνουντο, Θ506: οίνον άγοράζετε
Β provide oneself with wine, procure wine, w. (Θ506+) or without (//472, but οίνον / μέδυ could be understood from prec. context) cogn. acc. οίνον (+ σίτον 05O6+, by zeugma); w. force of -ίζομαι cf. e.g. ληΐζομαι (further Latacz, Freude 105) of fetching: 0506 (έκ πόλιος άξεσδε βόας καί μήλα) οίνον δέ μελίφρονα -ίζεσδε ' σϊτόν τ9 έκ μεγάρων = 546 (-ίζοντο) — of purchasing: //472 ένδεν (i.e. from the Lem- nian ships; ένδεν άρ9 codd.) -ίζοντο Αχαιοί, ' άλλοι μέν χαλκφ, άλλοι δ9 σιδήρφ, κτλ. J. Ν.O’Sullivan
οίνοβαρείων [3°] L Wyatt, Metr. Lengthening 134 and Tucker, Greek Verbs 70 n.81 (on formation)
B being heavy with wine, w. neg. implic. of excessive drink- ing: cause of drowsiness («555, w. fatal lack of presence of mind on waking), unseemly vomiting in sleep (z 374), foolish act of violence (^>304); always -ετο/ατο -είων at VE r 374 έρεύγετο (Polyphemus) -είων «555 κατελέξατο (Elpenor) -είων </>304 οι δ9 αύτφ κακόν ευρετο (Eurytion, the Centaur) -είων See also οίνοβαρές, also οϊνφ βεβαρηώςά (s.v.
j), μεδύων, οινώδεις J.N.O’Sullivan
οίνοβαρής [1‘] Σχ sch.D (= sch.min. P.Strassb. inv. 33) A 225: οϊνω βεβαρημένε, μέδυσε
B heavy with wine, term of abuse, ref. to impairment of mind w. consequent ill-advised words, course of action A 225 (Ach. to Ag.:) ,,-ές, κυνός δμματ9 έχων, κραδίην δ9 έλά- φοιο“ (νν. 225—233 ath. Zen.) See also οίνοβαρείων
J. N. O’Sullivan
Οινόμαος [3‘, 1H, le] E allg. VG zu οίνος, HG zu μαιο- μαι, ν. Kamptz 108, 207, 212, „who longs for wine“ Palmer, Interpret, of Myc. Greek Texts, Oxford 1963, 80; strittig nur, weil e. solcher Name schlecht zum Wesen von Oi. I zu passen scheint (S. des Ares, zu dem aber auch Οίνεύς [s.d.] Bzhg.en hat), zur Namensdisk. s. L2 2245. Zu pränest. Oinomavos s. R. Wachter, Altlat. Inschriften, Bem-Frankfurt-New York 1987, 119 L ’Preller-Robert II 206ff.; 2Fiehn, RE XVII, 1937, 2245 ff.
Β I Heros von Pisa (da dort isoliert, urspr. viell. in Lesbos [L‘] oder i.d. SO-Peloponnes [bei Korinth? L2] oder in Ai- tolien? s.u. III u. vgl. Οίνεύς), S. d. Ares u. V. der Hippoda- meia, der die Bewerber um s. Tochter zu Wettfahrten zwingt (urspr. Brautraubmythos? s. L’2), besiegt u. tötet, schließl. aber Pelops unterliegt. Liste s. Opfer u. somit die Geschichte bei Hes. fr. 259 u. Epim.fr. 17 Diels II Tr., aus dem Gefolge des Asios(?), von Idom. getötet M140 (L-ov τεΛ), N5Q6 (-ov); die N.sliste M139 ff. hat mit der von £705 ff. (vgl. Οίνοπίδης) die N. Oi. u. Όρεστης gemeinsam, zur letzteren St. s. III Π1 Gr., von Hektor getötet, £706 (Αίτώλιον L J, s. Herkunft verbindet ihn ebenso mit Οίνεύς wie sein Name u. weitere Namen im Gefalienenkat. V. 705 ff., die zu dessen Kontext gehören (Όρέστης, Όρεσβιος, Οίνοπίδης), vgl. ferner II (zu Θόων M\40 vgl. Θόας in Aetolien, £638 u. den S. des Dionysos auf Lemnos)
D A/193a PHamb. 153, s. West Ptol. Pap. 103. 119
B. Mader
583
584


οίνό(ομαι)
οινο(ομαι) [2°] become drunk with wine w. not. of conse- quent tendency to violent strife π 292 (Od. teils Tel. to say to suitors: „I removed the weapons in fear) μή πως -ωθέντες, εριν στήσαντες έν ύμΐν, άλλήλους τρωσητε“ (νν. 281-298 damn. Zen., Ar. [π286-294 s τ5-13]) = rll. - Wdfld.: see oiνοβαρείωv J. N. O’Sullivan
οίνόπεδ(ος, -ον) [V, 2°, lh] Σχ sch.D /579: -οιο· άμπε- λοφύτου χωρίου
Β 1 adj. 'with wine-ground’ (cf. κραναή-, κραταί-πεδος), having good ground, soil for producing wine, epith. of άλωή. — Wdfld.: ο’ινοπληθής α193 έρπύζοντ’ (Laertes) άνά κουνάν άλωής -οιο Λ λ 193 (έπήν έλθησι θέρος) πάντη οί (Laertes) κατά L u ' φύλλων (χθαμαλοί βεβλήαται εύναί) h.Merc.207 έσκαπτον (old man) περί L d 2 subst. 'wine- ground’ (cf. Ισό-πεδον), vineyard. — Wdfld.:
άλωή, κήπος, δρχατος, τέμενος, φυταλιή /579 (ένθα [where Calydonian πεδίον most fertile] μιν [Meleager] ηνωγον τέμενος έλέσθαι) τό μέν ήμισυ -οιο (doubtless οη slope [as against πεδίοιο ν. 580] despite ν.577), ' ήμισυ δέ ψιλήν αροσιν πεδίοιο ταμέσθαι (cf. £122f.)
J.N. O’Sullivan
Οινοπίδης [l·] Patron., 5. eines Οίνοπίων (s.d.) oder eines Οινοψ (s.d., vgl. v.Kamptz 212), = 'Έλενος II, £707 (-ην), vgl. Οινόμαος II; v.l. ant. für Ήνοπίδην Ξ444 B. Mader
Οίνοπίων [2H] S. des Dion, (nur Prosa) nach Hes. fr. 238 (Μ. Ariadne? s. Schwartz, Ps.-Hes. 455); nach fr. 148a (Herr?) in Chios; nimmt Orion als Gast auf; als dieser betrunken s. T. Merope vergewaltigt, blendet u. verjagt er ihn von der Insel. Der Rache des später Zurückkehrenden entgeht er, von seinen Mitbürgern unter der Erde versteckt. Zum N. s. Gentili, Helikon 1, 1961, 493 f. B. Mader
οίνοπλη-θής [1°] hapax full of wine, rieh in wine o406 (νήσος τις Συρίη κικλήσκεται) οΰ τι περιπληθής λίην τόσον, άλλ’ αγαθή μέν, ' εΰβοτος, εΰμηλος, -ής, πολύπορος. Cf. οίνόπεδος Bl J.Ν.O’Sullivan
οίνοποτάζω [Ρ, 2°] poetic Εχ sch.D F84: τών δημοσίων τιμών τε και γερών άπολαύων και ευωχούμενος
Β be drinking wine, in dir.sp., w. not. in K84 of bravado in one’s cups (cf. 0228 ff. [πίνοντες v.232]), in Od. app. of drinking at one’s ease; cf. είλαπινάζω K84 (Ap.-Lycaon to Aen.:) „που τοι άπειλαί, ‘ ας Τρώων βασιλεΰσιν ύπίσχεο ~ζων, ' Άχιλήος έναντίβιον πολεμίζειν; “ ζ3Ο9 τφ (sc. θρόνφ) δ (Alcin.) γε -ζει έφήμενος άθάνατος ως ι>262 (Tel. to Od.:) „ένταυθοϊ νΰν ήσο μετ’ άνδράσιν -ζων (at meal)“. -Wdfld.: πίνω. See also οινοποτήρες
D v.l. ρ 410 J. N. O’Sullivan
οινοποτήρες [1°] rare poetic wd. L Risch, Kl. Sehr. 351
B men who are drinking wine, nom.ag. corresponding to οίνοποτάζω (q.v.); on suff. see άροτήρ, βοτήρ Θ456 άνδρας (Phaeacians) μετά -ήρας (slightly proleptic, if v.470 means that no wine had yet been drunk before the meal) ' ήϊε (Od.), on appos. see άνήρ BIII4aa J. N.O’Sullivan
οίνος [41 \ 89°, 7H, 4h, 7β] E on Myc. wo-no and wo-no- qo-so see DMic. II443 f., cf. Lat vlnum (cf. vftis), Arm. gini, Alb. veng, but also e.g. Arab. wain, Hebr. Jajin, see Beekes, MSS 48, 1987, 21—26; whether IE in origin unclear due to un- certainty regarding place of origin of viticulture; see Schwartz and Davis, CPh 56, 1961, 254-256. - Deriv.: οϊνη; oivo-ßa- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οΐνος
ρές, -πεδος/ον, -πληθής, -ποτήρ, -χόη/ος; οινοψ; οινίζο- μαι, οίνωθέντες; Οινεύς, Οινόμαος, Οίνότροποι, Οίνώ, Οϊνωπος (ν.1.)
Μ 1 disyll. la stem in longo laa shape [-«]: [!«] -ου /491, £113; -φ ω!3; -ον έν άμφιφορευσι /7290, «204; -ον ^220, /2284 s ο 148, η 164, « 111 - 358 πίνειν
-ον ερυθρόν h.Cer.2O8; (μοι) -ον Ζ264, er 110 -ος σ331 = 391; μοι/οι -ον έν άμφιφορεΰσιν άφυσσον* β349. 379; 'σπένδων / σπείσας δ’1 ^αϊθοπα -ον2 Λ 115, £447; t , π 14; (και) -ον Γ246, «347 [-~] -ος έρυθρός «163; (και) -ος Ζ261, Ορ.585; μελιηδέα cov (έρυθρόν)Λ Ζ258, «208; και αϊθοπα u j μ 19, τ 197; και L-ov έρυθρόνΛ ε165, μ 321, ν69; L j π444; σίτον jcai -ον2 /479; L , /489; σπλάγχνων μοίρας, ^έν δ’ -ον έχευεΛ(ν) /40, υ260; L ,ν £77; μελίφρονα -ον έκίρνα 7/182 - ν53, *356; -ον Η461 laß [ix] έξέσσυτο / ήφύσσετο -ος «373, yz3O5; έν δέ τε -ος ν244; -ος Γ300, «362, λ 61, Ορ.589; δέπας ^μελιηδέος -ουΛ Σ545, /46; L , h.Cer.206, Pan.fr. 13,12 ρ. 122 Dav.; δέπας ήδέος -ου /51, Theb.fr.2,4 ρ.22 Dav.; -ου Ορ.596, Pan.fr. 12,10 ρ. 121 Dav. fr. 13,4 ρ. 122 Dav.; αϊθοπι -φ Ψ231 s 250 = /2791; φρένας -φ «454, τ122; ήδέϊ -φ κ 519 — λ 27, υ69; -φ «516, $>297; γερούσιον ^αϊθοπα -ον4 Δ 259, ν8; Διί λείβειν t , Ζ266, Ορ.724; κερώντό/τάς τ(ε) t , ο500, ω364; τε L , β51 - ρ536; καί L ,/2641;, ,4 462
— /459, £341, Ξ5, /7226. 230, «/295, «360; έπιεν / πίον
^μελιηδέα -ον, σ 151. 426; , , Κ579, £78 - π 52, h.29,6; κε- ράασθε δέ / κερόωντό τε -ον /332, i?470; πίνετε / πΐνέ τε / πινέμεν -ον π 460 = μ 23 / £109, ο 391 / Ορ.592; έν δέ τε -ον υ252; -ον Γ269, Π23\ - /2306, <5622 lay shape [ί-J: [1-] -ος $>293. 295, h.7,35, Pan.fr. 12,12 p. 121 Dav. fr 14,1 p. 122 Dav.; -ου πινέμεναι μελιηδέος 4 346; -ου ήδυπότοιο /391; -φ Πραμνείφ Λ 639, κ235; -ον δ’ έκ Γ295, //480; -ον < — > μελιηδέα M32Q; -ον πινόντων α34Ο; -ον Θ189, /472, £95, υ!36, Cypr.fr. 15,1 ρ.41 Dav. [1-] καί -ου ήδυπότοιο ο507; -ου ο334 lb stem in brevibus shape [-x]: [-2] καί -ον π 110 [-i] σίτου καί -ου ο378; -ου Ι1\; -φ /139; -ον 0506 $ 546, <5220, Ορ.674 [-1] -ος Hes.fr.239,2 [-2] -ος £463 2 trisyll. 2a shape
[-^v]: [---] σίτου καί -οιο /706 = 7Ί61; σίτου καί coio κορεσσάμενος, £46; , , ΤΙ67; -οιο /224, ß34Q, <770, /11 [--ο] -οιο υ312 2b [-ix] κρητήρας έπιστεφέας -οιο Θ232, β43\; έχον/ων ^μέλανος -οιοΛ 1196. 346; , , £265
— f: inoperative: οί- prec. by elision (4x δ’) /224, α 110 (άρ’ del. Bentley), /40, £77, ο 334, υ260, Pan.fr. 12,10 ρ. 121 Dav.; by corrept. ß319 (επειθ’ oi Bentley); Pan.fr. 13,4 p. 122 Dav.; by closed short syll. (6x μελιηδέος / ήδέδς) Η461, Σ545, /46. 51, Ä61, Ορ.589. 592. 596, h.Cer.206, Theb.fr.2,4 ρ.22, Pan.fr. 13,12 ρ. 122 Dav.; «454 and r!22 φρένάς (φρένα Bentley, quod rec. Allen «454) οϊνφ; by -ν έφελκ. «362, $>297; otherwise operative or indifferent; see further Krafft, Untersuchungen 136f., Hoekstra, Modifications 27. 48 f., Edwards, Lang, of Hes. 134f.
L 'Lang, Hom. u. d. Gabe des Dion., Progr. Marburg 1862, 6-35; 2Page, History 231. 268f. (n.32); dichter*, Arch. Hom. H 127-133; 4Bruns, ibid. Q 44f. 51-55; ’Vermeule, ibid. V 97—99. 101 f.; 6Garzon Diaz, He Im antica 30, 1979, 63 ff. (70-73)
B wine, always (unless βίβλινος Op.589 contains ref. to plant) from grapes (see βότρυς, δμφαξ, σταφυλή ; also άμπελος, οϊνη); gift of gods (Pan.fr. 14,1 p. 122 Dav., Cypr.fr. 15,1 p.41 Dav.), of Dion. (Hes.fr.239,2) to men; red (έρυθρός, μέλας) wine often specified, never white; of varying quality (Λ/320, ß349, «204 ff. 357 ff., Op.585), improved by age (/7340; /391 ten-year-old wine regarded as specially old: L’133); stored in θάλαμος (ß 340ff.), mentioned as part of 585
586


οίνος
substance consumed by suitors /?57+, £95, π 110, υ312, y/305, wasted on beggar t>378; places of origin: Lemnos //467, cf. 023Off., Thrace /71 f., 1163ff. 204 (land of Cicones), also perh. Op.589 (if Βίβλινος), Pramnos (?: L3129f.) Λ 639, #235, Ithaca v244, land of Cyclopes ί 111. 358, see further L'6f., L3128; wine-trade //467-475, cf. /71 f.; new in late September (Op.674), best in hot season (Op.585); stored in πίθοι (/7340, ψ 305), transported in άσκός (αΐγειος) (Γ246, £265, £77, ί 196. 212), in άμφιφορήες (on board ship /7290. 349. 379, ι163. 204); mixed in κρητήρ (q.v.), κισσύβιον £78+, cf. αγγεα π 14, see further s.v. κεράω; on associat, of ταμίη w. wine see Ramming, Dienerschaft 49. — Epiths.: αΐθοπα*, έρυθρόν*, μελιηδέος*, ήδέος*, μελίφρονα, ήδυ- πότοιο*, μελανός; also άγλαός (Pan.fr. 14,1 ρ. 122 Dav.), άθέσφατος (λ 61), άκηράσιον (/204), άκρήτφ (ω73, cf. /7340), βίβλινος (Βίβλινος? Ορ.589), έξαιτον (Λ/320), έρι- στάφυλον (rill = 358), εύήνορα (δ 622), έΰφρονα (Γ246, but see Latacz, Freude 165 f.), ευώδης (h.7,35), ήλεός (£463), μάργος (Hes. fr. 239,2), παλαιού (/7340); cf. μενοεικέ(α) (£165); η. also καρπόν άρούρης Γ246, άκρητον θειον ποτόν /7340 (cf. /204), πυρί ίσον έπιχθονίοισιν δνειαρ κτλ. Pan.fr. 12,12 ρ. 121 Dav., κάλλιστος πάτος fr. 13,4 ρ. 122 Dav., θνητοΐσι θεών πάρα δώρον άριστον fr. 14,1 ρ. 122 Dav. See Vivante, Gl. 60, 1982, 13 ff. (but remarks on indiv. passages generally very subjective and tendentious). — Wdfld.: μέθυ; πόσις, πότης, ποτόν; λοιβή, σπονδή, χοή; κρητήρ (e.g. γ 393); see also Διόνυσος 1 wine-consumption (incl. mixing etc. before drinking), by humans (children [w. food] /489. 491, π444; cf. t>69), Cyclops (/), horses (0189, see Kirk, Iliad on w. 186—190); not drunk by gods (£341); ne- ver taken neat (on wine-water mixture see /203, α 110, /208 ff. [here a marvellously potent wine; see Heubeck, Odyssey ad 1.], Op.596 [see West ad 1.], ε 165. 265 f.) by pers. exc. in special case of Polyphemus; w. (usu.) food (esp. [bread and] meat; see also κυκεών, and cf. l>69 w. Stanford ad 1.) or without (to slake thirst Σ545, cf. h. Cer. 206. 208; continued drinking after meal e.g. /224, Ξ5 [after κυκεών], α340, δ 220, £113, ο 391, υ 136, Op.592); taken at various times of day (morning TI61. 167. o500. 507, π 14. 52, ω364; in heat of day Op.589. 592. 596, cf. Σ545, h. Cer. 206; all day long μ 19. 23; evening, night- fall e.g. //480, 05O6+, /71. 706, allO, /139. 391, σ426, υ 136; all night long //467); central to hospitality (e.g. /71, Ξ5, μ 19. 23, v8, £46, h. Cer. 206, cf. 7/295; entertainment of Od. by Phaeacians, by Eum.); mentioned prominently among provisions for joumey, outing (see below); drunk from δέπας, κύπελλον, άλεισον (χ 11), σκύφος (£113), κισσύβιον (/346), qq.v. 0506 (Hektor to Trs.: „έκ πόλιος δ’ άξασθε βόας και ΐφια μήλα) -ον δέ μελίφρονα οίνίζεσθε ' σΐτόν τ9 έκ μεγάρων'* for supper οη plain s 546 δ 622 ήγον (the banquet- ers coming to Men.’s palace) μέν μήλα, φέρον δ9 εύήνορα -ον ' σίτον δέ σφ9 αλοχοι ... έπεμπον, see S.West in Heubeck et al., Odyssey on w. 621—624 μ 19 (άμφίπολοι φέρον) σίτον και κρέα και αΐθοπα -ον ερυθρόν £95 -ον δέ φθινύθουσιν (suitors) ύπέρβιον (άκήριον ν.1.) έξαφύοντες (νν.93-95 om. Η3) π 110 (Od. to Tel.: „I would rather die than watch ...) και -ον διαφυσσόμενον (by the suitors), και σίτον έδοντας ' μάψ αΰτως** ψ305 (πολλά, βόας και) μήλα, * έσφαζον (suitors, over the years), πολλός δέ πίθων ήφύσσετο -ος Δ259 (Ag. to Idom.: „σε τίω) έν δαίθ9, δτε πέρ τε γερούσιον ^αΐθοπα -ονΛ ' Αργείων οί άριστοι ένι κρητήρσι κέρωνται** 0470 μοίρας τ9 ένεμον κερόωντό τε -ον ο 500 δεΐπνόν τ9 έντύνοντο κερώντό τε L d (η. πόσιος ν. 501) s ω364·*· υ252 σπλάγχνα δ9 άρ όπτήσαντες ένώμων, έν δέ τε -ον ' κρητήρσι κερόωντό π 14 αγγεα, τοΐς έπονεΐτο,' κιρνάς L α 110 (κήρυκες δ9 αύτοΐσι [suit- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊνος
ors] και) θεράποντες 1 οί μέν άρ (om. Bentley) -ον έμισγον ένι κρητήρσι και ύδωρ (ίδέ κρέα πολλά δατευντο) κ356 κρητήρι μελίφρονα -ον έκίρνα 1 ήδύν έν άργυρέφ, νέμε δέ (κύπελλα) £78 έν κισσυβίφ κίρνη (Eum.) μελιηδέα -ον = π 52 (η. πόσιος ν.55) Ορ.596 (κρήνης) τρις υδατος προ- χέειν, τό δέ τέτρατον ίέμεν -ου (-ον Phot.), see West ad 1. /224 ^πλησάμενοςΛ δ9 -οιο δέπας δείδεκτ9 (Od.) Άχιλήα Theb.fr. 2,4 ρ.22 Dav. χρύσεον έμπλησεν (Polynices for Oedipus) δέπας ήδέος -ου £113 οί L j δώκε σκύφος, φ περ επινεν, 1 -ου ένίπλειον, οη quest. of subj. see Hoekstra in Heubeck et al., Odyssey ad 1. χ472 έπι δ9 άνέρες έσθλοι δροντο * -ον οίνοχοεΰντες ένι δεπάεσσιν υ260 πάρ δ’ έτίθει (Tel. for Od.) σπλάγχνων μοίρας, έν δ9 -ον έχευεν ' έν δέπαϊ Σ545 τοΐσι (ploughmen οη shield) δ’ έν χερσί δέπας ^μελιηδέος -ουΛ ' δόσκεν άνήρ h. Cer. 206 τή δέ δέπας Μετάνειρα δίδου L u ' πλήσασ9 /346 κισσύβιον μετά χερσίν έχων μέλανος -οιο to offer to Polyphemus 360 οί αύτις έγώ (om. codd. quidam, Allen) πόρον ^αΐθοπα -ονΛ τ/295 μοι (Od.) σίτον έδωκεν (Naus.) άλις ήδ9 L d /489. 491 (Phoenix to Ach.: ,,σ9 [child Ach.]) δψου τ9 άσαιμι προ- ταμών και -ον έπισχών. ‘ πολλάκι μοι κατέδευσας χιτώνα 1 -ου άποβλύζων** π 444 (κρέας) έν χείρεσσιν έθηκεν (Od.) έπέσχε τε -ον έρυθρόν (to child Eurym.) 070 πάρ δ’ έτίθει (the κήρυξ, for Demod.) κάνεον καλήν τε τράπεζαν, ' πάρ δέ δέπας -οιο, πιεΐν δτε θυμός άνώγοι ο 334 τράπεζαι ' σίτου και κρειών ήδ9 -ου βεβρίθασιν Op.589 τότ9 (in the hot season) ήδη ' εΐη πετραίη τε σκιή και βίβλινος (an Βίβλινος? Solmsen; see West ad 1.) οίνος ‘ μάζα τ9 άμολγαίη γάλα τ9 αιγών σβεννυμενάων κτλ. ο 507 (Tel. to crew:) „ήώθεν δέ κεν ύμμιν όδοιπόριον παραθείμην, ' δαΐτ9 άγαθήν κρειών τε και -ου ήδυπότοιο** υ69 (κόμισσε [obj. daughters of Pandareus]) Αφροδίτη τυρώ και μέλιτι ... και ήδέϊ -ω τ197 (Od. lying to Pen.: „oi τοΐς άλλοις έτάροις) δημόθεν άλφιτα δώκα καί αΐθοπα -ον άγείρας (άείρας ν.1.) ' καί βοΰς ίρεύσασθαι** Δ 346 (Ag. to Grs. suspected of hanging back from battle:) „ένθα (at Ag.’s feast) φίλ9 όπταλέα κρέα έδμεναι ήδέ κύπελλα ' -ου πινέμεναι ^μελιηδέΛος** Λ/320 έδουσί (kings in Lycia) τε πίονα μήλα ' -δν τ9 έξαιτον L Λα £341 ού γάρ σίτον έδουσ9 (gods), ού πίνουσ9 ^αΐθοπα -ον^, ' τοΰνεκ9 άναίμονές είσι καί άθάνατοι καλέονται Ξ5 (Nestor to Mach.:) „πίνε καθήμενος L d (μίμνε καθήμενος έν κλισίησι ν.1.) ' είς δ κε (λοετρα Έκαμήδη θερμήνη**) /2641 νΰν δή καί σίτου πα- σάμην καί L d 1 λαυκανίης καθέηκα (Priam, in Ach.’s hüt) β5Ί (βοΰς ίερεύοντες καί δϊς καί) αίγας, ' είλαπινάζουσιν πίνουσί (suitors) τε t d ' μαψιδίως = ρ536 ν8 (Alcin.:) „δσσοι ένί μεγάροισι γερούσιον L u ' αίεί πίνετ9 έμοΐσιν, άκουάζεσθε δ9 άοιδοΰ** 0232 (Ag. to Grs.: „Where are the boasts you uttered in Lemnos έσθοντες κρέα πολλά βοών (ν.231 ath.Ar.]) ^πίνοντΛες κρητήρας έπιστεφέας -οιο
α 340 σιωπή ' -ον L Λων (suitors) / 208 τόν δ* δτε πίνοιεν (Maron) μελιηδέα L-ov έρυθρόν^, ' έν δέπας έμπλήσας ύδα- τος άνά είκοσι μέτρα ' χεΰ9, όδμή δ9 ήδεΐα άπό κρητήρος όδώδει h. Cer. 208 ού γάρ θεμιτόν οί έφασκε (Dem.-Doso) ' πίνειν L j, άνωγε δ9 αρ9 άλφι καί ύδωρ ’ δούναι μίξασαν πιέμεν γλήχωνι, οη Dem.’s abstention from wine see Richardson ad v.207 /347 Κύκλωψ, τή, πιε -ον, έπεί φάγες άνδρο- μεα κρέα (η. ποτόν νν.348. 354, λοιβήν ν.349, άμβροσίηζ καί νέκταρος άπορρώξ ν.359), wine, the proper drink w. meat, as against the Cyclops’ usual milk μ 23 έσθίετε βρώμην καί πίνετε -ον 1 αυθι πανημέριοι £109 ένδυκέως κρέα τ’ ήσθιε ^πΐνέ τε -ον, ' άρπαλέως άκέων ο391 (Eum. to Od.:) „σιγή νΰν ξυνίει καί τέρπεο L ' ήμενος** Op.592 έπί δ9 αΐθοπα πινέμεν -ον, * έν σκιή έζόμενον, κεκορημένον ητορ έδωδής υ 136 -ον (-ου ν.1.) μέν γάρ πίνε (Od.) καθήμενος
587
588


οίνος
(σίτου δ’ ούκέτ9 έφη πεινήμεναι) 312 (Tel.:) „τάδε μέν και τέτλαμεν είσορόωντες, ' μήλων σφαζομένων -ο ιό τε πινο- μένοιο (by suitors) * και σίτου" χ\\ (άλεισον άναιρήσεσ- δαι έμελλε) όφρα πίοι -οιο <5220 εις -ον βάλε (Helen) φάρμακο ν, ένδεν έπινον £46 (κλισίηνδ9 ϊομεν δφρα) toi- του καίύ -οιο κορεσσάμενος (εΐπης όππόδεν έσσι) υ378 άλήτην, 1 L -ου κεχρημένον — among provisions for jour- ney, outing: /7290 (Ath.-Mentor to Tel.:) „δπλισσόν τ' ήϊα και αγγεσιν αρσον άπαντα, 1 cov έν άμφιφορεύσιΛ και άλφιτα, μυελόν άνδρών, 1 δέρμασιν έν πυκινοϊσιν" 349 (Tel. to Eurycl.:) „μοι L dv άφυσσον ' ήδύν, δτις μετά τόν λαρώ- τατος, δν σύ φυλάσσεις, ' κείνον όϊομένη τόν κάμμορον, εί ποδεν έλδοι ' διογενής Όδυσσεύς" = 379ex 1204 (δώκε [Maron] δέ μοι) L d δυώδεκα άφύσσας, ' ήδύν άκηράσι- ον, δεΐον ποτόν /479 έν (in the chariot) δέ γυνή ταμίη σίτον και -ον (-ον και σίτον Ammonius in schol. pap. 3) εδηκεν ' δψα τε £265 έν (on the σχεδίη) δέ οί άσκόν έδη- κε δεά (Cal.) ^μέλανος -οιοΛ 1 τόν έτερον, έτερον δ9 ύδατος μεγαν ζ 196 αίγεον άσκόν έχον L Jf ‘ ήδέος, δν μοι δώκε Μάρων ε 165 σίτον και ύδωρ ^καί -ον έρυδρόνΛ ' ένδήσω (Cal., on the σχεδίη) μενοεικέ9, ά κέν τοι λιμόν έρύκοι ί 163 ού γάρ πω νηών έξέφδιτο -ος έρυδρός (η. μέδυ ν. 162) μ 327 (εϊως) σίτον έχον L Jf ' τόφρα βοών άπέχοντο ν69 αϊτόν τ9 έφερεν (serving girl, to ship) L u (η. πόσιν ν.Ί2) ζΊΊ έν κίστη έτίδει (Arete for Naus.) μενοεικέ9 έδωδήν ' παντοίην, έν δ9 δψα τίδει, έν δ9 -ον έχευεν ' άσκφ έν αί- γείφ — in κυκεών (q.v.) Λ 639 (έν τφ [Nestor’s δέπας] ρά σφι κύκησε γυνή) ^φ ΠραμνείφΛ, έπι δ9 αϊγειον κνή τυρόν (έπί δ9 άλφιτα πάλυνε) «235 έν δέ σφιν τυρόν τε καί άλφιτα καί μέλι χλωρόν ' L u έκύκα (Circe) (w. 232—239 di- plas adscr. L8) — given to horses: Θ189 (Hektor to horses: »υμΐν πάρ) πυρόν έδηκεν (Androm.) 1 -όν τ9 έγκεράσασα πιεΐν (ν. ath. Aristoph. Ar.), see Kirk, Iliad ad w. 186—190 — effects et sim. of wine (see further Pan.fr. 12. 13. 14 in gener.): good effects, praise: Z261 άνδρί δέ κεκμηώτι μένος μέγα -ος άέξει~ /706 (Diom. to Gr. leaders: „κοιμήσασδε τεταρπό- μενοι) ήτορ ' Lσίτου καί -οιο' τό γάρ μένος έστί καί αλκή" Π61 (Od. to Ach.: ,,πάσασδαι άνωχδι) 'Αχαιούς ' l j 167 δς δέ κ9 άνήρ -οιο κορεσσάμενος καί έδωδής ' άνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζη, ' δαρσαλέον νύ οι ήτορ ένί φρεσίν, ούδέ τι γυΐα ' πρίν κάμνει, πρίν πάντες έρωήσαι πολέμοιο~ «460 έσδίετε βρώμην καί πίνετε -ον, ' εις δ κεν αύτις δυμόν ένί στήδεσσι λάβητε Pan.fr. 12,10 ρ. 121 Dav. ού γάρ μοι ζώειν γε δοκεϊ βροτός ουδέ βιώναι ' άνδρώποιο βίον ταλασίφρονος, δστις άπ9 -ου ' δυμόν έρητύσας πίνει ποτόν άλλ9 ένεόφρων (ci., άλλο νεόφρων codd.; ποτόν, άλλ9 ένεόφρων Matthews, w. im- poss. punctuat.) (η. μέδυ v.2) fr. 12,12 p. 121 Dav. -ος γάρ πυρί ίσον έπιχδονίοισιν δνειαρ ’ έσδλόν, άλεξίκακον, πάσης συνοπηδόν άοιδής fr. 13,4 ρ. 122 Dav. ένδα τε κάλλι- οτος πότος άνδράσι γίγνεται -ου* εί τις μέ< τρα> πίοι καί απότροπος οίκαδ9 άπέλδοι ' δαιτός άπό ούκ άν ποτέ πήματι κύρσαι fr. 14,1 ρ. 122 Dav. -ος <δέ> δνητοϊσι δέων πάρα δώρον άριστον, ' άγλαός Cypr.fr. 15,1 ρ. 41 Dav. -ον δεοί ποίησαν (άνδρώποισιν άποσκεδάσαι με- λεδωνας) bad effects of heavy (exc. Z264) drinking (see also οίνοβαρείων/ βαρής)', Z264 μή μοι -ον άειρε μελίφρονα (βή μ* άπογυιώσης μένεος, άλκής τε λάδωμαι) /139 (κα- λεσσαμένω [Ag. 4- Men.] άγορήν ές) 'Αχαιούς,' μάψ, άτάρ ου κατά κόσμον, ές ήέλιον καταδύντα, ' οί δ9 ήλδον -φ ιβεβαρηότΛες rl22 (Od.: „If I weep, one of the maids may say) δάκρυ πλώειν L Λα με φρένας -φ (καί με φησί δάκρυ πλώειν βεβαρημένον -φ** Arist Probl. 953b 12, ν. om. k) <362 Κύκλωπα περί φρένας ήλυδεν -ος 454 (τόν άνήρ κακός εζαλάωσε) δαμασσάμενος φρένας (φρένα Bentley, rec. Al-
οίνος
len) -φ 516 μ’ έδαμάσσατο -φ σ331 (Melantho to disguised Od.:) „ουδέ τι δυμφ ' ταρβεΐς* ή ρά σε -ος έχει φρένας, ή νύ τοι αιει 1 τοιούτος νόος έστίν, δ καί μεταμώνια βάζεις" 4 = 391 λ61 (Elpenor’s shade to Od.:) „άσέ με δαίμονος αίσα κακή καί άδέσφατος -ος (ύπνος testis)“ Hes.fr.239,2 οια Διώνυσος δώκ9 άνδράσι χάρμα καί άχδος. ' δστις αδην πινηι, -ος (δυμός West) δέ οί έπλετο μάργος, 1 σύν 8 δέ πόδας χεϊράς τε δέει γλώσσάν τε νόον τε ' δεσμοϊς αφραστοισι, φιλεϊ δέ έ (ύπνος) £463 τι έπος έρέω* -ος γάρ άνώγει, ' ήλεός, δς τ9 έφέηκε πολύφρονά περ μάλ9 αεΐσαι ' καί δ9 απαλόν γελάσαι καί τ9 όρχήσασδαι άνήκε, ' 12 καί τι έπος προέηκεν δ πέρ τ9 άρρητον άμεινον φ293.
295 (Antin. to Od.:) „-ός σε τρώει μελιηδής , δς τε καί άλλους ' βλάπτει, δς άν μιν χανδόν έλη μηδ9 αίσιμα πίνη. ' -ος καί Κένταυρον (άασ9 ένί μεγάρφ Πειριδόοιο) 297 έπεί 16 φρένας άασεν (Eurytion the Centaur) -ω, ' μαινόμενος κάκ9 έρεξε Pan.fr. 13,12 ρ. 122 Dav. δείδια γάρ τριτάτης μοίρης μελιηδέος -ου ' πινομένης, μή σ9 "Ύβρις ένί φρεσί δυμόν άέρση ζ 373 φάρυγος δ9 έξέσσυτο -ος ' ψωμοί τ9 άνδρό- 20 μεοι* ό δ9 έρεύγετο οίνοβαρείων 2 in ritual 2a as liba-
tion to gods (Zeus [sometimes 4- the other gods] Γ246—300, Z258. 266, //480, Λ 775, Π 226 ff., Ώ284. 306, 77164. 182, v53 [n. w. 51. 54], cf. o 148 [w. foll. context], Op.724; Pos. 24 /40. 46. 51. 332 [4- other gods]; Ath. Κ5Ί9, ß43\ [gods, but esp. Ath.], /391. 459; Ap. A462; Hestia h.29,6; gods £447, σ426); occasions (sometimes in combination): sacrifice /4 462 = /459, Γ246—300 (oath-sacrifice; see Kirk, Iliad on 28 w.269f.), Λ 775, /332, petition Z258. 266, /7230f., /40ff., v53, Op.724, setting out on joumey /2284 s o 148, /2306 (4- prayer), /7431, cf. /7230f. (before battle), arrival Lof suppliantj 77164. 182, departure u u v53 (+ prayer), before meal Κ5Ί9 32 (after successful raid), /40 ff., £447, cf. σ151 (before drinking), assoc. w. drinking at end of day before retiring to sleep //480 (after thunder), /332 (4- sacrifice of tongues). 391, σ426; poured from δέπας, also άλεισον (A 775), κύπελλοv 36 (Γ246); see also s.w. έπάρχομαι (άρχω ΒII3), λείβω, λοιβή,
σπένδω, σπονδή, χέω, χοή Γ246 (κήρυκες δεών φέρον δρ- κια) άρνε δύω καί -ον έϋφρονα, καρπόν άρούρης, ’ άσκφ έν αίγείφ* φέρε δέ κρητηρα (κήρυξ Ίδαΐος ήδέ κύπελλα) 40 Ζ258 (Hecabe to Hector:) „μέν9, δφρα κέ τοι μελιηδέα -ον ένείκω, ' ώς σπείσης Διί καί άλλοις άδανάτοισι ' πρώτον, έπειτα δέ καυτός όνήσεαι, αϊ κε πίησδα" /2284 -ον έχουσ9 μελίφρονα (χρυσέφ έν δέπαϊ, οφρα λείψαντε 44 κιοίτην) s ο 148 Γ269 (κήρυκες) δρκια πιστά δεών σύνα- γον, κρητήρι δέ -ον ' μίσγον /332 (Ath.-Mentor to Nestor:) „τάμνετε μέν γλώσσας, κεράασδε δε -ον, ' δφρα Ποσειδάω- νι καί άλλοις άδανάτοισι ' σπείσαντες κοίτοιο μεδώμεδα" 48 391 (τοϊς δ9 ό γέρων [sc. Nestor]) άνά κρητήρα κέρασσεν ’
-ου ήδυπότοιο, τόν ένδεκάτφ (έν δεκάτφ ν.1.) ένιαυτφ ' ωϊ- ξεν ταμίη καί άπό κρήδεμνον έλυσε η\64 κηρύκεσσι κέλευσον ' -ον έπικρήσαι, ϊνα καί Διί (σπείσομεν) 182 52 ^Ποντόνοος δε μελίφρονα -ον έκίρνα, ' νώμησεν δ9 άρα πασινΛ έπαρξάμενος δεπάεσσιν ν53 L u (οί δέ δεοΐσιν έσπεισαν) β43\ (δησάμενοι δ9 άρα δπλα άνά νήα) στησαντο κρητήρας έπιστεφέας -οιο, ' λεϊβον δ9 δεοϊς 56 (and esp. to Ath.) /40 δώκε σπλάγχνων μοίρας, έν δ9 ον έχευε ' χρυσείφ δέπαϊ (to pour libat, to Pos.) 46 έπήν σπείσης τε καί εΰξεαι, ή δέμις έστί, ’ δός καί τούτφ έπειτα δέπας μελιηδέος -ου ' σπεΐσαι, έπεί καί τούτον όϊομαι 60 άδανάτοισιν ' εΰχεσδαι 51 έν χερσί τίδει δέπας ήδέος -ου
(ό δ9 έδέξατο χαίρων ν.1.) Π 230 νίψατο χεϊρας, άφύσ- σατο δ9 αίδοπα -ον Κ5Ί9 δείπνφ έφιζανέτην, άπό δέ κρητήρος 9Αδηνη ' ... ^άφυσσόμενοιΛ λεϊβον μελιηδέα -ον 64 Γ295 -ον δ9 έκ κρητήρος L u δεπάεσσιν ' έκχεον, ήδ9 εΰ- χοντο δεοϊς //480 -ον δ9 έκ δεπάων χαμάδις χέον (οη
589
590


οίνος
Hearing thunder), ούδέ τις έτλη πριν πιέειν πριν λεΐψαι (Κρονίωνϊ) Α462 καΐε (sc. μηρούς) <5’ έπι σχίζης ό γέρων (sc. Chryses), έπι δ9 αΐθοπα -ον ' λεΐβε = χ459 (Nestor) Ζ266 χερσί δ9 άνίπτοισιν ^Διι λείβειν αΐθοπα -ονΔ ' άζομαι Ορ.724 μηδέ ποτ9 έξ ήοΰς L u ' χερσίν άνίπτοισιν μηδ9 άλ- λοις άθανάτοισιν (νν. 724—759 Hesiodo abiud. Wilam. al.) /7231 εΰχετ9 (Ach.) έπειτα στάς μέσφ έρκεϊ, λεϊβε δέ -ον ' ούρανόν είσανιδών = Ώ306 (Priam) σ426 θεοΐσι 1 λείψαν- τες (σπείσαντες ν.1.) πίον (suitors) μελιηδέα -ον Λ 775 (έχε) άλεισον 1 σπένδων ^αΐθοπα -ονΛ έπ9 αιθομένοις ίεροΐ- σι £447 (άργματα θύσε θεοΐς) σπείσας δ9 L d Όδυσσηϊ (έν χείρεσσιν έθηκεν [Eum.]) Π226 (οί [Ach.] δέπας έσκε) ούδέ τις άλλος ' οΰτ9 άνδρών πίνεσκεν άπ" αύτοΰ L „ 1 οΰτε τεφ σπένδεσκε θεών, δτε μη Διϊ σ151 σπείσας έπιεν (Od.) ^μελιηδέα -ον „ 1 άψ δ9 έν χερσίν έθηκε δέπας κοσμή- τορι λαών (sc. Amphin.) h.29,6 ού γάρ άτερ σου (Hestia) ' είλαπίναι θνητοΐσιν ΐν" ού πρώτη πυμάτη τε ' Έστίη άρ- χόμένος σπένδει L 4 Γ300 ώδέ σφ9 έγκέφαλος χαμάδις ρέοι ώς δδε -ος 2b assoc. w. the dead *7220 (πάννυχος έκ κρητήρος, έχων δέπας) -ον άφυσσόμενος χαμάδις χέε (Ach.) (ψυχήν κικλήσκων Πατροκλήος) κ519 (Circe to Od.:) „χοήν χεΐσθαι πάσιν νεκύεσσιΖ ' πρώτα μελικρήτφ, μετέπειτα δέ ήδέϊ -φ, 1 τό τρίτον αυθ" δδατΓ = λ 21 — Ψ23Ί κατά πυρκαϊήν σβέσατ9 αΐθοπι -φ = 250 = Ώ791 ω73 (λέγομεν όστέ" [of Ach.]) -φ έν άκρήτφ και άλείφατι 3 viticulture, storage, trade et sim. 1111 (τά γ9 άσπαρτα) πάντα φύονται, ' πυροί και κριθαί ήδ9 άμπελοι, αΐ τε φέρουσιν 1 cov έριστάφυλον, καί σφιν Διός όμβρος άέξειΛ 358 (Κυκλώπεσσι φέρει) άρουρα ' L j ν244 έν (εύ ν.1.) οί σίτος άθέσφατος, έν (εύ ν.1.) δέ τε -ος ' γίνεται (οη Ithaca) Ορ.674 (put to sea 50 days after the summer solstice) μηδέ μένειν -όν τε νέον και όπωρινόν όμβρον β34Ο έν (sc. in Od.’s treasure-chamber) δέ πίθοι -οιο παλαιού ηδύποτοιο ' έστασαν, άκρητον θειον ποτόν έντός έχοντες Ορ.585 τήμος (in the hot season) πιόταταί τ9 αίγες, και -ος άριστος //467 νήες δ9 έκ Λήμνοιο παρέστασαν -ον άγουσαι ' πολλαί, τάς προέηκεν Ίησονίδης Εΰνηος (η. μέθυ ν.471) 771 (Nestor to Ag.: „It is fitting that you give a feast for the elders) πλεΐαί τοι -ου κλισίαι, τόν νηες "Αχαιών ' ήμάτιαι Θρήκηθεν (άγουσι)" (η. πόσιος ν.92) 4
in marvel worked by Dion, h.7,35 -ος ... άνά νήα (ήδύπο- τος κελάρυζ" εύώδης, ωρνυτο δ9 όδμή ' άμβροσίη)
D 7119a = 7137a; v.l. /7395, χ394; Choer.fr.23,36 Colace (= Suppl. Hell. 937) J. N. O’Sullivan
Οίνότροποι [Γ] Prosa: Οίνώ, Σπερμώ u. Έλα'ίς, Töchter des Anios, des Sohnes des Ap. u. der Dionysosenkelin Rhoio (deren V. Staphylos), u. der Dorippe, auf Delos. Dion, verlieh ihnen die Gabe, Wasser in Wein u. anderes in Getreide u. Oliven zu verwandeln. Sie sollen die gg. Troja kämpfenden Gr. ernährt haben — Cypr.fr. 17 p.29f. Ki.; Davies fr. 19 p.42 (sch. ad Lycophr.570) läßt sch.vet. sowie Tzetzes zu Ly- cophr. 581 weg, auf denen die Bestimmg. der Rolle der Oi. in den Cypr. bei ^ullmann,, MH 12, 1955, 260f. 269, sowie u j, Quellen 48. 167. 224. 301 beruht. Zu N. (viell. besser -τροφοί) u. zum Wesen s. Herzog-Hauser RE XVII, 1937, 2276 ff. B. Mader
οίνοχοέω, -εύω [4j, 7°, lh] F from -έω: φνοχόει 2, έφ- νοχόει 2; -εΰντες 1; -ήσαι 2; from -εύω: -εύει 1; έπι-εύοι 1; -εύειν 2; -εύων 1 In impf, the codd. generally have (έ)φνο- χόει w. neglect of digamma (for which van der Valk, Text. Crit. Od. 140), whilc Aristarchus and others preferred (έ)οινο- χόει (for which La Roche, Textkritik 324. 423 f.); Allen’s edit- ing is inconsistent; cf. Kirk, Iliad on A 598 and Δ 3. Here and 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίνοχόος
below the evidence of the codd. is followed (as now by van Thiel)
Μ 1 quadrisyll. [-^^] φνοχόει A598, o 141 2 pen- tasyll. 2a M^2] ^έφνοχόει j Δ3 [«1^2] L υ255 2b [^Ju] -εΰντες /472 2c R«w‘x] -εύει ^142; θεοί Διί ^-εύειν^ / θεοΐς έπι-εύοι Κ234, h.Ven.204; L d Bl 27; -εύων α143; -ήσαι δ 233, ο 323
Σχ sch.D Α598: άντι τοΰ ένέχει τό νέκταρ έκίρνα. ..., sim. Δ 3, Β\2Ί: κιρνάν
L Ramming, Dienerschaft 96f. (see οίνοχόος B introd.); on compds. in -εύω: Meister, Kunstspr. 31f.; Tucker, Greek Verbs 80
B pour wine, be wine-waiter, also transferred to pouring nectar; abs. or w. intern, acc.; pers. served in dat., when expressed; see further οίνοχόος B introd. B127 (εΐ κ9) ές δεκάδας διακοσμηθεϊμεν "Αχαιοί, ' Τρώων δ" άνδρα έκαστοι έλοίμεθα -εύειν, ' πολλαί κεν δεκάδες δευοίατο οίνοχόοιο α 143 κήρυξ δ" αύτοΐσιν (Tel. and Ath.-Mentes) θάμ" έπφχε- το -εύων χ472 έπι δ" άνέρες έσθλοι δροντο ' οίνον -εΰντες (έν-εΰντες ν.1.) ένι δεπάεσσιν (for Nestor etc.) <5233 κέλευσε (Hel.) ^-ήσαι„ (for Men. and guests) o323 (Od. to Eum.:) ,,δρηστοσύνη ούκ άν μοι (disguised Od.) έρίσσειε βροτός άλλος, 1 1 δαιτρεΰσαί τε καί όπτήσαι καί L „ '
οίά τε τοΐς άγαθοΐσι παραδρώωσι χέρηες“ 141 φνοχόει (codd. fere omnes, οίνοχόει Ar. et al. [rec. Allen]) δ" υιός (i.e. Megapenthes) Μενελάου (for Men. and guests) t>255 (σίτον δέ σφ" έπένειμε Φιλοίτιος) έφνοχόει (codd..; έοινοχόει ci., rec. Allen) δέ Μελανθεύς (for suitors) φ 142 (Antin. to suitors: ,,δρνυσθ9 [to string bow] έξείης έπιδέξια) άρξάμενοι τοΰ χώρου, δθεν (i.e. from where mixing-bowl stood: w. 145 f.) τέ περ -εύει (τ9 έπι-εύει v.l.)“ (sc. ό οίνοχόος), incl. idea of movement along the Company — of pouring nectar (cf. e.g. ίπποι βουκολέοντο Γ221) A 598 (o [Heph.] τοΐς θεοΐς ένδέξια) φνοχόει (vulg.; οίνοχόει Zen. et al., rec. Allen) νέκταρ άπό κρητήρος άφύσσων Δ 3 (μετά δέ σφισι [gods]) 'Ήβη ' νέκταρ έφνοχόει (ένφνοχόει v.l. ant., see Kirk, Iliad ad 1.) Γ234 τόν (Ganymede) καί άνηρείψαντο θεοί Διί -εύειν h.Ven.204 (Γανυμήδεα Ζεύς ήρπασεν ιν" ...) καί τε Διός κατά δώμα θεοΐς έπι-εύοι (έπι-εύειν, έπί -εύει [ss. od vv.ll.) (έκ κρητήρος άφύσσων νέκταρ), force of prev. unclear: one might think of movement of οίνοχόος (cf. φ 142 above, with v.l.; also «143); or perh. cf. έπιβουκόλος et sim.; Baumeister suggested sense έπί τή 'Ήβη; in any case, θεοΐς must be dat. of advantage, of pers. served, not governed by prev. or by prep. έπι (for which B. Suhle, De hymno Hom. quarto, Stolp 1878, 13; cf. Heitsch, Aphroditehymnos 24); van Eck ad 1. favours έπι (= έπείη) οίνοχοεύειν. — Wdfld.: (έγ)χέω. — C o m p d.: έπι- h. Ven. 204; v.l. φ 142 J. N. O’Sullivan
οίνοχόη [1H] ’vessel for pouring wine’, wine-jug\ whether used to draw wine directly from κρητήρ (as Bruns, Arch. Hom. O 45; illustrat, ibid. Tafel OIV, also J. Boardman, Athenian Black Figure Vases, London 1974, ill. 230, id., Athenian Red Figure Vases: The Archaic Period, London 1975, ill. 21. 212. 267) not indicated in text Op.744 μηδέ ποτ9 -ην τιθέμεν κρητήρος ΰπερθεν ' πινόντων όλοή γάρ έπ9 αύτφ μοίρα τέτυκται, see West ad 1. — Wdfld.: πρόχοος (σ397), which will have had the capacity of many cups (see οίνοχόος B introd.) J.N. O’Sullivan
οίνοχόος [Γ, 4°] L Ramming, Dienerschaft 29. 92. 96 f. B 'wine-pourer*, wine-waiter, who drew (άφύσσω 110; cf. A598, h.Ven. 204; see άφύ[σσ]ω BI la) diluted wine (γ 339 f. κοΰροι both mix and serve wine) from mixing-bowl (see κρητήρ B introd.) and poured (εγχέω, οίνοχοε[ύ\ω) it from
591
592


οίνοχόος
οίοπόλος I
wine-jug (πρόχοος, οίνοχόη) into the cups (these put out by δαιτρός α142; cf. u253f.) for drinking or libation (σ418+), moving from left to right (επιδέξια ^>142; cf. ^ένδέξι^α 4 598 [see L jO£]) along Company; function performed by κήρυξ (α143), άνέρες έσθλοί (χ472), Men.’s son by a slave-woman (ο 141); pace L 96 f., o 330 ff. does not contradict idea that oi. may belong to the χερήες (w.321fT.): Eum. merely contrasts the suitors’ ύποδρηστηρες with the beggar in that they are young, well dressed and handsome; n. not. (5128) of all Trs. serving as oi. to Grs. 5128 (Ag. to Grs.: „εϊ κ9) ές δεκάδας διακοσμηθεί μ εν 'Αχαιοί, 1 Τρώων δ9 άνδρα έκαστοι έλοίμε- θα οινοχοεύειν, ' πολλαί κεν δεκάδες δευοίατο -οιο" 110 (δτ9...) μέθυ δ9 έκ κρητηρος άφύσσων ' -ος φορέησι (παρέ- χησι Ath., προχέησι Max. Tyr.) και έγχείη δεπάεσσι σ396 -ον (Eurym., w. footstool) βάλε χεΐρα ' δεξιτερήν* πρόχοος δέ χαμαί βόμβησε πεσοΰσα σ418 (Amphin. to suitors:) „-ος μέν έπαρξάσθω δεπάεσσιν, 1 δφρα σπείσαντες κατα- κείομεν" = ^263. — Wdfld.: θεράπων (q.v. B3c), κήρυξ (q.v. B2h), (ύπο)δρηστήρ. — Deriv.: οινοχοε(ύ)ω
J. Ν. O’Sullivan
οίν(οψ) [7‘, 13°, 3Η, 2h] Ε comp. < οίνος 4- -οπ- (cf. δπωπα; further ήνοψ), al ready Myc., see DMic II444. — Deriv.: Οινοψ
F -οπα 14, -οπι 9, -οπε 2 Μ [-ν.] πλέων έπι -οπα πόντον α183 βόε -οπε πηκτόν αροτρον ΝΊ03, ν32 [-««] έκέασσε / κεάσαιμι νμέσφ ένι -οπι πόντφ Λ ε 132 - τ/250 / μ 388; L τ172; ένι σοπι πόντφΛ Ψ3\6, ε221, τ274, Ορ.622; έπι L h.Ap.391; πλέων ^έπί -οπα πόντονΛ //88, 5474; όρόων / λεύσσων / Ιδών / ιών / φέρων L d 4 350 (έπ9 άπείρονα Ar.) / ΕΊΊ\ / Ψ\43 / χ286 / Hes. fr.43a,56; L , 5613 (νν. 612-614 ath. Zen.), 0421; θοώς L h.7,7; (θοήν) εις ν-οπα πόντον, ε349, Ορ.817; L d ζΊ70
Σχ sch.D //88: ώς οίνος τή χροιρ. μέλανα, sim. 4 350 (cf. sch.min. P.Strassb. inv. 33), 5613, ΝΊ03: βόε -οπε* ήτοι μέλανες. ή ξανθοί, Ψ\43: νΰν βαθύν
L ’W. Ε. Gladstone, Studies on Hom. and the Hom. Age, Oxford 1858, III 472 (see also L6 4f.); 2Buchholz, Realien 62f. (cf. Göbel ap. L5!); 3R. Kröhnert, Homerische Epitheta u. Gleichnisse, Progr. Memel 1887, 33; 4E. Veckenstedt, Gesch. d. griech. Farbenlehre, Hildesheim 1973 (repr. from Paderborn 1888), 113; 5Euler, Farbenblindheit 12f.; 6F. E. Wallace, Color in Hom. and in ancient art, Northampton, Mass. 1927 (= Smith College Class. Studies 9) 22. 26 f. 42 (w. n.17). 63; 7A. E. Kober, The use of color terms in the Gr. poets, Geneva - New York 1932 (Diss. Columbia), 85 f.; 8Lesky, Thalatta 162 f.; ’Fahrenholz, Farbe 47—50; ’°Capelle, RhM 101, 1958, 5 w. n.17; "Fitton-Brown, CR 12, 1962, 193 n.4; ’2Handschur, Färb- u. Glanzwörter 133—5; 13Richter, Arch. Hom. H 47. 103 (contradicts 47!). 129; "Irwin, Colour Terms 4. 28. 202; ,5Dür- beck, Farbenbez. 130. 157. 178. 189f.; ,6P. Vivante, The epiths. in Hom., New Haven — London 1982, 122; ,7Rutherford-Dyer, G&R 30, 1983, 125-8; ,8J.Griffin, The Odyssey, Cambridge 1987, 51
B lit. 'having the appearance of wine’; ref. to likeness of open sea (πόντος 23x; 1 below), hide of ploughing oxen (2x; 2 below) to surface (wine-vessels opaque) of wine, but exact point of comp. unclear. Hom. wine is dark red (έρυθρός, μέλας) and sparkling (αιθοψ); cattle are αϊθων and παμμε- λας (also αργός, q.v. ΒII1); of words ref. to open sea, sea in general πόντος is also ιοειδής (4 298, 2°), μείλας (Λ 79, cf. μελάνει Η64), θάλασσα is γλαυκή (Π 34), πολιή (ζ2Ί2), αλς is πορφυρέη (/7391), μαρμαρέη (Ξ2Ί3), cf. κύμα as κε- λαινόν (16), μέλαν (Ψ693, ε353), πορφύρεον (4482, Φ326, 0428), see also L8155ff., Gray, CQ 61, 1947, 109L; these 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
groups of epiths. are suggestive (μέλας et sim. of wine, sea, and oxen favouring something like 'wine-dark’), but not con- clusive (also αιθοψ of wine, μαρμαρέη of sea (cf. αϊθων, άρ- γός of oxen?]) 1 of πόντος (23x, see M), opinions divided between ref. to la mere degree of brightness, surface-light laa darkness, as in usu. transl. 'wine-dark’; so or sim. L‘472, L8, L”, L,3129, cf. L16 laß sparkling on surface, Glanz: L’ ('weinblinkend’), L’8 (ref. to sparkling bubbles) lay combinat. 'dark and gleaming’ L14 1b hue: dark red L3, L4, L7 85f. ('almost black*, foll. by L12), L’5 130, cf. L6 26f. 42 n.17; 'intensivrot* L5; 'purple’ Leaf on 4 350; red hue assoc. w. light- conditions at dawn and/or sunset by L2 ('wie der feuerigste Rothwein’), Stanford on α 183 ('wine-dark, deep purple-crim- son’), L10 ('tief braunrot’), L17; cf. Aristotle, Col. 792a 22. But such effects seem too special as basis for stock epith. (cf. L7), and no firm assoc. w. particular times, circumstances can be established from contexts (pace L1, L2, L16, L17). One must, in any case, surely allow for some elem. of imaginative assoc., not just objective likeness 2 of βόε (TV703, v32); taken as ref. to 2a degree of brightness et sim. 2aα 'dark’ L‘ 472 2aß 'weinblinkend’ of hide of sweating oxen L9 48 2ay 'dark and glossy’ L14 2b hue: 'rotglänzend’ L5; 'weinrot’ (or 'gelblich’) L’5189; dark red L4, L622. 42 n.17, L’2, Stanford on v32 ('wine-dark, deep purple-crimson’); red-brown L7, L13 ('dunkel-braunrot’ p.47, contradicted p. 103!); dark brown Leaf on TV 703, L10. The views on 1 and 2 of Jordan ('regellos schwankend’ of sea, 'taumelig schreitend’ of oxen; adopted by Körner, Hom. Tierwelt 39 [q.v.], cf. P.G. Maxwell-Stuart, Studies in Gr. colour terminology, Leiden 1981,1,10) and Howell, GäR 2, 1955, 86 ('foaming*, adopted by Stubbings in Wace- Stubbings, Companion 527) hardly deserve serious considerat.; see further L5, L12
D v.l. κ 360 J. N. O’Sullivan
Οινοψ [Γ] V. des Opferschauers Leodes, </>144 (-ος υιός '), zum N. s. v.Kamptz 90. 106. 139. 212; zum myk. Ochsennamen wo-no-qo-so s. DMic. II444 s.v. v.l. in S445 u. ^634 für Ήνοπι/ος, vgl. Οινοπίδης B. Mader
οίνόω s. οινόομαι
Οίνώ [Γ] eine der drei Oinotropen (s.d.), Prosa:
Cypr.fr. 19 p.42 Dav., vgl. fr. 17 p.29f. Ki. B. Mader
Οϊνωπος v.l. h.Ap. 18 für Ί νωπός, s.d.
οίό&εν s. οίος
Οϊόχλος [Γ] S. des Pos. u. d. Askre, gründet zus. mit den Kindern des Aloeus die Stadt Askra, Heges.fr. 1,3 p. 166 Dav. VG schon zu δϊς 'Schaf (Fick-Bechtel, Gr. Personenn. 403) gestellt, doch s. v. Kamptz 212 zu Όϊκλήης. Viell. besser m. Leu- kart, -täs §68b Kurzname zu * Oiuo-kleues- 'welcher als einziger Ruhm hat’ B. Mader
όίομαι s. οϊω
οίοχόλος I [4, 1°) Σχ sch.D TV473: -φ* ήτοι έν φ δίες άναστρέφονται, δ έστι πρόβατα, πολεΐν γάρ τό άναστρέ- φεσθαι. ή έν φ οϊός τις καί μόνος πολεΐται* έξ ού δηλοϊ τφ έρήμφ
Β ('wo einer bloß allein sich aufhält*) verlassen, einsam, nur als Beiw. zu geogr. Begr. (χώρος, δρος, σταθμός) u. nur in Gl. (vgl. άκροπόλος) und Erz. TV473 (Gl.) μένει (Eber) κολοσυρτόν έπερχόμενον πολύν άνδρών ’ έν -φΛ
593
594


οίοπόλος I
£54 (Gl.) τρέφει έρνος άνήρ έρι&ηλές έλαίης ' L „ δδ9 άλις άναβέβρυχεν ύδωρ, unwahrsch. Bezug auf Lage des einzelnen Baums (Ameis-H. z.St.: „alleinstehend“), eher Siedlungsfeme (so Richter, Arch. Hom. H 138 A. 1059) mit Wasserreichtum erklärt 7377 (Gl.: wie wenn Seeleuten der Schein von einem Feuer erscheint) τό τε καίεται ύψόδ9 δρεσφι 1 σταδμω έν -φ /2614 (Erz.) η δ9 αρα σίτου μνήσατ9 (Niobe), έπει κάμε δάκρυ χέουσα. 1 νυν δέ που έν πέτρησιν έν οΰρεσιν -οισιν ' έν Σιπύλφ, οδι φασι δεάων έμμεναι εύνάς ' νυμφάων Λ 574 (ich sah Orion, wie er die Tiere trieb) τους αύτός κατέ- πεφνεν έν -οισιν δρεσσι Μ. Schmidt
οίοπόλος II [lh] Schafe hütend — offenbar „lit. Analogiebildung“ (Richter, Arch. Hom. H60 A.439) nach αίπόλος u. Umdeutung von hom. οί. I, vgl. A. Rengakos, Ap. Rh. u. die antike Homererklärung, München 1994, 119 h.Merc.314 Έρμης τ9 -ος και Λητούς άγλαός υιός Μ. Schmidt
οιος [8Ρ, 76°, 7Η, 10h] Ε idg. ererbt, vgl. Frisk u. Chantraine s.v.; zum Myk. s. DMic. 1159 s.v. o-wo-we, sonst zur Sprachgesch. s. Ruijgh, Element acheen 127f. — Abl.: οίέτεας, οίοπόλος I, οίοχίτων, Οϊοκλος (?), Όϊκλήης (?), οίωδηναι
F -ος 72, -φ 11, -ον 27, Nom. -ω 3, -οι 5, -οισι(ν) 5, -ους 3; -η 21, -ης 2, -η 3, -ην 5, -αι 2, -ης 1; -ον (Nom.) 4, -ον (Akk.) 6, -α (Akk.) 1; Adv. -ον 1, -οδεν 2
Μ 1 zweis. la Stamms, im longum [!«] -ος Ύ39, 458; -ον, έπεί (οί/μοι) £131 = *7249, α244; -ον έμ(έ) Τ329, μ 160; -ον Η42, 364; -η Α398; -η π 133 [1-] -ος/η γάρ Ύ507, /362 / Λ 74; -ος/η δή #219, μ69; -ος σύν Ε474, £145; -ος Α304, /438, Λ 763, 1188; -φ Α 198, «495; -ον δ9 h.Merc.572; -η/η δ9 Σ489 = £275, £139, λ543, σ184 / /536; -ον Α 156,/2148 = 177; -ω 7V781; -ους 791; -ης /638; -ην ρ584, Hes.fr.275,1 [-~] Νέστωρ (δ9) -ος (έμιμνε) £555, 080, Hes.fr.34,1; δέ μοι -ος /2499; -ος Μ349 = 362; γάρ -ον £244; δ9 -ον (9638, *99; -ον έμιμνε /355; -ον Ύ501, Φ19 R-] δ9 -η 0356, h.Ap.5; -φ τ369 R~] lPN / Αλκίνοος δέ μιν -οςΛ άμειβόμενος προσέειπε 084, #235, /44; L , #94 = 533, ω175; μιν -ος Π142 = 7389; δέ μιν -η #250; ΡΝ δέ οί/μοι -ος /190, *7677, *429; ΡΝ / ^Μαστορίδης' ό γάρ -οςΔ δρα πρόσσω και όπίσσω Σ250, ω452, L , 0158; σχέσδε ^φίλοι, καί μ\ -ον έάσατε Ύ416, 070; L Λ -φ 7V481; γάρ ΡΝ / L ΌδυσσεύςΛ -ος Υ26, α354; (L J δ9 -ος/-φ/-ον/-η ^320, Λ291 / ΚΙ 16 / 4397 / Σ565; και -ος Π243; -ος Β247, #286, £450, h.Merc.335; δέ κλέος -ον άκούομεν Β486; -φ ζ 550; -ον Ν706, /7140, £464, #197, £482 [1-] μία δ9 -η 0412, £514, ^130; μίαν -ην η65 [-~] σταδμοΐσι λελειμμένος/ν -ος/ν ιάπ9 άλλων > h.Ven.79. 76; -ον L u 1192; -ος/-οι άλατο* Ζ201 / Κ141; -ος Κ40, 0207, £588; (κλέος) -ον άκούω* h.Merc.277 s 311, </<40, Hes.fr.204,62; -ον #182, i410 [·χ] έπι νήας Αχαιών έλδέμεν -ος /2203. 519; οίόδεν -ος Η39. 226; (στρατού*) έρχεαι -ος Κ82 a 385, κ 281; δέ ^και -οςΔ 2V79; L j £304 - Μ449 - Υ287, Ν457, /2456; -ος Α 118, /713, α79, h. 19,14; δέ οί -φ ςρ 146; L#£ δύ\ -ω /2473; L , -ους γ424; ot)L j -ους/-α μ 154 / £94; οΰτε δύ9 -αι π245; -φ 1160, *524 - Λ32; -ον Π34Ο, Th.26; -η ι207; -ης h.Ap.381; -ηι Hes.fr.217,7 1b Stammsilbe in den brevia [-3] ,ούκ -ος, άμα τφ γΛε δύω Β822, /2573, 011; L Λ(ε) Β745, ο 100; ούκ -η/-ην, άμα τή γε και άμφίπολοι 7143 - α331 - σ207, £84 s τ601; -ος Λ693; μ9 -φ #367; τόν δ9 -ον α13, ω226; οι / αί δ9 -οι/αι /250, 0444; άλλ9 -οι σύ τ9 έγώ τε π304, ψ227; -οι /7100; -ης £641 [-2] -ος γάρ Ζ403; -ος *95, h.Ap.323; -η Hes.fr.204,139 [-1] -ος Hes.fr.209,4 2 dreis. [1-2] -οισι(ν) Ψ638, #230, $>210
[2-2] -οισιν S480, π 295 [2„„] -όϋεν οιος Η39. 226
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οιος
Σχ sch.D u. sch. min.: mit μόνος glossiert einschl. H39: -όδεν -ος* μόνος προς μόνον (== sch. min. POxy. 3159 z.St.) sonst /355: -ον έμιμνεν' άπαξ έμεινεν, 638: εϊνεκα κούρης -ης' ήτοι οποίας είρωνικώς. ή μιας κόρης
Β I (Adj.) einzig, allein, nur, eins, einzigartig — wie μου- νος heißt oi. sowohl allein i.S. von „als einziger (von mehreren)“ (1) als auch allein „ohne andere“ (2); selten bzw. sing, die Verwendung wie (betontes) Zahlwort (3) und Bed. einzigartig (4); überw. präd. (außer in 3), meist als Attr. zu Nomen (zu Pers.Pron.: έγών Ψ458, #250, *95, h.Merc.335, (έ)μοι/μ9 7V481, #367, 1160. 550, σοι/τοι K116, τ369, οί φ146, έμ(ε)/μ9 7329, Ύ416, 070, τ;249, μ 160, σ(ε) /410, 364,
ήμιν S480, νώϊν π 295, σφώϊν ^210, zu αύτός 0356, £450), zu έών, έόντα Ρ464, ζ 410; oft negiert oder in Gegenüberstellung zu Negationen, oft neben άλλος oder άλλοι/πάντες gegenübergestellt (s.u. bes. 1b u. 1c). — Wortf.: μουνος (vgl.
M.Biraud, in: Hommages R.Braun I, Nice — Paris 1990, 83— 94), μουνάξ 1 allein, einzig, (oft präd., bes. im Ntr. wie Adverb:) nur mit Gen.Part, (-ος Αργείων A118f., -η δεών Λ 74, τών -ος Λ 693, -οισι δμώων ^210, vgl. α79 άέκητι δεών -ος); mit Präp. (έν άδανάτοισιν Α398, μετά τοΐσι γ 362); neben Zahlwörtern (vgl. zu μουνος B Vorbem.): Δ 397, Σ565, 0412, τ/65, /207, £514, /130 (zu είς), /2473, χ424, μ 154, £94 (zu δύο), £641 (zu έξ), π 245 (zu δεκάς) — vgl. auch ant. Erkl. von ποτ9 -ον /355 (s. 2d); distrib. £514 (μία δ9 -η, s. 1 fβ) la in Vbd. vom Typ „niemand / nichts /
weder-noch — einzig“, vgl. μουνος £212 £555 (dem Me- nesth. kam keiner gleich beim Ordnen von Pferden und Männern) ^Νέστωρ -οςΛ έριζεν 080 (weder Idom. noch Ag. noch die Aiasse konnten standhalten) L d έμιμνε /7142 τό μέν (sc. έγχος) ού δύνατ9 άλλος Αχαιών 1 πάλλειν, άλλά μιν -ος έπίστατο (Ach.) πήλαι = 7389 η249 (Od.: „niemand hat mit Kal. Umgang) έμέ τόν δύστηνον έφέστιον ήγαγε δαίμων ' -ον“ (= £131, in Ifaaa) *99 οΰτε βοών οΰτ9 άνδρών φαίνετο έργα, ' καπνόν δ9 -ον όρώμεν ψ4β (Eurykl.:) „ούκ ϊδον, ού πυδόμην, άλλά στόνον -ον άκουσα 1 κτεινομένων“ ω226 ούδ9 ευρεν (Od.) Δόλιον ... ' ούδέ τι- να δμώων ούδ9 υιών ' 2νν. ' τόν #’ -ον πατέρ9 ευρεν έν άλωή, auch mit Aspekt „allein, ohne andere“ /7100 (Ach.: „keiner der Troer, keiner der Griechen, nur wir sollen dem Tod entgehen) δφρ9 -οι Τροίης ιερά κρήδεμνα λύωμεν" π 304 (Od. zu Tel.: „weder Laertes noch der Sauhirt noch einer der Knechte und auch nicht Pen. soll erfahren, daß Od. zurück ist) άλλ9 -οι σύ τ9 έγώ τε γυναικών γνώομεν ίδύν (u. der Knechte)“ ψ227 (Pen. zu Od.: „σήματ9) εύνης ήμετέρης, την ού βροτός άλλος όπώπει, ' άλλ9 -οι σύ τ9 έγώ τε και άμφίπολος μία μούνη" 0412 (Tel.:) „μήτηρ δ9 έμή οΰ τι πέπυσται, ' ούδ9 άλλαι δμφαί, μία δ9 -η μΰδον άκουσεν“ ι207 ούδέ τις αύτόν ' ήείδη δμώων ούδ9 άμφιπόλων ένι οϊκφ, ' άλλ9 αύτός άλοχός τε φίλη ταμίη τε μί9 -η μύ9 (τη δ9 [an den Plankten] οΰ πώ τις νηΰς φύγεν) -η δή κείνη γε παρέπλω νηΰς (Argo) h.Merc.277 μήτε τιν9 άλλον δπωπα βοών κλοπόν ύμετεράων, ' αϊ τινες αί βόες είσί9 τό δέ κλέος -ον άκούω s h.Merc.311, vgl. £486 in 1 Γγ ούδέ τις (neben πάντες) auch 084 (s.u.) 1 b in Vbd. vom Typ
„alle (anderen) - nur“ Ψ677 Jalle schwiegen^ Εύρύαλος δε οί -ος άνίστατο 084 L , Αντίνοος δέ μιν -ος άμειβόμενος προσέειπε a #235 (Alkin.) s /44 (alle ergriff Furcht; Eurym.) #286 (alle blieben still) Άντιχλος δέ σέ γ9 -ος άμείψασΰαι έπέεσσιν 1 ήϋελεν #94 (allen entging, daß er weinte) Αλκίνοος δέ μιν -ος έπεφράσατ9 ήδ9 ένόησεν - #533 *95 (alle Schiffe fuhren in die Bucht hinein) αύτάρ έγών -ος σχέ&ον έξω νήα 429 οί δ9 ώκα έμοΐσ9 έπέεσσι πίΰοντο · ' Εύρύλοχος δέ μοι -ος έρύκακε πάντας έταίρονς ψ32ΰ νήάς τ9 δλεσαν και έϋκνήμιδας έταίρονς ' πάντας9
595
596


οίος
Όδυσσεύς δ9 -ος ύπέκφυγε νηϊ μελαίντι ω 175 (wir alle wollten, daß man ihm den Bogen nicht gab) Τηλέμαχος δέ μιν -ος έποτρύνων έκέλευσεν Δ 391 (Erz.) πάντας έπεφν9 (Tyd.), ένα δ9 -ον ίει οίκόνδε νέεσθαι 0638 έφόβηθεν (Gr.) ... ' πάντες, ό δ9 -ον επεφνε (Hektor) Περιφήτην α 13 (άλλοι μέν πάντες οίκοι έσαν) τόν δ9 -ον (έρυκε Καλυψώ) /424 (Nestor: „einer soll zum Schiff gehen) πάντας έτάρους άγέτω, λιπέτω δέ δύ9 -ους“ 5250 (Hel. über Od. als Bettler in Troia:) „oi δ9 άβάκησαν ' πάντες' έγώ δέ μιν -η άνέγνων τοΐον έόντα“ λ 543 (αί δ9 αλλαι ψυχαί έστασαν άχνύμεναι) -η δ9 Αϊαντος ψυχή ' νόσφιν άφεστήκει h.Ap.5 (Götter stehen auf bei Ankunft des Ap.) πάντες άφ9 έδράων 1 Λητώ δ9 -η μίμνε παραί Διί wg. fehlendem Kontexts unklar, ob hierher oder zu 1c: Hes. fr. 34,1 (sc.: Her. tötete alle Söhne des Neleus oder die anderen Söhne wurden erschlagen) Νέστωρ δ9 -ος άλυξεν έν άνθεμόεντι Γερήνφ, vgl. Λ 693 in 1 e 1 c in Vbd. vom Typ „andere(s) allein/mir“ 1160 (Erz.) ές δέ έκάστην (der 12 Schiffe) ' έννέα λάγχανον αίγες' έμοί δέ δέκ9 έξελον -φ Π\Αβ (Patr. rüstet sich mit Ach.s Waffen: Beinschienen, Panzer, Schwert, Schild, Helm, Lanzen) έγχος δ9 ούχ έλετ9 -ον 7V781 έταροι δέ κατέκταθεν ' -ω Δήίφοβός τε (u. Hele- nos) ' οιχεσθον 72473 (Priam. trifft auf Ach.) έταροι δ9 άπάνευθε καθήατο' τώ δέ δύ9 -ω 1 1 ποίπνυον (Autom. u.
Alkimos) παρεόντε λ512 (Od. über Neopt.:) „αίεί πρώτος έβαζε καί ούχ ημάρτανε μύθων' ' Νέστωρ δ9 άντίθεος καί έγώ νικάσκομεν -ω“ Ψ63Ζ (Nestor: „ich gewann im Faust- u. Ringkampf, Wettlaufen und Speerwerfen) -οισιν μ9 ΐπποισι παρήλασαν Ακτορίωνε“ 5230 (Od.: „ich kann es im Bogenkampf und im Speerwerfen mit allen aufnehmen) -οισιν δεί- δοικα ποσίν μή τίς με παρέλθη“ ζ\39 τρέσσαν δ9 άλλυδις άλλη ... ' -η δ9 μένε (Naus.) 7536 άλλοι δέ θεοί δαί- νυνθ9 έκατόμβας, 1 -η δ9(= Art.) ούκ έρρεξε (Oineus) Id in Vbd. vom Typ „nicht allein sondern“ α 354 (Tel. zu Pen.:) „ού γάρ Όδυσσεύς -ος άπώλεσε νόστιμον ήμαρ ’ πολλοί δέ καί άλλοι φώτες δλοντο“ 244 (Tel.:) „ούδέ τι κείνον όδυρόμενος στεναχίζω 1 -ον, έπεί νύ μοι άλλα θεοί κακά κήδε9 έτευξαν“ £480 (Akamas zu den Gr.:) „ού θην -οισιν γε πόνος τ9 έσεται καί όϊζύς ' ήμΐν, άλλά ποθ9 ώδε κατακτενέεσθε καί ύμμες“ π 245 μνηστήρων δ9 οΰτ9 αρ δε- κάς άτρεκές οΰτε δύ9 -αι, ' άλλά πολύ πλέονες nicht gerade eine Zehnergruppe oder nur zwei £94 οΰ ποθ9 εν ίρεύουσ9 ίερήϊον ούδέ δύ9 οία (-ω v.l.) und auch nicht nur zwei le in Vbd. vom Typ „allein andere aber“ Λ 693 (Nestor:) „δώδεκα γάρ Νηλήος άμύμονος υίέες ήμεν' ' τών -ος λι- πόμην, οί δ9 άλλοι πάντες δλοντο“, vgl. Hes^fr.34,1 in lb ν'458 (Idom.:) „-ος έγών ίππους αύγάζομαι ήε καί ύμεΐς“ nur ich γ362 (Ath./Mentes: „ich gehe zum Schiff) -ος γάρ μετά τοΐσι γεραίτερος εύχομαι είναι' ' οί δ9 άλλοι ...“ 5219 -ος δή με Φιλοκτήτης άπεκαίνυτο τόξφ ' ' τών δ9
άλλων έμέ φημι πολύ προφερέστερον είναι Α 198 στη δ9 (Ath.) δπιθεν (sc. Ach.) 1 -φ φαινομένη' τών δ9 άλλων οΰ τις όράτο φ210 (Od. zu Eum. u. Phil:) „γινώσκω δ9 ώς σφώϊν έελδομένοισιν ίκάνω ' -οισι δμώων* τών δ9 άλλων οΰ τευ άκουσα ' εύξαμένου (daß ich wiederkommen möge)“ Λ 74 -η γάρ ρα θεών παρετύγχανε (Eris) μαρναμένοισιν, ' οί δ9 άλλοι οΰ σφιν πάρεσαν θεοί π 133 (Tel. zu Eum.: „berichte Pen. meine Rückkehr von Pylos) σύ δέ δεύρο νέεσθαι ' -η άπαγγείλας' τών δ9 άλλων μή τις 9Αχαιών ' πευθέσθω“ If Sonst Ifa Mask. Ifaaa Sg. Nom.: A 118 (Ach.:) „έμοί γέρας αύτίχ9 έτοιμάσατ9 όφρα μή -ος ’ Αργείων άγέραστος έω“, vgl. μοΰνος 1335 7190 Πάτροκλος δέ οί (- Ach.) -ος έναντίος ήστο σιωπή 7713 (Ach. zu Patr.:) „τιν9 άγγελίην Φθίης εξ έκλυες -ος;“ Σ250 ό γάρ -ος δρα (Pulyd.) πρόσσω και όπίσσω s ω452 (ώρα 597
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίος
πάντα ν.1.) /7158 ό γάρ (= Halitherses) -ος όμηλικίην έκέκαστο ' όρνιθας γνώναι καί έναίσιμα μυθήσασθαι αΊ9 (Zeus über Pos:) „ού μέν γάρ τι δυνήσεται άντία πάντων ' άθανάτων άέκητι θεών έριδαινέμεν -ος“ λ 291 (Neleus hatte dem seine Tochter versprochen, der die Rinder des Iphikles aus Phylake wegtriebe) τάς δ9 -ος ύπέσχετο μάντις άμύμων ' έξελάαν h. Merc.335 (Αρ. zu Zeus:) „ή τάχα μύθον άκούσεαι ούκ άλαπαδνόν ’ κερτομέων ώς -ος έγώ φι- λολήϊός είμι“ Dat.: ζ 550 (wir teilten die Schafe des Kyklo- pen gerecht unter uns auf) άρνειόν δ9 έμοί -φ ' μήλων δαιομένων δόσαν (Gefährten) έξοχα κ495 τφ (Teir.) καί τεθνηώτι νόον πόρε Περσεφόνεια 1 -φ πεπνΰσθαι' τοί δέ σκιαί άίσσουσιν 524 (Kirke: „wenn du nach Ith. kommst, opfere eine Kuh) Τειρεσίη δ9 άπάνευθεν όϊν ίερευσέμεν -φ“ — λ 32 τ369 (Eurykl.:) „νΰν δέ τοι -φ (σ9 ώδε, ώδε σε, δέ τι σοι οδε w.ll.) πάμπαν άφείλετο νόστιμον ήμαρ“ φ 146 άτασθαλίαι δέ οί (Leiodes) -φ 1 έχθραί έσαν, πάσιν δέ νε- μέσσα μνηστήρεσσιν Akk.: Ύ501 έοΰ έπί γούνασι πατρός ' μυελόν -ον έδεσκε καί οίών πίονα δημόν 5182 (Men.:) „κείνον (Od.) δύστηνον άνόστιμον -ον έθηκεν (Gott)“ ε131 (Kal.:) „τόν μέν έγών έσάωσα περί τρόπιος βεβαώτα ' -ov“ (s η249 in 1 a) μ 160 -ον έμ9 ήνώγει (Kirke) όπ9 άκουέμεν Hes.fr.204,62 Α]ρ-[γείην] Ελένην, μηδ9 άλλων ρίρν άκ[ούοι ' μύθον h. Merc. 572 -ον δ9 είς Α'ίδην τετελεσμένον άγγελον είναι (sc. Hermes) Ifabb ΡΙ. π 295 (Od. zu Tel.: „bring alle Waffen aus dem Saal) νώϊν δ9 -οισιν δύο φάσγανα καί δύο δοΰρε ' καλλιπέειν καί δοιά βοάγρια χερσίν έλέσθαι“ μ 154 (Od. zu Gefährten:) „ού γάρ χρή ένα ϊδμεναι ούδέ δύ9 -ους ' θέσφατ9 (der Kirke)“ einen oder auch nur zwei 1 f ß Fern. 1 f ß aa Sg. A 398 (Ach. zu Thetis: „du erzähltest, wie du) -η έν άθανάτοισιν άεικέα λοιγόν άμΰναι (dem Zeus)“ Σ489 -η 5’ (-ος δ9 Crates) άμμορός έστι (Sternbild des Bären) λοετρών Ώκεανοΐο = ε2Ί5 565 μία δ9 -η άταρπιτός ήεν έπ9 αύτήν nur ein Weg, vgl. μοΰνος ψ22Ί 130 (dort stellte Od. den Eum. auf) μία δ9 -η γίνετ9 έφορμή eine einzige Möglichkeit zum Angriff ß356 (Tel. zu Eurykl.: „bereite mir den Reiseproviant) αύτή δ9 -η ϊσθι“ £514 ού γάρ πολλαί χλαΐναι έπημοιβοί τε χιτώνες ' ένθάδε έννυσθαι, μία δ9 -η φωτί έκάστω“ eine allein fur jeden Mann Hes. fr.204,139 ψυχή του (sc. der Schlange) [y]’ -η καταλεί- πε[ται einzig ihr Leben bleibt zurück h.Ap.381 (Ap. zu Tel- phusa:) „ενθάδε δή καί έμόν κλέος έσσεται, ούδέ σον -ης“ Hes. fr. 217,7 ].ί έκδοσαν -η, unklar, wer gemeint ist η 65 (Rexenor starb ohne Erben) έν μεγάρφ μίαν -ην παϊδα λι- πόντα nur eine Tochter Ifßbb Pl. £641 (Her. kam einst hierher) εξ -ης σύν νηυσί καί άνδράσι παυροτέροισιν (u. zerstörte Ilion) mit nur sechs Schiffen Ιίγ Ntr. Ifyaa Sg. Nom.: 7V7O6 (Gl. von zwei Pflugstieren) τώ μέν τε ζυγόν -ον έυξοον άμφίς έέργει ' ίεμένω κατά ώλκα Π340 πάν δ9 εϊσω έδυ ξίφος, έσχεθε δ9 -ον ' δέρμα es hielt allein die Haut stand, vgl. o. s.v. έχω II Sp. 845,58 5197 τοΰτό νυ καί γέρας -ον όϊζυροΐσι βροτοΐσι, ‘ κείρασθαί τε κόμην βαλέειν τ9 άπό δάκρυ παρειών Akk.: Β486 ήμεϊς δέ κλέος -ον άκούομεν ούδέ τι ϊδμεν, vgl. h^Merc.277 s h. Merc. 311 in la Φ19 ό 5’ έσθορε δαίμονι ίσος ' φάσγανον -ον έχων £482 (Lügenerz.) έπόμην σάκος -ον έχων καί ζώμα φαεινόν 2 allein (ohne andere, ohne Hilfe), einsam, getrennt (von) - oft räumlich (s. bes. 2e), auch auf Zeit bezogen (allein durch die Nacht KAXL 82 a 385 fit 141); oft durch Zusätze verstärkt: Präp., Adv. u. and. lokale Angaben s. 2e; sonst άτερ λαών (7j474 in 2fa), νόσφιν m. Gen. (£450 in 2 b), άνευθ9 άλλων (X39 in 2d); verstärkt mit καί (£304, Λ/449, K287, Λ456 in 2c, /V79. 457, 77243 in 2d); mit οίόθεν H39 u. 226 (in 2fa) 2a in Vbd. vom Typ „nicht allein - sondern auch“ £745 (Peirith. vertrieb die Pheren) -ος, άμα τφ γΛε
598


οίος
Αεοντεύς 822 (Aen. führte die Dardaner) L Λε δύω Άντήνο- ρος υίε Ω573 οΐκοιο λέων ως άλτο (Ach.) θύραζε ' L Λε δύω θεράποντες έποντο β\\ βή ρ" (Tel.) ιμεν εις άγορήν
1 L δύω κύνες αργοί έποντο ο 100 αύτός δ’ ές θάλαμον κατεβήσετο (Men.) ' L / Ελένη κίε και Μεγα- πένθης Γ143 όρματ" (Hel.) έκ θαλάμοιο ' ούκ -η, άμα τή γε και άμφίπολοι δύ" έποντο — α331 (Pen.) = σ207 (Pen.) = τ601 (Pen.) £84 φέρον δ9 (die Maultiere) έσθήτα και αύτήν (sc. Naus.), ' ούκ -ην* άμα τή γε και άμφίπολοι κίον άλλαι 2 b in Vbd. vom Typ „allein — niemand sonst/ ohne“ Ω148 (Zeus zu Iris: „Priamos soll) δώρα δ9 Άχιλλήϊ φερέμεν ' -ον {-ος ν.1.), μηδέ τις άλλος άμα Τρώων ϊτω άνήρ“ = 177 (-ος ν.1.) £450 Μεσαύλιος, δν ρα συβώτης ' αύτός κτήσατο -ος άποιχομένοιο άνακτος, 1 νόσφιν δε- σποίνης και Ααέρταο γέροντος 2 c in Vbd. vom Typ „was andere nicht/nur zu zweit können - er allein“, vgl. μοϋνος Λ/411 £304 (Diom. wirft Stein) δ ού δύο γ9 άνδρε φέροιεν, ' οίοι νυν βροτοί είσ9* ό δέ μιν ρέα πάλλε και -ος — Μ449 (Hektor wirft Stein) = Κ287 (Aineias wirft Stein) /2456 τρεις δ9 άναοίγεσκον μεγάλην κληϊδα θυράων ' τών άλλων* 9Αχιλεύς δ9 άρ9 έπιρρήσσεσκε και -ος 2d im Kampf (vgl. s.v. μοϋνος Blaa) 7V79 (Aias:) „μενοινώω δέ και -ος (αύτός ν.1.) ' 'Έκτορι Ζ.. μάχεσθαι“ 457 (Deiph. überlegt, ob er sich zurückziehe) ή πειρήσαιτο και -ος (gegen Idom. zu kämpfen) /7243 (Ach. betet zu Zeus: „laß Patr. siegen, damit Hektor merkt) ή ρα και -ος έπίστηται (Patr.) πο- λεμίζειν“ Υ26 (Zeus:) „εί γάρ 9Αχιλλεύς -ος έπι Τρώεσσι μαχεϊται ούδέ μίνυνθ9 έξουσι“ Χ39 (Priam. zu Hektor:) „μή μοι μίμνε άνέρα τούτον ' -ος άνευθ" άλλων“, vgl. μοϋνος άλλων Π 239 2V481 (Idom. ruft Mer. u. Antii.:) „δεϋτε φίλοι, καί μ9 -φ άμύνετε“ /355 (Ach.:) „ένθα ποτ9 -ον εμιμνε (Hektor), μόγις δέ μευ έκφυγεν ορμήν“ wo er einmal mir allein sich stellte, vgl. //42 (in 3); anders sch. D z.St. (s. Σχ): offenbar -ov zu ποτέ wie zu Zahlwort (vgl. Vorbem. zu 1) „einmal nur“, wäre aber sing. £91 αύτόν δ9 (Alex.) καί.. Μενέλαον ' -ους (um Hel. und alle Schätze) μάχεσθαι, vgl. Δ 156 in 2ea u. //42 in 3 2e räumlich 2ea mit άπό u. πρό/πρόσθ" (vgl. μοϋνος h.Merc. 193); άπό in /438 u. h.Ven.76 u. 79 zu λείπομαι (vgl. s.v. Blllb) 1192 (Polyphem gleicht) ρίφ ύλήεντι ' υψηλών όρέων, δ τε φαίνεται -ον άπ9 άλλων φ364 (Freier zu Eum.:) „τάχ" αύ σ9 έφ9 ϋεσ- σι κύνες ταχέες κατέδονται ' -ον άπ9 άνθρώπων“ /438 (Phoenix zu Ach.:) „πώς άν έπειτ9 άπό σεΐο φίλον τέκος αύθι λιποίμην ' -ος;“ h.Ven.79 (die Hirten waren den Rindern auf die Weide gefolgt) πάντες, ό δέ σταθμοΐσι λελειμ- μένος -ος νάπ" άλλωνj ' πωλεϊτ" (Anch.) 76 (Aphr. findet Anch.) λελειμμένον -ov L u, vgl. 7329 in 2fa (άπ9 Άργεος) Δ £56 (Ag. zu Men.:) „θάνατόν νύ τοι δρκι" έταμνον 1 -ον (οίον ν.1.) προστήσας προ "Αχαιών Τρωσι μάχεσθαι“ 304 (Nestor:) „μηδέ τις ' -ος πρόσθ" άλλων μεμάτω Τρώεσσι μάχεσθαι“ 2eß mit sonst. Ortsangabe bzw. Ergänzung H88 τά μήλα ' -ος ποιμαίνεσκεν (Polyphem) άπόπροθεν* ούδέ μετ" άλλους ' πωλεϊτ9 (άπάνευθεν έών) 0207 (Pos.:) „αύτοϋ κ9 ένθ9 άκάχοιτο (Zeus) καθήμενος -ος έν "Ίδη“ Ρ464 ού γάρ πως ήν -ον έόνθ" (Autom.) ίερφ ένι δίφρφ (mit dem Speer zu kämpfen und den Wagen zu lenken) Z201 ό (Belleroph.) κάπ πεδίον τό Άλήϊον -ος άλατο ' πάτον άνθρώπων άλεείνων einsam Hes. fr. 209,4 (Akastos plante, das Schwert des Pel. zu verstecken) ώς την μαστεύων -ος κατά Πήλιον αίπύ 'αίψ9 ύπό Κενταύροισιν δαμείη Κ%2 (Nestor:) „τίς δ9 ούτος νκατά νήας άνά στρατόνΛ έρ- χεαι -ος ' νύκτα δι" όρφναίην“ a 385 (οίος ν.1.) 141 (Od. zu Nestor u. Ag.:) „τίφθ9 οϋτω L j -οι άλασθε ' νύκτα δι9 άμβροσίην“ Ύ416 (Priam.:) „σχέσθε φίλοι, καί μ9 -ον έά- σατε κηδόμενοί περ ' έξελθόντα πόληος ίκέσθ9 έπι νήας 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίος
"Αχαιών“ /2203 (Hekabe zu Priam.:) „πώς έθέλεις έπι νήας "Αχαιών έλθέμεν -ος ’ άνδρός ές οφθαλμούς“ =519 £250 (Agelaos:) „Μέντωρ μέν έβη ' οί δ" (Od., Tel., Eum., Phil.) -οι λείπονται επί πρώτησι θύρησι“ «281 (Hermes zu Od.:) „πή δή αύτ", ώ δύστηνε, δι" άκριας έρχεαι -ος“ δ367 ή μ" -φ έρροντι συνήντετο (Eidothea) νόσφιν έταίρων vgl. Λ543 (νόσφιν) in lb, ω226 (έν) in la, 7329 in 2fa (απ’), Ύ39 in 2d (άνευθ9 nicht räumlich) 2f Sonst 2fa Mask. £247 (Od. zu Thers.:) ,,ισχεο, μηδ" έθελ" -ος έριζέμεναι βα- σιλεϋσιν“, nicht „als einziger“, sondern als einzelner, anders μοϋνος V.212 „als einziger“ £474 (Sarp, zu Hektor:) „φής που άτερ λαών πόλιν έξέμεν ήδ" έπικούρων ' -ος σύν γαμ- βροΐσι κασιγνήτοισί τε σοΐσι“ Ζ403 (man nannte den Sohn Hektors) Άστυάνακτ9* -ος (αύτός ν.1.) γάρ έρύετο "Ίλιον 'Έκτωρ, nicht „als einziger“, sondern er allein, durch seine Tapferkeit, die Emphase schon in der Nähe der Bed. „einzigartig“ (vgl. /2499 in 4) Ύ507 Άστυάναξ, δν Τρώες έπί- κλησιν καλέουσιν* ' -ος γάρ σφιν έρυσο πύλας και τείχεα μακρά Η39 (Αρ.:) „'Έκτορος δρσωμεν κρατερόν μένος ' ήν τινά που Δαναών προκαλέσσεται ^οίόθεν -οςΛ ' άντί- βιον μαχέσασθαι“ ganz allein, zu οίόθεν s.u. in II 226 (Aias:) ,,'Έκτορ νϋν μέν δή σάφα εϊσεαι L ' οίοι και Δα- ναοϊσιν άριστήες μετέασι“, s.u. λ? 40 (Men. zu Ag.: „ich furchte, es will keiner dir anbieten) τόδε έργον ' άνδρας δυσ- μενέας σκοπιαζέμεν -ος έπελθων ' νύκτα δι" άμβροσίην“ Λ 763 (Nestor:) ,,ώς έον, εϊ ποτ" έον γε, μετ" άνδράσιν. αύτάρ "Αχιλλεύς ' -ος τής άρετής άπονήσεται“ nur jur sich allein Μ349 (Menesth.:) „άλλά περ -ος ϊτω (Aias, mir zur Hilfe, und dann soll Teukros folgen)“ = 362 £145 (Glaukos zu Hektor: „wie willst du die Stadt retten) -ος σύν λαοϊς τοι Ί- λίφ έγγεγάασιν“ 588 (Αρ. zu Hektor:) „νϋν δ" οϊχεται (Men.) -ος άείρας' νεκρόν ύπέκ Τρώων h.Ap.323 (Hera zu Zeus:) „πώς έτλης -ος τεκέειν γλαυκώπιδ" Άθήνην;“_ h. 19,14 τότε δ" έσπερος έκλαγεν (Pan.), -ος (Hermann, οίον, -ον codd.) 1 άγρης έξανιών, zur Lesung s. Cassola z.St. K116 (Nestor zu Ag.:) „σοί δ" -ω έπέτρεψεν (Men.) πονέεσθαι“ 7329 (Ach. zum toten Patr.: „ich hoffte) -ον έμέ φθίσεσθαι άπ" "Άργεος ίπποβότοιο 1 αύτοϋ ένι Τροίη, σέ δέ τε Φθίηνδε νέεσθαι, Gegensatz „ich allein - ohne dich“, aber mit dopp. lok. Ergänzung (neg. άπό, pos. έν, vgl. s.v. άπό ISp. 1072, 25ff.) ß7Q (Tel.:) „σχέσθε, φίλοι, καί μ" -ον έάσατε πένθεϊ λυγρφ ' τείρεσθ9“ 1410 (Kyklopen zu Polyphem:) „εί μέν δή μή τίς σε βιάζεται -ον έόντα“ 2fß Fern. σ184 (Pen. zu Euryn.: „hole Dienerinnen) -η δ" ού κεϊσ9 είμι μετ" άνέρας" ρ584 (Eum. zu Pen.:) ,,σοι ώδ" αύτή πολύ κάλλιον ' -ην πρός ξεΐνον φάσθαι έπος ήδ" έπακοϋσαι“ 3 wie betontes Zahlwort einer, einer allein, wie μοϋνος (vgl. s.v. B2 u. West zu Th. 143), zur Stellung neben Zahlwort s.o. Vorbem. zu Bl //42 (Ap.:) „"Αχαιοί ' -ον έπόρσειαν πολεμίζειν 'Έκτορι δίφ“ einen allein, vgl. H39 in 2fa, /355 in 2d /638 σοί δ" άλληκτόν τε κακόν τε ' θυμόν ένί στήθεσσι θεοί θέσαν εϊνεκα κούρης ' -ης (οϊης v.l.) einer einzigen £244 μήνα γάρ -ον έμεινα (mich an Kindern, Frau u. Besitz erfreuend) nur einen Monat Hes. fr. 275,1 -ην μέν μοίραν δέκα μοιρέων τέρπεται άνήρ,' τάς δέ δέκ" έμπίπλησι γυνή τέρπουσα νόημα einen von zehn Teilen 4 einzigartig /2499 (Priam.: „ich hatte 50 Söhne) τών μέν πολλών θοϋρος Άρης ύπό γούνατ9 έλυσεν* ' δς δέ μοι -ος έην, ειρυτο δέ άστυ καί αύτούς, ’ τόν σύ ... κτεϊνας“, vgl. Ζ403 u. Ύ507 m 2fa
II Adv. III -όθεν von allein, in Vbd. mit οίος solus per se (Heyne zu //39), vgl. -ος άνευθ" άλλων X39, μουνάξ λ 417, zur Wortbildung und Erklärung s. Lejeune, Adv. en -θεν 89 ff., Chantraine, Gr.h.I241f. II151, Kirk zu //39 — die von Leumann (Hom. Wörter 258 ff.) modernisierte ant. Erkl. (sch.D u. Ariston, in sch.//39a: μόνος πρός μόνον) paßt an
599
600


οιος
keiner der beiden Stellen //39 (Ap.: „'Έκτορος δρσωμεν μένος) ήν τινά που Δαναών προκαλέσσεται -όδεν οϊος 1 άν- τίβιον μαχέσασδαι“, οί. kann nur zu οιος gehören, nicht zu τινα 226 (Aias:) ,,'Έκτορ, νϋν μέν δή σάφα εϊσεαι -οδεν οϊος ' οίοι και Δαναοΐσιν άριστήες μετέασι 1 και μετ9 9Α- χιλλήα“ von ganz allein, nemine socio (Heyne), offenbar iron. Anspielung (des Dichters) auf V.39, auch wenn Aias nicht Hektors eigene Worte wiederholt (wie irrtümlich Leaf z.St.) u. Ap. kaum gehört hat; gegen Leumanns Erkl. „du allein wirst von mir allein erfahren“ spricht auch die sonst. Rede des Aias: ,,ήμεΐς δ9 είμέν τοϊοι (die es mit dir aufnehmen können) και πολέες“ (V.231f.) II2 οίον nur Th. 26 ποιμένες
αγραυλοι, κάκ9 έλέγχεα, γαστέρες -ον - vgl. ant. Erklärung von -ov in /355 (s. I2d) u. Kj. -ov in h. 19,14 (s. I2f)
D vv.ll. £638, Λ/383, £145a (= £474), Φ515, £191, δ 242, μ 297, ξ 8; ci. h. Cer. 24 (Wackemagel, at cf. Richardson app. ad 1.) M. Schmidt
οϊος [70‘, 101°, 22H, 16h, 3e] E see Chantraine, Dict. 786 and Meier-Brügger, Gr.Sprw.II87 F -ος 41, -ου 1, -φ 1, -ον 22, -ω nom. 1, -οι 11; -η 19, -η 1, -ην 6, -αι 6; -ον 9, -ω 1, -ον 23, adv. 12, -α nom. 12, -οισιν 1, -α 23, adv. 7, -(α) acc. 14
Μ 1 [1] -(α) ρ514, σ143, ω91 [2] -(α) οΰ πώ τις/ν9 Τ\ 1, Ώ5Ο5 / /7118 R] πόρον/εν -(α) (ΑγορεύειςJ τ255 / £21; -(α) L , £95, <5611, ρ479, σ338. 389, h.Merc.285 2 disyll. 2a -R-] (Chantraine, Gr. h. 1168) τοΐος έών -ος (έσσι) Σ105, τ/312, υ 89; -ός έσσι Ν2Ί5 2b RJ ,-ος Όδυσσεύς έσκεΛ μεδ9/τ9 <5689, τ315, L dv β59 = ρ538, φ94; -ον Όδυσσήος 5270; cov δτεΛ πρώτον/ιστόν 1441, Ξ295 / «462; L j ν388; -η δτ9 χ22Ί; -ον έγώ(ν) /105, ρ 160; -ον /2419, «410, σ137; -α δεών h.Merc.251; -ά τε/τ9 /734 = ι254 = h.Ap.454, £63, ο324 / h.Merc.86. 343; -α £444, π 93. 289 = τ8, h.Merc. 454, Sc. 400 = Hes. fr. 239,1, Cypr.fr.4,3 p.36 Dav. [3W] -ος έην/σδα τ219, Op.314, -ος a31\ = ι4; -ον έειπε ρ248; -ον έχεσκε £126; -ον έγώ h.Merc.338; -ον έμόν Θ450, τ493; -η έμή υ23Ί = φ2Ο2; L-« τεΛ πολλά £422, 5160, L u 77106, ο 379; -α δέους 5365 = h.Ven.62; -α /2528, α313, /480, «243, h.Cer. 140 R«] -ον Ε153 R^] -ος έην/σδα τ245, ψ\15; -ος Λ 653; ώ L-ov έειπε Δς //455 = ν140, Θ152, Π49, Ύ178, L ,ς Ξ95 = £173, L u £194; -ον έτύχδη £320, ω 124; -ον Ζ166, /2683, β239; L-a τεΔ πολλά/ούς ί 128, Α536, Op.322, Choer.fr.7(= Suppl.Hell.329),2 Colace / λ364, L , h.Merc.66; -α κ9 έχω- μεν ο281; -α δεάων κ222; -α Σ466, Χ34Ί, 5244, *217, ω273 2c type [--]: 2ca οί- in longo: R-] -ος κείνου δυμός ύπερ- 094, ο212, £262; -ος κείνος έην β212, £491; -ος δ(έ) Λ 62, Ν298, Ύ317, Sc.386; -ός τ9 </>117; -ος ύ)377; L-ov δήΔ καί Φ51, Λ 429, Sc. 106, L , /V633, £587, £183, σ221, u393; -ον καί 5271; -ον δ(έ) Δ 75, 0287, £53; -όν τε/δ9 τ233, <ρ173 / h. 19,28; -ον Α263, £484, £471, 5270, £392, ρ314, υ377; -ω Ε554; -οι νυν βροτοί είσ9' ό δ(έ) £304 - Μ449 = Κ287, Λ/383; -οι καί Η22Ί\ -οί τε h.Ap.518; -οι Ε225 — Θ106, /7557; -η νΰν <?107; -η περ Ζ146, Λ394; -η δ(έ) £864, //63, £102; -η Vit. p.9,1; -ην δή (καί) Ορ.269, h.Ven. 179; -ην σ37. 74; -αί τε h.Cer. 103; -α Ο9Ί R.] -ός περ £340; -ος δή /2376; -ος ο20; -ου £53; -ον δή £601, «32; -όν τ9 Ρ\57, h.Ven. 175; -ον υ35 2cß οι- in brevibus [-3] ή9 -φ 5188; άλλ9 -ον £638, 5 242, Α519; Ύρ'η Hes.fr.253,1, L , Sc.l, Hes.fr.43a,2
suppl. 59,2; 71A,12; 215,1; fr.novum (Blay); -η πάρος έσ- πεν ένι γναμπτοΐσι μέλεσσιν Λ 669 - h.Ven.238 a <ρ283; l jV Ύρίη Hes.fr. 181,1, L Hes.fr.58,7; ή9 -αι Hes.
fr.23a,3; 26,5; -αί τε Hes.fr.23a,4suppl. — 26,6; -αι Ψ539 [--] ιτοΐος έωνΛ -ός ποτ9 5342 — ρ133, λ499; δφρα ϊδη /
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οιος
δφρ9 ειδής -ος Ν449, χ234; -ος καί Φ108; -ός τε Η 203, /2630; -φ περ σ193; L u -ον 5421; δφρ9 ειδής -ον ι343; -όν ποτ9 £591; -όν τε Sc. 8; -ον 0555, α257. 298; -οί τε ν223, ρ309 [-1] -ος πάρος Δ264; -ός τε τ 160; -ος £192, £302;-α £197 3 R-2] -οισιν £303
Σχ sch.D: glossed w. όποιος: Α263. 212, Β\92. 252, £53, £304. 340. 864, 0 555
L ’Monteil, Phrase relative 178—197; 2Ruijgh, „r£ epique“ 331 ff. 524 ff.
B rel. adj. of quality: of such a kind, such, also used as subst. (1) and as adv. (2); ’lively’ (exciam. 1 d, 2 c) word, most- ly in dir. sp. and in correi, (restrictive) use (Jaaaaj, 2aa) mainly w. τοΐος, incl. use introducing similes (L jßß, cf. ώς) \ also similar Luse in adj. clausesu without dem. correl. (laabb, 2aß) as well as expatiatory (discursive) L u (1 aß) w. rel. cata- log formula ή9 -η (1 ay); -ος also introd. obj. clauses (1 d, 2b); nom. w. είμί 30x (+ inf. 5), in nom.cl. 22x (+ inf. 8 [έμεν £21 f.]); w. τε 31x (L2 and Ruijgh, Lingua 48, 1979, 75 - Scripta Minora 807), w. δή 13x, w. περ £340, ZI46, λ394, σ193, r245. — Wdfld.: όπποΐος, ποιος, τοΐος, τοιοϋτος, όμοιος. — Dispositon: 1 adj./subst.uses 1 a adj. clauses laa in restrictive cl. laaaa correi, use laaaaaa not in simile aaa w. τοΐος bbb w. other correi. / correi, phrases laaaaßß in similes aaa 'epic’ sim.s bbb other sim.s (w. τφ, τώς) 1 aa bb adj.cl. without expressed correi. 1 aa bbaa not in simile aaa w. epic τε and inf. bbb without τε ccc without inf. ddd other instances (and w. temp. cl.) laabbßß simile, w. τε laß discursive use 1 a ß aa w. inf. 1 a β bb no inf. lay ή9 -η lb introd. subj. clause lc introd. obj. cl. lea after verb of doing Icß Lw. verb ofj doing and enduring Icy L j enduring IcS L d hearing lea L d knowing lc£ L d saying Icq L u seeing IcO* L u wondering at Id excla- matory-explanatory Ida -ος-clause provides explan. for pre- vious Statement Idß -ος-cl. foll. by explan. Idßaa -ov έειπες Idßbb Vit. p.9,1 Idy simple exci. 2 adverbial use 2a restrictive 2aa correi. 2aß without correi. 2aßaa not in sim./comp. 2aß bb -ά τε in comp.s 2b obj.clauses 2c excla- matory-explanatory 2ca -ov-cl. expl. foregoing Statement 2cß -ov-cl. foll. by explan.
1 adj./subst.uses la adj. clauses laa in restrictive cl.s, providing necessary definition laaaa correl.use; con- fined to restrictive function laaaaaa not in simile, in Hom. dir.sp. only (otherwise Sc.8, h. 19,28); -ος prior ω311 only (cf. ß59 laßaa); τοΐος twice «257 (265), 5342 (345) = ρ 133 (136), A499 (501), -ος twice 5270C; in acc. sometimes rel. to obj. cl.s (1c); most instances ref. to prowess, ability, no- bility, character, appearance aaa with τοΐος oi. nom. wish-prayer: 5342 Lai γάρ, Ζεϋ ... ’ τοΐος έών -όςΛ ποτ9 ένί Λέσβφ ' έξ έριδος Φιλομηλείδη έπάλαισεν άναστάς,
' τοΐος έών μνηστηρσιν όμιλήσειεν Όδυσσεύς - ρ 133 + ω377 II τ/312 (Alkin. to Od.:) „L j έσσι, τά τε φρονέων α τ9 έγώ περ (you would marry my daughter)“ wish: λ 499 ού γάρ έγών έπαρωγός ύπ9 αύγάς ήελίοιο, ' τοΐος έών -ός ποτ9 ένί Τροίη εύρείη 1 ... ' εί τοιόσδ9 έλδοιμι μίνυνδά περ ές πατέρος δω, ' τώ κέ τεφ στύξαιμι ' οι κείνον βιό- ωνται other instances: £105 άλλ9 ήμαι παρά νηυσίν έτώ- σιον αχδος άρούρης, ’ τοΐος έών -ος οΰ τις 'Αχαιών ' έν πολέμφ τ315 οΰτε σύ πομπής ' τεύξη, έπεί ού τοΐοι σημάντορές είσ9 ένί οϊκφ,' -ος Όδυσσεύς έσκε μετ9 άνδράσι ν ... ’ ξείνους αίδοίους άποπεμπέμεν 4- φ94 (τοΐος έν τοίσδεσι) υ89 (my dream) εϊκελος αύτφ, ' τοΐος έών, -ος ήεν αμα στρατφ Λ 376 (some caring god) δς μοι τοιόνδ9 ήκεν οδοιπόρον άντιβολήσαι ' αίσιον, -ος δή σύ δέμας καί είδος άγητός, ' πέπνυσαί τε νόφ, μακάρων 5’ έξεσσι τοκήων (Roth, Iterata 65 ff.) α371 έπεί τό γε καλόν άκουέ- 601
602


οϊος
μεν έστιν άοιδοΰ ' τοιοΰδ" -ος όδ" έστί, δεοΐς έναλίγκιος αύδήν = ι4 οϊ. acc.: /4 263 ού γάρ πω τοίους ϊδον ανερ- ας ούδέ ϊδωμαι, 1 -ον Πειρίδοόν τε Δρύαντά τε κτλ. α25Ί (εί γάρ νυν he stood in the door) τοΐος έών -όν μιν έγώ τά πρώτ" ένόησα ' οϊκφ έν ήμετέρφ 1 6νν. 1 τοΐος έών (he’d deal w. the suitors) ^>173 (Antin. to Leiodes:) „ού γάρ τοι σε γε τοΐον έγείνατο πότνια μήτηρ, 1 -όν τε ρυτήρα βίου τ* έμεναι και όϊστών“ ρ314 εί τοιόσδ" εϊη (Argos) ήμέν δέμας ήδέ καί έργα, -όν μιν Τροίηνδε κιών κατέλειπεν Όδυσσεύς, ' αίψά κε δηήσαιο ίδών ταχύτητα καί άλκήν 5421 (when Proteus questions you) τοΐος έών -όν κε κατ- ευνηδέντα ϊδησδε (let loose) σ!37 τοΐος γάρ νόος (mental state) έστιν έπιχδονίων άνδρώπων, 1 -ον έπ9 ήμαρ άγησι (Zeus) substantive: Sc.8 της καί άπό κρήδεν βλεφάρων τ9 άπο ' τοΐον άηδ" -όν τε "Αφροδίτης (cf. 2) £484 (Λυκίους ότρύνω) άτάρ οΰ τί μοι ένδάδε τοΐον 1 -όν κ" ήέ φέροιεν "Αχαιοί ή κεν αγοιεν bbb w. other correi. / correi. phrases oi. acc.: 5270 άλλ" οΰ πω τοιοΰτον έγών ϊδον
' -ον Όδυσσήος ... έσκε φίλον κήρ (see 271 in Icß) h.Ven. 179 καί φράσαι εϊ τοι όμοίη έγών ίνδάλλομαι είναι 1 -ην δή με τό πρώτον ... νόησας; σ37 ώ φίλοι, ού μέν πώ τι πάρος τοιοΰτον έτύχδη, ' -ην τερπωλήν δεός ήγαγεν ές τόδε δώμα λ 429 ως ούκ αίνότερον καί κύντερον άλλο γυναικός, 1 ή τις δή τοιαΰτα μετά φρεσίν έργα βάληται' ' -ον δή καί κείνη έμήσατο έργον άεικές, 1 κουριδίφ τεύξασα πόσει φόνον w. plain dem. (appearance) nom.: ζ302 (ρεΐα δ9 άρίγνωτ" έστί') ού μέν γάρ τι έοικότα τοΐσι τέτυκται ' δώματα Φαιήκων, -ος δόμος Άλκινόοιο acc.·. π 289 έκ καπνού κατέδηκ9, έπεί ούκέτι τοΐσιν έφκει, ' -ά ποτέ Τροίηνδε κιών κατέλειπεν Όδυσσεύς = τ8 ω91 άλλά κε κείνα μάλιστα ίδών δηήσαο δυμφ, -(α) έπί σοί κατέδηκε (άεδλα Θέτις) w. ώς, rel. to use w. sim.s below auspice: ρ 160 ώς ή τοι Όδυσεύς ήδη έν πατρίδι γαίη ' ... 1 έστιν, άτάρ μνηστήρσι κακόν πάντεσσι φυτεύει, 1 -ον έγών οιωνόν ' ήμενος έφρασάμην laaaaßß in similes, -ος- in prior clause exc. Σ591 aaa *epic’ (martial) sim.s (and Z146 dir. sp.; cp. w. Ares £864, //208, 2V294; meteorol.: wea- ther £864, //63, £53, astron. ΔΊ5, A 62, Ύ317), w. -ος 4- δέ exc. £554, Z146 (περ), //208 w. τοΐος: £864 -η 5* έκ νε- φέων έρεβεννή φαίνεται άήρ ' ' τοΐος Διομήδεΐ χάλ-
κεος "Αρης 1 φαίνεδ" 7V298 -ος δέ βροτολοιγός "Αρης πόλεμον δε μετεισι, 1 τφ δέ Φόβος φίλος υιός άμα κρατερός καί άταρβής ' έσπετο ' 3νν. ’ τοΐοι (Mer. and Idom.) ήΐσαν ές πόλεμον //208 σεύατ" έπειδ" -ός τε ^πελώριοςΛ έρχεται^ "Άρης, ' δς τ" είσιν πόλεμόνδε ... ' τοΐος άρ" Αίας ωρτο L u 63 -η δέ Ζεφύροιο έχεύατο πόντον έπι φρίξ ' όρνυμένοιο νέον, μελάνει δέ τε πόντος ύπ" αύτής, ' τοΐαι αρα στιχες ειατ" (έν πεδίφ) Ρ53 -ον δέ τρέφει έρνος ανήρ εριδηλες έλαίης ' 3νν. ' έλδών δ" έξαπίνης άνεμος συν λαίλαπι πολλή ' έξετάνυσσ" έπί γαίη · τοΐον ... έϋμ- μελιην Ευφορβον ' Μενέλαος έπεί κτάνε τεύχε" έσύλα — £554 -ω τώ γε λέοντε δύω ορεος κορυφήσιν ' 2νν. 1 σταδμους άνδρώπων κεράϊζετον, όφρα καί αύτώ ' ... κα- τέκταδεν ... ' τοίω τώ δαμέντε ' καππεσέτην, έλάτησιν έοικότες ύψηλήσι once non-’epic’ simile: ZI46 -η περ φύλλων γενεή τοίη δέ καί άνδρών. 1 φύλλα τά μέν ’ '
ως άνδρών γενεή κτλ. (cf. laabbßß and 2aßbb) w. ως: Λ 62 -ος δ" έκ νεφέων άναφαίνεται οΰλιος ^άστήρΛ ' παμ- φαίνων, τοτέ δ" αύτις έδυ νέφεα σκιόεντα, ’ ως "Έκτωρ (φανεσκεν) Χ317 -ος δ" L j εϊσι μετ" άστράσι νυκτός άμολγφ ' έσπερος, δς κάλλιστος L * ' ως αιχμής άπε- λαμπ" εύήκεος J102 -η δ" "Άρτεμις είσι κατ" οΰρεα 2w·J τή δε δ" αμα Νυμφαι ... ' 3νν. ' ώς ή γ* άμφιπόλοισι μετέπρεπε παρδενος άδμής w. dem.: Sc.386 -ος δ" έν βησσης ορεος χαλεπός προϊδέσδαι 1 κάπρος χαυλιόδων 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίος
φρονέει [5έ] δυμφ μαχέσασδαι 4νν. τφ ϊκελος Διός υιός άφ" ίππείου δόρε δίφρου Δ 75 -ον δ" άστέρα ήκε Κρόνου πάϊς ...'ή ναύτησι τέρας ήέ στρατφ ' λαμπρόν
' τφ είκυΐ" ήϊξεν έπί χδόνα (Ath.) bbb other (non-hero- ic) similes (w. τφ, τώς) Σ591 έν δέ χορόν ποίκιλλε 1 τφ ϊκελον -όν ποτ" ένί Κνωσφ εύρείη 1 Δαίδαλος ήσκησεν ... "Αριάδνη τ233 τόν δέ χιτών" ένόησα περί χροι σιγαλόεντα, ' -όν τε κρομύοιο λοπόν κάτα ίσχαλέοιο* ' τώς μέν έην μαλακός, λαμπρός δ" ήν ήέλιος ως, *pro ad- verbis’ Gehring (see 2 below) II ? Hes. fr. 318,1 -ον ένί στήδεσσι χόλον δυμαλγέ" έχουσα Cf. 77106 in laabbßß below laabb adj. clause without correl. (which could easi- ly be supplied) laabbaa not in simile aaa w. epic τε and inf. (ref. to maturity) τ160 (άσχαλάρ.) βίοτον κατεδόντων ' ήδη γάρ άνήρ -ός τε μάλιστα ' οίκου κήδεσδαι, τφ τε Ζεύς όλβον όπάζει φ 117 μήτηρ 1 λείποι άμ" άλλφ ίοΰσ", ότ" έγώ κατόπισδε λιποίμην ' -ός τ" ήδη πατρός άέδλια κάλ" άνελέσδαι II h.Merc.343 τά δ" άρ" ϊχ- νια δοιά πέλωρα 1 -ά τ" άγάσσασδαι καί άγαυοΰ δαίμονος έργα bbb without τε Τ2\ τά μέν όπλα δεός πόρεν -(α) έπιεικές ' έργ" έμεν άδανάτων, μηδέ βροτόν άνδρα τελέ- σσαι ccc without inf. (pl., characteristic) v223 άνδρί δέμας είκυΐα νέφ, έπιβώτορι μήλων, ' παναπάλφ, -οί τε άνάκτων παΐδες έασι κτλ. Hes. fr. 26,6 ο]ίαί τε
δεαί, περικαλλέα [έργ9 είδυΐα]ι = fr.23a,4 suppl. Choer.fr.7 (= Suppl. Hell. 329),2 Colace χέρσιν δλιζον (ci. Morel, όλβον cod.) έχω κύλικος τρύφος άμφίς έαγός, ' άνδρών δαιτυ- μόνων ναυάγιον, -ά τε πολλά 1 πνεύμα Διωνύσοιο πρός ΰβριος έκβαλεν άκτάς, see L2917 ddd temp. and other instances w. ότε cp. w. earlier strength: κ 462 (eat and drink) είς ό κεν αύτις δυμόν ένί στήδεσσι λάβητε, 1 -ον ότε πρώτιστον έλείπετε πατρίδα γαΐαν 1 νυν 5’ άσκελέες καί άδυμοι /227 (Ath.:) „ούκέτι σοί γ", Όδυσεΰ, μένος έμπεδον ούδέ τις άλκή, 1 -η ότ" άμφ" Ελένη 1 είνάετες Τρώεσσιν έμάρναο νωλεμές αίεί“ ν388 πάρ δέ μοι αύτή στήδι μένος πολυδαρσές ένεΐσα, -ον ότε (we took Troy) See also £295 in 2aß other temporal clauses earlier prow-
ess: /1264 άλλ" όρσευ πόλεμόνδ" -ος νπάροςΛ εΰχεαι είναι Π 557 Αϊαντε νΰν σφώϊν άμύνεσδαι φίλον έστω, ' -οί περ L j ήτε μετ" άνδράσιν ή καί άρείους, cf. instances w. inf. above Λ 669 αύτοί τε κτεινώμεδ" έπισχερώ; ού γάρ έμή ις 1 έσδ" -η L d έσκεν ένί γναμπτοΐσι μέλεσσιν = h.Ven.238 (κΐκυς) λ 394 (κ. ’ -η περ) s φ283 (' ΐς -η) E3Q4 χερμά- διον λάβε χειρί ' Τυδεϊδης μέγα έργον, ό ού δύο γ" άνδρε φέροιεν, ' -οι νΰν βροτοί είσ" = Μ449 = Κ287 = Λί383ίη mental qualities: /105 ού γάρ τις νόον άλλος άμείνονα τοΰδε νοήσει ' -ον έγώ νοέω ήμέν πάλαι ήδ" έτι καί νΰν 1 εξ έτι τοΰ δτε κτλ. /Π 18 κέρδεά δ", -(α) οΰ πώ τιν" ακουομεν ούδέ παλαιών, ' τάων αϊ πάρος ήσαν Άχαιαι II exceptional woman: φ 107 τόδε φαίνετ" άεδλον, ' -η νΰν ουκ έστι γυνή (anywhere in Greece) without temp. word / clause ref. to prowess: 5188 λάβε δίσκον ' μείζονα καί παχετον, στιβαρώτερον ούκ ολίγον περ ' ή -φ Φαίηκες εδισκεον αλληλοισι Θ450 πάντως, -ον έμόν γε μένος και χεΐρες ααπτοι, 1 ούκ άν με τρέψειαν όσοι δεοί είσ" έν Ό· λυμπφ ref. to dass persons: h.Cer. 103 γρηι .·· έναλίγ- κιος, η τε τόκοιο ' εϊργηται ... ' -αί τε τροφοί είσι βασιλήων ’ παίδων και ταμίαι h. Merc. 338 κέρτομον, -ον εγω γε δεών ουκ άλλον δπωπα ' ούδ" άνδρών dass of things: Γ11 τύνη δ" Ήφαίστοιο πάρα κλυτά τεύχεα δέξο * καλα μαλ", -(α) οΰ πώ τις άνήρ ωμοισι φόρησεν ο 281 ον μεν δή σ" έδέλοντά γ" άπώσω νηός έίσης, ' άλλ" έπευ* αν- ταρ κεΐδι φιλήσεαι, -ά κ" έχωμεν, i.e. 'τοίοισι, -α ...* ο393 δορπου δ" ουκ άν πως άχαρίστερον άλλο γένοιτο,1 -ον δη ταχ" εμελλε δεά καί καρτεράς άνήρ 1 δησέμεναι musical
603
604


οϊος
activity: h.Merc.454 άλλ9 οΰ πώ τί μοι ώδε μετά φρεσίν άλλο μέλησεν 1 -α νέων θαλίης ένδέξια έργα πέλονται laabbßß simile, w. τε 7/106 αι δ9 ιστούς ύφόωσι και ηλάκατα στρωφώσιν ' ήμεναι, -ά τε φύλλα μακεδνης αίγεί- ροιο, analysis uncertain, L2534, cf. 2aßbb below laß dis- cursive instances, adding supplemental defin. / inform.; natu- rally often w. epic τε (E340, P157, e422, t? 160, A 364. 536, £63, o324. 379, ρ309, h.Ven. 175, cf. Ώ528), also w. περ (£340, σ193); before secondary τοΐος ß59; δτε 1441; δάσος τε £758, Ρ630; no similes; dir.sp. exc. £340, Ώ630, /480, ε 197, i?365 (indir.), σ193, Sc.400, h.Ven.62. 175, h.Merc.251, Cypr.fr.4,3 p.36 Dav.; -ος prior Op.314; w. dem. £758, £444. 491, o212, t255; n.pl. for m.pl.(?) A364 laß aa w. inf. (Od. only; ref. to prowess, excellence) /?59 ού γάρ έπ9 άνήρ, ' -ος Όδυσσεύς έσκεν, άρήν άπό οίκου άμΰναι. ' ημείς δ9 οΰ νύ τι τοΐοι άμυνέμεν = ρ538 (ηο τοΐοι) β212 εί δή τοι σου πατρός ένέστακται μένος ήυ, ' c-ος κείνος έηνΛ τελέσαι έργον τε έπος τε, ' οΰ τοι έπειθ9 άλίη οδός έσσεται £491 νόον σχέθε τόνδ9 ένι θυμφ (to save me), ' L βουλευέμεν ήδέ μάχεσθαι (έειπε) II υ35 γυνή δέ τοι ήδ9 ένι οΐκφ ' και πάϊς, -όν πού τις έέλδεται εμμεναι υία laß bb no inf., often similar to rel. pron. sg.: £340 ρέε δ9 αμβροτον αίμα θεοΐο 1 ίχώρ, -ός πέρ τε ρέει μακάρεσσι θεοΐσιν* ' ού γάρ σίτον εδουσ9 κτλ. — Σ262 (Pulyd. to Tr.:) „νυν δ9 αίνώς δείδοικα ... Πηλεΐωνα* ' ^-ος κείνου θυμός ύπέρβιος,Λ ούκ έθελήσει ' μίμνειν έν πεδίφ“ ο 212 (εύ γάρ έγώ τόδε οίδα) L j οΰ σε μεθήσει (Nestor), cf. foregoing and Ice below — Op.314 δαίμονι δ9 -ος
εησθα, τό έργάζεσθαι αμεινον /2630 Πρίαμος θαύμαζ9 'Αχιλήα ' δσσος έην -ός τε, cf. 1 οζ below and L’ 191 £758 Ζευ πάτερ, ού νεμεσίζη "Αρη τάδε καρτερά έργα ' όσσάτι- όν τε και -ον άπώλεσε λαόν 'Αχαιών ' μάψ 1441 ούδ9 εϊ κέν μοι ύποσταίη θεός ... ' θήσειν νέον ήβώοντα, ' -ον δτε πρώτον λίπον Ελλάδα ' φεύγων νείκεα πατρός κτλ.
— Ρ\51 εί γάρ νΰν Τρώεσσι μένος πολυθαρσές ένείη ^άτρομον» -όν τ9 άνδρας έσέρχεται, οϊ περί_ πάτρης κτλ. £126 έν γάρ τοι στήθεσσι μένος πατρώϊον ήκα ' L -ον έχεσκε (Τυδεύς) - h.Ven. 175 κάλλος δέ παρειάων άπέλαμπεν ' αμβροτον, -όν τ9 έστιν (Κυθερείης) + σ 193 (-φ περ), cf. #365 = h.Ven.62 below pl.: ρ309 καλός μέν δέμας έστίν (Argos), άτάρ τόδε γ9 ού σάφα οίδα, ' εί δή καί ταχύς έσκε θέειν ' ή αΰτως -οί τε τραπεζήες κύνες, cf. Ice below n.pl.nom.: 160 ού γάρ σ9 ούδέ, ξεΐνε, δαή- μονι φωτί έΐσκω ' άθλων, L-a τε πολλάς μετ9 άνθρώποισι πέλονται Α536 άσκηθής, οΰτ9 άρ βεβλημένος ' οΰτ9 ούτασμένος, L u 1 γίνεται έν πολέμφ Ορ.322 εί γάρ τις καί χερσί βίη μέγαν δλβον έληται, ' ή δ γ9 άπό γλώσσης ληίσσεται, L Λ ' γίνεται * ... * ρεΐα δέ μιν μαυροΰσι θεοί — £444 (έσθιε) καί τέρπεο τοΐσδε, 1 -α πάρεστι
ο 379 (to speak w. the mistress, to eat and drink,) έπειτα δέ καί τι φέρεσθαι 1 άγρόνδ9, -ά τε θυμόν άεί δμώεσσιν ιαίνει Θ365 μιν Χάριτες λοΰσαν καί χρΐσαν έλαίφ, ' άμβρότφ, -α θεούς έπενήνοθεν αίέν έόντας - h.Ven.62 n.pl.acc. pre- sents: Σ466 αϊ γάρ μιν θανάτοιο ... ωδε δυναίμην ' νόσ- φιν άποκρύψαι ... ' ως οί τεύχεα καλά παρέσσεται, -ά τις αυτε ' θαυμάσσεται, cf. 1 οζ below /2528 δοιοί γάρ τε πίθοι κατακείαται έν Διός οΰδει ' δώρων -α δίδωσι κακών, έτερος δέ έάων Θ244 ήμετέρης άρετής μεμνημένος, -α καί ήμΐν ' Ζευς έπί έργα τίθησι διαμπερές έξ έτι πατρών. ' ού γάρ πυγμάχοι είμεν κτλ., cf. 1 c below Sc.400 τούς τε θέρει σπείρουσιν, δτ9 δμφακες αίόλλονται, ' ·α Διώνυσος δώκ9 άνδράσι χάρμα καί άχθος — Hes.fr.239,1 — α313
(δώρον) δ τοι κειμήλιον έσται ' έξ έμεΰ, -α φίλοι ξεΐνοι ξείνοισι διδοΰσι ω2Ί3 καί οί δώρα πόρον ξεινήϊα, -α έφ· χει £63 έφίλει καί κτήσιν δπασσεν, ' ·ά τε φ οίκήϊ άναξ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊος εύθυμος έδωκεν, ' οίκόν τε κλήρόν τε πολυμνήστην τε γυναίκα garments (4- wealth): τ255 αύτή γάρ τάδε εϊματ9 έγώ πόρον, -(α) άγορεύεις h.Merc. 251 (much gold and silver) πολλά δέ φοινικόεντα καί άργυφα εϊματα νύμφης, ' -α θεών (δόμοι έντός έχουσιν) Cypr.fr.4,3 p.36 Dav. εϊματα μέν χροί έστο τά οί Χάριτές τε καί Ώραι ' ποίησαν καί έβαψαν έν άνθεσιν είαρινοΐσι, ' -α φορουσ9 Ώραι, έν τε κρόκφ έν θ9 ύακίνθφ κτλ. food, feed: /480 (έν δέ) σίτον καί οίνον έθηκεν 1 δψα τε, -α ^εδουσιΛ διοτρεφέες βα- σιλήες ε 197 νύμφη δ9 έτίθει πάρα πάσαν έδωδήν, ' έσθειν καί πίνειν, -α βροτοί άνδρες L Λν — *243 πάρ άκυλον βάλανόν τ9 έβαλεν καρπόν τε κρανείης ' έδμεναι, -α σύες ... αίέν L jV other references: e422 ήέ τί μοι καί κήτος έπισσεύη μέγα δαίμων ' έξ άλός, -ά τε πολλά τρέφει «Αυτός 'Αμφιτρίτη λ 364 οΰ τί σ9 έίσκομεν είσορόωντες 1 ήπε- ροπήά τ9 έμεν καί έπίκλοπον, -ά τε πολλούς ' βόσκει γαΐα μέλαινα πολυσπερέας άνθρώπους ' ψεύδεά τ9 άρτύνοντας, δθεν κέ τις ούδέ ϊδοιτο, for -ους? puzzling, see L531 ο 324 πυρ τ9 εύ νηησαι διά τε ξύλα δανά κεάσσαι, ' δαιτρεΰσαί τε καί όπτησαι καί οίνοχοήσαι, ' -ά τε τοΐς άγαθοΐσι πα- ραδρώωσι χέρηες lay ή9 -η: ref to new heroine, similar to the above, see West, Cat. 187 (Ehoiai); w. laa or laß de- pending on the exact wording (unknown) of the passage(s) from which the formula (over a distance) depends Hes. fr.23a,3 ή9 -αι κ[οΰραι ...] ' ,,τρ^ίς ρίίαί τε θεαί ...j ' Λήδη [τ9 9Αλθαίη τε Ύπερμήστρη τε βοώπις fr.26,5 .ή9 οίαι [χο]ϋραι Πορθάονος έξεγέν[οντο ' L Λ 1 τ[ά]ς ποτέ [Λ]αο[#ό]τ7 κρείουσ9 Ύπερηις ά[μύ]μων 1 γεί]νατο fr.43a,2 ή9 -η θυγάτηρ Έρυσίχθονος άντι]θέοιο 1 ]ου Τριοπίδαο Μήστρη έϋπλόκαμος, Χαρίτων ά]μαρύγματ9 έχουσα fr. 59,2 ή9 -η Διδύμους ιερούς ναίουσα κολωνούς '
' νίψατο Βοιβιάδος λίμνης πόδα παρθένος άδμής fr.71 Α, 12 ή9 -η Σχ[ ] Sc. 1 (fr. 195,1) ή9 -η προλιποΰσα
δόμους ' ήλυθεν ές Θήβας μετ9 άρήιον 'Αμφιτρύωνα ' 'Αλκμήνη Hes.fr. 215,1 ή9 -η Φθίηι Χαρίτων άπο κάλλος έχουσα ' Πηνειού παρ9 ύδωρ καλή ναίεσκε Κυρήνη fr.253,1 ή9 -η Ύρίηι πυκινόφρων Μηκιονίκη, ' ή τέκεν Εύφημον γαιηόχωι 9Εννοσιγαίωι fr.58,7 ή9] -ην ϊππρίισι καί άρμασι κολλητοΐσι ' Φ]ώκος έϋμμΙελίης] Άστερόδει- αν ' έκ] Φυλάκης κ[ούρην μεγαθύμου Δηϊονήος’] ' ή τέκε- το κτλ. fr. 181,1 ή9 -ην Ύρίη Βοιωτίη έτρεφε κούρην fr. novum ή9 -η άμ<α> Ήρακλέει Ιόλη ο[ (on vase, J.R. March, BICS Suppl. 49, 1987, 61 w. P1.24, cf. Hes.fr.251a and 26,31) 1b introd. subj. clause (variant of 1 c) Op.269 ούδέ έ λήθει ' -ην δή καί τήνδε δίκιων πόλις έντός έέργει le introd. obj. clause (within which oi. has diff. functions; cf. 2b); w. dem.: 091 (in lc6), 0242, t245 (0), <5271 (ß); w. inf.: A.c.1. £601 (Q. 638 (θ), π93 (δ), w. nom. £222, (9106 (η), χ234 (ε), h.Ap.518 (0); -ος prior to verb: £601 (ζ). 638 (θ), <5271 (β), σ!43 (η) lea after verb of doing h.Cer. 140 (πρός δώμαθ9 ϊκωμαι) ϊνα σφίσιν έργάζωμαι ' πρόφρων -α γυναικός άφήλικος έργα τέτυκται κ 222 Κίρκης δ9 ένδον άκουον άειδούσης ‘ ιστόν έποιχομένης ... -α θεάων ' λεπτά τε καί χαρίεντα καί άγλαά έργα πέλονται, i.e. ύφαινούσης -α κτλ. leß dep. on verb of doing and enduring <5271 ·ον καί τόδ9 έρεξε καί έτλη καρ- τερός άνήρ ’ ϊππφ ένι ξεστφ κτλ., cf. 270 in 1 aaaa and 242 in 1 cO Ιεγ after verb of enduring Ώ505 έτλην δ9 -(α) οΰ πώ τις έπιχθόνιος βροτός άλλος lc6 after verb of hear- ing α298 η ούκ ά’ίις -ον κλέος έλλαβε δΐος Όρέστης ' πάντας έπ9 άνθρώπους, έπεί έκτανε πατροφονήα £194 έν βουλή δ9 ού πάντες άκούσαμεν -ον έειπε;, cf. τ219 (IcO below) - π 93 η μάλα μευ καταδάπτετ9 άκούοντος φίλον ητορ,1 ·ά φάτε μνηστήρας άτάσθαλα μηχανάασθαι (cf. Icft below, esp. £638) 091 ταϋτα δέ καί μετά πάσιν
605
606


οιος
άκούσεαι άθανάτοισιν 1 -α Ζευς κακά έργα πιφαύσκεται (cf. lea above) — 5689 ούδέ τι πατρών ' ύμετέρων το
πρόσθεν άκούετε, παΐδες έόντες, ' -ος Όδυσσεύς έσκε μεθ9 ύμετέροισι τοκεϋσιν Ice after verb of knowing, usu. qua- si-exclamatory w. ref. to qualities of persons (exc. «348; + inf. /234; οίόθεν οιος ' -οι 77227) Γ53 ούκ άν δη μείνειας άρ- ήίφιλον Μενέλαον; 1 γνοίης χ9 -ου φωτός έχεις θαλερήν παράκοιτιν Η22Ί Έκτορ, νϋν μέν δη σάφα εισεαι οίόθεν οιος ' -οι και Δαναοΐσιν άριστήες μετέασι ' και μετ9 Α- χιλληα Λ653 εύ δέ σύ οίσθα ... -ος εκείνος ’ δεινός άνήρ /234 ΐδε έργον, ' δφρ9 ειδής, -ός τοι έν άνδράσι δυσμενέεσσι ' Μέντωρ ... ευεργεσίας άποτίνειν Ν2Ί5 οίδ9 άρετήν -ός έσσΓ τί σε χρή ταϋτα λέγεσθαι II υ237 αϊ γάρ τούτο, ξεΐνε, έπος τελέσειε Κρονίων* 1 γνοίης χ9 -η έμή δύναμις καί χεΐρες έπονται — φ202 τ493 οίσθα μέν, -ον έμόν μένος έμπεδον ούδ9 έπιεικτόν II Β192 ού γάρ πω σάφα ^οίσθ\ -ος νόος Ατρείδαο (*his true plan’) ¥*589 L j -αι νέου άνδρός ύπερβασίαι τελέθουσι 094 ιοίσθαΛ καί αύτή ' -ος κείνου θυμός ύπερφίαλος καί άπηνής (= Σ262ίη « o212in in laßbb above) ο 20 L u γάρ -ος θυμός ένί στήθεσσι γυναικός ψ\Ί5 (Pen. introducing test of the bed:) „μάλα δ9 εύ οίδ9 -ος έησθα ' έξ Ιθάκης έπί νηός ίων*' II wine: «348 (τή, πίε οίνον) δφρ9 ειδής, -όν τι ποτόν τόδε νηϋς έκεκεύθει Cf. ρ309 in laßbb above Ιοζ dep. on verb of sa^ing (not dir.sp. h.Ap.518 [singing]; + A.c.I. £638) σ338 ή τάχα Τηλεμάχφ έρέω, κύον, -(α) άγο- ρεύεις h.Ap.518 (Κρήτες) αειδον, ' -οί τε Κρητών παιήο- νες appearance: τ219 είπέ μοι, όπποΓ άσσα περί χροι εΐματα έστο, ' αύτός θ9 -ος έην, καί έταίρους, cf. Bl94 (Icö above) 245 (κήρυξ) εϊπετο* καί τόν τοι μυθήσομαι, -ος έην περ deeds: 5242 πάντα μέν ^ούκ άν έγώ μυθή- σομαι ούδ9 όνομήνω,' δσσοΛι Όδυσσήος ταλασίφρονός εί- σιν άεθλοΓ ' άλλ9 -ον τόδ9 έρεξε καί έτλη καρτερός άνήρ, cf. Icß above; Race, Priamel, Leiden 1982, 34 λ 519 πάντας 5’ L jV λαόν έπεφνεν άμύνων Αργείοισιν, 1 άλλ9 -ον τόν Τηλεφίδην κατενήρατο, cf. £638 below ω!24 πάντα καί άτρεκέως καταλέξω, ' ήμετέρου θανάτοιο κακόν τέλος, -ον έτύχθη (cf. Β320 IcO) II £638 έπιδεύεαι άνδρών ' οϊ Διός έξεγένοντο έπί προτέρων άνθρώπων* ' άλλ9 -όν (άλλοΐον, άλλ9 οίον vv.dd.ant.) τινά φασι βίην Ήρακληείην ' είναι, έμόν πατέρα, 'but one such they say ...’, cf. λ519 above and π93 in Icö, also ld below leq dep. on verb of seeing £222 έμών όχέων έπιβήσεο, βφρα ϊδΛηαι ' -οι Τρώϊοι ίπποι έπιστάμενοι πεδίοιο ' κραιπνά μάλ9 ένθα καί ένθα διωκέμεν ήδέ φέβεσθαι = 0106 Ν449 (Idom. to Deiph.:) „έναντίος ϊστασ9 έμεΐο, L Λης -ος Ζηνός γόνος ένθάδ9 ίκάνω* Φ108 ούχ όράφς -ος καί έγώ καλός τε μέγας τε σ 143 πολλά 5’ άτάσθαλ9 έρεξα βίη καί κάρτεϊ εΐκων,1 3 νν. 1 -(α) όρόω μνηστήρας άτάσθαλα μηχανόωντας, ' κτήματα κειροντας κτλ. lc-θ' after verb of wondering at £320 λάαν γάρ μιν έθηκε Κρόνου παϊς ' ημείς δ9 έσταότες ^θαυμάζομεν* -ον έτύχθη, ’what was done’ (cf. ω124 lef) + inf.: £601 ω φίλοι -ον δη L d 'Εκτορα δΐον 1 αίχμητήν τ9 έμεναι καί θαρσαλέον πολεμιστήν (but always w. a god’s aid), cf. Σ466, 0630 in laßaaßß and exclamatory (Id) Id exclamatory-explanatory (cf. 2c and ποιος), -ος-clausc em- phatic-asyndetic w. curtailed synt.: a kind of obj. cl. (lc) lack- ing introductory primary verb; 'indir. exci.’ Z166 (Ida); expr. objection (admonition, reproof etc.) exc. admiration 5611, σ74, ScJ06; apostrophic ω μοι 0152, Π49, ω πόποι Η445, π248, ώ πέπον h.Merc.285, ά δεΐλε σ389; w. δή Σ95,
183. 303, σ221, Sc.l06j, w. τόν(δε)* L ,, w. ή ε!83, σ74.
389 (both + τάχα), h.Merc.285 (+ μάλα) Ida -ος-clause provides expl. for previous Statement e 183 ή δή άλιτρός γ9 έσσι καί ούκ άποφώλια είδώς, ' -ον δή τόν μύθον έπε-
ΜΊ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊος
φράσθης άγορεΰσαι σ221 ούκέτι τοι φρένες είσίν έναίσι- μοι ούδέ νόημα. ' -ον δή τόδε έργον ένί μεγάροισιν έτύχθη, ' δς τόν ξεΐνον έασας άεικισθήμεναι ούτω — Sc. 106 (Zeus and Pos. honor you) -ον δή καί τόνδε βροτόν κρατερόν τε μέγαν τε ' σάς ές χεϊρας άγουσιν, ϊνα κλέος έσθλόν άρηαι II Ύ347 (I wish I could eat you raw) -a έοργας,' ώς ούκ έσθ9 δς σής γε κύνας κεφαλής άπαλάλκοι /217 όππότε κεν τούτους κτέωμεν 1 έν δέ σύ τοΐσιν έπειτα πεφήσεαι, -α μενοινρς ' έρδειν — Σ95 (Thetis weep- ing:) „ώκύμορος δή μοι τέκος έσσεαι, L-(a) άγορεύεις/ ' αύτίκα γάρ τοι έπειτα μεθ9 'Εκτορα πότμος έτοιμος* ρ479 (don’t disturb us, stranger) μή σε νέοι διά δώματ9 έρύσσωσ9, L „ ' ή ποδός ή καί χειρός, άποδρύψωσι δέ πάντα σ389 ά δείλ9, ή τάχα τοι τελέω κακόν, L d ' θαρ- σαλέως πολλοΐσι μετ9 άνδράσιν κτλ. 5611 αίματός εις άγαθοΐο, φίλον τέκος, L u h. Merc. 285 ώ πέπον ήπεροπευ- τά δολοφραδές ή σε μάλ9 οΐω 1 πολλάκις άντιτοροϋντα δόμους εύ ναιετάοντας ' έννυχον ' ... L j — ε303 δείδω μή δή πάντα θεά νημερτέα είπεν, ’ ή μ9 έφατ(ο) ... ' αλγε9 άναπλήσειν ...' -οισιν νεφέεσσι περιστέφει ούρανόν εύρύν ' Ζεύς ρ514 εί γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Αχαιοί* ' -(α) δ γε μυθεΐται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ήτορ σΊ4 ή τάχα 7Ιρος "Αϊρος έπισπαστόν κακόν έξει, ' -ην έκ ρακέων ό γέρων έπιγουνίδα φαίνει υ 377 ού τις σεΐο κακοξεινώτερος άλλος, 1 -ον μέν τινα τούτον έχεις έπίμαστον άλήτην κτλ. in ’indir.excl.’: ZI66 ως φάτο, τόν δέ άνακτα χόλος λάβεν -ον ακούσε Idß -ος-clause foll. by expl. Idßaa L-ov έειπεςΛ (cf. ποιον έπος / μύθον) 0152 ώ μοι Τυδέος υιέ δαϊφρονος, L s. ' εΐ περ γάρ σ9 'Έκτωρ γε κακόν καί άνάλκιδα φήσει, ' άλλ9 ού πείσονται Τρώες Ξ95 νϋν δέ σευ ώνοσάμην πάγχυ φρένας, L d (since you counsel retum- ing home) = P173 /749 ω μοι διογενές Πατρόκλεες L /' ούτε θεοπροπίης έμπάζομαι ήν τινα οίδα, ' ούτέ τί μοι πάρ Ζηνός έπέφραδε πότνια μήτηρ XI78 ώ πάτερ L j · ' άνδρα θνητόν έόντα πάλαι πεπρωμένον αϊση 1 άψ έθέλεις θανάτοιο δυσηχέος έξαναλϋσαι; Η455 (Zeus to Pos.:) ,,ω πόποι έννοσίγαι9 εύρυσθενές, L ' άλλος κέν τις τοϋτο θεών δείσειε νόημα, 1 δς σέο πολλόν άφαυρότε- ρος“ = ν140 Idßbb Vit. p.9,1 -η μ9 αϊση δώκε πατήρ Ζεύς κύρμα γενέσθαι. 1 νήπιος αίδοίης έπί γούνασι μητρός άταλλον (complaint on enforced wandering follows) Idy simple exclamation ρ 248 τόν 5’ αύτε προσέειπε Μελάνθιος
' ω πόποι, -ον έειπε κύων όλοφώϊα είδώς (whom 1’11 remove from Ithaca), rel. to d β above 2 adverbial use; in such a way, so 2a restrictive, cf. laa 2aa correl. h. 19,28 υμνεϋσιν δέ θεούς ...* ' -όν θ9 Έρμείην έριούνιον έξοχον άλλων 1 έννεπον ώς δ γ9 άπασι θεοΐς θοός άγγελός έστι 1 και ρ9 ο γ9 ές Άρκαδίην κτλ., 'and suchwise ... how he ...’ 2aß without correl. 2aßaa not in sim./comp. S295 ώς 5’ ϊδεν, ως μιν έρως πυκινάς φρένας άμφεκάλυψεν, ' -ον οτε πρώτιστον έμισγέσθην φιλότητι (secretly), perh. m.acc. (then w. x462 etc. in laabbaa) 2aßbb -ά τε in comp.s, 'in such a way as ...9 (cf. 1 aabbßß above), all refer to motion /73 ή τι κατά πρήξιν ή μαψιδίως άλάλησθε ' -ά τε ληϊστή- ρες ύπείρ άλα; - «254 - h.Ap.454 «128 (among the Cy- clopses no one builds ships to reach towns) -ά τε πολλά ' άνδρες έπ9 άλλήλους νηυσί περόωσι θάλασσαν h.Merc.66 αλτο κατα σκοπιήν ... ' όρμαίνων δόλον αίπύν ένί φρεσίν •ά τε^ φώτες ' φηληταί διέπουσι μελαίνης νυκτός έν ωρή 86 αυτοΐσιν πετάλοισι, τά κύδιμος Αργειφόντης ' έσπαοε Πιεριηθεν οδοιπορίην άλεείνων, ' -ά τ9 έπειγόμενος δο· ^ιλή^ οδόν, αύτοτροπήσας 2b obj.clauses (cf. lc), ref. to dead Λ419 θηοΐό κεν αύτός έπελθών ' -ον έερσήεις κείται ^555 (you’re not bothered that your cousin has been killed?) oq/ οραψς -ον Δόλοπος περί τεύχε9 έπουσιν, cf. exciam· 608


οίος
below (w. 0287) 2c exclamatory-explanatory (cf. 1 d); -ov only; w. η 0287 (+ μέγα), Φ51 (+ μάλα), £392, δή Ν633, Ρ531, Φ5Ί (2χ), α32, ω κόποι 0231, α32; all complaints 2ca -ον-clause explains foregoing Statement N633 (Zeus, they say you’re wisest of all) σέο δ9 έκ τάδε πάντα πέλονταΓ 1 -ον δή άνδρεσσι χαρίζεαι ύβριστήσι ' Τρωσίν 0231 ω πόποι ή μέγα θαύμα ' -ον δ9 αντ9 έξαύτις άν- έστη κήρας άλύξας ' "Έκτωρ, cf. 2 b above £471 (what god caused this folly?) -ον πρός Τρώας μάχεαι πρώτφ έν όμίλφ ' μοΰνος 587 "Έκτορ τίς κέ σ9 έτ9 άλλος 'Αχαιών ταρβήσειεν; 1 -ον δή Μενέλαον ύπέτρεσας, δς τό πάρος περ 1 μαλθακός αίχμητής Φ51 ή μάλα δή ... ους περ έπεφνον ' αυτις άναστήσονται ύπό ζόφου ήερόεντος, ' -ον δή και δδ9 ήλθε φυγών ΰπο νηλεές ήμαρ (see Iliad ad 1.) Ώ683 ώ γέρον ού νύ τι σοί γε μέλει κακόν, -ον έθ9 εΰδεις ' άνδράσιν έν δηίοισιν α410 (did the stranger bring news of your father or come for a debt?) -ον άνάίξας άφαρ οιχεται, ούδ9 ύπέμεινε ' γνώμεναι' ού μέν γάρ τι κακώ είς ώπα έφ- κει, grounds for wonder β239 νύν δ9 άλλφ δήμφ νεμεσίζο- μαι, -ον άπαντες ' ήσθ9 άνεω, άτάρ ού τι καθαπτόμενοι έπέεσσι ' παύρους μνηστήρας κατερύκετε πολλοί έόντες ξ392 ή μάλα τίς τοι θυμός ένι στήθεσσιν άπιστος,1 -όν σ9 ούδ9 όμόσας περ έπήγαγον ούδέ σε πείθω, poss. m. acc. (Gehring, then Id) 2cß -ον-clause foll. by explanation a32 ω πόποι, -ον δή νυ θεούς βροτοί αίτιόωνται. ' έξ ήμέων γάρ φασι κάκ9 έμμεναι
D suppl. Hes. fr. 43a,70. 193,9. 204,121; Λ 654 cit. Plut., A/250a, *F628a, inc.sed.fr.7 p.107 Dav., Hes.fr.266c,2; v.l. 0177 Dion. Sid., TV824, £102 Plat., 0221, «483, ω512, Th. 93 (Verdenius, Μη. IV 25, 1972, 256), h. Merc. 277. 311. 335. 572, h.Ven.76. 79, h. 18,14. 31,5; ci. Th.703 Schoemann, h. Merc. 55 Matthiae W. Beck
οίοχίτων [1°] (nur hier und Nonn.) Σχ sch. Barn. £489: -ωνα* έν ιμάτιον έχοντα, μονοχίτωνα
Β bloß mit einem Chiton an(gezogen) £489 (angeblicher Kreter zu Od.:) „με χεΐμα ' δάμναται' ού γάρ έχω χλαϊναν παρά μ9 ήπαφε δαίμων ' -ν9 έμενα/ Μ.Schmidt
οίόω s. οίωθήναι
δϊς [23‘, 33°, 5Η, 2h] Ε ΙΕ, found in almost all IE lan- guages, e.g. Lat. ovis, see Mayrhofer, EWAia 1135. — Deriv.: Όϊκλήης ?, οίοπόλοςΙΙ
F reading όϊ- exc. where metre requires oi-: δϊς 1, δϊος 3, οίός 5, δϊν 6; δίες 6, όίων 11, οίών 13, όίεσσι(ν) 6, οϊε- σιν 1, δεσσι 3, δϊς 3
Μ οη όϊ-, οί- see F 1 disyll. la shape [«m]: -1-J δϊν θήλύν τε μέλαιναν κ521 δϊν άργ(υφον) 0621 l b shape [«-]: [U] δϊς 0125, Ορ.775 [U] καί δϊς Λ 245; δϊς καί πίονας αίγας ρ 180 - υ250 |J] δϊν (θηλύν τε) μέλαιναν Κ2\5, κ512; δϊν *524 - λ32; (καί) δϊς καί πίονας / μηκάδας αίγας β56 « ρ535 / «244 «341 1c [-ο] έϋστρεφεΐ ^οίός άώτφΛ Ν599, 716; L j α443 Id [*χ] άρσενος οίός Λ/451; οίός φ408; άγέλας / άγέλαι, τόσα πώεα οίών Λ 613, £100; ήέ βοών άγέλην ή ^πώϋ μέγ9 οίώνΛ 0323, μ299; L j Λ696; οίών «448, υ142 le shape [--] οίών τε μ 266 [--] οίών άργ(εννάων) Σ'588; καί οίών Χ501; οίών πώεα καλά λΑΩ2 ά ω\\2, μ \29 2 trisyll.
2a shape [«<>-]: [UJ] δϊές τε καί αίγες «184; όίων Γ198 [uJ] ή δϊος 0313 s 0764; είροπόκοι δ9 δϊες Ορ.234; δϊες Δ433; άργεννέων όίων Σ529; όίων τε καί αιγών £519; όίων ό3 δϊος καί πίονος αίγός 1201; δϊες καί μηκά- δες αίγες Ψ3\; δϊες «431; είροπόκων όίων «443, Th.446; όίων «441, Hes.fr.43a,24, h.Merc.51 [-J] όίων τε καί
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δϊς
αιγών «167, Hes.fr. 17a,8 2b shape [-ν«]: [-««] άρσενες δϊες «425 οϊεσιν ο 336 2c [«2«] ποιμαίνων* (δ9) έπ9 jfeooij (λαβών) Ζ25, Λ106; L u λάβοι «418 3
quadrisyll. 3a ή ^όίεσσι^ Κ436 3b [uJx] (καί)
είροπόκοις L /v) £137, h. Merc. 288; (καί) άργεννής L /v) Z424, ρ472; 77 u Λ £132
Σχ sch.D Γ198: προβάτων, Ζ25: ^έπ9 δεσσι/ έν τφ τών προβάτων τόπφ, Λ 106: L u * έπί τοΐς ποιμνίοις
L ’W. Wegener, D. Tierwelt bei Hom., Progr. Königsberg 1887, 26 f.; 2Kömer, Hom. Tierwelt 46 f.; 3Richter\ Arch. Hom. H 53-59
B sheep, also of ram(s) (w. άρσην M45\, «425; w. άρ- νειός *527. 572; otherwise e.g. z!433, «244+) separately; al- ways domesticated; white (άργυφος, άργεννός) and black ([παμ]μέλας, cf. ίοδνεφές είρος «425); kept in (often large) herds (πώϋ, cf. ποίμνη), guarded by shepherd (ποιμήν [see esp. £137; see also ποιμαίνω], also μηλοβοτήρ, νομεύς, σημάντωρ); on tending etc. esp. «219 ff. w. L245; places where sheep occur or w. which they are connected in EGrE (w. no suggest. of confinement to these places; η. o386, λ402+ implicat. that sheep would be expected to be found anywhere): Argos (« Greece) 0373, Elis Λ 678, Pylos Λ 696, Ith. ß56*, δ!64, *524+, ρ180+, mainland near Ith. £100, Thebe in Cilicia Z424, Thrace Λ 245, Troy Z25, Λ 106, Ύ501, Gr. camp /207, K215, «P31, 0125. 621; mythic places: Aeaea *572, land of Cyclopes «167 etc., Thrinacia μ 129. 266. 299; terrain: βήσσα Σ’588, h. Merc. 288, κνημοί Λ 106, δρος «315, πεδίον Λ 613; usu together w. goats (see αϊξ, μήλον I, L353f.); sound: βληχή μ266, μεμακυΐαι Δ433, cf. φθογγή «167; in sim. /1433, £137, Κ486, Λ/451, 0323, £132, φ408, compari- son £198; οη uses etc. see categories below. — Epith.: άρ- γεννάων*, άργυφον, άρνειόν, άρσενος^, δασύμαλλοι, είρο- πόκοι*, έϋτρεφέες, Θήλυν, καλοί, λάσιος, μέγας*, μέλαι- ναν, παμμέλαν(α), ύπόρρηνον. — Wdfld.: μήλον I, πρόβατα; ram άρνειός, κριός, κτίλος; lambs άρνες, see also έρσαι («221), μέτασσαι, πρόγονοι. Prominent constituent of wealth (see also ß56* below w. contexts): /1433 ώς τ9 δϊες πολυπάμονος άνδρός έν αυλή 1 μυρίαι έστήκασιν άμελγό- μεναι γάλα λευκόν, ' άζηχές μεμακυΐαι (μεμαυΐαι ν.1.) άκούουσαι οπα άρνών, ' ώς Τρώων άλαλητός (όρώρει' ού γάρ πάντων ήεν όμός θρόος) £100 δώδεκ* έν ήπείρφ άγέλαι' τόσα πώεα οίών (μήλων Strabo), ' τόσσα συών συ- βόσια, τόσ9 αίπόλια αιγών ' βόσκουσι ξεΐνοί τε καί αύτού βώτορες άνδρες so as part if bride-price (έδνα): Λ 245 πρώθ9 έκατόν βούς δώκεν (Thracian Iphidamos, as bride- price), έπειτα δέ χίλι9 ύπέστη ' αίγας όμού καί δϊς, τά οί άσπετα ποιμαίνοντο Hes.fr.43,24 ]ων[..]/?οών άΙγέλα]ς έριμύκω[ν ’ ]όίων .[ ]σα. αιγών, promised by Sisyphus
for Mestra valuable re ward: K215 οί (whoever goes to spy among the Trs.) έκαστος δϊν δώσουσι μέλαιναν ’ θήλυν ύπόρρηνον* τή μέν κτένας ούδέν όμοΐον part of booty, object of raid: Λ 678 ληϊδα δ9 έκ πεδίου (in Elis) συνελάσ- σαμεν (Pylians) ήλιθα πολλήν, ' πεντήκοντα βοών άγέλας, τόσα πώεα οίών (and pigs, goats, horses) 696 έκ δ9 ό γέρων (Nel.) άγέλην τε βοών καί πώϋ μέγ9 οίών ' εϊλετο κρινάμενος τριηκόσι9 ήδέ νομήας Σ529 τάμνοντ* άμφί βοών άγέλας καί ^πώεα καλάΛ (πώεα μήλων Ap.lex., πώΫ μέγ9 οίών Zen.) ' άργεννέων όίων (οίών Allen), κτεΐνον δ9 έπί μηλοβοτήρας λ402 ήέ σ9 άνάρσιοι άνδρες έδηλήσαντ9 έπί χέρσου ' βούς περιταμνόμενον ήδ9 οίών t u ' ήέ ...; as ω112 (αιγών ν.1.; καί δϊξ καί πίονας αίγας Pal., cf. β56*) ρ472 (ού μάν αχός έστί) όππότ9 άνήρ περί οισι μαχειόμε- νος κτεάτεσσι ' βλήεται ή περί βουσίν ή ^άργεννής όίεσσιΛν so doubtless (shepherds captured/killed): Z424 (πάντας [Androm.’s brothers] γάρ κατέπεφνε) Αχιλλεύς ' 609
610


οίς
βουσιν έπ9 είλιπόδεσσι και L , Λ 106 "Ιδης έν κνημοΐσι δίδη μόσχοισι λύγοισι, ' ποιμαίνοντ9 έη9 δεσσι λαβών ο386 (τόδε είπε ...) ή σε (Eum.) γε μουνωδέντα παρ9 οϊε- σιν ή παρά βουσιν ' άνδρες δυσμενέες νηυσίν λάβον — uses, products: slaughtered for meat, eaten: ¥^31 (πολλοί μέν βόες) όρέχδεον άμφί σιδήρφ ' σφαζόμενοι, πολλοί δ9 δϊες καί ... αίγες (and pigs) (w. 30. 31 ath. quidam) <2125 τοίσι δ9 δϊς λάσιος μέγας έν κλισίη (κλισίης pap. 13) ίέρευ- το 621 δϊν άργυφον 'Αχιλλεύς ' σφάξ9 β56 βοΰς ίε- ρεύοντες καί δϊς ^καί αίγας, = ρ535 ρ 180 ίέρευον δϊς μεγάλους L „ 1 ιρευον δέ σύας καί βουν ... (ν. 181 ath. Aristoph. Ar.), ' δαΐτ9 έντυνόμενοι = υ250 (μεγάλας ν.1.) /207 έν (on carving-block) δ9 άρα νώτον έδηκ9 δϊος καί ... αίγός, ' έν δέ συδς (ράχιν) Ύ501 έπί γούνασι πατρός ' μυελόν οίον έδεσκε (Astyanax) καί οίών πίονα δήμον h.Merc. 288 (Αρ. to Hermes: „πολλούς) άκαχήσεις μηλοβοτηρας ' οΰρεος έν βήσσης, δπόταν κρειών έρατίζων ' άντ/ζς βουκολίοισι καί είροπόκοις όϊεσσιν (οιεσσιν y, ν.288 aliter cet.)“ sim.: μ 299 εϊ κέ τιν9 ήέ βοών άγέλην ή πώϋ μέγ9 οίών ’ εύρωμεν (do not slaughter any of them) (η. μήλον v.301) sacrificial victim: 0373 (Nestor to Zeus: „εϊ ποτέ τίς τοι έν Αργεί) ή βοός ή δϊος κατά πίονα μηριά καίων ' εΰχετο νοστήσαι" s 5764 (Pen. to Ath.) κ524 Τειρεσίη δ9 άπάνευδεν δϊν ίερευσέμεν οιφ 1 παμμέλαν9, δς μήλοισι με- ταπρέπει ύμετέροισιν - λ 32 κ527 δϊν άρνειόν ρέζειν ^δήλύν τε μέλαιναν, ' εις "Ερεβος στρέψας 572 (παρά νηί) άρνειόν κατέδησεν δϊν t d milked (see also 4433 above; on cheese see τυρός): ι244 ήμελγεν δϊς καί αίγας (καί ύπ9 έμβρυον ήκεν έκάστη) « 341 fleece (δέρμα, κώας, πό- κος), wool (είρος, ε[Πρίον; see also άωτος): Ορ.234 είρο- πόκοι δ9 δίες (of the just) μαλλοϊς καταβεβρίδασι 775 ένδε- κάτη δέ δυωδεκάτη τ9 άμφω γε μέν έσδλαί ' ήμέν δϊς πεί- κειν ήδ9 καρπόν άμασδαι (ή μέν ... ή δ9 ν.1.) Μ451 ώς δ9 δτε ποιμήν ρεΐα φέρει πόκον άρσενος οίος ' χειρί λαβών έτέρη α443 παννύχιος, κεκαλυμμένος οίος άώτφ, ' βούλευε (οδόν, την πέφραδ9 'Αδήνη) £519 έν (on the εύνή) δ9 όϊων τε καί αιγών (αιγών τε καί οίών ν.1.) δέρματ9 έβαλ- λεν (Eum. for Od.) υ3 κάμ μέν άδέψητον βοέην στόρεσ9, αύτάρ ϋπερδε ' κώεα πόλλ9 όίων, τούς ιρεύεσκον 'Αχαιοί 142 ούκ έδελ9 έν λέκτροισι καί έν ρήγεσσι καδεύδειν, ' άλλ9 έν άδεψήτφ βοέη καί κώεσιν οίών ' έδραδ9 ένί προ- δόμφ Ν599 αύτήν (Helenus' wounded hand) δέ ξυνέδησεν (Agenor) ^έϋστρεφεΐ οίος άώτφ„ ' σφενδόνη 716 τόξοισιν καί L , (πεποιδότες [Locrians]) gut used to string φόρμιγξ: φ 408 άψας (man stringing φόρμιγξ) άμφοτέρωδεν έϋστρεφές έντερον οίός h.Merc.51 επτά δέ συμφώνους (δηλυτέρων Antig.) όϊων έτανύσσατο χορδάς — preyed on (always sim.) by lion, δήρε: Ε\3Ί δν (lion) ρά τε ποιμήν άγρφ έπ9 είροπόκοις νοίεσσιΛ ' χραύση (αύλής ύπεράλμενον) Κ436 ώς δέ λέων μήλοισιν άσημάντοισιν έπελδών ' αΐγεσιν ή u , κακά φρονέων ένορούση (so Diom. killed twelve Thra- cians) £132 βουσί μετέρχεται (lion) ή L Λν ‘ ήέ μετ' (έλά- φους) 0323 ως τ9 ήέ βοών άγέλην ή πώϋ μέγ9 οίών ' δήρε δύω κλονέωσι (νυκτός άμολγφ σημάντορος ού παρεόντος,' ως έφόβηδεν 'Αχαιοί άνάλκιδες) — otherwise: Π98 άρ- νειφ μιν (Od.) εγωγε (Priam.) είσκω πηγεσιμάλλφ, ’ δς τ' όίων (οίών Ar. Ptol. vulg., rec. Allen) μέγα πώϋ διέρχεται ^άρ- γεννάω ν. £588 (έν [on shield] δέ νομόν ποίησε [Heph.]) έν ... βήσση μέγαν οίών L „ ' σταδμούς τε κλισίας τε (ίδέ σηκούς) Ζ25 ποιμαίνων δ' επ' δεσσι μίγη (Bucolion w. nymph) φιλότητι 1167 (Κυκλώπων δ' ές γαΐαν έλεύσσο- μεν) καπνόν τ' αυτών τε φδογγήν οίων τε (τε om. schol. Μ3 [σπονδείος δλος ό στίχος]) καί αιγών 184 ένδα δέ πολλά ’ μήλ', δϊές τε καί αίγες ίαύεσκον 418 είνί δύρησι καδέζετο χεϊρε πετάσσας, ' εϊ τινά που μετ' δεσσι λάβοι στείχοντα 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όϊστός
δύραζε 425 άρσενες δίες (οη οΐϊες v.l. see Heubeck*, Odyssey ad.l.) ήσαν έϋτρεφέες, δασύμαλλοι, 1 καλοί τε μεγάλοι τε, ίοδνεφές είρος έχοντες (ν.426 om. L8) 431 τρεις δέ έκαστον φώτ' δϊες φέρον 441 πάντων όϊων έπεμαίετο νώτα ' ορδών έσταότων 443 (τό δέ) ούκ ένόησεν, ' ως οι ύπ' εί- ροπόκων οίων στέρνοισι δέδεντο 448 (Polyphemus to ram:) „ου τι πάρος γε λελειμμένος έρχεαι οίών (άρνών ν.1.)“ μ 129 ένδα δέ πολλοί 1 βόσκοντ9 Ήελίοιο βόες καί ίφια μήλα. ' έπτά βοών άγέλαι, τόσα 5’ οίών πώεα καλά, ' πεντήκοντα δ' έκαστα 266 μυκηδμοϋ τ' ήκουσα βοών αύλιζομενάων οίών τε βληχήν (η. μήλ9 ν.263) Th.446 (βουκολίας [τ’] άγέλας τε καί αίπόλια) αιγών ' ποίμνας τ' είροπόκων όίων (έξ ολίγων βριάει [Hec.] καί έκ πολλών μείονα δήκεν) Hes.fr. 17a,8 ...] έκόμισσε πατήρ, όϊων τε καί αίγ[ών
D x459a; Hes. fr. 44,3 είρο]πάκων [όίων (‘fortasse cum fr.43a,22 sqq. componendum’ M.-W.); v.l. υ 186
J. N. O’Sullivan
όϊστεύω [4‘, 10°] F -οντα 1; δι-σειν 2; δι-σω 1, δι-ση 2; δι-σειας 1; -σον 1; δι-σαι 1; -σας 5
Μ 1 quadrisyll. [----] δι-ση τ578 = <jt>76; -σον Δ 100; -σας Δ 196. 206, μ 84 [----] έντανύειν* δι-σειν/σαί/σω τε σιδήρου φ9Ί = 127 / = τ587 / ^>114; -σας έν όμίλφ 0269, 5216 2 pentasyll. -οντα £119
δι-σειας μ 102
Β shoot an arrow (arrows £ 119; pres. only here, otherwise fut. [0)97 = 127], aor. [llx]); gen. of target (at) w. simplex Δ 100, gen. w. compd. gov. by prev. — Wdfld.: τοξάζομαι, τοξεύω; όϊστόν ίάλλω, ^ϊημι and compds.j, διαρριπτάσκω, όϊστώ άκοντίζω; ιόν βάλλω, L d I simple Δ100 -σον (Pand.) Μενελάου (εΰχεο δ9 9Απόλλωνι άρνών ρέξειν εκατόμβην) (η. έπιπροέμεν ιόν ν.94) 196 (Μαχάονα δεύρο κάλεσσον, δφρα ΐδη Μενέλαον) δν τις -σας έβαλεν τόξων έύ είδώς (νν. 195-197 [= 205-207] ath. hic Ar.; 196-197 om. codd. quidam, pap. 24. 17) — 206 0 269 έπεί άρ τιν9 έν όμίλφΛ ' βεβλήκοι (Teucer), ό μέν (άπό δυμόν δλεσσεν) 5216 πρώτος κ9 άνδρα βάλοιμι (Od.) L d 1 άνδρών δυσμε- νέων, εί καί μάλα πολλοί έταΐροι (τοξαζοίατο φωτών) μ 84 (ούδέ κεν έκ νηός) αίζήϊος άνήρ ' τόξφ -σας σπέος είσαφίκοιτο £119 έπεί λίπον ίοί -οντα άνακτα (Od.) Π compd. δι- III shoot an arrow through w. gen. (on shooting through the axes see Stanford*, CR 63, 1949, 3-6, Pocock, AJPh 82, 1961, 346—57; aliter Laser, Arch. Hom. T 65 f.) r578 (δς δέ κε ρηϊτατ9 έντανύση βιόν) καί δι-ση πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων (η. διαρρίπτασκεν όϊστόν ν. 575) = 0>76 τ587 (πριν) έλεύσεται ένδάδ9 Όδυσσεύς, 1 πριν τούτους τοδε τόξον έυξοον άμφαφόωντας ' νευρήν τ9 έντανύσαι δισαί τε σιδήρου (σίδηρον v.l.) s φ9Ί (δι-σειν) = 127 (δι- ειν v.l.) & 114 (δι-σω) II2 shoot an arrow across (sc. space, gap in quest. in context) μ 102 πλησίον άλλήλων (sc. the rocks of Scylla and Charybdis)* καί κεν δι-σειας (δή -σειας, δίς ίστεύσειας ff.ll.) J. ν. O’Sullivan
όϊστός^ [39', 15°, 1Η] Ε no ciear etym., see Frisk s.v. — Deriv.: όϊστεύω
F -ος 12, -οΰ 1, -φ 8, -όν 17, -οί 10, -ών 3, -ούς 4 Μ 1 Μ«] δ9 άρ9 -ός/οί Δ 139, Α46; (Τεΰκρος δ') άλλον -όν (άπό νευρήφιν ϊαλλεν) 0458 - 03Ο9ίΛ a 300; εϊλετο ώκύν -ον 0)416; -όν Λ 829, ¥^871 2 [^1χ] έπτατο ^πικρός ·όςΛ
Ε99 a 7V587. 592; δαμάσσατο L , £278; ζωστήρι* άρηρό· τι* (πικρός) -ός/όν Δ 134. 213; L ,4217, ¥*867; (έξείλ)ετο ^πικρόν -όν, 0323, £8; L , Δ 118, £110; αύτάρ -ός Ε399, Ν651; δαμάσσεται ώκύς -ός Λ 478; ώκύν -όν £395; ·ός 4125; κατά ,μηρόν -φΛ 4 662 - /727, 4 810; L , 4 583;
611
612


όϊστός
(άπό) νευρήφιν/ήφι δ’ -φ/όν/οί /V585, Φ113, Λ607, 0313; -φ 0229; (προ)ίει χαλκήρε9 -όν N65Q. 662; -όν τ575, <ρ420; πτερόεντες / στονόεντες -οί £171 / ^>12 = 60; ταχέες* δ9 έκπιπτον / έκχεύατ9 -οί/ούς Φ492 / χ3, ω!78; και -οί/ών £225, <ρ173; -οί 7V722, χ 106, Sc. 130; -ών σ262; -ούς 0297, 0470 3 Μ-] -οΰ <ρ98; -ών /7361
[«ί-] κατά μαζόν -φ £393
Σχ sch.D βέλη/ος Λ46, £171/99 L Page, History 279 (η.63)
Β arrow, used in battle, hunting (Λ 478), contest. - Epith.: see M; also όξυβελής, ριγηλοί, τανυγλώχινας, τριγλώχινι. — Wdfld.: see ιός wdfld.; also βέλος, κήλα, σίδηρος (Δ 123), χαλκός (086); form(s) of βέλος and/or ιός often synon. w. o. in one context (usu. not noted below) 1 subj. la nom., subj. of vb. Δ 125 νευρή δέ μέγ9 ϊαχεν, άλ- το δ9 -ός ' όξυβελής καδ9 δμιλον έπιπτέσδαι μενεαίνων 0313 άπό νευρήφι δ9 -οι ' δρφσκον, cf. ν.470 in 2a below Δ 139 άκρότατον δ9 αρ9 -ός (αρα χαλκός Zen.) επέγραψε χρόα 217 ϊδεν έλκος δδ9 έμπεσε πικρός -ός Ε399 -ός ’ ώμφ ένι (ήλήλατο) 2V651 -ός 1 άντικρύ κατά κύστιν ύπ9 όστέον έξεπέρησεν Ε278 σ9 ού βέλος ώκύ δαμάσσατο, ^πικρός -όςΛ Λ 478 τόν (stag) γε δαμάσσεται ώκύς (πικρός f.l.) -ός Δ 134 έν δ9 έπεσε ζωστήρι L u (and penetrated ζωστήρ, δώρηξ and μίτρη) £99 (βάλ9) κατά δεξιόν ώμον ' δώρηκος γύαλον' διά δ9 ^έπτατο πικρός -όςΛ s 7V587 (άπό δ9 έπτατο) Ν592 (άπό δώρηκος) πολλόν άποπλαγχδεις έκάς L d 722 ούδέ τι χάρμης ' Τρώες μιμνησκοντο* συνε- κλόνεον γάρ -οί Ψ867 άντικρύ δ9 άπό μήρινδον τάμε πικρός -ός Ä46 έκλαγξαν δ9 άρ9 -οι έπ9 ώμων (νν.46—47 ath. Zen.) (η. κήλα 53. 383) £171 Πάνδαρε, που τοι τόξον ίδέ πτερόεντες -οίϋ 1 καί κλέος; </> 12 (ένδα δέ τόξον κεϊτο) ήδέ φαρέτρη ' ίοδόκος, πολλοί δ9 ένεσαν στονν Λ, ' δώρα τά οί (δώκε "Ιφιτος) = 60 Sc. 130 πολλοί δ9 έντο- σδεν (in quiver) -οί ' ριγηλοί, δανάτοιο δοτήρες' ' πρό- σδεν μέν δάνατον τ9 είχον καί δάκρυσι μύρον, ' μέσσοι δέ ξεστοί, περιμήκεες, αύτάρ δπισδε ' μόρφνοιο φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν (νν. 132—4 alteri recensioni trib. Peppmueller, interpolatori Kuenneth) Φ492 (άπ9 ώμων αϊνυ- το τόξα, ' αύτοΐσιν δ9 αρ9 έδεινε παρ9 ούατα) ταχέες δ9 έκ- πιπτον (of quiver) -οί (η. τόξα also νν. 502. 504) £225 (μοι αίεί νήες) φίλαι ήσαν 1 καί πόλεμοι καί ακοντες ... καί -οί, ' λυγρά, τά τ9 αλλοισίν γε καταρριγηλά πέλονται £106 είός μοι άμύνεσδαι πάρ9 -οί 1b subj. gen. /7361 σκέπτετ9 -ών ροϊζον 2 obj. 2 a acc. (gen. ^>98), obj. of vb. (first 7 pcps. vb. of shooting) Θ 297 οκτώ δή προέηκα τανυγλώχινας -ούς, ' πάντες δ9 έν χροϊ πήχδεν (αίζηών) (η. τόξοισι ν.296) N65Q Μηριόνης δ9 άπιόντος (Harpalion) ίει ιΧαλκήρε’ -όν„ ' καί ρ9 έβαλε γλουτόν κάτα δεξιόν 662 προίει L u φ420 (έλκεν νευρήν γλυφίδας τε) ήκε δ9 -όν 1 αντα τιτυσκόμενος (η. ιός χαλκοβαρής ν.423) 0309 Τεΰ- κρος δ9 άλλον -όν άπό νευρήφιν ιαλλεν ' 'Έκτορος αντι- κρύ ά 300 τ575 στάς δ9 δ γε πολλόν άνευδε διαρρίπτα- σκεν -όν (-ών ν.1.) 0323 φαρέτρης έξείλετο πικρόν -ον, ' δήκε δ9 έπί νευρή ^>416 εΐλετο δ9 ώκύν -όν, δ οι παρεκει- το τραπέζη ' γυμνός9 τοί δ9 άλλοι (έντοσδε φαρέτρης^κεία- το) 0458 Τεΰκρος δ9 άλλον όϊστόν έφ9 'Έκτορι (αινυτο) (η. ιός χαλκοβαρής ν.465) χ3 έχων βιόν ήδέ φαρέτρην ιών έμπλείην, ταχέας δ9 έκχεύατ9 -ούς ' αύτοΰ πρόοδε ποδων - ω178βΙ 0470 (νευρήν, ήν ένέδησα) δφρ9 άνέχοι- το δαμά δρώσκοντας -ούς Δ 118 έπί νευρή κατεκόσμει πικρόν -όν, ' εΰχετο δ9 9Απόλλωνι (ρεξειν εκατόμβην) (η. ιόν πτερόεντα w.H6f., cf. σίδηρον ν.123) λ607 γυμνόν τόξον εχων καί έπί νευρήφιν -όν Ψ871 -όν έχεν πάλαι, ώς ϊδυ- νεν (see app. crit., van der Valk, Text Crit Od. 15f., and ίδύνω B2a) £8 έπ9 Άντινόφ ίδύνετο (ίδυνε ν.1.) πικρόν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊσω
-όν Δ 213 έκ ζωστήρος έλκεν -όν Λ 829 μηρού δ9 έκ- ταμ9 -όν £110 καταβήσεο δίφρου, 1 δφρα μοι έξ ώμοιο έρύσσης πικρόν -όν 395 τλή δ9 Άιδης ώκύν -όν φ98 -οΰ γε πρώτος γεύσεσδαι έμελλεν (Antin.) 1 έκ χειρών Ό- δυσήος 2 b obj. gen. σ262 Τρώάς φασι μαχητάς έμμεναι άνδρας, ' ήμέν άκοντιστάς ήδέ ρυτήρας -ών φ 173 (ού γάρ τοι σέ γε τοΐον έγείνατο) μήτηρ, 1 οίόν τε ρυτήρα βιοΰ τ9 έμεναι καί -ών (-οΰ ν.1.) 3 instr. dat. sg. (6x w. βάλλω)
Ε393 (μιν) δεξιτερόν κατά μαζόν -φ τριγλώχινι ’ βεβλήκει Λ 583 τόξον ' έλκετ9 έπ9 PNd, καί μιν βάλε ^μηρόν -φΛ ' δεξιόν 662 βέβληται ... ΡΝ κατά t Λ (ν. om. codd. quidam) — Π 27 Λ 810 (ΡΝ βεβλημένος) κατά L j Φ113 όππότε τις καί έμεΐο "Αρη έκ δυμόν έληται * ή δ γε δουρί βαλών ή ιάπό νευρήφιν -φΛ Ν585 (ό μέν έγχεϊ) ΐετ9 άκοντίσσαι, ό δ9 L #229 δουρί δ9 άκοντίζω δσον ούκ άλλος τις -φ
J. Ν. O’Sullivan
οίστρος [1°] Ε cogn. w. οίμα q.v., Lith. aistra 'strong passion’, see Frisk s.v.
B gad-fly (tabanus bovinus), cf. μυϊα χ 300 oi δ* έφέβον- το κατά μέγαρον βόες ως άγελαΐαΓ ' τάς μέν τ9 αίόλος -ος έφορμηδείς έδόνησεν ' ώρη έν είαρινη, δτε τ9 ήματα μακρά πέλονται, in antiquity differentiation from later atte- sted μύωψ (horse-fly) problematic (see Gil Fernandez, Nom- bres de Insectos, Madrid 1959, 81 ff., R.F. Thomas, HSPh, 86, 1982, 81—85, Davies & Kathirithamby, Gr.Insects, London 1986, 159—164); oi. at any rate remained a poetic word (Thomas 84f., Davies 163 f.); oi. expl. as homet by Körner, Hom. Tierwelt 80. 86 but see Whitfield, CR 5, 1955, 12f. and Davies & Kath. 79 W. Beck
οίσυίνος [1°] E m. Suff, -ino- zu οίσος, οίσύα * Weideinart)’, Wz. *uei- ‘winden’, ‘biegen’, s. Frisk s.v.
Σχ sch. Bam. £256: ταΐς τής ιτέας ράβδοις, δ έστι κλά- δοις. ή άπό οίσυών, δ έστι ίμαντώδες φυτόν, Apion fr. 83 Neitzel: γένος σχοινιού ή λύγου
Β wohl aus Weide, weiden, vgl. Fellner 20, Forster, CR 50, 1936, 99 £256 φράξε (Od.) δέ μιν (das Floß) ρίπεσσι διαμπερές -ησι ' κύματος ειλαρ έμεν Β. Mader
οϊσω [28\ 17°, 2Η, 4h, 1β] Ε unknown, see Frisk s.v. F 1 act. la fut. -ω 5, -εις 2, -ει 3, έπ-ει 2; l-£toVj 1, άπ^ j 1; -ομεν 2, ν-ουσι(ν)Λ 3, έξί u 1, -ουσ9 1; -έμεν 1, άπ-ειν 1; -ων 2 lb aor. -ε 3, -έτω 2, -ετε 3; ν-έμενΛαι 5, L j 1 (on imp. and inf. see Chantraine, Gr.h.I417f., Shipp, Studies 111, Prince, Gl. 48, 1970, 155—63) 2 middle -η 1,
L-£raZj 3, xarL u 1, δι^-όμεδ9 1, συν^ Λα 2 (medio-pass.); -εσδαι 1; -όμενος 3, -ομένη 1
Μ 1 disyll. la [i^] -ε χ 106. 481 -ε £481; -η ^441 1b [1-] -ω ο448; -εις Ορ.482; -ει Φ125; -ουσ9 7144; -ων #257, £162 [-2] -ω h.Merc.34 [-2] -εις h.Ap.55 [-1] -ω Η82 [ί-J -ω £101 [-*] -ω inc.auct.fr. POxy.
2510,11? [ίχ] χεϊρας έπ-ει Α89, π 438; -ει Β229, τ24; άπ- ειν Κ337 2 trisyll. 2a ^ετονΛ Ε232; -έτω 7173,
#255; -ετε Γ103, 0718 [1-1 άπν , £257; -ομεν h.Ap. 174; δέπας ^-εται^ άμφικύπελλον Ψ663. 667; u u ¥*858; xarL u Ύ425; δι-όμεδ9 h.Merc.255; -ετε υ154; ^-έμενΛ 27191 [U] -ομεν Γ104; L j γ429 2b [-Μ έξ,-ουσι.ν Ψ675; L Λ(ν) ΛΓ28Ο, £308 2c (1-1] t u y204; -εσδαι X2\7 3 [iwvl] ^-έμεναι^ Γ120, F564, //10; -όμε¬
νος N168. 248. 257; -ομένη r504 [IvU] L u #399 - σ291
συν-όμεδα πτολεμόνδε/ίζειν 0400, Sc. 358
Σχ sch.D Γ103: ^κομίσ^τε. άγετε, 120: -έμεναΓ -ειν.
Λειν. έλαβε δέ άπαρέμφατον άντί προστακτικού, Α89: έπ-εΓ έπιβαλεΖ έπενέγξοι (cf. sch. min. POxy. 2405 ad 1.),
613
614


sch. min. P.Berlin inv. 11634 on (9400: συν-όμεθα* συνελευ- σόμεθα
B (transport) bring, fetch, carry, convey (meaning of compd.s in II), fut. to ένεΐκαι (q.v.) and φέρω (see Mutzbauer, Tempuslehre I 136—144) exc. 'mixed aor.’imp. and inf. forms (see F 1 b and Prince [in F1 b] 158 on οίσε versus φέρε, cf. ένεικε φ\18, ενείχατε i? 393); act. and middle forms trans, exc. II2 and 6 (latter pass.?); noteworthy objs.: abstracts meaning 'report* (Haß. 2b, Illa), vehicle (Ilea), harvest (Id), hands (II4); subj. persons exc. horses (11 c, II1 b) and (w. difif. degrees of personif.) river (11 b), island (11 d), άχος (II5) I (simplex) contains foll. cases of prep.s in DP w. obj.: ές/είς TV73 (laabb), h.Merc.34 (lay), είσω Φ125 (lb) έκ 0251 L(laacc)j, έν Op.482 L u, έπί Ξ308 (leß), παρά Σ191 L(laaaa)j, προτί H82 L ,, Ύ217 (2b), also -δε 7V82O (leß)
11 (compds.: CP) has είσω (5) and -δε (9400 (6); advs. in II only: άψ K331 (la), πάλιν αύτις Ε25Ί (1b), τάχα ... ού κατά κόσμον h.Merc.255 (2), ού καλά (9400 (6)
Disposition: I simplex 11 act.: 1 a subj. human, divine laa obj. thing laaaa weapons, armor laabb val- uables as payment, compensation laacc other things as obj. laß obj. abstr.: fame lay obj. animal laö obj. corpse lb subj. river, obj. corpse Ic subj. horses lea obj. cha- riot leß obj. pers. (cf. IIlb) Id subj. island (its fertility)
12 mid., for oneself 2a obj. thing 2aa spear 2aß prizes 2ay water for washing 2b obj. abstr.: success II compds.
I Simplex, ali trans. 1 act.: for another exc. Φ125, Op.482, h. Merc. 34 la subj. human, divine (27191,
h.Merc.34) laa obj. concr. thing (cf. lea, 2a) laaaa weapons and armor as present, prize: H82 εί δέ κ9 έγώ τόν έλω 1 τεύχεα σύλησας -ω προτί "Ιλιον ίρήν, ’ και κρεμάω προτί νηόν 'Απόλλωνος Σ191 στεΰτο γάρ Ήφαί- στοιο πάρ9 -έμεν (codd.nonn., παρ- rec. v.Thiel) έντεα καλά Ψ 564 έκέλευσεν έταίρω 1 -έμεναι κλισίηδεν (a thorax) * ό δ9 φχετο καί οί ενεικεν, ' Εύμήλω δ9 έν χερσί τίθει, cf. 2aß for fight: χ 101 ώ πάτερ, ήδη τοι σάκος -ω και δύο δούρε ' καί κυνέην [06 -ε Οέων, είώς μοι άμύνεσθαι πάρ9 όϊστοί 162 βή δ9 αυτις Οαλαμόνδε Μελάνθιος ' -ων τεύχεα laabb valuables as payment, compensation £229 ή έτι καί χρυσού έπιδεύεαι, δν κέ τις -ει ' Τρώων νιος άποινα ΤΙ44 δώρα δέ τοι θεράποντες έμής παρά νηός έλόντες ' -ουσ9, δφρα ιδηαι δ τοι μενοεικέα δώσω 4- 173 (-έτω ές μεσσην αγορην) 0399 δώρα δ9 άρ9 -έμεναι πρόεσαν κήρυ- κα έκαστος — σ291 ο448 -ω γάρ καί χρυσόν, δτις χ9 υποχείριος έλθη. ' καί δέ κεν άλλ9 έπίβαΟρον έγών έΟέλουσά γε δοιην (παΐδα) laacc other things as obj. phorminx: 0251 ωρτο δέ κήρυξ ' -ων φόρμιγγα γλαφυρήν δόμου έκ βασιλήος (see II3) + 255 (-έτω) fire, sulphur: 0718 (Hektor to Tr.:) „-ετε πυρ, αμα δ9 αύτοί άολλέες δρνυτ9 άϋτήν* (weapon, see laaaa above) x481(bis) -ε Οέειον, γρηυ, κακών ακος, -ε δε μοι πύρ, 1 δφρα Οεειώσω μέγαρον τ24 τίς τοι έπειτα μετοιχομένη φάος -ει; water: /429 είπατε δ9 είσω ' δμφήσιν ... δαΐτα πένεσΟαι,' έδρας τε ξύλα τ9 άμφί καί άγλαόν -έμεν ύδωρ - άμφί best w. πένεσΟαι: 'to bu- sy themselves w. the meal, the scating and wood - and to fetch water’ (otherwise West, Odyssey ad 1.); cf. vol.II208,13ff.; Prince, Gl. 48, 1970, 158 and following occurrence: u 154 καθήρατε δέ κρητήρας ' καί δέπα ... · ταί δέ μεθ9 ύδωρ ' έρ- χεσΟε κρήνηνδε καί -ετε Οασσον ίοΰσαι - Op.482 (plough at the wrong time and you reap little) ού μάλα χαίρων, ' -εις δ9 έν φορμφ* παΰροι δέ σε Οηήσονται (see 2) laß obj. abstract: fame (cf. 2b, II1 a) /204 καί λίην κείνος μέν έτεί- σατο, και οι Αχαιοί ' -ουσι κλέος ευρύ καί έσσομένοισιν άοιδήν h.Ap. 174 ημείς δ9 ύμέτερον κλέος -ομεν δσσον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έπ9 αίαν ' άνθρώπων στρεφόμεσΟα πόλεις lay obj. animal Γ 103.104 -ετε άρν9, έτερον λευκόν, έτέρην δέ μέλαιναν, 1 Γή τε καί Ήελίφ* Διί δ9 ημείς -ομεν άλλον + 120 (άρν9 έκέλευεν 1 -έμεναι) — h.Merc.34 πόΟεν τόδε καλόν άθυρμα ' αίόλον δστρακον έσσο χέλυς δρεσι ζώουσα; ' άλλ9 οϊσω σ9 εις δώμα λαβών* δφελός τί μοι έσση laö obj. corpse (cf. lb and II3) μ 10 έτάρους προ- ίην ές δώματα Κίρκης ' -έμεναι νεκρόν Έλπήνορα τεθνηώ- τα inc.auct.fr. POxy.2510,11 ]μαχας νώτοισι νέκυν -ω μ[ (-ομ[$ν] Lobel) lb subj. river, obj. corpse (cf. Ia5) Φ125 ούδέ σε μήτηρ ' ένθεμένη λεχέεσσι γοήσεται, άλλά Σκάμανδρος 1 -ει δινήεις είσω άλός εύρέα κόλπον lc subj. horses (cf. IIlb) lea obj. chariot £232 σύ μέν αύτός έχ9 ηνία καί τεώ ΐππω* ' μάλλον ύφ9 ήνιόχω είωθότι ... άρμα ' -ετον leß obj. pers. (cf. IIlb) 7V82O ίππους,' οϊ σε πόλιν δ9 -ουσι κονίοντες πεδίοιο Ξ3Ο8 (ίπποι) έστάσ9, οϊ μ9 -ουσιν έπί τραφερήν τε καί ύγρήν (cf. II4) Id subj. island (its fertility), bear, provide h.Ap.55 ούδ9 εύβων σέ γ9 (Delos) έσεσθαι οίομαι οΰτ9 εύμηλον, 1 ούδέ τρύγην -εις (vv.ll. -εις, οίστεϊς), οΰτ9 άρ φυτά μυρία φύσεις 12 mid., for oneself 2a obj. thing (cf. 1 aα) 2aa spear (cf. laaaa) 7VT68 βή δ9 ίέναι παρά τ κλισίας καί νήας Αχαιών ' -όμενος δόρυ μακρόν, δ οί κλισίηφι λέλειπτο + 248. 257 2aß prizes, carry off, cf. άεθλοφόρος and /127 (horses) ¥^441 άλλ9 ού μάν ούδ9 ώς άτερ δρκου -η άεθλον 663 αύτάρ ό νικηθείς δέπας ^-εται2 άμφικύπελλον + 667 858 ήσσων γάρ δή κείνος, ό δ9 L j ήμιπέλεκκα 2ay water for washing feet τ504 γρηυς δέ διέκ μεγάροιο βεβήκει ' -ομένη ποδάνιπτρα 2b obj. abstr.: success (cf. laß, Illa) Ύ217 νύν δή νώι έολπα Άχιλλεύ ' -εσθαι μέγα κύδος Άχαιοΐσι προτί νήας ' 'Έκτορα δηώσαντε μάχης άατόν περ έόντα
II compds., trans. (1, 3, 4, 5) and intrans. (2, 6); see also /429 in 11 aacc 1 άπ - act. only, carry away, off (cf. vol. 11581,66) la subj. human, obj. message (cf. Haß. 2b) K331 ούδ9 άρ9 έμελλεν ' έλθών έκ νηών άψ "Εκτορι μύθον άπ-ειν lb subj. horses, obj. pers. (cf. Heß) E251 τούτω δ9 ού πάλιν αύτις άπ-ετον ώκέες ίπποι
112 δ ι - mid., intrans., shall disagree (differ) h.Merc. 255 μήνυέ μοι βοΰς ' Οάττον* έπεί τάχα νώϊ δι-όμεθ9 ού κατά κόσμον. ' ρίψω γάρ σε βαλών ές Τάρταρον
113 έξ - act. and trans, carry out, subj. and obj. person (cf. Ha5) Ψ615 κηδεμόνες δέ οί ένθάδ9 άολλέες αύθι μενόντων, οϊ κέ μιν έξ-ουσιν έμής ύπό χερσί δαμέντα (knocked out), see 0251 (έκ) in I laacc, <pl78 = 183 and Mutzbauer, Tempuslehre 1141-143
114 έπ - act. and trans., obj. hands w. dat. pers.: 'lay on9, personal attack, one expects mid. (see B introd. above), but ef- fect on other, cf. Ξ308 (έπί) in ließ and T261 A89 ού τις εμεΰ ζώντος ' σοί ... βαρείας χεΐρας έπ-ει ' συμπάντων Δαναών + π 438, cf. £506
115 κατ - mid. and trans., obj. pers., 'carry down9 (i.e. kill) Ύ425 τών πάντων ού τόσσον οδύρομαι άχνύμενός περ 1 ώς ένός, ού μ9 αχός όξύ κατ-εται Άϊδος είσω,' ^Εκτο ρος, middle prob. rhet. conforming w. tendency to personify άχος (Icol. 1774,73 ff. 1777,11 ff. above)
116 συν - medio-pass., meet in battle, chariot-driving (cf. Heß, II11 b): drive, be driven together (against each other), 'collide9 see Λ 736 ΘΑΧΧ3 βάσκ9 ϊΟι, Τρι ταχεία, πάλιν τρέπε μηδ9 έα άντην ' έρχεσθ9* ού γάρ καλά συν-όμεθα πτόλε- μονδε Sc. 358 ω πέπον, ού μεν γάρ τοι Άρης Οανάτοιο τελευτήν ' άρκέσει, εί δή νώι συν-όμεθα πτολεμίζειν, cf. also ν. 440 (II coi. 581,76)
D ν.1. ο 213 W.Beck
615
616


Οίτηίς
Οίτηίς [1Η] Hes.fr.26,26 suppl. Ό]ίτη[Πς· Πρρ[, vom Oita stammend, Herkunftsbez. einer Nymphe, der Μ. des Mel- aneus (V.25), dem sein V. Ap. Stratonike als Frau (u. Mutter des Eurytos) zufuhrt; der N. nicht sicher zu erg.; Ol. lokalisiert die Fassg. der Eurytos/Iphitosmythen u. das mit ihnen verbundene Oichalie für Hes. fr. 26 in Trachis B. Mader
οίτος [6‘, 5°] E uns., ob zu είμι, s. Frisk s.v., Risch §Ilb; das oft hierher gestellte aw. aeta- ist ein Phantom, s. Fischer u. Ritter, MSS 52, 1991, 9ff. - Abi.: Μεν-, Φιλοίτιος*!
M R«] κακόν -ον (... δλωνται / Verb) (934 = 354 = 465, ν384; -ον + Verb /2388 [-μ] (Δαναών) κακόν -ον (δληαι / άείδειν) Γ4\Ί, α35Ο, χ134; 'Αχαιών -ον άείδεις t?489; -ον + Verb /563, #578
Σχ sch.D (934: μόρον (so öfter), θάνατον (auch sch. Barn. «350), /563: συμφοράν L s.v. μοϊρα L; metr. System: Paraskevaides, Synon.43ff.
B (Umschr. [Aus·]Gangi [s. E.]:) Schicksal, nur Akk., dir.R.; später poet., Abll. nur PN; 7x (von 11) + κακόν; for- mal-metr. enger Anwendgsbereich: (1) 6x in Wendg. eines elenden Todes sterben, (2) 5x (dazu v384 in 1) m. Gen. d. 'Pers.* jem.s leidvolles Schicksal tragen, Untergang berichten usw. — Wortf.: s.w. θάνατος, μοϊρα (das oft als Agens), πότμος\ metr. entspr. φόνον αίπύν, κακόν ήμαρ, zum System s. L 1 in (VE-)Formel fur 'umkommen’, + κακόν (s.d. B3a) la nb. δλωνται (als Obj. zum begleitenden Ptz.), vgl. πότμον, μοίραν ^άναπλήσ.Λ (Α 263, Δ 170), L , κακά πολλά (0132); Anteil nehmend (934 (Ath. zu Zeus: „Δαναών όλοφυρόμεθ9) οϊ κεν δή ^κακόν -ονΛ άναπλήσαντες δλωνται“ = 465 (Hera) = 354 1 b als inn. Obj. zu 'umkommen’, vgl. όλέεσ-
θε+ κακόν μόρον, αίπύν όλεθρον (Φ133, α166, ι3Ο3), Γ m. Gen. d. Pers. (vgl. 2) von Ag.s bes. Todesart; in Drohung, Befürchtung Γ417 (Aphr. zu Hei.: ,,μητίσομαι έχθεα λυγρά) σύ δέ κεν L u δληαι“ ν384 (Od. zu Ath.:) „ 'Αγαμέμνονος
' φθείσεσθαι L ένι μεγάροισιν εμελλον“ wäre elend zugrunde gegangen wie Ag. (Gen. wie in 2) 1 c zu έπέσπον, +
κακόν, vgl. (θάνατον και) πότμον έπισπεϊν* (s.d) γ 134 (Nestor erz.: „Ζεύς λυγρόν μήδετο νόστον) τώ σφεων πο- λεες L έπέσπον ' μήνιος έξ όλοής (Ath.s, wegen Schändg. Kassandras, s. Odyssey zu α325—7) 2 m. Gen. d. 'Pers.*
(dazu v384, s.o.), 1° + κακόν, 2' qualifiz. Adj. zum Gen. 2a zu έχειν (s.d. IISp.843,34ff.): Schicksal 'tragen* (~ Leid erdulden) /563 (Phoenix erz.: „'Αλκυόνης) μήτηρ άλκυόνος πολυπενθέος -ον έχουσα ’ κλαϊεν δ μιν (άνηρπασε Απόλλων)“, s.a. οίκτος 2 b fremdes Schicksal 'benennen, singen, hören’ usw. /2388 (Priam. zu Hermes:) „ώς μοι καλά τόν cov άπότμου; (s.d.) παιδός ένισπες“ Tod (bzg. auf 384f. „άνήρ ωριστος δλωλεν 1 σός παϊς“), L j pointiert (Ggs.) «350 (Tel. zu Pen.:) ,,τούτφ δ9 (Phemios) ού νέμεσις^ Δαναών κακόν -ον άείδειν (9Οδ. άπώλεσε νόστιμον ήμαρ, πολλοί δλοντο)“, geht auf (326 f.) 'Αχαιών νόστον αειδε λυγρόν #489 (Od. zu Demod.:) „λίην γάρ κατά κόσμον Αχαιών -ον άείδεις, 1 δσσ9 έρξαν τ' επαθόν τε και δσσ9 έμόγησαν Αχαιοί“ (73 ff. άειδέμεναι κλέα άνδρών, νεΐκος Od.’ u. Ach.s), folgt Ausführg. Taten, Leiden, Mühsal 578 (Alkin. zu Od.: „o τι κλαίεις) Άργείων Δαναών ήδ9 Ιλίου -ον άκούων (τις άπέφθιτο)“
D (9202a (- 6>34+ in Bl) H.W.Nordheider
Οϊτυλος [Γ] Ε nb. inschr. überl. Βείτυλος (IG V 1,935), später u. bis heute Vitylo. — Das Ό- wird wie bei Όιλεύς nb. Τλεύς (< βιλεύς) fiir eine graph. oder lautl. Wiedergabe des f gehalten (z.B. Schwyzer 224; L2 mit weitgehender Folgerg.), doch liegt wohl die Annahme einer ablautenden Grundform βείτυλος/βοίτιλος näher, s. L3. - Mögl. Etym.: (β)οίτυ-λο-, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίχνέω, οΐχομαι
zu οϊσυα < *οίτυ-, s.o. οίσύινος Ε, ferner Schwyzer 506, Ν. einer Weidenart
L ’Hampe, Η. 72, 1937, 23; 2Burr 56-127; 3Heubeck, Gn. 21, 1949, 205; 4Page, History 159 A.21; ’Waterhouse Hope Simpson, BSA 56, 1961, 121. 174, Pl. 19d; ‘Kiechle, Lakonien 39 f.; ’Gaz.1 Nr. 132 p.49; ’Giovannini 16. 28; 9H.S.-L. 79; 10Nickau, Unters. 42
B Stadt im Reich des Men., B585 ήδ9 -ον (οί Τύλον Tyrannio et codd.nonn.): das hist. Οϊ lag an der Ostküste des messen. Golfes, an der Bucht von Limeni, von Sparta her gesehen jenseits des Taygetos; Lokalisierg. sicher (L25 79, s. Strabo 8,360; Paus.3,21,7; 25,10; 26,1; Ptol.3,16,22), die Reste sind vom heutigen Vitylo überbaut u. noch nicht ausgegraben, insbes. noch keine Spuren myk. Besiedlg. (s. L9, daher auch nicht in Gaz.2 angeführt). Zuordng. in nachmyk. Zeit — z.T. vor (L6), z.T. nach Einwanderg. der Dorer (L1: pol. Sit. des 7.Jh.s vor der Eroberg. Messeniens) B. Mader
Οίχαλιεύς [2‘, 1°, le] Einwohner von Οίχαλίη (s.d.), Oi- chalier, formelh. von Eurytos B73Q Οίχαλίην, πόλιν Εύρύ- του -ήος = 596” s #224” (-ήϊ); am VE auch Diotim.fr.2 (= Suppl. Hell. 394),2 p.214 Ki. γένος δ9 έσαν -ήες (von den Kerkopen Ölos u. Eurybatos). — Zum formelh. Gebrauch eines der im fgrE sehr seltenen Ethn. auf -εύς s. Burkert, MH 29, 1972, 81 („viell. nicht-iliad. ep. Trad.“); zum Typ s. Risch, Kl. Sehr. 139; Heubeck, Minos 19, 1985, 74 B. Mader
Οίχαλίη [2‘, 1H] E cf. Myc. o-ka-ra and o-ka-ri-jo DMic. 1121; Leukart, -täs §136. — Deriv.: Οίχαλεύς L 1 Burkert, MH29, 1972, 74-85; 2Visser, Katalog* 516-520. 693f.
B mythol. place name, home of Ευρυτο^ΙΙ, "ΙφιτοςΗ and Ίόλεια qq.v., thematic in Oechal. (prose refs. pp. 149 ff. Dav.; prob, place of Pan.fr. 12—14 pp.l20ff., see p.179 Ber.) B596 Δώριον (in Messenia), ένθα τε Μοΰσαι 1 άντόμεναι Θάμυριν τόν Θρήϊκα παύσαν άοιδής 1 -ηθεν ιόντα παρ' ^Εύρύτου ΟίχαλιήοςΛ ' ' στεύτο γάρ ευχόμενος νικησέμεν Β730 (Thessalians) οι δ9 είχον Τρίκκην και Τθώμην ' οϊ τ9 έχον -ην πόλιν L u, 1 τών αύθ9 ήγείσθην Ασκληπιού δύο παΐδε (verse type L256, cf. 74) Hes. fr. 26,32 (Εύρυτος) τέκετο ξανθήν Ίό λείαν, ' τ[ής έ]νεκ9 Οίχ[αλ]ίη[ν ' Άμ- φι]τρυωνιάδης [...]. Variously localized (L2) city „of the ene- mies of the gods“ (van der Valk, Researches II247 f., see Εύρυτος Π): Hom.’s mention of Thessalian Oi. in Messenian con- text (Δώριον / Δώτιον qq.v.) suggested localization there (Odyssey? see 'ΊφιτοςΗ); parentage of Εύρυτος in the Hes.fr. (son of Stratonike, daughter of Porthaon, and Melaneus, see Οίτηίς) is also in N.Greece in Oechal. acc. to Paus. (fr. 2Λ p.152 Dav., see Pan. fr. 24 p. 127) placed on Euboea W. Beck
οίχνέω, οΐχομαι [3‘, 3°, lh / 66‘, 86°, 3H, 5h] E uns., viell. zu είμι, s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.
F Akt. Präs, δι-νεΐ lh, t-vrixHjV 1, είσ^ j 1, έξν u 1; -νεσκε 1, -νεσκον 1; είσ-νεΰσαν 1; Pf. παρ-ωκεν 1; Med. Präs, άπ-εαι 1, -ετ9 4, -εται 11, άπ-εται 1, έξ-εται 2, περ- -εται 1Η; 3.Ρ. -εσθον 1; -εσθ9 1, -οντ9 1, ^-ονται2 3, άπ^ u 1; φχεο 3, φχετ9 16, ^φχετοΛ 18, έπί δ\ , 1Η, έπ^ u 10, μετ^ , 3, παρν j 2; φχόμεθ9 2, φχοντ9 3, φχοντο 1; -ωμαι 1, -ηται 1, -ωνται 2; -οιτο 2; ^-εσθαιΔ 2, έπ9 L j 1, έπ^ Λ 5; έπ^-όμενοςΛ 9, μετ^ 4 1, co^voi°j j άπ-ομέ-
νου 1, -ομένφ 1, ^-όμενονΛ 1, έπν Λ 3, ^-όμενοιΛ 4, έπν u 2; ^-ομένηΛ 2, έπ^ Λ 9, μετ^ , 1, έπ-ομενης 1, σομένηνΛ 1, j 1
Μ 1 zweis. la [Μ -ετ9 ά(νήρ) ...στος έμοί δ(έ) Λ288, α242; (^Οδυσσεύς 'J φχεθ9 αμ9 Άτρείδησιν ρ104, Τ183; φζετ' άπό(...) ΒΊ\, Ν672 - Π607; (u J φχετ9 617
618


οίχνέω, οϊχομαι
έπ(...) τ260 = 597 = ^19, h.Cer.93; φχετ9 έπεί 7V5O5, ¥'652; φχετ9 ο 2 [-<>] μοι φχετ9 δ 634 [2W] -εδ9 ύπό /335; ό μέν φχετ9 έπί Ξ36\ ές στρατόν φχετ9 TV38; φχετ9 έ... Λ 357, h.Merc.340 1b [1-] οί δέ δη άλλοι 1
£25, L , αύτάρ ν286, ω225 [1_] πή δή τοι φρέ- νες -ονδ9 ής 0201 [-*] δι-νεΐ h. 19,10 lc [--] -εσδ9 Ν62Ί 2 dreis. 2a [---] Μενέλαος ' -εται ¥'577; -εται έ(ί)ς 0223, 0294; -εται h.Cer.73; Μενέλαον ' ^φχετοΛ ν415, L , δ9 εις Ύ213, L , τοι δ9 7356, L , ¥Ί01, «260, ρ294, Sc.91, h.Cer.415; φχόμεδ9 ές (τε Πύλον) Α366, ρ 109 [!««] άπ-εαι άνδρός Τ342\ πή δή τοι μένος -εται δ Ε4Ί2; άπ/ ό μέν / πάϊς ^-εται ούδ^έ (τι) 5109. 166. 707, L / α410; (δ*) -εται 7588, 5821; έξ-εται Ζ3Ί9 = 384; δέ περ- -εται Th.733; φχεο νηι Πύλονδε ρ42 = π 24. 142; 5’ έπ/ άνά στρατόν $χετοΛ κήλα δεοϊο 4 383. 53; L j τοϊο δ9 4 380; (έπ/μετ/J) 5*) φχετο Λ καί 4 50, £148, ¥'564, 5642, L j ρ589; έπι 5’ φχετο Sc. 200; πάσας 5’ άρ9 / μάλα πάντας / μνηστήρας ^έπφχετοΛ 5451, Ρ356, α324, L , μακρά 0676, L j £330, Χ487, α 143, h.Merc. 150; (δέ) μετφχετο 57. 47; δέ παρφχετο Δ 212 = 326 [---] πάϊς -εται 5665; κατά στρατόν/πτόλιν φχετο πάντη £495 = Ζ104 - Λ 212 / 0383, ω413 2b [-2«] cνεύσι Λν έπεί /322, είσ^ , /120, άνέρες έξ^ , σύν 1334; -νεσκε 0640; φχοντο 4 382; -οιτο 5353 [-2χ] είσ-νεΰσαν £157 2c [i--] -νεσκον E19Q; -εσδον μακρήσι /V782; οί δέ δή άλλοι ' ^-ονταιΔ Τ346, t j τάς N22Q; -ωμαι £311; -ηται 5356; -ωνται σύν νηυσί Η 460 = 0499; -οιτο / -εσδαι προφέρουσα κα... υ64, Ζ346 R-2] μοι -ονται ν216; ές Πύλον ^-εσδαιΛ 5639, έπ9 L j ν34, έργον έπν , Ζ492 = «358 = ^352, ρ227 = σ363 [1-1] παρ-ωκεν Κ252; μέν άπ-ονται 4 408 3 viers.
[2ww2] -ομένφ σύν νηυσί τ193; -όμενον ω333\ -όμενοι δ9 έπι πάντας £381; -ομένη Χ223; -ομένην £511 [2^2] πάντοσ9 / ^πάντη έπ-όμενΛος £508, Π496 = 533, L Δοι Ζ81, Κ167; τόφρα δ9 άρ9 ^-όμενοι/η Κι... /47, κ571, (5*) L j ¥'699, /91; μέν ^έπ-ομένηΛ £720 = 0382, ιστόν L / ης/ην (καί) ε62, *222, 4 31 [1««2] οις άγανοϊς βελέεσσιν έπ-όμενος/η κατ-έπεφνεν 0759, /280, ο 411 / ε 124, λ 173. 199; ...δε μετ/^ις έπ-όμενΛος καλέσειεν Χ111. 171, L Λη μέγαν ιστόν κ226\ (δ9 αρ9) έπ-όμενος /7155, Ρ215; άπ- -ομένου α253; μάλα πάντας ^έπ-όμενονά μνηστήρας ρ346 - 351, L j 0279; μέγαν ιστόν ^έπ-ομένη^ κ254, L , £282; μετ-ομένη τ24 4 fiinfs. [2««2ω] ^-ομένοιο^ 5393 [2^^2^]
άνδρός / πατρός άπ^ , φΊΟ, τ19 [1^2„] (Όδυσσήος) δήν L j άνακτος / δάμαρτα £376, σ313, υ216 / 290 = ω125, άπν , άνακτος £8. 450, ρ296, φ395; πατρός άπν , er 135 = /77 [2„w‘x] (νόστον) πευσόμενος* πατρός δήν L j α281, /7215 s 264, ο 270, πατρός πάϊς L , 5164; L u £144, ο355 Stamm im longum außer 4‘, 4° in lc/2b Hiat vor φχεο π 142 (< 24+), nach άπ-ομένοιο a 135* (< £8+?), τ19 (κ.τρ.τρ.)
Σχ 1 Simplex; sch.D £71: άπήρχετο, 0640: παρεγένε- το (ebs. 4 366). ^έπορεύβτο (so reg.) 2 Kompos.; sch.D 7342: άπ-εαν -η. nL Λσαι, /384: έξ-νεΰσιν έξεισιν. έξέρ- χονται, £330: Κύπριν ^έπφχετο/ έπι GNa ωρμα, Ζ81: έπι- πορευόμενοι, 4 50: L / έπήει (ebs. 4 53). έπ^ρχετοΛ (so reg.), £148: μετφχετο' μετί έπορεύετο, XI11: μετ-όμε- νος* έπ9 αυτούς έπελδών, 4 272 (u.ö.): παρφχετο' παρήλ- δεν
L ’J.La Roche, Hom.Studien, Wien 1861, 116Γ. 119f.; 2Schmidt, Synonymik 1517ff.; 3Bloch, Supplet.Verba 28ff. 61 f.; 4Wace, AJA 52, 1948, 55 (dagg. ιστός Gl); ’Kurz, Menschl. Bewegung 105. 107. 147; 6F. LLetoublonj, EaC 98, 1985, 97-109. 237; 7Valgiglio, Prometheus 11, 1985, 20ff.;
RPh 66, 1992 [1994], 317-35
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οίχνέω, οϊχομαι
B gehen, sowohl (Akt. ausschl.) iter. immer wieder gehen (II, II2-8) = πωλέομαι, φοιτάω als auch perfektisch weg sein (12, III. 4) s έβη (vgl. Z377/9, 7/460 / Λ/16, 5701/7. 817/21, h.Merc. 197/340, 0229 m. 7V219f.), komplem. zu άφ/προίημι 4 379f. / /88ff., ω333, (κατα/προ) λείπω X252f., X223/6, a242f., v286, Sc.90f. (and. X213); 1./2.P. nur £311, 4 366, ρ 109 / π 142. 24 = ρ42 in I2c, 5393 (Ptz.) in I2a, 7342 in Illa (vgl. κίε, kontrast. ειμι, έρχομαι), m. ού/μή neg. nur £789f., y321f., /120 (jew. Akt.), Z384 / v216; Subj. außer τείχος Th.733 in II8 belebt (gedacht αιχμή TV504f., κήλα δεοΐο 4 53. 383 sowie δύελλα Z346, ü63f., νύξ K252, φάος γ335): Gotth. (Ap. 4 50, Ώ759+, Ares £508, 5353. 356, Art. ε 124*, Ath. £511, 7342. 356, Ύ223, /7383, 57, o2, Sc.200, Dem. h.Cer.93, Hades h.Cer.415, Heph. 5294, Hera £720+, £311, Hermes h.Merc. 150. 340, Hypnos £361, Kal. ε62, Kirke «222. 571, Oneiros £71, Ossa ω413, Pan h. 19,10, Pos. 7V38, 0223, Proteus 5451, τις κ226. 254, h.Cer.73) od. Menschen (VN £790, //460+, Ν62Ί, /47, v216. 286, Ach. 77155, ¥'652, Ag. 4 272+, 4 288, Aias 0676, P356, Diom. £148. 330, X487, 4 357, Hektor £495+, 0 279, P215, Men. P588, ¥'577, 5393, bes. oft Od., s. Vorbem. zu I2a b c, II 1b) bzw. deren άπειλαί 7V219f., αισιμον ήμαρ X2\2f., δυμός JV671f.+, μένος Ε4Ί2, φρένες 0201, ψυχή ¥Ί00ί., nur /322 in II Vögel, die fliegen (and. £71 in I2b am Ende); Med./Akt in 12, II1/4 auch (m. Schiff/Wagen) fahren, z.T. mit Angabe des Transportmittels: σύν ϊπποισιν και δχεσφιν /384, σύν νηυσί H46Q = 0499, τ193, έν νήεσ- σι rl82f., έπι νηός α260, ν216, r259f., νηι π 142 = 24" = ρ42 (instr. Dat. sonst nur χαλκφ E33O in II5); selten mit pers.Dat. (des Ziels 0640 in 11, kaum α 143 in II5, s.d.; poss. £472, 7V22O, 0201, 5634. 707; dat.comm. 5166, v216); pers. Akk. (von Präp./Präv. abh.) häufiger Koll. (s. Vorbem. zu I2c, II5. 6) als Indiv. (auffällige Ausn. £148. 330). — In assoz. Zush. m. άνακτος 7° in M4, 7V781 f., 0639f., άναρπάξας* u63f., h.Cer.414f., vgl. «241f., αυτός* 7355f., ¥'699, £282, £8. 450, ρ 292 ff., βασιλήες* X166f., £379 ff., μακρά ßi- βάσδων 0676, 77 533 f., έκαστον* X166f., P215, /7 383 f., 57/10, ένδα ένδα κ 571/4, h. 19,8 ff., ένισπε 5642, h.Cer.71ff., έταίροι* 7V780ff., ¥'563f. 695/9, /88/91, εύ- ρε(ν) 5450f., £282, o2ff., ω222/5, Εύρυσδήος* O639f., Sc.91, Θήβην* 4366, /381/4, κήρυξ* α 143, 57f. 47, /90f., λαοί* 4 382f., Z80f., X170f., οϊος* 7V781 f.#, P588#, £450*, οισέμεναι* £308/1 !♦, ¥'564, τ24* (· = mit o/-Alli- terat., vgl. οιωνοί /321 f.), πατρός 8° in M4, ρ42Γ, h.Cer.415, πευσόμενος* 4° in M4, v415, άμπνυτο* 4 357ff., X222L, προ όδοΰ / πυλάων 4 382 / £789f., Z80f., vgl. /383f., φύλοπιν αίνήν £495+f., Sc.2OO, Ώκεανοΐο £311, t>64f., ως BIN., Κ43Ί, £361; in Vbd. m. (ά)ρα /7155, 5451, /47, «571, v33f., r259f., co223ff. 413, h.Merc.150, γάρ 4 408, O222f., P356, α260, 0214Γ, /335, 5164. 638f., 5293f., *226, μέν 4 50. 53, £70f., £720+, K487, 4 408, £361, O222f., 5166, rl82f., in Asynd. (♦ am SA = VA) 4 50. 53. 366*, £720+, 4 288·, 7V781 f., «242* (281), 0383, 5634. 665, ρ109*; in Rel.satz X167. 171, Ν62Ί, 0640, 0759, 5821, v415, £8. 450, ρ294, τ19, υ290, ω333, in NS mit αί / εί £311 / XI11, 0499, £282 5353. 356, έξ ου π 142, ρ 104, τ597 - μ/19, έπεί 4 382, £511, 0279, π24 - ρ42, έως ε124, ϊνα α135 a /77, 5821, μή ν216, $>395, οδεν /322, όπως 5109, δς τις h.Cer.73, δτ’ άν H46Q, δττι 4 408, 5393, δφρα 4 357, ώς 5166, h.Cer.415. - Szenenauf- bzw. (vgl. IISp. 10,27ff.; 15,60ff.; 1419,2ff.) -abtritt von Gotth. Λ/38, o2/ l£71, £361,, 7356, nach RAbschl. L JU^272 - 326, £720 — 0 382, ¥Ί01. 564. 652 (έπεί πάντ9 αίνον έπε· κλυε), α324, 5639, ρ589 (έπεί διεπέφραδε πάντα), h.Cer.93; häufig (s. bes. 12a. b, II3. 4) in dir.R. (von / an 619
620


οίχνέω, οϊχομαι
οίχνέω, οιχομαι
Hektor Ζ379, Λ 288 / £472, Ζ81. 384, 7V782, £588; von / an Men. 7V627, Ψ5ΊΊ, <5109. 451 / 164. 166. 393; RAnf. £472, T342, Ώ201, «253, <5642. 707, *226, σ313; 2.V. /4 366, ρ109. 346 = 351; vorletzter V. 4 31, Ζ379. 492 s «358 s φ352, α410, /335, 5166, ρ346 = 351, τ19. 24; REnde ÄH67, /V220, £311, 0499, Ύ223, Ώ759, 5294. 353. 356, ν216. 286. 415, ο 270, τ260). - Gehäuft 4 50/3. 380/3, Τ342/46/56, 5164/6, ρ 294/6, r 183/93, vgl. im Dialog K167/71, 5634/39/42, 5353/6. — Wortf.: βαίνω, δραμεϊν, είμί BIVlb, είμι, έλθεϊν, έπω, ερρω, έρχομαι, θέω, κίε, κομίζω Β3, λείπω, λιάζομαι, νέομαι, νίσομαι, νοσφίζομαι, πέτομαι, πωλέομαι, φοιτάω
I Simplex II Akt. (vgl. II2—4): zu gehen / kommen pflegen, Iter.Impf. (2‘) u. Ind.Präs. (1°); in Exk. (0640) od. (neg.) in dir.R. 0640 (PN) δς Εύρυσθηος 1 άγγελίης -νεσκε βίτ) Ήρακληείη, vgl. Th.781, /C286 (u.s. G2) £790 δφρα μέν ές πόλεμον πωλέσκετο (Ach.) ' ούδέ ποτέ Τρώες προ πυλάων ’ -νεσκον wagten sich (weit) weg von, vgl. /352 ff. (and. 383 f. in II4) χ322 πέλαγος μέγα τοϊον, δθεν τέ περ ούδ" οιωνοί 1 αύτόετες -νεϋσιν wieder (vgl. Vit. p. 19,6) geflogen (vgl. β 181 f.) kommen (vgl. ι401+) 12
Med.: nur 4', 2° am Anf. von 2c (tagelang/überall) hingehen (iterativ wie II5), sonst (Opp. στησ/ναι 2V34/8, X222f., είσαι / ημαι Ψ69ΖΪ. / T345f., π 142—5, κείμαι ν 284 ff.) Weggehen (punktuell, daher Impf. u. Konj. / Opt. / Inf. m. Aor.- Funkt. [L3, vgl. II Sp. 1172,5 ff.], nur Λ 357 dur. wie 116) bzw. weg(gegangen) sein (Ind. Präs. u. cas.obl. des Ptz. m. Pf.-Funkt. wie II 1b), u. zwar i.d.R. aus Sicht der anderen im Ggs. zu άπ^εόντος*Λ / νόσφιν L d / άμφίς έόντα aus eigener (Z362, Θ522, £330 = τ299, ο 515, τ169 / Ύ332, £527 / τ221, ω218) bzw. Erzähler-Sicht (£278, ν189 / γ 193), vgl. Wiedergabe von (άπε)βή(σετο) in Erz. durch sprecherbezogenes φχετο in dir.R. 4 34/380, £35/71 nb. Kommentierung von νόσφι / πάλιν κίον+ bzw. (έ)δϋ(νε) in Erz. durch οΐχε- ται+ in dir.R. 4 284/8, 0219/23, /329/35, v 125/216; noch nicht Euphem. f. ‘Sterben’ (trotz Ύ213, s.d. in 2 c gg. Ende), nie Imp. (dafür ερρω), da eff. im Ggs. zu ingr. είμι / έρχομαι (vgl. £301/4/11, 0 161 = 177/223, T275/346), antithet. zu έλθεϊν π23Ε = p41f., h.Cer.93/322. 461 2a ohne Richtungsangabe: abs. od. mit mod.Best. (5393 inn.Akk.), nur 5665 mit Angabe des Woher; 3x Impf. m. Aor.-, 6x Ind. Präs, m. Pf.-Funkt., ebs. Ptz. im Akk. (2x) u. 13° (fiinfs.) Gen. (abs. δ 393), vgl. II1 b, nur im Nom. (5x am Anf.) m. Präs.-Funkt. (vgl. IISp. 1417,58ff.); Subj. Göttin £511, Ύ223, *571, sonst menschl. (3° Tel., 14° Od.); in dir.R. außer £511, ^564. 699, t>290 kleinräumig: *£564 έκέλευσεν έταίρφ ' οίσέμεναι κλισίηθεν* ό 5’ φχετο καί οί ενεικεν ging (weg) u. brachte, vgl. 5254f., υ154 699 (Gef. deponierten bewußtlosen Boxer bei sich) αυτοί 5’ -όμενοι κόμισαν δέπας gingen u. holten (Trostpreis) Ύ223 στηθι καί άμπνυε (Ach.), τόνδε (Hektor) 5* έγώ (Ath.) τοι 1 -ομένη πεπιθησω έναντίβιον μαχέσασ- δαι, s. V.226 *571 (δτε έπί νηα ηομεν) ^τόφρα δ9 άρ9 -ομένΛη Κίρκη παρά νηι '... κατέδησεν δϊν (ρεΐα παρεξ- ελθοΰσα) ging u. band, s. V.574 i47 (Siegesschmaus) L Λοι ^ΚίκονεςΛ L Λσι γεγώνευν, ' οϊ σφιν γείτονες ησαν gingen (weg) u. riefen 91 (έτάρους ^προίει^ν) οί 5* αιψ9 -όμενοι μί- γεν (VNd), vgl. *103 II größere Expedition: ω333 (ουλήν) την έν Παρνησφ μ9 έλασεν σΰς ' -όμενον* σύ δέ με L Λς als ich fort (gefahren) war, vgl. r394. 411. 413. 466, φ17. 20 f. 4 382 (Besuch in Myk.) οί δ9 έπεί ούν φχοντο ίδέ προ όδοΰ έγένοντο, ' Ασωπόν δ9 ϊκοντο abgezogen waren, vgl. Λ 329. 349 prägnant vom Verlassen des Schlachtfeldes (vgl. 4 408 in III): £511 έπεί ϊδε (Ap.) ' -ομενην dqß Ath.
weg war, s. V.(290 :) 420, vgl. 0223 in 2 c 7V782 (έταροι δέ κατέκταθεν.) οϊω (De'iph. u. Helenos) ' -εσθον (τετυμ-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
μένω) haben sich zurückgezogen, vgl. V.764 4 288 -ετ9 άνήρ ωρι^στος, έμοί δΛέ μέγ9 εύχος έδωκε ' Ζεύς hat das Feld geräumt, s. V.283f., vgl. 7V250, £43, Z254, kontrast. /7521 Verschwinden von Seefahrern: «242 (μιν) "Αρπυιαι άνη- ρείψαντο* ' -ετ9 άϊστος άπυ^ 9 όδύνας (κάλλιπεν) ist verschollen 5642 ένισπε* πότ9 φχετο καί τίνες αύτφ ’ κούροι έποντ9; quando e partito? (Privitera), vgl. V.634/9 (Präs. m. Pf.-Funkt.) 665 έκ (εί ci.) τοσσώνδ9 άέκητι νέος ^πάΐς -εταιΛ αυτως, ' νηα έρυσσάμενος hat sich einfach so auf u. davon gemacht 707 τίπτε δέ μοι L Λ; ούδέ τί μιν χρεώ ' νηών (έπι- βαινέμεν), vgl. V.701 393 (κέ τοι εϊπησι) δττι τοι (Men.) Jv μεγάροισμ τέτυκται 1 -ομένοιο σέθεν δολιχήν οδόν während du auf weiter Reise abwesend warst, vgl. V.483 164. 166 πολλά γάρ αλγε9 έχει πατρός πάϊς -ομένοιο ' L Jt φ μή άλλοι άοσσητηρες έωσιν, ' ώς νϋν Τηλεμάχφ δ μέν -εται, ούδέ οί άλλοι ' εϊσ9 οϊ κεν (άλάλκοιεν) «281 έρχεο πευσόμενος πατρός ^δήν -ομένοιο Λ = ο 270 (ήλθον) = /7215 (νόστον) s 264 £376 οι άχνυνται L u άνακτος = υ216" = σ313*Μ = 0290*"*** = ω125 (jew. adnom.Gen.) 144 μ9 Όδυσσήος πόθος αϊνυ^ται -ομένοιο Λ, vgl. Ζ362 ο355 παιδός όδύρε^ d, vgl. V.358 2 b in Vbd. m. (außer £71,
^«41θ, 5356 trans.) Ptz. (Fut. / Präs. / Aor., nachgest. außer «410, 5355, ω224, h.Cer.72), s.a. G4 u. vgl. IISp. 11,40ff.; Ind. Präs. (3\ 3°, lh) mit Pf.-, obl. Modi / Inf. (3° / Z346) mit Aor.-Funkt. wie Impf. (£71, 4°, 1H, 2h) Laußer ω225,; Subj. V, 2°, 2h (u. «410, h.Cer.73 in Wirklichk.) göttl., 2x θύελλα, sonst (£588 il 9x am Anf.) menschl. (3° Od.); in dir.R. t d <ü225 (ούδ9 εύρεν, άλλ9) αιμασιάς λέξοντες ' φχοντ9 waren fortgegangen, vgl. α22, ι2\Ί, h.Ven.78 (Impf, der Neben- handlg.) τ260 κακή αϊση ... έπί νηός ' φχετ9 έποψόμε- νος Κακοίλιον = 597 (έξ ού) = ^19, vgl. £200 = 301 Sc.91 (προλιπών) τοκήας ' φχετο τίμησών ... Εύρυσθηα II 5634 (ϊδμεν, όππότε νεΐτ9 έκ Πύλου;) νηά μοι -ετ9 άγων Tel. ist mit meinem Schiff unterwegs Ψ5ΊΊ (damit es nicht heißt:) 9Αντίλοχον ψεύδεσσι βιησάμενος Μενέλαος ' -εται ίππον άγων (eff.) ist abgezogen mit (Kampfpreis), kontrast. (ingr.) V.892f., 4167f., «311, 5395 Ν62Ί (Τρώες, οϊ μευ άλοχον) μάψ -εσθ9 άν^άγοντεςΛ ν216 (τά χρήματ9 άριθμήσω) μή τί μοι -ονται ... έπί νηός u j, zum Text s. Hoekstra z.St. h.Merc.340 κλέψας δ9 έκ λειμώνος έμάς βοΰς φχετ9 έλαύνων ' έσπέριος παρά θϊνα trieb davon (Kaus. zu V. 197f.), präp. Obj. von Ptz. abh. (wie an folg. Stt.) h.Cer.415 ώς δέ ji9 άναρπάξαςΛ ' φχετο φέρων ύπό κεύθεα γαίης 1 έξερέω, vgl. V.431. 80 f. υ64 (αϊθε) L Λα θύελλα ' -οιτο ^προφέρουσαΛ κατ9 ήερόεντα κέλευθα, ' έν προχοής δέ βάλοι (des Ok.), s. P.J.Th. Beckmann, D. Gebet bei Hom., Diss. Würzburg 1932, 54: „Opt. i.d.R. vom Aor.“ (irrig 55: „dur.“) Z346 (ως μ9 δφελ9) -εσθαι u j θύελλα (εις κύμα θαλάσσης), vgl. £2O7f. u. s. L331: „bei ωφελον~ steht f. die Verg. der Inf. des Aor.“ II £588 (Men.) -εται οίος άείρας ' νεκρόν ύπέκ Τρώων hat den Tr. d. Leiche entwunden u. ist damit davon, präp. Obj. von Ptz. abh., s. V.581 h.Cer.73 (ένισπε) τέκος εϊ που δπωπας ' δς τις νόσφιν έμεϊο λαβών άεκουσαν άνάγκη ‘ -εται entfuhrt hat 5353 εϊ ^κεν *ΆρηςΛ -οιτο χρέος καί δεσμόν άλύξας <mir> abhaut 356 (εϊ) L j χρεϊος ύπαλύξας ' -ηται φεύγων, vgl. £665, £260, π 424, υ223 «410 οϊον άνάίξας άφαρ -εται, ούδ9 ύπέμεινε ' γνώμεναι, vgl. χ249 £71 ως ό μέν είπών ' φχετ9 άποπτάμενος (Oneiros), subj.Perspektive Ag.s (dir.R.) ggüber V.35 (Erz.), doch vgl. 5838f. 2c mit Richtungsangabe durch (außer 4 380, 4 357 f. pron.) Adv. (am Anf. u. Ende, s.a. G1 a) u./o. präp. (außer διά προμάχων Λ 358, κατά γαίης/χθονός 7V504, ¥Η00 Akk.-) Obj. (incl. 2° ΟΝ5ε): Koll. (όμιλον, πΙτ]όλιν/ας, στρατόν, φΰλ9) nach άνά, κατά, έπί (am Anf.) u. 7V38, ρ59Ο ές, sonst (s.a. II3. 4, kontrast. 621
622


οίχνέω, οΐχομαι
οίχνέω, οΐχομαι
IISp. 1418,58ff.) geogr.Begr. (ΟΝ außer 7/460+, 0223, Χ213) nach είς+ (nur zusätzl. PNa ρ 109, πάρ PNa v414, μετά VNa / Lnom.act.j 5294, v415), ferner μετά/επ’ L j Λ 357, T346, ρ43 / v34, πρός δώ(μα) Ξ311, T355, ύπό ζόφον /335; Ind. Präs. (5\ 3°) u. (τ!93) Ptz. m. Pf.-Funkt. (4x 4- ήδη, s. Gib), Konj./Inf. (372°) m. Aor.-Funkt. wie Impf. (14\ 15°, lh) außer 6x am Anf. (s.o. 2 Vorbem.), A 357, £25; Subj. göttl. (Pfeile A 53) 5‘, 4°, lh, sonst menschl. (3° Od., 6° Tel.) außer 6\ y335 am Ende (letzte 3 St. übertr.); 23x in dir.R., 21 x in Erz. (incl. v34 Gl., ρ294 Exk.) A 53 έννημαρ μέν avLä στρατόν φχετο Λ κήλα δεοΐο gingen nieder über / bestrichen, vgl. in II5 V.50 (zur Wiederaufnahme von Kompos. durch Simplex s. Renehan, Hypomnemata 43, 1976, 13; grunds. skept. Dunkel, ZVS 92, 1978, 14ff.). 383 (άνά sonst nur noch /384, 57 in II4. 6) E*495 xarL d πάντη 1 ότρύνων (Hektor) μαχέσασδαι — ZI04 = Λ 212 wuselte durch das ganze Heer, vgl. 77 532 f. in II5, Λ/49. 467, £207 0383 Τηλεμάχφ είκυΐα (Ath.) ^κατά πτόλιν φχετο πάνττ]„ 1 καί ρα έκάστφ φωτί παρισταμένη φάτο μύδον (4- indir.R.) lief die ganze Stadt ab, vgl. δΊ in 116 ω413 Όσσα 5’ άρ’ άγγελος ώκα L 1 μνηστήρων (δάνατον ένέπουσα) II ^652 πολύν καδ' όμιλον 'Αχαιών ' $χετ', έπΛει πάντ' αίνον έπέκλυε ging <wieder> weg durch d. Menge (Ach. hatte 615 f. Nestor im Publikum aufgesucht) S361 ως είπών ό μέν (Hypnos) L μ φύλ' άνδρώπων ging fort (kontrast. V.381 in II5), vgl. Φ298 h. Cer. 93 (χωσαμένη Κρονίωνι νοσφισδεΐσα) 'Όλυμπον 1 L / άνδρώπων πόλιας, vgl. A349f., Z201f. v34 (άσπα- σίως) τφ (Pflüger) κατέδυ φάος ήελίοιο ' δόρπον επ' -εσδαι daß er zum Nachtmahl davongehe (Schadewaldt), vgl. folg. St., μ 439, 5395, £381 u. zur Postpos. II Sp. 536,10 ff., kontrast. Z492+ in II5, Λ 86 7'346 (οί) άλλοι ' -ονται μετά δεΐπνον, ό δ' άκμηνος sind weg zum Essen, vgl. V.275, A424, K22ff. u. in Erz. £25 (s.u.), ω225 (s. 2 b) Λ 357 (όφρα Diom.) μετά δούρατος φχετ' έρωήν 1 τηλε διά προμάχων, δδι οί καταεί- σατο γαίης, ' τόφρ' "Έκτωρ άμπνυτο Τ356 πρός πατρός
δώ ' φχετο (Ath.), vgl. Ξ224 S311 (μή) χολώσεαι, αϊ κε σιωπή ' -ωμαι πρός δώμα (des Ok.) stillschweigend fort bin 7/460 ότ' άν αύτε ' -ωνται (Gr.) Lauv νηυσί Λ ... ές πατρίδα = 0499 (εϊ κεν), vgl. Μ16 τ193 ήδη δεκάτη πέλεν ήώς -ομένφ L j L... 'Ίλιον εϊσωΛ~ 183 έν νήεσσι L 1 L$Z£5* άμ' Άτρείδησινι ρ 104 (έξ ού) L , ές L’ΊλιονΛ, vgl. λ 168f. 294 ούδ' άπόνητο, πάρος δ' είς j ... 1 φχετο δ 294 (ού γάρ έδ' Heph.) μεταδήμιος, άλλά που ήδη ' -εται ες Λήμνον μετά Σιντιας ν286 ές Σιδονίην άναβάντες 1 φχοντ' (έγώ λιπόμην) 415 (Tel.) ός τοι ές ... ^Λακεδαίμο- ναΔ πάρ Μενέλαον ' φχετο πευσόμενος μετά σον κλέος, vgl. /83 ο 2 είς L d ... 1 φχετ' ' νόστου ύπομνήσουσα (Ath. den Tel.) 1 εύρε δέ κτλ. Α366 ^φχόμεδ' έςΛ Θήβην
την δέ διεπράδομεν machten e. Abstecher nach Th. (sc. von d. Belagerg. Trojas aus) ρ 109 L , τε ^Πύλον, καί Νέσ- τορα 42 (ού σ' έτ9) όψεσδαι έφάμην, έπεί φχεο νηι L βε ' άέκητι (μετά πατρός άκουήν) - π 24 s 142"
(έξ ού) 5639 έδάμβεον' ού γάρ έφαντο ' ές L u -εσδαι (sc. Tel.), s. V.634 in 2b ρ589 ό 5’ φχετο (Eum.) ... ' μνηστήρων ές όμιλον, έπεί διεπέφραδε πάντα 2V38 (ίππους έστησε Pos.) ό δ' ές στρατόν φχετ' 'Αχαιών 0223 έρχεο (Αρ.) νύν ' ήδη μέν γάρ τοι ' -εται (Pos.) είς άλα (άλευάμενος χόλον), s. V.219 Ύ213 (Kerenwägg.) ρέπε δ' "Έκτορος αϊσιμον ήμαρ, ' φχετο δ' είς Άιδαο schlug aus in Richtg. Unterwelt, metaph. im Ggs. zu βαίνω, (κατα)δύω, (κάτ)είμι, κατελδεΐν, έρχομαι, (είσαφ)ίκάνω, κίε vom Sterben, s. I Sp. 276,11 ff. /335 (κοίτοιο μεδωμεδα) ήδη γάρ ψάος-εδ' ύπ° ζόφον, s. V.329 ¥Ί01 ψυχή δέ κατά χδο- νός ήυτε καπνός ' φχετο τετριγυΐα entschwand, vgl. A207f. Af5O5 (ηλεύατο) αιχμή δ'... κραδαινομένη κατά γαίης ' 623
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
φχετ', έπεί έ’ άλιον (άπό χειρός όρουσεν), vgl. Λ 358 (s.o.), Φ168 II Α380 (Ag. κακώς άφίει) χωόμενος δ' ό γέρων πάλιν φχετο, subj.Perspektive Ach.s (dir.R.) ggüber V.34 (Erz.), vgl. Φ456 £25 (Eum. άράρισκε πέδιλα' οί) άλλοι ' φχοντ' άλλυδις άλλος άμ' άγρομένοισι σύεσσιν, vgl. π3 u. s. ω225 in 2b «260 (μιν ένόησα έξ ΟΝβ άνιόντα) φχετο γάρ καί κεΐσε νέπί νηόςΛ (φάρμακον διζήμενος), vgl. £164, /7328E 5821 (παΐς έβη L Λ.) δείδια μή τι πάδησιν, ' ή ό γε τών ένί δήμφ, ϊν' -εται, ή ένί πόντφ N22Q που τοι άπειλαί ' -ονται, τάς Τρωσίν άπείλεον (Gr.), vgl. Θ229 £472 jtfj δή τοιΛ μένος -εται δ πριν έχεσκες; 0201 L φρένες -ονδ', ής τό πάρος περ 1 έκλε', vgl. (Kaus.) //360, ISp. 364,46 ff.
II Kompos. (KSV; KSN/DSV nur 371H in 1. 5, s.d.): Akt. [2‘, 2°, lh] u. (4) / od. (1. 5—8) Med. (Verbalformen mit Spondeus [wie stets im Akt.] nur 2', 4° [s. M2c am Ende] ggüber 10j, 9° in I [s. Mlbc. 2bc]), Ptz./Ind.Präs. m. Pf.- Funkt. nur in 1 b/4, Impf, (im Ggs. zu 12) nie m. Aor.-Funkt., sondern schildernd, auch Ν6Ί2+ (ώκα) / «324 (αύτίκα), h.Merc. 150 (έσσυμένως) in 1/5; 38x von 71 in dir.R.
III άπο ίχο μα ι , οΐχομαι άπό Weggehen (von), weg(gegangen) sein, KSN (2‘) u. KSV; 5x (am Anf.) in Vbd. m. (außer 7342 temp.) Adv. (Best. ^70); mit Präs.-Funkt. in la (Ind.Impf./Präs.), Pf.-Funkt. in lb (Ind./Ptz.Präs.); in Erz. 2’, Exk. £8. 450 (Einl. jew. ήν/όν ρα συβώτης 1 αύτός), ρ296 (292 όν ρά ποτ' αύτός '), innerl. abh. α135 = γΊΊ, φ395, sonst in dir.R. la [4‘] in Vbd. m. (nachgest.) sep.Gen. wie sonst nur noch 5665 (έκ, vorangest.) in I2a, s.a. χ322 (όδεν) in II u. Th. 733 in II8 7V672 (τόν βάλ9) ώκα δέ δυμός (s.d. Blb) 1 φχετ' άπό μελέων (μιν σκότος είλεν) = /7607 entwich, vgl. *£880, 0514 Α408 οίδα γάρ όττι κακοί μέν άπ-ονται πολέμοιο sich zurückziehen aus (404 φέβωμαι), vgl. 799. 204, kontrast. /?136 (unfreiwillig) T342 δή πάμπαν άπ-εαι (Ath.) άνδρός (s.d. ΒΠΙ2b) έηος. 1 ή νύ τοι ούκέτι πάγχυ (μέμβλετ' Ach.?) läßt im Stich, vgl. ψ9Ζ lb [10°] abs., metr.Verlängerg. des gleichbed.Simplex (s. I2a am Ende), außer 5109 nur Ptz. im (bis auf «253 fiinfs.) Gen. (adnom. £8, φΊΟ, gen. abs. £450, ρ296, φ395, rl9), von Od. 5109 (έμοί άχος) κείνου, όπως δή δηρόν άπ-εται, ούδέ τι ϊδμεν (ob er lebt), vgl. £376 in I2a φΊΟ τόδε δώμα έχράετ' έσδιέμεν ' άνδρός ^άπ-ομένοιοΛ πολύν χρόνον, vgl. υ216, kontrast. ω218 ρ296 (Άργος) τότε κεϊτ' άπόδε- στος L d άνακτος = £8" = 450" = φ395" τ19 (έντεα πατρός, τά μοι) άκηδέα καπνός άμέρδει ' πατρός L u (die-) weil der V. weg ist a 135 ϊνα μιν περί πατρός L d έροιτο = γΊΊ 253 πολλόν άπ-ομένου Όδυσηος 1 δεύτ], ό κε μνηστηρσιν (χεΐρας έφείη)
112 δ ιο ιχνέω [lh] durchstreifen, seinen Weg finden (έν)\ διά (4- Gen.) sonst nur noch A357f. in I2c h. 19,10 φοιτρ δ' ένδα καί ένδα διά ρωπήϊα ... 1 ^άλλοτε2 μέν ρεί- δροισιν έφελκόμενος ' L Λ δ' αύ πέτρησιν έν δι-νεΐ (κορυφήν είσαναβαίνων), vgl. V.8. 12f., κ281
113 εισοιχνέω [2°] sich hineinbegeben in (= Akk.), betreten (and. KSN 15x in I2c: 'Weggehen nach’, s.a. Z379* in II4); in dir.R. £157 (δυμός ίαίνεται) λευσσόντων (V. u. Μ.) τοιονδε δάλος (sc. Naus.) χορόν είσ-νεΰσαν, vgl. V.65, h.6,12f. ί 120 ουδέ μιν (Ziegeninsel) είσ-νεύσι κυνηγέται, vgl. vlllf.
114 έξοιχνέω / έξοίχομαι [3‘] (hin)aus(zu)fahren (pflegen) / (hin)ausgegangen sein, Ind. Präs. Akt. m. Präs.-, Med. m. Pf.-Funkt.; in dir.R. /384 (όσα ποτινίσεται) Θήβας Αιγύπτιας ' αϊ δ' έκατόμπυλοί είσι, διηκόσιοι δ' αν' έκάστας ' άνέρες έξ-νεύσι σύν ΐπποισιν καί δχεσφιν, gg. II Sp. 1034,41 s. Porph. ad 1. (I p. 138,24 έξεστράτευον), 624


οίχνέω, οιχομαι
vgl. Ζ393 (and. £789f. in II) Z379 (πή έβη Andrem.?) η ές Άδηναίης έξ-εται ...; = 384 (out’), vgl. V.367. 371
115 	έποίχομαι , οιχομαι έπί (außer £330, «324, lh mehrfach) hingehen (zu = Akk. außer «143, s.d.) i.S.v. (A50. 383, £330, *487, ΩΊ59* feindl.) angehen, (K\51/\61. 171, ρ346. 351/450 [vgl. #7/10 in II6 u. 0383/4 in I2c] komplementär zu παρίσταμαι) sich heranmachen an, (inspizierend, kontrollierend, bei der Arbeit) zielgerichtet hin- u. hergehen (V, 4° Ιστόν am Webstuhl), sich befassen mit (1', 4° έργον), stets (auch cas.obl. des Ptz. im Ggs. zu 12) m. Präs.- Funkt. (s επειμι II Sp. 467,64 ff.), KSV außer 1H (DSV) u. £381 (KSN; and. £361, v34, h.Cer.93 in I2c: ‘Weggehen zu’); Subj. göttl. (Pfeile A383) A50, £508. 720+, Ώ759+, <5451, £62, «222. 226. 254, 1H, lh, Lsonst menschl.Obj. göttl. (Sg.) £330, tier. (Pl.) A50, £720+, 6451, unbelebt (Pl.) 0676 u. (Sg.) 11 x am Ende, L d (Koll., nur 5x am Anf. außer o 411 Indiv.); nach / vor Gl. *487 / 0676, in Exk. £62, 1H, sonst in dir.R. außer A50, £330. 508. 72O+, £381, 0279, /7155. 533, £215. 356, «143. 324, lh 0759 δν τ’... ' οϊς άγανοΐς βελέεσσιν έπ-όμενος κατέπεφνεν (Αρ.) = /280 = ο 411 = £124 (Art.) — λ 173 = 199 (200 έπήλυδεν) heimsuchend Α 50 (Αρ. schoß) ούρήας μέν πρώτον νέπφχετοΛ και κύνας 383 (λαοί δνήσκον) τά δ\ 3 κήλα δεοϊο ' πάντη άνά στρατόν £330 (Diom.) Κύπριν L u ... χαλκφ (334 έκίχανε) verfolgte *487 Θρήϊκας L □ ... 1 δφρα δυώδεκ’ έπεφνεν nahm sich (nacheinander) vor II 0676 (Aias) νηών ϊκρι’ L u μακρα βιβάσδων, ' νώμα δέ ξυστόν sicherte abwechselnd, vgl. V. 684 ff., kontrast. μ 229 Sc. 200 (Ath. ώς εϊ τε μάχην έδέ- λουσα κορύσσειν) έπι δ’ φχετο φύλοπιν visitierte, vgl. £495 f. 595 £720 fn-ομένρι έντυεν ίππους 1 'Ήρη = 0382 geschäftig, vgl. Τ392, Σ372 /7155 Μυρμιδόνας δ’ άρ’ L Δος δώρηξεν 1 ^άντας^ άνά κλισίας von einem zum andern gehend £381 (τούς βασιληες έκόσμεον) -όμενοι δ’ έπι l j τεύχε’ αμειβον £356 (Patr. abgeschirmt) Αίας γάρ μάλα L j ιέπφχετο2 πολλά κελεύων, vgl. £528, A/265f. 6451 (ήλδ’ έξ άλός, εύρε δέ φωκάς) πάσας δ’ άρ’ L Jt λέκτο δ’ άριδμόν inspizierte, vgl. V.411f. 0 279 ϊδον 'Έκ- τορ’ ιέπ-όμενοΛν στίχας, s. V.270, vgl. Δ 231 £215 ωτρυνεν δέ έκαστον L 2ς έπέεσσι /7496 (δτρυνον ηγήτορας) ^πάν- ττ] έπ-όμενΛος Σαρπηδόνος άμφί μάχεσδαι = 533 = £508,η (πάντοσ’, Ares) Ζ81 λαόν έρυκάκετε προ πυλάων ' L jOi *167 (οΰ νυ νεώτεροι, οϊ κεν) έκαστον έγείρειαν βασιλήων 1 L Λοι; 171 (είσι) πολέες, τών κέν τις ^έπ-όμε- νοΛς καλέσειεν ( = 11 1" in II6) ρ351 σε κελεύει ' αίτίζειν μάλα πάντας L Δν ^μνηστήραςΛ — 346 der Reihe nach anzuhauen, vgl. V.365. 450 «324 αύτίκα δέ L u ^έπφχετοΛ, ab- geschw. ging (wieder, s. V. 132f.) zu, vgl. p589 in I2c, 0298 ff. 143 κήρυξ δ’ αύτοΐσιν δάμ’ L j οίνοχοεύων trat jeweils heran u. schenkte ihnen ein (Dat. vom Ptz. abh. wie *222f. in I2a vom Inf.), vgl. Z545f. £282 βέλτερον, εϊ κ’ αυτή περ ^έπ- -ομένη* πόσιν ευρεν ' άλλοδεν sich umtuend, „coi valore di ‘andare in giro’“ (L721) £62 ιστόν (s.d. Gl) L j ... ΰφαινεν s A31in (Akk.) s x222in (Gen.) + 226. 254 (Nom.) Z492 (κόμιζε ιστόν) και άμφιπόλοισι κέλευε 1 ^έργον έπ-εσδαι Λ s «358 s ρ352 sich der Arbeit zu widmen, vgl. £195 ρ227 ούκ έδελήσει ' L j (sondern sich vom Betteln nähren) - σ363 h.Merc. 150 (έξίκετο νηόν) έσσυμένως δ’ άρα λίκνον έπφχετο, abgeschw. steuerte an (153 κεϊτο), vgl. V. 148
Π6 μετοίχομαι hinterher sein i.S.v. (£ 148 feindl.) nachsetzen, (*111, 07/47 mehrere/eine Pers.) auf suchen, (r24 dienstbar) mitgehen, stets m. Präs.-Funkt (s μέτειμι ΠSp.468,32ff.), KSV (and. KSN Λ 357, T346, 0294, v414f., p42f. in I2c: ‘Weggehen auf d. Suche nach / zu*) £148 τους μέν έασ’, ό δ’ Άβαντα ^ιετφχετοΛ και Πολύιδον (151 έξε- νάριξε), vgl. V. 152, Ζ21, /7864. 685, £285 0 7 (Ath.) άνά 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊω, οϊω, όιομαι, οΐομαι
άστυ u u... 1 είδομένη κήρυκι (10 REinl. - 0384 in I2c am Anf.), vgl. K5f. 47 κήρυξ δέ L u ^άοιδόνΛ (62 ήλδεν άγων L J ging holen, vgl. 0126 *111 εϊ τις και τούσδε ^μετ-όμενΛος καλέσειεν (s 171" in II5) τ24 τίς τοι L pj φάος οϊσει; hinterdreingehend, vgl. (‘mit’) α428. 434, (‘voraus’) ι// 293 f.
117 παρο ίχομαι [3‘] vorbeigehen, Impf. (Med.) u. Pf. (Akt., nur hier), KSV (and. KSN h.Merc.340f., v414f. in I2b/c: ‘Weggehen entlang / zu’) A272 παρφχετο (Ag.) γηδό- συνος κήρ = 326, vgl. μ 62 Κ 252 παρ-ωκεν δέ πλέων νύξ ' τών δύο μοιράων, τριτάτη δ’ έτι μοίρα λέλειπται, vgl. pl90f., zur Form Wackemagel, Kl.Sehr. I 129 A.l u. Unt.254, Meillet, BSL 24, 1923/4, 114
118 περο ίχομαι [1H] (her)umlaufen, übertr. (vgl. δι- νέω B3, δραμεϊν BII1. 8 Pf., έλαύνω BI3, δέω BI4, II3) von Architektur Th. 733 (ούκ έξιτόν, δύρας δ’ έπέδηκε Pos.) τείχος δέ περ-εται (έπελήλαται ν.1.) άμφοτέρωδεν, vgl. V.678 (zum äol. Präv.). 726 = η 113"*d . 86, ω208
D inc.auct.fr. PSI 1386 (vgl. αύτίκα D), 28 l«]v έπ-εσ- δαι /7615 (= 7V505), 0348a (« 353) v.l. Z86, Λ/340 (< 6451), α408, λ 539
G 1 mit Adv. (o.ä. Ausdr.) la lok. (vgl. BI2c): άλ- λυδις £25 άμφοτέρωδεν Th. 733 δολιχήν οδόν 6393 ιν’ 6821 κεϊσε α260 όδεν /321 f. πάλιν Α380 πάντη A383f., £495 = Ζ104 = Λ 212 = 0383" = ω413", Ζ81 = Κ 167in, /7496 = 533 πάντοσ’ £508 πή Ε4Ί2, /2201 που 7V219C τήλε A 357f. lb temp.: αιψ’ «91 άλλοτε h. 19,10 αυτε 2/459 f. αύτίκα «324 αύτόετες /322 άφαρ «410 δήν «281, 0215. 264, £376, ο270, σ313, υ 216. 290, ω125 δηρόν 6109 έννήμαρ Α53 έπειτα τ24, u63f., h.Cer.91 ff. έσσυμένως h.Merc. 150 ήδη O222f., /335, 0293f., rl92f. δάμ’ α 143 νυν £588, 6166 πάρος p293f. πολύν χρόνον φΊΟ πότ’ 6642 (ούδέ) ποτέ £789f. πρώτον A5Q τόφρα «47, κ571 (vgl. £789f.) ώκα 7V671L, ω413 1c mod.: αΰτως 6665 κακή αϊση r259f. λάδρη p42f. μάψ Ν62Ί πάμπαν Τ342 σιωπή £310f. 2 mit
präd. Subst./Adj.: άγγελος/ίης ω413, 0640 έσπέριος h.Merc.340f. 3 mit Präp. (außer woher / wohin / womit, s. Bill / I2c / Vorbem.): άέκητι 6665, p42f. άμ’ £25, ρ104 = rl83in (vgl. 6642f.) νόσφιν h.Cer.72f. 4 mit Ptz. (außer BI 2b, s.d.): άλευάμενος 0223 (είσ)άναβαίνων^ v285f., h. 19,10f. μακρά βιβάσδων 0616 βιησάμενος Ψ5Ί6Ϊ. διζήμενος «260f. ένέπουσα <w413f. νήα έρυσσάμενος 6665Γ. κελεύων £356 κραδαινομένη 7V5O4f. ύπομνήσουσα o2f. νοσφισδεϊσα h.Cer.92f. οίνοχοεύων «143 ότρύνων £495+f. πάλλων £495* πευσόμενος ν415 τετριγυΐα *£101 τετυμμένω 7V782 χωόμενος* Α380, h.Cer. 91 ff. R. Führer
όίω, οϊΐω, όιομαι, οΐομαι [57ζ 74°, 1Η, 4h, le] Ε lauti. < *ouis-je-, *ouis- mögl. gleiche Wz. wie ai. Adv. ävis ‘offenbar’, s. Bertolin (L); vgl. auch Chantraine, Dict. s.v., sowie Tischler, HEG 1120f., Bader, BSL 89/1, 1994, 183ff. - Abi.: άνώϊ- στος/ί
F („-" steht fiir „oi’-“) -ω 67, οϊω 12 (— 11', 1H); -ομαι/ εαι/εται/όμεδ’ 26/4/2/2 (Impf. ?), οΐομαι 1, οϊοιτο 2; ωίε- το 2, -ετο lh; -όμενος/φ/ον/οισι/η 3/1/2/1/1; Aor. -σατο 3, -σάμενος 4; ύίσδην/δη, όϊσδείς je 1
Μ 1 οί-; ώί- (in lae. c) la -«-im longum laa ού γάρ -ω σ259 [U-] -ω τ215 [νίχ] παλιμπλαγχδέντας* / διακρινδέντας* / τελέεσδαι / μνήσεσδαι / πείσεσδαι / σχήσεσδαι / Inf. Fut. Med. / Ptz. + -ω A59, v5 / ΤΙ41, σ149, U180, h.Merc.438 / Α204, «201 - 0173, /226, ^215 / Τ64, μ 212 / Α289. 296. 427 / /655 - 7V747-, £503 / Ζ353, Μ66, 0355, π311, ρί, σ23, $>261 / ν326;
625
626


ό’ίω, οϊω, όί'ομαι, οϊομαι
ού γάρ / Ρτοη. -ω (Adoneus) 7V262, Φ92, /27, 5754, £173, λ 101, ν324, π372·, ^91 / Α 170 = £284«. 287. 350, 7V273, £456, ν394, υ205, χ 159; γάρ -ω ο 278; -ω Ζ341 s π377«·, 0536 = 180«, π309, ρ460, y/261; -σθείς /453 laß
γάρ -ομαι Α78 k-v] έκτελέεσσθαι / έσσεσθαι* / μεμνήσεσθαι / Inf. 4- -ομαι Λ/217 / 0292, h.Ap.54 / τ581 = φ79 / ΪΊ95, /7198, /67; (γάρ) -ομαι ούδέ Ρ641, £363, /140; -ομαι Ε644, Λ 834, £687 = £214«, Τ334, α173 = £190 = π224 s 59, χ47, 5203, τ568, ι?224, h.Merc. 177; -εαι (ούδέ) Α561, /255, «380, Cert. ρ. 37,11; (κατά) θυμόν -εται/ετο/σατο (ώς, γάρ) τ312 / h.Ap.342 / α323, τ390; -εται ώς ρ586; -όμεθ9 ούδέ φ322; -σατο θυμός ι213 [.*_] -όμεθ9 /165 lay M~U] -όμενος/φ/η /210, 7V283, ^351; -σάμενος ι339 -όμενος/ον(θανέεσ-
θαι) 0123, £298 / ζΔ 12, υ21; σσάμενοςΛ δόλον είναι κ232 s 258; L j ο443 laö -ομένοισι ω401 las
ώί- [--««Ι ώίετο θυμός κ248 = l> 349 lb όϊ- in den brevia [---] (τή) σ9 / άλλ9 / νυν -ω Α558, £894 / 7V153, β255 / Λ609 U.2] (νύν) -ω AS551, ΜΊ3, £454, Φ399, ν427 = ο31 [vwl] -ω Ψ46Ί lc -ι- in den brevia (ώί-) [1-2] ωίσθη δόλον είναι 5453 [2-2] ώϊσθην π475 2 οϊ-
2a οϊ- im longum 2aa [--] (νύν) οϊω 0298, Φ533 = ¥ζ310βΜ [-*] πεισέμεν οϊω Ε252, /315; άλλά / η τέ / ούδέ μιν*/τιν9 οϊω KW5 = Sc. 111«, Τ71 / Λ 763 / Ρ709 = 0727«, Κ362 2aβ [^J οιομαι κ193 2b [-2W] οϊοι- το /12 [---] οΐοιτο ρ580
Σχ sch.min. Ρ. Straßb. inv. Gr. 162 zu ο 443: υποπτευ[σας, sch.D A557 u.ö.: υπονοώ, ύ 12 u.ö.: ύπολαμβάνοντα (vgl. sch.min. P.Oxy.2405 zu A78). προσδοκώντα
L Solmsen, Unt. 60 ff. (όίω meist am VE, όίω im Inneren); Wackemagel, Synt. II17 (zu unpers. r312); Tabachovitz, Er.47, 1949, 1 ff. (zu γ2Ί u. zum iron. drohenden Gebr.); Neuberger-Donath, SCI 2, 1975, 2ff. (zu Akt. u. Med.: [5] όίω wende sich „selbstbewußt u. selbstsicher“ an die Zuhörer, όίο- μαι dagg. beinhalte „ein lautes Denken“; dazu s.u. B Vorbern.); R. Bertolin Cebrian, Die Verben des Denkens bei Homer, Innsbruck 1996, 239 ff. (Akt. von sicherer, Med. von uns. Meinung)
B annehmen, vermuten, ahnen, meist (1 a) von Zukünftigem: voraussehen, u. zwar entweder Widriges befürchten, argwöhnen od. Erwünschtes (er)hoffen, seltener (1 b. c) von Gleichzeitigem od. Vergangenem; Präs.st., nur lOx Aor.Med. (3x -θη-) Verdacht schöpfen, auf e. Gedanken kommen (r390, 1213, /453 4- αύτίκα; s. in 1 b. 2. 3. 4); 107x l.Pers.; als relativierender Ausdr. von Ungewißh. od. Konzilianz im Ggs. zu οίδα (s.a. φημι); oft (in laa. ß; £456*, /V262*, 0536* in 1b. d, 4) an einen Hörer gerichtet als distanzierender (ironischer) od. drohender Ausdr. von nur scheinbar bescheidener Selbstein- schätzg. ('Understatement*; s. L): meinen, schätzen, (versprechen, garantieren, urspr. offenbar machen! s. E), daß man überlegen ist, daß etw. geschehen wird, was man selber herbeiführen will; bis hin zur Bekundung eigener Absichten denke nicht, dqß (/215 4- A.c.I.) > bin nicht gesonnen zu tun (A 170. 296 4- Inf. der eigenen Handlg., in ld). - Gebr.: dir.R. außer (laa:) /12, h.Ap.342, (1 b:) a323*, (ld:) 0728, (2:) i339, r390; Subj. Pers., 3x (in 3:) θυμός, r312 unpers. Konstr. (4- άνά θυμόν, vgl. r390, θυμφ 5453); meist (1) mit A.c.I. (wobei z.T. der Akk. aus dem Kontext ergänzbar), seltener (ld) mit Inf. der eigenen Handlg., bzw. (2) mit Akk.-Obj. (dabei je nach metr. Bedürfnis ζ,Β. δόλον είναι 5453, «232* od. δόλον κ380) u./o. NS (r390 4- μή wie Verb des Fürchtens) od. (4) abs.; Akt. nur l.Pers. (79x; 26x -ομαι), Verh. Akt. : Med. (43‘ 14', 34° : 40°) von Neuberger (L) semant. erklärt als zuhörerbezogenes Akt. (seid gewiß) ich erkläre u. subjektbezogenes Med. ich denke (bei) mir, z.T. plausibel (so überwiegt der 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οϊω, οϊω, οϊομαι, οϊομαι
akt.Gebr. bei adressatenbzg. Drohung in laa.ß u.ö.; auch bei göttl.Sprecher nur Akt.!), aber z.T. wohl auch metr. begründet (s.u. einzelne Vorbem. u. Vorkommen). - Wortf.: s.v. έλπο- μαι; (προτι)δσσομαι; Opp. οίδα (π 475), vgl. έέλδομαι (ω401); s. noch μαντεύομαι, πείθομαι (Β 11 b), φημί
Disposition 1 Subj.Pers., mit (A.c.)I. la mit (A.c.)I.Fut.: von zukünft. Geschehnissen, Handlungen anderer laa pos. laß neg. 1b mit (A.c.)I.Präs., Pf. 1c mit
A.c.I.Aor., (P641) Pf. ld mit Inf.Fut., Präs., Aor. der eigenen Handlg. 2 Subj. Pers., mit Akk. Obj. u./o. NS 3
Subj. θυμός od. (r312) unpers. 4 Subj. Pers., abs.
1 Subj. Pers., mit A.c.I., Inf. la mit Inf., (ergänzbarem) A.c.I. (meist) Fut.: von zukünftigen Geschehnissen, Handlungen anderer (A59 in laa, £287* in laß [vgl. μ 212 in ld] daß wu) laa pos.; vermuten, voraussehen, befurchten, daß (meist) Schlimmes geschehen wird (vgl. άνώϊστον κακόν Φ39*), 4x (von 10) Med.: A 59 νύν άμμε παλιμπλαγχθέν- τας -ω ' αψ άπονοστήσειν (s v5«, in laß) Μ66 στεϊνος γάρ, δθι τρώσεσθαι -ω Τ64 Αχαιούς ' δηρόν έμής καί σής έριδος μνήσεσθαι -ω Ω355 τάχα δ9 άμμε διαρραίσεσ- θαι -ω (Med.:) ΑΊ3 ή γάρ -ομαι άνδρα χολωσέμεν m. unpers.Konstr.: Φ533 νΰν οϊω λοίγι9 έσεσθαι = ¥z310e’ (ίπποι βάρδιστοι) (Med.:) 0292 (πολλών) υπό γούνατ9 έλυσεν, ' ώς καί νύν έσσεσθαι -ομαι Μ2ΥΊ ώδε γάρ έκτε- λέεσθαι -ομαι nicht dir.R.: /12 τίς κ9 οΐοιτο (μοΰνον ένί πλεόνεσσι οί τεύξειν θάνατον) II eigenen Erfolg, Scheitern des Gegners (die der Sprecher z.T. selber herbeiführen wird) annehmen, erhoffen, prophezeien, Ausdr. von Selbstge- wißh., eigener Überlegenh., Drohg., nur 2x (von 18) Med.: A427 μιν (Zeus) πείσεσθαι -ω 1655 (άμφί έμή [Ach.] νηϊ) 'Εκτορα ^καί μεμαώταΛ μάχης σχήσεσθαι -ω 0293 τόν δ9 οϊω L j (δείσεσθαι) Λ 609 νΰν -ω περί γούνατ9 έμά στήσεσθαι Αχαιούς Τ 71 άλλά τιν9 οϊω 1 άσπασίως αύτών γόνυ κάμψειν, δς κε φύγησι (Tr.) Sc. 111 LdAAa μιν oio)j ' φεύξεσθαι δύο παΐδας Ζ353 (Paris ohne φρένες) τώ καί μιν έπαυρήσεσθαι -ω Λ 763 ή τέ μιν (Ach.) οϊω ' πολλά μετακλαύσεσθαι Κ105 L u ' κήδεσι μοχθησειν (Hektor) καί πλείοσιν, εϊ κεν Αχιλλεύς (μεταστρέφω ήτορ) ν394 καί τιν9 (Freier) -ω 1 αιματί τ9 έγκεφάλφ τε παλαξέμεν (ου- δας) in Anr. an die 2. P.£ £350 ή τέ σ9 -ω ' ριγήσειν πόλεμόν γε Φ399 τώ σ9 αύ νΰν -ω άποτισέμεν δσσα έοργας m. unpers.Konstr. (vgl. y226 in laß): A204 άλλ9 έκ τοι έρέω, τό δέ καί ^τελέεσθαιΛ -ω (τετελέσθαι vulg., τετελεσμένον έσται Zen.) /215 ώδε γάρ ήμέτερόν γε (Freier) νόον L j -ω (τετελέσθαι, τελέσεσθαι vv.ll.), Bekundg. der eigenen Absicht 4- α201 (μαντεύσομαι ώς) = ο 173 (Med.:) h.Merc. 177 άλλο τί οι καί μειζον -ομαι άντιβολήσειν nicht dir.R.: h.Ap.342 -ετο (φετο cod. Μ) γάρ u j laß mit Neg. (die meist emphat. am Kolon-Anf.), nur 5x (von 28) Med.; nicht annehmen, deß / annehmen, (versprechen, garantieren), dqß nicht der Gegner Erfolg haben wird (z.T. da der Sprecher es selber verhindern wird Überlegenh., Drohg., aber auch bei Med.: /67, £644, /7198): Y362 είμι διαμπερές, ουδέ τιν9 οϊω ' Τρώων χαιρήσειν /67 άλλά τιν9 (Freier) ου φεύξεσθαι -ομαι αίπύν όλεθρον Α 289 ά τιν9 (Gr. Ach.s Befehle) ού πείσεσθαι -ω /315 (οΰτ9 έμέ γ9 Αγαμέμνων) πεί’ σέμεν οϊω (in Anr. an die 2.P.:) £252 έπεί ούδέ οε (Sthen.) πεισέμεν οϊω 284 (βέβληαι) ούδέ σ9 -ω ' δηρόν έτ9 άνσχήσεσθαι 644 ούδέ τί σε Τρώεσσιν -ομαι άλκαρ έσεσθαι (άλλ9 ύπ9 έμοί δμηθέντα, 652 φημι) ρ460 νΰν δή ο9 (Bettler) ούκέτι καλά διεκ μεγάροιο γ9 -ω ' αψ άναχο^ σειν 4- σ23 (ύποστρέψεσθαι, Iros) h.Ap.54 ούδ9 εΰβων σέ γ9 (Delos) έσεσθαι -ομαι οΰτ9 εΰμηλον, ’ ούδέ τρύγην οι- σεις (dqß wir; vgl. Α59 in laa, μ212 in ld:) £287 άτάρ ού μέν σφώϊ γ9 -ω ' πρίν γ9 άποπαύσεσθαι ([-παύσασθαι 627
628


οϊω, οϊω, οϊομαι, οϊομαι
vulg.] bevor einer von uns beiden tot) υ 180 πάντως ούκέτι νώϊ βιακρινέεσθαιΛ -ω ' πριν χειρών γεύσασθαι 0198 ού γάρ πριν παύσεσθαι (-σασθαι pars codd.) -ομαι υΐας Αχαιών ' μνηστύος άργαλέης σ149 ού γάρ άναιμωτί γε L j (διακρίνεσθαι Pap., διακρινθήμεναι Plut.) -ω 1 μνηστήρας και κείνον (Od.) hoffen (versprechen), daß der Schützling nicht scheitern wird: v5 (bist unter meinem Schutz) τώ σ9 οΰ τι παλιμπλαγχθέντα γ9 -ω ' άψ άπονοστή- σειν (= Α 59ex in laa) furchten, daß nicht / nicht hoffen, daß etw. Erwünschtes geschehen wird: TV747 (Ach.) δν ούκέτι πάγχυ μάχης σχήσεσθαι -ω s Ρ503” (μένεος, Hektor) Ω727 ούδέ μιν (παϊδα) οϊω ' ήβην ϊξεσθαι £173 (όφρα) πάθω κακόν* Lot) γάρ -ωΛ ' παύσεσθ9 λ 101 L j ' λήσειν (Od.) έννοσίγαιον + ρ7 (παύσεσθαι κλαυθμόν, Pen.) π 377 ού γάρ τι μεθησέμεναί μιν (Tel.) -ω m. unpers. Konstr.: /226 οΰ πω τούτο έπος τελέεσθαι -ω* 1 λίην γάρ μέγα είπες (sc. Od.’ Heimkehr; vgl. A204+ in laa ) π311 άλλ9 οΰ τοι τόδε κέρδος έγών έσσεσθαι -ω 372 L ' τούτου γε ζώοντος (Tel.) άνύσσεσθαι τάδε έργα <ρ91 L 4 ' ρηϊδίως τόδε τόξον ... έντανύεσθαι nicht furchten, daß etw. Widriges geschehen wird: ^261 ού μέν γάρ τιν9 άναιρήσεσθαι -ω (sc. die Äxte) 322 οΰ τί σε τόνδ9 (Bettler die Pen.) άξεσθαι -όμεθ9, ούδέ έοικεν (314 έλπεαι, 317 ούδέ έολπε), gleiche Form noch χ 165 (in 2) 1b mit (A.c.) Inf. Präs., Pf. (zu präs. άπονέεσθαι u. ρύεσθαι [Λ/73*, ΚΙ95, s.u.] vgl. die formal ähnl., aber wohl fut. gedeuteten τελέεσθαι [A204+, /226], έντανύεσθαι [^>91] in laa. ß) von Sachverhalten, Handlungen anderer, die gleichzeitig sind (2x νΰν), od. (zwar log. nachzeitig) nur als Faktum beschrieben werden; annehmen, meinen, (5x Aor.: a323*) Verdacht schöpfen, daßeVw. ist, geschieht, 6x (£894*; Kl 95 im Med.!) in Anr. an die 2.P., 14x (von 24) Med. bzw. (<5453, π 475) -6τ;-Αογ.: £894 τώ σ9 -ω κείνης τάδε πάσχειν έννεσίησιν Ν213 σέ δέ ϊδμεναι αύτόν -ω Ρ687 σέ και αύτόν ^-ομαι είσορόωντα ' γιγνώσκεινΛ ότι £214 καλάμην (sc. άρετης, 212) γέ σ9 L u ν326 σέ δέ κερ- τομέουσαν -ω ' ταΰτ9 άγορευέμεναι ο 278 διωκέμεναι γάρ -ω ι>205 έπει και κείνον -ω (άλάλησθαι) Λ 834 τόν μέν ένι κλισίησιν -ομαι (κεΐσθαι) Τ334 Πηλήά γ9 -ομαι ή (τεθ- νάμεν), vgl. (328) έώλπει α323 -σατο γάρ θεόν είναι χ210 -όμενος (-έμενος, ίέμενος w.ll.) έμμεν9 Αθήνην κ232 -σάμενος (-σατο γάρ ν.1.) δόλον είναι = 258 (vgl. <5453 [s.u.], δόλον κ38Ο) Cert. ρ. 37,11 τί θνητοΐσιν αρι- στον (θνητοΐς κάλλιστον cod. Ρ) -εαι έν φρεσίν είναι (Ορρ. οίδα) π 415 καί σφεας ώίσθην τούς έμμεναι, ούδέ τι οίδα (log. nachzeitig, 2' triumphierend:) £456 καί μιν (Verwundeter) -ω (κατίμεν δόμον Άϊδος εϊσω, 453 έπεύξα- το; vgl. 454 in Id) Κ141 μάλα δ9 ώκα διακρινθέντας -ω ' άψ ίμεν (die Gegner) /47 έπει και τούτον -ομαι (εΰχεσ- θαι) mit Neg. (die meist in emphat. Anf.stellg.): 6453 ούδέ τι θυμφ ' ωίσθη δόλον είναι argwöhnte nicht (vgl. «232 [s.o.], δόλον x380) κ193 (φραζώμεθα εϊ τις) μήτις* έγώ δ9 ούκ οϊομαι είναι, s. Merkelbach, Odyssee 184f. (log. nachzeitig:) P709 ούδέ μιν οϊω ' νΰν ίέναι (Ach. ohne Waffen) Kl95 άλλ9 ού νΰν σε ρύεσθαι (νΰν έρύεσθαι Arist.) -ομαι (Drohg. an Gegner, im Med.!) ΜΊ3 (wenn παλίωξις) ούκέτ9 έπειτ9 -ω ούδ9 άγγελον ^άπονέεσθαιΛ σ259 ού γάρ -ω (Αχαιούς άπήμονας L J 1c mit A.cJ.Aor., (P641) Pf. von vergangenen Geschehnissen, Handlungen anderer: anneh- tnen, dqß, 6x (von 11) Med. (Formel): A558 rff σ9 -ω κατα- νεΰσαι (vgl. 561 -εαι in 4) AT551 τιν9 ΰμμ9 -ω δόμεναι θεόν (sc. τοίους ίππους) Ψ461 (ηνίοχον) έκπεσέειν -ω mit Neg. (meist in emphaL Anf.stellg): γ21 ού γάρ -ω ' οΰ σε θεών άέκητι γενέσθαι (doppelte Vemeing.: Zusammenfiigg. zweier Formeln; s. Tabachovitz, L) ■■ <5754” (θεοΐς γονην έχθεσθ9) (Med.:) Ρ641 έπει οΰ μιν -ομαι ούδέ πεπύσθαι α\Ί3 (τί- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όϊω, οϊω, οϊομαι, οϊομαι
νες ναΰται;) ού μέν γάρ τί σε πεζόν -ομαι ένθάδ9 (sc. nach Ithaka) ίκέσθαι = £190 « π 224 s 59 (s. Odyssey z.St.: Scherz, od. Ithaka — Leukas urspr. Halbinsel? s. dagg. s.v. Ιθάκη) τ568 (πύλαι ονείρων) άλλ9 έμοί ούκ έντεΰθεν -ομαι
ονειρον ' έλθέμεν Id mit Inf. der eigenen Handlg. (vgl. A59. 427* in laa, K362*, £287* in laß), 6x (von 17) Med.; mit Inf. Fut. von Nachzeitigem, meine, hoffe, daß es mir gelingen wird, Ix Med.: Z341 μέτειμι* κιχήσεσθαι δέ σ9 -ω 6203 άλλον (sc. δίσκον) ' ήσειν ή τοσσοΰτον -ομαι ή έτι μασσον r 215 νΰν μέν δή σευ, ξεΐνέ, γ9 -ω πειρήσεσθαι, ' εί έτεόν μ 212 έκφύγομεν, καί που τώνδε μνήσεσθαι -ω (sc. ήμέας, vgl. £287* in laß daß wir) h.Merc.438 ήσυχίως καί έπειτα διακρινέεσθαι (Αρ. u. Hermes) -ω meine, furchte, daß (ich muß, Med. [s.o. 6203]): r581 (Pen.: muß Od.* Haus verlassen) τοΰ ποτέ μεμνήσεσθαι -ομαι = φ 19 Δ\2 έξεσάωσεν -όμενον θανέεσθαι = υ21” s 0728” (-όμενος) mit Neg. (die in emphat. Anf.stellg.), hoffe nicht, dqß / furchte, daß nicht: Φ92 Loü γάρ -ω2 ' σάς χεΐρας φεύξεσθαι denke nicht > bin nicht gesonnen zu: A 170 ούδέ σ9 -ω ' ένθάδ9 άτιμος έών (πλοΰτον άφύξειν) 296 ού γάρ έγωγ9 έτι σοί πεί- σεσθαι -ω II mit Inf. Präs, von Ggw.: v324 L u 1 ήκειν εις Ιθάκην stolze (durch ό. distanzierte, 'objektivierte’) Selbst- einschätzg.: TV262 L j' άνδρών δυσμενέων έκάς ίστάμενος πολεμίζειν, vgl. (269) oi56e φημι 6180 (ού νηϊς άέθλων) άλλ9 έν πρώτοισιν -ω ' έμμεναι mit Aor.: Ξ454 ού μάν αύτ9 -ω (χειρός άπο άλιον πηδήσαι άκοντα, vgl. 456 in lb), triumphierend 2 Subj. Pers., mit Akk.-Obj. u./o. NS; jem.n / etw. vermuten, sich vorstellen, befurchten, argwöhnen (i339, r390 Aor.), lOx (von 13) Med. (V u. Od.); /159 (ή) Μελανθεύς, τόν περ -ω 165 άνήρ, όν -όμεθ9 αύτοί, Odyssey z.St vermutet augmentloses Impf. (u. Ellipse; gleiche Form noch ^>322 in laß Ende) /V283 (κραδίη πατάσσει, sc. τφ κακφ) κήρας -ομένφ (όιέμενον/ω, οίομένου w.ll.), vgl. (ε389, £219) προτιόσσετ9 όλεθρον, θάνατον^ (κ314) κακά δ9 όσσετο θυμός 1339 ή τι -σάμενος κ 380 ή τινά που δόλον άλλον -εαι; ούδέ (δειδίμεν), vgl. δόλον είναι (δ453, χ232*) /7351 κείνον -ομένη τόν κάμμορον, ^εΐ ποθεν έλ- θΛοι (Od.), vgl. (er 115) όσσόμενος υ224 έτι τόν δύστηνον -ομαι, L ιών γ255 μέν τόδε κ9 αύτός -εαι, ως κεν έτύχθη ρ586 ούκ άφρων ό ξεΐνος (Od.) -εται, ως περ άν εϊη 580 μυθεΐται κατά μοίραν, ά πέρ κ9 οϊοιτο καί άλλος m. μή argwöhnen, befurchten, daß: r39O αύτίκα γάρ κατά θυμόν -σατο, μή (ούλήν άμφράσσαιτο, Eurykl.) neg.: ν427 άλλά τά γ9 ούκ -ω (sc. daß Freier den Tel. töten werden) = o31 3 Sonderfälle; Subj. θυμός (s.d. B6b; Pelliccia, Hypomn. 107, 1995, 237. 248f.) 4- A.c.I.Fut. (s. 1) od. Akk.-Obj. vermuten, ahnen, Med. (i 213 Aon), nur Od.: ί 213 αύτίκα γάρ μοι -σατο θυμός άγήνωρ ' άνδρ9 έπελεύσεσθαι κ 248 γόον δ9 ωίε- το θυμός - υ349, vgl. (χ374) κακά δ9 όσσετο θυμός unpers. + NS: r312 άλλά μοι ωδ9 άνά θυμόν -εται, ώς έσε- ταί περ (λ ρ586”, s. 2) mir schwant, s. Wackemagel (L) m. Parali. 4 Subj. Pers., abs., 6x (von 12) Med.; ahnen, argwöhnen, (/453, ο 443 Aor.) Verdacht schöpfen, Med., (Γ) -θη-*. Α 561 αίεί μεν -εαι (Hera) ούδε σε λήθω (zitiert Heras [558] -ω, in 1 c) immer kombinierst (spionierst, spekulierst) du 1453 πατήρ δ9 έμός αύτίκ9 -σθείς ο 443 (μή) -σάμενος καταδήση £298 (έπόμην) -όμενός περ, άνάγκη neg. nicht (mehr) hoffen: ω401 έπεί νόστησας έελδομενοισι μάλ9 ήμΐν ' ούδ9 έτ9 -ομενοισι II in Parenth.; bei fut. Handlg. schätzen, annehmen (2) triumphierend), 5x Akt.: 0536 άλλ9 έν πρώτοισιν, -ω, ' κείσεται (Gegner) TV 153 (ου τοι δηρόν έμέ σχήσου- σιν) ίάλλ9, -ω,Λ χάσσονται 0255 t j καί δηθά (άγγελιάων πεύσεται) π 309 ή τοι έμόν θυμόν καί έπειτά γ9, -ω, ’ γνώσεαι yr261 (εϊπ*) έπεί καί όπισθεν, -ω, ' πεύσομαι Med., bei aor. Handlg.: £363 άλλά τά γ9 ού κατά κόσμον,
629
630


όΐω, οϊω, οϊομαι, οϊομαι
-ομαι (sc. έλεξας + είπών) χ 140 ένδον γάρ, -ομαι, ούδέ πμ άλλη ’ τεύχεα κατδέσδην
D h.Cer.391 suppl. [... δόλον δυμός τιν9 -σατο ...] ν.1. /310 (τελέεσδαι -ω Piat., τετελεσμένον έσται codd.), δ 162 Zen. (έέλδετο vulg.). 493 (φημι vulg.), φ42Ί (όνονται vulg.), II. Pers. fr. 1,6 ρ. 63 Dav. γρ. Θ 241, ρ 394 Η. W. Nordheider
οίωΦηναι [2j] Σχ sch.D Ζ1, Λ 401: έμονώδη (also sch.P.Haun. 3 on ZI)
Β (οϊος ή to be left ahne ZI (Hera and Ath. went to Olympus) Τρώων δ9 οίώδη και 'Αχαιών φύλοπις αίνη Λ 401 (Od. had protected the wounded Diom. who retumed to the ships) οίώδη δ9 Όδυσεύς δουρικλυτός, ούδέ τις αύτφ ' Αργείων παρέμεινεν, έπεί φόβος έλλαβε πάντας. — See οιος B2d, μουνόω Β2 W. Beck
οίωνιστής [3‘, 1Η] (zu οιωνίζομαι:) Vogelschauer (Augur), spez. t.t. nb. (kasussupplet. zu) οίωνοπόλος u. allg. μάν- τις (s.dd.); nur in viers. VE-Position [2-2x] (je 2x -ής/ήν) als Epith. (3x) in Namenreihe bzw. (TV70) in l-Pers.-V. von Kal- chas, m. gewichtiger Verdoppelg. δεοπρόπος (s.d.) -ής (dir. R.); abschließend zum letzten von 2 bzw. 3 PN dess. Verses ("Εννομος bzwL "Ασβολος, s.dd.): B858 (Troerkat.:) Μυσών δέ Χρόμις ήρχε και "Εννομος -ής* ' άλλ9 ούκ οίω- νοϊσιν έρύσατο κήρα μέλαιναν, 1 άλλ9 έδάμη, pointiert, m. Hinweis auf seinen (in der II. nicht realisierten) Tod trotz Vogelkunde, zur Relativierg. der Mantik s.v. οιωνός Β1 Vorbem. P218 (ωτρυνεν [sc. Hektor, folgen 2Vv. m. 4 + 3 PN ohne Epith.]) Φόρκυν τε Χρόμιόν τε και "Εννομον -ήν* 1 τούς δ γ9 έποτρύνων προσηύδα (folgt dir. R.) (am VE des ersten von 3Vv. einer Reihe:) Sc. 185 ([178] ύσμίνη Λαπιδάων Και- νέα τ9 άμφί [folgen 4Vv. m. ΡΝ]) Κένταυροι δ9 έτέρωδεν ενάντιοι ήγερέδοντο ' άμφί μέγαν Πετραΐον ίδ9 "Ασβολον -ήν ' Αρκτον τ9 (folgen 2Vv. m. ΡΝ), zur Pers. s. Allen, Hom., Oxford 1924, 136 ^δεοπρόπος -ής, als Epith. des Kalchas in l-Pers.-V. (vgl. οίωνοπόλων δχ9 αριστος A69, s.v. μάντις B2a): ΝΊΟ ([43] Ποσειδάων Αργείους ώτρυνε εί- σάμενος Κάλχαντι, darauf Aias: „έπεί τις νώϊ δεών μάντεϊ είδόμένος κέλεται μάχεσδαι) ούδ9 δ γε Κάλχας έστι L d 1 ϊχνια γάρ (έγνων άπιόντος") Η. W. Nordheider
οίωνοπόλος [2‘] Σχ sch. min. POxy. 2405 zu Α69: -ων* όρνιδο[σκο]πων, sch. D A 69: δρνεοσκόπων. μάντεων
B (wer mit Vogel[zeichen] zu tun hat:) Vogelschauer (Augur), zum HG s. s.w. αίπόλος (Ε), πέλω/ομαι u. vgl. z.B. δνειροπόλος', spez. t.t. nb. (kasussupplet. zu) οίωνιστής u. allg. μάντις (s.dd. sowie ιερεύς), als ’Berufsbez.’ entspr. μαντοσύνη (s.u. A69), zur Sache vgl. („οΰτ9) οιωνών σάφα είδώς'9 (a2Q2); nur in fünfs. Position [-iuJ] im l-Pers.-Ver- styp PN + Patron, (od. umgekehrt) 4- L-<uv δχ9 αριστοςJt je Ix von Kalchas u. Helenos als den HauptseAern der Gr. u. Tr. bei deren ersten Auftritten, zur Hervorhebg. ihres Prestiges, als Einl. des Ratschlags, die Gottheit zu versöhnen (tatsächl. tritt Helenos in der II. als tr. Zeichendeuter zurück hinter Pulyd.; s. Λ/200 ff., anderers. s.v. Κασσάνδρη sowie Liste der Seher s.v. μάντις B Vorbem.) A69 (Ach. [62]: „τινα μάντιν έρείομεν ή ίερήα ή και όνειροπόλον, δ τι τόσσον έχώσατο Φοίβος Απ.99) τοΐσι δ9 άνέστη ' Κάλχας Θεστορίδης L „ ' δς ήδη τά τ9 έόντα τά τ9 έσσόμενα προ τ9 έόντα, ' και νήεσσ9 ήγήσατ9 Αχαιών Ίλιον εΐσω ' ήν διά μαντοσύνην, τήν οί πόρε Φοίβος 9Απ.*' δ σφιν ... μετέειπεν (folgt dir.R., dann Streit), m. Ausfuhrg. (δς ήδη καί ήγήσατ9 ήν διά μαντ.) u. Begründg. (von Αρ.), vorher 3 Begr. für Kontakt m. dem Göttl. (μάντιν ή ίερήα ή καί όνειρ.) 'zur Auswahl’; Kalchas heißt (ΝΊΟ) δεοπρόπος οίωνιστής, vgl. Th. 32. 38, dazu
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οιωνός
Heitsch, GGA 220, 1968, 187 f. zum Verh. von Seher u. Dichter Z76 (Tr. wären gewichen) εί μή άρ9 Αινείς τε καί 'Έκ- τορι είπε παραστάς ' Πριαμίδης 'Έλενος L u (folgt dir.R., [102] Hektor gehorcht) H. W. Nordheider
οιωνός [18s, 10°, 4H, 9h] E evt. Abl. von nichthom. φόν Έί’, zur Problematik s. Schmeja, IF 68, 1963, 35f.; Schindler, Sprache 15, 1969, 158; Schmeja, Sprache 17, 1971, 180ff.; Peters, Laryng. 292ff.; anders Beekes, Sprache 18, 1972, 121 ff.; van Windekens, Em. 56, 1988, 84f. - Abl.: οίωνοπόλος, s.a. οιωνίζομαι
F -ός 2, -φ 1, -όν 6; -οί 10, -ών 6, -οΐσι(ν) Ί, -οις 3Η, -ούς 6
Μ 1 oi- im longum la dreis. [±--] -όν h.Merc.213. 295; -ούς (κρίνας) Ορ.801, h.Ven.4 U-2] -φ TV823; -όν τα- χύν άγγελον /2292 = 310; -οί Λ 395; -ών /2293 — 311 [2-1] ^κύνες τε καί -οί, Χ354 [1-2] L , γ259; οΰτ9 -ών α202; (καί) -οις (πετεηνοΐς) Th.268, Ορ.277, Hes. fr. 240,11 [2_1] -ών ως λ605 lb viers. [----] -οισι Α5 R-2V] (καί) -οισιν έλωρ γ2Ί\, ω292; (ούκ) -οΐσι(ν) (τανυπτερύγε- σσι) Β859, Μ237, h.Merc,303 [2_1χ] -οισι h.Merc.546 2
οί- in den brevia [-2-] οΰτ9 -ών h.Cer.46 (--«] -ός Μ243 [-2ν] ως τ9 -ός h.Cer.43; -όν ρ160 [--^] -όν ο532 [--χ] κύνες ούδ9/τ9 -οί /2411, £133; κύνες ήδ9 -οί / Akk. Χ335 / Β393, (9379 s Ρ241 s 7V831; (ούδ9 / ως τ9) -οί Λ453, y321, π216, h.Cer.89; -ών h.Merc.544
Σχ sch.min. P.Achmim 2, zu Α 5 (cf. P. Berlin inv.5014, P.Oslo 12, P.Oxy.3207): ντοΐς σαρκοφάγοις, όρνέοις, sch.D A5: -οισι* L j δρνισι. λέγει δέ γυψί καί κόραξιν, /2292: -όν* δρνιν, 2? 859: -οισιν διά τήν οίνωσκοπίαν, cf. Κ2ΊΊ-. τφ δρνιδι* έπί τφ -φ, /2219: δρνις κακός* κακός -ός. καί μάντις
L (zu Bl:) Stengel, Kultusalt. 57ff.; Stockinger, Vorzeichen 154f. (Stelleninterpr.: Abgr. oi. - δρνις); Bushnell, Helios 9, 1982, 1 ff.; J.Pollard, Birds in Greek Life and Myth, Plymouth 1977, 116ff.; s.a. s.v. μάντις L
B Vogel: (1) in mantischem Zush. (19x), meist als bedeutungsvolles Vogel(zeichen) von Gott (öfter Zeus’ Adler), (2) Leichenfresser (14x), allg. Gattungsbegr. in (3) Vgl. (6x) u. (4) 'Systematik’ der Lebewesen; ansch. gehoben: poet., kult. (bei Auspizien, /2292+ Gebet), mit Tabu vbd.? (Aasfresser, s. Schmeja 1971 [E]), groß, Raubvogel? (Geier frißt Leichen). — Wortf.: s. spez. Vogelbez. (zu Bl:) αίετός, (zu 2:) γύψ usw.; allg.: Subst.Ntr.Pl. ^πετεην,ά (öfter Sup. + L ,ών ', s.u. 1b); δρνις (s.a. δρνεοv) ist ansch. das allg., 'alltäglichere’ Wort: auch in 'alltägl.’ Sit. (*F857. 865 δρνιδος άμαρτ., sc. πέλεια, ε65 δρνιδες, sc. σκώπες, ΐρηκες, κορώναι in locus amoenus, Ορ.470 όρνίδεσσι beim Pflügen, dazu aber auch formelh. ώς τ9 -ός/οί u.ä. im Vgl. in 3), als Gattungsbegr. auch von Adler u. Falke (r548, l>242, Op.212 nach od. vor αίετός, ϊρηξ [vgl· ε51 λάρφ δρνιδι έοικώς-, so nicht οι.], Th. 523-5 m. αίετόν abwechselnd), aber anderers., wie nie ol., auch von kleineren Beutevögeln (ggüber P757 κίρκον, χ303 αίγυπιοί, Hes. fr.33a, 14 αίετός, sowie μ 331 nb. ίχδϋς als Jagdbeute); beide auch in mant. Zush.; wo aber beide nebeneinander vorkommen, deutl. Spezialisierg. von οί.: TV821, o531 wird der zur Rechten auffliegende Vogel (έπέπτατο / ήλυδε δεξιός δρνις, so nie ol.) dann als Zeichenvogel oi. erkannt (TV823 δάρσυνος -φ, o531f. έγνων -όν έόντα präd.! hier deutl. t.t., so auch Z2292+ im Gebet von Zeus* Botenvogel Adler; s.a. entspr. Abll. οίωνιστής, -οπόλος u. später häufiges -ίζομαι*, s. Stok- kinger [L] 154f.); ol. häufig mit dämon., unterweltl. Konnot. 'Leichenfresser, Vernichter’ (urspr. Tabuwort?), wie nie opvi£. — Verh. von ol. u. ορνις nach Kasus u. Metrum (oi· u. όρν- beide metr. in [-J od. [mw] mögt): Bei den Kasus do-
631
632


οιωνός
miniert im Nom. δρνις (17x [von 38], davon llx VE) ggüber (metr. verseh.) οιωνός (2x), aber -oi (lOx) ggüber (metr. entspr.) όρνιθες (4x); sonst wechselseitige Suppletion von δρ- νΐθος (2x, nur im Ψ m. άμαρτ.) u. -ov (6x) statt *-oö bzw. * όρνιθα; ferner verhalten sich die (metr. entspr.) Formen -φ ορνίθι = 1:2 (+ ορνΐθ9 K211), -ών ορνίθων — 6:2, -οΐσι(ν) όρνίθεσσι(ν) = 10:4, -οις δρνΐσιν = 3:1, -ούς όρνιθας = 6:5. — Epith.: u.ä. (in la:) ταχύν άγγελον
' δεξιόν (Ώ292+), τανυσίπτερον (h. Merc. 213), ' τλήμονα γαστρδς εριθον άτάσθαλον άγγελιώτην (h. Merc. 295), οιον (ρ160), εις 4- präd. άριστος (Μ243); (lb:) τανυπτερύγεσσι (Μ231), άγαθοΐσιν (Hes. fr. 240,11), τεληέντων, μαψιλόγοισι (h. Merc. 544. 546), τούτοις (303), οϊ άριστοι (Ορ.801), präd. έτήτυμος άγγελος (h. Cer. 46); (2:) ’ ώμησταί (Λ 453), ταχέες (£133), πάσι (Λ 5), präd. πλέες (Λ 395); (3:) τανύπτεροι (h. Cer. 89), 1 πάντοσ9 άτυζομένων (λ 605), ' φηναι ή αίγυ- πιοι γαμψώνυχες (π 216); (4:) ^πετεην,οΐς ' (Ορ.277, vgl. ορνίθων L Λών 1?459+), διιπετέας (h.Ven.4) 1 in mani¬
schem Zush. (19x): meist göttl. Vogel(zeichen), 3x allg. (Gen.- part.), in Hom. dir.R. außer B859, 7V823; vgl. δρνιθας γνώναι (/Π 59), κρίνων (Ορ.828), θάμβησαν (/Η 55), dagg. έπέπτατο / ηλυθε δεξιός δρνις u.ä. (2V821+, so nie oi.); Re- lativierg. der Mantik (s. III Sp. 32,41 s.v. μάντις) M243, (1 b:) B859, a202 (vgl. /Π81 όρνιθες δέ τε πολλοί u. h. Merc. 544. 546 die Unterscheidg. zw. τεληέντων u. μαψιλόγοισι -οΐσι) la Sg.; mit αιτεί, πέμψον, (h.Merc.295) προέηκεν; έγνων, έφρασάμην, ένόει; sowie (7V823) θάρσυνος; wird erbeten: Ρ292 (Hekabe zu Priam.: „εΰχεο Κρονίωνι) αιτεί δ9 -όν τα- χύν άγγελον, δς τέ οί αύτφ 1 φίλτατος οιωνών (s. 1 b), καί εύ κράτος έστι μέγιστον, ' δεξιόν, δφρα μιν αύτός έν όφ- θαλμοΐσι νοήσας 1 τφ πίσυνος έπι νηας ϊης Δαναών ' εί δέ τοι ού δώσει έόν άγγελον (geh nicht“) s 310 (Priam. betet: „πέμψον“, 315 αιετόν ήκε) II wird wahrgenommen, erkannt: o532 (έπέπτατο ^δεξιός δρνις j, κίρκος, 'Απόλλωνος άγγελος, πέλειαν έχων, darauf Theokl. zu Tel.:) „οΰ τοι άν- ευ θεού ηλυθε L u ·' JfyvcoVj γάρ μιν έσάντα ίδών -όν έόντα (ύμεΐς καρτεροι αίεί“), präd., deutl. t.t. (s. B Vorbem.), s. II Sp. 157,52 (zu u J u. Odyssey zu V. 526 ff., vgl. (/7159) όρνιθας γνώναι ρ160 (Theokl. zu Pen.: „Od. ist nahe) μνηστηρσι κακόν πάντεσσι φυτεύει, ' οιον έγών -όν ... έπι νηός ' ήμενος έφρασάμην και Τηλεμάχφ έγεγώνευν“ h. Merc. 213 -όν δ9 ένόει (Αρ.) τανυσίπτερον, αύτίκα δ9 έγνω 1 φηλητήν γεγαώτα (sc. Hermes) II gibt Mut, bestätigt: jV823 (Aias zum angreifenden Hektor: „wir werden euch zurücktreiben“) ως άρα οί είπόντι έπέπτατο δεξιός δρνις, ' αίετός ύψιπέτης' έπι δ9 ϊαχε λαός Αχαιών 1 θάρσυνος -ώ (s. aber V. 1 ff, wo Zeus die Augen vom Kampf abwendet, dazu Ameis.-H. z.St.), vgl. (K211) χαΐρε δέ τφ δρνιθ9 (sc. έρ- ωδιόν) II sing.: Λ/243 (Hektor verwirft Pulyd.* Warnung wegen [200] δρνις, αίετός έπ9 άριστερά: [237] „τύνη δ9 -οΐσι τανυπτ. [s. 1 b] κελεύεις πείθεσθαι, τών οΰ τι μετατρέπομ9, ειτ9 έπι δεξί9 ΐωσιν ειτ9 έπ9 άριστερά [vgl. /9181], ήμεΐς δέ Διός πειθώμεθα βουλή) εις -ός άριστος άμύνεσθαι περί πάτρης“ (s. Ameis-H. z.St., Kullmann, Poetica 2, 1968, 27, u. vgl. a202 in lb), Relativierg. der Mantik ggüber dir. göttl. Eingebg. (A/235f. Ζηνός βουλέων, Λ 185 ff. Iris’ Botschaft) u. Ethos d. Kriegers II parodist.: h. Merc. 295 τότε δή κρατύς Άργειφόντης (sc. in den Windeln) ' -όν προέηκεν άειρόμε- νος μετά χερσί, ' τλήμονα γαστρός εριθον άτάσθαλον άγγελιώτην (vgl. oben -όν ταχύν άγγγελον). 1 έσσυμένως δέ μετ9 αύτόν έπέπταρε (s.d.) ließ einen Vogel fliegen (ließ einen fahren) 1b Pl.; mit κρίνας, είδώς; πείθεσθαι*-, sowie im Gen.part., Dat. / Komitat.; allg. (Gen.part.): φίλτατος (präd.!), τις -ών wird erbeten, zeigt sich: Λ293 (Hekabe zu Priam.:) „αιτεί δ9 οιωνόν (s. Ia) ταχύν άγγελον, δς τέ οί
οιωνός
αύτφ (Zeus) ' φίλτατος -ών, καί εύ κράτος έστι μέγιστον, ' δεξιόν“ = 311, vgl. τελειότατον, ωκιστος, έλαφρότατος πετεηνών ' (Χ2315, 0238, ΛΊ39+) h. Cer. 46 (Dem. sucht
4 Perseph.) μαιομένη* τή δ9 οΰ τις έτήτυμα μυθήσασθαι ' ήθελεν οΰτε θεών οΰτε άνθρώπων, ' οΰτ9 -ών τις τή έτητυμος άγγελος ήλθεν, s. Richardson z.St., Bernabe, Em. 56, 1988, 87 fF. mit hethit. Parali. II sind Ggstd. mant. Wissens,
8 werden unterschieden (Gen., Akk.): a202 (Ath./Mentes zu Tel.:) „αύτάρ νύν τοι έγώ μαντεύσομαι, ώς ένι θυμφ ‘ άθά- νατοι βάλλουσι και ώς τελέεσθαι οϊω, ' οΰτε τι μάντις έών οΰτ9 -ών σάφα είδώς (Od. ist nahe“), göttl. Eingebg. im Ggs.
12 zur Mantik (vgl. Λ/243 in la; zum Ptz. vgl. Z438, B718+ θεο- προπίων, τόξων ευ είδώς u.ä.) Ορ.801 έν δέ τετάρτη μηνός άγεσθ9 είς οικον άκοιτιν ' -ούς κρίνας (s.d. BI4), οι έπ9 έργματι τούτφ άριστοι, vgl. (V.828) όρνιθας κρίνων u.
16 s. West z.St. II geleiten, retten (nicht), erwecken (kein) Vertrauen (Dat. / Komitat. [vgl. /4 418 κακή αΐση u.ä., anderers. σύν θεφ, s. SchwyzerII161 f.], lh Gen.): Z?859 (Μυσών δέ ήρχε) "Εννομος οίωνιστής' ' άλλ9 ούκ -οΐσιν έρύσσατο
20 κήρα μέλαιναν, ' άλλ9 έδάμη (von Ach.) Hes.fr.240,11 (Δωδώνη) ένθεν έπιχθόνιοι μαντήΐα πάντα φέρονται. ' δς δή κεΐθι μολών θεόν έξερεείνη ' δώρα φέρων <τ9> έλ- θησι σύν -οις άγαθοΐσιν h. Merc.303 (Αρ. zu Hermes:)
24 „εύρήσω (sc. βούς) ' τούτοις -οΐσι · σύ δ9 αύθ9 οδόν ήγε- μονεύσεις“, vgl. -όν προέηκεν (295 in 1 a), έπέπταρε (s.d.) u. s. A.-H.-S. z.St. 544. 546 (Ap.:) „και μέν ^έμής όμφής άπονήσεταιΛ, δς τις αν έλθη ' φωνή τ9 ήδέ ποτήσι τελ-
28 ηέντων -ών ' ούτος L u ούδ9 άπατήσω. 1 δς δέ κε μαψιλό- γοισι πιθήσας -οΐσι_' μαντείην έθέλησι παρέκ νόον έξερεεί- νειν (άλίην οδόν είσιν“), Ggs. von bedeutungsvollen u. töricht schwatzenden Vögeln M231 (Hektor verwirft Pulyd.’ War-
32 nung:) „τύνη δ9 -οΐσι τανυπτερύγεσσι κελεύεις ' πείθεσθαι, τών οΰ τι μετατρέπομ9 ούδ9 άλεγίζω ' ειτ9 έπι δεξί9 ΐωσι πρός ήώ τ9 ήέλιόν τε, ' ειτ9 έπ? άριστερά τοί γε ποτι ζόφον“ (Ορρ. Διός βουλή, [243] είς -ός άριστος, s. in 1 a), vgl.
36 /7181 ff. („όρνιθες δέ τε πολλοί“) 2 Leichen fressende (Aas-) Vögel (vgl. γύψ), nur Pl. (14x; so nie δρνις), dir.R. außer A5; mit (als Subj.) έρύουσι*, έλκήσουσ9, κατά δάσον- ται, κατέδαψαν, (ού) φάγον; (Akk.) κορέει, φυγέειν; (Dat.)
40 έλωρ*; angedroht od. befürchtet als entehrende Unangemes- senh. u. Unversöhnth. (θεών μήνιμαί Ύ358, λ73) im Ggs. zur rituellen Bestattg. (durch Eltern, γυναίκες, Αχαιοί), die γέρας θανόντων (Π451*) u. notwendig für den Weg der ψυχή
44 in den Hades (s. V'öSff., λ 51 ff., Odyssey zu A69ff; Nom.): Λ 395 (Diom. droht Paris: „wen mein Geschoß trifft) ό δέ θ9 αϊματι γαΐαν έρεύθων ' πύθεται, -οι δέ περί πλέες ήέ γυναίκες“ (s.d. Bl e Totenklage), vgl. (Λ 162) κείατο γύπεσσιν
48 πολύ φίλτεροι ή άλόχοισιν 453 (Od. triumphiert über Gegner:) „ά δείλ9, ού μέν σοί γε πατήρ και μήτηρ ' όσσε καθαιρήσουσι θανόντι περ, άλλ9 -οί ' ώμησταί έρύουσι, περί πτερά πυκνά βαλόντες. ' αύτάρ έπεί κε θάνω, κτεριούσί
52 γε δΐοι Αχαιοί“ II nach κύνες* (s.d. B2b sowie [κύνες καί] γύπες έδονται Δ 237, 27271*; Nom.): JV335 (Ach. triumphierend zu Hektor: „έγώ) δς τοι γούνατ9 έλυσα' σέ μέν κύνες ήδ9 -οί 1 έλκήσουσ9 άϊκώς, τόν δέ (Patr.) κτεριούσιν
56 Αχαιοί“ 354 (dies.: [345] „κύον[!], ούκ έσθ9 δς σης γε κύνας κεφαλής άπαλάλκοι. ούδ9 ως σέ γε μήτηρ γοήσεται) άλλά ^κύνες τε καί -οί2 κατά πάντα δάσονται“ γ259 (Nestor:) „τώ κε οί ούδέ θανόντι (Ag.) χυτήν έπί γαΐαν
60 έχευαν,' άλλ9 άρα τόν γε t j κατέδαψαν ' κείμενον έν πε- δίφ έκάς άστεος, ούδέ κε τίς μιν ‘ κλαυσεν Αχαιϊάδων“ Π411 (Hermes zu Priam.:) „οΰ πω τόν γε (Hektor) κύνες φάγον ούδ9 -οί, ' άλλ9 έτι κείνος κεϊται (αΰτως έν κλισίησι,
64 ούδέ χρως σήπεται, ούδέ εύλαί“) £133 (Eum.:) „τού δ9 (Od.) ήδη μέλλουσι κύνες ταχέες τ9 -οί ' ρινόν άπ9 όστεό-
633
634


οιωνός
φιν έρύσαι, ψυχή δε λέλοιπεν ' η τόν γ9 εν πόντφ φάγον ιχθύες" (Akk.:) £393 (Ag. paränet., drohend: „wer sich vorm Kampf drückt) οΰ oi έπειτα ' άρκιον (s.d. B 2) έσσεΐται φυγέειν ^κύνας ήδ9 -ούς" 0379 (Ath. drohend:) „/7 τις και Τρώων κορέει L u ' δημφ και σάρκεσσι, πεσών έπι νηυσίν 9Αχαιών" 7V831 (Hektor drohend zu Aias:) „Τρώων κορέεις L j ως άρα φωνήσας ήγήσατο' τοι δ9 άμ9 έποντο (821 δεξιός δρνις, λαός [Gr.] θάρσυνος -φ) Ρ241 (Aias von Troern bedrängt:) „οΰ τι τόσον νέκυος περιδείδια Πατρόκλοιο, ' δς κε τάχα Τρώων κορέει L u ' δσσον έμή κεφαλή περιδείδια" (Dat.:) Α5 πολλάς δ9 ίφθίμους ψυχάς Άϊδι προϊαψεν (sc. μήνις) ' ηρώων, αυτούς δέ έλώρια τεΰ- χε κύνεσσιν ' -οΐσι τε πάσι (δαΐτα Zen.), Διός δ9 έτελείετο βουλή II allein od. nach θηρσί-. y 271 τόν μέν άοιδόν άγων (sc. Aeg. den von Ag. für Klyt. bestellten Wächter) ές νήσον έρήμην ' κάλλιπεν -οισιν έλωρ και κύρμα γενέσθαι ω292 (Laertes klagt um Od.:) „ov που τήλε φίλων και πα- τρίδος αΐης ’ ήέ που έν πόντφ φάγον ιχθύες, ή έπί χέρσου ' θηρσί καί -οισιν έλωρ γένετ9' ούδέ έ μήτηρ ' κλαϋσε ... πατήρ τ9 (ούδ9 άλοχος κώκυσ9 έν λεχέεσσιν ώς έπεφκει, οφθαλμούς καθελοΰσα τό γάρ γέρας έστί θα- νόντων") 3 im Vgl., 5χ (von 6) Pl., 3° (davon 2x ep. Erz.) u. nachhom.; vgl. ώς 4- δρνις* (/323, α320; Γ2; £764), ορνίθι (λιγυρή) έναλίγκιος / έοικώς (S290, ε 51), δρνισιν έοι- κότες (Η 59); Stimme: λ605 (Od. erz.:) „άμφί δέ μιν (Her.* εϊδωλον) κλαγγή νεκύων ήν -ών ως, ' πάντοσ9 άτυζο- μένων" π 216 (Anagnorisis von Od. u. Tel.) κλαΐον δέ λι- γέως, άδινώτερον ή τ9 -οί, ' φήναι ή αίγυπιοί γαμψώνυχες, οισι τε τέκνα ' άγρόται έξείλοντο πάρος πετεηνά γενέσθαι II Bewegg., Schnelligk.: h.Cer.43 σεύατο δ9 (Dem.) ως τ9 -ός έπί τραφερήν τε καί υγρήν 1 μαιομένη (οΰτ9 -ών τις [s.o. 1 b] τή έτήτυμος άγγελος ήλθεν) 89 (Helios* Pferde) ρίμφ9 έφερον θοόν άρμα τανύπτεροι ως τ9 -οί Th. 268 (τέ- κεν Αρπυίας) αϊ ρ9 άνέμων πνοιήσι καί -οις άμ9 έπονται ' ώκείης πτερύγεσσΓ μεταχρόνιαι γάρ ϊαλλον II als Maßstab für Feme, 'nicht einmal Vögel’: /321 (Nestor:) „ov τινα πρώτον άποσφήλωσιν άελλαι ' ές πέλαγος μέγα τοΐον, δθεν τέ περ ούδ9 -οί ' αύτόετες οίχνευσιν, έπεί μέγα τε δεινόν τε" 4 'systemat.’ als Hauptgruppe der Lebewesen nb. (Menschen,) Land- u. Wassertieren, Pl. (2x); vgl. ιχθύς όρνιθας τε (μ 33] als Beute) Op.277 τόνδε γάρ άνθρώποισι νόμον διέταξε Κρονίων, ' ίχθύσι μέν καί θηρσί καί -οις πετεηνοΐς, ' έσθειν άλλήλους, έπεί ού δίκη έστί μετ9 αύτοΐς- ~ άνθρώποισι δ’ έδωκε δίκην h.Ven.4 (Μοϋσά μοι έννεπε έργα) Κύπριδος, ή τε θεοΐσιν έπί ίμερον ωρσε ' και τ εδαμασσατο φυλά ανθρώπων, 1 -ούς τε διιπετέας καί θηρία πάντα, ' ήμέν δσ9 ήπειρος πολλά τρέφει ήδ9 δσα πόντος
D v.l. £151 (pro 9Αργείοισιν έλωρ); γρ. Λ 818
Η. W. Nordheider όχλαζω s. μετοκλάζω
όκνέω [2‘] Εχ sch. min. P.Harris 177 zu F255: εύλαβου- μ[αι
Β Hemmungen haben, etw. zu tun (+ Inf. Präs.), es nicht übersieh bringen E255 (χαζώμεθ9 έφ9 ίππων, Antw.: οΰ μοι γενναΐον ^άλυσκάζ.οντι μάχεσθαι) -είω δ9 ίππων έπιβαινέ- μεν (άντίον ειμ*), weniger stark als metr. gleichw. αίδέομαι (u343), doch vgl. Z441 ff. (443 L Λω); zur Form Wyatt, Metr. Lengthening 134 Y\55 άρχέμεναι δέ ... πολέμοιο ' -εον άμ- φότεροι (Götterparteien). - Wortf.: αϊδ(έ)ομαι, δείδω ούκ έθέλω (s.d. Β3) R. Führer ’
οκνος [31] Ε uns., s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. — Abi.: άοκνος, όκνέω
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όκταπόδης
Εχ sch.D Α7122: ραθυμίφ. φόβφ (letzteres auch P.Ryl.536 zu 2V224)
B Antriebsschwäche, Trägheit, Drückebergerei, assoz. m. μεθίημι K121 f., 2V224/9, m. χάζομαι £817/22 (vgl. 249/55), in entschuldigender (vgl. αίτι- ΑΊ20, N222) dir.R. £817 οΰτε τί με βέος ισχει ... οΰτε τιςά -ος (οΰ μ9 εϊας θεοΐς μάχεσθαι. τοΰνεκα άναχάζομαι), vgl. V.811L Ν224 οΰτε τινά u j L-cp * εικωνΛ (s.d. B2b) άνδύεται πόλεμον, vgl. V.229, ι3ΊΊ Κ\22 (πολλάκι) μεθιεΐ τε (Men.) καί ούκ έθέ- λει πονέεσθαι ' οΰτ9 L d οΰτ9 άφραδίησι νόοιο, ’ άλλ9 έμέ τ9 (Ag.) είσορόων καί έμήν ποτιδέγμένος ορμήν. — Wortf.: άεργίη, κάματος, μεθημοσύνη R. Führer
όχςι(άομαι) [1°] Ε see όκριόεις Εχ sch.D σ33: -όωντο' έτραχύνοντο. διεφέροντο. διεπληκτίζοντο
Β lit. be jagged, 'bristle9, i.e. quarret w. threats, cf. άπειλέω, νεικέω σ33 ως οί μέν (Od. and Iros) προπάροιθε θυράων ύψηλάων 1 ούδου έπι ξεστοΰ πανθυμαδόν -όωντο, else- where only Lyc. 545 ώκριωμένοι W. Beck
όχριόε(ις) [4\ 1°, 1Η] Ε < later attested δκρις (see άκριες), on suffix see Heubeck, Kl.Sehr. 492 Εχ sch.D: glossed w. τραχύς
B jagged, of stones used as missiles (Hes.fr. 129,11?) w. devastating effect, cf. οξύς, τρηχύς 21518 PNa μοίρα πέδησε' ' χερμαδίφ γάρ βλήτο παρά σφυρόν -εντι ' κνήμην δεξιτερήν' ... 1 ' άμφοτέρω δέ τένοντε καί όστέα λάας
άναιδής ' άχρις άπηλοίησεν 0327 δθι κληίς άποέργει 1 αύχένα τε στήθος τε, μάλιστα δέ καίριόν έστι, ' τή ρ9 έπί οι μεμαώτα βάλεν λίθφ -εντι, ' ρήξε δέ oi νευρήν νάρκησε δέ χειρ έπί καρπφ M3Ü0 άνδρα κατέκτα ' μαρμάρφ -εντι βαλών, δ ρα ... ' κεϊτο μέγας παρ9 έπαλ- ξιν υπέρτατος ... ’ 2νν. ' θλάσσε δέ κυνέην, σύν δ9 όστέ9 άραξε ' πάντ9 άμυδις κεφαλής ΠΊ35 έτέρηφι δέ λά- ζετο πέτρον ' μάρμαρον -εντα τόν οί περί χειρ έκάλυψεν,' ήκε δ9 έρεισάμενος ... ' βάλε 1 ... ' μετώπιον όξέϊ λαΐ. ' άμφοτέρας δ9 όφρΰς σύνελεν λίθος, ούδέ oi έσχεν ' όστέον 1499 σύν κεν άραξ9 ήμέων κεφαλάς καί νήΐα δοϋρα μαρμάρφ -εντι βαλών - Hes.fr. 129,11 9Ακρίσιος μέν άρ9 9Ά]ργει έυκτίΙτ]φ έμβασί[λ]ευεν ' ]..psv -εντ[
D ν.1. /64 ’ W. Beck
όκςυόεις s. κρυόεις
όκτάβλωμ(ος) [1Η] Ε -α- by anal. (Risch §81, cf. -κνημος); βλωμός (Call.) without etymol.
B having eight pieces, of a loaf Op.442 τοϊς δ9 (βουσιν) αμα τεσσαροκονταετής αίζηός έποιτο 1 άρτον δειπνήσας τετρατρυφον, -ον, * δς κ9 έργου μελετών ιθείην αΰλακ9 ελαύνοι, „scored into eight pieces but broken into four“, West ad 1. reporting varying explanatione W. Beck
όκτάκνημ(ος) [l·], hapax E see -βλωμός, κνήμη ft sch.D £723a: -a' όκτάραβδα. ^όκτώ κνήμας έχονταΛ, sch. min. POxy. 3158: L j (cf. sch. E723a)
B eight-spoked ΕΊ23 “Ηβη δ9 άμφ9 όχέεσσι θοώς βάλε καμπύλα κυκλα ' χάλκεα -α σιδηρέφ άξονι άμφίς, eight- spoked wheel a rarity in Greece (Arch. Hom. F14. 43, cf. Lorimer, Monuments 319, and later attested τετράκνημος
W.Beck
e δκτακοδης [1H] eight feet long Op.425 (τάμνειν άξονα επταποδην) εί δέ κεν -ην, άπό καί σφυράν κε τάμοιο, on passage see Richardson and Piggot, JHS 102, 1982, 225-229;
635
636


όκταπόδης
number-adjs.: Seilschopp, Stil. Unt. Hes. 37; elsewhere eight- footed (crab) W. Beck
οκτώ [3®, 2°] E IE, see Mayrhofer, EWAia 1142; rel. to ordinal: A.Lillo, Ancient Gr. Numeral System, Bonn 1990, 63- 6. — Deriv.: όγδόατος, όγδοος, όγδώκοντα, όκτάβλωμος, όκτάκνημος, όκταπόδης, όκτωκαιδέκατος
Β eight (never climactic like όγδόατος, όγδοος, όκτω- καιδέκατος qq.v.) 1 before concluding ordinal (or equi- valent Θ297) 17313 (στρουθοΐο νεοσσοί) -ώ, άτάρ μήτηρ ένάτη ήν, ή τέκε τέκνα = 327 (acc.) Θ29Ί -ώ δή προ- έηκα ... όϊστούς, ' πάντες δ9 έν χροι πήχθεν 1 τούτον δ9 ού δύναμαι βαλέειν κύνα λυσσητήρα 2 before Cardinal #60 δυοκαίδεκα μήλ9 ίέρευσεν, ' -ώ δ9 ... υας, δύο δ9 ... βοΰς /110 ένθεν τέσσαρα μέν σάκε9 εΐλετο, δούρατα δ9 -ώ 1 καί πίσυρας κυνέας W. Beck
όχτωκαιδέκατ(ος) [3°] eighteenth (climactic, Risch, KJ.Sehr. 684ff.), -;/only (sc. ήμέρη) following ήμαρ (cf. δέκατος) £279 ^έπτά δέ και δέκα μένΛ πλέεν ήματα ποντοπορεύων, 1 -η δ9 έφάνη δρεα σκιόεντα γαίης Φαιήκων = η 268 ω65 L Λ σε όμως νύκτας τε και ήμαρ 1 κλαίομεν ' -η δ9 έδομεν πυρί (μήλα κατεκτάνομεν)
W.Beck
όλβιοδαίμων [Γ] Σχ sch.D Γ182: εύδαιμονέστατε Β mit einem segensvollen (Fiille spendenden) Dämon, Schicksal, s. δαίμων (Β 1 aa: bestimmt das pers. Schicksal, meist Leid, aber auch Rettg.) sowie θεός (Bldaaa. ßbb: Spender von δλβος, δώρα; vgl. σύν δαίμονι, θεφ, ferner noch έκ δέ Διός βασι- λήες Th.96+); preisend im Vok. (VE) über Ag. wegen seiner Machtfülle (Größe des Heeres): Γ182 (Priam.:) ,,ώ μάκαρ Ατρεϊδη μοιρηγενές -ον, ' ή ρά νύ τοι πολλοί δεδμήατο κούροι 9Αχαιών9', zum Vers s. s.v. μοιρηγενής. — Wortf.: δλβιος, εύδαίμων (s.dd. m. Lit.), Antonym βαρύ-, κακο- δαίμων; s.a. μοίρα Η. W. Nordheider
όλβιός [Γ, 14°, 6Η, 8h, 2e] Ε zu δλβος. - Abl.: όλβιο- δαίμων, πανόλβιος
F -ος 14, -ε 3, -ου 1, -ον 5, -οι 3; -α (Akk.) 5
Μ [1_] -ος/ον δς+ Th. 954, h. Cer.480 / Hes. fr. 33a, 13; -ος/οι δς* Cert. p.41,30, Op. 172; -ος λ 450, ρ420 = τ76; -ε + ΕΝ® ω36 = 192; -ον h.Ven.106; -οι έσσονται λ 137 = ^284; -α ποιήσειαν ν42 (και) -ος Th.96 = h.25,4 = 30,7med, Ορ.826, h.Cer.486; και -ov h.Merc.461
-ος/ον είναι* h.Merc.379, σ!38 / = ρ354®’, /2 543; -ος Vit. ρ. 18,23; -ε + ΕΝν Hes.fr.211,7; -ου σ218; -α δοΐεν *7148, #413 = ö>402eM = h.Ap.466
L Leveque, in: Rayonnement grec (Homm. a Ch. Del- voye), Bruxelles 1982, 113 ff. (Bed.entwicklg., bes. h. Cer. 480); Gruber, Gn.43, 1971, 16ff. (Rez. von de Heer); weiteres s.v. εύδαίμων L; zum Makarismos (s. B3): Richardson zu h. Cer. 480, West zu Op.826 m. Parall.
B voll Segen durch göttl. Gunst u. Gaben (Gedeihen, Gabe des Gesanges): begnadet, in Fülle, Glück, Wohlstand, Ruhm, (nichthom. von Heroen, h.Cer.480 Mysten:) selig durch Teilhabe an der Göttlichk.; von Männern, (v42) Sachen; subst. Ntr. Pl. -a (in 2) Segensfiille, -güter; meist in (2) Segenswunsch, (3) Glücklichpreisg. od. (1) Erz. (rückblickend vom Wandel des Glücks); hom. immer dir.R.; nachep. poet. — Wortf.: πανόλβιος, άφνειόρ, εύδαίμων, μάκαρ (Ορ.826, bzw. Hes. fr. 211,7 nb. δ.), (ώ) μοιρηγενές όλβιόδαιμον (+ μάκαρ Γ182), άγλαός, λιπαρός (s.d. weitere), όνήμενος, πλούσιος, ferner πολύκαρπος, -λήιος, -μηλος usw. sowie
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δλβιος
£i5-Kompos., Ορρ. ούλόμενος 1 in Erz.: in glücklichen, glänzenden Verhältnissen (wohlhabend, mächtig), umfaßt materielle, soz. u. familiäre Sit. (‘Söhne’); im Rückblick als (warnendes) Exempel für Unbeständigk. des Glücks, präd.: Ώ543 (Ach. zu Priam.:) „καί σέ γέρον τό πριν μέν άκούομεν -ον είναι (πλούτφ τε και υίάσι κεκάσθαι, dann πήμα") ρ420 (Od. zu Antin.:) „jcai γαρ έγώ ποτΛε οίκον έν άνθρώποισιν έναιον ' -ος άφνειόν (ήσαν δμώες μυρίοι, πολλά οισιν τ9 εύ ζώουσι καί άφνειοί καλέονται, άλλά Ζεύς άλάπαξε, ich setzte meinen Wohlstand durch gewalttätige Untemehmg. aufs Spiel“) = τ76 σ138 ,,εμελλον έν άνδράσιν -ος είναι,1 πολλά δ9 άτάσθαλ9 έρεξα" attr.: σ218 „καί κέν τις φαίη γόνον έμμεναι (Tel.) -ου άνδρός, ' ές μέγεθος καί κάλλος όρωμενος", vgl. „μακάρων δ9 έξεσσι τοκήων" (0377), „γένος έστέ βασιλήων" (δ 63) 2 in Gebet, Segenswunsch,
Prophezeiung; gesegnet, glücklich (lebend), präd.: p354 (Od.:) „Ζεϋ ανα, Τηλέμαχόν μοι έν άνδράσιν -ον είναι, 1 καί οί πάντα γένοιτο, όσα φρεσίν ήσι μενοινφ" h.Ven. 106 (Anch. zu Aphr.: „εΰφρονα θυμόν έχουσα δός με άριπρεπέ9 έμμεναι, ποιεί) θαλερόν γόνον, αύτάρ έμ9 αύτόν ' δηρόν έύ ζώειν ' -ον έν λαοΐς καί γήραος ούδόν ίκέσθαι" Segenswunsch (vgl. γένοιτο τοι δλβος σ123+, όνήσιος άντι- άσειεν φ402): ν42 (Od.: „πομπή καί) δώρα, τά μοι θεοί
' -α ποιήσειαν (άμύμονα ακοιτιν εύροιμι") mögen glücklich machen ~ segnen, sc. daß ich sie zu Hause mit meiner Frau genießen kann Fülle an Segen, Gütern (-α ~ δλβος): 7/148 (Od.:) „τοΐσιν θεοί -α δοΐεν, ' ζωέμεναι, καί παισίν έπιτρέψειεν έκαστος (κτήματα γέρας τ9") zum Leben #413 (Od.:) „χαΐρε, fieoi δέ τοιΛ -α δοΐεν" = ω402” („ούλε", an Od.) = h. Αρ. 466 (Kreter an Ap.), vgl. Abwandig, (h. Cer. 225) L j έσθλά πόροιεν, sowie (^650) χάριν μενοεικέα fioiev^ (Ω 686) τρις τόσα L d αποινα, Ορρ. (Τ264) έμοί θεοί αλγεα L j II Prophezeiung: Λ137 (Teir. zu Od.: „θάνατος γήρρ ΰπο λιπαρφ) άμφί δέ λαοί ’ -οι έσσονται" = ψ/284ίη, Wohlergehen (Glück) des Herrschers schließt auch sein Volk ein 3 jem. wird gesegnet, glücklich genannt (mit folgender Be- gründg., Ausführg.), hier bes. Nähe zu μάκαρ 3 a attr. in Anr. (vgl. Γ182 όλβιόδαιμον): ω36 (Ag. zu Ach.:) „-ε Πηλέος υιέ, θεοΐσ9 έπιείκελ9 9Αχιλλεύ (bekamst Bestätig., κλέος, dagg. kh“) 192 (Ag.:) „-ε Λαέρταο πάϊ, πολυμήχαν9 Όδυσσευ, 1 ή αρα σύν μεγάλη άρετή έκτήσω ακοιτιν (deren κλέος, dagg. [ich u.] Klyt.“) Hes. fr. 211,7 (Volk begrüßt Peleus:) „τρις μάκαρ Αίακίδη καί τετράκις -ε Πηλευ (δώρον von Zeus, γάμον") präd. in Appos. von 3.Pers.: λ450 (Ag.:) „μετ9 άνδρών ΐζει (Tel.) άριθμφ, ' -ος' ή γάρ τόν γε πατήρ φίλος δψεται έλθών (dagg. ich u. Orest“), weil er den Vater sehen wird Vit. p. 18,23 (δώμα) άνδρός μέγα δυναμένοιο, ' δς μέγα μέν δύναται, μέγα δέ βρέμει -ος αίεί (Πλούτος, Εύφροσύνη, Ειρήνη, αγγεα μεστά) im Wohlstand 3 b nichthom. in Glücklichpreisg. (‘Makarismos’) 4- Rel.-S., meist präd. zur (ergänzbaren) Kopula (Typ -ος δς u.ä., s. L); Dichter gesegnet, begnadet durch göttl.Gabe, Offenbarg.: Th. 96 (έκ Μουσέων καί Απόλλωνος άοιδοί) έκ δέ Διός βασιλήες* ό δ9 -ος, δντινα Μουσαι ' φίλωνται (γλυκερή αύδή, δώρα θεάων, vertreibt πένθος) — h. 25,4 Cert. p.41,30 (Pythia über Hes.:) -ος ουτος άνήρ, δς έμόν δόμον άμφιπολεύει. ' Ησίοδος Μούσησι τετιμένος (κλέος) andere Göttergabe: Hes. fr. 33a, 13 (gebar) Περικλύμενόν τ9 άγέρωχον, 1 -ον, φ πόρε δώρα Ποσειδάων (παντοΓ, Ver- wandlgsfähigk.) glücklich, gesegnet, (auch gedeihlich, im Wohlsund) lebend durch göttl. Wissen: Ορ.826 ευδαίμων τε καί -ος, δς τάδε πάντα ' είδώς έργάζηται άναίτιος άθανά- τοισιν (769 ήμεραι Διός παρά) als Günstling der Göttinnen: h. Cer. 486 μέγ9 -ος, δν τιν9 έκεΐναι (Dem. u. Perseph.) ' προ- φρονεως φίλωνται (schicken ihm Πλούτον, δς αφενός δίδω- 637
638


δλβιος
σιν) h.30,7 ό δ9 -ος, δν κε σύ (Gaia) δυμφ πρόφρων τιμήσης (άφθονα πάντα, βρίθει άρουρα etc., vorher όλβου, εΰπαιδες, εΰκαρποι, βίον) selige (dem menschl. Leid entrückte, in Fülle schwelgende) Heroen: Th.954 (Her. auf dem Olymp) -ος, δς μέγα έργον έν άδανάτοισιν άνύσσας 1 ναίει άπήμαντος και άγήραος, s. Fehling, Wiederholungsfiguren 237 Ορ. 172 (άνδρών ηρώων γένος, ημίθεοι, ναίουσιν άκη- δέα θυμόν έχοντες έν μακάρων νήσοισι) -οι ηρωες, τοΐσιν μελιηδέα καρπόν 1 τρις έτεος (φέρει άρουρα; vgl. die Gerechten 225 ff.) selig (im Jenseits) durch Schau der Mysterien (vgl. z.B. Pi.fr. 137, Soph.fr.753 = 837 Radt; s. L): h.Cer.480 (Dem.s όργια) -ος, δς τάδ9 όπωπεν (δς 5’ ατελής ιερών, οΰ ποθ9 όμοιων αισαν έχει φθίμενός περ ύπό ζόφφ) 4 sonst, vom Gott h.Merc.379 (Hermes:) „ώς ούκ οίκαδ9 έλασσα βόας, ως -ος εΐην“ um mich zu bereichern 461 (Ap. zu Hermes: „κλέος) σε ' κυδρόν έν άθανάτοισι και -ον ήγε- μόν9 έσσω (Agar, Cassola, ηγεμονεύσω codd.), 1 δώσω τ9 άγλαά δώρα'* prospero (Cassola)
D Eumel.fr. 12,1 ρ.101 Dav.; £187a (= ω402+ in B2) H. W. Nordheider
δλβος [2\ 8°, 9H, 6h, le] E unerklärt, vgl. Frisk s.v. — Abi.: όλβιος, άνολβίη F -ος 5, -ου 3, -φ 4, -ον 14
Μ 1 [1-] -ου/φ και (τε) πλούτου/φ (τε) h.Merc.529 / Π596 s Ώ536, £206 [lw] -ος σ123 = υ200; -ον + Verb δ208 [iw] -ον σπάζει Th.420 Μ -ος Sc.204; Verb + -ον £188 [iw] -ος όπηδεΐ Ορ.326; -ον + Verb σ273, Ορ.321 [-χ] -ου h.30,4, Vit. ρ. 11,16; -φ Ορ. 319; πλούτον / άρετήν τε και -ον Ορ.637 / h. 15,9 = 20,8”; Adj. 4- -ον Ορ.379, h.Merc.24; (Verb 4-) -ον /208, Th.974 2 [-2] -ος h.30,12; -ον σ!9 [-1] -ον + Verb Ορ.281
Σχ sch.D /7596: εύδαιμονίφ. (so auch sch.Bam. /208) πλούτφ
Β Segen (Fülle, Glück), den die Götter geben: konkr. Wohlstand (Reichtum, II. u.ö.) u. (mehr zuständl.) Wohlergehen, Gedeihen (glückliches Leben); hom. dir.R. außer /7596, im Wunsch σ!23+; nachep. poet.; in Begr.paar (1. 2b:) nb. πλούτος, άφενος, άρετή; Epith. meist quantif. (in 2:) άσπετον (Ορ.379), πολύν* (Th.974, h.30,12), μελίφρονος (Vit. p. 11,16), (3. 4:) μέγαν (Ορ.321), άπείριτος (Sc.204), μυρίον (h.Merc.24). — Wortf.: άγλάίη, δώρα θεών, weiteres s.vv. άφενος, ζωή, όλβιος (m. Lit.), κΰδος, πλούτος; Ορρ. άνολβίη (Ορ.319 in 3), πενίη (Ορ.637 in 2b); s.a. μοίρα 1 Wohlstand, konkr. (Reichtum), als Merkmal des 'hervorragenden’ Mannes, im Dat. nb. πλούτφ (vgl. in 2 b) /7596 (EN8 υιόν, δς) ^φ τε πλούτφ τε, μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι s Ω 536 (άνασσε, Peleus) £206 θεός ώς τίετο δημφ ' L , και υίάσι κυδαλίμοισιν 2 von den Göttern (oft Zeus) gegeben od. genommen, meist Akk.-Obj. 2a Odyssee: Wohlergehen, Gedeihen (Glück, Zustand) <5208 γόνος άνέρος, φ τε Κρονίων ' -ον έπικλώση γαμέοντί τε γεινομένφ τε, ' ώς νύν Νέστορι (λιπαρώς γηρασκέμεν, υίέας πινυτούς) £188 Ζευς δ9 αυτός νεμει -ον ... άνδρώποισιν (Ορρ. τετλάμεν) σ!9 (άλήτης) -ον δέ θεοί μέλλουσιν όπάζειν, vgl. κΰδος όπ. (τ 161, s. D) im Segenswunsch (vgl. θεοί δέ τοι δλβια δοϊεν t?413+, όνήσιος άντιάσειεν φ402): σ123 (χαΐρε) γέ- νοιτό τοι ες περ όπίσσω ' -ος (Ορρ. κακοΐσ) = ο 200 neg.: /208 (hätte ich doch δύναμιν τείσασθαι μνηστήρας) άλλ9 οΰ μοι τοιοΰτον έπέκλωσαν θεοί -ον starke Stellung (Macht) - Fähigk. zur Rache σ273 ούλομένης έμέθεν (Pen.), της τε Ζευς -ον άπηύρα Glück, d.h. Rückkehr des Gatten, vgl. άγλαίην θεοί ωλεσαν (σ180) 2 b nichthom.; Gedeihen, Wohlstand: Op.281 (wer κ9 έθέλη τά δίκαι9 άγο- ρεΰσαι) τφ μέν τ9 -ον διδοΐ... Ζεύς Th.420 οί -ον όπάζει (Hekate ihrem Günstling) mit (quantif.) Attr.: Th.974 τόν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δλεϋρος
δ9 άφνειόν έθηκε (Πλούτος), πολύν δέ οί ώπασεν -ον Ορ.379 (bei einem Sohn πλούτος άέξεται) ρεΐα δέ κεν πλεόνεσσι πόροι Ζεύς άσπετον -ον (μείζων δ9 έπιθήκη) Vit. ρ. 11,16 πότνια Γη πάνδωρε, δότειρα μελίφρονος -ου (εΰο- χθος) im Begr.paar nb. πλούτος (vgl. in 1), άφενος od. άρετη: Ορ.637 ούκ άφενος φεύγων (Hes.s Vater) ούδέ πλούτον τε και -ον, ' άλλά κακήν πενίην, τήν Ζεύς άν- δρεσσι δίδωσιν h.Merc.529 -ου και πλούτου δώσω (Αρ. dem Hermes) περικαλλέα ράβδον, s. Cassola z.St. h. 15,9 (χαΐρε άναξ, Her.) δίδου δ* άρετην τε καί -ον = 20,8" (ΐληθ9 'Ήφαιστε) 30,12 (Gaias Günstling όλβιος) -ος δέ πολύς και πλούτος όπηδεΐ Segensfölle: h.30,4 (alle Lebewesen) φέρβεται έκ σέθεν -ου Wohlstand wird genommen: Ορ. 326 (s. in 3) 3 Wohlstand in Vbd. mit menschl. Tun (in
Rat, Lebensweisheit) Ορ.319 αιδώς δ9 ούκ άγαθή κεχρημέ- νον άνδρα κομίζει, ' αιδώς τοι πρός άνολβίη, θάρσος δέ πρός -φ (-ον ν.1.) 321. 326 χρήματα δ9 ούχ άρπακτά, θεόσδοτα πολλόν άμείνω' 1 εί γάρ τις καί χερσί βίη μέγαν -ον εληται 1 (3νν.) 1 ρεΐα δέ μιν μαυροΰσι θεοί, μινύθουσι δέ οικον ' παΰρον δέ τ9 έπί χρόνον -ος όπηδεΐ (vgl. in 2b; Parali, bei West, East 325 A. 133) 4 Verseh. Sc.204
(Götterversammlg.) περί δ9 -ος άπείριτος έστεφάνωτο 1 άθανάτων έν άγώνι, folgt Lied u. Tanz h.Merc.24 (Hermes) χέ- λυν ευρών έκτήσατο μυρίον -ον das tausendfaches Glück, d.i. Folgen der Erfindg. der Leier
D v.l. rl61 τφ τε Ζεύς -ον (κΰδος pars codd.) όπάζει Cat.51 Β,5 Trav. ποθέεις ά]πό Κύπριδος -ον (s. Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff.) Choer. fr. 9,1 p. 195 Ber. (= Suppl. Hell. 329,1) χέρσιν<ον> -ον (χερσίν όλιζον ci.) έχω
H.W. Nordheider
ολέθριος [2‘] (zu όλεθρος:) Verderben bringend, nur attr. zu ήμαρ (vor- od. nachgest.) Tag des Verderbens (Tod), dir. R. T294 „πάντες (Bris.’ Brüder) -ον ήμαρ έπέσπον“ (vgl. Φ100 αϊσιμον) 409 (Pferd Xanthos zu Ach.:) „τοι έγγύθεν ήμαρ -oy“ (vgl. 417 μόρσιμον). — Wortf.: όλο(ι)ός (m. Wortf.), ούλος/ιος, ούλόμενος, όλεσήνωρ ; s.a. όλεθρος, νήμαρ, (s.d. B3b αϊσιμον, μόρσιμον, νηλέες, κακόν, δούλιον L j u.a.)
H.W. Nordheider
δλεΦρος [32\ 49°, 1H] E zu δλλυμι. — Abi.: άνόλεθρος, ολέθριος F -ος 14, -ου 6, -φ 5, -ον 57
Μ [JJ αίπύς -ος / Akk. Ξ99, α37; λυγρός -ος / Akk. ΑΓ174 / /93 = <5323 = £90'π; -φ 5489; -ον /88, <5534, μ 216 [wl-] -ου πείρατ9 Ζ143 = Γ429, /7402 s £33 s 41 = Λ/79” [w‘x] Verb + ^αίπύς -ος, / Akk. Λ 174 = Ρ244", Λ 441, Λ/345 = 358, Ρ155 / Ζ57 = μ 287” = Ξ507” = /7283 = £43 = all” s 1286” = μ446” = ρ47”, Κ371, Π859, ΣΙ29, (303, £67; σώς L , 7V773 = £28” s £305”; Verb 4- -ος/φ Π300, τ557 / α 46; -ιστός -ος / Dat. Ύ325, V/79; Verb -h λυγρφ -φ / Akk. /87, ο268 / Β873 s Κ296 £ Ζ16” s Χ289” s <5292” , /194 = κ 115” « ω96” π371; λυγρόν -ον ΩΊ35; Verb 4- -ον Λ 120, /V440 Ä 0534”, Ξ464, /799, 0152 s ε389” , /249 s £300” , /297, i?579, ι72 = κ130” « μ 244”, (455, «250 s 421, Λ 112 - μ 139, ο444; (Dat. 4-) -ον /7143, (92, ν373, π411. 448, Th.326
Σχ sch.D £873: λοιγόν, Χ325: άπώλεια, sch. min. Ρ. Mil.Vogl. 1181 — sch. Bam. α46: θανάτφ L zu αίπύς όλεθρος fmetaphor from a rising wave*): Verdenius, Μη. IV 6, 1953, 115; zu -ου πείρατ9 (Β2): Heubeck, G1.50, 1972, 139fE; zum Formelsystem ‘Tod’: Paraskevaides, Synon. 43ff.
B Nom.act. in intrans. Bed.: Verderben, Vernichtung, Untergang, Tod; formelh., meist am VE; meist dir. R. (s.u.); Epith. (s. M): (25x) αίπύς / (16x) λυγρός -ος* (metr. entspr.
639
640


δλε&ρος
όλεσήνωρ
αϊσιμον / μόρσιμον / νηλεές ήμαρ, zum Formelsystem s. in L) sowie άδευκέϊ (5489), έοικότι (α46), οίκτίστφ (ψ79), ωκιστος (Ύ325); Gebr.: m. Gen. έτάρων (κ25Ο), ού παιδός (π411), κείνου (/93 = <5323, £90), ψυχής (X325); weiteres s.u. in den Vorbem. - Wortf.: όλέθριον (usw.) ήμαρ, λοι- γός, Wörter fur 'Tod’ u. 'Schicksal* (s.vv. θάνατος, das anders als die όλ-Gruppe im fgrE arm an Abll., κήρ), δήλημα* mit akt. Bed. 1 a|s Subj., dir. R. außer Λ 174, /7800 Λ 441 (zum Gegner:) „ή μάλα δή σε κιχάνεται ναίπύς -οςΔ (κήρα μέλαιναν") + Λ/345 („τετεύξεται") = 358 Λ 174 (G1.) άνα- φαίνεται L d (dem Rind, sc. Löwe) = P244ex („ήμΐν") + 155 (,,Τροίη δέ πεφήσεται") r557 „(Traum) μνηστήρσι δέ φαί- νετ9 -ος (ούδέ κέ τις θάνατον και κήρας άλύξει") Ν773 („νυν ωλετο Ίλιος) νΰν τοι σώς L " = /28ex = ε305βχ /7800 σχεδόθεν δέ οί (Hektor) ήεν -ος [JJ: Ξ99 ,,(έπι- κρατέουσι Tr.) ήμΐν δ9 L u έπιρρέπη" Κ\74 „έπι ξυροΰ ϊσταται άκμής 1 ή μάλα λυγρός -ος Αχαιοΐς ήέ βιώναι" 2 -ου πείρατ9, vgl. τέλος θανάτοιο u. s. Heubeck (L): 'Ver- nichtg. ~ Ende (Grenze)’; dir. R. außer £33 ZI43 (zum Gegner:) „άσσον ϊθ9, ως κεν θασσον -ου πείραθ9 ϊκηαι" = Κ429 Η 402 („γνωτόν, ώς) Τρώεσσιν -ου πείρατ9 έφήπται" = £33 (Freiem) = 41 = Λ/79βχ 3 Akk. Obj. 3a meiden, entkommen, dir. R. außer S507+ Z57 ,,μή τις (Tr.) ύπεκφύ- γοι Labti)v -ονΛ 1 χεΐράς θ9 ήμετέρας (έξαπολοίατ9") = μ 287” (Schiffbruch, 286 δηλήματα νηών) Ξ507 πάπτηνεν δέ έκαστος, δπη φύγοι L j = /7 283 = £ 43 (Freier) α 11 πάντες, δσοι φύγον L Jt 1 οίκοι έσαν = i286ex (,,ύπέκφυ- γον") = μ 446” + ρ47 (,,φυγόντι περ"), £67 (,,ού φεύξεσ- θαι", Freier) £455 ,,Ούτις, δν οΰ πώ φημι πεφυγμένον έμ- μεν -ον" Κ37\ („ουδέ σε) δηρόν έμής άπό χειρός άλύξειν L " + γ297 (,,ήλυξαν -ον") Π99 („μήτε τις θάνατον φύ- γοι) νώϊν δ9 έκδΰμεν -ον" [X]: μ 216 ,,τόνδε γ9 -ον ύπεκφυγέειν και άλύξαι" (Charybdis) 3b abwehren, dir. R. nur 7/143, Σ129, K296 Σ129 „ τειρομένοις έτάροισιν άμυνέμεν L ", vgl. λοιγόν άμύνει* (£6Ο3+) 7/143 „δθ9 άρ9 ού κορύνη οί -ον 1 χραϊσμε" + Λ 120, Γ296 („^λυγρόν -ον") Β873 νήπιος, ούδέ τί οί τό γ9 (sc. χρυσός) έπήρ- κ,εσε L 1 άλλ9 έδάμη = Ζ16" (οΰ τις) — Κ289” (σάκος) = δ 292” (sc. κραδίη γε σιδηρέη) Ν440 χιτώνα 1 χάλκεον, δς οί πρόσθεν άπό χροός ήρκει -ον = 0534 3c aushek- ken, dir. R./ep. Erz. außer £464, v373 /194 „ως τ9 Αϊγισ- θος έμήσατο L " = κ 115ex (Lästrygone) = ω 96ex (Zeus, v.l. αεθλον) 249 ,,τίνα δ9 αύτώ μήσατ9 -ον ' Αΐγισθος δο- λόμητις (κτάνε") 4- £300 (Zeus), 192 (ούδέ Λωτοφάγοι) π371 „οί φραζώμεθα L " (Freier dem Tel., 364 κακότητος) + v373 (den Freiem), o444 Ξ464 (άλεύατο κήρα μέλαι- vav, anderem) θεοί βούλευσαν -ον 5579 („Ιλίου οιτον) θεοί μέν τεΰξαν, έπεκλώσαντο δ9 -ον ' άνθρώποισ9 (άπέφ- θιτο") π448 (θάνατον) τφ δ9 ήρτυεν αύτός -ον 3d sagen, wissen, furchten u.ä., dir. R. außer ε389, ι72, «130. 250, π411 /7859 „τί νύ μοι μαντεύεαι αίπύν -ον (άπό θυμόν όλέσσαι;") 4- Λ112 („τεκμαίρομ9 -ον, όλέσας") - μ 139 «250 έτάρων κατέλεξεν -ον (Verwandlg. in Tiere) s 421 ε 389 κραδίη προτιόσσετ9 -ον, kontrast. β 152 (in 4) 172 δεί- σαντες -ον - κ130*χ - μ244βχ π 411 πεύθετο γάρ ού παι- δός ...-ον α37 („Aeg. tötete Ag.) είδώς αίπύν -ον"
(αλγε9 εχουσιν) 5534 „τόν δ9 (Ag.) ούκ είδότ’ -ον άνήγαγε *ai κατέπεφνε" /88 („^κείνου) -ον άπευθέα θήκε Κρονίων" 93 „L j λυγρόν -ον ένισπεΐν" — 5323 4 Dat. u.
inn. Obj., nur Od., dir. R. / ep. Erz. außer /7152, vgj. όλεεσ- θε^ κακόν μόρον ([s.d. Β3] Φ133, α166), κακόν οιτον (s.d. Β1 b) δληαι (Γ417+), πότμον έπισπεΐν i3Q3 (κε) άπωλό- βεθ9 αίπύν -ον 5489 „ήε τις ωλετ9 -φ άδευκέϊ" /87 „ηχι έκαστος άπώλετο νλυγρφ -φΛ (λυγρόν -ον ν.1.)“ ο 268 „άπεφθιτο (Od.) L j (λυγρόν -ον v.l. ant., ν. van der Valk, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Text.CritOd. 159)“ ψ79 „κτέΐναί μ9 οίκτίστφ -φ" α46 „έοικότι (άδευκέϊ v.l. ant., ν. CPh 87, 1992, 322 sqq.) κεϊται (Aeg.) -φ" probi.: /1152 (Adler des Zeus überflogen d. Volksversammlg. in Ithaka) δσσοντο δ9 -ov bückten Verderben?^. (τ446) πυρ δεδορκώς (s.d. Bll); od. hatten deren (zukünft.) Verderben vor Augen? (s. δσσ. BI), vgl. ε389 (in 3d) 5 bes. Stt., dir. R. außer Ύ325, Th. Stelle, wo Verwundg. tödl.: Ύ325 λαυκανίην, ϊνα τε ψυχής ωκιστος -ος Appos. zum Satz (Ergebnis der Handlg.): Ω735 („ρίψει, Gr. den Astyanax) άπό πύργου, ^υγρόν -ον" zum Nomen: £90 „τι ϊσασι, θεού δέ τιν9 έκλυον (Freier) αύδήν, ' κείνου L u (sc. Od.*)“ Th.326 Φϊκ9 (Φίγγ9, Σφίγγ9 w.ll.) όλοήν τέκε Καδμείοισιν -ον
D ν.1. Σ 62, ν 376, π 280 Η. W. Nordheider
ολέχω [13έ, 2°, lh] F -ουσι(ν) 3, Impf, -εν 1, -ον 3, -εσ- κεν 1; Ptz. -οντα 3, -όντας 2, -ουσα 1; Med. -ονται 1, -οντο 1
Μ 1 ως -ον Λ 326 [ν«2] -ονκ 125 [wi| -εν/ον
Φ521, Λ 150 2 [vJJ (άλλήλους) -ουσι(ν)/οντα Λ 530, £305 / 0249; Αργείους -εσκεν/όντας ΤΙ35 / £712 - 7/18 -οντα/ουσα Θ279 Τ152βχ, h.27,10; -οντο
Α 10 [vJx] άλλήλους -ουσιν ΣΙ72; ώς -ονται Π17
Σχ sch.D Α10: άπώλλυντο (vgl. sch. min. Ρ.Achmim 2 u.ö.), Λ 150. 326, Φ521: άνήρουν+
Β (1) niedermachen, vernichten, (2) Med. umkommen, zugrundegehen, meist II.; Θ279, Γ152 mit Instr. o.ä.; nb. ολλυμι (s. Risch §102), beide weitgehend komplementär: o. nur im Präs.st. von der andauernden Handlg., wogegen ολλυμι (mit unkomplettem [sek.?] Präs.st., meist Ptz., s.d.) meist im eff. Aor. (kontrast. δλεκεν* / όλέκοντο mit metr. gleichw. Aor. δλεσεν* / άπόλοντο)-, im Präs.st. komplementäre Distr. (z.B. άπόλλυται / όλέκονται) bis auf (metr. gleichw.) ωλλυντο νδέ λαοίΛ (Hes. fr. 33a,24) < όλέκοντο L j (A 10) u. Ptz. Akt. όλ- λύς+ (am VA, bzw. Polyptoton Λ 83); zu όλέκουσιν vgl. metr. ένάριζον. 1 Akt.; in pauschal geschildertem Kampfgetümmel : Scharen sind dabei, sich abzuschlachten gegenseitig od. die einen die anderen (vgl. όλλύντας τ9 όλλυμένους τε+, s.d. BI la): Λ 150 πεζοί μέν πεζούς -ον φεύγοντας (χαλκω δηΐόωντες) ΣΙ72 „toi δ9 άλλήλουςu -ουσιν" 4- Λ 530, vgl. L j ένάριζον (Ξ24+), ferner δήουν (0708) überlegener Held mäht die Gegner scharenweise (Koll.) nieder (vgl. /7394 έπέ- κερσε?, s.d. ΒII3): Φ521 (Ach.) αύτούς τ9 (Tr.) -εν και (ίππους) Γ135 (,,δτε) 'Έκτωρ ' Αργείους -εσκεν (ώλεσκεν, όλεέσκεν et al. vv.ll.)“ Ptz. (meist 'sehen, wie er ...’): £712 (als Hera sah, wie Hektor u. Ares) Αργείους -όντας ένι κρα- τερή ύσμίνη = //18 (Ath. sah Hektor u. Paris) Θ279 (Ag. ίδών γήθησεν τόξου άπο) Τρώων -οντα (Teukros) φάλαγγας s ΤΙ52 („έγχεϊ", sc. Ach.) 0249 (Hektor: „με) ούς έτάρους -οντα (στέλλοντα ν.1.) βάλεν Αίας" entspr. Art. die Tiere: h.27,10 (αλκιμον ήτορ έχουσα) έπιστρέφεται Θηρών -ουσα γενέθλην entspr. im Gl.: Λ 326 (ώς κάπρω) ως -ον Τρώας πάλιν όρμένω (Od. u. Diom.; Dual) £305 (Od. u. die Seinen gg. die Freier ως τ9 αίγυπιοι έπ9 όρνίθεσ- σι) τάς -ουσιν έπάλμενοι, ούδέ τις άλκή Riesen schlachten die wehrlos Eingeschlossenen ab-. x!25 τούς -ον λιμένος πολυβενθεος έντός 2 Med. Α 10 (νοΰσον ωρσε, sc. Ap.) -οντο ^δέ λαοίΛ (Gr. im Lager), danach modernisiertes ωλλυντο L j (Hes.fr.33a,24) /717 (Ach. zu Patr.:) „όλοφύρεαι, ώς -ονται (ύπερβασίης ένεκα σφής", Gr.) Η. W. Nordheider
όλεσήνωρ ci. [1Η] (die) Männer od. einen Mann vernichtend, ep. Adj. (s.a. Stesich. S 15 ii 5 p. 159 Dav.); von d. Gattenmörderin Klyt.: Hes. fr. 23a, 30 κτεϊνε δέ (Or.) μητέρα [ήν όλεσήν]ορα (suppl. Musso, Aeg.49, 1969, 72; ύπερην]ορα 641
642


όλεσηνωρ
ολίγος, όλίζ(ων), όλίγιστος
West), vgl. (V.29) πατροφονήα (sc. Aeg.), s.a. March, BICS Suppl. 49, 1987, 89, zur Bildg. Sommer, Nominalkompos. 183, u. vgl. άνδρολετειρα, -φόνος, φδισήνωρ, -ίμβροτος, όλετήρ, όλοός, ούλομένης άλόχοιο* (δ92+) Η. W. Nordheider
όλετηρ [1'1 (zu ολλυμι:) Vernichter, (Mörder), eines einzelnen (mit gen.obi.), in emphat. dir. R. Σ114 (Ach.:) „vöv δ’ είμ", δφρα φίλης κεφαλής -ήρα κιχείω ' ''Εκτορα“, s. δηλήμων m. Wortf., άνδρολέτειρα, όλεσήν]ορα, ολλυμι ΒΙ1 (wo Obj. meist viele, Ύ360, λ 318 einzelne)
H. W. Nordheider
όλιγηπελέων [2‘, 2°1 E erw. aus όλιγ-ηπελής, unklar: zu πέλομαι, *άπελος n. Kraft, "Απόλλων! vgl. όλιγο-δρανέων sowie poet. άν-, εύ-. κακηπελέων/ίη, s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. — Abl.: όλιγηπελίη
Σχ sch.D 024: όλιγοδραμών. ολίγον Ισχύων, και ολιγοψυχίαν, 245: όλιγοδυμών
Β (nur wenig bei Kräften:) kraftlos, schwach durch Sturz, Verwundg., Schiftbruch, Alter; präd.: -έων vor Trithemimeres (wie όλιγοδρανέων), 1° -έουσα (konz.) in [wl«^]; 3x dir.R. 024 (Zeus: Jeden opponierenden Gott ρίπτασκον) δφρ" αν ΐκηται ' γην -έων“, vgl. „ολίγος δ" έτι δυμός έν- ήεν“ (Α 593 von Heph. in ähnl. Sit.) 245 (Ap. zu Hektor, der sich von seiner Verwundg. erholt, νέον δ" έσαγείρετο δυμόν;) „τίη δέ σύ νόσφιν άπ" άλλων ' ήσ" -έων (κήδος;“, entspr. folgt όλιγοδρανέων προσέφη) £457 (Od. nach Schiftbruch am Phäakenufer) απνευστος και άναυδος ' κεΐτ" -έων (κάματος αίνος, dann έμπνυτο και δυμός άγέρδη) konz.: τ356 (Pen. zu Od.: „Eurykl.) σε πόδας νίψει, -έουσά (ολίγη περ έουσα ν.1.) περ έμπης“. - Wortf.: άλλοφρονέων, άπι- νύσσων, απνευστος και άναυδος (£457 nb. ό.), κεκαφηώς (s. καπύσσαί), κεκμηώς (κάμνω), s.a. Vbd. m. δυμός (s.d. Bl), άλκή (s.d. ISp.498,67ff. έπαυσεν), κάματος (κώμα, ύπνος), ferner 'schwach’ άναλκις, κακός usw.
H.W. Nordheider
όλιγηπελίη [1°] Kraftlosigkeit, Schwäche, als Ursache (έξ): £468 (Od. όλιγηπελέων [457, s.d.] zu sich selbst: ,,μή με στίβη) έξ -ης δαμάση κεκαφηότα δυμόν“, s. s.v. όλιγηπε- λέων Η. W. Nordheider
όλιγοδρανέων [3‘] Ε aus ολίγο- u. δράω, wohl nach Vorbild von όλιγηπελέων gebildet
Σχ sch.D 0246: ολίγον ισχύων, έξησδενηκώς, Ύ337: ολιγοδύναμων
Β (wer nur wenig tun kann:) kraftlos, schwach, nur for- melh. in Antw, vom schwer verwundeten Hektor, Patr. (zum Verstyp s. Parry, Epithete 19) 0246 τόν δ" (Ap.) -έων προσέφη κορυδαίολος 'Έκτωρ (245 entspr. „όλιγηπελέων“, seine Ohnmacht s. £438 f., 09) = Ύ337 (zum triumphierenden Ach.) entspr.: /7843 τόν δ" (triumphierenden Hektor) -έων προσέφης, Πατρόκλεες ίππευ
D Ύ355 ν.1. (καταδνήσκων vulg.) = 337*
Η. W. Nordheider
ολίγος, όλίζ(ων), όλίγιστος [27\ 14°, 6Η, 4h, 1β] Ε evt. bereits myk., s. DMic. 1149; etym. unklar, s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. — Abl.: όλιγηπελέων/ίη, όλιγοδρανέων, Όλιζών, vgl. λοιγός
F -ος 5, -φ 1, -ον 4, -οισι 2; -η 8, -ης 2, -η 2, -ην 3; -ον 3, Akk. 3, (έν) -φ lh, -ων 1; Adv. -ου 1°, -ον 13; Komp. όλίζονες 1; Sup. -ιστός/η 1/1
Μ 1 [UJ] τ" -φ/η (ένι χώρφ) Μ423, 4442; -ον h.Merc.245; -ην Op.643; έν δ" -φ h.Merc.240; έξ -ων
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Th.447; η/ούδ" -ον £800, /368 [«J] -ος/ον περ h.Merc. 456, 0547; -ος τε «515; -η Λ 801 = /743 = Σ201, Ορ.30; -ης Π825; -η £492; η -ου £37; οΰτ" -ον κ94; -ον Λ 52, £538, *Ρ424 [<>J] -ος δ" έτι Α593, ΛΓ161; -ος Β529; -ον χρόνον VM18; -η ΓΙ 15; -ης Hes.fr.43a,61; -ην έτι Π6&; -ον προγενέστερος ΨΊ39, τ244; -ον (τε) Λ 547, Λ/452, ο 365, Ορ.480 [vJ] ούκ -ον χρόνον 7Ί57; -η/ον τε φίλη/ον τε £208 = £58, Α 167; -η ένι χώρη Ρ394; -ην υ259; -ον (περ) Λ 391, £376, Vit.p.9,18 [^*] (ούκ) -ον περ Τ2\Ί s O187ex, κ24 2 [^«] -οισι //252, h.Merc.259; -ιστός
Τ223 [---*] -ίστη Ορ.723 3 όλίζονες Σ519
Σχ (zu Bl:) sch.D Α 167 (γέρας): έλάχιστον, Α593 (δυμός): βραχείας μοι της ψυχής γενομένης, ΓΙ 15 (άρουρα): βραχύ δ" ήν τό ... χωρίον, Μ 452 (άχδος): ώς κούφον βάρος, Σ519 (όλίζονες): έλάττονες και μικρότεροι, Τ223 (-ιστός): ολίγος, μικρός, (zu Β2 -ον:) £800: άντι του ούδέ ολίγον, ούδέ δλως, Α 547: κατ" ολίγον, κατά μικρόν
L Moorhouse, CQ 41, 1947, 32ff.: Abgr. gg. μικρός', zu T223 (in Blj): Combellack, AJPh 105, 1984, 248ff.; zu Vit.p.9,18 (1 i): Markwald, Hom. Epigr. 104f.; zur Steigerg.: Seiler, Steigerungsformen 101 ff.; zum Adv. -ου (£37 in 2b): Wackemagel, Kl. Sehr. I 789 ff.
B klein (gering) an Größe (Raum), Wert, Kraft (unscheinbar, geringfügig, schwach), kurz an Zeit, wenig(e) an Zahl; adj. (1: meist attr.; Op.480, h.Merc.240 [in 1 i. e] subst.), seltener adv. (nur) wenig (2: -ov, £37 -ου beinah^)', 3x Komp. u. Sup. (1 j); geleg. in konz. Zush. wenn auch (nur) klein: nicht bloß de- skript., sondern wertend, 'entschuldigend’ (la: «515, h. Merc.456; li: Vit.p.9,18; in 1c. 2; vgl. μικρός)', ό. laut Moorhouse (L) deskript. u. daher für das fgrE geeigneter als μικρός, das mehr affekt. Färbg. habe: aber auch o. affekt. an Stt. wie /515, υ259 u. bei konz. Zush. (s.o., der bei μικρός überw.), meist nb. Partikel. — Wortf.: s. μικρός 1 Adj. (2x subst. [s.o.]) la von Lebewesen: klein an Körper präd.: £529 ήγεμόνευεν "Οϊλήος ταχύς Αϊας 1 μείων, οΰ τι τόσος γε όσος ^Τελαμώνιος Αϊας^ 1 άλλά πολύ μείων* -ος μέν έην λινοδώρηξ, Ορρ. μέγας L u (konz.:) /515 (Kyklop: „άλλ" αίεί τινα φώτα μέγαν και καλόν έδέγμην, μεγάλην άλκήν) νύν δέ μ" έών -ος τε και ούτιδανός και άκικυς όφδαλμοΰ άλάωσεν unscheinbar, mickerig h.Merc.456 ,,-ος περ έών κλυτά μήδεα οιδας (Hermes)“ attr.: 245 παϊδ" -ον δολίης είλυμένον έντροπίησι 259 (,,ές Τάρταρον) άλλ" ύπό γαίη ' έρρήσεις (Hermes) -οισι μετ" άνδράσιν ήγεμο- νεύων“ eher kleine ~ unscheinbare, schwache Schatten der Toten (s. Cassola z.St.) als wenige μ 252 (Gl.: ώς δ" ότ" αλιεύς) ράβδφ 1 Ιχδύσι τοϊς -οισι δόλον κατά ειδατα βάλλων (m. Art.) den kleinen (s. Odyssey z.St. u. vgl. «124, wo Fische gespießt werden) 1b von Gegenständen: klein, attr. £376 (^ός) έχει δ" -ον σάκος ώμφ, ' χείρονι φωτι δότω (Ορρ. άσπίδι μείζονι“) υ259 δίφρον άεικέλιον καταδείς -ην τε τράπεζαν (Tel. dem Od.), ό. nb. άεικ. (unansehnlich), s. Ari- stot.Po. 1458b,29f. mit umgangssprachl. 'Übers.’ des Verses (δίφρον μοχδηρόν μικράν τε τρ.) Ορ.643 νή" -ην αίνεΐν, μεγάλη δ" ένι φορτία δέσδαι * 1 μείζων μέν φόρτος 1 c von Gabe, Schuld: gering an Wert nb. φίλος: A 167 (Ach. zu Ag.: „ήν δασμός) σοι τό γέρας πολύ μεΐζον, έγώ δ" -ον τε, φίλον τε ' έρχομ" έχων“ präd.: £208 („προς Διός) ξεΐνοί τε πτωχοί τε, δόσις δ" -η τε φίλη τε“ — £58 („γίνεται ήμε- τέρη“) (zwar nur) gering, aber mit Liebe neg.: /368 „χρεϊός μοι όφέλλεται, οΰ τι νέον γε 1 ούδ" -ov“ ld von e. Last: gering, leicht an Gewicht Λ/452 (Gl.: ώς ρεΐα φέρει πόκον οϊος) -ον τέ μιν άχδος έπείγει, attr. (Ameis.-H.: adv. nur wenig, s. 2) le von Fläche, Raum: eng attr.: Γ115 πλησίον άλλήλων, -η δ" ήν άμφίς άρουρα /768 „ρηγμΐνι δαλάσσης ' κεκλίαται (Gr.), χώρης -ην ετι μοίραν έχοντες“ Κ161 „εϊα- 643
644


ολίγος» όλίζ(ων), όλίγιστος
δλλυμι
ται (Tr.) αγχι νεών, -ος δ9 έτι χώρος έρύκει" Μ423 (G1.: ώς δύ9 άνερε) ω τ9 -φ ένι χώρφ (-η... χώρη Zen.) έρίζητον περί ϊσης £394 νέκυν -η ένί χώρη ' εϊλκεον Π825 (G1.: wie Eber und Löwe) μάχεσδον ’ πίδακος άμφ9 -ης' έδέλουσι δέ πιέμεν αμφω subst.: h.Merc.240 (Hermes beim Anblick Ap.s) άνεείλε9 έ αύτόν. ‘ έν δ9 -φ συνέλασσε κάρη χεΐράς τε πόδας τε, sc. χώρφ, in breve spazio (Cassola, s.d.) If zeitl.: kurz, attr., Ix neg. Γ157 „ούκ cov χρόνονΛ έσται ' φύλοπις" ¥M18 μάλλον έπιδραμέτην (Pferde) L , Λ 801 „-η δέ τ9 άνάπνευσις πολέμοιο" = Π43 = Σ201 Θρ.30 ώρτ; γάρ τ9 -η πέλεται νεικέων τ9 άγορέων τε ' φτινι μη βίος ένδον έπηετανός κατάκειται 1 ώραϊος 1g von Kraft, Funktion, attr. geringe, schwache Lebenskraft'. A 593 „κάππε- σον (Heph.) έν Λήμνφ, -ος δ9 έτι δυμός (s.d. Β1 b) ένήεν", vgl. όλιγηπελέων (bes. 024), όλιγοδρανέων mit leiser Stimme: ξ492 φδεγξάμενος δ9-η όπί lh von göttl./Naturkräf- ten, *Abstr.’ unscheinbar: Δ 442 (”Ερις) η τ9 -η μέν πρώτα κορύσσεται, αύτάρ έπειτα ' ούρανφ έστήριξε κάρη καί έπί χδονι βαίνει, präd. gering(fugig)e Ursache: Hes.fr.43,61 έξ αρχής (s.d. Bl) -ης (έπραδεν πόλιν, Her. auf Kos) neg. in Antith. hohe Welle: «94 (ού μέν άέξετο κύμα, sc.: έν λιμέ- νι) οΰτε μέγ9 οΰτ9 -ον, λευκή (γαλήνη) li von Quantitäten subst. Weniges, d.i. wenige Halme (sc. δράγμα, s. West z.St.): Op.480 ήμενος άμήσεις -ον περί χειρός έέργων Pl. wenige an Zahl: Th.447 έξ -ων βριάει (Hekate vermehrt die Herden) κάκ πολλών μείονα δήκεν δήμος klein an Einwohnerzahl ~ unbedeutend, gering: Vit. p. 9,18 μέγας δέ με δυμός έπείγει 1 δήμον ές αλλοδαπών ίέναι -ον περ έόντα, s. L (gg. Bzhg. με -ον), vgl. h. Merc. 259 (in 1 a) lj Komp.: Σ519 (Abb. auf Schild: Ares u. Ath.) άμφίς άριζήλω. λαοί δ9 ύπ9 όλίζονες (ύπολίζονες ν.1.) ήσαν, die Männer darunter waren kleiner (dargestellt), s. Leaf u. Ameis- H. z.St.; La. ύπολίζ. 'ein wenig kleiner’ war Vorbild für ύφήσσων (Sc.258) Sup. (m. Ggs. πλείστη*)*. T223 (Od.: „αίψά τε φυλόπιδος κόρος, πλείστην καλάμην έχευεν) αμητός δ9 -ιστός, έπήν κλίνησι τάλαντα ' Ζεύς" sehr gerin- ge(r) Emte(ertrag), dagg. Combellack (L) temp. sehr kurze Em- te(zeit) Op.723 (πολυξείνου δαιτός) έκ κοινού πλείστη τε χάρις δαπάνη τ9 -ίστη, geringste(r) Aufwand, Kosten 2 Adv. 2 a Ntr. pro adv. (nur ein) wenig, etwas', räuml. Akk. nur (eine) kurz(e Strecke): Λ 52 ίππήες δ9 -ον μετεκίαδον 547 έντροπαλιζόμένος -ον γόνυ γουνός άμείβων, d.i. mit kurzen Schritten, Ορρ. μακρά βιβάς (s. Ameis-H. z.St.) *F424 -ον δέ παρακλίνας έδίωκεν doch ein wenig, wenigstens etwas: £538 (,,ή) -ον γε ' κήρ αχεος μεδέηκα χερείονά περ κα- ταπέφνων" m. konz. περ auch nur ein bißchen: Λ 391 („ή) ύπ9 έμεϊο, καί εϊ κ9 -ον περ έπαύρη, 1 όξύ βέλος πέλεται" δ 541 „ός τ9 -ον περ έπιψαύη πραπίδεσσι" (neg.:) κ24 (κατέδει, Aiolos den Windschlauch) ϊνα μή τι παραπνεύσει9 -ον περ I ό. zum Komp, wenig, etwas...: *P789 ,,έμεΓ -ον προγενέστερός έστιν" s τ244βχ ο365 ,,τή όμου έτρε- φόμην, -ον δέ τί μ9 ήσσον έτίμα" kaum weniger nicht wenig - erheblich: T2\1 (Od. zu Ach.:) „κρεισσων εις έμέδεν καί φέρτερος ^ούκ -ον περΛ 1 έγχει (antith. σεΐο νοήματί γε προβαλοίμην πολλόν") δ\ΧΊ (λάβε δίσκον sc. Od.) στι- βαρωτερον L j (als die der Phäaken) o. zum Ptz. wenig ~ kaum, fast nicht: £800 -ον οϊ παΐδα έοικότα γείνατο Τυδεύς" 2 b adv. Gen. nur um ein Kleines ~ beinahe ξ 37 *η -ου σε κύνες διεδηλήσαντο", s. L
D Ορ.288 ([präd.:] zur κακότης) -η (consensus codd. + pap. [Verdenius: l.diffic.], λείη Plat., Xen. al., sic edd.) μέν οδός, jiaka δ9 έγγύδι ναίει Λ (dann Ορρ. μάκρος δέ καί ορδιος οιμος και τρηχύςίΐ], χαλεπήΠΙ), La. λείη (leicht zu λίγη verlesbar, s. Sinclair z.St) vermeidet Tautologie m. L u (s. West z.St), wird durch Ορρ. τρηχύς wiederaufgenommen
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(vgl. Sol. fr. 4,34 W. τραχέα λειαίνει) II. Pers. fr. dub. 1,1 p.165 Dav. (p.92 Ber.) έξ -ου διαβάς (q.v.) προφόρφ ποδί ex brevi accessu in extensum (profertur, sc. iaculator), vgl. Sol. fr. 13,14 W. άρχή δ9 έξ -ου (άρχής δ9 έξ -ης ci., sic West) γίγνε- ται aus Kleinem, anderers. Th. 447 έξ -ων (sc. Herden [in Bli]) v.l. τ356 H. W. Nordheider
Όλιζών f. [1‘] E zu ολίγος 'gering’ od. zu δλιζα 'Weißpappel’, s. Bechtel, Dialekte 1209; s. ferner Leaf, Homer and History, London 1915, 122. 126. 342. 344; H.S.-L. 139
B ON £717 καί Μελίβοιαν έχον καί -ώνα τρηχεΐαν Epith.: inhaltl. (vgl. H.S.—L.) od. metr. bedingt (vgl. Struktur £633, LVisser, Katalogj 57)? Ό., nicht m. Sicherh. identifiziert, lag an der Küste Magnesiens in Philoktets Führungsbereich, vgl. Str. 9.5.16, L j 687 RJ. Allan
όλισΦεΐν [2j] E < *sleidh- w. misplaced -5- (Hamp, Gl. 61, 1983, 192); origin of o- unclear, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. Εχ sch.D K470: -εν* έπεσεν
B aor. slid, slipped w. έκ out Y410; cf. πίπτω, πέτομαι Y410 ό δέ φασγάνφ ουτα καδ9 ήπαρ* ‘ έκ δέ οί ήπαρ -εν, άτάρ μέλαν αίμα κατ9 αύτοϋ 1 κόλπον ένέπλησεν Ψ114 ένδ9 Αίας μέν -ε δέων 1 τή ρα βοών κέχυτ’ όνδος 1
1 έν δ9 δνδου βοέου πλήτο στόμα τε ρϊνάς τε, on forward fall see van Bennekom, MH 44, 1987, 77; see also Richardson, Iliad ad 1.
Compd.: έκ K470
D v.l. TV505? prob, citation from another poet, s. West, Ptol. Pap. 59. 62 W.Beck
ολλυμι [125*, 113°, 13H, 3h, 1β] E aus *δλ-νυ-μι, isoliert, zum s-Aor. Strunk, Nasalpräsentien 76 f., vgl. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v., ferner Koch, Gl. 54, 1976, 216 f. u. Friedrich/ Kammerhuber, HW III18. - Abi.: άνδρολέτειρα, δλεδρος, όλέκω, όλεσήν}ορα, όλετήρ, όλο(ι)ός, ούλόμενος ([s.d.] Aor. Ptz. zu δ.), οΰλος/ιος, ώλεσίκαρπος
F („-“ steht für όλ-) 1 Akt.; Präs.Ptz. -λύς/λύντ9/ λύντων/λύντας/λυσαι 1/1/2/1/1; Fut. -έσω/ει 2, -έσσεις/ ει 2; Aor. ώλεσα/ας/ε(ν)/αν 4/1/14/6, ώλεσ9 1, άπώλεσα/ ε(ν)/αν 5/7/1, άπώλεσ9 1, -εσεν/αν 2/2, -εσσε(ν)/αν 5/1, άπ-εσσε/αν 2; Konj. -έσης/η/ωσιν 3, -έσσης/η 4/3; Opt.
2, έξ^ j 1; Imp. -εσσον 1; Inf. -έσαι 3, -έσσαι 5; Ptz. -έσας/αντ9/αντες/ασα 5/2/5/1, -έσσας 2 2 Med.
άπ-λυται 2; ώλλυντο 1Η; -λυμένοι/ων/ους 1/5/2, απ-λυμε- νους 1; Fut. -εΐται 4, -έεσδε/αι 1/2; Iter, άπ-έσκετ’ 1; Aor. -όμην/ετ9/οντο 1/2/16, άπ-οντο 6, ώλεο/ετ(ο)/ονδ9 1/17/ 1, άπώλεο/ετο/όμεδ’ 1/4/4; Konj. -ωμαι/ηαι/ηται/ωνται 1/1/8/5, άπ-ηται/ωνται 2; Opt. -οισδε 2; άπο-οίμην/οι- τ(ο)/οίατο 2/9/1, έξαπ-οίατ9 1; άπ-έσδω 1; Inf. -εσδαι 15, άπ-έσδαι 17 3 intrans. Pf., Plqu. -ωλας/ε 1/6, ^απ-ω-
λε/ν) 6, έξ,. j 2, δι-ωλε 1, -ώλει 1, -ώλη 2 - Aor. Ptz. ούλόμενος s.d.
Μ 1 Stamm im longum (όλλ., ώλ.) la zweis. [1-] -λύς/λύντ9 9Αργείους* Κ20\, Θ4Ί2*, ώλονδ9 <61 [i«] ωλεδ9 /235 άπώλεσ9 Ώ260; ώλετ9 Ö489 φίλον ωλεσ9 ^88; φίλος* ίώλεδ9ά εταίρος £411 a 655. 642 - Σ80βΧ; L j ε436 lb dreis. [ivj ωλεσε/σαν τ274 s ω428ίη, Ορ.163 / σ181. 252 - τ 125; ωλετο /413. 415,
/7489, ^183, ρ319 1^-] ωλεσα* λαόν / δυμόν Ύ104, j/60 / £616 [1—] άπ-λυται η\\Ί, Ορ.763; (έσδλόν) άπώ- λεσα/σαν Σ82, β46, 5724 - 814 / ^280; ωλεσας ω93; άπώλεσε(ν) (λαόν) £648. 758, Σ460, Ω44, Ορ.246; άπώλεσε / (άπ)ωλετο νόστιμον ημαρ α354 / 168, ρ253; (άπ)ωλεο / ωλετο Λ725, λ556 / ΝΊ72*, άπώλετο/όμεδ9... όλέδρφ* /87, «303; (άπ)ωλετο τηλόδι πάτρης / λαός
645
646


ολλυμι
ολλυμι
0365, Ζ223; άπώλετο / όμεδ" α413 / «27, λ 438, ω 186 [2VU] (άπ)ωλεσα/σε λαόν* £115 = /22 / Af 107, <265, ω428; ωλεσα (δ")/σαν αυτούς* ι40 / Η360 = Λ/234; άπω- λεσα οίκον 695; ωλεσε δυμόν Λ 342 = Κ412, /2638; ωλε- σεν/σαν Π753, Hes.fr. 132 / Ορ.372; ωλετο δ9 αύτός η60, ψ63 le [1-2] -λύντων Δ451 = 065; -λύσαι Τρώας 0449 Id viers. [1ν~2] -λυμένων Δαναών 0202. 353 [2μ«1] -λυμένων/ ους κ!23, Ύ62 [2««1] -λυμένων Δ451 = 065 [1μ~2] άπ-λυμένους Η27 [1^1] -λύμενοι/ους Τ21, Λ 83 2 Stamm in den brevia (όλλ., ώλλ.) [-1-] -λύντας
Λ 83 [--~] ωλλυντο δέ λαοί Hes.fr.33a,24 3 όλ. im bre¬
ve 3a zweis. l[w] άλλ" -ετ9 £68, ο247 U-] άπ-οιτ" Ορ.348 3b dreis. (Basis k-]): [~-~] άπ-οιτο α47 [Ju] -εσσε(ν)/ον <ρ284, h.Cer.310 / £647; πάντες -οντο/ωνται τ277 / 037 = 468; ατύτόϊ?’ / τότ9 -οντο /7848, Σ230; έν άπ-οντο Β\62 = 178, <5497 = A384in; άπ-ηται/οιτο 0333 / £311 - 388in, Ξ142, Ορ.46, h.Merc.309; έξαπ-οίατ" Ζ60; -έσδαι Ν349, ΑΊ10; άπ-έσδαι M7Q = Ν227 = £70, 0511, /234, £511; άπ-έσκετ" λ586; -ωλας/ε /2729, ΟΙ 11; άπ-ω- λε(ν) α166 s <5511in = £137in s r85in; έξαπ-ωλε Σ290, υ357; δι-ωλε 064 [Jj -εσσε <5446; -ωλε <5318 [«!-] -ώλη "Τλιος Δ 164 = Ζ448 [J.] άπ-εσσε Hes. fr.33a, 19; άπ-ωλε 0129, <562 [Jx] άπό δυμόν -έσσεις/εν/ης/η/αι Μ250 / 090. 270 / Κ452 s Λ 433 / Α 205, Σ92 / 3 /7861 / μ 350; (άπό) πάντας* -εσσει/αν/ης/η/αι 049, /2609, τ81, 0330, Φ216; -έσσης/αι/ας £250 / /246, Ορ.668 / /188, Γ60; άπ-εσσαν 4 268; -εΐται £325 = h.Ap.156" s //91" 3 ω196" ; άτασδαλίησιν -οντο Δ 409 α7, κ437; τότ9
-οντο <598 = £306", κ132; πάντες -οντο Λ 693; -οντο /7546, /2603, α355, λ382. 629, φ22; άπ-οντο /185 = Hes. fr.302,19"; -ωμαι ο90; -ηαι Γ4\7; (έσδλόν) -ηται 4 764, Γ303, 098 = r 143 = ω133, ο91, £130. 181; -ωνται 034 = 354 = 465; άπ-ωνται Φ459; (δφρ9) άπ-οίμην Ύ304, ρ426; (δφρ9) άπ-οιτο Ζ170, Σ107; -οισδε α380 = 0145; άπ-έσδω Ρ227; (αύτόδ9) -έσδαι Γ428, Τ421, £113, ι496, ο 327, σ401; πάντας -έσδαι 0284; (ώφέλλον) -έσδαι /2764, α377 = 0142, Hes.fr.204,99, Cert. ρ.39,5; άπό -έσδαι £68; ώφελλ" άπ-έσδαι Η390; άπ-έσδαι 4 117 = 0 246 = /230", £40, Μ246, 0 502, Ύ474, «Ρ 81, £347 3 0563" ; -ωλε Π52\ = /2384", /89; άπό -ωλεν ΛΤ186; -ώλει ΛΤ187 3c viers. (Basis U-]): [J.v] άπ-οίατο ί 554 3d dreis. (Basis [—]): [ww^] -έσει Op. 180; άλλ9 -εσεν λ318; -έσαι /2242 [.J] -εσαν ψ3\9; -έσης/η 4 559 3 £4; έδέλη -έσαι μ349 [««ί] -έσω/εν ν399 3 431; πάντας -εσαν ω528; έδέλεις -έσαι r482; -έσας/αντ" (άπο πάντας έταίρους) 0498 3 ι 534med 3 λ 114 = μ 141 = ν340" / 3 0174" ; -όμην λ 197 [««ί] -έσαντ" 066 3e viers. (Basis [««]): [vJu] Ζεύς -έσειε <5668 [.J.] -έσωσιν Ύ360; Ζεύς έξ-έσειε ρ597; -έεσδε Φ133; -έεσδαι Φ278 [ww^w] φίλους -έσαντες έταίρους ι63 = 566 = κ!34 [^Jx] δυμόν τ9 -έσειε 0 358; ψυ- χάς -έσαντες ΝΊ63 = Ω168; -έσασα τ265; άλλ" -έεσδαι 0700
Σχ sch.D £4 u.ö.: άφανίση, Γ428: όλέσδαι* άποδανεΐν L zum Doppelaspekt zerstören — verlieren (vgl. lat. perdere). Pazdemik, AJPh 116, 1995, 347 ff. (366 „ambiguity in the capacity to destroy what is one’s own“); zu ’abstr.’Subj. (Blbß): Porzig, Satzinhalte 133; zum Aor. bei Zukunft. (/413. 415 in 2bß): Wackemagel, Synt. 1177; System: Visser (s.u.); Polyptoton, Anapher: Fehling, Wiederholungsfiguren 194. 266 u.ö. (s. d. Register)
B kausat. vernichten, zerstören, niedermachen, töten, untergehen lassen, (φ284) herunterbringen, schwächen; verlieren; u. intrans. (Med. u. Pf.st.) untergehen, umkommen, schwinden; Subj. u. Obj. meist Pers. (Krieger, Götter), auch ’Abstr.’, seltener Sachen, Tiere; oft dir.R.; oft von Massen: Heer, Mensch4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
heit austilgen; zugrundegehen (auch emphat. im Wunsch); vom Resultat ohne das ‘wie’: im Kampf fallen, in der Fremde, auf See umkommen; meist eff. Aor.; Präs.st. unkomplett (sek.?, nur Ptz. außer 3x Med.; s. όλέκω)\ geleg. m. Dat. der Ursache (άτασδαλίησιν usw.), aber nicht Instr. der Waffe; häufigstes Kompos. άπ- (s. Ill) m. entspr. Gebr., sonst δι- (verstärkend ganz), έξ(απ)- austilgen (aus); (einzelnes s.u. sowie G). — Wortf.: όλέκω (nur Präs.st., s.d.), αίρέω, άϊστόω, δάμνημι, δηϊόω, έναίρω/ίζω, δείνω (s.dd. weitere; s.a. das System von Tötungsverben bei Visser, WJA14, 1988, 31 ff., bes. die metr. entspr. -εσσε, έπεφνε, κατέκτα, δάμασσε, ένηρατ9, δάϊξεν); αγνυμι, άλαπάζω, άμαλδύνω, βλάπτω, δηλέομαι, έσδίω, κείρω, κεραίζω, κτείνω, λύω, πέρδω, πορδέω, φδείρω; trans, u. intrans, μινύδω, φδίνω/ύδω; δνήσκω, πίπτω; zu ωλεσε* δυμόν, νόστιμον ήμαρ vgl. korr. έξ-, άποαίνυτο δυμόν (s.d. Blb), νόστον u.ä.; Ορρ. σαωδηναι, σών έμμεναι s. /185+, 4117 (in Illbßaa)
Disposition I Simplex 1 Akt. 1 a Präs. Ptz. 1b Aor. u. (1H) Fut. Iba vernichten, Subj.Pers. Ibß Subj. ’Abstr.’, Sache Iby s. Leute ins Verderben stürzen Ibö verlieren 12 Med. zugrundegehen 2a Präs.st. 2b Aor. u. Fut. 2ba Subj. Menschen, (/7489) Stier 2bß Subj. nicht menschl. 13 intrans. Pf. II Kompos. 1 mit άπό(-) la Akt.Aor. u. Fut. laa vernichten laß verlieren 1b Med. Iba Präs. Ibß Aor. 1c in¬
trans. Pf. u. Plqu. II2 δι- II3 έξ- 114 έξαπ-
I Simplex 1 Akt. la Präs, nur Ptz. (vgl. Med. 2a; IIIba) niedermachen, töten; meist (außer Ix) am VA, wo όλεκ- (s.d.) metr. unmögl. (3x Polyptoton), die finiten Präs.for- men s. s.v. όλέκω; Subj. u. Obj. Krieger, Heere: 4451 (οίμωγή) πέλεν άνδρών ' -λύντων τε και όλλυμένων = 0 65 4 83 (Zeus είσορόων) χαλκού τε στεροπήν, -λύντας τ9 όλλυμένους τε (-λύντων τ9 όλλυμένων τε ν.1.) Λ72Ο1 δβ· ριμος "Έκτωρ ' -λύς "Αργείους Subj. Götter (dir.R.): 0449 (Zeus: „Ath. u. Hera, ού κάμετόν γε μάχη) -λυσαι (-λυναι ν.1.) Τρώας" 472 ,,-λύντ9 (Zeus) "Αργείων πουλύν στρατόν" lb Aor. u. (Ορ. 180) Fut., meist dir.R. Iba vernichten (zerstören, töten, vgl. IIlaa), Subj. Pers. aa Subj. Götter; vernichten Massen von Kriegern: 4 559 ,,-έσης δέ (Zeus) πο- λέας ("Αχαιών)" s £4 (-έση) Ρ647 (Aias: „Zeus, ποίησον δ" αΐδρην) έν δέ φάει καί -εσσον" töten einzelne: Ύ360 („δτε κέν σε) -έσωσιν (Paris u. Αρ. den Ach.)“ Α 318 άλλ" -εσεν Διός υιός (Αρ.) vertilgen das Menschengeschlecht: Ορ. 180 Ζεύς δ" -έσει καί τούτο γένος = h. Cer.310" (νύ κε πάμπαν -εσσε, Dem.) bb Mann (meist einzelner Krieger) vertilgt alle, viele Gegner Φ216 ,,εΐ τοι (Ach.) Τρώας έδωκε Κρόνου παΐς πάντας -έσσαι" 066 („Πάτροκλον κτενεΐ) πόλεις -έσαντ" αίζηούς" ω 528 νύ κε δή πάντας -εσαν και έδηκαν (δηκαν ν.1.) άνοστους (Od. u. Gef. die Ithakesier) 0330 (,,δφρα) ήμέας πάντας -έσση (Tel. die Freier mit φάρμακα)" ι40 πόλιν έπραδον, ωλεσα δ9 αυτούς (Od. die Ki- konen) cc Anführer zerstört eine Stadt: /188 (Ach. hat Lei* er erbeutet) πόλιν Ήετίωνος -έσσας T60 (Ach.: „Chryseis) έλόμην Λυρνησσόν -έσσας" dd Krieger od. Götter vernichten Schiffe u. Männer 0498 (Hektor:) ,,νηάς τ" -έσας xm πάντας "Αχαιούς" -I- ^319 (-εσαν, Lästrygonen) μ 349 „(& νη" έδέλη -έσαι (Helios)** Ορ.668 (ει δή μή Ποσ. ή Ζεύς) έδέλησιν -έσσαι (sc. νηα) ee Gott tilgt, löscht aus, zerstört, Obj. ’Abstr.’, dir.R., Ix Wunsch (vgl. ^>284 in Ibß) σ181 (Pen.:) „άγλαίην γάρ έμοί γε δεοί ' ^ωλεσανΛ" (vgl. τ81 in II1 aß) 252 „έμήν άρετήν είδος τε δέμας τε ' L j άδάνα- τοι" - τ125 <5668 (Antin.: „dem Tel.) Ζεύς -έσειε βίη^ ήβ^ πήμα γενέσδαι (ήβης μέτρον Ικέσδαι v.l.)“, vgl. $>284 (in bß) Ibß Subj. ’Abstr.’, Sache (s. Porzig [L] 133); zugrunde richten, verderben (Ix Obj. ις)·. Π753 (έβλητο, Lö647
648


ολλυμι
ολλυμι
we) έή τέ μιν ωλεσεν άλκή, Parall. s. ISp.497,1 ff. φ284 (Od.: ,,σθένεος πειρήσομαι, ϊς) η ήδη μοι -εσσεν άλη τ’ άκομιστίη τε“ brachte meine Kraft herunter, schwächte vgl. βίην (5668 in baee) Op.372 fπίστεις δ9 όμως και άπιστίαι ωλεσαν άνδρας, Parall. s. West z.St. 163 (τούς μέν πόλεμος) ωλεσε μαρ να μένους, Ambrosia tilgt, vertreibt Gestank: 5446 („Ambrosia, ήδύ) -εσσε δέ κήτεος όδμήν“
I by zugrundegehen lassen, ins Verderben stürzen (den Untergang seiner Leute verschulden, s.o. II Sp. 1635,1) dir.R. Ύ104 (Hektor:) ,,έπεί~ ωλεσα λαόν άτασθαλίησιν έμήσιν“, (s. G3) 107 „'Έκτωρ ηφι βίηφι πιθήσας ωλεσε λαόν“ τ/60 „ωλεσε (Gigantenkönig) λαόν άτάσθαλον, ωλετο 5* αυτός“ τ482 (Od. zu Eurykl.:) „μαία, τίη μ9 έθέλεις -έσαΐ* vgl. Bl 15 - /22 (in Iböaa), Σ82 (IIlaß) Ibö verlieren (vgl. IIlaß) aa Subj. u. Obj. Pers., (viele), Schiff(e): Bl 15 (Ag.:) „5υσ- κλέα "Αργος ικέσθαι, έπεί πολύν ωλεσα λαόν“ = /22 (vgl. by) Schiff(e) u./o. Gef.: τ274 εταίρους 1 ωλεσε (Od.) και vfja = ω428'η (2.VH: άπό δ9 ωλεσε λαούς, s. IIlaß), Poly- ptoton (s. G5) r 63 (πλέομεν) φίλους -έσαντες (δαμάσαντες ν.1.) εταίρους = 566 = «134 einzelnen: /246 („μέλλει τις) και φίλτερον άλλον -έσσαι“ 242 „παΐδ9 -έσαι τόν άρι- στον“ τ265 „άνδρ9 -έσασα 1 κουρίδιον“ φ88 „έπει φίλον ωλεσ9 άκοίτην“ bb Obj. 'Abstr.*: Energie, Funktion; s. θυμός (Blb), ήτορ (Bl), vgl. korr. θυμόν άπηύρα*, (77540) άποφθινύθουσιν u.ä. (weitere s.v. θυμός a.O.) Λ 342 θΰνε διά προμάχων, εϊως φίλον ωλεσε θυμόν = Κ412 = £25Oin (,,μή πως φίλον ήτορ -έσσης**) mit Agens (s. G3): Ρ616 ωλεσε θυμόν ύφ9 'Έκτορος άνδροφόνοιο + /2638 (,,σής ύπό χερσίν**) ΝΊ63 χερσίν ύπ9 9Αργείωνκέατο ψυχάς -έσαντες = /2168 0358 „μένος θυμόν τ9 -έσειε ' L j φθί- μενος“ Grund: Α 205 („Ag.) ής ύπεροπλίησι τάχ9 αν ποτέ θυμόν -έσση (-έσσαι ν.1.)“ Hes.fr. 132 (Mädchen) εϊνεκα μα- χλοσύνης τέρεν ωλεσεν (ωλεσαν ν.1.) άνθος — ^68 „ωλεσε (Od.) τηλού νόστον Αχαΐίδος, ωλετο 5’ αυτός“, Polyptoton (s. G5) ω93 „ούδέ θανών όνομ9 ώλεσας (Ach.), άλλά τοι αίεί (κλέος έσσεται**) 12 Med. zugrundegehen, untergehen, umkommen, fallen, schwinden 2 a Präs.st. (vgl. la,
II Iba); Subj. (viele) Krieger, Ptz. außer 1H (3x Polyptoton) K21 (Zeus:) ,,μέλουσί μοι -λύμενοί περ (Tr. u. Gr.)“ (9202 („ουδέ) ^-λυμένωνd Δαναών (άνδρών Αργείων pap.) ολοφύρεται έν φρεσί θυμός“ = 353ίη <354 „κακόν οιτον άνα- πλήσαντες -ωνται**) «123 (κόναβος) άνδρών L u νηών θ9 άμα άγνυμενάων Α451 -λύντων τε και L d = 065 Λ 83 όλλύντας τ9 ^-λυμένους* τε (Gen. ν.1.) Ύ62 ,,υϊάς τ9 L έλκηθείσας τε θύγατρας“ Hes.fr.33a,24 ωλλυντο ^δέ λαοίΛ, modernisierend nach (Α 10) όλέκοντο L 2b Aor. u. (0700, Φ133. 278, B325+) Fut. (vgl. II Ibß), meist dir.R. 2ba Subj. Menschen (cc: ψυχάς, γενεή), (77489) Stier aa einzelner (Patr., Od.) kommt um, fallt (im Kampf) P411 oi πολύ φίλτατος ωλεθ9 έταιρος s 655 = 642" = Σ80" (ωλεσ9 έταΐρον ν.1.) /7183 „ωλετο τηλ9 (Od.), ώς και σύ κα- ταφθίσθαι σύν έκείνφ ’ ωφελες“ + 365, ε436 (κε ... ύπέρ μόρον ωλετ9), ψ68 (1.VH: ωλεσε νόστον) £68 „άλλ9 -εθ9 (Od.). ώς ωφελλ9 Ελένης άπό φύλον όλέσθαι“ + ο 247, ρ319 („ωλετο**) η 60 „ωλεσε λαόν άτάσθαλον, ωλετο δ9 αύτός (Gigantenkönig)“ λ 197 „-όμην και πότμον έπέ- σπον“ £130 „έπήν πόσις άλλοθ9 -ηται“ bb ΡΙ. Λ 693 „τών οιος λιπόμην, οί δ9 άλλοι πάντες -οντο (κατά δ9 έκ- ταθεν**) + Π 546, Σ230, /2603 (Niobiden), α355, 598 - £306", λ382 (folgt: έν νόστφ δ9 άπ-οντο, s. II). 629, τ27Ί <61 (εξ) εταίροι ' ωλονθ9* οί δ9 άλλοι φύγομεν θάνατόν τε μορον τε Schiffe gingen zugrunde: χ 132 φύγε πέτρας ’ νηνς έμή· αύτάρ αί άλλαι άολλέες αύτόθ9 -οντο cc Untergang (eigener od. von [meist vielen] Feinden) wird erwartet, gewünscht: 7421 (Ach.: „οϊδα) δ μοι μόρος ένθάδ9 ^-έσ-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
θαιΔ“ 0100 ούκ έφασαν φεύξεσθαι ύπ9 έκ κακού, άλλ9 -έεσθαι /496 „φάμεν αύτόθ9 L “ - ο 327" („πάγχυ λι- λαίεαι**) /7284 („θάνατος) σχεδόν έστιν, έπ9 ήματι πάντας L / /2764 (Hel.:) „ώς πριν ώφελλον L u (ώφελλ9 άπ-έσ- θαι ν.1.)“ + σ401 („ό ξεΐνος**), s.a. Γ428 (in dd) (Geschlecht wird vertilgt, ausgelöscht') Hes. fr. 204,99 (Zeus) πρ[ό]φασιν μέν u d (-έσσαι Rz.) 1 ψυχάς ήμιθέω[ν neg.: K3O3 „δφρα μή άσπερμος γενεή και άφαντος -ηται ' Δαρ- δάνου“ Ν349 ούδέ τι πάμπαν ' ήθελε (Zeus) λαόν -έσθαι (-έσσαι ν.1.) Αχαιϊκόν Θ3Ί „ώς μή πάντες -ωνται“ - 468 ο90 (Tel.: „μή) αύτός -ωμαι, ' ή τί μοι (κειμήλιον έσθλόν -ηται“, s. 2bß) ε113 („dem Od. ού) τηδ9 αισα φίλων άπο- νόσφιν -έσθαι“ Cert. ρ.39,5 τοΐσιν 5’ Ατρείδης μεγάλ9 εΰ- χετο πασιν -έσθαι ' μηδέ ποτ9 έν πόντφ dir.Anr.: α380 (Tel.:) „νήποινοί κεν έπειτα δόμων έντοσθεν -οισθε (Freier)“ = /5145 dd mit bes. Bestimmung; mit Akk. des Inhalts (s. G3): Γ417 (Aphr. zu Hel.:) „σύ δέ κεν κακόν οιτον -ηαι“ Φ\33 (Ach.:) „-έεσθε κακόν μόρον“ Dat. (s. G3): Α409 „σφετέρησιν άτασθαλίησιν -οντο (Thebaner)“ a αΊ (Od.* Gef.) - x437" (Od.* άτ.\ Φ278 „-έεσθαι (Ach.) Απόλλωνος βελέεσσιν“ 5489 „ήέ τις ωλετ9 όλέθρφ“ ύπό: Π489 (Ol.: Stier) ωλετό τε στενάχων ύπό γαμφηλήσι λέον- τος (so Sarp, ύπό Πατρόκλφ κτεινόμενος) /235 („ώς) ωλεθ9 (Ag.) ύπ9 Αιγίσθοιο δόλφ και ής άλόχοιο“ pers. Agens im Dat. (s. G3): Ύ110 (Hektor:) „ήέ κεν αύτφ -έσθαι (-έεσθαι, έλέσθαι νν.Π.) έϋκλειώς προ πόληος“ mit begleitendem Ptz. + inn. Akk., ύπό, pers. Agens (s. G3): (934 (Ath.:) „oi κεν δή κακόν οιτον άναπλήσαντες -ωνται (Gr.)“ « 354 = 465 77848 „πάντες κ9 αύτόθ9 -οντο έμφ ύπό δου- ρι δαμέντες“ Γ428 „ώς ωφελες αύτόθ9 -έσθαι (Paris) ' άνδρί δαμείς κρατερφ“ (vgl. cc) 2bß Subj. nicht menschl. (vgl. Illbßbb); Ilios geht zugrunde: ΝΊΊ2 „vöv ωλετο πάσα κατ9 άκρης (s.d. ΒII) 1 *Ίλιος αίπεινή* νύν τοι σώς αί- πύς όλεθρός“ Pferde gehen verloren: φ22 ίππους διζήμενος, αϊ οί -οντο Besitz wird aufgezehrt, ruiniert: α3ΊΊ (Tel. zu d. Freiem:) „άνδρός ενός βίοτον νήποινον -έσθαι (-έσσαι ν.1.), ' κείρετ9 (-οισθε“, V.380) - /7142 verschwindet: ο91 (Tel.:) ,,ή τί μοι έκ μεγάρων κειμήλιον έσθλόν -ηται“ Garn kommt ungenutzt um: ß98 (Pen.s Webelist) „εις δ κε φάρος 1 έκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματ9 -ηταΓ = τ143 — ω 133 Heimkehr, Ruhm geht verloren, schwindet, wird einge- bilßt: 7413. 415 (Ach.: „im Kampf vor Troia) ωλετο μέν μοι νόστος, άτάρ κλέος άφθιτον έσται' ' (zu Hause) ' ωλετό μοι κλέος έσθλόν (aber langes Leben“), zum Aor. bei Zukunft s. L α 168 „τού 5’ ωλετο νόστιμον ήμαρ“ Ruhm wird nicht untergehen (neg. Fut.): B325 („τέρας) δου κλέος ού ποτ9 -εϊται“ = h.Ap. 156" s 7/91" - ω!96" 13 in¬
trans. Pf. (vgl. II lc. 2. 4) zugrunde gegangen, umgekommen sein (tot, nicht mehr sein), Subj. Krieger, Ilios, Besitz; dir. R. Olll („dem Ares υιός) -ωλε μάχη ένι“ + 77521 a /2384" /2729 („πόλις) πέρσεταΓ ή γάρ -ωλας έπίσκοπος (Hektor)“ /89 („Od.* όλεθρόν άπευθέα, ού) σάφα είπέμεν όππόθ9 -ωλεν (δάμη **) Δ 164 „δτ9 άν ποτ9 -ώλη Ίλιος ιρή ' καί Πρίαμος καί λαός** - Ζ448 (s. St. West, Ptol.Pap. 74) 5318 (Tel.:) „έσθίεταί μοι οίκος, -ωλε δέ πίονα έργα“
II Kompos., geleg. (in 1. 3. 4) Präp. + Gen. 1 mit άπό(-), /2725, K187 Präp. + Gen. la Akt.Aor. u. (Λ/25Ο, ß49) FuL laa vernichten (vgl. Ilba), dir.R. außer Hes.; Subj. u. Obj. Pers. (Heer); Gott: £758 („καρτερά έργα) οϊον άπώλεσε (Ares) λαόν Αχαιών“ + /2260 („υιας“), Ορ. 246 (στρατόν, Zeus, άποφθινύθουσι) /2609 „άπό πάντας (Niobiden) -εσσαν (πέφνεν**) Krieger: Α268 („καρτί- στοις έμάχοντο) καί έκπάγλως άπ-εσσαν“ 1265 „διέπερσε (Ag.) πόλιν καί άπώλεσε λαούς“ Hes. fr. 33a, 19 πολέας 5’ άπ-εσσε καί άλλους Stadt zerstören: £648 άπώλεσεν (Her.) 649
650


δλλυμι
δλλυμι
*7λιον II Not richtet Besitz zugrunde: 049 („χρεΐος οίκον) πάγχυ διαρραίσει, βίοτον δ9 άπο πάμπαν -έσσει" laß verlieren (vgl. Ilbö), meist dir.R.; einen Menschen: Σ82 „τόν Lάπώλεσαu (Ach. den Patr.)“ habe zugrundegehen lassen (s. Schadewaldt, Homers Welt 265 4- A.3; s.a. Ilby) 046 („χρεΐος) πατέρ9 έσδλόν L j s <5724med („πόσιν") = 814 Od. die Gef.: /534 ,,όψέ κακώς έλδοι, -έσας άπο πάντας εταίρους" = λ 114 = μ 141 = v340e’ = 0174" (-έσαντ*) ω428 (^ωλεσεΛ μεν νήας) άπό δ9 L d λαούς Obj. δυμός, * Abstr.’ (s.G3 ' Agens’): Λ 433 (,,ή κατακτείνας) η κεν έμφ ύπό δουρί τυπείς άπό δυμόν -έσσης (-έσσεις ν.1.)“ = Λ/250 („-έσσεις") = /7861 („-έσσαι,,) s Σ92 („-έσση") Κ452 „εί δέ κ9 έμής ύπό χερσί δαμείς άπό δυμόν -έσσης (-έσσεις/ αις vv.ll.)“ 090 νύ κεν ένδ9 ό γέρων άπό δυμόν -εσσεν = 270" (-εσκεν et al. w.ll.) μ 350 („βούλομ*) χάνων άπό δυμόν -έσσαι ' η δηδά στρεύγεσδαι" τ81 („μή ποτέ) άπό πάσαν -έσσης ' άγλαίην" (Melantho; vgl. σ181 in Ilbaee) ν'280 „(Pferde) κλέος (σδένος ν.1.) έσδλόν ^άπώλεσ.αν ήνιόχοιο" (sc. Patr.) 044 „ως Αχιλεύς έλεον μέν u .εν, ουδέ οί αιδώς" «354 „ού γάρ Όδ. οίος t νόστιμον ήμαρ" Besitztum verlieren'. Σ460 („Ach.s Waffen) L .ε πιστός εταίρος" <595 (Men.:) „πολλά πάδον καί L .α οίκον" 1b Med. Iba Präs. (vgl. 11 a. 2a); Kriegerscharen gehen zugrunde: Η2Ί „οΰ τι Τρώας άπ-λυμένους έλεαίρεις (Ath.)“ Frucht verdirbt: η\\Ί (den Phäaken) οΰ ποτέ καρπός 'άπ-λυται^ ούδ9 άπολείπει φήμη geht unter: Ορ.763 φήμη δ9 οΰ τις πάμπαν L d (δεός νύ τίς έστι καί αύτή) Ibß Aor. (vgl. I2b), dir.R. (geleg. ep. Erz.) außer £311, Θ246, Χ4Ί4 u. Hes. aa Pers, (meist Krieger, £388 Ares, Ύ474 Andrem., £68* φΰλον) gehen zugrunde, kommen um (auf See u.a.), fallen (im Kampf) λ 556 (Od. zu Aias:) „τοΐος γάρ σφιν (Gr.) πύργος άπώλεο" Ζ223 „ότ9 έν Θήβησιν άπώλετο λαός 9Αχαιών" ω 186 („ως ημείς, Freier) άπωλό- μεδ9" Β178 „έν Τροίη ^άπ-οντο. (άπό πατρίδος" = 162, s.u.) 4- <5497 (δύο μοΰνοι, έν νόστω) (in Antith., ζ.Τ. paränet.:) y 185 „οϊ τ9 έσάωδεν Αχαιών οϊ τ9 L ." Hes. fr. 302,18 οϊ δ9 Ήρακλήος χεΐρας φύγον, οϊ τ9 L d (Kentauren) Α117 „βούλομ9 έγώ λαόν σόον έμμεναι ή ^άπ-έσδαι." = 0246" (Ζεύς νεΰσε, άπ-εΐσδαι ν.1.) 0502 „νΰν αρκιον ή L .' ήέ σαωδήναι" 511 (Aias:) ,,βέλτερον ή l j ενα χρόνον ήέ βιώναι ' ή δηδά στρεύγεσδαι" Ρ22Ί „άπολέσδω ' ήέ σαωδήτω" γ234 „νόστιμον ήμαρ ίδέσδαι, ' ή έλδών L j έφέστιος, ώς Αγ. ' ωλεδ9" (s. I2badd) (Wunsch, Absicht, Schicksal:) Γ40 ,,αϊδ9 οφελες (Paris) άγονός τ9 έμεναι άγαμός τ9 L ." 4- 7/390 Λ/70 „(έδέλοιμι) νωνύμνους L , άπ9 Αργεος ένδάδ9 Αχαιούς" = Ν227 (Zeus will) = ΞΊ0 *Ρ81 (,,σοι [Ach.] αύτφ μοίρα) τείχει ΰπο~ Τρώων u / Φ459 (,,ούδέ) πειρξί (Αρ.) ως κε Τρώες ύπερφίαλοι άπ-ωνται ' πρόχνυ κακώς σύν παισί" ρ426 („Ζευς άνήκεν) δφρ9 άπ-οίμην" 4- Ζ170 („δφρ9 ^άπ-οιτο.") Ξ142 „άλλ9 ό μέν ως άπ-οιτο (Ach.)“ 4- α4Ί (καί άλλος) β333 („ob Tel.) τήλε φίλων άπ-ηται" £68 „άλλ9 δλεδ9 (Od.). ώς ωφελλ9 Ελένης ,άπό φΰλον. -έσδαι ' πρόχνυ" 181 („λοχώσιν, Freier d. Tel.) δπως L , -ηται νώνυμον έξ,Ίδάκης"' (neg. od. irr.:) Χ304 „μή μάν άσπου- δεί γε καί άκλειώς άπ-οίμην" Μ246 „σοί δ9 ού δέος έστ9 ^άπ-έσδαι. (έστίν -έσδαι v.lj“, Ορρ. κτεινώμεδα 4- ε347 £311 καί νύ κεν ένδ9 άπ-οιτο (Aen.) s 388 (Ares) Χ474 έ μετά σφίσιν ειχον άτυζομένην (Andrem.) L . (-έεσδαι ν.1.), zur Konstr. s. I Sp. 1521,19 fK (mit bes. Bestimmung, Dat., in- n.Akk., Grund, s. G3): y87 „ήχι έκαστος άπώλετο λυγρφ ολέδρφ (acc. v.l., sic Allen)“ 1303 („κε) ^άπωλόμεδ9. αίπύν ολεδρον" κ2Ί „αυτών γάρ L , άφραδίησιν" λ 438 „Έ- λένης μέν t . εϊνεκα πολλοί" 4- £162 („άπ-οντο" - 178, s.o.), λ384 („κακής ίότητι γυναικός") || Λ764 „έπεί κ9 651
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άπό λαός -ηται" Präp. 4- Gen. (vgl. ΣΙ07 in bb): 0725 „άπ9 αίώνος νέος ωλεο (Hektor)" schiedest vom Leben bb Subj. nichtmenschl. (vgl. I2bß); Streit soll verschwinden (Wunsch:) Σ107 „ώς έρις έκ τε δεών έκ τ9 άνδρώπων άπ-οιτο ' καί χόλος", vgl. 0725 (in aa) Heimkehr geht verloren: «413 „νόστος άπώλετο πατρός" 4- ρ253 Όδυσηϊ, νόστιμον ήμαρ") Troia geht zugrunde: #511 „αίσα γάρ ήν ^άπ-έσδαι." Schiffe gehen verloren, werden zerstört, scheitern: I23Q „έν öoifj δέ σαωσέμεν ή L u ' νηας", v. erst Obj., dann Subj. #563 „οΰτε τι πημανδηναι έπι δέος οΰτ9 L ." 1554 „μερμήριζεν (Zeus), δπως άπ-οίατο πάσαι ' νηες (καί έταΐροι ") (Arbeiten d.) Rinder gehen zugrunde, verloren, verderben: Op.46 έργα βοών δ9 άπ-οιτο, s. West z.St. 348 ούδ9 άν βοΰς άπ-οιτ9, εί μή γείτων κακός εϊη Wunsch: h.Merc.309 „εϊδ9 άπ-οιτο βοών γένος" zum Teufel mit allen Rindern Wasser schwindet, weicht zurück (iter.): λ 586 τοσ- σάχ9 ΰδωρ άπ-έσκετ9 άναβροχέν (dem Tantalos) lc intrans. Pf. u. Plqu. (vgl. 13, II2. 4), dir. R. außer K', zugrunde gegangen, umgekommen, geschwunden sein, Subj. Od., Aias (auf See), γένος, νόος καί αιδώς, ύπνος; Ix m. Akk. des Inh., lx άπό 4- Gen. «166 „ως άπ-ωλε κακόν μόρον" s τ85ίη s £137in· - <5511in (Aias) <562 „ού γάρ σφών γε γένος άπ-ωλε τοκήων, ' άλλ9 άνδρών (βασιλήων") verschollen (von denen man nichts weiß) 0129 (Ath. zu Ares:) „νόος δ9 άπ-ωλε καί αιδώς" 7C186. 187 (ώς κύνες) άπό τέ σφισιν ΰπνος -ωλεν* 1 ως τών ύπνος άπό βλεφάροιιν -ώλει, vgl. (ν79) έπί βλ. έπιπτε
112 δι- Haushalt ist ganz zugrunde gerichtet, Pf. ßb4 (Tel.:) „ούδ9 έτι καλώς ' οίκος έμός δι-ωλε"
113 έξ-; Feinde, etw. austilgen, auslöschen, Aor. (Wunsch) ρ597 „τούς Ζεύς έξ-έσειε" H36Q ,,έξ άρα δή τοι έπειτα δεοί φρένας ώλεσαν αύτοί" = Μ234 m. Gen.: ν 399 (Ath. zu Od.:) ,,ξανδάς δ* έκ κεφαλής -έσω τρίχας" s 431
114 έξαπ- m. Gen. (vgl. Dihle, G1.63, 1985, 140); Feinde werden ausgetilgt aus, Aor. (Wunsch): Z60 ,,μηδ9 δς (Tr.) φύγοι, άλλ9 άμα πάντες ' Ιλίου έξαπ-οίατ9 άκήδεστοι καί άφαντοι" verschwunden sein aus: Σ290 (Hektor:) ,,^έξαπ-ωλε. δόμων κειμήλια" υ35Ί (Theokl.:) „ήέλιος δέ ' ούρανοΰ L u(άχλύς)"
D Hes. fr. 70,7 κλέος οΰ π[οτ9 όλεΐται fr. 280,1.2 όλ]- έσαι με βίηφιί τε δουρί τε μακρφ, ' άλλά με Μοΐρ9 όλο]ή και Λητοΰς ώλεσε[ν υιός (s /7849, cf. Minyas fr.7 p. 139 Ber.) fr. 302,14 (ci. άπολοΰσα) v.l. (oft zur Vulg.-La. έλέσδαι*) Δ33 (pap.), £317. 852, /118, Λ 381, 7Ί35, Φ281 = £312, μ 398 (pap.), £220, <p296
G 1 Adv. έκπάγλως A268, κατ9 άκρης ΝΊΊ2, πάγχν ο 321, πάμπαν Ν349, β49, Ορ.763; άσπουδεί γε και άκλειώς X3Q4, εϋκλειώς Ύ110, ούδ9 έτι καλώς β64, πρόχνυ (κακώς) Φ460, £68; präd. Adj. άγαμος Γ40, άκήδεστοι και άφαντοι Ζ60, άσπερμος καί άφαντος Κ3Ο3, έφέστιος γ234, μεταμώνια /?98+, νήποινον* α377+, 0145, νωνύμ- νους+ M1Q, £181, vgl. άναβροχέν Λ 586 2 öfter mit lok.-
Angabe ένδα, άπ9 Αργεος usw., s.a. (in ΒII1:) 0725, Κ187 απο 4- Gen., Σ107, (II3. 4:) ν399* έκ, έξαπ- 4- Gen. 3 verlieren, umkommen geleg. mit Agens: £616* (in Bllbö), /7489* (2ba), vgl. Λ 433* (II laß); mit Dat., Instr.: XI04 (Ilby), A205 (Ibö), /1409* (2ba), «27, A384 (II1 bß); όλ- έδρφ: #489 (2bα), γ87 (II Ibß); mit inn. Akk. (ολεδρον u.ä.): Γ417* (I2ba), <303 (IIIbß), α166 (II 1c) 4 Temp.: meist Aor.; Präs.st.: s. Blla. 2a, Illba; llx Fut: (Ilba:) Op. 180, (2b:) 0700, Φ133. 278, £325*, (Illa:) Λ/25Ο, 049, (II3:) v399; intrans.Pf. u. Plqu.: s. 13, II1 c. 2. 4 5 Polypto- ton, Anapher (s. Fehling [L]): 21451* (in Blla; I2a ), η^ (1 by; 2ba), ω428, ^68 (Ibö), /234, £68 (2ba)
H.W. Nordheider
652


Όλμειός
ολολύζω
Όλμειός [1Η] Ε -ειός: Risch 131, Ruijgh, Scripta minora I 530 (cf. 9Αλφ-, Πην-, Σπερχ-)
L Wallace, GRBS 15, 1974, 16—21; id., Strabo’s Descrip- tion of Boeotia, Heidelberg 1979, 80
B little river in Boeotia Th. 6 (Muses before dance λοεσ- σάμεναι Περμησσοΐο) ή 'Ίππου κρήνης ή -ου ζαθέοιο, mentioned by Str. 9.2.19; modern Kefalari (West ad 1.) or the stream that flows down from Agios Christas (Wallace)
RJ. Allan
δ/δλμος [1', 1H] E < *uol-mo- or *uol-smo- (on aspira- tion see Ruijgh, Etudes §207n.49). Connected w. είλέω (roll, Germ, wälzen) < *βελ-νέω, see Mawet, REG 100, 1987, 110
Σχ sch. D Λ 147: κοίλος λίθος είς δν κόπτεται όσπρια και άλλα τινά L Chantraine, Form., 134; Porzig, Satzinhalte, 286—8 (suffix -μο-); Palmer, Eranos 44, 1946, 54—61
B mortar, basin hollowed on tree trunk section, used for pounding grain Op.423 δλμον μέν τριπόδην τάμνειν, ύπερον δέ τρίπηχυν, ' άξονα δ’ έπταπόδην, w. Ion. psil. Λ 147 (Ag. slashed Hippolochus’ arms and head off) -ον δ9 ως έσ- σευε κυλίνδεσθαι, a stone one (Σχ) does not resemble a deca- pitated body, see Hainsworth, Iliad ad 1. R.J. Allan
όλοιός s. όλοός
όλολϋγή [V, lh] Es. ολολύζω Σχ sch.D Z301: -ff' μετά όλολυγμου. φωνή δέ αύτή γυναικών ευχόμενων θεοϊς L s. ολολύζω
Β Ruf, Schrei („ololü“?), s. ολολύζω B Vorbem. Z301 (Troerinnen kommen in den Tempel) αι δ9 όλολυγή πάσαι 9Αθήντ] χεΐρας άνέσχον (anschließend übergibt Theano Ath. den πέπλος, ευχόμενη δ9 ήράτο): L719 (gg. L3·4) schließt aus V.312 ως αί μέν ρ9 εΰχοντο (Pl.!), daß die ό. c. primitive Form des Gebets darstellt (kontrast. /447. 450) h.Ven. 19 (Aphr. vermochte Art. nicht zu bezwingen) καί γάρ τη αδε τόξα καί οΰρεσι Θήρας έναίρειν, ' φόρμιγγές τε χοροί τε διαπρύσιοί τ9 όλολυγαί ' άλσεά τε σκιόεντα δικαίων τε πτόλις άνδρών, wohl keine Geburtsschreie (van Eck z.St.), sondern (da V. 18—20 je einen Bereich bez.) laute u. fröhl. Rufe beim Tanzen (L715), allerd. wohl kein bloßer Affektsausdruck, sondern für das Ohr der Göttin bestimmt (viell. Reminiszenz eines orgiastischen Kults, vgl. L2118 f., dagg. L7 26)
S. R.van der Mije
ολολύζω [4°, 2h] Ε όλολυγ- onomatop. Reduplikations- bildg. zu einer Interj., viell. ♦ ololü (Tichy, Onomat. Verb. 236 f.); Vbd. m. έλελευ (Frisk) schon vom Gebrauch her unwahrsch.; Perpillou, REG 1982, 260 f. reiht o. in ein „Systeme o-o-u“ ein. Wenig informativ Skoda, Redoublement 102. Außergr. vgl. lat. ülülare, lit. ululoti', weitere Vorschläge bei Brunnhofer, Hom. Rätsel, Leipzig 1898, 90. Der Brauch des ’ololü’-Rufs könnte vorgr. sein (s. L2, L7, anders L8).— Abi.: ολολϋγή (zur Länge des υ s. Tichy a.O.)
Σχ sch.Barn. /450: -ξαν* μετά βοής ηύξαντο, δΊΘΊζ ~ξεν' όλοφυρτικόν έφθέγξατο, /408: -ξαι* εΰξασθαι
L ’Leutsch, Phil. Suppl. I, 1860, 75; Tfieander, Eranos 15, 1915, 101-19; 3S.Eitrem, Beiträge zur gr. Religionsgesch. III, Kristiania 1920, 44-55; 4F.Schwenn, Gebet u. Opfer, Heidelberg 1927, 35-41; ’Th.P.J. Beckmann, Das Gebet bei Homer, Diss. Würzburg 1932; ‘Ziehen, RE XVIII, 1939, 607 (s.v. Opfer 2 c); 7L.Deubner, Ololuge u. Verwandtes, APAW 1941, 1; ’Meuli, in: Phyllobolia, Festschr. von der Mühl, Basel 1946, 268 (- Ges. Sehr., Basel 1975, II997); ’J.Rudhardt, Notions fondamentales ..., Geneve 1958, 179f.; ,0Krapp, Akust. Phä- nomemc 104-6; "Corlu, Mots de priere 121; l2Burkert, GRBS 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
7, 1966, 108; ’3ders., GrR 102. 107; ,4Kirk, Entretiens Hardt XXVII, 1981, 62—8; ,3Wickert-Micknat, Arch.Hom. R31f.
B aufschreien, gellen, „ololü** rufen(T), jubeln^) ausschl. von Frauen: einzelne 5767, /408. 411, sonst (einschl. -γή 5x) koll.; anders die Funktion (u. Herkunft? s. L728) vom männl. άλαλητός. — Akustik: uns. (L’°106); als durchdringender (διαπρύσιοι h.Ven. 19) Frauenschrei wohl hoch, laut u. schrill; angesichts der Funktion (s.u.) u. Bildg. (Redupl., s. E) wahrsch. e. langgezogener, gewissermaßen stilisierter Ruf (kontrast. unstil. ίάχω, ίύζω usw.); daß Pen.s -γή von den Freiem als solche erkannt wird (5770), weist ebf. auf einen spezifischen Ruf hin. L727f. vergleicht (auch in der Funktion) das „lülülü“ der Araberinnen, erzeugt durch „äußerst schnelle seitliche Bewegg. der Zungenspitze zwischen den Lippenwinkeln“ (sog. zagrüta), L217 u.a. das hebräische halal. — Funktion: nach allg. Auffassung primär „Entladg. eines übermächtigen Affekts“ (L710), sei es der Freude od. des Schmerzes; der rituelle Gebrauch sei sek. Im fgrE stets (außer /408. 411, s.d.) expl. im Zusammenhang m. Gotth. erwähnt; insofern wäre auch eine umgekehrte Entw. denkbar, bei der sich die -γή vom (emotionalen) Gebetsruf allmähl. auf andere, nichtrituelle Sit. ausgedehnt hätte. Die Vorst. (L718f.) von der -γή als Urform des Gebets würde dazu passen. Außerdem ist o. im fgrE kein „unwillkürl.“ Schreien (ebd. 5. 10), denn das auslösende Ereignis war meist (nicht in /408, h.Ap.445) erwartet (kontrast. οιμώξω). — Funktion im Ritus strittig: nach L4·5 (vgl. Eur.fr.351 N., sch. zu /412) = Herbeirufen des Gottes; nach L3 apotropäisch; nach L718f. = Urform des Gebets, urspr. als magischer Zwang, später (d.h. bereits bei Hom.) als Refrain zum „sinnvollen“ Gebet beibehalten (wie ίήιε παιάν), vgl. Aesch. Eum. 1042. 1047 όλολύξατε νϋν έπί μολπαΐς\ dies würde ό. vor (Z301) u. nach dem Gebet (5767) erklären; nach L’ Begrüßg. des Gottes, emotionale Reaktion auf seine Anwe- senh.; L,3102: „das Leben übergellt den Tod“ auf dem Höhepunkt des Opfers /450 (Rindopfer an Ath.) πέλεκυς 5* άπέ- κοψε τένοντας ' αύχενίους, λϋσεν δέ βοός μένος* αί 5* -ξαν ' θυγατέρες τε νυοί τε καί αίδοίη παράκοιτις ' Νέσ- τορος, ό. gehört hier nicht zum Gebet, s. V.447 έπεί ρ9 εϋ- ξαντο (kontrast. Ζ301. 312); wenn der Tod auch erst V.455 eintritt, stellt der Beilschlag doch den krit. Augenblick dar: ab jetzt kann das Opfer nicht mehr mißlingen (durch Widerstand des Opfertieres); außerdem wird jetzt (vor dem eigentl. σφά- ζειν) wohl schon Blut geflossen sein (and. St. West z.St., L,466) 5767 (Fürbitte der Pen. an Ath. f. Tel.) ως είποϋσ9 -ξε, θεά δέ οί έκλυεν άρης (ν.1. αύδης) /408. 411 ή δ9 (Eurykl.) ώς ουν νέκυάς τε καί άσπετον εϊσιδεν αίμα, ' ΐθυσέν ρ9 -ξαι, έπεί μέγα εϊσιδεν έργον* ' άλλ9 Όδυσεύς κατέρυκε καί έσχεθεν ίεμένην περ ' ' „έν θυμφ, γρηϋ, χαΐρε καί ΐσχεο
μηδ9 -ζε* 1 ούχ όσίη κταμένοισιν έπ9 άνδράσιν εύχετάασ- θαι" schickte sich an zu jubeln (fängt aber nicht damit an, s. ίθύω B2, έρύκω ΒΙΙ2) ... juble nicht (Präs.stamm, also nicht 'höre auf ...’, sondern 'gehe nicht zum Jubeln über’, s. W.F. Bakker, The Gr. imp., Amsterdam 1966). Woher weiß Od., daß sie -ζειν will? Hebt sie die Hände (vgl. Z301) o.ä.? Dann wäre o. auch hier kein bloßer Affektsausdruck (s. Vorbem.), sondern „siegesfroher DankruP* (L345, vgl. L1, L5, v.Leeuwen z.St.) bzw. Opferruf gemäß /450 (so L’5, Moreschi- ni Quattordio, SCO 23, 1974, 16f.); auch ούχ όσίη deutet auf e. relig. Kompon. hin h.Ap. 119 (Ap.s Geburt) έκ 5’ έθορε προ φόωσδε, θεαί δ9 -ξαν άπασαι, Grund f. ό.: 1. spontane Reaktion auf Geburt u. Ende der Geburtswehen (Wilamowitz, luH 448, L75. 14, L15); 2. Begrüßg. der Gotth. (L9); 3. ritueller Geburtsschrei - die bei L714 angeführten Parall. beziehen sich alle auf die Geburt e.s Gottes(kindes), was für die 2. Altem, spricht; auch άπασαι so am sinnvollsten: alle erkennen den
653
654


ολολύζω
όλοός, όλοιός
Gott an (vgl. Ζ301 πάσαι) 445 (Αρ. geht in sein άδυτον u. strahlt Licht aus) πάσαν δέ Κρίσην κάτεχεν σέλας' αί δ’ -ξαν ' Κρισαίων άλοχοι καλλίζωνοί τε θύγατρες 2 Φοίβου ύπό ριπής' μέγα γάρ δέος έμβαλ9 έκάστφ (ν.1. εϊλεν έκαστον) , expliz. angegebener Grund f. ό. = Angst (δέος), viell. aber doch im Bewußtsein e.r göttl. Präsenz: Schreien vor Angst sonst άύω, ιάχω (L’°); nach L15 handelt es sich um e. αίτιον f. die Teilnahme von Frauen am Ap.kult S. R.van der Mije
όλοοίτροχος [1'] E first element prob. w. είλέω\ *uo- louo-, Lat. volvo (Bechtel), cf. όλμος; -oi- unexpl., see Chantraine, Dict. 794; otherwise (όλοός) Shipp, Studies 122f. (cf. Buttmann, Lexil. II234 ff.)
Σχ sch.D TV 137: λίθος περιφερής, στρογγυλός, ό έν τφ τρέχειν όλοός, τουτέστιν ολέθριος, έπει καταφερόμένος παν τό έμπϊπτον βλάπτει
Β lit. 'rollrunner9, ('im Wirbel laufend9 Risch § 80a, see E), name for a large stone or rock crashing down a slope TV 137 'Έκτωρ ' άντικρύ μεμαώς, -ος ως άπό πέτρης,1 δν τε κατά στεφάνης ποταμός χειμάρροος ωση ' ρήξας άσπέτφ δμβρφ άναιδέος έχματα πέτρης* ' ΰψι δ9 άναθρώσκων πέτεται, κτυπέει δέ θ9 ύπ9 αυτού ’ ΰλη* ό δ9 άσφαλέως θέει έμπεδον, ήος ϊκηται ' ίσόπεδον, τότε δ9 οΰ τι κυλίνδεται έσσύμε- νός περ, for variants: -τρόχος, όλοοί- see Erbse ad sch. TV137b, cf. Hdt.5,92. 8,52, Xen.An.4,2,3; o. of cylindric atom: Democr.fr. 162 (sch. TV 137 b); on passage see Janko, Iliad ad 1.; Mugler, Science gr. 5f. — Wdfld.: λάας, λίθος
W. Beck
όλοός, όλοιός [25‘, 17°, 7Η, lh, le] Ε όλοός < 'ole-uo- zu ολλυμι, Form όλοιός (2\ lh) m. MD, s. Chantraine, Dict. s.v. — Abl.: Όλοοσσών, όλοόφρων, s.a. όλώϊος (s.u. D), ού- λος/ιος
F 1 -ός 1, -οΐο 5, -φ 2, -οί 1, -ών 1, -οις 3; Fern, -ή 13, -ής 1, -ήν Ί, -ής 1, -άς 1; Ntr. -όν 3, -οιο 1, -φ 1, -όν 1, -ά 1 2 -ιή 1, -ιήσι 1, -ιόν 1 3 -ώτερος 3, -ώτατος/ε je 1
Μ 1 -ός la [«--] -φ /239; -οί Pan.fr. 18,4 ρ. 124 Dav.; μοϊρ9 / Νύξ -ή Φ83, /5100 = χ238 = τ145 = ω 135. 29 / Th.224. 757; πΰρ -όν TV629 [^2] μοϊρ9 -ή /7849; νύξ -ή / Akk. λ 19, /7567; -ή Ορ.745; -ής yl35; -ήν /305, XI02, μ 113 s 428, Th.326; -ά /7701 [_<] κήρ9 -ήν TV665; -ής Χ65; -όν/φ δ9 έπι γήρας* Th.604, /2487 [.„ί] -ός Π568; -φ/ών ένι (ύπό) δεσμφ* /200, Th.501; -οις άνέμοι- σι(ν) /82 = //425" = £313" ; -άς λ 276 [_ί] -ή κήρ Σ’535 = Sc. 156; -όν κήρ / πΰρ S139, 0605 1b -οιο
F133, ¥Ί0 = 98 -οιο φόβοιο Λ 71 = ΠΊΊ\; πυρός τ9 -οΐο //68 2 -ιός [~1-] -ιή μοίρα Χ5 [Jx] γήρας -ιόν
h.Ven.224 Μ-2] -ιήσι Α342 3 Komp. u. Sup. U«*««]
θεών (βροτών) -ώτερος/ώτατε Γ365 = υ201 s «Ρ439 / s XI5" ; -ώτατος <5442
Σχ sch.D Χ5 u.ö.: όλεθρία, vgl. z.B. sch.min.P.Köln inv.2281 zu A342
L zum Formelsystem (s.u. einzelne Vorbem. in B): ’Pa- raskevaides, Synon.39ff. 43 ff. 74 f. 108f.; ’Mureddu, Formula 64f.
B Verderben bringend, von destruktiven, feindlichen, tödlichen Mächten, auch Pers.; dir.R. (auch ep. Erz.) außer (la. b:) X5, TV665, Σ535*, /200, (c. d:) Λ 71*, /7568, 0605, (e:) Π56Ί, λ 19, (f:) Λ276, (2:) /7701, u. nachhom. — Wortf.: s.w. άργαλεος, κακός; sowie ολέθριος, -ετήρ, -οόφρων, -οφώϊος, ούλόμενος, ούλος/ιος, (bes. zu Ω39* in 1g:) άχρ/ος, αίνος, άμείλιχος, άνάρσιος, άπηνής, άτέραμνος, δεινός, δηλήμων, δυσμενής, κρατερός, νηλεής, σιδήρειος,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
χαλεπός, ώμηστής; ν.1. δολοώτατε (s. δόλος D); s.a. Mawet, Douleur 239, u. (zu πΰρ in ld:) Graz, Feu 127ff. 1 attr. la von vernichtenden Schicksalsmächten, μοίρα, Tod, Alter: 9x μοίρα (davon 7x μοϊρ9 -ή), 3x κήρ (s. System bei L’ 43 ff.), 3x 4- γήρας (s.d. G) X5 'Εκτορα δ9 αύτοΰ μεΐναι -ιή μοίρα πέδησεν /7849 (Patr.:) „άλλά με ^μοϊρ9 -ήΛ και Λητοΰς έκτανεν υιός" Φ83 „με τεής έν χερσϊν έθηκε ' L j“ 100 „εις ότε κέν μιν ' L d καθέλησι τανηλεγέος θα- νάτοιο" = χ238 = τ145 = ω135 4- ω29 („την οΰ τις άλεύ^ εται") Ορ.745 -ή γάρ έπ9 αύτφ μοίρα τέτυκται Ν665 εύ είδώς κήρ9 -ήν Σ535 (Schild) έν δ9 -ή Κήρ = Sc. 156 /2487 „-φ έπι γήραος ούδφ" Th.604 -όν δ9 έπι γήρας ϊκηται h.Ven.224 („ούδ9 ένόησε) ξΰσαί τ9 άπο γήρας -ιόν" (Eos dem Tithonos), vgl. γήρας (...) όμοιΐον (Δ 315, h.Ven. 244 vor Adoneus), άρειον ' (^286) s.a. λ 276 (in 1 f) 1b vom einschnürenden δεσμός (s.d. G), vgl. kons. anl. κρατερφ (s.d. B2e) ένι δεσμφ, κρατερής ύπ9 άνάγκης ' u.ä. (£386, Th. 517*) /200 ταθεις -φ ένι δεσμφ Th. 501 (λΰσε) -ών ύπό δεσμών 1c von Krieg, Leid: 5x -οΐο (...) πολέμοιο, φόβοιο, γόοιο ' m. Klangwirkg. (s. L’ 39 ff. u. vgl. κρυεροϊο, όϊζυροΐο, πολυδακρύτοιο γόοιο ' [s.d. Β Vorbem.], όμοϊίου, όϊζυροΰ πολέμοιο), V -ός πόνος (s.d. Gl) Γ133 („πριν φέ- ρον πολύδακρυν Άρηα) -οΐο λιλαιόμενοι πολέμοιο" Λ 71 (ούδ9) μνώοντ9 -οΐο φόβοιο = /7771 Ψ10 „έπεί κ9 -οΐο τε- ταρπώμεσθα γόοιο" = 98" (κρυεροϊο ν.1.) Π568 (δφρα) μάχης -ός πόνος εϊη ld von zerstörerischen Naturkräften: 3x πΰρ/ός, 3x -οις άνέμοισι(ν) (s.dd. G u. L' 74f. 108f., vgl. bes. kons. anl. δήϊον [s.d. B1 a] πΰρ ', άνεμοι χαλεποί μ 286) TV629 „πΰρ -όν βαλέειν" 0605 (μαίνετο δ9 ώς) -όν πΰρ /ζ 68 „πυρός τ9 -οΐο θύελλαι", vulkan.? 182 φερόμην (Od.) -οϊσ9 άνέμοισι = //425" = £313" le von νύξ (s.d. einzelne Vorbem. in B u. L2 64 f.: bes. νύξ άβρότη, νύκτα [s.d. BI2dß] δι(ά) άμβροσίην, όρφναίην, δνοφερήν) /7567 Ζεύς δ9 έπι νύκτ9 -ήν τάνυσε (μάχης -ός πόνος) widrige Finsternis Χ102 „νύχθ9 ΰπο τήνδ9 -ήν, ότε τ9 ώρετο δϊος 'Αχιλλεύς", best. Nacht Λ 19 έπι νύξ -ή τέταται δειλοΐσι βροτοΐσι (Kimmerier) Göttin: Th.224 (τίκτε Νέμεσιν, πήμα) Νύξ -ή 4- 757 If von zerstörerischen, feindl. Kräften, Funktionen von Pers. A342 (Ach. über Ag.:) „-ιήσι φρεσι θύει", vgl. όλοόφρων, φρεσι μαίνεται ούκ άγαθήσι (0360) S139 ,,’Α- χιλλήος -όν κήρ 1 γηθεΐ (über Niederlage der Gr.)“, vgl. άδι- νόν, λάσιον κήρ 1 Χ65 (,,έλκομένας) -ής ύπό χερσϊν Αχαιών", vgl. χερσι στιβαρήσιν ' (Λ/397) /305 („Hektor) λύσσαν έχων -ήν", vgl. λύσσα (s.d.) κρατερή γ 135 „κακόν οιτον έπέσπον ' μήνιος έξ -ής (Ath.s)“, vgl. ' ούλο- μένην (Α2), χαλεπή ... μήνις* ' (£178, TV624) λ276 ήνασσε (Ödipus) θεών -άς διά βουλάς, vgl. 1 a sowie πυ- κινήν διά μήτιν (h.Cer.414) 1g von feindl. Pers., Mächten: Ach., Unholden /239 (Ap.:) „άλλ9 -φ Άχιλήϊ θεοί βού- λεσθ9 έπαρήγειν (λέων δ9 ως άγρια οιδεν, ohne έλεος u. αιδώς"), vgl. ούλος άνήρ (Φ536) / Άρης (£461 *) //H3 „εΐ πως την -ήν μέν ύπεκπροφύγοιμι Χάρυβδιν" 3 428 Th.326 Φϊκ9 (σφίγγ9 et al. w.ll.) -ήν τέκε Καδμείοισιν όλεθρον Pan.fr. 18,4 ρ. 124 Dav. τής δ9 -οι παΐδες Τλώος (Πιναρός, Κράγος κρατέων) 2 als Obj., vgl. άγαθα, κακά, μέγα φρονέων sowie όλοόφρων, (Α 342) όλοιήσι φρεσί, s. noch όλοφώϊα είδώς ΠΊΟΙ έστη τφ -ά φρονέων (Αρ. dem Patr.), Τρωεσσι δ9 άρήγων, präd., aktueller (sitrelevan- ter) Gebr. im Untersch. zu klassifiz. όλοόφρων (Tichy, Kraty- los35, 1990, 132) 3 im Komp., Sup. von Pers. (Gott,
Mensch), όδμή; in Anr.: Γ365 „Ζεΰ πάτερ, οΰ τις σεΐο θεών -ώτερος άλλος" ■■ ι?201 („ούκ έλεαίρεις άνδρας, επην δή γείνεαι αύτός", Ορρ. ό. — γίγνεσθαι, s. Burkert m. altoriental. Parall., in: Coll.Raur. 2, 173f.) a ^439 („Άντί- λοχ9, βροτών") X15 „έβλαψάς μ9, έκάεργε, θεών -ώτατε 655
656


όλοός, όλοιός
(δολοώτατε ν.1.) πάντων“, Assonanz an "Απόλλων I 6442 (τεΐρε γάρ αίνώς φωκάων) -ώτατος όδμή
D Th. 591 (ath. West, Solmsen) όλώϊόν (όλοίΐόν Nauck, West) έστι γένος (γυναικών) Hes.fr.280,2 μοΐρ" όλο]ή (s Π849, s.a. Minyas fr.7,2 p.139 Ber.) h.Cer.345 ci. v.l. <5611, Sc. 197 H.W. Nordheider
Όλοοσσών [1'] ON in Thessalien (= klass. Elasson? Keine myk. Funde, s. H.S.-L. 145, LVisser, Katalog 716ff.d) E 739 (im Herrschaftsbereich des Polyp.) "Όρθην Ήλώνην τε πόλιν τ" -όνα λευκήν (L , 58) R.J. Allan
όλοόφρων [3; 3°] Μ 1 [^^1-] -ων 0630 2 [««!««]
(Gen. 4-) -ονος δς* Ρ21, α52, λ322; -ονος 4- Gen. *137 U^w] -ονος 4- Gen. Ε723
Σχ sch.D Β723: ολέθριου, 0630: ολέθρια και δεινά φρονών, sch.α52 Barn.: ολέθριου, έπει πολέμιος τοΐς θεοΐς (od. όλ.) περί τών δλων φρονοΰντος (weil) τόν κόσμον βαστάζων, vgl. sch. min. P.Mil.Vogl. 1181 zu α52
L zu B2: West zu Th.509; Matthews, CPh 73, 1978, 228ff.; Tieche, MH 2, 1945, 69f. (zu a52 v.l. όλ.); Waterhouse, BICS 21, 1974, 154f. (Minos)
B mit auf Verderben gerichtetem Sinn (Poss.kompos., s. Risch §68d; dann wohl auch wie verb. Rektionskompos. aufgefaßt, s. Risch §70ff.:) Verderben sinnend, klassifizierendes ständiges Attr. im Untersch. zu sit.relevantem όλοά (s.d. B2) φρονέων (17701); von Widersachern: (1) in II. von gefährl., todbringenden Tieren, (2) in Od. von Gestalten älterer Sage: Atlas, Aietes, Minos. — Wortf.: όλο(ι)ός (4342 όλοιήσι φρεσί), όλοά, κακά φρονέων (17701 Αρ., *317 Kirke), όλ- οφώΐα είδώς (vgl. άγρια οιδεν, sc. όλοός "Αχ. wie Löwe 041), ολέθριος, ουλος/ιος, ούλόμενος, όλετήρ, κα- κομηδής, -φραδής, -φρονέων, -μητις (Ag.s Mörder), -μήχα- νος (Ζ344 κυνός) u.a. Abll. (vgl. κακά [έργα], δόλον, όλεθρον μήδεσθαι; θάνατον, φόνον ράπτειν u.ä.), κρατερόφρων (ebf. von Tieren u. [Th.] Atlas), (Κρόνος) άγκυλομήτης u. μτ/πς-Abll., δολόεις (Kal., Kirke), δεινός, δηλήμων, s.a. κακός Wortf. 1 Π.: von Tieren in Vorgesch. od. Gl. B723 (Philoktet) έλκει μοχθίζοντα κακφ -ονος ΰδρου 0630 (Hektor) ώς τε λέων -ων βουσίν έπελθών Ρ21 („τόσσον μένος ούτε) κάπρου -ονος (δσσον φρονέουσιν“, sc. Gegner) 2 Od.: als Epith. (Kurzcharakteristik) älterer (bekannter) Sagengestalten, die (als Vater, Bruder) erwähnt werden, um eine neu in die Erz. eingefiihrte (Kal., Kirke) od. en passant genannte Pers. (Ariadne im A) in ihrem genealog. Hintergrund (der vom Dichter erfunden sein kann: Kal. [s.d.]? L<5o- λόεσσα, δεινή θεόςΛ), bzw. in ihrer eigenen (also schon quasi familiär bedingten) Gefährlichk. (Kirke L J zu charakt.; während Aietes u. Minos bekannt als gefährl. Gegner der Argonauten (s. "Αργώ πασιμέλουσα μ 70, Μήδεια) u. des Theseus (s.d. u. s.v. "Αριάδνη), ist das Epith. bei Atlas (s.d.) schwerer erklärbar (Titanomach, Assoz. mit altoriental. Riesen LJpelluri, vulkan.? s.u. z.St. u. Matthews L); ebf. nicht klar, warum (η 245) Kal. δολόεσσα heißt (da sie Od. an der Heimkehr hindert [α57 θέλγει!], wie zunächst die tückische Zauberin Kirke?); Epith. o. (a.O. nicht begründet) viell. aus älterer hexa- metr. Dichtg. übernommen (vgl. Κρόνος άγκυλομήτης) a52 „(Kal.) "Ατλαντος θυγάτηρ -ονος (όλ. Cleanthes [cf. Tieche in L] -ων v.l. ant.), δς τε θαλάσσης ' πάσης βένθεα οίδεν“, vgl. κρατερόφρονα (Th.509, dazu West) u.s. Odyssey z.St. u. zu 17245, Kal. (s.d.) dagg. Th. 359 Tochter des Okeanos κ 137 Κίρκη έϋπλόκαμος, δεινή θεός αύδήεσσα, ' αύτοκασιγνήτη -ονος Αίήταο λ 322 (Ariadne) κούρην Μίνωος -ονος, ήν ποτέ Θησεύς ' έκ Κρήτης (ήγε), zur Doppelrolle des Minos
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ολοφύρομαι
als Gesetzgeber u. andrers. Unterdrücker („thalassocracy of fear“) s. L u. Μίνως (B4) H. W. Nordheider
όλοσποδος v.l. h. Merc. 238
όλοφυδνο(ς) [3‘] E adj. -udn-6-zu Subst. *-udon (vgl. με- λεδώνες); zur Wz. s. ολοφύρομαι
Σχ sch.D E683: ^οικτρόν, θρηνώδονΛ, ¥Ί02: έλεεινόν, L j, sch.min. (zu E683): P.Lond.Lit. 177: ο]λοφυδνον οικτ[ρον, POxy.3158: < ό>λοφυδνόν οίκτρόν (s. Komm. z.St.)
Β Nur in der T2-Formel (troch. Zäs.—VE) ^επος δ" -όν έει- πεΛ (REinl.) und sprach das Jammerwort, d.h. und sprach jammernd, bed.sgleich mit der P2-Formel (Penth.—VE) όλοφυρόμενος δ" έπος ηΰδα (Arist/; vulg. δέ προσηύδα), welche e. spätere, lebhaftere Abwandig, der urspr. T2-Formel L sein könnte (Hoekstra, Modifications 65 f.; s. ολοφύρομαι Blaß). Entgg. der Auffassg. der Schol. (s. Σχ sowie sch. zu E683) stellt o. keine Wertung des Dichters dar E683 (Sarp, verletzt, wird bedrängt) χάρη δ" άρα οί προσιόντι (Hektor) ' ... ιέπος δ" -όν έειπεΛ ·' „Πριαμίδη, μή δή με έλωρ Δαναοΐ- σιν έάσης 1 κεΐσθαι“, 'rhetorisches* Jammern (vgl. s.v. οδύρομαι Blc), daher vereinbar mit χάρη 9Ί02 (ψυχή des Patr. entweicht) ταφών δ" άνόρουσεν "Αχιλλεύς ' χερσί τε συμ- πλατάγησεν, L d *1 ,,ώ πόποι ή ρά τίς έστι και ειν "Α'ίδαο δόμοισι ' ψυχή και είδωλο v“, zur Geste vgl. ολοφύρομαι Blaß τ362 (Eurykl.) κατέσχετο χερσί πρόσωπα, ' δάκρυα δ" έκβαλε θερμά, L d * ' „ώ μοι έγώ σέο, τέκνον, άμήχα- νος** S. R. van der Mije
ολοφύρομαι [17; 20°, 2h] Ε denom.Verbum; -ύρομαι < *-ur-ie-, stellt -ie-Präs. zu -wer-Abstr. dar; όλοφ- ev. mit arm. olb ‘Wehklage* verwandt; vgl. Chantraine, Dict. s.v. — Abi.: όλοφυδνό(ς)
F Präs.stamm: -ομαι 1, -εαι 3, -εται 4, -όμεθ(α) 2, -όμενος 8, -όμενοι 2, -ομένους 1, -ομένη 9, -ομένην 2, -όμεναι 2; Aor.: -ao 1, -ατο 4 (ν.1. -ετο außer 0364)
Μ 1 fiinfs. -ομαι Ψ75\ -εαι Π\7, /232; -εται
0202, Λ 656, -όμεθ" Θ33 = 464; -ατο δάκρυ χέοντα 0 245 = Ρ648 (vgl. *409, /447 in 2); τίς με θεών -ατο 5 364, *157 [vJ.J -εαι Φ106; τεόν / έμόν δ" -εται ήτορ 77450 / Ύ169; -αο Λ418 2 sechss. [~~^ν2] καί ρ" / μ" -όμε¬
νος* έπεα πτερόεντα προσηύδα* Ε871, Λ 815, Σ72, β362, λ 472, π22, ρ40, h.Cer.247 / *324. 418, λ 154. 616; πόλλ* / οϊκτρ" / αιν" -όμενος* 0328, ν221 / 0719, *409 τ543, ω59 / /447 (für *409, /447 vgl. B3b zu 0245+); παΐδ" -ομένη τ522; ήγ" -ομένην h.Cer.20 [^-^] -όμενος δ" έπος ηΰδα 0114 = 398 = ν199
Σχ sch.D Ε871, 0202. 245, Λ 656, /717, Ψ75, sch.Barn. 6364, * 157, Α418: (κατ)οίκτίζω / οίκτείρω / έλέω, sch.D 0114, /717, sch.Barn. *409: οδύρομαι, sch.D 033: -όμεθα* λυπούμεθα. θρηνοΰμεν, Ψ75: -ομαΓ οίκτίζο- μαι. θρηνώ, έλλείπει δέ τό ϊνα, sch. Barn. /232: νΰν, άπο- δειλιφς. ή, ύποκρίνη, υποδεέστερος γίνη. ή, έλλείπει ή περί. ιν" ή, περί μνηστήρων
L ’W. Brackmann, Die Gebärde bei Hom., 34. Jahresbericht des Königl. Gymnasiums zu Dresden-Neustadt, Dresden 1908, 13f.; 2W. Burkert, Zum altgr. Mitleidsbegriff, Diss. Erlangen 1955, 75-80; 3A. M. Scarcella, RILSL 92, 1958, 811 f. 818f.; 4Krapp, Akust. Phänomene 29ff. 114-6; 5 A. Paul, D. Barmherzigk. der Götter im gr. Epos, Diss. Wien 1969, 15f. 25; ‘Perpillou, REG 95, 1982, 261 f.
B Grundbed. Jammern, m. Gen. / Akk. Jammern wegen / um, oft um andere (s.u. ‘Anlässe’), manchmal innerlich (z.B. m. lok. Zusatz θυμφ, s.u.), u. so kommt es (über ‘inner!, jam-
657
658


ολοφύρομαι
ολοφύρομαι
mem um das Leid e.s andern*) zur Bed. Mitleid empfinden (mit), wobei (wie bei οικτίρω) das Gefühl des *Mit-Leidens’ im Mittelpunkt steht (kontrast. έλεεω/αίρω, das „das Handlungselement in sich schließt“ [L517], fast = ‘sich erbarmen’; Ausn.: λ 55); allerd. ist auch bei o. die Betroffenh. manchmal begrenzt ((9245, 5364 in 3b). Dieses breite sem. Spektrum kann zu entgegengesetzten Bed.en führen: vom Jammern ohne empfundenes Mitleid (Λ 656 in 3) bis Mitleid empfinden, ohne zu jammern (in 1 c, 2/3 b). — Bemerkenswert das -εσθαι der Götter: 1. nur sie -ονται i.S.v. Mitleid haben, ohne daß die In- nerlichk. durch θυμφ/ός, ήτορ signalisiert wird (kontrast. οικτίρω: nur von Menschen); e. mögl. Ausn. ist 7717 (2a, s.d.); 2. sie -ονται nie laut um einen Menschen (nur aus Schmerz: £871 in laa). — Subj. ήτορ (2* in 1c, 2b), θυμός (1* in 2 b) bez. Intensität des Gefühls, lok. Zusatz θυμφ (1° in 1 c) Innerlichk. Möglichere. ist die sem. Verteilg. der 'Mitleid’- Wörter verschieden für II. u. Od. (s. οικτίρω). Vbd.: o. mit έλεέω δ 364 (3 b). — In der Bed. jammern morph., synt. u. sem. Ähnlichkeiten vor allem m. οδύρομαι (vgl. Σχ). Sem. Unterschiede: όδ. nie aus Mitleid; όλ. bez. eine unmittelbare, spontane Äußerg. des Entsetzens, nie von 'Dauerkummer’ (s. όδ. B Vorbem.), dementspr. fehlen Ereähng.en der neg. Auswirkung auf das Subj. (vgl. όδ. 1 b), einer 'Abstufg.’ von Kummer (vgl. όδ. 2) u. tempor. u. lok. Adv. (außer τότε κ 157): nur Adv. des Grades (ώδε Λ 656, ούτως Φ106, πόλλ’ / οϊκτρ' / αϊν' in lb, 3a) u. έμπης (2x in 2b). Ebs. fehlt aus diesem Grund ein τέρπεσθαι durch όλ. (vgl. όδ. 1 b) und 'rhetor.’ Jammern (όδ. 1 c; spielt jedoch viell. bei 'Angst um sich’ [s.u.] u. /7362 [1 aa] mit hinein, vgl. auch s.v. όλοφυδνός zu £683). Ferner findet sich όλ. 15x in REinl, όδ. nie (μύρομαι im RAbschl.). — Subj. männl. 22x, weibl. 13x, unbest. / beide 4x (Gott 16x, ψυχή 4x, Vogel Ix, sonst Menschen). — Präsentation bei Hom.: 15x im Erzählertext (nie sek. fokalisiert), 22x in dir.R. — Anlässe: um sich: Angst / Verzweiflg. Φ106, κ324. 409, v221, £232. 447, h.Cer.20, Schmerz £871; um e.n anderen bzw. andere (Angst / Kummer / Mitleid wegen Tod od. Ge- fährdg.): um (e.n) Gr. 033. 202. 245. 464, Λ 656. 815, (9398, 7717, £648, 5364, κ157, λ 418, um einen Tr. Ύ169, 72328, um (eigenes) Kind (9114, 77450, ΣΊ2, /7362 (Eurykl. um Tel.), 5719, r522, h.Cer.247; Totenklage ω59; Abschied ΨΊ5; Wiedersehen 6x in laa; Besitzverlust vl99, r543. — Wortf.: 'jammern’: s. οδύρομαι; 'Mitleid haben’: έλεαίρω, έλεεω, οικτίρω; ό. nb. einem Wort aus dem Wortf.: γοάω *£75/106, 5719; δάκρυ χέω / δακρύσεις κ409. 415/18, £447; θρηνέω ω59; ίάχω κ324, h.Cer.20; κλαίω τ543, ω 59/64; κωκυω ΣΊ2, /7362, τ543, h.Cer.247; μινυρίζω £871, 5719; μύρομαι *£75/106; οδύρομαι ν221, h.Cer.247; οιμώζω (9398 = ν199 II έλεεω 5364; οικτίρω Λ 815 1
Abs. [9', 16°, 2h]: jammern (vernehmbar außer 77450 ητορ, λ418 θυμφ u. viell. *£75 in 1 c) la Ptz. in REinl. [5‘, 9°, lh] (nach L4114 bez. -όμενος* eher d. ständige Unterbrechung der Rede durch Jammern als d. Klangfarbe des Sprechens, anders L') laa Formelvers καί ρ9/μ9 όλοφυρόμενος* επεα πτερόεντα προσηύδα* [3*, 8°, lh], es folgt dir.R. (ohne Anredeformel außer λ472. 616); vor (rhet.) Frage: £871, Σ72, ß362, κ324, λ 154. 472. ρ9 viell. (vor Hom.) aus β(ε) hervorgegangen; μ9 nur in den Apologoi (4x 4- κ265 in D) u. dort immer außer λ472 (wo μ9 v.l.); μ9 zu προσηύδα*, nicht zu -άμεσος* (vgl. αι5δάω ΒII 4a); damit entfällt die Erkl. von ρ9 in λ 472 als durch Ach.s Egozentrismus bedingt (A.T. Edwards, Beitr. z. klass. Philol. 171, 48). £871 (Ares zeigt auf sein Blut) καί ρ9 -όμενος επεα πτερόεντα προσηύδα (vgl. Antwort V.889 „μή τί μοι ... μινύριζε") - Λ 815 (Patr. um d. Leid der Gr., vgl. V.814 φκτιρε) s Σ72 (-ομένη: Thetis um Ach.s Kummer; vgl. V.71 όξύ ... κωκύσασα; zu Thetis* Verhalten s.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Bd.IISp. 1603,57f. u. Edwards z.St.) = ß362 (Eurykl. um Tel.’ Absicht wegzufahren; vgl. V.361 κώκυσεν) = κ324 (v.l. καί με λισσομένη: Kirke, bedroht von Od.; vgl. V. 323 μέγα ίά- χουσά) = h.Cer.247 (Met. um ihr Kind, vgl. V.246 κώκυσεν δέ και αμφω πλήξατο μηρώ [vgl. laß], V.249 γόον και κήδεα λύγρα). — Beim Wiedersehen (Freude u. Kummer, vgl. οδύρομαι Id, κλαίω 5): κ418 (μ9 -όμενοι ^προσηύδΛων:
Gef., vgl. V.417 έμέ δακρυόεντες έχυντο) s λ 154 (μ’ -ομένη L ja: Od.’ Mutter) = 472 (ρ’: Ach.s ψυχή; zu ρ’ s.o. Vorbem.) = 616 (μ9: Her.’ ψυχή) = π22 (ρ9: Eum. zu Tel.) = ρ40 (-ομένη: Pen. zu Tel.; vgl. V.38 δακρύσασα) laß πεπλήγετο μηρώ ' χερσί καταπρηνέσσ', -όμενος δ9 έπος ηΰ- δα (Arist.+ ; vulg. δέ προσηύδα, aber Adressat fehlt ν 199; s. s.v. αύδάω BI2 sowie Komm. Janko zu (9114) [2', 1° + M 162a in D], spontane u. heftige Reaktion der Verzweiflg., s. μηρός lay u. vgl. h.Cer.247 in laa; es folgt dir.R. ohne Anredeformel; 2.VH viell. 'junge’ Formel, s. s.v. όλοφυδνό(ς) (9114 (Ares, als er vom Tod seines S.s erfahrt) = 398 (Patr., έπει δή έπεσσυμένους ένόησε Τρώας) = ν199 (Od. erkennt beim Aufwachen Ithaka nicht) 1b οϊκτρ9 / πόλλ* / αιν9 -όμενος* am VA (vgl. παΐδ9 -ομένη in 3 a); οϊκτρ9 (4°) deutet auf Anteilnahme (des Sprechers, 5719 des Dichters), πόλλ’ (l·, 1°) auf Dauer, αϊν9 (1°) auf Intensität hin 72328 φίλοι 5* άμα πάντες έποντο (dem Priam.) ' πόλλ’ -όμενοι ώς εί θά- νατόνδε ^κιόντα^, zum Ptz. im Akk. vgl. Slings, Lampas 27, 1994, 420—3 5719 (Pen. erfahrt von Abreise des Tel., ist gelähmt vor Kummer) άλλ9 άρ9 έπ9 ουδού ίζε 1 οϊκτρ9 -ομένη* περί δέ δμφαί μινύριζον, in V.721 sing. REinl. m. γοόωσα statt m. -ομένη (s.o. 1 aa), um Wiederholg. zu vermeiden? κ409 (εύρον εταίρους) οϊκτρ9 -ομένους, θαλερόν κατά δάκρυ χέοντας = £447" (s.u.); kontrast. 0245 = £648 in 3b; die Gef. jammern aus Verzweiflg. (vgl. i545), anders V.418 (in laa) r543 (Pen. zu Od.:) „αύτάρ έγώ κλαΐον και έκώκυον έν περ όνείρφ, 1 άμφί δέ μ9 ήγερέθοντο Άχαιαί, 1 οϊκτρ9 -ομένην, uo μοι αίετός έκτανε χήναςf, L j kann Begründg. od. Aussage sein (f. o. als verb. die. nur uns. Parall.: £232 in 4, *£75 in 1c) ω59 (Ag. zu Ach.:) „άμφί δέ σ9 έστησαν κοΰραι άλίοιο γέροντος ' οϊκτρ9 -όμεναι, περί άμβροτα εϊματα έσσαν. ' Μοΰσαι (θρήνεον)", Ritook, Α.Ant.Hung. 19, 1971, 211 vgl. 72722L: Nereiden ~ Klagefrauen, Musen — άοιδοί v221 ό δ9 (Od.) όδύρετο πατρίδα γαΐαν ' ' πόλλ’ -όμενος, vgl. -όμενος in V. 199 (laß)
£447 αι δέ γυναίκες άολλέες ήλθον άπασαι, ' αϊν9 -όμεναι, θαλερόν κατά δάκρυ χέουσαι, s.o. zu κ409 1c übrige (3', 1°, lh); 77450 (ήτορ), λ 418 (θυμφ), viell. auch ΨΊ5 bilden Übergang zu 'leiden*, 'Mitleid haben’; (2b, 3b), vgl. 0202 (θυμός), Ύ169 (ήτορ) in 2b Φ106 (Ach. zu Lykaon:) „άλλά φίλος θάνε καί σύ* τίη -εαι ούτως;" h.Cer.20 άρπάξας δ9 άέκουσαν (Perseph.) 1 ήγ9 -ομένην* Ιάχησε 5’ άρ’ όρθια φωνή ' κεκλομένη πατέρα Κρονίδην, zum Verh. von -ομένην u. ιάχησε s. Richardson z.St. *£75 (ψυχή des Patr. zu Ach.:) „καί μοι δός τήν χειρ9* -ομαι, ού γάρ έτ9 αύτις 1 νίσομαι έξ 9Αιδαο, έπήν με πυρός λελάχητε" ich jammere, vgl. V.l06 γοόωσά τε μυρομένη τε; oder, da in LP. (vgl. -ομεθ(α) Θ33. 464 in 2 b und οδύρομαι B Vorbem.), 'mich jammert9!9, 'ich leide9; für das Asynd. vgl. V.70-72. Altem.: δός τήν χειρ9, -ομαι* ού γάρ ... ich flehe dich (jammernd) an (so die Edd. u. Komm.), vgl. dazu £232 in 4, r543 in 1b 77450 (Hera zu Zeus:) „άλλ9 εϊ τοι φίλος έστί (Sarp.), τεόν δ9 -εται ήτορ, ’ ήτοι μέν μιν έασον (ύπό Πατρόκλοιο δαμήναι)" dein Herz Jammert, i.e. du leidest, vgl. 2b λ 418 (Ag. zu Od.: „πολέων φόνφ άνδρών άντεβόλησας) άλλά κε κείνα μάλιστα ίδών -αο θυμφ (ώς ... κείμεθ*)", θυμφ innerl., mäß Od.’ Ethos; Altem.: θυμφ 'vom Herzen* (wohl nicht „sem. entbehrt.“, wie s.v. θυμός Sp. 1089,37), vgl. ητορ, θυ-
659
660


ολοφύρομαι
'Ολύμπιος
μάς als Subj. zu ό. (Π450 oben, 2b); 'hättest Mitleid gehabt’ zu schwach, trotz häufigem ίδών έλέησεν / φκτιρε; κείνα wohl nur zu ίδών (vgl. ω 90; ό. immer m. persönl. Obj. [2, 3]) 2 m. Gen. (5‘, stets dir. R.); Gen.-Komplement (s. Chantraine, Gr. h. II65) betonter als Akk.-Obj. (3), z.B. in 3 b Obj. 4x = Pron.; vgl. οδύρομαι m. Gen. (B2) / Akk. (B3) 2 a (laut)
jammern wegen /717 (Ach. zu Patr.: τίπτε δεδάκρυσαι; unsere Väter leben doch noch) τών κε ... άκαχοίμεθα τεθνηώτων. 1 ήε σύ γ9 'Αργείων -εαι, ώς όλέκονται /‘, der Grund ist Mitleid (wie Λ 815 in laa), somit Übergang zu 2b (s. Σχ); für 'hast Mitleid m.’ spricht άκαχοίμεθα, dagg. δεδάκρυσαι 2 b (innerl.) jammern wegen, Mitleid empfinden m., bedauern (4*, Agens Gotth., Subj. 1’ θυμός, 1' ήτορ, vgl. /7450 u. λ418 in 1c) 0202 (Hera zu Pos.: ,,ω πόποι) ούδέ νυ σοί περ 1 ^όλλυμένων Δαναών Δ -εται έν φρεσι θυμός* 1 οί δέ τοι δώρ9 άνάγουσι", L d könnte man auch als gern abs. auffassen, vgl. /7450 (1c) 33 (Ath. zu Zeus:) „ϊδμεν δ τοι σθένος ούκ έπιεικτόν* 1 άλλ9 έμπης Δαναών -όμεθ9 αίχμητάων, ' οϊ κεν ... δλωνται" = 464 (Hera zu Zeus) Ύ169 (Zeus: ,,ώ πόποι ή φίλον άνδρα διωκόμενον) όρώ- μαι* έμόν δ9 -εται ήτορ 1 'Έκτορος, δς μοι πολλά βοών έπι μηρί9 έκηεν 3 m. Akk. (3\ 3°), vgl. 2 Vorbem. 3 a (laut) jammern um, bejammern, vgl. 2a Λ 656 (Nestor:) „τίπτε τ9 άρ9 ώδ9 9Αχιλεύς -εται υιας Αχαιών;", vgl. /717 (2 a); hier abfällig: jammert um, ohne wirkl. Mitleid zu haben (ού κήδεται ούδ9 έλεαίρει 665, vgl. 5364 in 3b) r522 (Pen.: „άηδών) θαμά τρωπώσα χέει πολυηχέα (ν.1. πολυδευκέα) φωνήν, 1 παΐδ9 -ομένη 9Ίτύλον φίλον", vgl. (στρουθός) όδυ- ρομένη φίλα τέκνα 5315; Ν.Β. όδ. bereits in V.513. 517 (vgl. 5719 in 1 b) 3 b Mitleid empfinden m., bedauern (2\ 2°, Subj. Gotth.); nach einem verzweifelten Gebet zu Zeus: 0245 ως φάτο (Ag.), τόν δέ πατήρ -ατο βάκρυ χέΔοντα, ’ νευσε δέ οί λαόν σόον έμμεναι = 5648 (Aias), vgl. «409 / /447 (1b), wo Subj. L Δοντας / L Δουσαι = Subj. o. 5364 (Men.: „καί νύ κεν ήϊα πάντα κατέφθιτο) εί μή τίς με θεών -ατο καί μ9 ^ελέησε; (ν.1. έσάωσε) (Είδοθέη)", -ατο u. u j nicht synon. (vgl. B Vorbem.), -ατο = Folge von θυμόν δρινα (V.366) κ157 (Od.:) „και τότε τίς με θεών -ατο jioövov έόνταΔ, ' δς ρά μοι (έλαφον ήκεν)", L u wie δάκρυ χέοντα (oben Θ245+), stellt also den Grund f. das Mitleid dar, vgl. 5367 οϊφ έρροντι. Hier hätte vom Semantischen her statt -ατο auch έλέησεν stehen können (kontrast. oben 5364) 4 m. Inf. (?) [1°] ^232 ('Mentor’ zu Od.: „vor Troja warst du e. tüchtiger Kämpfer) πώς δή νϋν, δτε σόν γε δόμον καί κτήμαθ9 ίκάνεις, 1 αντα μνηστήρων -εαι ^άλκιμοςΔ είναι;" 'jammerst über Sich-wehren-müssen’ ο. ä. (s. Komm.e); Altern.: „-εαι* \ j είναι9,;": 'jammerst: „Sei wehrhaft“’ (d.h. „Hilf uns“), bezieht sich auf Od.’ Aufruf V. 208 f.; für L d vgl. Αλ- χιμίδης V. 235; für ό. als verb. die. vgl. r543 (1b), Ψ15 (1c); für imp. είναι vgl. *5343, λ 441, σ106 (stets am VE, dagg. /200 άλκιμος έσσ9 am VA); ähnl. viell. B 290 (Od.!:) „οδύρονται* 'οίκόνδε νέεσθαι9"; contra: Hentze, BB 27, 1902, 119
D A/162a (= 0114+, s. M2); «265 om. codd. plerique L(- £871+, s. M2)j v.l.: Φ73 L S.R.van der Mije
όλοφωϊ(ος) [4°] E unklar, wohl zu έλεφαίρω (s. Frisk s.v., Risch §40e) u. nicht zu ολλυμι (wie später verstanden, s. LSJ s.v.)
B eher heimtückisch als verderblich (s. E), ep. nur -a, subst., Ix attr. zu δήνεα, Obj. zu έρέω, είδώς (so auf Pers, anwendbar), in dir.R., Erz., im Zush. mit Vcrwandlgs.künstler Proteus, Zauberin Kirke (δολόεσσα, δεινή θεός) u. (unspezifischer) in Beschimpfg. des Eum. als κύων; subst. + gen.subi. Tricks des Alten erzählen: 5410 (Eidothea über Proteus:)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
,^πάντα δέ τοι έρέω -αΔ τοΐο γέροντος" attr.: κ289 (Hermes zu Od.:) „L j δήνεα Κίρκης", s. Merkelbach, Odyssee 179 A. 1 (kein Schluß über Priorität eines der beiden Vv. mögl.) L-a είδώςΔ (s.d.) der Tücken im Kopf hat (Ameis-H. zu 5): 5460 δτε δή ρ9 άνίαζ9 ό γέρων L d als er sein Repertoire an Tricks erschöpft hatte ρ248 (Melanthios zu Eum.:) „ω πόποι, οίον εειπε κύων L f, vgl. όλοόφρων (Bl) von Tieren, κυ- νός κακομηχάνου (Ζ344). - Wortf.: s. δόλος m. Abl. (die alle von Pers. gebr.), andrers. (zu -a είδώς:) όλοόφρων (s.d.); ούλος (δνειρος) u.a. Abl. zu ολλυμι H. W. Nordheider
Όλυμπιάς [ί, 7Η, lh, le] Μ [.2^2] -άδες 5491, Th.25 = 52 = 966 = 1022 = Hes.fr. 1,2 -άδος Phor.fr.3,1
p. 154 Dav. [J.Ju] ^-άδεσσινΔ έριζεν Hes.fr. 129,5. 252, 2;
j, h.Merc.450
Σχ sch. D 5491: τόν "Ολυμπον κατοικοϋσαι Μοϋ- σαι
Β (fern.) die olympische 1 Sing. Adj. Beiw. der Hera Phor.fr.3,1 p. 154 Dav. Καλλιθόη κλειδοϋχος -άδος βασι- λείης 1 'Ήρης 2 Pl. 2 a Adj. Beiw. der Musen 5491 -άδες Μοϋσαι Διός αίγιόχοιο 1 θυγατέρες Th. 25 Μοϋσαι -άδες, κοΰραι Διός αίγιόχοιο = 52 = 966 — 1022 = Hes.fr. 1,2 h.Merc. 450 Μούσησιν -άδεσσιν όπηδός 2 b Subst. Appel, für alle Göttinnen Hes.fr. 129,5 είδος Όλυ]μπιάδεσσιν έριζεν Δ 252,2 Λειπεφίλην, L u
D v.l.5484; Hes.fr. 22,3suppl. Bartoletti M.Schmidt
Όλύμπιος [32\ 12°, 20H, 6h, le] F -ος 25, -ε 4, -ου 9, -ον 1, -οι 2, -α 29, Form unklar Hes. fr. 23a,38
M nur [wlww] μιν -ος Z282, 7V58; jioi -οςΛ έξετέλεσ- σεν ΣΊ9; L Δ Ω194, 5722; δώησιν ν-ος άστεροπητηςΔ Μ215; έδωκεν -ος Hes.fr.203,1; πάντας L u Th.390; L /1580. 609; -ος εύρύοπα Ζεύς 5173, Hes.fr.211,8; -ος έγγυα- λίξαι* /1353, ψ 140; -ος ούκ έτέλεσσεν Δ 160; -ος /1583. 589, 5 309, 0335, Χ130, Ω140. 175, <188, ο523, Ορ.474; -ε μητίετα Ζευ >4 508; -ε 0315, Τ108, α60; πάρ ^Ζηνός -ουΔ 0131, Ορ.87; L ,068, Th. 529, h. 17,2, Eumel, fr. dub. 2 p.103 Dav.; (Ζηνός) -ου α2Ί, 574, Ορ.245; -ον εύρύοπα Ζην Th.884; -οι Α 399, Κ47, δοΐεν L-ia δώματ9 έχοντες* Δ Α 18; Μοϋσαι L , 5484 = Α218 = S508 = /7112, Th. 114; άθα- νάτων* οι L , Th.804, Hes.fr.75,20, h.Merc.445; (θεοϊς) οϊ
, Hes.fr.343,17, h.7,21; ποίησαν L , Op.110. 128; άλλος* L j /377, Hes.fr.25,27; πάντες L , Op.81, h.Cer. 135; L d 513 = 30 = 67, £383, 0115, υ79, ν' 167, Th.75. 783. 963, h.Cer.312, h.Ap. 112 Form unklar: Hes.fr.23a,38
Σχ 'auf Olymp wohnend’: sch. min. P. Achmim zu A 18, P.Vindob. Gr. inv. 26221 zu A 609, P.Strassb. inv. 33 zu A353 : -ος* ό Ζεύς, vgl. sch. D A 18 u. 353, sch. D A 399: oi Τιτάνες, καί γάρ έν άλλοις ... [0224f.]
Β olympisch, subst. der Olympische — bezogen auf Olymp als Wohnsitz der Götter bzw. Herrschaftssitz des Zeus 1 Sing, la von Zeus als dem Olympier, vgl. Όλυμπιάς als Beiw. der Hera; wird verw. vom Dichter u. in Reden von Menschen (Ach., Ag. u.a.) u. Göttern (Ath., Hera, Heph., Hermes, Thetis), auch in Anrede (durch Ag., Ath., Hera); außer viell. Th. 390 (s.u.) kein Stil, oder sem. erkennbarer Untersch. der Verw. ggüber ΕΝ Ζεύς oder Appell.n (vgl. s.v. Ζεύς G). - Beiw. (wenn Ό. Appos., dann zu Ζεύς): αίθέρι ναίων, άστε- ροπητής, εύρύοπα, μητίετα, ύψιβρεμέτης, ύψι μέδοντος laa Appos. zu Ζεύς Nom.: Α353 (vgl. in Rede d. Ach.: Δία, Διός Vv.394. 395, Κρονίωνι Vv.397. 405), A609 (νάστε- ροπητής,) M275 (t J, 5173 (Men.) (εύρύοπα), <188 (Naus.), ο523 (Tel.) (αίθέρι ναίων), Hes.fr.211,8 (Rede) (w- ρύοπα) Gen. (immer zu Ζηνός): 0131, α27, β 63, δ 14, Th. 529 (ύψι μέδοντος), Ορ.87. 245 (vgl. V.247 Κρονίδης),
661
662


'Ολύμπιος
h. 17,2 (vgl. V.4 Κρονίωνι), Eumel, fr.dub. 2 p. 103 Dav. Akk.: Th.884 (-ον εύρύοπα Ζην) Vok.: A508 (Thetis) (μητίετα Ζεΰ) laß anstelle EN Nom.: A58O (Heph.) (άστε- ροπητης). 583 (Heph.). 589 (Heph.), B3O9 (Od.), Δ 160 (Ag.), Z282 (Hektor), 0 335, N58 (Pos. als Kalchas), Σ79 (Ach.), Ύ130 (Hektor), 0140 (Ach.). 175 (Hermes), <5722 (Pen.), i//140 (Od.), Th. 390 (άστεροπητης: ruft Götter zum Olymp), Op.474, Hes.fr.203,1 Vok.: 0375 (Nestor, vgl. Ζεΰ πάτερ V.372), 7108 (Hera), α60 (Ath. - vgl. V.62: Ζεΰ) 1b adj. Attr. zu άγγελος 0194 (Priam. zu Hekabe:) δαιμονίη, Διό- δεν μοι -ος άγγελος ήλδε, vgl. V. 173 (Iris zu Priam.: Διός δέ τοι άγγελός είμι) u. 175 (έκέλευσεν -ος ) 2 Plur.
2a Subst.: die Olympier = die olymp. Götter im Untersch. zu den Titanen (s. s.v. Ούρανίωνες B2), aber nicht distinktiv, eher mit Aspekt „alle Götter“ verwendet A399 (Ach.) όπ- πότε μιν (= Zeus) ξυνδήσαι -οι ήδελον άλλοι (darunter Hera, Pos. u. Ath.) K47 μεδ9 δμιλον -οι ήλυδον άνδρών (darunter Eris, Athene, Ares u.a.) 2 b adj. Attr., nur Neutr.
Plur. zu δώματα in Vbd. 'Ολύμπια δώματ' έχοντες* 2ba diese Vbd. als Appos. zu Subst., Adj., Pron. oder Verb zu δεοί: A18 (Chryses); zu άδάνατοι: B\3 (Zeus Befehl an Traum) - 30 (Traum an Ag.) = 67 (Ag.) Op. 110 (vgl. V. 111 die Menschen des goldenen Geschlechts επί Κρόνου ήσαν, eigtl. falsche Bez. der Titanen, aber kein Indiz für Kronos' Herrschaft über den Olymp, s. West z.St., anders Fontenrose, CPh 69, 1974, 5), zu Μοΰσαι: B484 = Λ 218 = Ξ5Ο8 = /7112, Th.75. 114 Sonst.: £383 (Dione zu Aphr.: τλήμεν), Th. 963 (Anrede an Götter: ύμεϊς), Op.81 (πάντες), Hes.fr.25,27 (άλλοι), h. Cer. 135 (πάντες) 2bß m. έχόντων, abh. von Rel.Pron. oder Adj. γ3ΊΊ (Nestor: τις ... άλλος), Th. 783 (δστις) 2by in Rel.-Satz άδανάτων* οϊ: Th.804, Hes.fr.75,20; 343,17, h.Merc.445 δεοϊς οϊ: h.7,21 2b6 in Anrede 0115 (Ares) 2be als Subj.: t)79 (Pen.), ¥<167 (Od.), Op. 128 (vgl. 2ba V.l 10), h.Ap. 112 (Iris) als Obj.: h.Cer.312 3 Kontext unklar Hes.fr.23a,38 ].[. Ό]- λύμπι[
D v.l. A 1, 0205a; suppl. Hes.fr. 1,15 Μ. Schmidt
"Ολυμπος, Οΰλυμπος [8Γ, 17°, 35H, 20h, 2e] E vorgr., vgl. Frisk und Chantraine, Dict., s.v.; zur strittigen Zuweisung von u-ru-pi-ja[ u. u-ru-pi-ja-jo zu 'Όλυμπος s. DMic. II 390f. mit Lit.; Ού- MD
F 'Όλυμπος 6, -ου 18, -φ 8, -ον 63; Οΰλυμπος 2, -ου 5, -οιο 33, -φ 3, -ον 3, -όνδε 13, -όνδ' 1
Μ 1 Ό. [Jv] ές/άρ' -ον ϊκωμαι E36Q = 0456, Φ5Ο5 [«-«] -φ Ν523 = h.Ap.98; πρός L-ov άγάννιφονΔ Α420, h. Merc. 505; L , Σ186, Hes. fr. 229,6. 15, h. Merc. 325; ^πρός -ον άπό χδονόςΛ εύρυοδείης Ορ. 197, Hes.PO- xy.2509,15; L u h.Ap. 186; πρός -ον A494 s Φ518, Th.68; ές -ov u55; αίπύν -ον 084 Μ-] άπ' -ου Λ 715 = Σ167; -ον δώματ' Hes.fr.7,3 μάκαράς τε δέους / μακάρεσ-
σι δεοϊς Loi -ον έχουσινΛ Th. 101 / Ορ.139, h.Ap.498 = 512; έσσι* δεών L u £890, τ43; δέους* βΐ / τοι 'Όλυμπον έχουσι(ν), Ε404, 2V68, 0427, <240, 0331, μ 337, <394, σ 180, Ορ.257; μάκαρας L Sc. 79; -ον έχουσιν Hes.fr. 10a, 1 kix] μέγας πελεμίζετ'/δ' έλελίζετ' -ος 0443, Th. 842 / h.28,9; (και) μακρός -ος 0193, Th.680; -ος Sc.2O3; άπ' αίγλήεντος -ου Α532, Ν243, ν 103, Hes.fr. 10a,89; κάρη Lvi- φόεντος -ουΛ Th.42. 118 - 794; L , Th.62, h. 15,7; εντός -ου Th.37 - 51, 408; άπ' -ου Th.689; -ου Hes.fr. 185,10, h.8,3, TiL Cycl.fr. 6,2; όσοι δεοί / δσαι δεαί είσ' βν -φΛ Α566, £877, 0451 / Σ429; t u Κ462, Λ313; άπέβη πρός μακράν -ονΛ 0468. 694 - «307, ο 43, inc. auct. fr. ΡΟ- xy.2510,4; προσεβήσετο L j £48; ές L j A402, 0410 - 079, Σ142, Th.391; και L , £398, h.Cer.92, h. 19,27; (δεοϊ)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
"Ολυμπος, Οΰλυμπος
κατά L , 021, ω351, h. 12,4; δέ L , 0199, Sc.466; L u υ73; ϊκοντο* δεών έδος αίπύν -ον £367. 868, h.Ap. 109; μέγαν δ' έλέλιξεν -ον Α53Ο = h. 1,15; -ον £407, 0136, Th. 113 2 Οΰ. 2a dreis.: [1-2] -όνδ' <42 [2-2] άπ' -ου
Π364, Hes.fr.51,2; -φ Φ339, Λ315; ές -όν τε 7128, -ον Sc.471 [1-2] Lxar’ -ου3 τόδ' ίκάνεις* Ξ298. 309; L j νι- φόεντος Σ616; έν -φ νιφόεντι Th.953 [2_2] μέγας/ν ουρανός/ ν -ός / -όν τε ΕΊ50 = 0394, Α497 2b viers.: [1-2ω] -όνδε 0439 [2-2Μ] βή δέ / ρα κατ' -οιοΛ καρήνων Α44, £167 = Α74 = Χ187 = 0121 = α 102 = ω488 = 7/19; L j Hes.fr.30,15; ήλδες* βπ' -οιοΛ Η25, //35; L d δεών* Π93, Th.633; L u Y5, Th.855, Sc.30; -οιο ΞΊ54, K125; άψ / βάν ρ' ϊμεν ν-όνδεΛ 0133, ΚΙ42 = h.Cer.484; L u δεά Θέτι(ς) Σ146, 0104; L , Δία* Α394, Φ438; L u Σ148 [1-2ω] κατ' -οιο καρήνων h.Cer.449; άπ' -οιο h.Ap.216; -όνδε Α221 [2-*χ] ρίον -οιο 025, Ξ225 = 7114; πτύχας* -οιο ΑΊΊ, Υ22; πολυπτύχου -οιο 0411; λιποΰσ'* έδος -οιο 0144, h.Cer.341; δυώδεος -οιο h.Cer.331, h.Merc.322; -οιο Α499 = £754 = 03; έλεύσεται -όνδε Α425, 0 12; -όνδε Th. 397
Σχ sch.D Α18: 'Όλυμπος δέ κατά μέν 'Όμηρον δρος τής Μακεδονίας μέγιστον, ιερόν τών δεών, κατά δέ άλλη- γορίαν 'Όλυμπός έστιν ό ούρανός, παρά τό όλολαμπής είναι, vgl. sch. D Α353, sch. Bam. <45: ή γάρ κορυφή ή τοΰ Όλύμπου έπουράνιος καλείται — zur ant. Disk. s. P.Brux.inv. E 7162 (ed. Hombert/Preaux, Mei. Boisacq 493— 497) u. P.Med. inv. 71. 82 (ed. Daris, Aegyptus 52, 1972, 89 f.), vgl. Funghi, PP 38, 1983, 11—19 (m. Lit.) u. insges. Lehrs, Arist. 163 ff., Schmidt, Erklärungen 81 ff.
L 'K.Völcker, Über Homerische Geographie und Weltkunde, Hannover 1830; 2G.W. Nitsch, Erklärende Anmerkungen zu Homers Odyssee II, Hannover 1831; 3Görlitz, Der Himmel u. d. Himmelserscheinungen in den homerischen Gedichten, Progr. Sagan 1869; 4R. Mackrodt, Der Olymp in Ilias u. Odyssee, Progr. Eisenberg, Altenburg 1882; 5M.J.Luch, The Homerie Olympus. Diss. Tulane, Philadelphia 1925; 6Nilsson, Myc. Origin (1932), 221 ff.; 7Kopp, Phys. Weltbild 109-21; 8J. Schmidt, RE 18,1 (1939) 277-79 s.v. Olympos; 9B. Hellwig, Raum u. Zeit im hom. Epos, Hildesheim 1964 (28ff.); ,0Mu- reddu, Formula 21. 37 ff.; "Sale, AJPh 105, 1984, 1—28; ’2Erbse, Götter; ,3Worthen, G1.66, 1988, 1-19; ,4Mondi in: L. Edmunds (Hrsg.), Approaches to Greek Myth, Baltimore 1990, 160ff.; ,5Kirk, Iliad II, 1-14; ’6Woronoff, Ktema 20, 1995, 213-22; ,7West, East
Β (- = 'Όλυμπ-) Gliederung I Berg O., als Sitz der „olymp.“ Götter 1 als Subj. / Obj. / Präd. la im Nom. 1b im Gen. Iba Gen. der Zugehörigkeit Ibß gen.appos. Iby abh. von Präp. 1c im Dat. Ica lok.Dat. leb abh. von Präp. Id im Akk. Ida Akk.Obj. Idß Akk. des Ziels Idy abh. von Präp. 2 als Appos. II thess. Berg O. (ohne Bezug zu Göttern) III (nicht Hom., nicht Hes.) Himmel
I 	Berg Olymp, als Sitz (δεών / άδανάτων εδος — s. Ibß u. 2, £360 s 0456 in Idy, <42 in Idß - vgl. 0193 in la [ξυνή πάντων]) der Götter, auf dem Zeus und die anderen olymp. Götter wohnen (zum Unterschied von anderen Göttern vgl. s.v. 'Ολύμπιος; zu Pos.* Wohnung im Meer s. 7V21f., £381, O160f.); im Kampf gegen die Titanen-Götter von Zeus u. den „olymp.“ Göttern in Besitz genommen (Th. 113, 390f., 630 ff.), kaum schon vorher Sitz der Titanen (vgl. s.v. 'Ολύμπιος B2b zu Op. 110 u. s. West z. Th. 112-3. 391); auf ihm befinden sich von Heph. gefertigte (A607L, A76f.) Häuser der (olympischen) Götter (δώμα in Vbd. 'Ολύμπια δώματ' έχοντες A18 [s. s.v. 'Ολύμπιος] u. A 607, A 77, Th.43, vgl. h.29,1 [εν δώμασιν ύψηλοΐσιν]; οικόνδε A606f.) mit Hallen (μέγαρα Α 76, 0427), darunter Haus (Palast) des Zeus (δώ /
663
664


“Ολυμπος, Οΰλυμπος
δώμα 4 222. 426, £*398, 3173, Υ6. 10, Φ438. 505, Th.40, Sc.471, h.Ap. 186f., vgl. Γ355, Op.8 [ύπέρτατα δώματα]; δόμος 085, vgl. δ 79, Th. 386; vgl. βασίλειον [Epim.fr. 8 Diels Prosa] - vgl. s.v. Ζεύς BI2b) mit eherner Schwelle (χαλκοβα- τές), von Heph. gefertigter (Kl2) Halle (αίθουσα Γ11, μέγαρα α2Ί, h.Ap.96. 110), u. von Heph. gefertigtem Schlafge- mach (θάλαμος 3338 [u. 166?]), ein Haus der Hera (?, vgl. S166 u. s. s.v. θάλαμος Bla), des Heph. (δόμος Σ369. 406, δώ Σ385. 424, vgl. 0268. 321 - mit Schmiede Σ372ίΤ.), die Häuser der Musen (δώματα Th. 63), Chariten und des Hirneros (οικία Th. 64). Auf O., u. zwar fast immer ausdrückl. im Haus des Zeus (4 533, 42, O84L, KlOf., a26f., vgl. 02ff.), versammeln sich die Götter zu „Rath und Schmaus“ (Passow s.v. "Ολυμπος), vgl. δαίς Α5Ί5. 579. 602, 095, άγορή 02, Y4. 16, h.Cer.92, Sc.204; θώκος 0439, e3, h.Ap.345; φΰλα θεών 054; όμήγυρις Χ142, h.Cer. 484, h.Ap. 187,
h.Merc.332; vgl. 4 533, h.Merc.325. Als Götterwohnsitz ist O. 'im Himmel’, reicht in den Himmel, und deswegen werden 'Himmel’ und Ό.’ bei Bewegungen von Göttern und bei Beschreibungen (des Lebens) der Götter („zur größeren Bequemlichkeit“ — Duentzer, Hom. Abh. 54) weitgehend synon. verwendet — sowohl aufeinander bezogen (bes. bei Götterbewegungen, z.B. 0104, u55) als auch in pleonast. Ausdrücken (άνέβη μέγαν ούρανόν Ούλυμπόν τε 4 497 — s. Idy, μέγας ουρανός Οΰλυμπός τε E15Q = 0394 — s. la, ές Ούλυμπόν τε και ούρανόν άστερόεντα ΤΙ 28 — s. Idy, άπ9 ούρανοΰ ήδ9 άπ9 -ου Th.689 - s. 1 by — u. vgl. Stt. in 2). Aber nie hat ούρανός Attr. eines Bergs, nie wird "O. Bez. des Firmaments oder der Höhe bzw. des Luftraums über der Erde. Ό. bleibt bei Hom. u. Hes. auch als Götterwohnsitz der (transzendente, überirdische) thess. Berg (so schon Arist., vgl. Lehrs, Arist. 163ff. u. Schmidt, Erklärungen 81 ff., L44ff.) — erst in Tit.Cycl. u. viell. in h.8 (s.u. III) steht "O. für 'Himmel* (vgl. aber schon Op.8 [υπέρτατα δώματα des Zeus] u. h.29,1 [δώματα υψηλά der Götter]). Nur "O. hat κάρη(να), κορυφή, ^τύξ, ρίον, τέρθρον (s.u. Iba); die signifikanten Beiw. sind zwischen ούρανός u. "O. nicht austauschbar (s. G); O. ist Teil der Erde (s. 0193 in la), wird (als Berg) durch Bewegungen von Göttern erschüttert (vgl. dagegen Φ388 [vom Himmel], bei Hes. [Th. 679 f.] aber auch ούρανος σειόμενός u. O. [wie h.28,9] fast in die Aufzählung der Elemente mit aufgenommen, s. lau. Ida); Wege von Göttern von O. zur Erde u. O. bei Hes. erkennbar lokalisiert (s. in II). Dag. kommt Wetter nur vom Himmel (s. s.v. ούρανός Bild — nur der Wettergott Zeus handelt auch vom O. aus: s. JV243, /7364, υ103, Hes.fr.51,2 in Iby, vgl. auch Th.689. 855, Hes.fr.30,15), beten Menschen zum Himmel, nicht zum O. (s. s.v. ούρανός BI 3d) und werden Ό. u. ουρανός oft deutlich unterschieden (s. zu 025 in 1 ba, 0193 in 1 a, Φ389 in 1 ca, /7364 in 1 by u. 3174 [ούρανός]). Bei dieser sowohl synon. Verwendung wie untersch. Bed. von "O. und ούρανός es keine signifikanten Unterschiede zw. II. u. Od. u. zw. Hom. u. Hes. (s. G), abgesehen von untersch. Betonung des O. z.B. in der Zeus-Religion Hes.s. Es wird vorausgesetzt und geschildert, sowohl daß Götter im Himmel sind und das Leben der Menschen beeinflussen, als auch, daß Zeus und die olymp. Götter ihren göttlichen Wohnsitz im O. haben. Dieser Dualismus ist im geschilderten Glauben der Menschen kein Widerspruch: Götter sind Air die Menschen eine unbekannte Macht „oben“ im Himmel. Wenn sie aber ins menschliche Leben eingreifen, als Zeus, Ap., Ath. usw. identifiziert werden, eine Geschichte, ein an- thropomorphes Leben bekommen, eine Familie bilden, ist O. der Ort, an dem sich das Leben der Götter abspielt (L294: »musste nicht jeder dem Menschenleben nachgebildete Act der Göttergeschichte sein Local haben?“, vgl. L,4167). Diese Kon4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
“ Ολυμπος, Οΰλυμπος
stellation tradiert, jedenfalls voril., auch wenn das Leben der Götter in II. u. Od. poetische Schöpfung (mit weitreichenden Folgen für die gr. Religion) ist. Denn die Bezeichung der Götter als 'olympisch’ für Zeus und andere Götter ist ebenso wie zahlreiche mit der Götterfamilie und ihrem olymp. Wohnsitz zusammenhängende Mythen vorhom., als den Personen u. Zuhörern des Epos bekannt vorausgesetzt. Auch religions- geschich. ist Zeus als πατήρ άνδρών τε θεών τε sicher sehr alt (vgl. s.v. Ζεύς B2aa), ebenso die Vorstellung vom Götterberg und Götterfamilie (vgl. L6239-51; Burkert, Gr.Rel.201, L’5, L14, L17 107ff.; Burkert, a.0.88 u. 201 zur myk. Götterfamilie). — Beiw. (vgl. W. Hinterlechner, Typische und untypische Verwendung hom. Epitheta, Diss. Wien 1953, 126fT.): άγάννιφος, αγνός (nur Sc. 203), αιγλήεις, αίπύς, άκρος, ήχήεις (nur Hes.fr. 185,10), θυώδης (h.), μάκρος, μέγας, νιφόεις, πολυδειράς, πολύπτυχος. — Wortf.: zu anderen Götterorten s. s.v. εναυλος; Aufenthalt von Göttern in Kultorten: Zeus in Dodona /7233f., Ath. in Athen 778OL, Aphr. in Paphos #361 ff.; andere Götterversamlungen vgl. Hes.fr. 1,6 (früher) u. bei Hekatomben (s. L,s). 1 "O. als Subj., Obj., Präd. la im Nom. 0193 (Teilung der Welt unter den drei Söhnen des Kronos: Pos. erhält Meer, Hades Finsternis, Zeus Himmel) γαΐα δ9 έτι ξυνη (sc. έστιν) πάντων και μάκρος -ος 0443 έπι θρόνον 1 έζετο (Zeus), τφ δ9 ύπό ποσσι ^μέγας πελεμίζετ9 -οςΛ Th. 842 ποσσι δ9 ύπ9 άθανάτοισι L u 1 όρνυμένοιο ανακτος (sc. Zeus), έπεστενά- χιζε δέ γαΐα, vgl. V.458 h.28,9 μέγας δ9 έλελίζετ9 -ος 1 δεινόν ύπό βρίμης γλαυκώπιδος, άμφί δέ γαΐα 1 σμερδαλέον ίάχησεν, έκινήθη δ9 άρα πόντος, vgl. 4 530 = h. 1,15 u. 0199 in Ida Th.680 (beim Kampf der Titanen gegen die olymp. Götter) δεινόν δέ περίαχε πόντος άπειρων, 1 γη δέ μέγ9 έσμαράγησεν, έπέστενε δ9 ούρανός εύρύς ' σειόμενός, πεδόθεν δέ τινάσσετο μάκρος -ος ' ριπή ύπ9 άθανάτων, ένοσις δ9 ικανέ βαρεία 1 τάρταρον ήερόεντα ποδών, vgl. Κ57 £750 (Hera u. Ath. verlassen auf Wagen den Ο.) αύτό- μαται δέ πύλαι μύκον ούρανοΰ ας έχον Ώραι, ' τής έπιτέ- τραπται μέγας ούρανός Οΰλυμπός τε 1 ήμέν άνακλΐναι πυ- κινόν νέφος ήδ9 έπιθεΐναι = 0394 der große Himmel, bes. der O. — „aus den urspr. cosmisch gedachten Thoren des Himmels sind Thore der auf dem Olympus liegenden Götterstadt geworden“ (O. Gruppe, Gr. Mythologie u. Religionsgesch., München 1906, 383L, vgl. L'15f., L593), desw. 0411 (s.u. in 1 ba) nur 'Tore des Olymp* (dort trifft Iris, von Zeus geschickt, Hera u. Ath.) u. desw. kann Zeus £753 f. (άκροτάττ) κορυφή Ούλύμποιο) außerhalb der Tore sein; unnötig Arist.s Erkl. von άκροτάττ] als Elativ (sch. £754) oder Erkl. von Zeus’ aktuellem Sitz als „half-way stage between heaven and earth“ (so Leaf zu £753-4) oder „Eingang zum Himmel“ (so L7120), spekulativ auch L35 u. Ln8f. (Tag- und Nachtwechsel) 1b im Gen. Iba Gen. der Zugehörigkeit Y5 Θέμιστα κέλευσε (Zeus) θεούς άγορήνδε καλέσσαι ' κράτος άπ9 Ούλύμποιο πολυπτύχου' ή δ9 άρα πάντη ' φοιτήσασα κέλευσε Διός πρός δώμα νέεσθαι Th. 42 ηχεί δέ (vom Gesang der Musen) ^κάρη νιφόεντος -ουΛ ' δώματά τ9 άθανάτων 118 (zuerst entstand Χάος, dann) ΓαΓ εύρύστερνος, πάντων έδος άσφα- λές αίεί ' άθανάτων οϊ έχουσι L j (zur Echtheit d. Verses s. Prier, CPh 67, 1972, 54f.) - 794 4 44 βή δέ (Ap.) ^κατ9 Ού- λύμποιο καρήνωνΛ Β\6Ί βή δέ (Ath.) L d άϊξασα — 4 74 (folgt Vergleich mit Stern) - XI87 - Gl21 (Thetis, vgl. V.97f. εις ούρανόν άιχθήτην) - α102 (Ath.) - ω488 (Ath.) s 7/19 (Ath.) h.Cer.449 έσσυμένως δ9 ήϊξε (Rheia) t , 4499 ευρεν δ9... Κρονίδην άτερ ήμενον άλλων ' άκροτάτη κορυφή πολυδειράδος Ούλύμποιο - £754 - 03 (Zeus veranstaltet Götterversammlung) Th. 62 (Mnemosyne gebiert Musen) τυτθόν άπ9 άκροτάτης κορυφής νιφόεντος -ου (dort
665
666


"Ολυμπος, Οΰλυμπος
sind ihre Häuser und die der Chariten und des Himeros) 025 (Zeus zu den anderen Göttern: „ihr alle könntet mich nicht mit einer Kette vom Himmel zur Erde herunterziehen; wenn ich aber an der Kette ziehen wollte, dann zöge ich Euch hoch samt Erde und Meer) σειρήν μέν~ κεν έπειτα περί LQtov Ούλύμποιο. ' δησαίμην, τά δέ κ’ αύτε μετήορα πάντα γέ- νοιτο“ und würde dann das Seil am Zacken des Olymp anbinden, so daß alles schwebte — auch hoch im Himmel über der Erde und im Bild wie von ihr getrennt (Kirk z.St.: „rises from earth itself and yet here is imagined as separate from it“) bleibt Ό. Berg. Diese poetische Phantasie hat viele Philologen beschäftigt (Zen. u. Arist. s. sch. 019. 25—26. 26; L4 7ff.: O. = Himmel; L’ 14f.: Himmel — O.; L5 93ff.: Indiz für Veränderung des zunächst bloß literarischen O.-Begriffes) Ξ 225 'Ήρη δ9 άίξασα λίπεν L u ' Πιερίην δ9 έπιβασα — 7Ί14 (kommt nach Argos); zu ρίον vgl. Ξ154 in Iby h.Merc.322 τέρδρον ΐκοντο (Hermes u. Ap.) δυώδεος ^Ούλύμποιο. 1 ές πατέρα Κρονίωνα Λ 77 σφοϊσιν ένι μεγάροισι καδήατο (Götter), ήχι έκάστφ ' δώματα καλά τέτυκτο κατά πτύχας L d Υ22 (Zeus:) „έγώ μενέω πτυχι L d ' ήμενος“ 0411 (Iris geht vom Ida zum Ο.) πρώτησιν δέ πύλμσι πολυπτύχου L ' άν- τομένη κατέρυκε (sc. Hera u. Ath.), zum Problem der Tore s.o. zu E15Q in la; Gen. der Zugehörigkeit auch σχήματ9 -ου (Tit.Cycl.fr.6,2 ρ. 18 Dav.) u. έρκος -ου (h.8,3) in III Ibß appos. Gen. (vgl. Ό. als Appos. in 2) Ώ144 (Zeus:) „βάσκ9 ίδι Ίρι ταχεία λιποΰσ\έδος Ούλύμποιο“ h. Cer. 341 (Hermes geht auf Zeus’ Befehl zum Hades) λιπών L d h. 15,7 vöv δ9 ήδη κατά καλόν έδος νιφόεντος -ου ' ναίει (Her.) 1 by abh. von Präp. Λ 715 (Erz.:) άγγελος ήλδε (Ath. zu den Py- liern) δέουσ9 ^άπ9 -ου. δωρήσσεσδαι ' έννυχος = ΣΙ67 (Iris zu Ach.) /7364 (Gl.) ώς δ’ δτ9 άπ9 Ούλύμπου νέφος έρχεται ούρανόν εϊσω ’ αίδέρος έκ δίης, δτε τε Ζεύς λαίλαπα τείντμ Ο. hier sowohl (der himmlische) Ort, von dem aus der Wettergott Zeus handelt, als auch (der thessalische) Berg, um den sich bei sonst heiterem Wetter Wolken befinden (Arist. in sch. Π364a vergleicht /7297 άφ9 ύψηλής κορυφής δρεος 1 κινήση [Zeus] νέφος, vgl. L596ff.); auf heiteres Wetter (s.v. αιδηρ BI 5b) folgen (zum temp. Gebrauch von έκ vgl. La Roche u. Janko z.St.) Wolken und Sturm, die den Himmel überziehen Th.689 άμυδις δ9 άρ9 άπ9 ουρανού ήδ9 άπ9 -ου αστράπτων εστειχε συνωχαδόν vom himmelhohen Ο., vgl. Th. 855 (s.u.) Hes. fr. 51,2 άπ9 Ούλύμπου δέ βαλών ψολόεν- τι κεραυνώι ' έκτανε (Zeus) Λητοίδην (= Askl.) Α 532 εις άλα άλτο (Thetis) βαδεϊαν νάπ9 αίγλήεντος -ου. Ν243 (Idom. gleicht Blitz) ήν τε Κρονίων ' χειρί λαβών έτίναξεν L j υ 103 εβρόντησεν L ., ' ύψόδεν έκ νεφέων, vgl. V. 113 (Rede der Frau: ,,εβροντησας άπ9 ούρανου άστερόεντος ' ούδέ πόδι νέφος έστί“), Ό. u. ούρανός nicht ident.: durch Beiw. unterschieden und Zeus von Dichter u. ep. Person unterschiedlich lokalisiert (L4 21, vgl. u. G5a); zu den 'Wolken’ s.v. νέφος Blau. Russo, Odyssey z.St. Hes.fr. 10a,89 Ζ[εύς δέ ίδών νεμ]έρησεν άπ9 αίγλήεντος Όλήμπ[ου Η25 (Αρ. zu Ath.: „τίπτε σύ) ήλδες νάπ9 Ούλύμποιο“ 35 (Ath. zu Αρ.:) „ήλδον u “ /793 (Ach. warnt Patr. vor Angriff auf Troia) W τιζ l j Αεών αίειγενετάων ' έμβήη Th. 633 (zur Götterschlacht kommen die Titanen vom Othrys-Gebirge) οί δ9 άρ9 L , j δεοί δωτήρες έάων ' ους τέκεν ήύκομος 'Ρείη Κρόνφ εύνηδεΐσα 855 βροντήν τε στεροπήν τε και αίδαλόεντα κεραυνόν, ' πλήξεν (Zeus) L . έπάλμενος Sc. 30 ωρτο δ9 (Zeus) L j h.Ap.216 Πιερίην μεν πρώτον L d κατήλδες Hes.fr. 185,10 (Αρ. sieht Mädchen άπ9) Ιήχήεντος -ου Th. 37 ύμνεΰσαι τέρπουσι (Musen) μέγαν νόον (sc. des Zeus) ,έν- τος^ -ου. — Th. 51 408 (Phoibe gebiert Leto) ήπιον άν- δρώποισι καί άδανάτοισι θεοϊσι, ' μείλιχον έξ αρχής, άγανώτατον ΞΙ54 είσεϊδε (Hera) όφδαλμοισι ' 667
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ολυμπος, Οΰλυμπος
στασ9 έξ Ούλύμποιο άπό ρίου h. Cer. 331 ού μέν γάρ ποτ9 έφασκε (Dem.) δυώδεος Ούλύμποιο ' πρίν γ9 έπιβήσεσδαι (πριν), vgl. V.322 (έλδέμεναι μετά φυλά δεών αίειγενετάων) Ξ298 (Zeus:) „"Ηρη, πή μεμαυΐα νκατ9 Ούλύμπου. τόδ9 ίκά- νεις;“ 4- Ξ309 (Antwort) Σ616 ϊρηξ ως άλτο (Thetis) L d νιφόεντος Kl25 (Hera:) „πάντες δ9 Ούλύμποιο κατήλδο- μεν“ Hes. fr. 30,15 (Zeus zürnt über Salmoneus, donnert) βή δέ κατ9 Ο]ύλύμποιο [χο]λούμενος, αίψα δ9 ϊκανεν ' λαούς Σαλμ]ωνήος vgl. κατ9 Ούλύμποιο καρήνων (Α44+ in Iba) lc im Dat. lea lok.Dat. TV523 (Ares hatte noch nichts vom Schicksal seines Sohnes erfahren) άλλ9 δ γ9 άρ9 άκρφ -φ ύπό χρυσέοισι νέφεσσιν 1 ήστο = h.Ap.98 (Eileithyia) Φ 389 (Götter treffen mit großem Lärm aufeinander) βράχε δ9 εύρεϊα χδών, ' άμφί δέ σάλπιγξεν μέγας ούρανός. άϊε δέ Ζεύς ' ήμενος Ούλύμπφ 1 c β abh. von Präp. Α 566 (Zeus zu Hera:) „μή νύ τοι ού χραίσμωσιν Löooi* δεοί* είσ9 έν -φ/4, vßl· V.570 δεοί Ούρανίωνες ΕΧΊΊ (Ares zu Zeus:) „άλλοι μέν γάρ πάντες L d 1 σοί τ9 έπιπείδονται (nur Ath. nicht“) 0451 (Zeus zu Hera u. Ath.:) „ούκ άν με τρέψειαν L / Σ429 (Thetis zu Heph.:) „ή άρα δή τις, L (so viel Kummer ertragen müssen wie ich durch Zeus“) K462 (Od. betet zu Ath.:) „σέ γάρ πρώτην Lev -ω. ' πάντων άδανάτων έπιβωσόμεδ9“ λ 313 άδανάτοισιν άπειλήτην (Otos u. Ephial- tes) L j ' φυλόπιδα στήσειν, hier Ό. Sitz der Götter, dagg. V.315 (s.u.) als (thess.) Berg vom ούρανός unterschieden Th. 953 δέτ9 (Her.) άκοιτιν (sc. Hebe) έν Ούλύμπφ νιφόεντι λ 315 "Οσσαν έπ9 Ούλύμπφ μέμασαν (Otos u. Ephialtes) δέ- μεν, αύτάρ έπ9 ’Όσστ] ' Πήλιον είνοσίφυλλον, ϊν9 ούρανός άμβατός ειη, vgl. Heubeck, Odyssey z.St. u. L5141 ff. ld im Akk. Ida Akk.Obj. A 530 (νευσε Κρονίων) μέγαν δ9 ^έλέλιξε.ν -ον = h. 1,15 0199 νεμέσησε δέ πότνια 'Ήρη (über Zeus), 1 σείσατο δ9 είνί δρόνφ, L d (πελέ[μιξε ν.1.) δέ μακρόν -ον £404 (Dione:) ,,δς τόξοισιν έκηδε (Her.) δέους Loi -ον έχουσι.“ 890 (Zeus zu Ares:) ,,έχδιστος δέ μοί έσσι δεών L jV“, vgl. V.898 (Drohung mit Schicksal der Titanen) TV68 (Aias:) „τις νώϊ δεών L d ' μάντεϊ είδόμενος κέλεται παρά νηυσί μάχεσδαι“ Ώ427 (Priam.: „ου ποτ9) λήδετ9 (Hektor) ένί μεγάροισι δεών L .“, vgl. άδανάτοις V.426 ζ240 (Naus.:) ,,ού πάντων άέκητι δεών, L u (kam dieser Mann zu den Phäaken)“ δ 331 (Götter lachen darüber, daß der lahme Heph. den Ares erwischt hat) ,,ώκύτατόν περ έόντα δεών, L .“, vgl. δεοί δωτήρες έάων V.325 u. μακάρεσσι δεοΐσι V.326 μ 337 (Od.:) ήρώμην πάντεσσι δεοϊσ9, L jV τ43 (Od. zu Tel.:) ,,αύτη τοι δίκη έστί δεών, L .v“, vgl. V.40 (Tel.: τις δεός ένδον, όΐ ούρανόν εύρύν έχουσι) Th. 101 (Sänger besingt) κλεΐα προτέρων άνδρώπων ' μα- καράς τε δεούς L .ν Ορ. 139 (Zeus verbirgt das silberne Geschlecht, weil sie) τιμάς 1 ούκ έδιδον μακάρεσσι δεοϊς L vgl. άδανάτους V. 135 257 (Dike ist) κυδρή r’ αίδοίη τε δεοϊς L .ν h.Ap.498 (Αρ. zu Kretern:) „καί σπεϊσαι μακα- ρεσσι δεοϊς L ,ν“ a 512 (Ausführung) £394 (Bettler zu Eum.:) „ρήτρην ποιησόμεδ9' αύτάρ οπισδεν 1 μάρτυροι αμ· φοτεροισι δεοί, ^τοί -ον έχουσιν.“, vgl. s.v. μάρτυρος B2b σ180 (Pen.:) „άγλαϊην γάρ έμοί γε δεοί L j, 1 &λεσαν" Sc.79 (Her.:) „ή τι μέγ9 άδανάτους μάκαρας, L ' ήλι^εν Άμφιτρυων“ Hes.fr. 10a, 1 ]_ν -ον έχρρφιγ Th. 113 (Musen sollen besingen) καί ώς τά πρώτα πολύπτυχον έσχον -ον h.Merc.325 (Götter sind versammelt) ’ϊενμνλίη'ϊ δ9 έχ* ~ον άγάννιφον ΣΙ86 (Iris zu Ach.: „mich hat Hera geschickt, Zeus weiß es nicht) ούδέ τις άλλος 1 άδανάτων, όΐ -ον άγάννιφον άμφινέμονται“ ΓΑΝΊ (Hel. zu Aphr.:) „μηδ’ σοισι πόδεσσιν ύποστρέψειας -ον (kümmere dich doch um
Alex.“) h. Cer. 92 νοσφισδεϊσα (Dem.) δεών άγορήν μακρόν -ον. h. 19,27 ύμνευσιν δέ (Pan u. die Nymphen) δεούς μάκαρας L Idß Akk. des Ziels (incl. ^Ουλυμ· 668


"Ολυμπος, Οΰλυμπος
πόνδεΛ) 084 ϊκετο (Hera) <5’ αίπύν -ον, ομηγερέεσσι δ9 έπήλδεν 1 άδανάτοισι δεοΐσι Διός δόμφ Φ505 -ον ικανέ (Art.) Διός ποτί χαλκοβατές δώ Sc. 466 ικοντο (Her. u. Ιο- laos) δέ μακρόν -ον 471 έξίκετ9 (Ath.) Ούλυμπόν τε μέγαν και δώματα πατρός Α 221 η δ9 L βεβήκει (Ath.) ' δώματ9 ές αίγιόχοιο Διός μετά δαίμονας άλλους ζ42 άπέβη (Ath., von den Phäaken) 1 Οΰλυμπόνδ9, όδι φασι δεών έδος ασφαλές αίεί ' έμμεναΓ ουτ9 άνέμοισι τινάσσεται οΰτε ποτ9 όμβρφ 1 δεύεται οΰτε χιών έπιπίλναται, άλλά μάλ9 αϊδρη ' πέπταται άννέφελος, λευκή δ9 έπιδέδρομεν αίγλη' ' τφ ένι τέρπονται μάκαρες δεοί ήματα πάντα — φασι sagt, daß nicht vom allg. Glauben an Götter im Himmel die Rede ist, sondern vom ‘Mythos’ des Götterwohnsitzes auf dem Berg O. (vgl. Arist. in sch. £42; Eiliger, Landschaft 114: „rückt den Berg in mythische Feme“), unabh. davon, ob es sich um Berufung auf Volksglauben (so wahrsch. Arist., s. Lehrs, Arist. 165 u. Schmidt, Erklärungen 84 A. 54) handelt oder um poet. Erfindung. D. Widerspruch zwischen der Darst. des überirdischen Lebens der Götter ohne Regen und Schnee, im klaren Licht des Himmels (vgl. Bremer, Licht u. Dunkel 115f.), und der sonstigen des O. mit den klimat. Eigenschaften eines hohen Bergs ist in der Konzeption des Göttersitzes O. selbst angelegt und nicht durch Athetesen oder als hist. Entwicklung auflösbar (L416f., Spieker, H.97, 1969, 136-61) A394 (Ach. bittet Thetis) έλδοΰσ9 L j Δία λίσαι 425 (Thetis:) „δωδεκάτη δέ τοι αύτις έλεύσεται (Zeus, von den Äthiopen kommend) L / (912 (Zeus droht jedem der Götter, der in Kampf eingreift) πληγείς ού κατά κόσμον έλεύσεται L d Ω104 (Zeus zu Thetis:) ,,ήλυδες L / Th.397 ήλδε δ9 άρα πρώτη Στύξ αφ^ διτος L ' σύν σφοΐσιν παίδεσσι 0133 (Ath. zu Ares:) ,,ή έδέλεις αύτός μέν άναπλήσας κακά πολλά ’ άψ ιμεν L / Kl42 (Pos.) „μάλα δ9 ώκα διακρινδέντας όίω 1 άψ ιμεν (Ares u. Αρ.) L δεών μεδ9 όμήγυριν άλλων“ = h.Cer.484 (Dem. u. Perseph., vgl. V.461 έλδέμεναι μετά φΰλα δεών) Σ146 ή δ9 αύτ9 L (ήϊεν, Thetis) Φ438 (Pos. zu Ap.:) „ro μέν αισχιον αϊ κ9 άμαχητί 1 ϊομεν L d Διός ποτί χαλκοβατές δώ“ (9439 "Ιδηδεν ... άρμα καί ίππους 1 L u δίωκε (Zeus), δεών δ9 έξίκετο δώκους ΣΙ48 την μέν (sc. Thetis) άρ9 L j πόδες φέρον Ιάγ abh. von Präp. Α497 άνέβη (Thetis) μέγαν ούρανόν Ούλυμπόν τε (Οΰλυμπόνδε ν.1.) Ο. (im) ‘Himmel’ 402 έκατόγχειρον καλέσασ9 (Thetis) ές jia- κρόν -oVj Ε360 (Aphr. zu Ares: „gib mir Pferde u. Wagen)
ές -ον ϊκωμαι ϊν9 άδανάτων έδος έστί“ = (9456 (Zeus zu Hera u. Ath.) 0410 βή δ9 (Iris) έξ Ίδαίων όρέων ές l j= 079 (Hera), vgl. 054 (έρχεο νΰν μετά φΰλα δεών) 136 (Ath.: „Zeus würde sofort die Gr. u. Troer verlassen) ό δ9 ήμέας είσι κυδοιμήσων ές -ov“ ΣΙ42 (Thetis:) „έγώ δ9 ές L j 1 είμι παρ9 'Ήφαιστον κλυτοτέχνην“ Π28 (Zeus schwört) μή ποτ9 ές Ούλυμπόν τε καί ούρανόν άστερόεντα αύτις έλεύσεσδαι 9Άτην (wirft sie vom Himmel, V. 130) υ55 αύτή δ9 (= Ath.) άψ ές -ον άφίκετο (άπέστιχε v.l.) Th. 391 (πάντας) άδανάτους έκάλεσσε (Zeus) δέους ές (προς ν.Ι.) ι j ω351 (Laertes betet) „Ζεΰ πάτερ, ή ρ9 έτι έστέ δεοί κατά L d 021 (Zeus:) „ήλάστεον δέ δεοί κατά L “, vgl. 025 (L595) h. 12,4 πάντες μάκαρες κατά L d ' άζόμενοι τίουσιν~ (sc. die Hera) όμώς Διί τερπικεραύνφ Α 420 (Thetis:) „είμ9 αύτή ^πρός -ον άγάννιφον “ h.Merc.505 άψορ- Qoi L j έρρώσαντο (Hennes u. Αρ.) Hes. fr. 229,6 -]ον άγάν- νιφον $[ 229,15 .. -ο]ν άγάννιφον Α494 (von den Aethio- pen kommend) πρός -ον ϊσαν δεοί αίέν έόντες s Φ518 0468 άπέβη (Hermes) προς μακρόν -ον - 0694·’ - χ3Ο7 — ο43βχ (γλαυκώπις Αδήνη ν.1. [— α319]) Th.68 ϊσαν (Musen) προς -ον Ορ.197 πρός -ον άπό χδονός εύρυοδείης ' ' άδανάτων μετά φΰλον ϊτον (Aidos u. Ne¬
mesis) Hes. POxy.2509,15 έβη (Gotth.) πρός [ -ον άπό 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
“Ολυμπος, Οΰλυμπος
χδονός εύΐρυο&σ/ίς· h.Ap. 186 ένδεν δέ πρός -ον άπό χδονός ως τε νόημα ' είσι (Αρ.) Διός πρός δώμα δεών μεδ9 όμήγυριν άλλων inc.auct.fr. POxy.2510 ]ας άπςβη (Hermes oder Ath. oder Iris) πρός .ακρόν -o[v B48 ήώς μέν ρα δεά προσεβήσετο ^μακρόν -ονΛ ' Ζηνί φόως έρέου- σα καί άλλοις άδανάτοισιν υΊ3 εύτ9 Αφροδίτη δια προ- σέστιχε L d (ές Δία τερπικέραυνον) £398 βή (Hades) πρός δώμα Διός καί L d 2 als Appos. (vgl. appos.Gen. in Ibß) Ε36Ί αίψα δ9 έπειδ9 ικοντο (Aphr. u. Iris) νδεών έδος αίπύν -oVj 868 φαίνεδ9 (Ares) όμοΰ νεφέεσσιν ιών εις ούρανόν εύρύν. 1 καρπαλίμως δ9 ικανέ L 1 πάρ δέ Διί Κρονίωνι καδέζετο h.Ap. 109 βή ρα (Iris) δέειν, ταχέως δέ διήνυσε παν τό μεσηγύ (von Delos aus). ' αύτάρ έπεί ρ9 ικανέ L j (trifft Eileithyia, vgl. V.98: ήστο γάρ άκρφ -φ ύπό χρυσέοισι νέφεσσιν) Sc. 203 (auf dem Schild war) δεών δ9 έδος άγνός -ος' 1 έν δ9 άγορή, περί δ9 όλβος άπείριτος έστεφάνωτο ' άδανάτων έν άγώνι — vgl. Ό. in pleonast. Ausdrücken: mit καί zu: δώμα Διός (£398), δεών άγορήν (h.Cer.92), δέους μάκαρας (h. 19,27); mit Appos. ές Δία (υΊ3), Διός ποτί χαλκοβατές δώ (Φ438. 505), Διός πρός δώμα δεών μεδ9 όμήγυριν άλλων (h.Ap. 186), δώματ9 ές αίγιόχοιο Διός μετά δαίμονας άλλους (Α221), δεών μεδ9 όμήγυριν άλλων (Κ142, h.Cer.484), άδανάτων μετά φΰλον (Op.l97); vgl. auch h.Merc.322 (Appos. ές πατέρα Κρονίωνα zu τέρδρον ... Ού- λύμποιο) u. Th.42 (Appos. δώματά τ9 άδανάτων zu κάρη -ου), sowie Sc.471 (καί δώματα πατρός), Θ439 (δεών ... δώκους), 084 (ομηγερέεσσι ' άδανάτοισι δεοΐσι Διός δόμφ), Σ142 (παρ9 Ήφαιστον)
II thess. Berg ohne Bezug zu Göttern Hes. fr. 7,3 περί Πιε- ρίην καί -ον δώματ9 έναιον (Magnes u. Makedon) — sonstige geogr. Angaben, die den Göttersitz O. geographisch einordnen: S225, P78, £50, h.Ap.216 (Götter verlassen O. und kommen zuerst über Pierien, Emathie bzw. zwischen Samos und Imbros ins Meer), Th. 53 (Geburt der Musen in Pierien - vgl. West z.St.), λ 315 (Ossa und Pelion als Berge in der Nähe des O.), Th.633 (Othrys-Gebirge als Gegenüber bei Götterschlacht); Funktion eines Bergs in der Landschaft vgl. /7364 in 1 by
III Himmel als Firmament / Sternenhimmel (vgl. ούρανός Blc) Tit.Cycl.fr.6,2 p.18 Dav. (= fr. 11,2 p. 15 Ber.) (Chiron führt Menschen zur δικαιοσύνη) δείξας ' όρκους καί δυσίας Ιλαράς καί σχήματ9 (σήματ9 ci.) -ου die Konstellationen des Himmels, d.h. die Sternbilder und ihre religiöse Bedeutung (vgl. W. Kranz, Stud.z.ant. Lit., Bonn 1967, 95 f.; zu anderen Erkl. s. dort u. Ber. z.St.); zur Erkl. der Sternbilder als ‘Erfindung’ vgl. A.Pr.454ff. (Prometheus), Soph.fr.432,8 (Palamedes) h.8,3 (Αρες) έρκος -ου, Bed. uns.: homerisierender Bezug auf Götterfamilie (Geizer, MH 44, 1987, 150ff.) oder auf Firmament (vgl. V.6—8, Ares als Planet)
D v.l. 7? 156a, P456b
G Olymp’ u. ‘Himmel’ im Vgl. (bes. zw. II. und Od.)
1 Götterbezm
i
ο
Η
h
οι "Ολυμπον έχουσι
4
6
5
2
άμφινέμονται κάρη Όλύμπου έχουσι όσοι είσ9 έν Όλύμπφ
1
2
4
11
Όλύμπια δώματ9 έχουσι/αι
10
3
5
'Ολύμπιος (davon Zeus)
22(19)
9(9)
8(8)
KD
'Ολυμπιάδες (davon Musen)
KD
8(6)
1
οι ούρανόν εύρύν έχουσιν
2
16
1
1
έπουράνιοι
3
1
ο/Ούρανίωνες
7
3
5
1
ουράνιοι
1
2 Beiwörter
i
ο
Η
h
zu "Ολυμπος: άγάννιφος
2
2
669
670


Όλυμπος, Οΰλυμπος
δλυνθος
αγνός
1
αίγληεις
2 1
αίπύς
3
1
άκρός
1
1
ήχήεΐζ
1
θυώδης
2
μακρός
11 4
3 3
μέγας
2
2 2
νιφόεις
1
1
πολυδειράς
3
πολύπτυχος
2
κάρη(να) / κρατάς
7 2
3 1
κορυφή
3
1
πτύχες
2
ρίον
3
τέρθρον
1
zu ούρανός:
άστερόεις
7 4
11 3
εύρύς
12 21
8 4
ήνεμόεις
1
μέγας
4
2
πολύχαλκος
1 1
σιδήρεος
2
χάλκεος
1
3 Orte von Götterversammlungen und -
gesprochen: 11.:
Göttervers. auf Ο.: A 533 ff. (vgl. V. 494.
606), Δ 1 ff. (vgl.
V.74), Θ2ίΤ., O84ff.,
K4ff., X167ff. (vgl. V.l87), Ω23ff.
(vgl. V.78f.); Göttergespräch auf 0.: £370ff., 0438ff.; ohne
Ortsangabe: Π 435 ff.,
Σ156 ff. O d.: Göttervers. auf 0.:
«26 ff. (vgl. V. 102), £3 ff. (vgl. V.50); Göttergespräch auf O.:
ω 472 ff. (vgl. V.488); v 125 ff.
ohne Ortsangabe:
5321, /z376ff.,
4 Götterbewegungen (ausgenommen die, wo weder Kommen noch Gehen geschildert wird, z.B. K507 ff.): II.: Götter kommen (auf die Erde) a vom Ο.: Ap. /4 44, (mit Iris) 0150; Thetis (kommt zurück) A532, Σ616, 0121; Ath. £167, zl74, 7/19, Λ 715 (in Erz. Nestors), Ύ187; Hera u. Ath. £749 ff. (vgl. V.734), 0 393 ff. (vgl. V.385); Hera £225; Iris 0150 (mit Ap.), Σ167, ΩΊΊ (aus Götterversammlung). 159 (vgl. V. 144 u. [Priam. in] V. 196); irgendein Gott (in War- 40 nung Achills) /793 b vom Himmel: Ath. A 194f. (Rückkehr zum O. V.221f.), 0364f. (in Hades), £545, T351 (einem Vogel gleichend); Zeus Λ 184; Ate TI30, irgendein Gott in der Vorstellung der Gr. ZI08, des Diom. ZI28 c anderswoher: Iris Λ 196 vom Ida-Gebirge; Pos. TV 15 aus Meer d ohne Angabe: Oneiros (Lvon Zeus geschickt^ £16; (L J Iris £786, Γ121; Aphr. Γ383, £312; Ap. zi5O7f. (und mehrfach danach); Eris (L J Λ 3; Zeus nach Z157f.; Hermes (L J 0339ff. - Götter kehren von Erde zurück: a zum O.: Ath. Α221Γ, T355 (πρός πατρός ... 5ώ); alle Götter A494, KlOf., Φ518; Thetis A497 (άνέβη μέγαν ουρανόν Οΰλυμπόν τε), Σ146, (mit Iris:) Ω104 (vgl. V.97f. είς ουρανόν άιχθήτην); Aphr. (in Aufforderung Hel.s) Γ407, Aphr. u. Iris £367; Ares EWJL όμου νεφέεσσιν ιών είς ουρανόν εύρύν.' ... ικανέ ... -ον; Zeus 0439; Ate TI28 (soll nicht wieder ές Οΰλυμπόν τε και ουρανόν zurückkehren); Art. Φ505; Hermes 0468 b zum Himmel: Thetis (umgekehrter Weg) A 497 (άνέβη μέγαν ουρανόν Οΰλυμπόν τε); Iris und Thetis O97f. είς ουρανόν άιχθήτην, vgl. V. 104 (Ο.); Ares £867f. όμου νεφέεσσιν ιών είς ουρανόν εύρύν. 1 ικανέ ... -ον; Ate ΤΙ28 (soll nicht wieder ές Οΰλυμπόν τε καί ούρανόν zurückkehren) c anderswohin: Pos. ins Meer 0219; Hypnos έπι κλυτά φΰλ’ άνθρώπων Ξ361 d ohne Angaben: Ap. A48ff.; Oneiros £35; Ath. £182, Δ 104, nach //58ff., nach £573 (vgl. X295); Iris £807, Γ121, Λ 210, 0218, Σ202,
0188; Aphr. Γ418. - Od. : Götter kommen auf die Erde a vom O.: Ath. α102, ω488; Hermes £50 (aus Götterversammlung) b vom Himmel: Ath. υ31 (Rückkehr in O. V.55), ir-
4 gendein Gott, in Vorstellung der Phäaken <281, des Alkin.
77199 c anderswoher: aus Meer Proteus <5450; Ino Leuko- thea £335 d ohne Angaben: Pos. a22, vl60; Ath. ß261, <3, 7719, 5193 ff., v221, olff., π 157, χ205; Eidothea 5367;
8 Hermes κ2ΊΊ. - Götter kehren von der Erde zurück: a zum O.: Ath. <42, o43, t>55 (kommt vom Himmel V.31); Hermes «307f. b zum Himmel: (keine Stelle) c anderswohin: Pos. £381 nach Aigai; Ath. 7779ff. nach Athen; Eidothea
12 5425, Proteus 5570, Ino Leukothea £352 ins Meer d Abgang wie Vogel: Ath. a319, /371 f., χ239 e ohne Angaben: Hermes £148; Ath. 5193 ff., π 177, w516ff.; Pos. v!64 5
Ergebnisse: a zum Glauben der Menschen α Wenn Men-
16 sehen (Personen des Epos) einen Gott auf Erden (etwa in einem anderen Menschen) vermuten, sagen sie, er sei 'vom Himmel gekommen*. Der Dichter, und in Erzählungen auch Personen des Epos (Nestor Λ714Ε, Ag. T128), 'weiß’, woher und
20 wohin seine göttlichen dramatis personae kommen oder gehen, ob vom Himmel (= irgendwoher) oder vom O. (vgl. dazu s.v. θεός L3), Gruber, Deixis 120f. ß Wenn Menschen beten, schauen sie oder erheben ihre Hände zum Himmel, nicht etwa
24 in die Himmelsrichtung, in der der O. liegt γ Alle Personen des Epos glauben daran, daß die Götter (mit Ausnahme der chthonischen) im O. leben, glauben an die olympischen Götter. Das zeigen außer der Verwendung der entsprechenden For-
28 mein in den Reden (bes. οι -ον έχουσι, s.o. BI Ida) u. der Kenntnis der Göttergeschichten bei den Menschen u.a.: ΓAQl (Hel. fordert die von ihr als Aphr. erkannte Göttin auf, doch ganz bei ihrem Liebling Alex, zu bleiben und nicht mehr zum
32 O., d.h. in die Gesellschaft der anderen Götter, zurückzugehen), /797 (Ach. warnt Patr. davor, daß ein Gott vom O. kommen könne), Ώ194 (Priam. bezeichnet gegenüber Hek. die ihm als Zeus’ Botin erkennbare Iris als 'olymp. Boten von Zeus’),
36 351 (Laertes betet zu Zeus mit den Worten: „wenn es noch
Götter auf dem O. gibt“), /i 462 (Od. weiht der Athene 'als erster im O.’ von seiner Beute) b Untersch. zwischen II. u. Od. α in II. kommt Ath. 6x vom O., 4x vom Himmel, in Od. 2x vom O., Ix vom Himmel; in II. kehrt sie 2x zum O., nie zum Himmel zurück, in Od. 3x zum O., nie zum Himmel: kein Unterschied ß In II. und Od. sind Götterversammlungen auf O., bei Gesprächen zwischen einzelnen Göttern sind
44 Ortsangaben weggelassen γ Quantit. Untersch.e bei Verwendung von Beiw. oder Formeln sind entweder zahlenmäßig nicht relevant oder auf die untersch. ep. Handlungen oder häufigere Verwendung von allg. Formeln in Od. zurückführbar.
48 Häufigk. von o? ούρανόν εύρύν εχουσιν in Od. z.B. beweist nicht ein Zurücktreten der Vorstellung vom Olymp als Göttersitz. Denn auch οι 'Όλυμπον εχουσιν ist in Od. häufiger als in II., und Götter kehren zwar in II., nie aber in Od. in Him-
52 mel zurück. Sie ist vielmehr Ausdruck einer häufigeren Betonung des Gegenübers zu Göttern (und der Frömmigkeit) von Menschen δ O. wird in Od. weniger oft als Berg beschrie- o ben, weil kaum Schauplatz der Handlung. Es gibt fast keinen 56 eigenen Götterbereich (vgl. L928ff.), weit weniger Götterversammlungen und -bewegungen als in der II., und auch nicht Götterszenen mit verschiedenen Orten auf O. (L295: „Des sichtlichen Götterlebens ist in der Ilias mehr“). Hes. beschreibt
60 den O. wie Berg zu <42 ff. s.o. BI 1 dß Μ. Schmidt
δλυνθος [1H] E vorgr. LW, s. Fumee, Vorgriech. 198.
64 230. 359. 364 B wilde Feige Hes. fr. 278,2 (Kalchas zu Mopsos:) „θαυμά με έχει κατά θυμόν, έρινεός δσσον
671
672


ολυνθος
όμαρτ^
(Xylander, -ους codd., -ος Sittl) ' ουτος έχει“, zur Feige s. Richter, Arch. Hom. H 141 f. R.J. Allan
δλυραι [2‘] E wohl vorgr. LW, s. Fumee, Vorgriech. 240. 4 246; Chantraine, Form. 234 Σχ sch.D £196: είδος κριδώ- δους καρπού (ähnl. zu Θ 564)
B Emmer (als Pferdefutter), nur in II. (in Od. ζειαί s.d.) £196 έστασι κρΐ λευκόν έρεπτόμενοι και -ας s 0564, zur 8 Identif. Richter, Arch. Hom. Η111 f. R. j. Allan
όλώϊος s. όλοός D
12 ομαδήσαι [5°] (von ομαδος ή lärmen, ingr. Aor.: zu lärmen anfangen, in lärmende Aufregung geraten, nur von Freiem als Subj., entweder bei Szenenwechsel od. Schilderung der Reaktion auf Ereignis «365 μνηστήρες fi’ -ησανΛ άνά μέγαρα 16 - 6768 = σ399 (nach Wurf mit Schemel) = ρ360 (nach Ende des Gesangs) ^21 τοι L d ' μνηστήρες κατά δώμαδ’, όπως ϊδον ανδρα πεσόντα. - Wortf.: s. άύω BVorbem.
Μ. Schmidt 20 2 b (lokal, im Krieg) Getümmel, Haufen 7/307 ό μέν μετά λαόν Αχαιών ' ήΓ (Aias), ό δ’ ές Τρώων -ον κίε (Hektor) 0689 ούδέ μέν Έκτωρ ' μίμνεν ένι Τρώων -φ £380 έτ’ εφαντο (Gr.) 1 ζωον ένι πρώτφ -φ Τρώεσσι μάχεσδαι (sc. Patr.) Sc. 257 αψ δ’ -ον και μώλον έδύνεον (Keren) αύτις ιοΰσαι 3 Lärm von Wind ΛΑ797 δεσπεσίφ δ’ -φ άλί μίσ- γεται (sc. αελλά), vgl. s.v. ήχή
II Personif. Getümmel, Tumult Sc. 155 έν δ’ -ός τε Φόνος τ’ Άνδροκτασίη τε δεδήει (έν δέ Κυδοιμός)
D ν.1. 0739, Φ387 Μ. Schmidt
ομαλός [Γ] Ε cf. Lat. similis, see Frisk s.v. and Rasmussen in: Sprache 32, 1986, Idg.Chronik Nr.32b/188; cf. όμός
B even, smooth 1327 (ρόπαλον χλωρόν έλαϊνεον) τοΰ ... δργυιαν έγών άπέκοψα ... ' και παρέδηχ’ έτάροισιν, άποξΰναι δ’ έκέλευσα* 1 οί δ’ -όν ποίησαν* έγώ δ’ έδόωσα παραστάς 1 ακρον, see (άπ)οξύνω below and cf. λείος Β2
W. Beck
όμαρτάζω f.l. h. Merc. 361, s. όμοργάζω
ομαδος, "Ομαδος [12', 1°, 2Η] Ε Abi. von όμός (über Adv. *όμαδόνΊ) oder direkt verwandt m. ved. samäd- ’Kampf, vgl. L479 A.194 u. L5193f. — Abi.: ομαδήσαι F 24 -ος 6, -φ 5, -ον 4
Μ [_*] -ός Sc. 155; -ον και Sc.257 [_3] δεσπεσίφ δ’ -φ Ν79Ί [_<] -ος και δοΰπος 1513, Ψ234; -ος Β96, Λ/471 = Π 296; δεσπεσίφ -φ Π 295; Τρώων -φ 0689; -φ 28 Ρ38Ο, Τ81; Τρώων -ον Η30ίΤ, -ον καί δοΰπον «556 [vJ] -όν Κ\3
Σχ sch.min. P.Kölninv.53 zu £96: -ος* δόρυβος, sch.D 0689: -φ* δορύβφ. πλήδει 32
L ’Ph. Mayer, Studien zu Hom., Soph., Eur., Racine und Goethe, Gera u. Leipzig 1874, 52 f.; 2Triimpy, Krieg. Fachaus- drücke 159; 3Krapp, Akust. Phänomene 12f.; 4Kaimio, Charac- terization 79 f.; 5Tichy, Onomatop. Verb. 191 ff. 36
Β I Lärm, Tumult, Getümmel, Haufen — 'Kampf oder ’krieger. Haufe* entweder urspr. (s. E), dann 'Lärm’ als dazugehöriger Sinneseindruck — viell. begünstigt durch formelh. Verw. (s.u. 2 a) — verselbständigt, od. wie bei άυτή (s.d.) u.a. 40 naheliegende Erweiterung zu 'Lärm im Krieg’, Getümmel, Haufen. Nur Sg., außer ΛΑ797 (Winde) u. Sc. 257 (Keren) immer von Männern; Subj. zu ήν, όρώρει, έτύχδη; Dat. (comitat.) zu φόβηδεν, μίσγεται; in pleonast. Ausdruck mit δοΰ- 44 πος, ένοπή, μώλος*, in synon. Kontext mit άυτη, κλαγγή (s. zu £96). Beiw.: άλίαστος, δεσπέσιος, πολύς. — Wortf.: zu 'Lärm’ s. άυτή, zu 'Tumult’ s. κλόνος, zu 'Haufen’ s. λαός I allg. Lärm, nur von Männern £96 τετρήχει δ’ άγορή, 48 υπο δέ στεναχίζετο γαϊα 1 λαών ίζόντων, -ος δ’ ήν, vgl. άϋτης V.97, κλαγγής V. 100 Τ81 (Ag.:) „άνδρών δ’ έν πολλφ -φ πώς κέν τις άκούσαι 1 ή εϊποι;“ Κ13 δαύμαζεν (Ag.) 1 «ι5λών συριγγών τ’ ένοπήν δμαδόν τ’ άνδρώπων 52
(bei Troem), zur polaren Ausdrucksweise s. άυτή Blaa zu A/338 ^234 τών μιν έπερχομένων -ος και δοΰπος έγει- δεν, Lärm von Stimmen, vgl. σ199 {δοΰπος von Schritten) *556 κινυμένων δ9 έτάρων -ον και δοΰπον άκούσας 2 56 Lärm im Kampf 2a Tumult, vgl. άυτή Blc /7295 τοι δέ φόβηδεν ' Τρώες δεσπεσίφ -φ, zu Flucht vgl. s.v. άυτή Β1 a Vorbem. 7573 τών δέ τάχ9 άμφί πύλας -ος καί δοΰπος όρώρει 1 πύργων βαλλόμενων, vgl. ο. zu ΚΙ3 Μ471 Δα- 60 ναοί δέ φόβηδεν ’ νήας άνά γλαφυρός, -ος δ9 άλίαστος ετύχδη — Π296, entweder δ. Lärm u. der gesamte Ausdruck Schilderung des Kampfes wie ωρτο δ9 άυτή Μ3ΊΊ* (s. άυτή Blaa) od. Kampf analog πόλεμος δ9 άλίαστος δρωρεν 64 (£797); Beiw. άλίαστος nicht entscheidend, da auch zu γόος
όμαρτέω [5\ 2°, 3H] Μ 1 [Jx] -έων 0438 2 a
[----] άλλ’ έφ-εϊτε/ον Λ/412 /0191 s *Ρ414 -ήσει/ας/αντ(ε) Ορ.196. 676, Μ400 2b ώμάρτησε
Th.201 3 -ήσειεν ν87 -ήσαντες φ 188
Σχ sch.D 0438: συντυχών. ^άκολουδΛών, Λ/412: L Δεϊτε (vgl. sch. Barn. ν87), 0191: έπν Λεΐτον. όμοΰ σπεύ- δετον, Ψ4\4*. έπιδιώκετε, Μ400: όμοΰ καί ύπό τόν αύτόν καιρόν άφιέντες τά δόρατα καί έπιτυχόντες
L Ludwich, Hymnenbau 121 f.; Mutzbauer, Tempuslehre II 259 f.; Wackemagel, Unt. 70; Szemerenyi, Gl. 33, 1954, 264 f.; Nagler, Spontaneity 106f.
B folgen, hinterherkommen, nachsetzen, abs. (4- άμ’ <p!88) od. (3H) m. Dat. (der Pers, außer Op.676), Subj. Pferde 0191+, Raubvogel v87, Gotth. 3H (u. 0438); Präs. (4·), Fut. (1H) u. Aor., 1° Opt., 3' Imp. (έφ-), 4x Ptz., nur 2H Ind.; in Nachbarsch, von έσπετο M398ff., Th.201, gehäuft Λ/400. 412, in 4-Wort-Vers v87, Op. 196; 4' (am Anf.) in dir. R. 0191 ^άλλ’ έφ-εϊτΛον καί σπεύδετον δφρα λάβωμεν ’ άσπί- δα Νεστορέην = ^414 (δττι τάχιστα) setzt nach Λ/412 (τί μεδίετε; άργαλέον μούνφ) L Δε* πλεόνων δέ τοι έργον αμεινον folgt <mir>, vgl. ΛΑ495. 785 0438 σοί δ’ άν έγώ πομπός καί κε "Άργος ίκοίμην, ' ένδυκέως έν νηί ή πεζός -έων mitkommend (nicht *όπηδέων wie V.368 wegen πεζ-/-πηδ-1), vgl. /7287, ζ3\9, *Dekl.’ zu ί50 Λ/400 (Sarp. έπαλξιν έλχ’, ή δ’ έσπετο) τόν δ’ Αίας καί Τεΰκρος -ήσανδ’ ό μέν ίφ ' βεβλήκει τελαμώνα (Αίας δ’ άσπίδα νύ- ξεν) nachsetzend (kontrast. V.363. 371), hiatvermeidend statt ★έπι^σπομέν^ω, vgl. μεταν Λος Λ/567; and. Σχ, vgl. /V584 u. folg. St. (Umdeutg.?) φ 188 τώ δ’ έξ οίκου βήσαν -ήσαντες αμ9 άμφω (Phil. u. Eum.) gleichzeitig (vgl. όμαρτήδην) u. zus. (Ggs. V.230), kontrast. π 333 v87 ουδέ κεν ΐρηξ ' κίρκος -ήσειεν, έλαφρότατος πετεηνών* ' ως ή (Schiff) ρίμφα δέουσα κτλ. wäre mitgekommen, vgl. Th.268, X 139f. Op.676 (μή μένειν) Νότοιο ... άήτας, ' δς τ9 ωρινε δάλασσαν -ήσας Διός δμβρφ ' πολλφ όπωρινφ auf dem Fuß folgend, vgl. /1493 196 ζήλος δ9 άνδρώποισιν ' δυσκέλαδος κακόχαρ- τος -ήσει στυγερώπης, vgl. V.230, Th.80, Thgn.609 Th.201 τή δ9 (Aphr.) Έρος ώμάρτησε καί "Ιμερος έσπετο (γει- νομένη). — Wortf.: s. έπομαι u. όμηρέω
Kompos.: έφ- 3‘ am Anf.
D f.l. ΛΑ584 R. Führer
&μαρτ$ s. άμαρτή*, Rengakos, Homertext u. d. hell. Dichter (H.-Einzel sehr. 64), Stuttgart 1993, 123
673
674


όμαρτηδην
όμαρτηδην hapax Σχ sch. D z.St.: -ήτην' ομοΰ αφήκαν L Η. Κ-Benicken, Studien u. Forschungen auf d. Gebiete d. hom. Gedichte I, Innsbruck 1883, 635 f.
B zugleich, gleichzeitig, metr. Verlängerg. [----] von gleichbed. ά/όμαρτη [«i- / Jx] (wie παμπήδην R-2] Thgn.615 ggüber πάμπαν) TV584 (βή) δόρυ κραδάων (Men.) * ό δέ τόξου πήχυν άνελκε (Helenos). 1 τώ δ’ άρ* -ήδην ό μέν έγχεϊ ' ϊετ* άκοντίσσαι, ό δ* άπό νευρήφιν όϊστφ, vgl. £656, Λ/400, άμα BI6b R. Führer
όμβρέω s. όμβρήσαι
όμβρηρος [1Η] rainy Op.451 (γεράνου) ή τ* χείμα- τος ωρην ' δεικνύει -ρου, cf. Γ4 (cranes fleeing from χειμώνα and όμβρον) J.N.O’Sullivan
όμβρήσαι [1H] rain, send rain Op.415 (λήγει μένος ήελίοιο καύματος) μετοπωρινόν (μετοπωρινου Et.G) -ήσαντος ' Ζηνός. — Wdfld.: ΰω J. Ν. O’Sullivan
όμβρι- s. όβρι-
"Ομβριος ν.1. Φ 43 Leaf
όμβρος [7\ 8°, 6Η] Ε ΙΕ, cf. Lat. imber, Skr. abhra-, see Mayrhofer, EWAia 194. - Deriv.: όμβρηρός, όμβρήσαι, όμ- βροφόρος
Μ 1 [-ο] -ος ν245; -ω TV139; -ον Κ6 U-] ^Διός -οςΛ rill = 358 2 [έχ] ότ* έπιβρίση L £91, Λ/286; L Δ/φ Op.626 / Λ493, Ορ.676; ούτε ποτ* -ος/φ 5566, £43; -ος Ορ.492; (κατα)πύθεται -φ Ψ323, α161; -ον Γ4, Hes. Ορ.674, fr. 266a, 11 (δμ/?[ρον]) 3 [i-J -φ Sc. 478 4 [-*] -ος s480 s r442
Σχ sch.D £91: μέγας ύετός. βροχή, M2Ü6: Διός -ος' ή χιών νϋν
Β rain, esp. heavy rain (1), of snow (2); from 2Leus (£91 *, K6, Λ493, <111*, Op.626. 676); 6x in sim. (Γ4, £91, K6, Λ 493, Λ/286, TV 139). — Epith. (in 1): άθέσφατον, άσπέτφ, πολλφ\ όπωρινφ*, χειμερίφ, ωριος. — Wdfld.: for 1: ύετός, ύδωρ (77385), ψιάδες; for 2: νιφάς, νιφετός, χιών 1 rain, esp. heavy rain (assoc. w. lightning K6; causes floods £91, Λ 493, TV139, Sc.478; penetrates all but densest shelter of vegetat, ε 480+; see also epith.); usu. w. neg. assoc. (destructive flooding, decay [¥^328, al61, Op.626], absent from ideal places of abode [5566, ζ43], etc.), but also good for crops etc. (i 111*, v245, Op.492); in autumn (first rain in Sept.: West on Op.415) Op.492 (see West ad 1.). 674. 676, winter Γ 4, £91, Λ 493, TV 139, Op.626, Sc.478, cf. £480 (n. v.485) Γ4 χειμώνα φύγον (cranes) και ^άθέσφατονΛ -ον Κ6 (ώς δ* ότ* άν άστράπτη πόσις "Ηρης) τεύχων ή πολύν -ον L , ήέ χάλαζαν ' ή νιφετόν, δτε πέρ τε χιών έπάλυνεν άρούρας δ 566 ού νιφετός, ουτ* άρ χειμών πολύς ^ούτε ποτ*Λ -ος (on Elysian plain) f43 οΰτ* άνέμοισι τινάσσεται (sc. θεών έδος) u j -φ ' δεύεται οΰτε χιών έπιπίλναται Hes. fr.266a, 11 νιφετ]όν τε και δμβίρον £91 (ποταμφ πλήθον- τι \ΧειμάρρΛφ ... τόν 5’ οΰτ* έρκεα ϊσχει άλωάων) έλθόντ9 εξαπίνης ότ* έπιβρίση Διός -ος Λ 493 πλήθων ποταμός πε- δίονδε κάτεισι ' t Λους κατ9 δρεσφιν σπαζόμενος Διός -φ /VI39 (όλοοίτροχος) άπό πέτρης, ' δν τε κατά στεφάνης ποταμός L Λοος ωση ' ρήξας άσπέτφ (άσχέτφ ν.1.) -φ ... έχματα πέτρης Sc.478 του δέ τάφον και σήμ9 άιδές ποίη- σεν "Αναυρος ' -φ χειμερίφ πλήθων (νν.477—80 exp. Kuen- neth) £480 (τούς μεν [sc. θάμνους] οΰτ9 άνέμων διάη μένος) οΰτ9 -ος περάασκε διαμπερές· ως άρα πυκνοί ' άλλή- λοισιν έφυν έπαμοιβαδίς a τ442 Ορ.674. 676 μηδέ μένειν
675
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όμήγυρις
(before retuming horne from voyage) οίνον τε νέον καί όπ- ωρινόν -ον 1 καί χειμών* έπιόντα Νότο ιό τε άήτας, ' δς τ* ώρινε θάλασσαν όμαρτήσας Διός -φ ' πολλφ όπωρινφ — *£328 (ξύλον αύον) ή δρυός ή πεύκης' τό μέν ού κατα^πύθεται -φΛ α 161 άνερος, ου δη που οστ- έα L j Ορ.626 χείμαρον έξερύσας, ϊνα μή πύθη (sc. νήα) Διός -ος — £ 111 (τά γ* άσπαρτα) φύονται, ' πυροί καί κριθαί ήδ* άμπελοι, αϊ τε φέρουσιν ' οίνον έριστάφυλον, καί σφιν (sc. Κυκλώπεσσι) Διός -ος άέξει = 358 ν245 έν μέν γάρ οί (Ithaca) σίτος άθέσφατος, έν δέ τε οίνος ' γίνεται' αίεί δ* -ος έχει τεθαλυΐά τ* έέρση (Ith. provides good pasture and has ύλη παντοίη and άρδμοί έπηετανοί) Op.492 μηδέ σε λήθοι ' μήτ* έαρ γινόμενον πολιόν μήθ* ωριος -ος 2 of snow (from which δ. distinet K6, 5 566, ζ43, cf. Hes. fr. 266a, 11) Μ286 άλλά τε πάντα ' εϊλυται κα- θύπερθ*, δτ* έπιβρίση Διός -ος J.N.O’Sullivan
όμβροφορος rain-bringing ci. (Seleucus) for πυροφορος Op. 549 L N. O’Sullivan
όμ<ε>ίχω [1Η] E entspr. lat. rneiö, mingö, vgl. Mayrhofer, EWAia II381. - Abi.: μοιχ(άγρια) L Wackemagel, Unt. 225
B pissen Op.727 μηδ* άντ* ήελίου τετραμμένος ορθός -ειν (μήτ* έν όδφ ούρήσης' έζόμενος δ9), vgl. V.758, Margites fr. 7,6 W. - W ο r t f.: ούρέω R. Führer
όμηγερέες [7‘, 3°] E s. άγείρω; Solmsen, Beitr. 16 M 1 [o-uu2] εϊαθ* -έες ... θεαί/οί Ω34. 99; πάντες -έες £789, 7/415 [«1^2] ό δ* έπεί ούν / αύτάρ έπεί ρ* ήγερθεν -έες τε γένοντο Α5Ί / 0790 = β9 — Θ24 — ω421 2 [Jw-J
-έεσσι 084
Σχ sch. D Α5Ί: όμοϋ κατά Lro αύτόΛ έγένοντο, £789: έπί L j συνηγμένοι
Β gathered together, assembled, congregated, of humans and gods, cf. όμήγυρις, θυμηγερέων, πολυηγερέες (v.l. Λ 564 Arist.). — Wdfld.: άγρόμενοι, άθρόοι, άολλέες 1 of humans, in the open (see όμηγυρίσασθαι) w. άγορή and/or άγείρω la deliberative assemblies A 57 οί δ* έπει ουν ^ήγερθεν -εες τε γένοντο,Λ ' τοϊσι 5’ άνιστάμενος μετέφη *Αχιλλεύς (cf.:) β9 κηρύσσειν άγορήνδε ... * Αχαιούς, τοί δ* ήγείροντο μάλ* ώκα. ' αύτάρ έπεί ρ* L j ' βή ρ’ ψεν εις άγορήν — 524 = ω421 (— ΩΊ9ϋ lb below) £789 οι δ* άγοράς άγόρευον έπί Πριάμοιο θύρησι ' ^πάντες -έεςά ημεν νέοι ήδέ γέροντες 7/415 οί δ* έατ* είν άγορή Τρώες και Δαρδανίωνες ' L Jf ποτιδέγμενοι όππότ* άρ* έλθοι (the her- ald) lb for funeral rites Ώ790 τήμος άρ* άμφί πυρην κλυτοϋ 'Έκτορος έγρετο λαός. ' αύτάρ έπεί ρ* ήγερθεν -εες τ* έγένοντο ' πρώτον μέν κατά πυρκαϊήν σβέσαν (- β9 etc. 1 a above) 2 of gods, gathered in dwelling (see όμήγυ- ρις) 084 διέπτατο πότνια 'Ήρη' 1 ϊκετο δ* αίπύν "Ολυμπον, -έεσσι δ* έπήλθεν ' άθανάτοισι θεοϊσι Διός δομφ Ω99 ές ούρανόν άϊχθήτην, * εύρον δ* Κρονίδην, περί δ*
άλλοι άπαντες ’ ^εϊαθ9 -έεςΛ μάκαρες — 84 εύρε δ* ένι
σπήϊ γλαφυρφ Θέτιν, άμφί δ* άρ9 άλλαι ' L u άλιαι θεαί
D £55a, y416a W.Beck
όμηγυρίζω s. -ίσασθαι
όμήγυρις (1®, 3h] Ε see άγυρις. - Deriv.: όμηγυρίσασθαι Εχ sch. D Κ142: -ιν* άθροισιν
Β gathering, assembly, of gods only (see όμηγερέες ^B2) K142 (Pos.:) ημάλα 5’ ωκα διακρινθέντας όίω ' άψ ιμεν Οΰλυμπόνδε ^θεών μεθ9 -ιν άλλωνΛ ' ήμετέρης ύπό χερσίν άναγκαίηφι δαμέντας”, < h.Ap. 187 (below) Heitsch, Gymn.
676


όμήγυρις
'Όμηρος
76, 1969, 36ff.; otherwise Heubeck, Gymn. 78, 1971, 120 h.Cer.484 βάν ρ" ϊμεν Οΰλυμπον L ' ένδα δέ ναιετάουσι h.Ap. 187 ένδεν δέ προς "Όλυμπον άπό χδονός ως τε νόημα εισι Διος προς δώμα L d * 1 αύτίκα δ" άδανάτοισι 4 μέλει κίδαρις και άοιδή h.Merc.332 Φοίβε πόδεν ελαύνεις 1 παϊδα νέον γεγαώτα φυήν κήρυκος έχοντα; σπουδαϊον τόδε χρήμα δεών μεδ" -ιν ήλδε. - Wdfld.: άγορή, άγών W. Beck 8
ομηγυρισασΦαι [1°] to summon to (address in) assembly π376 λαοί δ" ουκετι παμπαν έφ" ήμιν ήρα φέρουσιν. 1 άλλ" άγετε, πριν κείνον (Tel.) -ισασδαι "Αχαιούς ' εις άγορήν. — Wdfld.: άγείρω, άολλίζω, see άγορή Β7—9 W.Beck
όμηλιχίη [5\ 5°] Μ -η ΛΜ85, /364, <23; -ης 16
£326 -η δ" έμοί χ49, χ 209; -ην έκέκαστο 7V431,
£158; -ην Γ175, Κ465
Σχ sch. D £175: όμήλικας, χ149: όμήλιξ. συνηλικιώτης
Β (personis] of ihe) same age (group) (= ήλικίη, q.v.), 20
orig, collective (1), see Schwyzer, KJ. Sehr. 627 f.; also used predicatively of persons (2), cf. Engi, 'be the same age äs’; nom. in predic. only; adjs.: ερατεινήν Γ175, πάσα £326, 7V431, w. γάρ 2V431 (485), ^158 (all in 1); w. dat.: 3x (2) 1 24
collective (members of) age group Γ175 ώς δφελεν δάνατός μοι άδεΐν κακός όππότε δεύρο 1 υίέϊ σφ έπόμην δάλαμον γνωτούς τε λιπουσα ' παϊδά τε τηλυγέτην και -ην ερατεινήν (= 'companions’) γ364 οί δ" άλλοι φιλότητι νεώτε- 28 ροι άνδρες έπονται, ' πάντες -ίη μεγαδύμου Τηλεμάχοιο for comparison: £326 δώκε δέ (Sthen. ίππους) Δηϊπύλφ έτάρφ φίλφ, δν περί πάσης ' τΐεν -ης ότι οί φρεσίν άρτια ήδη 7V431 (her parents loved her deeply) πάσαν γάρ ^-ην 32 έκέκαστοj ' κάλλεϊ και έργοισιν ίδέ φρεσί, cf. 77808 £158 (Αλιδέρσης) οϊος L u ' δρνιδας γνώναι και εναίσιμα μυδή- σασδαι 2 ref. to two persons ihe same/my/his age 7V485 (Idom.: „Aineias) έχει ήβης άνδος, δ τε ^κράτοςΛ έστι 36 μέγιστον.~ εί γάρ -η (vv.ll. -η, -ην) γε γενοίμεδα τφδ" έπι δυμφ ' α’ιψά κεν ήέ φέροιτο μέγα u Jt ήέ φεροίμην“ w. dat. coeval·. χ49 άλλά νεώτερός έστιν, ^-η δ" έμοϊΛ αύτφ' ' τοΰνεκα σοι προτέρφ δώσω χρύσειον άλεισον /209 Μέν- 40 τορ, άμυνον άρήν, μνησαι δ" έτάροιο φίλοιο, ' δς σ" άγα- δά ρέζεσκον' L d έσσι <23 ή οί -η μέν έην, κεχάριστο δέ δυμφ zlcq.: Υ465 άντίος ήλυδε γουνών, 1 εϊ πώς εύ πεφί- δοιτο ' μηδέ κατακτείνειεν -ην έλεήσας, cf. Ύ419 44
D Hes.fr. 1,8 ci. Merkelbach, ΖΡΕ 3, 1968, 128
W. Beck
48 όμήλιξ [Γ, 4°, 2Η] Β subst. person of same age (group), a coeval (= ήλιξ, q.v.), in predic. only (cf. όμηλικίη); dir.sp. only (incl. 2H) adj.: πάντας /54; for comparison: /54, π419, ö>107 w. μετά: /54 (Nestor to Diom.:) „περί μέν πολέμφ 52 ενι καρτεράς έσσι, ' και βουλή μετά πάντας -ας έπλευ άρι- στος" π419 (Pen. to Antin.:) „καί δέ σέ φασιν ' έν δήμφ "Ιδάκης ^μεδ" -καςΛ έμμεν άριστον ' βουλή και μύδοισι' σύ δ" ούκ άρα τοΐος έησδα" — Ορ.444. 447 (a man of 40 56 years) δς κ" έργου μελετών ίδείην αΰλακ" έλαύνοι, ' μηκετι παπταίνων L Jf άλλ" έπί έργφ ' δυμόν έχων' του δ" οΰ τι νεώτερός άλλος άμείνων ' (at sowing) 1 κουρότερος γάρ <*νηρ l j έπτοίηται as predic. noun.: ο 197 (Tel. to Pei- 60 sistr.: „ξεΐνοι δέ διαμπερές) έκ πατέρων φιλότητος, άτάρ <και -κές3 είμεν" ο 107 "Αμφίμεδον, τί παδόντες έρεμνην γαΐαν έδυτε ' πάντες κεκριμένοι L Λ; dir. obj.: τ358 νιψον σοΐο άνακτος -κα' καί που Όδυσσεύς ' ήδη τοιόσδ" 64 έστί W.Beck
ομηρεω [1°, 1Η] Ε -ηρ- zu άραρίσκω, q.v., vgl. όμαρτέω u. Όμηρος Ε u. Β1 a
Σχ sch.Bam. π468: -ησε' όμου συνέβαλε, ^συνέτυχεν^ 4 sch.min. P.Köln inv.236: L j
L 'Birt, Ph. 87, 1932, 376f.; 2Pocock, SMEA 4, 1967, 103; 3Deroy, AC 41, 1972, 427-39; 4Thesleff, Arctos Suppl. 2, 1985, 304ff.; 5Bader, BSL 85/1, 1990, 41 ff.
8 B strittig, meist als Denom. zu όμηρος angesehen u. daher m. d. Problem d. urspr. Bed. von όμηρος ('Begleiter*, 'Sänger’ od. ähnl., vgl. s.v. Όμηρος E u. Bl a) eng verknüpft; die Meinungen schwanken im wesentl. zw. 1 lokalem m. jmdm.
12 zusammenirejfen, jmdm. begegnen (synon. zu συναντάω in π333; z.B. Scholien, s. Σχ; L2) od. m. jmdm. Zusammengehen, jmdn. begleiten (L1), bes. ftir π468 (Eum.:) ,,-ησε (-ευσε PLille 87) δέ μοι παρ" έταίρων άγγελος ώκύς, ' κήρυξ, δς
16 δή πρώτος έπος σή μητρί έειπεν", vgl. Odyssey z.St., u. 2 vokalem harmonieren, darsiellen, singen (L3436; L45), bes. für Th. 39 ύμνεΰσαι τέρπουσι μέγαν νόον έντός Όλυμπου, 1 εϊρουσαι τά τ" έόντα τά τ" έσσόμενα πρό τ" έόντα, ' φωνή 20 -ευσαι, τών δ" άκάματος ρέει αύδή, vgl. West z.St. - ό.
wird entweder, von π 468 ausgehend, als 'begegnen’ od. 'begleiten’, dann Th. 39 übertragen als 'stimml. harmonieren’ gedeutet (L12), od., von Th. 39 ausgehend, als 'dieselben Ge- 24 schichten erzählen’ (L4) od. 'Gesänge formen’ (L5), wonach dann in π 468 '(dieselbe) Nachricht überbringen* als Bed. anzunehmen wäre; and., aber unwahrsch. LJ432f. u. 436; die erstere wahrscheinlichere Ansicht legt für όμηρος als urspr. Bed. 28 'Begleiter’ nahe; L4307 wird an beiden Stellen eine versteckte
Anspielg. auf den ΕΝ Όμηρος für mögl. gehalten
G. Markwald
32 'Όμηρος [1H, 6e] E uns.; meist immer noch, wie ähnl. schon EM s.v. Όμηρος, von όμου und άραρίσκω abgeleitet = 'Zusammenfüger’, 'Geisel* od. ähnl. (L1 117; vgl. u., Bla, u. oben, s.v. όμηρέω E), Frisk, Chantraine, Dict. s.w.; L19 301 ff.;
36 and. Szemerenyi, Gl. 33, 1954, 263ff.; unwahrsch. L‘6, wo auch der Versuch, όμηρος m. myk. u-me-ia zu verbinden, als verfehlt gelten kann (433ff.; vgl. L,9302 m.A.22); vorgr. Herkunft vermutet Bonfante, PP 23, 1968, 360 f.; jüngste Vorschlä- 40 ge L2‘ u. Bemal, Arethusa 28, 1995, 128. — Abl.: όμηρέω (?)
L 'G.F. Weicker, Der ep. Cyclus od. die Hom. Dichter, Bd. I, Bonn 21865-82, 114-84 (Ndr. Hildesheim-New York 1981); 2Th.Bergk, Gr. Litgesch., Bd. I, Berlin 1872, 440—79; 44 3B. Niese, D. Entw. d. hom. Poesie, Berlin 1882, 1 ff.; 4P.D.Ch.Hennings, Homers Odyssee, Berlin 1903, 2ff.; 5K.J.Beloch, Gr. Gesch. I, l2, Strassburg 1912, 198ff.; 6Rad- datz, RE VIII (1913) 2188-213; ’Wilamowitz, luH 356-76. 48 413-37; “Marx, RhM 74, 1925, 395-431; ’Wilamowitz, Reden u. Vorträge, Bd. I, Berlin 41925, 83-102; ,0Jacoby, H. 68, 1933, 1-50 (« Kl. philol. Sehr., Bd.l, Berlin 1961); “Schwartz, H. 75, 1940, 1-9; ’2H.T.Wade-Gery, The Poet of 52 the Iliad, Cambridge 1952; ’3Lesky, RE, Suppl. XI (1967) 687-93; ,4Pocock, SMEA 4, 1967, 101-4; ’5W.Marg, Homer über d. Dichtg., Münster (Westfalen) 21971; ’6Deroy, AC 41, 1972, 427—39; 17 W. Schade waldt, Der Aufbau der Ilias, Frank- 56 furt a.M. 1975, 21-5; ,eM.Durante, Sulla preistoria della tra- dizione poetica greca, Teil 2, Rom 1976 (Incunabula Graeca, Bd. LXIV), 185-204; l9Thesleff, Arctos, Suppl. II, 1985, 293- 314; WJ. Latacz, Homer, München u. Zürich 21989, 32—90;
60 2,Bader, BSL 85, 1990, 1-59;22 E. Vogt, Coll. Raur.2, 365-77
B Homer, im allg. als Dichter von (mindestens, s.u. 3) 11. u. Od. geltend Stellen: Hes. fr. 357,1 έν Δήλφ τότε πρώτον έγώ καί -ος άοιδοί ' μέλπομεν, έν νεαροϊς ΰμνοις 64 ράψαντες άοιδήν, ' Φοίβον "Απόλλωνα χρυσάορον, δν τέκε Λητώ, s. L8398ff. 3x in Anrede durch Hes.: Cert. p.37,5
677
678


"Ομηρος
όμϊλαδόν/ηδόν
= p.39,24in υιέ Μέλητος -ε/-(ε) ρ. 37,10 θεοϊς έπιείκελ’ -ε II 2χ in Weihinschriften p.41,25 τόν<5’ (Dreifuß) άνέθηκεν (Hes. den Musen) 1 ΰμνφ νικήσας έν Χαλκίδι θειον -ον ρ.43,14 Φοίβε άναξ, δώρόν τοι -ος καλόν έδωκα II im Grabepigramm Vit. ρ. 20,18 άνδρών ηρώων κοσμήτορα θειον -ον Vorbem.: zuverlässige Nachrichten über d. Person H.s existieren nicht, da der Dichter, and. als z.B. Hes. (s. Bd. II Sp. 941,47 ff.), ganz hinter sein Werk zurücktritt (L2444f.); methodisch wurden drei Wege beschritten, d. Person zu fassen, die aber alle problemat. sind u. bisher kaum zu greifb. Ergebnissen geführt haben: die Etym. d. Namens (s.u. 1 a), die biographische Tradition (s.u. 2) u. der Rückschluß auf d. Person über das Werk (s.u. 3) 1 Herkunft la Name:
zahlreiche Etymologisierungs- u. Deutg.sversuche (Überblick f. d. ältere Zt. bei L62200,1 ff., f. d. neuere bei L19 296 ff.); grund- sätzl. sind zwei Lösungen mögl.: 1. es handelt sich um einen Kunst-, Kult- od. Spitznamen, 2. um einen echten PN; im ersten Fall könnte die Etym. Aufschluß über den Träger geben, im zweiten nicht (L,o15) II d. erste Möglichk. ist schon in d. H.-Legende greifbar: der Dichter habe zunächst Μελησιγένης 'der am (durch Smyrna fließenden) Meles Geborene’ (Vit. p.4,21 ff. u. öfter; sprachl. kaum mögl., s. L,3690; zur Anrede υΙέ Μέλητος im Cert. [die Stellen s.o.] vgl. L2475; Maaß, NJA 14, 1911, 547f.; L,O22) geheißen, dann durch Erblindg. (όμηρος bedeute im äol. Dialekt 'blind’, Vit. p.8,24ff.; p. 22,13 ff. u. öfter) od. weil er Geisel gewesen sei (Vit. p. 26,11 ff. u. öfter; όμηρος = 'Geisel’, seit Hdt.) od. als Kind ausrief, er wolle Begleiter sein (Vit. p.22f.,32ff.; p.33,22ff.), den Spitznamen Ό. bekommen (der Spitznamen-Theorie im wesentl. zustimmend: z.B. Sulzberger, REG 39, 1926, 447; Birt, Ph. 87, 1932, 376-82; L,721f.; and. L,4103); wahrsch. sind diese Geschichten Vermutungen aus dem Apell. όμηρος, ähnl. den modernen Versuchen, aus der Etym. einen Kunstnamen ('Zusammenfüger’ [s. E] von Gesängen, etwa = ραψωδός [zu diesem Patzer, H. 80, 1952, 314-25], bzw. 'Zunftgenosse’ = myth. Ahnherr d. 'Sängergilde’ der Homeriden; G. Curtius, De nomine Homeri, Kiel 1855, u. nach ihm andere, z.B. L43f.; L5199f.; L’9 310 ff.; West, East 622f.) od. Kultnamen zu rekonstruieren (wie in Ζεύς Άμάριος, z.B. A.Fick, Die Hom. Ilias, Göttingen 1886, 574f.; G.Murray, The Rise of the Greek Epic, Oxford 41934, 238), von dem sich d. Homeriden von Chios herleiteten; immerhin bleibt die Parallelität beisp.sweise zw. Εύμολπος Εύμολπίδαι (Priestergeschlecht in Eleusis) - εύ- μολπεω (vgl. Bd. II 784,11 ff.) u. Ό. Όμηρίδαι όμηρέω bestechend II wahrsch.er ist d. zweite Möglichk., daß es sich um e. wirkl. EN handelt (so wie unser Meier, Müller, Schulze u. and.), eine Ansicht, die sich bes. in neuerer Zt. durchgesetzt hat, die überw. zu d. Glauben an d. einen genialen Schöpfer von II. u. Od. zurückgekehrt ist (z.B. L’721; L2O33 ff.; aber auch schon früher: z.B. L2446f.; Wilamowitz, HU 377ff.; L*° 14f.); die Bed. von όμηρέω (s.d.) scheint für όμηρος als urspr. Bed. 'Begleiter’ nahezulegen, aus der sich in späterer Sprache die Spezialbed. 'Geisel, Bürge’ (Hdt., Thuc., Lys.) entwickelt haben könnte; vgl. den ΕΝ Όπάων 1b Heimat: vom'Streit’ d. sieben Städte um H.s Heimat erzählen d. Epigramme Nr. 297 f. (AP XVI); ob es ein Streit im eigtl. Sinne war, ist fragl. (Überbetonung d. Streitmotivs bei L’°; als geschickter Ausgleichsversuch wird oft die Vita Ps.-Hdt.s angesehen, z.B. L2442; Rohde, RhM 36, 1881, 414ff.; L,028f.); auch die Siebenzahl willkürlich, in Wirklichk. sind es weit mehr (vgl. L,026f.; Vollständig^ bei L6 2194 ff.; tabell. Übersicht Th. W. Allen, The Origins and the Transmission, Oxford 1924, ggüber 32); genauer besehen, wird von d. biograph. Trad. fast einmütig (das äol.) Smyrna als Geburtsort bezeichnet (Ausnahme: Salamis auf Zypern, Vit. p.31,1 f.; L62197,19ff.; contra:
679
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
L’°27ff.; zu e. viell. noch späthellenist. Ostrakon s. Peek, ZPE 10, 1973, 247 f.); auch Sprache u. Hinweise der II. u. Od. scheinen auf d. ion. Kleinasien zu weisen, die Äolismen in den nördl. Teil, ins äol.-ion. Grenzgebiet, also etwa nach Smyrna (L7369ff.; L,038f.; L,3690,10ff.; L,721) 2 Leben: Als Le¬
benszeit scheint heute d. 8. Jh. gesichert zu sein (L2089f.; L22367); dagg. wird das spätestens schon im 5. Jh. v.Chr. vorliegende umfangreiche biograph. Material (L,08f.) im allg. als nicht authent., sondern als Erfindg. angesehen (z.B. L3; L2O32f.), selbst wenn viel altes (ins 7. Jh. reichendes) Gut darin enthalten ist (L’3689,17ff.); einige Nachrichten ragen aus dieser Masse (Ausg.: Wilamowitz, Vitae; sonst s. L2O32ff.; L22 367 ff.) heraus, die z.T. sehr kontrovers disk. u. als „gesch. Kem“ (L999f.; L,721f.) mehr od. weniger ernst genommen werden; diese sind: 1. Geburtsort Smyrna (s.o. 1b); 2. dichterisches Wirken in Chios (dazu Finsler, Homer I, 1, 62; L7369 u. 372f.; L1036ff.; L,722; LM78; zu d. Homeriden von Chios s. Rzach, RE VIII [1913] 2145ff.; L,219ff.; L,3690f.; zu h.Ap. 172 [τυφλός άνήρ, οίκεΐ δέ Χίφ ένι} s.u. Punkt 4); 3. Tod auf los (schon Heraclit. fr.56; L2477; L31; L8 413 ff.; L,722; vgl. d. Grabepigr. oben); als offenbar fabulös sind 4. die Erblindg. od. Blindh. (Vit. p.6,11 ff. u. oft; viell. aus h.Ap. 172f. [vgl. Thuc. 3, 104] od. myth. Parallelen [Demod., Bd.II 274,63ff.; Gegenbeispiel Thamyris!, B599f.] entwickelt; L2475f.; L7421; Birt, Ph. 87, 1932, 378ff.; L"4; L2O87; and. L1723f.) u. 5. der Sängerwettstreit mit Hes. zu werten (L’3688f.; vgl. Bd.II 941,55ff., auch Erbse, RhM 139, 1996, 308—15 u. oben die Stellen) 3 Werk: Während im 7. u. 6. Jhdt. v.Chr. ansch. der sog. ep. Kyklos u. anderes H. zugeschrieben wurde (L1; vorsichtiger Hiller, RhM 42, 1887, 321 — 61; Rekonstruktionsversuch d. tr. Epenkreises in gr. Prosa aus d. Quellen bei Bethe, Homer II 198 ff.), melden sich im 5. erste Zweifel (Hdt. 2, 117; 4, 32) u. werden seit dem 4. im allg. nur noch II. u. Od. anerkannt (L5200; Schwartz, Odyssee 153ff.; L8429ff.; L"4ff.; zu den Chorizonten s. F.Montanari, Studi di filol. omerica antica II, Pisa 1995, 13-19; Überblick über d. Forschungsgesch. zum Werk, auch zur sog. „Hom. Frage“, L2014ff.), im wesentl. bis heute hin (L2O87f.; nur II. z.B. L2473f.; L45). II Der Rückschluß auf den Verfasser aus II. u. Od. wurde schon (allerd. in sehr naiver Weise) von d. frühen Rhapsoden praktiziert, auf die wahrsch. d. Formung der H.- Legende zurückzuführen ist (vgl. L’°28f.), indem z.B. Namen wie Mentor, Phemios, Mentes, Tychios auf Personen in H.s Umgebg. übertragen wurden (Vit. p. 14f.; Zus.stellg. bei G.Wiemer, II. u. Od. als Quelle der Biographen Homers, Teil 1, Progr. Marienburg 1905; Teil 2, Progr. Schwetz 1908); auch in d. modernen Forschg. wird die Wichtigk. der „Rückschluß- Methode“ immer wieder betont (z.B. L2458; L22375f.); danach scheint sich ein and. Bild der Sängergestalt H. anzudeuten: nicht das des Wandersängers u. Schulmeisters d. Legende (L999ff.), sondern das des „Hofsängers“ von mögl.weise adligem Rang, der m. dem Geschlecht d. Äneaden in Vbd. gestanden haben könnte (L’°40-8; L1517f., 44; L,722f.; L2O38ff., 86)
D v.l. Op.657, vgl. Cert. p. 41,25 u. G.Nagy, Gr. Mythol. and Poetics, Ithaca u. New York 1990, 78 f. G. Markwald
όμΐλαδον/ηδόν [371 η E see όμιλος, Risch § 128 b Σχ sch.D M3: άθρόοι, οίον κατά πλήθος και συστροφήν, Ο2ΊΊ: άθρόως
Β in α throng, military use only (warring animals Sc. 170), cf. όμιλέω, όμιλος B2. - Wdfld.: ιλαδόν, καταφυλαδόν, πυργηδον, φαλαγγηδόν 1 in α body, in mass, of an attack- ing Formation (cf. όμιλος B2aa), w. motion verb 0277 ως Δαναοί ειος μέν -αδόν αίεν έποντο ' νύσσοντες ξίφεσίν τε και έγχεσιν s Ρ730 (Τρώες) - Sc. 170 έν δέ συών άγέ- 680


όμϊλαδόν/ηδόν
δμϊλος
λαι έσαν ήδέ λεόντων ές σφέας δερκομένων, κο- τεόντων 5’ ίεμένων τε. ' τών και -ηδόν στίχες ήισαν 2 of adversaries at dose quarters, locked together (cf. όμιλος B2aß.y) Λ/3 μάχοντο 1 Άργεΐοι και Τρώες -αδόν
W. Beck
όμϊλέω [13', 12°, 1Η, lh] F -εις 1, -εϊ 6, -έομεν 3; μεδ- εον 1, 3rd pers. -εον 4, ώμίλευν 1; -έοι 1; imp. -εϊ 2; -είν 2; ώμίλησα 1; -ήσωσι 1; -ήσειεν 3; -ήσαντες 1
Μ 1 trisyll. la [---] μετά Τρώεσσιν -εϊ Ε834; τοΐσιν -εϊ Λ 502 Μ*] ^μνηστηρσιν^ ύπερφιάλοισιν -εϊ π 271, σ167; δώματ9 ιών L -εϊ 0288. 381; L u -εΐ β2\\ dat. ...οι- σιν -εΐς/εΐ σ 383/Σ194, h.Merc.576; -ειν Hes.fr.73,4 lb [1-3] ώμίλευν Σ’539 2 quadrisyll. 2a [ο1«^] περί νε-
κρόν/κεΐνον -εον Π64\. 644 / ω19; μεδ-εον 4 269; -εον Σ535; μετά Τρώεσσιν -έοι £86 2b [2_2W] dat. ...σιν ώμίλησα Α 261 3 pentasyll. 3a [«3WW2] ένδάδ’ ^-έομενΛ
φ\56 (ένδάδ') L , Δαναοΐσι(ν) Λ 523, Ν779 3b
.ήσωσι Γ158; μνηστηρσιν -ήσειεν α265 = δ345 = ρ 136 Σ _ ± χ] -ήσαντες δ 684
Σχ I simplex: sch.D 4 261: ώμίλησα' συνανεστράφην, sch.min. P.Strassb. inv.33: συνηλδον. συνεμειγνυμην, EÜ6: -or ^άναστρέφΛοιτο, 834: -εΐ: L 2εται. μάχεται, Π539: ώμίλευν' άντι τοΰ παρετάσσοντο, sch. min POxy 3160 0288: συναδροιζε, sch.Bam. <5345: -ήσειεν' συμβάλοι. μαχέσαιτο, 684: -ήσαντες' ... συγγενόμενοι II μεδ-εον 4 269: sch. D: συνανεστραφόμην. συνεμαχόμην, sch. min. P.Schubert2: συν[ζ]εμ[τ/ν
Β (όμιλοςή consort w., associate w. (sg.), be gathered tog. (pl.), aor. usu. ingr.: join (sg.), gather, meet (pl.), in military use (2): be joined in battle w., fight w. or ag. or among', dir. after motion verb 0288 = 381", π 271; μετά- 4 269, w. μετά £86. 834, 4 502, w. έν(ί) Σ194. 535, πάρ σ383, all w. Ldat. pers.j exc. Σ535; w. περί / πρός + acc. 77641. 644, ω19 / Hes.fr.73,4 suppl.; other instances w. L / 4 261, 4 523, ΛΓ779, h.Merc.576, (μνηστηρσινή α265 — 5345 = ρ136, 021 s 288" = 381", π271 s σ167", without L / /7641. 644, Σ539, 7Ί58, 5684, φ 156, ω19 adv.: αίεί Π64\, Φ156, άλλοδι 5684, ένδάδε 4 523, φ 156, cf. 7V779, νΰν £834, νωλεμέως Ν779, πάντα σ167, πρώτον ΤΙ 58 (for preps. see above). — Wdfld.: see άγείρω, μίγνυμι, μάχομαι 1 social use [θ'], w. dat. pers. exc. 5684, φ 156 and ω19, Hes.fr.73,4 (prep. 4- acc.); see also 3 below (milit. and soc.) la pres., consort w., associate w., be gathered laa w. the suitors laaaa subj. suitors w. prep. παρά'. σ383 καί πού τις δοκέεις μέγας έμμεναι ήδέ κραταιός, ' οΰνεκα πάρ παύροισι και ούκ άγαδοΐσιν -εις, παρά comp. ’next to* without prep.: 021 τρεις δέ οί άλλοι (sons) εσαν, και ό μέν μνηστηρσιν -ει, 1 Ευρύνομος, δύο δ’ αίέν έχον πατρ- ώϊα έργα φ\56 πολύ φέρτερόν έστι ' τεδνάμεν ή ζώοντας άμαρτεΐν, ού δ’ ένεκ’ αίει ' ένδάδ’ -έομεν laabb subj. Tel. 0288 άλλά σύ μέν πρός δώματ’ ιών μνηστηρσιν -ει — 381" π 271 (έρχευ) οϊκαδε και ^μνηστηρσιν ύπερφιάλοισιν Λ -ει σ167 (παιδί δέ κεν εϊποιμι έπος) μή πάντα t u -είν (ν.1. έπαινεΐν), on v.l. see Hölscher, Odyssee 245 w. n.2 p.343 laß other groups w. prep. περί (+ acc.): ω19 ώς οί μέν περί κείνον (Ach.) -εον (when Ag.’s shade approached), were gathered, cf. 77641. 644 in 2ca Ιπρός] (+ acc.): Hes.fr.73,4
πρός άνδρώπων ά]παναίνετο φΰλον -[εΓν ' άνδρών έλ- πομένη φεύγ]ςιν γάμον without prep.: h.Merc. 576 πασι δ’ ό γε δνητοΐσι καί άδανάτοισιν -εϊ (ήπεροπεύεϊ) 1 b aor. yoZ«, gather w./of suitors (wishing their death, cf. 2b below; Seaford, Reciprocity & Ritual, Oxford 1994, 64) α265 τοΐος έών μνηστηρσιν -ήσειεν Όδυσσεύς' ' πάντες κ’ ώκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε — 5345 « ρ!36 II 5 684 μή
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
μνηστεύσαντες μηδ’ άλλοδ’ -ήσαντες ' ύστατα και πύματα νΰν ένδάδε δειπνησειαν 2 military use, fight w. (Trümpy, Kneg. Fachausdrücke 146f.) 2 a aiding one’s own forces,
w. μετά E834 (Ares said he would help the Grs.) νΰν δέ ^μετά Τρώεσσιν Λ -εΐ, τών δέ λέλασται (cf. 3 below) - 86 Τυ- δεϊδην δ’ ούκ αν γνοίης ποτέροισι μετείη ' ήέ L u -έοι ή μετ’ Άχαιοΐς ' δΰνε γάρ ποταμφ πλήδοντι έοικώς ('which side he was on?*) 2b ag. the others (dat. pers.), join w. in battle, fight 4 523 Έκτορ, νώϊ μέν ένδάδ’ L-έομεν ΔαναοΐσινΛ ' έσχατιή πολέμοιο Ν7Ί9 έκ τοΰ δ’ ένδάδ’ L j ' νωλεμέως 2c participate in the fight, aor. join in battle TI58 2ca w. prep./prev. έν: Σ194 αύτός ό γ’ έλπομ’ ένι πρώτοισιν -εΐ' έγχεϊ δηΐόων 535 έν δ’ "Ερις έν δέ Κυ- δοιμός -εον, έν δ’ όλοή Κήρ (sc. τοΐσιν), see 539 (2cß below) and Lynn-George, H. 106, 1978, 396ff. on rel. to Sc. 156 (in D) μετά: 4 502 Έκτωρ μέν μετά τοΐσιν -ει μέρμερα ρέζων ' έγχεί δ’ ιπποσύνη τε περί 4- acc.: /7641. 644 οί δ’ αίει ^περι νεκρόν -εον,Λ ώς δτε μυΐαι ' 2 νν. ' ώς άρα τοι L j (cf. ω 19 in 1 aß) 2cß without prep./prev. (or dat.pers.) Σ539 ώμίλευν δ’ ώς τε ζωοϊ βροτοϊ ήδ’ έμάχοντο, see 535 above aor.: TI58 ούκ ολίγον χρόνον έσται ' φύλοπις, εύτ’ αν πρώτον -ήσωσι φάλαγγες 3 military and social, of Nestor’s alliance w. Lapiths ag. centaurs (emphasis on Nest- or*s acceptance by Lapiths) w. μεδ-: 4 269 και μέν τοΐσιν έγώ μεδ-εον έκ Πύλου έλδών 1 ... 1 και μαχόμην κατ’ έμ’ αύτόν έγώ aor.: 261 (πίδεσδε) ήδη γάρ ποτ’ έγώ και άρε- ίοσιν ήέ περ ύμΐν ' άνδράσιν ώ-ησα (*for I once joined »v. ...’) cf. 1 b above
Compd.: μεδ- 4 269 in 3 (see also B introd.)
D v.l. Sc. 156 (= Σ535), Hes.fr. 1,8 suppl. Kakridis
W. Beck
όμιληδόν s. όμιλαδόν
όμιλίη ci. h.Merc.325 Allen (ούμιλίη), s. εύμυλίη
δμϊλος [76\ 14°, 1H, 3h, le] E -ilo- either suffix or rel. to έλη (see ίλαδόν), see Chantraine, Dict. 798 F -ος 6, -ου 16, -φ 16, -ον 57
Μ 1 type [~-~]: [---] (άν') -ον ίόντε / ιών 4 324, /7729 [---] -ος α225, h.Ven. 120 w. άν’: Άτρέίδης δ’ Läv’ -oVj έφοίτα Γ449, £528; L u άλεξέμεναι £365; L u Άχαιών Λ 247; L j ίων Μ49; L j 4 259 vt. ές: άψ λαών / Δαναών νές -ονΛ έπεί /7218, Τ402; μνηστήρων L u έπεί / άκοντίσαι* (οξέα δοϋρα) ρ590 / /263. 282; L u ιών £129 w. καδ’: έρχομένη ^καδ’ -ονΛ Δ 445. 516; ίέναι / ϊομεν L u (άλεξέμεναι) 4 209, 4 469; u u άκόντισεν όξέΐ δουρί 4 490; L Λ Γ36, 4126, 4 460 = Ν332. 338, £532 w. μεδ’: νμεδ’ -ονΛ ϊοι £21; L d Κ47, inc.auct.fr.POxy.2513,27 rest: -ov 0588. 616 [~-w] φέρων άν’ -ον άπάντη 77183. 186; πολύν καδ’ -ον όπάζων / Αχαιών £334, £462 / <Ρ651 U±x] 5’ άμφ^ίσταδ’ -οςΛ 72 712, Hes. fr. 75,7; περι^ u Σ603; πουλυς/ ύν -ος/ν 5109 / AS517, ρ67; Τρώων ^καταδΰναι+ -ονΛ 4 86, ÄT433; L , ΛΓ231. 545, /V307, 0299, ο328; δΰναι -ον Λ 537, Υ76; τιτυσκομένων* ^καδ’ -ονΛ 7V498. 560; έλιξάμε- νος L j Λ/467 (cf. 7V204 in 2) είσοραν/ώσ’ άίδηλον -ον π 29 s ^303; μεδ’ -ον £149; -ον Κ333, Χ462, ρ564, h.Merc.5, h. 18,5 2 type [« — ]: [«!-] προπάροι^δεν -ουΛ
Γ22, ¥*804; άπ/έκάτερ^ j £445 / Γ340 - ί£813; -ου Λ 546, Κ178; [ν*χ] έλιξάμενος fii’ -ουΛ Ν204 (cf. Μ467 in 1); έπαΐξας t 3 Μ191, £293; L . Ζ226, Λ 147; έξαγ’ -ου £353, 4 487; -ου Κ499, Ν459; άνέδραμε, μίκτο δ’ -φ 4 354, /7813; όϊστεύσας ^έν -φΔ Θ269, 5216; πρώτφ t Λ Ρ47\, Υ\73\ L j 094, 5791, Α514; -φ 4302, Λ/206, /V50 s 87, 0 623, Φ606, 5196
681
682


δμϊλος
δμϊλος
Σχ sch.D: glossed w. πλήθος exc. £334: θόρυβον, //186, sch. Barn. α225: άθροισμά, θ 109: λαός L 'Trüm- py, Krieg.Fachausdrücke 145—148. 170—172; 2Mader, Tem- pusgebrauch 176—180
B crowd, throng, mass, assembly, group: social (1), military (2) and related bucolic / hunting (3) uses; all of living beings exc. 5196 (1c). — Modifiers: άίδηλος π29, ψ303, άνδρό- μεος A537f., άνδρών Κ33Ζ, 0588, Κ47, Ύ462, 5791, 5216, π29, ψ<303, άπείριτος h.Ven. 120, Αχαιών Λ 247, ^651, Δαναών £21, 0299, Τ402, εταίρων £129, θεών h. Merc. 5, h. 18,5, ίππων Κ333, κλαίων 0712, λαών //218, μέσος, M2Q6, *P813f., cf. Α445, μνηστήρων ο328, π29, ρ564. 590, χ263. 282, ^303, μυρίοι 5109Γ, πλεΐστος 0616, πολύς £334, ΛΓ517, £462, Σ603, *Ρ651, 5109, ρ67, Hes.fr.75,7, πρώτος Ρ4Ί\, Υ\Ί3, τερπόμενοι Σ603, Τρώων Γ36, Α86, ÄT231f. 433. 517. 545. - Synt.: dat. comit.: Λ 354, 7V5O.87, /7813, Φ606, 5196 dat.loc.: Δ 302 w. prep. / prev.: άπάτερθεν: Ix (2ay); άνά: 9x (2aa.ß); διά: 5x (2ay); έκ(-): 3x (2aß.y); έκάτερθεν: 2x (laß, 2c); έπί Ix (2aß); έσ(-): 8x (Iba, 2aa.ß); κατά/(-): 25x (laß, Iba, 2aa.ß.y, 2ba.ß); μετά: 4x (2aa.y); προπάροιθεν: 2x (laß, 2aa) w. καταδύναι: Γ36, A86, Λ7231. 433. 517. 545, Ν30Ί, 0299, o328; δΰναι: Λ 531, ΠΊ29, Y76 and //217f. (άναδύ- ναι ές), cf. w. μίγνυμι: Λ 354, /7813, 5196. — Wdfld.: see έθνος, κλόνος (δ. tog. w. πληθύς λ 514, w. στρατός Δ 209, 7V3O7f.), κύκλος, also όαριστύς (sch. £228 Erbse) and L1-2 and a 225 in Ibabb 1 basic social, non-military use crowd, throng, concourse (group of objects, Ic) la of onlookers laa surrounding dancers Σ603 πολλός δ" χορόν περι- ίσταθ’ -ος ' τερπόμενοι (cf. Hes.fr.75,7 in aß below) h.Ven. 120 πολλαί δέ νύμφαι και παρθένοι ' παίζομεν, άμφί δ" -ος άπείριτος έστεφάνωτο laß at games (incl. funeral games in Ψ, cf. 2b below) laßaa w. prep. laßaaaa w. κατά Ψ65\ (Ach.) πολύν καθ’ -ον Αχαιών ' φχετ’ ' αύτάρ ό πυγμαχίης άλεγεινής θήκεν άεθλα laßaaßß w. ^έκάτερθεν*: ΨΖ\3 οί δ’ έπει ούν L u -ου θωρήχθησαν, ' άμφοτέρω ουνίτην μεμαώτε μάχεσθαι ' θάμβος δ’ έχε πάντας Αχαιούς (= Γ340 in 2c) w. ^προ- πάροιθεν/. Ψ304 (let them arm and) άλλήλων L d -ου πειρηθήναι (cf. Γ22 in 2aabb) laßbb without prep. 5109 (άέθλια θαυμανέοντες) βάν δ’ ίμεν είς άγορήν, άμα δ’ έσπετο πουλύς -ος, ' μυρίοι Hes. fr. 75,7 ώρνυτο κούρη (Atalante) ' [ ]α* πολύς δ’ άμφίσταθ’ -ος ' [ θ]άμβος
δ’ έχε πάντας όρώντα[ς (cf. Σ603 above, 0712 below) lay mourning Ύ462 έπεί πύργον τε και άνδρών ίξεν -ον ' έστη παπτήνασ’ έπι τείχεϊ (cf. ΛΊ ff. 446 and 2 b below) 0712 κλαίων δ’ άμφίσταθ’ -ος (cf. Hes. fr. 75,7 above) 1b of a social nature, gathering, assembly Iba of the suitors (cf. 2aßaaee below) Ibaaa w. prep./prev. Ibaaaaa w. ές(-) π 29 τοι εύαδε θυμφ, ' άνδρών ^μνηστήρωνΛ έσοραν άϊδηλον -ον s ^303 ρ590 ό δ’ φχετο δϊος ύφορβδς 1 L d ές -ον, έπει διεπέφραδε πάντα Ibaaaßß w. κατα- ο328 λιλαίεαι αύτόθ9 όλέσθαι, ' εί δή L , έθέλεις καταδΰ- ναι -ον (cf. 2aaaa55 below) Ibabb without prep./prev. a225 τίς δαίς, τίς δέ -ος δδ9 έπλετο; ... ' είλαπίνη ήε γάμος; έπει ούκ έρανος τάδε γ’ έστιν, ’ ως τέ μοι ύβρίζοντες ύπερφιάλως δοκέουσι ρ67 άμφί δέ μιν μνηστήρες άγηνο- ρες ήγερέθοντο ' ... ' αύτάρ ό τών μέν έπειτα άλεύατο πουλύν -ον 564 άλλά μνηστήρων χαλεπών ύποδείδι’ -ον Ibß of the gods h.Merc.5 (Μαία) μακάρων δέ θεών ήλεύαθ9 -ον ' αντρον έσω ναίουσα παλίσκιον s h. 18,5 lc of things: group of discuses 5196 καί κ9 άλαός τοι, ξεΐνε, διακρίνειε τό σήμα ' άμφαφόων, έπει οΰ τι μεμιγμέ- νον εστιν -φ, ' αλλα πολύ πρώτον 2 military uses 2 a in battle (incl. sleeping Tr./Thracian camp under attack in K; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
subj. deity Δ 516, Ä7517, eagle Λ/206) 2aa ref. to subj.’s own men in mass 2aaaa w. prep./prev. 2aaaaaa w. άνά 'throughout’ £528 "Ατρείδης δ’ L0v’ -ονΔ έφοίτα πολλά κε- λεύων Μ49 ως 'Έκτωρ L d ίων έλλίσσεθ’ έταίρους ' τάφρον έποτρύνων διαβαινέμεν £365 παυρότεροι δέ πολύ φθίνυθον μέμνηντο γάρ αίεί ' άλλήλοις L d (καθ’ vulg.) άλεξέμεναι φόνον αίπύν 'through’ (direction): Λ 247 Αγαμέμνων έξενάριξε, ' βή δέ φέρων u u Αχαιών τεύχεα καλά 259 τόν δ’ έλκοντ’ L u ύπ’ άσπίδος ... ' οΰτησε 2aaaaßß w. έν *in’ 094 Όδυσσεύ, 1 πή φεύγεις μετά νώτα βαλών κακός ως Jv -φΛ; (cf. 99 προμάχοισιν) λ 514 δτ’ έν πεδίφ Τρώων μαρναίμεθ’ Αχαιοί, ' οΰ ποτ’ ένι πληθυΐ μένεν άνδρών ούδ’ L Λ, 1 άλλά πολύ προθέεσκε 2aaaayy w. άψ 4- ές 'back to’, 'into’ (cf. Γ36 in δδ) //218 άλλ’ οΰ πως έτι είχεν ύποτρέσαι ούδ’ άναδΰναι ' άψ λαών ^ές -ονΔ £129 'Έκτωρ δ’ άψ L d ίων άνεχάζεθ’ έταίρων T4Q2 (Ξάνθέ τε και Βαλία) άλλως δή φράζεσθε σαωσέμεν ήνιοχήα 1 άψ Δαναών L έπεί χ’ έωμεν πολέμοιο, 1 μηδ’ ώς Πάτροκλον λίπετ’ αύτόθι τεθνηώτα 2aaaaö6 w. κατά, κατα- w. δύω 'inside’, 'among’ (cf. ο328 in Iba and 2aßaa00 below): Γ36 άψ δ’ άνεχώρησεν, ωχρός τέ μιν είλε παρειάς, ’ ως αυτις νκαθ’ -ονΛ έδυ Τρώων (cf. γγ and 2aabbßß) ΑΓ517 (Απόλλων) 1 ώς ιδ’ Άθηναίην μετά Τυ- δέος υιόν έπουσαν 1 τή κοτέων Τρώων κατεδύσετο πουλύν -ον, 1 ώρσεν δέ Θρηκών βουληφόρον, sleeping while under attack (cf. 231. 433 in 2aßaaee) 7V307 Δευκαλίδη, πή τ’ άρ μέμονας καταδύναι -ον; 1 ή έπι δεξιόφιν παντός στρατού, ή άνά μέσσουζ, * ή έπ’ άριστερόφιν; (cf. 326) 'along’: Δ 516 Αχαιούς 1 ώρσε ... Τριτογένεια 1 έρχομένη νκαθ’ -ονΛ, δθι μεθιέντας ϊδοιτο Λ 460 δπως ϊδον αίμ’ Όδυσήος 1 κεκλόμενοι L j έπ’ αύτφ πάντες έβησαν. ' αύτάρ δ γ’ έξοπίσω άνεχάζετο = 7V332 Μ467 κέκλετο δέ Τρώεσσιν έλιξάμενος L u ' τείχος ύπερβαίνειν (cf. 471 δμα- δος) 2aaaaee w. μετά, direction, 'in among’ S21 δρ- μαινε δαϊζόμενος κατά θυμόν 1 διχθάδι’, ή j-ΐεθ’ -oVj ιοι Δαναών ' ήε μετ’ Άτρέίδην (second μετ’ 'after’, 'in search οΓ) £149 πώς κε σύ χείρονα φώτα σαώσειας L u 1 σχέτλι’, έπει Σαρπηδόν’ άμα ξεΐνον και έταϊρον 1 κάλλιπες Άργεί- οισιν ...; 23αΗ3ζζ w. ^προπάροιθενά Γ22 τόν δ’ ώς ούν ένόησεν Μενέλαος ’ έρχόμενον L Λ -ου μακρά βιβάντα, ' ώς τε λέων έχάρη (cf. ¥^804 in 1 aß and Γ449 in 2bß) 2aabb without prep. 2aabbaa w. gen. (ablat. X178) Kl78 Αινεία τί σύ τόσσον -ου πολλόν έπελθών ’ έστης; ή σέ γε θυμός έμοι μαχέσασθαι άνώγει Ν459 βήναι έπ’ Αινείαν τόν δ’ ύστατον εύρεν -ου 1 έσταότ’' αίει γάρ Πριάμφ έπεμήνιε 2aabbßß dat. Λ 354 'Έκτωρ δ’ ώκ’ άπέλεθρον ^άνέδραμε, μίκτο δ’ -φ, 'j στή δέ γνύξ έριπών (cf. 2aaaa55 above) /7813 ό μέν αύτις L j έκ χροός άρπάξας δόρυ ούδ’ ύπέμεινε 1 Πάτροκλον - N5Q άλλη μέν γάρ έγωγ’ ού δείδια χεΐρας ' Τρώων, οί μέγα τείχος ύπερκατέβησαν -φ s 87 Φ606 τόφρ’ άλλοι Τρώες πεφοβημένοι ήλθον -φ 1... προτι άστυ, πόλις δ’ έμ· πλητο άλέντων 2aabbyy acc. Χ338 δτε δή ρ’ ίππων τε και άνδρών κάλλιφ’ -ον, ' βή ρ’ άν’ όδόν μεμαώς 2aß opposing army (subj. eagle Λ/206) 2aßaa w. prep./ prev. (see 2aabb above) 2aßaaaa w. άνά Λ 324 τώ δ9 άν’ -ον Ιόντε κυδοίμεον, ώς δτε κάπρω 1 έν κυσι 2aβaaßß w. έξ- (έκ) Κ499 λύε ... ίππους '... και έξήλαυ- νεν -ου 2aßaayy w. έν/έν- Θ269 παπτήνας, έπει άρ τιν’ ^όϊστεύσας έν -φ βεβλήκοι (cf. 279 φάλαγγας) 5216 (I’m a good archer) πρώτος κ9 ανδρα βάλοιμι L j άνδρών δυσμενέων, εί και μάλα πολλοί εταίροι * άγχι παρασταΐεν καί τοξαζοίατο φωτών 0623 ό λαμπόμενος πυρί πάντο· θεν ένθορ9 -φ, 1 έν δ9 έπεσ9 ώς δτε κύμα (cf. 616) £471 (τίς τοι νυ θεών) έξέλετο φρένας έσθλάς; ' οιον προς
683
684


δμματα
δμΐλος
Τρώας μάχεαι πρώτφ έν -φ μουνος (cf. 459 ff.) A/206 άπό έθεν (eagle) ήκε χαμάζε (obj. serpent) ' μέσφ <5’ ένι κάββαλ' -φ (Τρώες δ9 έρρίγησαν) 2aß aaSÖ w. έπί Λ 546 τρέσσε δέ παπτήνας έφ9 -ου θηρί έοικώς (cf. Γ449 in 4 2bβ and 3) 2aßaaee w. ές, of suitors (cf. Iba above) *263 ^μνηστήρων ές -ονΛ άκοντίσαι, οϊ μεμάασιν ' ήμέας έξεναρίξαι 282 L d άκόντισαν οξέα δοΰρα 2αβα8ζζ w. κατά, κατα- (καταδύω, cf. 2aaaaöö above) Κ231 ήθελε δ9 8 ό τλήμων Όδυσεύς ^αταδΰναι -ονΊ 1 Τρώων 4- 433 (cf. 517 in 2aaaa5Ö above) 545 εϊπ9 άγε μ9 ώ πολύαιν9 Όδυσεΰ ...' όππως τούσδ9 ίππους λάβετον καταδύντες -ον ' Τρώων 0299 τον δ9 οιω και μεμαώτα ' θυμφ δείσεσθαι Δαναών 12 L j — 4 490 ^καθ9 -ονΛ άκόντισεν όξέϊ δουρί (cf. 494ff.) N56Q άλλ9 ού λήθ9 Αδάμαντα τιτυσκόμενος L u 1 Α- σιάδην, δ οί ούτα μέσον σάκος Ρ462 ρέα μέν γάρ φεύ- γεσκεν υπ9 έκ Τρώων ορυμαγδού, ' ρεΐα δ9 έπαίξασκε πολ- 16 ύν L j όπάζων 2aßbb without prep./prev. 2aßbbaa dat. (cf. 2aabbßß above) 4 302 τούς γάρ άνώγει ' σφούς ίππους έχέμεν μηδέ κλονέεσθαι -φ 2aßbbßß acc. w. δΰ- ναι Λ 537 ό δέ ί\ετο δΰναι -ον 'Λ άνδρόμεον ρήξαί τε μετ- 20 άλμενος ΥΊ6 'Έκτορος αντα μάλιστα λιλαί^ 0616 έθελεν ρηξαι στίχας άνδρών πειρητίζων, 1 ή δη πλεΐστον -ον δρα και τεύχε9 άριστα 2*γ mixed, meeting of both sides, battle, melee (subj. god 4 445, £353. 445, /7729, K47) 24 2ayaa w. prep./prev. 2ayaaaa w. ^άπάτερθεν^ £445 Αινείαν δ9 L j -ου θηκεν Απόλλων 1 Περγάμφ ειν ιερή 2ayaaßß w. διά Ζ226 έγχεα δ9 άλλήλων άλεώμεθα καί ^δι9 -ουΛ Λ 147 χεϊρας άπό ξίφεϊ τμήξας άπό τ9 αυχένα 28
1 όλμον δ9 ως έσσευε κυλίνδεσθαι L u 7V204 ήκε δέ μιν (head) σφαιρηδόν έλιξάμενος t u - Μ191 Αντι- φάτην μέν πρώτον έπαίξας L u ' πλήξ9 αύτοσχεδίην = Ρ293Μ 2ayaaYY w. έξ- Ε353 την μέν άρ9 Ίρις έλουσα 32 εξαγ9 -ου + 4 487 2ayaa06 w. κατά 4445 (Eris) σφιν και τότε νεΐκος όμοιΐον έμβαλε μέσσω ' έρχομένη ^καθ9 -ονΛ £334 ότε δή ρ9 έκίχανε πολύν L d όπάζων, ' ενθ9 (οΰτασε χεΐρα) Λ 469 ιομεν L / άλεξέμεναι γάρ 36 αμεινον. ' δείδω μή τι πάθησιν (Od.) ένι Τρώεσσι μονωθείς £532 ήλθον L j εταίρου κικλήσκοντος' ' τούς ύποταρβή- σαντες έχώρησαν πάλιν αύτις - JV338 τών όμόσ9 ήλθε μάχη, μέμασαν δ9 ένι θυμφ 1 άλλήλους L u έναιρέμεν 498 40 χαλκός ' σμερδαλέον κονάβιζε τιτυσκομένων L u ' άλλήλων 2ayaaee w. μετά Υ4Ί αύτάρ έπει μεθ~ -ον 'Ολύμπιοι ήλυθον άνδρών, ' ώρτο δ9 ’Έρις αύε δ9 Αθήνη inc.auct.fr. POxy. 2513,27 ]ν μεθομειλον[ 44 2ayßß without prep. Π129 Απόλλων 1 δύσεθ9 -ον ιών, έν δε κλόνον Αργείοισιν ' ήκε κακόν 2 b not fighting, assem- bly (at duel, cf. 2c) 2ba subj.’s own forces 2baaa w. ctva //183 κήρυξ δέ φέρων (Ajax’s lot) άν9 -ον άπάντη ' 48 δεΐξ9 ένδέξια πασιν άριστήεσσιν = 186ex 2babb w. κα- τα/κατα- 4 209 βάν δ9 ίέναι καθ9 -ον άνά στρατόν εύρύν (to wounded Men.) (2c possible) 2bß enemy forces (subj. Ath. 4 86, arrow 4 126) 2bßaa w. άνά Γ449 Ατρέίδης 52 δ9 άν9 -ον έφοίτα θηρί έοικώς ' εϊ που έσαθρήσειεν Αλέξανδρον (cf. 4 546 in 2aßaaÖ5) 2bßbb w. κατά/κατα- Δ 86 (Ath.) άνδρί ίκέλη Τρώων κατεδύσεθ9 -ον ’ Λαοδόκφ
' Πάνδαρον διζημένη 126 άλτο δ9 όϊστός ' όξυβελής 56 καθ9 -ον έπιπτέσθαι μενεαίνων _2c of both sides (at duel) w. ιέκάτερθενΛ Γ340 oi δ9 έπει ούν L j -ου θωρήχθησαν, ’ ές μέσσον Τρώων και Αχαιών έστιχόωντο (— ί£813 in laß) 3 bucolic, in similes of a group of hunters opp. a lion 60 (cf. K166 άγρόμενοι πας δήμος and Γ22 in 2aaaa00) 3a w· έν Kl 73 (λέων) ίθύς φέρεται μένει, ήν τινα πέφνη ' άνδρών, ή αύτός φθίεται πρώτφ ^έν -φΛ 5791 δσσα δέ Ι^βήριξε λέων άνδρών L Λ 3b without prep. 0588 φευ- 64 X« πρίν περ -ον άολλισθήμεναι άνδρών W. Beck
όμιχεΐν s. όμείχω
όμιχΰαλοεις s. άμιχθαλόεις
οΡιχλη [4', Ρ] Ε = russ. mgla\ zu ved. megha-, s. Mayrhofer, EWAia II374f. — Abl.: vgl. άμιχθαλόεσσα
Σχ sch.min. P.Strassb.inv.33 zu 4 359: σκοτία, sch.D 4 359 / ΓΙΟ: ό παχύς (σκότος) καί ύγρό(τατο)ς άήρ L Mugler, Science gr. 63 f.
B Dunst(wolke, -Schleier) aus Wasserdampf od. Staub, sichthemmend bzw. sich hell abzeichnend, nur Nom./Akk. nb. göttl. Agens, in Vgl./Gl. außer £649 4 359 καρπαλίμως δ9 άνέδυ (Thetis) πολιής άλ,ός ήυτ9 -ηΛ, vgl. V.496f. u. s. J.Th.Kakridis, Hom. Revisited, Lund 1971, 104f. h.Merc. 147 διά κλήϊθρον έδυνεν ' αΰρη όπωρινή έναλίγκι^ u ΓΙΟ ευτ9 όρεος κορυφήσι Νότος κατέχευεν -ην ’ ποιμέσιν οΰ τι φίλην, κλέπτη δέ τε νυκτός άμείνω, ' τόσσον τίς τ9 έπι λεύσσει όσον τ9 έπι λααν ϊησιν, vgl. 050, η4\ f. Ν336 (άνέμων) οϊ τ9 άμυδις κονίης μεγάλην ίστασιν -ην, Adj. u. adnom. Gen. nur hier (vgl. IISp.540,45f. u. 916,12ff. zu ebf. sing. Nachbar-W.) £649 ήέρα μέν σκέδασεν (Zeus) καί άπώσεν -ην, ' ήέλιος δ9 έπέλαμψε, μάχη δ9 έπί πάσα φαάνθη, s. V. 594. 644, vgl. ν352. — Wortf.: άήρ, άχλύς, καπνός, νέφος, νύξ (Ε 506, Π 567) R. Führer
δμματα [9\ 5°, 1Η, 5h, 2e] Ε < ♦οΑΤ/πα. Either verb. noun from όπ- *see’ (then orig. = 'seeing, glance’) or expan- sion of root-noun in όσσε, see Frisk s.v. Cf. οπωπα, όσσε, also οφθαλμός
F -ασι(ν) 5, -ατα 14, -ατ(α) 3 Μ 1 disyll. [1ν] -ατ9 Aristeasfr. 1,4 ρ.86 Dav. pu] L-ar’ έχωνΛ Θ349 [2^] L d 4 225 2 trisyll. [ImJ -ασι h.7,15; -ατα 5478, II.-
Pers.fr. 1,8 p.63 Dav. (= Aeth.fr.3,8 p.35 Ki.) p..] Jm9 -aoij ε492 [-^] L d ΑΓ91; -ασι Sc.262; καί -ατα Γκάλ\ έϊκυΐα / καλά έοικας* Ψ66, α208; L , h.Ven. 181; κατ9 -ατα καλά βαλοΰσα h.Cer. 194, h.Ven. 156; καί -ατα Γ397; -ατα π 179 [---] -ασιν h.Cer.214; τη τ9 άνδρών -ατα θέλγει Ω343 — ε4Ί, ω3; -ατα Γ217, 4 614
Σχ sch.D 4 225: κυνός -ατ9 έχων άντί τοΰ ^αναιδέστατες ώς κύων, sch.min. P.PalauRib. inv. 147 and P.Strassb. inv. 33 on 4 225: L u
L Holt, Noms d’action 84; Treu, Homer 66ff.; Laser, Arch. Hom.S21f.
B only pl.; eyes (so certainly in context of sleep [ΛΓ91 etc.] and h.7,15; 'glances, looks’ [cf. E] often poss. [e.g. Γ217, π 179, Sc.262, Aristeasfr. 1,4] but never nec.) of pers. (human or non-h.), animal (4 225). — Epith.: καλά, κάλ9 5x, άστράπτοντα, κυανέοισι, μαρμαίροντα. — Wdfld.: όσσε, οφθαλμός, φάεα, αύγαί (h.Merc.361), οψις (Y2Q5); also βλέφαρα, γλήνη 1 as Organs of sight Aristeasfr. 1,4 p.86 Dav. -ατ9 έν άστροισι, ψυχήν δ9 ένί πόντφ έχουσιν (i.e. 'keep, have constantly’, subj. sailors; w. element of anxious watching cf. 2 below) 2 expressing mental state velsim. 69349 Γοργούς -ατ9 (^οΐματ9Λ Ar., see van der Valk, Text. Crit. Od.27; Wilamowitz, IuH40 n.l Supports L u - ‘Gang’, surely wrongly) έχων (Hector in battle) ήδέ ... "Αρηος, see Kirk, Iliad adl. Sc.262 δεινά δ9 ές άλλήλας δράκον (Fates, fight* ing over man fallen in battle) -ασι θυμήνασαι (cf. δεινωποί v.25O) (w.258-263 susp.) h.7,15 μειδιάων έκάθητο (Dion.) ' -ασι κυανέοισι II.Pers.fr. 1,8 p.63 Dav. (— Aeth.fr.3,8 p.35 Ki.) (Αϊαντος) μάθε (Podaleirius) χωομένοιο ' -ατά τ9 άστράπτοντα βαρυνόμενόν τε νόημα so by direction of gaze: π 179 ταρβήσας (Tel., at sight of rejuvenated Od.) δ9 έτέρωσε βάλ9 -ατα μή θεός είη h.Cer. 194 άκέουσα έμιμνε (Dem.-Doso) ^κατ9 -ατα καλά βαλοΰσα„ see Richard-
685
686


όμματα
ομνυμι
son adi. h.Ven. 156 'Αφροδίτη ' έρπε μεταστρεφθεΐσα L d ές λέχος expressing character (direct. of gaze 7217): Λ 225 κυνός -ατ' έχων (Ag. in Ach.’s words), κραδίην δ' έλάφοιο (w.225-233 ath. Zen.), Lsee Kirk, Iliad adi., 7217 (δτε άνα- ίξειεν [Od., to speak in assembly]) στάσκεν, ύπαί δέ ΐδεσκε κατά χθονός -ατα πήξας, * σκήπτρον δ' (άστεμφές έχεσκεν, άίδρεϊ φωτί έοικώς), app. lack of intellectual ability in quest. (n. w.219f.), not pretended αιδώς (as Richardson on h.Cer. 194); L h.Cer.214 (Met. to Dem.-Doso:) „έπί τοι πρέπει -ασιν αιδώς ' και χάρις, ώς εΐ πέρ τε (βασιλήων)“, noble Station 3 point of physical resemblance Ä478 -ατα και κεφαλήν ΐκελος (Ag.) Διί α208 (Ath.-Mentes to Tel.:) „αίνώς μέν κεφαλήν ^τε και -αταΛ καλά έοικας ' κείνφ (Od.)“ means of identificat: Ψ66 (ήλθε δ' έπί ψυχή Πα- τροκλήος) πάντ' αύτφ μέγεθος L u κάλ' έϊκυΐα (and in voice and clothing), cf. B 58 (see C. Sandoz, Les noms gr. de la forme, Diss. Neuchätel 1971, 19) Λ 614 (τά γ’ δπισθε Μα- χάονι πάντα έοικε) άτάρ ούκ ΐδον -ατα φωτός 7397 (ώς ένόησε [Helen] θεάς [Aphr.]) δειρήν ' στήθεά θ' ^καί -αταΔ μαρμαίροντα, ’ θάμβησεν (νν. 396—418 ath. Ar.) h.Ven. 181 (ώς) ΐδεν δειρήν τε L κάλ' 'Αφροδίτης,' τάρβη- σεν 4 in context of sleep Λ?91 οΰ μοι νέπ' -ασιΛ ύπνος ' ιζάνει £492 (τφ) Άθήνη ' ύπνον L d χεΰ', ϊνα μιν παύσειε (καμάτοιο, βλέφαρ' άμφικαλύψας) so of Hermes lulling eyes: P343 ειλετο (Hermes) δέ ράβδον, τή τ' άνδρών -ατα θέλγει ' ών έθέλει, τούς δ' αυτε καί ύπνώον- τας έγείρει (ν.344 om. pap. 14) = £47 = ω3βΜ
J. Ν. O’Sullivan
ομνυμι [23‘, 22°, 5Η, 7h] Ε verwandt m. ved. ant- ‘anpak- ken’, 'schwören’ (L6; Rix, MSS 27, 1970, 97; L8 m. Lit.; Mayrhofer, EWAia I96f.); aber Erklärung der Bed. ‘schwören’ im Ved. (L8, Mayrhofer; anders L6: ‘eindringlich versichern’, Rix: ‘andringen, dringend angehen’) aus urspr. ‘(einen Gegenstand) fest anfassen’ (L8209f.) ist wie bei o. bloße Hypothese über Ursprung des Eids (vgl. Szemerenyi, Gn. 49, 1977, 7 = Scripta minora III1600)
F Präs. Imp. δμνυθι 1, όμνυέτω 1; Inf. όμνύμεναι 1; Impf. ώμνυε 2, άπώμνυ 1, άπώμνυεν 1, άπώμνυον 1, έπώμνυον 2; Fut. όμοϋμαι 5, όμέΐται 2; Aor. Ind. ώμοσα 2, άπώμοσα 1, ώμοσε 3, άπώμοσε 1, δμοσσεν 3, δμοσεν 5, ώμόσσαμεν 1, δμοσαν 3; Konj. όμόσση 3, έπομόσση 1; Opt. όμόσαιμι 1; Imp. δμοσσον 4, δμοσον 1, όμόσσατε 2; Inf. όμόσσαι 5, όμόσαι 1; Ptz. όμόσσας 2, όμόσας 1
Μ 1 (2. Stamms, im longum) la dreis. [--«] νύν μοι δμοσσον S271, 7108 [~-χ] μοι τλαίης γε θεά / θεών νμέ- γαν δρκονΑ όμόσσαι £178 = «343 = h.Ap. 79 = h.Merc.518; θεών L u δμοσσεν h.Ap.83; καί έπί L u όμοΰ- μαι Α233 = υ229; έπί δέ L u όμοΰμαι / όμεΐται /132 = 274; L j όμόσσαι / όμοΰμαι «299, h.Merc.274; έκών Επίορκον όμόσση/αςΛ Th.232, Ορ.282; L , 7279 = 7260; έπί δ' δρκον δμοσσεν / όμεΐται Ψ42, Ορ. 194; καί μοι/οί δμοσσον/εν ΑΊ6, Κ32\. 328; όμόσσας / όμοΰμαι Τ265, Φ3Ί3; έπομόσση Th.793 1b viers. [v±ww] όμόσσατε καρτεράν δρκον μ 29 = σ55 [Juu] ώμόσσαμεν Κ313 2 (beide Stammsilben in den brevia) 2a dreis.: [UJ] ^άλλ^ ομο- σεν μέγαν δρκον 7113; L , δμοσον β3Ί3 [vJ] δμοσεν/ άν Ξ280 - /5378 = «346 - h.Ap.89 s μ 304 - ο438 - σ59; όμόσας £392 [ν«1] όμόσαι 7187 2b viers. [ωνίχ] όμόσαιμι OAQ 3 (1. Stamms, im longum) 3a zweis. [*χ] θεών μέγαν δρκον άπώμνυ β3ΊΊ 3b dreis. [!««] ώμοσε / ώμνυε / δμνυθι ξ331 s τ288, S278, «Ρ585, h.Ven.26 [1^] καί ώμοσε/α ,καρτερόν δρκονΛ Τ\2Ί, <5253, h.Merc.536; άπώμοσα L d «381; άπώμνυεν/ον, ^ώς έκέλευον*Λ «345 s μ 303; έπώμνυον j ο437 - σ58; έπίορκον άπώμοσε
687
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ΑΓ332 3c viers. [1^2] όμνυέτω 7175; όμνύμεναι Hes. fr. 204,79 _
Σχ sch.Bam./7377: άπώμνυ' άποφατικώς, φ ένάντιον τό έπώμνυ, vgl. sch. K332a (Did.), sch. ο 437, σ58 (Did.)
L ’Nägelsbach-Authenrieth, Hom. Theologie, 3.Aufl., Nürnberg 1884, 215ff.; 2R.Hirzel, Der Eid, Leipzig 1902; 3Ben- veniste, RHR, 134, 1947/48, 81—94; 4Leumann, Hom. Wörter (von 1950) 79-92; 5Bollack, REG 71, 1958, 1-35; ‘Hiersche, REG 71, 1958, 35—41; 7Benveniste, Vocabulaire II (1969) 163f.; 8K. Hoffmann, ZVS 83, 1969, 193-210; ’N.Rollant, ΟΡΚΟΣ et sa famille. Le rituel de la prestatition du serment dans l’Iliade et l’Odyssee d’Homere, Univ. Nice, Fac. de Lettre, Centre de Rech. Comp., Doc. Nr.4, 1979, 216—304; 10Cohen, RIDA 27, 1980, 49-68; "Torricelli, RAL 36, 1981, 125-139; ,2Hiersche, Gl.61, 1983, 30f.; ,3Karavites, AncW 14, 1986, 293; "Lazzeroni, SSL 29, 1989/90, 87-93; ,5C.Callaway, The oath in epic poetry, Diss. Univ, of Washington 1990; ,6P. Kara- vites, Promise-giving and treaty-making, Mn. Suppl. 119, 1992, 59 ff.
B schwören, beschwören δ. beschreibt emphatische (Bekräftigung e.) Aussage, die durch Anrufen von Göttern, durch Gesten (Aufstehen: 7175; Kopfnicken: h.Merc.518. 536; vgl. zum Himmel blicken: 7257), Benennen bzw. Berühren von Gegenständen (Szepter: /4 233, /C321. 328, vgl. //41 If; Zeus Haupt: h.Ven.26, Geißel u. Pferd: «7585, Erde u. Meer: Ξ271 — vgl. Berufung von Styx S271) oder Libation (£331 = r288, Hes. fr. 204,79, Th. 793 — zum Schlachtopfer vgl. s.v. δρκιον) sowohl zu religiöser als auch öffentlicher (vgl. Γ314: πασι μετ' άθανάτοισι) Sache gemacht wird. o. steht meist wie verb. die. sowohl allg. zur Charakterisierg. des Inhalts e. Rede (bekräftigender Zusatz zu Rede: vgl. A233, t>229 έρέω καί ... όμοΰμαι, Op. 194 ένέπων, έπί όμεΐται, Ορ.282 μαρτυρίη- σιν όμόσσας ψεύσεταΐ) als auch als in REinl. — bzw. in RAbschl.-V. (wie z.B. είπών //412, ή T266, φάτο K332, Ο4Ί — vgl. L" 135 f.); als Aufforderung oft im Imp., verstärkt durch Formel αλλ' άγε o.ä., oder (höflicher) in Formel m. Inf.; im Ind. steht in der Regel Aor. (oft in Formelversen) zur Beschr. des Abschlusses e. Handlung bzw. Rede, Impf, bei fortlaufender Schilderung (vgl. L57 A.4, L9228 — problematisch aber ώμοσε £331 — vgl. ώμνυε τ288). Zum religiösen Aspekt vgl. 7257 (zum Himmel blicken) u. s. s.v. δρκος. δ. steht überw. m. Akk.-Obj. u. zwar (1) meist Akk. des Inh. („den Eid sprechen“, nicht „den δρκος anrufen“), seltener (2) affiz.Obj. („beschwören“), einmal (h.Merc.274) m. dopp. Akk.; oft folgt (auch nach Akk.-Obj.) zur Bez. des Inhalts des Schwurs indir. R. (abh. Inf. oder Konj.-Satz, meist eingel. m. η, ή μέν, μή μέν, μή ποτέ), seltener dir.R. (meist m. Beteuerungsformeln ϊστω oder [ναι] μά); Adressat des Schwörens meist im Dat., sonst πρός m. Akk. (£331 = r288). Für die oft vermutete Bed.-Entwicklung von urspr. ‘beschwören’ (mit Akk. des affiz. Objekts) zu ‘(einen Eid) schwören’ (so z.B. Buttmann, Lexil. II 52-60; Cassola zu h.Ap.89, Jacquinod, Double accusatif 238) müßte eine ähnl. Bed.-Entw. von δρκος angenommen werden (von ‘das, wobei man schwört’ zu ‘Eid’ als Akt des Schwörens). Dafür aber kein Indiz im fgrE (zu ^Ορ- κος s.d., zum Styx-Wasser s.u. zu Ξ 271 in 12 u. s.v. δρχος)· Anrufung der Götter oder (symbol.) Nennung von Gegenständen wird i.d.R. anders als m. affiz. Akk. formuliert (s. Vorbem. zu 12) u. - anders als z.B. 7279ff. u. 7260 ff. - sieht keine der (vier) Stellen in (2) wie alte Schwurformel aus (s.u.). Einfacher und m. der syntakt. Konstruktion der Stellen leichter vereinbar ist Erklärung der Bed. beschwören als ellipt. Ausdruck zu schwören, wie z.B dt. „Stein und Bein schwören“ (L2155 A.l). — Wortf.: (σύν δρκφ) μυθέομαι (£151) , ορχφ πιστωθηναι (ο436), vgl. h.Merc.521 υποσχόμενος xa^
688


νευσε, δρκια τέμνειν, vgl. εύχομαι, νεύω - ορρ. s. άλιταίνο- μαι, έπιορκέω Glied.: I Simplex 1 m. Akk. d. Inhalts (δρκον, επίορκον, Dem.-Pr.) 1 a nur Akk.-Obj. 1 b Akk.- Obj. m. folg. dir. R. 1c Akk.-Obj. m. folg. Inf. Ica Inf.Fut. Icß Inf.Aor. Id Akk.-Obj. m. folg. Konj.-Satz 2 m. aff. Obj. ('bei jem. oder bei e. Sache schwören, etwas beschwören’) 3 (ohne Akk.-Obj.) m. folg. Inf. 3a Inf.Präs. 3b Inf.Fut. 3c Inf.Aor. 3d Inf. Perf. u. Präs. 4 abs. II Kompos. 1 άπό la άπο- Jntensivierendj 1b άπο- negierend oder L
2 έπόμνυμι 2a έπι- L u oder ohne Bed. 2b έπι dazu
I Simplex 1 m. Akk. des Inhalts (δρκον, έπίορκον, Dem.Pron.) la nur Akk.-Obj.: TI 13 δμοσεν (Zeus) μέγαν δρκον, έπειτα δέ πολλόν άάσδη, vgl. Heras Aufforderung V. 108 Ορ. 194 (im 5. Geschlecht) βλάψει δ9 ό κακός τόν άρείονα φώτα 1 μύδοισι σκολιοΐς ένέπων, έπι δ9 δρκον όμεϊται und schwört einen Eid drauf h. Merc. 518 (Ap. zu Hermes:) ,,άλλ9 εϊ μοι τλαίης γε δεών μέγαν (κατά ν.1.) δρκον όμόσσαι, 1 ή κεφαλή νεύσας η έπι Στυγός δβριμον ύδωρ (dann würde mir all dein Tun gefallen)“ (= ε 178+ — s.u. 1 c), Ausführung V.521 υποσχόμενος κατένευσε Akk.-Obj. δρκον auch β3ΊΊ u. «381 (zu άπόμνυμι, s. Illa) Γ279 (Ag. ruft Schwurzeugen an: „Zeus, Helios, Flüsse, Erde) και οι ύπένε- ρδε καμόντας 1 άνδρώπους τίνυσδον δτις κ9 ^επίορκον όμόσσβ (-ει v.l.)“ s Τ260 (Ag. ruft Schwurgötter an: „Zeus, Erde, Helios u. Erinyen, αϊ δ9 ύπό γαΐαν“), viell. alte Eidformel, vgl. h.Ap.334ff. Th.232 (Eris gebar) Όρκον δ9, δς δη πλεΐστον έπιχδονίους άνδρώπους 1 πημαίνει, δτε κέν τις έκών L Λτ), vgl. έπομόσση V.793 Ορ.282 δς δέ κε μαρτυ- ρίησιν έκών L Δας 1 ψεύσεται, vgl. s.v. έπίορκος Akk.-Obj. έπίορκον auch ÄS332 (s. Illa) u. Th.793 (s. II2a) T187 (Ag.:) ,,ταΰτα δ9 έγών έδέλω όμόσαι“, dieses will ich (be)- schwören, nämlich, daß ich nie m. Briseis geschlafen habe (vgl. V. 175 u. Ausführung V.257ff.) 1b m. folg. dir.R. A233 (Ach. zu Ag.:) ,,άλλ9 έκ τοι έρέω και έπι μέγαν δρκον όμουμαι, (nach 'Anrufung’ des Szepters [„ναι μά ...“] folgt V.240 eigentl. Schwur [,,ή ποτ9..“]) = υ229 (Bettler zu Phil., folgt ,,ϊστω ...“) ¥M2 (Ach. weigerte sich heftig, das Blut abzuwaschen) έπί δ9 ιδρκον δμοσσενΛ (,,ού μά Ζην9“) h.Ap.83 Λητώ δέ δεών μέγαν L (δμοσεν, δμωσεν vv.ll.) 1 „ιστω νΰν Akk. δρκον m. folg. dir.R. auch h.Merc.274 (s. 2) 1cm. Akk.-Obj. (außer Φ373 [τόδ’] immer δρκον, bzw. [Γ313] όρκους) u. meist (mit μή) neg. Inf. (nicht negiert: T108, h.Ap.79 u. h.Ven.26), vgl. u. 3 Ica m. Akk.-Obj. u. Inf. Fut. T108 (Hera zu Zeus:) ,,εί δ9 άγε νυν μοι δμοσσον "Ολύμπιε ^καρτεράν δρκονJf 1 ή μέν τόν πάντεσσι περικτιό- νεσσιν άνάξειν 1 δς κεν ...“ — Ausführung V. 113 δμοσεν (s. in la) 127 (Zeus packt Ate im Zorn) καί ωμοσε L 1 μή ποτ9 ές Οΰλυμπόν τε καί ούρανόν 1 αύτις έλεύσεσδαι h.Merc.536 (Αρ. zu Hermes:) ,,κατένευσα καί ώμοσα L u 1 μή τινα νόσφιν έμεΐο δεών αίειγενετάων ’ άλλον γ9 εϊσεσ- δαι Ζηνός ... βουλήν“ Κ313 (Hera:) „ήτοι μέν γάρ νώϊ πολέας ώμόσσαμεν (ich u. Ath.) όρκους 1 πάσι μετ9 άδανά- τοισιν 1 μή ποτ9 έπί Τρώεσσιν άλεξήσειν κακόν ήμαρ“ ε 178 (Od. zu Kal.: „ich werde kein Floß besteigen) εί μή μοι τλαίης γε, δεά, μ,έγαν δρκονΛ όμόσσαι 1 μή τί μοι αύτφ πήμα κακόν βουλευσέμεν άλλο“ - κ343 (Od. zu Kirke) s h.Ap.79 (Delos zu Leto) (a h.Merc.518 in la), Ausführung £184 (dir.R.) bzw. «345 (s.u. II), h.Ap.83 (s. lb) *299 (Hermes* Rat an Od. über Umgang m. Kirke: „verweigere nicht ihr Bett) άλλά κέλεσδαί μιν μακάρων L j όμόσσαι ’ μή τί (Übel plant und Männlichkeit nimmt“), μακάρων zu δρκον, nicht zu ό. h.Ven.26 ωμοσε δέ (Hestia) L » δ δή τετελεσμένος έστίν, ’ άψαμένη κεφαλής πατρός Διός αίγιόχοιο παρδένος εσσεσδαι πάντ9 ήματα Φ3Ί3 (Skam. zu Hera: «ich will aufhören) έπί καί τόδ9 όμουμαι (μή ... άλεξήσειν)“
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Icß m. Akk.-Obj. und Inf.Aor. (<5253 fut.Bed.) /132 (Ag.: „ich will Ach. sieben Frauen geben, darunter Briseis) καί έπί (έπί δέ v.l., Arist.) L d όμουμαι 1 ^μή ποτέ τής εύνής έπι- βήμεναι ήδέ μιγήναι^“ s /274 (όμεϊται) Τ\Ί5 (Od.:) „όμ- νυέτω (Ag.) δέ τοι δρκον έν 9Αργείοισιν άναστάς 1 L vgl. Antwort V. 187 u. ausführende Handlung (steht auf, schwört V.249f. 258ff.) δ253 (Hel.:) „ώμοσα ^καρτεράν όρκονj, 1 μή με πριν Όδυσήα μετά Τρώεσσ9 άναφήναι, ' πριν γε ...“, promissor.Eid m. fut.Bed., vgl. Chantraine, Gr.h.II310 Id (Imp.) m. Akk.Obj δρκον u. folg. //77-Satz m. Konj. (Aufforderung zu Eid an — jeden einzelnen einer — Gruppe betr. Unterlassung einer best. zukünftigen Handlung) μ298 (Od. zu Gefährten:) „άλλ9 άγε νΰν μοι πάντες όμόσ- σατε L / ' ' μή πού τις ' ή βοΰν ήέ τι μήλον
άποκτάντ]“ = σ55 (Bettler zu Freiem, μή τις ... έμέ ... πλήξη δαμάσση), Ausführg. μ 303 bzw. σ58 (άπ/έπώμ- νυον s.II) 2 m. äußerem Obj.: bei jem. oder bei Sache schwören, jem. oder eine Sache beschwören — Anrufung e. Gottes (bzw. Haupt d. Gottes) als Schwurzeugen (zur Funktion von Göttern bei Schwur s. s.v. μάρτυρος u. L9 229 ff.) oder (zusätzlich zu Götteranrufung, vgl. L1215 f.) Nennung einer dem Schwörenden und/oder dem Empfänger des Schwurs wichtigen Sache (040 Ehebett); h.Merc.274 m. zusätzl. Akk. des Inhalts; an zwei von vier Stellen m. folg. Inf. (Fut., Aor.); Götteranrufung bei Schwur sonst: Gen. δεών (?, s. zu ß3Tl in Illa); πρός 4- Gen. (TI 88 έπιορκήσω), έπί + Akk. (h. Merc.519), (ναι) μά 4- Akk. (A86. 233f., ^43, h. Merc. 384. 460 — vgl. o. s.v. μά), όνομαίνω + Akk. (S278), Anrufung bzw. Benennung der Götter als μάρτυροι/ες u. in dir.R., meist m. ιστω κτλ. (T276ff., //411, ΑΓ329, 0 38, T258ff, ε 186 ff, ξ 151 ff, τ 303 ff, υ 230 ff, h. Cer. 259, h.Ap.84ff, vgl. ρ 155ff); vgl. δέους έπιδώμεδα Ύ254; beschwören von Gegenständen S271 u. *P585 nicht ident, m. Berührung 040 (Hera ruft an: „Gaia, Uranos, Styx-Wasser) σή δ9 ιερή κεφαλή καί νώίτερον λέχος αύτών 1 κουρίδιον, τό μέν ούκ άν έγώ ποτέ μάψ όμόσαιμι“, Heras Eid nur formallogisch kein Meineid u. m. komischem Pathos (vgl. Janko, Iliad z.St.) S271 (Hypnos zu Hera:) „άγρει νΰν μοι όμοσ- σον άάατον Στυγός ΰδωρ (berühre m. der Hand Erde u. Meer, damit alle unteren Götter Zeugen sind) [V. 275:] ή μέν έμοί δώσειν Χαρίτων μίαν“ (vgl. Ausführung V. 278 f., ohne Erwähnung von Styx-Wasser) — eher archaisierendes Pathos in R. von Göttern untereinander (und komischer Kontrast zum Inhalt des Eids) als alte Schwurformel ¥^585 (Men. zu Antil.:) „χερσίν εχε ραδινήν ... ' ίππων άψάμενος γαιήοχον έννοσίγαιον 1 δμνυδι μή μέν έκών τό έμόν δόλφ άρμα πεδήσαι“, halte, berühre, schwöre h.Merc.274 (Hermes zu Ap.:) ,,εί δέ δέλεις πατρός κεφαλήν μέγαν δρκον όμοΰμαι“ (folgt Beteuerung) 3 (ohne Akk.-Obj.) m. folg. Inf., teils m. μή neg., teils m. teils ohne Beteuerungsformel ή, vgl. 1 c (Inf. nach Akk.-Obj.) 3a m. Inf.Präs. Hes.fr.204,79 ό]μνύμε- ναί τ9 έκέλευσίε] (Tynd. sc. die Freier der Hel.) και [. ,]π.. άράασδαι ‘ σπονδήι, μή τιν9 έτ9 ξλλον [ά]ν^ρ .έδεν άλλα πένεσδαι, vgl. Ausführung V.84 (έπίδοντο) 3b m. Inf. Fut.: A76 (Kalchas zu Ach.:) „σύ δέ σύνδεο νκαί μοι δμοσσονΛ ' ή μέν μοι άρήξειν“, vgl. Ausführung V.86ff. („ού μά γάρ "Απόλλωνα ..“) Κ32\ (Dolon zu Hektor:) „άλλ9 άγε μοι τό σκήπτρον άνάσχεο, L j ' η μέν τούς ίππους τε καί άρματα ' δωσέμεν“, vgl. Ausführung V.328 (in 4) 3c m. Inf. Aor., promissor. Eid m. fut. Bed., vgl. δ 253 in Icß ß3T3 (Tel. zu Eurykl.:) „άλλ9 δμοσον μή μητρί φίλη τάδε μυδήσασδαι (μυδησεσδαι v.l.)(bevor nicht der 11. oder 12. Tag da ist, oder sie mich vermißt oder von meinem Weggang gehört hat)“, vgl. Ausführung V.377 3d m. Inf. Perf.
u. 	Präs. £331 (Lügenerz.) ωμοσε (δμνυε Eust.) δέ πρός εμ9
689
690


δμνυμι
αύτόν, άποσπένδων ένι οϊκφ, νηα κατειρύσδαι (sc. fur Od.) και έπαρτέας έμμεν εταίρους = τ288 (ωμνυε) 4 abs. (nur Κ328 m. folg. dir.R.) X328 έν χερσί σκήπτρον λάβε (Hektor) καί οί (sc. Dolon) δμοσσεν („ϊστω νΰν ...“) S278 ωμνυε δ’ (Hera) ώς έκέλευε (Hypnos), δέους δ’ όνόμηνεν άπαντας Τ265 (Ag.:) „εί δέ τι τώνδ’ έπίορκον έμοί δεοί αλγεα δοΐεν ' πολλά μάλ9, δσσα διδοΰσιν δτις σφ9 άλίτηται όμόσσας" S280 αύτάρ έπεί ρ9 δμοσέν τε τε- λεύτησέν τε τον δρκον = /7378 — «346 = h.Ap.89 s /1304 (δμοσάν) = ο438 = σ59 /392 (Bettler zu Eum.: „welch mißtrauisches Herz du hast) οίον σ9 ούδ9 όμόσας περ έπήγα- γον ούδέ σε πείδω (sc. daß Od. bald zurückkommt)“, Bezug auf V. 151 f. (ούκ αΰτως μυδήσομαι, άλλά σύν δρκφ) u. V. 158 (ϊστω νυν ...) abs. auch *345 = μ 303, ο437 = σ58 in II
II Kompos.: 1 άπόμνυμι die seit Ant. (s. Σχ) meist (u.a. Spitzner zu K332, Ebeling, LSJ, DGE s.v. άπόμνυμι, o. ISp. 1079,54ff., L57 A.4, L15 143 A.124 - anders ThGrL s.v., Heyne zu K332, Mutzbauer, Tempuslehre II261) einheitl. Erklärung als negierend (opp. έπόμνυμι) weder bei άπο- notw. (vgl. άποειπεϊν m. sowohl neg. wie intens. Bed.) noch bei promissor. Eid und in Vbd. m. Akk.-Obj. (έπί-) δρκον plausibel (dies auch nicht nachep. u. ohne Analogie bei Verben des Sagens, vgl. s.v. άπό BI3bß), aber offenbar Ursache für Kj. (Arist.s?) in K332 u. viell. o437 (vgl. van der Valk, Text. Crit. Od. 133 f.). Nachep. beides belegt: nicht neg. z.B. Th. 5.50 (απ- meist durch Kj. έπ- beseitigt), D.29,52 la (άπο- intens.) einen (verlangten) Eid ablegen, Schwur leisten K 332 ώς φάτο (Hektor, auf Wunsch Dolons [V.321 δμοσσον} sein Versprechen durch einen Eid bekräftigend) καί ρ9 έπίορκον (έπι δρκον ν.1.) άπώμοσε (vulg., def. Heyne, έπ- Arist., codd.nonn.) so sprach er und, ja, damit hatte er einen Meineid abgelegt (Kommentar des allwissenden Dichters) — έπ. wohl Kj. anstelle des überl. άπ., zu dem, weil negierend verstanden, weder Inhalt des Schwurs (durch Negation verstärktes positives Versprechen) noch Akk.-Obj. έπίορκον zu passen schien; vgl. s.v. έπίορκος β3ΊΊ (Tel. verlangt Eid von Eurykl.) γρηυς δέ δεών μέγαν δρκον άπώμνυ (άπόμνυ, έπώμνυ vv.ll.), gegen negierende Bed. von άπό (St.West, Odyssey z.St.: „swore that she would not“) spricht Inhalt (Eurykl. verspricht nicht, etwas nicht zu tun, sondern etwas erst nach Ablauf einer bestimmten Frist oder bei Eintreten einer bestimmten Bedingung zu tun), Wortfolge (Betonung liegt auf den Attr. von δρκον), Syntax (Verb hat Obj.) und δμοσεν in V.378: Eurykl. leugnet nichts, schwört nichts ab, ändert auch keine vorherige Absicht, sondern erfüllt den Wunsch/Befehl des jungen Herrn; zu δεών vgl. h.Ap.83 (o. in 11 b) u. s. s.v. δρκος κ381 (Kirke zu Od.:) „ή τινά που δόλον άλλον όίεαΓ ούδέ τί σε χρή 1 δειδίμεν ήδη γάρ τοι άπώμοσα καρτεράν δρκον" ich habe dir doch schon einen starken Eid abgelegt (sc. daß ich gegen dich kein Übel ersinnen werde) — Bezug auf V. 345 (s.u.), Obj. von ά. ist δρκον, nicht δόλον 1b entw. (άπο- negierend) schwören, etwas nicht zu tun oder intensivierend (wie 1 a und = έπόμνυ- μι) *345 ή δ9 (Kirke) αύτίκ9 άπώμνυεν (άπό- Allen), ώς έκέλευον s μ 303 (άπώμνυον, Gefährten), sie schwor(en) sofort, es nicht zu tun oder leistetefn) den (verlangten) Eid sofort
II2 έπόμνυμι 2a έπι- intensivierend oder ohne Bed. (vgl. Leumann, Hom. Wort 84 A.48) einen (verlangten) Schwur leisten'. o437 οί δ9 αρα πάντες έπώμνυον (άπ- ν.1.), ώς έκέλευεν - σ58 (άπ- v.l.) Th. 793 δς κεν τήν (Styx-Wasser) έπίορκον άπολλείψας έπομόσση ' άδανάτων, wer nämlich von den Unsterblichen dies ausgießend einen Meineid schwört, kein Bed.-Unterschied zu όμόσση V.232 (Ila) 2 b έπι in DSV dazu (zur Bekräftigung einer Behauptung) einen Eid leisten s. A233 in Ilb, 1132 a 274 in ließ, Φ373 in 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όμοίιος
11 ca, ¥M2 u. υ229 in 11 b, Op. 194 in Ila, vgl. έπί als v.l. in K332 (in II1 a) u. als Kj. in Op.282 (in 11 a)
G Götter u. Dinge, bei denen geschworen wird (Schwörende): Ap. (Ach.), Helios (Ag.), Pos. (Antil.), Zeus (Ach., Ag., Hektor, Od., Tel., Theokl.), Haupt des Zeus (Hera, Hermes, Hestia), δαίμων (Ag.), Erinynen (Ag.), Unterweltsgötter (Ag., Hera), Styx ( Dem., Hera, Kal., Leto), Erde (Ag.), Erde u. Himmel (Hera, Kal., Leto), Flüsse (Ag.); Tisch u. Herd d. Od. (Bettler, Theokl.), αλγεα πατρός (Tel. - ohne t.t.), Ehebett (Hera), Szepter (Ach., Hektor), άκόντιον (Ap.), προδύ- ραια (Hermes)
D v.l. Ύ119; S279a (s. sch.Ξ278-9) ωμνυε δ9 έκ πέτρης κατειβόμενον στυγος ύδωρ; Kj.: Choer. fr. Suppl.Hell.323 όμνύναι (ci. Meineke) Μ. Schmidt
ομογάστριος [2*] E s. Risch, Kl.Sehr. 118 Σχ sch.D Φ95: -ος' ό έκ τής αύτής γαστρός άδελφός
Β leiblich, von derselben Mutter geboren, qualifiz. Bez. der dir. Blutsverwandschaft von Geschwistern (vgl. s.w. αύτοκασί- γνητος u. κασίγνητος) 1 als Subst. Φ95 (Lykaon zu Ach.:) „μή με κτεΐν9, έπει ούχ -ος (ίογάστριος Zen.) 'Έκτο- ρός είμι" leiblicher Bruder 2 als Attr. 7247 (Ap.:) „μέλλει μέν πού τις (ein Mann) και φίλτερον άλλον όλέσσαι 1 ήέ κασίγνητον -ον ήέ και υιόν" Μ. Schmidt
όμοΦεν [1°, 1Η, lh] vom gleichen (: αύτόδεν ‘selben’) Ausgangspunkt aus (wie = Dat. lh), konkr. (+ έξ) in Erz. u. (nachhom.) übertr. (geneal.) in dir.R. (Hes.s, Aphr.s), jew. in Vbd. m. Pf. £477 (δοιούς) ύπήλυδε δάμνους 1 έξ -δεν πε- φυώτας' ό μέν φυλίης, ό δ9 έλαίης auf dem gleichen Standort gewachsen, vgl. Λ 40 u.s. Lejeune, Adv. en -δεν 230 zur mögl. dopp. Bzhg. der Präp. Op. 108 (έτερόν τοι λόγον έκκο- ρυφώσω) ώς ^δεν γεγάασιΛ δεοί. δνητοί τ9 άνδρωποι gemeinsamer Herkunft sind, vgl. Pi. Ne. 6,1 u. s. Verdenius, Entre- tiens Hardt 7, 1960. 163f.; Burkert, in: Apocalypticism in the Mediterranean World and the Near East, ed. D. Hellholm, Tübingen 1983, 250 h.Ven. 135 (άδμήτην μ9 άγαγών) πατρί τε σφ δεΐξον καί μητέρι 1 σοΐς τε κασιγνήτοις οϊ τοι L j die von den gleichen Eltern(teilen) wie du stammen (epex., s. IISp. 1341,2ff.), vgl. 0496, kontrast. όμου (s.d. Bl) δ723, o 365 R. Führer
όμοίιος [8‘, 3°, 1H, lh] F -ος 1H, -ου 8, -ov 1°; Nom. -ov 2, Akk. -ον 1 Μ 1 -ος Op. 182; ^εΐκος; -ov
Δ 444; -ον Δ 315, /236, h.Ven. 244 2 [„<-’] L , L-<w (< *-oo) πτολέμοιοj σ264, ω543, φυλόπ/έριδος κρατερής
j Σ242, 7V358, καί L , 0670, L , 7440, 2V635, Φ294
Σχ sch. Bam. /236: τόν ^όμοίωςΔ έπί πάντας κατά φυ- σιν έρχόμενον, sch.D 0670: τοΰ L d πασιν έπίοντος χαλε- ποΰ ( ~ [τ.] ό. π. χ. 21315. 444, 7440), sch.min. Ρ.Dura3 zu Δ 315: κακόν (od. κρινόν)
L Nauck, Melanges Greco-Romaines 3, 1869—74, 259— 263; Solmsen, Unt. 101 f.; Hirzel, Themis 234 A.3; Wyatt, Metr. Lengthening 174ff.; Athanassakis, RhM 119, 1976, 4ff.; Silk, CQ77 - n.s.33, 1983, 320; A.Rengakos, Zetemata92, 1994, 119f.; Catenacci, QUCC81 - n.s.52, 1996, 133ff.
B gemeinschaftlich i.S.v. pos. wertend (1) solidarisch (ggüber — Dat.), neg. wertend (2) keinen verschonend, präd. von Pers. (1), attr. von Abstr. (2); in assoz. Zush. m. άμφοτέ- ροισι/ωδεν 2V358L, O669f., άνδρί/ών z5 315f. 444f., y236f., δύνανται /V634L, y236f., "Ε/έρι(δο)ς 21440/4, 7V358, τάχ(ιστ)α a263f., h.Ven.244, φίλος* y236f., Op. 182fE, ' φυλόπιδος N635, Σ242, m. Paron, όμ- 4444f.; außer Δ444, N353, O61Q, Σ242 in dir.R. (vorletzter V. /1315, ω543) o.ä. (1”). — Wortf.: ήπιος, κεδνός, ξυνός, όλ-
691
692


όμοίιος
όμοιος
ο(ι)ός, όμόφρων, φθισήνωρ, Αμβροτος. 1 in Vbd. m. abh. Dat. (vgl. όμοιος Bl) Op.182 ούδέ πατήρ παίδεσσιν -ος ούδέ τι παΐδες ' 1 ούδέ κασίγνητος φίλος έσσεται ώς
τό πάρος περ nicht gleich· (> wohlgesinnt (s. West z.St.), d.h. fremd (Hallof); and. (~ V.235) B.Gatz, Spudasmata 16, 1967, 40; kontrast. /?276 2 sonst: Beiw. von γήρας (2x), θάνα¬
τον, νεΐκος, πτολέμοιο (8χ in HVformel, *DekI.’ zu έν αίνβ δηϊοτήτι, άνά κρατεράς ύσμίνας) /236 θάνατον μέν -ον ούδέ θεοί περ ' και φίλφ άνδρί δύνανται άλαλκέμεν der alle Menschen trifft, vgl. A/326f. h.Ven.244 σέ (Anch.) μέν τάχα ζγήραςΛ -ον άμφικαλύψει ' νηλειές, το τ9 έπειτα παρί- σταται άνθρώποισιν, vgl. V.224 Δ 315 σε (Nestor) L d τεί- ρει -ον 444 (’Έρις) η σφιν (Gr. u. Tr.) καί τότε ^νεΐκοςΛ -ον έμβαλε μέσσφ ' ερχόμενη καθ’ όμιλον alle zus.bringend (vgl. Ν333/7) > involvierend, vgl. Σ309, 21456, K374 σ264 (Τρώάς φασι ίππων) επιβήτορας, οϊ κε τάχιστα ' έκριναν μέγα l j cou πτολέμοιο Λ - ω543,ηβ<1βχ (παύε), vgl. 2V271 Φ294 μή πριν παύειν χεΐρας u „ πριν κτλ., kontrast. (metr. gleichw.) Γ112 7V358 (Zeus u. Pos.) έριδος κρατερής καί L j ' πεΐραρ έπαλλάξαντες έπ’ άμφοτέροισι (Tr. u. Gr.) τάνυσσαν (viele Tote) = Σ’242 (παύσαντο) s 7V635 (vgl. λ 314) 0670 (Ath. entfernte Sichtbehinderung) μάλα δέ σφι (Gr.) φόως γένετ’ άμφοτέρωθεν, ' ήμέν πρός νηών καί L u Schlachtfeld (abgeschw.) /440 σ’ έκ Φθίης Αγαμέμνονι πέμπε ' νήπιον, οΰ πω είδόθ’ j ' ούδ’ άγορέων Kriegshandwerk
D Choer. fr.23(= Suppl. Hell.937),22 Colace suppl. ]δες
άγχι βεβ[ώτ]ες όμρί[{£}ίθ] ν ήτορ έχοντες R. Führer
όμοιος [16', 13°, 8Η, 5h] Μ [.*-] τις -ος έπι... Β553, •=521; μοι -ος άνήρ ¥'632, Lrov -ονΔ άνήρ /753, L d ρ 218; -η h.Ven. 178; τις -α β\2\ k<-] -οι β276; μοι -η Σ120; (οΰ) ποθ’ -ης/η έμ/ν„„τιμής* Α278, /1410; -ην Σ329 ί^-χ] δέμας άθανάτοισιν -ος /468 = ^163, #14; ούκέθ’ -ος π182; -ος Ρ475; τόν -ον ρ218; -ον 1305; -οι Κ437, Μ270, τ240, Ορ. 114; καί είδος -η ζ16, h.Ven.82; -η Hes.fr.22,3; τρήρωσι πελειάσιν ιθμαθ’ -αι Ε7Ί8, h.Ap. 114; Χαρίτεσσιν -αι/ας/ην Ρ5\, Hes.fr.291,1 / 10a,33 / 10a,49; ανθεί -αι/ας h.Cer. 178 / f231 = ψ 158; ούδέν -ον K2\f>, Ορ. 144; -ον Ε44\, Hes.fr.252,2; οΰ ποθ’ -ων h.Cer.481; έτύμοισιν -α τ203 s Th.27
Εχ sch.D Α278: ίσης (ebs. sch.min. P.Strassb. inv.33 z.St., vgl. sch.D /£437, £51). καί της αύτής
L Hirzel, Themis 421 ff.; Steinthal, Formen gottmenschlicher Steigerung 17; von Fritz, ABG4, 1959, 45 ff.
B gleich(artig), Verh. zu όμός 'gleich’ wie άλλοΐος 'andersartig* zu άλλος 'anderer*; quäl., kaum quant. (höchstens A278, z5410, /£216) im Ggs. zu ϊσος, im Ggs. zu όμός überw. von Lebewesen (incl. deren είδος Hes. fr. 252,2, κόμαι *51, ζ231+, χαΐται h.Cer.178, χρώς π!82), s.u. jew. Vorbem. u· vgl. γένος Op. 143f. (: 7V354), φϋλον E44\; in Vbd. m. abh. Inf. 4' in 1 a/b (s.d.), davon /£437, Ρ4Ί5 (jew. im Zush. m. bes. Pferden) in dir.R., m. Akk. (tw. mehrfach) der Bzhg. (δέμας, είδος, ϊθματ’, μέγεθος, ούδέν, πόδας, φυήν, χεΐ- Οας) ΕΊΊΖ, 4°, 2Η, 2h (s.u. jew. Vorbem.), aber nie in dir.R.; in assoz. Zush. m. άθανάτ- £441 f., £475 f., /468*, f!6, αιει *216f., ρ218, Op. 114, αϊματι P5\ (impl. Σ329), άλλος* *475, π 182, Op.l43f., α/έμμορ- A27%, h.Cer.481, άνήρ* *553, £778f., Af270f., Η 521 f., /753, Σ328Γ, ¥'632, άνθρώπων ' £441 f., Hes.Op. 143f., fr.22,3ff.; 291,1/4, h.Cer.480f., Άργείων* E77M., Μ269Ϊ., άργύρ(έ)φ [±—] *51 f., Op. 144, αύτοΰ Σ329Γ, h.Ven.81f., Αχαιών Ρ4Ί5, *240, έθελε* Α277Ϊ., £441, 7753, είδος ζ\6, Hes. fr l0a,32f.; 22,3/7; 252,2, h.Ven.82, έπιχθονί(ων*) £553, Hes.fr.22,3ff.; 291,1/4, h.Cer.480f., έριζε(μεναι) A277f.,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
*553ff., θεοΐσιν £440f., Hes.fr. 10a,48 f., ίσ- £441, Hes.fr. 22,3 f., κούρη(ν) £*15f., Hes.fr. 252,1 f., νοήματα Σ323ΐ., β\2ϊ, νΰν Μ2Ί0Ϊ., p217f., ϊδμεν* β\2\ί, Th.27, (προ)πάροιθε(ν) π181ί, h.Ven.81f., (ά) πάντων* Κ2\5ΐ., M27QL, Σ328Γ, Ορ. 114f., πολλά* / πλέονες / πλεΐστοι* τ2Ο3*. 239f, Hes.fr.22,3-6 / β276f. / £520f., Hes.fr.22,3ff., πο(δεσ)σί(ν) / πόδας Ξ52\, ¥'632-6, h.Ap. 114 / Ορ. 114, (-)φίλ- Μ269Ϊ., τ24Ο, Hes. fr. 252,2, φράζεο/σαι £440f., h.Ven. 178; m. Klangwiederh. μοι 21410, /£437, Σ120, ¥'632, τ2Ο3 = Th.27; bis auf la (Vgl.) überw. in dir.R. (von Ach. /753, Σ120. 329, Nestor A278, /£216, ¥'632, Gotth. £441, ß276, θ\4, Jh.27, h.Ven.178/ RAnf. P415, 2.V. £441, M270, ρ218, L j, vorletzter V. /305, /£216, L Jt REnde Δ 410, #14), s.u. jew. Vorbem. — Wortf.: (έν)άλίγκιος, άτά- λαντος, εϊδομαι BI3a, (έπι)εϊκελος, έοικα BI la—e, ερίζω B2b, ίσος Blabd, όμός. — Abi.: όμοιωθήμεναι, όμοίιος 1 in Vbd. m. abh. (and. μοι/τοι 21410, Σ120 / π 182, h.Ven. 178 in 2a) Dat (pron./impl. 6' / τ240 in 1b) la (statisch) in (ausschmückendem) Vgl. (£51, Hes.fr. 252,2 comparatio compendiaria, vgl. v89): gleich(end); sportl. wertend (kontrast. 1b) nur von Pferden (1* am Ende), sonst ästhet. wertend von Göttinnen (2x am Anf.) u. (3° männl.) Menschen bzw. 4x deren (3x Männer-)Haaren od. 1H Aussehen; überw. Fern. (8x Pl. [nur hier], 3x Sg.) außer am Ende 173° Mask. (Pl./Sg.), 1H Ntr. (Sg.); m. abh. Inf. /£437, Akk. der Bzhg. £778+, y468+, ζ16; stets am VE (daher nachgest.), in dir.R. nur /£437, 14 £778 βάτην τρήρωσι πελειάσιν ιθμαθ’ -αι
(Hera u. Ath.) = h.Ap. 114 (Iris u. Eileithyia) £231 (τόν Ath. θηκεν) μείζονά τ’ είσιδέειν καί πάσσονα, κάδ δέ κάρητος 1 οΰλας ήκε κόμας, ύακινθίν^φ ανθεί -αΛς » ψ 158 h. Cer. 178 (ηΐξαν) άμφί δέ χαΐται 1 ωμοις άίσσοντο κροκ- ήί^ μ £51 αϊματι οί δεύοντο κόμαι Χαρίτεσσιν -αι (μέ- λαιναι Zen.) s Hes. fr.291,1" (νύμφαι) 4- 10a,33 (-ας). 49 (-τ/v), vgl. £Ί8 Hes. fr. 22,3 ...σι]ν -η (τήν πλεΐστοι μνήστευον) ζ16 (κούρη) άθανάτησι φυήν καί ^ίδοςΛ -η (Naus.), vgl. i? 457. 174, η 291, Θ3Ο5, £213 Hes. fr. 252,2 (ωπυιεν) Λειπεφίλην, ή<ι> L d Όλυμπιάδεσσιν -ον, vgl. 23a,16; 129,5, <514 / 468 έκ ρ’ άσαμίνθου βή δέμας (s.d. Blaa) άθανάτ^οισιν -οΛς (Tel.) s ψ/163 (Od.) = t?14ex (: η208ff.), vgl. ß5*, η5, (metr. gleichw.) h.Ven.55 /£437 (Rhesos’ Rosse) λευκότεροι χιόνος, θείειν δ’ άνέμ^ μ, vgl. άμα BI6d, Ν795 1b (dynamisch) in (kontrastierender) Vergleichung: gleichfkommend), ebenbürtig, ähnlich; überw. präd., nur 2°, 2H am Ende attr. (Ntr.), von (verwandelter) Göttin (lh am Anf.), Männern (5‘ Sg. sportl.-krieg. wertend, 2° Pl. die ganze Persönlichk. bewertend) u. Abstr. (Ntr., 2x Sg., 3x PL); am VE außer L£553, £521,, ¥'632 u. (m. nachgest. Dat. wie /305) /9121. 276, m. abh. Inf. L ,, £475, Akk. der Bzhg. Op.144, lh, fragend £475, neg. 5‘, 1°, 1H, in γάρ/έπεί-^Χτ Ξ521, £475, ß27b, r240 / /305; in dir.R. (Nestors /£216, ¥'632) außer r2O3 (RAbschl.), £553, £521, Op.144, lh h.Ven.82 παρθένφ άδμήτη μέγεθος καί είδος -η (Aphr.), vgl. ν222 £475 Άλκίμεδον, τίς γάρ τοι Αχαιών άλλος -ος ’ ίππων άθανάτων έχέμεν δμήσίν τε μένος τε, ’ εί μή (Patr.) £553 (Menesth.) τφ δ’ οΰ πώ ^τις -ος έπι^θόνιος γένετ’ άνήρ ’ κοσμήσαι ίππους τε καί άνέρας (Νέστωρ οίος έριζεν) £521 (πλείστους Αϊας εϊλεν) ού γάρ οϊ ν μτπέσθαι ποσίν ηεν ’ άνδρών τρεσσάντων /305 (Hektor) λύσσαν έχων όλ- οήν, έπει οΰ τινά φησιν -ον ' οι έμεναι Δαναών ¥'632 (Άμαρυγκέα θάπτον, θέσαν αεθλα) ενθ’ ου τις μοι -ος άνήρ γένετ’ (ένίκησα) β276 γαύροι, γάρ τοι παΐδες -οι πατρί πελονται, ’ οί πλέονες κακίους, t , δέ τε πατρός άρείους, vgl. Δ410 in 2a τ240 (πολλοΐσιν Od.) έσκε φίλος* u j Αχαιών ήσαν -οι, vgl. V.265ff. 285f., yl20ff. /£216 οί έκαστος δϊν δώσουσι μέλαιναν ’ θήλυν ύπόρρη-
693
694


όμοιος
όμοχλά(ω), -έ(ω)
νον τή μέν κτέρας ^ούδέν -ονΛ keine (andere) Prämie II Ορ. 144 (Ζεύς γένος) χάλκειον ποίησ9, ούκ άργυρ<έ>φ L j in nichts, vgl. V.l29 /7121 (αϊ πάρος ησαν Άχαιαί) τάων οΰ τις -α νοήματα Πηνελοπείη ' ήδη, vgl. Hes. 4 fr.43a,72 τ203 ϊσκε ψεύδεα πολλά λέγων έτύμοισιν -α = Th.27 2 ohne abh.Dat. 2a (dynamisch) in (bis auf
Σ120. 329 [Sprache Ach.s!] kontrastierender) Vergleichung (expl. 2:441, Λ/270, [m. Reim οΐος/οίη(ν)] π181ί, 8 h.Ven. 178f. am Anf., sonst impl., 3x am Anf. vom Wandel in der Zeit): gleichfartig, -wertig); präd. (von [zurückverwandelter] Göttin lh, Götter-/Menschengeschlecht [Ntr.] £441, Män- nem/Menschen [Mask.Pl.] Λ/270, 1H bzw. deren [männl.] 12 Haut [Mask.Sg.] 1°), attr. (von Erde od. Abstr. 4' [Fem.Sg.]) od. subst. (lh [Ntr.Pl.]) Adj.; am VE außer 5x Fern, (kontrast. la), m. abh. Akk. der Bzhg. 1H, neg. 4\ 1°, fragend lh, in χαρ/εί/Ζπεί-Satz Σ329 / 120, h.Ven. 178 / A278, £441, 16 M21Q, in dir.R. außer Op. 114, h.Cer.481 h.Ven. 178 φρά-
σαι εΐ τοι -η έγών ίνδάλλομαι είναι οΐην δή με τό πρώτον έν όφδαλμοΐσι νόησας, correptio nur hier π 182 άλλοΐός μοι φάνης νέον ήέ πάροιδεν, 1 άλλα δέ εϊματ9 20 έχεις, καί τοι χρώς ούκέδ9 -ος Ορ. 114 ούδέ τι δειλόν 1 γήρας έπήν, αίει δέ πόδας και ^χεΐρας -Δοι ' τέρποντ9 έν δαλίησι κακών έκτοσδεν άπάντων (dazu B.Gatz, Spudasma- tal6, 1967, 39f.), vgl. Ggs. λ 497, Vbd. L . Φ294 Λ/270 ω 24 φίλοι, 'Αργείων δς τ9 έξοχος δς τε μεσήεις ' δς τε χερειό- τερος, /πει οΰ πΛω πάντες -οι ' άνέρες έν πολέμφ, νΰν έπλετο έργον άπασι £441 χάζεο, μηδέ δεοΐσιν ' ισ9 έδελε φρονέειν, L Δοτε φΰλον -ον ' άδανάτων τε δεών (u. 28 άνδρώπων) || Α278 (μή δέλ9 έριζέμεναι βασιληΐ) L Λοδ9
-ης έμμορε τιμής ' σκηπτούχος βασιλεύς, φ τε Ζεύς κΰδος έδωκεν stets eine höhere Autorität besitzt (Litotes, s. Ameis-H.;
and. IISp.43,33ff.); dagg. /753 in 2b zi410 (ήμεΐς τ^οι πα- 32 τέρΛων μέγ9 άμείνονες) τώ μή μ u Λας ποδ9 -η ένδεο τιμή, vgl. /7276 in lb, 057 Σ120 (den Her. μοΐρ9 έδάμασσε) ως και έγών (Ach.), εί δή μοι -η μοίρα τέτυκται, ' κείσομ9 έπεί κε δάνω, vgl. /318 329 ού Ζεύς άνδρεσσι νοήματα πάντα 36 τελευτή' ' άμφω (Patr. u. Ach.) γάρ πέπρωται -ην γαΐαν έρεΰσαι αύτοϋ ένι Τροίη dieselbe (fremde) Erde, kontrast. (metr. gleichw.) ω 106, vgl. !Ρ91 II h.Cer.481 (όλβιος δς τάδ9 δπωπεν) δς δ9 άτελής ιερών δς τ9 άμμορος, οΰ ποδ9 40 -ων (-ην ci.) ' αίσαν έχει φδίμενός περ, vgl. 0209 2b (statisch) in Vbd. m. Art.: one's peer, im NS in dir.R. /753 (άχος) όππότε δή Lrov -ονΛ άνήρ έδέλησιν άμέρσαι ' και γέρας άψ άφελέσδαι, δ τε κράτεϊ προβεβήκη seinesgleichen, 44 vgl. Ο208ff. ρ218bis (νΰν) κακός κακόν ήγηλάζει, ' ώς αίει L j άγει δεός ώς L u gleich zu gleich (> Call.fr. 178,9f.), dazu C.W. Müller, KJass.-philol. Studien 31, 1965, XV A.20
D Mer.fr.4,2 K.-M. = Suppl.Hell.903A, 14 suppl. ^83a 48
v.l. h. Merc. 224 (dazu Breuning 93 f.) R. Führer
όμοιωΦημεναι [Γ, 1°] Σχ sch. D Α 187: έξισωδήναι (ergänzbar sch. min. P. Strassb. inv. 33 z.St.) 52
B (zu ομοΐος Β1 b:) sich für ebenbürtig erklären, rivalisieren, in dir.R. (Γ REnde) 4187 (κ9 άγω Βρισηίδα) δφρ9 εύ ειδής ' όσσον φέρτερός είμι σέδεν, στνγέη δέ και άλλος ' ίσον έμοί φάσδαι καί ^-ήμεναι άντηνΛ, dazu Nicolai, in: 56 K.Raaflaub (Hrsg.), Anfänge polit. Denkens i. d. Ant., München 1993, 322 f. /120 (vor Troja) οΰ τίς ποτέ μήτιν L u ' ήδελ9, έπεί μάλα πολλόν ένίκα (Od. δόλοισι), vgl. ψ 124ff., τ 285 f. - W ο r t f.: s. ισοφαρίζω R. Führer 60
όμοχαπνος [le] Rauchvgenosse> - ständiger HausL d Epim. fr. 3 Prosaref. ους ο μεν Χαρώνδας καλεΐ όμοσιπύους, Επιμενίδης δέ ό Κρής -ους (όμοκάπους *TopfL ; ν.1., 64 schwer!. Hex.) V. Langholf
όμοκλά(ω), -έ(ω) [15‘, 6°] F impf, -α 2, -έομεν 1, -εον 4; -ησαν 2; -ήσασκε 1; -ήσειεν 1; -ήσας 9, -ήσαντες 1
Μ 1 trisyll. U$x] -α Σ156, 0248 2 quadrisyll. 2a
[„!„„] μνηστήρες (πάντες) ν-εον έν μεγάροισιfv) <£>360, /211; L j </>367; -εον 0658 2b k---] δεινά δ9 -ήσας Ε439 = /7706'" = Κ448; -ήσας /7378, Κ365, ^337, £35 [^1_2] -ήσαν (τ9) έπέεσσιν Ψ363, τ 155; -ήσας Ζ54, 0252 3 pentasyll. 3a ^πάντες^ -έομεν έπέεσσι ω\Ί3
3b L j -ήσαντες 0354 k±-^] -ήσασκε £199;
-ήσειεν ΠΊ\4
Σχ sch.D: glossed w. άπειλέω (έπ- £439) or κελεύω (έν- Ψ363), κέλομαι (δια- 0248, παρα- 0 658, Σ156), otherwise: £439: -ήσας' ... έπιτιμητικώς βοήσας, Ψ33Τ. κένσαι -ήσας' τή φωνή έπιπλήξας
Β (όμοκλή:) to shout, express loudly dissatisfaction (w. others), mostly scolding, forbidding, urging, summoning: usu. Orders, often w. threats (cf. Σχ); w. κελεύω / κέλομαι K365, 0252 (cf. O353L, /7372. 378, *P363. 371, ω 173. 175, also ότρύνω, see Krapp, Akust. Phänomene 51. 85ff. 93ff.); subj. Hektor /7714, Σ156, K365, cf. 0354 (3), suitors 5°, πάντες / πολλοί 0354, ^360, ω!73 / ^>367; narr, word, introd. dir.sp. £199, £439, Z54, /7706, K365. 448, 0248. 252; end- ing dir.sp. ςρ367; content of shout narrated exc. 0354, /7378, Σ156, !P337. 363, £35, τ155; w. A.c.I. /7714, ω173 (cf. K365) advs.: άζηχές 0658, δεινά £439 = /7706in = K448, έσσυμένως Ψ363, μέγα ΣΙ56; instr.dat.: έπέεσσι Ψ363, τ155, ω173, ήχή 0354, μύδφ £199; dat. of pers. addressed ΣΙ56, K365, 0248. — Wdfld.: see ένίσσω, κέλομαι 1 complaining, expressing frustration K448 τρίς δ9 ήέρα τύψε βαδεΐαν. 1 άλλ9 δτε δή τό τέταρτον έπέσσυτο δαίμονι ίσος, ' δεινά δ9 -ήσας έπεα πτερόεντα προσηύδα' 1 έξ αύ νΰν έφυγες δάνατον κύον' 1 νΰν αύτέ σ9 έρύσατο Φοίβος (threats follow) 2 scolding, forbidding £199 δν δ9 αύ δήμου τ9 άνδρα ϊδοι βοόωντά τ9 έφεύροι, 1 τόν σκήπτρω έλάσασκεν -ήσασκέ τε μύδφ' ' δαιμόνι9 άτρέμας ήσο καί άλλων μΰδον άκουε, 1 οΐ σέο φέρτεροί είσι 0 248. 252 ή καί σκηπανίφ δίεπ9 άνέρας' οί δ9 ϊσαν έξω 1 σπερχομένοιο γέροντος' ό δ9 υίάσιν οίσιν -α 1 νεικείων 2νν. 1 έννέα τοϊς ό γεραιός -ήσας έκέλευε' 1 σπεύσατέ μοι κακά τέκνα κατηφόνες' αϊδ9 άμα πάντες 1 'Έκτορος ώφέ- λετ9 άντί ... πεφάσδαι (ready my wagon, όμοκλήν ν. 265) £439 δεινά δ9 -ήσας προσέφη Απόλλων' ' φράζεο Τυ- δέίδη καί χάζεο, μηδέ δεοΐσιν ' ίσ9 έδελε φρονέειν = /7706in (to Patr.), impl. threat Z54 'Αγαμέμνων ' άντίος ήλδε δέων, καί -ήσας έπος ηΰδα' ' ώ πέπον ώ Μενέλαε, τίη δέ σύ κήδεαι ούτως ' άνδρών; (don’t spare this Tr.!) £35 τούς μέν -ήσας σεΰεν κύνας άλλυδις άλλον 1 πυκνήσιν λιδάδεσσιν τ155 (με διά δμφάς) ειλον έπελδόντες και -ησαν έπέεσσιν. ' ως τό μέν έξετέλεσσα καί ούκ έδέλουσ9, ύπ9 άνάγκης ^>360. 367 τόξα λαβών φέρε μνηστήρες δ9 άρα πάντες ^-εον έν μεγάροισιΛν τις εϊπεσκε ...'' πή δή ... τόξα φέρεις, άμέγαρτε συβώτα; ' 2νν. ' ως φάσαν, αύτάρ ό δήκε φέρων αύτή ένί χώρη, 1 δει· σας, οΰνεκα πολλοί L · Τηλέμαχος δ9 έτέρωδεν άπειλη· σας έγεγώνει ω 173 ήμεΐς μέν πάντες -έομεν έπέεσσι 1 τόξον μή δόμεναι /211 μνηστήρες δ9 έτέρωδεν u /πρώτος τήν γ9 ένένιπε Άγέλαος' ' Μέντορ, μή σ9 έπέεσσι ηα· ραιπεπίδησιν Όδυσσεύς (threats follow) 3 urging on 3® warriors in battle: ordering on, summoning to help 0658 ta- χε γάρ αιδώς 1 καί δέος' άζηχές γάρ -εον άλλήλοισι (Νέστωρ λίσσεδ9 άνδρα έκαστον 4- dir sp.) ΣΙ56 τρίς μέν μιν μετόπισδε ποδών λάβε L... "Εκτωρ' έλκέμεναι με- μαώς, μέγα δέ Τρώεσσιν -α (words not reported) Κ365 ο>ζ φάτ9 έποτρύνων' Τρώεσσι δέ L , 1 κέκλεδ9 -ήσας, φάτο δ9 ϊμεναι άντ9 Άχιλήος (μή δείδιτε ΓΊηλείωνα) II /7714
υφοςβος'
' ' ώδε δέ


όμοχλα(ω), -έ(ω)
('Έκτωρ) δίζε~ γάρ ήέ μάχοιτο κατά κλόνον αύτις έλάσσας (^ίππους,), ' ή λαούς ές τείχος -ήσειεν άλήναι 3b horses 0354 μάστιγι κατωμαδόν (Hektor) ήλασεν L 1 κεκλόμένος Τρώεσσι ... * οί δέ σύν αύτίρ * πάντες -ήσαντες έχον ... l j ' 7Ζ/7 δεσπεσίη /7378 ή πλεΐστον όρινόμενον ΐδε λαόν, ' τη ρ9 έχ9 -ήσας (τάφρον ύπέρδορον ϊπποι) Ψ33Ί άτάρ τόν δεξιόν ίππον ' κένσαι -ήσας, είξαί τέ οί ηνία χερσϊν 363 πάντες έφ9 ϊπποιιν μάστιγας αειραν, ' πέπλη- γόν δ9 ίμάσιν, -ησάν τ9 έπέεσσιν 1 έσσυμένως' οί δ9 ωκα διέπρησσον πεδίοιο
D ν.1. ¥Μ17 Leaf W.Beck
ό/όμοχλή [6\ 1°, 1Η, lh] Ε ό. Sc.341, h.Cer.88; -κλή: καλέω, κέκλημαι, όμο-: όμός ?, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: -άω, -ητήρ
Μ Μ*] ϊπποισιν έκέκλετο, τοι δ9 ύπ9 όμοκλής Sc.341, h.Cer.88; -fj ZI37; ως έφαδ9, οί δέ άνακτος / δ9 άρα πατρός ύποδείσαντες -ήν Λ/413 = *Ρ417 = 446 / 0265; -ήν Π\47; -αί ρ 189 Σχ sch.D Ζ137: ^άπειλ^ή, sch.Bam. ρ189:L Δαί
Β shout, forbidding, scolding, urging on; w. threats: expl. ¥M17, impl. Z137 (cf. 0265), ρ189; w. (έ)κέκλετο Λ/(408)413, ^(402)417. (442)446, Sc.341 s h.Cer.88, w. όμοκλήσας έκέλευε 0 (252)265. — Wdfld.: see ένιπή 1 of forbidding, scolding ZI37 (Lykurgos τιδήνας σεύε) βουπλήγι · Διώνυσος δέ φοβηδείς ' δύσεδ9 άλός κατά κύμα, Θέτις δ9 ύπεδέξατο κόλπφ ’ δειδιότα' κρατερός γάρ έχε τρόμος άνδρός -fj — 0265 ούκ άν δή μοι άμαξαν έφο- πλίσσαιτε τάχιστα, ταύτά τε πάντ9 έπιδεΐτε, ϊνα πρήσσωμεν όδοΐο; 1 ως έφαδ9, οί δ9 άρα πατρός ύποδείσαντες -ήν ' έκ μέν άμαξαν άειραν, quasi-threatening, see -άω Β2 ρ189 (Fd like to leave you here) άλλά τόν (Tel.) αί- δέομαι καί δείδια, μή μοι όπίσσω 1 νεικείη · χαλεπαί δέ τ9 άνάκτων είσιν -αί Cf. ^417 in 2b; Λ 80 2 urging 2a
to warriors in battle, summons (to help) Λ/413 (άργαλέον) μούνφ ρηξαμένω δέσδαι παρά νηυσί κέλευδον ' άλλ9 έφο- μαρτεΐτε' πλεόνων δέ τι έργον άμεινον. ' ως έφαδ9, οί δέ άνακτος ύποδείσαντες -ήν ' μάλλον έπέβρισαν βουληφόρον άμφί άνακτα (= ^417 = 446 in 2 b) Π 147 ίππους δ9 Αύτο- μέδοντα δοώς ζευγνύμεν (Patr.) άνωγε, ' τόν μετ9 9Αχιλλήα ... τΐε μάλιστα, ' πιστότατος δέ οί έσκε μάχη ένι μεΐναι -ήν, cf. όμοκλητήρ Bl 2b to horses, urging on VM17 (Nestor will kill you, if you make no effort and we get a worse prize, so full speed!) ως έφαδ9, οί δέ άνακτος ύποδείσαντες -ήν 1 μάλλον έπιδραμέτην (έκέκλετο ν.402; cf. 1 b) = 446 (= Λ/413 in 2a) Sc.341 Ίόλαος ' σμερδαλέον ϊπποισιν έκέκλετο' τοι δ9 ύπ9 όμοκλής ' ρίμφ’ έφερον δοόν άρμα s h.Cer.88
D ci. h. Merc. 373 Stadtmüller W. Beck
όμοκλητήρ [2‘] Σχ sch.D Μ273: του έγκελευομένου. τού άπειλοΰντος
Β (shouting) urger 1 of warriors in battle Λ/273 μή τις όπίσσω 1 τετράφδω ποτι νήας άκούσας» ' άλλά πρόσω ϊεσδε καί άλλήλοισι κελεσδε (κελευτιόωντε 265, ότρύνοντες 266, νείκεον 268, προβοώντε, ωτρυνον 277) 2
of horses (driver) ¥Μ52 τοΐο δ9 άνευδεν έόντος L d ' έγνω, φράσσατο δ9 ίππον άριπρεπέα προύχοντα W. Beck
ομοπάτριος [1Η] vom gleichen Vater abstammend, qualifiz. Bez. der dir. Blutsverwandschaft von Geschwistern (vgl. s.w. ομογάστριος, αύτοκασίγνητος u. κασίγνητος) Hes. fr. 280,18 (Theseus über Peirithoos: „er wünscht) έβγώσασδαι ' αύτοκ]ασιγνήτην -ov (sc. Persephone)“, vgl. δπατρος V.21
Μ. Schmidt 697
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όμός
όμοργάζω [lh] L Ludwich, Hymnenbau 119ff.; Zum- bach, Neuerungen 30
B (Körperteil) ab-, auswischen, metr. Verlängerung von όμόργνυμι (s.d.); in dir.R. h.Merc.361 ci. (έν λίκνφ κατέ- κειτο) πολλά δέ χερσϊν ' αύγάς (s.d. Β3) ώ-ζε (ώμάρταζε codd.) δολοφροσύνην άλεγύνων rieb sich m. d. Händen d. Augen, ’Konjug.’ zu λ 527, inh. vgl. σ200. — Wortf.: κα- δαίρω, μαίομαι ΒII1, όμόργνυμι Β 2 R. Führer
όμόργνυμι [6', 5°] Ε with Ved. apa-morj-, see Forssman in: Kurytowicz Memorial Vol.I, Cracow 1995, 251 ff. — Deriv.: όμοργάξω
Μ 1 trisyll. [Jx] χειρός -γνυ / χειρ9 ^άπ-γνυΛ £416, 27414; L d £798 2 quadrisyll. 2a [J^] <άπ-ξατοΛ σ200
ίδών L j jSaxpUj £269, ρ304 2b L Λά τ9 ώμοργνυντο λ 527 3 pentasyll. [«^«2] L / -ξάμένος*
ΣΙ24, i?88, λ530; άπ-ξαμένω Ψ739
Σχ sch. D glossed w. άποψάω, άπομάσσω
B to wipe (away) tears, blood, sweat etc., άπ- (6x) and simplex (5x) w. same meaning, 3x act. (άπ)-γνυ but only £416 not ref. to body of agent; άπό + gen. £416, abl. gen. without prep. λ 530; adv. άμφί and σπόγγφ Σ414, otherwise
w. 	hands alone: £416, Σ124, σ200; cf. καδαίρω 1 acc. obj. substance removed la tear(s) £269 άλγήσας δ9 άχρεΐον μδών άπ-ξατο δάκρυs ρ304 ό νόσφιν L Λ, ' ρεΐα λαδών Εΰμαιον ΣΙ 24 άμφοτέρησιν χερσί παρειάων άπαλάων 1 νδάκρυ9Λ -ξαμένην άδινόν στοναχήσαι έφείην #88 u j -ξάμενος κεφαλής άπο φάρος έλεσκε λ 527. 530 δάκρυά τ9 ώμοργνυντο, τρέμον δ9 ύπό γυΐα έκάστου' ' κείνον δ9 οΰ ποτέ πάμπαν έγών ιδον ' οΰτ9 ώχρήσαντα χρόα ... οΰτε παρειών ' L j -ξάμενον lb ichor, blood £416 ή ρα (Dione) καί άμφοτέρησιν άπ9 ίχώ χειρός (of Aphr.) -γνυ 798 άν δ9 ϊσχων τελαμώνα κελαινεφές αϊμ9 άπ-γνυ Cf. τερσαίνω lc dust Ψ739 καί ρ9 άπο-ξαμένω κονίην δύσαντο χιτώνας, Arch. Hom. Τ51 2 acc. obj.
cleansed part of body 2a cleansing sweat Σ414 σπόγγω δ9 άμφί πρόσωπα και άμφω χειρ9 άπ-γνυ ' αύχένα τε στι- βαρόν και στήδεα λαχνήεντα (372 ίδρόωντα) 2 b cleansing ’sleep’ σ200 τήν δέ γλυκύς ύπνος άνήκε, ' καί ρ9 άπ- ξατο χερσί παρειάς φώνησέν τε, erieb sich den Schlaf aus den Augen’ Ameis-H. See όμοργάζω
Compd.: άπ-, see B introd. W.Beck
όμός [7; 2°, 6H] E Erbwort (< *somo-, Ableitung von *sem- > εις u. *sm- > ά[μ]-), vgl. Mayrhofer, EWAia II703. - Abl.: όμόδεν, -όσε, -ού, -ώς, όμωδήναΓ, όμαδος, ομαλός, όμιλος, όμοιος', όμαρτή(δην), -ηγερέες, -ήγυρις, -ήλιξ, -ηρος, -ογάστριος, -άκαπνος, -οκλή, -ο]μήτριος, -οπάτριος, -άσπορος, -οστιχάω, -άτιμος, -ότροφος, -ουρος, -όφρων, -ώνυμος’, s.a. ξυνομ[
F -ός 1; -ή 1, -ή 1, -ήν 3; Nom. -όν 2, Akk. -όν 6, Akk. -ά 1Η
Μ 1 IkJ -όν Ν333 2 [.2] εί δή -ήν Ω5Ί (vgl. Abl. /456); ούκέδ9 -ά Sc. 50 (vgl. Adv. /605) [νΐ] -ός δρόος ούδ9 ϊα Δ437', -ή σορός Ψ9\; καί -ή 0209; -ήν (οδόν) κ41, ρ563; -όν γένος ήδ9 ϊα Ν354; (καί) -όν λέχος είσαναβαί- νοι* Θ29\, Hes.Th.508, fr. 129,7. 21; 180,11; 193,12
Σχ sch.D 4437: νδμοιοΛς (so reg.), ό αύτός (ebs. 69291, 0209, ¥^91), Ν333: Λν. Ισορρεπές L Biraud, in: 'Kühner’ 46
Β (4437, Ν333, x41 mehreren, sonst zweien) gemeinsam (außer letzter St.) > gleich (außer 1. Perik.), Sg. je 7x von Konkr. (nur λέχος, σορός) / Abstr., (Ntr.)Pl. 1H subst.; im Ggs. zu Abl. -οδεν/οϊος/οΰ/ώς nie in Vbd. m. abh. DaL (and. Dat-Obj. J/354, 057); neg. 4 437, Sc. 50, gekoppelt m. 698


όμός
όμου
ϊα Δ 431, Ν354, (nach όμ-Alliterat. 2V332f.) wiederaufgenommen durch όμόσ9 N333/1 (durch 'respondierendes* όμοΰ viell. in D), όμοΰ Lwiederaufnehmendj Ψ84/91, ίσο- L u 0209; in assoz. Zush. m. πάντες* Δ431, 7V332L, «38/41, ρ561 ff., τιμ- 057, «38/41; hom. in dir.R. (von Gotth. 0209, 057) außer /1437 (χάρ)^ N333. 354 (ή μάν, 352 γάρ ρα). — Wortf.: αυτός ΒΠΙ, εις Blb, ία, ίσος Bla/d, κοινός, ξυ- νός 0291 (τοι έν χέρι θήσω η τρίποδ9 ήέ δύω ίππους) ήέ γυναΐχ9, ή κεν τοι -όν λέχος (s.d. B3a) είσαναβαίνοι (s.d. ΒΙΙ 2 a δ) s Hes. Th. 508” (Impf.) s fr. 129,7” (Aor. Inf.) = 21” (Ptz. Fern.) = 180,11” = 193,12, vgl. Abi. Ξ209 «P91 (μή έμά σών άπάνευθε τιθήμεναι όστέ9, άλλ9 όμοΰ) ως δέ καί όστέα νώϊν -ή σορός άμφικαλύπτοι II Ν333 κεκλό- μενοι καθ9 δμιλον έπ9 αύτόν πάντες έβησαν ' τών δ9 -όν ϊστατο νεΐκος έπί πρύμνησι νέεσσιν ' 3 w. G1. ' ως άρα τών όμόσ9 ήλθε μάχη, von feindl. Parteien nur hier, metr. sing. (s. Ml); s.a. IISp.540,45f. zu V.337 u. 916,12ff. zu V.335 «41 πολλά μέν έκ Τροίης άγεται (Od.) κειμήλια ' ληϊ- δος* ήμεΐς δ9 αύτε -ήν οδόν έκτελέσαντες ' οϊκαδε νισόμε- θα κενεάς σύν ^χεΐρας έχοντες, vgl. 5107 ρ563 (κ9 ένέποι- μι) οίδα γάρ εύ περί κείνου (Od.), -ήν δ9 άνεδέγμεθ9 όϊζύν Δ431 (Τρώων άλαλητός) ού γάρ πάντων ήεν -ός θροός ούδ9 ϊα γηρυς, ' άλλά γλώσσ9 έμέμικτο Ν354 άμφοτέροι- σιν (Tjcus u. Pos.) -όν γένος ήδ9 ϊα πάτρη, sc. ομογάστριοι u. δπατροι, s. 0187, vgl. Δ 58, h. Cer. 85, h.Ven. 135 0209 (ά/ος) όππότ9 άν ίσόμορον (s.d.) καί -β πεπρωμένον αϊση 1 νεικείειν έθέλησι (Zeus den Pos.), vgl. V. 186, /752f. u. s. Ameis-H. z.St. 057 (εϊη κεν) εί δή -ήν 'Αχιλήϊ καί "Εκτορι θήσετε τιμήν. ' 'Έκτωρ μέν θνητός (Ach. θεάς γόνος), vgl. V.66, /319, Δ 410, Α 163 II Sc. 50 (Alkm.) διδυμάονε γείνα- το παϊδε ' ούκέθ9 (καθ9 ci., doch s. West zu Op. 174) -ά φρο- νέοντε (τόν μέν χειρότερον, τόν δ9 αύ μέγ9 άμείνονα) (s orae. Delph. 406,2in P.-W. ap. sch. £64d [όμοφρ. v.l., ού ταύ- τά AP XIVI00]), vgl. V.88
D Choer. fr. 23(= Suppl. Hell.937),7 Colace ]ντες όμής γεγάασ\ι γενέθλης ' ]ρί μέν όμοΰ συναρήξ[ατε
R. Führer
όμόσε [2‘] Σχ sch.D Λ/24: όμοΰ. είς τό αύτό Β an den gleichen Ort > zusammen, von Flußumleitung u. milit. Zus.stoß Λ/24 (ποταμών, δσσοι ...) τών πάντων -σε στό- ματ9 έτραπε (Ap.), vgl. 4 453 Ν331 των δ9 όμόν ϊστατο νεΐκος ' 3 νν. G1. ' ως άρα τών -σ9 ήλθε μάχη (s.d. Β3), μέμασαν δ9 (άλλήλους έναιρέμεν), vgl. V.343, ΚΙ58. 374. - Wortf.: έπ9 άλλήλοισιν (s.d. Blba), άμυδις Bla, ές χώρον ένα
D v.l. Ν333 R. Führer
όμόσκορος [lh] vom gleichen Samen abstammend, wahrsch. vom selben Vater abstammend h. Cer. 85 (Helios zu Dem.:) „ου τοι άεικής ' γαμβρός έν άθανάτοις πολυση- μάντωρ 9Αϊδωνεύς ' ^αύτοκασίγνητοςΛ καί -ος", qualifizierender Zusatz zu L j, das nur 'eigener Bruder’ heißt und nicht Abkunft von gleichem Vater oder gleicher Mutter bezeichnet; vgl. σπέρμα zur Bez. der Nachkommenschaft e. Mannes (aus einer Frau) Hes. fr. 43,54 Μ. Schmidt
ομοστιχαει [Γ] Σχ sch.D z.St.: άμα πορεύεται, συμπα- ρακολουθεΐ L Stolz, WS 25, 1903,230 f.; Φάβης, Άθηνα 53, 1949, 288 ff.
B auf gleicher Höhe marschieren (mit - Dat.), denom. von •όμόστιχ- (milit. t.t.?), vgl. όμόστοιχος (Alcm.fr. 33 p.80 Dav.); in Gl. 0635 (νομεύς) πρώτησι καί ύστατίησι βόεσσιν ' αίέν -ει, ό δέ τ9 (Löwe) έν μέσσησιν όρούσας ' βουν έδει, αί δέ τε πάσαι ύπέτρεσαν, prägnanter als entspr.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Vbd. m. άμα /86 (metr. gleichw.), Σ511; s.a. Janko, Iliad z.St. — Wortf.: άμα BI4 R.Führer
ομότιμος [V] L Steinkopf, Gesch. des Ruhmes 18f.; Greindl, κλέος 61
B ranggleich (όμός + τιμή, vgl. 057); in dir.R. 0186 ύπέροπλον έειπεν (Zeus), ’ εϊμ9 -ον έόντα (Pos.) ßirj άέκοντα καθέξει, s. V.189. 209, vgl. 4 278, Π53. - Wortf.: ίσό- μορος, όμοιος B2b R. Führer
όμότροφος [2h] L Κ. Α. Prieß, Der mythol. Stoff i. d. II., Diss. Mainz 1977, 55 A.6
B zus. aufgewachsen (mit — Dat., vgl. όμοΰ Bl), Jugendgespielin (von = Gen.), nur von Art. (s.d. Ml am Anf.) h.9,2 (κασιγνητην Έκάτοιο) -ον JΑπόλλωνΛος s h.Ap. 199 (-ος u μ, s.a. V. 16), vgl. ¥*84, <5723, o365, kontrast. h.Cer. 85. — Wortf.: όμήλιξ, συνέριθος, συνήορος R.Führer
όμοτροχόωντα v.l. ο451, vgl. ISp.598,19f. u. 612,39f. (falsch 602,20 f.)
όμου [10ζ 11°, 1H, 2h] Μ 1 ![.«] (άλλ9) -οΰ ΨΜ, ο365 2 [J] (κεΐσθαι) L-oü νεκύ/φέεσσι(ν) 0118, £867,
(κείμεθ9) L Λάς / καμάτω τε καί Χ499 / £745, ι!5 = «143; (άλλά θ9) -οΰ <««-> τε <~-> καί 461, 4122, μ 67; (Akk.) -οΰ καί (Akk.) 4 245, £294 = ζ69 = μ315, Op.243, h. Merc. 122; -οΰ Ρ36Τ, λ 513, h.Nen.llT Μ] -οϋ Λ 127, 5723*, μ 178. 424* * = vor doppelkons. Ani. (τρ- au¬
ßer lh), wo άμα (s.d. M2) metr. gleichw.
B lok. (s. bes. £867, 0118, ¥^84/ £362 in 1/2 jew. am Anf.) an der gleichen (: αύτοΰ 'ders.’) Stelle (wie = Dat.) > mod. (1) zusammen (mit = Dat.), (2) gleichermaßen (vgl. όμώς); Subj.(s-Akk. 0118, Λ 573) £867, 0118, £294*, Op.243, h.Merc. 122 Gotth. (h.Ven.272 deren ψυχή) bzw. 4 61 (Λοιμός), μ 67 numinose Gewalten, K499 Tiere (£745 deren θυμός), £362, λ 573 Tote, sonst (lOx) lebende Menschen; in assoz. Zush. m. ά/θύελλαι* ε292ff., μ67ί., άλγε- 5722f., ι!5*, άσπ- [!««] 4 245, K499, (συνέ)έργ(μέν)ον μ424, h. Merc. 122f., νεκ- 0118, £5362, Κ499, νεφέεσσι(ν) ΕΖ61, ε293ΐ.*, πάσας* δ 123, £292 ff.; in/nach Gl. £745 / £867, Κ499, in dir.R. 14x von 24 (s.u. jew. Vorbem.). — Wortf.: άμα(ρτβ), άμυδις, άμφότερον B3, μετά + Dat., μίγδα, σύν (Κ224) 1 (lok./mod.) Adv.: zusammen (mit), verstärkende
(vgl. 5723 m. 4 251, o365 m. ζΊ05, h.Ven.272 m. /7505) Wiederaufnahme von άμα o 363/5, h. Ven. 264/72, je viermal selbst. / in Vbd. m. Dat.: 2' (Subj. jew. Ares) Präp. + Pl. von Appell., 2° (nb. τράφεν* wie ^84) Postpos. 4- Sg. von Pron.; in dir.R. außer £867, 4 127 £867 (GL, τοΐος PNd) "Αρης '
φαίνεθ9 L-oü νεΛφέεσσιν ίων είς ούρανόν, kontrast. άμα BI6d 0118 εϊ πέρ μοι (Ares) καί μοϊρα Διός πληγέντι κεραυνφ ' κεΐσθαι L ρώεσσι μεθ9 αϊματι καί κονίησι, vgl. allg. £397,n ¥*84 μή έμά σών άπάνευθε τιθήμεναι όστέ\ 9Αχιλλεΰ, άλλ9 -οΰ, ώς τράφομέν περ, vgl. tu76f. 5723 (πέρι μοι) άλγε9 έδωκεν (Zeus) ' έκ πασέων, δσσαι μοι (Pen.) -οΰ τράφεν ήδ9 έγένοντο (S 4 251”), vgl. inh. Γ175, W431, £23 ο365 (μ* αύτή θρέψεν άμα θυγατέρι) τβ -ου έτρεφόμην, ολίγον δέ τί μ9 ήσσον έτίμα h.Ven.272 (νυμ- φαι. τβσι δ9 άμ9 ή έλάται ήέ δρύες γεινομενρσιν έφυοαν* άζάνεται δένδρεα) πίπτουσι δ9 άπ9 δζοι, ' τών δέ θ9 -οΰ ψυχή λείπει φάος zugleich 4 127 (τοΰ δύο παϊδε λάβε Ag.) είν ένί δίφρφ έόντας, -οΰ δ9 έχον ίππους* ' έκ γ^θ σφεας χειρών φύγον ηνία gemeinsam, kontrast. V. 103f. λ 513 (Ώρίωνα) είσενόησα ' Θήρας -οΰ είλεΰντα κατ9 άσφο* δελόν λειμώνα, 1 τούς αύτός κατέπεφνεν 2 (kopulative) Partikel (Ρ362, 4 245, £294*, 1Η, lh nach-, sonst voran-


όμου
gest.): zugleich, sowohl (... als), both (... and), wie αμα BII2, άμφότερον B3, αμυδις ε467, μ415+ vorausweisend (μ 424 zus. m. αμφω) auf (7χ τε, μ424 ήδέ +) καί (+ καί Ρ362ΐ., lh) bzw. μ .178 (τε -k) τε, nur Subst.e (im Nom. A 61, Gen. P362, Dat. P745\ sonst Akk.) koordinierend, im Ggs. zu αμα, αμυδις, όμώς nie Verben (: /456 in D, μ415+, ω249, Th.74) od. Adj.e; in dir.R. A61 u. 7° (außer ε294) P362
άγχιστΐνοι έπιπτον ' νεκροί -οΰ Τρώων και επικούρων ' και Δαναών, stärker als (metr. gleichw.) αμα (z.B. O148+), schwächer als έπιμίξ (S60) 745 δυμός 1 τείρεδ9 L-oö καμάτφ τε και2 ίδρφ σπευδόντεσσιν (Maultieren) <75 (2 Tage) κεί- μεδ9 L j αλγεσι δυμόν έδοντες = κ 143 Κ499 (G1., ως ύπ9 Αχιλλήος) ίπποι ' στεΐβον -οΰ νέκυάς τε καί ασπίδας (s Λ 534) Δ 122 έλκε δ9 -οϋ γλυφίδας τε λαβών καί νεϋρα βόεια μ 67 (Plankten) τβ δ9 οΰ πώ τις νηΰς φύγεν άνδρών
' άλλά δ9 -οϋ πίνακάς τε νεών καί σώματα φωτών 1 κύ- μαδ9 άλός φορέουσι πυρός τ9 (άελλαι), zur dreigliedr. V.struktur m. τε 4- καί vgl. Λ 708, ε467, Th.661, Ορ.67 Α61 εί δή -οϋ πόλεμός τε δαμζί νκαί λοιμούς Αχαιούς, vgl. ε467 Ορ.243 (τοΐσιν μέγ9 έπήγαγε πήμα Zeus) λιμόν -οϋ L jV £294 σύν δέ νεφέεσσι κάλυψε (Pos.) 1 γαΐαν -οϋ καί πόντον = ι69 (Zeus) = μ 315 Λ 245 (100 βοΰς δώκεν) χίλι9 ύπέστη 1 αίγ^ας -οϋ καίΔ οις, τά οί άσπετα ποιμαίνοντο h.Merc. 122 ώπτα δ9 άμφ9 όβέλοισι ' σάρκ^ d νώτα γε- ράσμια καί μέλαν αίμα 1 έργμένον έν χολάδεσσι μ 424 (έπίτονος) τφ ρ9 αμφω συνέεργον -οϋ τρόπιν ήδέ καί ιστόν 178 έν νηί μ9 έδησαν -οϋ χεΐράς τε πόδας τε 1 όρ- δόν έν ίστοπέδη, vgl. V. 50, χ 189
D ci. 0635, /456 G 4χ in μ R. Führer
δμουρος [Γ] L J. D. Ρ. Bolton, Aristeas of Proconnesus, Oxford 1962,17f; Ivantchik, AC 62, 1993, 39 f.
B (όμός 4- ούροςΐ:) angrenzend, benachbart Aristeas fr. 2ii, 1 p. 87 Dav. {σ}φάσ<av> (Issedonen) άνδρώπους είναι καδύπερδεν -ους 1 πρός βορέω (μαχητάς, άφνειούς), sc. Arimaspen, vgl. /48, Hecat.fr. 163. 203. 204. 207. — Wortf. s. γείτων R· Führer
όμοφρονέω [2°] Σχ sch. Barn. ζ183: Lza αύτά2 βουλευό- μενοι, /456: L d μοι βούλοιο
L Böhme, Seele u. Ich 49 A.7; vanderValk, Text.Crit.
Od.55; s.a. όμόφρων L
B übereinstimmen i.S.v. an einem Strang ziehen, (4- νοημα- σιν) ein Herz u. eine Seele sein (von Eheleuten / Lieblingshaustier), urspr. Ptz. als metr. Verlängerung (l.VH) von όμόφρων (2. VH) wie έυφρονέων (II Sp. 765,29 f.) von ευφρων\ in dir.R. (auf 2./3.P. bzg.) <183 (ού τοΰ γε κρεΐσσον) ή δδ9 -οντε νοήμασιν οίκον έχητον ' άνήρ ήδέ γυνή (181 ομοφροσύνην, s.d.), vgl. /128, 050 /456 (κριέ) εί δή -οις πο- τιφωνήεις τε γένοιο ‘ είπεΐν δππη κείνος έμόν μένος ηλασ- κάζει mitwirken würdest (sc. nicht nur mitfühlen V.453); and. ('vernünftig wärest’) L; formal vgl. 057, Sc. 50 R. Führer
ομοφροσύνη [2°] Σχ sch.Bam. fl81: γνησίαν φιλίαν (analog o 198) B Eintracht, Einträchtigkeit (zw. Eheleuten / Freunden) als Göttergabe / Produkt gemeinsamen Erlebens; in dir.R. (auf 1./2.P. bzg.) <181 (σοί δεοί δοΐεν) άνδρα τε καί οίκον, καί -ην όπάσειαν ' έσδλήν ο 198 (ξεΐνοι) και ομηλι- κές είμεν ' ήδε δ9 οδός καί μάλλον -ησιν ένησει
R. Führer
ομόφρων [1\ 1Η, 3h] Σχ sch.D Ύ263: -ova δυμόν έχουσιν όμονοοϋσι L Snell, Gn.7, 1931,84f.; ders., Dichtung u. Gesellschaft 39-43; Plamböck, Erfassen 97 f.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όμφαλός
B (Poss.-Kompos. aus όμός u. φρήν) einträchtig, von Tieren (Γ neg.) in dir.R. u. Gotth. (Musen, Dem. u. Perseph., Ap. u. Hermes) bzw. deren δυμός (s.d. B3b) in Erz., stets [vlw], Akk. außer h.Merc. 195; in assoz. Zush. m. άλλήλ- Χ263Ϊ., h.Cer. 434 f., διαμπερές %263f., (Abi.) o 196 ff., δυμόν έχουσαι* ’ Ύ263, Th.60f., h.Cer.434, h.Merc.391; in (h.Merc.391 in)dir.R. P, h.Merc. 195 Sg. (nur HVformel, metr. gleichw. m. JV487"): Ύ263 ώς ούκ έστι λέουσι καί άνδράσιν όρκία πιστά, ' ούδέ λύκοι τε καί άρνες L-ova δυμόν έχΛουσιν, ' άλλα κακά_ φρονέουσι διαμπερές άλλήλοι- σιν h.Cer.434 πρόπαν ήμαρ L 2ουσαι ' πολλά μάλ9 άλλήλων κραδίην καί δυμόν ΐαινον ' άμφαγαπαζόμεναι, vgl. z!360f. h.Merc.391 άμφοτέρους δ9 έκέλευσεν (Zeus) L ιΟντας ' ζητεύειν (Ggs. V.315), vgl. h.Ven. 102 PL: 195 (Rinderherde) κύνες κατόπισδεν έποντο ' τέσσαρες ήύτε φώτες -ονες einträchtig wie Kameraden zus. wirkend, vgl. N1Q4 Th.60 (Μνημοσύνη) έτεκ’ έννέα κούρας -ονας, ήσιν άοιδή ' μέμβλεται harmonierend, s. V.39 (68 < A604+); and. („Μούσα/ als όμονοοΰσαι ausgedeutet“) Gigon, Festschrift Debrunner 153 A.2 > Verdenius, Mn.IV25, 1972,246f. — Wortf.: εις Blb, ίσος Bld, όμηρεΰσαι. — Abi.: όμοφρονέω, ομοφροσύνη R. Führer
όμόω s. όμωδηναι
Όμφάλη [Γ] Τ. des lardanos, als Witwe des Tmolos Königin der Lyder, bei der Her. drei Jahre Sklavendienst tat Pan.fr.dub.5 p.129 Dav. (= 34 p. 187 Ber. = 33 Matthews); vgl. Pan.fr. 17A+B p.123 Dav. u. fr. 17 Matthews; von Wilamowitz, Herakl. II 70ff. Pan. zugeschrieben; nach dems.. a.O. 74, ist Ό. urspr. Heroine der thessal. od. epirot. Stadt Όμφάλιον, s. auch Roscher III 1, Sp.870ff. G. Markwald
όμφαλοεις [12', 1°] Μ 1 quadrisyll. -εν 0 269
2 pentasyll. ύπ9 ^άσπίδος -έσσηςι Λ 259. 424; (καί)
L j Ζ118, Λ 457; -εσσαν X111; κόρυδές/άς τε καί άσπί- δες/ας -έσσαι/ας Π2\4, τ32; καί ^ασπίδες -έσσαιΛ Μ161, 7V264, Τ360; L ,Α 448 = 062
Σχ sch.D 21448: όμφαλούς έχουσαι. περιφερείς, 0269: νΰν κεκοσμημένον
Β epith. of shield (1), yoke (2) 1 of άσπίδος+, bossed,
having (a) boss(es'. basic ref. doubtless to one central boss, but for possibility of ref. to others see Λ 34); see further όμφαλός B2a and L23 Occurrences in M2 2 of ζυγόν, knobbed, having a central knob; see also όμφαλός B2b and L4 0269 κάδ δ9 άπό πασσαλόφι ζυγόν ηρεον ήμιόνειον ’ πύξινον -εν (-εντ9 vulg., see Leaf adi.), εύ οίήκεσσιν άρηρός (ν.269 om. Zen.) J. Ν. O’Sullivan
όμφαλός [7‘, 1°, 1Η, le] Ε ΙΕ, cf. Lat. umbilicus, Olr. im- bliu, and (w. diff. Ablaut) e.g. Skr. nabhi-, Lett, naba, OHG naba, nabalo', further Rix, MSS27, 1970,,94-96 and Mayrhofer, EWAia 114. - Deriv.: έπομφάλιος, όμφαλοεις
M [lw«] -φ Hes.fr.33a,26 [L«l -οί Λ 34 [4^] -ός έστι/οΰτε δαλάσσης α50, Epim.fr. 11,1 Diels; -οϋ Ν563, ^παρ9 -όν„ έκ δ9 άρα πασαι Δ525, Φ180; L j Κ416; -όν 0273 RwJ -όν JV192
Σχ sch.D 0273: έπ9 -όν έπί τό μέσον του ζυγοϋ L on Bl: 'Laser, Arch.Hom.S33f.; on B2a: ’Snodgrass*, Ar- mour 38ff. 170; 3Borchardt* in Buchholz u. Wiesner, Arch. Hom. E13. 50; on B2b: 4Wiesner*, Arch.Hom. F7
B nave/(l), metaph. uses (2) 1 navel of pers., always in
context of fatal wounding (3x w. spear, cast or thrust; Φ180 w. sword). - Wdfld.: γαστηρ μέση, πρότμησις Δ525 ου- τα δέ δουρί ^παρ9 -όν έκ δ9 άρα πάσαι ’ χύντο (χολάδες)Λ 702
701


όμφαλός
όμως
Φ180 γαστέρα γάρ μιν τύψε (sc. άορι) L u Κ416 (τόν βάλε μέσσον ακοντι νώτα, δδι ζωστήρος όχήες σύνεχον) άντικρύ δέ διέσχε παρ9 -όν έγχεος αιχμή, ' γνύξ δ9 έριπ9 (προτί οί δ’ έλαβ9 έντερα χερσί) 7V568 βάλε δουρί ' αιδοίων τε μεσηγύ καί -οΰ, ένδα μάλιστα 1 γίγνετ9 "Αρης άλεγεινός (βροτοΐσιν) 2 metaph. 2a boss of shield; al- ways (incl. use of όμφαλόεις), exc. in έπομφάλιον (//267, w. σάκος), assoc. w. άσπίς, in ZI 18 w. άσπίς that is evidently body-shield (on άσπίς and σάκος see άσπίς B introd., on o. esp. coli. 1428,26-29. 59-61; 1429,77-1430,2); in Λ 34 6. not only of central boss, but also transferred to similar formations surrounding this Λ 34 έν (on Ag.’s shield) δέ οί -oi ήσαν έεί- κοσι κασσιτέροιο 1 λευκοί, έν δέ μέσοισιν έην μέλανος κυάνοιο Ν\92 άσπίδος (of Hector) -όν ούτα (Aias, w. spear) 2b central knob of yoke Ω213 τρις δ9 έκάτερδεν έδησαν (sc. ζυγόδεσμον) έπ9 -όν, when attaching yoke to pole of mule-waggon (η. ζυγόν όμφαλόεν w.268f.) Hes. fr.33a,26 (ζυγοΰ [of Her.’s chariot]) ό]μφαλφ έζόμενος (Periclymenus, as wasp vel sim.) 2 c central point, central protube- rance (so a 50 too, if we are to think of island as raised like a na- vel on surface of sea) a50 (w. punctuat. as in V.d. Mühll) πήματα πάσχει (Od.) ' νήσφ (Ogygia) έν άμφιρύτη, δδι τ9 -ός έστι δαλάσσης, ' νήσος δενδρήεσσα, though difficult to envisage Ogygia (in far West in Hom.: see St. West [who thinks of island as also like o. in shape; cf. R.Henning, D. Geographie des hom. Epos, Leipzig — Berlin 1934, 46] in Odyssey adi.; on theories ancient and modern on locat. Hainsworth, ibid. on c55) as at centre of sea (see also Greifenhagen, PhW53, 1933, 1 lOf.; A. Ballabriga, Le Soleil et le Tartare, Paris 1986, 90 ff.) Epim.fr. 11,1 Diels ούτε ήν γαίης μέσος -ός οΰτε δαλάσσης, see Defradas, Propagande deiph. 102 ff. (esp. 108 f.), also (on the Delphic o.) M.W. de Visser, Die nicht menschengestaltigen Götter der Griechen, Leiden 1903, 84—90
J. N. O’Sullivan
δμφ(αξ) f. [1°, 1Η] Ε uns.; viell. verw. m. lat. umbo, viell. entlehnt; vgl. Chantraine, Form. 377; Risch 162
B unreife Traube 77125 (im Garten des Alkin.) πάροιδε δέ τ9 -κές είσιν 1 άνδος άφιεϊσαι, έτεραι ύποπερκάζουσιν Sc. 399 τούς (Hirsesamen) τε δέρει σπείρονσιν, ότ9 -κες αίόλλονται, 1 οια Διώνυσος δώκ9 άνδράσι χάρμα και άχδος, s. Russo z.St. G. Markwald
όμφή [2', 2°, 5h] E Erbwort (= dt. Sang, nom.act. zu *έμφω (wozu isol. Form έάφδη), s. Meier-Brügger, MSS50, 1989, 91 ff. — Abl.: πανομφαΐος
M [-2] έμ/σής -ής άπονή/έπακούσεται h.Merc.543. 545 / 566 [ίχ] -ή Β4\; Διός -ής h.Merc.471 = 532ex; -ής Κ129; δεοΰ -ή y215 = π96
Σχ sch.D £41: δεία φήμη καί κληδών (s.a. 0250: δ. κλ., ΚΙ29: κλ.), ΚΙ29: έκ τής δείας φωνής, τοΰτ9 έστιν ημών αύτών, sch. Bam. γ215: χρησμφ. κληδόνι. μαντείφ
L Ph. Mayer, Studien zu Hom., S., Eur. ..., Gera / Leipzig 1874, 35f.; C.F.vonNägelsbach, Hom.Theol., Nürnberg 31884, 173; Fournier, Dire 229. 232
B (göttl.) Stimme (numinos wie menschl. κλεηδών u. z.T. φήμη) > (Orakel-) Weissagung (urspr. in Dodona? vgl. Abl.), stets mit Angabe der Quelle (hom. allg. δείη / δεών / δεοΰ, 5h spezif. Zeus / Ap. / Hermes) durch poss. Gen./Adj./Pron. (5x / £41 / 3h), vgl. αύδή ISp. 1541,76ff., ίωή IISp. 1266,71 f.; B41 Nom., 2° Dat., sonst (3x έκ +) Gen. (4x abh. von verbum sentiendi), relig. Archaismus; in dir.R. (von Gotth. außer 2°) bis auf £41 £41 έγρετο δ’ έξ ΰπνου, δείη δέ μιν (Ag.) άμ- φέχυτ9 -ή (sc. Oneiros’ Botschaft) im Bann des göttl. Wortes (Ggs. £253*), vgl. £122, /C139, h.Merc.421 f., 0270 /215
52
4
8
12
16
είπέ μοι ήέ έκών ύποδάμνασαι (Tel.), ή σέ γε λαοί 1 έχδαί- ρουσ9 άνά δήμον, έπισπόμενοι δεοΰ -ή = π 96 einem göttl. Wink folgend (Ggs. £262*), vgl. £89, B367 Kl29 (Götter schützen Ach., ίνα μή τι μετά Τρώεσσι πάδησι σήμερον) εί δ9 9Αχιλεύς ού ταΰτα δεών έκ πεύσεται -ής, 1 δείσετ9 έπειδ9, δτε κέν τις έναντίβιον δεός έλδη ' έν πολέμφ aus göttl. Munde, s. Φ288ff., vgl. £64, H53, δ831 h.Merc.471 (πάντ9 ευ οϊδας, denn Zeus gab dir) δώρα ' καί τιμάς' σέ δέ φασι δαήμεναι έκ Διός -ής ' μαντείας {#’}, Έκάεργε' Διός πάρα δέσφατα πάντα = 532", vgl. «282+f., £328*, π403, Pi. dith.2,29 u. Abl., s.a. Ζεύς B7a 543 έμής -ής άπονήσεται δς τις αν έλδη 1 φωνή τ9 ήδέ ποτήσι τεληέντων οιωνών = 545med· Orakel(spruch), vgl. #79, Thgn. 807 f. 566 (Bienenorakel) σύ δ9 άτρεκέως έρεείνων ' σήν αύτοΰ φρένα τέρπε, καί εί βροτόν άνδρα δαείης, 1 πολλάκι σής -ής έπακούσεται αί κε τύχησι. — Wortf.: αύδή Blbc, γήρυς, δέμις Β6, δεο- προπίη/ον, δεσπεσίη (s.d. Β6), δέσφατα (s.d. Β2), ίωή Β2, μαντείη Β2, μαντήϊα, δπα/ί, δσσα, φδόγγος/ή, φωνή
R. Führer
D v.l. χ 347
20
όμωΟτίναι [ί] παραιπεπιδοΰσα αίεί κέ σφι φίλη
24
to be united £209 εί κείνω γ9 έπέεσσι ' εις εύνην άνέσαιμι -δήναι φιλότητι, '
καλεοίμην Cf. μίγνυμι W.Beck
28
Ε on compd. Risch § 82; see δνομα Ε having the same name P720 νώϊ (Αΐαντε) μαχησόμε- ' ίσον δυμόν έχοντες -οι, οι τό πάρος περ 1 μίμνο-
ομώνυμος [Γ] Β
δα .
μεν όξύν ”Αρηα παρ9 άλλήλοισι μένοντες, list of early uses at Heitsch, Entdeckung der Homonymie, Mainz 1972, 87
W. Beck
32
36
40
44
48
56
60
64
όμως [16*, 12°, 10H, 2h] M [--] πασιν ν-ώς (δυμΛόν) 098, Th.672, L fp A 196 = 209; πάντας -ώς μή πώ* τις Ρ422, δ 775; πάντη -ώς Th. 366; πάντες ^ώς (αύτ^ς δέ) ψ332, h.7,52, (Τρώας) L ύοί/ούς τ(ε) («)«- καί μώνυχες* ίπποι* Λ 708, Φ521, L Δόν ντε καίΛ 0251, -ώς u-σ- L j 0214, Hes.Th.771, fr.302,9; (δ9) άρ9 -ώς (καί) Φ62, ω415; δ9 -ώς πλείειν ο 34; -ώς /320. 605 [--] μέν -ώς πλέομεν νύκτας τε καί ήμαρ κ28 = 80 = ο 476; δ’ άρ9 -ώς καί Ορ.372 [--] Τρώες -ώς £535; (μέν) -ώς μακάρεσσι δεοί- σι(ν) Ξ12, Hes.POxy.2509,5; -ώς νύκτας ^τε καίΔ ήμαδ Ω13, ω63, -ώς αυτοί L u ίπποι Ρ644, -ώς -- L □ Ορ.459; -ώς καί Th.74; -ώς /312 = £156, #542, ν405 = ο39, Ορ.3. 669, h. 12,5
Σχ sch.D /312: ομοίως (ebs. Α 196. 209 sowie sch.min. P.Strassb. inv. 33 u. P. Yale 126 zu A 196). ίσως
Β (Adv. zu όμός) in gleicher Weise, Subj.(s-Akk. 098, P422) A 196*, £72, 0257, 073, Th.74. 366, h.12,5 Gotth. bzw. 098 / Th.672 deren δυμός / χεϊρες (jew. in Vbd. m. πα- σιν), Ορ.372. 669 (in 2) Abstr., Th.771 Höllenhund, sonst Menschen; in assoz. Zush. m. ά/έπαγγείλειε/ησι P64Q/4, δ 775, άλέασδε / κακάς ύπό κήρας αλυξεν / κακόν μόρον έξαλύοντες δ774ί, ν<332, h.7,51 f. (in 4), άμφω/οτέροισι Α 196*, Th.771, άνήρ* 0214, /320, Ρ421 f., Ορ.3. 372, (καί) αύτός(* s. Μ) γ/332, Hes.Ορ.459, POxy.2509,5, Ήρη(ν) A195f.*, O98ff., h. 12,1/5, ίσ- /318ff., D, κακός* /319f., O97f., v<332, Op.669, h.7,51f., οίδε* v405*, Hes. POxy. 2509,5, ούρον o34. 475 f., πάντες(* s. M) A707f., #542, ^332, h.7,52; 12,4f., πόλεμ- /318ff. 604f., P422, πτολίεδ- ρον 0251, x80f., τιμή* /319f. 605, Th.74, τΐον/(σ)ουσιν £535f., 7603ff., h.12,5, φιλέει* A196*, v405f.; in Ach.- Kontext A 196*, /312. 320. 605, Φ62. 521, 073*, überw. (s.u. jew. Vorbem.) in dir.R. (Ach.s /312. 320, Φ62, Ag.s £72, ω63, Ath.s A 209, v405*, von sonst. Gotth. 098. 257, <073, LHes. POxy. 2509,5/ RAnf. t Jt 2. V. 6115, vorletzter V. 098, 704
703


όμως
REnde J605, Ρ422), gehäuft /312/20, o34/9. - Wortf.: άμα ΒΙΙ, αΰτως B2, έπιμίξ (Φ16), ίσα/ov (s.d. Β1 f) 1 in Vbd. m. Dat. (Laußer F535u Gotth. bzw. /312* deren Reich): in gleicher Weise wie (kontrast. όμου Bl *zus. mit*); L j in dir.R. (4x) o.ä. (lh) /312 εχθρός γάρ μοι κείνος -ώς Άίδαο πύλησιν ' δς χ9 έτερον μεν κεύθη ένι φρεσίν, άλλο δέ εΐπη = £156, vgl. Γ454, Tyrt.fr. 11,5f.W. F535 (ΡΝ) ον Τρώες -ώς Πριάμοιο τέκεσσι ' τΐον, έπει θοός έσκε μετά πρώτοισι μάχεσθαι, vgl. IISp. 1229,45ff. h. 12,5 ('Ήρην άείδω, ην πάντες νμάκαρεςά im 01.) άζόμενοι τίουσιν -ώς Διί Ξ72 τούς μέν -ώς L jOi θεοΐσι 1 κυδάνει (Zeus), ήμέτε- ρον δέ μένος (έδησεν) = Hes. POxy. 2509,5" (οϊσθα) 2 (prägnant) zweierlei (außer Φ62 Gegensätzliches, l·, 3H am Ende in formaler Antith.) vergleichend: in gleicher Weise, /318ff. ϊση/ίή wiederaufnehmend, /605, (998 neg., Φ62 fragend; außer A 196 in dir.R. (6x) o.ä. (3H) A 196 (Ath. kam, προ γάρ ήκε) 'Ήρη ' άμφω ^-ώς θυμ^φ φιλέουσά τε κηδο- μένη τε = 209 beide (Ag. u. Ach.) in gleicher Weise, kontrast. μ 424 (9 98 Ζεύς κακά έργα πιφαύσκεται (s. 57—74)· ούδέ τί φημι (Hera) 1 πάσιν L Λόν κεχαρησέμεν, ούτε βροτοΐσιν ’ ούτε θεοΐς alle in gleicher Weise (Hampe), sc. gr./tr. Partei, vgl. Δ 17 #542 (Demod. ού ^πάντεσ^σι χαριζόμενος τάδ9 άείδει) σχεθέτω, ϊν9 -ώς τερπώμεθα L Λ, ' ξεινοδόκοι και ξεΐνος Φ62 (Lykaon zurück aus Lemnos, δουρός γεύσεται, δφρα) δαείω ' ή άρ9 -ώς και κεΐθεν (sc. Unterwelt) έλεύσε- ται, ή μιν έρύξει ' γή /605 έπι ^δώρων3 ' έρχεο* ίσον γάρ σε θεφ τίσουσιν 'Αχαιοί. ' εί δέ κ9 άτερ L πόλεμον δύης, ' ούκέθ9 -ώς τιμής έσεαι, vgl. Ω5Ί. 66 320 ίση μοίρα μένοντι, και εί μάλα τις πολεμίζοΓ ' έν δέ ίή τιμή ήμέν κακός ήδέ καί έσθλός* ' κάτθαν9 -ώς δ τ9 άεργος άνήρ δ τε πολλά έοργώς genauso Ορ.372 πίστεις f δ9 άρ9 -ώς και άπιστίαι ωλεσαν άνδρας 3 (Δί9 έννέπετε) δν τε διά βροτοί άνδρες -ώς άφατοι τε φατοί τε ' ρητοί τ9 άρρητοί τε Διός (έκητι) 669 έν τοΐς (Pos. od. Zeus) γάρ τέλος έστιν -ώς άγαθών τε κακών τε, vgl. Sol.fr. 13,33 W., Thgn.369 3 (abgeschw.) Analoges (bes. Tag u. Nacht, Mann u. Roß) vergleichend (o34, v405+ impl.) > koordinierend (14x vor [außer Th. 74 τε +] καί, vgl. όμου B2): in gleicher Weise > sowohl (... als); in dir.R. (12x) o.ä. (Op.459) außer 0214, Φ521, ω415, Th.74. 771 Ω73 oi (Ach.) αίεί ' μήτηρ παρ- μέμβλωκεν -ώς Lνύκτας τε καί ήμαρΛ = ω63" (σε κλαίομεν 17 Tage) κ28 έννήμαρ μέν -ώς πλέομεν L d = 80 = ο 476 ο 34 (Hinterhalt der Freier) άλλά έκάς νήσων άπέχειν νήα, ' νυκτί δ9 -ώς πλείειν, sc. wie am Tag, vgl. Ap. Rh. 2,660 f. v405 (συβώτην) δς τοι ύών έπίουρος, -ώς δέ τοι ήπια οίδε, ' παΐδά τε σον φιλέει (u. Pen.) = ο 39 nach wie vor (Anf.stellg. nur hier, kontrast. δμως Λ/393, vgl. Semon.fr.7,48W.), Ggs. π 143 ω415 (9Όσσα machte Freiertod bekannt) οί δ9 άρ9 -ώς άϊόντες έφοίτων άλλοθεν άλλος * μυχμφ τε στοναχή τε δόμων προπάροιθ9 Όδυσήος fanden sich gemeinsam ein (= t401), vgl. #16; and. Ameis-H. 0214 τών δ9, δσον έκ νηών άπό πύργου τάφρος έεργε, 1 πλήθεν •ώς ίππων τε καί άνδρών (είλομένων), vgl. Φ16 Λ 708 (Viehraub) οι δέ τρίτφ ήματι πάντες ' ήλθον ^-ώς αύτοί τεΛ πόλεις καί ... ίπποι ' πανσυδίη, kontrast. JV337 Ρ644 (kann keinen sehen) ήέρι γάρ κατέχονται L j καί ίπποι Φ521 (Ach.) Τρώας ^-ώς αύτΔούς τ9 δλεκεν καί ... ίππους, vgl. V. 16 0 257 (Αρ.) δς σε (Hektor) πάρος περ ' ρύομ9, L Λόν
καίΔ ... πτολίεθρον Hes.Ορ.459 τότ9 έφορμηθήναι -ώς δμώές L u αύτός (άρόων), vgl. Tyrt.fr. 7,1 W. fr. 302,9 (συγ· χαλέω) καμίνων δηλητηρας, ' Σύντριβ9 -ώς Σμάραγόν L u Άσβολον ήδέ Σαβάκτην Th. 771 ές μέν ιόντος ' σαίνει ■ΰς oupfj t j οΰασιν (έξελΰεϊν δ’ ούκ αυτις έφ πάλιν) 74 (Zeus herrscht νικήσας) Κρόνον’ εύ δέ έκαστα 1 άδανάτοις ιβιεταξεΛν -ώς (L j νόμους ci.) καί έπέφραδε τιμάς, Ver-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όνας, όνειςος/ον, όνείςατ(α)
b(alphras)en koordinierend wie άμυδις μ 415*, άμα ω249 (and. Verdenius, Μη.IV25, 1972, 250: „with έκαστα"); d. Kj. bräuchte davor έκάστφ άθανάτων (s. IISp.498,39f.) 4
(formelh. [«!]) in Vbd. m. πάντες* (s.a. 098, #542 in 2; and. Λ 707 f. in 3): alle in gleicher Weise > alle miteinander od. abgeschw. (#775, 2H) als bloße Verstärkung wie άμα Billa; hom. in (y<332 in)dir.R. £422 εί καί μοϊρα παρ9 άνέρι τφδε (Patr.) δαμήναι ' ράντας· -ώς, μήΛ πώ τις έρωείτω πολέμοιο alle miteinander, vgl. Ζ422 #775 μύθους μέν ύπερφιάλους άλέασθε 1 L u πού τις έπαγγείλησι καί εϊσω ψ332 άπό δ9 έφθιθεν έταΐροι ' Lπάντες -ώςΔ, αύτός δέ κακάς ύπό κήρας άλυξεν h.7,52 (Dion.) άρχόν έλ9, οί δέ θύραζε κακόν μόρον έξαλύοντες ' L u πήδησαν, έπεί ϊδον, είς άλα alle auf einmal Th. 672 τών εκατόν μέν χεΐρες άπ9 ώμων άίσσοντο 1 πάσιν -ώς 366 (Ώκεανΐναι, αϊ ρα) γαΐαν καί βένθεα λίμνης ' πάντη -ώς έφέπουσι everywhere alike (West)
D Hes.fr. 1,8 suppl. ούδ9 άρα ίσαίωνες όμ[ώς ' άνέρες ήδέ γυναίκες c[ ' όσσόμεν[ο]ι φρ[εσί] γήρ[ας
R. Führer
όμως [V, 1°, 1Η] L Bäumlein, Partikeln 170 ff.; Μ. Hecht, Quaestiones Hom., Diss. Königsberg 1882, 26 ff.
B (aus όμώς) gleichwohl, dennoch, trotzdem, dessenungeachtet Λ/393 Σαρπήδοντι #’ αχός γένετο Γλαύκου άπιόντος ' αύτίκ9 έπεί τ9 ένόησεν -ως δ9 ού λήθετο χάρμης, ' άλλ9 (ΡΝ* νύξ9) zugleich > trotzdem Λ 565 (Aias μ9 ούδέν άμείβετο) ένθα χ9 -ως προσέφη κεχολωμένος, ή κεν έγώ τόν' ' άλλά (ich wollte τών άλλων ψυχάς ίδέειν) Ορ.20 (gute Eris) ή τε καί άπάλαμόν περ -ως έπί έργον έγειρεν, s. West z.St. — Wortf.: (καί) αΰτως (Ε255, /599), έμπης, (καί / ούδ9) ώς
D v.l. Cert. ρ. 37,8 R. Führer
όνας, δνειςος/ον, όνείςατ(α) Ιδναρ 2\ 2°; δνειρος/ον (only #841 clearly neuter) 8\ 14°, 3Η, lh; όνείρατ9 1°] Ε ΙΕ, now found only in Gr., Arm. and Alb., see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: όνείρειος, όνειροπόλος
F (- = όνειρ) sg.: nom. δναρ 2\ Γ; -ος 3\ 2°; -ον Γ; voc. -ε Ρ; dat. -ω V, 4°; acc. δναρ Γ; -ον 2', 4°, 1Η; pl.: nom. -οι 1°; gen. -ων 2°, 2Η, lh; acc. -ους Γ; -ατ9 1° Οη develop- ment of forms see e.g. Frisk s.v. δναρ/δνειρος
Μ 1 disyll., only δναρ la shape [w]: l[w] r547 2(^1 υ90 ![w] A63 1b kl] K496 2 trisyll. 2a klv] -ος B16, Λ222; -ον έπέσσυτο #841; ούλε -ε P8; τόν -ον £80, r535; -οι τ560; -ατ9 έπέσσευεν υ87 2 b Μχ]
-ος Β22. 56 = £495; f] καί -Λφ λ207 (cf. L Λοπόλον A63); (^δίομαι.) έν περ -φ τ541. 581 = <ρ79; (L J αίνον -ον τ568, Hes.Cat.94,27 Trav.; ουλον -ον £6; -ον £49, τ555; -ων τ562, ω 12, Hes.Th.212, Cat. 16,22 Trav., h.Merc.14; -ους £150 2c Μ-]-φ ΛΊ99
Σχ sch.D Α63: δναρ* ό -ος. καί ή δι9 -ου άποκάλυψις, F180: -ους’ ένύπνια, sch.min. P.Ryl.26 οη £8, #841: θέαμα
L Dodds, Irrational 104—107 w. nn. on pp. 122Γ.; A. H.M. Kessels, Studies on the dream in Gr.lit., Utrecht 1978, 6. 121 ff. 158f.; Levy, Ktema7, 1982, 23-41; Casevitz, ibid. 67- 73; Morris, TAPhA113, 1983, 39-54; J.N.Bremmer, The early Gr. concept of the soul, Princeton 1983, 18—21; Hölscher, Odyssee 276-279 w. nn.5-9 on p.346
B dream, ref. either to dream-figure (1) or dream-experi- ence (2), but this distinet, not fully sustained (see below); oflf- spring of Night Th.212, conducted by Hermes h.Merc. 14, sent by gods (Zeus A63, £6ff., Ath. K496, #795f., ζΊ3ίΓ., δαίμων t>87; θείος [’god-sent*] £22. 56*). — Epith.: αίνον, άμενηνών, έναργές, θειος, κακόν*, ουλον*, predic. adj. αμήχανοι, άκριτόμυθοι. — Wdfld.: εϊδωλον, ένυπνιον; see
705
706


δναρ, δνειρος/ον, όνείρατ(α)
όνείδειος
also ύπνος (έν ΰπνφ)\ ορρ. ΰπαρ 1 ref. to dream-figure (never Dream-god, pace Egli, Heteroklisie 114) existing outside dreamer la in context of dreaming, apparition (as messen- ger from Zeus B6ff. [disguised as Nestor: v.22]) that visits sleeper; in K496 transferred to living pers. Standing by sleeper but not app. figuring in his dreams; in ^65 ff. (ghost of Patr.) o. does not occur at all, in £13 ff. (disguised Ath.; o. v.49) and prob, δ795ff. (εΐδωλον sent by Ath.; o. v.841) not = dream-figure^ B6 πέμψαι έπ9 Άτρειδη ούλον -ον 8 βάσκ' ϊδι, ούλε -ε, ... έπί νηας 'Αχαιών 16 ως φάτο, βή δ' άρ[ -ος 22 τφ (Nestor) μιν έεισάμενος προσεφώνεε δεΐος (ούλος ν.1.) -ος 56 δεΐος (δεΐόν Zen.) μοι ένύπνιον ήλδεν -ος (διά νύκτα) = £495 (ένύπνιος v.l.; ν. damn. Ar.), but here perh. language of dream-figure transferred to dream-experience (cf. r568 etc. in 2 below) A?496 κακόν γάρ δναρ κε- φαλήφιν επέστη ' την νύκτ9, Οίνεϊδαο πάϊς, διά μήτιν 'Αδήνης (ν.497 om. Zen. Aristoph., ath. Ar.) λ 207 τρις δέ μοι έκ χειρών σκιή εϊκελον ή και -φ ' έπτατ' (cf. Ψ99ΐ.) 222 ψυχή δ' ηύτ' -ος άποπταμένη πεπότηται 1b apart from any dream-experience (but tu 12 might be put w. r562 etc. in 2 below) ω 12 παρ' Ήελίοιο πύλας και δήμον -ων 1 ήϊσαν (shades of suitors) Th. 212 (Νύξ δ' έτεκε Μόρον και Κήρα) και Θάνατον, τέκε δ' 'Ύπνον, έτικτε δέ φΰλον -ων h.Merc. 14 (έγείνατο [sc. Μαΐα] παΐδα) ληϊστήρ', έλατήρα βοών, ήγήτορ' -ων 2 ref. to dream-experience (that may be recounted, interpreted etc.); presaging dreams El50, τ, cf. A 63 A 63 τινα μάντιν έρείομεν ή ίερήα, ' ή και όνειροπό- λον, και γάρ τ' δναρ έκ Διός έστιν (ν.63 ath. Zen.) El50 τοϊς ούκ έρχομένοις ό γέρων έκρίνατ' -ους τ535 μοι τόν -ον ύπόκριναι και άκουσον 555 οΰ πως έστιν ύποκρίνα- σδαι -ον ' άλλη άποκλίναντ' 560 -οι άμήχανοι άκρι- τόμυδοι ' γίγνοντ', ούδέ τι πάντα τελείεται άνδρώποισι Ύ199 ώς δ' έν -φ ού δύναται φεύγοντα διώκειν 1 οΰτ' άρ' ό τόν δύναται ύποφεύγειν οΰδ' ό διώκειν (νν. 199-201 ath. Ar.) τ541 έγώ κλαΐον και έκώκυον fzv περ -φά 581 τοΰ ποτέ μεμνήσεσδαι όίομαι L d (ν. om. pap. 25) (cf. u85f.) = φΊ9 τ547 (δάρσει, Ίκαρίου κούρη) ούκ δναρ, άλλ' ΰπαρ έσδλόν, δ τοι τετελεσμένον έσται — in ref. to dream in- volving dream-figure E80 εί μέν τις τόν -ον 'Αχαιών άλλος ένισπε, ' ψευδός κεν φαΐμεν £49 άφαρ δ' άπεδαύμασ' -ον υ90 έμόν κήρ ' χαΐρ', έπει ούκ έφάμην δναρ έμμεναι, αλλ' υπαρ ηδη L(but man of ν.88 may be seen not as extemal phantom)j 87 έμοί και -ατ' έπέσσευεν κακά δαίμων L j — language and concepts (loc. motion et sim.) appro- priate to dream-figure transferred to dream-experience (also t>87 above) <5841 οι ήτορ ίάνδη, ' ως οί έναργές -ον έπέσ- συτο νυκτός άμολγφ (η. εΐδωλον νν.796. 824. 835, but ο. more likely to ref. to whole dream-experience; cf. d90 above) t568 έμοι ούκ έντευδεν (from the gates of hom) δίομαι αίνον -ον ’ ελδεμεν 562 δοιαί γάρ τε πύλαι άμενηνών (άμενηναί Ρ3, ψευστάων Suid. et al.) είσιν -ων, see further έλεφαίρω Β ad τ565 3 context lost Hes. Cat. 16,22 Trav.
ό]νείρων Cat.94,27 Trav. ] τι έως νύξ αίνον δν(ειρον
D ν.1. /385. In prose report: Epim.fr. 1 ρ.32 Diels (32,16.
2θ) J.N. O’Sullivan
ονειαρ [6‘, 15°, 4Η, lh, le] E aus *onä-ur-, -ur- Ntr. zu όνίνημι (s.d.); lautl. s. Forssman in Coll.Raur. 2,277f.
F -αρ 8, δνεαρ lh, Akk. -αρ 1; -ατα 1, Akk. -ατα 1, -ατ' 15 Μ 1 Ul] δνητοΐσί τ* δνεαρ h.Cer.269 (Syniz.) 2 [JJ έπ' -αδ' έτοιμα /91 - 221 - Ω62Ί - α 149 - <567 - 218 - ε200 - δ71 - 484 - £453 - ο 142 - π54 - ρ98 - υ256; -ατ' Λ367 -αρ Ύ486 [Jx] (δνητοϊς / ^έπιχδο- νϊοις.) μέγ' -αρ <5444, Th.871, Ορ.41. 346. 822; (πασι τ' / 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
L μν) -αρ Ύ433, ο78, Pan.fr. 12,12 ρ. 121 Dav. 3 -ατα μυρί(α) κ9, ο 316
Σχ sch.D /91: έπι τά έτοιμα βρώματα (vgl. sch.min. PSI inv. 1733 z.St.) την δνησιν παρέχοντα, Ύ433: ώφέ- λεια, sch. Bam. α149: έδέσματα, 5444: ώφέλειαν, s. noch Rengakos, Ap.Rh. u. die ant. Hom.-Erkl., Zetemata 92, 1994, 121
B Labsal, Erquickung: konkr. (Pl.) als Obj., Subj. von Speisen, Schätzen, u. präd. (Sg.) von (meist) Pers. Freude, Schutz, Hilfe (II. in Nachruf); formelh., ep. - Epith. (s. M): μέγ', μέγιστον (h.Cer.269), μυρία, vgl. τοσσάδ' (Ω36Ί). — Wortf.: (Bl:) βρώμη, έδωδή, ειδαρ, γέρας, δώρον, κειμή- λιον, δλβος, (2:) όνίνημι (Blla), άλκαρ, έρκος, κΰδος (ο 78 m. άγλαίη nb. δ., s.dd.), δφελος, χάρμα (h. Cer. 269 nb. δ.), φάος, sowie korr. (ούδ9) άπόνητο; ferner άγαδόν (s.d. ΒΙΙΙ1) έστιν u.ä.; zur Bildg. vgl. άλίίατα 1 als Obj., (κ9) Subj. (nur o316, Ω36Ί dir.R.); Pl. von Konkr.: (viele) Speisen Labsale, Erquickungen, Erfrischungen'. Formelvers oi 0' έπ' -αδ' έτοιμα προκείμενα χεΐρας ϊαλλον. ' (außer 5218, 256 folgt) αύτάρ έπει πόσιος καί έδητύος έξ έρον έντο (die Stt. [3‘, 11 °] s. in Μ) κ9 (Aiolos-Familie) δαίνυνταΓ παρά δέ σφιν -ατα μυρία κείται ο 316 (Od.:) „εϊ μοι δεΐπνον δοΐεν (Freier) -ατα μυρί' έχοντες" von Schätzen (herzerfreuenden Dingen): Ω36Ί (Hermes zu Priam.: „wenn ein Gr. dich sähe) τοσσάδ' -ατ' άγοντα" Sg. sich eine Erquickung (Erleich- terg.) ausdenken (vgl. βουλήν, ή τις όνήσει Θ36+): 5444 (Proteus’ Tochter) έσάωσε καί έφράσατο μέγ' -αρ' ' άμβρο- σίην ύπό ρίνα έκάστφ δήκε φέρουσα (gg. Robbengestank) 2 präd. Sg. (hom. dir.R.) jem., etw. ist anderen ein Labsal (Halt, Schutz, Hilfe, Nutzen, II. in * Nachruf; s.o. Wortf. u. vgl. όνίνημι Blla): Ύ433 (Hek. klagt um Hektor: ,,εύχωλή) πε- λέσκεο, πασί τ' -αρ 1 Τρωσί τε καί Τρφήσι κατά πτόλιν, οϊ σε δεόν ως ' δειδέχατ'" 486 (Andrem.: „οΰτε παιδί) έσ- σεαι, "Εκτορ, -αρ, έπεί δάνες, οΰτε σοί ούτος", vgl. Nachrufformel ούδ' άπόνητο (Ρ25+) Ορ.346 πήμα κακός
γείτων, δσσον τ' άγαδός μέγ' -αρ (τιμής, ούδ' αν βοΰς άπόλοιτ9) 822 αϊδε μέν ήμέραι είσιν έπιχδονίοις μέγ' -αρ Th.871 (Winde) δνητοϊς μέγ' -αρ, 1 αί δ' άλλαι μάψ αύραι h.Cer.269 „είμί δέ Δημήτηρ τιμάοχος, ή τε μέγιστον 1 άδα- νάτοις δνητοΐσί τ' δνεαρ (ci., δνειαρ Μ) καί χάρμα τέτυκ- ται", Syniz. Pan. fr. 12,12 ρ. 121 Dav. οίνος γάρ πυρί ίσον έπιχδονίοισιν -αρ ' έσδλόν, άλεξίκακον II ο 78 (Men. zu Tel.: ,,δεΐπνον) άλις ένδον έόντων. ' άμφότερον, κΰδος τε καί άγλαϊη καί -αρ, ' δειπνήσαντας ιμεν" Ορ.41 (βασιλήας δωροφάγους, ούδέ ϊσασιν) ούδ' δσον έν μαλάχη τε καί ασφοδέλφ (Beisp. fur karge Nahrung) μέγ' -αρ
D *P165a, v.l. ant. Τ56 H. W. Nordheider
όνειδεί(η) ci. Vit. p. 9,13, s. όνείδειος D
όνειδείοντες s. όνείδειος B2
όνείδειος [7‘, 1°, le] F Mask, -ον 2; Fern, -ησιν le; Ntr. -ον Γ, -οις 5, -οισιν 1
Μ 1 Ul-Ι] καί -ον φάτο μΰδον Φ393 = 47ΓΜ; ov Theb.fr.3,2 ρ.23 Dav.; (νείκεσεν* ...) -οις έπέεσσι(ν) Α519, Β2ΊΊ s Φ480, /7628, σ326 2 U*-’J καί -οισιν ένίσσων Χ49Ί
Εχ sch.D Α519 u.ö.: όνειδιστικοΐς (vgl. sch.min. POxy.3238 z.St.). ύβριστικοΐς ... έρεδιστικοΐς
Β (1) attr. (zu έπεα, μΰδος): schmähend, beschimpfend, (2) subst. (bzw. eil., vgl. κερτομίοισι 4 539+); Beschimpjung(en), Schimpf le + μέγ', 3‘ dir.R. - Wortf.: s. δνειδος u. Ablk αισχρός, άργαλέος, κακός, κερτόμιος, χαλεπός u. a. Epith. s.w. έπος G, μΰδος 1 attr. zu έπέεσσιν, μΰδον in VE- 707
708


όνείδειος
όνειροπόλος
Formel (vgl. έπεσιν αίσχροΐσιν, κακοΐσιν / κερτομίοις έπέεσσιν u.ä., επεσιν όνείδισον /1211, sowie όνείδεα + Verb. dicendi) Α 519 (Zeus:) ,,'Ήρη, δτ9 αν μ9 έρέθησιν ^οις έπέεσσιΔν (νεικεΐ)" Β2ΊΊ (Gr. über Thers.: ,,ού) νει- κείειν βασιληας ,ν“ 77628 (Patr. schilt Mer., ένένιπε:) „οΰ τοι Τρώες L 1 νεκρού χωρήσουσι" (REinl.:) Φ480 νείκεσεν (Hera) ίοχέαιραν -οις έπέεσσι (,,κύον άδεές") σ326 (αισχρώς ένένιπε, Melantho den Od.) η ρ9 Όδυσή9 L Δν ένένιπε („φρένας έκπεπαταγμένος, σε οίνος έχει φρένας") Φ393 (Ares griff Ath. an) και -ον φάτο μύθον (,,κυ- νάμυια, θάρσος αητόν έχουσα") = 471” (νείκεσε, Art. den weichenden Ap., „φεύγεις, νηπύτιε") 2 subst. (bzw. eil.) Schmährede(n), Beschimpfung(en) (Instr.): Ύ497 „χερσίν πεπληγώς και -οισιν ένίσσων" (sc. den vaterlosen Astyanax), vgl. κερτομίοισι προσηύδα u.ä. (Α 539, ι474 = υ 177”) a/s Schimpf (Beleidigung), präd.: Theb.fr.3,2 p.23 Dav. (Oidi- pous:) ,,παΐδες μέγ9 -ον τόδ9 (ci., όνειδείοντες cod., ν. ρ.24 Ber. in app.) έπεμψαν", sc. ίσχίον
D Vit. p.9,13 (άπανηνάσθην φήμιν άοιδής) παθών τις φράσσεται αύτις, 1 δ σφιν -ησιν (Stephanus, sic Wilam., -οι- σιν Ludwich, fort, recte [cf. Ύ497], όνείδεσσιν cod. contra metr.) έμόν διεμήσατο πότμον, s. Markwald, Hom. Epigr. 98 ff., -είη sonst nur noch bei Nie. Al. 408 H. W. Nordheider
ονειδίζω [4‘, 1°, 1H] F -ζειν 1, -ζων 3; Aor. -σας 1, -σον 1
Μ 1 [«ΐχ,ο] -σας 134; -σον Α 211 2 [----] Verb 4-
-ζων/ζειν Β255, Η95 / Ορ.718 Μ-’] -ζων 4- Verb σ38Ο Σχ sch.min. P.Berlin inv. 11636 zu /34: -σας* έμέμψ[ω, sch.D A211 u.ö.: ΰβρισον
B schmähen, beschimpfen, zum Vorwurf machen, m. Dat. d. Pers. u./o. Akk. d. Sache, 3x im begleit. Ptz. (2x zu Redeverb), 2x in neg. Aufford., dir.R. außer /795 (REinl.), Subj. (II.) Krieger. — Wortf.: δνομαι, όνοτάζω, έλέγχω, ένίσσω, κερ- τομέω, λωβάω, μέμφομαι, μωμεύω, νεικέω, νεμεσσάω/ σί- ζομαι (s.dd.); mit Dat.d.Pers, schmähen auf jem.: B255 (νΰν Ατρειδη) ήσαι -ζων (κερτομέων άγορεύεις, 243 νει- κείων, Thers.) dazu mit Akk.d.Sache: jem.m etw. beschimpfen, herabsetzen, zum Vorwurf machen*. 134 (Diom. zum mutlosen Ag.:) ,,άλκήν μέν μοι πρώτον -σας έν Δαναοΐσι 1 φας έμεν άπτόλεμον και άνάλκιδα" (s. Α 368 ff. νείκεσσεν) σ380 (Od. zu Eurym.:) „ούδ9 αν μοι την γαστέρ9 -ζων άγο- ρεύοις" (vgl. 364) Ορ.718 (μηδ9 έσθλών νεικεστηρα, μηδέ ποτέ πενίην) άνδρι 1 τέτλαθ9 -ζειν (δόσιν θεών) mit Dat. (instr. od. des Umstandes), pers. Obj. nicht genannt (vgl. όνει- δείοις, κερτομίοις [έπέεσσιν]): Α 211 (Ath. zu Ach.: ,,λήγ9 έριδος, άλλ9) έπεσιν μέν -σον, ώς έσεταί περ" (sc. den Ag.) /795 (Men., als kein Gr. gg. Hektor antritt) μετέειπε ' νείκει -ζων (νείκε9 όν. ν.1.) („Αχαΐίδες ούκέτ9 Αχαιοί, λώβη")
D zu όνειδείοντες s. s.v. όνείδειος Β2
Η. W. Nordheider
όνειδος [8!, 3°, 2Η, lh] Ε ererbt, ved. ned- 'tadeln*, s. Mayrhofer, EWAia 1155. - Abi.: όνείδειος, -ίζω F -ος Nom. 5; -εα 1, -εσι 1, -εα Akk. 7
Μ 1 [W2W] -ος Ορ.311, h.Ven.247 [v‘x] κατηφείη και -ος /7498, Ρ556; -ος Ορ.311 2 [ν^«] -εα Β25\
-εσι Γ43%; -εα μυθησασθαι /1291, Κ246; (καί) -εα Β222, Γ242, ζ2%5 [J.J (καί) -εα 4- Verb ρ461, /463
Σχ sch.D /1291, Β222: ύβρεις L Fenart, Manessy- Guitton, AFLNice21, 1974, 121 ff.
B (1) Schimpfworte, Schmähungen, Vorwürfe (PL), die man äußert od. (als Tadel der Öffentlichk.) über sich ergehen lassen muß, u. (2, präd. Sg. außer 1°) Schimpf, Vorwurf (Gerede der Leute, ζ274 μωμεύη), der einem aus Fehlverhalten entsteht;
709
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
dir. R. außer B222. — Epith.: πολλά μάλ9 (K246), χαλεποΐ- σιν (Γ438), μέγ9 (h.Ven.247); 4- Zeitang. ήματα πάντα διαμπερές (/7498, h.Ven.247). — Wortf.: όνείδειος (4- έπέεσ- σιν, μύθον), αίσχος, έλεγχος/είη, κατηφείη (Ρ556+ nb. ο.), λώβη, μώμος, νεΐκος, νέμεσις, φάτις (s.dd.) 1 als Akk.
Obj., (P) Instr. im Pl. la mit Verba dicendi Schmähungen, Beschimpfungen (Unverschämtheiten [Thers., Bettler]) äußern: A291 οί προθέουσιν (Götter dem Ach.) L-ea μυθησασθαι Λ; K246 έστι γάρ άμφοτέροισιν L 1 πολλά μάλ9, ούδ9 άν νηΰς έκατόζυγος άχθος αροιτο (Dat. zu έστι, s.d. BI5a), 'ritueller* Wortstreit der Krieger als Vorstufe zum Kampf B222 (νεικείεσκε, Thers., Αγαμέμνονί) οξέα κεκλήγων λεγ9 -εα (Αχαιοί κοτέοντο νεμέσσηθεν) 251 ούκ άν βασιληας άνά στόμ9 έχων άγορεύοις, ’ καί σφιν -εά τε προφέροις ρ461 δτε δή καί -εα βάζεις (Bettler), vgl. άποφώλια β. Instr. (vgl. έπεσιν αίσχροΐσιν, κακοΐσιν / όνειδείοισι [vgl. κερτομίοισι] ένίσσειν, s.d.): Γ438 (Paris zu Hel.:) ,,μή με, γύναι, χαλεποΐσιν -εσι θυμόν ένιπτε" lb Schande, Schimpf (Beschimpfungen, d.i. Tadel der Öffentlichk., s. νέμεσις u. Abll.) furchten, ausgießen über Γ242 (Hel.: „meine Brüder) αϊσχεα δειδιότες καί -εα πόλλ9 ά μοί έστιν" /463 (Tel.: „Mägde) αϊ δή έμή κεφαλή κατ9 -εα χεΰαν ' μητέρι θ9 ήμετέρη, ^παρά τε μνηστηρσιν ΐαυονΔ", die Mägde haben nicht bloß Schimpfworte geäußert, sondern durch ihren Lebenswandel (L J die Hausherren bloßgestellt, zum Gespött gemacht (vgl. ζ 285 in 2) 2 präd. im Nom. Sg.,
(1°) PL: jem., etw. gereicht einem zu Schimpf u. Schande (2x 4- κατηφείη; wirkt, wenn befürchtet, paränet., als Verhaltenskorrektiv); Feigheit: £556 (σοί) ^κατηφείη καί -οςΔ ' έσσεται, εϊ κ9 ... (άλλ9 έχεο κρατερώς) /7498 (sterbender Sarp.: „σοί) καί έπειτα L , ' έσσομαι βήματα πάντα διαμπερές Δ, εϊ κέ μ9 Αχαιοί ' τεύχεα συλήσωσι" Liebschaft: h.Ven.247 (Aphr. zu Anch.:) „έμοί μέγ9 -ος έν άθανάτοισι θεοΐσιν 1 έσσεται L j εϊνεκα σεΐο" ζ2%5 (Naus.: „wenn die Leute mich mit e. Fremden sehen) ως έρέουσιν (μωμεύη 274), έμοί δέ κ9 -εα ταϋτα γένοιτο. ' καί δ9 άλλη νεμεσώ, ή τις τοιαΰτά γε ρέζοι" άεργίη: Ορ.311 (bis) έργον δ9 ούδέν -ος, άεργίη δέ τ9 -ος (σε ζηλώσει άεργος πλουτεΰντα, άρετη καί κΰδος)
D /460 (ath. Arist., ν. West in app.) v.l. ant. K251 (νεί- κεα vulg.) H. W. Nordheider
όνείρατα s. δναρ
όνείρειος [1 °] of dreams, connected with dreams, on use of -ειος (for expected *-ιος) see Schmid (ήμιόνειος L) 40 5809 ήδύ μάλα κνώσσουσ9 έν -ησι πυλησι i.e. through which dreams pass, cf. τ 562 ff. (see δνειρος B2 adfin.)
J. N. O’Sullivan
δνειρον s. δναρ
όνειροπόλος [21 L Dodds, Irrational 106. 123 n.22; van Lieshouf, Mn. 38, 1985, 394 f. Σχ sch. min. POxy. 2405 on A 63: τόν διά τών ό[ν«]ρφν μαντευόμενον
Β one specially concemed with dreams, interpreter of dreams; whether the dreams his own (as specially favoured dreamer, more likely /163 than £149) or those of others, interpretat. (cf. r535. 555) will clearly be involved; on -πόλος see αίπόλος Ε A 63 τινα μάντιν έρείομεν ή ίερήα, ' ή καί -ον, καί γάρ τ9 δναρ έκ Διός έστιν, ' δς κ9 εϊποι δ τι τόσσον έχώσατο (Απόλλων) (ν.63 ath. Zen.) £Ί49 (τους μεν εασ9) υίέας Εύρυδάμαντος, -οιο γέροντος* ' τοΐς ούκ έρ- χομένοις (i.e. to Troy) ό γέρων έκρίνατ9 όνείρους, ' άλλά
710


όνειροπόλος
όνίνημι
σφεας (Διομήδης έξενάριξε). — Wdfld.: μάντις, οίωνιστής, οίωνο πόλος J. Ν. O’Sullivan
δνειρος s. δναρ
Όνείτης [1Η] (zu όνίνημι:) Sohn des Her. von der Deia- neira, mit s. Brüdern genannt im 4-Pers.-Vers Hes. fr. 25,19 (ή τέχ9) 'Ύλλον και Γλήνον και Κτήσιππον και -ην, zum Verstyp vgl. z.B. £678, £216, Φ210; zu weiteren Sagenversionen u. Form Όνίτης, Όφίτης s. Roscher s.v.; vgl. Όνήτωρ
H.W. Nordheider
όνησιμος [lh] (zu δνησις:) Glück bringend h. Merc. 30 (Hermes zur Schildkröte:) „σύμβολον ήδη μοι μέγ9 -ήσιμον, ούκ όνοτάζω(Ι) ' χαΐρε (οφελός τί μοι έσση, με όνήσεις)“ un segno (presagio) fausto (Cassola), Wortspiel
H.W. Nordheider
δνησις [1°J Σχ sch. Bam. φ402: ώφελείας. ή της βρώσεως, ήν είλήφει παρά τών μνηστήρων
Β (zu όνίνημι: Erquickung, Förderung:) Segen, Erfolg, in sarkast. umgebogener Segensformel = Verwünschg. nur <p402 (Freier:) „αϊ γάρ δή τοσσοΰτον -ήσιος άντιάσειεν, ' ώς ού- τός ποτέ τούτο (Bettler den Bogen) δυνήσεται έντανύσασ- θαι“, s. όνίνημι (bes. BI la 'Gott bringt Segen’); Parall. zum verbalen Ausdr. s. ISp.921,5, zum Gedanken Odyssey z.St., vgl. noch άπόναιο* sowie όλβος/ιος im (Segens)wunsch
H.W. Nordheider
Όνητορίδης [Γ] (Patron, zu Όνήτωρ, s. Risch §53:) von Men.’ Steuermann Φρόντις /282 (Nestor: „beim Kap Sunion tötete Ap. [d.h. ließ e. plötzl. Tod sterben] κυβερνήτην Μενελάου, πηδάλιον έχοντα) Φρόντιν -ην, δς έκαίνυτο φΰλ9 άνθρώπων 1 νήα κυβέρνησαι" (motiviert Men.’ Zurückbleiben), Vater u. Sohn m. redenden (Funktions-) Namen, s. Odyssey z.St. m. Lit.; vgl. den Troer Όνήτωρ als Namensdublette; zum Verstyp (PN -I- Patron. 4- Rel.-S.) vgl. (Nom.:) £838*, Δ52Ο, ZI54, Φ189, 0216* (δτε)
H.W. Nordheider
Όνητωρ [V] E zu όνίνημι, redender PN (vgl. όνήσι- μος), s. Risch §13 (zum Suff.), v. Kamptz S. 171, Wathelet, Dict. s.v.; zum VG s. myk. Parall. in DMicII24ff. - Abi.: Όνητορίδης
B tr. Zeus-Priester (Διός ιρεύς) von bes. Ansehen, genannt als Vater des Laogonos bei dessen Tötung durch Mer. /7604 (Μηρ. έλεν) Λαόγονον θρασύν υιόν -ορος, δς Διός ιρεύς ' Ίδαίου έτέτυκτο, βεός δ9 ως τίετο δήμφΛ, zum Kult s.v. Ζεύς BI8d, zur Formel L d s.v. θεός Blba, sowie Webster, Er. 54, 1956, 42 (alte Vorstellg., schon myk., nb. 'modernem’ Enjambement); vgl. Όνητορίδης als Namensdublette
H.W. Nordheider
δνθος [3‘] E unklar; zu -nth- s. Risch §64b, weitere Lit. bei Frisk s.v.
B Kot von Rindern (βοών, βοέου), Kuhfladen, in dem Aias beim Wettlauf ausgleitet, der ihm (als Materie) 'Mund u. Nase füllt’ u. den er 'ausspeit’. - Wortf.: kons. anl. κόπρος 'Mist, Dung(platz)’, lok. (m. Präp.), nur Ω164 materiell (άμφι κεφαλβ τε και αύχένι) ΨΤ75. ΊΊΊ. 781 (Aias) δλισθε θέων, βλάψεν γάρ 9Αθήνη,' τή ρα βοών κέχυτ9 -ος άποκταμένων έριμύκων ' (bei Patr.* Bestattg.) ...' έν δ9 -ου βοέου πλήτο στόμα τε ρΐνάς τε· ' (Od. siegte, βουν έλε Αίας [sc. als 2. Preis], 2 Vv.) ’ στη δέ κέρας ... έχων ... ' -ον άποπτύων, zur Sit. van Bennekom, ΜΗ 44, 1987, 77; zum „Endspurt“ des
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Od. (göttl. u. menschl. Aktion, Motivierg.) Köhnken, H.109, 1981, 129ff. (136 A.21), Snell, H. 112, 1984, 129ff.; nachgeahmt von Verg., Aen. 5,327 ff., der, weniger drastisch, das er- habenere Opferblut wählt H. W. Nordheider
όνίνημι [14*, 9°, 3H, 6h] E etym. unklar; zur Redupl. s. Ruijgh, Script, min. 1122 A.9 und Y.Duhoux, Le verbe grec an- cien, Louvain 1992, §61; alt wohl άπ-ητο, -ήμενος; vgl. myk. o-na-te-re, o-na-to, DMic.II26. - Abi.: δνειαρ, Όνείτης, όνή- σιμος, δνησις, Όνήτωρ
F -ίνησι(ν) 5; -ήσω/εις/ει/ειν 1/1/4/1; Aor. -ησα 1, ωνησας/εν/αν je 1; Med. -ήσεαι/εται/-όμεθ9 1/2/1, άπ- ήσεται 3; Wz.-Aor. άπ-ητ(ο) 4, άπ-αιο/αιάτο je 1, Imp. -ησο 1, Ptz. -ήμενος 1, άπ-ήμενος 1
Μ 1 Aor., Fut: 2.Silbe im longum la [J] άπ-ηθ9 P25 lb [~-w] -ήσει HV72; ούδ9 άπ-ητο λ324 = ρ293 [^-«] άπ-αιο Ω556 [~-χ] -ήσω/εις/ει/ειν h.Merc.541 / 35 / 036 = 467, ^24 / £205; -ησα Α503; ούδ9 άπ-ητο π 120; -ησο τ68 1c [--~] ωνησεν ξ6Ί Id [J.v] (αύτός*) -ήσεαι/εται/όμεθ9 (αϊ κε) Ζ260 / //173, 7731 / £154; ...ής άπ-ήσεται /1763, h. Merc.543 = 545in; (τιμής) άπ-ήμενος β33, ω30 [w^mw] άπ-αίατο τιμής h.Cer. 132 2 Aor. m.
Augm. p-2] ωνησας A 395; μέγ9 ωνησαν /509 3 Präs.
[vJ.] -ίνησι h.Merc.577 U^^x] ήδ9 -ίνησι(ν) Ω45 = Op.318, Th.429 = 436“
Σχ sch.D (= sch. min. P.Köln inv. 2281) A395 u.ö.: ώφέλησας, 7731: έκ σου δνησιν έξει (ähnl. sch. min. P.Oxy. 3160 zu ß33). ώφεληθήσεται, P25 (vgl. /2 556): άπέ- λαυσεν
B laben, erquicken, erfreuen > fördern, helfen, nützen (Subj. Pers. od. Sache) u. Med. (Simplex u. άπ-) sich laben, freuen an, genießen (Subj. Pers.); Akt.: meist m. Akk.d.Pers., A395 κραδίην τίνος, vgl. 77173 θυμόν -ήσεται; Med.: άπ- meist, Simplex nur τ68 m. Gen.d.Sache (Speise u.a.), 7731 Gen.d. Pers., y/24 m. Akk.d. Inh. τούτο; Adv. πόλλ9 £67, πρώτιστον h.Merc.35, s.a. μέγα Ω45*, μεγάλως Th.429+; alte Formen (s. Frisk s.v.) wohl Aor. Med. ούδ9 άπ-ητο (P25* in 'Nachrufformel’) u. -ήμενος (β33) wer in den Genuß kommt ~ gesegnet; dir.R. außer (άπ-) λ 324, ρ 293; im Wunsch /2556, τ68, ß33, ω30: vgl. όνήσιος άντιάσειεν (φ402). — Wortf.: ιαίνω (θυμόν), τέρπω, (έμ)πίμπλημι u. Med., 'fördern’: άέξω, όφέλλω, παραγίνομαι (Th.429* nb. ό.) u.a.; έπαυρίσκω, ferner γηθέω, ήδομαι, χαίρω; zu -ήμενος (β33): όλβιος (s.d.); s.a. δνειαρ, δφελος; Ορρ. βλάπτω (s. /509), δηλέομαι (s. h. Merc.541), δλλυμι, σίνομαι (s. /245*) I Simplex 1 Akt. la Subj. Pers, erquicken, erfreuen (Γ + κραδίην) > fördern, helfen (vgl. δνειαρ B2): A395 (ßt ποτεΛ) ή έπει ωνησας κραδίην Διός ήέ και έργφ + 503 (L j σε -ησα), vgl. θυμόν -ήσεται (77173), ίαίνειν 77172 (Sieger im Zweikampf) -ήσει 9Αχαιούς, ' και (δν θυμόν
-ήσεται, s. 2) £67 κέ με πόλλ9 ωνησεν άναξ χέλυς' h.Merc.35 (Hermes zur Schildkröte: ,,δφελός τί μοι έσση) σύ δέ με πρώτιστον -ήσεις“ (30 όνήσιμον) Gott fördert Menschen, bringt Segen: 1509 (δς αίδέσεται) τόν δέ μέγ9 ωνησαν (Litai) καί τ9 έκλυον εύχομένοιο, Ορρ. βλαφθείς άποτίση Th.429 (Hek.) φ δ9 έθέλη, μεγάλως παραγίνεται ήδ9 -ίνησιν — 436ex h. Merc. 541 άλλον δηλήσομαι (Αρ.), άλλον -ήσω 577 παύρα μέν ούν -ίνησι (Hermes), sc. ανθρώπους 1b Subj. ’Abstr.’ od. Sache helfen, nützen, zugute kommen 036 βουλήν δ9 Άργείοις ύποθησόμεθ9 (Götter), *7 τις -ήσει « 467, vgl. (δ444) έφράσατο μέγ9 δνειαρ Ω45 (Ach. ohne αιδώς) ή τ9 άνδρας μέγα σίνεται ήδ9 -ίνησι β Ορ.318 (κεχρημένον κομίζει) ψ24 σέ δέ (Eurykl.) τούτό γε γήρας -ήσει τόξα: £205 μ9 ούκ άρ9 έμελλον -ήσειν 12 Med. sich laben, erquicken (an, 2x m. Gen., vgl. άπ- in II)J
711
712


όνίνημι
ονομάζω
Erfrischung, Speise: Ζ260 (ο/νσν ώς σπείσης Διί) έπειτα δε καυτός -ήσεαι αϊ κε πίησδα (μένος οίνος άέξει) £415 (ϊνα ξείνφ ίερεύσω, Schwein) προς δ9 αυτοί -ησόμεδ9 (Ορρ. όϊζύν έχομεν) τ68 (Melantho schilt Od.: „έξελδε) και δαι- τός -ησο" freu dich (an) der (genossenen) Mahlzeit, d.h. gib dich damit zufrieden (s. Stanford z.St.; vgl. /2556) //173 (Sieger im Zweikampf -ήσει [s. 1 a] 'Αχαιούς) και δ9 αύτός δν δυμόν -ήσεται, αϊ κε φύγησι wird sich selbst erquicken (s. δυμός B6a), vgl. ωνησας κραδίην (4 395 in la), δυμόν (s.d. B7) ίαίνειν u.ä. /731 τί σευ (Ach.) άλλος -ήσεται (όνόσσε- ται testis) όψίγονός περ soll sich an dir freuen, vgl. ούδ9 άπ-ητο in II II Ptz. wer in den Genuß kommt (die Früchte erntet) ~ gesegnet (vgl. άπ-ήμενος ω30, Opp. ούλόμενος, όλοιτο, weiteres s.v. όλβιος, s.a. Schulze QE196 u.A., Ameis- H., Odyssey z.St.): /733 (δς ήγειρε, sc. άγορήν) έσδλός μοι δοκει είναι, -ήμενος. είδε οί αύτφ 1 Ζεύς άγαδόν τελέσειεν, mit folgender Ausführg., vgl. Wunsch /2556, r68
II Kompos. άπ-, nur Med., dir.R. außer λ324 (Erz.), ρ293; meist m. Gen. d. Sache sich laben, freuen an, genießen (Vorteil ziehen aus, die Früchte ernten) /2556 (δέξαι αποινα, sc. Ach.) σύ δέ τώνδ9 άπ-αιο, vgl. Wunsch τ68, ß33 Λ 763 (Ach.) οιος της αρετής άπ-ήσεται (μιν οϊω μετακλαύσεσ- δαι), vgl. κύδεϊ γαίων, σδένεϊ βλεμεαίνων u.ä. ω30 ώς δφελες τιμής άπ-ήμενος, ής περ άνασσες, (πότμον έπι- σπεΐν), vgl. -ήμενος (β33) h.Cer. 132 (Dem.: ,,φεΰγον) όφρα κε μή με 1 άπριάτην περάσαντες έμής άπ-αίατο τιμής" damit sie nicht Vorteil zögen h.Merc.543 (Ap.:) „έμής όμφής άπ-ήσεται δς τις αν έλδη" = 545'π ’Nachrufformel’ ούδ9 (...) άπ-ητο (vgl. /731 σευ -ήσεται u. korr. οΰτε έσσεαι δνει- αρ Ύ486): Ρ25 (ούδέ) ής ήβης άπ-ηδ9, δτε μ9 ώνατο (sc. getöteter Gegner), Wortspiel λ324 (Άριάδνην Θησεύς) ήγε μέν, ^ούδ9 άπ-ητοj ρ293 δρέψε μέν (Od. den Hund Argos)
□ π 120 τεκών λίπεν (Od. den Tel.) L d
D /2241 (οΰνεσδ9 [~ ώνησδ9 vel ωνεσδ'Ί] vulg., όνό- σασδ9 Arist., ν. όνομαι L, Β2) ν.1. /2439 (όνοσσάμενος vulg.), ο198 H.W.Nordheider
δνομα, οΰνομα [2‘, 20°, 3Η, 2h] Ε ΙΕ, see Mayrhofer, EWAia 1135f. On ού- see L’. — Deriv.: άν-, δυσ-, έπ-, εύ-, όμ-, πολυ-ώνυμος, νώνυμ(ν)ος, (έξ)ονομακλήδην, όνομά- κλυτος, ονομάζω, όνομαίνω, see όνομαι Ε
F -μα L(nom., acc., see Bl a introd.)j 4, -μ9 L d 19, ουνο- μα (acc.) 3; ούνόματ9 (acc.) 1
Μ 1 disyll. shape -μ’ δττι #550; -μ9 /414,
Th. 369 -[^o] (δ9) -μ9 έστιν* έπώνυμον η 54, r409, Th. 144; δ9 -μ9 έσκε σ5, τ247, υ288; έμοί γ9 -μ9 έστί(ν) ω306, h.Cer. 122 (= σ5"); -μ9 #710 -μ* έμμεναι*, οΰνεκα
Hes.fr.235,2, h.Ven. 198; -μ9 τ403, ω93 -μ9 δττι τ406
δ9 -μ9 ήεν ο256; -μ9 ν248 2 trisyll. 2a shape
Um-]: [uJj -μα z 16 [~--] έμοί γ9 -μα ι366 [Uul] ^-μα κλυτόν 2 ι364 [vJ] έμοί δ9 d τ183 2b shape [-««]: ιοΰνομαΔ Γ235 [Iw] L Λ/ματ9 εΐποι* Ρ260, /355;
j £194
L ’Wyatt, Metr. Lengthening 68ff.; 2M. Kraus, Name u. Sache, Amsterdam 1987, 25—7
B name, always proper name of pers. etc. (but use of ονομάζω/αίνω implies that subst. too will have had more gener, sense). — Epith.: έπώνυμον, κλυτόν. — Wdfld.: έπί- κλησις 1 name(s) of indiv. person(s) (sg. for pl. Γ235) 1 a lit. in context of telling name of oneself (real or pretend- ed) or another: in scheine ’PN -μ9 έστί* (cf. also t409 below, Th. 144 in 2 below) vel sim. (for views on synt., case of o. see Chantr., Gr. h. II8; Rank, Etymologiseering 57; E. Zöller, D. sog. Akk. der Beziehg. bei d. augusteischen Dichtem unter Be- riicksichtigg. seiner Grundlage bei Hom., Diss. Frankfurt am 713
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Main 1969, 147f.; Bader*, RPh47, 1973, 304-8; B.Jacqui- nod*, Double accusatif 142—4): 7754~ Άρήτη β9 -μ'Λ έστιν έπώνυμον ο256 Θεοκλύμενος L j ήεν σ5 LPN δ9 -μ9 έσκε f τό γάρ δέτο ... μήτηρ ' έκ γενετής* Ίρον δέ νέοι κίκλησκον (οΰνεκ9 άπαγγέλλεσκε) r247 L d t>288 L d w. έμοί (poss.dat.): /366 Ούτις έμοί γ9 -μα (-μ9 έστ9 ν.1.)· Ούτιν δέ με κικλήσκουσι ω306 ^έμοί γ9 -μ9 έστιΛν Έπήρι- τος h. Cer. 122 Δωσώ L f τό γάρ δέτο μήτηρ r 183 έμοί δ9 -μα κλυτόν Αϊδων obj. of vb. of telling (asking /364): Γ235 (Helen to Priam: „άλλους δρω) 'Αχαιούς, ' ους κεν έϋ γνοίην καί τ9 οΰνομα μυδησαίμην" (ν. om. quidam), Lsee vanderValk, AC35, 1966, 64ί, /16 (Od. to Al- cin.:) „-μα ... μυδήσομαι, όφρα και ύμεΐς ' εϊδετ9, έγώ δ9 αν έπειτα (ύμϊν ξεΐνος έω. εϊμ9 Όδυσεύς Λαερτιάδης)" Ρ260 τών δ9 άλλων (Grs. who came up to aid Men., apart from those named in w.256ff.) τίς κεν ήσι φρεσίν ούνόματ9 εϊποι (νν.260—261 ath. Zen.), L d #550 (Alcin. to Od.:) „εϊπ9 -μ9 δττι σε κεΐδι κάλεον μήτηρ τε πατήρ τε9' (η. άν- ώνυμος ν.552) /355 μοι τεόν οΰνομα ειπέ (ϊνα τοι δώ ξεί- νιον) 364 είρωτφς μ9 -μα κλυτόν — context of giving name to (n. also σ5, h.Cer. 122 above; cf. Th. 144 in 2 below) r403 (Eurycl. to Autol.:) „-μ9 εΰρεο δττι κε δήαι ' παιδός παιδί (Od.)“ 406 τίδεσδ9 -μ9 δττι κεν ειπω 409 (Autol.: ,,όδυσσάμενος τόδ9 ίκάνω) τφ δ9 Όδυσεύς -μ9 έστω έπώνυμον" Hes.fr.235,2 οί τοΰτ9 (sc. Ίλεύς) όνόμην9 -μ9 έμμε- ναι, οΰνεκα νύμφην ' εύρόμενος ϊλεων μίχδη h.Ven. 198 τφ δέ καί Αινείας -μ9 έσσεται, οϋνεκά μ9 αίνον ' έσχεν άχος — /414 (έμόν έγέλασσε) κήρ, ' ώς -μ9 (sc. *Ούτις9) έξαπάτησεν έμόν 1 b name as that which is known or unknown in terms of fame (ω 93, n. also v248 in 3 below) or ob- livion (#710) #710 (Pen.: „Why has Tel. gone off to Pylos?) ή ϊνα μηδ9 -μ9 αύτοΰ έν άνθρώποισι λίπηται;" i.e. any trace of having existed ω93 (Ag. to Ach. in underworld:) „ούδέ δανών -μ9 ώλεσας, άλλά τοι αίεί (κλέος έσσεται") 2 coli, name of group, a people £194 έρέω δέ τοι οΰνομα λαών. ' Φαίηκες μέν τήνδε πόλιν καί γαίαν έχουσιν Th. 144 Κύκλωπες δ9 -μ9 ήσαν έπώνυμον, οΰνεκ9 άρα σφέων ' κυκλοτερής όφδαλμός έεις ένέκειτο μετώπφ (w. 144sq. exp. Wolf) 3 of place (v248; ref. to fame, cf. 1b above), rivers (Th. 369, sg. for pl.) v248 τω (because of its fertility etc.) Ίδάκης γε καί ές Τροίην -μ9 ϊκει (η. ούδέ νώνυμος vv.238f.) Th.369 τών (rivers) -μ9 άργαλέον πάντων βροτόν άνδρα ένισπεΐν
D Hes.Cat.5ΙΑ,7 Trav. (cf. Bartoletti, Festschr. Paoli 71 ff.); see also όνομάκλυτος J.N.O’Sullivan
ονομάζω [2Γ, 30°, 1H, 3h, 2e] F (- = όνομα) -ζοι 1'; -ζε 1°; -ζειν 1°; -ζων 2j, έξ-ζων lh; -ζες 1°; -ζε(ν) 17\ 26°, 2”, έξ-ζεν Γ; -ζον Ρ; ^ώνόμαΛσας Γ, L Λσε 1Η, t jO9 Γ
Μ 1 trisyll. [’μκ,] ώνόμασ9 Phor. fr.4,1 ρ. 155 Dav. 2 quadrisyll. 2a [«ο-«] -ζες #278 2b -ζοι /515;
-ζε #551; -ζειν £145; έξ-ζων h.Merc.59; στή δ9 <-“> *2°' πάροιδεν νέπος τ9 έφατ9 έκ τ9 -ζε(ν)Λ Ξ297, Ω286; έλε χειρός* L j //108, y374; χειρί* ν . Ζ253 - 406 - Σ384 - 423 - ΤΊ - ß3Q2 - #291 - λ247 - ο530 s Ξ232 s χ280, Ξ218, 0 124; #’ άρα εΐπεν L , η330, φ248; ένένιπεν t Λ 0552, π417 β σ78 - ρ84 - 167 - 287, τ90, μ/96; ποταμοΐο / δόρποιο L j Φ356, τ402; έϊκυια / πεπληγυΐα L j #194, χ319; νείκεσσεν / έγέλασσεν L Λ ρ215, σ163;
j 4 361 - Ε372 - Ζ485 - /2127 a #610 - ε!81, Γ398, #311, £254, £52, h.Ven. 144. 176; έξ-ζεν c.Naup.fr. 1,1 ρ.146 Dav.; -ζον Σ449 2c -ζων άνδρα έκαστον Κ68,
Ύ415 2d shape [-^-]: ^ώνόμασ.ας ω339
Λε Hes. fr. 296,3 L Kraus (δνομα L) 25-7
714


ονομάζω
Β name, address (by name), list by name, specify, only pres. stem (contrast όνομήναι) exc. ω339, Hes. fr. 296,3, Phor. fr.4,1. — Wdfld.: όνομήναι, καλέω, κικλήσκω, also ύπί- σχομαι, ύπέστην (ϊστημι BIB12a) Adv. (expr.) (only in Iba): πατρόδεν έκ γενεης (X68), έξονομακλήδην (Ύ415, <5278) 1 w. ref. to name(s) of person(s), place (Hes.fr. 296,3) la name, give as a name to, w. double acc. (4- gen. of that 'from, after’ which in Hes.) Hes.fr. 296,3 (την πριν Ά- βαντίδα κίκλησκον δεοί) Εύβοιαν δέ βοός μιν έπώνυμον ώνόμασε Ζεύς (την τότε έπώνυμον Εύβοιαν βοός ώνόμα- σέν νιν Ζεύς codd.) c. Naup.fr. 1,1 ρ. 146 Dav. την δέ μεδ9 όπλοτάτην 9Εριώπην έξ-ζεν, 1 Άλκιμάχην ^δέ πατήρ Λ (κα- λέεσκεν) Phor. fr. 4,1 ρ. 155 Dav. Έρμείαν u u Έριούνιον ώνόμασ9 αύτόν' ' πάντας γάρ (κέρδεσι έκαίνυτο) lb of addressing pers. Iba call by name, address by name K63 έγρήγορδαι άνωχδι,' πατρόδεν έκ γενεης ^-ζων ανδρα έκαστονj Ύ415 (πάντας δέ λιτάνευε) έξονομακλήδην (έξ ό. Allen) L a <5278 έκ δ9 όνομακλήδην Δαναών (in the horse) -ζες (Helen) άρίστους Ibß in έπος τ9 έφατ9 έκ τ9 -ζε(ν) in stock (half-)verse introducing dir.sp. addressed to indiv. (42x) or to two (p 215, <£>84) or more (^248 Eurym. to suitors) pers.; addressee actually addressed by name only 7‘, 8°, h.Ven. 176 (Δαρδανίδη), and use of name(s) by Speaker some- times (not in II.) even excluded by circumstances (£254, #194, x319, £52, p215, h.Ven. 144); we app. have to do w. a fossilized stock verse-element that from meaning 'addressed by name’ (one would expect aor.) came to be used where it could only mean 'addressed’ (pers. addressed readily supplied as obj. from prec. context exc. 77 330, σ163, φ 248; view that έπος is obj. also of έκ τ9 -ζε[ v] is without plausible basis in use of o. elsewhere or of its family) (see further Couch, TAPhA 68, 1937, 129ff.; R.d’Avino in Stud. dass, et Orient. A.Pagliaro oblata, Roma 1969, 7-34; Edwards, HSPh 74, 1970, lOf. n.19;
I. 	Munoz Valle·*·, Em. 39, 1971, 305 ff. [= id., Investigaciones sobre el estilo formular epico y sobre la lengua de Hom., Valencia 1974, 43ff. w. notes on 149ff.); for further similarities between verses see M2b above >4 361 = £372 = Z485 = Ω127 s <5610 (-ζεν) = ε 181, Γ398 (w. 396-418 ath. Ar.), Z253 = 406 = Σ384 = 423 = ΤΊ = ß3O2 = δ 291 = λ 247 = ο530 s Ξ232 (-ζεν) s χ280, Η108, χ374, S218, ο 124, Ξ29Ί s /2286 (έπος τέ μιν άντίον ηΰδα pap. 9), 0552, π417 s σ78 = <ρ84 - 167 s 287 (-ζεν) = τ90, ^96, Φ356, <5311, £254, τ/330 (πρός ον μεγαλήτορα δυμόν ν.1., ίδών είς ούρανόν εύρύν ν.1.), <ρ248, 0194, κ319, £52, ρ215, σ 163, τ402, h.Ven. 144. 176 lc name, refer to by name, ut- ter the name of £145 (μ’ Όδυσσήος πόδος αΐνυταί) τόν μέν ... καί ού παρεόντ9 -ζειν ' αίδέομαι (άλλά μιν ήδεΐον καλέω καί νόσφιν έόντα), see Heubeck♦, ZAnt 35, 1985, 17flf. Id name, teli the name of (pace Wilson, CR19, 1905, 145 f.) δ 551 τρίτον άνδρ9 -ζε, ' δς τις έτι ζωός κατερύκεται (ποντφ ηε δανων) le list, teil as a catalogue of names h. Merc. 59 ήν τ9 αύτοΰ γενεήν όνομακλυτόν έξ-ζων (όνο- μάζων codd. praeter Μ) 2 obj. things, specify, list by name, Lin context of promising giftSj /515 εί ... μή δώρα φέροι, τά δ9 δπισδ9 -ζοι (η. τά δ3 οπισδεν ύπέστη ν. 519) Σ449 πολλά ... δώρ9 -ζον (νν.444-456 ath. Ar.) — specify t Λ ω339 (δένδρε9... α μοί ποτ9 εδωκας) σύ δ9 ώνόμασας καί εειπες έκαστα. ' δγχνας μοι δώκας τρισκαίδεκα κτλ. (η. όνόμηνας δώσειν w.341-2, see όνομήναι B2b), see Wilson, CR19, 1905, 144ff.
Compd.: εξ- (not in Hom.), έκ c.Naup.fr. 1,1 in la (prev. intens., otiose); εκ τ9 -ζε(ν) 45χ in 1b (prev. intens.); h.Merc.59 in 1 e ('έξονομάζειν ist ein όνομάζειν bis zum Ende* Rader- macher adl.; rather 'right out’ w. notion of brash lack of re- straint?)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όνομάχλυτος
D v.l. έκ τ9 -ζε(ν) Λ 815 (pap.), *247 J. Ν.O’Sullivan
ονομαι [10j, 4°] E die Wz. ovo- i.S.v. 'm. einem Namen belegen’ (neg. > 'tadeln’) ist verbale Grundlage von δνομα, s. Mayrhofer, EWAia 1136. - Abi.: όνοστά, όνοτάζω
F Präs, -οσαι 1, -ονται 1, -οιτο 2; probi, (anomales Impf.?) ωνατο P25, οΰνεσδ9 /2241; Fut. -όσσεται 1, -όσσεσ- δαι 1; Aor. ώνοσάμην 2, -όσαιτ(ο) 3, -οσσάμενος 1
Μ 1 [-ί] ή οΰνεσδ9 /2241 2 [~~-] ή -οσαι ρ378
[UJ] -όσαιτ9 Ρ399 -όσαιτο μετελδών Δ539, Ν12Ί 3 U-χ] -ονται φ42Ί; -οιτο Ν28Ί, δ239 4 -όσσεται /55 [----] -όσσεσδαι ε3Ί9 -οσσάμενος /2439
5 ων. [-υν] ωνατο Ρ25 [2^] ώνοσάμην Ξ95 = £173
Σχ sch.D /5 539 u.ö.: έκφαυλίσειε. μέμψαιτο, Ρ25: ώνεί- δισεν, /2439: καταφρονήσας
L zu /2241: Chantraine, Gr.h. I295f.; Wackemagel, Kl.Sehr. III1589f. (liest οΰνεσδ9 = ωνησδ9, zu όνίνημι)', Iliad z.St.
B geringschätzen, herabsetzen, tadeln, (1) neg. (als Lob) u. (2) pos. (auch in iron.Frage: ist es dir nicht genug?); dir.R. außer 21539, 7V127, £399 (in la). - Wortf.: s. ονειδίζω 1 neg. im Pot. od. Fut.; mit Akk.d.Sache / Pers., dazu 2x Dat. d. Pers, keiner würde/könnte (dir das) geringschätzen, tadeln (dir.R. außer 3x): 21 539 ενδα κεν ούκέτι έργον άνήρ ^-όσαιτο μετελδών Δ, sc. Kampf TV 127 (φάλαγγες) ας οΰτ9 αν κεν Άρης L d 1 οΰτε κ9 Άδ. 4- £399 (μώλον ούδέ κ9 ίδοΰσ9 -όσαιτ9) (dir.R.:) 7V287 „ούδέ κεν ένδα τεόν γε μένος καί χεΐρας -οιτο“, sc. τις δ239 („δτι σ9) νείκεσεν, ώς άν σήν άρετήν βροτός οΰ τις -οιτο, 1 δς τις έπίσταιτο άρτια βάζειν“ /55 ,,οΰ τίς τοι τόν μΰδον -όσσεται, δσσοι Αχαιοί, 1 ούδέ πάλιν έρέει“, vgl. νεμεσήσεται (£100*) /2439 „ούκ άν τίς τοι πομπόν (Hermes) -οσσάμενος (-ησά- μενος ν.1.) μαχέσαιτο“ mit Gen. d. Sache zu tadeln haben (unzufrieden sein wegen), iron.: £379 (Pos. zu Od.: „κακά πολλά παδών άλόω) άλλ9 ούδ9 ως σε έολπα -όσσεσδαι κακότητος (κακότητα v.l.)“, (vgl. 290, ρ378) 'dein Elend dürfte dir reichen’ 2 pos. Gegner schmäht(e) mich, machte) mich schlecht, setzt(e) mich (unverdient) herab (mit Akk.d. Pers.): £25 („ούδέ) ής ήβης ^άπόνηδ\, δτε μ9 ωνατο (sc. getöteter Gegner, μ9 έφατ9 έλέγχιστον πολεμιστήν έμμεναι“), Form anomal (s.o. F), Wortspiel (Formenangleichg. an L j, s. Edwards, Iliad z.St.) φ42Ί (Od.: ,,οΰ σ9 ό ξεΐνος έλέγχεί) έτι μοι μένος έμπεδον έστιν, 1 ούχ ως με μνηστήρες άτιμάζοντες -ονται (οϊονται v.l., ν. Von der Mühll in app.)“ ich muß tadeln (~ habe mit Mißbilligung gehört, Aor.) mit Akk. d. Sache: Ξ95 (Od. zu Ag., der zum Abzug riet:) „νΰν δέ σευ (σε [= σε9(ο)] Zen.) ώνοσάμην πάγχυ φρένας, οιον έειπες“ - £173 mit δτί-Satz: hast du zu tadeln, daß ~ ist es dir nicht genug? (iron.Frage): p378 (Antin. schilt Eum., der Od. bringt: „sind nicht schon genug Bettler hier) ή -οσαι, δτι τοι βίοτον κατέδουσιν άνακτος;** entspr.(?), aber probi.: /2241 (Priam. schilt die Tr.:) „ή ου- νεσδ9 (vulg., όνόσασδ9 Arist. et pars codd., -όσεσδ9 pap.), δτι μοι ... Ζεύς άλγε9 έδωκε 1 παΐδ9 όλέσαι;“ Form anomal (s.o. F, L sowie Richardson, Iliad z.St. u. s.v. όνίνημι D)
D v.l. /731 (όνήσεται vulg.), zu /2241 s.o. (B2 u. L) sowie s.v. όνίνημι D H. W. Nordheider
όνομαχλήδην s. έξονομακλήδην
όνομάχλυτος [V, 3h] L Schmitt, Dichtersprache 90 f. B of famous name (1), famous, glorious (2); perh. orig, δνομα (acc. of respect) κλυτός (which some or all MSS have, exc. in Ύ51; rec. Allen h.Ven. 111. 146); anc. evidence on accent in La Roche, Textkritik 311 (-όν rec. Allen h. Merc. 59). - 715
716


όνομάχλυτος
Wdfld.: see κλυτός 1 of a man, offamous name Ύ51 πολλά ώπασε παιδί γέρων -ος Άτλης h.Ven. 111 ^’Οτρεύς δ’ έστι πατήρ -οςΔ (δς πάσης Φρυγίης άνάσσεί) Κ-5 L j 2 of divine γενεη, famous, glorious h.Merc.59 ην τ’ αύτοϋ γενεήν -όν (-ήν ν.1.) έξονομάζων (όνομάζων codd. praeter Μ) (όνομα κλυτόν [v.l. ap. Humbert] imposs. here. Notion 'containing glorious names’ intended?)
J. 	N. O’Sullivan
όνομαστός [3°, 2H, lh] L Griffin, JHS106, 1986, 42 w. n.ll B always ούκ o., not to be named (1), not to be speci- fied (2 a), not to be told, listed (2b); exc. in 2b, that which is ούκ o. is actually named, specified (cf. δυσώνυμος, also ζ 144ff. Όδυσσήος τόν μέν όνομάζειν αίδέομαι). — Wdfld. (1; 2a): δυσώνυμος (q.v., w. wds. for 'dreadful, hateful’ vel sim. in gener.), οΰ τι φατειός 1 w. ref. to proper names (assoc. w. dreadful sorrow for Speaker [Pen.] and others [τ260+]; of persons of fearsome might [Th. 148]), not to be named (cf. ονομάζω Blc) r260 (Pen.:) ,,οϊχετ’ (Od.) έποψόμενος Κακοίλιον ούκ -ήν (-όν ν.1.)“ = 597 = 19
Th. 148 παΐδες όβριμοι, ούκ -οί,1 Κόττος τε Βριάρεώς τε Γύγης τ’ 2 of event, circumstance (2 a), things (2b) 2 a not to be spoken, specified (cf. όνομήναι B2a, also ονομάζω Blc), because dreadful, painful for Speaker h.Ven.254 σχέ- τλιον, ούκ -όν (ci., όνότατον codd.; όνοταστόν ci., rec. Allen; see Smith, HSPh83, 1973, 36f., L n.ll), άπεπλάγχθην δέ νόοιο, 1 παΐδα δ’ ύπό ζώνη έθέμην βροτφ εύνηθεΐσα 2b not to be told, listed, i.e. so numerous, multifarious as to defy listing (cf. ονομάζω B2, where note assoc. w. δώρα, though in this fr. we have notion of giving, having rather than pro- mising) Hes. fr. 33a, 18 (Periclymenus would become now an eagle, now an ant, now a swarm of bees, now a snake) είχε δέ δώρα 1 παντοΐ’ ούκ -ά (όνοταστά POxy. 2486 ante corr.)
J. N. O’Sullivan
όνομήναι [9\ 6°, 3H, 3h] F -μήνας 1, -μηνε(ν) Ί, -μην’ 1; -μήναν 1; -μήνω 6, -μήνης 1, έξ-μήνης 1; -μηνε 1; έξ- -μήναι 2
Μ 1 trisyll. [„„2] -μην’ Hes.fr.235,2 2 quadrisyll.
2a shape [««-«]: [uJv] ϊσχεο μηδ’ -μηνε h.Ven.290 [vJu] -μηνε Op.80 [.J.] φίλον τ’/δ’ -μηνεν έταΐρον *522 / s 7Ί78 = /2591, 77491; -μηνεν S278 2b [„‘χ] -μήνας ω341; -μηνεν ^90; περικλυτά δώρ’ -μήναν/μήνω Hes. fr. 22,6, /121; ούκ αν έγώ μυθήσομαι ούδ’ -μήνω £488, <5240 = λ328 s 517; ύποθήσομαι ήδ’ -μήνω h.Cer. 149; ϊσχεο μηδ’ -μήνης λ251; έξ-μήνης Γ166; έξ- -μήναι ζ66, h.Ven.252
sch.D /C522: ^έξ ονόματος Λ έκάλεσε, Γ166: έξ- ' μήνης' u j ειπης L Kraus (όνομα L) 26f.
Β name, specify, only aor. (contrast ονομάζω). — Wdfld.: ονομάζω, καλέω, κικλήσκω 1 obj. person(s) (intern, acc. of name Hes.fr.235,2) la name, give as a name (io), w. double acc. (Op.80) or intern, acc. w. inf. constr. (Hes. fr. 235,2) Hes.Op.80 -μηνε δέ τήνδε γυναίκα ’ Πανδώρην, ότι πάντες Όλύμπια δώματ’ έχοντες 1 δώρον έδώρησαν (Ί9έν - 82 suspecta’ Solmsen) fr. 235,2 οί τουτ’ (sc. ’/Λ^ύς·) -μην’ δνομ’ έμμεναι, οΰνεκα νύμφην * εύρόμε- νος ϊλεων μίχθη lb name, designate as Ψ90 (Patr.’s ghost to Ach.: „με) σον θεράποντ’ -μηνεν (Pel.)“ 1c call (io) by name, address by name; exc. *522, foll. by dir.sp. in which addressee addressed by name; addressee dead exc. #491 (where Speaker dying) *522 φμωξεν ... φίλον τ9 ^μηνεν έταΐρον2 a Ψ178 - /2591 /7491 κτεινόμενος με- νεαινε, φίλον δ’ L j — invoke by name in oath S278 ομ- νΌε θεούς δ’ -μηνεν άπαντας (θεόν δ’ -μηνεν έκαστον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όνοτάζω
v.l.; ν. aliter habent quidam) 1 τούς ύποταρταρίους, οι Τιτή- νες καλέονται 1 d name, teil the name(s) of person(s) (as in catalogue exc. Γ166) £488 πληθύν L<5’ ούκ αν έγώ μυθήσο- μαι ούδ’ -μήνωΛ (not even if I had ten tongues, unless the Muses μνησαίαθ’ όσοι ύπό Ίλιον ηλθον) λ 328 πάσας L j, 1 όσσας ηρώων άλόχους ϊδον 517 (Od. to Ach.’s shade:) „πάντας L „ 1 όσσον λαόν έπεφνεν (Neopt.)“ (w.517sq. om. V4) h.Cer. 149 -μήνω 1 άνέρας οίσιν έπεστι μέγα κράτος ένθάδε τιμής (names in w. 153 ff.) Γ166 (Priam to Helen:) „ως μοι και τόνδ’ άνδρα έξ-μήνης, 1 ός τις όδ’ έστιν Αχαιός άνήρ" — reveal the name of deity with whom one (mortal) has made love λ 251 ,ϊσχεο μηδ\ -μήνης (sc. με)·1 αύτάρ έγώ τοί είμι Ποσειδάων h. Ven. 290 (Aphr. to Anch.:) „L u -μηνε (codd., see Smith, HSPh83, 1979, 43—5; -μαινε ci., rec. Allen)“ 2 obj. thing(s) 2a mention thing by its name ζ66 αϊδετο (Naus.) γάμον έξ- -μήναι 1 πατρί — app. mention, talk of openly vel sim. h.Ven.252 ούκέτι μοι (Aphr.) στόμα χείσεται (στοναχήσε- ται codd.) έξ-μήναι 1 τούτο (app. her power over the gods) μετ’ άθανάτοισιν 2b mention things speciflcally, separately as in catalogue 5240 πάντα μέν ούκ αν έγώ (Helen) μυθή- σομαι ούδ’ -μήνω, 1 δσσοι Όδυσσήος (είσιν άεθλοι) — list by name, Lin context of promising giftSj (cf. ονομάζω B 2) /121 περικλυτά δώρ’ -μήνω, 1 έπτ’ άπύρους τρίποδας κτλ. Hes.fr.22,6 πολλά [περ]ικλυτά δώρ’ -μήναν — specify, L j, w. inf. constr. tw341 όρχους δέ μοι ωδ’ -μήνας 1 δώσειν πεντήκοντα
Compd.: έξ- Γ166 in Id (intens.; not. of revelat.?), ζ66, h. Ven. 252 in 2 a (not. of speaking out, openly)
D v.l. /230 (v.l. ant., see vanderValk, Text. Crit. Od. 15), σ78 (ονομη[νε pap.96) J. N.O’Sullivan
όνος [V] E ass anatolian, mediterranean in origin; o., Lat. asinus, Arm. es related to Sumer, ansu, see Chantraine, Dict. s.v.; already Myc., see DMic.II s.v o-no I. — Deriv.: ήμίονος L Wegener (ήμίονος L6) 22; Richter*, Arch. Hom. H76ff.
B ass Λ 558 ώς δ’ ότ’ -ος παρ’ άρουραν ιών έβιήσατο παΐδας 1 νωθής (here app. of stubborn unresponsiveness to pressure, blows), φ δή πολλά περί ρόπαλ’ άμφίς έάγη, ’ κείρει τ’ είσελθών λήϊον οί δέ τε παΐδες 1 τύπτουσιν ρο- πάλοισι * βίη δέ τε νηπίη (feeble, ineffective because they are παΐδες) αύτών' 1 σπουδή τ’ έξήλασσαν, έπεί τ’ έκορέσσατο φορβής (so Trs. and allies kept pressing on the reluctantly re- treating Aias), very prob, jackass kept for mule-breeding (see L and ήμίονος B introd.). - Wdfld.: ήμίονος, ούρεύς
J. N. O’Sullivan
όνο<π(ός) [Γ] Ε Verbaladj. zu ονομαι (s. Risch § 10c), sonst noch Lyc. 1235, öfter aber όνοτός (Pi. u.a.)
B m. Neg. nicht gering zu achten, nicht zu verschmähen, in dir.R. anerkennend (aus der Perspektive des Empfängers u. der beurteilenden Öffentlichk.) von Ag.s reichl. Entschädiggs- angebot /164 (Nestor zu Ag.:) „δώρα μέν ούκέτ’-ά διδοΐς Άχιλήΐ άνακτΓ (121 Ag.: „περικλυτά δώρ’ όνομήνω"), d.h. wiegen Ach.s ’Entehrg.’ auf (s. ατιμαω Bla, άτιμος Bl); vgl. νεμεσσητός m. anderer Konstr. u.a. Epith. s.v. δώρον G; zum Typ („Urteilsausdr. in attr. Einkleidung“ nicht gering zu schätzen sind die Gaben > Gerundiv) s. Ammann, in: Ge- denkschr. P. Kretschmer, Wien 1956, 115; s. noch Μ. Noe, Phoin., II. u. Hom., Leipzig 1940, 4 H. W. Nordheider
όνοτάζω [Γ, lhl E Erw. zu ονομαι (s.d.), vgl. νεύω - νευστάζω, s. noch Aly, in: ’Hesiod’ 98. — Abi.: όνοταστος?
717
718


όνοτάζω
Β herabsetzen, sich geringschätzig äußern, ggüber Dike, Vorzeichen (kein dir. Obj.)· — Wortf.: (ούκ) άλέγω/ίζω, άτι- μάω, ονειδίζω (s.dd. weitere) Ορ.258 καί ρ' όπότ' άν τίς μιν (Δίκην) βλάπτη ^σκολιώς, -ων, vgl. (262) L u ένέποντες vom 'rechtsverdrehenden’ (άλλη παρκλίνωσι δίκας entspr. βλάπτη), 'krummen Urteilsspruch’ h.Merc.30 (Hermes zur Schildkröte:) ,,σύμβολον ήδη μοι μέγ' όνήσιμον, ούκ -ω“, entspr. (35) ούδ' άποτιμήσω, m. Assonanz όνήσ. — όνοτ. (vgl. 34 f. όφελος, όνήσεις), Formulierg. der Selbstinterpr.: vgl. z.B. αίδέομαι γάρ (£221+), σέβας μ' έχει (χ123+), Ορρ. (Μ238 Hektor über Vogelzeichen:) „τών οΰ τι μετατρέπομ' ούδ' άλεγίζω“
D £145 ci. -ειν (ν.Blumenthal, Η.75, 1940, 124; όνομά- ζειν vulg. et edd.) Η. W. Nordheider
όνοταστ(ός) [lh] h.Ven.254 (Aphr. zu Anch.:) „μάλα πολλόν άάσδην 1 σχέτλιον ούκ -όν (Clarke, ούκ όνομα- στόν Martin, όνότατον codd. contra metr.)“, entweder (m. A.-H.-S. z.St.:) όνοτ. not to be made light of, serious; od. (m. Zumbach, Neuerungen 33, Cassola:) όνομ. inenarrabile (vgl. άσπετον)
D Hes. fr. 33a, 18 s. όνομαστός H. W. Nordheider
όνυχες [3‘, 2°, 6Η] E IE, see Mayrhofer, EWAia 149; on Myc. onulf- see DMic. 1129. — Deriv.: γαμψ-, κρατερώνυχες, μώνυχες
F -ες 1, -εσσι 8, -ας 2 MI trisyll. δ' -ας χεΐ- ρας Sc.263 [^2] -ας Sc.254 [wf] δ' -ες χείρεσσιν Sc.266 2 quadrisyll. b«2w] (δ*) -εσσι 0248, /7153 ^φέρων -εσσι, πέλωρον Μ 202 = 220, ο 161; L d Ορ.204 [^χ] -εσσι Ορ.205, Sc. 427
Β only pl., talons of bird, claws of lion (1), nails, claws of pers. (2), always as weapons velsim. — Epith.: γναμπτοϊσι, κρατεροΐς, μακροί, μεγάλους 1 talons of bird of prey (5x eagle, the only use in Hom.) 0248 (αίετόν ήκε [Zeus]) νεβρόν έχοντ' -εσσι Μ202 δράκοντα ^φέρων -εσσι πέλωρον, (άσπαίροντα) = 220 ο 161 αίετός χήνα L , ^153 δρυψαμένω (eagles sent by Zeus) δ' ^-εσσι, παρειάς άμφί τε δειρας ' δεξιώ ήϊξαν Ορ.204 (ΐρηξ προσέειπεν άηδόνα) ΰψι ... φέρων L d μεμαρπώς 205 γναμπτοϊσι πεπαρμένη (sc. άηδών) άμφ' L j (of ΐρηξ) — claws of lion Sc.427 λέων ως σώματι κύρσας, ' ός τε μαλ' ένδυκέως ρινόν κρατεροΐς L j ' σχίσσας (δυμόν άπηύρα) 2 nails, claws on fmgers of pers. being Sc.254 άμφι μέν αύτφ (stricken warrior) 1 βάλ- λον (Lsc. Κήρες,) <όμώς όν>υχας μεγάλους 263 έν δ' -ας χεΐράς τε ... ίσώσαντο (L J 266 μακροί δ' -ες χείρεσ- σιν (of Άχλύς) ύπήσαν Sense 'hoof (wdfld.: οπλή, χηλή) attested in compds. κρατερώνυχες, μώνυχες
J. Ν. O’Sullivan
όξυβελής [Ρ] Σχ sch.D Δ 126: ήτοι ό ταχέως βάλλων ή ό ταχέως βαλλόμενος, Eust.: -ής φανερώς δηλοΐ, ότι βέλος κυρίως τό τοΰ όϊστοϋ σιδήριον (like αιχμή)
Β Δ 126 άλτο δ' όϊστός ' -ής καδ' όμιλον έπιπτέσδαι μενεαίνων s οξύς difficult formation: 1. expl. as όξύ βέλος ων, Lehrs, Arist. 67 n.41 (cf. δελφίνος μεγακήτεος Φ22, G. Meyer, Philol. Suppl. 16,3, Leipzig 1923, 90 n.l) 2. formal- ly poss. comp. (Risch §68e), perh. contributing to animation of όϊστός here: 'having' a sharp missile or 3. verbal: sharp-hitting (cf. Risch § 31h); see also Bergold, Zweikampf 204; cf. βέλος έχεπευκές (ν. 129); metr. -ής = όξυό(εις)\ cf. Λ 845
W.Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οξύς
(άπ)οξυνω [2°] Σχ sch. Barn. £269: τόν φλοιόν περι- ξέουσι, cf. z327: έδόωσα* άπώξυνα (έπ- sch.Dind.). έκ τοΰ συνωνύμου τό ομώνυμον, ό τρόπος μετάληψις
Β make pointed / sharpen stäke: ι 326 παρέδηχ' (length of log) έταίροισιν, άποξΰναι (v.l. άποξΰσαί) δ' έκέλευσα*1 οϊ δ' ομαλόν ποίησαν* έγώ δ' έδόωσα ... ' άκρον oars: £269 (νηών όπλέγουσι) και άποξύνουσιν έπετμά, hone blades (cf. μ 172) — for άποξύω (ν.1. ι 326, rec. Ludwich) scrape smooth, cf. Σχ, Eust. on £269, LThphr. HPd 5.1.7 (κώπας ξύοντες όμαλώς [manufacture], Morrison & Coates, Ath. Trireme, Cambr. 1986, 190) and Stanford ad 11.; but Eur. Cycl. 456 άπο- ξύνας άκρον (and shipbuilding sim.) attests άποξΰναι at ι 326 (cf. sch. TV 564a, L , 2.5.4), see ξύω. - Wd f 1 d.: see ι 326 f., ξέω W. Beck
όξυόεν [9‘, 2°, 1H] E metr. length. form for οξύς, Risch §56e F -εντι 10; acc. -εντα 2
M [^Jv] ιΰγχεϊ -εντι, 77309; έγχεά τ' -εντα τ33 [’^‘x] L , £50, /711 (βάλ*), 0514, 7V584, 0536. 742, υ306 (βάλον), Hes. fr. 196,3; -εντι S443; έγχεα -εντα £568
Σχ sch.D £50: -εντι* όξει. ή άπό οξείας είδους δένδρου κατασκευασμένο). See Neitzel, Apion, SGLG3, 258 f.
B sharp, pointed, epith. of spears (έγχεϊ, -εα, exc. δουρί S443), like οξύς (Risch l.c., Leaf on £50) vivid Formation, but see Paraskevaides, Synon. 26 f. (metr. suppl.) used for at- tacking: £568 τώ μέν δή χεΐράς τε και έγχεα -εντα 1 άν- τίον άλλήλων έχέτην μεμαώτε μάχεσδαι 0142 μαιμώων έφεπ' ρέγχει -εντι, thrust: £50 Μενέλαος έλ' L u ' έσδ- λόν δηρητήρα (56 οΰτασε) Ξ443 Σάτνιον οΰτασε δουρι με- τάλμενος -εντι 0536 τοΰ δέ Μέγης κόρυδος ’ κύμβα- χον άκρότατον νύξ' L j, ' ρήξε δ' άφ' ΐππειον λόφον cast, for casting: /711 'Έκτωρ δ' 'Ηϊονήα βάλ' L d ' αύχέ- ν(α) ... λύντο δέ γυΐα 0514 (don’t let the Grs. easily es- cape) άλλ' ως τις τούτων γε βέλος και οΐκοδι πέσση ' βλήμενος ή ίφ ή L d 77309 Άρηϊλύκου βάλε μηρόν ' u „ διαπρό δέ χαλκόν έλασσε* ' ρήξεν δ' όστέον έγχος J>306 ούκ έβαλες τόν ξεΐνον* άλεύατο γάρ βέλος αύτός. ' ή γάρ κέν σε μέσον βάλον L (you were dead) TV584 τώ δ' άρ9 όμαρτήδην ό μέν L ' ΐετ' άκοντίσσαι, ό δ' άπό νευρήφιν όϊστφ characterizing hero: Hes.fr. 196,3 ]ης πάντων άρι- δε[ίκετ]ος άνδρών* 1 ]ας τε και έγχεϊ όξ[υόε]ντι part of home-arsenal: τ33 Όδυσεύς καί υιός 1 έσφόρεον κόρν- δάς τε και άσπίδας ' έγχεά τ' -εντα
D £ 579a (PRainer 26734) W. Beck
οξύς [103\ 41°, 8Η, 6h] Ε ΙΕ *hjek's-u- or *lhok's-u-, J.Narten, Festschr.Risch 212ff.; L8575fif. - Deriv.: όξυβελής, άποξύνω, όξυόεν
F -ύς 2, -έος 2, -έϊ 38, -ύν 15, -έες 3, -έσι(ν) 2; -εΐα 1, -εΐ(α) 1, -είη 1, -εΐαι 3, -εΐ(αι) 1, ^-είησμ 1, L j 1, -είας Ε -ύ 9, -έϊ 11, -ύ 49 (adv. 17); -έα 1, acc. -έα 13 (adv. 5), -εΐο 1 (adv.); -ύτατον 3 (adv. 2)
Μ 1 disyll. la [1Μ] -ύς Μ44Ί; -ύν έχων /443; -ύ δόρυ κραδάων TV583, Χ423; -ύ βέλος Λ 392. 845; -ύ δέ Σ71, h.Cer.40; -ύ κατ(ά) Υ52; -ύ ε393 -ύς/ύν "Άρης/α /7330, £721; δ' ^-ύν άκοντα^ κυνών άλκτήρα χμ άνδρών £531, ^>340; L , Φ590, h.28,9; -ύν έχων £520; εί μή άρ' L-0 νόησε, Γ3Ί4 - £312. 680, 091. 132 - Th.838, Κ291; 'Έκτωρ δ' L , Λ 343, 0649; -ύ £256, Sc.243, h. Merc. 360 [^] φάσγανον / ^ξίφος, / (έγώ) δ' άορ -ύ έριχ>’ σάμενος παρά μηροΰ Α 190 / ι300, κ 126. 294. 535 - λ 48 / Φ173, *321 s λ24; L d -ύ £528, <ρ34; <57μ9 άχος 7Ί25, Λ208 / Ύ425; μένος -ύ h.8,14; -ύ Δ 185, £524 [^] έγείρομεν c0v "Αρηα, £440, Ζ1352 - Τ23Ί, 0531 - Σ304;
719
720


οξύς
οξύς
L j Λ 836; δ’ -ύν άκοντα Κ335; -ύν ι332; περί / άπό δέ ξίφος -ύ θέτ9 ώμφ/ων β3 = 5308 = υ125 / <ρ119; βέλος -ύ Λ 269, Κ437; -ύ £89, Ύ141 [‘χ] είρύσσατο .φάσγανον ~έ, Ύ306 = £79; (εϊρυτο) δέ L , Λ95, £90; L , Ύ311, 4 χ 145; έρύσσατο δέ / (δέ) έρυσσάμενος .ξίφος -ύ, /1530 / Μ\90, — 496, Κ284, Φ 116; L u <ρ431; έρυσσάμενος δ9 αορ -ύ Sc.457 1b [1-] -εΐ(α) 0313 [-*] -εΐ(αι) Λ 272 2 trisyll. 2a [1..] -έες Μ64; -έσι(ν) Λ/56, 0711; -έα 8 κεκληγώς / οντες Β222, £88 / ΑΤ 125; .-έα δούρα, Ε495 = Ζ104 = Λ 212; -έα £619, /144, Sc.233, h. 19,14 [I.«] μένος -έος ή/Ήελίοιο Ορ.414, h.Ap.374; -έες £411; L , /7772 [---] δεδαϊγμένον* .-έϊ χαλκφ, Σ236, 7'211. 283. 292, Ύ72; 12 κατέκταθεν* L , £558, *£412, 5700, ν271, άποκτάμεν* L j £675, £271, ρ440; βεβλημένος* L 7V212, 77819, λ 535; άνούτατος / ούτάμεν L , /1540 / £132 = 821, Sc. 335; άκαχμένον L j ΑΤ 135 = £12 = 0482 = α99 = 16 ο551 = υ127; L , 7V338. 561, 0433, /7623, £126, Φ37. 568, Ύ67, 72393, λ 120, μ 173, £368; (όμιλον) άκόντισεν/ αν -έϊ/-έα, δουρί/α /1490 / £265. 272. 282; μετ/έπάλμενος .-έϊ δουρίj £336, /1421; μετάφρενον /7806, Γ488; 20 μετώπιον L / -έϊ λαϊ Λ 95, /7739; L £73. 238, /V542,
Π3\7, Φ91; -έες /1214 2b -εΐα Ρ3Ί2 2c [1-Ζ] ~ειύ μ 74; .-εΐαι, δ’ / -είης όδύναι/ησιν /1268, /7518, L d τ517; -εΐα η. Sc.348 [2.2] -είας Σ’551 3 quadrisyll. 3a 24
[----] .-ύτατον, £675 [2MW2] £345, Ψ477 3b
[---ν] -είησι Sc.289
Σχ sch.D £222: -έα* μεγάλα, 440: -ύν ’Άρηα* διά τάχους πόλεμον (sim. sch. min. P.Bodl. gr. Inscr.3017), £374: 28 -ύ νόησεν* όξέως και ταχέως έθεάσατο, Λ 268: -εΐαι (δ9 οδύναι)* δριμεϊαι. σφοδραί, 269: βέλος -ύ* η σφοδρά οδύνη, οιον η τιτρώσκουσα, 0313: -εΐα (άυτη)* νύν δρι- μεΐα. χαλεπή 32
L 'Stanford, Metaphor 47-50, 56-59; 2 ν. Fritz, CPh 28, 1943, 84—87; 3Plamböck, Erfassen 34—41; 4Krapp, Akust. Phänomene 235 f.; 5Bremer, Licht u. Dunkel 39 n.58; 6Dürbeck, Farbenbez. 15; 7D.Amould, Le rire et les larmes, Paris 1990, 36 150ff.; 8Lamberterie, -υς 133—71, 11575—83; ’Paraskevaides, Synon.20—27. 92. 136 f.; ,0Chadwick, Lex. Gr. s.v.
B adj. and adv.: as adj. sharp, keen, pointed; tactile (1), no adv., mostly military describing point and/or cutting edge of 40
weapons (a distinction here is hardly useful), also of imple- ments and other objects; noteworthy: stakes (Jaaaajee), stones (L ,QQ9 sickles (Jaabbjßß), rocks (L jYY, cf. 2aß); also extended (quasi-metaph.) use (1 b) for battle fAres’), sun- shine, pains and mental States. More fully metaph. uses: visual (2) and acoustic / vocal (3), adnominal (2 a) £345, P372 (sun- light), μ74 (pointed rock) and (3a) 0313 (battle-cry) only; otherwise adv. keenly, sharply, on metaph. uses see L', L5, L6, L8; important that synaesthetics belong to earliest stages of language (cf. L'56-59) and that a particular use may derive from its antonym, e.g. ’blunt’ seeing could give rise to 'sharp’ seeing (cf. L’33ff.); w. μάλα P524, £393. - Wdfld.: άκα- χμενος, άκρος, άκροπόρος, άμφίγυος, δριμύς, όκριόεις, οζνβελής, πικρός; εύ-, νε-, προ-, τανα-, τανυήκης; έχε-, πε- ^ιπευκής; βαρύς, λιγύς; κόλος, κωφός 1 tactile (adnom. only) la objects laa ό. w. name of obj. laaaa military obj. (incl. palisades, stones) laaaaaa arrow (βέλος)·. /1185 ούκ έν καιρίφ -ύ πάγη βέλος, άλλά ηάροιθεν ' είρύσατο ζωστήρ κτλ. Λ 845 έκ μηρού τάμνε μαχαίρι .ύ βέλος περιπευκές its barbs: /1214 έκ ζωστήρος άρηρότος έλκεν όϊστόν* ' τοΰ δ9 έξελκομένοιο ηάλιν άγεν -έες όγκοι laaaaßß axes (cf. laabbaa below) 0711 -έσι δή πελέκεσσι καί άξίνησι μάχοντο ’ καί ξί- φεσιν χαί έγχεσιν laaaayY javelins dressing, arming: K335 (έσσατο ρινόν λύκοιο, κρατί δ9 έπί κτιδέην
κυνέην) έλε 5’ .-ύν άκοντα, ξ531 άν δέ νάκην έλετ9 αί-
γος ' εϊλετο δ9 L „ κυνών άλκτήρα καί άνδρών s φ340 (έσσω μιν, δώσω κτλ.) attacking: Φ590 η ρα, και L , βα- ρείης χειρός άφήκε, ' καί ρ9 έβαλε κνήμην brandished: h.28,9 ωρουσεν (Ath.) άπ9 άθανάτοιο καρήνου ' σείσασ9 Lv J laaaaö6 spears w. βέλος (predic.): Λ 392 η τ9 άλλως υπ9 εμεΐο, καί εϊ κ9 ολίγον περ έπαύρη, 1 -ύ βέλος πέλεται, και άκήριον αίψα τίθησι Υ437 αϊ κέ σε άπό θυμόν έλωμαι ' δουρί βαλών, έπεί ή καί έμόν βέλος -ύ πά- ροιθεν (cf. below) w. δόρυ (q.v. G, cf. above) nom. (pl. only) Lattackingu: /7772 πολλά δέ Κεβριόνην άμφ9 -έα δούρα πεπήγει ' ιοί τε dat. (sg. only) used for L / 4490 (τού) Πριαμίδης καθ9 όμιλον άκόντισεν .-έϊ δουρί,. ' τοΰ μέν άμαρθ9, ό δέ Λεΰκον ' βεβλήκει £238 τόνδε δ9 έγών έπιόντα δεδέξομαι L , for wounding / killing: £336 ένθ9 έπορεξάμενος ' άκρην οΰτασε χεΐρα μετάλμενος L , ’ εϊθαρ δέ δόρυ χροός άντετόρησεν 4- /7317 + Λ 421 Λ 95 τόν δ9 ίθύς μεμαώτα μετώπιον u , ' νύξ9, ούδέ στεφάνη δόρυ οί σχέθε + Χ488 (= /7 806e\below) 7V542 (9Αφαρήα) έπορούσας ' λαιμόν τύψ9 έπί οϊ τετραμμένον . , ΕΊ3 βεβλήκει κεφαλής κατά ίνίον L ,* ' άντικρύ δ9 άν9 όδόντας τάμε χαλκός Π 806 δπιθεν δέ μετάφρενον L j ’ βάλε (= Γ488" above) Ψ Φ91 acc. (sg. and pl.) arming scene: Λ 44 εϊλετο δ9 αλκιμα δούρε δύω κεκορυθμέ- να χαλκφ ' -έα* τηλε δέ χαλκός ... ' λάμπ9 (cf. laß below) in attacking: /V583 βή δ9 έπαπειλήσας Έλένφ ' -ύ δόρυ κραδάων = K423in (4- φλογί εϊκελος) £495 πάλλων δ9 -έα δούρα κατά στρατόν φχετο πάντη ' ότρύνων μαχέσασ- θαι = Ζ104«Λ212 619 έπί δούρατ9 έχευαν ' -έα παμφα- νόωντα £265 ως έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες άκόντισαν -έα δούρα = 272*" = 282e’ w. έγχος (see όξυόεν), nom.pl. only, killing: Ρ524 έν δέ οί έγχος ' νηδυίοισι μάλ9 -ύ κραδαι- νόμενον λύε γυΐα, see Edwards, Iliad ad 1. and £393 in 2bß laaaaec stakes, palisades, of sharp point (incl. that used to blind Polyphemos) part of defensive works: M 56 ύπερθεν δέ σκολόπεσσιν 1 -έσιν ήρήρει 4- 64 (-έες) for blinding Cyclops: 1382 οί μέν μοχλόν έλόντες έλάΐνον, -ύν έπ9 άκρφ,' όφθαλμφ ένέρεισαν (ρόπαλον 319) 1Βα&&ζζ stones (as missiles) Μ447 (λααν φέρεν) πρόσθε πρυμνός παχύς, αύτάρ ύπερθεν ' -ύς έην (thrown ag. gates), L854f. /7739 (βάλε) μετώπιον -έϊ λαϊ. ' άμφοτέρας δ9 όφρΰς σύνελεν λίθος laaaaip] swords for 'arming’, in Od. only (no αορ) hung around shoulders (cf. ^>119 below): ß3 εϊματα έσσάμε- 44 νος, περί δέ ξίφος -ύ θέτ9 ώμφ - 5308 =» υ 125 4- ^>431 (άμφέθετο) 4- £528 (βάλετο) κί45 έμόν έγχος έλών καί φάσγανον -ύ ' καρπαλίμως παρά νηός άνήϊον ές περιωπήν for attacking drawn (έρυσσάμενος*) αορ: Φ173 =■= κ 321 "**d*’
48 s Λ 24 4- Sc.457 ξίφος: /1530, Λ7190 - £496*" - Χ284*"
= Φ116*1, κ126 = 294m*de" - 535m*d*" - λ 48 - i300m*d*’ φάσγανον: Α 190, Ύ306 = £79, £90 brandished: Χ311 ως 'Έκτωρ οϊμησε τινάσσων φάσγανον -ύ remaining cases: 52 λ95 άλλ9 άποχάζεο βόθρου, άπισχε δέ φάσγανον -ύ, ’ αί¬
ματος όφρα πίω φ34 τφ δ9 Όδυσεύς .ξίφος -ύ, καί άλκι- ρον έγχος έδωκεν, ‘ άρχήν ξεινοσύνης 119 άπό δέ t , θέτ9 ώμων (cf. arming above) laabb non-military (w. na- 56 me of obj.) laabbaa ax (cf. laaaaßß above) £520 ώς
δ9 ότ9 άν .-ύν έχων, πέλεκυν αίζήϊος άνήρ ' κόφας έξόπι- θεν κεράων βοός ' ίνα τάμη διά πάσαν y443 (πέλεκυν) ι , έν χειρί παρίστατο, βουν έπικόψων laabbßß sick- 60 les Σ551 ένθα δ9 έριθοι ' ημών -είας δρεπάνας έν χερσίν
έχοντες Sc. 289 ήμων ' αιχμής -είησι κορωνιόωντα πέτηλα ' βριθόμενα σταχύων laabbn topographic, reefs οη coast £411 έκτοσθεν μέν γάρ πάγοι -έες, άμφί δέ κύμα ' 64 βέβρνχεν ρόθιον, a danger, tactile-visual, rel. to μ74 in 2aß
(Eiliger, Landschaft 154) laß as epith. of χαλκός
721
722


οξύς
laßaa military, ^-έϊ χαλκφΛ only laßaaaa ref. to spear; arming scenes, here only w. weapon name (έγχος), ref. expressis verbis to point: ÄT135 εϊλετο δ9 άλκιμον έγχος άκαχμέ- νον L j = ΞΙ 2 — 0482 = α99 = ο551 = υ127 in battle: 0433 τόν ρ9 έβαλεν κεφαλήν ύπέρ οΰατος L d 77623 εί και έγώ σε βάλοιμι τυχών μέσον L Jf ' αίψα κε ' εύχος έμοί δοίης, ψυχήν δ9 Άΐδι N2V2 δ οί νέον έκ πολέμοιο ' ήλδε κατ9 ίγνύην βεβλημένος L u 4- 77819 II TV561 δ οί ούτα μέσον σάκος L d 1 έγγύδεν όρμηδείς' άμενήνωσεν (Pos.) δέ οί αιχμήν £132 εϊ κε 'Αφροδίτη 1 έλδησ9 ές πόλεμον, την γ9 ούτάμεν L = 821 = Sc. 335" II £558 άνδρών έν παλάμησι κατέκταδεν L d ν271 τόν γε κατέκ- τανον L j II Σ236 εϊσιδε πιστόν έταΐρον 1 κείμενον έν φέρτρφ δεδαϊγμένον L d = £283" s 211" (all Patr., cf. £292, ΧΊ2 in γγ below) laßaaßß ref. to sword £126 έλχ9 ιν9 άπ9 ώμοιϊν κεφαλήν τάμοι L (cf. A146f., N202 ff.) χ368 είπε δέ πατρί, 1 μή με δηλήσεται L „ ' άνδρών μνηστήρων κεχολωμένος laßaayy ref. less definite 'bronze9 (weapons, spears being the most commonly used of these) 21540 ένδα κεν ούκέτι έργον άνήρ όνόσαιτο μετελδών, ' δς τις έτ9 αβλητος καί άνούτατος L ' δινεύοι κατά μέσσον λ 535 έπί νηός έβαινεν ' άσκηδής, οΰτ9 αρ βεβλημένος L ' οΰτ9 αύτοσχεδίην ούτασμένος Φ568 καί γάρ δην τούτφ (Ach.) τρωτός χρως L £675 ούδ9 άρ9 Όδυσσήΐ μόρσιμον ήεν ’ Διός υιόν άποκτάμεν L s £271" = ρ440 + δ 700 (κατακτάμεν) Ω393 τόν μέν (Hektor) ' δπωπα, καί εύτ9 έπί νηυσίν έλάσσας ' Άρ- γείους κτείνεσκε δαϊζων L d (indef. ref., but in fact Hektor only used a sword there at 77114 — not lethally, and scarcely anywhere eise, it seems, see Ύ311, cf. 7/273) λ 120 έπήν μνηστήρας ένί μεγάροισι τεοΐσι ' κτείνης ήέ δόλφ ή άμφα- δόν L j 7V338 μέμασαν δ9 ένί δυμφ ' άλλήλους καδ9 όμιλον έναιρέμεν L d Χ6Ί αύτόν δ9 άν πύματόν με κύνες ... ' ώμησταί έρύουσιν, έπεί κέ τις L d ' τύψας ήέ βαλών ρεδέων έκ δυμόν έληται Τ292 (άνδρα) είδον προ πτόλιος δεδαϊγμένον L ν ' τρεις τε κασιγνήτους = Ύ72" (cf. Σ236 etc. in αα above) see ¥M12 below laßbb not military laßbbaa ax Φ3Ί έρινεόν L ‘ τάμνε νέους δρπηκας, ϊν9 άρματος άντυγες είεν laßbbßß knife or sword μ 173 αύτάρ έγώ κηροΐο μέγαν τροχόν L d ' τυτδά διατμήξας χερσί στιβαρήσι πίεζον laßbbyy vague, for killing horses ¥M12 ού σφώϊν κομιδή παρά Νέστορι ... ' έσσεται, αύτίκα δ9 ΰμμε κατακτενεΐ L , (cf. £675 etc. in 1 aßaayy above) lb extended; tactile Iba military, L-uv ΆρηαΛ (nom. 7/330) 'sharp Ares’ for sharp fight (otherwise Vol.I col. 1259,36 q.v.), basic ref. to weapons used £440 ώδε κατά στρατόν ' ϊομεν δφρα κε δασσον έγείρομεν L u = 21352" - Τ23Ί - 0531" - Σ304 Λ 836 ό δ9 έν πεδίφ Τρώων μένει t , + £721 7/330 πολλοί γάρ τεδνάσι ' τών νΰν αίμα άμφί Σκάμανδρον 1 έσκέδασ9 -ΰς Άρης Ibß non-military Ibßaa 'buming* sunlight (cf. 2act below) Ορ.414 ήμος δή λήγει μένος -έος ήελίοιο ' καύματος ίδαλίμου h.Ap.374 Πύδειον καλέουσιν έπώνυμον οΰ- νεκα κεΐδι 1 αύτοϋ πΰσε πέλωρ μένος -έος Ήελίοιο Ibßbb physical pains, from wounds (quasi-military) exc. A 269 of childbirth w. metaph. βέλος Λ 268. 269. 272 -εΐαι δ9 ^όδύναι δΰνον μένος ΆτρέίδαοΛ. ' ώς δ9 δτ9 άν ώδίνουσαν έχη βέλος -ύ γυναίκα ' δριμύ, τό τε προϊεΐσι μογοστόκοι Είλείδυιαι ' πίκρας ωδίνας εχουσαι, ' ως -εΐ9 L j (v.l. -εΐα οδύνη τεΐρεν: West, Ptol. Pap. 91. 96), unique elision; see L861. 63, v.d.Valk, Text.Crit.Od.72; N.Loraux, L’homme 21, 1, 1981, 54 ff. 77518 έλκος μέν γάρ έχω τόδε καρτεράν, άμ- φι δε μοι χειρ ' -ειης οδυνησιν έλήλαται 1 bß cc of mental States Ibßccaa sufferings grief, ^άχος -ύΛ w. τύπτω: Γ125 ως φάτο, τόν δ9 (Zeus) κατά φρένα τύψε
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οξύς
βαδεϊαν II Ύ425 τών πάντων (my sons) ού τόσσον οδύρομαι 1 ώς ένός, ού μ9 L d κατοίσεται Άϊδος εϊσω, ' 'Έκτορος λ 208 τρίς δέ μοι έκ χειρών σκιή εϊκελον ή καί όνείρφ 1 έπτατ9' έμοί δ9 L d γενέσκετο κηρόδι μάλλον h.Cer.40 της δ9 έκλυε πότνια μήτηρ. ' -ύ δέ μιν κραδίην αχός έλλαβεν (κρήδεμνα δαϊζετο) of worries, cares ^μελεδώ- vaij-. r517 κείμαι ένί λέκτρφ, πυκιναί δέ μοι άμφ9 άδινόν κήρ -εΐαι L d όδυρομένην έρέδουσιν Ibßccßß anger (military) h.8,14 σεύασδαι κακότητα πικρήν άπ9 έμοΐο καρήνου, ' καί ψυχής άπατηλόν ύπογνάμψαι φρεσίν ορμήν 1 δυμοϋ τ9 αύ μένος -ύ κατισχέμεν 2 visual (see LS6) 2a adnom. 2aa sunlight (cf. 1 bßaa above and see L5) S345 έγώ νέφος άμφικαλύψω 1 ούδ9 άν νώϊ διαδρά- κοι Ήέλιός περ, ' ού τε καί -ύτατον πέλεται φάος είσ- οράασδαι (see Ήέλιος ΒΙ2) £372 πολέμιζον ύπ9 αίδέρι, πέπτατο δ9 αύγή 1 ήελίου -εΐα, νέφος δ9 ού φαίνετο 2aβ topographic μ 74 δύω σκόπελοι, ό μέν ούρανόν εύρύν ίκάνει ' -είη κορυφή, νεφέλη δέ μιν άμφιβέβηκε, of form, rel. to tactile (lb), connot. 'dangerous9, cf. ε411 in laabbyy 2b adverbial 2ba 'observe acutely' (-ύ νόησε); the cir- cumstances in aa and bb suggest that perh. -ύ here orig. of Teeling’ (Ibßcc); cf. L23; see L852f. 2baaa the observer acts to hinder something he does not want and which would have happened εί μή άρ9 -ύ νόησε of gods: £374 = £312, 0132 = Th.838, K291 of men: £680, 091 2babb acts in response to something negative A 343 (Hektor’s companion killed) /Έκτωρ δ9 -ΰ νόησεΛ κατά στίχας, ώρτο δ9 έπ9 αύτούς ' κεκληγώς (to take revenge) 2bacc takes advan- tage of opportunity 0649 (he tripped and feil) L δέων δέ οί άγχι παρέστη, ' στήδεϊ δ9 έν δόρυ πήξε 2 b β espy, see keenly Ρ6Ί5 πάντοσε παπταίνων ως τ9 αίετός, δν ρά τέ φασιν ' -ύτατον δέρκεσδαι ύπουρανίων πετεηνών, 1 δν τε καί ύψόδ9 έόντα ούκ έλαδε πτώξ ' δάμνφ ύπ9 άμφικόμφ κατακείμενος (see h.Merc.360 below) Ψ4ΊΊ οΰτε νεώτατός έσσι μετ9 'Αργείοισι τοσοΰτον, 1 οΰτε τοι -ύτατον κεφαλής έκδέρκεται δσσε h. 19,14 πολλάκι δ9 έν κνημοΐσι διήλασε δήρας έναίρων ' -έα δερκόμενος (Pan) — ε393 γαλήνη ' έπλετο νηνεμίη' ό δ9 άρα σχεδόν εϊσιδε γαΐαν ' -ύ μάλα προϊδών, μεγάλου ύπό κύματος άρδείς cf. £524 (laaaa55 end) II h.Merc.360 έν λίκνφ κατέκειτο μελαίνη νυκτί έοικώς 1 άντρφ έν ήερόεντι κατά ζόφον, ούδέ κεν αύτόν 1 αίετός -ύ λάων έσκέψατο (possibly acoustic; see 3bß below, £675 above and λάων B) 3 acoustic / vocal (see L4, L864ff.) 3 a adnom. (vocal) 0313 Άργεΐοι δ9 ύπέμειναν
άολλέες, ώρτο δ9 άϋτή ' -έΐ9 άμφοτέρωδεν 3 b adverbial (w. λιγέως Sc.233) 3ba acoustic sharply ref. to voice £256 (247 ήϋσεν δέ διαπρύσιον: help save Patr.’s corpse!) ως έφατ9_, -ύ δ9 άκουσεν Όϊλήος ταχύς Αίας9 1 πρώτος δ9 άντίος ήλδε δέων, like -ύ νόησε (2baaa) 3bß vocal shrill, adverbial only (-ύ and -έα) 3bßaa voice £222 τότ9 αύτ9 Άγαμέμνονι δίφ ' L-ea κεκληγ^ώς λέγ9 όνείδεα £88. 89 (βή διά προμάχων) L Λώς ... ' ούδ9 υιόν λάδεν Άτρέος -ύ βοήσας Μ125 τη ρ9 ίδύς φρονέων ίππους έχε, τοί δ9 άμ9 έποντο ' L Λοντες* έφαντο γάρ ούκέτ9 9Αχαιούς ' σχήσεσδ9 Υ52 αύε δ9 Άρης έτέρωδεν έρεμνή λαίλαπι ίσος ' -ύ κατ9 άκροτάτης πόλιος Τρώεσσι κελεύων II Σ71 τφ δέ βαρύ στενάχοντι παρίστατο πότνια μήτηρ, 1 -ύ δέ κωκύσασα κάρη λάβε παιδός έοΐο (όλοφυρομένη), see L7 Sc. 243 (many dead, many still fought) al δέ γυναίκες έυδμήτων έπί πύργων 1 χαλκέων -ύ βόων, κατά δ9 έδρύπ- τοντο παρειάς, ' ζωήσιν ϊκελαι 3bßbb animals Ύ141 η (dove) δέ δ9 ΰπαιδα φοβείται, ό (falcon) δ9 έγγύδεν -ύ λεληκώς 1 ταρφέ9 έπαίσσει (cf. h.Merc.360 in 2bß), Sc.348 τών δ9 ίπποι μέν έπειδ9 ύπεναντίοι άλλήλοισιν 1 -εΐα χρέμΐ" σαν, περί δέ σφισιν άγνυτο ηχώ, on form see Russo ad 1.
723
724


οξύς
όπάζω
3bß cc thing Sc. 233 επι δε χλωρού αδαμαντος ’ ßccivov- σέων ίάχεσκε σάκος μεγάλω όρυμαγδω ' -έα και λιγέως, animated subj. producing a sound one ‘sees’, cf. II col. 1114,32
D /458, p3a, v.l. £338. 361, Λ 397, 0745, χ80. 279
W. Beck
όπ- Stimme, s. οπός II
όπάζω [27\ 25°, 9Η, 8h, 3e] F Akt. Präs, -ζει 10; ωπαζε l·, -ζε(ν) 4, ωπαζον 1°; κατ-ζτ] 1Η; -ζοις le, -ζοι 1Η; -ζε 5; -ζειν 3; -ζων 3; Fut. -σσω 2°, -σσει 1°, -σσομεν Ρ; Aor. ώπα- σα 2, -σσα 1°, ώπασε(ν) 6, -σσε(ν) Ί, ωπασαν 5; -σαιμι V, -σειαν 2°; -σσον 4; -σσαι 2°, -σαι 1Η; -σσας 3; Med. -ζόμενος Ρ; -σσεαι Ρ; -σσατο Ρ; -σσάμενος 1°
Μ 1 dreis. la ^ωπασαν, άδάνατοι
Hes.fr.58,19, h.Cer.220, L , ZI57, vl21 = 305in πολλά γάρ ωπασε παιδί Χ5\ [1Μν] ^δεός ωπασε, #498, Vit.ρ.9,14 R«w] L j πολλήν Th.442; άφνειόν έδηκε, πολύν δε (μ)οι ωπασε(ν) λαόν / όλβον I4Ü3, Th.974; (οί) ώπασα (πομπόν) 7V416, h.Cer.261 1b R~l] -σαι καί Th.433 lc R2W] ^κΰδος -ζε, £358; (δλβ)ον -ζε(ι) Th.420, h.Merc. 120 R--] αμ* -σσε/ον ν68, h.24,5 ld Rix] βί(οτ)ον δυμήρε* -ζε(ιν) h.Cer.494 s h.30,18 s 31,17«; μ/ σε γήρας -ζει 4 321, 0103; έσδλόν -ζοι/-σσον Ορ.474, ο310; κήρυχ* αμ* -σσας ι90 = κ!02; έφίλει ^και κτη,σιν -σσε(ν) £491, £62, L ,ματ* -σσω φ2\4\ (ήκε φόβ/κακ)όν, Τρωσίν δέ και 'Έκτορι ^κΰδος -ζ,ε(ν) Μ255, 0 321 = /7730, (Κρονίδης) Ζεύς L ,ει Θ141 = Φ570«, £566, τ161, καί L ,ει/-σσον ο320, //205, L ,ε(ι) γ57, h.Merc.477 / Th. 438; (πολύν δ* άμα) λαόν -σσε/ον Σ452, Π38; πολύν καδ* όμιλον -ζων Ε334, Ρ462; πομπόν/ήας -σσεν/ζειν /7461, υ364; παιδί -σσε ' γηράς £196; -ζει Pan.fr. 13 i9 ρ. 122 Dav.; κατ-ζρ Ορ.324; -ζοις Cert.p.43,15; -ζειν σ19; 'ζων ω283; -σσω #430; -σσει ω201; -σσα π 204; -σσεν #131; -σσαι <5619 = ο 119; -σσας Ορ. 167 le [---] ωπαζε Θ341 [-*Μ] ωπαζον ψ<210 2 viers. 2a R1««] οί πομ¬
πόν -σσομεν /2153; -σσεαι Κ23%\ -σσατο 7738 2b R«iw] -σαιμι ¥Ί51 2c Rvix] -σειαν £181, ν45 3
fiinfs. Rl^i) -ζόμενος 4 493; κήρυκά τ* -σσάμενος καί κ59 in l.VH nur 10χ, am VE 45x von 72 = 62,5%
Σχ sch.D 0103: ^κατόπιν, διώκει (= Φ570 s £566 [vüv, vgl. £334, wo ein in sch.A u. EM 627, 26—32 übernommener lex. Art folgt]), συνελαύνει, 0341: t u έδίωκε. ^κατέ- πειγ,ε, Λ 493: L ,όμενος. άφ* ού πληρούμενος, Χ238: π$ός τό συνεργεΐν ^άκόλουδ,ον προσλαβού, 7738: προ- σηταιρίσατο. L ,ους έλαβε, 0141: περιποιεϊ (= 7/205 s 3358, Lvgl. ZI57, O327j). παρέχει (s.a. sch.min. P.Amh. 18 zu o310), /483: παρέσχεν (vgl. /738, ¥Ί51, Ω153). έδωκε (» £196, u /738)
L ’Bechtel, Lexil.249f.; ’Greindl, κλέος 42ff.; 3Kurz, Menschl. Bewegung 132; 4Jankuhn, Pass. Bed. 88 f.; 5Mawet, Oouleur 167 ff.
B (zu έπομαι ή 1. (Intens.) verfolgen (m. dir. Obj.), 2. (Kaus.) folgen machen (m. dir. u. indir. Obj.), räuml. Bed.komp. weitgehend bewahrt in 2a/c (s.d.), 2 b viell. Gebetsstil-Archaismus: nur hier göttl.Subj. (außer /2153. 461, lh/lH in 2a/d), Imp. (außer /738, o310 in 2a) u. Opt. (außer i£151 in 2c), nur hier u. in 1 Präs.st. (außer u364, o>283 in 2a/c); (dat.) Med. (Fut./Aor.) nur 3x in 2 a (am Anf.), Pass. (Präs.) nur Λ 493 (Gl.) in 1 (am Ende), wo auch Agens (δμβρφ) u. Patiens (ποταμός) sing.: sonst Subj. (Lgöttl./menschl.j) Pers. (Göttin erst nachhom., Frau nur £131, v68, tw201) bis auf Abstr. 3x
1 u. 1* in 2 b (am Ende), Akk.-Obj. (L j) Pers. (2 a u. 5' in 1), Abstr. (2 b u. 1H in 1) od. Ding (2 c); in assoz.Zush. m. άμ- φοτέροισ(ι) H2Q5, *204, φ214, ' άνδρώπων ο320, Ορ.324, γηράς* 4 321, 0103, £196 f, £62/7, γυναίκα* v44L, £62flf., cu201f., (αϊ/οίς) κ* έδέλρσι 0141L, Th.432f. 438f., έσδλόν* £181 f., ο310, Ορ.474 (s.a. Sol.fr. 19,5f.W.), ‘Hektor’ 4 7/204f., 0141. 341, Λ/255 s 0327 s /7730, £566, ‘Nestor- söhne’ 7738, γ5Ί, οϊκον £181, £62 ff. Op.324f., οϊά τε £62f., Op.322fT., όπισδεν/τατον Ορ.474, 0 341 f., παϊδα* £196, Ύ51, h.Cer.219f. 261, πατήρ* £196, /2461, Op. 167f., 8 πρόφρων* /480/3, (in 2b:) £357f., #498, Th.419f. 43X h.Cer.494 s h.30,18 s 31,17«, ρεια P462, Th.419f. 438. 442f., Op.324f., φιλέων* 7/204f., /481 ff., £491 = £62«, ω 272/83, χαλεπόν* δέ σε/τε 0103, ω201; in Vbd. m.
12 (α)ρα £196, #498 / £334, 7V416, £490f., o319f., γάρ 0141, £461 f. 566, Ύ51, /2153. 461, in NS £334, 4 493, 7V416, £491, #498, vl21+, £62, o320, rl61, Th.433, Op.324. 474, h.Cer.220, Vit.p.9,14; in / nach Gl. 4 493 / 16 0341, 0327, überw. in dir.R. (von / an Nestor 4 321, 0141
/ 103; RAnf. u364, 2.V. 0103, £358, /2461, ty<210, vorletzter V. AC238, v45, ω201, REnde 7/205, 2V416, £566, *£151, <5619+, #498); mit (♦ = respondierender) Assonanz (im Nach- 20 bar.-V.) πά(σσάμε) #M30f., o*319f. / x*58f., ασσ/ζ Op. 167f. *473 f. — Wortf.: (zu 1) δίεμαι, διώκω, έπείγω Bl, έπομαι, έφέπω, έποίχομαι, τείρω; (zu 2) προτιάπτω, δίδωμι, έγγυαλίζω, παρέχω, (άμα) πρόίημι, λείπω BI3a, 24 II7ay, όρέγω, πέμπω, πορεϊν, έπιτίδημι (Ψ400/6), φέρω, χαρίζομαι, καταχεύω (£670). 1 verfolgen (2‘ καδ* όμιλον,
im Ggs. zu δίημι Β11 a u. διώκω Β 2 nicht mit Richtungsangabe), bedrängen (vgl. έπείγω Bl), Intens, zu έπομαι BI laa;
28 nur Präs.st. (Pass. 4 493), akt. Subj. je 3x Krieger / Abstr.; am VE außer 1. u. letzter St., in Gl. 4 493, dir.R. 4 321, 0103 0341 (Gl., 339 διώκων) ως 'Έκτωρ ωπαζε 'Αχαιούς, ' αίενάποκτείνωντόν όπίστατον, vgl. 4 154. 177 f. £334 (Κύ- 32 πριν έπφχετο) άλλ* δτε δή ρ* έκίχαν^ε πολύν καδ* όμιλον
-ζων, (οΰτασε) <sie> verfolgend durch großes Getümmel (KSN, vgl. i£651), umdeutbar zu ‘viel Heeresvolk verscheuchend’ (DSV), s.u. £462 ρέα μέν γάρ φεύγεσκεν (Autom.) 36 ύπέκ Τρώων ορυμαγδού, ' ρεια δ* έπαϊξασκ^ , Ορ.324
(unrechter Erwerb) οίά τε πολλά ' γίνεται, εύτ* αν δή κέρδος νόον έξαπατήσμ ' άνδρώπων, αιδώ δέ τ* άναιδείη κατ-ζγι drives away (West), Kompos. (KSV) nur hier, viell. aus 40 Leumannscher Umdeutg. (s.o.) 4 321 εί τότε κούρος έα, νΰν αύτέ μνε γήρας -ζει (ικάνει v.l.)j setzt mir zu, vgl. V.315, £153 0103 σε νέοι τείρουσι μαχηταί, ' ση δέ βίη λέλυται, χαλεπόν δέ σ^ ,, vgl. ί£623, kontrast. λ 196 (IISp. 44 1174,49ff.) > v.l. (and. van der Valk, Researches II103 f.) >
Strat. AP XII 240,3 4 493 ώς δ* οπότε πλήδων ποταμός πε- δίονδε κάτεισι ' χειμάρρους κατ* δρεσφιν -ζόμενος Διός δμβρφ bedrängt / unter dem Ansturm von, vgl. V. 157, o297, 48 Op.676 2 folgen machen, mitgeben, ausstatten mit, kaus. zu
έπομαι (das vorausgeht 0140/1, Th.418/20); abwechselnd mit synon. δίδωμι (bzw. πορεϊν) 7/203/5, 0 141/3, (£196,) /57/58/60, <5128/(30)/31. 614/5/(7)/9\ £180/1, £62/3, 52 ω 27(3)/4/5/83, Cert. p.43,14/5, jedoch trotz δ./ό. gemeinsa-
mem Obj. οίκ- £181, (τ/314,) £64 / ^>215 nicht austauschbar mit δοΐεν ανδρα £180f. (vgl. h. Cer. 136), έδωκεν γυναίκα £63f. (vgl. κΊ), αξομαι άλόχους ^214wegen pers.Obj. (kon- 56 trasL2a); mit abh. (fin.)Inf. (am VE) nur i£151, v68 (kontrast. IISp. 289, 6ff.); metr. gleichw. (am VE) δίδωσι (p287*) u. (-ν έφελκ.+) -ζει (Pan.fr. 13i9), δώσω* (/147*, £516) u. (Elis. +) -σσω ($> 214), -σσεν / έδωκεν (£62/3), ferner (nur 60 z.T. gleichbed.) ευχος όρέξομεν (2j) ggüber πομπόν -σσομεν (V in 2a), κύδος (s.d. IISp. 1575,47f.) όρέξω/αι (173’, 1°, 1H) ggüber περικαλλές / κτήματ* / τόδ* -σσω/αι (2°/2° in 2 c), sonst (s.a. Th.433) supplet. Distr. im Aor.Akt.: Ind. (s.a. Mia) 64 l./2.Sg. δπ./δρ., 3.Sg. R-J δπ./ R-J ωρ, (kontrast. Mle), Konj. nur όρ., Opt. Ru-v] όπ./ R—] όρ., Imp. u. Ptz. nur
725
726


όπάζω
οπαία
όπ. 2a Akk.-Obj. (/2153. 461, göttl.) Pers., Subj. L ,, lh göttl., sonst menschl.: mitschicken (bzw. Med. mitnehmen), nur /483, κ204, h.Cer.220 ohne Bew.richtg. zuteilen, schenken, Kaus. zu 'έπομαι I laß—ε. ba (vgl. bes. /7575, δ 161 f.), όπη- δέω £184; in Vbd. m. αμα (7x) u. (0461) / ο. (x204 μετά +) Dat. (nur Pron.) der Pers. (bzw. dat. Med.) außer lh (impl.), mit dopp. Akk. (Obj. u. Prädik.) Ω153. 461, i90+, lh; nur Aor. bzw. (AT 238, Ω153) Fut. außer u364 (Präs., neg. wie K238); in dir.R. außer T238 (RAbschl.) u. v68 ΑΓ238 (έταρόν γ9
αίρήσεαι τόν άριστον, μηδέ αίδόμενος) τόν μέν άρείω καλλείπειν, σύ δέ χείρον9 -σσεαι αίδοϊ εΐκων, entspr. άμ9 έποιτο V.222 (vgl. 227) Τ238 Νέστορος νιας -σσατο (Od., 241 βάν δ9), vgl. V. 193 κ59 κήρυκά τ9 -σσάμενος και έταΐρον 1 βήν (zu Aeol.), Kaus. zu £184, rl96. 244f., 0149, /170. 688 f., vgl. <5433f. ι90 (έτάρους πρόίην) ανδρε δύω κρίνας, τρίτατον κήρυχ9 άμ9 -σσας = κ!02 Π38 έμέ περ πρόες ωχ9, αμα δ9 άλλον ^λαόν -σσ,ον ' Μυρμιδόνων, vgl. V. 129, entspr. έπέσθω Λ196 Σ452 πέμπε δέ μιν πόλεμόνδε, πολύν δ9 άμα L ,ε, Kaus. zu £164, vgl. £664. 580 /483 μ9 άφνειόν έΟηκε, πολύν δέ μοι ωπασε λαόν (s.d. Blaa) κ 204 (δίχα) έταίρους ' ήρίθμεον, άρχόν δέ μετ9 άμφοτέροι- σιν -σσα' 1 τών μέν έγών ηρχον, τών δ9 PN versah beide Gruppen mit einem Anführer, zur Präp. vgl. Op.230 o310 άμ9 ηγεμόν9 έσδλόν -σσον, 1 δς κέ με κεϊσ9 άγάγη, vgl. v64f. Ω153 (Priam. furchte nichts) τοϊον γάρ οί ^πομπόν, -σσο- μεν GN* ' δς άξει, entspr. άμ9 έψεται V. 182 (ähnl. <5826), vgl. O254f. 461 σοί γάρ με πατήρ άμα L , -σσεν 7V416 (ού μάν άτιτος κεΐτ9, άλλά έ φημι γηθήσειν) έπεί ρά οί ωπασα L , mitgegeben hab (sc. in den Hades), iron. υ 364 οΰ τί σ9 άνωγα έμοί πομπηας -ζειν (361 έκπέμψασθε), Kaus. zu χ376 ν68 (οί δμφας άμ9 έπεμπε) την μέν φάρος έχου- σαν ' την δ9 έτέρην χηλόν ... άμ9 -σσε (ν.1. έπεμπε) κομί- ζειν, vgl. A442f. h.Cer.220 (παΐδα) τόν όψίγονον καί άελπτον 1 ωπασαν άθάνατοι, vgl. h.Ap.337 2b Akk.-Obj.
(außer 2°, le am Ende pos. bewertetes) Abstr. (bes. κΰδος B3b), Subj. ü>201, Th. 438 menschl., sonst göttl. (Ap. 0327 = /7730, h.Merc.477, Cert.p.43,15, Hek. Th.420. 442. 433, Hermes Ξ491, o320 (jew. [^] τόν/δς ρα + 1[-] καί κ... + [«-χ] ό.], h.Merc. 120, Pos. Ξ358, χ57, Zeus 8x, θεοί 5x) bzw. GN» + αίσα le: folgen (konkr. nur h.Merc. 120) = zuteilwerden lassen, verleihen, gewähren, verschaffen, Kaus. zu έπομαι BI4b (vgl. bes. /513f.), όπηδέω P251, #237, Op. 142. 313. 326, h.30,12; (4° [nb. θεοί] u. Ξ491, Op.474, h.Cer.261. 494+ impl.) Dat.-Obj. (h.Merc.477 göttl.) Pers. (Pron. außer VNd 4- 'Έκτορι M255*, Νέστορι + υίάσι γ5Ί, τοκεΰσι Th. 438, γυναιξί ω201 f., άνδρώποισιν le) bis auf έργφ/οισι h. Merc. 120, ο 320 u. (nur hier άμ9) άοιδή h.24,5 (falsch Neit- zel, H. 108, 1980, 115 ff. zu τ 161); Präs.st. u. Aor. bzw. (ω201) Fut.; in Gebet(swunsch) //205, S358, γ5Ί, £181, v45, h.Cer.494+, h.24,5, in dir.R. außer Ξ491 (Exk.), Λ/255*, 7H (4x Hek.-Hymnos!), 5h h.Merc. 120 έργφ δ9 έργον -ζε ταμών κρέα ließ Werk auf Werk folgen Z\51 (Belleroph.) τφ δέ θεοί κάλλος τε καί ήνορέην ' ωπασαν £181 (σοί δέ θεοί δοΐεν) άνδρα τε καί οίκον, καί ομοφροσύνην -σειαν, ' έσθλήν ν45 θεοί δ9 άρετ^ , ' παντοίην, vgl. σ 133, h. 15,9, Kaus. zu #237, Ορ.313 #498 (πάσιν μυθήσο- μαι) ώς άρα τοι πρόφρων βεός ωπασε, θέσπιν άοιδήν, vgl. V.64, Th. 104, h. Merc. 440 ff. Vit. p.9,14 (κήρα) την μοι L j γεινομένφ περ ' τλήσομαι, Kaus. zu Th. 201 f., vgl. O209f. Th.442 (τοϊς) ρηιδίως άγρην κυδρή L , πολλήν, ’ ρεΐα δ9 άφείλετο Fang(glück) Ξ491 (ΡΝ· πολυμήλου, τόν ρα μάλιστα VN») έφίλει καί κτησιν -σσε Vermögen(ssegen), vgl. £670 Ορ. 167 (Heroengeschlecht) τοϊς δέ δίχ9 άνθρώπων βίοτον, καί ήδε9 -σσας ' Ζεύς (κατένασσε ές πείρατα γαίης) h.Cer.494 πρόφρονες άντ9 φδής L , θυμ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ήρε9 -ζε<ιν> = h.30,18 (Imp.Sg.) = 31,17ex Op.474 ώδε κεν άδροσύντ] στάχυες νεύοιεν έραζε, ' εί τέλος αύτός όπισθεν 'Ολύμπιος έσδλόν -ζοι σ19 (άλήτης) όλβον δέ θεοί μέλλουσιν -ζειν, vgl. 7/148 Th.420 πολλή τέ οί έσπετο τιμή ' καί τέ οί όλβον -ζει, vgl. Ορ.281, Kaus. zu Ορ.326 974 τόν δ9 άφνειόν έθηκε (Plutos), πολύν δέ οί ώπασεν όλβον ( = /483 in 2a), vgl. h.Cer.489, Kaus. zu h.30,12 h.Cer.261 (άθάνατόν κέν τοι παΐδα) ποίησα καί άφθιτον ωπασα τιμήν, Kaus. zu Th. 418, Ρ251 Cert. p.43,15 (δώρον τοι έδωκα) σύ δέ μοι κλέος αίέν -ζοις, Kaus. zu Σ121, vgl. χ380 Th. 433 (im Krieg) παραγίνεται οις κ9 έθέλησι ' νίκην προφρονέως -σαι ^καί κΰδος, όρέξαι, vgl. Θ 17*5f., /7844f. //205 (Ζεΰ) δός νίκην Αϊαντι ' εί δέ καί 'Έκτορά περ φιλέεις 1 ϊσην άμφοτέροισι βίην L , -σσον, vgl. /7241 Th.438 (νικήσας άεθλον ρεΐα φέρει) το- κεΰσι δέ ^ΰδος -ζε,ι, Kaus. zu Δ 415 Θ141 ού γινώσκεις δ τοι έκ Διός ούχ έπετ9 άλκή; ' νΰν μέν γάρ τούτφ ... Ζεύς L ,ι ' σήμερον' ύστερον αυτε καί ήμΐν (δώσει) = Φ570" = P566ex = r!61ex Λ/255 (Ζεύς) 'Αχαιών 1 θέλγε νόον, Τρωσίν δέ καί 'Έκτορι L d = 0327 = /7730 (έδωκε P.Berlin inv. 16970 ed. Müller, APF41, 1995, 19), vgl. P596 S358 (VNd) έπάμυνε, ' καί σφιν L d μίνυνθά περ, δφρ9 έτι εύδει 1 Ζεύς γ5Ί (Νέστορι) καί υίάσι L d h.Merc.477 (κιθάριζε) δέγμενος έξ έμέθεν' σύ δέ μοι, φίλε, L d ο 320 πάντων 1 άνθρώπων έργοισι χάριν καί L ,ι h.24,5 χάριν δ9 άμ9 -σσον άοιδή, vgl. *Ρ650 II ψ 210 θεοί δ9 ωπαζον όϊζύν, ’ οι νώϊν άγάσαντο κτλ., vgl. Ορ. 178 ω201 χαλεπήν δέ τε φήμιν -σσει (Klyt.) ' γυναιξί wird anhängen Pan.fr. 13 i 9 ρ. 122 Dav. άλλ9 δτε τις μοίρης τριτάτης πρός μέτρον έλαύνοι 1 πίνων άβλεμέως, τότε δ9 'Ύβριος αίσα καί ’Άτης ' γίνεται άργαλέη, κακά δ9 άνδρώποισιν -ζει, vgl. ρ287, Ορ.223, Kaus. zu Antim. Teius fr. 2 p.79 Dav. 2c Akk.-Obj. (konkr.) Ding im Ggs. zu (abstr.) göttl.Segen Ξ491, Th.442 in 2b (s.d.), Subj. menschl.: (¥Ί51 / X51 / 7° als Totenspende / Mitgift / Gastgeschenk auf den Weg mit)ge- ben, (P196 als Erbstück) vermachen, (£62, ^>214 als Schenkg.) übereignen, Kaus. zu έπομαι allü* (wie /148+); Dat.-Obj. PNd / παιδί (3‘), Pron. (6°) od. impl. (3°); nur Aor. bzw. (#430, ^214) Fut. außer ω283 (Ptz.Präs.); in dir.R. außer P196, δ 131 (jew. Exk.) u. vl21 *P151 Πατρόκλφ ... κόμην -σαιμι φέρεσθαι, vgl. ο 83 Ρ196 (τεύχεα Ach.s, ά οί θεοί πατρί) έπορον' ό δ9 άρα φ παιδί -σσε 1 γηράς, vgl. //149, K21Q, Ψ2Ί3 %51 (εί ζώουσι) χαλκού τε χρυσού τ9 άπολυ- σόμεθ9, έστι γάρ ένδον' ’ πολλά γάρ ωπασε παιδί γέρων (PN), als Mitgift, Kaus. zu α278 vl21 έκ δέ ^κτήματ9, (s.d. Β4) άειραν, ά οί Φαίηκες ... ' ωπασαν οίκαδ9 ίόντι — 3Ο5,η φ 214 άξομαι άμφοτέροις άλόχους καί u u -σσω 1 οικία τ9 έγγύς έμεϊο, vgl. τ/314, #174 £62 κεν έμ9 ένδυκέως έφίλει καί κτησιν -σσεν (= S491ex in 2b), ' οϊά τε (οίκήϊ άναξ έδωκεν, οίκον u. κλήρον u. γυναίκα) <5131 χρυσήν τ9 ηλακάτην τάλαρόν θ9 ύπόκυκλον -σσεν ’ άργύρεον 619 τεϊν δ9 έθέλω τόδ9 -σσαι = ο 119 #430 οί έγώ τόδ9 άλεισον έμον περικαλλές -σσω, ' χρύσεον, vgl. #591 ω283 δώρα δ9 έτώ- σια ταύτα χαρίζεο, μυρί9 -ζων, s. V. 273 ff., vgl. /699 2d Akk.-Obj. unklar: Hes. fr. 58,19 ωπασαν άθάνίατοι (e h.Cer.220in in 2 a)
Kompos.: κατ- Op.324 in 1 (s.d.)
D Hes.fr.75,1, Choer.fr.23 (= Suppl.Hell.937),35 Colace; v369a (= 121); v.l. P630, *P623, χ347
G Adv. αίέν Cert.p.43,15, άμα Π33, Σ452, 0461, t90*, v68, o310, h.24,5, μίνυνθα Ξ358, νΰν Δ321, (9141, όπισθεν Op.474, ρηϊδίως Th.442, σήμερον Θ142 R.Führer
οπαία s. άνόπαια
727
728


οπατρος
όπίζομαι
οπατρος [2\ 1Η] Ε -πατρός < ♦ -πάτριος (s. Risch §83b) zu πάτρη (s. Frisk s.v.); zur Vorsilbe o- vgl. Ruijgh, Scripta minora II606f. Σχ sch.D Λ257: -ον όμόπατρον (= sch. min. P.Berlin 10511 z.St.)
B vom gleichen Vater abstammend, qualifiz. Bez. der dir. Blutsverwandschaft von Geschwistern (vgl. s.w. αύτοκασί- γνητος u. κασίγνητος) Λ 257 Ίφιδάμαντα (sc. den toten) κα- σίγνητον και -ον ' έλκε (Κοοη) ποδός μεμαώς Μ3Ί1 άπέβη Τελαμώνιος Αίας, καί οί Τεΰκρος άμ’ ήε ^κασί- γνητος καί -ος3 Hes.fr.280,21 (Theseus: „Peirithoos beansprucht Perseph. zur Frau:) αύτός] μεν γάρ φησι L u (της εμεναι suppl. Merkelbach)“, vgl. όμοπάτριον V. 18
D suppl. Hes. fr. 43 a,79 M.Schmidt
όπάων [6\ lh) E myk. als o-qa-wo-ni (DMic. 1146); m. Suff, -uon- zu ♦όπά (von έπομαι), s. Ruijgh, Scripta minora 1255. — Abi.: όπηδέω, όπηδός, ΆμοπάωνΊ
Μ 1 dreis.: [---] Ίδομενεύς jcal -ων3 Ίδομενήος Η165 = 0263 = Ρ258; L h.Cer.440 [~^χ] καί Ίδομενηος -ων Κ58 2 viers.: -ονά Ρ610, «Ρ360
Σχ sch.D //165: -ων' άκόλουθος ή θεράπων, cf. Ar. Byz.fr.318 Slater L Greenhalgh, BICS29, 1982, 81-96; Michel, Erläuterungen; Stagakis, Historia 16, 1967, 414—421
B Begleiter, Gefolgsmann (1); Begleiterin (2), wahrsch. nur (in formelhaftem Vers) für u. mit Mer. überl. u. dann in II. auch für dessen Wagenlenker und für Phoenix verwendete Bez. für polit.-militär. Funktionsträger. Aus Personen und Handlungen Rückschlüsse auf hist. Funktion kaum zulässig, da poet. Ausgestaltung der Personen und archaisierende Ver- wendg. des Wortes deutlich, nach Wortbildung u. wg. Bezug auf Herrscher / Befehlshaber o. wohl urspr. t.t. für Bez. eines für bestimmte Aufgabe oder regional begrenzt tätigen Stellvertreters (Statthalters?) e. politischen Herrschers oder militär. Befehlshabers, sicher nicht bloß 'Adjutant’, wie Übers, durch θεράπων nahe legt (vgl. Michel 68ff.). — Wortf.: s. εταίρος, θεράπων, όπηδός, συνοπηδός, πρόπολος 1 (Bez. iliad. Helden) //165 (es stehen auf Diom., Aiasse) τοΐσι δ’ έπ’ Ίδομενεύς καί -ων Ίδομενηος ' Μηριόνης άτάλαντος Ένυα- λίφ (u. Euryp.) = 0263 (Liste von angreifenden Helden: Diom., Ag., Men., Aiasse, Jdom., Mer., Euryp.J = P258 (auf den Ruf des Men. kommen Aias Oil. u. L J K58 σημαίνει (Thrasym.) φυλάκεσσι καί Ίδομενηος -ων 1 Μηριόνης, zu Mer.* 'Titeln* in II. s. s.v. P610 ό (= Hektor) Μηριόναο (Ίδομενήος Bentley, Δευκαλίδαο Nauck) -ονά θ’ ηνίοχόν τε ' Κοίρανον (sc. βάλε), ός ρ’ έκ Λύκτου έϋκτιμένης έπετ’ αύτφ *Ρ360 σκοπόν εισεν (Ach.) ' άντίθεον Φοίνικα -ονα πατρός έοΐο, vgl. /483 f. (Phoenix, von Pel. zum Herrn über die Doloper eingesetzt: „πολύν δέ μοι ωπασε λαόν“) u. Π196 (Phoenix führt 4. Abteilung der Myrmidonen) 2 h. Cer.440 oi (sc. Perseph.) πρόπολος καί -ων έπλετ’ (Hek.) ανασσα, Hek. wird ständige Begleiterin der Perseph. auf dem Weg von u. zur Unterwelt, vgl. Richardson z.St.
D Z136a Φοινίκι -ονι Πηλείωνος M.Schmidt
Όπάων ‘Begleiter*, v.l. 0276, s. Bd. ISp.640, s.v. Άμο- πά(ων); Ap.lex. s.v. όπάων: έστι δέ καί κύριον όνομα „άμ’ Όπάονα καί Μελάνιππον"; vgl. Ruijgh, Scripta minora I 245; Wathelet, Troyens 161 f.; als myk. PN belegt, DMic. 1146
G. Markwald
οπερ Η114, Φ107, Th. 864, s. δς
δπη s. όπ(π)η
729
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όπηδέω [4‘, 5°, 5Η, 3h, le] Ε zu denom. Adv. όπάδόν / όπηδόν, nb. όπάων (vgl. Meier-Brügger, Gl. 69, 1991, 171 f.)
F -εϊ 15, -ει 2, -ειν 1 Μ [~$χ] αμ’ αίδοίοισιν -εϊ η!65 = 181, 1271, Th.80; καί κύδος -εϊ Ρ251, Ορ.313; αμ’ -εϊ τ398, Pan.fr. 13(ϋ) ρ. 122 Dav.; οί/μοι/τοι ^-εϊ/-ειΛ £184, £216, $237; L , /2368, Ορ.142. 230. 326, h.Merc.209, h.30,12; -ειν h.Ap.530
Σχ sch.min. P.Strassb.inv. 1015 zu £216: -εϊ* οιον άκο- λουθει (vgl. sch.min. P.Harris II177 z.St. u. sch.D £184), sch.D £216: -εϊ' έπεται, άκολουθεϊ
B folgen, begleiten, geleiten; zukommen, gehören — außer P251, Op.326, h.30,12 immer mit Dat. (Op.230 μετά-l· Dat.), 7x (bei Göttern als Subj. immer) mit άμα ; nur /2368 mit kon- sek.Infin. — Wortf.: s. έπομαι, σπάζω 1 konkret, von Personen und Sachen folgen, begleiten, vgl. έπομαι Bl u. 2 /2368 (Hermes zu Priam.:) „οΰτ’ αύτός νέος έσσί, γέρων δέ τοι ούτος -εϊ, ' άνδρ’ άπαμύνασθαι", vgl. έποιτο V. 149 « 178, όμαρτέων V.438 h.Merc.209 (alter Mann:) „παϊδα δ’ έδοξα νοήσαι, ' ός τις ό παϊς άμα βουσίν -ει" £184 ός (= κήρυξ Eurybates aus Ithaka) οί (sc. dem Od.) -ει, vgl. τ245 οί κήρυξ εϊπετο (Euryb.) u. s.v. έπομαι BI Iba £216 (Pand.: „ich will den Bogen zerbrechen und verbrennen) άνεμώλια γάρ μοι -εϊ" denn er begleitet mich nutzlos 2 von Göttern gegenüber Menschen begleiten, (schützend, fürsor- gend) geleiten, zur Seite stehen, vgl. έπομαι B4a η 165 (Διί σπείσομεν) ός θ’ ίκέτησιν ^άμ’ αίδοίοισιν -εϊΛ « τ/181 ί271 Ζεύς δ’ έπιτιμήτωρ ίκετάων τε ξείνων τε, ' ξείνιος, δς ξείνοισιν L u Th.80 ή (Kalliope) γάρ καί βασιλεύσιν L u r398 θεός δέ οί (= Autolykos) αύτός έδωκεν (sc. Kunst des Stehlens und Schwörens) 1 Έρμείας9 τφ γάρ κεχαρισμένα μηρία καϊεν ' άρνών ήδ’ έρίφων ό δέ οί πρόφρων άμ’ -ει 3 abstr. von Begriffen folgen, zukommen, (zu)gehören, vgl. έπομαι B4b u. Verdenius zu Op. 142 P251 έκ δέ Διός τιμή καί κυδος -εϊ (den bei Ag. speisenden Anführern) denen durch Zeus Ehre und Autorität zukommt, vgl. s.v. Ζευς BI4a Op. 142 τοί μέν (das silberne Geschl.) υποχθόνιοι μάκαρες θνητοί καλέονται, ' δεύτεροι, άλλ’ έμπης τιμή καί τοϊσιν -εϊ, vgl. V.l22ff. (vom goldenen Geschl.: δαίμονες αγνοί έπι- χθόνιοι γέρας βασιλήϊον έσχον), zu τιμή s. Verdenius z.St. $237 (Alkin. zu Od.:) ,,έθέλεις άρετήν σήν φαινέμεν, ή τοι -εϊ" die zu dir gehört Ορ.313 πλούτφ δ’ άρετή καί κυδος -εϊ aus Reichtum entspringt Rang und gesellschaftliches Ansehen Op.326 μινύθουσι δέ (Götter) οίκον ' άνέρι τφ (der sein Gut mit Gewalt oder Betrug erworben hat), παύρον δέ τ’ έπί χρόνον όλβος -εϊ (Parall. bei West, East 325 Α. 133) h.30, 12 (wenn die Stadt gerecht regiert wird) όλβος δέ πολύς καί πλούτος -εϊ, vgl. s.v. βασιλεύς II Sp.43,50ff. Ορ.230 ουδέ ποτ’ ίθυδίκησι μετ’ άνδράσι λιμός (Λιμός West) -εϊ ' ουδ’ άτη (Άτη West), Hungersnot u. Schaden müssen nicht (mit West zu Th. 227) personif. (als 'Mächte’) verstanden werden Pan.fr. 13(ii) p. 122 Dav. έκ γάρ οί Άτης τε καί Ύβριος αίσ’ α<μ’> (αίσα codd., corr. Naeke, Meineke) -εϊ 4 unklar h.Ap.530 (Führer der Kreter zu Ap.:) „ούτε τρυγηφόρος ήδε γ’ έπήρατος ούτ’ εύλείμων, ' ως τ’ απο τ’ ευ ζώειν καί αμ άνθρώποισιν -ειν (όπάζειν Abel)“, wahrsch. wie in 2 (fürsorglich) geleiten (obsecundare h.e. hominibus deum consulentibus operam dare [Franke]), vgl. Ap.s Antwort V.538f.
M.Schmidt
όπηδός [lh] Begleiter, Gefolgsmann, vgl. όπάων h.Merc.450 (Ap.:) „καί γάρ έγώ Μούσησιν Όλυμπιαδεσσιν -ός". — AbL: συνοπηδός Μ. Schmidt
όπίζομαι [2‘, 3°, 1Η, 2h] Μ 1 [-* J ώ-ετ’ Σ216 2·
[Juw] -ετο μήνιν Sc.21 -ομαι ν148, h.Merc.382; 730


όπίζομαι
δπι(σΗ>ε(ν)
-εο Χ332 [Jvu] (Διός) δ* έπ-εο μήνιν £146, h.Ven.290 2b [--^] Διός δ* ώ-ετο μήνιν £283
Σχ sch.D Ύ332: εντροπήν ποιου, Σ216: έ<πε> στρέ- φετο. φροντίδα έποιεϊτο, sch. Bam. ν148: φυλάττομαι. αί- δουμαι. έντρέπομαι, £283: ένετρέπετο. ^έπιστρέφΛετο, £146: L jOU. φρόντιζε L Erffa, αιδώς 25 f.; D.L. Cairns, Aidös, Oxford 1993, 136 f.
B (vl48 αίεί ständig) im Auge haben > sich in acht nehmen vor (bes. Götterzom, vgl. komplem. δπις) > berücksichtigen, nur Sg. (1.—3.P.), Ind. Präs., Impf, (mit / ohne Augm.) od. Imp. (m. Präv. als metr. Ersatz f. Augm., s. Ellendt, in: 'Homer* ed. Latacz 83); mit Akk. der Pers. (2x) od. Sache (reg. + poss. Gen. bzw. vl48 Poss.-Pr.), göttl. Subj. £146, vl48, h.Merc.382; mit Assonanz ποπ £146, οπι Ύ332/4, £146f., V144/8, ίζ %331f. In dir.R. (RAnf. £146, 2.V. Ύ332, vl48, REnde h.Ven.290) außer Σ216 (γάρ), Sc.21 (20 γάρ). — Wortf.: άζομαι, αίδέομαι, άλέγω, άλεείνω, άλέομαι, δείδω ΒΙ6. II2 a, έμπάζομαι, νεμεσίζομαι Β3, δδομαι, τίω, τρομέω, φυλάττομαι ν148 (ερξον δ πως έδέλεις. Antw.: αιψά κ9 ερξαιμι) άλλά σόν (Zeus*) αίεί δυμ^όν -ομαιΛ ήδ9 άλεείνω vor deinem Unwillen bin ich stets auf der Hut, vgl. ι274, £34, O223f., B 195f. h.Merc.382 (Ήέλιον αίδέομαι) και σέ (Zeus) φιλώ και τουτγ d nehme ich ernst X332 που έφης Πατροκλή9 έξεναρίζων ' σώς έσσεσδ9, έμέ δ9 ούδέν -εο νόσφιν έόντα (Ach.) mit mir hast du nicht gerechnet, vgl. (göttl. > Ach.s) μήνις Σ216 (Ach. στή έπι τάφρον) ούδ9 ές Αχαιούς 1 μίσγετο' μητρός γάρ πυκινήν ώ-ετ9 έφετμήν beherzigte (vgl. Π686, α271, Ορ.298, Ggs. Ρ570), Epith. nb. έ. sing. (IISp.826,26f.) £283 (wollten mich töten) άλλ9 άπό κείνος έρυκε, Διός δ9 ώ^-ετο μήνινΛ ' ξεινίου scheute, vgl. /V624 ('Konjug.*) Sc. 21 (Amphitryon enthielt sich Alkm.s vor Rächg. ihrer Brüder) τώς γάρ οί διέκειτο, δεοί δ9 έπι μάρτυ- ροι ήσαν ' τών ό γ\ d, vgl. α263 II £146 άπόπεμπε, Διός L<5’ έπ-εο μήνινJf ' μή πώς τοι μετόπισδε κοτεσσάμενος χαλεπήνη h.Ven.290 ϊσχεο μηδ9 όνόμαινε, δεών vgl. β66 ('Konjug.’), Ggs. /7388
Kompos.: έπ- 2xam Ende (s.a. Vorbem.) R.Führer
όπΐπεύω [2‘, 1°, 2H] E < *opi-h3kw- zu *h3ekw- in u.a. δψομαι, s. Forssman, MSS 49,1988,9; zum (myk.) Präv. vgl. AC 189 (dazu Renehan, Hypomnemata 43, 1976, 19 u. II Sp.465,35 f.), h. Cer. 244
Σχ sch.D Δ3Ί\: έπιτηρεϊς. περισκοπείς, Η243: περι- βλεψάμενος L Ν. I. Tennison, Conflicts in Hes.’s Works and Days, Diss. Austin (Texas) 1977, 105 ff.
B ausspähen (pej. bis auf Op.806), 7/243 (neg.) auf 1., sonst auf 2. P. bzg., Präs., Fut. u. Aor., mit Adv. (2x, nb. Ptz.) od. Akk. (der Pers. r67, vgl. άπό κοινού H242E); hom. in dir.R. (2. V. zl371, τόΐ, REnde 7/243) 7/243 (οΰ σ9 έδέλω βαλέειν) λάδρη -σας, άλλ9 άμφαδόν aus d. Hinterhalt erspähend Δ 371 τί πτώσσεις, τί δ9 -εις πολέμοιο γέφυρας; lugst (ängstlich) aus nach, vgl. Op.444/7 r67 (έτι) άνιήσεις διά νύκτα ' δινεύων κατά οίκον, -σεις δέ γυναίκας; willst du den Frauen hinterherspionieren? vgl. παρδενοπϊπα Op.29 μηδέ σ9 "Ερις κακόχαρτος άπ9 έργου δυμόν έρύκοι ' νείκε9 -οντ9 άγορής έπακουόν έόντα bei Prozessen^ kiebitzend 806 μέσση δ9 έβδομάτη Δημήτερος άκτήν ' εύ μάλ9 -οντα ... έν άλωη ' βάλλειν genau hinschauend / auf passend > wohlbedacht, vgl. V.701. 706. 765. 767. 12, ol70. - Wortf.: αύγά- ζομαι, δοκεύω, λάω Β2, λοχάω, δι/έποπτεύω, παπταίνω, σκέπτομαι, σκοπιάζω, διασκοπιάομαι, σκοπιήν έχω, έπι- τηρέω, φυλάσσω R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δπις [V, 4°, 4Η] Ε zu δψομαι, nur volksetym. (vgl. Abl., Σχ) zu δπισδεν (L2: zu έπομαι)', and. (< adv. δπι-) L68. — Abl.: μέτοπις, όπίζομαι, Δηϊοπίτης; vgl. φύλοπις
Μ 1 ![w] δ9 -ν Ορ.706 -[--] σχέτλιος* ούδέ J/εών -νΛ <ρ28, Ορ. 187 L □ ούκ άλέγοντες /7388, Ορ.251; -vTh.222 2 [WJ] ούκ/δ9 -δα £82, υ215 [οο3] -δος £88
Σχ sch.D Π388: τήν έκ ^δεών έπιστροφήν καί φροντίδα, sch. Bam. £82: τήν εις τό μέλλον τών L d
L 1 Fr.Schroeder, Progr. Gymn. Gebweiler 1893, 24ff.; 2Hirzel, Themis 141 f. A.9; 3Erffa, αιδώς 24f. 51; 4Porzig, Satzinhalte 352; 5Kaufmann-Bühler, H.84, 1956, 285 f.; 6L.Deroy, Les leveurs d’impots dans le royaume myc. de Pylos, Roma 1968, 20. (Μ.Gerard:) 95; ders., ZAnt26, 1976, 281 f.; 7Milani, RIL103, 1969, 636ff.; 8Burkert, MH38, 1981, 195-204; 9Th. Rakoczy, Böser Blick, Macht des Auges u. Neid der Götter, Tübingen 1996, 67 ff. 71 f.
B kontrollierender (s. Op. 250. 267, vgl. εύρύοπα) Blick (s. E, vgl. δπ9 H53 'Stimme*) der Götter (gen.subi. δεών o.ä. 6x) > göttl. Vergeltung, Strafe (κακήν Th. 222), die innerl. (£v[i] φρεσί[ν\ £82. 88) gefürchtet werden sollte (aber 6x nicht wird), vgl. (wie ^νεμεσίΛζομαι a263 ggüber L Λς) komplem. όπίζομαι (£146 gefolgt von 147 = /7386" vor δ. 388) u. später δ. + gen.obi. (Hdt.); parallelisiert m. menschl. (ένί μεγάροις / οϊκφ u214f., φ2Ίΐ.) Rücksichtnahme 3°, meist in (assoz.) Zush. m. entweder neg. άλέγουσιν* /7388 = Op.251", u214f. od. σχέτλια* (έργα) £82f., φ 28 = Op. 187in. 251/4 (wie 238f. δίκη B5); reg. Akk. (6x -v, 2° -δα), abh. von (bis auf p28, Op.706 pl.) Bewußtseinsverb (> gen.obi. nb. nom. act. £88) außer Th. 222 (eff.Obj.); hom. in Gl. (l·), Exk. (<p28) od. dir.R. £82 σύας μνηστήρες έδουσιν, 1 ούκ -δα φρονέοντες ένί φρεσίν ούδ9 έλεητύν ohne sich um Vergeltung (durch Götter) od. Erbarmen (mit Menschen) zu scheren, vgl. Ω44. 503 88 καί μέν τοΐς (See¬
räubern) L-δος κρατερΔόν δέος έν φρεσί πίπτει (vgl.
Λής Σ242, π268), gen.obi. nb. δ. sing. (IISp.249,26) υ215 ούδέ τι παιδός (sc. Tel.) άλέγουσιν, 1 ούδ9 -δα τρο- μέουσι δεών, vgl. form, λ 314, inh. /39 <ρ28 (ξεϊνον κατ-
έκτανεν) σχέτλιος, ούδέ ^δεών -νΔ αίδέσατ9 ούδέ τράπεζαν (vgl. £403) = Ορ. 187in (είδότες) Ορ.251 άδάνατοι φράζονται, δσοι σκολιήσι δίκησιν 1 άλλήλους τρίβουσι L d ούκ φλέγοντεςj = /7388" (zu δίκην vgl. £82/4), 'Leumann- scher Punkt’ f. L8199: -v urspr. 'danach* (m. unwahrsch. Wortst. statt *οΰ τι δεών L u όπίσσω) 706 εύ δ9 -ν άδανάτων μακάρων πεφυλαγμένος είναι, s. 726. 741. 749. 754ff. Th. 222 (Keren) παραιβασίας έφέπουσιν, ' ούδέ ποτέ λήγου- σι ... χόλοιο, ' πρίν γ9 άπό τφ δώωσι κακήν -ν, δς τις άμάρτη, s. V.217, vgl. ν214, Ορ.239. 334. 741, Vit. ρ. 12,2. - Wortf.: άμοιβή Β2, δίκη Β5, Έρινύς Blaa, μέτοπις, μήνις, νέμεσις, ποινή, τίσις R. Führer
δπι(σ>θΈ(ν) [43’, 20°, 5Η, 3”, 1β] Ε w. δπι-, cf. Myc. o-pi and e.g. κατ-όπιν (not EGrE), further Morpurgo Davies in Res Mycenaeae 289ff.; w. -σ- cf. πρόσδε(ν), όπίσ(σ)ω. — Deriv.: έξόπιδε(ν), κατ/μετόπισδε(ν), όπίστατος F -δεν 21; -σδε(ν) 50, -σδ9 1
Μ 1 disyll. U’] τά δ9 -σδ9 7515 2 trisyll. 2a shape
Uw-]: [οοί] στή δ9 -δεν Α\9Ί, ΠΊ9\, Ρ46Ζ; οί / τάς / τών δ9 -δεν ΝΊ2\, h.Merc.78, Choer,fr.4,l ρ.268 Ki.; -δεν ΨΊ26 [οοί] στή δέ ταφών, -δεν δέ Λ 545, 77806; λέων / Αύτομέδων / σε τών -δεν (δέ) Ζ181 - Th.323 / Τ39Ί / λ 66; -δεν δέ ίΡ136; ούδ9 -δεν κακός έσσεαι ούδ9 άνοήμων ß21Q. 278; -δεν Ύ83 LJ] -δεν Β542, Φ\29, λ72, σ!68 2b shape [—]: [Ju] ό δ9 -σδε Φ256; -σδε μένοντεζ ρ201 [Jv] άλλ9 Γϊδι, ταυτα / ϊομεν τα' δ9 ^οδεν άρεσ- σΛόμεδ9, εϊ/αϊ Δ362, Ζ526; L Λάμενοι /55; τά γ9 ·&δε
731
732


δπιίσνθ'είν)
δπι(σ)<>ε(ν)
Λ613; ό δ9 -σδε (μενών) /332, Λ397; οί -σδε Ν536 = £430, 0451; L-ai?f(v)J Λ/34, Ν289, Σ548, y<249, Ορ.474, h.Cer. 181 Γτά / όΊ δ9 L , /519, ΛΊ57; -σδεν ψ2(Λ 2c [J*] ωμόν L , 0341. 541; αύτάρ L £718. 746, Σ554, ^763, 0325, £393, τ436, Sc. 133; έπί δ’ ιαχε λαός L Λ Λ/834, £723; πέμψω+ δέ τοι ούρον -σδεν ε167, ο34; τυτ- δός -σδε (cf. τυτδόν όπίσσω £443) Ορ.469; -σδε(ν) £595, £14 s 07. 694, /7115, 015, δ357, £307, 0527, *209, ν84, ο88, χ 174, Hes.fr. 272,2, h.Merc.77 L Lejeune, Adv. en -δεν 348 ff.
B behind (1), in or for the future (2). - Wdfld.: έξ/κατ/ μετόπι(σ)δε(ν), είσ/έξοπίσω, αύτις, έτι, ύστερον Ορρ.: προ, πρόσδε(ν), (προ)πάροιδε(ν); cf. also αύτίκα, νΰν, τότε; also μέσ(σ)ος 1 behind loc. adv. and prep.; in context both of movement (following [exc. £595, Λ 545]) and of rest, posit. la adv.; sense 'from behind’ sometimes poss. (TV289, 0 341. 451. 541. 694, 77806, Ψ726, δ357, ε!67*, δ 527), but never nec. and usu. imposs.; w. art. as quasi-subst. Λ613, λ66, h.Merc.78, quasi-adj. JV83. Of loc. relationship between discrete beings, entities (indiv. or in groups, coli.), incl. cases of movement behind and of leaving, remaining behind'. A 197 (ήλδε δ9 9Αδήνη) ^στή δ9 -δενΔ (behind Ach.) 77791 (ήντετο γάρ τοι Φοίβος) L d (behind Patr.), πλήξεν δέ μετάφρενον δ 527 άμφ9 αύτφ (dying husband) χυμένη λίγα κωκύει (wife) · οί δέ (enemy) τ’ -σδε ’ κόπτοντες δούρεσ- σι μετάφρενον ήδέ καί ωμούς 1 εϊρερον είσανάγουσι Λ 397 (του δ9) έγγύδεν έλδών 1 έστη πρόσδ9* ό δ9 -σδε καδεζόμε- νος βέλος (έκ πόδος έλκ9) £307 (ή δ9 ήσται έπ9 έσχάρη) κίονι κεκλιμένη* δμφαί δέ οί εΐατ9 -σδεν Τ397 έφ9 ϊπποιιν άνόρουσεν 1 Αύτομέδων* -δεν δέ βή (= άνέβη) Άχιλ- λεύς 7V83 τούς -δεν γαιήοχος ώρσεν 'Αχαιούς, 1 οϊ παρά νηυσί (άνέψυχον ήτορ) 721 (οί μέν πρόοδε μάρναντο Τρωσίν) οί δ9 -δεν βάλλοντες έλάνδανον 834 (ήγήσατο [Hector] · τοί δ9 άμ9 έποντο) ^έπί δ9 ιαχε λαός -σδεΛν, i.e. the Trs. behind their leader £723 (νεκρόν άπό χδονός άγ- κάζοντο [Men. and Mer.] υψι) L u 1 Τρωικός, not. of pursuit seems anticipated, introduced in o. 718 νεκρόν ... φέρετ9 έκ πόνου ’ Laurap -σδεΔ 1 νώϊ μαχησόμεδα Τρωσίν 746 οϊ γ9 νέκυν φέρον. L 1 Αϊαντ9 ίσχανέτην Σ554 (άλλα [sc. δράγματα] άμαλλοδετήρες δέοντο) L 1 παΐδες δραγμεύον- τες (πάρεχον [sc. δράγματα]), see Eiliger, Landschaft 35 w. η. 14 548 (στρέψασκον ίέμενοι νειοϊο) τέλσον ίκέσδαι. 1 ή δε μελαίνετ9 -σδεν Ορ.469 (pray to Zeus and Dem. when you begin to plough) ό δέ τυτδός -σδε 1 δμώος (πόνον όρνί- δεσσι τιδείη σπέρμα κατακρύπτων) Ψ\36 (πρόοδε μέν ιππήες* έν δέ μέσοισι φέρον Πάτροκλον έταϊροι) -δεν δέ κάρη έχε (Ach.) £14 ^τούς μέν όρινομένους, τούς δέ κλο- νέοντας -σδε, ^07 (-σδεν) Φ129 ύμεΐς μέν φεύγοντες, εγώ δ9 -δεν κεραίζων 256 φεΰγ9, Lo δ9 -σδεJ ρέων έπετο με- γάλφ όρυμαγδφ Χ\57 τη ρα παραδραμέτην φεύγων L u διώκων Ψ763 Όδυσεύς δέεν έγγύδεν, ^αύτάρ -σδεν3 1 ιχ- νια τύπτε πόδεσσι πάρος κόνιν άμφιχυδήναι Ω325 (πρόοδε μέν ήμίονοι έλκον) άπήνην,1 τάς Ίδαΐος έλαυνε ... L u' ίπποι, τούς ό γέρων (κέλευε) τ436 προ δ9 άρ9 αυτών ' ϊχ- νι* έρευνώντες κύνες ήϊσαν, L 4 ' υίέες Αύτολύκου δ357 (οσσον τε πανημερίη) νηΰς ' ήνυσεν, ή ... ούρος έπιπνείη- σιν -σδεν ε\67 πέμψω δέ τοι ούρον -σδεν s ο34Μ ν84 τής πρύμνη μεν άείρετο, κΰμα δ9 -σδεν (μέγα δυε) Hes.fr.272,2 'Ίφικλος δ* έπί νώτ9 έπεμαίετο* τφ δ9 έπ9 -σδεν (έστειχεν Φύλακος) h.Cer. 181 πρός δώματα πατρός' ηγεΰνδ9, ή δ9 άρ9 -σδε (στεΐχε) κ 209 (βή δ9 ίέναι, άμα τφ Υε δύω καί εϊκοσ9 έταϊροι) κατά δ9 άμμε λίπον γοόωντας -σδεν Λ72 μή μ9... άδαπτον ίων -δεν καταλείπειν βούλομαι ήδη νεΐσδαι έφ9 ήμέτερ9* ού γάρ -σδεν ' ούρον *ών κατέλειπον έπί κτεάτεσσιν έμοΐσι /332 ^-σδε μέντων
παρα νηυσί ρ20\ τώ βήτην, σταδμόν δέ κύνες καί βώτο- ρες άνδρες ' ρύατ9 L ,οντες (γέροντες f.l.) λ 66 (Elpenor to Od.:) „σε τών -δεν γουνάζομαι, ού παρεόντων" those (left) 4 behind (i.e. at home in Ithaca) — w. ref. to posit. of part of single being, entity in rel. to the rest: Z181 (ή δ9 έην δεΐον γένος) πρόοδε λέων, -δεν δέ δράκων, μέσση δέ χίμαιρα *= Th.323 (-δεν Tr., unmetr. forms in codd.; w.323sq. [- 8 Z181sq.] susp., exp. Wolf), see West ad 1. Sc. 133 (πρόσδεν μεν δάνατόν ειχον [arrows]) μέσσοι δέ ξεστοί, περιμήκεες, αύτάρ -σδε (φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν) (νν. 132- 4 alteri recensioni trib. Peppmueller, interpolatori Kuenneth) 12 77115 (*Έκτωρ Αϊαντος δόρυ) πλήξ9 άορι αιχμής παρά καυλόν -σδεν, ' άντικρύ δ9 άπάραξε ’by the socket of the spear-head, behind (i.e. in the direction of the butt, where sword could cleave wooden shaft)’, this more precise and more 16 in keeping w. word-order than 'behind (prep.) the head, by the socket’ Λ 613 τά γ9 -σδε Μαχάονι πάντα έοικε (άτάρ ούκ ιδον όμματα φωτός) h.Merc.77. 78 άντία ποιήσας όπλάς, τάς πρόσδεν -σδεν, ' τάς δ9 -δεν πρόσδεν in specifying 20 part of pers. affected by wound, blow vel sim.: Ύ289 ούκ άν έν αύχέν9 -σδε πέσοι βέλος ούδ9 ένί νώτφ, ' άλλά κεν ή στέρνων ή νηδύος άντιάσειε ' πρόσσω ίεμένοιο 0451 αύ- χένι γάρ οί -σδε (πρόοδε Aristoph.) έμπεσεν ιός 341 24 Δηίοχον δέ Πάρις βάλε ... ^ώμον -σδεΛ ' φεύγοντ9 541 στή
δ9 εύράξ σύν δουρί λαδων, βάλε δ9 L 77806 στή δέ ταφών' -δεν δέ μετάφρενον ... δουρί (βάλε), cf. /92 (κατό- πισδε) Ψ726 κόψ9 -δεν κώληπα τυχών (κάδ δ’ έβαλ9 έξο- 28 πίσω) 0694 ('Έκτωρ ϊδυσε νεός*) τόν δέ Ζεύς ώσεν (ώρ¬
σεν vulg.) -σδε ' χειρί sim.: £542 "Αβαντες -δεν κομόωντες at the back /174 (Od. to Eum. and Philoetius: „άποστρέψαντε πόδας καί χεΐρας [of Mel.]) ές δάλαμον βα- 32 λέειν, σανίδας δ9 έκδήσαι -σδε" behind his back Λ 545 στή δέ ταφών, -δεν δέ σάκος βάλεν (Aias, for retreat) (ν. om. i) behind him, onto his back (app. w. proleptic force: *so that it was behind him’), cf. Sc. 130 (έξόπιδεν) lb prep. w. gen.
36 £595 φοίτα (Ares) δ’ άλλοτε μέν πρόσδ9 'Έκτορος, άλλοτ9 -σδε Ν536 (τόν δέ έξήγεν πολέμοιο, δφρ9 ϊκεδ9 ίππους) οϊ οί -σδε μάχης ήδέ πτολέμοιο 1 έστασαν « £430 £468 στή δ9 -δεν δίφροιο Ω\5 'Έκτορα δ9 έλκεσδαι δησάσκετο 40 δίφρου -σδεν Choer.fr.4,1 ρ.268 Ki. (= fr.6,1 ρ. 193 Ber. = Suppl. Hell.320,1) τών δ9 -δεν (-σδεν v.l., unmetr.) διέβαινε γένος δαυμαστόν ίδέσδαι next after 2 temp. adv. in the future (whether hereafter or thereafter [Λ/34]), for the future 44 (/515. 519, σ168) ύ362 ταϋτα f)9 -σδεν άρεσσόμεδ9Λ, εϊ τι κακόν νΰν ' εϊρηται Ζ526 τά L J9 αϊ κέ πόδι Ζεύς ' δώη (δεοΐς κρητήρα στησασδαι έλεύδερον έκ Τροίης έλάσαντας 'Αχαιούς) χ 55 άτάρ άμμες -σδεν άρεσσάμενοι κατά 48 δήμον, ' δσσα τοι έκπέποται καί έδήδοται Μ34 ως άρ9 έμελλον -σδε Ποσειδάων καί 'Απόλλων ' δησέμεναι* τότε δ9 άμφί μάχη (δεδήει τείχος) β27ΰ ούδ9 -δεν κακός εσσεαι ούδ9 άνοήμων* ' εί δή τοι σοΰ πατρός ένέστακται μένος 52 ηυ s 278 £393 νΰν ρήτρην ποιησόμεδ9’ αύτάρ -σδε (ΰπερ- δεν ν.1.) ' μάρτυροι άμφοτέροισι δεοί ψ249 ού γάρ πω πάντων έπί πείρατ9 άέδλων ' ήλδομεν, άλλ9 έτ9 -σδεν (έτι κεΐδεν ν.1.) άμετρητος πόνος έσται (έστί ν.1.) 261 ειπ9 άγε 56 μοι τόν άεδλον, έπεί καί -σδεν, όϊω,' πεύσομαι, αύτίκα δ9
έστί δαήμεναι οΰ τι χέρειον Ορ.474 ωδέ κεν άδροσύνη στάχυες νεύοιεν έραζε, ' εί τέλος αύτός -σδεν 'Ολύμπιος έσδλόν όπάζοι — /515 εί μέν γάρ μή δώρα φέροι τά δ9 60 -σδ9 όνομάζοι ' Άτρέίδης (ούκ άν έγωγέ σε μήνιν άπορ- ρίψαντα κελοίμην Άργείοισιν άμυνεμεναι) 519 νΰν δ9 αμα τ9 αύτίκα πολλά διδοΐ τα δ9 -σδεν ύπέστη σ 168 (Pfen.:) μέν βάζονσι (suitors), κακώς δ9 -δεν φρονέουσι" 64 (regarding Tel.) for the Juture rather than 'thereafter* or 'behind his back’, cf. ß367 (w. όπίσσω) and, for thought, ρ66
733
734


δπι(σ>θ·ε(ν)
όπίσ(σ)ω
D ν.1. Φ17, *£213 J. Ν.O’Sullivan
όπίσ(σ)ω [34', 26°, 4Η, lh] Ε see δπι(σ)δε(ν) Ε; cf. εϊσω, πρόσ(σ)ω. — Deriv.: είσ-, έξ-οπίσω
F -σω 7; -σσω 58 MI shape k^-]: U«-] ίδνωδείς -σω' δ δ9 άπό Λ/205, 0375; -σω Γ218, Χ137 k«*] -σω Σ160, μ 410, π 150 2 shape k--]: k--] -σσω Φ30 k--] -σσω Γ160 3 k-x] σμα ^πρόσσω και -σσωΛ 4 343, Γ109; L j Σ250 £ ω452; ως και / ως οί -σσω Ζ357, Th.488; (αν δ9 αρ9 Γέβη Πρίαμος / έβαιν9 αυτός1) κατά δ9 ηνία τεΐνεν* -σσω Γ26\. 311, 7394; (και) κήδε9 -σσω 4 270, Ύ488, £137; άλγος/ε9 -σσω Ζ450, τ330; άλγεα <-«> -σσω λ 279, Ορ.741; ως φάτο, δ9 άνεχάζετο τυτδόν / πολλόν -σσω £443, /7710; αίέν -σσω £605. 701; οΰτ9 άρ9 -σσω Ζ352, λ 483; ^αύτάρ -σΔσω (cf. L jt?£[v] £718 etc.) 0304; μή τις / μοι -σσω Μ272, ζ2Ί3 / ρ!88; άοσσητήρες* -σσω 0735, ψ 119; (μή πού τι) κακόν πάσχωσιν / πείσεσδαι -σσω β\79, σ132; μή τοι τι κακόν μητίσομ9 -σσω h.Ap.325a; κακά φράσσονται -σσω β367\ -σσω Γ411, 4 37, Ε599, I5Q7, Ν\93, 0497, Ρ752, ΚΙ 19, Ύ19, ¥Μ33, α222. 240 = £370 s ω33, τ/326, <511, Α149. 433, μ437, £232, σ122 = υ199, Sc.92. 256
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 33 οη 4 343: μετά ταΰτα sch.D 7109: ^πρόσσω και -σσω/ είς τό παρόν και είς τό μέλλον, Σ250: L / είς τό παρωχηκός και τό μέλλον, 7411: είς τόν μετά ταύτα χρόνον, Ύ19: ύστερον χρονικώς
Β back(wards), behind (1), in or for the future (2). — Wdfld.: είσ/έξοπίσω, (έξ/κατ/μετ)όπι(σ)δε(ν), αύτις, άψ, πάλιν, ύστερον; also άν(α-), άπ(ο-) = 'back’ Ορρ.: πρόσ(σ)ω, προπρηνές, νΰν, (προ) πάροιδε(ν) 1 loc. la backwards, back E443 άνεχάζετο τυτδόν (πολλόν v.l. ant.) -σσω s /7710 (πολλόν [τυτδόν ν.1.]) £701 (οΰτε ποτέ προ- τρέποντο) έπι νηών 1 οΰτε ποτ9 άντεφέροντο μάχη, άλλ9 αίέν -σσω 1 χάζονδ9 7V193 ώσε δέ μιν ...' ό δέ χάσσατ9 -σσω 1 νεκρών ΣΙ60 (άλλοτ9 έπαϊξασκε) άλλοτε δ9 αύτε 1 στάσκε ... -σω <5’ ού χάζετο πάμπαν E6Q5 πρός Τρώας τετραμμένοι αίέν -σσω 1 εικετε 599 (ώς δ9 ότ9 άνήρ άπά- λαμνος στήη έπ9 ώκυρόφ ποταμφ) άφρφ μορμύροντα ίδών, άνά τ9 έδραμ9 -σσω, ως τότε Τυδέίδης άνεχάζετο Μ272 μή τις -σσω 1 τετράφδω ποτι νηας (άλλά πρόσω ϊεσ- δε) Ψ433 αί δ9 (sc. ίπποι) ήρώησαν -σσω 1 9Ατρεϊδεω* αύτός γάρ (μεδέηκεν έλαύνειν) back(wards) only in rel. to An- til.’s faster team in front; 'behind* (sc. Antil.’s team) poss. (cf. δ. λείπειν in 1 b below) P752 Αϊαντε μάχην άνέεργον -σσω 1 Τρώων9 οί δ9 άμ9 έποντο, where no actual backward movement involved, but a slowing of the Tr. advance; 'behind’ ('b. them’ [sc. the Aiantes, so e.g. Ameis-H.] or 'b. the retreat- ing Grs.’ [so e.g. Lattimore]?) also poss. M205 (κόψε [snake] γάρ αύτόν [eagle] έχοντα κατά στήθος) ^ίδνωδείς -σωΛ δ 37 5 (την [sc. σφαίραν] έτερος ρίπτασκε ποτι νέφεα) t j μ 410 ιστός δ9 -σω πέσεν (ό δ9 άρα πρυμνή ένι νηί πλήξε κυβερνήτεω κεφαλήν) 7218 σκήπτρον δ9 οΰτ9 -σω οΰτε προπρηνές ένώμα, ' άλλ9 άστεμφές έχεσκεν 261 άν δ9 άρ9 έβη Πρίαμος, ^κατά δ9 ηνία τεΐνΛεν -σσω = 311 7394 u Λαν (those harnessing the horses) -σσω (ποτι δίφρον), see Delebecque, Cheval 62 f. 183. 207 f. — of reversal of prev. movement, back'. Kl 19 (Hera to Pos. and Ath.:) „ημείς πέρ μιν (Aen.) άποτρωπώμεν -σσω** η 326 άπήνυσαν (άπήγα- γον ν.\.)οϊκαδ9 -σσω λ 149 φ δέ κ9 έπιφδονέοις, ό δέ τοι πάλιν είσιν -σσω π 150 σύ γ9 άγγείλας -σω κίε, μηδέ κατ9 άγρούς ' πλάζεσΰαι sim.: μ437 έχόμην, δφρ9 έξεμέσειεν (Charybdis) -σσω ' ιστόν και τρόπιν αύτις — in expr. πρόσσω και ό. w. verb of seeing / looking, where basic idea loc. (direct. of gaze) and metaph. ref. not spec. to time (Will- cock on 4 343, Σ25Ο in any case hardly right) but to gener. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
circumspection of the wise (so the expr. should not be used as evidence for not. that Grs. saw their future as being behind them, for which e.g. Stanford on ω452, Bechert, Diathesen von ίδεΐν II390 f., Treu, Homer 133): 4 343 όλοιήσι φρεσί δύει, ' ούδέ τι οιδε νοήσαι άμα ^πρόσσω και -σσω# ' δππως οί παρά νηυσί σόοι μαχέοιντο 9Αχαιοί 7109 οις δ9 ό γέρων μετέησιν άμα L u ' λεύσσει, όπως οχ9 άριστα μετ9 άμφοτέροισι γένηται (νν. 108—110 ath. Ar.) Σ25Ο οίος δρα L j = ω452 lb behind, of rel. posit. exc. Sc.256 (jnovementj; Φ30 perh. pregnant w. idea of L J Sc.256 ai δέ (sc. Κήρες) φρένας εύτ9 άρέσαντο ' αίματος άνδρομέου, τόν μέν ρίπτασκον -σσω Φ30 δήσε δ9 -σσω χεΐρας I5Q7 (πάσας) ύπεκπροδέει (sc. "Άτη), φθάνει δέ τε πάσαν έπ9 αΐαν ' βλάπτουσ9 άνδρώπους- αί δ9 (sc. Λιταί) έξακέονται -σσω, loc. sense (rather than 'afterwards’) supported by prec. context 0304 (ύσμίνην ήρτυνον [Gr. chiefs]) Τρώεσσιν εναντίον- αύτάρ -σσω ' ή πληδύς έπι νήας (άπονέοντο) behind the άριστήες (but 'back’ poss.) 735 ήέ τινάς φαμεν είναι άοσσητήρας -σσω, 1 ήέ τι τείχος άρειον Ύ137 ούδ9 άρ9 έτ9 έτλη ' αυδι μένειν, -σω δέ πύλας λίπε, βή δέ φοβηθείς, cf. «209 etc. s. δπι(σ)θε(ν) Bla Th.488 ούδ9 ένόησε ...ως οί -σσω ' άντί λίθου έος υιός άνίκητος και άκηδής ' λείπεδ9 in abstr. concept: λ 279 τώ δ9 (Oedipus) άλγεα κάλλιπ9 (Epicaste at her death) -σσω, quasi-loc. (close to temp. 'for the future’) 2 temp. 2 a in the future, hereafter, thereafter usu. in context of future good or evil; 'behind my etc. back’ poss. (hardly prob.) 7411, £273, ß367, r330 7411 (Hel. to Aphr.:) ,,Τρφαί δέ μ9 -σσω 1 πάσαι μωμήσονται (if I lie with Alex.“) £273 (Naus, to Od.:) „τών άλεείνω φήμιν μή τις -σσω 1 μωμεύη** 4 37 (Zeus to Hera:) „μή τοΰτό γε νεΐκος -σσω 1 σοι και έμοί μέγ9 έρισμα (γένηται**) ρ 188 (Eum. to disguised Od.:) „τόν (Tel.) αίδέομαι καί δείδια, μή μοι -σσω 1 νεικείη** Ζ352 (Hel. to Hector:) ,,τούτω (Alex.) δ9 οΰτ9 άρ νΰν φρένες έμπεδοι οΰτ9 άρ9 -σσω ’ έσσονται** 357 οισιν (Hel. and Alex.) έπι Ζεύς δήκε κακόν μόρον, ώς και -σσω 1 άνθρώποισι πελώμεδ9 άοίδιμοι ^έσσομένΛοισι λ 433 κατ9 αίσχος έχευε (Clyt.) L Δησιν -σσω (γυναιξί) 4 270 τοΐσιν δ9 αύ θάνατος /cai κήδε9 -σσω 1 έσσΛετ9 Ύ488 αίεί τοι τούτω (Astyanax) γε πόνος L Λοντ9 β\79 (μαντεύεο σοΐσι τέκεσσιν) μή πού τι ^κακόνΛ πάσχωσιν -σσω σ!32 ού ποτέ φησι (man) πείσεσδαι -σσω h.Ap.325a (Hera to Zeus:) ,,φράζεο νΰν μή τοί τι L u μηΤί' σομ9 -σσω** (ν. om. codd. praeter y Ιγρ. Π γρ. καί ΕΤ γρ· καί οΰτως L’]), perh. 'for the future* Ορ.741 δς ποταμον διαβή κακότητ9 ίδέ χεΐρας άνιπτος, 1 τφ δέ δεοί ... άλγεα δώκαν -σσω Γ160 έν νηυσί νεέσδω (Hel.), 1 μηδ9 ήμΐν τε- κέεσσί τ9 -σσω πήμα λίποιτο 0497 οΰ οί άεικές άμυνο- μένφ περί πάτρης 1 τεδνάμεν- άλλ9 άλοχός τε σόη καί ηαι- δες -σσω (νήπια τέκνα Lycurg.) (εί κεν 9Αχαιοί οϊχωνται) ψ 119 (τις) φώτα κατακτείνας ένί δήμφ, 1 φ μή πολλοί έω- σιν άοσσητήρες -σσω, 1 φεύγει afterwards, after his death (rather than loc. as 0735 in 1b above) i511 (Polyphemus to Od.:) „μοι έφη (Telemus the seer) τάδε πάντα τελευτήσεσ- δαι -σσω** λ 483 (Od. to Ach.’s shade: ,,σεΐο) οΰ τις ανηρ προπάροιδε (τοπάροιδε ν.1.) μακάρτατος οΰτ9 άρ9 -σσω** £232 (disguised Od. to Eum.:) „τών (spoils) έξαιρεύμην με- νοεικέα, πολλά δ9 -σσω ’ λάγχανον** Sc.92 (Iphicles left home, τιμήσων Εύρυσδήα) πολλά μετεστοναχίζετ9 -σσω ήν άτην όχέων 2b for /he future^, with a view to j Z450 (Hector to Andrem.:) „οΰ μοι Τρώων (subj. gen.) πμτ- σον μέλει άλγος -σσω (δσσον σεΰ)** τ330 (δς μέν άπηνης έη) τφ δέ καταρώνται πάντες βροτόι άλγε9 -σσω Χ& (Ach. to Αρ.: „νΰν έμέ μέγα κυδος άφείλεο) έπεί οΰ τι 'n- σιν γ9 έδεισας -σσω** β367 (Eurycl. to Tel.:) „oi δέ (suitors) τοι αύτίκ9 ίόντι κακά φράσσονται -σσω, 1 ως κε δολφ 735
736


όπίσ(σ)ω
όπλέω, όπλιζα»
φδιης" α 222 (Ath.-Mentes to Tel.:) „ού μέν τοι γενεήν γε δεοί νώνυμνον -σσω ' δηκαν" 240 (Tel. to Ath.-Mentes: „if Od. had been killed at Troy) κε και φ παιδί μέγα κλέος ήρατ’ -σσω" = £370 (νν.369. 370 om. codd. nonn., Eust.) s a>33 ξ\37 ό μέν ένδ9 άπόλωλε, φίλοισι δέ κήδε’ -σσω so in expr. ές ό. (ό. quasi-subst.): σ122 γένοιτο τοι ές περ -σσω 1 όλβος* άτάρ μέν νυν γε κακοΐς έχεαι = l> 199
D Hes.fr.43a,79 (όπίσ\σω West in app.); v.l. TV 148
(Zen.) J. N. O’Sullivan
όπίσσωτρον v.l. (rec. West) für έπίσσωτρον
όπίστατος [2'] last, hindmost superl. from δπισδε(ν) (improb. analysis όπι- + στατός [vb.adj. of ϊστημι] by De- roy, ZAnt 26, 1976, 270) 0342 (ως 'Έκτωρ ωπαζε) Αχαιούς, ^αιέν άποκτείνων τόν -ον* οι δέ φέβοντοΛ Λ 178 (ως τούς έφεπε) 'Αγαμέμνων, ' L κ - Wdfld.: πύματος, (παν)ύστατος, see also βραδύς Ορρ.: πρώτος, πάμπρωτος J. Ν. O’Sullivan
Όπίτης [Ρ] Ε zu δπις (s. Fraenkel, Nom. ag. II129 A.2; v.Kamptz 85f.; LLeukart, -täs 187 A.158J, 'Späher’ (v. Kamptz 250) od.'Rächer’(L J
B ein Danaer, von Hektor getötet: Λ 301 Άσαΐον μέν πρώτα και Αύτόνοον και -ην, 1 και Δόλοπα κτλ., nach Kullmann, Quellen 128 f. als Statist, der ledigl. d. Tod finden soll, vermutl. erfunden; nach Fraenkel (wie E) Kurzform zu Δηϊοπίτης (s.d. Bd. IISp.267), vorsichtiger v. Kamptz 250
D v.l. Π 694 für metr. gleichw. ’Έχεκλος am VE
G. Markwald
οπλεσΦαι s. όπλέω
Όπλεύς [1H] ein Lapithe Sc. 180 (ύσμίνη Λαπιδάων άμφί) 1 -έα τ(ε) κτλ., Kurzname: Perpillou, -εύς 185; s. Λαπί- δαι W. Beck
όπλεα), οπλίζω [15\ 22°, 1Η, le] Ε s. δπλον; myk. ΡΝ ο- po-ro-me-no DMic. II 45 F Akt. -εον 1; έφ-ίζωμεν 1; fcp- ίσ^σουσιν 1; ωπλισσε 1; L Λσωσι 1; u Δσειας 1, L 2σαιτε 1; -ισσον 1; L Δσαι 1, L Λαι 1; L ράντες· 2 Med.-Pass. -ίζονται 1; ώπλίζετο 2, ώ^πλίζοντοΛ 4, άφωί j 1; -ιζώμεδα 1; -εσδαι 2; -ίσαδ9 2, ώπλίσσατο 6, -ισάμεσδ9 2; -ισδεν 1; \ΐσόμεσδαΛ 1, έφοπλ^ 2; ύπερ-ίσσαιτο 1; -ίσαι 1 zum Augment s. Scheindler, Textkrit.Erl. 53ff.; zu -εσδαι 2’ s. Chaintraine, Dict. s.v. δπλον
Μ 1 dreis. la [l^w] -εον ζ73; -ίσαι i? 190 [---] έφ-ί- ααι £37 [Ι..] έυτριχας ώπλίσαδ9 ίππους ^301. 351 lb [--ο] ωπλισσε Λ 641 lc [1-2] -ισδεν ψ\43; -ισσον 0289; -εσδαι* τά δέ / τάδε Τ\72, ¥Ί59 [2-2] έφ-ίσσαι τ419 2 viers. 2a [2WW2] δόρπον δ* -ισάμεσδ9 5429 = 574 2b [---~] ώπλίζετο £526, Hes.fr.30,4 suppl. [-2~ J ^ώπλίσσα- το, δειπνον Λ 86, /311 (s 344), χ 116; L , δόρπον 020, /291. 344 (s 311) 2c [2-2 J ώπλίζοντο Danais fr.1,1 ρ. 141 Dav.; έφ-ίσσαντες 0295 R-2v] (δόρπον) άφωπλιζον- το/έφ-ίσσαντες έκαστος* Ψ26. 55; (δειπνον) έφ-ίσσαιτε/ ωσι τάχιστα Ω263, ω36Ο; έφ-ίσσειας/ουσιν άπήνην £57. 69; ώπλίζοντο Η417; έφ-ίζωμεν Δ 344 [2-±χ] -ίζονται ί>288; ώπλίζοντο 055, π 453; ύπερ-ίσσαιτο ρ268 3
fünfs. 3a [2μμ2^] δόρπά τ9 έφ^-ισόμεσδαΛ 0503, 166; δόρπον δ9 L u μ 292 3b R-2~ J -ιζώμεδα α>495
sch.D: LSimplex und έφ- m. παρασκευάζω bzw. ετοιμάζω außerj /2190: -ίσσαι* κατασκευάσαι. έτοιμάσαι, Ψ26*. αφωπλίζοντο * άφηροϋντο τά όπλα sch. Barnes (u. sch. min. POxy.3160 zu ß2Q): , ρ268: ύπερ-ίσσαιτο* ήτοι ύπερη- 737
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
φανησειεν. εύτελίσειεν. ή εύχερώς έπιβουλεύσειεν L Trümpy, Krieg. Fachausdr. 82 ff.
B m. όπλα versehen: Wagen u. Pferde, Schiffe; mittels όπλα herrichten: nur Speisen (nicht wie τεύχω, einfach 'bauen, herstellen’); Med.intrans, 'sich m. όπλα versehen’ > sich rüsten, waffnen, schmücken; trans, refl. sich (sibi) rüsten: Wagen, Pferde u. Speisen; (ύπέροπλος:) II 3. - Wortf.: s. έν- τύ(ν)ω, δωρήσσω I Simplex II Akt./Pass. Wagen u. Pferden bereitstellen, fertigmachen (vgl. II 2a): Ω190 υίας ^άμαξαν έϋτροχον ημιονείην* 1 -ίσαι ηνώγει, πείρινδα δέ δήσαι έπ9 αυτής £73 οί μέν αρ9 έκτος L u 1 -εον ήμιόνους δ9 ύπαγον ζεΰξάν δ9 ύπ9 άπήνη Schiffe 'auftakeln’ > aufrüsten, jur die Reise fertigmachen (s. ß295 in II2a; vgl. Kurt, Seern.Fachausdr. 158) Pass.: ρ288 της (γαστρός) ένεκεν και νηες έϋζυγοι -ίζονται 1 πόντον έπ9 άτρύγετον Speisen zubereiten (s. Δ 344 usw. in II 2a): Λ 641 (sie mischte viele Zutaten) πινέμεναι δ9 έκέλευσεν, έπεί ρ9 ωπλισσε κυκειώ β289 -ισσον τ9 ηϊα και άγγεσιν άρσον άπαντα (für die Schiffahrt) 12 Med. sich rüsten, sich jur etwas fertigmachen H4\7 τοί δ9 ώπλίζοντο μάλ9 ώκα, 1 άμφότερον νέκυάς τ9 άγέμεν έτεροι δέ μεδ9 ύλην £526 (ουδέ συβώτη ηνδανεν) ύων άπο κοιμηδηναι, 1 άλλ9 δ γ9 άρ9 έξω ίων ώπλίζετο ’
1 	πρώτον μέν ξίφος όξύ περί στιβαροϊς βάλετ9 ωμοις κτλ. ψ\43 πρώτα μέν άρ λούσαντο καί άμφιέσαντο χιτώνας, 1 -ισδεν δέ γυναίκες, die Frauen rüsteten od. schmückten sich zum Tanz ('got ready, dressed up* Heubeck, Odyssey) dann auch zum Kriege sich wajfnen (vgl. III): 055 δωρήσσοντο* 1 Τρώες δ9 αύδ9 έτέρωδεν άνά πτόλιν ώπλίζοντο ω495 οίδε δή έγγύς έασ9* άλλ9 -ιζώμεδα δασσον. 1 ως έφαδ9, οί δ9 ωρνυντο καί έν τεύχεσσιν έδυ- νον Danais fr. 1,1 ρ.141 Dav. καί τότ9 άρ9 ώπλίζοντο δοώς Δαναοΐο δύγατρες 1 πρόσδεν έυρρεΐος ποταμού, Νείλοιο trans, refl. Pferde jur sich bereitstellen, anschirren: ^301 9Av- τίλοχος δέ τέταρτος έυτριχας ώπλίσαδ9 ίππους ® 35 Γ\ wohl elliptisch für 'er machte den Wagen fertig u. schirrte die Pferde an*, vgl. w. 291-300; /2190 u. £73 (11), vgl. s.v. ίππος
II Sp.1213,67 Hes.fr.30,4 ώ]πλίζετο (Salmoneus) μ[ών]υ- %ας ίππουΙς Mahlzeit jur sich zubereiten (s. II 2b): Λ 86 ήμος δέ δρυτόμος περ άνήρ -ίσσατο δειπνον Τ\72 λαόν μέν σκέδασον καί δειπνον άνωχδι 1 -εσδαι + Ψ159 5429 δόρπον δ9 -ισάμεσδ9 έπί τ9 ήλυδεν άμβροσίη νύξ = 574 s μ292ίη, vgl. 0503 usw. in II 2b ß2Q τόν δ9 άγριος έκτανε Κύκλωψ 1 πύματον δ9 ^ώπλίσσατο δόρπονΛ, hier Präd. Akk. anders: /291^ τούς δέ διά μελεϊστί ταμών t u /344 σύν 5’ δ γε δή αύτε δύω μάρψας L , s 311 (δειπνον) - χ116Μ π 453 οί δ9 άρα δόρπον έπισταδόν ώπλίζοντο, 1 σύν ίερεύσαντες
II Komposita Gebrauch ähnlich wie I, aber s. II3
III άφ -ίζομαι die Waffen ablegen (vgl. 055 usw. in 12) ^26 oi 5’ έντε9 άφωπλίζοντο έκαστος ' χάλκεα μαρ- μαίροντα, λύον δ9 ύψηχέας ίππους II2 έφ - ίζω 2a Akt. Wagen u. Pferde bereitstellen, fertigmachen (s. II) /2263 ούκ άν δή μοι άμαξαν έφ-ίσσαιτε τάχιστα, ' ταύτά τε πάντ9 έπιδεϊτε, ϊνα πρήσσωμεν όδοΐο; £37 άλλ9 αγ9 επό- τρυνον πατέρα κλυτόν ήώδι προ ' ήμιόνους καί αμαξαν έφ-ίσαι + 57 (έφ-ίσσειας) + 69 (έφ-ίσσουσιν) Schiffe ausrüsten, jur die Reise fertigmachen (s. p288 in 11): 0295 τάων, μέν (νηών) τοι έγών έπιόψομαι ή τις άρίστη, ' ώκα δ9 έφ-ίσσαντες ένήσομεν εύρέϊ πόντφ Mahlzeit zubereiten (s. Λ 641 usw. in II): Δ 344 πρώτω γάρ καί δαιτός άκουάζεσ- δον έμεΐο, ' όππότε δαΐτα γέρουσιν έφ-ίζωμεν Αχαιοί Ψ55 έσσυμένως δ9 άρα δόρπον έφ-ίσσαντες έκαστοι ' δαί- νυντ9 τ419 Αύτόλυκος δ9 υίοΐσιν έκέκλετο κυδαλιμοισι ' δειπνον έφ-ίσσαι ω36Ο ένδα δέ Τηλέμαχον καί βουκόλον ήδέ συβώτην ' προΰπεμψ9, ώς άν δειπνον έφ-ίσσωσι τάχι738


όπλέω, οπλίζω
όπλότερος
στα 2 b Med. Mahlzeit für sich zubereiten (s. Λ 86 usw. in 12) 0503 άλλ’ ήτοι νυν μεν πειδώμεδα νυκτί μελαίνη 1 δόρπα τ' έφ-ισόμεσδα = /66'" II3 ύπερ-ίζομαι Denom. zu ύπέροπλος trans, übermütig verachten ρ268 έπήσκηται δέ οί αυλή 1 τοίχφ καί δριγκοΐσι, δύραι δ' εύερ- κέες είσί 1 δικλίδες' ού κέν τίς μιν άνήρ ύπερ-ίσσαιτο, andere deuten 'überwinden (die Türen)’ od. 'könnte es trefflicher machen’, s. Russo, Odyssey z.St., Λ 86 u. B Vorbem. oben
D v.l. £318 J.G.-J.Abbenes
οπλή [2’, 1H, lh] E unbek., s. Chantraine, Dict. 809 Σχ sch.D Λ 536: ή τοΰ ίππου δνυξ
Β Huf, der ungespaltene des Pferdes, wie d. gespaltene von Rindern Λ 536 (άντυγες) ας άρ’ άφ’ ίππείων -έων ρα- δάμιγγες έβαλλον = Χ501 Ορ.489 τημος Ζεύς ύοι τρίτφ ήματι μηδ’ άπολήγοι, 1 μήτ’ αρ’ ύπερβάλλων βοός -ην μήτ’ άπολείπων (W. Κ. Kraak, Vogeltrek in de oudheid, in het bij- zonder bij Aristoteles, diss. Amsterdam 1940, 66) d. späte Zeit zum Säen, s. Wilamowitz, Erga zu 486 h.Merc.77 άντία ποιήσας -ας, τάς πρόσδεν δπισδεν, 1 τάς δ’ δπιδεν πρόσδεν J. G.-J. Abbenes
οπλίζω s. όπλέω
δπλον [6*, 13°, 2Η, 4h] Ε Abi. von Wz. *sep-, gr. έπω 'anfassen’, 'befühlen’ (Vine, IF 93, 1988, 52 ff.), s. Chantraine, Dict. — Abi.: όπλότερος, όπλέω, -ίζω, Όπλεύς, ύπέροπλος, Ίόπλή
F -ον 1, -φ 1; -α 2, -ων 2, -οισιν 2, -α 14, -(α) 3 ΜΙ eins. μ ]-(α) 0390, /433 μ]-(α) h.Ap.405 2 zweis. 2a
[1ν] -φ ξ346; -ων απτεσδαΓ τοί δ’ 0423, ο 288; -α Ορ.627 [2μ] δ’ -α έκαστα πονησάμενοι κατά νηα λ 9, μ 151; -α h.7,27 Rv] -α μελαινάων/ης £268, h.Ap.457; -α Σ614, Γ21, 0430 Uv] -α τε πάντα Σ409. 412, κ404 = 424, μ410 [*χ] Th.853, h.7,33 2b [ν<] -ον $>390 3 dreis. [-3ν]
-οισιν ένι δεινοΐσιν έδύτην /C254. 272
Σχ sch.D Σ412: τά χαλκευτικά εργαλεία; sch. min. Ρ.Cairo Masp.67331 zu Σ412: Ιοπ]λα' παγτα τα χαλκώματα], sch.Barnes 0390: -(α)...’ την σκευήν της νηός, /433: τά εργαλεία, χαλκήϊα
L ‘Trümpy, Krieg.Fachausdrücke 81 ff.; 2J.S.Martin & R.T.Williams, Greek oared ships, Cambridge 1968, 55ff.; 3 Kurt, Seern. Fachausdrücke 156 ff.
B meist Pl. -a Geräte, Werkzeuge; Sg. Seil eines Schiffes (2 b); alle Instrumente mit denen man arbeitet (Vbd. mit πάντα, σύμπαντα, έκαστα llx, u. häufig Aufzählung der so bez. Geräte — in späterer Zeit δ. nur noch von Waffen). - Epith.: βύβλινον $>390, δεινοΐσιν /C254. 272, έϋστρέφεϊ £346, χαλκήϊα /433. — Wortf.: εντός, τεύχος, βόειος B2c βοεύς, έπί-, πρότονος, κάλος, τεϊσμα, πούς, ύπέραι 1 Werkzeuge — des Schmieds: Amboß, Hammer u. Feuerzange (/433) Σ409 δφρ’ αν έγώ φύσας άποδείομαι L-a τε πάντα Λ 412 φύσας μεν ρ’ άπάνευδε τίδει πυρός, u , 1 λάρνακ’ ές άργυρέην συλλέξατο, τοϊς έπονεϊτο /433 ήλδε δέ χαλκεύς ’ -(α) έν χερσίν έχων χαλκήϊα, πείρατα τέχνης, ' ακμονά τε σφυράν τ’ εύποίητόν τε πυράγρην, ' οίσίν τε χρυσόν έργάζετο 2 Schiffszeug 2 a Pl. Kollektivbez. für alle Teile des Schiffes, die normalerweise an Land aufbewahrt wurden: Rah, Mast, Segel, Taue der Takelage (dagegen L3) u. viell. mehr 2aα im weitesten Sinn (für die Schiffahrt nötig u. beweglich) 0390 καί τότε νηα δοήν άλαδ’ εϊρυσε, πάντα δ’ έν αυτή ’ -(α) έτίδει, τά τε νήες ευσσελμοι φορέουσι «404 (Kirke zu Od.:) „κτήματα δ’ έν σπήεσσι πελάσσατε -α τε πάντα” s 424 Ορ.627 -α δ’ έπάρμενα πάντα τεφ έγ-
κάτδεο οικφ, εύκόσμως στολίσας νηός πτερά
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποντοπόροιο' ' πηδάλιον δ’ εύεργές ύπέρ καπνού κρεμά- σασδαι 2aß Seile, Taue der Takelage: 0 423 Τηλέμαχος δ’ έτάροισιν έποτρύνων έκέλευσεν ' -ων άπτεσδαι ... ' Ιστόν’ έντοσδε μεσόδμης ' στήσαν άείραντες, κατά δέ προτόνοισιν έδησαν = o288in 0430 ή δ’ έδεεν κατά κύμα διαπρήσσουσα κέλευδον. 1 δησάμενοι δ’ άρα -α δοήν άνά νηα (λεΐβον) h.7,27 ούρον δρα, άμα δ’ ιστίον έλκεο νηός 1 σύμπανδ’ -α λαβών λ 9 -α έκαστα πονησάμενοι κατά νηα 1 ήμεδα = μ 151 h.7,33 ιστόν τε καί ιστίον έλκετο νηός. έμπνευσεν δ’ άνεμος μέσον ιστίον, άμφί δ’ άρ’ -α ' καττά- νυσαν (Brassen u. Schoten) — h.Ap.405 ούδ’ οϊ γ’ -(α) έλυον κοίλην άνά νηα μέλαιναν, ' ούδ’ έλυον λαϊφος νηός ...· ' άλλ’ ώς τά πρώτιστα κατεστήσαντο βοεΰσιν ' ως έπλεον 457 τίφδ’ ούτως ήσδον τετιηότες, ούδ’ έπί γαΐαν 1 έκβητ’, ούδέ καδ’ -α μελαίνης νηός έδεσδε; μ 410 ίστοΰ δέ προτόνους έρρηξ’ άνέμοιο δύελλα ' άμφοτέρους, ιστός δ’ όπίσω πέσεν, -α τε πάντα ' εις άντλον κατέχυνδ’ allg.: £268 (άγορή καλόν Ποσιδήϊον άμφίς) ένδα δέ νηών -α με- λαινάων άλέγουσι, ' πείσματα καί σπείρας, καί άποξύνου- σιν έρετμά, hier πείσματα allg. Taue 2 b Sg. Seil eines Schiffes in anderer Verwendung £346 ένδ’ έμέ μέν κατέδη- σαν έϋσσέλμφ ένί νηι ' -φ έϋστρεφέϊ στερεώς $>390 κεϊτο δ’ ύπ’ αίδούση -ον (ν.1. σοΰσον pap. 120) νεός άμφιελίσσης ' βύβλινον, φ ρ’ έπέδησε δύρας, s. Odyssey z.St. 3 Waffen, offensive u. defensive Ä?254 -οισιν ένι δεινοΐσιν έδύτην (Aufzählung u. Beschreibung der Waffen V. 255—271) = 272 Σ614 έπεί πάνδ’ -α κάμε κλυτός άμφιγυήεις, μητρός ’Α- χιλλήος δήκε προπάροιδεν άείρας (Aufzählung V. 609—613) Τ21 τά μέν -α δεός πόρεν οί’ έπιεικές ' έργ’ έμεν άδανάτων — Th.853 Ζεύς δ’ έπεί ούν κόρδυνεν έόν μένος, εϊλετο δ’ -α (ν.1. -ον), ' βροντήν τε στεροπήν τε καί αίδα- λόεντα κεραυνόν, ' πλήξεν J. G.-J. Abbenes
όπλότερος [6\ 6°, 9Η, 3h, 3e] Ε -τερος Abi. (vgl. κουρό- τερος, άγρότερος) von δπλον
F -τερος 3, -τεροι 2, -τέρων 2, -τέροισιν 1; -τεραι 1, -τε- ράων 2; -τατος 3, -τατον 4; -τάτη 3, -τάτην Ί
Μ 1 viers. [LJ] -τερος γενεη / -τατος γενεήφιν ΒΊΰΊ - τ184, 758; -τεροι (γεγάασι) Δ 325, Vit. ρ.9,5; -τατον τέκε παΐδα Th.821; -τάτη/ην δυγάτηρ / κούρην η53, λ 283; -τατος/ν/ην Hes.fr. 10a,54. 175,2, Th.946 Uw3] Νέστορος -τάτη δυγάτηρ / κούρη Νηληϊάδαο /465, Hes.fr.221,2; -τερος $>370; -τέρων άνδρών Γ108, Epig.fr.l ρ.26; τούς/ήν δέ μέδ’ -τατος/ην (τέκετο) Th. 137 = Hes.fr.26,31in s c.Naup.fr.1,1 p. 146 Dav.'n; ^-τατον; παίδων Th.478; L j Th.333; -τάτην h.Ven.23 [fwi] -τάτην τέκε παίδων ο364; -τεραι γεγάασιν h.Cer. 116 2 fiinfs. [iwL] -τέροισιν
h.Merc. 386 [LJx] Χαρίτων μίαν -τεράων Ξ26Ί. 275
Σχ sch.D Δ325: νεώτεροι, δπλα φέρειν δυνάμενοι u. sonst m. νεώτερος/τατος sowie sch. Barnes zu /465 L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 85; M. Del Freo, RCCM 36, 1994, 101-111
B jünger, jüngster, später, spätester, nur von Personen (Frauen u. Männern); urspr. *die/der m. (schweren) Werkzeugen arbeitet’ > 'kräftig’ im Ggs. zu den Älteren u. Kindern (od. 'waffenfähig’, dann auf Frauen übertragen); γενεη/ήφιν ΒΊΟΊ = τ184, /58 — Wortf.: κουρότερος, νεώτερος 1 Komp, verseh. Bezüge (Kampf-)Kraft: ΒΊΟΙ (Ποδάρκης αύτοκασίγνητος) Πρωτεσιλάον 1 -τερος γενεή' ό δέ άμα πρότερος και άρείων - τ 184 Δ 325 κελεύσω ’ βουλή καί μύ- δοισι * τό γάρ γέρας έστί γερόντων. 1 αιχμάς δ’ αίχμάσσουσι νεώτεροι, οϊ περ έμεϊο ' -τεροι γεγάασι πεποίδασίν τε βίηφιν (vgl. unten Γ108) $>370 (Tel. zu Eum.:) „άττα, πρόσω φέρε τόξα ... ' μή σε καί -τερος περ έών άγρόνδε δίωμαι '... 0<W( δέ φέρτερός είμι” — h.Merc. 386 (Hermes [sich größer ma739
740


όπλότερος
chend]: „ich werde mich an Ap. rächen) καί κρατερφ περ έόν- τι* σύ (Zeus) δ9 -τέροισιν άρηγε" - Vit. ρ.9,5 (λαοί Φρίκω- νος) -τεροι μαλεροΐο πυρός κρίνοντες ’Άρηα, jugendkräftiger! s. Markwald, Hom. Epigr. 89ff. u. Bd.III Sp.28,52ff. Bezug auf Verstand: Γ108 (Priam.s παΐδες υπερφίαλοι καί άπιστοι) αίεί δ9 -τερών άνδρών φρένες ήερέδονται (οϊς δ9 ό γέρων μετέησιν ...), vgl. oben Δ 325 Schönheit: Ξ267 τοι Χαρίτων μίαν -τεράων ' δώσω όπυιέμεναι = 275", eher jung als jünger! vgl. Janko, Iliad z.St. u. Th. 946 in 2 ohne weiteren Bezug: Epig. fr. 1 p. 26 Dav. νυν ανδ9 -τέρων άνδρών άρχώμε- δα Μούσαι, als ihre Väter h. Cer. 116 ένδα γυναίκες άνά μέγαρα ' τηλίκαι ώς σύ περ ώδε καί -τεραι γεγάασιν 2 Sup. /58 (ού τέλος ΐκεο μύδων) νέος έσσι, έμός δέ κε καί παΐς εϊης 1 -τατος γενεήφιν* άτάρ πεπνυμένα βάζεις ' ... ' άλλ9 αγ9 έγών, δς σεϊο γεραίτερος εύχομαι είναι, ' έξείπω καί πάντα διίξομαι χ465 Πολυκάστη, ' Νέστορος -τάτη δυγάτης = Hes.fr. 221,2 (κούρη) + η 53 + λ 283 Th. 946 (9Αγλαϊην δ9 'Ήφαιστος) -τάτην Χαρίτων δαλερην ποιή- σατ9 ακοιτιν, vgl. S267 in 1 oben m. dir. Bezug auf Geburt: o364 μ9 αύτή δρέψεν αμα Κτιμένη τανυπέπλφ, ' δυγατέρ9 ίφδίμη, την -τάτην τέκε παίδων Th.478 πέμψαν δ9 ές Λύκ- τον, Κρήτης ές πίονα δήμον, 1 όππότ9 άρ9 -τατον παίδων ήμελλε τεκέσδαι, ' Ζήνα μέγαν 137 τούς δέ μέδ9 -τατος γένετο ^Κρόνος άγκυλομήτης Λ, ' δεινότατος παίδων h.Ven.23 Ίστίη, ήν πρώτην τέκετο L ' αύτις δ9 -τάτην, βουλή Διός Th. 333 Κητώ δ9 -τατον Φόρκυι ^φιλότητι* μιγεϊσα ' γείνατο δεινόν δφιν 821 αύτάρ έπεί Τιτήνας άπ9 ούρανοΰ έξέλασε Ζεύς, ' -τατον τέκε παϊδα Τυφωέα Γαϊα πελώρη ' Ταρτάρου έν L d Hes. fr. 26,31 τούς βέ μέδ9 - τάτην2 τέκετο ξανδην Ίόλειαν c. Naup.fr. 1,1 ρ. 146 Dav. την L j Έριώπην έξονόμαζεν, (post ό. lacunam ci. West) Hes.fr. 175,2 -τατον δ9 έτεκεν Νικόστρατον 10a,54 -] τατος δέ Πύλ[ος γέν}ετ9 έν μεγάρφ
D Hes. fr. 35,13 suppl. J. G.-J. Abbenes
Όπόεις (3‘] Ort in Lokris, Heimat des Patr. u. Menoit. £531 (-εντα, Versbau: vgl. £499. 500. 639. 676; L Visser, Kata- logj 56), Σ326 (-εντα), Ψ35 (-εντός) Ό. (Saftig zu οπός I) viell. heut. Kyparissi od. Atalanti; Hafen war Kynos (s. H.S.— L. 47f.;L j 400f.)
D Cycl. fr. dub. 6 ρ. 197 Be. K J. Allan
οποί v.l. für δπ(π)η JE* 507 u. /7283 Leaf, h.Ven.208 M
όποιος s. όπ(π)οΐος
οπός I [1‘] E wohl Erbwort, s. Chantraine, Dict. s.v.
Σχ sch.D £902: τό γαλακτώδες τής συκής
Β Feigensaft, Lab zum Verkäsen der Milch (s. Richter, Arch.Hom H64. 142) £902 ώς δ9 δτ9 -ός γάλα ... έπειγόμε- νος συνέπηξεν ' υγρόν έόν, μάλα δ9 ώκα περιτρέφεται κυ- κόωντι (so schnell heilte des Ares Wunde) R. J. Allan
οπός II (Gen.) [14*, 13°, 3H, 3h, 1β] E uridg. *w£Ar-, vgl. lat. vöx, ai. väc-; Wurzelnomen zum Verb vgl. είπεϊν, έπος. Weiteres bei L'3f. - Nom. fehlt; man nimmt gewöhnl. *οψ an (Chantraine, Morph, hist. 63), aber *ωψ ebf. mögl. (wie φρήν, φρενός u.ä., s. Risch $36b). Hist, vertrat viell. οσ- σα (< *u0k?-ia) den Nom.: Parallel φύζα zu φύγ(αδε), άλκή zu άλκ(ί), vgl. Meier-Brügger, MSS 53, 1992 (1994], 116. — Abi. (7): δσσα, ένοπή, εύρύοπα
F -ός 2, -ί 9, -α/(α) 23 Μ 1 eins.: δπ(α) δπ9 ακόυσα Η53, h. Cer. 67; δπ9 ίεΐσαι Th. 830 2 Μ δπ9 άκού- σης/έμεν μ 52. 160 -[«] δπ9 ακόυσαν* Λ 137 s Φ98, μ 185.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οπός II
187; δπ9 ίεΐσαι h. 27,18 2 zweis. 2a [^-] -α (m. Adj. am
VA, agens am VE) S150, Λ421 2b 2[—J -α Γ221
-ός έκλυον ΠΊ6, Ύ451; -ί £492; -α (3x mit nachgest. Adj.) £152, Σ222, μ 192; υ92 <[_] -ί Th.41; δεάς ca
φωνησά,σης £182 = AC512, ω 535; δεού L ,ντος Κ380, -α Vit. ρ.9,11 άμειβόμεναι ci καλήΛ 4 604, ω60 s
h.Ap. 189; άοιδιάουσ9 u , ε61; άειδούσης L χ221 - 310a; άγαλλόμεναι L u Th. 68; άκούουσαι -α άρνών Δ 435. — f- ignoriert Λ 137 s Φ98, ε61 (s. Hainsworth, Iliad zu Λ 137); viell. wirksam in Formel [vljpmn -ί καλή (4x in 2b), 4 435 (ebd.), es kann sich aber auch um deklin. Formeln handeln (vgl. *221 = 310a ebd.), s. Chantraine, Gr. h. 1124, Hoekstra, Modifications 56
Σχ sch.D 4 604 (ebs. sch.min. P.Köln inv. 2281 z.St.), £182, £152. 221, /776, X451: glossiert m. φωνής*, Σ222: -a χάλκεον* στερεάν φωνήν, sch.Barn, λ421: -α* φήμην, αιτίαν, μ 187: μελίγηρυν -α* ήδεϊαν φωνήν
L 1 Fournier, Dire 3f. 227ff.; 2G.Meiwes, Die καλός- Vorst. bei Hom., (maschinenschriftl.) Diss. Hamburg 1952, 102—4;3 Krapp, Akust. Phänomene 23 f. 136—42
B Stimme, u. zwar (wie δσσα B2) i.S. eines aktuell ertönenden Lautes (vgl. niederl. stemgeluid), nicht (auch) als Eigenschaft (wie αύδή B2. 3; φωνή, φδόγγος). Annahme einer Bed. 'Äußerung’, 'Wort’ (~ έπος, vgl. E), bes. für £182, H53, K5\2, 4 137, K38O, cu535, unnötig (s. zu den Stt.), auch wenn es sich im Kontext meistens um e. artikulierte Äußerung handelt: Gesang (15x), Rede (9x), Wehklage (Ix). Ansonsten: Schrei (5x), Tierlaute (2x), neutral /776, Th. 830 (s. zur Sirenenepisode in 3a). — Wenn vom Hören einer o. die Rede ist (17x in 1 u. 3 a), scheint die Quelle f. den Hörer stets unsichtbar zu sein (s. zu den Stt., bes. Λ 137, Φ98 in 3 a). - 22x von Göttern (Ath., Ap., Pos., Perseph., Musen, Chariten, Kirke, Kal., Sirenen, Nymphen, Typhoeus), lOx von Menschen, 2x von Tieren (Zikaden, Lämmer). — Bei Hom. 13x im Erzählertext (10*, 3°), 14x in dir.R. (4, 10°). — 23x m. Adj.: νωϊτέρην', quantif. άδινήν, μεγάλη, ολίγη, τόσσην; qualif. άμβροσίην, άμείλικτον (2x), ιερήν, καλή (7χ), κάλλιμον, λειριόεσσαν/έσση, μελίγηρυν, οίκτροτάτην, παντοίην, χάλκεον. - Wortf.: αύδή, γήρυς, όμφή, δσσα, φδογγή, φδόγγος, φωνή 1 οπός (2\ Obj. zu έκλυον, vgl. 3 a) /776 (Ach.:) „ουδέ πω 9Ατρέίδεω -ός (ν.Ι. έπος) έκλυον αύδήσαντος ' έχδρής έκ κεφαλής*' Χ45\ (Andrem.:) „ιδωμ9 δτιν9 έργα τέτυκται. ' αίδοίης έκυρής οπός έκλυον" 2 όπί (9χ, davon 7χ -ί καλή am VE), zu άμειβόμεναι, άει- δούσης*, άγαλλόμεναι, φδεγξάμενος, γελφ 4 604 (ούδέ τι δυμός έδεύετο δαιτός έίσης, ’ ού μέν φόρμιγγος) Μου- σάων δ9 αϊ αειδον ^άμειβόμεναι -ί καλήΛ ω60 (Ag. über Ach.s Totenklage:) „Μοϋσαι δ9 εννέα πάσαι L u ' δρήνεον", vgl. V.62 Μούσα λιγεία h.Ap. 189 Μοΰσαι μέν δ9 αμα πά- ααι L j ' ύμνεύσιν (δεών δώρα usw.) u.a. Heubeck (Odyssey zu ω60) geht von einer vorhom. Formel άμειβόμεναι βοπί καλή aus (vgl. M am Ende) ε61 ή δ9 ένδον αοιδιαουσ9 L-i καλή ' ιστόν έποιχομένη. χρυσείη κερκίδ9 υφαινεν κ22\ έσταν δ9 (Od.’ Gef.) είνί δύρησι ' Κίρκης δ9 ένδον ακουον άειδούσης t Λς β 310a (ακουον 1. Sg.), vgl. καλόν άοιδιάει 227, λίγ9 αειδεν 254 Th. 68 (Musen) μέλπονται ... έπήρατον δσσαν ίεΐσαι. ’ Αι τότ9 ΐσαν πρός "Ολυμπον, άγαλλόμεναι -ί καλή, ’ άμβροσίη μολπή* περί δ9 ιαχε γαϊα μέλαινα ’ ύμνεύσαις 41 φωνή όμηρεΰσαι, τών δ9 άκαματος ^έει αύδή ' έκ στομάτων ήδεΐα* γελφ δέ τε δώματα πατρός ' Ζηνός έριγδούποιο δεαν -ί λειριοέσση * σκιδναμέ- νη, ηχεί δε κάρη νιφόεντος Όλύμπου ' δώματά τ9 άδα- νάτων* αί δ9 αμβροτον δσσαν (vgl. Ε) ίεΐσαι κτλ., vgl. -α λειριόεσσαν £152, u. zum 'Widerhallen* χ227 £492 ('Bettler über Od.:) „φδεγξάμενος δ9 ολίγη -ί ^με πρός μύδον
742
741


οπός II
έειπε*. 1 „σίγα vöv“, vgl. Ω170 τυτθόν φθεγξαμένη; L .ν = 2? 59" 3 όπα (stets Obj.) 3 a Obj. zu 'hören’, 'vernehmen’
(15x, vgl. -ός έκλυον 2' in 1): ακόυσα* (Aor. außer μ 160) ύ435 (ως τ9 δίες μυρίαι έστήκασιν) άζηχες μεμακυΐαι άκούουσαι -α άρνών, 1 ως Τρώων άλαλητός όρώρει Η53 (Helenos zu Hektor: „ού γάρ πώ τοι μοίρα θανεΐν) ως γάρ έγώ όπ9 ακόυσα θεών, sollte όπ- 'Wort’ bed., würde man eher την statt ως erwarten Λ 137 ως τώ γε κλαίοντε προσαυδήτην βασιλήα 1 μειλιχίοις έπέεσσιν* άμείλικτον δ9 δπ9 ακόυσαν ~ Φ98 (folgt dir.R., s. Edwards, HSPh 71, 1970, 26); δπ9 nicht 'Wort’, s. s.v. άμείλικτον; sieht das Subj. den Angeflehten? Nicht unwahrsch., daß zum demütigen Verhalten auch das Wegblicken gehört, vgl. παραβλώπές τ9 όφ- θαλμώ von den Λιταί (/503) K38O ως έφαθ9 (Αρ.), "Εκτωρ δ9 αύτις έδύσετο ουλαμόν άνδρών 1 ταρβήσας, δτ9 ακούσε θεού -α φωνήσαντος, die Stimme (nicht die Gestalt!) des Gottes ist nur für Hektor wahrnehmbar (vgl. u. B182, A7512, anders ω535 in 3 b); es ist nicht so sehr der Klang der Stimme, die ihn erschreckt, als vielmehr der Gedanke, daß e. Gott ihn ermahnt λ421 (Ag.:) „οίκτροτάτην δ9 ηκουσα -α Πριά- μοιο θυγατρός 1 Κασσάνδρης, την κτεΐνε (Klyt.) 1 άμφ9 έμοί“ das Erbärmlichste war die Stimme der K., die ich hörte (vgl. οίκτρός B3), offensichtl. sieht er sie nicht — Stimmen der Sirenen (4x hier Η- μ 192 in 3b), s. L2; viell. bez. φθόγγον/ήν (μ 41. 159. 198) die nur als Laut wahrnehmbare, δπ(α) dagg. die verständl. Stimme (vgl. B Vorbem.) μ 52 (Kirke: „αύτός άκουέμεν αϊ κ9 έθέλησθα, δησάντων σ') δφρα κε τερπόμε- νος δπ9 άκούσης Σειρήνοιϊν“~ 160 (Od.: „Σειρήνων μέν άν- ώγει φθόγγον άλεύασθαι.) οίον έμ9 ήνώγει δπ9 άκουέμεν“ 185. 187 ,,νήα κατάστησον, ϊνα νωϊτέρην δπ9 άκούσης. 1 ού γάρ πώ τις τήδε παρήλασε νηϊ μελαίνη, 1 πρίν γ9 ήμέων μελίγηρυν άπό στομάτων δπ9 άκουσαι, 1 άλλ9 δ γε τερψά- μενος νεΐται και πλείονα είδώς“ h. Cer. 67 (Dem. über Perseph.:) „της άδινήν δπ9 ακόυσα δι9 αίθέρος άτρυγέτοιο 1 ως τε βιαζομένης, άτάρ ούκ ϊδον όφθαλμοϊσιν“, jgl. V.22f. 39. 57 (φωνή) — άϊον: Σ222 οϊ δ9 (Tr.) ώς ούν άϊον -α χάλκεον Αίακίδαο, 1 πασιν όρίνθη θυμός, vgl. φωνή 219. 221; trotz Ach.s Glanz (205 ff.), sehen die Tr. ihn, weil er abseits steht (215 f.), erst jetzt (225 f.), nachdem sie ihn haben schreien hören — ξυνέηκε: Z? 182 ως φάθ9 (Ath. zu Od.), ό δέ ξυνέηκε θεάς -α φωνησάσης = Λ7512 (Ath. zu Diom.), ähnl. K38O oben: hörte d. Stimme der Göttin, wie sie sprach, nicht 'hörte auf ihr Wort’ (so s.v. ϊημι IB12b), vgl. B Vorbem u. LSJ s.v. συνίημι; NB: Ath. bzw. Ap. sind nicht sichtbar, nur akust. wahrnehmbar, und das nur f. den Adressaten. Schon daher Konstr. ξυνέηκε -a besser als -α φωνησάσης (wie ω 535 in 3b), abgesehen von sprach!, u. stil. Erwägungen (s. Heubeck, Odyssey zu ω 535 u. vgl. 'angehängtes’ αύδήσαν- τος am VE [u.a. /776 in 1] sowie folg.St.) - σύνθετο: t>92 (Pen. betet zu Art.) της δ9 αρα κλαιούσης -α σύνθετο δϊος Όδυσσεύς 3b Obj. zu 'ertönen lassen’ (Ίκ): ίεΐσι* Γ152 (die tr. Greise) γήραϊ δή πολέμοιο πεπαυμένοι, άλλ9 άγορηταί * έσθλοί, τεττίγεσσιν έοικότες, οϊ τε καθ9 ύλην ’ δενδρέφ έφεζόμενοι -α λειριόεσσαν ίεΐσι, vom τέττιξ auch αύδήν (Sc.396), άοιδήν (Ορ.583) 221 (Antenor:) „άλλ9 δτε δή -α τε μεγάλην έκ στήθεος ϊει (Od.) 1 και έπεα νιφάδεσ- σιν έοικότα (stand er keinem nach)“ ΞΙ50 (δσσόν τ9 έννεά- χιλοι έπίαχον άνέρεζ έν πολέμφ) τόσσην έκ στήθεσφιν -α κρείων ένοσίχθων ’ ήκεν μ 192 ώς φάσαν (Sirenen) ίεΐσαι - α κάλλιμον* αύτάρ έμόν κήρ 1 ήθελ9 άκουέμεναι, vgl. 52. 160. 185. 187 in 3a Th. 830 φωναι δ9 έν πάσησιν έσαν δεινής κεφαλήσι (des Typhoeus) ' παντοίην δπ9 ίεΐσαι άθέσφα- τον, vgl. φθέγγονθ9 831, δσσαν 832 h. 27,18 (Art. leitet Musen/Charitenchor) al δ9 άμβροσίην δπ9 ίεΐσαι 1 ύμνευσιν Λητώ καλλίσφυρον ώς τέκε παΐδας, vgl. αϊ δ9 αμβροτον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δπ(π)υ
δσσαν ίεΐσαι Th.43 - φω νησά σης: ω535 ως φάτ9 Άθηναίη, τούς δέ χλωρόν δέος είλε* ' τών δ9 άρα δει- σάντων έκ χειρών έπτατο τεύχεα, 1 πάντα δ9 έπί χθονί πΐπτε, βεας -α φωνησάσηςd, -α Akk. des Inhalts: als d. Göttin ihre Stimme ertönen ließ’, Abwandig, des Formelvers ως φάθ9, δ δέ ξυνέηκε L d (3 a, s.d.). Unklar, ob es der Klang ihrer Stimme ist, der d. Ithak. erschreckt: sie hat ja Mentors αύδή (V.5O3. 548); vgl. noch Γ380 in 3 a 3 c Obj. zu anderen Verben (le) Vit. p.9,11 (d. Kymäer) οι δ9 άπανηνάσθην Ιερήν -α, φήμιν άοιδής, * άφραδίη
D ν.1. ΘΊ3 -ι καλή; δφ9 ci. Agar (CR 39, 1915, 193—5) Th.10. 43. 65. 67, h.27,18; x310a in B2 S.R.van der Mije
όπόσ(σ)ος s. όπ(π)όσ(σ)ος
όπόταν s. ό π (π) ότε
οπότε s. όπ(π)ότε
όπου [1°] where, indef. indir. interr. adv. /16 δφρα πύθηαι 1 πατρός, δπου κύθε γαΐα, Lejeune, Adv. en -θεν, 220. 264. 269; Monteil, Phrase relative 385—7. 389. - Wdfld.: ένθα, ή, ήχι, ϊνα, δθι, όππόθι
D ν.1. ζ2Ί, π306 (see Hainsworth, Odyssey ad 1.), u340 R.J. Allan
Όπους s. Όπόεις
δπ(π)ρ [7', 17°, 1H, 2h] F δπη 14, δππη 13 (geminate Aeol.), see Risch, MSS46, 1985, 176
Μ 1 δπη la ^ούδ9 δπη. κ191. 192 -[--] r279 Η..]κ19θ/, lb [^] Ύ185, ο453, σ242 [.1] Ξ507 = /7283 = /43, Κ25, Ύ321, χ106, κ190 2 δππη [Α-] βπ-
πη (οί). Μ48, ι?573, h.Merc.394, h.Ven.208 R-] τέρπειν L j α347, i?45; δππη σε/μιν κραδίη θυμός τε κελεύει Ν784 s £517 = ο 339^ π81 = φ 342; δππη ι45Ί, Th.387
Σχ sch.Barn. /106: δπου, #45: δππη θυμός' δσα βούλεται αύτός, ή, δσα ή έπιθυμία τών άκουόντων
L Monteil, Phrase relative 385—391; Lejeune, Adv. en -θεν 220. 262; Ruijgh, ,,τε epique“ §386
B adv., indef. rel./indir. interr. (1 a) of direction or path (the distinction is not clear-cut) by which way, in which direction, whither, (1 b) of location where, (2) of männer in what way, how. — Wdfld.: ένθα, ή, ήχι, ϊνα, δθι, [δποι], όπ(π)όσε, δπου, όπ(π)όθι, δπ(π)ως, ώς 1 local la rel./interr. adv. by which way, in which direction, whither TV784 άρχ9 οπ- πη σε κραδίη θυμός τε κελεύει s £517 = ο 339 (πέμψει) ^ π 81 = 0)342 (πέμψω, μιν) /106 πλαζόμενοι κατά ληϊδ9, δπη άρξειεν Άχιλλεύς ο 453 ό δ9 υμιν μυρίον ώνον 1 άλ- φοι, δπη περάσητε κατ9 άλλοθρόους άνθρώπους σ242 (he can’t retum home) δπη οί νόστος Th.387 (there isn’t a road) δππη μή κείνοις θεός ήγεμονεύει h.Merc.394 (to show the place) δππη δή αύτ9 άπέκρυψε βοών ϊφθιμα κάρηνα correl. w. τή: Μ48 δππη τ9 ίθύση τή εΐκουσι στίχες άνδρών II Ξ507 πάπτηνεν δέ έκαστος δπη (δποι v.l. Leaf) φύγοι αί- πύν όλεθρον = /7283 « χ43 #573 κατάλεξον, ' δππη άπε- ηλάγχθης ι2Ί9 άλλά μοι εϊφ9, δπη έσχες ίων εύεργέα νήα („aber sag mir: wohin hast du, als du kamst, dein gutgebautes Schiff gelenkt?“ Schadewaldt) xl90(bis). 191. 192 ού γάρ ϊδμεν δπη ζόφος ^ούδ9 δπη. ήώς, ' L u ήέλιος φαεσίμβροτος είσ9 ύπό γαΐαν ’ L u άννεΐται h.Ven.208 ούδέ τι ήδει ' δππη (δποι cod. Μ) οί φίλον υιόν άνήρπασε θέσπις άελλα lb rel. adv. of location where X321 είσορόων χρόα καλόν, δπη εϊξειε μάλιστα „where it might best yield (an opening)“ (Richardson, Iliad ad 1.) i457 είπεϊν, δππη κείνος έμόν με- 743
744


όπταλέος
δ*00[Ι
νος ήλασκάζει to teli me, where he is fleeing from my fury 2 rel. adv. of männer in what way, how. All instances w. subj. νόος or θυμός, metaph. extension of (1), the mind is seen as moving along a path (cf. /310), first w. verbs of motion (cf. a347), then w. static verbs (έπλετο, έστί) Y25 άμφοτέροισι δ9 άρήγεθ9 δ π η νόος έστιν έκάστου ΛΊ85 ερξον δπη δή τοι νόος έπλετο α 347 τί τ9 άρα φθονέεις έρίηρον άοιδόν ' ^τέρπεινΔ δππτ] οί νόος δρνυται; Θ45 τφ γάρ ρα θεός περί δώκεν άοιδήν ' L j, δππη θυμός έποτρύνησιν άείδειν
R.J. Allan
όππό&εν [4°] whence, from what place, indef. indir. interr. adv. all instances w. ειμί in subordinate clause (ellipse in α406) α406 έρέσθαι, ' -όθεν ούτος άνήρ /80 εϊρεαι -όθεν είμέν ξ47 εϊπης, -όθεν έσσι καί όππόσα κήδε9 άνέτλης τ!62 έίπέ τεον γένος, -όθεν έσσί Lejeune, Adv. en -θεν 234 f. - W d f 1 d.: see δθεν R. J. Allan
όππόΦι [1‘, 1°] where, adv., indef. rel. correi, w. ένθα'. 1577 (Phoen. to Ach.:) ,,-όθι πεδίον Καλυδώνος, ' ένθά μιν ήνωγον τέμενος έλέσθαι" indir. interr.: /89 (Tel. to Nestor: „no one can teil certainly) -όθ9 δλωλεν". — Wdfld.: see δπου, Lejeune, Adv. en -θεν 212f. 220. 269 R.J. Allan
όπ(π)οϊος [1*, 5°] of what sort or quality, what kind of, indef. pron. and adj., rel./indir. interrog.; correl. w. τοιδς 1 rel. pron. w. opt. ρ421 πολλάκι δόσκον άλήτρ 1 τοίφ, όποιος έοι καί δτευ κεχρημένος έλθοι = τ77 2 rel.adj.
w. subj. + κε'. K250 όπποϊόν κ9 εϊπρσθα έπος, τοΐόν κ9 έπακούσαις interr. adj.: α171 όπποίης τ9 έπί νηός άφί- κεο; = £188 w. indef.pron.: τ218 είπέ μοι, όπποϊ9 άσσα περί χροϊ εϊματα έστο Syntax: Monteil, Phrase relative 198-203 et al. R.J. Allan
όππόσε [1°?] to what place, whither uncertain: £139 pre- sumably όππόσα q.v. — Wdfld.: ένθα, δπη, δποι
D v.l. h.Ap.209 R.J.Allan
όπ(π)όσ(σ)ος [3‘, 3°, 1H, 3h] M 1 disyll. -οσ9 έστίν h.30,2 2 trisyll. 2a [~-J -άσσον *Γ238 = /2792; -όσσα /220 2b [---] -όσα Ω7 [---] -όσοι h.Merc.339 [vj] -όσα h.Cer.365 2c [---] -πόσα £47, Hes.fr.204,113 — hybrid όπόσσ-, όππόσ- are artificial (metric convenience); Lesbian would be *οπποσσος (s. Wathelet, Traits eoliens, 294; Lejeune, Phonetique historique §93)
L Monteil, Phrase relative 225—7 et al.; Ruijgh ,,τε epique“ §463
B sg. as much as (only ^238 = P792), pl. as many as, (1) indef. rel. pron, (2) indef. rel./indir. interr. adj.; 4x ειμι in rel. clause; distinction betw. def. δσ(σ)ος and indef. o. can be slight, cf. σ131 (πάντων, δσσα) w. h.Cer.365 (1) 1 indef.
rel. pron. ^238 (they quenched the whole pyre with wine), -σσον έπέσχε πυρός μένος = Ω 792, as far as χ 220 (the suitors to Mentor: „we’11 put your) κτήμαθ9 -σσα τοι εστι (tog. w. those of Od.)“ Hes.fr.204,113 έ]στι καί -σα μέλ <λ>ει έσεσθαι h.Cer.365 δεσπόσσεις πάντων, -όσα ζώει τε καί έρπει h. Merc. 339 (I haven’t seen another like Hermes among gods or men) -σοι λησίμβροτοί είσ9 έπί γαΐαν h.30,2 (Gaia, that feeds) έπί χθονί πάνθ9 -σ9 έστίν with subj.: ζ 139 (I won’t find a master as kind) -σ9 (-όσε ?) έπέλθω, επι 'through’, not 'to’, cf. /252? 2 rel. adj. Ω7 (Ach. ποθέων ννδροτητά τε καί μένος of Patr.) ήδ* -σα τολυπευσε συν αυτφ και πάθεν άλγεα, slightly zeugmatic 11 indir. interr. adj. £47 (Eum. to Od.: ^εϊπρς) -ποσά κήδε9 άνέτλης"
D v.l. A 404 Zen., 0673 RJ. Allan
745
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όπ(π)όταν s. όπ(π)ότε
όπ(χ)οτε L 1 Syntax: Monro, H.Gr. §289. 308; H. Van- daele, Opt. 165—176; Monteil, Phrase relative 283—6 et alibi; Chantraine, Gr.hom. 11252—60. 292—3; Ruijgh, „τε epique“ §407. 524 2 Zu einzelnen Stellen: σ409: vanderValk, Text. Crit.Od. 152, K189: Leaf, h.Cer.401: Richardson
Stellen s. Gehring u. Hofinger Nachträge: inc.sed. fr. 14A p. 108 Dav., + άν Cert. p.37,13. 43,25 RJ. Allan
όππότερος [11*, 2°, 1H] Μ 1 quadrisyll. [-w^] -ος/ρ δή Γ317, μ 57; -ός κε »£805; -ος Γ71 = 92 = σ46, Γ321; -φ Γ3Ο9; -οι Γ299; -αι Ψ437 [2^2] -φ (κεν) ΓΙΟΙ, Ύ130; -T/vTh.549 2 pentasyll. [LJJ -οισι £33
Σχ sch.D Γ71. 101. 309, £33: όποιος* (αυτών), Γ92. 299. 317: δστις* (πρότερος* / πρώτος), sch. Bam. μ 57: διά ποιας
Β (1) which of two, pron. indef. rel. / indir. interr. (never adj.); pl. of opp. groups; mostly in context of duels; synt.: Monteil, Phrase relative 173—7 et al.; (2) -p, by which of two ways, in which of two directions, indir. interr. adv. sp. (indir. Γ92) exc. Γ317 7x in Γ 1 indef. rel. Γ71 -ος δέ κε νικήσρ (shall take the treasure and the woman home) = 92 = σ46 101 (Men. to the Grs. and Trs.:) „ήμέων δ9 -φ θάνατος καί μοίρα τέτυκται 1 τεθναίη" 321 (Trs. and Grs. in prayer:) ,,-ος τάδε έργα μετ9 άμφοτέροισιν έθηκε (let him die)“ Th.549 (Prom. to Zeus:) „τών δ9 έλευ -ήν σε ένί φρεσί θυμός άνώγει" w. κε + subj.: ^805 (Ach. inviting the Grs.:) ,,-ός κε φθρσιν όρεξάμενος χρόα καλόν (to him 1’11 give this sword)“ II indir.interr. w. indic.: Γ309 (Priam. about Men. and Alex.: „the gods know) -φ θανάτοιο τέλος πεπρωμένον έστίν" w. (κε +)_subj.: X130 (Hect. to Ach.:) ,,εϊδομεν -ώ κεν "Ολύμπιος εύχ^ος όρέξρf £33 (Ath. to Ares: „let the Grs. and Trs. fight, [to see]) -οισι πατήρ Ζεύς κΰδ^ f w. opt.: Γ299 (Grs. and Trs.) -οι πρότεροι (break this oath, let their brains flow like this wine) 317 (they took up two lots in a helmet, [to see]) -ος δή πρόσθεν άφείη χάλκεον έγχος ellipse: Ψ4%7 (Idom. to Ajax: „let us appoint Ag. as judge, [to see]) -αι προσθ9 ίπποι* 2 -p, indir. interr. adv. by which of two ways, in which of two directions μ 57 (Circe to Od.: „I won’t say) -p δή τοι οδός έσσεται (the Wande- ring Rocks or Scylla and Charybdis“) RJ. Allan
όπποΐέοοΰ'εν [l1] from which of the two sides, indef. indir. interr. adv. £59 ούδ9 άν έτι γνοίης μάλα περ σκοπιάζων ' -ωθεν Αχαιοί κλονέονται Cf. άμφο^τέρωθενΛ, έ^ u
RJ. Allan
οπ(π)ως L 1 Syntax: Munro, H.Gr. §285. 306. 326(3); Vandaele, Opt. 126-31; Voigt, Überlegung 18-23; Monteil, Phrase relative 364-375. 383. 391. 401 ff.; Fournier, Dire 51. 183; Ruijgh, „τε epique“ §242f. 246. 383n.ll. 420f. 527; S.Amigues, Les subordonnees finales par όπως en attique classique, Paris 1977; G. Wakker, in: 'Kühner’ 328. 338; Rijks- baron, The Syntax and Semantics of the Verb in Classical Greek, Amsterdam 1984, 62-5 2 zu einzelnen Stellen: Leaf
zu A 136. 349; zu τ557, 1551 Fournier
Stellen s. Gehring u. Hofinger Nachträge: Asius fr. 13,1 p.91 Dav.; c.Naup.fr.7A,3 p.148 Dav.; Cert. p.37,8; Choer.fr. Suppl.Hell.316 (= la Colace),1; v.l. £163, K464, <5800, ε386, π 306, Hes. fr. 302,23 RJ. Allan
όχταλέος [1‘, 2°, 1H] E app. expansion of οπτός (cf. e.g. αυος/αλέος, λεπτός/αλέος). On -αλέος Graz, Feu 117-120
746


όπταλέος
Β roast(ed), of meat, acoms (Hes.) Δ 345 -έα κρέα έδμεναι μ 396 κρέα δ9 άμφ9 όβελοΐσι μεμύκει, 1 -έα τε και ωμά π 50 (τοΐσιν) κρειών πίνακας παρέδηκε συβώτης 1 -έων, α ρα τή προτέρη ύπέλειπον έδοντες (ν. om. codd. quidam) Hes. fr.266a, 10 (= c,3) μητέρα μητρός < > παισ]ιν άγοντο ' άζαλέην τε και -έην σφετέροισι τέκεσσι 1 τεδνάναι, see μήτηρ ΒΙΙ2. — Wdf 1 d.: οπτός, ορρ. ωμός
J. Ν. O’Sullivan
όπτάω [5\ 13°, 1Η, lh] Ε app. denom. from οπτός F ωπτα 1; ωπτων 2, έπώπτων 1; ωπτησε 1; ωπτησαν 10; -ήσαι 2; -ήσας 1; -ήσαντες 1; -ηδήναι 1
Μ 1 disyll. [1-] ωπτα h. Merc. 121; ωπτων /463 [1-] ωπτων γ33; έπώπτων μ 363 2 trisyll. 2a [---] ωπτησε
/215 2b shape [---]: [±--] ώπτησάν τε περιφραδέως 4 466 = Β429 = 7/318 = Ώ624 = £431, τ423; ωπτησαν Hes.fr.316; -ήσαι τε ο98; -ήσας £76 [ί-^] ωπτησαν γ65 = 470 = t>279 [2-1] -ήσαι ο323 3 quadrisyll. 3a [----]
-ήσαντες υ252 3b [---*] -ηδήναι υ2Ί L Arend, Typische Scenen 64—68 w. Tafel 4 (on Opfermahl)
B roast meat, inwards (η. όπταλέος Hes. fr. 266a, 10 [= c,3] of acoms; meat as obj. often understood from context) on spits (spits not spec. mentioned o98. 323; w. inwards //363, u252, but n. use of spits 5426, h. Merc. 121 f., also u25ff.); roasting prec. by sacrifice 9x (sacrificial roasting alone without meal h. Merc. 121); subj. always male (even where women otherwise involved in preparat. of meal [o 98]), usu. pers. of rank (though o 323 among tasks performed by χέρηες for τοΐς άγαδοΐσι) 4 466 (μίστυλλον) τάλλα και άμφ9 όβελοΐσιν έπειραν, ' ωπτησαν τε περιφραδέως, έρύσαντό τε πάντα = 5429 = 7/318 (δπτησαν Allen) = Ώ624 = £431 = τ423,η /65 ^ωπτησαν Λ κρέ9 υπέρτερα και έρύσαντό = 470 = ι>279 Hes. fr. 316 L u μέν πρώτα, περιφραδέως δ9 έρύσαντό /215 ωπτησε και ειν έλεοΐσιν έχευε /463 (μίστυλλον τάλλα) ωπτων δ9 οβελούς έν χερσίν έχοντες 33 δαΐτ9 έντυνόμε- νοι κρέα τ9 ωπτων άλλα τ9 έπειρον μ 363 ούδ9 ειχον μέδυ λεΐψαι έπ9 αίΟομένοις ιεροΐσιν, ' άλλ9 ϋδατι σπένδοντες έπώπτων έγκατα πάντα over the blazing thigh-pieces etc. on the fire £76 -ήσας πάντα φέρων παρέδηκ9 Όδυσηΐ ' δέρμ9 αύτοΐς όβελοΐσιν ο98 (τόν πυρ κήαι άνωγε) -ήσαι τε κρεών (part. gen.) 323 δαιτρεΰσαί τε και -ήσαι και οίνοχοήσαι, ' οιά τε τοΐς άγαδοΐσι παραδρώωσι χέρηες υ2Ί (ώς δ9 δτε γαστέρ9 άνήρ) ένδα και ένδα 1 αίόλλη (doubtless οη spit: cf. parallel έλίσσετο in narrative, v.28), μάλα δ9 ώκα λιλαίεται -ηδήναι 252 σπλάγχνα -ήσαντες ένώμων h. Merc. 121 (έργφ δ9 έργον δπαζε ταμών κρέα) ωπτα δ9 άμφ9 όβελοΐσι πεπαρμένα δουςατέοισι, ' σάρκας όμοΰ και νώτα γεράσμια και μέλαν αϊμα 1 έργμένον έν χολάδεσσι. — Wdfld.: cf., of preparing food, έπαρτύνομαι (h.Cer. 128), έντύνομαι, (έφ) οπλίζω/ομαι, τεύχω/ομαι, τί- δεμαι
Compd.: έπ- (prev. loc.) μ 363
D μ 365a (= 4 466*) J. Ν. O’Sullivan
(δι/έπ)οπτεύω [V, 1°, 1Η] Σχ sch.D AS451: κατασκο- πεύσων L Prevot, RPh III 9, 1935, 263ff,; Shipp, Studies 100f.
B (Abi. zu [έπι/κατ]όπτηςή die Funktion eines Inaugenscheinnehmers ausüben\ reg. [2-’(„)], hom. in dir.R. 1 διοπτεύω (vgl. διοπτήρ) ausspionieren, auskundschaften, — Wort/.: όπιπεύω, σκοπιάζω, διασκοπιάομαι K451 (ύστερον εισδά) έπι νήας 9Αχαιών, ' ήέ δι-σων (ν.1. διοψόμενος q.v. D) ή (πολεμίζων), vgl. V.562. 388. 40 2 έποπτεύω (vgl. έπιοπτής, έπίουρος) beaufsichtigen, inspizieren. — Wortf.: είμι ΒII5 (5411), ίδεΐν BI3c, όράω ΒΙΙ2 (ρ487),
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όπυίω
δρομαι, έπιπωλέομαι, φυλάσσω π 140 (Laertes, δς τείως μέν) νέργα τ9 έπ-Λεσκε μετά δμώων τ9 ένι οϊκφ ' πίνε καί ησδ9 die Landwirtschaft reg. beaufsichtigte, vgl. V. 144, r514 Op. 767 (τριηκάδα) άρίστην ' L Λειν ήδ9 άρμαλιήν δατέασ- δαι die geleistete Landarbeit / das kultivierte Land zu inspizieren, vgl. o505, π 314 R. Führer
όπτ(ήρ) [2°] Σχ sch. Barn. £261: κατασκόπους B (nom. ag. zu δψομαιή Späher, Kundschafter £261 (hieß Gef.) νήας έρυσδαι, 1 -ας δέ κατά σκοπιάς ώτρυνα νέεσδαι = ρ430, vgl. π 365, 5524, λ: 38. - Wortf.: διοπτήρ, έπίσκο- πος Β2, όπωπητήρ, σκοπός R. Führer
οπτός [3°] Ε prob, linked to οβελός, see Plath, HS 105, 1992, 255f. — Deriv.: see όπταλέος, όπτάω
B roast(ed), of meat δ 66 σφιν νώτα βοός παρά πίονα δήκεν 1 δπτ9 π 443 κρέας -όν 1 έν χείρεσσιν έδηκεν /21 σΐτός τε κρέα τ9 -ά φορύνετο. — Wdfld.: όπταλέος, ορρ. ωμός J. Ν. O’Sullivan
όπυίω [6\ 6°, 6Η] Ε viell. zu ai. pusyati 'ernährt, unterhält’, also *h2o-pus-ie 'als Frau zu sich nehmen, bei sich (im eigenen Haushalt) unterhalten’ (L12 202 f., nach L4 228 A. 1); zur Vbd. mit etrusk. puia 'Gattin’ (Hammarström, Gl. 11, 1921, 212 u. Frisk s.v.) s. L12 206f.; für eine Vbd. mit heth. hapus 'penis’ (Watkins u. Peters [s. L8], Melchert, Die Sprache 33, 1987, 23 — ablehnend L12 191 ff.) ist die (wie auch bei γαμεΐν) nachep. mögliche Bed. 'sexuellen Verkehr haben’ kein brauchbares Indiz (vgl. L1, L4, L12); o. heißt auch nie *mount/to be mounted’ (so Dover, Greek Homosexuality, London 1978, 168 A. 26 u. L8)
F Akt. Präs. Ind. -εις 1, Konj. -η 1, Opt. -oi 2, Inf. -ειν 1, -έμεν 2, -έμεναι 1, Ptz. -οντες 1, Impf. δ-ε(ν) 3, ω-ε(ν) 5; Med.-Pass. Präs. Ptz. -ομένη 1
Μ 1 -υι- im longum la dreis. k--] -εις Sc.356 k-^] -ε /7178, <5798 [-2.] (Subst./Adj.a) -ην (δ9) / την ω-ε 7V429, Σ383, Hes.fr. 10a, 100; 243,5 k4-] -ειν Th.819 k^l δς τις -οι β336 = π 386; δς κεν -η ο21; -εν Hes.fr.70,34 lb viers. k---] -οντες £63 k-~~] -έμεν Ν3Ί9, /7207 lc fünfs. k- — -1 -έμεναι Ξ268 k-^--] -ομένη Θ304 2 -υι- in den brevia [2_2] ώ-εν Hes.fr.252,1
Σχ sch.D Θ304: -ομένη' μεμνηστευομένη. γεγαμημένη, /7178: -ε' κατά νόμον ξυνφκει. έγεγαμήκει, S268: -έμεναι* γήμαι, sch.Barn. £63: -οντες' γεγαμηκότες
L ‘C.G.Cobet, Variae lectiones, 2Leiden 1873, 78; 2Schulze, Kl.Schr.344 A.2; 3Brugmann, IF 28, 1911, 291 f.; 4Wackema- gel, Unt. 228 A.l; 5Scheid, DArch. 1, 1979, 60-73; 6Wickert- Micknat, Arch.Hom.R 83ff.;7 Weinsanto, in: La femme dans les societes antiques (Actes colloques Straßbourg), Straßburg 1983, 45—48; 8Watkins, in: Festschrift Neumann, Innsbruck 1983, 456f.; 9di Lello-Finuoli, SMEA 25, 1984, 287f.; ,0Ed- wards, Minos 20-22, 1987, 173-81; "Chadwick, Lex.Gr. 74; ’2Zeilfelder HS 110, 1997, 188-210
B (jem.) als Ehefrau haben, eine Frau haben, verheiratet sein (1), eines Mannes Ehefrau sein, verheiratet sein (2) — punkt. Bed. 'zur Ehe nehmen/genommen werden’ (L6: 'in die Ehe fuhren, in die Ehe folgen*) paßt zwar öfter, aber nicht immer. Result. Bed., durch ausschließliche Verwendg. im Präs. Stamm nahegelegt (L”), ist £63 u. Sc.356 u. bei von δίδωμι abh. Inf. (Ν3Ί9, Ξ268, Th.819) zwingend u. nirgends unpassend ^1-2’4.10.11), Nebeneinander beider Bed. (so L3) zwar allg. möglich, aber weder nötig noch durch nachep. Bed. empfohlen (L’°175fT.). o. beschreibt formellen (L12 203: „zivilrechtlichen“) Status, der durch Zusatz betont werden kann (Αναφανδόν /7178 vgl. L9); untersch. Verwendg. der genera verbi fiir 747
748


όπυίω
Mann und Frau zielen nicht auf sex. Handlung, sondern auf tradit. Geschlechterrollen (Ehe als Inbesitznahme der Frau durch Mann), vgl.L7. - Wortf.: s. γαμέω, μνάομαι 1 Akt. la trans. (Akk.Obj. oft zu ergänzen) laa Präs. Sc.356 (Her. zu Kyknos:) „του γάρ -εις παϊδα Θεμιστονόην" β20Ί (Eurym.:) „ούδέ μετ9 άλλας ' έρχόμεθ9, άς επιεικές -έμεν έστιν έκάστφ" wir gehen nicht zu anderen (Frauen), die (zur Ehe) zu haben einem jeden standesgemäß wäre, vgl. s.v. επιεικές Ν3Ί9 (Idom. zum sterbenden Othryoneus:) ,,δοΐμεν δ9 9Ατρεϊδαο θυγατρών είδος άρίστην ' "Αργεος έξαγάγοντες -έμεν" (damit du sie) zur Frau (hast), nicht etwa „zum Heiraten“, vgl. δίδωμι Blaaaa(2) £268 (Hera zu Hypnos:) „τοι Χαρίτων μίαν όπλοτεράων 1 δώσω -έμεναι και σήν κεκλήσθαι ακοιτιν", die hier sichtbare Jurist.“ Formel (L695, L9 298 A.71), heißt nicht „ich gebe dir meine Tochter zum Heiraten“, sondern „... zur Frau“ (vgl. L2, anders Ameis—H. z.St.: κεκλήσθαι als Folge von o.), vgl. h.Cer. 79 Th. 819 Βριάρεών γε ' γαμβρόν έόν ποίησε (Pos.) 1 δώκε δέ Κυμοπόλειαν -ειν, θυγατέρα ην β336 (Freier untereinander über mögl. Folgen von Tel.s Tod:) „οικία δ9 αύτε ' τούτου μητέρι δοΐμεν έχειν ήδ9 δς τις -οι" = π386 daß sie es hat und der, der sie dann als Frau hat o21 (Ath. zu Tel.:) „κείνου βούλεται οίκον όφέλλειν, δς κεν -tf\ (allg. Sentenz:) eine Frau will Haus und Gut dessen mehren, der sie zur Frau hat (= dessen Frau sie ist), nicht etwa „der sie heiratet“ laß Impf. 7V429 γαμβρός δ9 ην (Alkathoos) 9Αγχίσαο, ' πρεσβυτάτην δ9 ώ-ε θυγατρών Ιπποδάμειαν war Schwiegersohn, hatte zur Frau, vgl. 77 313 (παϊδα έχεμεν + γαμβρός καλέεσθαι) Hes. fr. 252,1 Φύλας δ9 ω-εν κούρην κλειτοΰ Ίολάου ' Αει- πεφίλην Σ383 (Χάρις) την ω-ε (Heph.) 5798 (Ίφθίμη) την Εΰμηλος -ε, Φερήσ’ ένι οικία ναίων, sie war die Frau des E., der in Ph. wohnte Hes.fr. 10a, 100 (olim 16,10) Πεισι- δίκην ωπυ[ιε (Myrmidon) 70,34 ]ην (ήν West) 9Ανδρέίδης Έτέοκλος -εν 243,5 ]εην ω-ε 5$[ 77 1 78 δς ρ9 άναφανδόν -ε (Boros sc. die Polydore) πόρων άπερείσια έδνα, who open- ly had her to wife (L10175); trotz Bezug von άμφάδιος auf γάμος (£288) u. Vbd. mit Brautgaben auch hier ‘heiraten’ nicht wahrsch.; Boros ist schon zum Zeitpunkt der Geburt des Kindes der formelle, öffentlich erkennbare, Ehemann der Polydore, während V.l79ff. geschildert wird, daß Echeklees die Poly- mele heiratet (ήγάγετο προς δώματ9 V. 190), nachdem sie ein („uneheliches“) Kind von Hermes geboren hat (das dann auch nicht zur neuen Familie gehört, sondern vom Großvater aufgezogen wird — vgl. L686) lb intrans. £63 (Naus, zu Alkin.: „fünf Söhne sind dir geboren) ol δύ9 -οντες, τρεις δ9 ήϊθεοι θαλέθοντες" haben schon eine Frau 2 Pass. Θ3Ο4 (Teukros trifft Gorgythion) υιόν έϋν Πριάμοιο ... ' τόν ρ9 έξ Αί- σύμηθεν -ομένη τέκε μήτηρ ' καλή Καστιάνειρα den die aus Aisyme geheiratete Mutter ihm gebar, vgl. Φ88 (τοΰ δ9 έχε [Priam.] θυγατέρά), zum formellen Charakter der Vbd. des Priam. mit „Nebenfrauen“ s. <2>84ff. u. vgl. L683
D φ 156a (PGen.338 [MH 37, 1980, 214])(e 0207)
Μ. Schmidt
δπωπα s. δψομαι
όπωπη [4°, lh] Σχ sch. Bam. /97: θέας (παρά τούς ώπας). ή φωνής (παρά την όπα), <512: δψεως L Holt, Noms d’ action 85 A.2; Benveniste, BSL 59, 1964, 31
B das Seh(vermög)en, nom. act. (m. Redupl. wie άκωκη, έδωδή) zu δπωπα (s. /93/7 — 5323/7), parall. m. ακοή p43f., komplem. zu είδος h.Cer.l57f.; mit Assonanz οπω /97+, m. Responsion όπ ί 511 f.; in dir.R. <512 (μάντις μοι W) χειρών έξ Όδυσήος άμαρτησεσθαι -ής Augenlicht, vgl. V.516, 564 II /97 μοι κατάλεξον δπως ήντησας -ης - 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όραω
5327 s ρ44 wie (immer) dir Autopsie zuteil geworden, vgl. 5201. 258 h. Cer. 157 τάων ούκ άν τίς σε κατά πρώτιστον -ήν 1 είδος άτιμήσασα δόμων άπο νοσφίσσειεν, ' άλλά σε δεξονται auf den ersten Blick — Wortf.: οφθαλμός, οψις
R. Führer
όπωπητηρ [lh] Ausspäher, Auskundschafter, metr. Verlängere von (δϊ)όπτηρ, s όπιπευτηρ (erst Nonn.) h.Merc. 15 (Maia) έγείνατο παϊδα πολύτροπον, αιμυλομήτην, ' ληϊστήρ9, έλατήρα βοών, ήγητορ9 ονείρων, ’ νυκτός -α, πυληδόκον nächtl. Herumspionierer, euphem. f. ‘Dieb’ (wie ήμερόκοιτος, s.d.), vgl. V.67. 284. 290. 577 f., s.a. έύσκοπος — W o r t f.: s. όπτηρ R. Führer
όπώρη [1‘, 3°] E cf. w. opi- (όπι·) and *osar- ‘late Summer’, see Kluge-Seebold s.v. Ernte and see Forssman (l.c. in Sprache 31, Idg.Chronik Nr. 31b/61 la) 84. — Deriv.: όπωρι- νός, μετοπωρινόν
Σχ sch.D Χ2Ί: -ης' κατά τό φθινόπωρον, sch.Bam. £384: νΰν τό μετόπωρον; see όπωρινός Σχ
Β late summer and early autumn, part of θέρος, q.v., see μετοπωρινός; Hofinger, Vocabulaire 79—88; Schrot, KJ. P. 2,360 (Ernte); cf. also έαρ, ωρη ειαρινη, χεΐμα, χειμών, ωρη χειμερίη; adj.: τεθαλυΐα λ 192 1 alone Χ27 (Priam saw
Ach. like the Dog Star) δς ρά τ9 -ης είσιν, άρίζηλοι δέ οί αύγαί (a bad sign bringing much fever) see £ 5 s.v. όπωρινός 2 w. θέρος (q.v. Bl) contrast w. χεΐμα: λ 192 (χεΐμα μέν εΰδει δθι δμώες έν κόνι άγχι πυρός) αύτάρ έπήν έλθησι θέρος τεθαλυΐά τ9 -η, ' πάντη οί κατά γουνόν άλφής (εύναι) μ 76 (cloud-covered cliff) ούδέ ποτ9 αϊθρη ' κείνου έχει κορυφήν οΰτ9 έν θέρει οΰτ9 έν -y expected time-span: £384 καί φάτ9 έλεύσεσθαι ή ές θέρος ή ές -ην, ' πολλά χρήματ9 άγοντα
D ν.1. ν245 W.Beck
όπωρινός [3\ 1°, 2Η, lh] Σχ sch.D £5: άστέρ9 -φ' ... -α δέ καλείται ό μεταξύ θέρους καί φθινοπώρου καιρός, sch. Bam. ε328: ό έν τφ καιρφ της -ας, δ έστιν έν τφ θέρει πνέων
Β in / belonging to όπώρη, q.v., -ϊ- exc. Op.674 (metr. lengthening: Shipp, Studies 198; see also Heubeck, KJ.Sehr. 398), cf. ιείαρϊνός; ref. to stormy, inclement weather (see μετοπωρινός): Π335 ώς δ9 ύπό λαίλαπι πάσα κελαινή βέ- βριθε χθων ' ήματ9 -φ, δτε λαβρότατον χέει ύδωρ (ποταμοί πλήθουσϊ) Ορ.674. 677 (in summer voyage swiftly home) μηδέ μένειν οίνον τε νέον καί -όν δμβρον ' καί χειμών9 έπιόντα Νότο ιό τε δεινάς άήτας, ' δς τ9 ωρινε θάλασσαν όμαρτήσας Διός δμβρφ 1 πολλφ -φ, χαλεπόν δε τε ποντον έθηκεν. ' άλλος δ9 είαρινός πέλεται πλόος ε328 τήν 5’ έφόρει μέγα κύμα κατά ρόον ένθα και ένθα. ' ^ως 5’ οτ9 -ός ΒορέηςΛ φορέησιν άκάνθας ' άμ πεδίον dry weather: Φ346 παν δ9 έξηράνθη πεδίον, σχέτο δ9 άγλαόν ύδωρ. L j νεοαρδέ9 άλωήν ' αΐψ9 άγξηράνη' χαίρει δέ μιν ος τις έθείρη damp weather / air: h.Merc. 147 διά κλήϊθρον έδυνεν ' αΰρη -ή έναλίγκιος ήΰτ9 ομίχλη (q.v.) purely temp.: £5 δαΐέ οί έκ κόρυθός τε καί άσπίδος άκάματον πΰρ ' άστέρ9 -φ έναλίγκιον, δς τε μάλιστα ' λαμπρόν παμ- φαίνησι λελουμένος ώκεανοΐο, Sirius, see Χ2Ί (όπώρη Bl). -Wdfld.: μετοπωρινός, είαρινός, χειμέριος W. Beck
δπως s. δπ(π)ως
όράω [701, 65°, 8Η, 14\ 3·] Ε denom. Abl. von *sorä- ‘Hinsehen’, s. H. Rix, Die Termini der Unfreiheit in den Sprachen Alt-Italiens, Stuttgart 1994, 78; zum Anlaut s. ferner
750
749


όράω
Chadwick in: Festschr. P.Chantraine (E&C 79), Paris 1972, 29. Wz. ♦ier- auch in avest. haraiti 'proteger’, lat. servare. — vgl. δρομαι
F Akt. Präs.Ind. -όω 7, -ώ 1, -άς.ς 4, έφ-ρ.ς 1, -£ 5, έφ-q. 3, -ώσι 1, είσ-όωσι(ν) 4; Impf, -α 5, -ώμεν 1; Konj. -$ς 1, -g 1; Opt. ^-όφτεΛ 1, είσ^ α 1; Imp. -α 1; Inf. -άν 4, έσ-άν 1; Ptz. -όων 12, είσ-όων 12, -ών 2, έσ-ών 2, καθ-ών 1, είσ-όωντι 2, έσ-ώντι 1, είσ-όωντα 7, ^όωντεςΛ 5, είσ^ , 10, 1, έφν j 1, είσ-όωσι 1, είσ-όωντας 3, -ώντας
2; -όωσα 2, είσ-όωσα 2, -ώσα 1, καθ-ώσα 1, έσ-ώσ' 1, ^είσ-οώσ^ι 1, L Λαν 1, L Λαι 2; -ώντα 1; Med. Präs.Ind. -ώμαι 7, -ηαι 2, -άται 2; Impf, -άτο 3, -ώντο 3, είσ-όωντο 1; Opt. -φτο 2, -φατο 1; Imp. είσ-άασθε 1; Inf. -άσθαι 4, ν-άασθαιΛ 3, είσν , 7; Ptz. ^-ώμενος^ 4, x«5L , 1, -ώμενον 1, -ώμενοι 2
Μ 1 [~-] -ών Sc.426 [--] έφ-q καί ν 214; -ρ(ς) Λ 187 s 202; -α ^386, h.7,26; τ' έσ-ών 7/478; καθ-ών Λ 337 [J] πάντας -ώ Γ234; δς πάντ' έφ-φ(ς) και πάντ' έπα- κούει(ς) Γ2ΊΊ = λ 109 = χ/323; (έτι) ζώει(ν) καί -q/άν φάος ήελίοιο Σ61 = 442, 5833 = £44 = ι>207 / /2558, 5540 = κ498, h.Ven. 105; άνδρών μνηστήρων έσ-άν/ώσ' άίδηλον όμιλον π29, ψ303; τ' έσ-ών καί 7V490; -ών Ε8Ί2\ οίος -α Σ25Ο = ω452; -α καί 0616; -α Π 646_ 2a [---] άνδρ' -όω £244, 0 355; -όω σ143; ούχ -άςις οίον* / δ(τι) 0555, Φ108 / //448, ρ 545; -όων Γ325, Κ481; είσ-όων Θ52 = Λ 82. 601, Ύ321, 0632, <p393, h.Cer.95 [_’] -όω Λ 651, λ 141; γηθήσω L5’ -όωνΛ Hes.fr.302,21, L , h.Ven.84, γηθήσεις -όων h.Ven.279; -όων /C239, Γ23, ^323, «229, y/91; τ' ^είσ-όωνΛ καί /C123, τ' L , £183, h.Ap. 154, L , π26 [—1] -όω «301 = /199; -όων Α35Ο δ' -όων 5314; 5’ είσ-όων π277 2b [---] -ώσι Th.85; οίον -ώμεν κ99; τ' έσ-ώντι καί £272; καθ-ώσα h.Ap. 136; όφθαλμοΐσιν -ώμαι Ύ169; όδ' -άτο θεούς Φ390, δθ' -ώντο Υ45 [--χ] -ώντες Κ28; έφ-ώντες ρ487; θάμβος / σέβας 5’ έχε πάντας -ώντας Hes. fr. 75,8, h. 28,6; έν ^όφθαλμοΐσιν^ -ώσα 5459, L j -ώντα Hes. fr. 204,101; ή μέγα θαύμα τόδ' L , -ώμαι Ν99 = 0 286 = Κ344 = Φ54 = h.Merc.219 s τ36, έν L , -ηαι £343, Oechal.fr. 1 p. 151 Dav.; πάσαν -άται 0291, -άται Op.534; -άτο Α 56. 198; πάντες/^όφθαλμοΐσιν s -ώντο /V166, ο 462; L j -φτο 5226, -φτο ΤΙ32; έν L , ^-άσθαι^ Γ306, ζω/θνητ/λαοϊσιν L , λ 156 ~ h.Cer. 111, Vit. ρ. 17,10 3a [JuJ -φατο Hes.fr.302,20; πάντας ^-ώμενοςΔ σ344, L , £439, σ219, L Λ νένθα καί ένθαΛ h.Merc.279; όφθαλμοΐσιν -ώμενον L , Hes.fr.294,2; -ώμενοι 547 = κ181 (J.v] καθ-ώμενος Ν4 3b [uJu] ^-όφτεΛ Α347, 5’ είσ^ , θεοί 5341; έργ' ^-όωντεςΛ £ 295, δ' L , τ; 145, L , £637; είσ^ 7V88; είσ-όωσιν 5327; έργ' ν-όωσαΛ καί τ514, δ' L , h.Ven.72; είσ^ μ £418 [^ν^χ] θεόν* ως ^είσ-όωσιΛ(ν)/
ντες Λ/312, 5173 / τ/71, L , ο 520, υ166; είσ-όωντι *£464, ω319; όιομαι ^είσ-όωνταΛ ' γινώσκειν £687, £214, L 0456; ές άλλήλους ^-όωντεςΛ 0633, υ 373; έίσκομεν είσ^ d 1321, Λ363, είσ^ , A4, //214, /229, 0 23, u 311, h.Ap.204; θάμβος δ' έχεν/ει ^είσ-όωνταΛς Γ342, Α79 / 0 482; σέβας μ' έχει L u / ^είσ-όωσΛαν y 123, 575, £161, 5384 / 5142; L Λα Λ 73, r537; u ψ239\ καθήμεναι L Λαι Δ9\ έν άγώνι ^καθήμενοΛι είσ-όωντο/άασθε 1 ίππους *£448. 495; L Δς είσ^-άασθαιΛ Cert. ρ.43,23, είσ^ d £345, /246, ι324, κ396, ω 252, h.Ap. 264; έργ' L d π 107 = ι>317, L j σ4
Σχ sch.D Α56: ... έβλεπεν (so reg., auch f. είσο. Γ342, A4. 9, dagg. f. έφο. Γ2ΊΊ: έπιβλέπεις), A347: αν ϊδοιτε, Κ239: άφορών, Υ 481: πρόσθ' -όων ^θάνατον/ έχων
προ οφθαλμών τόν L 3
L 1 J. Μ. Hoogvliet, Studia Homerica, Diss. Liege 1885, 4— 7; 2S. Carlsson, De generibus verbi Homerici I, Diss. Lund 1912, 123fT.; 3Witte, G1.3, 1912, 111. 150f.; 4Prevot, RPhIII9, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όράω
1935, 144f. 152ff.; 5Bloch, Supplet. Verba 97. 105f.; 6Shipp, Studies 153 f.; 7 Krafft, Untersuchungen 57 f.; 8Bechert, Diathesen von ίδεϊν 352 ff. (dazu Berger, Kratylos 12, 1967, 168 u. L,022ff. 28f); ’Latacz, Freude 190. 204ff. 219; 10de Boel, Gl. 65, 1987, 19 ff.
B allg. (überh.) sehen (alle[s] Γ234. 277+, 0 291, PNa Λ 651, selber £687, £343, nicht A 198 u. 4x in I2a), vgl. ίδεϊν, spez. (intensiv / mit innerer Beteiligg.) (II, III an-) schauen (αίεί* Π646, *£323, π107+, PNa 7V478. 490, φ 393 in II 1c, φάος ήελίοιο Σ61+ in I2c, in Vbd. m. Weinen A349f., 7V88, *£385f., 5223/6. 539ff. s «497ff, t294f., ö>318f., Trauer T132, r513f., Hes.fr.302,20, Lachen Φ398ί, 5326f., ü373f., Freude A9f., //214, K23, Φ390, 0 633, 547 = κ181, π26, r513f. 537, y/239, Hes.fr.302,21, h.Ap.l36f. 153f. 204, h.Ven.72. 279), vgl. δέρκομαι, θηέομαι, λεύσσω, selten (/229, X239, Σ250+, K481) übertr. (geistig) vor Augen haben, vgl. νοέω, δσσομαι; in Vbd. m. δσσοισι / (έν) ^όφ- θαλμοΐσι(ν)Δ Sc.426 / 5459, Hes.fr.204,101 (Akt.), 294,2 u. 6‘, 6°, lh, le in II (Med.), s.a. L d nb. and. Verben bei Μ. Lechner, De pleon. Homericis I, Onoldi 1882, 14—22 u. vgl. οΰασι nb. ακουον* M442, Th. 701, χερσίν nb. άμφαφόωντο o462; (auch) auf Akustisches bzg. (vgl. IISp. 1673,34; 1267,6 u. s. Struck, Bedeutungslehre 113) /123f., ρ545, Th. 84 ff, h.Ap.264f., gekoppelt m. 'hören’ (wie ίδεϊν Κ4Ί, Σ63, K204f., μ 202, π32, ρ510Γ, y/40, Th.701, h.Cer.57. 67f., h. Merc.263+) Γ277+, Φ 388 ff, 0632, h. Merc. 279 f., m. 'betasten’ o462; komplem. zu δοκέω «227 ff., εϊδομαι £439/42, φαίνομαι (wie ίδεϊν ι229ΐ.) A198, 7V4/13f., Ξ 332/45, X321/4, x98f., r36/9, 233/9, parall. zu άθρήσαι Ξ 334/45, δέρκομαι 2V86ff., S344f., θηέομαι H444/8, «180f., ίδεϊν/ έσθαι T234ff, A 599ff, (T15f./18 v.l.,) O482ff, 543/7. 141 f., £160f., 77144E, 5307/14, Λ94/156, h.Cer.95/105/111, h. Ap. 153f., h.Ven. 84/90. 278 f., Vit. p.l7,10f. ~ Cert. p.43,23f., λεύσσω (T18 v.L/19,) K344ff., 5171 ff. (vgl. Ap.Rh. 1,547/50), νοέω A 599ff, h.Ven.83f., δψομαι A347/ 53, £343 ff, 5313 f., π 24 ff, φράζομαι *£448 ff, 571/5, verseh, von ίδεϊν Ψ463Ϊ., A 141 ff, y/91 f., h.Cer. 105/11. - Konj. / Opt. selten (A 187 = 202 / 5x), vgl. Chantraine, BSL 40, 1938, 74; Imp. nur *£495, h.7,26. Med. (s. II u. Vorbem. zu II) nur als metr. Altern, (wie l.P.Pl. statt Sg. κ99, t>311) ggüber Akt., nie metr. gleichw. (wie 'Konjug.’ -[ό]ώσι / -Ιό]ώντο), überw. am VE bzw. K45, Φ390, Ύ169 κ.τρ.τρ. außer N4, 5°, 2H, lh in M3a, bes. (vgl. L6153) in (außer Ύ169, Hes.fr.294,2 VE-)Formel όφθαλμ^οΐσιν ό.Λ (bzw. deren Umstellg. 547+), s. 11 (einschl. L u 3x am Anf.), vgl. metr. gleichw. ('Konjug.’) όφθαλμοΐσιν ίδέσθαι+ (Med. Laußer T174, h.Cer.339. 350,. 409, am VE L „ £143, Th.451); Med. reg. in fin. Inf. (s. I/II jew. am Anf.), vgl. ίδεϊν B13he—η (im Ggs. zu 2H, 2h in δ u. 2° in Illcy), ferner άμφαφάασθαι Χ3Ί3 (: άκούσαι Th. 701. 834); bei abh. NS steht Akt. (X321 u. 4\ 1° in I2a) außer £439, bei abh. Ptz. in II. Med. (6x in 11 b) außer A 187 s 202, ^386 (in I2a), später Akt. (κ99, π26, σ\43, υ311, Th.85, h.Ap.204); z.T. entspricht Akt. menschl., Med. göttl. Subj. (s.a. IISp. 15,60f., 461,5f., 467,67f., 468,36f.) wie bei -(ό)ώ 4‘, 4° in I2a. c / -ώμαι 5‘, lh (: t36) in 11 b, 2‘, 3° in I2c (: 3° in II2) / -άται 0291 in 113 (: Op.534 in I2d), -a 3‘, 1° in I2c. d (: /7646 in 113) / -άτο 2’ in 11 b (: A 198 in 11 a), vgl. Ptz.Med. m. N4, lh göttl., 5°, 1H sterbl. Subj. — Göttl. Subj. (s. jew. Vorbem. u. kontrast IISp. 1035,26f.) nicht in Ila/2c, II 1c, selten in Ild, IIlh, überw. in II2, reg. in II3, Subj. unbest. (keiner/jemand) A 198 / a228f., a218f., h.Cer.94f., h.Ap. 152ff, Körperteil Op.534, nie tier. (kontrast. δέρκομαι Ρ6Ί5, X95, r446, Sc. 169. 236); pers. Obj. nicht in Ila/2d, selten in I2b, II2, überw. in II1 c, reg. (bis auf ί£386, κ99 in I2a) in Vbd. m. ptc.coni. (s. Vor-
751
752


Nachträge zu den Abkürzungsverzeichnissen von Band 2
C. Moderne Autoren
Ages of Homer = The Ages of Homer. A tribute to Emily Town- send Vermeule, ed. by Jane B. Carter and Sarah P. Morris, Austin, Texas 1995.
Chadwick, Lex. Gr. = John Ch., Lexicographica Graeca. Contri- butions to the lexicography of ancient Greek, Oxford 1996.
DGE = Diccionario Griego-Espanol, ed. Francisco R. Adrados, Madrid 1980 ff.
Friedrich-Kammenhuber, HW ® Johannes E, Annelies K., Hethi- tisches Wörterbuch, 2Heidelberg 1984 ff.
Griffin, Iliad IX — Homer. Iliad Book Nine, ed. by Jasper G., Oxford 1995.
Gruber, Deixis = Franz J.G., Deixis in Homerie verbs of motion: The homecoming theme, Diss. Cornell Univ. 1994.
Hallof = Hesiod. Werke in einem Band. Theogonie, Werke und Tage, Ehoien, Der Schild des Herakles, Fragmente, Texte zum Nachleben. Aus dem Griech. von Luise u. Klaus H., Berlin u. Weimar 1994 (Bibi, der Antike. Griech. Reihe).
Hommage Parry = Hommage a Milman Parry. Le style formulai- re de lepopee homerique et la theorie de Toralite poetique, ed. par Fran^oise Letoublon avec la collab. de Helma Dik, Amsterdam 1997.
de Jong, Narrators = Irene J. F. de J., Narrators and Focalizers. The presentation of the story in the Iliad, Amsterdam 1987.
Klingenschmitt, Altarmen. Verb. = Gert K., Das altarmenische Verbum, Wiesbaden 1982.
New Comp(anion) = A New Companion to Homer, ed. by I.
Morris and B. Powell, Leiden - New York - Köln 1997 (Mn. Suppl. 163).
Patzer, Formgesetze = Harald P., Die Formgesetze des hom. Epos, Stuttgart 1996 (Schriften der Wiss. Ges. an der J. W. Goethe-Univ. Frankfurt a.M.: Geisteswiss. Reihe; 12).
Plath, Streitwagen = Robert P., Der Streitwagen und seine Teile im frühen Griechischen. Spracht. Untersuchungen zu den myk. Texten u. zum hom. Epos, Nürnberg 1994 (Erlanger Beitr. zur Sprache, Literatur u. Kunst; Bd.76).
Ruijgh, Scripta minora = C.J. R., Scripta minora ad linguam Graecam pertinentia, edd. J.M. Bremer, A. Rijksbaron, F.M.J. Waanders, Vol. I—II, Amsterdam 1991-96.
Visser, Hom. Vers. = Edzard V, Homerische Versifikationstech- nik,Versuch einer Rekonstruktion, Frankfurt a. Μ. - Bem - New York 1987 (Europ. Hochschulschriften: Reihe 15, Klass. Sprachen u. Literaturen; Bd. 34).
Visser, Katalog = E. V., Homers Katalog der Schiffe, Stuttgart u. Leipzig 1997.
West, East — Martin Litchfield W., The East Face of Helicon. West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth, Oxford 1997.
D. Allgemeine Abkürzungen
It not vb.
laut notion verb


όραω
bem. zu Ilb/2a u. II1, kontrast. gen.abs. t>311 ff.), (impl.) göttl. Patiens nur (Δ 79, Ξ345) Φ390 (17341), h. Cer. (95.) 111, h.Ap. 136. 204ff. (h.28,6), kontrast. II 1c am Anf. - In assoz. Zush. mit αγορεύει* 5171 ff., Th.85f.; είν άγορή(σι) Vit. p. 17,10 ~ Cert. p.43,23; έν άγώνι *£448 s 495; άεικές* £132f., π 107 = l>317; άθάνατος* /246, h.Ap. 151/4. 204ff., h.28,6f; αίεί* Π 646, £132, Τ'323, π 107 = υ317; άλλήλους Δ 4, Λ 337, 0633 = υ373"; άνδρ9* £244, 0615 f., Ω355, /245f., 5142 s £161, x98f. 395f., π 29 s γ/303, σ218Γ, ω252ί., h.Cer.94f., h.Ap.154; άρα Λ 73, υ 373, ^/239; άριστος* 0616, 5383Ε, ο 520f.; άνά άστυ η7\ΐ., 5173; άτιμά- ζουσι* π274/7, σ!43Γ, υ 166f.; αύτός* A650f., £687, £343, Hes.Th.85, fr.302,20f., h.Ven.l04f.; άχνυται* Ρ63Ί, Σ61Γ = 442f., 5314; άψ Γ325, x395f.; βασιλ- K239, ο 520/33, ty252f., Vit. p. 17,9f.; άπό / έπι βλεφάροισιν* h.Merc.278f., £271 f.; βουλοίμην* π106Γ, h.Ap.264; γελ- Φ389Γ, 5326f., ρ542/5, υ 373 f.; έγήθεον* H2\4,
Hes.fr. 302,21, h.Ven. 279; γηθοσύνη Φ390, h.Ap. 136 f.; γιγνώσκω* (s.d. IISp. 160,6ff.) £234f., £182f., A 651, £687 f. = £214" f., <£495 ff., h. Cer. 95. 111; γυναικ- 5142 s £161, h.Cer.95, h.Ap. 154; δάκρυ(-) A349f., 7V88, «£385^ 5223/6; ποτιδέγμενος Λ7123, ψ<91; δειδέχατ9* Δ 4, τ/71Ε; δείδιμεν* /229f., S342/5, Τ45; ’ δεινόν Γ342, 7V99f., Sc.426; δεπάεσσι(ν) A3f., A/311f.; δοκεύει* Ψ323 ff., Sc.425f.; ού (πη) δύναμαι ίδέειν £234ff., Ψ463Γ; (καθ) έζετο Α349Γ, 051 f. = Λ 81"f., <p392f.; έθελεν* O615f., 5540 = χ498 (in I2c); είδος σ4, ω252Γ, h.Ven.84f.; έίσκω* £181 ff., <321 = Α363"; έμπης £214, t>311; ένθα Γ23, x98f., h.Ap.264; έοικ- /123f., 5141 ff., <u252f.; έπ(έ)εσσι £418f., ρ545; έργ9* £872, T132f., /295, κ98Γ, π 107 s o317, r514, Hes.fr.302,20; έρέθιζον £418f., o373f.; άνέχεσ- θαι* π277, y/302f.; Ζεΰ Γ2Ί6ί., ES12; Ήέλιος* Γ2ΊΊ*, S344f., Σ61 + ; (καθ) ή μένος* Δ 1/4. 9, Κ23, Φ389Ε, £448 s 495, 5539f. s x497f., Α 141 f., μ/91, Vit. p. 17,10 - Cert. p.43,23; (Zeus’) ήτορ Φ389Ε, Ύ169 (in Ilb); θάμβησεν* (s.d. IISp.967,39ff.) A 198f., O482f., h.Ap.l35f.; θάμβος (s.d. IISp.968,14f.) £342+, Hes.fr.75,8; θαΰμα(ιν / ζεν*) (s.d. II Sp. 978,49 f.) 2V99+, 0631 ff., 544/7, η 145, 5459, h.Ap.l54ff., h.Ven.84; θεοί* Δ1/4, £183, £687f., Ύ166, 023, 5326f. 341, p485ff., Hes. fr. 204,101, h. Cer. 111, h.Ap.204ff. (vgl. h.Ven.279); θυμφ* Π646, ι295, π25ΐ. 28f., w318f., h.Ap. 153f. 204, h.Ven.72; θΰνον* Λ 73. 187+f.; Ida £276f., 0 47/52, (in 113:) Λ 337 (vgl. 7V4, 77646), 0291; ίππους/ ων £183, 0456f., £322f. 448f. 495 f. / O355f., h.Ap.264f.; ίς* £244f., σ3Γ; ίσα* A336f., K45f., o520, Op.533f.; (έ)στή(ν) / έστήκει(ν) 5458f., «97ff. / A600f., σ344; καλλ- σ219, h.Ap. 154; καλός* Φ108, α301 = /199, «396; κήδετο* Α56. 196ff.; κήρ 5539f. = x497f., π274/7, er 344; κλαίον* 5 539 ff. = «497 ff., /294f.; κόσμος Vit. p. 17,8ff. s Cert. p.43,22f.; κτήματα σ143ί, h.Ap. 154f. 264ff.; λαός* ηΊ\, Th.84f., Vit. p. 17,10 - Cert. p.43,23; μάλα (γάρ) α301+, σ4, h.Ven.279; Μαχάονα Λ 598/601. 651; έν / κατά μέγαρ’* o461f., ol66f., i//3O2f.; μέγας* Φ108, α301 = /199, κ396, σ4, h.Ap.204; μέγεθος σ219, co252f., h.Ven.84f.; μέν £234, Λ 187+, £687, r513f., υ311, y<3O2f.; μένε / μίμνετε K480f., Δ 340/7; ές μέσσον £341 f., Α79 (in Hlb); μυθησασθαι* £234f., A201f.; μΰθοι(σιν) £250ff., /123f., ηΊ\ f., μύθον άκούων 0632, h.Merc.279f.; νεμεσί- ζβ+ £872, a228f.; νήας 052 - Λ 82, 7229ff., h.Ap.!54f.; νόσφι(ν) A349f., Α9, 2V4; νυ 5539f. £ κ49Ίf., π28ί.; νΰν /1347, X28f., ¥'463f., ο520, o217ff.; Όδυσήα 5459, ^393; ένί / κατά οίκον* τ514. 536f.; οιον* Α 198, Λ73Γ, Σ250+, «99; όίω* P6S1 - £214", 0355; όλβιον* σ218ί., h.Ven. 105C; ΟΙ. Γ22£, Φ389Γ; όμιλον 0616, π29 s V<303; όσσε* JV3f., /7645f., ^463^ Sc.426; όφρύσι Ν88, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όράω
h.Merc.279; πάλλεν Γ324Ϊ., Ύ320ί; πάντ9* £234. 2ΊΊ*, Λ/312, 0 291, ρ545, σ344, μ373, Hes.Th.85, fr.75,8, h.28,6; πάρος x395f., υ 166f.; πάτερ* £872, τ36, ω319; πόλιν A4, 052 = Λ 82, X165f.; μετά δέ / έπιπρέπει 5172Γ, ω252; προμάχοισιν Λ 187+f., 0456 f.; προπάροιθε(ν) Α347Ε, 5 225 f.; πυθέσθαι+ Λ 649 ff., £685 ff.; πυρός τ 36/9, Vit. p. 17,10f. ~ Cert. p.43,23f; σέβας /123+, h.28,6; τείχος 7/448f., N87f., X168f.; τέρπομ9* A9f., T23, 0 633, 547 = κ181, π26, r513f, h.Ap.l53f. 204, h.Ven.72; τεύχε9 0555. 616; τέχνην* 5327, Hes. fr. 302,21; τετίμηται* A/310ff., 7j69ff.; τλήσομ9* £306, λ 141 ff., π275ίΓ, o311; τρομ- Η2\4ΐ., K44f. 28; υιόν* £306f., £132, 5142f. 225f., A141f., ρ545, h.Ap.204ff., h.Ven.277ff.; υμείς* A347f., *£495, 5341; φάος S345, Σ61+, π23/6; οΰ φημι* 7V88C 99f., £637, 5 141 f., Tt24ff., al43ff., φαίη κ(εν) σ218ί, h.Ap.151/4; φίλον/ς £306f., £132, Φ389Γ, ΛΊ68Γ, 5225f., π25ί. 274-7, ω319, h.Ap.204f. / Φ106ίΓ, α301 = /199; φράζετο Π464, V'448ff., 571/5, h.Ven.84; φρένα* Υ23, h.Ven.72; χαλκοΰ τε στεροπήν Λ 82f., 572/5; ως *wie’ / *so’ Λ/312+, A72f., Sc.426 / O482f., π28Γ, y/239; ως τέ μοι a227ff., /246. - In Rel.satz £277+, Ξ345, 0616, £637, 0291, 7771, v214, in NS mit δτε (kontrast. έπεί ΐδε*) £132, F45, Φ390, σ219, ότι Α 56, οϋνεκα *£386, όφρα Λ 187+, π26; in /ap-Satz Λ 601, Σ250+, α301+, π29, τ514, h. Αρ. 154, gefolgt von Begründg. mit γάρ /123, Al 56, ο 520, £214, ω252, h.Ven.279; Lvor / in / nach. Vgl. /312 / Λ/312\ o520 / Λ 73 (άρα), /324, L . Gl. Sc.426 / 0 482 / ¥<239 (άρα); außer 12d, II3 häufig (s. jew. Vorbem., kontrast. IISp. 1035,27f.) in dir.R. (RAnf. £872, 7V99+, A363, υ166, h.7,26; 2.V. £244, A 187, Ύ169, 0 355, A 156, ρ545; vorletzter V. A347, h.Ven. 105; REnde K239, S345, 0558, a229, 5 75 = 5 384", π 29); vor REinl. A35O, £418, 2V478, Σ250+, JV166, 5459, ω452, Li>373, h. Merc. 279., nach RAbschl. £325, L d. - Gehäuft A4/9, A 73/82, X166/9, 0632/3, /321/4, π26/9, υ311/7; in Reim A1/4, r513f., y373f.
Wortf.: άθρήσαι^ αύγάζομαι, δέρκομαι, θηέομαι, ιδείν, λεύσσω, νοέω, όσσομαι, όψομαι, φράζομαι, φυλάσσω
I 	Simplex; ζ.Τ. (s.a. II Vorbem.) gleichbed. (als jüngere metr. Altem.) m. III, vgl. bes. (Med.) σ4 in Harn. #396 in Illa, (Akt.) Hes.fr.75,8 / h.28,6 in I2b m. Γ342* / /123+ in II 1b; ferner (Med.) 547 in 11 a m. (Akt.) 0633 (u. 575) in Illa(b) II (dat.) Med. (s.a. π 107, Hes. fr.302,20 / 294,2, Op.534, h. Merc. 279 in 2b/d): sich etw. anschauen, urspr. mit dopp. Akk. (1 b), später mit einf. Obj. (1 a); in Vbd. m. όφθαλ- μοίσιν (sonst nur noch 5459* in 2b; and. 2H in 2d) außer (am Ende bzw. Anf.) A56 > 198, T45, Φ390 / £132 (Impf. / Opt., göttl. Subj. außer A 198) u. 2°, lh, le (Inf.) la mit einf. Obj. [V, 7°, lh, 2e]: an-, be-, zuschauen (vgl. Illa), nur A 198 / £343+ (nicht / selbst) sehen', 3x am Anf. von Nom. abh. fin. Inf., A 198, 547+. 226 abs., 3°, le m. pron. Akk.-Obj. (Ntr.Pl. außer o462); in dir.R. außer 5226, σ4 (Exk.), Jh (Komm, des Dichters), A198, 547 σ4 (ούδέ οί ήν ίς) είδος (s.d. Β1 b, G2) δε μάλα μέγας ήν -άασθαι (Iros) anzuschauen, vgl. *396, w252f. in Illa, £194, ε217, h.Ap. 198, kontrast. Σ212, ρ265 Vit. p. 17,10 βασιλήες ’ ήμε- νοι ειν άγορή κόσμος λα^οίσιν -άσθαιΛ, vgl. V. 11 u. Cert. p.43,23 in II fa h.Cer. 111 (105 τήν ϊδον) ούδ9 έγνον' χαλεποί δέ θεοί θνητν d problemat. ist d, Anblick von Göttern, vgl. einers. 94f. in IIIb, v312, andrers. Kl31 u.s. Richardson z.St., kontrast. Sc. 386 A 156 (πώς ήλθες ύπό ζόφον) ζωός έών; χαλεπόν δέ τάδε ζων j dieser Anblick ist schwer gemacht, vgl. V.94 A 198 κόμης έλε (Ath. den Ach.) 1 οΐφ φαινομένη' τών 5’ άλλων οΰ τις -ατο, vgl. π 160f., «573f. £343 (ράκος κακόν) ήδέ χιτώνα, * ρωγαλέα, τά καί αύτός έν ,όφθαλμοίσιν. -ηαι « Oechal.fr. 1" ρ. 151 Dav. (ταϋτά 753
754


όράω
γ9), zur Form s. Wackemagel, Unt. 71 (ion.), Meister, Kunstsprache 175 f. (dto.), Chantraine, Gr.h. 1305 f. (äol.), Burkert, MH 29, 1972, 80 A.29 (analogisch) 5226 (würde nicht weinen) ούδ’ εϊ οί υιόν 1 χαλκω δηϊόωεν, ό δ’ L -ωτο es mitansehen müßte, vgl. T306 in 1b o462 (όρμον, τόν) χερ- σίν τ’ άμφαφόωντο και L u -ώντο, vgl. V.l32 547 (ίδόντες θαύμαζον) αύτάρ έπει τάρπησαν -ώμενοι L = χ 181 (180 θηήσαντ*) sich sattgesehen hatten, vgl. /2633 in II1 a, TI9, £(74.)76 = 77134 (84f. = 545f.) 1b mit dopp.Akk. [10*, 1°, lh]: (mitan)sehen (müssen außer Φ390, s.d.), mit (ntr. / pers.) Akk.-Obj. (4- epex. A.c.I. 7V99ff.) u. Prädik. / Ptz. (Präs.), s.a. π!07+ίΤ. in 2b; Subj. Zeus T132, Φ390, Ύ169, Hera A 56, Ap. lh, Ach. K344 = Φ54; in dir.R. außer letzten 3 St. (in NS wie TI32) 7V99 ω πόποι ή μέγα θαύμα τόδ9 ^όφθαλμοΐσινu -ώμαι ' δεινόν (Τρώας έφ9 ήμετέρας ίέναι νέας) = 0286 (οϊον) = Κ344 = Φ54 (kontrast. V.61) = h.Merc.219 = τ36, s. IISp.977,24ff. Ύ169 ω πόποι η φίλον άνδρα διωκόμενον περί τείχος ' L u -ώμαι* έμόν 5’ ολοφύρεται ήτορ, vgl. Parat. V. 158/66 (in Illa) Γ306 ού πω τλήσομ9 έν L -άσθαι ' μαρνάμενον L... υίόνΔ ... Μενε- λάω mitanzusehen, wie vgl. Α 587f. TI32 (”Ατην) αίεί στενάχεσχ9, δθ9 έόν L d -ωτο 1 έργον άεικές έχοντα ύπ9 Εύρυσθηος άέθλων Γ45 (Τρώας τρόμος ύπήλυθε) δειδιό- τας, δθ9 -ώντο ' τεύχεσι λαμπόμενον (Ach.) ίσον "Αρηϊ, vgl. V.28 in 2b, /229 in II lb Φ390 (έγέλασσέ οί) ήτορ ' γηθοσύνη, δθ9 -ατο θεούς έριδι ξυνιόντας, Vbd. m. pos. Emotion (sonst nur in 11 a/2b, II1 a/b) paradox (vgl. Ξ139 ff.) A56 (κήδετο VN8) δτι ρα θνήσκοντας -ατο, kontrast. 5526 12 Akt. (Ausn. s. II Vorbem.): sehen 2a mit dopp.Akk. (vgl. lb, s.a. £244 in 2c) bzw. abh. NS (vgl. Ύ321, £439 in II 1c am Ende) [7‘, 5°]: sehen, daß/wie (von etw. Erfreut nur je 2x am Anf./Ende), mit («99 unbelebtem) Akk.-Obj. u. Prädik./Ptz. (Präs.) bzw. gleichw. (vgl. Φ108 m. a301+, 0 555 m. σ143) NS (s.a. Parat. Λ 141 f. in 2c); Subj. Zeus //448, Ath. «301; ¥^386 innerl. abh. (im NS), sonst in dir.R. (1./2.P. außer Λ 187) α301 (Or. έκτανε Aeg.) και σύ, φίλος, μάλα γάρ σ9 -όω καλόν τε μέγαν τε, 1 άλκιμος έσσ(ο) — γ 199 Λ 187 δφρ9 άν μέν κεν -φ ΡΝ8 ' θύνοντ9 έν προμάχοισιν (άναχωρείτω) = 202 (2. Ρ.) ^386 (Diom. weinte) οΰνεκα τάς μέν -α έτι καί πολύ μάλλον ίούσας, ' οί δέ οί έβλάφθησαν κ99 (έστην σκοπιήν ές) άνελθών* ' ένθα μέν ούτε βοών ούτ9 άνδρών φαίνετο έργα, ' καπνόν δ9 οίον -ώμεν από χθονός άίσσοντα (poet. PL), vgl. V.30. 196f. σ143 οί9 -όω μνηστήρας άτάσθαλα μηχανόωντας, ' κτήματα κείροντας και άτιμάζοντας (Pen.) II Φ108 (άλλά, φίλος, θάνε καί σύ) ^ούχ όράφςΛ οϊος κάγω καλός τε μέγας τε; (έπι καί έμοί θάνατος) 0555 L 4 οίον ΡΝ8 περί τεύχε9 έπουσιν; (έπευ) //448 t j δτι (Gr.) ' τείχος έτειχίσσαν- το (ούδέ θεοϊσι δόσαν έκατόμβας;), vgl. V.444 ρ545 L d ο μοι υιός έπέπταρε πάσιν έπεσσι; hast du nicht bemerkt, kontrast. all 'merkst du nicht’ u. s. ISp.333,47ff. /1347 (τίπτε άφέστατε, μίμνετε 5* άλλους;) νύν δέ φίλως χ9 -όφτε καί εί δέκα πύργοι 'Αχαιών ' ύμείων προπάροιθε μαχοίατο würdet es gern sehen, kontrast. 5523 2b mit einf. Obj.: Ptz. (außer Med. π107+, Hes. fr. 302,20) nb. verba affectus (vgl. II lb, s.a. Hypot.4' in 1 b am Ende, Parat. Ύ169, z295) [3\ 7°, 4H, 4h]: beim Anblick (von etw. Unerfreul. außer 6x Lam Anf.u nur K28, 5314); mit Akk. der Sache (V, 4°, 2H L ,), der Pers, (nur K28, 5459, jew. άπό κοινού) od. abs. (h.Ven.84. 279 nach Aor. 4- όφθαλμοϊσι in V. davor wie ζ 161 in II1 b); Subj. Zeus £872, Γ23, Heph. 5314, Aphr. h.Ven.72, Götter h.28,6; in dir.R. (von Gotth. 3‘, 5314, h.Ven.279) außer η 145, 5459, 2H, 3h (am Ende) α229 (ως ύβρίζοντες δοκέου- σι δαίνυσθαι) νεμεσσήσαιτό κεν άνήρ ' αϊσχεα πόλλ9 -όων, δς τις πινυτός, kontrast. £93, vgl. ^169 £872 ού νεμεσίζη 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όράω
-ών τάδε καρτερά έργα; ι295 κλαίοντες άνεσχέθομεν Διί χεϊρας, 1 σχέτλια έργ9 -όωντες* άμηχανίη δ9 έχε θυμόν π 107 (βουλοίμην κε) τεθνάμεν ή τάδε γ9 αίέν άεικέα έργ9 -άασθαι, ' ξείνους τε στυφελιζομένους δμωάς τε (ρυστάζον- τας καί οίνον διαφυσσόμενον καί σίτον έδοντας) = t? 317 mitanzusehen, vgl. Γ306 in 1 b, /2245f. Hes. fr. 302,20. 21 πίπ- τοι δέ κάμινος,1 αύτοί δ9 οίμώζοντες -φατο έργα πονηρά* 1 γηθήσω δ9 -όων αύτών κακοδαίμονα τέχνην h.Ven.279 (υιόν έπήν) ϊδης θάλος όφθαλμοϊσι, ' γηθήσεις -όων* μάλα γάρ θεοείκελος έσται wirst dich über den Anblick freuen, vgl. κ180, ζ 155 ff. 72 (μετ9 αύτήν σαίνοντες λύκοι u. λέοντες, άρκτοι u. παρδάλιες) ήϊσαν* ή δ9 -όωσα μετά φρεσί τέρπετο θυμόν, kontrast. (metr. gleichw.) h.Ap.341 K23 (Ol.) ένθ9 -όων φρένα τέρψομαι zuschauend, vgl. Δ 9 in II1 a, //61, ferner A 474 28 μιν (Ach.) καί πρόσθεν ύποτρομέεσ- κον -ώντες (Tr.), vgl. V.45 in 1 b, /770 5314 δψεσθ9, ϊνα τώ γε καθεύδετον έν φιλότητι, ' εις έμά δέμνια βάντες* έγώ 5’ -όων άκάχημαι η 145 (άνεω έγένοντο) φώτα ίδόντες, ^θαύμαζΛον δ9 -όωντες, vgl. 517, /373 5459 L j£v δ* (Naus.) Όδυσήα έν όφθαλμοισιν -ώσα (vgl. <u370f.) = Hes.fr.204,101” (τέκνα θεών) h.Ven.84 (Anch.) -όων έφράζετο θαύμαινέν τε ' είδος κτλ. Hes. fr. 75,8 (Atalante) θάμβος l5’ έχε πάντας όρώντας^, vgl. in IIlb (£161 u.) metr. gleichw. T342+ (s ¥^815) h.28,6 (Geburt Ath.s) σέβας L j, vgl. in IIlb (A79 u.) γ 123+ 2c mit einf. Obj.: Verb.fin. (außer Ptz. ¥^323 u. Inf. /2558+) [9\ 6°, 2h]: sehen (können), nur *£323, h.7,26 (am Ende) im Auge haben (vgl. Ille); mit Akk. der Pers. (L5x am Anf.J u. (0616) / od. der Sache; 0616 innerl.abh. (in NS), sonst in dir.R. (L u ul.P.Sg.j, 4x auf L j bzg. Inf.) Γ234 άλλους μέν πάντας -ώ
' ούς κεν έύ γνοίην (δοιώ δ9 ού δύναμαι ίδέειν) Λ 651 (με προέηκε πυθέσθαι) άλλά καί αύτός ' γινώσκω, -όω δέ ΡΝ8 λ 141 μητρός τήνδ9 -όω ψυχήν ' ή 5’ άκέουσ9 ήσται
ούδ9 έόν υιόν ' έτλη έσάντα ίδεΐν£244 ^άνδρ9 -όωΔ κρατερώ έπί σοί μεμαώτε μάχεσθαι ' ιν9 άπέλεθρον έχοντας* ό μέν (Pand.) /2355 L Jf τάχα δ9 άμμε διαρραίσεσθαι όίω (Forts. £249) 0616 έθελεν ρήξαι στίχας άνδρών πειρητίζων, ' β δή πλειστον όμιλον -α καί τεύχε9 άριστα, vgl. /7377 Σ61 δφρα δέ μοι ζώει (s.d. Bla—c) καί -q, φάος ήελίοιο ' άχνυται = 442 s 5833 (εϊ που έτι) = ξ44 = υ207 s 5540 (Inf.) = κ498 3 /2558 s h.Ven. 105, vgl. Α 88, £120, kontrast. ίδεϊν ΒΙ1 b; ai. Parall. bei L591 A.l ^323 δς δέ κε κέρδεα είδη έλαύνων ήσσονας ίππους, 1 αίεί τέρμ9 -όων στρέφει έγγύθεν, s. II326,12ff. u. kontrast. (metr. gleichw.) ε2Ί2 in IIlc h.7,26 ούρον -a, άμα δ’ ίστίον έλ- κεο (ό δ9 αύτ9 άνδρεσσι μελήσει) achte auf 2d mit Adv. (o.ä.) [4‘, 2°, 3H, lh]: (den) Blick (richt)en, wohin schauen (vgl. II 1c), nur Σ250+ u. (m. Akk.-Obj.) K481 übertr. (geistig) vor Augen haben', in Vbd. m. (außer Sc. 426 lok.) Adv. (and. A347 in 2 a am Ende) bzw. (Op.534) gleichbed. präp. Obj., mit zu- sätzl. Instr. δσσ/όφθαλμοϊσι(ν) Hes.Sc.426, fr.294,2; Ind. Σ250+ u. (Med.) 1H, sonst Ptz. (Med. 1H, lh); göttl. Subj. lh, nur P637 in dir.R. Sc.426 9Άρην προσιόντα δοκεύσας, ' δεινόν -ών δσσοισι, λέων ως σώματι κύρσας (s 430'”) blik- kend, vgl V. 145, Γ342, τ446, h.31,9 Κ481 (τόν διά χειρός έπειρεν) ό δέ μιν μένε χειρα βαρυνθείς ' πρόσθ9 -όων θάνατον den Tod vor Augen, vgl. £219 Σ250 (Pulyd. ήρχ9 άγο- ρεύειν) ό γάρ οιος -α πρόσσω καί όπίσσω s ω452, vgl. Α343, T109f. £637 (Gef.) οϊ που δεΰρ9 (sing., s. II
Sp.256,71; 257,9f.) -όωντες άκηχέδατ9 h.Merc.279 πυκνόν άπό βλεφάρων άμαρύσσων ' όφρύσι ριπτάζεσκεν -ώμενος ^ένθα καί ένθαΛ, ' μάκρ9 άποσυρίζων, άλιον τόν μύθον άκούων Hes.fr.294,2 (Άρ/ov) τέτρασιν όφθαλμοι- σιν -ώμενον L Jt s. IISp.591,24ff. Τ325 (πάλλεν) άψ όρόων wegschauend, vgl. ρ304, £350 ^91 (προς κίονα) 755


όράω
ήστο κάτω (sing., s.d.) όρόων, ποτιδέγμενος εϊ π μιν εϊποι (Pen.), vgl. £217, h.Cer. 194 = h.Ven. 156", kontrast. υ385 Op.534 τότε δή τρίποδι βροτοι Ισοι, 1 ού τ' έπι νώτα έαγε, κάρη δ' εις ούδας όράταΓ 1 τώ ϊκελοι φοιτώσιν, άλευόμενοι νίφα, vgl. ω242
II Kompos.: KSN („indique toujours le caractere intentio- nelle de Γ evenement“ [L’°20], Ausn. Op.534 in I2d) u. KSV bzw. Ύ166 DSV (s. jew. Vorbem.); III z.T. nur metr. Altem, zu gleichbed. Simplex (s. I Vorbem.), aber έσ-ώσ’/ν(τΐ) (ψ/303 / TV478. 490, £272) ebs. wie έφ-ςί(ς)/ώντες (II2) von metr. gleichw. zerd. Simplex sem. verseh.; Med. nur TV 4 in II3 u. 13x in III (s.d. Vorbem.)
III έ (ί ) σοράω, ό. ές (Med.: sich) etw. anschauen,
spez. (bes. in la) von (4 4. 9, £418, Θ52 = Λ 82. 73, Ύ166, 023, #327. 341, h.Ap.204 göttl.) Zuschauern, die Δ 1/4. 9, 051 f. = A81"f., *£448. 495 sitzen, A600L, σ344 stehen (vgl. IISp.978,47; 1035,25); DSV nur X166 in la, KSN (s.a. Op.534 in I2d) *239, £439, σ219. 344, u373 / = 0633", r514 / Th.85 in 1 c/a/b, überw. Ptz. (Med. £439, σ219. 344 in 1c) bis auf lOx (7x Inf., 2x 3.Pl.Impf., Ix 2.Pl.Impf.) Med. (in la am Anf.), 5x 3.Pl.Ind.Präs, (in lc am Anf.), #341 2.Pl.Opt. u. π29 Inf.; mit abh. NS / Ptz. nur *321, £439 / υ311 (gen.abs.), π26, Th.85, h.Ap.204 (kontrast. 11 b. 2a), doch s.a. gleichbed. Parat. 0 52L, ^448f., <jt>393 la kontemplativ [13\ 8°, 3h, le]: an-, be-, zuschauen (vgl. I la) als (außer Ξ 345, ι324 am Anf.) genußvolle (kontrast. 11 b u. δ 226 in 11 a) Tätigk.; 6x am Anf. von Nom. abh. fin.Inf., /19, L£418, Λ 73, *166j, #341, t537 abs., sonst mit Akk. (der Pers, nur Λ 83 u. in Vbd. m. τέρπομαι Ω633, π26, h.Ap. 154. 204); in dir.R. (von Gotth. Δ9, Ξ345, #341. h.Ap.264) außer /14, 052+, L d, h.Ap.204 / Λ 601, O632f. (Subj. Gotth./Ach.), h.Ap. 154 (Komm, des Dichters), !P448 £345 (νέφος
άμφικαλύψω) ούδ’ άν νώϊ διαδράκοι Ήέλιός περ, 1 ού τε καί όξύτατον πέλεται φάος μίσ-άασθαι, dessen Auge/Licht (s. Snell, Entdeckung 293 A.4, Bremer, Licht und Dunkel 39 ff. A.58, vgl. ISp. 1530,3 ff.) am durchdringendsten ist f d. Sehen, vgl. £675 /246 (τρίς) μιν φασιν άνάξασθαι γένε’ άνδρών,1 ώς τέ μοι άθάνατος ίνδάλλεται L d anzuschauen, vgl. 1 c am Anf. κ 396 άνδρες δ’ άψ έγένοντο νεώτεροι ή πάρος ήσαν ’ καί πολύ καλλίονες καί μείζονες^ d, vgl. #20 ω252 ούδέ τί τοι δούλειον έπιπρέπει L d 1 είδος καί μέγεθος' βασιληϊ γάρ άνδρί έοικας, vgl. A336L, £169f. ί324 τόσσον έην μήκος, τόσσον πάχος L (Forts, von 321 in 1b am Ende) Cert. p. 43,23 (ίπποι) πεδίου κόσμος, νήες δέ θαλάσσης, ’ λαός δ’ είν άγορήσι καθήμενος L j, vgl. Vit. p. 17,10 in 11 a am Anf. || h.Ap.264 (ένθα τις) βουλήσεται u u ' άρματα (καί κτύπον ίππων ή νηόν καί κτήματα) Ψ448 έν άγώνι καθήμενοι μίσ-όωνμο 1 ίππους' τοί δ’ έπέτοντο ά 495 (Imp.) schauten zu Λ 601 (ΡΝβ ίδών ένόησε) έστήκει γάρ έπί πρύμνη ... νηϊ 1 L u πόνον (ίώκά τε), vgl. Π 256, Ξ3Ί. 140Γ. 052 (έν κορυφήσι καθέζετο) L u Τρώων τε πόλιν καί νήας Αχαιών (vgl. TV 14) = Λ 82 (χαλκού τε στεροπήν, ολλύντας τ’ όλλυμένους τε) /14 (θεοί) δεπάεσσι 1 δειδέ- χατ’ άλλήλους, Τρώων πόλιν L μες, vgl. Η443f. *166 (τρίς πόλιν πέρι δινηθήτην) θεοί δ’ ές (δέ τε ν.1.) πάντες -ώντο, DSV (vgl. Θ4, κ47, Op.672) sing, (wie /7152, IISp. 1129,62 fälscht, in D), aber auch (v.l.) göttl. Subj. in II a #341 (αΐ γάρ δεσμοί) έχοιεν, ' ύμεΐς δ’ είσ-όφτε θεοί (aber ich bei Aphr. schliefe) zuschautet (Akt. Lm. Emph. aufd Obj.), kontrast. V.307 (Med. L , Subj.) 'seht euch das an* Δ 9 (Hera u. Ath.) νόσφι καθήμεναι είσ-όωσαι 1 τέρπεσθον (Aphr. interveniert f. Alex.) 0632. 633 (Πρίαμον θαύμαζεν) u«a- -όων, δψιν τ’ άγαθήν καί μύθον άκούων, 1 αύτάρ έπεί τάρπησαν ές άλλήλους -όωντες sich aneinander sattgesehen hatten, kontrast. V.483L, vgl. £19 π 26 (εΐσελθε) δφρα σε 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όράω
θυμώ 1 τέρψομαι L d νέον άλλοθεν ένδον έόντα h.Ap. 154 (φαίη κ’ αθανάτους έμμεναι) πάντων γάρ κεν ϊδοιτο χάριν, τέρψαιτο δέ θυμόν ' άνδρας τ’ L (u. γυναίκας u. νήας u. κτήματα) 204 (έπιτέρπονται θυμόν) L μες 1 (Leto u. Zeus) ' υία παίζοντα μετ’ θεοΐσι τ514 (ήματα) τέρ- πομ’ όδυρομένη, γοόωσα, 1 ές τ’ έμά έργ’ -όωσα καί άμφι- πόλων ένί οϊκφ, dazu Porzig, Satzinhalte 156, L9201 f. 537 (χήνές μοι πυρόν έδουσιν) σφιν ίαίνομαι μίσ-όωσα, freue mich an ihrem Anblick (allg.), vgl. ζ 156f., kontrast. ψ4Ί Λ 73 λύκοι ώς 1 θύνον' Έρις δ’ άρ’ έχαιρε L d frohlockte bei diesem (bes.) Anblick £418 (Aphr. verwundet) αί δ’ αύτ’ (Ath. u. Hera) L j (κερτομίοις Δία έρέθιζον) 1b reaktiv: (llx Nom., 3° Dat., lOx Akk.) Ptz. (außer π29) nb. verba affectus (vgl. I2b, s.a. Illa am Ende) bzw. cogitandi [9‘, 15°, lhJ: beim Anblick', £342\ P687+, yl23+, π 277, ψ239, h.Cer.95 abs., sonst mit (L£214, TV88 u. άπό κοινού Ω23, A363j = /321", l>31 1 pron.) Akk. (der Pers. nur L d, ω319 u. Koll. π 29 = ^/303); in (^303 in)dir. R. außer £342+, £214, TV88, 023, γ/239, ω319, h.Cer.95 £214 (τόν) έγή- θεον (Gr.) μίσ-όωντες,, ' Τρώας δέ τρόμος (ύπήλυθε), kontrast. O320L /229 λίην μέγα πήμα L d ' δείδιμεν' έν δοιή δέ σαωσέμεν ή άπολέσθαι ' νήας vor Augen TV 88 (Tr. τείχος ύπερκατέβησαν) τούς οϊ γ’ , ... δάκρυα λεΐβον 023 τόν δ’ (Hektor) έλεαίρεσκον θεοί L „ ' κλέψαι δ’ ότρύνεσκον (Hermes), kontrast. 012 u.ö. υ311 έμπης τάδε μέν καί τέτλαμεν L „ 1 μήλων σφαζομένων οϊνοιό τε πινομένοιο 1 καί σίτου, poet. ΡΙ. π277 (εί μ’ άτιμήσουσι, σον κήρ τετλάτω, ήν περ) ποδών έλκωσι θύραζε 1 ή βέλε- σιν βάλλωσι' σύ δ’ είσ-όων άνέχεσθαι ψ 303 (ένέποντε, ή μέν δσ’ άνέσχετο) μνηστήρων έσ-ώσ’ άίδηλον όμιλον (kontrast. *407) s π 29 (Inf., abh. von τοι εΰαδε θυμφ) ω319 τού δ’ ώρίνετο θυμός, άνά ρίνας δέ οί ήδη ' δριμύ μένος προΰτυψε φίλον πατέρ’ μίσ-όω,ντι ψ239 τη άσπαστος έην πόσις L ,ση #327 (ένώρτο γέλως) θεοΐσι ' τέχ- νας L ,σι (Heph.s), vgl. A599L £342 (Alex. u. Men.) δεινόν δερκόμενοι' θάμβος δ’ έχεν μίσ-όωντα,ς (Tr. u. Gr.) = ζ179*χ (ήϊξεν Ath.) s 0482" (Gl.) y 123 πατήρ τεός, εί έτεόν γε ' κείνου έκγονός έσσι' σέβας μ’ έχει L j. ' ήτοι γάρ μύθοι γε έοικότες = #75" — #384" - ζΊ61" s <5142 (Fern.) II Ρ687 (δφρα πύθηαι) ήδη μέν σέ καί αύτόν όίο- μαι L j 1 γινώσκειν ότι (νίκη Τρώων) « £214" nach dem Augenschein h.Cer.95 (φχετ’ είδος άμαλδύνουσα) ούδέ τις ... 1 μίσ-όων, γίνωσκε, vgl. Parat. V. 105/11 £183 (PNd μιν έίσκω άσπίδι γινώσκων) ίππους τ’ L ,' σάφα δ’ ούκ οίδ’ εί θεός ι32\ (Κύκλωπος ρόπαλον. τό) έίσκομεν L μες ' δσσον θ’ ιστόν νηός - λ 363" (οΰ σ’ ήπεροπήα έμεν) lc intentional [8‘, 10°, 1Η]: (den) Blick (richt)en, jem. an-, wohin schauen (vgl. 12 d), konkr.-räumlich, nur 2x am Ende übertr. (Ptz.:) im Hinblick auf, Λ/312, 0456, 9^464 abs., sonst mit (K123, 7/71, o 520, υ 166, Th.85 pron.) Akk. (der Pers, außer 5x am Ende); in (0456 in)dir.R. außer TV478. 490, Ύ321, £272. 439, σ344, t>373, φ393, Th.85 A/312 (τετιμήμεσθα) πάντες δέ θεούς ως μίσ-όωσι, a (θεόν) #173" (vgl. /M3) s (Ptz.) t/71" (vgl. V. 11) blicken <zu uns> auf wie zu Göttern, vgl. y246 in la am Anf. u.s. West, East 243 o520 (Eurym.) τόν νΰν ίσα θεφ VN L u’ καί γάρ πολλόν άριστος υ 166 ξεΐν’, η άρ τί σε μάλλον VN L μ,' ήέ σ’ άτιμάζουσι
respektieren, vgl. /r306f., Th.81 f. Th.85 λαοί ' πάντες ες αύτόν -ώσι διακρίνοντα θέμιστας blicken gebannt auf ihn, vgl. #170f., ρ518-21 ^464 τάς πρώτα ϊδον περί τέρμα βαλούσας, ' νυν δ’ οΰ πη δύναμαι ίδέειν' πάντη δέ μοι δσσε ' αμ πεδίον παπταίνετον μίσ-όωνμι 0456 έπώ- τρυνε σχεδόν ϊσχειν L μα 1 ίππους (προμάχοισιν εμιχθη) <ihn> im Auge behaltend N478 (μένεν Idom. Αινείαν) αυε δ’ εταίρους 1 Άσκάλαφόν μ’ έσ-ών, (u.a.) 490 (Aen.) εκε-
757
758


ebene (Tierfabel, Weiberschelte) vgl. Semon.fr. 7,42 W. (δα- λάσση έοικε) γυνή ’ οργήν (Assoz. Frauen/Drohnen Th. 594 ff.), zur Zuschreibg. best.r Eigensch. μένος B2, δυμός B3 h. Cer. 205 (Iambe παρασκώπτουσ9, heiterte Dem. auf) ϊλαον σχεϊν δυμόν (!) * 1 ή δή οί καί έπειτα μεδύστερον εΰαδεν -αΐς (als kult. Aition, καί μεδύστερον!, s. s.v. Ίάμβη), ΡΙ. -αΐς (ähnl. 202 f. χλεύης, πολλά ) für Vielfalt der Aktionen: durch ihr (sc. lambes) lebhaftes Treiben (nach Weiher), d.h. durch Mutwilligkeiten (Späße, Clownerien), zugleich m. Anklang an οργιά (s. V.273. 476, vgl. Pi. Dith.2,20f. έν όργαΐς Βακχίαις); blaß Humbert: pour son caractere (zu dieser Be- d.entw., spez. im Tier-Vgl., s. Marg, Charakter 13ff.); dagg. Richardson z.St. (s.d. Disk. u. Parall.) sem. probl.: was pleasing to her (sc. Dem.s) spirit (entspr. PNd ήνδανε / εύαδε δυμφ A24+, π 28) H. W. Nordheider
οργιά [2h] E Erbwort, meist zu έρδω/έργον gestellt (L2 70; L4 65; Ruijgh, Etudes 263 m. A.139; +L7), viell. myk., vgl. L7 105 u. DMic. II 446, s.v. wo-ro-ki-jo-ne-jo
L 1 Rohde, Psyche I 278ff.; 2Wilamowitz, G1H II; 3Deich- gräber, Eleus. Frömmigk. 520ff.; 4Casabona, Voc. d. sacrifices 65ff.; 5E.Simon, Die Götter Griechenlands, München 1969, lOOff.; 6Burkert, GrR 413ff.; 7Meier-Brügger, HS 101, 1988, 104-7
B geheime Kultriten, eigtl. 'heilige Handlungen’, 'Zeremonien’ (vgl. E) h. Cer. 274 (Dem.:) ,,-a δ9 αύτή έγών ύποδήσο- μαι ώς άν έπειτα 1 εύαγέως έρδοντες έμόν νόον ίλάσκοι- σδε" 476 ή (Dem.) δέ κιοΰσα δεμιστοπόλοις βασιλεΰσι 1 δ(εΐξε,] Τριπτολέμφ τε Διοκλεΐ τε ... 1 Εύμόλπου τε βίρ Κελεφ δ9 1 δρησμοσύνην (test. [Paus. 2,14,3], χρησμο- σύνην cod.) δ9 ιερών καί έπέφραδεν -α καλά (test, πάσι, vgl. ίερα καλά am VE Bd.IISp. 1312,8-15), 1 ... 1 σεμνά, τά τ9 οΰ πως έστι παρεξ[ίμ]εν (οΰτε πυδέσδαι,] * οΰτ9 άχέειν, s. Cassola u. Richardson zu beiden Stt.; zu den eleusin. Mysterien s. L1; L2 471 ff.; L336; die trad. Zweiteiig, des Dem.-Kultes
* in öffentl. u. geheime Riten scheint sich in den Begriffen δρησμοσύνην δ9 ιερών u. o. zu spiegeln, vgl. Bd. II Sp.348,23ff. u. die ähnl. Unterscheidg. bei Hdt. 5,61,2: Άχαι- ίης Δήμητρος ίρόν τε καί δ. G. Markwald
)
όργίονες [lh] hapax Ε wohl zu δργια, s.d. u. Ruijgh, Etudes 263 A. 139; Meier-Brügger, HS 101, 1988, 105f.; zu d. verseh, späteren Formen Casabona, Voc. d. sacrifices 65f.; vgl.
i auch LSJ-Suppl. s.v. όργεύς u. DMic. II 446, s.v. wo-ro-ki-jo- ne-jo
B Angehörige einer bes. Priesterschaft h.Ap.389 (Ap. ιφράζέΓο) ούς τινας άνδρώπους -ονας (-οτας ν.1.; -όνας, ι -ήονας, -είονας cii., ν. Cassola ad 1.) είσαγάγοιτο 1 οι δερα- πεύσονται Πυδοΐ ένι πετρηέσση. — Den korporativen Charakter der o. betont Casabona a.a.O. 66 f.; sprach!. Nähe zu οργιά (s.d.) u. h.Ap.393. 517f. lassen an bes. Kenntnisse u. Funktionen dieser Priester aus einem kret. Geheimkult denken; zu kret. Einflüssen auf den Ap.kult in Delphi vgl. Defra- das. Propagande delph. 71. 81; Dumont, QS 1, 1975, 64; Cassola z.St. g. Markwald
οργυια [1·, 2°] E zu όρέγω (m. Schwundstufe), entweder urspr. Ptz. Pf. (ohne Redupl. wie άγυια, αιδυια, άρπυια, ιδυΐα) od. eher Fern, eines w-Adj. *όργύς (so Lamberterie, -ύς II724 u. Sprache 35, 1991—3, 129). — Abi.: έννεόργυιος
sch.D Ψ32Ί: ή τών δύο χειρών είς πλάτος έκτασιζ (vgl. Ε33, Lsch. Bam.j χ 167), ζ 325: έκτεταμένων των χειρών τό διάστημα
Β Klafter als Längenmaß, in formelh. Vbd. m. δσον t9 (zur Synt. Ruijgh, Mn.IV 22, 49f. ~ ,,τε epique“ 556ff.), ta
760
κλετο οις έτάροισι ' Δηϊφοβόν τε Παριν L u και Αγηνορα^ < Kl23 (πολλάκι μεδιεΐ) έμέ τ9 (Ag.) ^είσ-όων, (Men.) και .
έμήν ποτιδέγμενος ορμήν φ393 (Phil, εζετ9) L j Όδυσήα.
ό δ9 ήδη τόξον ένώμα, erwartungsvoll, vgl. υ385 (anders 4 ] Schwinge, Die Od. - nach d. Odysseen, Göttingen 1992, 95: „signalisiert“) υ 373 πάντες ές άλλήλους -οωντες 1 Τηλέμαχον έρέδιζον, έπι ξείνοις γελόωντες sich gegenseitig Blicke zuwerfend, vgl. σ320 - P484cx, kontrast. Ω633 in la σ344 8 (πάρ λαμπτήρσι φαεινών) έστήκειν ές πάντας -ώμενος' άλλα δέ οί κήρ ' ωρμαινε beobachtend ε2Ί2 (steuerte) ούδέ οί ύπνος έπι βλεφάροισιν έπιπτε ' Πληϊάδας τ9 έσ-ώντι (\χ.&. Sternbilder) 439 νήχε παρέξ, ές γαΐαν -ώμενος, εϊ που 12 έφεύροι (Landeplatz), kontrast. ί 166 Χ321 (αιχμής, ήν Ach. πάλλεν) φρονέων κακόν 'Έκτορι ... ' είσ-όων χρόα ... δπη εϊξειε μάλιστα σ219 (νΰν δτε) κέν τις φαίη γόνον έμμεναι ολβίου άνδρός ' ές μέγεδος και κάλλος -ώμενος, vgl. 16 Sol.fr. 11,7 W. Κ239 (μηδέ) χείρον9 όπάσσεαι αίδοΐ είκων ’ ές γενεήν -όων, μηδ9 εί βασιλεύτερος
112 έφοράω, ό. έπί [2\ 4°]: (alles) überblicken, (-)sehen (KSV, göttl. Subj., in dir.R.), nur A35O (KSN, Subj. Ach., in 20 Erz.) schauen auf, Ptz. od. in Rel.satz, stets mit abh. Akk. (der Pers, nur v214) A35O (δακρύσας έζετο) δϊν9 έφ9 άλός -όων έπι πόντον (s Ε77Γ* s Ψ143“ > Ορ.738), vgl.
ε 158 Γ2ΊΊ (Ζεΰ) Ήέλιός δ9, δς πάντ9 έφ-^ς και πάντ9 24 έπακούεις s λ 109 (3.Ρ.) — μ 323, vgl. h.Cer.69f. ν214 Ζεύς σφεας τείσαιτο ίκετήσιος, δς τε και άλλους ' ^άνδρώπ^ους έφ-φ καί τίνυται, δς τις άμάρτη, vgl. Sol. fr. 13,17 W., Op.268, ¥Ί12 ρ487 (δεοί) έπιστρωφώσι πόληας, 1 L Λων 28 ΰβριν τε καί εύνομίην έφ-ώντες überprüfend, vgl. Ορ.254, ςΙ04, kontrast. (metr. gleichw.) Th. 220
113 καδ ο ράω, ό. κατά [41, 1h]: herabblicken auf (4'
Zeus vom Ida), KSV u. KSN, mit Angabe des Woher od. Wo- 32 hin durch έξ (Λ 337) bzw. (TV 4 έπί +) Akk. (des ON / der Pers.); in dir.R. Π291 Λ 337 κατά ίσα μάχην έτάνυσσε ^Κρονίων, ' έξ Ίδης καδ-ών* τοί δ9 άλλήλους ένάριζον, vgl. 4 508 a //21 (Π. έκ κ.) Ω291 (εύχεο) L μ ' Ίδαίφ, δς 36 τε Τροίην κατά πάσαν -άται, vgl. Cypr.fr. 13,3 ρ.40 Dav. Ν4 (πάλιν τρέπεν δσσε) νόσφιν έφ9 Θρηκών καδ-ώμενος αίαν ' Μυσών τ9 (u.a.), vgl. V. 11 /7646 (ούδέ ποτέ τρέψεν άπό ύσμίνης οσσε) άλλά κατ9 αύτούς αίέν -α καί 40 φράζετο δυμφ (μερμηρίζων) schaute auf sie herab u. machte sich Gedanken h.Ap. 136 (χρυσφ Δήλος) βεβρίδει καδ-ώσα (den Αρ.. γηδοσύνη δτι μιν εϊλετο) herabblickend auf (V. 133 έπί ci.). vgl. λ 16, Sol.fr. 14,2 W., Thgn. 168. 616 44
D Cat. 94,28 Trav. (=* Pack2 1772) ]v ούχ έλεν «σ[ο]- x502a (a λ 156), Op.255a (- p487); v.l. E757 (pap.400, < E872), 0570, P646, 7Ί8, V'SIS (< Γ342), «298, ξ 104, p 158, Th.9l (< δ 173) R. Führer 48
οργή [lH, lh] E strittig, ob zu όρέγω od. zu ved. urj- 'Nahrung. Stärkung, Kraftfülle', s. Mayrhofer. EWAia I 242. — Abi.: Λυκόοργος? 52
B (Regung, Strebung:) Temperament bzw. (Pl.) die daraus resultierenden Handlungen, Mutwilligkeiten; im fgrE selten, wohl unheroisches Alltagswort, nachep. > Charakter > spez. Zorn; am VE, je Ix im Akk.d.Bzhg. bzw. Dat.Pl. -αΐς. — 56 Wortf.: άλκή, ορμή (beide metr. gleichw., in Op.304 als vv.ll., Glossen), δυμός, μένος, ήδος Op.304 δς κεν άεργος ’ ζώη, κηφήνεσσι κοδούροις εϊκελος -ήν (ορμήν, άλκήν vv.ll.), s. West z.St. (zum Klang vgl. 302ff. άεργος, έρ- 60 γα), iron.(?) nach hom. (4 253* συί, φλογί) εϊκελος άλκήν (Vgl. m. aggressiven Wesen), wogg. Hes. hier die 'Passivität, Antriebslosigkeit, Trägheit’ (vgl. μεδήμων, μεδημοσύνη, Κ122f. „ουτ9 οκνφ εικων, άλλ9 έμήν ποτιδέγμενος ορμήν", 64 sc. Men.) der Drohnen (s.a. κοδούροις) beschreibt; zur Stil- 759


οργυια
όρέγω, όρέγνυμι, όριγνάομαι
dir.R. Ψ32Ί έστηκε ξύλον αύον όσον τ9 -(α) ύπέρ αιης ' η δρυός ή πεύκης ζ 325 (ρόπαλον έλαίνεον) του μέν βσον τ9 -αν. έγών άπέκοψα κ 167 σπασάμην ρώπάς τε λύγους τε, 1 πείσμα δ9 L d ... ' πλεξάμενος κτλ. - Wortf.: δίσκου- ρα, (έκκαι)δεκάδωρος, δουρηνεκές, βσον τ9 έπι. δουρός έρωή, L u λααν ϊησιν, L βασα κορώνη ίχνος έποίησεν, όσον / βσσον τ9. έγέγωνε βοήσας, L d έπι ούρα πέλονται ημιόνων / L . έν νειφ ούρον πέλει ήμιόνοιϊν, πήχυς, πυ- γούσιος, τρι/έπτα/όκταπόδης, τρισπίϋαμος R. Führer
όρέγω, όρέγνυμι, όριγνάομαι [32\ 8°, 4Η, 2h] Ε Erbwort = lat. regö, vgl. dt. recken, s. LIV 270 f.; Bewertg. des Anl. strittig, für o- < *hj- Melchert, Sprache 33, 1987, 21 f. u. Lamberterie, Sprache 35, 1991—3, 128f. — Abl.: οργυια, όργή; vgl. όρέχΰεον (s.d.), άρήγω (sem. = ύπερέχω χεϊρα, viell. Narten-Paradigma Präs. Akt. -e- / Aor. -έ-?)
F Akt.Präs, -γνύς 2, -γων 3, -γοντας Γ; Fut. -ξω 1, -ξομεν 2; -ξειν 1; Aor. -ξας 1, ώρεξε 2, ωρεξ9 lh; -ξης 1, -ξη 5; -ξειαν 1°; -ξαι 5; Med.Präs, ώριγνώντο 1Η; -γεσθαι 1; Aor. -ξατο 2, -ξατ9 1, βιρέξατ.ο 3, L 9 1; -ξάσθω 1; -ξασ- ΰαι Γ; ^ξάμενος. 3, έπ^ u 1, -ξαμένη 2; Pf. βρωρέχατ.αι 1; L .ο 1; Verbaladj. -κτησιν 1 ohne Augm. Ζ466, 7V2O. 190, /2743, m. Augm. £851, Ψ99. 406, Ω102, Th.178, Sc. 190, h.Cer. 15, h. Merc. 496
M 1 [-2] ωρεξ9 h.Merc.496 2a [UJ] χειρ9 -γων
0371 = z527, ρ366 2b -ξατ9 N2Q 2c U‘x] χεϊ- ρας -γνύς/ξας Α351, Χ3Ί / /2743; (Τρώεσσιν) έβούλετο ,κύδος -ξαι. Λ 79 s <5275, Μ174 = 0596, L Λ/ειν/ω/ης/η Th.433 / 0602 / 7*453 / Ύ57 / £33. 225. 260; ευχος -ξη Ύ130; -ξη ο312 2d [-^] ώρεξε Ψ406 [-2J ώρέξατ9 £851 [-*„] ώρεξε /2102 3a εύχος -ξομεν Λ/328 s Ν32Ί; -ξατο Ζ466, 7V19O 3b -γοντας μ 257
3c [wv^x] χειρ9 -γεσδαι /2506 3d [-1^] ^ώρέξατο. χέρ¬
σων) Ψ99 - h.Cer. 15in [-^Μ] L u χειρί Th.178 3e [---χ] ώριγνώντο Sc. 190 3f L·---] -ξάσΰω Δ30Ί χεϊρας -ξασθαι λ 392; -ξειαν ρ407; -κτησιν Β543 4
M.J] έφθη ^ξάμεν.ος 77314. 322, ένδ9 έπ^ .ος Ε335, ένδεν l j7 άπό φ53; όρωρέχαται 77 834 [J.J] φδησιν L-ξάμεν.ος Ψ3Ο5; L .η άπό Sc.456; όρωρέχατο Λ 26
Σχ 1 sch.D Α351 (= sch.min. P.Strassb. inv.33 s P.Köln inv.2281 z.St.): έκτείνας (vgl. £543, £33, ferner A 307 + πολεμησάτω, Z466 4- έλάβετο, Λ 26 + διεγηγερμένοι ήσαν, N2Q 4- διέβη, 77834 4- τρέχοντες. όρμώντες), £851: έπέτεινε, Ψ99: νύν προετείνατο, Π3\4: νύν έφικόμενος. καί πλήξας βκ χειρός., Β543: -ξασδαι γάρ έστι τό L . ,πατάξαι., 77322: έπί τό L , όρμήσας, ¥*805: έφαψάμενος, /2506: τού φονέου μου τών παίδων τάς χεϊρας προσάγειν τφ στόματι καί φιλεϊν 2 sch.D £225 (= sch.min. P.Amh. 18 zu ο 312): παράσχη (vgl. Λ 79, Ν32Ί, ferner Λ/328 4" περιποιήσωμεν, £33 u. 0596 4- δούναι*, P.Strassb. inv. 1015 zu £225 4- έπιδφ), /2102: ένεχείρησεν
L ’Doederlein, Hom.Gl.II283f.; 2Schwartz, in: 9Αντί- δωρον 68; 3Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 118f.; 4 Ammann, in: Μνήμης χάριν 120; ’Gonda, ZVS 73, 1956, 156fT.; 6Ben- veniste, Vocabulaire I113f.; 7Sommer, Nachlaß 107—46 ; 8De Boel, IF 92, 1987, 37; ’ders., Goal accusative 117-23
B (st)recken (1), reichen (2 a), übertr. zuteil werden lassen (2b), Akt. od. (lb) Med. (£543 Verbaladj.); 2x Pf.st. (in lb), 4x Fut. (in 2 b) u. (m. v-Erw. am VE [s. M2c/3e] 3x von) 8x Präs.st. (Lin la bis aufj Sc. 190), davon je 2x PL, sonst Aor. (nicht L j /2743), davon nur ρ407 PL; komplem. von Bettler (ρ366 in la) u. Almosengeber (o312, ρ4Ο7 in 2a), von Beter (4x in 1 a) u. Gotth. (12x in 2b), trotz gleicher Syntax sem. Un- tersch. zw. 2 u. 1 bei pers. DaL (comm. ρ407 in 2 a u. reg. in 2 b, der Richtg. /2743, μ 257 in 1 a), Sach-Akk. (des efif.Obj. in
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
2, des aff.Obj. in 1 [eigener Körperteil in la, fremder 77314. 322f., »P8O5 in 1 b]), Inf. (abh. von κύδος £260f., 7M53f. in 2b, von ό. Π&34, h.Cer. 15f. in 1 b). In Diom./Hektor-Kontext £225. 260. 335. 851, *£406 / Z466, Λ/174 = 0596, /V190, 77834, 7>453, Χ3Ί. 57. 130, /2743, in assoz. Zush. m. αί/εί Ε224Ϊ. 260, o312, ρ4Ο7, γάρ Μ\Ί4 = 0596. 601 f., 7*453, /2743, δίφρου/οιο £851/4, Sc.456, ένθ(α) £335, Th.432f., ίπποι* ύ302/7, £222/5. 851, 77833f., <P405f., (έρ)όρμη- δέντ- TV 190, 77313f., ότε δή ρ9 έκίχανε / σχεδόν ήσαν (4- Ptz.) £334f. 850f., οντα* £335f. 851/8, /V190fT., 77322, Sc.456/61, πρόσδ(εν) £851, 77833f., πρυμνόν £335/9, 77314. 322f., σαώσετον* Ε224Ϊ., 7*452f., Ύ56ί, φαεινφ/ήν 1 /V190, h.Merc.496f., ' ως ειπών Z466, h.Merc.496; in REinl. A 351 s Ύ37” , 0371 - ί 527, RAbschl. Z466, Ψ99, h.Merc.496, 20x von 46 in dir.R. (s.u. jew. Vorbem., REnde Λ/328 s Ν32Ί, X130, 72506); gehäuft 0596/602, 77314/22, m. έκ- bzw. ε^-Assonanz Z466, Λ/174 « 0596, 7V2O. 190f. / Th. 178f., h.Merc.496, vgl. Flexionsreim p256f. — Wortf.: άείρω (λ423), ακοντίζω, (προτι)απτω, δίδωμι, δράσσομαι, έγγυαλίζω, έπαυρίσκω (7V649), έπιχειρέω, άνέχω, ιάλλω Blb, προίημι (77241), άνίσχω, κύρω (¥ζ821), μαιμάω, έπι- μαίομαι, νέμω Blb, όπάζω B2b, όρμάομαι, πίτνημι, πορεϊν, έσσυμαι, τανύομαι, έν/έπιτίΰημι, τιταίνω (TV534, /7149), τιτύσκομαι, ψαύω, ψηλαφόων 1 prägnant (Schwerpkt. auf Subj.): Obj. χεΐρ9/ας (la) u. (/2 506) / od. (refl.) Med. (1 b) protendere, z.T. m. Angabe des Woher (άπό Sc.456, sonst jew. von unten: έκ /2743, Th.178, ένθεν φ53) bzw. Wohin (πάντοσε ρ366, sonst jew. nach oben: εις ούρανόν 0371 *, προτί δειρήν Λ 26, ποτί στόμα /2506, ύπέρ ζυγόν £851) la Akt. (außer /2506) in Vbd. m. Akk.-Obj. χεϊρ9/ας: Arme / Hand (flehend / bettelnd) ausstrecken (zu — εις / ποτί 4- Akk. bzw. pers. Dat.), vgl. Abl. οργυια ; Subj. (im Pl. μ 257) menschl. (i 527 Polyphem), nur Ptz. Präs, bis auf l/2506. 743u; in dir.R. t ., ι52Ί, μ 257 /2743 (έμοί λε-
λείψεται αλγεα) ού γάρ μοι θνήσκων λεχέων έκ ^χεϊρας. -ξας, zum Abschied (vgl. <a397f. zur Begrüßg.), negiert nur hier μ 257 (Skylla) κατήσθιε κεκλήγοντας, ' L , έμοί -γοντας, vgl. Δ 523+, A392in A351 πολλά δέ μητρί ... ήρήσατο l j -γνύς (vgl. metr. gleichw. ν355) s Χ3Ί*' (τόν προσηύδα) protendens bracchia 0371 εύχετο ^χεϊρ9 -γων. εις ούρανόν (vgl. 368 f.) β ί 527, vgl. Α450+, Pi. Isthm.6,41, Bac- chyl.c. 11,100 ρ366 βή δ9 ϊμεν αίτήσων ένδέξια φώτα έκαστον, ' πάντοσε L ώς εί πτωχός πάλαι εϊη /2506 (έτλην) άνδρός παιδοφόνοιο ποτί στόμα χεϊρ9 -γεσθαι > Verg. Aen. 1,487, vgl. (zur Divergenz von tdir.R. ggüber Erz., V.478: O371in t . A 500) A501, 0371«, K454f., r473, f310f.; Med. nb. inn.Akk. (and. Σχ 1 am Ende > L7140: „d. Hände des Ach. zu sich hin“, gg. Wortst., u. Pötscher, WJA
N.F.18, 1992, 7ff., doch s. 12: „Priam. berührt auf Bildern das Kinn des Ach. m. s. rechten Hand“, z.B. Ages of Homer 452 Fig. 28.4) nur hier (u. hellen., s. Bühler, H. Einzel sehr. 13, 1960, 153), Präs. nb. instr. Dat. (χειρ9 Heyne, vgl. (302 - r480'n) wäre ebs. sing. (s.u. lb) lb Med. (außer £543) in Vbd. m. (7V2O, Sc.l89f. Adv. 4-) instr.Dat. (4- fin.Inf. 77834, h.Cer. 15f.) χε(ι)ρ(σ)ί, ποσσίν (~ ιών /V20), έγχε(σ)ι / δουρί (vgl. Verbaladj. £543), Gen.-Obj. (Z466, 7V190f.), (?Ziel-)Akk. (nur nb. έφθη / φΰήσιν -ξάμενος 77314. 322f. / ^805), lok. Best. (£335. 851, Λ 26, ?>53, Th.178, Sc.456) od. ell. (A 392): sich (bzw. Extremitäten) (st)recken, (m. Hand bzw. Stoßlanze) zu fassen zu kriegen versuchen; nur Aor.Sg. (ingr. im Ggs. zu eff. ούδ9 άφάμαρτεν / ϊκετο* / έλαβε* / έτανύσθη / ωσε[ν] 77322 / A306L, 7V2O / £851 ff, ¥'99f., Th. 178f., h.Cer. 15f. / Th.l77f. / £851-4, /V190-3) bis auf £543, Λ 26, 77834, Sc. 190; Subj. göttl. £851, 7V2O, Th.178, Sc.456, h.Cer. 15, tier. (nur Pf.st. PL) Λ 26 (bildl. Darst., vgl. Sc. 190)
761
762


όρέγω, όρέγνυμι, όριγνάομαι
u. /7834, sonst menschl. (Sc. 190 Lapithen u. Kentauren); in dir.R. Δ 307, /7834, *£805, A392 Th. 178 έκ λοχέοιο πάϊς 'ώρέςατο^ χειρί ' σκαιή, δεξιτερή δέ έλλαβεν άρπην (άπό μήδεα πατρός ήμησε) langte zu, vgl. Α 501 *£99 ως άρα φωνήσας L χερσί 1 ούδ9 έλαβε (Ach.) · ψυχή (Patr.’) δέ (φχετο) — h. Cer. 15med (άθυρμα λαβεΐν) λ 392 (Ag. κλαΐε) πιτ\’άς εις έμέ χεΐρας, -ξασθαι μενεαίνω ν' 1 άλλ9 ού γάρ οΐ έτ9 ήν ΐς έμπεδος anzufassen, vgl. V. 591 Ζ466 ως ειπών ού παιδός -ξατο griff nach, s. V.474 II TV20 (έξ όρεος κατεβή- σετο) τρις μέν -ξατ9 ίων, τό δέ τέτρατον ϊκετο τέκμωρ, ' Αίγάς schritt aus /7834 (έφησθα Τρωϊάδας άξειν) νήπιε* τάων δέ πρόσδ9 'Έκτορος ίπποι 1 ποσσίν ^όρωρέχατ^αι πολεμίζειν, vgl. 7V75. 78 f. Λ 26 (Ag.s Panzer) δράκοντες L jO προτι δειρήν ’ τρεις έκάτερθ9, ϊρισσιν έοικότες, vgl. (Kaus.) £547 φ53 (έφ9 υψηλής σανίδος βή) ένθεν ^-ξαμένη άπόΛ πασσάλου αϊνυτο τόξον sich reckend Sc. 456 (άπό) έγ- χεος ορμήν έτραπ9 (Ath.) L δίφρου II £543 αίχμηταί μεμαώτες -κτησιν μελίη σι 1 θώρηκας ρήξειν δηϊων άμφί στήθεσσι m. gefällten Lanzen, vgl. zA282+ u. s. L4; and. (nicht- pass., vgl. πιστός, μαχητός) L7114: „Lanze, m. der man sich (zum Zustoßen) reckt“ Sc. 190 (συναϊγδην) έγχεσιν ήδ9 έλά- της αύτοσχεδόν ώριγνωντο hielten gezückt (bildl. Darst.), kontrast. 7V147+ ^307 δς δέ κ9 άνήρ άπό ών όχέων έτερ9 άρμαθ9 ϊκηται, έγχει -ξάσθω soll ausholen £851 πρόσθεν Άρης ώρέξαθ9 ύπέρ ζυγόν ήνία θ9 ίππων 1 έγχεϊ (855 δεύτερος ώρματο Diom.), s. II Sp.395,51 f. (vgl. ώσεν V.854) TV 190 Αίας δ9 ^όρμηθέντΛος -ξατο (άκόντισε ν.1.) δουρί ' 'Έκτορος, s. L3119 („Nahkampf*, vgl. ώσε V. 193) u. kontrast. metr. gleichw. V. 183 (> v.l.) /7314 PNa έφ^ 3α δοκεύσας ' έφθη ν-ξάμενοςΛ πρυμνόν σκέλος = 322in (τοΰ ώμον) ^805 (2 sollen ταμεσίχροα χαλκόν έλόντε άλλήλων) πειρηθήναι. ' όππότερός κε φθησιν L u χρόα (ψαύση δ9 έν- δίνων), vgl. 2V553. 649 £335 (δτε ...) ένθ9 έπ^ u... 1 άκρην οΰτασε χεΐρα μετάλμενος δουρί ausholend (L7143 A.8), eigtl. 'draufhaltend’, vgl. /15 2 abgeschw. (Schwerpkt. auf
Obj.): Akt. m. (2a) dingl. od. (2b) abstr. Akk.-Obj. porrigere, vgl. έγγυαλίζω 2a in Vbd. m. (lh impl.) dingl. Akk.-Obj. (u. pers. Dat. ρ407): (dar)reichen', nur Aor., Subj. 1*, lh göttl., 2° (Kond.satz in dir.R.) menschl. (ρ407 Pl.) Ω102 (Thetis πάρ Διι καθέζετο, Ήρη δέ) δέπας έν χέρι θήκε ' Θέτις δ9 ωρεξε πιοΰσα reichte zurück, vgl. χ(51.) 63 ο 312 (κατά πτόλιν) πλάγξομαι, αϊ κέν τις κοτύλην και πύρνον -ξη ρ407 εϊ οί τόσσον πάντες-ξειαν μνηστήρες, ' καί κέν μιν τρεις μήνας άπόπροθεν οικος έρύκοι (Forts. Schemelwurf) verabreichen würden h.Merc.496 ώς ειπών ώρεξ9, ό δ9 έδέξα- το (Αρ.) ' Ερμή δ9 έγγυάλιξεν μάστιγα, vgl. V.509
2 b in formelh. Vbd. (13\ Γ, 1H, am VE bis auf 1. u. letzte Pe- rik.) m. abstr. Akk.-Obj. εύχος, κΰδος, τάχος u. (£225 έπί 4-) Dat. (8x Pron., 4x PN bzw. Patron., 3x VN) der Pers. (bzw. ^405f. ihrer Pferde): schenken, gewähren, verleihen i.S.v. zuteil werden lassen', Subj. göttl. (£260, ^406 Ath., sonst in II. Zeusf θυμός Λ/174+]) außer LA/328 s 7V327,, Χ5Ί (vgl. IISp. 1576,30); 4x Fut. (L j PL), sonst Aor. (Sg., Ind. nur *£406, sonst je 5x Konj./Inf., vgl. IISp. 1575,47f.); in (A 79 in)dir.R. außer Λ/174 = 0596. 602 (jew. γάρϊ), 1H Λ/328 ϊομεν, ήέ τφ εύχος -ξομεν, ήέ τις ήμΐν s Ν32Ί (leiöo- μενΛ), sonst έδωκας\ s. IISp.824,40-6 ΎΒΟ t „ ^όππο- τέρΛφ κεν 'Ολύμπιος εύχος -ξη II £33 (Ath. zu Ares: ούκ άν έάσαιμεν) μάρνασθ9 (Tr. u. Gr.), L Λοισι πατήρ Ζεύς ^κΰδος -ξη^ 225 (Τρώϊοι ίπποι) νώϊ πόλινδε σαώσετον, εϊ περ άν αυτε ' Ζεύς έπι ... Διομήδεϊ L j, vgl. 12110 u. zum Präv. A408 260 αϊ κέν μοι (Diom.) ... L , ' άμφοτέρω (Aen. u. Pand.) κτεΐναι Λ 79 (θεοί ήτιόωντο Zeus) οΰνεκ9 άρα Τρώεσσιν ^έβούλετο κΰδος -ξαιΛ s 5275 (δαίμων δς), vgl. Λ/68, ΞΊ92, £630, Λ 39 Μ174 ούδέ Διός πείθε (Asios) 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ορείχαλκος
φρένα 'Έκτορι γάρ οί θυμός L = 0596 (ϊνα νηυσί πΰρ έμβάλη) 0602 έκ γάρ δή τοΰ έμελλε παλίωξιν παρά νηών ' θησέμεναι Τρώων, Δαναοΐσι δέ νκΰδος -ξΛειν £453 (damit ihr Autom. rettet) έτι γάρ σφισι (Tr.) L Λω ' κτείνειν, εις δ κε νήας (άφίκωνται) Ύ57 (είσέρχεο τείχος, δφρα σαώσης Τρώας) μηδέ μέγα L άης 1 Πηλείδη (selbst fällst) Th.433 (im Krieg) παραγίνεται (Hek.) οίς κ9 έθέλησι ' νίκην προφρονέως όπάσαι και L Δαι, vgl. Sc. 339 II *£406 (Diom.’ Rosse, οίσιν) νΰν ωρεξε τάχος καί έπ9 αύτφ κΰδος έθηκεν
Kompos.: έπ £335 (KSV) in 1 b, s.a. £225 (KSN od. DSV?) in 2b (vgl. *£406ex ebd.)
D v.l. A 300
G 5x in £, je 3x in ΝΟΠ ΧΨΩ, nicht in Γ, H—K, Ξ, Σ—Φ R. Führer
δρειος, οΰρειος [1H, lh, 2e] E Adj. zu δρος, vgl. Risch §48a, 3x ού- m. MD
M 1 ούρ. R-2] νύμφην τ9 -ην h.Merc.244; -αι νύμφαι Hes.fr. 10a, 17 [----] -ησι Phor.fr.2,6 p. 154 Dav. 2 δρ. U4-] -ης l.c. 2,4
B (zum Gebirge gehörig) Berg-, bergbewohnend, von Göttinnen, bes. Nymphen (s. δρος B2d) u. Γ geogr. Begr.; vgl. όρεσκώος, όρέστερος, όρεστιάς (die nur von Lebewesen) Hes.fr. 10a, 17 ούρειαι νύμφαι θεαί έξεγένοντο 1 καί γένος ... Σατύρων h.Merc.244 (γνώ, Αρ.) νύμφην τ9 ούρείην περι- καλλέα, sc. Maia Phor.fr.2,4.6 ρ. 154 Dav. (Ίδαΐοι Φρύγες άνδρες όρέστεροί)_ εύπάλαμοι θεράποντες όρείης Άδρηστείης ' ' εύρον έν ούρείησι νάπαις ίόεντα σίδη¬
ρον, vgl. adnom. Gen. ούρεος έν βήσσης u.ä. (Γ34+), s.v. δρος G3 Η. W. Nordheider
ορείχαλκος [1Η, lh] Ε Determ.-Kompos. aus δρος u. χαλκός, s. Chantraine, Dict. 826 (Lehnübers. nach akkad. Modell?, s. L278ff.; anders Szemerenyi, JHS 94, 1974, 151 f. = Scripta minora III 1448 f.: όρει- < akkad. (w)erü- 'Kupfer’)
L ’RJ.Forbes, Studies in Anc. Technol. VIII, Leiden 1964, 275f.; 2Halleux, AC 42, 1973, 64ff.; 3Craddock, Journal of Archaeol. Science 5, 1978, 3ff.; 4Craddock, ed., 2000 Years of Zinc and Brass, British Museum Occasional Papers 50, London 1990, bes. 5. 8f.; 5Begemann u.a., in: Studia Troica 2, 1992, 219 f.
B Berg-Kupfer > wohl Messing; jew. (in gen. mat.) in Aufz. kostbarer u. von Göttern benutzter / angefertigter Ggstände (Schmuck / Rüstg.), Sc. 122 φαεινός genannt (wie auch κασσίτερος ¥^561 u. ήλεκτρον Page, Further Gr. Epigr. 317), Ibyc. S 151,42f. Dav. dem Gold nahekommend; schon in der Antike (u. später) verseh, aufgefaßt, vgl. L271. 77; Fruyt, ZVS 94, 1980, 166f. Sc. 122 κνημΐδας -οιο φαεινοΰ, ' 'Ηφαίστου δώρα, περί κνήμησιν έθηκε (Her.), Beinschienen sind Φ592 aus Zinn, sonst bei Hom., wie auch in den ar- chäol. Funden, aus Bronze, s. Catling, Arch. Hom. Ε 143 ff. 160; bes. schöne Waffen eines Helden sind häufig ein Geschenk der Götter, vgl. Russo zu V. 123 h.6,9 (der Aphr.
Ωραι έθηκαν έν) λοβοΐσιν ' άνθεμ9 -ου χρυσοΐό τε τιμήεν- τος, wohl aus ό. u. Gold gefertigte rosetten- od. blütenförmige Ohrringe, vgl. ISp. 870,72 ff. (s.a. Bielefeld, Arch. Hom. C 4. 37 u. IISp. 1314,52fr.), hier in Zush. m. στεφάνη u. δρμαι aus Gold. Neuere archäometallurg. Erkenntnisse (L3-4) scheinen darauf hinzuweisen, daß man im l.Jt. v.Chr. u. geleg. auch schon früher (L5) imstande war, aus natürl.en Kupfer/Zink- Erzen o. ('Berg-Kupfer’, vgl. L2) als Legierg. zu gewinnen, viell. sogar auch aus Kupfer u. metallischem Zink. o. blieb jedoch e. seltene u. kostbare Legierg., bis man lernte, Messing durch Zementation aus Kupfer u. Galmei herzustellen (späte-
764
763


ορείχαλκος
Όρέστης
stens Ende des 2. Jh. v.Chr.). Spätestens ab dem 4. Jh. v.Chr. ist kaum noch zu bezweifeln u. ab dem l.Jh.v.Chr. absolut sicher, daß m. o. Messing gemeint ist (Korrespondenz m. E.Pemicka, Max-Planck-Inst. f. Kernphysik, Heidelberg u. Th.Rehren, Inst. f. Archäometallurgie, Bochum). Μ. de Leeuw
όρεκτός s. όρέγω
όρέοντο [2*] Σχ sch.min. P.Harris 10 zu £398: έπο- ρένον]το (suppl. Groenewald ex Hsch.), sch.D £398: ωρμων
B losstürmen, zu δρννμι u. (nur Impf.) verwendet wie Med. von ορννμι (vgl. dort B2a) £398 άνστάντες δ9 -οντο (Gr.) κεδασθέντες κατά νηας, vgl. ωρννντο £131 = ω496 £212 (Iris übermittelt d. Winden Ach.s Bitte, den Scheiterhaufen zum Brennen zu bringen) ή μεν άρ9 ως είπονσ9 άπεβήσε- το, τοι δ9 -οντο ' ήχή Βεσπεσίη, νέφεα κλονέοντε πάροι- ΰεν, vgl. ορννμι B2aß (bei Naturereignissen, bes. Winden, nur Sg.)
D vgl. v.l. όρέονσα Φ 335 Μ. Schmidt
Όρέσβιος [V] E Poss.-Komp. i.S.v. *in d. Bergen lebend’ (v. Kamptz 87; vgl. Leukart, -tas 157 A.75)
B Böoter im Heere der Gr. £707 (Hektor u. Ares töten) και -ον (Όλέσβιον, ύπέρβιον vv.ll.) αίολομίτρην, 1 δς ρ9 έν 'Ύλη ('Ύδη ν.1.) ναίεσκε μέγα πλούτοιο μεμηλώς, ' λίμνη κεκλιμένος, ΚηφισίδΓ πάρ δέ οί άλλοι ' ναΐον Βοιωτοι μάλα πίονα δήμον έχοντες, s. Κηφισίς, ähnl. Personalcharakteristik £543f. u. Π594ff.; zum Zush. vgl. E.Drerup, Das fünfte Buch der II., Paderborn 1913, 268f.; zur Topik d. Reichtumsmotivs s. Strasburger, Kl. Kämpfer 28; R. Spieker, Die Nachrufe in der Ilias, Diss. Münster 1958, 22 f. u. Kirk, Iliad z.St. G. Markwald
όρεσίτροφος [2', 2°] Σχ sch.D £61: ό έν δρει τεθραμ- μένος
Β (aus Lok. όρεσι- u. τρέφω, s. Risch §74a. b, 80a:) Poss.-Kompos. wer seine Nahrung in den Bergen hat od. verbal in den Bergen ernährt, lebend, nur 4x im Gl. in fester Vbd. (ως τε) λέων -ος vom auf Beute gehenden, reißenden
Berglöwen (der dem rauhen Gebirgsklima ausgesetzt ist, plötzl. aus dem Dickicht hervorbricht £130 s.u.) im Ggs. zu den zahmen Haus/Beutetieren (μήλα, βονς, dazu unwehrhafte έλα- φοι); vgl. ορος als Ort der wilden Tiere (s.d. B2e: bes. £554. 52 m. τρέφειν), sowie als (bedrohenden) Ggs. zum Kulturland (s.d. B Vorbem.); vgl. metr. gleichw. (O 630) όλοόφρων sowie όρεσσινόμος (von Beutetier) u.a. ορο^-Abll. Λ/299 (angreifender Sarp.) βή ρ9 ίμεν ως τε λέων -ος, (έπιδενής κρειών, μήλων πειρήσοντα) (s Ο 630 med) ζ 130 (θάμνων νπεδύσετο, Od.) L ,, βλκί πεποιθώς,, 1 δς τ9 είσ9 νόμενος και άήμενος (βονσι ήέ μετ9 έλάφονς) £61 (Men. unter den Troern) ώς δ9 δτε τίς τε λέων -ος L u (βουν άρπάση) 1292 (Kyklop die Gef.) ήσθιε δ9 ως τε λέων -ος, ούδ9 άπέλειπεν,' έγκατά τε ...
D ν.1. £530 αίγός όριτρόφου (έντρεφέος vulg., ένστρ. v.l.) Η. W. Nordheider
όρεσκφος [V, 1°, 1Η, 3h] Ε statt *όρεσκοιός, zu δρος u. κείμαι, s. Risch §74b. 78, vgl. andere όρίσ-Abl.
F -oio 2; -ot(f.) 1, -οισι 2, -ους(ΐ.) 1 Μ 1 [vi-i] -ους 1155 [„<-»] -οι h.Ven.257 2 -οισι A268
[J-L] -oio h.Merc.42; h. 19,43; -οισι Hes.fr.209,5
Σχ sch.min. P.Schubart 2 zu A268: όρεσικοίτοις, sch.D A268: τοΐς έν δρεσι διαιτωμένοις, vgl. sch.min. P.Strassb. inv. 33 z.St u. P.Palau Rib.8
765
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
B in den Bergen lagernd, bergbewohnend, attr. zum vor- od. nachgestellten Subst. (lh m. Sperrg.); von Kentauren, d.h. unzivilisierten 'Wilden’, vgl. όρέστερος, sowie δρος (B2c), zur Formel Meier, Ep. Formel 199: A 268 (Nestor: „Theseus u.a.) καρτίστοις έμάχοντο ' φηρσιν (Βηρσιν ν.1.) -οισΓ, s. Leaf z.St. Hes.fr.209,5 (ώς) κατά Πήλιον αίπν 1 αίψ9 νπό Κεντανροισιν -οισι δαμείη von wildlebenden (aber unwehrhaften) Tieren, vgl. όρεσσινόμος~ (metr. entspr.), δρος (B2e), z.T. beim adnom.Gen.: 1155 (ώρσαν δέ Νύμφαι) αίγας -ονς, ϊνα δειπνήσειαν έταΐροι, Jagd h.Merc.42 (Hermes) αιών9 έξετόρησεν -οιο χελώνης (όρεσκώ λώνης, -οιο κολώνης vv.ll.), vgl. (33) ,,χέλνς δρεσι ζώονσα**, (36) οϊκοι als Ggs. h. 19,43 (Hermes den neugeborenen Pan) καλύψας 1 δέρμασιν έν πνκινοΐσιν -οιο λαγωον von Nymphen, vgl. όρεστιάς, ονρειος, sowie δρος (B2d): h.Ven.257 (Aphr.:) „ννμφαι μιν θρέψουσιν -οι βαΟύκολποι, ' αϊ τόδε ναιετάον- σιν δρος**, m. Ausführg. Η. W. Nordheider
όρεσσινόμος [1Η] wer seine Weide in den Bergen hat, in den B. weidend, zur Bildg. (-55- metri causa) vgl. όρεσίτροφος (vom reißenden Löwen, s.d. in D auch αίγός όριτρόφον v.l. £530), vgl. όρεσκφος (das metr. entspr. u. 1155 ebf. von Ziegen), δρος (B2e); im Gl. von der (wilden) Bergziege als Beutetier nur Sc.407 (οί δ9 ως τ9 αίγνπιοι πέτρη έφ9 νψηλη) μάχωνται ' αίγός -ον ή άγροτέρης έλάφοιο (sc. vom Jäger erlegt), nb. άγρ. H. W. Nordheider
όρέστερος [1‘, 1°, Γ] Σχ sch.D Ύ93: έν δρει διατριβών, δρειος, έξ οι) άγριος
Β (zu δρος m. Ggs.-Suff. -τερος, s. Monro, H.Gr.§122, Risch §34b:) zu den Bergen gehörig, bergbewohnend, im Ggs. zum Kulturland der Ebene, s. δρος (B Vorbem., 2 c. e), Wittwer, Gl. 47, 1969, 60; vor buk. Dih. von wilden (gefährl.) Tieren: Ύ93 ώς δέ δράκων έπι χειη -ος ανδρα μένησι 1 βεβρωκώς κακά φάρμακ9 «212 (δώματα Κίρκης) άμφι δέ μιν λύκοι ήσαν -οι ήδέ λέοντες, ' τονς (κατέθελξεν [s.d. Blb], περισσαίνοντες ώς κύνες), wiederaufgenommen durch (218) λύκοι κρατερώννχες ήδέ λέοντες ’ σαΐνον, s.a. (/7156) λύκοι ώμοφάγοι ; zum Zush. s. noch Beck, H. 119, 1991, 161 von urtüml. Bergbewohnern: Phor.fr.2,2 p. 154 Dav. ένθα γόητες ' Ίδαΐοι Φρύγες άνδρες -οι (-α West) οϊκι9 έναιον ' Κέλμις (τέχνην Ήφαίστοιο ενρον έν ονρείησι νάπαις σίδηρον). - Wortf.: άγρό τερος, όρεσκφος, -σίτροφος, -στιάς, ονρειος Η. W. Nordheider
Όρέστης [5\ 6°, 1Η, 2e] Ε bereits myk., s. DMic. II 48 < *ores-stä — i.S.v. 'auf den Bergen lebend’, s. Leukart, -täs 157—160 (zustimmend Strunk, Kratylos 20, 1975 [1977], 71 — 73); weitere Lit. unter BII
M dreis. U*x] και Ίαμενόν και -ην Μ139. 193; έλλαβε / ήλνΒε βίος -ης, α298 / γ306; L , λ461; δΐ\ον -ην Hes. fr.23a,28; -ης α30, <5546; -η Ζ142 £ 284; -ην E1Q5 viers. [„2-2J -αο α40
Β I S. des Ag. u. der Klyt. Stellen: ZI42 s 284, a30. 40. 298, /306, 5546, λ 461, Hes. fr. 23a,28; Formen s. M nach ZI45 - 287 Bruder der Chrysothemis, Laodike u. Iphianassa; nach LHes. fr. 23a, 15—28j jüngerer Bruder der Iphimede u. Elektra; tötete seine Μ. (L angedeutet /309f.) u. Aeg. («29f. 299 f., /306—310, 5546f., L J, vgl. Nosti ap. Procl. p.67,26 Dav.; nach Cin.ep.fr.4 p.93 Dav. zeugte er m. Hermione, T. des Men., den Tisamenos u. m. Erigone, T. des Aeg., den νόθος Penthilos; Epith.: δΐος (s. Μ), τηλεκλντός a 30, τηλύγετος (präd.) Z 142f. s 284 f.; Lit. zum paradig- mat. Charakter der Or.-Handlg. u. zu ihrer Interpr. innerhalb der Od.: Focke, Odyssee 25-27, 31-34; F.Klingner, Über 766


Όρέστης
όρθ'όκραι^ος)
die vier ersten Bücher der Od., SB Leipzig 1944, 1, 49 f. = Studien zur gr. u. röm. Lit., Zürich/Stuttgart 1964, 74 f.; D’Arms u. Hulley, TAPhA 77, 1946, 207-213; H.Hommel, Studium Generale 8, 1955, 237-245 (m. Lit., bes. 239); Rüter, Od.-In- terpr. 76 A.40. 169; L. L.Clader, Helen, Leiden 1976 (Mnemosyne Suppl. 42), 27 f.; Hölscher, Odyssee 297—310; S. D.Olson, Blood and Iron, Leiden 1995 (Mnemosyne Suppl. 148), 24—42; New Companion 309; Danek, Epos u. Zitat (Index)
II Tr. Λ/139 ^καί Ίαμενόν και -ηνΛ (Οίνόμαόν τε) getötet von Leonteus: 193 L Wathelet, Dict. I 782f., II 1448L; Wathelet, Troyens26. 31 f. 57. 146. 180
III Gr., getötet von Hektor £705 πλήξιππον -ην (Οίνόμαόν τε)
D Cycl. fr. dub. 8 p. 197 Be. έκεϊ γάρ (in Phokis) κατφκει ό Στρόφιος, δΓ όν άνετρέφετο ό Όρέστης κατά νεωτέρους
V. Langholf
όρεστι(άς) [Γ, lh] Σχ sch.D Ζ420: αί έν τοϊς δρεσι διατρίβουσαι
Β auf den Bergen, bergbewohnend, metr. Streckform statt ★όρεστάδες (s. Meier, -ίδ- 63), vgl. Νηϊάδες u.a. (bei Risch §52d) sowie (kürzeres) όρέστερος u. (ebf. von Nymphen) όρε- σκώος, οΰρειος', von Nymphen in fester (metr. verschiebbarer Vbd. (vgl. όρος B2d) Z420 (Androm.: „um Ee-
tions σήμα) πτελέας έφύτευσαν 1 νύμφαι -άδες κοΰραι Διός αίγιόχοιο" h. 19,19 σύν δέ σφιν τότε νύμφαι -άδες λιγύμολποι ’ φοιτώσαι (μέλπονται) Η. W. Nordheider
όρέχ-θ'εον [Γ] Ε uns., wohl zu όρέγω wie γηθέω zu γαίων / γάνυμαι, έσθω zu έδω u. viell. πέρθω zu πείρω
Σχ sch.D z.St.: άπετείνοντο ^αναιρούμενοιj. ή έφθέγ- γοντο και ώσπερ έπέστενον (μεμίμηται γάρ τό ιδίωμα της φωνής, δ προϊενται L d οί βοΰς). οί δέ έκόπτοντο (άπό τούτου καί έρεγμός ό άποκεκομμένος κύαμος)
Β uns., eher (zu όρέγω, s. Ε) alle Viere von sich strecken (sc. im Todeskampf, vgl. Θ86, TV 570 f., A423f., dt. ver-recken, russ. protjanut9 nogi) als (zu ροχθέωΡ.) brüllen (sc. wie am Spieß, vgl. K406, //395) wie (durch Umdeutg.?) TrGF 9 F6, Theoc. 11,43 (~ ε402); -εον evt. Streckform statt -ov vor buk.Dih. wie έθύνεον 5H nb. θύνω (s.d. M3) ^30 L πολλοί d μέν βόες ... -εον άμφί σιδήρω 1 σφαζόμενοι, L u δ9 δίες 1 L j δ9 υες 1 εύόμενοι τανύοντο διά φλογός, typisierte Zustandsschilderg., vgl. λ413ff. — Wortf.: άσπαίρω (Γ293), (κεϊτο) τα(νυσ)θείς
D ν.1. ε 83 R. Führer
δρΦαι s. δρνυμι
ΌρΦαϊος [Γ] zum Akz. s. Schol. E < ON od. < GN od. Kurzname, s. L' 3 4
L 'v. Kamptz §39f2. 80a; 2Masson, SMEA 2, 1967, 30f. = Onomastical lOOf.; ’Wathelet, Dict.I 783; II 1449; 4Wathelet, Troyens 26. 32. 41 f. 72
B PN 7V791 Φάλκην -oLv τε καί άντίθεον Πολυ/ρήτην, zum Verstyp vgl. A 264 Καινέα τ9 Έξάδα\ Λφημον, Hes. fr. 81 Μάγνης δ’ αύ Δίκτυ^ Λδέκτεα, <9275, V232 s /414, #119; entweder ein Tr. od., synt. wahrscheinlicher, ein m. anderen am Vortage d. Kampfes um die Schiffe zum Entsatz (s. άμοιβός Bd.ISp.639,27) eingetroffener Bundesgenosse der Tr.; trotz Jachmann, Hom.Schiffskatalog 137f. A.193 wird man eher υί(α) statt υϊ(ε) verstehen u. οϊ in V.793 auf einen PL, nicht Dual beziehen müssen; s. 9Ασκάνιος Bd.ISp.1404,18ff.; Μόρυς Bd.IIISp.256,61 ff. V.Langholf
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
’ΌρΟη [1'] zum Akz. s. Schol. u. Lehrs, Arist. 291 Stadt in Thessalien £739 οϊ δ' "Αργισσαν έχον καί Γυρτώνην ένέμοντο, 1 -ην Ήλώνην τε πόλιν τ9 Όλοοσσόνα λευκήν (Reich des Polyp.) zur Lage Burr 103; Giovannini 16. 37 A.3. 40; H.S.-L. 145f.; Visser, Katalog 58. 715-718 V.Langholf
ορθιος [Γ, 1H, 2h] Σχ sch.D All: -ια' όρθώς. άνατε- ταμένως. μεγάλως
Β (zu ορθός ή aufwärts gerichtet. — Wortf.: (zu 1:) s. λι- γύς, όςύςΒ3, (zu 2:) ορθός, ήλίβατος (m. Wortf.) 1 Adv. zu 'schreien’, von Frauen hoch, schrill (s. άύω B2 u. Vorbem., βοάω la, ίαχέω 2b; Krapp, Akust. Phänomene 236); aufpeitschender Kampfschrei der Eris brüllte hoch auf (s. Stephanus s.v. όρθογόη): Λ 11 ήϋσε θεά ^μέγα τε δεινόν τεΑ 1 -ι9, 9Αχαιοΐσιν δέ μέγα σθένος έμβαλ9, s. Leaf z.St., im Enjb. nach L j in emphat. VA-Stellg. angstvoller Schreckens-, Hilfeschrei: h.Cer.20 ήγ9 όλοφυρομένην (Hades die Perseph.)* ίάχησε tö9 αρ9 -ια φωνήΛ ' κεκλομένη πατέρα 432 ,,έβόη- σα L j“ 2 zu οιμος: aufwärts gerichtet, steil, nb. μακρός Op.290 λείη (ολίγη codd.) μέν οδός ' τής δ9 άρετής ιδρώτα θεοί προπάροιθεν έθηκαν ' μακρός δέ καί -ιος οιμος ές αυτήν ' καί τρηχύς τό πρώτον (dann ρηιδίη, χαλεπή περ) Η. W. Nordheider
όρΦογόη [1Η] hoch, schrill klagend, sublata atque intenta voce flens atque garriens (Stephanus, ThGrL s.v.), zur Bildg. (Ba- huvrihi) s. Hofinger, Vocabulaire 159; von der Lerche Op.568 τόν δέ μέτ9 (sc. Aufgang des Arkturos, άκροκνέ- φαιος) -η (codd.vet., rec. Solmsen 1970, όρθρογόη [rec. West, Solmsen 1990], όρθ[ρ}οβόη vv.ll.ant.) Πανδιονίς ώρτο χελιδών ' ές φάος άνθρώποις έαρος νέον ίσταμένοιο, HG (wozu trivialisierende Kj. -βόη), weil im Lerchengesang die 'Klage’ der Philomela gehört wurde; zum VG vgl. hom. ήυσε, ίάχησε, έβόησα δρθια (s.d.) φωνή, Aesch. Pers. 687 όρθιά- ζοντες γόοις; dagg. West z.St. (m. Parall.), Livrea, RFIC 95, 1967, 39 ff., Troxler, Sprache Hesiods 145: όρθρογόη in der Frühe klagend; was als Zeitangabe m. dem Kontext übereinstimmen würde (Άρκτοΰρος άκροκνέφαιος, ές φάος), aber viell. gerade deswegen als pointierende Präzisierg. aus diesem herausgesponnen wurde?; wogegen όρθογόη einen neuen, akust., Aspekt brächte H. W. Nordheider
όρϋΌκραιρ(ος) [4', 1°, lh] E Poss.-Kompos.; im HG κέ- ραςΊ, s. Risch §50d m. myk. Parall. u. Lit.; Nussbaum, Head and Hom 224ff. u.ö. (-gehörnt, nicht '-häuptig’)
M [-’-‘x] βοών -άων (9231, Σ573, //348, h.Merc.220; νεών -άων Σ3, 7344 Σχ sch.D (9231 (cf. Σ3): -άων' ορθά κέρατα έχόντων, Σ3: όρθοπρύμνων
Β mit emporgerichteten Hörnern, von Rindern u. Schiffen, in VE-Formel, 4x dir.R. 1 von Rindern (4x), vgl. έύκραι- ρος, έλικτός, έλιξ, εύρυμέτωπος (weitere s.v. βοΰς G), dazu Richter, Arch. Hom. H45 (m. Frage, ob Epith. urspr. auf verseh. Rinderrassen verweisen), zur Sache noch s.v. κάρηνα (Blc) als Speise (νήα* im Kontext): (9231 (Od. paränet.: ,,πή έβαν εύχωλαί, die ihr tatet) έσθοντες κρέα πολλά βοών -άωνΛ ' πίνοντες κρητήρας (νήας ένιπρήσει", sc. Hektor) μ 348 (Eurylochos rät, Heliosrinder zu schlachten:) ,,εί δέ χολωσάμενός τι L d ' νή9 έθέλη όλέσαι (sc. Helios)“ Bild der Herde: Σ573 (Heph. auf Schild:) έν δ9 άγέλην ποίησε L u bei Fußspuren (vgl. είλίποδας): h.Merc.220 (Ap. διζήμενος είλίποδας βοΰς: „μέγα θαύμα) ϊχνια μέν τάδε γ9 έστί L Jt ’ άλλά πάλιν τέτραπται" 2 von Schiffen (2‘), sc. vom emporgerichteten Bug- u. Hecksteven (Akrostoli- on), vgl. άμφιέλισσαι*, έίσης* (am VE), κορωνίσι (s.d. Lit., dazu Gray, Arch. Hom. G 96 f. m. Tabelle der Schiffs-Epith.); 767
768


όρ^όκραιρ(ος)
όριγνάομαι
von aufs Land gezogenen (abgetakelten) Schiffen, deren Steven den Ach. überragen Σ3 τόν δ9 εύρε ^προπάροιδε νεών -άων, (Antil. den Ach.) ' τά φρονέοντ9 Τ344 (Zeus:) „κείνος δ γε (Ach.) L u 1 ήσται όδυρόμενος εταρον"
D Λ 807a (pap.) Η. W. Nordheider
ορθός [II1, 6°, 3Η, le] Ε bereits myk., s. DMic.II 55; zum Vgl. m. ved. ürdhva- 'aufrecht’ u. lat. arduus s. Mayrhofer, EWAiaI 244f. — Abi.: 9Όρδη, -ος, όρδιος, -ογόη(-βόη), -οκραιράων, -ώσαι, s.a. όρδρος, ΌρδαΐοςΊ
F -ός 11, -όν 3; -ών 2; -(α) 1; -αί 2, -άς 1; -ώς Γ Μ 1 [-] -(«) έπί Κ\53 2a [!«] -ός άν. φ 119; -όν έν μ 51 = 162 s 179 -ός (άν.) Ώ11, Op.727 2b [1-] -ών Σ246 s ι442*π·; -αί /2359; -άς δ9 έν Sc.391 3 [-2] στή $9
-ός Ψ2Ί} = 456 = 657 = 706 = 752 = 801 = 830; ούδ9 -ός στηναι σ241; μηδ9 -αί Ορ.540 [-1] -ώς Cert. ρ.40,12
Σχ sch.D /2359: -αί δέ τρίχες έσταν' άντί τοΰ έφριξαν L Schmitt, Dichtersprache 251 f. (m. ai. Parali., s. aber Risch, Gn.41, 1969, 322); Luther, Wahrh. u. Lüge 145ff. (zu B4); Gonda, Μη.IV 11, 1958, 2fT. (zum prolept. Adj.); Bader, RPh 54, 1980, 42 ff.
B (1—3) aufrecht (stehend uswj, (4) adv. (Γ) richtig. — Wortf.: ιδύς, όρδωδείς, άείρω (s. Op.540), (zu 4:) άληδής, άτρεκής (m. Wortf.); Ορρ. σκολιός (s. Luther L), ύπτιος (s.a. πρτ/ντ/ς·), u. vgl. γνάμπτω, ίδνόω, κάμπτω, κλίνω, κυρτόω, τρέπω m. Abll. 1 präd. zu intrans. Bewegungsverb (άν)- έστην+, άναϊξας (s.a. in 2), Subj. ist Lebewesen; zum Aor.: nicht bloß aufstehen, sondern sich aufrecht hinstellen bei feiert., verbindl. Erklärg. in der Versammlg., damit man von allen gehört u. gesehen werden kann (altertüml. Formel im Ψ, s. Schmitt [L] m. ai. Parall.; zu [άν]ίστημι m. u. ohne όρδός s. IISp. 1238,70ff.; 1241,65fT.; vgl. όρδωδείς): Ψ2Ί\ (Ach. Preise aussetzend) στη δ9 -ός (-ώς ν.1.) και μΰδον έν 9Αργεί- οισιν εειπεν = 456 = 657 = 706 = 752 = 801 = 830 in Antith. zu anderen Körperstellungen/Lagen sich gerade/ganz aufrichten, hinstellen, nachdem man vorher gelegen od. gesessen hat: /211 (Ach. weinte um Patr.) άλλοτ9 έπι πλευράς κα- τακείμενος, άλλοτε δ9 αυτε 1 ύπτιος, άλλοτε δέ πρηνής' τοτέ δ9 -ός άναστάς ' δινεύεσκ9 άλύων παρά δϊν9 άλός σ241 (Tei.: „Iros zus.geschlagen) ήσται νευστάζων κεφαλή, μεδύοντι έοικώς, ' ούδ9 -ός στηναι δύναται ποσιν ούδέ νέεσδαι ' οϊκαδ9 (γυΐα λέλυνται“) betont am VA, bei Enjb.: φ 119 (Tel. will den Bogen spannen) άπ9 ώμοιϊν χλαΐ- vav δέτο ' -ός άναίξας zum Pf. Ptz. aufrecht stehend im Ggs. zum (in der Versammlg. übl.) Sitzen: Σ246 (Tr.) -ών δ9 εσταότων άγορή γένετ9, ούδέ τις έτλη 1 έζεσδαι danach: /442 (geblendeter Kyklop) οίων έπεμαίετο νώτα ' -ών εσταότων (ούκ ένόησεν, ώς οί ύπό στέρνοισι δέδεντο, sc. Gef.) 2 zu έστην, φρίσσω: von Haaren, die sich aufrichten (sträuben, zu Berge stehen) bei Schreck, Kampfwut, Kälte, betont am VA /2359 (Priam. erschreckt) δείδιε δ9 αίνώς, ' -ai δέ τρίχες έσταν ένι γναμπτοϊσι (!) μέλεσσι, zu έσταν (vgl. in 1) Ορ.540 (warme Kleidg. anziehen) ϊνα τοι τρίχες ατρεμέωσι ' μηδ9 -αι φρίσσωσιν άειρόμεναι κατά σώμα, m. Ausführg. Sc.391 (GL: Her. wie Eber) δσσε δέ οί πυρι ... έικτον, 1 -άς δ9 έν λοφιή φρίσσει τρίχας άμφί τε δειρήν 3 zu verseh. Verben, 4x am VA; Lanzen sind aufrecht aufgestellt: K\53 (εύδον) έγχεα δέ σφιν ' -(α) έπί σανρωτηρος ελήλατο jem.n in aufrechter Position festbinden: p 51 (Kirke:) „δησάντων σ9 έν νηί δοή χεΐρας τε πόδας τε ' -όν εν ιστοπέδη“ (sc. Gef. den Od. wegen der Sirenen) — 162 ä 179 in aufrechter Körperhaltung urinieren: Op.727 μηδ9 άντ9 ήελίου τετραμμένος -ός όμιχεΐν 4 Adv. richtig (wahrheitsgemäß) erkennen Cert. ρ.40,12 (της σοφίης δέ τί τέκμαρ;) γιγνώσκειν τά παρόντ9 -ώς, καιρφ δ9 άμ9 έπεσδαι
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
D Cat. 8,5 Trav. (hellenist., s. αύτίκα D)
H. W. Nordheider
"ΟρθΌς [3H] Hund des Γηρυονεύς (s.d.), gezeugt von Echidna u. Typhon, zeugte m. Chimaira od. Echidna die Sphinx u. den Nem. Löwen (West zu Th. 326; Pötscher, Er. 71, 1973, 27; Richardson 159; Beck, H. 119, 1991, 159f.), von Her. getötet Th.293 (-ov, Lv.l. -δρ-„ West z. St.; Masson, SMEA 2, 1967, 30f.; vgl. Schol.) 309 (-ov, L J 327 (-φ,
j) V. Langholf
δρθριος [lh] (zur Morgenfrühe gehörig =) präd. in der Morgenfrühe h.Merc. 143 (παννύχιος' φόως κατέλαμπε σελήνης, Κυλλήνης δ9 άφίκετο, sc. Hermes) κάρηνα 1 -ος, Enjb. — Wortf.: s. ορδρος (dort entspr. Gen.temp.); ήέριος, πρώιον, πρωί (ebf. am VA), (ύπ)ήοΐος; vgl. Dreiteilg. des Tages (h.Merc. 17) ήώος, μέσφ ήματι, έσπέριος
Η. W. Nordheider όρθ'ροβόη s. όρδογόη
όρθρογόη s. όρδογόη
δρθρος [1Η, lh] Ε (zu όρνυμι od. όρδός) Bildg. unklar, s. Chantraine, Dict. 819f. — Abi.: όρδριος
B erste Morgenfrühe vor Tagesanbruch, s. Renehan, Notes I 153; Epith. δημιοεργός (lh); adv. im Gen. temp. (vgl. όρδριος)'. Op.577 (in der Hitze des Hochsommers) σπεύδειν καί οϊκαδε καρπόν άγινεΐν ' -ου ^άνιστάμενος „ ϊνα τοι βίος άρκιος εϊη. ' ήώς γάρ [τ’] έργοιο τρίτην άπομείρεται αίσαν, m. leichter Verschiebg. wiederaufgenommen durch ήώς (die eigtl. zeitl. nachfolgt), metr. vgl. formelh. τοΐσι δ9 L , (Α 58+) II als Übergang von der 'Diebesnacht* zum Arbeitstag: h.Merc.98 (Hermes* Rinderdiebstahl) όρφναίη δ9 έπί- κουρος έπαύετο δαιμονίη νύξ ’ ή πλείων, τάχα δ9 -ος έγίγ- νετο δημιοεργός, vgl. νύξ άνεται, έγγύδι δ9 ήώς (Κ25\). — Wortf.: άμφιλύκη, s.v. ήώς
D Aeth.fr. 1 p.48 Dav. (Prosaref.) Η. W. Nordheider
όρθόχται [6*] Ε s. Tucker, Greek Verbs 284. 286 F ώρ-σε 2, όρ-δείς 4 Μ 1 [--~] νώρ-σε, Ψ695 [--^] L ,v Η2Ί2 2 [1_2] ^όρ-δείς, δ9 K2\. 80 R-2] έζετο δ9 Β42, Ψ235
Σχ sch.D Β42: όρ-δείς' άναστάς L Kurz, Menschl. Bewegung 57; (zu !Ρ695:) Laser, Arch. Hom. Τ 40
B (fakt. Denom. zu όρδός:) nur Aor. aufrichten, (auch aufrecht halten), Ptz. aufgerichtet, vgl. όρδός (s.d. Wortf.: γνάμπτω u.a. Ορρ.), άείρω 1 trans, aufrichten, (auch svw. nicht fallen lassen) ', den gefallenen (od. fallenden) Schützling: Η2Ί2 (^ύπτιος έξετανύσδη,, Hektor) τόν δ9 αίψ9 ώρ-σεν Απόλλων, m. Ορρ. L ,, s. Ameis-H. z.St. den fallenden Gegner aufrecht halten (s. Laser [L]): ¥*695 (ως πληγείς άνέπαλτ9' αύτάρ) Έπειός ' χερσί λαβών ώρ-σε 2 intrans.; zu έζετο im begleitenden Ptz. sich m. dem Oberkörper aufrichten, sich aufsetzen auf dem Bett (s. dagg. στη δ όρδός Ψ2Ί\^, όρδός άναστάς /211, άνόρουσε Α248, Α 273+, [έξ ΰπνοιο] Κ\62): Β42 (Ag. erwacht) έζετο δ9 ^όρ-δείς» μαλακόν δ9 ένδυνε χιτώνα - iP235in (και ... έειπεν) έζετο fehlt (stattdessen 'Ankleiden’ breiter dargestellt + περί στήδ.) sich auf richten, erheben: K2\ (Ag. vom Bett) L , δ9 ένδυνε περί στήδεσσι χιτώνα m. (versfiillender) Präzisierg. der Körperhaltg.: /C80 (Nestor erwachend) t j δ9 άρ9 έπ9 άγκώνος κεφαλήν έπαείρας ' Ατρεϊδην προσέειπε
Η. W. Nordheider
όριγνάομαι s. όρέγω
769
770


όρΐνω
όρινω [34', 15°, 3Η, lh] Ε uns.; die in Schol.D (s.u. Σχ) greifbare ant. Schultrad. spricht sem. gg. Verknüpfg. m. ορννμι u.ä.; Rix, IF 70, 1965, 25-49; LIV 271 f.
F Akt. Präs, -ει 1, -ετον 2; Imp. -ε 2; Ptz. -ων 2; Aor. -a 1, -ας 2, ώ-ας 1; Aor. ω-ε 2; -αις 1; Tempusstamm unbest.: Impf.? Aor.? -ε(ν) 13, ω-ε(ν) 2; Präs.? Aor.? -ω 1, -ης 2; Med.-Pass. Präs, -ονται 1; ώ-ετο 5; -ομένω 1, -όμενον 1, -όμενοι 1, -ομένονς 4; -ομένη 1, σνν-όμεναι 1; Aor. -Οη 3, ώ-Οη 1, -Οείη 1; -Οέντες 1; όρώρεται u.ä. s. ορννμι
Μ 1 dreis. la [«-«] -ε Φ235 [«-«] -ε ρ47 [«-«] -ε ρ216 lb C-*] ως φάτο, τοΐσι δέ / τφ + 5’ άρα θνμόν ένι στήθεσσιν -ε (' βή+ δ9) Β\42 / Δ 208 = Λ 804 = 7V468 = Γ395 = ρ 150; PNd δέ μάλιστα βαίφρονι θνμόν ά -ε(ν) 7V418, S459.487; Αϊαντι δέ L u -ε Ρ123; έν άλγεσι / ένι φρεσι ^ΟνμόνΛ -ης/ας /2568, ο486; μάλ(ιστ)α (γε) -α(ς) 5366, £361; σνν L -ης/ων /2467, Hes.fr.51,3; L u -αις/ω Λ 792 s 0403; -ει Λ 298; -ε Φ313, Ω760; -ων ω448 lc [«--] πάσιν -0η Ονμός (' άτάρ) Ε29, /7280, Σ223 Id [-2J βριν.ε Op.676 [-2 J L Λε 7772, Ορ.508 le [i-2] L Λεν η 273; L Δας 0178; L 20η Π509 2 viers. 2a
[w 1« «] -ετον /4, 87 2 b [- 2 ] τον + δ9 ^ώρίνετο ΟνμόςΔ
(ένι στήθεσσι φίλοισι) ν9 = h.Ap.524, /595, <ζ>318 [-2^„] L j σ75 2c [—---] -ονται Λ 525 [«2-2] -Οείη /2585; -Οέντες χ23 3 funfs. [«2 ««2] -ομένονς ΞΙ4 = 07
Μ^ΐ] σνν-όμεναι Δ 332 [«1««2] -ομένω /360; -όμενον Π377; -όμενοι Ξ59; -ομένονς 1243, Λ 521; -ομένη Β294 -ριν- im Longum außer 1 e
ΣΧ sch.D ZM42: ^διετάραξεΛ, 294: διεγειρομένη. ταρασ- σομένη, Γ395: L Ώ, τοντέστιν εις έρωτα αντην ήγαγε (ähnl. sch.A ον δει άκούειν ... έθύμωσεν, άλλά τό παρώρμησεν), Δ 208: L j. διήγειρεν. ό τρόπος μεταφορά άπό εμψύχων έπι άψνχα (sic), 14 ^ταράσσο^νσι δνϊκώς, Δ 332: ovvL άμε- ναι, Ε29 διεταράχΟη (ebs. /595), Ξ14: L Λμένονς = 07, Π 509: σννεχύθη, sch. Barn. 5366: ^έτάραξΛα (ähnl. η 273, 5178, £361, ρ47), ν9: ώρίνετο Ονμός* έΟνμοντο; vgl. Ari- stot. Pr. (unten B Anf.) die Interpretamente der Schol. D f. δρ- ννμι (samt όρέοντο), meist διεγείρω od. (ΡτΪΝ.+)όρμάω, weichen hiervon signifikant ab; ebenso die f. όροΟννω, όρούω; vgl. E
B in (tumulthafte) Bewegung setzen; die Bew. ist ungerichtet od. gerichtet; Tempusstamm (Aspekt) im Akt. öfters unbest., vgl. F; bewegt werden — als Patiens od. als Ergebnis der Verbalhandlg. — meist (1) Massen od. Mengen: (la) Wassermassen u.ä., (1 b) Mengen von Kämpfenden od. (1 c) der Ονμός (= 'Woge’, 'Wallung’, Bd. IISp. 1080,24ff; Rix [s. E] 38; vgl. die 'thermodynam.’-physiolog. Erkl. der Bew. des Ονμός [άναζεϊν, -εσθαι, ταράττεσθαι] bei Aristot. Pr. 947b 23 ff., bes. 32-34); seltener (2) Bereiche des menschl. Körpers außer Ονμός (κήρ, ήτορ), (3) eine einzelne Pers., (4) Klage (γόος), (5) Getöse; in (3), (4), (5) semant. Annäherg. an ορννμι (s.d.). — Wortf.: άτύζομαι, έγείρω, έλά(ύν)ω, έρέθ(ίζ)ω, κινήσαι, κίννμαι, κλονέω, κνκάω, έσμαίομαι (Ονμόν), όρμαίνω, όρ- μάω, ορννμι, όροθύνω, όρονω, ότρύνω, πορφύρω, σνγ- χέω, ταράσσω 1 Massen, Mengen la Patiens Wassermasse (Meer / Fluß), Agens Wind(-Gott), Meer-/Flußgott (Akt. außer B294; Aspekt unbest. [Dur.? Aor.?] Φ235, 7/273, Op. 508. 676) /4 (Gl.) άνεμοι δύο ^πόντονΛ -ετον Λ 298 (G1.) άέλλη, * ή τε καθαλλομένη ίοειδέα L u -ει η 273 (Pos.) L&Qive^v δέ θάλασσαν άθέσφατον Op.676 (Unwetter) δς τ\ j θάλασσαν 508 (Boreas) ενρέϊ πόντφ 1 έμπνεύσας L j Med.-Pass, (ohne expl. Agens) B294 (den Seereisenden verhindern) αελλαι 1 χειμέριοι ... -ομένη τε θάλασσα II Fluß Φ235 (Skam.) έπέσσντο οϊδματι θύων, 1 πάντα δ9 -ε ρέεθρα κνκώμενος (vgl. V.313 πολύν δ9 όρνμαγδόν -ε, wo 'Getöse’ das Ergebnis der Verbalhandlg. ist, s.u. 5) 1 b Pa-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όρινω
tiens Menge von Kämpfenden (Kurz, Menschl. Bewegung 143 m. Anm.), die sich chaotisch-tumulthaft bewegt; ohne expl. Agens außer /243, ω448 (Med.-Pass, außer ω448; Präs, außer ^23) Gr./Tr.: Ξ14 τούς μέν -ομένονς, τούς δέ ^κλονέον- ταΛς δπισθε =07 Ξ59 (Wiederaufnahme von V. 14) 'Αχαιοί -όμενοι μ Λ 521/525 Τρώας/ες -ομένονς/-ονται Π377 -όμενον λαόν /243 Αχαιούς 1 δηώσειν -ομέ¬
νονς (άτνζομένονς ν.1.) νπό καπνόν Gr. u. Tr. zus.: Δ 332 σνν-όμεναι κίννντο φάλαγγες (Τρώων και Αχαιών) (Latacz, Kampfparänese 52—55) die Freier: /23 έκ δέ θρόνων άνόρονσαν -Οέντες κατά δώμα ω448 (Agens ein Gott) μνηστήρας -ων 1 θννε κατά μέγαρον lc Patiens der Ονμός (zur Auffassg. des Ονμός als 'Masse’ s.o. die Vorbem. zu B), Akt. u. Med.-Pass., Agentes Personen, auch Götter, oft m. dat.symp., aufwühlen, bewegen (όρώρεται τ377. 524 s. δρ- ννμι) Ica Bew. des Ονμός ohne Merkmal einer Bew.s- Richtung, entspr. verschiedenerlei nicht zielstrebenden, be- griffl. nicht präzise bestimmbaren Affekten Akt. (Aspekt unbest. [Dur.? Aor.?] in formelhaftem [mehr St.en in Icß] -ε(ν) * ρ 150; auch /2568): /2568 (Ach. zu Priam.:) ,,μή μοι
έν άλγεσι ^νμόν3 -ης“ mach mich nicht wütend (?) Hes. fr. 51,3 (Zeus) έκτανε Αητοίδην (= Askl.), Φοίβωι σύν L j -ων erzürnte (?) £361 (Eum. zu Od.:) ,,ή μοι μάλα L u -ας 1 ταντα (deine Lebensgeschichte) έκαστα λέγων“ du hast mich betroffen, traurig gemacht (?) 4- o486 (Od. zu Eum.) zur Angabe des 'anatom.’ Ortes der Bew. kommt ένι φρεσί nur hier vor; häufiger stattdessen ένι στηΟεσσι(ν) ρ 150 ως φάτο (Tel. zu Pen.), τή δ9 άρα ^Ονμόν ένι στήθεσσιν^ -ε erregte <p87 (Antin. zu Eum. u. Phil.: „Was weint ihr) ήδέ γνναικι (Pen.) 1 L j -ετον“; regt auf II Med.-Pass.: E29 (den Tr.n) πάσιν -Οη <0νμόςΛ sie gerieten in Aufregung, Hektik (?) = H280in = Σ223ίη krasser σ75 9Τρφ κακώς ώρίνετο L d er fiel in Panik (?) (Zittern V.77. 80. 88) h.Ap. 524 τών δ’ ώρίνετο L j ένι στήθεσσι sie wurden unruhig, ängstlich (?) (s v9, s.u. ß) Icß Bew. des Ονμός ist gerichtet od. geht einer (planmäßig) gerichteten Aktion voraus bewegen, antreiben, stimulieren (Nagler, Spontaneity 113; J.D.Madden, Boulomai and Thelo, Diss. Yale 1975, 78 m. A.156 [S.282]. 81; Μ.Μ.Willcock, in: ΣΠΟΝΔΕΣ 141-147) Akt. (Aspekt unbest. [Dur.? Aor.?] in formelhaftem [s.a. Ica] ...-ε(ν) 1 B142, Γ395, Δ208, Λ 804, JV418. 468, S459. 487, P123, auch 0403, T272, /2467) instruktiv (durch erläuterndes Doppel- Gl.: Meer, Kornfeld) B142 ως φάτο (Ag.), τοϊσι δέ ^θνμόν ένι στήθεσσιΛν -ε 1 πάσι μετά πληθύν ... 1 κινήθη δ9 άγορή φή κύματα μακρά θαλάσσης, 1 ... τά μέν τ9 εύρος τε νότος τε 1 ωρορ9 έπαίξας ... έκ νεφελάων. 1 ώς δ9 δτε κινήση ζέ- φνρος βαθύ λήιον έλθών, 1 λάβρος έπαιγίζων, έπί τ9 ήμύει άσταχύεσσιν (so stürzten die Gr. lärmend u. Staub aufwirbelnd zu den Schiffen u. bereiteten die Heimfahrt vor): Ag. setzt den Ονμός im στήθος eines jeden in nicht näher beschriebene Bew.; auf diese Bew. folgt eine — m. anderen (gerichteten od. ungerichteten) physischen Bew.en verglichene — zielstrebende Bew. der Menschenmenge entspr. sind zu verstehen Δ208 ως φάτο, τφ δ9 άρα (einem Kämpfer) L Λν -ε = Λ 804 = Ν468 5178 (Od. zu Euryalos:) „ωρινάς μοι L j (έγώ δ9 ον νήϊς άέθλων, πειρήσομ9 άέθλων* έπώτρννας δέ με είπών)“ in Aktion geht die Bew. des Ονμός auch an den beiden folg. St.en über: T272 (Ach. rückblickend:) „Ζευ πάτερ, ή μεγάλος άτας άνδρεσσι διδοΐσθα · 1 (denn sonst) ούκ άν δή ποτέ L έμοΐσιν 1 Ατρείδης ώρινε διαμπερές (durch Wegnahme der Chryseis“; impl. ist: die damalige Bew. meines Ονμός war die unmittelbare Ursache meiner folgenschweren μήνις) Γ395 ως φάτο (Aphr. zu Hel.), τή δ9 άρα t jV -ε (Schol. D erklärt richtig, was impl. ist: Erregg. von Liebesverlangen nach Alex., vgl. W. 419-447; P. Wiesmann,
771
772


όρΐνω
Die schöne Helena, Chur [masch.] 1950, 35 f. m. Anm.) Ebs. häufig wie die 'anatom.* Ortsangabe ένι στήδεσσι(ν) / φρεσί ist deren Fehlen: A 792 (Nestor über Versuch, Ach. zur Kampf-Teiln. zu bewegen:) „τίς δ" οιδ’ εϊ κέν οί σύν δαίμο- νι ^υμόν. -αις ' παρειπών; άγαδή δέ παραίφασίς έστιν εταίρου“ s (9403 (-ω, Patr.) 7V418 ως έφατ' (Tr.), Άργείοι- σι δ' άχος γένετ’ εύξαμένοιο, 1 PNd δέ μάλιστα δαίφρονι L j -ε(ν) = S459 = 487 Ρ123 (Men.) ως έφατ’, Αϊαντι δέ δαϊφρονι L d -ε δ366 (Od.:) „(Es erbarmte sich meiner) Εί- δοδέη' τη γάρ ρα μάλιστά γε L d -α (sie trat mir entgegen, συνήντετο)" Ω467 (Hermes zu Priam.: ,,λαβέ γούνατα Πηλείωνος) ϊνα οί σύν L -τ/ς·" damit du ihn umstimmst II Med.-Pass. /595 Lrou δ’ ώρίνετο δυμόςu (des Meleager) άκούοντος κακά έργα (danach ging er u. wappnete sich) υ 9 L j (des Od.) ένί στήδεσσι φίλοισι (danach überlegt Od., ob er eingreifen solle od. nicht) ( = h.Ap.524, s.o. lea) m. Beschr. des 'physiolog.’ Geschehens: ω318 L d (des Od.), άνά ρίνας δέ οί ήδη ' δριμύ μένος προΰτυψε (danach gibt er sich seinem Vater zu erkennen) 2 Patiens ist ein Bereich des menschl. Körpers außer δυμός 2 a νήτορ^ Akt. ρ47 (Tel.:) ,,μήτερ έμή, μή μοι γόον δρνυδι μηδέ μοι L u 1 έν στήδεσσιν -ε" II Med.-Pass.: /7509 (PNd αίνον άχος γένε- το*) ώρίνδη δέ οί L d ό τ’ ού δυνατό προσαμύναι Ώ585 (Hektors Leichnam soll nicht in Priamos’ Ggw. gewaschen werden) μή ό μέν (Priam.) άχνυμένη κραδίη χόλον ούκ έρύ- σαιτο 1 παϊδα ίδών, Άχιλήϊ δ’ (u. als Reaktion darauf bei Ach.) -δείη φίλον L ., 1 καί έ κατακτείνειε (Ach. den Priam.) 2b ^κήρ. Akt. ρ216 (Mel. durch Schmährede) -ε δέ L d ’O- δυσήος 3 Patiens ist eine einzelne Person Med.-Pass. /360 σοί -ομένφ κατά δώμα dir (Od.), während du durch das Haus stürmtest (Lsemant. Annäherg. an όρνυμι, Rix [s. E]j41 f.) 4 Ergebnis der Verbalhandlg. ist Klage (γόος),
Akt. Ω760 ως έφατο (Hekabe) κλαίουσα, γόον δ’ άλία- στον -ε (έγειρε v.l.; L u41) 5 Ergebnis der Verbalhandlg.
ist das Getöse einer Menge von Fluss-Treibgut, Akt. (Agens Flußgott) Φ313 (Skam. bittet Simoeis:) „ϊστη δέ μέγα κύμα, πολύν δ’ ορυμαγδόν -ε 1 φιτρών καί λάων" (L j 40f., der die Formel πολύς δ’ορυμαγδός όρώρει vgl.)
Kompos.: συν- Δ 332 (s.o. lb) DP: <0467 (s.o. Icß) Hes.fr.51,3 (s.o. lea)
D v.l. Z51, //349, /703, K31, r524 V.Langholf
δρκιον [27\ 3°, 1HJ F Nom. -ov 1, -α 3, Akk. -a 25, -(α) 2 Μ 1 zweis. [^1 -(α) (έταμνον) Δ155. 269 2 dreis. [1mm] L-a πιστά. ταμόντες Bl 24, ω483; L j Γ269; -a //69. 411, Ύ266, ω546 [1mm] πρότεροι ύπέρ L-a δηλήσ.ασ- δαι* Δ 67 = 72. 236. 271; L .ηται Γ107; ύπέρ -α Γ299; καί c-a πιστά ταμόντες*. Γ73 — 256 s Γ94, Γ191; L . Γ252; καί L-a πιστά. Γ323; L , ζΔ 157; καί -α Β339; -ον Δ 158 R-m] l d Γ245. 280, //351, Ύ262, Hes.fr.204, 78; -α τάμνη /"105; -α τ302
Σχ -α mehrfach m. όρκους erklärt (sch.D Β124+) L s. δμνυμι
Β Eid (Sg. u. Pl.), Schwüre, d.h. (beschworene) Abmachungen, Versprechen, Vereinbarungen, (nur PL); Schwuropfer, als Bez. der Opfertiere bei Schwurzeremonie (nur PL); ö. als ’zum ορκος- gehörig* wohl primär Bez. der beim Eid geschlachteten Opfertiere u. d. durch Eid enstehenden/bekräftigten Vereinbarungen, dann auch synon. m. όρκος ‘Eid’; diese Bed. ('Eid* als einseitige Erkl.) sicher nur r3O2 (in 2 a), wahrsch. auch Δ 158 (in 1), vgl. auch //411 u. 7Ί91 (in 2bßbb); auch bei ‘Vereinbarung* immer Bezug auf Eid deutl. (vgl. Διός -α /"107) od. zumindest mögl. (anders L10, vgl. dazu L1582f.), aber nicht immer auf Opferhandlg. (s. z.B. Ä/411); ‘Vereinbarung’ oft in synon. Kontext od. in pleonast. Ausdruck m. ähnl. Wörtern: αρ-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
OQXIOV
μονιάων (Ύ255, s. zu Ύ262. 266 in 2ba) σπονδαί τ’ ακρη- τοι καί δεξιαί (zu Δ 158 in 1), συνημοσύνας (Ύ261, s. zu Α262. 266), συνδεσίαι τε ^καί -α. (Β339 in 2ba), φιλότητα L j (Γ73. 94. 256. 323 in 2bß). — Beiw.: πιστός ('gegenseitig verlässlich’, vgl. L481: 'vertraubarer Vertrag’; nur PL); abh. Gen.: δεών Γ245. 269 (in 2c), Διός Γ107 (in 2bßbb), vgl. όρκος (B Vorbem.). — Wortf.: άρδμός, άρμονίη, δεξιός, ρήτρη, σπονδή, συνημοσύνη, συνδεσίη, φιλότης (vgl. Triim- py, Krieg. Fachausdrücke 187—9); όρκος 1 Sg. Δ158 (Ag.:) ,,ού μέν πως άλιον πέλει -ον αίμά τε άρνών 1 σπονδαί τ’ άκρητοι καί δεξιαί ής έπέπιδμεν", vgl. V. 155. 157 (in 2bßbb), wahrsch. nb. Erwähng. von Opferblut Eid (Ameis-H., Kirk in: Iliad), u. σπονδαί u. δεξιαί d. daraus resultierenden 'Verträge*, mögl. aber auch Vertrag, m. folgender Beschr. der Einzelheiten seines Abschlusses (Tieropfer, Libation, Verab- redg.); kaum „blood of the victims" (L,660 A.31) 2 PL (in
2 b meist bezogen auf gegenseitigen Eid od. Vertrag zweier Personen od. Parteien, anders:) 2a Eid r302 (Bettler zu Pen.: „Od. ist wohlbehalten u. wird kommen) έμπης δέ τοι -α δώσω. 1 ϊστω νύν Ζεύς 1 ίστίη τ’", (damit du es mir glaubst) will ich dir auf jeden Fall Eide leisten (koll. PL, nicht etwa wegen Ζευς u. ίστίη mehrere Eide, vgl. όρκος υ229 [o230f. = r303f.]), vgl. ς151 (Bettler zu Eum.: „ούκ αΰτως μυδήσομαι, άλλά σύν όρκφ") 2 b Schwüre ais (beschworene) Abmachungen, Verträge, Vereinbarungen, zu -a als Obj. von τάμνειν s. zu Bl24; in synon. Vbd. m. φιλότης od. φι- λεϊν positiv gewertet als 'gute Beziehungen’ (Ύ262. 266) 2ba Subj. B339 (Nestor:) „πή δή συνδεσίαι τε καί -α βήσεται ήμιν;", Vereinbarungen u. Schwüre, 'irgendwohin gehen’ (= unwirksam werden) eher d. beschworenen Versprechungen, vgl. V.286 (ύπόσχεσιν, ήν περ ύπέσταν) als die in Aulis (vgl. V.3O6) geschlachteten 'Eidopfer’ (so Ameis-H. z.St.), vgl. σπονδαί u. δεξιαί V.341 Ύ262. 266 (Ach. zu Hektor:) ,,μή μοι συνημοσύνας άγόρευε* ' ώς ούκ έστι λέου- σι καί άνδράσιν -α πιστά ' 2 νν. 1 ώς ούκ έστ’ έμέ καί σέ φιλήμεναι, ούδέ τι νώϊν ' -α έσσονται", verlässliche Schwüre, od. Verträge, Bezug auf Hektors Vorschlag für Vereinbarg. (άρ- μονιάων V. 255) über Rückgabe d. Leichnams durch d. Sieger, bei der die Götter als Zeugen u. Aufseher einbezogen werden sollten (V.254: δέους έπιδώμεδα), d.h. m. beiderseitigen Eiden Γ323 (Gr. od. Tr.: „im Zweikampf soll der Schuldige untergehen) ήμιν δ’ αύ φιλότητα καί -α πιστά γενέσδαι" Freundschaft u. sichere Verträge, anders als V.73 (Bezug auf zu vollziehende Eidopfer) hier Bezug auf die zukünftigen Beziehungen 2b ß Obj. Bl24 (Ag.:) ,,εϊ περ γάρ κ’ έδέλοιμεν Αχαιοί τε Τρώές τε ' u-a πιστά ταμόντες. άριδμηδήμεναι αμφω (dann würde sich ergeben, daß wir viel mehr sind)", die Zählg. würde offenbar ermöglicht durch einen (eidl.) festgelegten Waffenstillstand; Obj. von ταμόντες ist eigtl. ‘zum Eidopfer gehöriges Tier’ (wie 2 c, vgl. τάμε Γ292), aber durch Beiw. πιστά metaph. Verwendg. ('Eid ablegen, eidl. Vertrag schließen’) deutl., (vgl. L9236f., Kirk, Iliad zu Γ73-5, LI661f., u. zu oriental. Parallelen West, East 22f.), Bed. 'Eidopfer schlachten’ viell. noch 7Ί91 (s.u.) Γ73 (Alex, schlägt Zweikampf m. Men. vor: „Sieger soll Besitztümer u. Hel. bekommen) οί δ’ άλλοι φιλότητα καί u j ’ ναίοιτε Τροίην ..., τοί δέ νεέσδων" - 256 (Idaios) s 94 (Hektor) ω483 (Zeus:) „έπεί δή μνηστήρας έτείσατο (Od.) ..., ' L j (λαβόντες ν.1.) ό μεν βασιλευέτω αίεί,1 ήμεϊς δ’ φόνοιο ' έκλησιν δέω- μεν· τοί δ’ άλλήλους φιλεόντων", Ausführg. durch Ath. V.546 (s.u.) Γ105 (Men. zu Hektor: „bringt Lämmer für Ge, Helios u. Zeus) αξετε δέ Πριάμοιο βίην, όφρ’ -α τάμνη ' αύτός (denn seine Söhne sind dreist u. unzuverlässig)", nicht zum Schlachten, sondern „to make the treaty (Leaf), 252 (Idaios zu Priam.: „die Führer der Gr. u. Tr. rufen dich) ές πε-
774
773


δρχιον
δίον καταβήναι ϊν’ L-a πιστάd τάμητε (τάμηαι, τάμωμεν vv.ll.)“ Τ191 (Ag.: „bleibt alle versammelt, bis d. Geschenke kommen) και L u τάμωμεν“, vgl. Od.’ Vorschlag V. 175 (όμνυέτω [Ag.] δέ τοι όρκον, daß er nie m. d. Briseis geschlafen habe), V. 187 (Ag.: ,,έδέλω όμόσαι“) u. V.258ff. (Eid m. An- rufg. von Göttern u. Schwuropfer), eigentl. nur einseitiger Schwur, aber τάμωμεν verweist auf „an oath-scene re-establis- hing a relationship betw. two parties w. a sacrifice“ (L’597f.) Δ 155 (Ag. zu Men.:) ,,δάνατόν νυ τοι -’ έταμνον“ dir zum Tod habe ich nun die Verträge geschlossen Λ 280 (Ag. ruft beim Eid Zeus, Helios, Flüße, Erde u. Unterweltsgötter an:) „ύμεΐς μάρτυροι έστε, φυλάσσετε δ9 L “, zur Rolle d. Götter als Garanten s. μάρτυρος H69 (Hektor:) ,,-a μέν Κρονίδης ύψίζυγος ούκ έτέλεσσεν“ 411 (Ag. akzeptiert Vorschlag der Tr. zu Waffenruhe:) ,,-a δέ Ζεύς ϊστω (hebt Szepter hoch), o. entweder 'Abmachung’ m. den Tr. od. Rede als 'Schwur* cu546 -α δ’ αύ κατόπισδε μετ’ άμφοτέροισιν έδη- κε (Ath.), den Friedensvertrag, vgl. V.483 (s.o.) Hes. fr. 204,78 πάν]τας δέ μνηστηρ[ας] άπίήι]τεεν όρκια πιστά, 1 ό]μνύ- μεναί τ’ έκελευσ[ε] και [. .]π.. άράασδαι ' σπονδηι „verlangte bindende, durch Eid einzugehende, Verpflichtungen“ Γ107 (Men.: „Priam. soll den Vertrag schließen, nicht s. Söhne) μή τις ύπερβασίη Διός -α δηλήσηται“, bei Zeus geschworene Verträge Δ 157 (Ag. zu Men.:) „σ’ έβαλον Τρώες, κατά δ’ L-a πιστάΛ πάτησαν“ 269 (Idom. zu Ag.: „treibe d. Gr. an, damit wir schnell kämpfen) έπει σύν γ’ - έχευαν 1 Τρώες“ 7/351 (Ant.: „gebt Hel. u. ihre Besitztümer zurück) νΰν δ’ L j 1 ψευσάμενοι μαχόμεσδα“ 2by zu Präp. ύπέρ Δ6Ί (Hera zu Zeus: „befiehl Ath. schnell zum Schlachtfeld zu gehen, damit sie erreicht) ως κε Τρώες Αχαιούς ' άρξωσι πρότεροι ^ύπέρ -α δηλήσα/τδαι“ = 72 (Zeus zu Ath.) 236 (Ag.: „Zeus ist kein Beistand für Lügen [od.: Lügner]) άλλ’ οϊ περ πρότεροι L Λντο, ' τών ήτοι αύτών τέρενα χρόα γϋπες έδονται“ = 271 (Idom.) Γ299 (Gebet von Gr. u. Tr.:) ,,όππό- τεροι πρότεροι ύπέρ -α πημήνειαν (die u. ihre Kinder sollen umkommen u. ihre Frauen überwältigt werden)“ 2 c
Schwuropfer — entweder allg. Bez. f. „oath-offerings“ (Leaf zu Γ245) od. Bez. nur der Opfertiere bei Schwurzeremonie; Wein kann T245 auch subsumiert sein, bei Annahme von Zeugma auch Γ269 (Obj. von σύναγον); Gen. δεών *f. d. Götter bestimmt’; Beiw. πιστά in Assoz. zu den m. d. Eidopfer bekräftigten Vereinbarungen Γ245 κήρυκες δ’ άνά άστυ δεών φέρον L-a πιστά 1 άρνε δύω και οίνον (Idaios bringt ferner Mischkrug u. Becher) 269 (Ag. u. Od. stehen auf) άτάρ κήρυκες άγαυοί ' L u δεών σύναγον (mischten Wein u. gossen Wasser auf d. Hände) vgl. zu TI91 in 2bßbb Μ. Schmidt
δρκος, "Ορκος [15*, 20°, 8H, 10h, 2e] E strittig: 1. seit Antike zu έρκος gestellt - lautl. plausibel, aber sem. schwierig (vgl. L2149 ff., L3, L7167; Frisk s.v.), auch nicht durch metaph. Sprachgebr. bei Tragikern (L5, L9249) erweisbar. Mögl. Erklärungen: (a) o. metaph. Bez. des Eids allg. od. in Teilaspekten als „Einschränkg., Grenze“ (L2153 A.3 [m.Lit.]; L": „delimi- tazione simbolica“; L14: metonym. Bez. des gesamten Eids nach dem Teil, der die Sanktion / Selbstverfluchg. formuliert, der „Grenze“, die einer zerstört, wenn er einen Meineid schwört m. heth. Parall.; (b) "O. dämonische Macht, „das (den Schwörenden) Einhegende“ (Luther, Wahrh. u. Lüge 90f.); (c) o. urspr. Bez. der Στύξ als „Gegenstand, welcher den so verpflichteten hemmt“ (L,753), als „weltumfassendes Gehege“ (L5; L6, Hiersche Gl.61, 1983, 30f. [zu ai. Varuna 'Einschließer*]). Andere Vbd.: 2. zu lat. surculus 'Stab’, den man beim Schwur ergreift (L491f., L18); 3. *sworko-s, zu engl. swear (dt. schwören), answer (Szemerenyi, Scripta minora III 1600). Ohne Etym.: „object sacralisant“ (L7168)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρκος, 'Όρκος
F -ος 6, -ου 2, -ω 3, -ον 42, -ους 2 Ml Stamms, im longum [--] -ος (938 = ε 186 = h.Ap.86; -ου ΒΊ55; -ω ο436; -ον Choer.fr.Suppl.Hell.323 (= fr.8 Colace); -ους Th.231, Op.804, Tit.Cycl.fr.6,2 p.18 Dav. [-~] -ον έδεντο* Th.805, Hes.fr. 124,1 [3J μέγαν -ov TI 13, h.Ven.26; -ος/ ov Op.219, h.Cer.259 / T175 [4-] -ου ^441 [*J δεά/ών ^μέγαν -ον όμόσσαι* Λ £178 = κ343 = h.Ap. 79 = h.Merc.518 s h.Ap.83cx; L d /132 s 274, A233 s t>229, κ299, h.Merc.274; f/εών μέγαν -ονΛ άπώμνυ β2>ΊΊ; L d ένεϊκαι Th.784; έπί δ’ -ον δμοσσεν* Ψ42, Ορ. 194; -ον Ύ119 [-χ] καί ωμοσε* ^καρτεράν -ονΛ Τ\2Ί, 5253,
h.Merc.536; άπώμοσα L d κ381; όμόσσατε L μ 298 = σ55; L u Τ108; μέγας* έσσεται* -ος/ον Α239, Th.400; μέγαν -ον 5 746; -ον S280= /7378 = κ346 = h.Ap.89 = μ304 = ο438 = σ59, h.Merc.383; -ους Κ313; -φ £151 2 Stamms, in den brevia [-^] -φ/ον τ396, g 171
Σχ sch. Barn, zu /7378: τελεύτησέν τε τόν -ον τό άπο- δούναι τόν εύορκον λόγον, οίον ποιήσω τόδε ή ού ποιήσω
L L1 bis L16 s. ομνυμι; ,7Buttmann, Lexil. 1152—60; 18Mayer-Modena, ΑΙΟΝ [ling.] 8, 1986, 271-83; 19Thür, in: L.Foxhall, A.D.E.Lewis (edd.), Greek law in its political set- ting, Oxford 1996, 57—72; 20Gagarin, in: Symposion 1995, 125-134
Β I Eid, Schwur; Schwurgarant ö. bez. (1) Rede (als Obj. von τελεύτησεν viell. einschl. m. Rede verbundener Geste bzw. Ritus, s.u. zu S280+), m. der eine Aussage od. (weit häufiger) ein Versprechen m. (dir. od. impl.) Anrufg. von Göttern, öfter auch m. symbolhafter Benenng. von (für Redner od. Adressaten wichtigen) Ggständen bekräftigt wird (assertor, u. promissor. Eid). Inhalt von Eiden öfter in folg. dir. Rede od. in (syntakt. von ομνυμι abhängigem, s.d. Β1 c) Inf.-Satz ausgedrückt; zur Bekräftigg. einfacher Rede vgl. £151 ('nicht einfach so, sondern m. Eid’), o436 (Versprechen m. Eid festmachen), *F42 u. h.Ven.26 (Verweigerg. durch Eid verstärkt) u. s. ομνυμι B Vorbem. (Sp.688,29ff.); Anrufg. von Göttern rel. selten: Gen. δεών (β3ΊΊ, viell. h.Ap.83 u. viell. μακάρων δ. κ299 [alle in laÖaaaa], vgl. ορκιον B Vorbem.), in folgender od. vorhergeh. dir. R. (s. zu *T42, £178, £151, l>229, h.Ap.83) u. s. in 2. Relig. Aspekt von 5. aber auch sonst oft deutl., vgl. z.B. Blick zum Himmel T257 (s.u. zu TI75), Eidopfer (s. όρ- κιον) u. Rolle der Götter als Zeugen u. Garanten (s. μάρτυρος u. Ζεύς BI4b u. 8ba); zum Benennen bzw. Berühren von (symbol.) Ggständen s. ομνυμι B Vorbem.; Verwünschg. des Eidbrechers (u. Selbstverfluchg. für den Fall eines Meineids) nur selten deutl. — in Anrufg., Nenng. der Götter, die Meineidige bestrafen (T278ff., T258ff.O, T299f.) — u. auch nicht für alle Eide evident, vgl. Auflistg. in G2b u. 2c. <5. bez. (2) das, wobei man schwört (Schwursymbol, -garant), nur zur Bez. von Styx-Wasser bzw. Göttin Styx als eidbekräftigender, Meineid bestrafender Macht; im fgrE nie, auch nachep. selten (vgl. L1755, LSJ s.v.) zur Bez. anderer Schwursymbole. Bed. (2) erklärbar als allg. Metonymie (Benenng. eines wichtigen Inhalts des Eids als 'Eid’, vgl. όρκια 'Schwüre’ u. 'Verträge’) od. als Bez. e. wichtigen Rituals (Libation, vgl. zu Th.784). Für Entw. der Bed. 'Eid’ aus 'Schwurggst., -symbol’ (L17, L7, Cassola zu h.Ap.83—6. 89, h.Merc.383) kein Indiz im fgrE, auch kaum beweisbar durch Rekonstruktion „arch.“ Denkens, u. keine notw. Folge der etym. Vbd. von 5. m. έρκος (s. E), vgl. auch ομνυμι B Vorbem. Nie 'Meineid’, auch nicht Op. 194, s.u. in laöaaaa (dafür επίορκος, s. s.v.), aber Eid kann, wie jede andere Aussage, durch geschickte Formulierg. die Wahrheit verschleiern (vgl. zu *T441 u. r396 in laß. γ). - Beiw.: άποίνιμος Hes.fr. 124,1, γερούσιος Ύ119, δεινός ΒΊ55, δεινότατος (938 « £186 = h.Ap.86, καρτεράς Ίκ, μέγας 19χ
775
776


δρκος, 'Όρκος
δρκος, 'Όρκος
(s. u. zu 4 233 [in laöaaaa], s.v. μέγας u. L9227), πολύς K313; Präd. άδικος u. δίκαιος Choer.fr. Suppl.Hell.323 (= fr.8 Colace); Gen. δεών (s.o.) 5x, μακάρων *299. — Wortf.: δρκιον, έγγύη, ρήτρη, ύπόσχεσις, επίορκος u. s. έπιμάρτυ- δος
Dispos.: 1 Eid, Schwur als Akt des Schwörens la Sg. laa Nom. laß Gen. lay Dat. laö Akk. laöaa Obj. laöbb Subj. im Inf.-Satz lb Pl. 2 Eid als das, wobei man schwört
1 Eid, Schwur la Sg. laa Nom. (vgl. auch Choer.fr. Suppl.Hell.323 in Öbb u. 038 = ε 186 = h.Ap.86, h.Cer.259 in 2) A 239 (Ach. zu Ag.: „ich sage dir u. schwöre dazu e. großen Eid, ja bei diesem Szepter, das keine Blätter u. Äste mehr treiben wird) ό δέ τοι μέγας έσσεται -ος' ' ή ποτ’ Άχιλλ- ήος ποδή ϊξεται υίας Αχαιών 1 σύμπαντας (u. du wirst nicht helfen können u. dich grämen, daß du d. besten der Gr. nicht geehrt hast“), ό (mask. Dem.-Pr.) zum folg. (Präd.nom.) -ος (Ameis-H. z.St., L636f., L9219f.), nicht auf σκήπτρον V.234 bzg. (so L,756; Leaf z.St., L7168 [„objet sacralisant“]), sondern Charakterisierg. der folg, (indir. formulierten) Selbst- bindg. als Eid; totes Holz d. Szepters als Symbol der Untätigkeit; keine dir. Anrufg. von (Schwur-)Göttem, auch nicht dadurch, daß Ach. (V.245) Szepter auf Erde wirft (so L515 u. L9238) laß Gen. (vgl. auch Bl 55 in 2) «P441 (Men. zu Antil., der ihn im Wagenrennen unfair behindert:) „άλλ9 ού μάν ούδ9 ώς άτερ -ου οΐσμ άεδλον“, zum Inhalt des Eides s. V. 585 („schwöre, daß du mich nicht absichtl. m. einem Trick behindert hast“) — auch wenn Antil. in Men.’ Augen nur falsch schwören könnte, bedeutet o. hier nicht 'Meineid’ (so L9226), so wenig wie δμνυδι V.585 'falsch schwören’ (Antil. schwört ja auch lieber nicht) lay Dat. o436 (phön. Magd im Elternhaus des Eum. zu den Seeleuten, d. ihr Heimkehr versprechen:) ,,εί μοι έδέλοιτέ γε, ναΰται, 1 -φ πιστωδήναι άπήμονά μ9 οίκαδ9 άπάξειν“ (V.437 πάντες έπώμνυον) ξ 151 (Bettler zu Eum.: „weil du es ganz u. gar nicht glauben willst, daß Od. kommen wird) ούκ αΰτως μυδήσομαι, άλλά σύν -φ, 1 ώς νεϊται Όδυσεύς“ (V. 158 ff. ϊστω [Zeus, Tisch u. Herd d. Od.]), Eum. glaubt ihm nicht u. will deswegen auch keinen Eid (V. 171, s.u.), vgl. r302 (Bettler zu Pen.: „έμπης δέ τοι δρκια δώσω“) u. Ausfuhrg. τ303ff. (s £158ff.) r396 (Erz.: Od. kam zu Autol.) δς άνδρώπους έκέκαστο 1 κλεπτο- σύνμ δ’ -φ (τε νόφ ν.1.) τε' δεός (= Hermes) δέ οί αύτός εδωκεν, nicht 'Meineid’, sondern „by cleverly framing his oaths“ (Stanford z.St.), vgl. 034ff., h.Merc.274f. u. 383ff., AC383 laö Akk. laöaa als Obj. laöaaaa von δμνυμι T175 (Od.:) ,,όμνυέτω (Ag.) δέ τοι -ον έν 9Αργείοισιν ανακτάς (daß er nie m. Bris. geschlafen hat)“, vgl. Ag.s Antwort (έδέλω όμόσαι ΝΑΖΊ, ούδ9 έπιορκήσω V. 188, δρκια πιστά ταμωμεν V. 191) u. Ausfuhrg., m. Blick zum Himmel, V. 257 ff. (ιστω [Zeus, Erde, Sonne, Erinyen]) ¥M2 ήρνειτο (Ach.) στερεώς (sc. sich zu waschen), ^έπί δ9 -oVj δμοσσεν (ου μα Ζήν*) Op. 194 (es schadet der Böse dem Besseren) μύδοισι σκολιοϊς ένέπων, L u όμεΐται, nicht 'Meineid*, sondern 'der die falschen Worte bestätigende Eid’, vgl. δμνυμι Bla; anders Op.282 (έπίορκος, s.d.) 4 233 (Ach.:) „άλλ9 έκ τοι έρέω καί επι ^μέγαν -ον όμοΰμαι Λ (ναι μά τόδε σκήπτρον)“ s υ229 (Bettler zu Phil, [ιστω νΰν Ζεύς]), zu Beiw. μέγας s.o. Vorbern., allg. auf Wirkung, trotz Th. 400 (s. in 2) nicht auf Eid bei Styx bzg. /132 (Ag.: „ich will Ach. sieben Frauen geben, darunter Bris.) καί έπί (έπί δέ v.l., Ar.) L j (daß ich nie m. ihr geschlafen habe)“ s 274 ε 178 (Od. zu Kal.: „ich werde kein Floß besteigen) εί μή μοι τλαίης γε, δεά, νμεγαν -ονΛ όμόσσαι (μή τί μοι ...)“ - κ343 (Od. zu Kirke) s h.Ap.79 (Delos zu Leto) = h.Merc.518 (Ap. zu Hermes) 7Ί13 δμο- σεν (Zeus) L έπειτα δέ πολλόν άάσδη h.Ven.26 στερεώς 777
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άπεειπεν (Hestia, zur Werbung Ap.’s u. Pos.’) ‘ ώμοσε δέ L u (sc. Jungfrau zu bleiben), δ δή τετελεσμένος έστίν (berührt Zeus Haupt) β3ΊΊ γρηϋς δέ δεών L 3 άπώμνυ, vgl. Auffor- derg. des Od. V.373 (δμοσον) u. Bericht der Eurykl. an Pen. 5746 (s.u.), δεών 'bei den Göttern’, s.o. Vorbem. u. vgl. S.West, Odyssey z.St., zu άπώμνυ s. δμνυμι Billa h.Ap.83 Λητώ δέ δεών L , δμοσσεν (ϊστω νΰν ...), Gen. δεών hier entweder 'wie ihn die Götter schwören’ (vgl. V. 85 f.) od. wie 0377 (sie schwört bei Gaia, Uranos, Styx); vgl. Aufforderg. V.79 (ohne δεών) «299 (Hermes zu Od.:) „κέλεσδαί μιν (= Kirke) μακάρων L d όμόσσαι“, Gen. μακάρων wie δεών in h.Ap. 83, vgl. Aufforderg. V.343L (ohne μακάρων) h.Merc.274 (Hermes zu Ap.:) ,,εί δέ δέλεις πατρός κεφαλήν L j όμοΰμαι“ 7Ί08 (Hera zu Zeus:) „εί δ’ άγε νΰν μοι δμοσσον, Όλύμπιε, ^καρτεράν -ov“ verpflichtenden Eid 127 (Zeus, erzürnt über Ate) ωμοσε u <5253 (Hel.:) „ώμοσα L j“ κ381 (Kirke zu Od.:) ,,άπώμοσα L /, zu άπώμνυ s. δμνυμι Billa h.Merc.536 (Ap. zu Hermes:) „κατένευσα καί ωμοσα L / μ 298 (Od. zu Gef.:) ,,όμόσσατε L — σ55 (Bettler zu Freiem) Ξ28Ο αύτάρ έπεί ρ9 δμοσέν τε τε- λεύτησέν τε τόν -ον = 0378 = κ346 = h.Ap. 89 = μ 304 = ο 438 = σ59, als Obj. von τελεύτησεν viell. nicht nur Rede, sondern auch dazugehörige symbol. Handlg. gemeint, aber nur (in Aufforderg.) zu dem S280 geleisteten Schwur Berühren von Dingen erwähnt, nirgends Libation laöaaßß von anderen Verben Ύ119 (Hektor:) „Τρωσίν δ9 αύ μετόπισδε γε- ρούσιον -ον έλωμαι (όμοΰμαι ν.1.)“ 5746 (Eurykl. zu Pen.:) „έμεΰ δ9 έλετο μέγαν -ον“ £171 (Eum. zu Bettler:) „άλλ9 ή τοι -ον (κείνον Zen.) μέν έάσομεν“, vgl. Angebot V. 151 h.Merc.383 μέγαν δ9 έπιδαίομαι (έπιδεύομαι ν.1., έπιδώσο- μαι ci. Barnes, al. al.) -ov, vgl. s.v. δαίομαι Sp.II, 202,4ff. Hes.fr. 124,1 έκ τοΰ 5’ -ον έδηκεν (Zeus) άποίνιμον (ci. Schneidewin, άμείνονα codd.) άνδρώποισι ' νοσφιδίων έργων πέρι Κύπριδος, vgl. New York Times v. 10.11.98 (Arthur Schlesinger im Senat: „1 doubt if there’s anyone in this room who hasn’t told a lie at one time or another about his lo- ve life“) laöbb Akk. als Subj. im Inf.Satz: Choer.fr. Suppl.Hell.323 (= fr.8 Colace) -ον (Όρκον Colace) 5’ ούτ9 άδικον χρεών έμμεναι ούτε δίκαιον, zum unklaren Sinn vgl. Lloyd-Jones/Parsons u. Colace z.St. lb Pl. (nur Akk.) Y313 (Hera zu Pos.:) „πολεας ώμόσσαμεν -ους ' πασι μετ9 άδανά- τοισιν (ich u. Ath.)“, Pl. entweder Pleon. od. bez. auf bei mehreren Gelegenheiten (auf den nie beendeten Zorn über das Paris-Urteil zurückgehende) geleistete Eide, sicher nicht, weil Tür Hörer nicht erkennbar, „bei viel Ggständen zugleich“ (L,756f. - aufgenommen von Ameis-H., Leaf, Edwards, Iliad z.St. — als Beleg dafür, daß o. primär u. noch hier 'Schwurggst.’ heißt, s.o. Vorbem.) Tit.Cycl.fr. 6,2 p. 18 Dav. (εις δικαιοσύνην) ήγαγε (Chiron d. Menschen) δείξας ' -ους καί δυσίας ιλαράς καί σχήματ9 Όλύμπου 2 (nur zur Bez. des bei Göttern zur Libation verwendeten Styx-Wassers bzw. der Göttin Styx) Schwursymbol, -garant, d.h. eidbekräftigende, Meineid bestrafende Macht, zu Στύξ s.d. Th. 400 (Zeus ehrte Styx) αύτήν μέν γάρ έδηκε δεών μέγαν έμμεναι -ον 805 τοΐον άρ9 -ον έδεντο δεοί Στυγός άφδιτον ύδωρ ' ώγύγιον 784 (wenn Streit unter Göttern ausbricht u. einer lügt, schickt Zeus Iris) δεών μέγαν -ον ένεϊκαι ' πολυώνυμον ύδωρ 038 (Hera zu Zeus:) „ϊστω νΰν τόδε Γαΐα καί Ούρανός ' καί τό κατειβόμενον Στυγός ύδωρ, δς τε μέγιστος ' -ος δεινότατος τε πέλει δεοΐσι“ - ε186 (Kal. zu Od.) - h.Ap.86 (Leto zu Delos) h.Cer.259 (Dem.:) „ϊστω γάρ δεών -ος άμείλικτον Στυγός ύδωρ“ ΒΊ55 -ου γάρ δεινοΰ Στυγός ΰδατός έστιν (Titaressos) άπορρώς
Π (nur Hes. u. viell. Choer. [s.o. I laöbb]) Personif. ais Schwurgott - Sohn der Eris (Th.231, Op.804), Fügt meineidi- 778


όρκος, 'Όρκος
gen Menschen großen Schaden zu (a.O.), läuft krummen Entscheidungen nach (Op. 219), ihm wird (im hes. Kalender) am fünften Tag (jeder Dekade) von den Erinyen geholfen (Op. 803 f.). Zu Göttern bei Schwur vgl. Έρινύς, Στύξ u. s. όμ- νυμι G
D T302d; v.l. *332 (vgl. επίορκος), Op.321
G 1 im fgrE 48 geleistete, geforderte, gebrochene od. sonst (auch allg.) erwähnte Eide, eidliche Verträge (vgl. L15294f., L,618ff.); davon assertor. 13 (od. 14, s. zu h.Cer.259): /132ff. s 274, TI 75 ff. 187. 258ff.: Ag. wegen Briseis; 038: Hera zu Zeus; ¥'441 ff.: Men.’ Forderung an Antil.; ξ 151 ff. 171. 392: Bettler zu Eum., der Eid ablehnt; £331 = r288: (Lügenerz.) Pheidon zu Kreter; ρ 155: Theokl.; r302: Bettler zu Pen.; l>229: Bettler zu Phil.; Th.782ff.: Schicksal von Göttern, die lügen u. dazu falsch schwören; Op. 194: ein Schlechter beschwört Falsches; Op.282: Meineid zu falschem Zeugnis; Hes.fr. 124,1: Zeus macht Eide in Liebesdingen folgenlos; h.Cer.259: Dem. zu Metan. (wegen zukünftiger Tätigkeit der Göttin viell. eher promissor.); h.Merc.274ff. 383: Hermes bietet Ap. Eid an, schwört; davon promissor. 32: A 76f.: Kalchas verlangt u. erhält Eid von Ach.; A 233ff.: Ach. zu Ag.; £124: Gr. u. Tr., fiktive Eide bei Heereszählg.; /7339: Gr. in Aulis; T73ff., bes. 94. 105ff. 245. 252. 269. 276ff. 299. 323, A67. 155ff. 236. 269ff., //69. 351: Ag. u. Priam. für Gr. u. Tr.; //76: Hektor; //411 ff.: Ag.; AT321 ff.: Dolon .verlangt u. erhält Eid vond Hektor; S271: Hypnos L d Hera; TI08: Hera L u Zeus; TI27: Zeus wegen Ate; K313: Hera u. Ath. wegen Troia; Φ373: Skam. wegen Heph.; Ύ119: Troer, in der Vorst. Hektors; X254ff.: Hektors Vorschlag, von Ach. abgelehnt; Ύ262: (Ach.:) keine Verträge zwischen Löwen u. Menschen; T42: Ach.; 0373 ff., 5746: Tel. L d Eurykl.; 5 253: Hel. an Od.; £178ff.: Od. L d Kal.; κ299ff. 343. 381: Od., auf Hermes’ Rat, L u Kirke; μ298ff.: Od. L Gefährten; o437: Phoinikerin L 4 Seeleuten; σ55: Bettler L Freiem; ω483ff. 546: Ithakesier, nach Willen von Zeus u. Ath.; Hes.fr.204,79: Tynd. verlangt Eide von Freiem d. Hel.; h.Ap.79ff.: Delos L j Leto; h.Ap.334ff.: Hera zu Zeus; h.Merc.460: Ap. zu Hermes; h.Merc.518: Ap. Hermes; h. Merc.536: Ap. zu Hermes; h.Ven.26: Hestia; davon allg. 2: r396: Autol. als Meister in der Kunst des Schwörens; Th.231f.: Horkos bringt dem Schaden, der Meineid leistet; unklare Bed.: Choer.fr. Suppl. Hel.323 2 Verseh. Eide: 2a (assertor.) Eide auf ei¬
gene Handlg. in Verg. bzg.: /132ff.+, 038, ¥'441 ff., h. Merc.274ff.+, Hes.fr. 124,1 2b (assertor.) Eide auf Zukunft bzg. („das u. das wird stattfinden“): £151 ff. 171. 392, ρ 155, τ302, υ229, h. Cer. 259 2c (promissor.) Eid nur auf eigene Handlg. gerichtet (kein Vertrag m. Drittten): A 233 ff., TI27, K313, ¥'42, h.Ap.334, h.Ven.26 2d beiderseitige Eide als förmlicher Vertrag: B124, £339, T73ff.+, //411, ω483 2e Eid(-angebot, -forderg.) zur Streitschlichtg.: 038, ¥'441 ff., h.Merc.274ff.+, Op. 194.282 2f „Meineide“, d.h. falsche assertor. Eide u. nicht eingehaltene promissor. Eide, Abmachungen: Troer T73ff., Hektor: AT321 ff., Hera 038, Gef. d. Od.: μ 298ff.. Liebende: Hes.fr. 124,1, Hermes: h. Merc.274ff. 383 - vgl. r396, Th.232. 783ff., Op.194. 282 2g Libation beim Eid: £339, Δ155, Hes.fr.204,79 (σπονδή), Γ245. 269 (οϊνος), £331 - r288 (ωμοσε άποσπένδων), zu Styx s.o. B2 u. s.v. Στύξ 2h Eide in wörtlicher Rede: A86ff., 233ff., T276ff., //411, *329 ff., 036 ff. = £186ff. = h.Ap.84, T258ff., Φ 373 ff., ¥'43ff., £158ff. - ρ 155ff. - r303ff. = u230ff., h.Cer.259ff., h.Merc.275ff. M.Schmidt
ορμαθός [1°] E uns., viell. m. Zustandssuff. -ά(ο)- (s. μόχθος) zu όρμος I, s. Risch §64b
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όρμαίνω
Σχ sch. Barn. ω8: σύνδεα μα. στίχος, ήγουν σύστημα L B.Grzimek, ed., Grzimeks Enzyklopädie Säugetiere
Bd.l, München 1988, bes. 555f. 590f. 601 f.
B Reihe, Kette von Fledermäusen ω8 ώς δ9 δτε νυχτερίδες μυχω άντρου ... 1 τρίζουσαι ποτέονται, έπεί κέ τις άποπέσησιν 1 L-oC έκ πέτρηςΔ, άνά τ’ άλλήλησιν έχονται, 1 ως κτλ., -ού wohl gen.part. zu τις, s. Ameis-H. u. Heubeck, Odyssey z.St., s.a. I Sp. 1055,45 ff. Fledermäuse hängen m. dem Kopf nach unten u. halten sich m. den Füßen an der Höhlendecke, vorzugsweise in Nischen u. Vertiefungen, jedoch nicht aneinander fest (L590f.). Der Körperkontakt ist aber geleg. so eng, daß leicht der Eindruck entstehen kann, sie seien 'in Ketten aneinander gereiht’, so auch Hom., vgl. I Sp. 540,64 ff. 756,43 ff. Μ. de Leeuw
όρμαίνω [13’, 16°, 2h, le] E zur Bildg. s. Chantraine, Dict. 824 s.v. δρνυμαι; Risch § 108b F -ουσι le; ^ωρμαιν^ε 13, L j’ 2°; -ων 3, -οντι 1, -οντα 2, -οντ9 1, -οντες 4, -όντας 1, -ουσ9 1, -ουσαν 1; ^ώρμην^εν 1, L Δαν 1 im folg. - = όρ- μαιν- u. ώρμαιν-
Μ 1 [1-] πολλά δέ οί κήρ 1 -(ε) τ?83, ψ/86 2a [---] ως -ε Φ64 = *131 [---] (ήος ό ταΰθ9) -ε κατά φρένα (και ^κατά θυμόνJ K5Q1 = Α 193in med = Λ 411 — £106 = Σ15 = 5120 = £365 = 424 = £118medex, ως -ε Ξ20 2b [1_Ζ] άλλα δέ οί κήρ -ε φρεσίν σ345; ώρμηνεν/αν δ9 / -οντ9 άνά θυμόν (όπως) Φ\3Ί, 0156, 0680; -ων/ουσ9 ή ο300, 5789; -ων h.Merc.66 [Ζ_2] ταύτ9 άρα -ων h.Ap.391 3 [----] τόσσα μιν -ουσαν δ793; -ου¬
σι Vit. p.9,17 [*_*χ] φρεσίν -οντι/α/ες Π435 / Κ4 / γ 151, <5843; -οντες/α(ς) K2S s δ 146. 732, χ169
Σχ sch.min. P.Amh. 18 zu ο300: διανοούμενος, Ρ.Palau Rib. inv. 147 u. P.Strassb. inv.33 zu A 193: ^ιενοεΐτοΔ, sch.D A 193: ένεθυμεΐτο. L u, Φ64: L u (ebs. 137, Ξ20). έλογίζε- το, K4: έν νφ έχοντα. βουλευόμενον, 27: ένθυμούμενοι. ορμήν έχοντες
L ’Α. Fulda, Unters, über d. Sprache der hom. Gedichte I, Duisburg 1865, 115f.; 2Fraenkel, Denom. 9; 3F. Eichhorn, De Gr. linguae nominibus derivatione retrograda conformatis, Diss. Göttingen 1912, 23f.; 4Voigt, Überlegung 13ff.; 5Laser, H.86, 1958, 386ff.; 6J.D.Madden, Boulomai and Thelo, Diss. Yale 1975, 62f.; 7Tsagarakis, Gymn.87, 1980, 64. 69 A.41; 8Th.Jahn, Zetemata 83, 1987, 189. 191. 236. 284f.; 9R.Bertolin Cebrian, D. Verben des Denkens bei Hom., Innsbruck 1996, 169-85
B geistig (expl. 21 x von 32, s.u.) hin- u. herbewegen (im Gehen / Stehen / Sitzen / Liegen i//85 f. / S13—20, Φ64+, τ/83, σ344ί / £118 / δ788Γ) i.S.v. (Κ4, 0680, γ 151 nachts schlaflos) grübeln, (S20f., /7435 [διχθά(δι*)] u. /169, 1//86 ^/^-Handlungsaltem.) überlegen, (0156, σ345 über Zukünftiges) sich Gedanken machen, (in 2) etw. vorhaben, im Schild fuhren; im Verh. der Wiederaufnahme zu μερμήριξεν* A 189/93, K503/7, δ 117/20. 791/3, £354/65, έφράζετο h.Ap.388/91, φρονέοντι Ξ20/3, aber im Ggs. zu μερμηρίζω (s.d.) nur 2x (am Anf.) Ind. Aor. (ingr.), sonst Impf. (15x) od. Ptz. Präs. (14x) bis auf le (am Ende); im Ggs. zu stärker obj. βουλεύω, μήδομαι, μητιάομαι rein subj. wie βυσσοδομεύω (s.d. IISp. 105,36-43), μερμηρίζω (s.a. 'Konjug.’ K4 / a427), daher reg. (vgl. L‘) in Vbd. m. κήρ (3°) bzw. jew. gleichbed. (s. L8284f., falsch L6) άνά (3x) / κατά θυμόν (9x) / φρένα (9x), (ένι) φρεσίν (6x) bis auf Φ64+ (RAbschl.), δ 789 ff., o300 (#/#-Zukunftserwartg.), h.Ap.391 (s.o.) in 1 u. 5x (von 7) in 2; Subj. γυΐα Γ in 2, κήρ 3° in 1, κραδίη (des Zeus) /7435, Gotth. Φ137, 0680, 2h, sonst Menschen (Ach. A 193, Σ15, Φ64, Ag. K4, Diom. *507, Hektor *131, Men. P106, δ 120, Nestor Ξ20, Od. A411, £365. 424, £118, s.a. 7/83,
779
780


όρμαίνω
όρμάω
σ345, Pen. <5789. 793, s.a. γ/86, Tel. 0732, ο 300), Pl. nur /5156, y 151 in 1 u. 4x in 2 (y 151 u. 5843 + dat.incomm.). In assoz. Zush. m. 9Αθηνη A 193f., £507, αίπύν ένι φρεσίν 5843, h.Merc.66, ήλθε* A193f., £28+, Ä411f., Φ64+, 5120ff., Men. £25/8, £89/106, y 141/51. 168f., 5116/20. 138/46 f., μένων* £503/7, Φ64+, 5732f. 843/7, Vit. p.9,16f., (έ) νόησε 5116/20, h.Ap.391, υπερώια* 5787ff., ^85f., ύπνος K4, Ώ679Γ, 5793. - Wortf.: βυσσοδομεύω, μέδομαι, μενοινάω, μερμηρίζω, μητιάομαι, μηχανάομαι, πορφύρω, ράπτω, φράζομαι, φρονέω 1 in Vbd. m. pron./ adj. Akk.-Obj. im Ntr. Pl. (άλλα, 3x πολλά, 9x ταυτ9, τόσσα, χαλεπά) u./o. abh. NS (2x ά, 5x η/η [s.a. /169 in 2], 2x δπως [bei göttl. Subj.]) bzw. abs. (ohne / m. ως Lfl 18 / Φ64 = £131d); in REinl./Abschi, (vor bzw. nach Monolog) L d, Λ411 = £106 = Σ15 = ε365 = 424, vor REinl. £507, /2680, /7156, vor / nach Gl. £4 / S20, 5793; in dir.R. nur /7435, y 151 Φ137 (Skam. χολώσατο) ώρμηνεν L5’ άνά
θυμόνj δπως παύσειε (den Ach.) = /2680med (Hermes -οντ9), vgl. μερμηρίζω Blb, «294ff. /5156 (θάμβησαν όρνιθας) ωρμηναν L d α περ τελεεσθαι έμελλον, vgl. V. 152, £389 σ345 (φαεινών) έστηκειν ές πάντας όρώμενος' ά^λλα δέ οί κήρ 1 φρεσίν ήσιν, ά ρ9 ούκ άτέλεστα γένοντο, vgl. V.283, kontrast. α 151 η 83 (ging zu Alkin.’ Palast) äol /ε) ίσταμένφ, πριν (ουδόν ίκέσθαϊ) 4- ψ%6 (ή πόσιν έξερεείνοι ή κύσειε), vgl. Φ551 s 5427+. 44, εΊ5 Κ4 (ούκ PNa) ύπνος εχε πολλά ^φρεσίν -οντ^α ~ S23f. nach
S20, s.u.), vgl. o7f. y!51 νύκτα μέν άέσαμεν χαλεπά L Λες 1 άλλήλοις (ήώθεν 5’ Hälfte blieb, Hälfte fuhr), pers. Dat. (vgl. π 423) nur hier u. 5843 in 2 (ähnl. sing. A21+, λ 532) /7435 διχθά δέ μοι κραδίη μέμονε L Λι, 1 ή μιν (Sarp.) ζωόν (μάχης άπο θείω ή δαμάσσω), (obj.) Handlungsaltem., vgl. μερμηρίζω Bla ο 300 νήσοισιν έπι προέη- κε (Tel. das Schiff) 1 -ων ή κεν ^θάνατον φύγοιά ή κεν άλώη, (subj.) Zukunftserwartg., vgl. σ265 5789 (Pen. κεΐτ9 άσιτος) -ουσ9 ή (εϊ codd.) οί L υιός (ή δαμείη) 793 τόσσα μιν -ουσαν έπήλυθε ύπνος Ξ20 ως ό γέρων -ε δαϊ- ζόμενος κατά θυμόν ' διχθάδι9, ή μεθ9 όμιλον ϊοι VN® (ήέ μετ9 PNa) Φ64 ως -ε μένων (Ach.) * ό δέ οί σχεδόν ήλθε (vgl. £503) s £131 (Hektor, vgl. Φ551. 571 f.) ζ\ 18 (έγρε- το) έζόμενος δ9 L-s κατά φρένα καί κατά θυμόνd, kontrast. ν199 Α 193 (μερμήριξεν ή ήέ ...) ήος ό ταϋθ9 L u (ήλθε Ath.) = Λ411 = £106 = Σ15 = 5120 = ε365 = 424 = £507‘nmed h.Ap.391 (έφράζετο ούς τινας όργιόνας είσαγά- γοιτο) ταυτ9 άρα -ων ένόησ(ε νηα), vgl. /7646f. 715, Hiat vor ό. nur hier 2 [V, 4°, lh, le] in Vbd. m. subst. Akk.-Obj. (nom.act.: 2x πόλεμον, οδόν, πλόον, ^φόνον, δόλον/, zu L j vgl. μερμηρίζω B2) od. le abh. Inf.; innerl.abh. £28, in dir. K /169, 5146. 732 £28 (Gr.) τοί δή έθεν (Men.) εΐν-
ε*α 1 ήλυθον ές Τροίην πόλεμον ... -οντες s 5146, vgl. Γ165, σ376, Δ 15 f. y 169 (μετά νώϊ κίε Men.) έν Λέσβφ δ9 έκιχεν δόλιχόν πλόον -όντας, ' ή καθύπ^ερθε XioiOj νεοί- μεθα (ή ύπέν^ ,) 5732 (728 ούδ9 όρμηθεντος ακόυσα) εί γάρ έγώ πυθόμην ταύτην οδόν -οντα, 1 τώ κε μάλ9 ή κεν εμεινε (ή κέ με τεθνηυΐαν έλειπεν) 843 (Freier segelten ab) Τηλεμάχφ φόνον L... ένί φρεσίν Λ -οντες (847 λοχόωντες), vgl. π 379. 134, β325, τ2 h.Merc.66 (κρειών έρατίζων άλτο κατα σκοπιήν) -ων δόλον (s.d. Β1 bß) L d οίά τε (φϊληταί διεπουσι), vgl. V.62, β93 Vit. p.9,17 ούδ9 έτι μοι ... γυΐα μενειν ... έν άγυιαΐς ' Κύμης -ουσι (με θυμός έπείγει δήμον ές άλλοδαπών ίέναι), vgl. £106. 75, /610+ u. klangl. 5713
G 3χ in Α, 6χ in 5 R« Führer
άρμάω [46', 18°, 6Η, lh] Ε denom. Verb von ορμή (s.d.). - Abi.: όρμήματα, έφορμή
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
F Akt. Aor. ^ώρμησΛ(ε) 1, έφν Λαν 1; -ήση 1, -ήσωσι 1Η; -ήσειε 4; έφ-ήσας 1°, έξ-ήσασα 1°; Med. Präs, έφ-αται 4; νωρματΛο 2, L / 1, ωρμώντ9 1; έφ-ασθαι 1; σ-Aor. ωρμήσατ9 1; -ήσωνται 1; έφ-ήσασθαι 1Η; Θη-Aor. έφνωρμήθηΛν 1, L 5, έφ^ u 1, L άτην 2, L Δσαν 5; άφ- i-ηθεΐεν^ 1, έφ^ d 1; ν-ηθήναιΛ 6, έφ^ , 2; 6, έφ^ u
2, μεθ^ j 2, ϊ-ηθέντοςΛ 3, «<pL u 2, -ηθέντι 1, ^-ηθένταΛ 1, έφ^ j 1, Nom. ^-ηθέντε, 1, Akk. έφ^ 1, ^-ηθέντες, 2,
j 1» L-f/ÄsFactj lh, έφ^ d 1° im folg. - = όρμ- u. ώρμ-
Μ 1 [--] -άτ'/ώντ' έκ Γ\42, /178; -ησ9 ές πόλεμον Ζ338 2a [_2Ο] δεύτερος αύθ9 -άτο £855; (ΡΝ) 5’ -ήσατ' ’A(PN‘) Φ595 2b [1-2] -ήση /V64; -ήθη 5’ Ά(ΡΝ1*') S488, £312 [1-2] δεύτερον/ς ^-ηθείς, ό F14Q2. 467, έγγύ- θεν , 7V562, 0529, L , Σ269, 5499, έφ^ u Υ461, μεθ^ d Γ192, ε325; (ΡΝ 5) -ήθη 7V182. 188 / 754, θυμός ^έφ-ήθηΛ 5 713, L Λ 206; δς / οϊ μοι έφ-ήσας/ν (πόλεμον) 7/272, Γ165; -ατο / ^έφ-αταιΛ π(τ)ολεμίζειν ήδέ μάχεσθαι Φ572, ΝΊ4, (δ γ9) L d 0691, φ399; έφ-ασθαι καί Ρ465 [1-2] θυμός έφ-αται α275; έφ-ηθείς ^300 3a [2-2~] όσσάκι 5’ ν-ήσειε. Φ265, £194, L d καί Δ335, έξ- -ήσασα καί μ 221; πάντες έφ/ άμ9 ^-ηθέντΛες Ζ410, ν82, ΡΝ 5’ L Λος Ύ183. 190, 5’ -ηθεΐσα h.Cer. 130; (οϊ γ9) -ήθησαν / -ήσωνται έπ9 χ214, 0 511; ^έφ-ηθάεϊεν Π800, L fivai Ορ.459 [----] (άφ)-ηθέντος άκουσα(ι) β3Ί$ κ 5748 / 728; θυμός έφ-ηθήναι Σ282; έφ-ήσασθαι Sc. 127; ,έφ-ηθέ/ντα/ε /7313, Ρ489, L μσα μ 122; άφ-ηθεΐεν Β794; -ήσειε σ376 3b [2-ix] άθρόοι ^-ηθέντΛες Τ236, L //a/ ε 7V512, Ρ605, 5282; άολλέας -ηθήνςι[ι Hes.fr.204,83; αύ- τοσχεδόν -ήθησανΔ/την £496 s 526 / Ρ530, L Λ/ναι ^817, 7V559; (κατ)εναντίον/ω ^-ηθήναιΔ/την Sc. 73, £12, ύστερον L j S313, μ 126, Ορ.526; -ήθησαν £359;
-ήσωσι Sc.403
Σχ sch.D Γ142: -ατ9' -α. έξήει, 165: έφ-ησαν' έπελθεΐν καί έφ-ήσαι έποίησαν
L Α. Hildebrand, De verbis et intransitive et causative apud Hom. usurpatis, Diss. Halle 1889, 45 f.; Prevot, Aor. 132; Kurz, Menschl. Bewegung 97 f. 140
B selten (sek.) kausat.Akt. (2*, 2°, s. 11 u. II3a am Anf.) jem. antreiben (göttl. Subj. bis auf Z338, wo Ggs. 'selber’), meist Med. (vorwärts)streben ('seiber’ im Ggs. zu vorausgehendem Kaus. 7V73f., 5712f. in II 3b), womit intrans. Akt. (471°/ 1H in I2b / II2/3a) weitg. gleichbed.; komplem. (parall.) zu kausat. έπώρσε (η2Ί\ΐ.) Sc. 69/73, ώρορεν 5712f., parall. m. ώρ(νυ)το £12f., 7V62ff., έπόρουσε 0525/9; umgekehrt wie όρμαίνω (s.d.) meist Aor., nur 9x von 71 Präs.st. (s.u. I/II Vorbem.), Subj. Schiff μ 221, Tiere 7V64, 0691, «214, v82, Z300, Sc.403, Gotth. Γ165 (unbest.), £313 (Hera), η2Ί2 (Pos.), μ 122 (Skylla), σ376 (Zeus), sonst (nur Γ142, lh weibl.) Menschen (bes. Ach. Σ269. 282, Π92. 461, Φ265. 595, £312, Hektor £188. 190. 754, P489. 530. 605, £194, Od. ε325, λ 206, φ 399) bzw. deren ήτορ / θυμός Φ5Ί2 / £74, «275, 5713 (in 12b / II3b), selten in Vbd. m. Instr. (£855f., £496f., P465. 530), σύν (Σ269, ΥΊ92), έκ* / ...θεν / ...φιν (£142, /178, μ 221 / £562, 0 529, σ376 / £794), ές / εισω (Ζ338 [and. μ 126] / Σ282); präd.Adj.: άθρόοι Τ236, άολ- λεας Hes. fr. 204,83, δεύτερος £855, /7467, Φ595Γ, έναντίω £12, πάντες Ζ410, ν82; Adv.: άμ9 ν82, αΐψα £359, αΰριον Σ269, αύτίκα £141 f., αύτοσχεδόν £496. 526, Ρ53Ο, δεύτερον Π402, έγγύθεν Ν562, 0 529, εϊσω Σ282, κατεναντίον Sc.73, κεΐσ(ε) £313, μ221, λάθρη h.Cer.130, μάλλον £74, ποθεν σ376, πριν 0800, τό πρώτον Sc. 127, σήμερον «376f., σχεδόν £559, «Ρ817, τότ9 Ορ.459, τρίς ^817, λ 206, (ές) ύστερον S313, μ 126. - In assoz. Zush. m. άειρό- μενοι* £63f., v82f., αίρησέμεν* P463ff. 488f., (έπ)άίξ(ασ- θ)αι* £512f., Ρ462/5, £194f., ^817, άκόντισε* £183. 781
782


όρμάω
559, £605/8 (vgl. Φ590/5), (ύπ)άκοΰσαι* £375+, #282f. 728, άνώγει* λ206, Hes.fr.204,83, "Αρης* £851/5, £489f., £236 f., Sc. 59/73, (Ρτ£ν.)αρπάξαι* TV188f., Φ 595 ff., άρ- ξειαν* /1335, i?499, Αχαιοί* ΒΊ94, £165, Δ 334f., Z409f., 0 51Of., Ώ800, βελέεσσιν ' TV511f., Ύ194ff., γνώμεναι* Σ269Γ, Φ265Γ, δουρί φαεινφ 1 Ν183. 190, 77466f., έλέειν* #499 f., Α 206, μ 122Γ., (στηναι) έναντίβιον (στάντες) £489f., Φ265Γ, δαλάμ- Γ142, Z336ff., δυμός TV73f, Σ282, α275, <5713, λ 206, δώρηξ* 0529, £605f., Sc. 124/7, ϊππω* £12f., £465. 486/9, £280ff., Κ461, #272/82, v81f., κέλευδον 1 τ/272, v82f., κίχησι* Σ268Ε, μ 122, (Präv.)xpzv- δέντε* £12, £530f., κύμα* Φ265/8, ε325, μ 219ff., μάχε- (σα)σδαι TV74, £489f., Φ572, έμελλε* 77 270 ff., Sc.l26f., με- μαώς* TV182, £530f., μένεν* Δ 333 ff., S488, Φ571Ε, ορεξάτο* £851/5, TV190, 77313f., άποπαύσει* Σ267ff., μ 126, πεδίοιο* TV64, Ύ194/8, v81f., (έκ)περσ- Σ282Γ, ΥΊ92, πέ- τεσδαι* TV62ff. 754f., Ύ194/8, π(τ)ολεμίζειν TV74, Φ572, πόλεμον* £165, Δ 335, Ζ338, σ376, πτόλιν* Σ281Γ, Ύ194/8, πύργος* Δ334Ϊ., %194f., (ούτα) μέσον σάκος (οΰτασε) TV561 f., Ο528Γ, σκοπός* ίζε / ήατο ΒΊ92ΪΪ., Ώ799Γ, τεύχεα* TV182, Σ269, έτλη* £489f., Sc.73, τρις (bis) «£817, A206f., Τρώων* Δ335, TV754f., £236f., φεύ- γειν* 0511, Κ359, μ 120ff., h.Cer.BOf., εφδη* 77313f., Ύ194/7, (βρει) φώτας (έληται) £463 ff., μ122Γ — Gehäuft Ν182/3. 188/90. 559/62, μ 122/6, vor Vgl./Gl. TV754, Φ572, in Gl. TV 64, 0691, v82, χ300, Sc. 403, in Komm, des Dichters TV512, £465 (jew. in Vbd. m. γάρ [wie Z410, η 272, μ 122 in dir.R.]). 530, Sc.73 (jew. Irr.), innerl.abh. £794, Δ 335 Gew. in όππότε-NS abh. von 'warten’), TV559, 72800, häufiger in II (16 von 29) als in I (10 von 42) in (Hes. fr. 204,83 in)dir.R. (l.V. S313, vorletzter V._, TV74, £489, Σ282, £236, /9375, #713, <p 399, L j μ 221), s.u. jew. Vorbem., vor REinl. £794, nach RAbschl. TV754, S486ff., Φ571Ε, #499. - Wortf.: (έπ)άίσσω, (έπ)είμι, (έξ)έρωέω, ίδύω, μαιμάω, μέμονα, οίμήσαι, όρίνω, δρνυμι, (έπ)όρούω, ότρύνω, (άπο)πλέω, σεύω
I Simplex;4'in2b Impf., 38χ (30χ #77-)Aor. (Med. bis auf 2x kausat., 4' intrans. Akt. in II/2 b); in krieg. Zus.hang bis auf 3‘, 1° in 2 b, 3°, 1H, lh in 2 a II kausat. Akt. (s.a. II3a am Anf.): in Bew. setzen, treiben, m. Angabe des Woher bzw. Wohin; in dir.R. σ376 (εί) ^πόλεμόνd ποδεν -ήσειε (Zeus) ins Land (s. ß3Q) brächte, vgl. £165 in II 3 a, Δ 15 f. Z338 (οΰ τοι χόλφ ήμην έν δαλάμφ) νΰν δέ με (Alex.) πα- ρειποΰσ’ (Hel.) ' -ησ9 ές f δοκέει δέ μοι ώδε και αύτφ ' λώϊον εσσεσδαι 12 intrans.Akt. (4' in 2b) u. Med.: sich in Bew. setzen 2 a abs. [6\ 4°, 1H, lh]: sich aufmachen (#499 metaph., vgl. 492), losgehen (TV754f. m. Geschrei, II. sonst u. μ 126 feindselig), nur (#7/-)Aor., 8x Ptz., je 2x Ind./ Inf.; in RAbschl.-V. ΝΊ54, #499, dir.R. Σ269, 3°, lh TV754 ή ρα, και -ήδη (διά δέ Τρώων πέτετ9) Ύ312 (f Έκτωρ Δ οϊμησε) -ήδη #’ Άχιλεύς, μένεος #’ έμπλήσατο TV183 L L#* -ηδέντος^ άκόντισε (άλλ" ό ήλεύατο), s. V. 182 in 2b 190 Αϊας L όρέξατο δουρί (ό δέ χάσσατ9), s. V. 188 in 2b 512 (Idom. konnte nicht spoliieren) έπείγετο γάρ βελέεσσιν. ' ού γάρ έτ9 εμπεδα γυΐα ποδων ήν -ηδέντι, 1 οΰτ9 αρ9 έπαί- ξαι μεδ9 έόν βέλος οΰτ9 άλέασδαι der vorgeprescht war Σ269 (νύξ άπέπαυσε den Ach.) εί δ9 άμμε κιχήσεται ένδάδ9 έόντας ' αΰριον l-77#cz'^j τεύχεσιν, εύ νύ τις αύτόν γνώσεται #499 ως φάδ9, ό δ9 L d δεοΰ ήρχετο, φαΐνε δ9 άοιδήν, ' ένδεν έλών ώς κτλ., Gen. vom verb.fin. abh., s. ISp. 1387,51 ff. u. vgl. Pi.Ne.5,25, Ritook, AAntHungl9, 1971, 212fT. (ähnl. schon Calhoun, CPh33, 1938, 205f.) #282 (Men. u. Diom. im hölzernen Pferd) μενεήναμεν ^-ηδέντΛε 1 ή έξελ- δέμεναι ή ένδοδεν αιψ9 ύπακοΰσαι (Od. κατέρυκε) 728 (παΐδ9 άνηρείψαντο δύελλαι) ούδ9 L Δος ακόυσα von seinem
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όρμάω
Aufbruch, vgl. V.748 in II1 h.Cer. 130 (ληϊστηρες άπήγαγον) λάδρη δ9 -ηδεΐσα δι9 ήπείροιο 1 φεΰγον μ 126 (βωστρεϊν μητέρα Σκύλλης) ή μιν έπειτ9 άποπαύσει ές ύστερον ^-ηδήναιΔ, s. V. 122 in II3a Op.526 (άνόστεος έν άπύρφ οϊκφ) ού γάρ οί ήέλιος δείκνυ νομόν L Akk. vom verb. fin. abh. 2 b m. näherer Best. [26', 1°, 1H] des Woher / Wohin durch έκ (Σ nb. Impf.), (77467, v82 temp., sonst lok.) Adv. (4- Gen. Sc.72f.), präd. Adj. (+ Dat. £12), abh. Gen. (3x von 4 nb. σ-Aor.) bzw. Inf. (je 4x Präs./Aor.): sich aufmachen, aufeinander losgehen (+ Instr. der Waffe[n] £855f., TV496f., £530), angreifen (erfolglos TV562, 0529, 77467, Φ595, ^817), sich daranmachen (konkr.-räuml. bis auf letzte 2 St.), außer 3' am Anf. u. v82 in krieg. Kontext; £142, £855, 7178, Φ572 (schilderndes) Impf., sonst Aor. Akt. (-ήση/ειε TV64 / z!335, Φ265, Ύ194 in Vbd. m. abh. Gen. u./o. Inf.) bzw. Med. (-δη- bis auf Φ595 -ήσατ9 [--<>] statt *-ήδη, 0 511 -ήσωνται [---~] statt *-ηδέωσιν [wie Sc.403 v.l.]); in Gl. TV64, v82, dir.R. 0511, Ξ313, £236 £142 (Aphr. ίμερον
έμβαλε άνδρός προτέροιο' αύτίκα δ9) -ατ9 έκ δαλάμοιο κατά δάκρυ χέουσα, 1 ούκ οιη (145 ικανόν) machte sich auf 7178 (έπεί σπεϊσαν) -ωντ9 έκ κλισίης (πόλλ9 έπέτελλε Νέστωρ, 185 ίκέσδην) Ξ313 'Ήρη, κεΐσε (Ok.) μέν έστι καί ύστερον -ηδηναι (let us make love) TV496 άμφ9 PNd (tot) αύτο^σχεδόν -ήδησανΛ (ξυστοΐσι) s 526 = £53Oex (ξι- φέεσσ9, Dual, vgl. /7273) wurden handgemein Ψ^\Ί τρις μέν έπηίξαν (Aias u. Diom.), τρις δέ L d s TV559” (Inf.) TV562 (οί ούτα σάκος) έγγύδεν -ηδείς (vgl. 646f.) = O529in (525 έπόρουσε) Sc.73 τίς κεν έκείνου (Ares) 1 έτλη δνητός έών κατέναντιΛον -ηδηναι ' πλήν γ9 (Her.), vgl. £269f. £12 (V. u. 2 Söhne) τώ οί (Diom.) άποκρινδέντε L Δω -ηδήτην' 1 τώ μέν άφ9 ϊπποΐίν, ό δ9 άπό χδονός ωρνυτο πεζός Τ236 άδ- ρόοι ^ηδέντεςΛ 1 Τρωσίν έφ9 ... έγείρομεν "Αρηα ν82 ώς τ9 έν πεδίφ τετράοροι ϊπποι, 1 πάντες άμ9 L ύπό πληγήσιν ίμάσδλης, ' ύψόσ9 άειρόμενοι ρίμφα πρήσσουσι κέλευδον gestartet Π4Ω2 (PNa πρώτον βάλε) ό δέ (Patr.) PNa 1 ^δεύτεροΛν -ηδείς (νύξε) = 467ίη (Sarp, άπήμβροτε), vgl. 476f. £855 ("Αρης ώρέξατ9 έγχεϊ) L άς αύδ9 -ατο (Diom.) ... ' έγχεϊ (έπέρεισε Ath.), vgl. £349 Φ 595 (Agenor ακοντα άφήκε. Ach.) #’ -ήσατ9 9Αγήνορος ... 1 L Δς (Αρ. έξ- ήρπαξε) S488 ώς έφατ9 (Akamas), VNd #* αχός γένετ9 ... ' Πηνέλεφ δέ μάλιστα 1 -ήδη #’ 'Ακάμαντος' ό δ9 ούχ ύπέμεινεν Δ335 (Menesth. u. Od.) μένοντες 1 έστασαν, όππότε πύργος "Αχαιών άλλος έπελδών 1 Τρώων -ήσειε καί αρξειαν πολέμοιο TV64 (Pos.) ώς τ9 ιρηξ ώρτο πέτεσδαι, 1 ός ρά τ9 άπ9 πέτρης άρδείς 1 -ήση πεδίοιο ίδιώκεινΔ δρνεον, vgl. £463 ^359 λαιψηρά δέ γούνατ9 ένώμα 1 φευγέμεναΓ τοί δ9 αίψα L d -ήδησαν, vgl. Φ601 Θ511 (παννύχιοι καίωμεν πυρά) μή πως καί διά νύκτα ... ' φεύγειν -ήσωνται (Gr.) TV182 Τεΰκρος L5’ -ήδη3 μεμαώς άπό τεύχεα δΰσαι 188 "Εκτωρ L u κόρυδα 1 κράτος άφαρπάξαι Ύ194 ^όσσάκι δ9 -ήσειεd (Hektor) πυλάων ' άντίον άίξασδαι ύπό πύργους ' 1 τοσσάκι μιν προπά-
ροιδεν άποστρέψασκε παραφδάς (Ach.) 1 προς πεδίον dazu ansetzte Φ265 (Ach. floh vor Skam.) L u ... ' στηναι έναντίβιον καί γνώμεναι εϊ μιν απαντες 1 άδάνατοι φοβέουσι ... 1 τοσσάκι μιν (κΰμα πλάζ9 ώμους) sich anschickte 572 ώς είπών "Αχιλήα άλείς μένεν (Agenor), έν δέ οί ήτορ 1 αλκι- μον -ατο ... μάχεσδαι, vgl. TV74 in II3b
II Kompos. (KSV u. V, 1°, 2H in 113. 4 KSN); 5x in II3 Präs., 24x (19x #77-)Aor. (Med. bis auf je 2x kausat./in- trans.Akt. in II2. 3 a); 19x von 29 krieg, (s. 3. 4 Vorbem.), 12x Ptz., 5x Inf. III άφ - aufbrechen, i.d. Schlacht (l· ναΰφιν vom Schiffslager) od. zu e. Schiffsreise (2°); l· innerl. abh., 2° in dir.R. £794 (σκοπός ίζε) δέγμενος όππότε ναΰφιν άφ-ηδεΐεν (Gr.), vgl. 464f. β3Ί5 (sag’s der Μ. nicht, πρίν γ") 784
783


όρμάω
αύτήν ποδέσαι και άφ-ηδέντος άκούσαι <5748 von meiner Abreise, vgl. 5 728 in I2a
112 έξ ausscheren (κεϊσ9), vom Kurs abkommen (Schiff); in dir.R. μ 221 καπνόν και κύματος (sc. Charybdis) έκτος έεργε ' νήα, σύ δέ σκοπέλου έπιμαίεο, μή σε λάδησι 1 κεϊσ9 έξ-ήσασα και ές κακόν άμμε βάλησδα, intrans. Akt. passivisch, kontrast. (metr. gleichw.) Med. von selbst akt. Skylla V. 122 in II3, vgl. ¥/468 an ders. Vst. CKonjug.’?)
113 έφ - (incl. KSN κ 214, Sc.403) aggredi, meist krieg, (s. 3 a u. vgl. 7V74 in 3 b sowie nom. act. χ 130) 3a prägnant / konkr. [9\ 4°, 2H]: aggressiv angehen, anfallen (3x Subj. Raubtiere), angreifen, (9691, £465 Präs., sonst (bis auf 2x Kaus. u. 2H δη-)Αοτ. (7x von 13 Ptz.), m. abh. pers. Dat. 1', 2°, Akk. Γ, 2H (2x Gl., Sc. 127 άέδλους), Instr. £465; in Gl. 0691, /300, Sc.403, dir.R. Γ165, Z410, £489, Σ282, 3°, innerl. abh. Ώ800, Komm, des Dichters £465 (γάρ), Exk. Sc. 127, nur /7313, K461 in Erz. £165 (δεοί) οϊ jioi έφ- -ησαΛν πόλεμον "Αχαιών mir (Priam.) auf den Hals gejagt haben, vgl. σ376 in 11, kontrast. Ώ525 (an ders. Vst.) u. (metr. gleichw.) /208, A 139 77 272 (όϊζυϊ) τήν μοι έπώρσε (Pos.)
1 θί L S άνεμους κατέδησε κέλευδον, ' ώρινεν δέ δάλασσαν auf mich loslassend, vgl. £109 u. (metr. gleichw.) £399 κ214 (λύκοι ήδέ ^έοντε^ς, τούς κατέδελξεν) ούδ9 οϊ γ9 -ήδησαν έπ9 άνδράσιν fielen an Sc.403 (ως L ,) άμφί κτα- μένης έλάφοιο ' άλλήλοις κοτέοντες έπί σφέας -ήσωσι, (intrans.) Akt. statt (metr. gleichw.) Med. (s. (9511 in 12 b) wegen Refl.-Pr. 0691 ως τ9 όρνίδων ... αίετός ' έδνος έφ-άται ποταμόν πάρα βοσκομενάων (ως ϊδυσε) Sc. 127 (δώρηκα ον οί έδωκε Ath.) όππότ9 έμελλε (Her.) 1 τό πρώτον στο- νόεντας έφ-ήσασδαι άέδλους (vgl. ΨΊΊ3 u. s. West zu Th. 478), σ-Aor. trans, im Ggs. zu (metr. gleichw.) δη-Aor. (s. folg. St.) Σ’282 (άψ είσ9, έπεί χ9 μππουςΛ) άση ύπό πτόλιν ήλασκάζων* ' εϊσω δ9 ού μιν (Ach.) δυμός έφ-ηδήναι έάσει, 1 ούδέ ποτ9 έκπέρσει, vgl. /130 £465 (Autom. μά- χεδ9 ιπποις άίσσων. άλλ9 ούχ βρει φώτας) ού γάρ πως ήν οιον έόνδ" ένί δίφρω 1 έγχει έφ-άσδαι καί έπίσχειν l j Ώ800 (σκοποί ήατο) μή πριν έφ-ηδεϊεν (Gr.) Ζ410 (σε κατακτανέουσιν Gr.) πάντες νέφ-ηδέντΛες, vgl. /1460+, kontrast. 7V757 £489 (ϊππω κεν έελποίμην αίρησέμεν) έπεί ούκ άν L 3ε γε νώϊ (Hektor u. Aen.) 1 τλαΐεν (Alkim. u. Autom.) έναντίβιον στάντες μαχέσασδαι 77313 PNa u Λα δοκεύσας 1 έφδη όρεξάμενος (σκέλος), vgl. Sc.333, £98 Κ461 (2 Söhne) άμφω νέφ-ηδείςΛ (Ach.) έξ ίππων ώσε χαμάζε, 1 τόν μέν δουρί βαλών, τόν δέ σχεδόν άορι τύψας μ 122 (φυγέειν κάρτιστον) ήν γάρ δηδύνησδα ' δείδω μή σ9 έξαΰτις L Λα κίχησι (Skylla) ' τόσσησιν κεφαλήσι, τόκους δ9 έκ φώτας έληται /300 (βοές ως, τάς) οίστρος L , έδόνησεν 3 b abgeschw. / übertr. [V, 4°, 1HJ: außer Γ unaggressiv (hin)streben, sich daran machen, je 3x Präs./Aor., außer λ 206 m. abh. Ptz. (1H) bzw. Inf. Präs. (3x, Subj. δυμός + poss.Gen./Dat. [2x αύτοΰ/φ}) od. Fut.; hom. in dir.R. (ähnl. 1") λ 206 (έδελον μητρός ψυχήν έλέειν) τρίς μέν ιέφ-ήδηΛν, έλέειν τέ με δυμός άνώγει, ' τρίς δέ μοι έκ χειρών (έπτατ9) setzte ich an, vgl. Ψ99 Op.459 (ευτ9 αν αρο- τος φανήυ) τότ9 L Αναι όμως δμώές τε καί αύτός (άρόων) geht ran 5713 ούκ οϊδ9 ή τίς μιν δεός ωρορεν, ήέ καί αύτοΰ ’ δυμός L u ϊμεν ές Πόλον ΝΊ4 (τις δεών κελεται) και δ9 έμοί αύτφ δυμός ένί στήδεσσι ... 1 μάλλον ^έφ-άταιΔ ϊ μάχεσδαι (μαιμώωσι πόδες u. χεϊρες) α2Ί5 μητέρα δ9, ει οί δυμός L d γαμέεσδαι, 1 άψ ϊτω ές μέγαρον πατρός, vgl. V.347 φ399 (δηητηρ) τόξων. 1 ή ρά νύ που τοιαΰτα *αι αυτφ οϊκοδι κεϊται, ' ή ό γ9 , ποιησεμεν, ως ενι χερσί 1 νωμφ
*14 μεθ - (je 2χ KSV (abs.] u. KSN (+ Akk.], nur Ptz. (hom.) od. Inf. [1H] Aor.) angreifen, nachsetzen, verfolgen, krieg. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όςμη
bis auf 1°; in (1H in)dir.R. Kl92 Kl92 (Αυρνησσόν) πέρσα ^μεδ-ηδείςΛ σύν "Αδήνη καί Διί ε325 (ούδ9 ώς σχεδίης έπελήδετο) άλλά L , ένί κύμασιν έλλάβετ9 αύτής nachsetzend Ρ605 (^ΑήϊτονΛ 'Έκτωρ ούτασε χειρ9) "Εκτορα 5’ Ίδομενεύς μετά L , -ηδέντα 1 βεβλήκει δώρηκα Hes. fr. 204,83 (wer sich Hel. gewaltsam nimmt) τόν μέτα πάντας άνωγεν άολλέας -ηδήνα[ι ' ποινήν τεισομένους
D £432a (PMich.6972i 13 ed. Edwards, ZPE56, 1984, 12f.); v.l. Ύ140 (vgl. West, Ptol. Pap. 165 f.). 311, 5732, Th. 191
G 12x in N, nicht in Α, H, AM R.Führer
Όρμενίδης [2‘, 1°] Patron., s. "Όρμενος (Hoekstra, Mo- difications 149) I Vbd. "Αμύντορος -ίδαο in /448, wo 9A. V. des Phoinix, u. K266, wo "A. früherer Besitzer d. Eberzahnhelms (beide Male VE; zum Verstyp vgl. £843, £467, Hes.fr.33a,6. 199,5, ferner "Αγαμέμνονος Άτρείδαο sowie £513, A228, «259, 0114); zum Probl. der Identität s. "Αμύντωρ II o414 Κτήσιος -ίδης, ^έπιείκελος^ άδανάτοι- σιν (zum Verstyp vgl. s.v. , B2) König der Insel Συρίη, V. des Eum. V. Langholf
Όρμένιον [!'] Stadt in Thessalien im Reich des Euryp., vgl. "Αστέριον Bd.I Sp. 1438,29ff. £734 oi 5’ έχον -ον oi τε κρήνην Ύπέρειαν Leaf, Homer and History 129. 341 — 345; Allen, Catalogue 123—129; P.Kretschmer, in: Miscellanea academica Berolinensia, Berlin 1950, 175; Huxley, GRBS 3, 1960, 19f.; Giovannini 37—40; H. S.—L. 142; +H.Kramolisch, Orminion, in: Griechenl.-Lex.495f.; +Visser, Katalog 698—700, zum Verstyp 54. 102
D /447 v.l. V. Langholf
"Ορμενος [2', 1H] E Ptz. von δρνυμι, 'sprechender' Name v. Kamptz § 1 Id, 5. 62a (Partizipialbildg.). 62b. 56b 2, 80c (mögl. Abi. vom ΟΝ 'Ορμένιον/ "Ορμενος). 70a (zu PN aus Tätigkeitsbez.); 1 Id, 5 (zur sem. Bzhg. Άμύντωρ -ίδης)
L V.d. Mühll, Hypomnema 175; Hoekstra, Modifications 149; Mühlestein, Hom. Nam. 42—44. 47. 147; Wathelet, Dict. I 784f.; +II 1450; Wathelet, Troyens 21. 26. 30f. 56f. 180; s.a. s.v. "Ορμένιον
Β I Tr., Θ274 (Teukros tötete) Όρσίλοχον μέν πρώτα ^καί -oVj ήδ" Όφελέστην (zum Verstyp [3 ΡΝ] u. zur Assonanz s. Όρτίλοχος ΒΠΙ u. Όφελέστης Bl) II Tr., M187 (Polyp.) αύτάρ έπειτα Πόλωνα L , έξενάριξεν (zum Verstyp Visser, Hom. Vers. 168) III V. der Άστυδάμεια (s.d.), Großvater mütterlicherseits d. Tlep.: Hes. fr. 232 (Prosaref.) IV vorausg. in Όρμενίδης (s.d.) V. Langholf
ορμή [6\ 3°, 3H, 2h] E < *or-smä (zu δρνυμι). - Abi.: όρμάω, vgl. όρμαίνω u. ορμος II F -η 2, -ής 2, -ή[ς 1H, -ή 2, -ήν Ί Μ [2-] έγχεος -ήν Sc.456 [1-] -ήν έγχεος £118 [**] (fvo) -ή Δ466, £416; (φρεν)ός (ύφ9) -ής Hes.fr.204,120, Λ 119, £320; (έγχε)ος -ff Sc.365, Λ 157; έμ/ σήν ποτιδέγμενος* -ήν Κ\23, β4Ο3; £««ν -ήν /355, h.Cer.382; φρεσίν -ήν h.8,13
L Porzig, Satzinhalte 27. 289f.; Laser, H.86, 1958, 394f.; Mugler, Science gr. 43; Graz, Feu 306 f.
B (bis auf JC123 u. letzte, 2 St. räuml. definierter) Drang, (bis auf 2°, L ,3 St. aggressive) Vorwärtsbewegg. von Menschen (5x), Waffen (3x), Elementen (2x), Tieren (2x) u. Psyche (2x), je 7x potentiell / aktuell (vgl. μένος / έρωή, ίωή, βιπή), nom.act. zu σεύομαι £314/20, h.Cer. 379/82; 2x Nom. 4- Kop. als Verbalperiphr. (wie έφορμή), sonst (alle) casus obl. (von Präp. abh. £118, A 119, £320), reg. in Vbd. m. poss. Dat. (udes Pers.-Pr., nb. Nom.) od. (lOx) Gen. (L , /355) bzw. (2x) Poss.-Pr.; m. (präd./attr.) Adj. nur £416, h.8,13; in 786
785


ορμή
Komm, des Dichters /Δ466, dir.R. 6x (am Anf.), Gl. Λ 119. 157 zA466 (πεσόντα ποδών έλαβε Gr., έλκε δ" ύπέκ βελέων, όφρα) τεύχεα συλήσειε’ μίνυνθα δέ οί γένεθ' -η. 1 νεκρόν γάρ έρνοντα (πλευρά ούτησε Tr.) aus seinem Vorstoß / Streben wurde nichts, vgl. TV 188f. £416 (μή) μ" έκβαίνοντα βάλμ
ποτί πέτρτ] ' κύμα μελέη δέ μοι έσσεται -ή mein (Lande-) Versuch scheitert /355 ούκ έθέλεσκε μάχην άπό τείχεος όρνύμεν 'Έκτωρ, ' άλλ' όσον ές φηγόν ϊκανεν' ' ένθα ποτ' οίον έμιμνε, μόγις δέ μεν (Ach.) έκφυγεν -ήν Ansturm, vgl. όρμάω BI2b Λ7123 (Men. μεθιεΐ) έμέ τ' (Ag.) είσ- ορόων καί έμ^ήν ποτιδέγμενΛος -ήν Initiative (Laser), vgl. u385f., /7147 /7403 (ήδη) έταϊροι ήατ' έπήρετμοι, την
aL jOz -ήν (Abfahrts-)Kommando, vgl. V.375 £118 (δός) μ' άνδρα έλεΐν καί ές -ήν βγχεος^ έλθεϊν, 1 δς μ' έβαλε in Speerwurfreichweite, vgl. Κ363 Sc.456 (Ares έμβαλε έγχος έν σάκεϊ* άπό δέ Ath.) L -ήν έτραπ' όρεξαμένη άπό δίφρου fit devier l'elan (Mazon), vgl. £854 365 (ήλασα μηρόν) πρηνής δ' έν κονίησι χαμαί πέσεν (Ares) L u -fj Wucht £320 (μιν έλασεν μέγα κύμα) τόν δ' άρ' ύπόβρυχα θήκε πολύν χρόνον, ούδ' έδυνάσθη ' αίψα μάλ' άνσχεθέειν μεγάλου ύπό κύματος -ής’ ' εϊματα γάρ έβάρυνε Λ 157 (δτε πυρ έμπέση ύλη) οί δέ τε θάμνοι * πρόρριζοι πίπτουσιν έπειγόμενοι πυρός -fj Vormarsch / Gewalt, kontrast. Φ362. 12 ff. 119 (λέων έλάφοιο τέκνα συνέαξε* ή δ' ήϊξε διά δρυμνά) σπεύδουσ' ίδρώουσα θηρός ύφ' -ής Attacke h.Cer.382 (ρίμφα) κέλευθα διήνυσαν, ούδέ θάλασσα 1 1
ίππων άθανάτων ουτ' άκριες έσχεθεν -ήν Elan Hes.fr.204,120 άλλ' ρύ πώ ποτέ πατρός έπησθάνετο (Αρ.) <ρρ£νό[ς·] -ή[ς (πραπίδων δ' έπετέρπετ' έρωή Ιπα]τρός) h.8,13 (κλΰθι, ως κε δυναίμην) ψυχής άπατηλόν ύπογνάμ- ψαι φρεσίν -ήν 1 θυμού τ' αύ μένος όξύ κατισχέμεν
D ν.1. /7315 (— Sc.365”), Θρ.304
G je 2χ in Λ/ε (in assoz. Zush. m. ύλη / κύμα) R. Führer
όρμήματα [2‘] Σχ sch.D £356: ένθυμήματα, 590: με- ριμνήματα L Buttmann, Lexil. II4-9; Porzig, Satzinhalte 184f.; J. Th. Kakridis, Hom. Revisited, Lund 1971, 25—31
B (zu όρμάω BH3b:) Strebungen, (Ί Heimweh-)Regungen (Hel.s.), in dir.R. od. innerl.abh. £356 (keiner soll heimstreben πριν τείσασθαι) Ελένης -ατά τε στοναχάς τε = 590 (Men. ίετο), s. Γ139-42. 176, <5260f., Hes. fr. 204,81 ff., vgl. / 563 f., £ 83, kontrast. (metr. gleichw.) Ω 696 R. Führer
ορμίζω [V, 4°] Σχ sch. Bam. δ 785: ήσύχως έστάναι τήν ναύν έποίησαν, μ 317: ένεωλκήσαμεν
L ’Gray, Arch.Hom.G 103f.; 2Kurt, Seem.Fachausdr. 174. 194
B (zu όρμος II :) eigtl. d. Schiff auf όρμος bringen (t.t.), d.h.: d. Schiff auflaufen, auf d. Anlaufstelle laufen lassen „auch dann, wenn vollständig auf dem Trockenen liegende Schiffe zur Vorbereitg. einer geplanten Abfahrt zu Wasser gebracht u. am Strand in gewohnter Weise festgemacht werden; d. Mannschaft begibt sich dann nochmals an Land“ (L2194). Nach Ankunft am flachen Sand- od. Geröllstrand, z.B. in einem (Natur-) Hafen, ließ man d. Schiff durch Vorwärtsrudem (προερ- έσσω) m. d. Heck voran auflaufen (auch [έπι-\κέλσαι, s.d.). Für einen kurzen Aufenthalt wurde d. Schiff normalerweise gerade etw. aus dem Wasser od. nur aus der Brandg. gezogen, so daß d. Heck auf dem Strand, d. Vorschiff im Wasser lag, s.u. d. ersten 3 Stt.: ΞΊΊ ύψι δ' έπ' εύνάων, δ785 ύψού έν νοτίφ (im Ggs. zu ύψού έπί ψαμάθοις 4 486, vom längeren Aufenthalt). Vgl. L’104 (L2194 A.28 wohl irrtümlicherweise 'Vorschiff statt 'Hinterschiff). — Wortf.: έλκω, προερέσσω, (κατ-, προ-, είσ-)έρυω, (καθ’) ϊστημι*, (έπι)κέλσαι. Ferner L2174. 194f. 1 nach Ankunft yll ιστία νηός ' στεΐλαν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ορμος
άείραντες, τήν δ' ^όρμισαν, έκ δ' έβαν αυτοίμ3Υ7 νήα ώρμίσαμεν σπέος είσερύσαντες 2 vor Abfahrt ΞΊΊ νήες δσαι πρώται είρύαται άγχι θαλάσσης ' ελκωμεν, πάσας δέ έρύσσομεν εις άλα ' ύψι δ' έπ' εύνάων (s.d. Bl) -ίσσομεν vor Anker legen als Vorbereitg. der nächtl. Flucht: <5785 (νήα άλός βένθοσδε έρυσσαν) ύψού δ' έν νοτίω τήν γ' L j = Θ55 Μ. de Leeuw
ορμος I [Γ, 2°, 1Η, 4h] Ε meist erklärt als alte Abi. m. reg. o-Stufe von ειρω (Wz. *ser-) '(auf)reihen’. Zush. m. όρμος II uns., s.d. u. FriskII 420. — Abi.: ορμαθός
Μ 1 zweis. la [-~] -ov o460 1b (- χ] -ov h.Ap. 103; -ους 2*401 = h.Ven. 163 lc [1-] -ον σ295; -οι h.Ven.88;-ους* Op.74 2 dreis. [---] -οισι h.6,11
Σχ sch.Bam. o460: περιτραχήλιον κόσμον (ähnl. σ295 u. sch.D 2401) L 'Helbig, Hom. Epos, 268ff.; 2Bielefeld, Arch. Hom. C 5f. 16 ff. 45 f. 54 f. 64 ff.
B eigtl. 'Aufreiher’, s. E u. Porzig, Satzinhalte 288, daher Kette, Halskette als weibl.er Schmuck (nur h.Ap. 103 viell. Girlande in einer religiösen Prozession, s.u.); von Göttinnen: 2401, h.Ven.88. 163, h.Ap. 103, h.6,11, von Menschen: o460, σ295, Op.74, D; Kaufware: o460, Geschenk: σ295, LOp.74, h.Ap. 103, Dj (der Götter: L J, Werk des Heph.: 2401, D; im Ggs. zu ϊσθμιον (s.d.), das den Hals eng umschließt, ist der im fgrE häufigere o. beträchtl. länger (zu h.Ap. 103 s.u.) u. fällt über die Brust herab (h. Ven. 88 ff., h.6,10f.). Während reg. bis auf 2401+ als Material Gold erwähnt wird, ist über die genaue Beschaffenh. sonst nur aus o460, σ295 bzw. h.Ap. 103 (jew. in Vbd. m. έερτο*) zu schließen, daß der o. m. ήλέκτροισιν (wahrsch. u.a. des Pl. wegen kein Metall, sondern Bemsteinstücke, s. L'268 ff.) besetzt bzw. aus goldenen Fäden (vgl. IISp. 1700,65f.; Lit. s. IISp.488,32ff.) zus.gesetzt war; zum Aufreihen benutzte man meist einf. (Edel-)Metalldraht, s. L230. Meistens wird Kostbarkeit der όρμοι hervorgehoben, u.a. durch die Beiw. πολυδαίδαλος, περικαλλής u. παμποίκιλος, wobei das letztere auf den polychromen Charakter der όρμοι hinweist, vgl. L25f. Ob farbige Glaspasten u./o. Halbedelsteine verwendet wurden, ist nicht sicher, vom archäol. Befund her jedoch durchaus mögl. Der Glanz wird σ296 m. dem der Sonne, h.Ven.88 des Mondes verglichen. Zum archäol. Befund s. L266f. 2401 (Heph.:) ,,χάλκευον
δαίδαλα πολλά, 1 πόρπας τε γναμπτάς θ' έλικας κάλυκάς τε καί -ους" = h.Ven. 163 (κόσμον φαεινόν) ο460 (ήλυθ' άνήρ) χρύσεον -ον έχων, μετά δ' ^ήλέκτροισιν έερΛτο, viell. phön. Arbeit, s. L267 σ295 -ον πολυδαίδαλον ... ένεικε,1 χρύσεον, L Λμένον, ήέλιον ως Op.74 άμφί δέ οί (Pandora) Χάριτες ’ -ους ^ρυσείΛους έθεσαν χρόί, vgl. Th.576. 578; zum Vgl. m. h.Ven.88 u. h.6,11 (Aphr. schmückt sich) s. West zu Op.73—5 h.Ap. 103 ύποσχόμεναι μέγαν -ον 1 L Λοισι λί- νοισιν έερ{γ}μένον έννεάπηχυν; wenn δ. hier Halskette, dann der Länge wegen wohl mehrfach um den Hals geschlungen, vgl. aber L218. 66; dagg. viell. richtig Lawler, CW 42, 1948—9, 2 ff. ('Girlande’ in einer religiösen Prozession), s.a. Cassola z.St. h.Ven.88 -οι δ' άμφ'... δειρή (der Aphr.) περί- καλλεες ήσαν 1 καλοί L jOi παμποίκιλοι’ ώς δέ σελήνη 1 ^στήθεσινΔ άμφ' έλάμπετο h.6,11 δειρή δ' άμφ' καί L j ' -οισι χρυσέοισιν έκόσμεον — s.a. ‘Αρμονίη, "Εριφύλη u. Ευρώπη II (s.u.D). — Wortf.: άγαλμα, έλιξ I, ϊαθ- μιον, κάλυξ Β2, πόρπη
D Hes.fr. 141,4 suppl., vgl. fr. 142 Μ. de Leeuw
ορμος Π [V, 2°, le] Ε uns., wahrsch. όρμος nb. ορμή (zu δρνυμι) wie πλόκος nb. πλοκή usw., s. LI91 ff. Zush. m· όρμος I uns., s.d. u. s. Frisk II 421, wo auch Altem. — Abi.’ εύ-, πάνορμος (vgl. ON Palermo)', ορμίζω
787
788


ορμος
Σχ sch.D Α 435: εις -ον' εις τόν λιμένα (άπό τοΰ όρ- μάν και ϊστασθαι έν αύτφ τάς ναΰς) sch. Barn, ν 101: -ου μέτρον' όταν προς τό όρμισθήναι άφίκωνται. τό μέτρον η τό άναπλήρες τής καταγωγής L Kurt, Seem. Fachausdr. 191 ff.
Β ό. war wahrsch. konkreter u. spezifischer als abstr. u. allg. ορμή ('das Anstürmen’, 'Anlaufen’, s.d.) u. bedeutete etwa 'die Anstürmung’ ('das Angestürmte’). Die Bez., vom Schiff auf den Ort des Verbalvorgangs (vgl. δρόμος [II Sp. 349,55 f. m. Lit.] u. dt. 'Start’) übertragen, gewann die Bed. Anlauf-, Auflaufstelle in einem (Natur-)Hafen (λιμήν, s.d.), an einem flachen Sand- od. Geröllstrand (ρηγμίν/ς), wo d. Schiff m.d. Heck voran auflief. Obgleich im fgrE nur bei Landungen erwähnt, war o. auch umgekehrt d. Stelle, wo das auf dem Trok- kenen liegende Schiff zur Vorbereitg. einer Abfahrt zu Wasser gebracht u. am Strand festgemacht wurde, s. ορμίζω, ούροί. Vgl. LI92ff. einzelne Phasen des Landevorgangs in: A435 (λιμένος εντός ιστία μέν στείλαντο, θέσαν δ9 έν νηι) την δ9 εις -ον προέρεσσαν έρετμοϊς. 1 έκ δ9 εύνάς έβαλον, κατά δέ πρυμνήσι9 έδησαν 1 έκ δέ και αύτοί βαΐνον έπι ρηγμΐνι θαλάσσης = ο 497 in sehr gut geschützten Häfen (s. II Sp. 1697,64ff., vgl. noch ναύλοχος) wurde d. Sicherheitsmaßnahme d. Festmachens, nachdem d. Schiff όσον τ9 έπί ήμισυ πάσης ν 114 (= -ου μέτρον, s.u.) aufgelaufen war, manchmal sogar überflüssig: vlOl (δύο προβλήτες) άκταί άπορρώγες, λιμένος πότι πεπτηυΐαι, ’ αϊ τ9 άνέμων σκε- πόωσι δυσαήων μέγα κΰμα 1 έκτοθεν* έντοσθεν δέ τ9 άνευ δεσμοΐο μένουσι 1 νήες ότ9 αν L-ov μέτρον, ϊκωνται, zur Vbd. L j anders Odyssey z.St. Minyas fr. 1,2 p. 144 Dav. (νέα, ήν) ήγε Χάρων, ούκ έλλαβον (Thes. u. Peirith.) ένδοθεν -ου, sc. auf ihrem Weg zum Hades, s. II Sp. 1041,50ff.
Μ. de Leeuw
Όρνειαί [l·] E zu δρνεον 'Vogel’, vgl. Heubeck, Gl. 63, 1985, 125 B Stadt im Machtbereich Ag.s, im Nordwesten der Argolis B 571 οϊ δέ Μυκήνας είχον ’ 1 -άς τ9 ένέ-
μοντο 9Αραιθυρέην τ9 έρατεινήν 1 κτλ., von Ioniern bewohnt s. Burr 50; H.S.-L. 66; zum Verstyp Visser, Katalog 176ff.
G. Markwald
δρνεον [V] E IE, same stem as δρνις (q.v.), here exten- ded by -ε(ι)ο- suff. w. prob, generic force
B bird N64 (ως τ9 ΐρηξ, ός ρά τ9) όρμήση πεδίοιο διώ- κειν -ον άλλο J.N.O’Sullivan
δρνις 2χ -ϊ- (see Μ), m.andf. (see Βintrod.) [18*, 14°, 5Η, lh, le] Ε όρν- ΙΕ, όρνιθ- in deriv. poss. Myc. (DMic. II 27), see Chantraine, Dict. s.v., see also Όρνειαί, δρνεον
F -ις 17, -ιθος 2, -ιθι 2, -ιθ(ι) 1; -ιθες 4, -ίθων 2, -ίθεσ- GL(v) 4, -ισιν V, -ιθας 5, -ις Pan. fr.23 p.127 Dav.
Μ 1 disyll. la [1.] -ις 0219 RJ -ις Λ/218 (cf. Λ/200 »n R-]) lb Rx] ήλυθεν -ις 0251, υ242; δεξιός -ις 2V821 = ο160 = 525. 531; τανυσίπτερος -ις Th.525, Ορ.212; -ις ^866. 877, τ548, Pan.fr.23 ρ. 127 Dav. lc [i-Ι -ις Λ/200 (cf. Λ/218 in R J), α320, h. 19,17 ld [-M ως δ9 -ις 1323 [--] -ιθ9 Κ2ΊΊ 2 trisyll. 2a [-Μ -ισιν έοικότες Η59; -ιΰας β!55 [-1.] -ιθι έοικώς ε51; -ιθος Ψ357; έσαν -ιθες ω311 2b [1.1] -ιθος «Ρ865; -ιθι £290; -ιθες 0181; -ιθας 0159, Ορ.828 R-2] -ιθες ε65; ως τ9 -ίθων πετεηνών £459, 0690; -ιθας μ331 [».♦] ισαν -ιθες ως Γ2; -ιθας ως Β764 3 quadrisyll. 3a R-1J ^-ιθεσσι, χ303, Ορ.470, fr.33a,14 3b R.βχ] ν ρΊ5Ί
Σχ sch.D Κ2ΊΊ*. /φ -ιθι,* έπί L ,. έπί τφ οίωνφ, •0219: -ις κακός* κακός οιωνός, καί μάντις
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρνις
L Körner, Hom. Tierwelt 53—74; Stockinger, Vorzeichen 154 f.; A. Thornton, People and themes in Homer’s Od., London 1970, 52—7; Buchholz et al.+, Arch. Hom. J 114-21; further εϊκελος L (11. 26 ff.)
B bird (1), bird of omen (2). — Gender: masc. (Κ2ΊΊ, M2W, 7V821 = ol60 = 525, 0219, /?181, o531, υ242, ω311), fern. (Z323, £290, 0690, P757, ¥'877, ^303, h. 19,17, Pan. fr. 26 p. 264 Ki.). — Epith.: see 1 and 2 below. — Wdfld.: δρνεον, οιωνός (q.v.); σήμα, τέρας 1 purely zoological, bird; types specified: αίγυπιός, αίετός, γέρανος, ΐρηξ, κορώνη είναλίη, κύκνος, κύμινδις/χαλκίς, λάρος, πέ- λεια, σκώψ, χήν, note also h. 19,17 (nightingale), further in 2 below; prey of αίγυπιοί χ303, αίετός 0690 (see also s.w. ΐρηξ, κίρκος); follow the plough Op.470; hunted for food by men μ 331 (in need). — Epith.: λιγυρή (of κύμινδις/χαλκίς £290), πετεηνών (B459, 0690), σμικρήσι (prey of κίρκος Ρ75Ί), τανυσίπτερος* (ε65 [σκώπες, ϊρηκες, κορώναι είν- άλιαι], Th.525 [αίετός], Ορ.212 [ίρ^]) *Ρ857
άμαρτών ^865 L j μέν άμαρτε 866 μήρινθον βάλε τή δέδετ’ -ις 877 ή -ις 1 ίστφ έφεζομένη (αύχέν9 άπεκρέμασεν) ε65 ένθα ... -ιθες τανυσίπτεροι εύνάζοντο, 1 σκώπές τ9 ΐρη- κές τε τανύγλωσσοί τε κορώναι 1 είνάλιαι ρ33\ (άγρην έφέπεσκον) ίχθΰς -ιθάς τε Th.525 τό δ9 (sc. ήπαρ) άέξετο ίσον άπάντη 1 νυκτός όσον πρόπαν ήμαρ έδοι /ανυσίπτε- ρος -ις, (= αίετόν, ν.523) Ορ.212 ΐρηξ, L d 470 δμώος έχων μακέλην πόνον ^-ίθεσσι, τιθείη 1 σπέρμα κατα- κρύπτων Hes.fr. 33a, 14 άλλοτε μέν /άρ έν L u φάνεσκεν (Periclymenus) 1 αίετός, άλλοτε δ9 αύτε γινέσκετο (μύρμηξ, άλλοτε δ9 ...) h. 19,17 ούκ άν τόν γε παραδράμοι έν μελάεσσιν 1 -ις ή τ9 έαρος (θρήνον έπιπροχέουσ9 άχέει άοιδήν) Pan.fr.23 ρ. 127 Dav. πέμματα πόλλ9 έπιθείς πολ- λάς δέ τε /οσσάδας -ις, (πολλά μέν έπιθεΐναι λόγων πέμματα, πολλάς δέ L Athen. IV ρ. 172 D: hexametrum rest. Meineke) - in sim., comp.: £459 ^ώς τ9 -ίθων πετεηνών, έθνεα πολλά 1 χηνών ή γεράνων ή κύκνων (ένθα καί ένθα ποτώνται) 0690 L , αίετός (έθνος έφορμάται χηνών ή γεράνων ή κύκνων) ΒΊ64 (ϊπποι) τάς ΡΝ έλαυνε ποδώκεας -ιθας ως Γ2 Τρώες μέν κλαγγή τ9 ένοπή τ9 ΐσαν -ιθες ως 1 ήύτε περ κλαγγή γεράνων πέλει 1323 ώς δ9 -ις άπτήσι νεοσσοΐσι προφέρησι 1 μάστακ9 έπεί κε λάβησι, κακώς δε τέ οί πέλει αυτή ΡΊ5Ί (ως τε ψαρών νέφος έρχεται ήέ κο- λοιών) ότε πρόίδωσιν ιόντα * κίρκον, δ τε σμικρήσι φόνον φέρει ^-ίθεσσι,ν χ303 (ως τ9 αίγυπιοί) έπ9 L j θόρωσι. ταί μέν τ9 — where gods compared with / resemble (further L ad fin.; Kirk, Iliad on H59-60) birds: H59 (κάδ δ9) έζέσθην (Ath. 4- Ap.), -ισιν έοικότες αίγυπιοϊσι * φηγφ έφ9 υψηλή ε51 σεύατ9 (Hermes) έπί κΰμα λάρφ -ιθι έοικώς £290 (ένθ9 ήστ9 [Sleep] δζοισιν πεπυκασμένος) -ιθι λιγυρή έναλίγκιος, ήν τ9 έν δρεσσι ‘ χαλκιόα κικλησκουσι θεοί, άνδρες δέ κύμινδιν α320 -ις δ9 ως άνόπαια διεπτατο (Ath.) 2 teratological, bird as omen, bird of omen; types specified: αίετός (8x), έρωδιος (Κ2ΊΊ), κίρκος (ο 525. 531, note οιωνόν v.532). - Epith.: έσθλοί, κακός; note also predic. αριστερός, δεξιός*, έναίσιμος* 2 a lit. 0251 (ώς) εΐδονθ9 ότ9 άρ9 έκ Διός ,ήλυθεν -ις, (εΐδοντο Διός τέρας [αίγιόχοιο ν.1.), ' μάλλον έπί Τρώεσσι θόρον υ242 ό τοΐσιν αριστερός L „ 1 αίετός (έχε δε πελειαν) Κ2ΊΊ (τοΐσι δεξιόν ήκεν έρωδιόν Άθηναίη) χαΐρε δέ τφ -ιθ9 Όδυσεύς Μ200 -ις γάρ σφιν ^έπήλθε, (αίετός έπ9 άριστερα λαόν έέργων, δράκοντα φάρων) Λ/218 Τρωσίν οδ -ις t , (ήλθε Ατ.) (αίετός ...) Ν821 οί είπόντι έπέπτατο ^δεξιός -ις, ’ αίετός - ο 160 (αίετός χήνα φάρων) - 525 (κίρκος, 'Απόλλωνος άγγελος) ο 531 ου τοι άνευ θεοΰ ήλυθε ([έπ}έπτατο v.l.) t , * * έγνων γάρ μιν έσάντα_ ίδων οιωνόν έόντα 0155 θάμβησαν δ9 ^-ιθας, 0159 οϊος όμηλικίην 789
790


δρνις
έκέκαστο L γνώναι και εναίσιμα μυθήσασθαι Ορ. 828 (ευδαίμων δς) έργάζηται άναίτιος άθανάτοισιν, 1 L d κρίνων καί υπερβασίας άλεείνων (οη status of ν. see West ad 1.) /7181 δέ τε πολλοί ύπ’ αύγάς ήελίοιο 1 φοιτώσ’, ούδέ τε πάντες εναίσιμοι ω311 έσθλοί έσαν L u ίόντι, δεξιοί τ548 έγώ δέ τοι αίετός -ις 1 ηα πάρος, νΰν αύτε τεός πόσις είλήλουθα 2 b metaph. of pers. /2219 (Priam to Hecabe:) „μή δέ μοι αύτή 1 -ις ένι μεγάροισι κακός (κακή ν.1.) πέλευ“
D Hes.fr.64,22 (suppl.); Pisand.fr.5 ρ. 132 Dav. (prose ac- count) J. N. O’Sullivan
δρνυμι [182', 74°, 19H, 9h, 2e] E = ved. nwti 'in Bew. setzen’, s. Mayrhofer, EWAia I 105 f., LIV 266 f., Frisk II 422 f., Chantraine, Dict. 823 f., Hermann, Sprachw. Komm. 95, Rix, Histor.Gr. 25ff.; zum Myk. s. Λαέρτης E u. vgl. Ruijgh, Etudes 254 A. 103, Leukart, -täs 88ff.; nachep. nur poetisch. — Abi.: ορμή (έφορμή), "Ορμενος, -ιον (?), Όρσίλοχος, cf. Λαέρτης, έρνος; vgl. ορθός (Ruijgh, Etudes 158 A.315); vgl. όρέοντο, όρούω
F Akt.: Präs.st. Impf, ώρνυε 1, έπώρνυε 1, δρνυον 1 (Μ 142); Imp. δρνυθι 4, όρνυτε 1, δρνυτ’ 1; Inf. όρνύμεναι 1, όρνύμεν 2 Fut. Ptz. όρσουσα 1 Aor. Ind. ένώρσας 1, ώρσε(ν) 50, ένώρσεν 1, έπώρσε 6, έπώρσ’ 2, ώρορε(ν) 5, ύπώρορε 1, ώρορ’ 1, ώρσαν 2; Konj. δρση 3, δρσωμεν 1, όρσομεν 1, όρσητε 1; Opt. έπόρσειαν 1; Imp. έπορσον 1; Ptz. όρσας 4, ένόρσας 1, δρσασ’(α) 1; Iter, δρσασκεν 1 Pf. Ind. δρωρε(ν) 12; Plqu. ώρώρει 1, όρώρει 33; Konj. όρώρη 6 Med. Präs.st. Ind. δρνυται 5, ορνυτ’ 1; Impf, ώρνυτο 15, ώρνυτ’ 11, ώρνυθ’ 3, ώρνυντο 3; Imp. δρνυσθε 1, δρνυσθ’ 6; Ptz. άπορνύμενος 1, όρνυμένοιο 3, όρνυμένου 1, άπορνύ- μενον 1, όρνυμένων 1, όρνυμένη 1, άπορνύμεναι 2, όρνύμε- νον 1 Fut. όρεΐται 1 Aor. Ind. ώρετο 3, ώρτο 45, ώρτ’ 3, ένώρτο 2, έπώρτ’ 1; Konj. δρηται 4; Opt. δροιτο 1; Imp. δρ- σο 4, δρσ’ 1, δρσεο 6, δρσευ 2; Inf. δρθαι 1; Ptz. όρμένω 1, δρμενον 2, δρμενα 1 Pf. Ind. όρώρεται 2 (τ311. 524); Konj. όρώρηται 1 (2V271) — zum (außer bei Μ142 in der Überl. überw.) temp. Augm. vgl. V.d. Mühll zu /72: „quomodo talia poeta voluerit, incertum“
M 1 eins, la im longum [1] δρσ’ Δ 204; ώρτ’ Th.990, Sc.40 [2] έπώρτ’ Φ324, έπώρσ’ άνεμον £109, i67 lb in den brevia 2[_] γέλως ώρτ’ θ343 2 zweis. 2a όρ-/ώρ- im longum [14 ωρτο H\62 s ^288, 0124, K48, /176, 5111, Sc.30; ,ώρσ^ν άπ’ M253, η\69; L έπ’ E629, M293; L jV έπι /539, μ313; L , δ’ έπί £366. 385; L d δέ 21439, £8, y/367; L /v) 21515, £105, Λ 53, /V154, /7554, ψ/348; ώρνυτ’ αρ’ έξ εύνηφι(ν)/ής β2, /405, 5307 / 52; δρνυτ’ Α423; ώρνυθ’ Λ2 = Τ2 = £2; ώρνυτ’ άπ’ h.Merc. 185; δρσο £109, /288, τ/342; ώρορ’ Β\46 [1_] βρ- νυσθ’, ίππόδαμοι Τρώες Α509, Μ440; L u Ψ101 = 753 = 831, φ 141; βρσας / δρσασ’, άργαλέων* άνέμων* Ξ254, λ 400 = 407, ω!10; L u Χ[90; δρση άργαλέους τ’ άνέμους h.7,24; ώρσεν δέ /C518; ώρσαν δέ £154 [2^] ^ως έφατ’, ώρτο, δ’ έπειτα *£708 = 811. 836. 859, £499; L , (9409 - /277 = 159; ώρσε π 154 [2_] δρσο /395 [2W] άπό / ύπό θρόνου ίώρτο, /2515 / /364; ασπετος L £412; L u Διί Σ203; L j θεών Υ66; L u //211, Θ135, 7714; ένώρτο A 599 - 5326; βύρσε, κακήν Α10, χ161; L d θεά Hes.fr.294,3; L /v) £139, t>346, Th.523; μοι / οί ^έπώρσε, μένος λαιψη- ρά τε γούνα Υ93 / Ύ204; μοι / οί L τ/271, Sc.69; L u £72; ώρσαν Λ 152; έπορσον Ε165 [-«] κατά στίχας, νώρτο δ’_ έπ’, αυτούς £590 s Λ 343; L u αύτφ Φ248; έναντίον, νωρτο δ’ αϋτη, Μ377; L d 0312, Υ374; έναντίον ^ώρτο, λέων ώς Λ 129, ΚΙ64; ασπετος L d κυδοιμός Κ523; άπό
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρνυμι
θρόνου L j Λ 645; τοΐσιν ύφ’ ίμερος L d γόοιο π 215^ L d Λ 151, Ν62, Ψ2\4, 5256, ψ 348, Ορ.568; ύφ’ ίμερον ^ώρσε, γόοιο Ψ108 = 5183 s *£153, /2507 = 5113, r249 s ^231; γαιήοχος L Αχαιούς 7V83. 125; άσπετον L d κυδοιμόν Σ218; L jV / j 5’ έταίρους £273, γ 167; L Απόλλων K79; δέ Ζεύς L ,(ν) ΝΊ94, 0694; L d(v) £451, h.Cer.314; έπιστροφάδην τών δέ στόνος νώρνυτ’, άεικής Κ483 s ω 184, Φ20 = /308; L d Απόλλων //20; L , Γ\3; δρνυτ’ άϋτήν O1XS [$χ] έν φόβον ^ώρσε, Λ 544, 7V362; ίμερον L j *£14, y/144, h.Ven.2; μένος L ,ν (9335; L d /533; ένώρσεν Z499; έπώρσε /429; φύζαν ένόρσας / ένώρσας 062 / 366; δρστ] Ξ522, /703 2b όρ-/ώρ- in den brevia [-^] άλλ’ δρσευ πόλεμον Δ 264, £139; δρθαι (9474 [-1] ώρτο Η\63 = «£290 s 812. 293, 53; ώρσεν Τ4\ 3 dreis.
3a όρ-/ώρ- im longum [1^«] δρσεο Γ250, /7126, Σ170, Φ331, £255, h.Ven. 177; δρσομεν Α 16; δρμενον έξαίφνης £738, Φ14; δρνυον Λ/142; ώρνυτο Γ26Ί [1-2] δρνυσθε £102; ώρώρει Σ498 [2^^] δρνυθι Ζ363; ώς έφατ’, ^ώρνυ- το, 5’ αύτίκ’ ¥^488 = 754. 664; L d /7635 [2_2] δρσωμεν //38; έπόρσειαν Η42 [!««] ^δρνυ,ται £532 = 0564, α347, Hes.fr.280,17; γόον L ,θι ρ46; γόον L ,τε κ45Ί; όρμένω Λ 326; όρνύμεν κ22; έπώρνυε 0613; έπι δ’ ώρνυε <ρ100; έπί δ’ ,ώρνυτο, δϊος «£689. 759; L d Th. 191; ,δτε τ’ ώρετο, δϊος Ύ102; L d Μ2Ί9, Ξ39Ί; μένος ^ώρορε, 7V78; θεός L jV 5712, ψ222; L d 5539; ύπώρορε ω62 [2--] νδρ- νυ,ται Λ 821; καί άλλους L ,θι λαούς 0415, Τ\39; όρνύμεν /353; δρμενα Λ 512; ^ώρνυτο, χαλκφ Γ349 = £45, £17 = /7479; L , £13, Τ363, h.7,36; ώρορε τ201 3b όρ-/ώρ- in den brevia [-2^] δρσητε ^210; ^ώρνυντο, κατά β391; L d «£131 s ω496 [.2.] δρωρε κατά Λ 658 L4-] όρώρει Μ\11, £294 = ι69 = μ 315 [---] δρσουσα Φ335; δρσασκεν £423 [<,2χ] πολύς δ’ ^ορυμαγδός όρώρει, £810 = (959 = ω70, Α449 = (963, Sc.401; L , /7633; ΰπο γδούπος όρώρει, Th.70. 703, Hes.fr. 158,1; L , /573, Λ/289; έχέοντο' βοή δ’ άσβεστος όρώρε,ι Π261, inc.sed.fr. 1,4 ρ.71; L , Λ 500, 7V169. 540; L ,ν Λ 530; άσβεστος βρώρει, Th. 849; πολύς δ’ ύμέναιος L d Σ493, Sc.274; L d A436, £397, /2512, 5380, *122, λ600, ω48, Th.709, h.7,41; δή γάρ μέγα ^νεΐκος, δρωρεν 7V122, 0400; μέγα L d όρώρει £384; μέγα L d δρηται π98 = 116; L d δρωρε(ν) Γ81 = Η314 = 388, Λ/348. 361; L d δρηται υ261; L , όρεΐται ΥΙ40; καί μοι φίλα ^ούνατ’ όρώρη, /610 = Ä^90, JV388; καί L j Λ 477, σ 133; νεΐκος έν άθανάτοισιν δρωρεν / δρηται /2107 / Th. 782; δροιτο £522; δρωρεν Β191, h.32,4 4 viers. 4a όρ-/ώρ- im longum [1^2] όνρνυμέν,ου/αι/ων A421 / £546 / Kl58 [2^„2] ένθεν άπο^ ,αι/ος Th.9, Vit.p.9,8 / h.Ap.29; oL ,ον Ξ395; oL ,η μ 183 [1μ^2] άπθί ,ον £105 4b όρ- in den brevia [«1^^] όρώρεται τ311. 524 Μ-2] νεΐκος όρώρηται 7V271 5 funfs.
[2^2„] βρνυμένοιο, Η64, Th.843 [2^*χ] L d £865
Σχ 1 trans. Akt. in sch. D meist erklärt m. βιεγείρ,ω od. (παρ-, έφ-)όρμάω (so auch sch.min.P.Achmim 2 u. POxy. 3207 zu A10); sonst: sch.min. P.Oslol2 (= sch.min.P.Berlin inv.5014) zu A 10: ώρσε* ένέβαλε, α[ ]ώς (fort. leg. Ίακώς, sec. edd.), sch.min.P.Berlin inv. 11518 zu A16: δρσομεν* όρ[ίνομεν} (suppl. Müller), sch.D A10: ώρσε* διήγειρεν. ένέβαλεν, £146: ώρορε* L ,ε. διετάραξε, Ξ254: δρσασα* είς ορμήν άγαγοΰσα. L ,ασα, ΑΊ90: δρσας έξ εύνης* έκ της κοίτης άγείρας ώρμησε, sch. Barn. £109: έπώρσεν* έπή· γαγεν, η\69*. ώρσεν* άνέστησεν 2 intrans. Akt.: sch.D Α436: όρώρει* διεγήγερτο, τό ο μικρόν διά τό μέτρον, /610: όρώρη * ^κινείται,, Λ 411: όρώρη* ίσχύη. ,, Ν18· ώρορε* ώρμηται, ύπερβιβασμός χρόνου, Σ493: όρώρει* έξηπτο. βιεγείρ,ετο, sch.Barn. £294: όρώρει* έκινεΐτο. παρωρματο 3 Med. in sch. D meist erklärt m. ,ομαι (so
791
792


όρνυμι
δρνυμι
auch sch. min. P.Amh. 19 zu A 572), (άφ-, έφ-)όρμάω, -άομαι od. άνίσταμαι; sonst: sch.D Λ 827: δρνυταΓ L Λεται. αυςε- ται, Μ2Ί9\ ώρετο' ώρμησε, προεδυμήδη, ΚΙ40: ... όρεΐταΓ βιεγερδΛήσεται. κινηδήσεται, Φ14: δρμενον L Λέν. κινού- μενον, Λ 326: παλινορμένω * εκ της φυγής έπιστραφέντες εις τούπίσω όρμήσαντες, sch. Barn. α347: δρνυται' προή- ρηται, μ 183: όρνυμένη' κινούμενη, πλέουσα, τ377: όρώρε- ταΓ τετάρακται
L ’Margulies, ZVS 58, 1930, 100f.; 2Porzig, Satzinhalte 108ff.; 3Rix, IF 70, 1965, 25-49; 4Heubeck, ZVS 97, 1984, 88-95
B (trans.) antreiben, erregen, anstiften, aufstehen lassen, losstürmen lassen, (intrans.) sich erheben, auf steigen, sich aufma- chen, anfangen, aufbrechen, losstürmen, aus-, hereinbrechen, sich ausbreiten, sich bewegen (?) im Akt. Pf. u. im Med. immer (außer wahrsch. Hes. fr. 280,17 — s. 12 b) intrans., im Akt. Präs.st., Fut. u. Aor. immer (außer Aor. 7V78, t?539 u. ω62 — s. I Iba bzw. II5aß) trans.; Präs.st. im Akt. u. Med. oft deutl. dur. (Mutzbauer, Tempuslehre 1231: „Bew. in ihrem Verlauf4), z.B. Z363, 0613, od. iter. (L330), z.B. 4423, 4 827, Λ/142, £546, κ22, auch neg., z.B. κ457, u. zur Beschr. der entstehenden Sit., z.B. £13, Th. 191; Aor. dagg. meist für Fortgang od. Ergebnis einer Handlg., in Gl. gnom., z.B. Λ/279, £397; aber zw. ώρτο (Aor.) u. ωρνυτο (Impf.) kein Untersch. erkennbar, offenbar metr. Bedürfnisse maßgebend (oft formelh.). — Wortf.: s. έπείγω, sowie: βάλλω, δίδωμι, εγείρω, εμβάλλω, επάγω, κινήσαι, όρίνω (vgl. L328), όρμάω, όρέοντο, όρούω, ότρύνω, σπεύδω; Opp. μεδίημι, απολήγω, παύω
Disposition Β I Simplex II Akt. la trans, laa Obj. Lebewesen aa Subj. Gottheit bb Subj. Mensch, Gott in Menschengestalt (Pos.) od. wie Mensch in Göttergesellschaft agierend (Zeus), Tier laß Obj. Naturereignisse (Winde, Wellen, Staub, Feuer) lay Obj. Geschrei u. andere akust. Äußerg.en (Klagen, Lachen) laö Obj. äußere Ereignisse (Kampf, Übel, Krankh.) lae Obj. menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen 1b Akt. intrans. Iba Aor. Ibß Pf./ Plqu. aa Subj. Naturereignisse: Staub, Feuer, Dunkelh. bb Subj. Geschrei, Lärm u. andere akust. Äußerg.en (Klagen, Gesang) ec äußere Ereignisse (Kampflgetümmel], Streit, Er- schütterg., Leid) dd menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen (Kniegelenk als Kraftzentrum) 12 Med. 2a intrans. 2aa Subj. Lebewesen (Menschen, Götter, Tiere [nur Vögel]) u. (sich bewegende) Sachen aa aufstehen (vom Sitzen), um eine Handlg. auszufuhren bb vom Bett aufstehen cc sich aufmachen zu, beginnen m. einer Handlg. dd (zum Kampf) sich erheben ee heran-, losstürmen, zu Angriff od. Verteidigg. ff Subj. Vogel gg feste Gegenstände, die sich bewegen (Schiff, Speere) 2aß Naturereignisse (Winde, Wellen, Feuer, Staub, Geruch, Schaum) 2ay Geschrei, Lärm u. andere akust. Äußerg.en (Stöhnen) 2aδ äußere Ereignisse (Streit) 2aε menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen, Sonstiges (Kraft, Ruhm, Wille, Herz[?]) 2b Med., trans, od. jedenfalls refl., er sucht (für) sich II Kompos. III άνα- (nur Med.) II2 άπο- (nur Med.) 113 έν- 3a Akt. 3b Med. 114 έπι- 4a Akt. 4b Pf. 4c Med. 115 ύπο- 5a Akt. 5b Pf. 5c Med.
, I Simplex II Akt. la trans, (vgl. dazu Kompos. έν-, έπ- u. ύπ- in II3 a. 4a u. 5a) - steht meist als Präd. im HS (Ind., Opt., Konj., Imp.), sonst im abh. Inf.: 7353, £546, x22; im abh. NS: 7703, M293 (έπί), £522 (έν), «P210, h.7,24; im abh. Ptz.: X190, £254 s λ 400 « 407 s ω 110, 062. 366 (έν-); i«d.R. m. Akk.-Obj. der Person od. Sache (zu ergänzen z.B. 7703, 2V794, κ22, τ201, dopp. Obj. 416, K93 s Ύ204, £109 [ετι-]); dazu m. Dat. der Person, zu der hin od. bei der etwas erregt wird: μοι p46, oi Hes.fr.294,3, τοΐσι 1533, 793 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
μνηστηρσι l>346 (u. fast immer bei Kompos. έν-, έπ-, ύπ-, s. II); m. Ptz. verbunden B 146, /V125. 362 (έν-), T41, τ; 169; m. (z.T. zusätzl.) Inf. Λ/142 άμύνεσδαι, Ρ2Ί3 άμυνέμεν, ΝΊ94 μάχεσδαι, ψ222 ρέξαι, h.Cer. 314 καλέσσαι, 9'210 καήμεναι - vgl. £397 in 2aßaa, £451 (έν-) πολεμίζειν ήδέ μάχεσδαι, Η42 (έπ-) πολεμίζειν; m. Finalsatz (ϊνα)\ ζ 154 ψ348; sonst Ziel des Antrejbens meist evident, z.B. im kausat. Wortsinn enthalten (z.B. ώρσεν* η 169, ζ 154, y/348 'veranlaßte aufzustehen’, 'setzte in Bewegung’, vgl. ορσουσα Φ335); m. Akk.Obj. auch wie Incohativum zu anderen Verben (z.B. μάχην όρνύμεν 1353 od. δρνυτ" άϋτήν O1\S); zu adv. od. präp. lokalen Angaben s. G; häufig Gotth. Subj. (immer in aaa, meist in ß u. δ, oft in γ), δ. fast t.t. für ('normales', nicht gewaltsames) göttl. Eingreifen in menschl. Denken u. Handeln u. in Natur laa Obj. Lebewesen (Gott, Mensch, Tier [Ύ190, z 154 u. 7539, Th.523 in II4a]), der/das zu Handlg. veranlaßt wird, meist zu Angriff im Kampf (vgl. auch Obj. μένος bzw. σδένος in 1 aÖ) od. zur Erreichg. eines lokalen Ziels; Antreiben geschieht meist durch Reden — vgl. Kompos. έπ- in II4a u. Lebewesen als Subj. zu intrans. Aor. (s. Iba, II5aß) u. zu Med. (2aa), nie zu Pf. aa Subj. Gottheit (vgl. dazu £629. 765, 7539, Λ/293, £72, Th.523, Sc.69 in II4a), m. Hauptakzent auf (direkt od. allg. wirkenden) göttl. Impuls od. für Menschen erkennbare göttl.e Absicht, z.T. auch durch Rede in Menschengestalt, aber nicht auf 'menschliches’ Agieren beschränkt; zur Vorst, über göttl. Agieren beim Antreiben zum Kampf vgl. z.B. £446ff. (V.451 έν ώρσεν, sal II3a), T47ff. (V.54 ότρύνοντες), Σ 203 ff. (V.218 έν ώρσε - s. II3a), vgl. allg. s.v. "Αδήνη B5c u. Kullmann, Wirken d. Götter 68ff. (m. rationalistischer Deutg.) 4 439 ,ώρσ^ δέ τούς μέν "Άρης, τούς δέ γλαυκώπις "Αδήνη (u. Deimos, Phobos, Eris), zu Ath.s Wirken vgl. die folg. Stt., zu Eris V.444 (νεΐκος έμβαλε) 4 515 αύτάρ "Αχαιούς ' L u (Ath.) (έρχομένη καδ" όμιλον), vgl. V. 507 ff. (Ap. brüllt von Trojas Burgberg aus dem tr. Heer zu) 0694 ϊδνσε (Hektor) ... ' άντίος άίξας· τον δέ Ζεύς L (ώσεν Ar., codd.nonn.) δπισδε ‘ χειρι μάλα μεγάλη, ώτρυνε δέ λαόν άμ" αύτφ, vgl. Μ 293 (II4a), zur metaph. Nenng. der 'Hand Gottes’ vgl. χεΐρα ύπερέσχε /420 u.ö. (s. έχω ΒII Baß — auch Diom. sieht £432f. nicht die Hände des Ap., sondern erkennt, daß Ap. den Aen. schützt); zu Zeus’ (indir.) Eingreifen vgl. s.v. Ζεύς B6c, bes. 0461 ff. (Zeus’ νόος zerbricht Waffen); zur v.l. vgl. Heyne (,,ωσαι, ωδειν vim hostilem declarat44), van Leeuwen u. Janko, Iliad z.St.; konkret-phantastische Erkl. (sch. 0695, Kullmann, Wirken d. Götter 65, Erbse, Götter 219 f.) zu weitgehend £273 (Zeus will nicht, daß die Leiche des Patr. den Troern zum Raub fällt) τώ καί οι άμυνέμεν L ,ν έταίρους (οί Obj. zu άμυν., s.d. BI3ca.y) 546 έγειρε (Ath.) δέ, νεΐκος
' προήκε (Zeus) γάρ όρνύμεναι Δαναούς, Ath. wirkt sowohl in Menschengestalt, vgl. V. 552 ff., als auch 'göttl.’, vgl. V. 569ff. £8 L , δέ (Ath.) μιν (Diom.) κατά μέσσον trieb ihn hin zur Mitte, zur Einwirkg. auf Diom.’ Denken vgl. V.676 κατά πληδύν Αυκίων τράπε (Ath.) δυμόν (des Od.) u. V.2 δώκε (Ath.) μένος και δάρσος, ΥΊ9 Αινείαν δ" Ιδύς λαοσσόος jV "Απόλλων ' άντία Πηλεϊω- νος, ένηκε δέ οί μένος ήύ, vgl. V. 81 ff. (Rede in Gestalt des Lykaon) u. V. HO (έμπνευσε μένος) ΝΊ94 (Askanios u. Mo- rys sind erst am Vortag aus Askanie nach Troja gekommen) τότε δέ Ζεύς L , μάχεσδαι (Hinweis auf baldigen Tod, s. Ξ514) £105 (Pand.: „Men. wird das wuchtige Geschoß nicht lange aushalten) έτεόν με ' ώρσε.ν (Ap.) ... άπορνύμενον Λυκίηδεν“ (s.u. II2) /V154 (Hektor zu Tr.:) „όίω, χάσσονται ύπ" έγχεος, L u (Zeus)44, Hektor kann sich auf Mitteilg. der Iris berufen (vgl. 4 207, s. 'Έκτωρ B3da) 7703 (Diom.. „Ach. wird dann wieder kämpfen) όππότε κέν μιν ' δυμός 794


ορνυμι
ορνυμι
ένι στήθεσσιν άνώγη και θεός όρση" 5 712 (Medon:) „ούκ οίδ', η τίς μιν (Tel.) ^θεός ώρορεν^, ήε και αυτού 1 θυμός έφωρμήθη ϊμεν ές Πύλον" ψ222 (Pen.:) „τήν δ’ (sc. Hel.) ή τοι ρέξαι L εργον άεικές" 348 άπ' Ωκεανού ήριγέ- νειαν ' ώρσεν (Ath.), ίν* άνθρώποισι φόως φέροι prompted to rise (Heubeck, Odyssey z.St.), wie 'aufwecken’, vgl. Λ7518 u. y/367 in bb 1154 ώρσαν δέ Νύμφαι 1 αίγας όρεσκφους, ϊνα δειπνήσειαν έταίροι scheuchten auf, wie Ύ190 (s.u.) od. trieben herbei bb Subj. Mensch, Gott in Menschengestalt (Pos.) od. wie Mensch in Göttergesellschaft agierend (Zeus), Tier (nur XI90) - vgl. dazu //42 u. </>100 in II4a Λ/142 ειος μέν 'Αχαιούς ' όρνυον (ώρνυον v.l.) (Lapithen) ένδον έόντες (έόντας ν.1.) άμύνεσθαι περί νηών, iter. solange sie die Achäer zur Verteidigg. der Schiffe an trieben TV 83 τούς όπιθεν ^γαιήοχος ώρσεν 'Αχαιούς Λ, zum Kampf, zu Pos. (in Gestalt d. Kalchas) vgl. V.44 u. 90 ώτρυνε, V.94 έπο- τρύνων έπεα προσηύδα 125 (RAbschl.) ως ρα κελευ- τιόων L j 0475 (Aias zu Teukros:) ,,μάρναό τε Τρώεσσι και ^άλλους όρνυθι λαούςf, iter. 7Ί39 (Ag. zu Ach.:) ,,(όρ- σευ πόλεμόνδε) και L d (όρνυε ν.1.)“ Π 554 ήρχε δ' 1 "Έκτωρ αύτάρ 'Αχαιούς 1 ^ώρσεΛ (Patr., spricht zu Alanten) Z363 (Hektor zu Hel.:) „σύ γ' όρνυθι τούτον (Alex.), έπειγέσθω δέ και αύτός" treibe diesen (weiter) an, vgl. V.338 ωρμησ' (Hel.) ές πόλεμον T41 σμερδαλέα ίάχων, L Λν δ' (Ach.) ήρωας 'Αχαιούς (zur Versammlg.) γ 167 (Erz.) φεύγε δέ (Diom.) L j δ' εταίρους (zur Abfahrt) 77169 χειρός έλών Όδυσήα 1 L (Alkin.) άπ' έσχαρόφιν και έπι θρόνου είσε veranlaßte ihn, vom Herdplatz aufzustehen u. sich auf den Sessel zu setzen (zu άπό s. 11051,61) π 154 (Tel. erklärt Eum. d. Auftrag) ή ρα, και L d (Tel.) συφορβόν (πό- λινδ* ΐεν) so_ sagte er u. trieb ihn (damit) an, Aor. L d faßt nach Impf, ή Rede zus. h.Cer.314 Ίριν δέ L u (Zeus) καλέσσαι 1 Δήμητρ' A7518 l Λν δέ (Ap.) Ίπποκόωντα (ό δ' έξ ύπνου άνορούσας) weckte ihn auf, vgl. oben y/348 u. s.u. 2aabb (Med. „vom Bett aufstehen“) y/361 (Od., nachdem er selbst aufgestanden war) L d (ώσε v.l.) δέ Τηλέμαχον καί βουκόλον ήδέ συβώτην Χ190 (G1.) ώς δ' ότε νεβρόν ορεσφι κύων ελαφοιο δίηται, 1 όρσας έξ εύνης aufgescheucht hat, vgl. oben f 154 laß Obj. LNaturereignissej (Winde, Wellen, Staub, Feuer); Subj. bei Wind, Wellen, Feuer Windod. and. Gotth., bei Staub (A 152) Pferdehufe, s. dazu Kompos. in II4a u. vgl. d als Subj. zu Pf. (Ibßaa) u. Med. (2aß) Wind (vgl. Λ/253, ε 109. 385, t67, μ313 in II4a): S254 (Hypnos zu Hera:) ,,σύ δέ oi (Her.) κακά μήσαο θυμφ, 1 ορ- σασ' ^άργαλέων άνέμωνΛ έπί πόντον άήτας" λ 400 (Od. zu Ag.: „hat dich Lzur See Pos. überwältigtj) όρσας L άμέγαρ- τον άϋτμήν;" = 407 (Antwort) ω110 (Ag. zu Amphimedon: „hat euch L J όρσας άργαλέους άνέμους καί κύματα μακρά" h.7,24 (Steuermann zu Schiffern: „legt nicht Hand an den Fremden [Gott?]) μ ή τι χολωθείς 1 όρση άργαλέους τ' άνέμους καί λαίλαπα πολλήν" Φ335 (Hera:) „Ζεφύροιο καί Νότοιο ' εϊσομαι έξ άλόθεν χαλεπήν όρσουσα (όρ- σασα [Zen.], όρέουσα w.ll., cf. Chantraine, Gr.h. 1449) θύελλαν" um eine schlimme Sturmböe vom Meer her zu erregen (um das Feuer auszubreiten) r201 (Lügenerz.:) „χαλεπός δέ τις ωρορε δαίμων (sc. Sturm)“ κ 22 ταμίην άνέμων ποίησε (Zeus den Aiolos) 1 ήμέν παυέμεναι ήδ* όρνύμεν (sc. άνέμους) Wellen (s.o. ω 110 u. vgl. ε 109. 366 in II4a): B146 (Gl.: κύματα μακρα θαλάσσης) τά μέν τ* Εύρος τε Νότος τε ' ωρορ* έπαίξας έκ νεφελάων (vgl. V. 148 έπαιγίξων) Feuer: W210 (Iris: „Ach. bittet Boreas u. Zephyr zu kommen) όφρα πυρήν όρσητε ΚκαήμεναιΛ", kaus.: damit ihr den Scheiterhaufen zum Brennen bringt, (nicht 'anzündet’, vgl. V. 177. 192), vgl. V. 197f. (Ach.s Bitte: „όφρα τάχιστα πυρί φλεγε- θοίατο νεκροί, 1 ύλη τε σεύαιτο L /) u. V.216 (Ausfuhrg.) 795
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έν δέ πυρή πεσέτην, μέγα δ' ϊαχε θεσπιδαές πύρ — zum Inf. vgl. S397 Staub: Λ 152 (ύπό δέ σφίσιν ώρτο κονίη) έκ πεδίου, τήν ώρσαν ^πόδες ϊππων aufwirbelten, vgl. Ε 503 f. (έπέπληγον L d, sc. κονίσαλον), (Winde, die Staub aufwirbeln:) Λ/254 (φέρεν), N336 (ίστάσιν), Th.706 (έσφα- ράγιζον) lay Obj. Geschrei u. and. akust. Äußerg.en (Klagen, Lachen), vgl. dazu Kompos. in II3a u. 5a sowie Lärm als Subj. zu Pf. (Ibßbb) u. Med. (2ay) sowie 1?539 (Iba) u. ω62 (II5aß) Schlachtgeschrei: 0718 (Hektor zu Tr.:) „οϊσετε πύρ, άμα δ' αύτοί άολλέες όρνυτ' άϋτήν", nb. Aor. οϊσετε steht Präs. ό. für die die Haupthandlg. begleitende Handlg. erregt, stimmt geschlossen das Schlachtgeschrei an, Aspekt des 'Beginnens’ wie /353 (vgl. L2110), zu άϋτή s.d. Blaß (nicht „battle“ - so Janko, Iliad z.St. m. Verweis auf V.726 [μάλλον
όρουσαν] „the Tr.s redouble their efforts, not their shouts“; aber V.726 beschreibt nur allg. Ergebnis von Hektors Aufruf, auch Feuer wird erst V.731 u. 742 f. erwähnt, u. Schlachtruf hat poet. Funktion: Ach. muß die Schlacht hören, vgl. //62f.) Klagen, vgl. Z499 (in II3a) u. γόου/γόοιο ίμερον als Obj. (s. *P14 in lae): κ457 (Kirke:) ,,μηκέτι νύν θαλερόν (στυγερόν v.l.) Lyoov όρνυ3τε", neg. Iter., erregt nicht weiter die hervorquellende Klage = „hört jetzt auf zu Weinen“, vgl. κλαϊον V.454 ρ46 (Tel. zu Pen.:) ,,μή μοι L fh μηδέ μοι ήτορ 1 έν στήθεσσιν όρινε" errege mir keine Klage („u. wühle mir nicht mein Herz auf4, vgl. Pen.s Klagen V. 38 ff.); zum Un- tersch. der Verben vgl. Russo, Odyssey z.St. Lachen (vgl. Lachen ajs Subj. II 3 b): υ346 μνηστηρσι δέ 1 άσβεστον γέλω ώρσε (Ath.), παρέπλαγξεν δέ νόημα laö Obj. äußere Ereignisse (Kampf, Übel, Krankh.), vgl. dazu Kompos. in II3a, II4a u. 'äußere Ereignisse’ als Subj. zu Pf. (Ibßcc) u. Med. (2aö) Kampf, Streit (vgl. Λ 53, Σ218, γ 161): Δ 16 (Zeus’ Überlegg.:) ,,ή ρ' πόλεμόν τε κακόν καί φύλοπιν αίνήν 1 όρσομεν (ω- ν.1.), ή φιλότητα βάλωμεν" 1353 (Ach.: „solange ich kämpfte) ούκ έθέλεσκε (Hektor) μάχην άπό τείχεος όρνύμεν" wollte er nie einen Kampf fern von der Mauer beginnen, μάχην ό. wie Incoh. von μάχεσθαι (L2110), vgl. άϋτή (zu 0718), άπό (ISp. 1072,54) Übel, Krankh. (vgl. 0613, 7/271): /533 τοΐσι (sc. den Ätolem) κακόν ώρσε (Art., sc. den wilden Eber, vgl. V.539 in II4aa) A 10 νούσον άνά στρατόν ώρσε (Ap.) κακήν las Obj. menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen (El39 vom Löwen, Hes. fr. 294,3 vom Wächter Argos), vgl. Kompos. in II 3 a. 4a.
5 a, u. vgl. 'menschl. Fähigk.en’ als Subj. zu intrans. Aor. in 7V78 (lb), zu Pf. (Ibßdd) u. Med. (2ae) Kampfesmut, Energie (vgl. B451, Θ335, K93, X204): //38 (Ap.:) „"Έκτο- ρος όρσωμεν (όρσομεν ν.1.) κρατερόν ^μένοςΛ" (damit er einen Gr. zum Zweikampf herausfordert) P423 (während des Kampfes um Patr.’ Leiche rufen Tr. einander immer wieder zu, nicht nachzulassen im Kampf) ως άρα τις εϊπεσκε, L u δ’ όρ- σασκεν (ω- ν.1.) έκάστου Hes. fr. 294,3 (Hera schickt Argos) άκάματον δέ οί ώρσε θεά L u (schlief nie) El39 (Gl.: Löwe, den ein Hirt nur verletzt) τού μέν τε σθένος νώρσεάν Sehnsucht (nach Klagen), vgl. ¥Ί08+ίη II5 a sowie ^144 in II3ay, h.Ven.2 in II4a: Ψ\4 μετά δέ σφι (Myrmidonen) Θέτις γόου ίμερον L d, Obj. γόου ίμερον praktisch gleichbedeutend m. γόον, vgl. κ457 (in lay), weil Erfüllg. des Wunsches dem Wunsch unmittelbar folgt u. nicht mehr bes. beschrieben wird (vgl. ίμερος B Vorbem.) lb Akt. intrans. Iba Aor. (vgl. <y62 in II5aß) sich erheben, (vom Gesang e. Sängers) erklingen, viell. auch anfangen — d. folg. Aor.-Formen u. ύπώρορε in ω62 können (anders als &ρορε(ν) 5712, y/222 in laaaa, Bl46, r201 in laß) nur intrans, u. im Aspekt wie Pf. verstanden werden 7V78 (Aias:) „ούτω νυν καί έμοί περί δούρατι χεΐρες άαπτοι 1 μαιμώσιν, καί μοι μένος ^ωρορε» νέρθε δέ ποσσίν ’ έσσυμαι άμφοτέροισΓ μενοινώω δέ καί
Ί96


όρνυμι
δρνυμι
οίος ' 'Έκτορι μάχεσθαι" mein Kampfesmut erhebt sich, vgl. μένος als Obj. 7/38+ (1 ae) - die gg. alle Kommentatoren (Heyne, La Roche, Ameis-H., Leaf, Janko) von L3(29 A.14) u. L4 (91 f.) vertretene Auffassg. als trans. (Subj. Gotth.) ist für das Verstehen des Textes zu scharfsinnig (s. μένος Sp. 139,63), ώ. offensichtl. wie Pf. verwendet (vgl. LSJ s.v., Chantraine, Gr.h. 1398); Aor. wäre kaum sinnvoll (L'100), denn Aias beschreibt Zust. wie m. den Präsentia der and. Verben Θ539 (Alkin.:) ,,ού γάρ πως πάντεσσι χαριζόμενος τάδ9 άείδει (Demod.). ' έξ ον δορπέομέν τε και L d (ώρετο ν.1.) θειος άοιδός (seitdem hat der Fremde nicht mehr m. seinem traurigen Weinen aufgehört)“, entweder sc. άείδειν seitdem wir essen u. der göttl. Sänger zu singen anfing (vgl. Stanford z.St.), wie z.B. ώρετο ... νιφέμεν Μ279Ϊ., od. besser (weil Zust.sbeschr. wie δορπέο- μεν) u. der göttl. Sänger erklingt, vgl. ύπώρορε ω62; vgl. noch Ameis-H. u. Hainsworth, Odyssey z.St., Chantraine, Gr.h. 1397, L329 A.14; trans. Verständnis von ώ. (L492—94) m. Obj. γόον o.ä. unpassend: Alkin. redet zunächst von etwas allen Gemeinsamem (dem Essen, dem Gesang), um dann auf das hinzuweisen, was allen außer ihm entgangen ist (V. 532 ff.), das Weinen des Fremden. Obj. γόον ergäbe die Mitteilg.: „seitdem der Sänger den Kummer erregt hat, hat der Fremde Kummer“ Ibß Pf./Plqu. (vgl. dazu Kompos. έπ-, ύπ- in II4b. 5 b) sich erheben, aufsteigen, ausbrechen, hereinbrechen', überw. im Ind. im HS (insbes. Plqu.), selten (12x) im Ind. od. Konj. im abh. NS; nie zu Personen als Subj.; beschreibt Zust., der aus (dem Einsetzen) einer (oft plötzl. od. stürmischen) Bew. resultiert (vgl. L335), dient aber auch bloßer Sit.sbeschr. (z.B Σ’493 in bb), dabei manchmal fast wie Hilfsverb 'es ist (entstanden)’ (vgl. L336). Die Intensität von Feuer, Lärm usw. wird oft nicht durch Adv. (τάχ9 /573), sondern durch präd. od. attr. Adj. zum Subj. des Verbs (άγριος, άλίαστος, απλητος, άσβεστος, θεσπιδαής, κακός, μέγας, πας, πολύς) od. durch Vbd. zweier Subst. (πόλεμος / πόνος + νεΐκος Μ348. 361, ομα- δος + δοΰπος 1513, ότοβος έριδος Th. 709 f.) verdeutlicht. Dat. der Person selten; and. als im Med. nie m. Ptz. verbunden u. nie m. abh. Inf. od. Finalsatz aa Subj. uNaturereignissej: Staub, Feuer, Dunkelh. (nie Wind od. Welle), vgl. Kompos. in H4b. 5bß, sowie 2aß (Med.) u. L j als Obj. in 1 aß Feuer: A/177 πάντη γάρ περί τείχος ^όρώρειu θεσπιδαές πΰρ Staub: Λ 600 (Sisyphos versuchte immerzu, einen Stein ποτι λόφον hinaufzustoßen) κατά δ9 ίδρώς ' έρρεεν έκ μελέων, κονίη δ9 έκ κρατάς (έκπαγλος ci. Herwerden) L u, Ursache d. Staubs d. Bew. des Sisyphos (V. 595 σκηριπτόμενος χερσίν τε ποσίν τε) u. d. herabrollende Stein, also viell. Staub war aus dem Berggipfel aufgestiegen (vgl. s.v. κάρη B3, aber sonst in Bed. 'Bergspitze’ immer m. adnom. Gen.), denn 'aus dem Kopf (trotz Parall. zu έκ μελέων) sinnlos, vgl. s.v. κάρη Sp. 1333,10 u. Heubeck, Odyssey z.St., zu έκ vgl. έκ πεδίον Λ 151 (2aß) Dunkelh.: ε294 πάσας δ9 όρόθννεν άέλλας ’ πα ντο ίων άνέμων, σνν δέ νεφέεσσι κάλυψε 1 γαΐαν ομοΰ και πόντον* L Λ δ9 ούρανόθεν νύξ = ί69 — μ 315 Dunkelh. war (damit) hereingebrochen, (L334 A.32) Beschr. d. Ergebnisses der vorher. Ereignisse, nicht neue Handlg. bb Subj. Geschrei, Lärm u. andere akust. Äußerg.en (Klagen, Gesang), vgl. Kompos. in II 5b sowie Med. in 2ay u. intrans. Aor. in Iba, II5a u. Lärm als Obj. in lay Schlachtgeschrei: /1436 Τρώων άλαλητός άνά στρατόν εύρύν L j Λ 500 τή ρα μάλιστα 1 άνδρών πΐπτε κάρηνα, βοή δ9 άσβεστος ορωρεμ 1 Νέστορά τ9 άμφί (u. Idom.) 530 ένθα μάλιστα 1 ιππήες πε- £°ί *ε 1 άλλήλους όλέκουσι, L jV (όρώρει ν.1.) ^69 οι δ9 άλλοι μάρναντο, L ji — 540 /7267 έκ νηών εχεοντο (Myrm.)· L μ » inc.sed.fr. 1,4 p.71 Ki. Schlachtlärm: Λ/289 (Steine fliegen in beide Richtg.en des Kampfes) το δε τείχος νπερ παν δοΰπος ^όρωρειΛ χ 122 (Laistrygonen war797
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
fen von den Felsen m. Steinen) άφαρ δέ κακός κόναβος κατά νηας L d 1 άνδρών τ9 όλλυμένων νηών θ9 άμα άγνυμε- νάων /573 τών δέ τάχ9 άμφί πύλας ομαδος καί δοΰπος l j ' πύργων βαλλομένων 7? 810 έκ δ9 έσσντο λαός, 1 πεζοί θ9 ίππήές τε* ^πολνς δ9 ορυμαγδός όρώρειd - (9 59 « ω 70 Δ 449 σύν ρ9 έβαλον ρινούς, σνν δ9 έγχεα καί μένε9 άνδρών 1 άτάρ άσπίδες ' έπληντ9 άλλήλησι, L d = Θ63 Sc.401 την ωρην μάρναντο, L d Th.709 φέρον δ9 (Blitze u. Donner) ιαχήν τ9 ένοπήν τε ' ές μέσον άμφο- τέρων* ότοβος δ9 απλητος βρώρειά ' σμερδαλέης έριδος Lärm vom Holzfällen: Π633 (Gl.) ώς τε δρντόμων άνδρών όρνμαγδός όρώρη (ci. Bekker, όρώρει vulg., όρωρεν ν.1.) ' ουρεος έν βήσσης, έκαθεν δέ τε γίγνετ9 άκονή, Plqu. -ει paßt nicht in Gl., auch nicht „used as a pres.“ (Janko, Iliad z.St., ähnl. Ariston, in sch. Π633a), Konj. in Gl. übl., vgl. Küh- ner-Gerth 1162 A.3 u. 251, La Roche u. Mazon z.St.; -ει viell. alter Konj. (vgl. Mazon u. Schulze, KJ. Sehr. 337), -εν wohl ant. Problemlösg.sversuch Klage: Ω512 κλαΓ (Priam.) ' αύτάρ "Αχιλλεύς κλαΐεν έόν πατέρ9, άλλοτε δ9 αύτε 1 Πάτροκλον* τών δέ στοναχή κατά δώματ9 L , ω48 μήτηρ δ9 έξ άλός ήλθε σύν άθανάτης άλίησιν ' άγγελίης ά'ίουσα' βοή δ9 έπί πόντον L d ' θεσπεσίη Hochzeitsgesang: Σ’493 νύμφας δ9 έκ θαλάμων ' ήγίνεον άνά άστν, νπολύς δ9 νμέναιος όρώρειΛ Sc. 274 τοί μέν γάρ ' ήγοντ9 άνδρί γν- ναΐκα, L d cc Äußere Ereignisse (Kampflgetümmel], Streit, Erschütterg., Leid) - vgl. Med. (2 aδ) u. 'äußere Ereignisse’ als Obj. in laö Krieg, Streit: ΒΊ9Ί (Iris / Polites zu Priam.:) „πόλεμος δ9 άλίαστος όρωρεν" es ist Krieg Λ/348 (Me- nesth. zu Thootes: „hole die beiden Aiasse hierher) εί δέ σφιν καί κεΐθι πόνος καί γνεΐκος όρωρεΛν (dann soll wenigstens der Telamonier m. Teukros kommen)“ 361 (Ausführg.:) ,,εί δέ καί ένθάδε περ πόλεμος καί L jV“ Γ87 τοΰ (Alex.) εΐν- εκα l jv dessentwegen der Streit ausgebrochen ist s 7/374 (L j [ορωρ^ν, όρώρει vv.ll.]) =■= 388 TV 122 (Pos. als Kalchas zu den Gr.:) ,,δή γάρ μέγα L Λν (Hektor kämpft schon bei den Schiffen)“ 0400 (Patr. zu Euryp.: „ich kann nicht mehr länger hier bleiben) δή γάρ μέγα L /2107 (Zeus zu Thetis:) „έννημαρ δή νεΐκος έν άθανάτοισιν όρωρεν ' 'Έκτορος άμφί νέκνι" schon neun Tage herrscht Streit P3&4 τοΐς δέ πανημερίοις έριδος μέγα L μ ' άργαλέης Σ’498 λαοί δ9 είν άγορή έσαν άθρόοι * ένθα δέ νεΐκος ' ώρώρει Kampfgetümmel, Erschütterg.: Ρ397 (Tr. u. Gr. hoffen, Patr.* Leiche auf ihre Seite zu ziehen) περί δ9 αύτοΰ μώλος βρώρειΛ Th. 849 (beim Kampf zw. Zeus u. Typhoeus kochten Erde, Himmel u. Meer) θνΐε δ9 άρ9 (Meer) ' ριπή νπ9 άθανάτων, ένοσις δ9 άσβεστος L , Leid: /1658 (Nestor zu Patr.:) „ούδέ τι οΐδε (Ach.) ’ πένθεος, δσσον δρωρε κατά στρατόν (denn die Besten sind verwundet)“ ist über das Heer hereingebrochen od. hat sich ausgebreitet dd menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen (Kniegelenk als Kraftzentrum) - vgl. Med. (2ae) u. γοΰνα als Obj. K93 at Ύ204 /610 είς ό κ9 άΰτμή ' έν στήθεσσι μένη καί μοι φίλα γγούνατ9 όρώρηΛ - ΛΓ90 Ύ388 όφρ9 άν έγωγε ' ζωοΐσιν μετέω καί μοι φίλα
j (ζωός έν "Αργείοισι φιλοπτολεμοισι μετείω v.l. ant.) σ133 (Bettler:) „ού μέν γάρ ποτέ φησι (Mensch) κακόν πεί- σεσθαι όπίσσω, ' δφρ9 άρετήν παρέχωσι θεοί καί t f Λ 477 (Gl.: getroffener Hirsch entflieht dem Jäger) όφρ9 αιμα λιαρόν καί t , (-ει ν.1.)“ 12 Med. intrans. - vgl. da¬
zu Kompos. άν-, άπ-, έπ-, νπ- (III, 2, 3b, 4c, 5c) sich erheben, aufstehen, aijfspringen, sich aufmachen, losgehen, beginnen, losstürmen, aus-, losbrechen, sich bewegen(?) - überw. als Präd. (Ind., Imp.), im HS, Ix «9474) im abh. Inf., rel. selten (lOx) im abh. NS od. (1 Ix) im abh. Ptz.; Zweck der Handlg. dargestellt durch Inf. (άήμεναι χ176, εΰδειν ß391, ίμεν/ίέναι ζ255, η\4 / Sc.40, καιέμεν £397, νιφέμεν Μ279, πετέσθαι 798


δρνυμι
7V62), Finalsatz (ζ'να: Λ 2+), Ptz. (άγγελέουσα Θ409+, κέων η 342, οϊσων 0 256, άνερειψαμένη Th. 990, φέρουσα h.Merc. 185) od. durch parall. Verben (zweifacher Imp.: Δ 509, £109, Λ/440, Σ170, Φ331). Das plötzl., schnelle, heftige einer Bew. bes. beim Aor. oft durch Adv. (αίψα *£214, /364, αμυδις Kl58, αύτίκα Γ267, Kl40, *£488. 664. 754, έξαίφνης £738, Φ14, καρπαλίμως £499, νέον Η64) od. wie beim Pf. durch präd. od. attr. Adj. zum Subj. des Verbs (άεικής £483+, άκάματον Φ14, άσβεστος Α 599+, ασπετος Κ523, £412, δεινή Θ135, δυσαής £865, έκπαγλος £522, έπασσύτερον Δ 423, έπεσσύμενον £738, μέγα π 98. 116, τόσσος S397, Κ66, vgl. πολύ πρώτος 7/162, *£288, δεύτερος Γ349, £45 od. λέων ως Λ 129, ΚΙ64 u. ωκύπτερος Ν62) od. durch doppeltes Subj. (ερις + νεΐκος υ267, Th. 782, κλαγγή + κυδοι- μός Κ523, vgl. νεΐκος πολέμοιο TV271) ausgedrückt; die sonst in der Bed. enthaltene Vorwärts- od. Aufwärtsbew. nicht erkennbar in r377. 524; Bed. wie sonst όρίνω (s. 2ae) 2aa Subj. Lebewesen (Menschen, Götter, Tiere [nur Vögel]) u. (sich bewegende) Sachen — vgl. dazu Kompos. in III. 2. 3c u. Lebewesen als Obj. in laa aa aufstehen (vom Sitzen), um eine Handlg. auszufuhren, meist zur Beteil, am Wettkampf (vgl. *£812 in II1 u. *£759 in II4a), aber nie bloß zum Reden (dafür z.B. στη <5* όρδός *£271 u.ö.), vgl. άνίστημι IISp. 1241,65ff. 7/162 εννέα πάντες άνέσταν. ’ ^ώρτο πολύ πρώτος μένΛ (Ag., sitzen vorher, s. V.65) *£288 L d (Eum., Gr. sitzen, vgl. V.257) 7/163 τφ <5’ έπι ... ^ώρτοΔ (Diom., + (V. 164ff.] Aianten, Idom., Mer., Euryp., [άν δέ] Thoas, Od.) - *£290 ^293 τφ δ9 άρ9 έπ9 u (Men.) 708 νως έφατ", ώρτο δ9 έπειτα Δ (Aias) = 811 836 L u (Polyp., V.837L: äv δέ [Leonteos, Aias u. Epeios]) 859 L (Teukros, V.860: äv δ9 [Mer.]) 488 ως έφατ9 (Idom.), ,ώρνυτο δ"Δ (Aias) αύτίκ9 (im Streit, sitzt vorher, vgl. V.448) = 754 (V.755: äv δ9 [Od.]
έπειτα δέ [Antii.]) 664 ως έφατ", L d (ο- ν.1.) αύτίκ9 (Epeios) 707 (Ach.:) „^δρνυσδ"Λ οι και τούτου άέδλου πειρήσεσδον“ s 753 = 831 </>141 (Antin. zu den Freiem:) „L j έξείης επιδέξια πάντες εταίροι“ (zum Bogenschießen) #111 äv δ9 ΐσταντο νέοι πολλοί τε και έσδλοί. 1 ^ώρτοΛ μέν "Ακρόνεώς τε και (4- 11 ΕΝ + [V. 115] άν δέ και [Eu- ryalos]) £499 ως έφατ9, L , δ9 επειτα Θόας 1 καρπα- λίμως ... ' βή δέ δέειν (sie liegen vorher, V.475) Λ 645 τόν δέ ίδών ό γεραιός ^άπό δρόνου ώρτοΔ, vgl. άπό ISp. 1056,45 Ώ515 αύτίκ9 L , (Ach.), γέροντα δέ χειρός άνίστη /364 αιψα δ9 ύπό (άπό ν.1.) δρόνου ώρτο (Medon)
1 Τηλέμαχον δ9 άρ9 έπειτα προσαίξας λάβε γούνων bb vom Bett aufstehen, vgl. #3 in III u. vgl. 'aufwecken’ (ψ/348 in laaaa, /C518, ψ367 in laabb) ß2 ^ώρνυτ" (Tel.) άρ9 έξ εύνή/ριν (ο- ν.1.) (εϊματα έσσάμενος) /405 L Δφι (Nestor) <5307 L Δφιν (Men.) ' εϊματα έσσάμενος #2 L Δς (ΑΙ- kin.) Λ 2 Ήώς δ9 έκ λεχέων παρ9... Τιδωνοΐο 1 ώρνυδ" (δ- ν.Ι.), ϊν9 άδανάτοισι φόως φέροι ήδέ βροτοΐσι = ε2 - Τ2 (ιάπ9 Ώκεανοϊοj ροάων) h.Merc. 185 ήώς δ9 ' ώρνυτ" L j y/348 ώρτο δ9 "Οδυσσεύς ' εύνής έκ μαλακής h.Ven. 177 έξ υπνου τ9 άνέγειρεν (Aphr.) * „δρσεο, Δαρ- δανίδη“ cc sich aufmachen zu, beginnen m. einer Handlg. (unabhängig davon, ob einer vorher sitzt od. steht), oft zur Be- tong. der Eile, m. der die dann beschriebene Handlg. ausgeführt wird, werden soll, vgl. βή δ9 ίέναι; aber immer, außer Λ/279, m. Aspekt der körperl. Bew., vgl. άπόρνυμι in 112 Δ264 (Ag. zu Idom.:) „,άλλ" όρσευ πόλεμονδ^ (δρσεο v.l., δρσο πτ. Nauck, cf. Chantraine, Gr.h. 159 f.), οίος πάρος εύ- χεαι είναι“ mache dich auf zum Kampf TI39 (Ag. zu Ach.:) „L (δρσεο v.l., δρσο πτ. Nauck) (και άλλους δρνυδι λαούς)“ β397 οί δ9 (Freier) εΰδειν ώρνυντο (δ- ν.1.) κατά πτόλιν £255 ώτρυνεν δ9 (Naus.) "Οδυσήα „δρσεο νΰν, ώ ξεΐνε, ^πόλινδ" ΐμενΛ“ η 14 καί τότ9 ώρτο (Od.) t
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρνυμι
Sc.40 ούδ9 δ γε πριν δμώας και ποιμένας 1 ώρτ" (Amphitryon, bei Heimkehr) ίέναι, πριν κτλ. Θ409 ως έφατ", ώρτο δέ Ίρις 1 βή δ9 = ΩΊΊ = 159 (ίξεν δ9) η342 (Dienerinnen:) „δρσο (δρσεο, ώρσο vv.ll.) κέων, ώ ξεΐνε' πεποίηται δέ τοι εύνή“ δ 256 ώρτο δέ κήρυξ ' οϊσων φόρμιγγα (für Sänger) Th.990 παΐδ9 (Phaethon) άταλά φρονέοντα 1 ώρτ9 (Aphr.) άνερειψαμένη Γ26Ί (Priam. u. Ant. steigen vom Wagen ab u. gehen ές μέσσον Τρώων καί "Αχαιών) ^ώρνυτ^ο (δ- ν.1.) δ" αύτίκ" έπειτα (Ag.) ... ' äv δ" (Od.), sie machen sich auf zur Eidesleistg. H2Q βή ρα (Ath.) κατ" Ού- λύμποιο καρήνων άϊξασα 1 τή δ" άντίος L / (δρνυτ" ν.1.) "Απόλλων 0124 ^ώρτοΔ (Ath.) διέκ προδύρου, λίπε δέ δρό- νον Sc. 30 L j δ" (Zeus) άπ" Ούλύμποιο ' ίμείρων φι- λότητος έϋζώνοιο γυναικός Γ250 (Idaios:) ,,ίδρσ4εο Λαο- μεδοντιάδη, καλέουσιν αριστοι“ 21204 (Talthybios:) „L / (L λ£\ l λ£Ο vv.ll.) "Ασκληπιάδη, καλέει (Ag.)“, Machaon sitzt zwar (V.210), aber d. Aufford. richtet sich nicht auf d. Aufstehen, sondern auf d. Sich-Aufmachen Ώ88 (Iris:)
jO (L /o v.l.), Θέτι* καλέει (Zeus)“ £109 (Diom.:) „L j° (l A l Λεο vv.ll.), πέπον καταβήσεο δίφρου“ (er steht auf dem Wagen) /7126 (Ach.:) „L Δεο, διογενές Πατρόκλεες“ (V. 129: δύσεο τεύχεα δασσον) £170 (Iris:)
Δεο, Πηλεϊδη Πατρόκλφ έπάμυνον“ Φ33\ (Hera:) „L Λεο, κυλλοπόδιον (άλλ" έπάμυνε τάχιστα)“ /395 (Tel. zu Eurykl.:) „δεύρο δή L jO (L Δεο Hdn.), γρηϋ“ Λ/279 (Gl.) ως τε νιφάδες χιόνος πίπτωσι δαμειαϊ ' δτε τ" ^ώρετοΛ (Zeus) ' νιφέμεν sobald er angefangen hat schneien zu lassen dd sich zum Kampf erheben Θ474 ού γάρ πριν πολέμου άποπαύσεται (Hektor) 1 πριν δρδαι (δρσαι, ώρσαι, ώρδαι vv.ll.) παρά ναΰφι Πηλέίωνα Ύ102 νύχδ" ΰπο τήνδ" όλοήν, δτε τ" L u δΐος "Αχιλλεύς 7/211 τοΐος αρ" Αίας ^ώρτοΔ (vgl. σεύατο V.208) Κ48 έπεί μεδ" όμιλον "Ολύμπιοι ήλυδον άνδρών, ' L d δ" "Έρις ... αύε δ" "Αδήνη Σ203 αύτάρ "Αχιλλεύς L d άμφι δ" "Αδήνη *£131 (Ach. befiehlt den Myrm.) χαλκόν ζώννυσδαι, ζεΰξαι δ" ύπ" δχεσ- φιν έκαστον 1 ίππους* οί δ" ώρνυντο (δ- ν.1.) ^καί έν τεύ~ χεσσιν έδυvovJ ω496 όπλιζώμεδα δασσον. ' ως έφαδ", οί δ" ώρνυντο L d vgl. Δ264, TI39 in cc ee heran-, losstiir- men, zu Angriff od. Verteidigg. (vgl. ¥^689 in II4cα): Λ 129 ό δ"^έναντίον ώρτο λέων ωςΛ (Ag.) ΚΙ64 έτέρωδεν L u (Ach.) 1 σίντης £590 τούς δ" "Εκτωρ έ^νόησε κατά στίχας, ώρτο δ" έπ" αύτούς ' κεκληγώςΛ (Tr. folgen) Λ 343 "Εκτωρ δ" όξύ L j £349 (zuerst wirft Alex, έγχος) άσπίδ" ένι κρα- τ£ρή* ό δέ (Men.) δεύτερος ^ωρνυτοu (δ- ν.Ι.) χαλκφ (m. dem Speer) = £45 (δ- v.l.) £17 ούδ" έβαλ" αύτόν* ό δ" ύστερος L u (δ- v.l.) (Diom.) χαλκφ — Π4Ί9 (δ- ν.1.) 13 τώ oi (dem Diom.) έναντίω ώρμηδήτην, (Söhne des Dares) ' τώ μέν άφ" ϊπποιιν, ό δ" άπό χδονός L Λ (δ. ν.1.) πεζός Δ5Ο9 κέκλετ" (Αρ.) άϋσας* ' „^δρνυσδ", ίππόδαμοι Τρώες„ μηδ" εϊκετε χάρμης ' "Αργείοις“ Μ440 „ήϋσεν δέ (Hektor) γεγωνώς* ’ „L Jf ρήγνυσδε δέ τείχος 1 "Αργείων“ £102 μακρόν αΰσε (Pand.) ' „δρνυσδε, Τρώες“ Ζ1421 έξ όχέων σύν τεύχεσιν άλτο (Diom.) χαμαζε* ' δεινόν δ" έβρα- χε χαλκός έπι στήδεσσιν ανακτος ' όρνυμένου des losstürmenden, nicht 'sich erheben’ (Diom. steht vorher im Wagen) Th. 843 ποσσι δ" ύπ" άδανάτοισι μέγας πελεμίζετ" "Όλυμπος ' όρνυμένοιο ανακτος, vgl. V.855 άπ" Ούλύμποιο έπάλμενος u. vgl. West zu V.842 Kl58 κάρκαιρε δέ γαΐα πόδεσσιν ' όρνυμενων αμυδις (sc. άνδρών ήδ" ίππων) Λ 326 (άν" όμιλον ίόντε κυδοίμεον [Od. u. Diom.]) ως δλε- κον Τρώας πάλιν όρμένω (Tyrannio, codd. ηοηη., παλινορ- μένω Arist., vulg., at cf. app. erit. ap. West) nachdem sie wieder vorgestürmt waren (nachdem vorher Hektor d. Gr. in d. Flucht geschlagen hatte) ff Subj. Vogel TV62 αύτός δ" ώς τ" ϊρηξ ωκύπτερος ^ώρτοΔ πέτεσδαι, * δς ρά τ" ' όρμήση πεδίοιο 799
800


ορνυμι
διώκειν δρνεον άλλο Ορ.568 τον δέ (sc. Stern Arktur) μέτ9 όρδογόη Πανδιονίς L χελιδών ές φάος εαρος gg feste Gegenstände, d. sich bewegen (Schiff, Speere) μ 183 (Erz.) άλλ9 δτε τόσσον άπήμεν, δσον τε γέγωνε βοήσας, ' ρίμφα διώκοντες, τάς δ9 (Sirenen) ού λάδεν ώκύαλος νηΰς ' έγγύδεν όρνυμένη aus der Nähe auftauchend = 'sich erhebend’ (aus der Sicht der Sirenen) od. (aus der Sicht des Erzählers) 'sich bewegend’, 'heranstürmend’ (Bezug auf ρίμφα διώ- κοντες 'leicht dahinfliegend’?), vgl. L33O A.19 Λ 572 άλλα μέν (sc. δοΰρα) έν σάκεϊ μεγάλφ πάγεν δρμενα (δρμενα ν.1.) πρόσσω (viele blieben dazw. in der Erde stecken, λιλαιό- μενα χροός άσαι) vorwärts stürmend, vgl. O542f. (αιχμή πρόσσω ίεμένη) 2aß Naturereignisse: Winde, Wellen, Feuer, Staub, Geruch, Schaum — vgl. Kompos. in II4c, sowie Ibßaa (Pf.) u. Naturereignisse als Obj. in laß Winde (vgl. γ 176 u. όρέοντο £398): £"865 (Gl.) έκ νεφέων έρεβεννή φαίνεται άήρ 1 καύματος έξ, άνέμοιο δυσαέος Αρνυμένοιο^ Η64 (G1.) Ζεφύροιο έχεύατο πόντον έπι φρίξ 1 L d νέον ξ 522 οί (Eum.) παρακέσκετ9 (Mantel) άμοιβάς 1 έννυσδαι, δτε τις χειμών εκπαγλος δροιτο Wellen (vgl. Φ248. 324): Δ 423 (Gl.) ώς δ9 δτ9 έν αίγιαλώ πολυηχέϊ κΰμα δαλάσσης 1 όρνυτ9 έπασσύτερον Ζέφυρου υπο κινήσαντος sich die Wogen des Meers eine nach der anderen erheben, vgl. κορύσσεται V.424, κΰμα Koll. (s. s.v. Blaa), vgl. L331 A.25 Ξ395 ούτε δαλάσσης κΰμα τόσον (sc. wie Schlachtgeschrei) βοάφ ποτί. χέρσον, 1 ποντόδεν όρνύμενον πνοιβ Βορέω (vgl. ωρετο V.397) ^214 αίψα δέ πόντον ικανόν (Winde) άήμεναι, ώρτο (ήλδε ν.1.) δέ κΰμα 1 πνοιή υπο λιγυρή Feuer: 0135 (Zeus’ Blitz schlägt vor Diom. ein) δεινή δέ φλόξ ώρτο δεείου καιομένοιο brach los, flammte auf £738 (Gl.) ήύτε πΰρ, τό τ9 έπεσσύμενον πόλιν άνδρών 1 βρμενον έξαίφνηςΛ φλεγέδει, vgl. Π123 (αίψα κατ9 κέχυτο φλόξ) Φ14 (G1.) τό δέ φλέγει άκάματον πΰρ 1 L d S397 (Gl.) ούτε πυρός τόσσος γε ποτί βρόμος αίδομένοιο 1 δτε τ9 ωρετο (ωρο- ρε ν.1.) καιέμεν ύλην wenn es losbricht, gnom. Aor., zum Inf. vgl. ^210 (laß) Staub: Γ13 τών ύπό ποσσί κονίσαλος ώρνυτ9 (δ- ν.1.) άελλής 1 έρχ ομένων stieg auf vgl. Β 150f., ^365f.: (κονίη) ϊστατ9 άειρομένη (wie νέφος Ψ366), Sc. 62: (κόνις) άμφιδεδήει Λ 151 ιππείς δ9 (sc. δλεκον) ίππήας* υπό δέ σφίσιν ώρτο κονίη 1 έκ πεδίου (τήν ώρσαν πόδες ϊππων) Geruch: h.7,36 άνά νηα 1 ήδύποτος κελάρυζ9 (sc. οίνος) εύώδης, ωρνυτο (δ- ν.1.) δ9 όδμή 1 άμβροσίη Schaum: Th. 191 ως φέρετ9 (sc. μήδεα des Uranos) άμ πέλαγος ... άμφί δέ λευκός 1 άφρός άπ9 άδανάτου χροός ώρνυ- το 2βγ Geschrei, Lärm u. and. akust. Äußerg.en (Stöhnen); vgl. Kompos. in II3b sowie Ibßbb (Pf.) u. Geschrei, Lärm als Obj. in lay Schlachtgeschrei: Μ3ΊΊ σύν δ9 έβά- λοντο μάχεσδαι έναντίον, ^ώρτο δ9 άΰτή2 0312 9Αργείο ι δ9 ύπέμειναν άολλέες, t 1 όξεΐ9 άμφοτέρωδεν Υ3Ί4 τών δ9 αμυδις μίχδη μένος, L u Schlachtlärm: JC523 Τρώων δε κλαγγή τε καί άσπετος ^ώρτοΔ κυδοιμός Υ66 τόσσος &ρα κτύπος L u δεών έριδι ξυνιόντων Π635 τών ^ωρνυτΛο (ο- ν.1.) δοΰπος άπό χδονός εύρυοδείης 1 χαλκού τε ρινοΰ τε βοών τ9 εύποιητάων, 1 νυσσομένων ξίφεσίν τε και εγχε- οιν άμφιγύοισιν, vgl. V.633 in Ibßbb Γ363 ύπό δέ κτύπος ι jO (ό- ν.1., δτρυνε ap. Allen error editoris) ποσσιν * άνδρών Stöhnen: Κ483 κτεΐνε δ9 έπιστροφάδην* τώνδέ οτόνος L ; (ο-, ώρορ9 vv.il.) άεικής ’ άορι δεινομένων, έρυ- δαίνετο δ9 αϊματι γαΐα s ω 184 s Φ20 a /308 (vv.ll._o-) Lärm von Schweinen: £412 κλαγγή δ9 άσπετος ωρτο (ηλδε ν.1.) συών αύλιζομενάων 2aö Äußere Ereignisse (Streit) — ν81· laßcc (Pf.) u. 'äußere Ereignisse* als Obj. in 1 aö Kl 40 (Pos.:) „αύτίκ9 έπειτα καί άμμι παρ9 αύτόδι νεΐκος ορεΐται (ορηται, έτύχδη vv.ll.) ’ φυλόπιδος" wird ausbrechen, beginnen π 98 οίσί (sc. Brüdern) περ άνήρ 1 μαρναμενοισι πεποι- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρνυμι
δε, καί ει μέγα ^νεΐκος ορηται, = 116 u 267 (Tel. zu Freiern:) ,,έπίσχετε δυμόν ένιπής ' καί χειρών, ϊνα μή τις έρις και u Th. 782 όππότ9 έρις καί νεΐκος έν άδανάτοισιν ορηται Ν2Ί\ (Mer.:) „μετά πρώτοισι μάχην άνά ' ίσταμαι, όππότε νεΐκος όρώρηται πολέμοιο**, zur Form (Konj. Pf.) vgl. Wackemagel, Unt. 145, Chantraine, Gr.h. 1460, L325 A.2, Shipp, Studies 117 2ae menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen, sonst. (Kraft, Ruhm, Wille, Herz[?],); vgl. Kompos. in II5c sowie Ibßdd (Pf.) u. Fähigk.en als Obj. in 1 ae; zu δυμός als Subj. (r377. 524) nur allg. Bed. „bewegen“ (ohne Richtg. u. ohne Aspekt 'sich erheben') mögl., wofür sonst keine Parall. (vgl. aber νόος als Subj. in «347 sowie Λ 572, μ 183 in 2aagg), offenbar Bed.-Entlehng. von όρίνω (s.d. Blca, u. vgl. L325f. 47ff.) Kraft: Λ 827 (Euryp.: „viele sind getroffen) χερσϊν υπο Τρώων* τών (τοΰ ν.1.) δέ σδένος όρνυται αίέν** (άέν όρωρε v.l., cf. West, Ptol. Pap. 115) erhebt sich immer mehr = nimmt immer mehr zu, σδένος entweder die Kraft (der Tr. od. [bei Lesg. roüj Hektors) od. die Stärke des tr. Heeres (ggüber den Gr.) £532 (Ag.:) ,,φευγόντων δ9 ούτ9 άρ κλέος όρνυται οΰτε τις άλκή** « 0564 kann sich weder Ruhm noch Stärke erheben = „erwächst weder (L331) Wille: «347 (Tel.:) „n τ9 άρα φδονέεις έρίηρον άοιδόν ' τέρπειν δππη οί νόος όρνυται:** wohin immer d. Sinn sich erhebt, bewegt, d.h. wie er will, vgl. νόος Blbß Herz: r377 (Eurykl.:) ,,τώ σε πόδας νίψω άμα τ9 αύτης Πηνελοπείης ' καί σέδεν εϊνεκ9, έπεί μοι ^όρώρεται έν,δοδι δυμός ' κήδε- σιν** da mir das Herz drinnen in Wallg. ist vor sorgenden Gedanken (L348) 524 (Pen.:) „ως καί έμοί δίχα δυμός L fla καί ένδα, ' ήέ μένω παρά παιδί (ή ήδη άμ9 έπωμαι) so wogt auch mir das Herz nach zwei Seiten, hierhin u. dorthin, (bei der Überlegg.), ob ich hier beim Sohn bleiben soll od. ... (L’49, vgl. π73ff. μερμηρίζει); zur Form: Wathelet, Traits eoliens 160Γ. 2 b Med., trans., refl. er sucht (für) sich Hes. fr. 280,17 έκεί- νους φασί κασιγνήτας μεγ[. . ]. ςις ' μνησ]τεύειν, γα- μέειν δέ φίλων άπάν\ευδε τοκήων ' ]. αι έκ μακρίρων γάμον όρνυται έβνώσασδαι ' αύτοκ] ασιγνήτην όμοπά- τριον, offensichtl. nicht nur Inf. έδνώσασδαι Obj., sondern auch γάμον; μακάρων entweder auf vorhergehendes 'nach dem Plan der Götter’ od. zu γάμον 'Ehe m. Göttern’
II Kompos. III άνα - (nur Med., in DSV) aufstehen, Subj. Person (wie in I2aa): *P812 flv δ9 άρα ώρτοΛ (Diom.), vom Sitzen, zur Beteil, am Wettkampf (vgl. I2aaaa) δ3 L j (Od.), vom Bett (vgl. I2aabb) vgl. v.l. άνώρτο A 599 (in II3b) u. άν (m. zu ergänz. Verb) Γ268 (nach V.267), 7/168 (nach V.163), ΨΊ55 (nach V.754), ^837. 838 (nach V.836), ^860 (nach V.859), 0115 (nach V.l 11 [ώρτο od. sott;]), vgl. ISp.759,4
112 άπο - (nur Med., in KSV) sich aufmachen, aufbrechen, Subj. Person (Mensch, Gottheit), wie in I2aacc, immer m. Nenng. des Ortes, von dem aus (-δεν) einer aufgebrochen ist, vgl. ISp. 1059,57ff.; vgl. Präp. άπό /353 (laö), Λ/253 (II4a), η 169 (II aabb), Th. 191 (12aß) £105 (Pand.: „Diom. wird das Geschoß nicht lange aushalten) εί έτεόν με ‘ ώρσεν (Ap.)... ιάπορνόμεν^ν (-ος ν.1.) Λυκίηδεν** Th.9 ενδεν (sc. Helikon) L jOi (στεΐχον, Musen) Vit. p.9,8 ένδεν t Λαι Μοϋσαι h.Ap.29 ένδεν (sc. Delos) t Λος πάσι δνητοΐσιν άνάσσεις
113 έν - (trans. Akt. u. Med. - 5x KSV, 9x DSV) 3a trans. Akt. erregen αα Obj. Klagen (wie in 11 ay): Z499 τβσιν δέ (- Dienerinnen) γόον πάσησιν ένώρσεν (Androm.) ββ Obj. Getümmel (vgl. 11 aö): Λ 53 έν δέ κυδοιμόν ’ ^ώρσε^ (Zeus) κακόν (sc. den Gr.) Σ218 φδέγξατ9 (Ath.)· άτάρ Τρώεσσιν έν άσπετον L d κυδοιμόν (durch das Brüllen) γγ Obj. menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweise (wie in Ilae): Kraft, Stärke: £451 (Ath. hält Aigis hoch) διέσσυ-
801
802


δρνυμι
το λαόν ’Αχαιών ότρύνουσ9 Ιέναι* έν δέ σθένος L uv έκάστφ (-ου ν.1.) ' καρδίη, άλληκτον πολεμιζειν ηδε μαχεσ- θαι 0335 Τρώεσσι ν έν μένος L (Zeus) Furcht, Panik: Λ 544 Αΐανθ9 έν φόβον L , (ώρσεν v.l.) (Zeus) Ν362 Ίδομενευς Τρώεσσι μετάλμενος έν φόβον L S522 (so schnell wie Aias war keiner beim Verfolgen von Fliehenden) οτε τε Ζευς έν φόβον δρση (ώρση, ώρσεν, ωσεν νν.Π.) 062 (Zeus:) „Αχαιούς ' αυτις άποστρέψησιν (Hektor) άνάλκιδα φύζαν ένόρσας" 366 πολύν κάματον και όϊζυν 1 σύγχεας (Αρ.) Αργείων, αύτοΐσι δέ φύζαν ένώρσας Lust (an Spiel u. Tanz): 1//144 (Sänger nahm die Leier) εν δε σφι- σιν ίμερον ώρσε ' μολπής τε και όρχηθμοΐο 3b Med. sich erheben, nur Subj. Lachen (vgl. allg. I2ay u. Lachen als Obj. t»346 in Ila4y): A 599 άσβεστος δ9 αρ9 ένώρτο (άν- ν.1.) γέλως θεοΐσιν (Lbeim Anblickj des Heph.) = #326 (L j der Künste des Heph.) #343 έν δέ γέλως ώρτ9
θεοΐσιν (über Hermes’ Rede)
II4 	έπι (Akt.trans, u. intrans. [Perf.], Med.; 12x KSV, 15x DSV); vgl. Präp. έπί (m. Dat.:) /7163 = *£290. 293 (u. m. zu ergänzendem Verb) /7164. 165. 167, (m. Akk.:) £590, Λ 343 4 a Akt. trans, entgegen-, hin- antreiben, erregen aa
Obj. Lebewesen (vgl. oben Ilaa) Subj. Gott (wie Ilaaaa): £629 Τληπόλεμον δ9 ... ' ^ώρσεν έπ\ Σαρπηδόνι μοϊρα κραταιή Μ293 εί μή άρ9 υιόν έόν Σαρπηδόνα μητίετα Ζεύς 1 L j Αργείοισι ΕΊ65 (Zeus zu Hera:) ,,άγρει μάν οί (dem Ares) ^έπορσ^ν Αθηναίην" ΡΊ2 ός ρά (Αρ. in Gestalt des Kikonenführers) oi (Men.) 'Έκτορ9 νέπώρσεΛ Sc.69 αύτός γάρ οί u u (Αρ.) βίην Ήρακληείην 1539 δΐον γένος
' (Art.) έπι χλούνην συν άγριον άργιόδοντα
(vgl. V.533 in Ilay) Th. 523 οί (Prom.) έπ9 αίετόν L d (Zeus) τανύπτερον Subjekt Mensch (wie Ilaabb): /742 (Ap.:) „οιον έπόρσειαν (Gr.) πολεμιζειν 'Έκτορι** ςρ 100 ον (Od.) τότ9 άτιμα (Antin.) ' έπι δ9 ώρνυε (ό- ν.1.) πάντας έταίρους, ihn (immerzu) unwürdig behandelte u. auch die Gefährten dazu an trieb ßß Obj. Naturereignisse (wie in II aß) Winde: Λ7253 έπί δέ Ζεύς 1 ώρσεν άπ9 Ίδαίων όρέων άνέμοιο θύελλαν, 1 ή ρ9 ίθύς νηών κονίην φέρεν ließ losbrechen, zu άπό s. ISp. 1052,74 £385 τών άλλων άνέμων κατέδησε (Ath.) κελεύθους, ' παύσασθαι δ9 έκέλευσε και εύνηθηναι άπαντας* ' ώρσε δ9 έπι (ώσεν έπι ν.1.) κραιπνόν βορέην μ3\3 ώρσεν (ώρσε δ9 v.l., cf. van der Valk, Text. Crit.Od. 148) έπι (Zeus) ζαήν άνεμον ' λαίλαπι θεσπεσίη ε 109 σφιν ^έπώρσ9 άνεμόνΛ (Ath.) τε κακόν και κύματα μα- κρα 167 νηυσί^δ9 L d (Zeus) βορέην 1 λαίλαπι θεσπεσίη Wellen: ε366 ώρσε δ9 έπι (Pos.) μέγα κύμα 1 δεινόν τ9 άργαλέον τε, κατηρεφές u. s.o. ε 109 γγ Obj. äußere Ereignisse (wie in Ilaö) Streit: γ 161 έριν ώρσε (Zeus den Gr.) κακήν έπι Schicksalstag: 0613 (Zeus ehrt u. untersetzt Hektor) μινυνθάδιος γάρ έμελλεν ' έσσεσθ9* ήδη γάρ οί έπώρνυε (έπόρνυε ν.1.) μόρσιμον ήμαρ ' Παλλάς Αθη- ναίη ύπό Πηλέίδαο βίηφιν war schon dabei, ihm den Schicksalstagzuzutreiben, vgl. σ137 έπ9 ήμαρ άγησι Leid: τ/271 (Era.) ή γάρ μέλλον έτι ξυνέσεσθαι όϊζυΐ ' πολλή, την μοι επώρσε (Pos.) δδ Obj. menschl. Fähigk.en u. Verhaltensweisen (wie in Ilae) Stärke: K93 (Aen.) „μοι έπώρσε (εν- v.l.) (Zeus) μένος λαιψηρά τε γούνα" s Ύ204 (Αρ. dem Hektor), zu γούνα vgl. Ibßdd Schlaf: /429 (Eurykl.:) ηεΐπω ση άλόχφ, τη τις θεός ύπνον έπώρσε (έχευε/εν v.l.) Lust: h.Ven.2 ή τε (Aphr.) θεοΐσιν έπι γλυκύν ίμερον ωρσε,' καί τ9 έδαμάσσατο (Menschen, Vögel u. alle Tiere), vgl. ίμερον έμβαλε Γ\39 4b Akt. intrans., nur Pf sich erheben, wachsen, (vgl. Naturereignisse in Ilbßaa) von Frucht des Weinstocks: h.7,41 άμφ* ιστόν δέ μέλας είλίσσε- το κισσός ' ανθεσι τηλεθάων, χαρίεις δ9 έπι καρπός όρώρει 4 c Med. auf stehen, losspringen, sich erheben, losbrechen αα 803
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ορννμι
Subj. Lebewesen (Menschen, Götter, Tiere [nur Vögel], wie in I2aa) zur Teilnahme an Wettkampf (vgl. 12a4aaa): ΨΊ59 (Wettlauf) ώκα δ9 έπειτα ' έκφερ9 Όϊλιάδης* έπι δ9 ώρνυτο (δ- v.l.) (Od.)... 1 άγχι μάλ9 im Faustkampf (vgl. I2aaee): *£689 σύν ρ9 έπεσον, σύν δέ σφι βαρεΐαι χεϊρες έμιχθεν. '...' έπι δ9 ώρνυτο (δ- v.l.), Epeios sprang auf den Gegner los ßß Subj. Naturereignis (wie in I2aß) Wind: /176 ώρτο δ9 έπι λιγύς ούρος άήμεναι ~ Fluß Ska- mander: Φ248 ούδέ τ9 έληγε θεός μέγας, ώρτο δ9 έπ9 αύτφ (αύτόν ν.1.) ' άκροκελαινιόων brach über ihn los 324 ή, και έπώρτ9 (Flußgott) Αχιλήϊ κυκώμενος, ύψόσε θύων
II5 	ύπ(ο)- (trans. Akt., intrans Akt. [Aor., Pf.] u. Med.; außer ω62 [KSV] immer DSV [13x]), vgl. Präp. ύπό £13, Λ 151 (in I3aßaa); kein Bed.untersch. zu Simplex sichtbar 5 a Akt. trans, erregen Obj. (Sehnsucht nach) Klage (vgl. Ilae): *£108 ως φάτο (Ach.), τοϊσι δέ πάσιν ^ύφ9 ίμερον ώρσε γόοιο_,= #183 (Men.) = ¥Ί53 (Ach.) 72507 τφ δ9 (Ach.) άρα πατρός L (Priam.) = #113 (Men. dem Tel.) τ249 ως φάτο (Bettler), τη δ9 (Pen.) έτι μάλλον L d £ ^231 (Pen. dem Od., κλαΐε) 5b Akt. intrans. 5ba Aor. (wie in Ilb): sich im Gesang erheben, ertönen ω62 Μούσαι δ9 έννέα πάσαι ' θρήνεον* ένθα κεν ου τιν9 άδάκρυτόν γ9 ένόησας 1 Αργείων* τοΐον γάρ ύπώρορε (έπώρορε, έπόρνυε w.ll.) Μούσα λίγεια, je nach Verständnis von Μούσα (s. s.v. BII) entweder so gewaltig erhob sich, erklang das Lied, vgl. etwa ύμέναιος όρώρει Σ493, od. so erhob sich, ertönte die Muse, vgl. #539 in Ilb; trans. Verständnis m. Obj. sc. δάκρυα, γόον o.ä. (Mutzbauer, Tempuslehre 1235, LSJ s.v. ύπόρνυμι: „such was the Muse’s power to move“, L494ff. u. Heubeck, Odyssey z.St.) wenig plausibel (vgl. zu N1S, #539 in Ilb) 5bß Pf. sich erheben, sich ausbreiten, Subj. Naturer- scheing. (wie in Ilbßaa) Glanz: h.32,4 ής άπο (Mond) αίγλη γαΐαν ελίσσεται πολύς δ9 ύπό κόσμος δρωρεν ' αίγλης λαμπούσης Subj. Lärm (wie in Ilbßbb): Th.70 έρατός δέ ποδών ^ΰπό δοΰπος όρώρειd 1 νισομένων πατέρ9 είς όν Hes. fr. 158 νοϋθος δέ ποδών L Th. 703 (Gl.) ώς δτε γαϊα και ούρανός εύρύς ύπερθε 1 πίλνατο^ * τοΐος γάρ κε μέγας L ' της μέν έρειπομένης, τού δ9 ύψόθεν έξεριπόντος τόσσος δοΰπος έγεντο #380 κούροι #* έπελήκεον άλλοι ' έσταότες κατ9 άγώνα, πολύς δ9 ύπο κόμπος (δοΰπος ν.1.) όρώρει, s. ληκέω II Sp. 1686,62f. 5c Med. sich erheben Sehnsucht (zu Klage, vgl. allg. II2ay, ίμερος als Obj. in 11 ae u. II 5 a) π 215 άμφοτέροισι δέ τοϊσιν (Tel. u. Od.) ύφ9 ίμερος ώρτο (ώρσε ν.1.) γόοιο* ' κλαΐον δέ λιγέως
D suppl. Hes.fr.204,148; ci. All (Bentley, vgl. Wilamowitz, luH 183 A.1), ΞΊ51 (Bentley), vgl. West zu /7420; Zu- satzvers: T361a; v.l. A427 (für κίνυντο), K\59, Π656 (vgl. Kullmann, Wirken d. Götter 77), K51. 62, ^234, £60, h. Merc. 65
G adv. od. präp. lokale Angaben zu δρνυμι: άμφί: 1513, Λ 500, 72107, Th. 191; άνά Α 10, Α436; άντία : Χ79; άντίος* Η20\ άπό: £13, Λ645, Λ/253, 77 635, Τ2, 72515, 7/169, V<348, Th. 191, Sc.30, h.Merc.185, vgl. /353 u. s. 112; -δε: π& λεμόνδε Δ 264, Τ139; δεύρο : /395; διέκ : 0124; έγγύθεν: μ 183; έκ, έξ: Λ 2, Φ335, Ύ190, β2, /405, #307, ε2, 02, λ600, vgl. £865; έν: Δ423, Π633, 72107, Th.782 u. s. Π3ί ένδοθι: τ377; ένθα: Σ498, τ524; ένθάδε: Μ36\; ένθεν: Th.9, h.Ap.29, Vit. ρ.9,8; έπί: Ξ254, ω48 u. s. 114; έπιδέξια- φ 141; ες: Ορ.568; -θεν: Αυκίηθεν £105, ούρανόθεν ε294, ι69, μ3\5, ποντόθεν Ξ395; κατά: £8, Λ658, 72512, β39Ί, «122; κεΐθι: Μ343; μετά: ¥Ί4; δππη: α341; πάλιν: Λ 326*, παρα: 0474, Κ140; περί: Μ\ΊΊ, Ρ39Ί*, πρόσσω: Λ 572; ΰπερ: Μ289; υπό: Γ13, Λ 151, Γ363, χ364 u. s. 115
M.Schmidt
MM


όροθ'ύνω
δρος, ουρ(ος)
όρο'θ’ύνω [5’, 2°, le] Ε entweder zu έρέθω (Frisk II 424) od. zu ορθός (Bader, s. L)
Μ -£(ν) 7V351, ε292; -ον Φ312 [_»χ] τόν 57
τούς 5’ -εν /C332, 0572/595; έξ-εν Cypr.fr.7,9 p.38 Dav.; -ει σ407
Σχ sch.min. P.Mil. Vogl. 119 zu ΑΓ332: π]αρώρμησε, sch.D Ä^332: -εν* προέτρεψε. παρώρμησε, Ν35\: —εν* εις ορμήν ήγαγε, Φ312: -ον* έρέθισον. διέγειρον, sch.Bam. £292: -εν* έτάραξε. ξυνήγαγεν L Bader, RPh 54, 1980, 262 ff.
Β Menschen antreiben, auf reizen, Naturgewalten (Stürme/ Flüsse/Meer) erregen, anschwellen lassen, aufwirbeln — nur Akt. Präs.St. u. viell. Aor. (so Mutzbauer, Tempuslehre II 265, vgl. Chantraine, Gr.h.I 343 — aber immer auch Impf, mögl., s.u.), 3x Stilist, am VE als Ggs. zu and. Handlg. — Wortf.: s. εγείρω (in synon. Kontext 7V351 u. 0595), έλαύνω, όρίνω, ορνυμι 1 Obj. Menschen (2x einzelne, 3x Gruppe), 3x göttl., 2x menschl. Agens, nie Angabe des Wohin, auch nie folg. Inf., außer σ407 immer im/zum militär. Kampf 7V351 Άργείους δέ Ποσειδάων -ε μετελθών, wahrsch. Impf. (vgl. Ameis-H. z.St.) wie κύδαινε V.350, ένεμέσσα V.353 u. έγειρε V.357 /^332 ως φάτο (Hektor) καί ρ’ επίορκον έπώμοσε, τόν δ" (Dolon) -εν, Aor. nb. έπώμοσε mögl., aber auch Impf, zur Beschr. der Wirkg. der Handlg. *den aber trieb er dadurch an9 0512 ως ειπών ό μέν αύτις άπέσσυτο (Men.), τόν 5’ (Antii.) -εν, sc. durch seine Rede, wie ÄT332 Aor. u. Impf, mögl. (vgl. Ameis-H. z.St.), vgl. ώτρυνε V.568 0595 σφισιν (den gg. die Schiffe anstürmenden Tr.) αίέν έγειρε (Zeus) μένος μέγα, θέλγε δέ θυμόν 1 Άργείων και κΰδος άπαίνυτο, τούς δ9 -εν, nb. αίέν έγειρε wahrsch. auch -εν Impf. σ407 (Tel. zu Freiem:) „δαιμόνιοι, μαίνεσθε καί ούκέτι κεύθετε θυμφ 1 βρωτύν ουδέ ποτήτα* θεών νύ τις ΰμμ9 -ει** stachelt euch auf, wie sonst etwa έρεθίζω (s.d.) 2 Obj. Naturgewal¬
ten ε292 σύναγεν (Pos.) νεφέλας, έτάραξε δέ πόντον 1 χερσί τρίαιναν έλών* πάσας δ9 -εν άέλλας 1 παντοίων ανέμων, auch nb. Aor. έτάραξε Impf, mögl., wie σύναγεν Φ312 (Skam. zu Simoeis:) ,,έμπίπληθι ρέεθρα 1 ΰδατος έκ πηγέων, πάντας δ9 -ον έναύλους, 1 ϊστη δέ μέγα κύμα, πολύν δ9 ορυμαγδόν δρινε 1 φιτρών καί λάων** Iqß anschwellen, vgl. όρίνω V.235. 313 Cypr. fr.7,9 p.38 Dav. (— fr.9,9 p.5O Ber.) (Zeus verfolgt Nemesis) άλλοτε μέν κατά κύμα 1 ίχθύι είδομένην, πόντον πολύν έξ-εν (-ων Wakefield), Tempus wegen unklarer Synt. nicht zu entscheiden, vgl. Bernabe z.St.
Kompos.: έξ-, s. Cypr. fr. oben Μ. Schmidt
δρομαι [l·, 2°] E s. όράω u. vgl. DMic. 1150. — Abi.: (έπί)ούρος Σχ sch. Bam. £104: όρώσι. φυλάττουσιν. επα- κολουθοΰσιν, /471: ωρμων
L Meister, Kunstspr. 20 m. A.l („Mißdeutg.“ < ^ορνυ- μαι,); Deroy, ZAnt26, 1976, 291 (verw. m. L J
Β + έπί in DSV: (darüber) die Aufsicht fuhren, (dabei) aufpassen, nur 3. P. (Pl. Präs./Impf. bzw. Sg. Plqu. als metr. notw. ’Konjug.’) in HV-Formel, (myk.) Archaismus, nicht mehr nach Hom. (and. vanKrevelen, Μη. IV 23, 1970, 205 zu Ap. Rh. 1,713) £104 (αίπόλια) βόσκοντ9, ^έπί δ9 άνέρες έσθ- λοί -οντ.αι, vgl. V.102. 107 u. Abi. (myk. Syntagma) y471 (δαίνυντ*) L (οίνοχοεΰντες) schenkten aufmerksam nach (vgl. al43, J545f., kontrast Ύ166); and. L (vgl. Σχ) ¥Ί12 (Ag. ώτρυνε άνέρας άξέμεν ΰλην) έπί δ* άνήρ έσθλός -ώρει (Mer.), vgl. V.123, kontrast V.689. 759, y 176 u. Homon. h.7,41. — Wortf.: βόσκω, ποιμαίνω, έπιπωλέομαι, ρυομαι, σκοπός είμι (χ 396), τηρέω, φυλάσσω, ώρεύω R- Führer
805
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρος, ουρ(ος) η. [631, 31°, 16Η, 37h, 4e] Ε <*hyer-es-, Verbalnomen zu ορνυμι i.S.v. 'Erhebung’, s. Frisk s.v. u. Mayrhofer, EWAia 1 262; bereits myk., vgl. o-re- in DMic.II 47; ούρ- MD; s. noch Risch §3Id. — Abi.: Άνεμ^ώρεια^, Όρέσ- βιος, Όρέστης, δρειος/ οΰρειος, όρεσίτροφος, -εσκφος, -εσσινόμος, -έστερος, -εστιάδες, πρυμν^ ύπΖ Ώρεί- θυια; s.a. Δίωρης, Λιμν^ d, ορείχαλκος
F 1 δρ.: -ος 6, -εος 18, -ει 2, -ος 26; -εα 3, -έων 26, -εσσι(ν) 12, -εσι(ν) 2h, -εα 3, -η 2h, -εσφιν 7' 2 οΰρ.: -εος
15, -εϊ 1; -εα 5, -εσι(ν) 18, -εα 5
Μ 1 δρ. la zweis. laa -[--] εις -ος Ζ341 1[ ]
-ος αίπύ h.Ap.428; -ος £868, h. 1,8 -[--] ΟΝ» (Κυλλήνης) -ος αίπύ Β603. 829, y287 = δ514e\ h.Ap.35. 40; έν δ9 -ος 121 laß [«-] άν9 -ος h.Ap.223; (κατ9) -η σκιόεντα h.Merc.95, h.27,4 Μ] αίπύ δ9 -ος ^καταειμένον ΰληΔ τ431; κατ9 -ος Ορ.428, Hes.fr.204, 131; έν -ει Th.484 Μ] -ος l j / μέγα τε ζάθεόν τε ν351, h.Merc.228, h.Ven.285 / = 258in s Th.2; -ος κάτα Hes.POxy.2509,8, h.Cer.386; κατ9 -ος πολυπιδάκου 9Ίδης Cypr.fr.5,5 p.37 Dav.; πρός (ON») -ος r315, h.Ap.26; μακρόν / καλόν -ος h.Ap. 17, h.Ven.98; -ος 0569 s vl77 s 152 s 158 s 183” lb dreis. Iba [o«3] (ώ+ τ’) -εος κορυφή(σϊ) ΓΙΟ, /VI79, /7757, 824; έξ -έων Π392, /303 [..2] έξ -εος Ν\Ί, Ρ143, 0663, ο 175 - τ538ίη; -εος (κορυφήν) κ113, h.Merc.491; υψηλών -έων (κορυφάς) Μ2%2, Η92, h.Ap.23 « 145, h.27,7; -έων κορυ- φαί h.Cer.38; (κορυφάς) -έων Ρ3Ί3, h. 19,7 [wl] (κορυφής) -εος β\41, Sc. 386; -εϊ νιφόεντι 7V754; Präp. 4- Ί- δαίων -έων 0410 s 019 s Λ 196in =» 0169 = 237in = /7677in s A/253in s Π89ίη, 0170, Λ/19; υψηλών -έων £113, κ104; -έων (τ') αίπεινά κάρηνα F58, £123; -έων £283; -εσιν πολυπιδάκου "Ιδης h.Ven.54 [««2] κορυφής* -εος μεγάλοιο Π291 — Sc.374, £481, h. 33,4; -εος κορυφή- σιν Ε554; ("Ιδης [τ’]) -εα νιφόεντα / σκιόεντα Ξ221, τ338 / £279 = τ/268, h.Ap.34, h.Merc.70; κορυφάς -έων ι121; -εσι h.Merc.33 Ibß UM (Κυλλήνης) έν -εσσι /»282, Hes.fr. 170 = h.Merc.337'"; (δι’ / κατ’) -εσφι(ν) ΛΓ185, Λ 493, Ύ139. 189 UM έν -εσσι 4 235; κατ’ -εσφι 4452 U-Xl Präp. + άκροπόλοισιν / οΐοπόλοισιν -εσσι(ν) Ε523, τ2Ο5 / Λ574; (έν) -εσσι(ν) Λ/146, Ξ290, /7353, /290, Asius fr.8,1 ρ.90 Dav.; -εσφι(ν) Λ 474, Γ376 2 οΰρ.
[1 ] οΰρεος έν βήσσρσ(ι) / κορυφής Γ34, Λ3Ί, Ξ397,
Π634. 766, Th.860. 865, Ορ.510, h.Merc.287 / Ä456; οΰρεος Κ491; οΰρεά τε σκιόεντα / τ’ ήχήεντα 4157, h. 14,5; οΰρε- σι 0606 [ί--] οΰρεα μακρά Th. 129 UM (öl’) οΰρεος h.Ap.139, h.Merc.231, h.Ven.69; άν’ / κατ’ οΰρεα (,βηρας έναίρειν, / βησσηεντα) Φ485, <102, Th. 130; οΰρεα μακρά /V18; οΰρεσι L , h.Ven. 18; ,έν οΰρεσ^ν οΐοπόλοισιν / ύψηλοΐσιν 0614 / h.Ven.160. 266; t /v) 4 455, 4 479, h.20,4; οΰρεσι(ν) M132, N39Q — /7483 s 7V571". 471, /7158, Th. 1001 (L.) οΰρεος h. 19,21; οΰρεϊ A243; οΰρεα μακρά Th.835, h. 19,12, inc.auct.fr. PSI 1385A,15; οΰρεσι(ν) E52, Op.232, Hes.fr.204,129; Längg. vor Zäs.: 0175 -εος (s. Tsopanakis, L), h. Merc. 33 vor -εσι
£χ sch.D Ä456: οΰρεος έν κορυφήσι' έν άκρωρείαις, 4452: κατ’ δρεσφΓ κατά των όρων
L Eiliger, Landschaft 77. 87ff. u.ö.; A.G.Tsopanakis, Probl. in the Hom. Hex., Thessaloniki 1966, 368 f.; Buxton, JHS 112, 1992, 1 ff.; zur MD: Wyatt, Metr. Lengthening 47ff.; Ruijgh, Scripta minora I 211 f.; -εσφι: Schwyzerl 550f.; Deroy, AC 45, 1976, 47f.; Iliad zu K185, 4 350; zu Formelsystem, Verstyp: Paraskevaides, Synon. Ulf. (mountain peak); Visser, Katalog 54. 537 (zu B6O3)
B Berg, Gebirge, Sg. u. Pl. (indiv. od. koll., auch nach metr. Bedürfnis); (in 1) m. ON usw.: geogr. lokalisierend; od. (2) allg.: als Teil der Landschaft, Welt, Ort von Göttern, wil806


δρος, ούρ(ος)
den Tieren, Naturgewalten usw. (oft in Naturschilderg. im Gl.) svw. Bergwildnis, -wald (oft m. ύλη, K491 Epith. αζαλέοιοϊ), als Opp. zur (bewohnten, kultivierten u. aus den Bergen bedrohten 77392, AS 185, χ303) Ebene: έργ9 άνθρώπων (Π392), άρουρα (Op.428), πεδίον (Λ493, χ303, h.Merc.491; entspr. später von der ägypt. 'Wüste’, s. LSJ s.v.), nb. θάλασσα: zu den unwirtl. Weltteilen gehörig (A 157, Z347 in 2 b), Aufgi- pfeig. der γαΐα (K58), (vertikaler) Gegenpol zu βένθεα πόντου (h.Cer.38, in 2h); öfter (in 2) im adnom. Gen. zu κορυφής*, βήσσησ(ιν), κάρηνα usw. (wodurch metr. 'Streckung’ erzielt wird; s. G, dort auch Epith. u.a.). — Wortf.: s. κολώνη, λόφος B3; άκτή, βήσσα Bl, (Kl51) όφρύς, (τ432) /rwz-
Disposition: 1 best. Berg, Gebirge (m. Ortsbez.): Ida als Region der Hirten ..., in Götterhandlg. ..., Kat. 2 allg. Berg(gipfel, -region), z.T. Bergwildnis, -wald 2 a umwölkte(r), beschneite(r) Berggipfel 2 b trennend, unwirtl. (in polarem Begr.paar) 2 c Ort der primitiven Menschen, Kyklopen u. des Cheiron 2d (Lieblings-)Ort von Göttern, (lh) Maenaden 2e Ort der (wilden) Tiere, der Art. u. der Jagd 2f Ort der Hirten u. der (durch Raubtiere bedrohten) Herden 2g Ort der (wilden) Naturgewalten 2 h Resonanzboden gewaltiger Götterkräfte 2i Ort der (stolzen) Bäume u. der Holzfäller, (lh) der Blumen 3 Vgl.: (groß) wie ein (ragender) Berg(gip- fel) 4 als Mittel für Kyklop, Pos.
1 	best. Berg, Gebirge (m. Ortsbez.; vgl. 2e in D); Ida als Region der Hirten (vgl. 2f): Kl89 (Ach. zu Aen.: „σε βοών άπο) σεϋα κατ9 .Ίδαίων -έων." h.Ven.54 έν άκροπόλοις -εσιν πολυπιδάκου Ίδης ' βουκολέεσκεν (Anch.) Flüsse (vgl. 2g): Μ19 δσσοι απ’ L άλαδε προρέουσι Jagdrevier (vgl. 2e): r431 αίπύ δ9 -ος προσέβαν καταειμένον ύλη ' Παρνησοΰ in Götterhandlg. (bei Weg, 'meteorolog.’ Zeichen [Zeusberg Ida], vgl. 2a; als Aussichtspunkt): Θ410 (Iris) βή δέ κατ9 (δ9 έξ v.l.) L d Γές μακρόν "Όλυμπον1 = Λ 196in (ές Ίλιον ίρήν) = 0169 (δ9 έξ Zen.) = 79in (Γ Ί, Hera) = Π6ΊΤη (ές φύλοπιν, Αρ.) = Ο237[η (ΐρηκι έοικώς) Θ170 απ’ L j κτύπε ... Ζεύς 4- Λ/253 (ώρσεν άνέμοιο θύελλαν) Ξ22Ί (Hera) σεύατ9 έφ9... Θρηκών -εα νιφόεντα, ' άκροτά- τας κορυφάς ε 283 τηλόθεν έκ Σολύμων -έων ϊδεν (Pos. den Od.) Ν\Ί (Pos. ύψοϋ έπ9 άκροτάτης κορυφής Σάμου) αύτίκα δ9 έξ -εος κατεβήσετο παιπαλόεντος (τρέμε δ9 ού- ρεα μακρα, s. in 2 h) als Aufenthalts-, Geburtsort von Göttern (vgl. 2 c. d): £102 (Gl.) οϊη δ9 "Αρτεμις εισι κατ9 ούρεα (v.l. ant., sic pars edd., Schulze QE 408; ουρεος vulg., rec. van der Valk, Text.Crit.Od. 128, van Thiel) ... ' ή κατά Τηυγετον •••η Ερύμανθον Th. 2 Μουσάων Έλικωνιάδων άρχώμεθ9 άείδειν, ' αϊ θ9 Έλικώνος έχουσιν .-ος μέγα τε ζάθεόν τε. h. Ven.98 (Anch. zu Aphr.:) „ή τις νυμφάων, αϊ τ9 άλσεα καλά νέμονται, ' ή νυμφών, αϊ καλόν -ος τόδε (sc. Ida, s.o. V.54) ναιετάουσι ' και πηγάς και πίσεα" + 258 (όρε- σκφοι, αϊ τόδε ναιετάουσιν L J s 285 (-ος καταειμένον υλ/7) Cypr. fr. 5,5 ρ.37 Dav. (Νύμφαι, Χάριτες, Aphr.) άεί- δουσαι^ κατ9 -ος πολυπιδάκου Ίδης Th. 484 (Gaia verbarg Zeus αντρφ έν) ύπό κεύθεσι γαίης, Αίγαίφ έν -ει πεπυ- κασμενφ υληεντι Hes. fr. 170 .Κυλλήνης. έν -εσσι τέχ9 Έρμήν = h.Merc.337'n h.Merc.228. 231 L . δ9 άφίκανεν -ος καταειμένον ύλη 1 (2νν.) 1 όδμή δ9 ίμερόεσσα δι9 ού- ρεος ηγαθεοιο ’ κίδνατο h.Ap. 17 (τέκες) ένι Δήλω,1 κεκλιμένη προς μακρόν -ος και Κύνθιον δχθον „linking of gene- nc and then more specific description“ (Kirk, Oral Trad. 194) + 26 (κλινθεϊσα προς Κύνθου [ci., κύνθος codd.] -oc) s Cassola z.Stt. h.33,4 τούς (Dioskuren) ύπό Ταύγέτου κορυ- W ^ος μεγαλοιο (gebar Leda) h. 1,8 (Dion.’ Geburt) έστι δε τις Νυση ύπατον -ος (κέρας ν.Ι.) άνθέον ύλη ' τηλοϋ Φοινίκης Aition fiir Felsgestalt: 0614 „(Niobe) νϋν δέ 807 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρος, ουρ(ος)
που έν πέτρησιν έν ούρεσιν οΐο πόλο ισιν 1 έν Σιπύλφ" || als Landmarke; in Reihg. geogr.r Namen. Katalog: £603 oi δ9 έχον Άρκαδίην ύπό Κυλλήνης .-ος αίπύ. (zum Verstyp s. Visser, in L) + 829 (και Τηρείης L J, 868 (Φθιρών τ9 -ος άκριτόφυλλον, Μυκάλης τ9 αίπεινά κάρηνα) (bei Götterweg:) h.Ap.34. 35. 40 (δσσους Κρήτη τ9 έντός έχει) Θρηϊ- κίη τε Σάμος Ίδης τ9 -εα σκιόεντα ' και Αύτοκάνης L j ’ (4νν.) 1 και Αίσαγένης L . (dorthin kam Leto; 39. 41 ONg 4- άκρα / αίπεινά κάρηνα) 223 (Εύριπον διαβάς, Αρ.) βής άν9 -ος ζάθεον χλωρόν (i.e. Messapios) bei Seefahrt (vom Meer aus gesehen): £279 όκτωκαιδεκάτη δ9 έφάνη -εα σκιόεντα ' γαίης Φαιήκων = η 268 h.Ap.428 σφιν ύπέκ νε- φέων Ιθάκης τ9 L 4 πέφαντο τ338 („δτε) Κρήτης -εα νιφόεντα ' νοσφισάμην έπι νηός ιών" /287 („δτε) Μα- λειάων L d ' ίξε" = <5514ex Kennzeichen der Heimatinsel (dir.R.): r21 „ναιετάω δ9 Ιθάκην έν δ9 -ος αύτη ' Νήριτον είνοσίφυλλον, άριπρεπές" 4- ν351 („-ος καταειμένον ύλη"), s. (είκοσι)νήριτος u. Merkelbach, Odyssee 182 A.2 2 allg. Berg(-gipfel, -region), z.T. m. Konnot. Bergwildnis 2a umwölkte(r), (Λ/282) beschneite(r) Berggipfel (vgl. Θ170+ in 1), Gl. außer P373 ΓΙΟ εύτ9 -εος (ήϋτ9 -ευς ν.1.) κορυφήσι Νότος κατέχευεν ομίχλην 77297 ώς δ9 δτ9 άφ9 υψηλής κορυφής -εος μεγάλοιο ' κινήση (νεφέλην Ζεύς) M2S2 (νιφάδες) δφρα καλύψη (Zeus) 1 υψηλών -έων κορυφάς και πρώονας (και πεδία) Ρ373 αύγή ' ήελίου όξεΐα, νέφος δ9 ού φαίνετο πάσης ' γαίης ούδ9 -έων, lok. (part.) Gen. £523 νεφέλησιν έοικότες, άς τε Κρονίων 1 νηνεμίης έστησεν έπ9 άκροπόλοισιν -εσσιν 2b in (polarem) Begr.paar; trennend: A 157 ,,ή μάλα πολλά μεταξύ 1 ούρεά τε σκιόεντα θάλασσά τε" (sc. zw. Ach.s Heimat u. Troia) unbewohnt: Z347 (Hel.: „hätte mich doch fortgetragen) κακή άνέμοιο θύελλα ' εις -ος ή εις κύμα ... θαλάσσης" im Ggs. zum Ackerland der Ebene (Opp. άρουρα, s.d. B2a): Op.428 (γύην) κατ9 -ος διζήμενος ή κατ9 άρουραν 2c Ort der primitiven Menschen, Kyklopen u. des Cheiron (vgl. όρε- σκφος, -στερος) Η13 (Kyklopen) υψηλών -έων ναίουσι κάρηνα ' έν σπέσσι h.20,4 (Menschen) πάρος περ ' άντροις ναιετάασκον έν ουρεσιν ηύτε Θήρες (νϋν δέ έν δόμοισιν) Asius fr.8,1 p.90 Dav. Πελασγόν έν ύψικόμοισιν -εσσι 1 γαΐα άνέδωκεν Ort naturverbundenen Wissens (vgl. Cheirons Kenntnis der φάρμακα ύ219, Λ 832): Th. 1001 (Μήδειον) ουρεσιν έτρεφε Χείρων 2d (Lieblings-)Ort von Göttern, (lh im Vgl.) Maenaden (vgl. ζ 102+ in 1; s. όρεσκφος, -στιάς, ουρειος), z.T. in Aufz.: f!23 (Od.:) „άϋτή, ’ Νυμ- φαων, αι εχουσ9 -έων αίπεινά κάρηνα ' και πηγάς (καί πι- σεα") Th. 129. 130 (Gaia) γείνατο δ9 Ούρεα μακρά, θεάν χαριεντας εναυλους 1 Νυμφέων, αϊ ναίουσιν άν9 ούρεα βησσήεντα h.Ven.266 („Nymphen, τησι δ9 έλάται ήέ δρύες επι χθονι) καλαί τηλεθάουσαι έν ούρεσιν ύψηλοΐσιν" (vgl. 2i) h.Ap.23 (dem Ap. σκοπιαί άδον καί πρώονες) υψηλών


δρος, ούρ(ος)
κος τε" (zur Längg. s. Tsopanakis, L) s r538in (Traum) 0147 ύψόδεν έκ κορυφής -εος προέηκε πέτεσδαι (sc. Ζεύς αίετώ) wilde Tiere im GL (s. 2f): £34 (ώς) τίς τε δράκοντα ίδών ' οΰρεος έν βήσσης (vgl. δράκων όρέστερος Ύ93) 77 7 5 7 (λέονδ' ως) ώ τ' -εος κορυφήσι (μάχεσδον) = 824'η (σΰς καί λέων) Sc. 386 οίος δ* έν βήσσης -εος (κάπρος) Λ 474. 479 ώς εϊ τε δώες -εσφιν 1 άμφ' έλαφον
' (3νν.) ' ... έν ^οΰρεσιΔ δαρδάπτουσιν 1 έν νέμει /7158 (λύκοι ως) οι τ' έλαφον L δηώσαντες 1 δάπτουσιν Μ\46 σύεσσιν έοικότε, τώ τ' έν -εσσιν (δέχαται κολοσυρ- τόν) Ρ282 (συι εϊκελος) δς τ' έν -εσσι κύνας (έκέδασσεν) 7V471 έμεν' ώς δτε τις σΰς L uv (χώρφ έν οίοπόλω) Ύ189 ώς δ' δτε νεβρόν -εσφι κύων (δίηται, διά τ' άγκεα καί διά βήσσας) £554 οϊω τώ γε λέοντε δύω -εος κορυφήσιν ' έτραφέτην (τάρφεσιν ύλης), vgl. όρεσίτροφος Art., Jäger: £52 (δηρητήρα, δίδαξε γάρ Art.) βάλλειν άγρια πάντα, τά τε τρέφει L ΰλη Φ485 (Hera zu Art.:) „ήτοι βέλτερόν έστι κατ' οΰρεα δήρας έναίρειν (ή κρείσσοσιν μά- χεσδαι") h.Ven. 18 (der Art. αδε) L u δήρας έναίρειν h.27,4 (Art.) κατ' -η σκιόεντα καί άκριας (τόξα τιταίνει, Forts, s. in 2 h) 1121 κυνηγέται, οϊ τε καδ' ΰλην ' άλγεα πάσχουσιν κορυφάς -έων έφέποντες Α574 (Orion δήρας) κατέπεφνεν έν οίοπόλοισιν -εσσι h.Ven. 160 (άρκτων u.) λεόντων, ' τούς αυτός (Anch.) κατέπεφνεν έν L Λν ύψηλοΐ- σιν Hes. POxy.2509,8 (Dion.) δς πότε τοΐσδε κ[ύ]γεσσιν •ος κάτα ν[η]ρ[ιτό]φυλ[λον] 1 τ[έρ]ψετ' έχων inc.auct.fr. PSI 1385Α, 15 πό]τνια δηρών ' ]ρτ[ο]υ πυρός οΰρεα μακρά II h. Merc. 33 (Anr.:) „χέλυς -εσι ζώουσα" (Opp. είς δώμα, οϊκοι, 42 όρεσκφοιο χελώνης), Längg. (χέλΰς) vor Zäs. (vgl. z.B. h.Ap.209) Hes.fr.204,129. 131 δτε τ' άτριχος L j τίκτει ' γ]αί[η]ς έν κευδμώνι τρία τέκνα. ' [ήρο]ς μέν κατ' -ος καί άνά δρυμνά πυκνά καί ΰλην [εζσζ] ν ά[λυσ]κάζων πάτον άνδρών ' άγκεα καί κνημούς κα- τα[, s. I Sp. 1515 (s.v. άτριχος) 2f Ort der Hirten u. der (durch Raubtiere bedrohten) Herden (vgl. Fl89 in 1. 2e), II. im Gl. 7376 (wie) σέλας ναύτη σι φανήη 1 πυρός, τό τε καίεται ύψόδ' -εσφι (-εσσι ν.1.) ' σταδμφ έν οίοπόλφ ^185 (κύνες περί μήλα έν αυλή δηρός άκούσαντες) δς τε καδ' ΰλην ' έρχηται δι' -εσφι Π353 (Lämmer) αϊ τ' έν -εσσι 1 ποιμένος άφραδίησι διέτμαγεν Ν5Ί\ βοΰς, τόν τ' οΰρεσι βουκόλοι άνδρες (δήσαντες άγουσιν) ζ 315 ,,ροίζφ πρός -ος τρέπε ... μήλα ' Κύκλωψ" h.Merc.70 'Ερμής ' Πιερίης άφίκανε δέων -εα ^σκιόενταΔ (ένδα βόες) 95 πολλά δ* -η L j διήλασε (sc. βοΰς) 287 ,,άγραύλους άκαχήσεις (Hermes) μηλοβοτήρας 1 οΰρεος έν βήσσης" (283 Ορρ. άντι- τοροΰντα δόμους) 491 (Hermes zu Αρ.:) „-εος τε καί ίππο- βότου πεδίοιο 1 βουσί νομούς νομεύσομεν", lok. Gen. h.Ven.69 (Aphr. 'Ίδην ϊκανεν) βή δ' ίδύς σταδμοΐο δι' οΰρεος 2 g Ort der (wilden) Naturgewalten, im Gl. außer Op.510; Wildbäche, Steinschlag, Schneeschmelze (vgl. Λ/19 in 1): ^452. 455 ώς δ' δτε χείμαρροι ποταμοί κατ' -εσφι ρέοντες ' (2 Vv.) ' δοΰπον έν οΰρεσιν έκλυε ποιμήν Λ 493 (wie) ποταμός πεδίονδε κάτεισι ' χειμάρρους κατ' -εσφιν /7392 (χαράδραι) ρέουσαι 1 έξ -έων έπί κάρ, μινύ- δει δέ τε έργ' άνδρώπων Sc.374 (wie) άφ' υψηλής κορυφής •εος μεγάλοιο ‘ πέτραι άποδρώσκωσιν (vgl. 437 άπό μεγάλου πέτρη πρηώνος) τ205 ρέε δάκρυα, τηκετο δέ χρώς. ' ύς δέ χιών κατατήκετ* έν άκροπόλοισιν -εσσιν (-εσφιν ν.1.) Waldbrand, Sturm: £456 ήΰτε πυρ έπιφλέγει άσπετον ύλην ' ^οΰρεοςΛ έν κορυφής Ξ39Ί (πυρός βρόμος) L j έν βήσσης Χ491 ώς δ' άναμαιμάει βαδέ' άγκεα πυρ 1 L j άζαλέοιο(Ι), βαδεΐα δέ καίεται υλη, Epith. von d. Bäumen: Bergwald (vgl. Λ 494, i234) 0606 ώς δτ' Άρης ή όλοόν πυρ ' οΰρεσι μαίνηται βαδεης έν τάρφεσιν ΰλης ΠΊ66 (wie Stürme έριδαίνετον) d έν βησσης βαδέην πελεμιζέμεν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δρος, ούρ(ος)
ΰλην 4- Op.510 (Βορέας δρΰς πιλνρ) Schmelzofen in der Wildnis (s. βήσσα Bl): Th.865 (ώς σίδηρος) L d έν βήσση- σι δαμαζόμενος πυρί (τήκεται) 2h Resonanzboden gewaltiger Götterkräfte, in Götterhandlg. K58 (Pos.) έτίναξε 1 γαΐαν άπειρεσίην -έων τ' αίπεινά κάρηνα 7V18 (Pos. έξ -εος [s. in 1] κατεβήσετο) τρέμε δ' ^οΰρεα μακρά Δ καί ΰλη h.27,7 (Art. κατ' -η, s. 2e) τρομέει δέ κάρηνα 1 υψηλών -έων (ΰλη, γαϊα, πόντος) h.Cer.38 ήχησαν δ' -έων κορυ- φαί καί βένδεα πόντου ' φωνή ύπ' άδανάτη (sc. der entführten Perseph.) Th. 835 (Typhoeus’ φωναί) ύπό δ' ήχεεν L j 860 φλόξ δέ κεραυνωδέντος (Typhoeus) άπέσσυτο ' οΰρεος έν βήσσησιν άιδνής παιπαλοέσσης, s. βήσσα Β1 2 i Ort der (stolzen) Bäume u. der Holzfäller, (lh) der Blumen (s.a. h.Ven.266 in 2d); GL: Λ7132 έστασαν ώς δτε τε δρύες οΰρεσιν ύψικάρηνοι N39Q (ήριπε δ' ώς δρΰς) τήν τ' οΰρεσι τέκτονες (έξέταμον) = /7483 Ν\ 79 έπεσεν μελίη ως, ’ ή τ' -εος κορυφή (Arist., -ής vulg., -ής ν.Ι.) έκαδεν πε- ριφαινομένοιο (ταμνομένη) Π634 ως τε δρυτόμων ορυμαγδός όρώρει ' ^οΰρεος έν βήσσης Λ Λ 87 ήμος δέ δρυτό- μος όπλίσσατο δείπνον ' L Διν, έπεί τ' έκορέσσατο χεΐρας 1 τάμνων δένδρεα ΡΊ43 (ώς δ' ήμίονοι) έλκωσ' έξ -εος (ή δοκόν ήέ δόρυ) I Ώ663 ,,τηλόδι δ' ΰλη ' άξέμεν έξ -εος" κ 104 (ΐσαν) οδόν, ή περ άμαξαι ’ άστυδ' άφ' ύψηλών -έων καταγίνεον ΰλην Α235 („σκήπτρον) έπεί τομήν έν -εσσι λέλοιπεν, ' ούδ' άναδηλήσει" Ορ. 232 (den Gerechten) φέρει μέν γαΐα πολύν βίον, οΰρεσι δέ δρΰς (βαλάνους καί μέλισσας) (Gl.:) h.Ap. 139 ήνδησ' ώς δτε τε ρίον οΰρεος άνδεσιν ΰλης 3 Vgl.: (groß) wie ein (ragender) Berg(gipfel) ΝΊ54 (Hektor) όρμήδη -εϊ νιφόεντι έοικώς 1192 (Kyklop ούδέ έφκει άνδρί) άλλά ρίφ ύλήεντι ' ύψηλών -έων, δ τε φαίνεται οιον άπ' άλλων κ 113 (Lästry- gonen) γυναίκα 1 εύρον όσην τ' -εο$ κορυφήν λ 243 (um Pos. u. Tyro) κΰμα περιστάδη οΰρεϊ ίσον, ' κυρτωδέν γ290 „κύματά τε τροφόεντα πελώρια, ίσα -εσσιν" 4 als Mittel;
Berggipfel als Wurfgeschoß des Riesen: /481 (Kyklop) ήκε δ' άπορρήξας κορυφήν -εος μεγάλοιο (484 πέτρης) Pos. umschließt die Phäakenstadt m. Gebirge', δ 569 „μέγα δ’ ήμιν -ος πόλει άμφικαλύψειν" s ν177 (πόλιν ν.1.) = 152 = 158 = 183 (περίμηκες -ος)
D 735lc (POxy.4452 fr. 1,16) οΰρεα μακρά (vgl. in B2h, zur Wortvbd. in M2) Hes.fr.26,11 Ικα]τ' οΐΰρεα] βη[σ]σήεν- τα 26,16 μάκρ' ρΐΰρεα οί]κείουσαι 26,25 [τόν ουρ]^[σζ] πότνια νύμφη fr.32 (Verg.Georg.4,361 ex Hes.; cf. λ243 κΰμα οΰρεϊ ίσον) fr. 150,25 Άτλαντός τ' δρος] αίπύ h. 1,14Hurst suppl. West [παν δέ τ' δρος] κατέχει βαδυ [ ΰ]λη (vgl. Bl:) Tit.Cycl.fr. dub. 13 ρ. 16 Ber.
Κυλλήνης έν δρεσσι Choer. fr. 6,3 ρ. 194 Ber. (= Suppl.- Hell. 320,3) φκευν δ' έν Σολύμοις δρεσι ν.1. Λ 297 ύπέρ οΰρεος (v.l. ant., ύπεραέϊ Arist., codd.) h. Cer. 399 οικήσεις ώρέων (corr., όρέων cod.) τρίτατον μέρ[ος
G 1 als Ortsang. m. Präp. / in lok.Gen., Dat.: άπό, έκ, κατά 4- Gen.sep.; διά 4- Gen. (h.Merc.231); (έν 4-) Lok. (έν -εσσι, έν οΰρεσιν, οΰρεσιν)', άνά, είς, έπί, κατά, πρός + Akk. ([ζΊ02 v.l.] s. Bl); lok.Gen. -έων Ρ3Ί3 (in B2a), s.a. -εος h.Merc.491 (2f); -εσφι(ν) (s. L): Λ 474, Γ376, X139. 189, δι' -εσφι K\^5, κατ' -εσφι(ν) Δ452, Λ 493 (in 2e. f. g) 2 Epith. (nach Kasus), formelh. Vbd. s. in M; (in B1:) am VE: ήγαδέοιο, μεγάλοιο, παιπαλόεντος, πεπυκασμένφ ύλ- ήεντι, άκριτόφυλλον, καταειμένον ΰλη, μέγα τε ζάδεόν τε, ΰπατον -ος άνδέον ΰλη, οίοπόλοισιν, νιφόεντα, σκιόεντα', sowie αίπύ, ζάδεον χλωρόν, καλόν, μακράν, άκροπόλοις; (in 2:) δάσκιον, ν[77]ρ[ζτό]^ρλ[λον), άζαλέοιο, μεγάλοιο, έκαδεν περιφαινομένοιο, ύψηλών/οΐσιν, άκροπόλοισιν, οίοπόλοισιν, ύψικόμοισιν, μακρά, βησσήεντα, ήχήεντα, σκιόεντα', (3. 4:) μέγα, μεγάλοιο, νιφόεντι, περίμηκες.
809
810


όρού(ω)
δρος, ουρ(ος)
υψηλών 3 im adnom. Gen. zu (nach Häufigk. geordnet.) κορυφής*, βήσστ]σ(ιν), καρηνα (s. dd. u. Paraskevaides, in L), ρίον (i 192, h.Ap. 139), άγκεα (K492), alle in B2 (m. Geb.namen [in B1] nur: h.33,4 ύπό Ταΰγετου, κορυφή -εος [~ h. 17,3]; vgl. adj. Gebr. έν ούρείησι [s.d.] νάπαις) 4 m. Ortsbez. (in Bl:) im Adj.: Ίδαίων (10), Αιγαίφ (Th.484); m. Geb.namen im Gen. (meist je 1 χ): Αύτοκάνης, Αισαγέης, Έ- λικώνος, Ίδης (2χ), Κυλλήνης (4χ), Κύνδου, Μαλειάων (2°), Παρνησού, Τηρείης, Ταΰγετου; Φδιρών; (B2f.: Πιε- ρίης) im Nom.: Νύση, Νήριτον (t21, ν351, s. Merkelbach, Odyssee 182 A.2); m. Inselnamen: Ίδάκης, Κρήτης, γαίης (Φαιήκων); m. VN: Θρηκών, Σολύμων; m. Wiederaufnahme: κατά Τηϋγετον (£102), έν Σιπύλφ (/2614); s.a. τόδε (h. Ven.98+) H.W. Nordheider
όρος [2°] Ε verw. m. gleichbed. lat. serum; d. trad. Bezug auf die ved. Verbalwz. sar- ist nicht haltbar, s. Mayrhofer, EWAia II 705 f. (sar- < 'sal- i.S.v. 'laufen’)
Σχ sch. Bam. <222 (ähnl. ρ225): τώ διεφδορότι γάλακτι. ή τή ύποσταΰμή ^του γάλακτοςΛ · ορός γάρ λέγεται ή L υδατώδης ύπόστασις
Β der wässerige Teil der geronnenen Milch, Molke, Käsewasser, Käse (τυρός) wurde vor allem aus Ziegen- u. Schafsmilch (γάλα) bereitet, s. LRichter, Arch. Hom. Hd 62 A.465, vgl. noch /244 u. II Sp. 115,75f.; Molke, die sich von der geronnenen Milch bei der Käseherstellg. absetzte, wurde, wie Milch auch (diese jedoch offenbar verdünnt, s. II Sp. 116,4ff. [and. I Sp. 434,4 ff.] u. L u 63 f.), getrunken (ρ225) <222
ναϊον δ9 -φ άγγεα πάντα,1 τοϊς ένάμελγεν (Kyklop), vgl. V.219 ρ225 (wenn er, statt zu betteln, bei mir als Stallknecht arbeiten würde) καί κεν -όν πίνων μεγάλην έπιγουνίδα δεΐ- το Μ. de Leeuw
όρού<<ο) [62\ 10°, 6Η, 1 lh] Ε zu ορνυμι, Herkunft des -ου- rätselhaft, s. Chantraine, Dict. 824
F Fut. -σει lh; Aor. -σα 1, άν-σ9 1, έπ-σα 1; ωρουσεν lh, -σε(ν) 8, -σ’ 2, άν-σε(ν) 15, άν-σ9 1, άπ-σε(ν) Ί, έν-σε 1, έν-σ9 1, έπ-σε(ν) 23, κατ-σε 1; -σαν 9, άν-σαν 2, έπ-σαν 1; -σ# 1, έν-ση 1; -σας 5, άν-σας 2, έπ-σας 4
Μ 1 Μ] έν δ9 Αγαμέμνων ' πρώτος -σ9 Λ92. 217; τή ρ9 εν-σ9 Λ 149 [«-] καρπαλίμως δ9 / αύτάρ έγών άν-σ9 ύπό χάρματος αύτάρ ό h.Cer.371. 411 2a [Ju] έπ-σε Λ 256 [~-~] αύτάρ έγών έπ-σα Λ 747; έκ νηός -σεν άναξ h.Ap.440; ές δίφρον δ9 άν-σε (καί) Λ 273 - 399, Ρ130; δ9 αν/απ^-σε λιπώνu (περικαλλέα) γ\ / E2Q, /95, έσσυμένως κατ^ u h.Cer.341; έξαπίνης άν-σε καί κ55Ί; (Adj.)^ άν/ έπ-σε Α248, 1//343; ως (RAbschl.) άν-σε (δοώς) £518, h.Merc.304; Πηλείδης f>9 άπ/έπ-σεΛ(ν) (ποσί) Φ251, XI38, Αινείας/φ L u £297. 432, ([9Αντί\λοχος) L d (και αϊνυτο τεύχε9 άπ9 ωμων) Λ 145, Ρ483 / Λ 580 = N55O“ = Ο579,η, £793, h.Ap.400; αύτάρ Αχιλλεύς 1 έμμεμαώς / τρίς μέν έπειτ9 / αύτάρ ό άψ ^έπ-σε(ν)^ (&οφ / ποδάρκης / κατακτάμεναι μενεαίνων) Κ284. 442 / £436, /7784, Κ445 / Γ379 s Φ33, (καρπαλίμ)ως L , (ό δ9) Sc.452. 442, Αντιλόχφ / τφ ([ρΊ ...) L . (ό δ9) Π320 / 0525. 520^ Φ144; άπό πάντες -σαν Μ%3; (δ9) άν-σαν /149, /23, αλληλοις επ-σαν Δ412 [vlu] τή -σεν άναξ h.Cer. 17 [νίν] (έστη / στήμεν ένί προϋύροισί) ταφών δ9 άν-σε(ν Αχιλ- λεύς) π 12 & Α777 - /193« - ¥Ί01” 2b [w‘x] -σει h.Ap.417; έπί νηός -σα h.Ap.494; άπό χειρός -σεν/ας Ύ5?5\Κ327; ‘σε(ν) *310’ Γ325’ Φ593> ψ232> ΩΝ;ή / ό δ9 έξ υπνου άν-σε/ας δ839, Χ519; άν-σε(ν) Κ\62, Τ396; άπ-σεν £836; κακά φρονέων έν-σε/η /7783, Χ486* έπ-σε 811
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Φ392; έπ9 Αργεί/άλλήλοισιν -σαν 0726 / Ξ401, /7430 - Sc.412. 436; μέγα φρονέο^ντες -σαν^ Π258, έκ πάν , κ47; -σαν Hes.fr. 150,30; -ση Sc.437, ές δίφρον -σας Λ 359. 743; -σας 0635, Φ182; ό δ’ (άρ9) έκ δί/έξαπίνης άν/,έπ-σας. Φ246, h.7,50, L j TV541, /7330, Ρ481 2c [-M έσσυμένως ωρουσεν h. 28,8
Σχ sch.D Φ182: ορμών, Χ486: έν-ση - έπ^πηδήσ,η έφορμήση, sonst m. Präv.-Wiederh. Γ325 / Λ 399: εξ/ άνε, ,εν. ,άνέστη., Γ379, (Δ 472,) Ε432 / 20. 297 / Α248, /193: έφ/άφ/άνώρμησεν. j, sch. min. Ρ. Amst. 5 zu E297: άπή}λασεν
B (h.Cer. 17, h.28,8 mirakulös entspringen (bzw. fahren h.Cer. 17f. [ϊπποις] u. viell. [trotz IISp.895,11] yl, fliegen TV505, Γ327, κ47, Hes.fr. 150,30, s.a. h.Cer.341), aufwärts (I, III. 5 b), abwärts (I, II2. 6) u. seitwärts (I, 112—5), reg. (außer II) in Vbd. m. Präv. (II) bzw. Präp. (hom. nur 13‘, s. 12 u. II Vorbem.); h.Ap.417 (innerl.abh.) Fut., sonst Aor., außer 2x (Gl.) Konj. nur Ptz. (Nom. Sg. Mask.) u. Ind. (außer Λ 747 u. 2h nur 3. P., S401, ^/342f. abh. von ότε), weitg. synon. m. (metr. Altem., vgl. grunds. Visser, Hom. Vers. 75 f.) άίξας / ήϊξε (s. B310, Γ369/79, 7V541/6, O579f., Φ246Γ 251/4, /95/8, vgl. X138/42, Hes. fr. 150,20/30), -άλμενος / αλτο (s. Λ/81/3, 7V529/31/41, Κ327, Φ 140/44), έδραμε (s. Δ 354/9), δορών / δόρε (s. S401/441, 0380/726. 579/82. 623/35, 079/80, h.Cer. 17/430, vgl. Sc.437f.), έσσύμενος / έσσυτο (s. E436/ 8, Π 784/6, V445/7. 284/8) sowie πηδήσαι (vgl. TV505 m. S455) u. z.T. (έ)πέσε (s. 0624/35, /781/783, Sc.379/412), antith. zu στάν* /193, A216f. 777, Φ144Γ, π 12, Sc.434fT. (kontrast. O320L), parall. m. folg. (Ach. Patr.) άνέστη /193 ff., (Autom. Ach.) βή T396L, (Sthen. Ath.) έβαινε E836f. (kontrast. P481ff. u. vgl. menschl. göttl. Λ 359 £364), Folge von (kausat.) όρινδέντες / ώ(ρ)σε* / έσσευεν /23 / £7(65>)93. 835 f., X518f. / K325ff., passivisch (geschleudert werden) Y327 u. bei unbelebtem Subj. (κλήρος Γ325, αιχμή TV505, χαλκός Φ593, πέτρη Sc. 437; and. άνεμοι κ47); weibl. Subj. sonst nur δ 839 (Pen.) u. £793, 080, h.Cer.371+, h.28,8 (Gotth. wie 4h Ap., Φ392, Sc.442. 452 Ares, lh Dion., lh Hades, yl Helios, 2h Hermes), tier. (s.a. h.Ap.417, h.7,50) £310 (δράκων), K4&6, 0635 (λέων), sonst menschl. (Ach. /193, Λ 777, K284. 442. 445, Φ33. 144. 182. 246. 251, X138, ¥Ί01, Aen. £297, TV541, K327, Ag. Λ 92. 149. 217. 256. 273, Autom. P483, T396, Diom. £432. 436, XI62, Λ 399, Eum. £518, π 12, Hektor Λ 359, P130, Nestor A 248, A 743. 747). - Intrans, bis auf P481 in II5b (s.d.) u. D, selten in Vbd. m. Instr. (δουρί / έγχεϊ 3' in II 5 a, ϊπποις lh in II), συν (άσπίδι δουρί τε £297, φόρμιγγι /193f., vgl. έχων + έγχος Λ 256, Φ392Γ) od. präd. Adj. (άλιον TV5O5, πρώτος, Λ92. 217, Φ392). — Adv.: άμφίς h.Ap.417, αύτοσχεδα /7319 f., άψ Γ379 s Φ33, Λ 359, έμμαπέως £836, έξαπίνης κ557, h.7,50, έσσυμένως h.Cer.341, h.28,8, δοώς Γ325, h.Merc.304, καρπαλίμως Sc.452, h.Cer.371, μάλα κραιπνώς XI62, μάλλον 0726, τή Λ 149, h.Cer. 17. — In assoz. Zush. m. ανδρ(α) Δ 472, Λ 92, τόν δ9 έξήρπαξ(εν) Γ379Γ, Γ442ί·, ' αύτή/ου 4- Präp. 7193L, /95f., (έϋκνήμιδες) Αχαιοί* ' £297f., Λ 149, yl49, /95f., δείσας / περί γάρ δίε (μή) E297L, Φ246ίΤ. / /95f., δουρί Ε297, TV541 f., /7319L, (χάλκεον) έγχος/εϊ+ (χαλκείφ) T379f., Λ 256, Κ445ί, Φ139/44. 392f., /95, Sc.412ff. 452f., είδόμενος h.Ap.440f. 494, έλαυνέμεν* Α273Ϊ* 359f., έλε* Λ92. 747f., /7330f., h.7,50f., έμμαπέως £836, Sc.442, έξενάριξε A 145, O518ff., Φ182Γ, έρύσασ9* Ε297Ϊ. 836, K284, ’ έσσυμένως Sc.411f. 435f., h.Cer.341, h.28,8, έχων A 256, Φ139/44. 251 f. 392f., ήνιόχφ (...) έπέτελλεν Λ 273*, Af83f., ιάχων* Π784f, K284f. 442 f., Sc.436. (441 f.) 451 f., (έπεί / όπως) ϊδον* Λ/83, 0 520, /22f., καρπαλίμως P481f., Sc.452, h.Cer.371, 812


όρού(ω)
όρού(ω)
κεκληγώς* Π 430 = Sc. 412. 442, κονάβιζ/ησε Φ 251/5. 593, (ποσί) κραιπνοϊσι* ΛΊ38, Φ246Ε,ΑΓ 162, κατα / κακκτάμε- ναι Γ379, Ε436, Υ442 / Sc. 452 f., κτεΐν(έμεν)αι Ε432/5, Sc.412ff., ούδ(έ τ’) (ώς άπ)έληγε A 255L, Φ246/48/51, λιάσθη/είς ' (9520 / Φ251/5, £231 f., λιπών (εδος) £20, /193f., /1, ^95, μάστιγα λάζετο/βών £481 f., 7395f., (' έμ)μεμαώς Κ284. 442 / Sc.412ff. 452 f., μενεαίνων ' £379, £436, Κ442, Φ33, (έ)νόησε(ν) (+ αύτίκα im folg. V.) A580f, £483, όμαδος* και δουπος* / όμάδησαν £232ff., x556f. / /21 ff., (Gl. +) ' (τ)δσση/η S400f., Sc.441 f., (τ)όφρ(α) (9525, /7258, ' σμερδαλέα* £309f., £297/302, /7784f., £396/9, K284f. 442f., Φ 251/5. 593, στήθεσσι(ν) Φ182. 251/4, n>U£ea + £432/5, Λ 580 s TV55O, A/81ff., (9524f. 579/83, £130, 7396 ff., Φ182Ε, Sc.451f., ύπνος* ΚΛ62. 519+, £232, ^342f., φάλαγγες* A90ff. 148f., φοβηθείς* (9635 ff., Ύ137Ε, χαλκός Φ 251/4. 593, χαμαζε ' £835f., A143ff., Λ781 ff.; gehäuft £432/6, A 145/9. 743/7, (9520/5, /7783f., £481/3, K442/5, Φ 246/51, Sc.436f./442; m. (onomatop.) ουσ-Assonanz x556f., Sc.437f., vgl. ρουσ- 'Responsion’ /280/2. - In Vbd. m. Vgl. A 471 f., A 747, (9579, /7784, Φ251 f., /280, Sc.451 f., h.Ap.400. 440f. 494, vor / in / nach Gl. (9579, /7258, Ύ138, /280, Sc.436 / AT486, (9635, Sc.437 / 442. 412 = Π 430, £401, vor REinl. A 248, (A 359, £483,) K327, Φ182. 392, nach RAbschl. (£325,) Ä7162, (9726, £481, (x47,) ξ518, h.Cer.371, h.Merc.304, in dir.R. nur £310, A 747. 777, x47. 557, h.Cer.411, h.Ap.494, inner-
l. abh. h.Ap. 417. — Wortf.: άζσσω, άλλομαι, βαίνω BII2aa. 3 a a. 5 a. 8d, δραμεΐν BII1. 4, θέω BI3b, θρώσκω, ορνυμαι, πέτο μα ι, πηδάω, (έμ) πίπτω, πλάζομαι, σεύομαι, έπέχραον.
I Simplex: (4χ in die Höhe, 2χ ins Meer) springen (£310 schnellen, h.Cer. 17 fahren) bzw. 1H fliegen, A 359 von eiligem Rückzug, 4x von rascher Erbeutg. bzw. Verfolgg., außer A 359+ (Ptz.) numinoses Subj. (Ind.) II [lh] abs., aber
m. Angabe des Wo (wie sonst nur A 149, h.Ap.400 in II4. 5a) u. instr. Dat. ϊπποις (wie άίσσω £460), sing, wie άλλομαι Bll h.Cer. 17 (χάνε χθων) Νύσιον άμ πεδίον, τή -σεν (Hades ϊπποις) hervorschoß, vgl. έκθορ9 V.430 u. s. Richardson z. (metr., sem. u. synt. sing.) St. 12 [4, 1H, lh] m. präp. Obj. (s.a. II2—5) zur Angabe des Wohin: 5x (2x göttl. Subj.) ές (vgl. Λ2Ί3*, γΐ in III), Ix (tier. Subj.) προς 4- Akk.; stets am VE (nach ...ov außer lh), in dir.R. £310, innerl.abh. lh £310 (δράκων) βωμού ύπάίξας πρός ρα πλατάνιστον -σεν (u. fraß dort nistende Vogelfamilie) A 359 'Έκτωρ άμπνυτο, και άψ ές δίφρον -σας 1 έξέλασ9 ές πληθύν s 743“ (Wagen des getöteten Gegners, s. 738. 718), vgl. V.273+, 7396 / £481 in II1/5, £364. 323 f. /280 (Iris) μολυβδαίνη ίκέλη ές βυσ- σόν -σεν, vgl. V.79, Α532, kontrast. ε50 h.Ap.417 (wollten sehn) εί μενέει νηός δαπέδοισι πέλωρον, ' η εις οίδμ9 άμφις -σει, vgl. h.7,51 f. Hes.fr. 150,30 ές τε Κεφαλλ}ήνων
φΰλον -σαν (Boreaden bei Harpyienverfolgg.), vgl. V.20.
28
II Kompos.: nb. KSV (ausschl. in 1. 6, nicht in 3) auch DSV (5\ 1°), DSN (Φ593Γ.) u. KSN (8‘, 5H, 3h) III [IP, 7°, 3h] άν - (außer yl hastig) aufspringen (u. Lärm machen K519ff., £101 f., yl49f., £21 ff.), aus dem Stand (auf den Wagen 4‘), Sitzen (expl. /193f., £23, in Versammlg. A248, yl49) od. Liegen (nach Traumersch. £101, <5839), m. präp. Obj. (vgl. 12) zur Angabe des Wohin (4x ές. Ix έπί 4- Gen.) bzw. Woher (5x έκ, vgl. έξαπίνης x557) od. abs. (+ Adv. ΛΓ162, x557, 2h); A7519, Φ246 Ptz., sonst 3.P. (außer h.Cer.411) Sg. (außer yl49, £23) Ind.; in dir.R. A 777, yl49, *557, h.Cer.411, RAbschl. ΑΓ162, £518, 2h 7396 (μάστιγα λαβών) έφ9 ϊπποιϊν άν-σεν (Autom., Ach. βή), vgl. /715 (u. h.Ap.494 in II5) A273 (Ag. verwundet) ές δίφρον β9 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
αν-σεΛ, και ηνιόχφ έπέτελλε 1 νηυσίν έπι έλαυνέμεν (vgl. 191 f.) = 399 (Diom. dto.) = £130'n (Hektor vor Aias weichend), vgl. /7657 yl Ήέλιος L Jt λιπών λίμνην, 1 ούρανόν ές stieg empor, vgl. /7421 ff., Tlf. (: Α 1 f.), ψ243ff., h.Merc.68f. Φ246 ό δ9 άρ9 έκ δίνης άν-σας ' ήΐξεν πεδίοιο πέτεσθαι (mühsam) herausgeklettert, s. 242 ff., vgl. 233 f.
/i 162 ώς φάθ9, Lo δ9 έξ ύπν^οιο μάλα κραιπνώς άν-σε schreckte hoch 519 (Ap. ώρσεν Rhesos-Vetter) L 3ου άν-σας (φμωξεν) = <5 839“ (Ind.), vgl. 06 κ557 (κατελέξατο οίνοβαρείων*) δούπον άκούσας ' έξαπίνης άν-σε (brach sich den Hals) £23 (nach Antin.’ Tod όμάδησαν μνηστήρες) έκ δέ θρόνων ιάν-σανΛ όρινθέντες κατά δώμα, Panik, vgl. Γ62 γ 149 (Men. u. Ag. stritten) οί δ9 L u (Gr.) ' ήχή θεσπεσίη,
δίχα δέ σφίσιν ήνδανε βουλή, Tumult, vgl. ω463 Α 248 τοΐσι δέ Νέστωρ * άν-σε, sc. alarmiert, kontrast. formelh.
£76f., vgl. £216, Stesich.S222b,251 p.215 Dav. /193 στάν δέ πρόσθ9 αύτοΐο* ταφών δ9 άν-σεν "Αχιλλεύς 1 αύτη σύν φόρμιγγι (vgl. θ 186), λιπών εδος (Patr. L ,) = £101“ = Α 777“ (vgl. £203) s π 12 (Eum., ließ άγγεα fallen) £518 ώς είπών άν-σε (Eum.), τίθει δ9 άρα οί πυρός έγγύς 1 εύνήν, diensteifrig (Reakt. auf αίνος), vgl. Α 584 h.Merc.304 ώς φάθ9 (Ap.) * ό δ9 (Hermes) αύτ9 άν-σε θοώς (σπουδή ίων) h.Cer.371 ώς φάτο (Hades)’ γήθησεν δέ (Perseph.) ... ' καρπαλίμως δ9 άν-σ9 ύπό χάρματος = 41 lmed (LP.)
112 [10·, 1°, 1Η, lh] άπ - (8χ KSV, Λ/83 DSV, Φ593Ε
DSN, 4χ KSN) vertikal (her)abspringen (vom Wagen 6', 3x nach Tod des Partners, 2x zwecks Lenkertausch) bzw. horizontal (hin)wegspringen (KSV u. DSV, vor Zäs. κ. τρ. τρ. außer £836), lh (bei Geburt) herausspringen u. 4x passivisch (3x unbelebtes Subj.) geschleudert werden (KSN u. DSN, am VE nach ...ος außer lh); 4- Adv. £836 (Lgöttl. verursach^), lh (göttl. Subj.); Y327 Ptz. (L J, sonst 3.P.Sg. (außer Λ/83) Ind. (außer 1H in Gl.) £20 ώσε <5* (Diom. den Phegeus) άφ9 ϊππων. 1 Ίδαΐος L<5’ άπ-σεΔ λιπών δίφρον, 1 ούδ9 έτλη πε- ριβήναι άδελφειοΰ, vgl. /7733. 426 f., II Sp. 1067,52—8 297
(Pand. ήριπε έξ όχέων. Aen.) L d σύν άσπίδι δουρί τε ' δείσας μή πώς οί έρυσαίατο (Gr.) νεκρόν 836 Σθενελ^ον μέν άφ9 ϊππων ώσε χαμαζεΛ, ' χειρι πάλιν έρύσασ9 (Ath.), ό δ9 άρ9 έμμαπέως άπ-σεν* 1 ή <5’ ές δίφρον έβαινε παραί (Diom.) Α 145 (Πείσανδρ^ J Ίππόλοχος δ9 άπ-σε, τόν αύ χαμαί έξενάριξε (Ag.), vgl. 423 ff. Μ 33 άπό πάντες (Tr.) -σαν, έπεί ϊδον ’Έκτορα (81 abgesprungen) £483 (Autom.) u<5’ άπ-σεj, vgl. 480 u. s. 481 in II5b II Φ251 (Skam. ώρτο έπ9 αύτφ. Ach.) u όσον τ9 έπι δουρός έρωή, 1 αίετού οϊ- ματ9 έχων, vgl. V. 254, Α 354, ί 236 χ 95 (Tel.) L λιπών ... έγχος ' αύτου έν (Amphin.) Φ593 πάλιν δ9 άπό χαλκός -σε ' βλημενου prallte ab, vgl. Α351, TV 587 /V5O5 (αιχμή) κατά γαίης ' φχετ9, έπεί ρ9 άλιον ^άπό χειρός -σΛεν, vgl. II Sp. 1032,7ff. Χ327 έσσευεν (Pos. den Aen.) άπό χθονός ύψόσ9 άείρας. ’ πολλάς δέ στίχας ' ύπεράλτο (Aen.)
u ,ας Sc.437 ώς δ9 δτ9 άπό μεγάλου πέτρη πρηώνος -ση, 1 μακρά δ9 έπι θρωσκουσα κυλίνδεται, vgl. 374f., TV 137 ff. h.28,8 (Ath. πρόσθεν Διός) έσσυμένως ώρουσεν άπ9 άθανάτοιο καρήνου (s. 4f.), eff. im Ggs. zu (metr. gleichw.) ingr. ηΐξε(ν) IISp.738,68, vgl. h.Merc.20, Th.280f.
113 [P, 1°, lh] έκ herausspringen (fahren x47) aus Behältnis (DSV, hom.) bzw. Schiff (KSN, lh), stets έκ -νθ. (KSV ohne Augm. metr. unmögl., fehlt aber auch bei έκ/ξ 4- άίσσω)*, Subj. unbelebt (1', 4- Adv.) od. göttl., 1° in dir.R. £325 (πάλλεν) Πάριος δέ θοώς έκ κλήρος -σεν, vgl. 7/182, £353 χ47 άσκόν μεν λΰσαν, άνεμοι δ9 έκ πάντες -σαν h.Ap.440 έκ νηός -σεν (Αρ. άστέρι είδόμενος)
114 [81 έν - (3χ KSV, 2χ DSV, 3χ KSN) hineinspringen (— ένθορεΐν) i.S.v. einbrechen (Löwe in Herde), hineinstoßen 813
814


όρού(ω)
(gr. πρόμαχος [Λ 217] in tr. Reihen), nur Φ182 daraufsprin- gen\ 3x ([-*] in Λ) abs., sonst (am VE) m. abh. Dat.PL; 3. P.Sg. (außer 77258) Ind. (außer Φ182 u. 2x Gl.) Λ 92 (p7/£aLvro φάλαγγΔας) έν δ9 PN 1 πρώτος -σ’, έλε δ9 (PNa) 4- 217 149 δθι πλεΐσται κλονέο^ 3ες, ' τή ρ9 έν-σ9 (Ag.), αμα δ9 άλλοι (Gr.), vgl. (Kaus.) £8 77258 έστιχον, δφρ9 έν ιΤρωσιΛ μέγα φρονέοντες -σαν, vgl. V.276, Λ 296f. 783 L d ^κακά φρονέων έν-σύε (Patr.), vgl. V.81, Τ381, Φ227, ω526 /C486 (ώς λέων μήλοισιν) L 0635 (Hirt) πρώτησι και ύστατίησι βόεσσιν 1 αίέν όμοστιχάει, δ δέ τ9 έν μέσστ^σιν -σαςΛ ' βουν έδει, vgl. £161 II Φ182 ένι στήθεΟί d ' τεύ- χεά τ9 έξενάριξε και (ηΰδα), vgl. Ζ65, 7V618f.
115 [28', 1°, 4Η, 3h] έπ - (29χ KSV, *£232 DSV, 6χ KSN)
adgredi, meist feindl. (5 a), selten [3S, 1°, 2h] freundl. (5 b); göttl. Subj. £793, Φ392, Sc. 442. 452, 3h; 3.P. (außer Λ 747, h.Ap.494) Sg. (außer 6x am Anf.) Ind. (außer 4x Ptz. jew. am Ende) 5a prägnant (milit.): aggressiv anspringen i.S.v. (S401, /7430. 784f., X284. 442, Sc.412. 436. 442. 451 f. m. Kriegsgeschrei) losstürmen auf (einer gg. viele nur A 747, Φ 33, sonst reziprok, kontrast. έπ9 αύτφ πάντες έβησαν Λ 460+), in Vbd. m. Instr. (δουρί / έγχεϊ) /7319f. / T379f., T445f. (wie έπαίσσω K34S. 369+, £281); 5x (am Anf.) KSN (+ Dat. [PL]), sonst KSV (+ Dat. [Sg. außer Δ 472] od. abs.) 0726 ως έφαθ9 (Hektor), οί δ9 άρα μάλλον έπ9 9Αργείοισιν -σαν (vgl. V.38O) = S401” (^άλλήλοισΛιν, Tr. u. Gr.) = /7430** (Sarp. u. Patr.) - Sc.412 (Kyknos u. Her.) = 436**, vgl. Λ 70+, Φ387, //256, Sc. 379 ύ472 λύκοι ώς ' L u έπ- -σαν (Tr. u. Gr.) £432 Αίνείφ δ9 έπ-σε (Diom.) 4- (PNd / τφ) Λ 256 / 0520. 525, Φ144 (vgl. 140, κ322) /7320 αύτο- σχεδά δουρί ' 9Αντιλόχφ έπ-σε, vgl. Λ 361 Φ392 (Ares) πρώτος Άθηναίρ έπ-σε, vgl. £884 Sc.452 φλογί εΐκελα τεύχεα πάλλων ' καρπαλίμως έπ-σε (Ares auf Her.) II 442 έπ-σεν ό δ9 (Her.) έμμαπέως ύπέδεκτο Γ379 (Men.) άψ ^έπ-σε κατακτάμεναι μενεαίνων^ 1 έγχεϊ = Φ33, vgl. Ä348, £281 f. £436 τρίς μέν έπειτ9 L d = /7784in (άτάλαντος ^Αρηί) = Τ445'η (έγχεϊ), vgl. ^817 Γ442 έμμεμαώς L , = 284,η (vgl. 288. 381 f., Φ173Γ) Ύ138 βή δέ φοβηθείς (Hektor) · Πηλειδης L<5’ επ-σεΔ ποσι ... πεποιθώς stieß nach, vgl. V. 142 Λ 580 (Euryp.) L καί αϊνυτο τεύχε9 άπ9 ώμων s 7V55O (Antil.) = O579in (κύων ω$) stürzte hinzu, vgl. 0 582, £617 747 έπ-σα λαίλαπι ίσος, ' πεντήκοντα δ9 έλον δίφρους h.7,50 ο δ9 (Dion, in Raubtiergestalt) έξ- απίνης ,έπ-σας, ' άρχδν έλ9 Π 330 Αίας δέ Κλεόβουλον Όϊλιάδης L , ' ζωόν έλε, PNa vom verb.fin. abh. TV541 ένθ9 Αίνέας 9Αφαρήα Καλητορίδην L , ' λαιμόν τύψ9, vgl. 546. 529, χ 307 f., PNa synt. umdeutbar (> £481 in 5 b am Ende?) 5b abgeschw. (nicht aggressiv): überkommen (Schlaf), beispringen (Gotth. Verwundetem), springen auf, DSV (abs.), KSN (4- Gen.) u. KSV (4- Dat. bzw. P481 Akk.) <£232 κλινθη κεκμηώς, έπί δέ L... ύπνος Λ -σεν, vgl. V.62, κ31 γ/343 δτε οί L , ' έπ-σε, vgl. V.308f. £793 Τυδείδη L<5’ επ-σεΛ (Ath.) eilte zu Hilfe (sc. zu Fuß, s. 778), kontrast. Δ 78 h.Ap.400 έν πόντφ u ^δελφϊνιύ έοικώς ' νηί 494 είδό- με™ς u J * ”/πί ’σα Ρ481 *ρατ9 (Autom.), 9Αλκι- μεδων δε ... αρμ9 έπ-σας (ηνία λάζετο), Obj.-Akk. sing. (s.o. 5a am Ende), doch vgl. 0440. 711, P504 (ferner 7396 in III £263. 323 f., Sc. 321)
H6 J1”1 κ,ατ ~ 5ich hinabschwingen h. Cer. 341 ύπό κεύ- θεα γαιης ’ εσσυμένως κατ-σε (Hermes) λιπών (den ΟΙ) vgl. V.449, Σ616, Δ19
D inc.auct. POxy.2515 fr. 1,8 ]χρύσεα δίφρ' (s.d. D) ανορρρίσ- (West, Ptol.Pap.94 zu) Λ 266b (s /7783") /7615 (= TV5O5) v.l. Φ18, £485
G nicht in Ζ-Θ, Σ, 12x in A, 7x in Φ, 6x in ΕΠ, 5x in O, 4x in Y D ’
R. Führer
815
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όρσο-θήρη
οροφή [1°] (zu έρέφωή Dach(stuhl) /298 (Ath.) αίγίδ' άνέσχεν 1 ύψόθεν έξ -ής (ν.1. εκ κορυφής)' τών δέ φρένες έπτοίηθεν, abstr. Standortbestimmg. der Ath. im Ggs. zu (konkreterem?) όροφος, s.d. Μ. de Leeuw
δροφος [ί] Σχ sch. D 0451: είδος καλάμου προς οροφήν έπιτηδείου Β (zu έρέφωι) Überdachung 0451 (Hütte des Ach. aus Baumstämmen) καθύπερθεν έρεψαν 1 λαχνηεντ9 -ον λειμωνόθεν άμήσαντες, konkrete (vgl. Epith.) Dachkonstruktion ggüber (abstrakterer?) οροφή (s.d., vgl. λάχνη — λάχνος u. γαϊα — ούδας); Abgr. nicht unprobl. (Szemerenyi, Kratylos 8, 1963, 46), vgl. Th. 1,134,2 τόν όροφον άφεΐλον vs. διελόντες την οροφήν 4,48,2 u. γονή — γόνος Vorbem.; außerdem ο. u. οροφή hier metr. nicht austauschbar. Jedenf. nicht '(Schilf-)Rohr’ o.ä. (so Σχ, Fellner 47 u.a.), obgleich von der Sache her richtig, vgl. dazu Leaf z.St. u. C.W. Macleod, Homer. Iliad, Book XXIV, Cambridge 1982 z.St. Μ. de Leeuw
δρπηξ, δρπηξ [l·, 1H] E uns., viell. zu έρπω, s. Friskll 427 u. Chantraine, Dict. 827; zur psilot. Form (ost-ionisch?) s. Hinrichs, De hom. elocutionis vestigiis aeol., Diss. Berlin, Jena 1875, 18 u. vgl. Troxler, Sprache Hesiods 150; zum Suff. -(ά)κ- s. Risch 161 f. u. Chantraine, Form. 381 Σχ sch.D Φ38: κλάδους
B Schößling, Zweig, junger biegsamer Ast (Φ3% Feigenbaum), jew. für prakt. Verwendg. Φ38 έρινεόν όξέϊ χαλκφ ' τάμνε νέους δρπηκας, ϊν9 άρματος άντυγες είεν, s. I Sp. 955,69 ff. u. Wiesner, Arch. Hom. F 15 Op.468 (bete) άρ- χόμενος άρότου, ότ9 άν άκρον έχέτλης 1 χειρί λαβών δρπηκι (ν.1. -κα) βοών έπί νώτον ϊκηαι, wahrsch. Gerte zum Antreiben der Ochsen, s. West z.St., Abb. bei Gow, JHS 34, 1914, 26f. — Wortf.: κράδη (s.d.), μόσχος (s.d.); ίμάσθλη, κέντρον, μάστιξ M. de Leeuw
Όρσίλοχος s. Όρτίλοχος
όρσοϋύρη [3°] Ε VG όρσο- wohl i.S.v. ’Arsch’, 'Hintern’ (= att. δρρος), s. Friskll 428 u. Chantraine, Dict. 827
Σχ^ sch. Barn. /126: έν τφ τοΰ οίκου έναντίφ τοίχφ θύ· ρα ην, δι9 ής είς τόν θάλαμον άναβήναι, ένθα τα όπλα εκειτο* ειπεν δέ ούτως, έπεί ύψηλοτέρα ήν, έφ9 ή ήν όροΰ- σαι καί άναθορεΐν
L 'Lorimer, Monuments 422 fif.; 2Berard, REG 67, 1954, 18ff.; 3Gray, CQ N.S. 5, 1955, 10ff.; 4Wace-Stubbings, Corn- panion 496; 5Knox, CQ N.S. 23, 1973, 1 ff.
B Hintertür (s. E) > Seitentür, Nebentür (s.u.) /126 (v.l. ορθοθυρη) δε τις έσκεν ένί τοίχφ (ν.1. οικ<ρ Et.Gen.)· 1 ακροτατον δέ παρ9 ούδόν ... μεγάροιο ' οδος ες λαυρην, σανίδες δ9 έχον (μία δ9 οιη γίνετ’ εφορμή) 132 ούκ άν δή τις άν9 -ην άναβαίη 1 καί εϊκοι λαοϊσι, βοη δ9 ωκιστα γένοιτο; 333 έστη (Phemios) ... 1 χι παρ9 -ην Deutg. erschwert durch Unklarheit von Etytn·» Kontext (bes. λαυρη [s.d.], ρώγες) u. archäol. Befund (allg· dazu L521: im hom. Haus Elemente aus verseh. Perioden, vor allem Eisenzeit). Versuche, an Hand von archäol. Beisp.cn die o. einer best. hist. Periode zuzuweisen, probi. (L56 A.8; Eta' zeih. s. L’ 5). Jedenf. war die o. eine (angesichts der seltenen Erwähng. im Griechischen [3°; Semon. fr. 17 W. ] als Nebenausgang viell. wenig benutzte od. nicht allg. vorkommende?) Maueröffng. od. Tür, die (dir. od. indir.?) vom μέγ^ ρον nach außen in d. λαύρη (/136f.) führte. Von der o. aus konnte der Hof erreicht werden, doch lehnt Mel. /136 ff. den
816


όρσο'θ'ύρη
Όρτυγίη
Vorschlag, über diesen Weg Hilfe zu holen, als zu gefährl. ab, da er ihn in Reichweite von Od. führen würde, der am Mega- roneingang steht. Lokalisierg. der o. unklar: (1) wenn χ 127ff. auf o. zu beziehen u. m. ουδός d. Schwelle des LHaupteingan- gjes gemeint (Altem.en bei Stanford, Anhang z.St.), dann 6. wohl unweit vom L u in der Seitenwand des Megarons (L4, vgl. L2); (2) wenn nicht (Stanford, Fernandez-Galiano, Odyssey z.St., S. 212 f.), dann ist es mögl., o. als Hintertür, also in der Hinterwand od. hinten in der Seitenwand, aufzufassen, vgl. dazu /332f. 340f. u. φ 145f. (μυχοίτατος), s.a. L'408. 422 f., L310 m. Abb. Um Waffen aus dem δάλαμος zu holen, benutzt Mel. χ 143 die noch ungeklärten (s. II Sp. 1647,25ff.) ρώγες', ob er dazu ebf. die o. benutzt (dann o. wohl hinten im μέγαρον, da Mel. von Od. nicht wahrgenommen wird), geht aus dem Text nicht hervor. Eine Position der 6. hoch in der Wand (so überw. d. antiken Gelehrten, wohl wegen der 'Etym.’ [s. Σχ] u. /132 άν’ -ην άναβαίη, s. jedoch I Sp.746,69ff., II Sp. 15,37ff.; Erkl. als 'Hochtür’ von FriskII 428 u.a. abgelehnt) hätte nur dann einen Sinn, wenn d. λαύρη u. wenigstens e. weiterer Teil des Hauses sich auf einer höheren Ebene als d. μέγαρον befand (so L4 u.a.). Μ. de Leeuw
όρσολοπεύω [lh] eigtl. den Arsch versohlen, Denom. zu όρσολόπος (Anacr.fr.393 P.), s. Schwyzer, Gl. 12, 1923, 21 f. = Kl.Sehr. 477f. h.Merc.308 (Hermes zu Ap.:) ,,ή με βοών ένεχ' ώδε χολούμενος -εις;“ Da Tätlichkeiten nicht beabsichtigt (V. 299 ff., vgl. 312. 327 f.), hier wohl metaph. i.S.v. 'drangsalieren’ od. 'fertigmachen’; zur „matrice metaphorique 'bles- ser’ > 'insulter’“, s. Perpillou, Recherches 118, aber dem Charakter der ganzen Passage gemäß (vgl. z.B. V.295. 309) nicht ohne burleske Schattierg., vgl. ferner Pemee, Gl. 63, 1985, 167 ff. Μ. de Leeuw
Όρτίλοχος, Όρσίλοχος [5\ 4°] E Kompos. vom Typ βωτιάνειρα (Risch §71a) m. VG zu ορνυμι u. HG λόχος (vgl. Άρχέλοχος u.a. Abll. s.v. λέχομαι E); im VG -ti- alt, dialektal assibiliert -si- (s. Kretschmer, KZ 30, 1890, 565ff.; Wackernagel, Unt.236 A.l; Bader, REG 81, 1968, 17ff.; Knecht, τερ- ψίμβροτος 15ff.; v.Kamptz S.38 u.ö.; Wathelet, Traits eoliens 100ff.; Perpillou, -εύς 225f.; Wathelet, Dict.I 785f.); VG orti- bereits myk., s. DMic II 53 u. Leukart, -täs 38
Μ 1 [1_2] -ος/ον Ε54Ί / (9274, v260 R~sJ] Κρήδων -ός τε £549; -ον £546 Κρήδωνά τε -όν τε £542 2 υίέος / οϊκφ έν -οιο /489 = ο 187 /
<pl6. - Epith.: (in BI:) μάχης εύ ειδότε πάσης ’ (£549), (II:) -ον πολέεσσ9 άνδρεσσιν άνακτα ’ (£546), -οιο δαϊφρο- νος (vor buk. Dih., φ 16), (IV:) 1 -ον πόδας ώκύν (ν260)
Β Name von 4 Pers.: (LH) zwei Messenier (Enkel u. Großvater), (III) e. Troer, (IV) e. fikt. Kreter in Lügengesch.; ob Namensform urspr. einheitl., nicht entscheidbar: in 11.- Überl. überw. -σι- (für Enkel I, Großvater II u. Tr. III), in Od. -τι- für Großvater; Systematisierg. durch Zen., der einheitl. Όρτίλ. schrieb (so auch Paus. 4.30.2), andrers. Arist., der für den Enkel (I) Όρσίλ., für den Großvater (II) Όρτίλ. schrieb, um die Dikrepanz zw. II. u. Od. zu beseitigen u. 2 PN für 2 Pers, zu gewinnen (s.u., sowie Pasquali, Storia d. trad. e erit. d. testo, Florenz 19522, 239; van der Valk, Text.Crit. Od. 153f.; Odyssey zu /489, v260, 16) — unnötig, da ders. Name für (Urgroßvater u. Enkel beliebt (vgl. Γλαύκος I u. II, zur Namengebg. Sulzberger, REG 39, 1926, 419); s. noch Zus.- fassg. bei Müller-Graupa, RE 18,2, 1942, 1506
I Gestalt ('kleiner Kämpfer’) der Il.-Handlg., Sohn des Diokles u. Zwillingsbruder des Krethon, Enkel des gleichnamigen Ο. (II) aus Pherai (s.d.), erscheint nur im £ (nicht Schiffs- 817 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
kat.) bei seiner Tötung durch Aen., wobei ausführl. Stammbaum (Alpheios > O. > Diokles > Krethon u. O.) genannt (geschichtl. Hinw., Bzhg. zu Alpheios u. Arkadien s. bei A. Fick, Entstehg. der Od., Göttingen 1910, 114); kam m. Bruder nach Troia (£552) τιμήν "Ατρέίδης άρνυμένω (dazu s.v. Κρήδων m.Lit.) £542. 549 (ringkompositor.:) ένδ' αύτ' Αινείας Δαναών έλεν άνδρας άρίστους 1 υιε Διοκλήος Κρήδωνά τε -όν τε (Όρσ. Arist., codd., Όρτ. Zen., ό πρόγονος διά τοΰ τ, ό παΐς διά τοΰ σ schol.), 1 τών ρα πατήρ μέν έναιεν ένι Φηρή ' άφνειός (γένος έκ ποταμοΐο) ' Άλφειοΰ (δς Πυλίων διά γαίης), ' δς τέκετ' -ον ([s. II] Όρτ. Arist., Ar. Byz. et pars codd., Όρσ. cet.) ' -ος (Όρτ. codd.nonn., Όρσ. cet.) δ' άρ' έτικτε Διοκλήα ' έκ δέ Διοκλήος διδυμάονε παΐδε ... ' Κρήδων -ός (Όρτ. Zen., Όρσ. cet.) τε μάχης εύ ειδότε πάσης. ' τώ μέν άρ' ήβήσαντε ('Ίλιον εις έπέσδην, τιμήν Άτρέίδης άρνυμένω, [554 G1.:] οϊω τώ γε λέοντε δύω έτραφέτην, fielen sie von Aen. έλάτησιν έοικότες ύψηλησι. [561] έλεήσεν Men.)
II Gestalt der Vorgesch.: Sohn des Flusses Alpheios, Großvater von Ο. I 1 in II. im Stammbaum (s. I): £546. 547 (Diokles γένος έκ Άλφειοΰ) δς (Alph.) τέκετ' -ον πολέεσσ' άνδρεσσιν άνακτα' 1 -ος δ' άρ' έτικτε Διοκλήα μεγάδυμον II2 in Od.: Tel. u. Peisistr. übernachten auf dem Weg von Pylos nach Sparta bzw. bei der Rückkehr, in Pherai im Hause von O.’ Sohn Diokles (Stammbaum entspr. dem der II.): /489 ές Φηράς δ' ικοντο Διοκλήος ποτί δώμα, ' υίέος -οιο (Όρσ. ν.1.), τόν Αλφειός τέκε παΐδα = ο 187, zur Geogr. (Lage von Pherai u. Pylos) s.dd., sowie Odyssey z.St., Leaf, Hi- story 365ff. Anläßl. der Vorgesch. von Od.’ Bogen: Od. u. Iphitos treffen im Haus des O. (13 [εν] Αακεδαίμονι!) zus.: φ 16 τώ δ' έν Μεσσήνη ξυμβλήτην ' οϊκφ έν -οιο (Όρσ. ν.1.) δαίφρονος. ή τοι Όδ. ' ήλδε μετά χρεΐος (sc. Schuld des messen, δήμος), zur Lokalisierg. (Pherai 'in Lakedaimon’ u. 'in Messene’) s. Kiechle, Messen. Stud.69f.; Hiller, Pylos 150 f.; andrers. Odyssey z.St.
III Troer, von Teukros getötet (s. Wathelet, Dict. s.v.); der metr. bequeme Name am Anf. einer 3 Verse umfassenden Namenreihe (9 274 (τίνα πρώτον Τρώων έλε) -ον (Όρσ. codd.) μέν πρώτα και Όρμενον ήδ' Όφελέστην ' Δαίτορά τε (+ 2 PNa) ' (Patron. 4- 2 PNa), zur o-Reihe Όρσ., Όρμ., Όφ. s. Beye, HSPh 68, 1964, 356f. m. Parall.; Nest von Namendubletten (außer Όρσ. werden auch Όρμ., Όφ., Χρομίος u. Μελάνιππος noch von and. Pers, gebr.); zum Verstyp vgl. (Λ301) Άσαΐον j£v πρώτα και Αύτόνοον και. Όπίτην, (Π694) Άδρηστον L d 'Έχεκλον
IV fikt. Kreter, 'Sohn des Idom.’, von Od. getötet in Lügengesch., m. der er s. kret. Herkunft u. Anwesenheit in Ithaka begründet v260 (Od. zu Ath.:) „φεύγω, έπει φίλον υία κα- τέκτανον Ίδομενήος, 1 -ον (Όρσ. codd.) ποδας ωκύν, ος έν Κρήτη (άνέρας νίκα πόδεσσιν“, folgt Ausmalg. von Motiv u. Hergang der Tat, V.268 Wortspiel λοχησάμενος), zur Funktion d. Namens in dieser Sit. s. P.Grossardt, Die Trugreden in d. Od. (Sapheneia 2), Bern 1998, 59 ff. 215; zur moral. Bewertg. („Meuchelmord“) s. W. Krehmer, Zur Begegng. zw. Od. u. Ath. (v 187-440), Diss. Erlangen-Nürnberg, 1973, 153ff.
D v.l. Όρσ. (pro Θερσίλοχον vulg.) £216, Φ2Ο9
H.W. Nordheider
’Ορτυγίη [2°, 1H, lh] L 1 Rohde, Psyche 83 A.l; 2Lori- mer, Monuments 89ff.; ’Treheux, BCH 70, 1946, 560ff.; 4E.Simon, Die Götter der Gr., München 1969, 155; 5A. Ballabriga, Le soleil et le Tartare, Paris 1986, 16ff.; Odyssey zu ε123, o404
Σχ sch.min. P.Amh.18 zu o404: ή νΰν [Δήλος πρό]τερον Ό. έκαλεϊτο
818


Όρτυγίη
ορύσσω, ορυκτή
Β (zu δρτυξ Wachtel, s. Risch §65a:) ON, urspr. von zahlr. der Art. geweihten Bezirken (Inseln u. Hainen) zw. Kleinasien u. Syrakus, in denen sich jährl. die der Göttin heiligen Wachtelschwärme niederließen (s. L4), Vorkommen im fgrE verseh, gedeutet: als Märchenort od. Delos (bzw. Rhe- neia) od. O. bei Syrakus; 2° in dir.R. (Erz.), lh in Götterepiklese, 1H in ON-Liste; Ort von Orions Tod (myth. Exemplum für göttl. Mißgunst): ε 123 (Kal. [auf ΏγυγίηΙ] zu Hermes: „δεοί, ζηλήμονες, ως μεν δτ9 Ώρίων9 έλετο Ήώς, ήγάασδε) έως μιν εν -η χρυσόδρονος "Αρτεμις(Ι) αγνή (βε- λέεσσι κατέπεφνεν“), Land der Eos wohl im Osten, dagg. Ameis-H. z.St.: „fabelhaftes Land im fernen Westen“; L6 m. ant. Lit. verweist allg. auf Delos bzw. Nachbarinsel als communis opinio; zu Art.’ Anteil an der Orion-Sage s. s.v. "Αρτεμις B4a als geogr. Angabe zur Lokalisierg. von Eum.’ Heimat Συρίη: o404 (Eum. erz.:) ,,νησός τις Συρίη κικλήσκεται, εϊ που ακούεις, ' -ης καδύπερδεν, δδι τροπαί ήελίοιο“ (Vater Κτήσιος Όρμενίδης König, es folgen Einzeih, märchenhafter Fülle: keine πείνη u. νοΰσος, Ap. u. Art.[!] töten die Alten οις άγανοΐς βελέεσσιν), zur Richtg. s.v. καδύπερδεν B5b, Deutungen reichen - je nach Verständnis der Formel δδι τροπαί ήελίοιο - von myth. Wunderland im Westen (L1) über östl. Lokalisierg. (1t. L2 Reminiszenzen an Syrien) bis zur Identif. m. Delos (jenseits der Kyklade Syros), bzw. dem vorgelagerten Inselchen Rheneia (L35) Ort von Art.’ Geburt: h.Ap. 16 (χαΐρε, ώ Λητοί, έπει τέκες Απ. καί ’Άρτ.) την μέν έν -η (όρ- τιγύη cod. Μ), τόν δέ κραναβ ένί Δήλφ, hier Ο. expl. verseh, von Ap.s Geburtsort Delos (weshalb L3 Rheneia [s. V.44] annimmt), je nach Herkunft des Sängers u. des Publikums konnte auch das ephes. od. syrakus. O. assoziiert werden, s. A.-H.-S., Cassola z.St. in Liste westl.r Orte (La. probl.), die die Harpyien auf der Flucht vor den Boreaden durcheilen: Hes.fr. 150,26 "Ατλαντός τ9 δρος} αίπύ κ[αί Αιτν]ην παιπαλοεσσαν ' Ό]ρτυχίήν ΛαιστΙρ]υ[γον]ίην τε
γενέδλην, wenn La. richtig, steht Sagenhaftes nb. Konkretem, 1t. Eratosthenes Kenntnis sizil.r Geogr.: Aetna u. syrakus. O. (s. fr.65 Rz. u. s.v. Αϊτνη); metr. vgl. Τηλέπυλον Λαιστρ. (κ 82, ψ 318) H.W. Nordheider
ορυκτή s. ορύσσω
ορυμαγδός [13‘, 3°, 2Η] Ε uns., evt. zu έρεύγομαι u.(?)/ od. nachep. ωρύομαι (s. ώρυχμός), vgl. Szemerenyi, Scripta minora III 1370 ff.
F -ός 10, -οΰ 3, -φ 3, -όν 2 Μ -ός Ρ74\ ί—.πολύς δ9 -δς όρώρει. £810 = 059 = ω70, /1449 = <963, Sc. 401; πολύν δ9 -όν δρινε Φ313; πολύς δ9 -ός ΛΓ185; -ός όρώρει Π633; -όν ι235 [uJx] ύπό / ύπέκ Τρώων -οΰ 1243, Κ539 / £461; μεγάλφ -φ Φ256, Sc.232* •ός Ρ424\ -φ α 133
Σχ sch.D Β810: δόρυβος, Ρ424: ψόφος, sch.Bam. α133: -φ· κυρίως μέν τφ έν δρει ψόφφ ...νΰν δέ άντί τοΰ δορύβφ L Kaimio, Characterization 24. 32
Β Lärm, Getöse, Getümmel, nur Sg., beschr. Lärm un- tersch. Herkunft (mehrf. verseh. Ursachen zur selben Zeit), von Menschen, Tieren, Sachen, in der Natur; im Kontext von Kriegslärm wie άυτή u. a. (s. s.v. Blc) auch 'Getümmel’; steht als Subj. zu intrans. Verben (7x όρωρει, je Ix ϊκεν, έπήϊεν, vgl. K185), im kom. Dat. zu έπετο (Φ256), im instr. Dat. zu ιαχεσκε (Sc. 232), nie wie andere Schallwörter in pleonast Ausdr. (Sonderfall Sc. 232), in synon. Kontext zu δμιλος, δοΰ- πος. — Beiw.: άζηχής, μέγας, πολύς, σιδήρειος. - Wortf.: s. aunj, δοΰπος 1 krieger. Kontext la Lärm £810 (Aufmarsch d. Heeres) πάσαι δ9 ώίγνυντο πύλαι, έκ δ9 έσ- συτο λαός, ' πεζοί δ9 ίππήές τε* .πολύς δ9 -ός όρωρει. - 819
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
059 « ω70 (Umzug) /1449 (zus.fassende Schlachtschilderg.) άσπίδες 1 επληντ9 άλλήλησι, L . = 0 63 = Sc. 401”, vgL άυτη Blaa £424 ως οί μέν μάρναντο. σιδήρειος δ9 -ός ' χάλκεον ούρανόν ϊκε δι9 αίδέρος, zur Formel 'bis in den Himmel’ s. s.v. ούρανός B2; zu σιδήρειος s. s.v. άτειρής B3 741 (Vgl. m. Wind, der heulend ins Feuer fährt \έπιβρέμει]) ως μέν τοϊς ϊππων τε καί άνδρών αίχμητάων 1 άζηχής -ός έπήϊεν έρχομένοισιν lb Getümmel /248 νιας Αχαιών 1 τειρομένους έρύεσδαι ύπό .Τρώων -οΰ., entweder zu έρύε- σδαι od. zu τειρομένους, s.o. 1 Sp. 1595. 50 ff. Κ 539 μή τι πάδωσιν ' Αργείων οϊ άριστοι ύπό L . £461 ρέα μέν γάρ φεύγεσκεν ύπέκ L J$ vgl. όμιλον V.462 2 nichtkrieger. Kontext α 133 (Tel. setzt Gast) έκτοδεν άλλων ' μνηστήρων, μή ξεΐνος άνιηδείς -φ ' δείπνφ άηδήσειεν. zum Lärmen der Freier vgl. s.v. όμαδήσαι K185 (Gl.: Raubtier nähert sich der Herde) πολύς δ9 -ός έπ9 αύτφ ' άνδρών ήδέ κυνών, ist od. bricht aus seinetwegen, vgl. ιαχή Ο2Ί5 Sc. 232 έπί δέ χλωρού άδάμαντος 1 βαινουσέων ίάχεσκε σάκος μεγάλφ -φ ' οξέα καί λιγέως, vgl. s.v. ίάχω Β4 Π 633 (G1.) ώς τε δρυτόμων άνδρών -ός όρώρει * ούρεος έν βήσσης, έκαδεν δέ τε γίγ- νετ9 άκουή (Vgl. m. δοΰπος V.635) /235 έντοσδεν (έκτοσ- δεν ν.1.) δ9 άντροιο βαλών (sc. Holz) -όν έδηκεν (Polyphem) Φ256 φεΰγ9 (Ach.), δ δ9 (Skam.) δπισδε ρέων έπετο μεγάλφ -φ, vgl. κελαρύζει V.261, zum Tosen von Flüssen vgl. s.v. δοΰπος Φ313 (Skam. zu Simoeis:) ,,ϊστη δέ μέγα κΰμα, πολύν δ9 -όν ορινε ' φιτρών καί λάων“
D ν.1. Σ493, Sc. 274 Μ. Schmidt
Όρύμ(ας) ν.1. /7345 Ίδομενεύς δ9 Έρύμαντα (όρύμαν- τα qu. sch.T, έρύβαντα, έρυ / ιδάμαντα, εύρύμεντα / μαντα vv.ll.) 1 νύξε, zur Vermeidg. der Homonymie m. dem /7415 von Patr. getöteten Έρύμ. (s.d. u. Wathelet, Dict. I s.v.)
H.W. Nordheider
ορύσσω, ορυκτή [2‘, 4° / 7'] E uns., s. Chantraine, Dict 828f. — Abl.: κατωρυχέεσσι Μ 1 [«2] βόδρον -ξ9 δσ.σον τε πυγούσιον ένδα καί ένδα. λ 25 2 a U2 J βόδρον -ξαι δ. j «517 2b [«ί.] -κτή τάφρος Π369; .τάφρον. (...) -κτην 167 s Κ49, ΑΓ198 U‘x] L , -ξαν/ς H44Q, ?120, L ./φ ... -κτήν/η 0179 / ΜΊ2 s 0344”; -σσειν *305 3 [---ξομεν τάφρον Η34\
L Ammann, in: Μνήμης χάριν 118
Β (gejgraben, Verb (1) u. Verbaladj. (2), 10x von 13 in Vbd. m. τάφρος (das die Bed.entw. von δάπτω [s.d.] nicht mitgemacht hat im Ggs. zu τάφος); in assoz. Zush. m. έκτόσ(- δεν) H34\ = 440", /67 - X49”, ένδα καί ένδα O344f^ κ517+, έρυκ- //341 f., /7369, έρυσ- /7369f., Ä24f., φ 120/5, ΐππο- //341 f., 0179, λαόν //341 f., /7368f., ... αν μεγάλ/ μακρήν H44QL, pl20f., (άορ / ξίφος) όξύ λ24ΐ., φ 119ί, σκολοπ- H440L, 0344, τεϊχ(ε)ος //436/40, /67+, O344f.; in dir.R. (2:) 0 179, /67, Λ/72, (1:) //341, 3° (außer Kompos. Φ120); m. Klangwiederh. 'ρυκ/9ρΰκ(/9ρυ/ρν) /7369(fT.), ’Ρ” λ 24/5, ρυ φ 120/5 (οξ 119/24), ’Responsion’ 9ρυξ/'ρ0* //341/2, ξαν H44Q/\, κτη/κτη Ι66/Ί 1 Verb: (aus)gr*
ben, ausheben, «305 Präs. m. aff., sonst Aor. m. eflf.Obj. (t£ φρον 2\ 1°, βόδρον 2°). - Wortf.: άντιτορέω, βαδύ*», εδων, ελαύνω Β13, άμφιλαχαίνω, σκάπτω κ 305 μώλυ δί μιν καλεουσι δεοι * χαλεπόν δέ τ9 -σσειν ’ άνδράσι ft δνητοΐσι 517 βοδρον -ξαι δσον τε πυγούσιον & ^25 (’fl®]) //341 .εκτοσδεν δέ βαδεϊαν. -ξομεν έγγν^ι
τάφρον, ’ η χ9 ίππον καί λαόν έρυκάκοι 440 (τείχος έδει· Ραν) l j £:π αυτφ .τάφρον -ξα.ν,' εύρεΐαν μεγάλην φ\$ πελέκεας στησεν, δια . .ς ’ πάσι μίαν μακρήν 2 Verbaladj.: gegraben i.S.v. künstl. angelegt, Beiw. (außer /7369 nachgest., 4x m. Sperrg.) ausschl. von τάφρος/φ/ον (metr. Altern.
820


ορύσσω, ορυκτή
ορχαμος
zu 3‘ βαθείης/αν). - Wortf.: βαθεΐα Blc, κοίλη Β2, ποιητη, τυκτη Θ179 ίπποι δε ρεα μταφρονΑ ύπερθορέον- ται -κτην / 67 (φυλακτηρες) λεξάσθων παρά L 4 -κτήν τεί- χεος εκτός F49 £198 L , <5’ έκδιαβάντες -κτην εδριόωντο 1 εν καθαρφ Μ72 εί δέ χ9 ύποστρέψωσι (Gr.), παλίωξις δέ γένηται ' έκ νηών και τάφρφ ένιπλήξωμεν -κτη s (2344ex /7369 (Tr.) ους άέκοντας -κτή τάφρος έρυ- κε
Kompos.: διά ό (DSV, fehlt IISp.282,47) quer durchgraben φ 120 in 1 am Ende R. Führer
ορφανικός [31 Εχ sch.D Z432: ορφανόν B (gleichbedeutend m. ορφανος) verwaist, (als Appos. zu ήμαρ ή Verwaisung machend, immer i.S.v. 'vaterlos* (Waisenstatus der Kinder nb. Witwenstatus der Ehefrau), vgl. άμφιθαλής £496 (von einem Kind/Knaben, dessen beide Eltern noch leben) Z432 (Androm. zu Hektor:) ,,έλέαιρε και αύτοΰ μίμν9 1 μή παΐδ9 -όν θήης χήρην τε γυναίκα“ Λ 394 (Diom. über die Wirkg. seines Geschosses:) ,,άκήριον αιψα τίθησι (sc. den Gegner). ' του δέ γυναικός μέν τ9 άμφίδρυφοί είσι παρειαί,' παΐδες δ9 -oi“ JV490 (Androm.:) „ήμαρ δ9 -όν παναφήλικα παΐδα τιθησι“ (folgt Schilderg. des Schicksals eines vaterlosen Jungen) der Tag, der die tVerwaisg,s macht, Tag der L Jf wie 'Tag der Sklaverei’, der 'Freiheit* u.a., s. ήμαρ B3b
Μ. Schmidt
ορψαν(ός) [1°, 1H] E gr. orpfio- < uridg. *orbho-, vgl. lat. orbus, u. Kluge—Seebold s.v. Erbd\ zur -zto-Abl. s. Risch §35d. - Abi.: ορφανικός
B Waise, verwaist, i.S.v. elternlos (so t>68) u. viell. auch (Op. 330) nur vaterlos (vgl. ορφανικός); adj. (Op. 330) u. viell. auch subst. (υ68) υ68 τησι (den T. des Pand.) τοκήας μέν φθΐσαν θεοί, αί δ9 έλίποντο ' -αι έν μεγάροισι (Aphr., Hera, Art. u. Ath. sorgen fur sie), das präd. -αί kann sowohl Adj. ('verwaist’) wie Subst. ('als Waisen’) sein Op.330 (Handlungen, d. Zeus u. d. Göttern nicht gefallen) δς τε κασι- γνητοιο έοΰ άνά δέμνια βαίνη ’ 1 δς τέ τευ άφραδίης
αλιταίνητ9 -ά τέκνα (u. wer seinen alten V. schmäht)
Μ. Schmidt
όρφναϊ(ος) [3‘, 1°, 2h] E Abi. von unhom. δρφνη (Etym. unklar, s. Frisk s.v. u. vgl. έρεβος), s. Risch §45a Εχ sch.D £83. 276: σκοτεινήν
B etwa finster (wo man nichts sehen kann), Epith. der Nacht in Formel νύκτα δι9 -ην [2-2], nur lh -η am VA; 3x dir.R., n. nur im £; dann auch (Aesch.Ag.21 -ου πυρός, ka- tachrest. od. unverstanden?) svw. 'nächtlich* (vgl. δρφνη 'Nacht* [Thgn., Pi.] u. s. A. Sideras, Aesch.Hom. [Hypomn.31], Göttingen 1971, 68); metr. entspr. (£41+) νύκτα δι9 άμβροσίην / (ο 50) διά δνοφερήν, ansch. in ähnl. Sit. (Ver- teilg. u. weitere Formeln s.v. νύξ BI2dß, Wortf. s.v. έρεβεννός B m.Lit.); bei 'nichts sehen können’ (prägnanter [urspr.?] Gebr. It. S. Laser, Stud. z. Dolonie, Diss. Kiel 1949, 17f.): tl43 (Od. erz. [Kyklopeninsel]: „κατεπλέομεν) ^νύκτα δι9 ούδέ προύφαίνετ9 ίδέσθαι (άήρ γάρ βαθεΓ, ούδέ σελήνη, κατείχετο νεφέεσσιν“), m. ’Bed.erkl.’ £276 (δεξιόν ερωδιόν ούκ ϊδον, Od. u. Diom.) L Jf άλλά κλάγξαν- τ°ζ ακόυσαν m. έρχεαι in Frage (Häufg. von Präp.): £83 (Nestor zu Ag.:) „τίς δ9 ούτος κατά νηας άνά στρατόν Γέρ- χεαι οίος1 1 L οτε θ9 εΰδουσι βροτοι άλλοι“ = 386 (Od. zu Dolon: „nfj δ9 ούτως έπι νηας άπό στρατού Γ άμβροσίην v.l., cf. Ω 363) Nacht als 'Helferin’ des Diebes (s. Ludwich, Hymnenbau 10): h. Merc. 578 παΰρα μέν ούν ονινησι (Hermes), τό δ9 άκριτον ήπεροπεύει * L u φΰλα θνητών άνθρώπων, hier nicht am Kolonende vor NS, son¬
dern vor Obj. 97 (δ ι ήλασε Έρμης, sc. βοΰς) -η δ9 έπίκουρος έπαύετο δαιμονίη νύξ 1 ή πλείων (Opp. δρθρος δημιοεργός)
4 D v.l. (pro άμβροσ. vulg.) £142, 1404, s. St. West, Ptol. Pap. S. 237 h. W. Nordheider
ορχαμος [7‘, 19°, 4H, lh] E Bildg. umstritten; verseh.
8 Vorschläge: (1) zu άρχω, s. Ruigh, Scripta minora 1 547. 610;
(2) zu δρχος, s. ablehnend Ruigh a.O. Suff, -αμος wie πλόκαμος (zu πλέκω), ποταμός (zu πέτομαι), weiteres zur Bildg. bei L3 u. Ruijgh a.O., der e. Entw. von nom. act. zu nom. ag.
12 annimmt (vgl. κόσμος, das auf Kreta einen Magistraten bez.); L2: -μος = Superl.-Suff., ο. άνδρών „il piu degno ... degli uo- mini“, m. and. Gen. u. and. (fragt) Bed. von άρχω als in o. λαών „capo di schiere“; dazu auch B Vorbem. am Anf.
16 F -ος 16, -ε 12, -ον 3 M nur R««] Nom.: "Ασιος L-o$· άνδρώνι B837, Μ110, Πεισίστρατος L d /454. 482, συβώτης L , ξ22, 121, ο 351 = 389 = π 36, ρ 184, Φιλοίτιος L j ι? 185. 254; L d κ224, Hes.fr.12,2; 204,52, h.Merc.175
20 Akk.: Πεισίστρατον L-ov άνδρώνd y400; L u Z99, Hes.fr.50,1 Vok.: (9Ατρέίδη) Μενέλαε διοτρεφές L-s λαών3 P12 = 5156 = 291 = 316 = o64 = 87 s 167; L , Ξ102, Γ289, Φ22, «538, Hes. fr. 301,1
24 Εχ sch. Barn. /400: ηγεμόνα (vgl. sch.Dind. 5156 m. Etym.), ξ22\ νΰν έξοχος έπι τη εύγενείφ
L ’v.Effenterre, Kadmos 16, 1977, 44f.; 2Moreschini Quattordio, SSL 16, 1976, 237-44; 3Bader, BSL 73, 1978, 28 103—219 (rekonstruiert vorhom. Stadium)
B Anführer, vom Dichter wohl als verw. m. άρχω betrachtet (vgl. h.Merc. 175 ^φηλητέωνΛ -ος m. V.292 άρχός L u, ferner Hes. fr. 204,51 f. -ος άνδρών άρχός Άβάντων, Aesch.
32 Pers. 129, fr. 494,7 sowie ήρχε* -ος 3x in 2); dagg. wäre δ. als Synon. von έρκος (s.d. B2b; vgl. Fraenkel, ZVS 72, 1955, 194 f.) nur od. überwieg.d im Kriegskontext zu erwarten. — Bis auf h.Merc. 175 (3) stets VE-Formel -ε λαών (1), -ος/ν
36 άνδρών (2), als Appos. dir. nach PN bzw. συβώτης außer 1 b (5x) sowie 2x in 2 (Z99, Hes.fr.12,2). — Die o.-Formeln sind somit meist nicht mehr als metr. Füllsel (wie ποιμένι/a λαών usw., s. L1), dennoch werden kontextuelle Vorgaben berück-
40 sichtigt: so weicht d. Gebr. von ο. λαών von dem von o. άνδρών (von der metr. bedingten Kasusverteilg. -ε λαών.-ος/ ον άνδρών abgesehen) ab; erstere auf Heerführer beschränkt, letztere auch von Peisistr., Polites, Eum., Phil., was dem Un-
44 tersch. zw. λαοί (viele) u. άνδρες (neutral hinsichtl. der Anzahl) entspricht (a priori unwahrsch. Annahme zweier Homonyme [L2, s. E am Ende] also unnötig, paßt außerdem nicht zu B837\ Z99; plausibler, aber ebf. spekulativ: d. Odysseedich-
48 ter könnte d. 'Wortfossil’ o. als Synon. f. έξοχος aufgefaßt haben, vgl. Wortf. u. Σχ). — -ος άνδρών von dem unfreien Eum. u. Phil, oft beanstandet; Erklärungsansätze (vgl. auch δϊος ύφορβός)'. 1. bedeutungslose Schmuckformel, die zu jeder
52 Person der Epen passen würde (Parry, Epithete 191 m. Parallelen) 2. späte (d.h. nicht vorhom.) Anwendg. der urspr. f. Fürsten bestimmten Formeln auf 'Neulinge* in der Sage (Hoekstra, Modifications 138 f.) 3. m. άνδρών sind die Eum. untergeord-
56 neten Hirten (£413. 462, π 84) gemeint; auch Phil, kann wohl nur unter dieser Vorauss. seine 'unzähligen* Rinder (u 211) verlassen 4. Ehrentitel f. die 'guten* Hirten, bleibt ihrem bösen u. untaugl. Kollegen Mel. (ρ 244-6) versagt (Bonafe, BAGB
60 1984, 180—94); diesem Unterschied tragen Erkl. 1, 2 (denn metr. Mel. - Phil.) od. 3 (s. ρ244-6) keine Rechng. 5. „Iliade travestie“ in der 2. Hälfte der Odyssee (Bonafe a.O.; Beispiele ebd. 188f., vgl. auch s.v. πανθυμαδόν, Schemelwurfszene
64 σ394—8). Zum wenig passenden -ος άνδρών von Polites («224 in 2) s.d. - Wortf.: s. άρχός Bl Vorbem.; am VE
821
822


ορχαμος
(vgl. Parry, Epithete, Tab. III nb. S. 112, bes. XVII) vor άνδρών: άγός/οί, άριδείκετος/ν, εξοχον (1Η), φίλτατος/ν\ vor λαών: άριδείκετε, ήγήτορι/α, κοίρανε, κοσμήτορε/ζ, ποιμένι/α (vgl. noch έρκος / ούρος "Αχαιών am VE); nach L3 bildet δ. άνδρών / λαών zus. m. ποιμένι/α λαών e. metr. Paradigma (das allerd. nicht komplett [Gen. fehlt, *-ou άνδρών wäre aber mögl.] u. nicht exklusiv ist [κοιρανε λαών paßt m. hinein]), was auf uridg. Verhältnisse zuriickgeführt wird (*pa- u. *ser-gh- synon.: „veiller sur“) 1 -ε λαών [4', 7°, 1H] la in Anredevers an Men. [Γ, 6°], stets an RAnf., kontrast. 1b; vgl. „"Ατρειδη ^Μενέλαε διοτρεφές,"<5235, L d 6' 1° u.ä. (s. s.v. Μενέλαος Mla.b) P12 „ "Ατρειδη L „ -ε λαών" = 5156 = 291 = 316 = ο 64 = 87, Sprecher jew. Eu- phorbos, Peisistr., Tel. (4x) o 167 (Peisistr.:) ,,φράζεο δή, L j, -ε λαών", vgl. P13 χάζεο 1b auf sich (ohne PN) stehende Anredeformel [3\ Γ, 1H] an (jew. lx) Ag., Patr., Ach., Od., Unbek.; nie am RAnf. (Ξ102, Φ221 RAbschl.); trotz rel. 'Selbständig^’ (keine Appos.) nur metr. Füllsel außer Ξ102 (s.d.); dagg. sieht L’ auch in Γ289, Φ221 e. „ironie grinyante“ S102 (Od. zu Ag.: „wenn wir d. Schiffe jetzt ins Meer ziehen, werden d. Gr. nicht mehr kämpfen) ένθα κε σή βουλή δηλήσεται, L-£ λαών, (ν.1. άνδρών)", viell. vorwurfsvoll, anspielend auf V.90-4 („das sagt kein Heerführer“) T289 (Bris. zum toten Patr.: „ζωόν μέν σε έλειπον) νΰν δέ σε τεθνηώτα κιχάνομαι, L ", vgl. Anrede in V.287. 300 Φ221 (Skam. zu Ach.: „ούδέ πή δύναμαι προχέειν ρόον εις άλα, σύ δέ κτεί- νεις άϊδήλως) άλλ" άγε δή και έασον άγη μ" έχει, L ," «538 (Kirke:) „ένθα τοι αύτίκα μάντις έλεύσεται, L „ 1 ος κέν τοι εϊπησιν οδόν" κτλ. (539f. = 5389f.) Hes. fr. 301,1 ,,ένθά ποτ" έσται έμόν ψυκτήριον, L ," (ohne weiteren Kontext) 2 -ος/ν άνδρών [3\ 10°, 3Η] dir.R. nur Ζ99, κ224, nie „embedded focalisation“ (de Jong, Narrators); erweitert um Relativsatz in Z99, /400, κ224 £837 τών αυθ" /Υρτα- κίδης, ήρχ" "Άσιος, -ος άνδρών (s.u. zu κ224) s Μ110 (άλλ" ούχ L j έθελ" ...) Ζ99 (Helenos über Diom.:) „ούδ" "Αχιλήά ποθ" ώδέ γ" έδείδιμεν, -ον άνδρών, 1 δν πέρ ...“, nur hier ό. άνδρών getrennt von ΡΝ /400 (κοίμησε Νέστωρ Tel.) πάρ δ" άρ" έϋμμελίην ^Πεισίστράτο,ν, -ον άνδρών, 1 ός οι κτλ., metr. Altem, πάρ δ" άρα Νεστορίδην (vgl. unten 482) wohl hier vermieden, weil Nestor Subj. 454 (βόον) σφά-
l 	ιζ> -ος άνδρών 482 (Tel. bestieg den Wagen) πάρ δ" άρα Νεστορίδης L ,ς, ν-ος άνδρών, κ224 τοίσι δέ (Gef.) μύθων ηρχε Πολίτης, L „ ' δς μοι κήδιστος (κέδνοτατός τε), L , befremdet, da Polites (obwohl kein Unfreier wie Eum. u. Phil., s.u.) wohl eher rangniedrig (hier Euryl. untergeordnet); zur Verwendg. der Formel dürften ήρχε (Wortform [fig.etymol.] sowie Führungstätigk.), vgl. oben 5837, unten ρ184 sowie B Vorbem. am Anf., u. Polites’ Beliebth. bei Od. (der erzählt) beigetragen haben Hirten (s. B Vorbem.): ξ22 (πάρ δέ κύνες ϊαυον) τέσσαρες, οΰς έθρεψε ^υβώτης, -ος άνδρών, 121 τόν δ" ήμείβετ" έπειτα L , ο 351 τόν δ" αυτε προσέειπε L d = 389 = π 36 ρ 184 τοίσι δέ μύθων ήρχε L j, vgl. oben «224 υ 185 τοίσι δ’ έπι τρίτος ήλθε ^Φιλοί- τιος, -ος άνδρών, 254 σίτον δέ σφ" έπένειμε L d Titulatur im Frauenkatalog: Hes.fr. 12,2 τήν δ" (Periboia) "Αμαρυγ- κειδης Ίππόστρατος δζος Άρηος ' Φυκτέος άγλαός υιός "Επειών -ος άνδρών (έφθηρε) fr. 50,1 ή δ" (Arsinoe) έτεκ" εν μεγάροις "Ασκληπιόν -ον άνδρών ' Φοίβφ ύποδμηθεΐσα, s. West, Cat. 68-71, fr.204,52 αύτάρ άπ" Εύβο[ί]ης Έ- λεφήνωρ δρχαμος ά[νδρ]ών ' Χαλκωκοντιάδης, μεγαθρμων ΙαΙΡΖίός] ·Ά[βά]ν\των, ' μνατο (Hel.) 3 φηλητέων -ος Präd.nom. zu είναι h.Merc. 175 (Hermes: „Wenn Zeus mir nicht gleiche Ehren wie Ap. zugesteht,) ή τοι έγωγε ’ πειρησω, δύναμαι, ^φηλητέων, -ος είναι", vgl. V.292 άρχός
S. R.van der Mije 823
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όρχέομαι
ορχατος [Ρ, 5°] Ε Abi. von δρχος, Bildg. wie μέσατος Σχ sch.D SI 23: αί έπίστιχοι φυτείαι. κήποι, ähnl. sch. Bam. η 112 L s. δρχος
B in Reihen (s. δρχος) geordneter Garten, d.h. Pflanzg. von Weinreben, abwechselnd m. Obstbäumen; ist (entspr. άλωή, φυταλιή [s.a. κήπος] u.) zus. m. άρουραι Teil des. (kö- nigl.) τέμενος (s. d.) des Oineus, Alkin., Laertes/Od.; Ausdr. von Wohlstand, Üppigkeit; S123 PL, sonst Sg. S123 (Diom.: „Oineus heiratete jKonigstochterJ άλις δέ οί ήσαν άρουραι 1 πυροφόροι, πολλοί δέ φυτών έσαν -οι άμφίς, ‘ πολλά δέ οί πρόβατ" έσκε" (vgl. Ζ 194 das τέμενος φυτα- λιής καί άρούρης, das Belleroph. bei der Heirat der L d erhält) 77112 έκτοσθεν δ" αύλής (des Alkin.) μέγας -ος άγχι θυράων 1 τετράγυος' περί δ" έρκος (vgl. ξ 293 τέμενος u. άλωή) ω222 ([205] άγρόν ικοντο καλόν Ααέρταο τετυγμέ- νον, άσσον ίεν πολυκάρπου άλωής) ούδ" εύρεν Δολίον, μέγαν -ον έσκαταβαίνων 245 (Od. zu Laertes:) „ούκ άδαημο- νίη σ" έχει άμφιπολεύειν ' -ον (ούδέ τι άνευ κομιδής κατα κήπον") 257 τεΰ δ" -ον άμφιπολεύεις; 358 ϊομεν προτί οίκον, δς -ου έγγύθι κείται. Im δ. (s. ω265—7) wechselten d. Weinstockreihen je nach Bedarf (L1129, L2 53) m. Öl- u. Obstbäumen, bes. Feigenbäumen (δρχος Thphr. HP4,4,8 von Maulbeerbäumen); ferner gab es Gemüsebeete (T/127f. u. Eust. zu ω342Ρ). Dieser gemischte Anbau (im fgrE nicht expL erwähnt, doch s. φυτών -οι S123) war in d. Antike durchaus übl. u. hat sich bis in unsere Zeit erhalten (s. L252ff.). Ξ122ff. bilden -oi zus. m. άρουραι πυροφόροι u. πρόβατα d. Produktionsbasis der gemischten Landwirtschaft u. sind wohl weitgehend synon. m. φυταλιή u. κήπος (s.o. Σχ u. L‘93. 95 f., vgl. aber IISp. 1403,33ff.). Der δ. η 112 (wie άλωή E9Q, ω224, h.Merc. 188, s.a. Heubeck zu ω222ff.) ist von einem έρκος umgeben; dennoch ist für δ. u. bes. δρχος e. etwaige Grundbed. 'Gehege’, 'Zaun’ fragl. (s. Frisk II434; anders Janko, Iliad zu Ξ123). Der δ. wird η 112 u. ω222 μέγας genannt, aberd. Größenangabe τετράγυος 7/113 ist unklar, s. Heubeck, Odyssey z.St. Den Gebietscharakter von δ. betont Richel, Erde 285-287 Μ. de Leeuw
όρχέομαι [P, 3°, 1H, lh, le] E uns., gern als Intens.-Iter. m. έρχομαι verbunden (Typ φορέω: φέρω), s. Chantraine, Dict. 830 (ablehnend); zu unhom. δρχις nach Watkins, BSL 70/1, 1975, 18 f.; auch vgl. Hofinger, Vocabulaire 125 ff. - Abi.: όρχηθμός, όρχηστήρ/-ής, όρχηστύς
Μ 1 Stamm im longum la zweis. [1-] ώ/^ευντ" Σ’594 s h.Ap. 196 1b dreis. [1-2] -είσθην 5378; -εΰνται Th.4 lc viers. [1-2.] ,-ήσασθαι, 5371 [1-2.] L u ξ&> 2 Stamm in den brevia [-2.] ώρχείτο Tit.Cycl.fr.5,1 Ρ·18 Dav.
L ‘Tölle, Reigentänze 55f. 61. 66; 2Wegner, Arch. Hom. U 40ff.;3Laser, Arch. Hom. T 92f.
B tanzen, einen Tanz auffuhren, von Menschen u. Göttern, im fgrE nie metaph.; sowohl von (nicht gemischten, L155) Rci* gentänzen (Σ594 [vgl. 602], Th.7?, h.Ap. 196) als auch seltener von Solo-Tänzern 5370—80 (μουνάξ', Beispiele in der gr. Bild· kunst, L265ff.), die, begleitet vom Händeklatschen (vgl. L223) u. Geschrei der umstehenden Jünglinge, zuerst ein Ballspiel (vgl. ορχηστυς Vorbem.) zu zweit auffuhren u. danach einen abwechslungsreichen Tanz. Obwohl meistens zu einer musikal· od. rhythm. Begleitg. getanzt wurde, scheint o. an sich i® fgrE, im Ggs. zu μολπή (s.d.) usw. (vgl. έδίνε(υ)ον Σ494. 543. 606) keine musikal. Komponente zu haben, sondern sich auf d. Körperbew. d. Tanzens zu beschränken (so auch Abi.)· Die musikal. od. rhythm. Begleitg. wird Σ604Ε+ (έμέλπε& φορμίζων), 5379L (Klatschen), h.Ap.189. 197 (Gesang). 201
824


όρχέομαι
ορχηστής, όρχη^μός
(κίθαρις) expl. erwähnt, vgl. Σ’494f. u. όρχηστύς Vorbem. (Bew. der) Beine / Füße bes. hervorgehoben Σ599, Th.3. 8, ebs. wie in Vbd. m. όρχηθμός #264f., y/146 (Lärm). 298; vgl. Ω261 (χοροιτυπίησιν). Freude u./o. Staunen bei Zuschauern u./o. Tänzern Σ604, t7(379F.?) 384, ebs. wie in Vbd. m. st.verw. Wörtern Σ495ίϊ., a421ff.+, #265, p605f., 1//134, h.Ap. 149f. Dagg. abschätzig £465 (nach Weingenuß), vgl. T392ff., Ω 261. Dem Gesamteindruck nach ist o. viell. südosteuropäischen Volkstänzen nicht unähnl. Σ594 (ήίθεοι και παρθένοι) ώρχεύντ", ^άλλήλων έπι καρπώ χεΐρας έχοντεςu = h.Ap. 196 (ό-, Göttinnen). In der bildenden Kunst werden Tänzer/innen (gemischte Chöre rel. selten) oft L d dargestellt, s. Hainsworth, Odyssey zu #262, L’55f., L260 #371 "Αλκί¬
νοος δ" 'Άλιον και Λαοδάμαντα κέλευσε 1 μουνάξ -ήσασθαι, έπεί σφισιν ου τις έριζεν (σφαίραν μετά χερσίν έλον- το) einen Tanz zu beginnen 378 έπει δή σφαίρη άν" ίθυν πειρήσαντο, ' -είσθην δή έπειτα ποτι χθονι ... 1 ταρφέ" άμειβομένω £465 (οίνος) δς τ" έφέηκε πολύφρονά περ μάλ" άεϊσαι ' καί θ" απαλόν γελάσαι καί τ" -ήσασθαι άν- ήκε, vgl. oben #371 Th. 4 (Musen, d. am Helikon) περί κρήνην πόσσ" άπαλοΐσιν ' -εύνται και βωμόν Κρο- νίωνος Tit.Cycl.fr. 5,1 ρ. 18 Dav. μέσσοισιν (Göttern) δ" ώρχεΐτο πατήρ άνδρών τε θεών τε, sc. bei der Siegesfeier über die Giganten, s. Kranz, in: Studi Castiglionil 481 f. u. Hampe, GGA 215, 1963, 126 - Wortf.: s. Abi. in E;
παίζω; άοιδή, μολπή, χορός Μ. de Leeuw
όρχηϋ'μός s. όρχηστύς
ορχηστής, όρχηστ(ήρ) [2j / l·, 1Η] Es. Fraenkel, Nom. ag. I 1. 28 f., Benveniste, Noms d’agent 56, Redard, Noms en -της 5, Leukart, in: Flexion u. Wortb. 181 f.; att. gen.pl. ορχε- στον bereits auf Dipylonkanne (Hansen, CEG I 432)
Σχ sch.D /7617: -ήν περ έόντα* ευκίνητον κατά τόν πόλεμον
Β Tänzer, im Ggs. zu κυβιστητήρ keine spez. Art von Tänzern, vgl. βητάρμων II Sp. 55,18 ff. -ής (umgangssprachl.) pej. (in dir.R.), -ήρες (dichterisch) rituell (jew. in Vbd. m. ' κουρ-) Π6\Ί τάχα κέν σε και -ήν περ έόντα ' έγχος έμόν κατέπαυσε διαμπερές, εϊ σ" έβαλόν περ (vgl. metr. gleichw. και ϊφθιμόν περ έόντα V.620; ähnl. 624. 627), hier wohl als Beleidigg. gemeint, s. Janko, Iliad z.St. Anders G. Scheibner, Der Aufbau des 20. u. 21. Buches der Ilias, Borna 1939, 16 f. u. Borthwick, H. 98, 1970, 329: Hinw. auf Geschick des Tanzes (vgl. Σχ; vgl. auch Λ360, u300f.?) in der (nicht ep.) πυρρίχη, s.a. metaph. μέλπεσθαι H24\ Ω26\
(d. tapferen Söhne [vgl. 255] hat Ares vernichtet) τά δ" έλεγ- χεα πάντα λέλειπται, 1 ψευσταί τ" -αί τε χοροιτυπιησιν άριστοι ' άρνών ήδ" έρίφων έπιδήμιοι άρπακτήρες, vgl. C392ff. (Alex.) u. /2255 Σ494 (Vortänzer bei Hochzeitszügen) κούροι δ" -ήρες έδίνεον, έν δ" άρα τοϊσιν 1 αυλοί φορ- μιγγές τε, vgl. V.605L Hes.fr. 10a,19 (Nachkommen des Doros; Bergnymphen, Satyrn) Κουρήτές τε θεοί φιλο^παιγμο- ν,ες -ήρες, vgl. φιλο^ Λος (ν.1. πολυ^ Λος) όρχηθμοΐο ψ 134 m. Heubeck, Odyssey z.St.; s.a. όρχηστύς B Vorbem.
Μ. de Leeuw
όρχηστύς, όρχηθμός [V, 5° / ί, 4°, 1Η, lh, le] Ε nom. act. zu όρχέομαι (Porzig, Satzinhalte 183. 236)
Μ 1 dreis. [---] -στύς τε α152; -στύν τε 7V731, α421 « σ304; -θμοί Pan.fr. 14,3 p. 122 Dav. [1-5] -στυΐ .καί άοι- δή. #253, ρ605, -θμφ L , Sc.282, h.Ap. 149 2 viers.
1--5ν] -θμοΐο ψ29Ζ [5-ίχ] ...μονος/ες -θμοΐο Ν63Ί - ¥<134. 145 / #263
825
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Σχ sch. Barn, or 152: δρχησις (ähnl. #253. 263) L s. όρ- χέομαι
B allg. das Tanzen-, (1) TV731, #253. 263 als Fertigkeit: Tanzkunst (d. sich erst in d. Ausführg. d. Tanzes zeigt, vgl. #253. 263), sonst jedoch (2) als Tätigkeit: das Tanzen (vgl. άοιδή Bd.I Sp. 976,41). Nur le im Pl. (vgl. Bd.l Sp. 977,66f.). Manchmal in Aufz.en als angenehme Beschäftigg. genannt (oft in Vbd. m. άοιδή, bes. spät am Tag bei d. Mahlzeit, s. ρ6Ο5Γ, σ 304ff., ψ 298 f.; vgl. Russo, Odyssey zu p605f.), z.B. als beliebter Zeitvertreib der Freier (m. τέρπομαι: α421+, ρ605, vgl. α151 ένι φρεσίν μεμήλει, kontrast. Bd.l Sp. 979,13ff.), bei(m Vortäuschen) einer Hochzeit (ψ 145), Sc. 282. Freude bzw. Staunen bei d. Zuschauern bzw. Tänzern a421ff.+, #265, p605f., ψ 134, h.Ap. 149f., vgl. όρχέομαι Vorbem., h.Ap. 149 als feierl. Tanzaufführg., zus. m. Boxen u. Singen, zu Ehren des Ap., Sehnsucht nach d. Tanzen (//145, 'Sättigung’ vom Tanzen Ν63Ί, als Ggs. zu Krieg TV 637, zu Tüchtigk. in Kampf, Ratsversammlg. u. Musik TV 731 (aber vgl. unten). Bew.svorgang hervorgehoben in #264f., (//146 (Lärm, auch 134). 298 (vgl. όρχέομαι Vorbem. u. 2*494. 572. 606). παίζω in Vbd. m. o. u. st.verw. Wörtern #251 ff., ψ 134, Hes. fr. 10a, 19, Sc. 282 (auch schon in Preisinschrift auf der Dipylonkanne, s. ορχηστής E, zur Bez. des 'tänzerischen Ballspiels’, s. L3 92). Musikai. Begleitg. expl. erwähnt #261 f., ψ 133f. 143 ff., Sc. 280ff. (jew. φόρμιγξ, letzte St. auch αυλός, vgl. Σ495), vgl. TV731, a!53f. 159 (jew. κίθαρις); s.a. G u. όρχέομαι Vorbem. Bed.nuancen ineinander übergehend; ebs. d. vermuteten Bed.unterschiede zwischen -στύς u. -θμός oft forciert od. unwahrsch. (z.B. L2); -στύς u. -θμός also wohl Synon. (vgl. Σχ). Viell. ep. Paradigma (s.a. G) -στύς, -θμοΐο (-ηστύος hätte ό/ώρχ- in den brevia: nur όρχέομαι le), -στυΐ, -στύν (zu -θμφ 1H, lh, s.u.); -θμοί Γ. — Wortf.: άοιδή, μολπή, χορός 1 als Fertigkeit, Begabung TV 731 άλλφ μέν γάρ έδωκε θεός πολεμήϊα έργα, 1 άλλφ δ" -στύν, έτέρφ κίθαριν και άοιδήν, ' άλλφ (νόον έσθλόν) #253 πε- ριγινόμεθ" άλλων 1 ναυτιλίη και ποσσι και -στυΐ και άοιδή 263 (Demod. m. φόρμιγξ) κί" ές μέσον* άμφι δέ κούροι ' πρωθήβαι ϊσταντο, δαήμονες -θμοΐο, ' πέπληγον δέ χορόν ποσίν Pan.fr. 14,3 ρ. 122 Dav. (οίνος δώρον άριστον) φ πασαι μέν έφαρμόζουσιν άοιδαί, ' πάντες δ" -θμοί, πασαι δ" έραταϊ φιλότητες, s. Vorbem.; vgl. TV636 f., kontrast. £463ff. 2 als Tätigkeit TV 637 (Men:) πάντων ... κόρος έστι, και ύπνου και φιλότητος ' μολπής τε και άμύμονος -θμοΐο = μ/145 (ίμερον) beautiful dancing (Parry, Blame- less Aeg. 104: „because the dancers are thought of as άμύμο- νες") «152 έπει πόσιος και έδητύος έξ έρον έντο ' μνηστήρες, τοΐσιν μέν ένι φρεσίν αλλα μεμηλει,' μολπή τ" -στύς τε* τά γάρ τ" άναθήματα δαιτός (Herold reichte Phe- mios κίθαρις), vgl. μολπή και φόρμιγγι φ430 421 οί δ" εις, -στύν τε και ... άοιδήν ' τρεφόμενοι τέρποντο, μένον δ" έπι έσπερον έλθεΐν — σ304 ρ605 οι δ" -στυΐ και άοιδή τέρποντ"* ήδη γάρ και έπήλυθε δείελον ήμαρ ψ 134 αοι- δός έχων φόρμιγγα ’ ήμΐν ήγείσθω φιλοπαίγμονος -θμοΐο, ' ως κέν τις φαίη γάμον έμμεναι έκτος, άκούων, kontrast. έποντο Σ572 298 (Tei. u. a.) παύσαν άρ" -θμοΐο πόδας, παύσαν δέ γυναίκας, ' αυτοί δ" εύνάζοντο h.Ap. 149 σε (Αρ.) πυγμαχίη τε και -θμφ (-στυΐ ν.1.) ^και άοιδήν 1 μνησάμενοι τέρπουσιν όταν στήσωνται άγώνα, zur v.l. vgl. Forstel, Apollonhymnos 134 Sc.282 (νέοι) παίζοντες ύπ" -θμφ L , (πρόσθ" έκιον); zu ύπ" -θμφ von eigener Teilnahme am Tanz (u. Gesang) vgl. Bd.l Sp.979,35ff. u. kontrast. ύπό m. Gen. Sc.278. 280 (281. 283 Interpol.?)
G außer le nur im Sg.; -στύς / -θμός 5x / 2x in Vbd. m. άοιδή, Ix / 2x m. μολπή; m. Präp. εις a421 -= σ304, ύπ(ό) Sc.282 Μ. de Leeuw
826


ορχις s. II Sp.605,68
Όρχομενός, Ερχόμενός [3\ 2°, 6Η] Ε alte Form Έρχ. (s. Hes.fr.70,23 in BI3), auch durch Münzen belegt, assimiliert zu Όρχ.; bereits myk., s. Leukart, -täs 175 m. A.120
Μ 1 U---] δι9 Ερχομένου Hes.fr.70,23; (έν) -φ Μινυείω / Akk. (Μινυήϊον) λ 284, Hes.fr.257,4; έν -ώ Λ 459; ές -όνΙΜ\ [1^’] -όν Μινύειον / πολύμηλον £511. 605 2 [LJv] Όρχομ]ενοΐο Hes.fr.70,35 [^*χ] μεγαλήτο- ρο[£ Όρχ]ομενοϊο fr.70,30 u. Prosaref. (Hes. fr. 71. 77)
L Lage, Gesch., Bed., Ausgrabg.: Kl.P.; Griechenl.-Lex. s.v. m.Lit.; zu BI: K.O. Müller, O. u. die Minyer, Breslau 21844; Wace-Stubbings, Companion 288; Verh. zu Böotien, polit. Sonderstelig. (zur Herkunft des Schiffskat.s): Jachmann, Hom. Schiffskatalog 27; H.S.-L.38. 163f.; Visser, Katalog (zu BI:) 370ff., (BIII:) 540ff. u.ö., (zum Verstyp:) 55f. 105. 120ff. u.ö.
B I alte Stadt der 'Minyer* in Böotien beim Kephisos, von sprichwörtl. (früherem) Reichtum (/381) durch drainiertes Fruchtland am Kopais-See, Handel? ihre Vormachtstellg. in Böotien z.Zt. des Schiffskat.s (£494ff.) zurückgedrängt; 1t. Vit. p. 42,23 Ort von Hes.s Grab (u. dem des Minyas, s. Paus. 9.38.3); Epith. Μινύειον/ήιον von Μινύης (s.d. [Ethn. od. PN] u. Visser (LJ 122. 364ff.), 3x dir.R., Od.’Erz. 1 in II.; im Schiffskat, separat genannt im Anschluß an das (50 Schiffe aus rund 30 Orten umfassende) böot. Kontingent, stellt zus. m. Aspledon (s.d. sowie Hes.fr.77 in II) 30 Schiffe: £511 (494) Βοιωτών μεν Πηνέλεως ... ηρχον ' (16 w.) 1 οϊ δ9 Άσπληδόνα ναϊον ίδ/ -όν Μινύειον, 1 τών ήρχ9 Άσκάλα- φος καί Ίάλμενος, υΐες 'Άρηος (u. der Astyoche, τριήκοντα νέες, αύτάρ Φωκήων ...), metr. vgl. καί -όν πολύμηλον ' (£605 in III), zum Verstyp Visser (L) als Ort sprichwörtl. Reichtums nb. dem ägypt. (urspr. böot.?) Theben (s.d. BIII), von Ach. als Nonplusultra genannt, als er Ag.s Wiedergutmachungsangebot ablehnt: /381 („έχθρά δέ μοι τοΰ δώρα, ούδ9 εϊ μοι δεκάκις τόσα δοίη) ούδ9 δσ9 ές -όν ποτινίσε- ται, ούδ9 δσα Θήβας ' Αιγύπτιας“ 2 in Od.; in genealog. Ausfuhrg. im Heroinenkat. (Heimat von Nestors Mutter): λ284 (Od.: „καί Χλώριν ειδον, την ποτέ Νηλεύς γημεν) όπλοτάτην κούρην Άμφίονος Ίασίδαο, ' δς ποτ9 έν -φ Μινυείφ ιφι ανασσεν* ' ή δέ Πύλου βασίλευε“ als einer von 3 mögl. Aufenthaltsorten Orests von Ag. genannt: λ 459 (Ag. fragt Od.:) „εϊ που έτι ζώοντος άκούετε παιδός έμοΐο,' η που έν -φ ή έν Πύλφ ήμαθόεντι ' ή που πάρ Μενελάφ ένί Σπάρτη“, nennt 2 berühmte Orte u. des Bruders Sparta (Ameis-H. z.St.; dagg. Kl.P. s.v.: arkad. Ο.III) 3 Hes. fr. 70,23 (Κηφισός, δς <τε> παρέκ Πανοπήα) καί τε δι' Ερχομένου ειλιγμένος εϊσι δράκων ως, zur Form Έρχ. s.o. Ε fr.71 (Prosa: Κηφισός δέ ποταμός έν -φ, dessen Sohn Έτέοκλος)
II 	Eponym von I bei Hes. (2x Erg.), Epith. μεγαλήτορος, Μινυηϊάδαο, Μινυήϊον; in Genealogie der Nachkommen des Athamas:, Hes.fr.70,30 Πεισιδίκην γή]μεν Κοπρεύς (s.d.), ' ... υί]ωνο£ μεγαλήτορο[ς Όρχ]ομένοϊο fr.70,3*5 ]ην Άνδρεϊδης Έτέοκλος δπυιεν ' Όρχομ]ςνοιο πάϊς Μινυηϊάδαο, s. s.v. Μινύης zur Deszendenz Ο. > Andreus (+ Kephisos) oo Euhippe > Eteoklos O.’ Söhne: fr.dub.77 Άσπληδων (s.d. sowie £511 in I) Κλύμενός τε καί Άμφίδο- κος θεοειδής als Zuflucht: fr.257,4 (= Paus.9.36.7) ('Ύητ- τος δέ Μόλουρον κτείνας φεΰγ9) ϊξεν δ9 -όν Μινυήϊον (ίξε δ9 ες-ον Μ. Koechly, allerdings paraphr. Paus, als PN: παρά τον -όν βασιλεύοντα) · καί μιν δ γ9 ήρως 1 δέξατο, vgl. die Flucht des Trophonios εις -ov (Prosaref.: Teleg.fr.2 p.103 Ber., dazu s.w. Άγαμήδης, Αύγείας BI2)
827
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
III 	Stadt in Arkadien, Epith. πολύμηλον (dazu Visser [L] 120 ff.), im Schiffskat, innerhalb des arkad. Kontingents (von 60 Schiffen) genannt als 2. nach Pheneos u. vor 7 weiteren: £605 (591 οι δέ Πύλον τ9 ένέμοντο τών ήγεμόνευε Νέστωρ) οϊ δ9 έχον Άρκαδίην ' οϊ Φενεόν~ τ9 ένέμοντο καί -όν πολύμηλον ' 'Ριπήν τε (τών ήρχ9 Α- γαπήνωρ, έξήκοντα νεών), metr. vgl. ίδ9 -όν Μινύειον ' (£511 in I), καί Άρκαδίης πολύμηλον ' (h.Merc.2+), zum Verstyp Visser (L) H. W. Nordheider
δρχος [2°, 2H] E uns., s. Frisk II 434 u. Chantraine, Dict 831; anl. Digamma in Hes. Sc. 294 mögl., s. B, Vbd. m. myk. o-ka zweifelh., s. DMic. II 19f. m. A.l. Vbd. m. δρχαμος um, s. Frisk. - Abl.: δρχατος
Σχ sch. Bam. 77 127: στίχον άμπέλου L 'Richter, Arch. Hom.H 95f.; 2Perpillou, RPh 55, 1981, 41 ff.
B Reihe von Weinstöcken (hom. des Alkin., Laertes; ob auch von Bäumen, im fgrE zweifelh., Thphr. HP4,4,8 dagg. von Maulbeerbäumen; vgl. Σχ u. δρχατος B Vorbem.), vielt > Weinberg η\2Ί, Sc.296 u. Weinstock <υ341, Sc.294 (vgt russ. vinograd [eigtl. 'Weinberg* >] 'Weintraube’); vgl. auch Σχ. Weinstock im Kontext viell. natürlicher wirkend als Reihe, aber dann ω 340 ff. mehr Bäume als Reben, vgl. dazu δρχατος B Vorbem. Zur Beschaffenh. der Stützanlage f. die Reben, die solche 'Reihen* bildeten, s. L1131. Sc. 294 viell. zieml. hochgewachsene Reben: μεγάλων u. V.293 ύπό τρυγητήρων; vgt 27561—3 7/127 ([112] έκτοσθεν δ9 αυλής [des Alkin.] μέγας δρχατος, [122] άλωή, dann) ένθα δέ κοσμηταί πρασιαί παρά νείατον -ον 1 παντοϊαι πεφύασιν, vgl. άνά κήπον (s. d.) ω341 (Od. zu Laertes:) ,,δγχνας μοι δώκας τρισκαίδεκα χαι δέκα μηλέας, 1 συκέας τεσσαράκοντ9* -ους δέ μοι όνόμηνας 1 δώσειν πεντήκοντα, διατρύγιος δέ έκαστος 1 ήην“ Sc.294 ές ταλάρους έφόρευν ύπό τρυγητήρων ' ...βο- τρυας μεγάλων άπό -ων, ' βριθομένων φύλλοισι καί ...t& κεσσιν. Zum Hiat (falls nicht statt Digamma), vgl. Sc. 259 u.
O.V. Knös, De digammo homerico quaestiones, Uppsala 1872,47 f. Zu den konkurrierenden Fassungen dieser Passage, s. II Sp.97,10f., Merkelbach, SIFC 27/28, 1956, 300f. u. Gigante, Athenaeum N.S. 33, 1955, 337 ff. 296 παρά δέ σφίσιν (Traubenpflückem) -ος ' χρύσεος ήν (Heph.* Werk) 1 σειομενος φύλλοισι καί άργυρέησι κάμαξι, βριθόμενος σταφυλήσι ‘ Μ. de Leeuw
δς Poss.-Pr., s. έος
ος, ή, δ L I δς, ή, δ u. Kompos. m. δς, ή, ο II allg. u. Verh. zu ό, ή, τό: Ε.Lammert, De pron. rel. hom» Diss. Leipzig 1874; Monro, H.Gr.234ff.; Kühner-Gerth II X 399—442; Debrunner, MH 3, 1946, 42-4; Benveniste, BSL 53, 1953, 39—54; Monteil, Phrase relative (Rez.: Egli, Kratylos9, 1964, 163ff.; Perpillou, RPh 39, 1965, 112ff.; Kells, CR 1966, 192fF.); +Hofinger, Vocabulaire 113-24 12 Etym. («·
Bed.entw.): nb. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.: Gonda, Lingo· 4, 1954, 1-41; Monteil, a.O. 1-17 13 zu d. verseh. Formen: Chantraine, Gr.h. 1277-9 14 Metrik: Hoekstra,
Modifications 34; Tsopanakis, Hom. Researches 164f. 285Λ 15 τε im Rel.-Satz, allg.: Ruijgh, „τε epique“ 871 ff. 904ff.
II °ζ> ή, ό III Gebr., allg.: Chantraine, Gr.!*· 11236-49; Monteil, Phrase relative 39ff.; Ruijgh, a.O. 304-19 la Vbd. mehrerer Rel.-Sätze: Monro, H.Gr. 247f.; Kühner- Gerth II 2, 431 ff.; Chantraine, Gr.h. II243f. lb Gebr. der Modi in Rel.-Sätzen: Monro, H.Gr. 245ff.; Kühner-Gerth Π 2, 421 ff.; Chantraine, Gr.h. II244ff.; Guiraud, Phrase nominale 210ff. (zu Rel.-Satz ohne Verb od. m. έστι); Wakker, i·· Actes du Colloque P. Chantraine, 1990/1 (zu Rel.-Satt ®· 82·


«/ t/ »/
ος, η, ο
kond. Nebenbed.) lc in indir. Fragesatz: Kühner-Gerth II 2, 438 ff.; Chantraine, Gr.h. II293; Monteil, Phrase relative 64—6. 150—4; G. Wakker, in: B. Jaquinod. (ed.), Les completi- ves en grec ancien, St.-Etienne 1999 (s.a. A.M.Chanet dort) 112 zu einzelnen Versen u. Wendungen: 4 2: Russo, TAPhA 94, 1963, 242 f. 4 125: Leaf z.St. /167: Bölling, CPh 41, 1946, 232 f. /242: Leaf z.St. Op.20—24: Hoekstra, Mn. IV 3, 1950, 108ff. II3 δ, Konjunktion: Capelle, Ph. 36, 1877, 193-209; Monro, H.Gr. 241 ff.; Chantraine, Gr.h. II285f. 288—91; Monteil, Phrase relative 239 ff.
III δς, ή, 6 m. and. Partikeln, allg. u. Verh. δς, δσπς, δς τε: Α.Minard, Deux relatifs hom., Paris 1937; Chantraine, Gr.h. I278f. 11239-43; Monteil, a.O. 264f. III1 δς γε Denniston, GP 123f. III2 δς δή LDenniston, GPj 218f. III3 δς μέν L 361 III4 δσπερ / δς περ 4a allg.: Guiraud, Phrase nominale 239ff.; Monteil, a.O. 160ff.; Renehan, Notes II110 (zu Th. 864); E.J. Bakker, Linguistics and Formulas in Homer, Amsterdam 1988, 75 ff. 277 (2). 280 (2) 4b δς περ τε: Ruijgh, „τε epique“ 443ff. III5 δς
ρα (τε) Ruijgh, a.O. 440ff. III6 δς/ή/δ τε Minard, a.O. 56ff. 79ff.; Chantraine, Gr.h. 11239-42; Guiraud, a.O. 234ff.; Monteil, Phrase relative 103ff. 232—4. 261—5; Ruijgh, „τε epique“ 353. 358ff. III7 δ τε / δτε (Konjunktion) 7a allg.: Capelle, Ph. 36, 1877, 193—209; Ruijgh, „τε epique“ 810ff. 7b kaus.: Monro, H.Gr. 241 ff.; Kühner-Gerth II 2, 460ff.; Chantraine, Gr.h. II285f. 288-91 7c temp.: Monro, H.Gr.263ff. 282f.; Kühner-Gerth II 2, 445ff.; Chantraine, Gr.h. II254ff.; Ruijgh, „τε epique“ 487ff. III8 δστις/δς τις , ήτις/ή τις, δ τι/δτ(τ)ι 8a Gebr.: Minard, a.O. 7ff. 79ff.; Vendryes, BSL 44, 1947/8, bes. 34—8. 40; Chantraine, Gr.h. II242f.; Guiraud, Phrase nominale 227ff.; Monteil, Phrase relative 124ff.; Ruijgh, „τε epique“ 323ff. 8b verseh. Formen: Hainsworth, Iliad zu Λ/428; Janko, zu 0491. 664; Meister, Kunstsprache 189; LChantrainej, Gr.h. I280L; L Morph, hist. 137ff. 8c zu 43: Leaf z.St. 8d δς τίς τε: Ruijgh, ,,τε epique“ 447ff. III9 δτ(τ)ι (Konjunktion) 9a allg.: Capelle, Ph. 36, 1877, 193-209; Monro, H.Gr. 241 ff.; Monteil, Phrase relative 247ff. 9b in d. Bed. 'daß’: Chantraine, Gr.h. 11288-92; Fournier, Dire 149. 155 (Statistiken zum Gebr.); Neuberger- Donath, RhM 125, 1982, 266ff. (Gebr. u. Verh. zu ώς) 9c kaus. 'da, weil’: Chantraine, Gr.h. II285f.; Rijksbaron, Con- junctions 146 ff. (allg. Folgerungen aus d. Gebr. in Hdt.) 9d Metrik: La Roche, HU 1122
Stellen: s. Gehring u. Hofinger Nachträge zu δς: ^281; Hes.fr.276,4; fr.373 ep. Fr.: Hes.POxy.2509,8; Cypr.fr.24,1 p.43; fr.25 p.43 Dav.; Il.Pers.fr. 1,7 p.63; Heges.fr. 1,3 p. 166; Pan.fr.12,2 p. 120; fr.18,5 p.124 Dav.; Vit.p.9,13 (v.l.); ρ. 11,8; p.12,2; p.18,23; Cert.p.41,30; Mus.fr.3 Diels ob: epic. adesp.fr. 5,3 ap. Coll. Alex, p.79; Cat.97,8 Trav. (?) φ: Pan.fr. 14,2 p. 122 Dav. δν/τόν: Hes.fr. 137,1; fr. 141,4 suppl.; Vit.p.7,2 οϊ/τοί: Phor.fr.2,5 p. 154 Dav.; Dio- tim. fr. 2(= Suppl.Hell.394), 1 p.213 Ki.; Choer.fr.23(- Sugpl. Hell.937),21 Colace (?); Vit.p.6,28; p. 11,5; Cert.p.38,9 ών/ τών: Amph. Ex.fr.ap. Coll.Alex, p.246 (= Theb. fr. 4,2 p.25 Ber.); Vit.p.17,2 οις: Vit.p.11,18; Cert.p.40,14 οΰς: II.Parv.fr.6,3 p.55 Dav.; Vit.p. 19,29 (v.l.); p.26,32bis ή: Hes.fr.43a,39; fr. 10a,23 suppl. (dazu: ZPE 53, 1983, 27). 51; Phor.fr.3,2 p.154 Dav.; Epim.fr.2,2 Diels; Vit.p. 17,1 ής: Il.Parv.fr. 1,2 p.53 Dav. ήν/την: II. Parv.fr.6,1 p.55; Eu- mel.fr.2A,4. 5 p.97; Minyas fr. 1,1 p. 144; Pan.fr. 18,2 p. 124; Vit.p.9,3. 14 αϊ: Cypr.fr.26,2 p.44; fr.adesp.9,1 p. 161 Dav. (?) ö: Cat.96A,ll Trav. (?, s. έλθεϊν D); Vit.p.9,13 α/τά: Cypr.fr.4,1 p.36 Dav.; II.Parv.fr. 1,1 p.76 Ber.; inc. auct.fr. PSI 1386,13; Vit.p. 19,29; Cert.p.37,26 δ 'weil’: 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όσίη
Vit.p. 13,11 ο'ίπερ: Pan.fr. 13,2 p. 121 Dav. δς τ’: Pan.fr. 12,4. 7 p. 120f. ή τε: Heges.fr. 1,4 ρ. 166 Dav. ήν τε: II.Parv.fr.20,7 ρ.59 Dav. (?, s. γέρας D); Vit.p.9,7 ας τ9: Eumel.fr.9,5 ρ. 191 Ki. (?, s. βροχηδόν) δτε (Konjunktion): Hes.POxy.2509,9; Cypr.fr. 1,1 p.35 Dav.; inc.sed.fr.21 (= Suppl. Hell. 1139) p. 110 Dav.; Eumel. fr.2A,l p.97; Pan.fr. 13,7 p.122 Dav.; LChoer.fr. 1(= Suppl. Hell.317^,2. 3 Colace; Il.Parv.fr.dub.3 p. 61 Dav.; Cat.51A,l Trav. (?; s. Bartoletti, in: Festschrift Paoli 71 ff.); Vit.p.8,3 (v.l.) δσπς: Pan.fr. 12,10 p. 121 Dav.; L U,1 Colace δτ(τ)ι: Hes. fr.67a,5 suppl. (vgl. fr. 67b); Cert. p.39,26; p.40,1. 5 (cod.). 7 ασσ9: Vit.p. 19,29 zu δτ(τ)ι (Konjunktion): Vit.p.8,3
G.C. Wakker
όσίη f. [2°, 5h], όσιος [2e] E Fehlen des Adj. bei Hom./ Hes. kein Beweis für Priorität des Subst., vgl. Shipp2 343 A.4; Bildg. von δσιος unklar, vgl. Frisk u. Chantraine, Dict.; Ruijgh, Scripta minoraI 31 A.5; ferner Mastrelli, l.c. in EWAia II 395
M [---] -η £412; -ης h.Merc.130 [—2] -η π423; -ης h.Cer.211, h.Merc.173. 470 U«4] -η h.Ap.237 -ων Vit. p. 11,7; -ας Cat.93,1 Trav.
Σχ sch. Bam. £412: ούχ όσίη' ού δίκαιον L 'Schmidt, Synonymik IV330ff.; 2J.C. Bolkestein, "Οσιος en Εύσεβής, Amsterdam 1936, 4—8; \van der ValkJt Mn. 10, 1942, 113-140; tleanmaire, REG 58, 1945, 66-89; \ u, REG 64, 1951, 417-422; ‘Benveniste, Vocabulaire II 198-202; 7L. Kahn, Hermes passe ou les ambigüites de la communica- tion, Paris 1978; 8Motte, in: L’expression du sacre dans les grandes religions III, ed. J. Ries, Louvain-la-Neuve 1986, 165ff.; ’Burkert, in: Sacrificio e societa nel mondo antico, Ro- ma-Bari 1988; ,0J. Rudhardt, Notions fondamentales de la pen- see religieuse et actes constitutifs du culte dans la Grece classi- que, 2Paris 1992; "Chadwick, Lex.Gr. 221—6
B Subst. (-η) den Göttern genehmes Verhalten (neg. 'Sünde’), göttl. Recht, frommer Brauch, Ritus (1); Adj. (-ος) fromm (d. göttl. Ordng. befolgend) (2), relig. Aspekt aus Kontext (bes. π423, h.Cer.211) u. nachep. Verwendg. evident; 'desacralisati- on’ als Bed.inh. (weithin akzeptierte Theorie von L456, vgl. L9, anders L101 ff. [Preface a la deuxieme edition]) im fgrE weder erkennbar noch notw. (s. bes. h.Cer.211, h.Merc. 130). - Wortf.: δίκη, θέμις, θεμιτός (vgl. Femandez-Galiano, Odyssey zu £411-16) 1 Subst. la den Göttern genehmes
Verhalten (neg. 'Sünde’), von Göttern gesetztes, gebilligtes Recht π423 (Pen. zu Antin.: „was webst du dem Tel. Tod u. Verderben) ούδ9 ίκέτας έμπάζεαι, οισιν άρα Ζευς ' μάρτυρος; ούδ9 -η κακά ράπτειν άλλήλοισιν" nec fas est, V. 424 ff. erinnert Pen. an die Folgen solch unrechten Handelns: Antin.' Vater mußte beim König Od. vor dem Volkszom Schutz suchen; vgl. άλλήλων BI2b zur Geltg. des Rechts, £83 zur göttl. Sicht menschl. Verhaltens £412 (Od. zu Eurykl.: „freu dich in deinem Herzen, aber juble nicht laut) ούχ -η κταμένοισιν έπ9 άνδράσιν εύχετάασθαι (denn die vernichtete die μοίρα der Götter u. ihre eigenen schändl.en Taten)“ h.Merc.470 (Hermes zu Ap.: „du sitzt zuoberst bei den Göttern, tüchtig u. stark) φιλεΐ δέ σε μητίετα Ζευς ' έκ πάσης -ης, έπορεν δέ τοι άγλαά δώρα" nach vollem Recht 1b frommer Brauch, Ritus, spez. Opferbrauch, Opfer h.Cer.211 (Met. bereitet nach Anweisg. der Göttin Trank zu u. reicht ihn ihr) δεξαμένη δ9 -ης ένεκεν (έπέβη Voss) πολυπότνια Δηώ (sc. trank) des Ritus wegen (den sie damit begründet), vgl. Richardson z.St.; „fine del digiuno“ (L9165 A.19), entw. aus der Theorie der „desacralisation“ (s.o.), wäre im Kontext kaum erkennbar h.Ap.237 (Ap. kommt nach Onchestos, zum Hain des Pös.,
829
830


όσίη
οσσε
dort sind Pferdespiele) ίππους μέν κομέουσι, τά δέ (sc. άρματα) κλίναντες έώσιν' ' ώς γάρ τά πρώτισθ9 -η γένεθ9, Bericht über Entst. der Sitte, von 'desacralisation* der Pferde (L474—77) ist nicht die Rede h.Merc. 130 έσχισε (Hermes) 4 δώδεκα μοίρας 1 κληροπαλεΐς* τέλεον δέ γέρας προσέθηκεν έκάστμ. 1 ένθ9 -ης κρεάων ήράσσατο er bekam Lust auf das Opferfleisch, entweder Opfer aus Fleischstücken’ (κρεάων als Gen. des Inh. zu -ης, vgl. o507 δαΐτ9 κρειών) od. *Fleisch(- 8 stücke) des Opfers’ (-ης als poss.Gen. zu κρεάων, vgl. κρειών έρατίζων V.64. 287); Hermes hat και αθάνατόν περ έόντα (V. 131) menschl. Lust auf Genuß von Fleisch, nicht auf „sein Anrecht [das Zwölftel] an dem Fleisch“ (Ludwich, Hom. Hym- 12 nenbau 16 A.l), auch nicht auf den „Brauch des Fleischkostens“ (Passow s.v. όσια); sein Appetit benötigt auch keine „daps profanata“ (so L9165, ähnl. L456) 173 (Hermes:) „άμφί δέ τιμής 1 κάγώ της -ης έπιβήσομαι ής περ Απόλλων" was 16 die (göttl.) Ehre betrifft: auch ich möchte die (menschl.) Riten bekommen wie Ap. 2 Adj. (-ος) fromm (d. göttl. Ordng. befolgend) Vit. p. 11,7 (Homer betet zu Pos.:) ,,δός δ" ές υπώρειαν ύψικρήμνοιο Μίμαντος 1 αιδοίων μ" έλθόντα 20 βροτών -ων τε κυρήσαι" respektvolle u. fromme Leute, vgl. Eur.Cyc. 125 φιλόξενοι δέ χώσιοι περί ξένους Kontext unklar: Cat.93,1 Trav. ]v φεύγων [β]ασιλεύς Ιό]σίας a.[ ‘ ]έξ άγρης φυγάς άγριος ΐξεται άνήρ ' ]sz λιπαρά κρήδεμνα 24 Κυρζ/ν^ M.Schmidt
δσος s. όσσος
28 _ e/ e/ e/ · · - - - Λ
ος περ s. ος, η, ο LI u. ΙΙΙ4
Ε s. οπός II Μ
δσσα (Όσσα) [Ρ, 3°, 6Η (Th.), lh]
[ί«] -α ω413 [^] -α Β93; -αν άκούσης+ α282 = /7216, Th.701, h.Merc.443, -αν ίεΐσαι Th. 10. 43. 65. 67, -αν Th.832
Σχ sch.D Β93: θεία φήμη και κληδών sch.Barn. α282: τήν έκ θεών κλήδονα, ω413: φήμη
L 'Porzig, Satzinhalte 349; 2Krapp, Akust. Phänomene 62; 3 Erbse, Götter 334 f.+
B 1 Hom.: Gerücht, Kunde aus unbestimmter Quelle (daher vages [vgl. Jörgensen, H. 39, 1904, 357-82] έκ Διός; kontrast. κλεηδων, κλέος), jedoch nicht 'bloß ein Gerücht*, sondern als verläßl. Information(sträger) angesehen (auch das impliziert έκ Διός / Διός άγγελος). Wird, wie and. Abstrakta u. Götter auch, abwechselnd (manchmal sogar gleichzeitig) pers. u. unpers. aufgefaßt, „als Gott, der wirkt, u. als das Wirken des Gottes“ (Pötscher, WS 72, 1959, 25; vgl. Willcock, BICS 17, 1970, 3-5). - Wortf.: άκουή, κλεηδών, κλέος, φάτις, φήμις Β93 (die Männer schwärmen wie Bienen) είς άγορήν* μετά δέ σφισιν -α δεδήει ' ότρύνουσ9 ίέναι, Διός άγγελος* οί δ" άγέροντο, Lpers. Elemente, (s. Vorbem.): ότρύνουσ(α), Διός άγγελος; unL .: δεδήει; ab V.50f. rufen Herolde das Heer zus., doch während die βουλή stattfindet, verbreitet sich diese Kunde schneller (μάλ9 ώκα 52, Bienengi. 86-90 δεδήει 'wie ein Lauffeuer’ 93) als d. Rufe der Herolde (sie werden übertönt, vgl. 95—8); ob der Inhalt der o. sich auch mit dem deckt, was d. Herolde rufen (näml.: „zur Versammlung!“ s αγορηνδε 51, ότρύνουσ9 ίέναι 94), od. darüber hinausgeht muß offenbleiben ω4Ι3 -α δ9 άρ9 άγγελος ώκα κατά πτό- λιν φχετο παντη ' μνηστήρων στυγερόν θάνατον και κήρ9 ενεπουσα, ο. nur hier voll personifiziert; daß Διός fehlt scheint ohne Bed. (and. L3) a282 (Ath. zu Tel.: „έρχεο πευ- σομενος πατρός) ήν τίς τοι εϊπησι βροτών, ή -αν
Τ€ μάλιστα <P&1 *Μος άνθρώποισι" “ ζ2?5 (TeL uber slchvseihst); Lpers. Elemente, (s. Vorbem.): %S“ Uni j: °bj’ ZU άκού<™ sowie έκ Διός 2 außerhalb Hom.s [6” (Th.), lh]: Stimme (a), Klang, Geräusch
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(b), wobei auch Stimme nur i.S.v. 'erklingende Stimme’ (vgl. niederl. stemgeluid), nicht aber als Eigensch. od. Fähigk. gemeint ist (ebs. οπός II, anders z.B. αύδή; Ls.u. zu Th.832.). Stets spezifiziert durch Epith. od. NS, selbst also wohl bed.· neutral (L .). — Wortf.: s. οπός II 2a 4x Stimme der Musen / Chariten beim Hymnengesang (im Proöm. Th., VE L-av ίεΐσαι., vgl. δπ9 ίεΐσαι Th.830, h.27,18), Ix e.s Stieres. Musen: Th. 10 έννύχιαι στεΐχον περικαλλέα L ., ' ύμνεΰσαι Δία (και 'Ήρην) 43 άμβροτον L . ' θεών γένος αίδοΐον πρώτον κλείουσιν άοιδή (ούς Γαΐα έτικτεν), vgl. αύδή ήδεΐα 39f. Chariten: Th.65. 67 έρατήν δέ διά στόμα L .1
μέλπονται, πάντων τε νόμους και ήθεα κεδνά 1 άθανάτων κλείουσιν, έπήρατον L . II Th.832 (Köpfe des Typhoeus) άλλοτε μέν ... ' φθέγγονθ9 ώς τε θεοΐσι συνιέμεν, άλλοτε δ9 αύτε 1 ταύρου έριβρύχεω μένος άσχέτου -αν άγαυρού,' άλλοτε δ9 αύτε κτλ. (vgl. φωναί 829, παντοίην δπ9 830), wenn -αν Akk. der Bzhg. zu άγαυροΰ (s. West z.St.), dann Lnur hier (s. 2 Vorbem.). 'Stimme* als Eigensch. statt Klang, u. L . ohne nähere Spezif.; sonst -αν Obj. zu φθέγγονθ9 (nb. έοικότα 834) 2 b Klang, Geräusch, nicht (nur) von Stimmen
Th. 701 (vor der Titanenschlacht εΐσατο άντα) όφθαλμοΐσιν ίδεΐν ήδ9 ούασιν -αν άκούσαι 1 αΰτως ώς δτε Γαΐα και Ούρανός (πίλνατο), spezifischer als -αν sind δοΰπος 703. 705, δτοβος 709 sowie die Verben in 693 u. 706* h.Merc.443 (Ap.: „woher hast du diese Kunst?) θαυμασίην γάρ τήνδε νεήφα- τον -αν άκούω, 1 ήν ου πώ ποτέ φημι δαήμεναι", bez. of- fensichtl. nicht nur den Leierklang, sondern auch den des Gesangs (u. dessen Inhalt?), s. 440 τάδ9... έργα, 442 δώρον και άοιδήν, 447 f. τέχνη μούσα, τρίβος; zur Konstr. vgl. λ 421 (s.v. οπός II Β3, οικτρός Β3)
S. R. van der Mije
όσσάκι [2‘, 1°] wie oft; Abi. von δσσος, Bildg. wie πολ- λακις, s. Risch 367; nur m. iter. Opt. im NS u. iter. Aor.fonn (-σκ-) bzw. Impf. u. m. Korr. τοσσάκι in nachgestelltem HS Φ265 L-xi δ9 όρμήσειεΛ ποδάρκης δΐος "Αχιλλεύς ' 2w. 1 τοσσάκι μιν μέγα κΰμα διιπετέος ποταμοΐο 1 πλάζ9 ώμους καθυπερθεν Ύ194 L (Hektor, όρμήσαιτο ν.1.) πυλάων Δαρδανιάων ' άντίον άίξασθαι έΰδμήτους ύπό πύργους, 1
1 τοσσάκι μιν προπάροιθεν άποστρέψασκε (Ach.) παρα- φθας 1 προς πεδίον Α585 -κι γάρ κύψει9 ό γέρων (Tanta- los) πιεειν μενεαίνων, 1 τοσσάχ9 ύδωρ άπολέσκετ9 άναβρο· χέν. — Vgl. Vandaele, Opt. 165f. u. Monteil, Phrase relative 298 f. G. Markwald
οσσατιος [1‘] wie groß; synon. m. δσ(σ)ος (sch.D £758: -ιόν δσον), dieses erweitert durch Sup.suff. -ατο- (Monteil, Phrase relative 224; vgl. μέσατος) £758 (Hera:) „Ζεΰ πάτερ» ού νεμεσίζη Άρη τάδε καρτερά έργα, 1 -ιόν τε και οιον άπώλεσε λαόν Αχαιών κτλ.;" G.Markwald
δσσε [44\ 13°, 6Η, 3h] Ε ΙΕ, cf. OCS öc-i, Arm. ac-k'; further Forssman, MSS 25, 1969, 39ff.; Beekes, Kratylos 31, 1986, 72. — Deriv.: μελανοσσος (v.l.). See also δσσομαι
F -ε (nom.) 24, -ων 1, -οισι(ν) 2, -οις 2, -ε (acc.) 37
Μ 1 disyll. la shape [-«]: [U]-£ Γ427, /1453 [M -ε δέ οί πυρί λαμπετόωντι έίκτην+ Α 104 = 5662, Sc. 390; -ε φαεινά Ν435; -ε δ9 άμερδε Th. 698 [3 J δέ τοι / οί ·* ν401 s 433; κατ9 -ε £167; -ε £310 - Λ 356, /2637, h.Ven. 182 [’u] δέ οί -£4 200; τόν / την (h.Ap.37O) / (/7325) δέ σκότος -ε κάλυψε(ν) 4 461 = 503 = Ζ11, ζΐ 526 » Φ181, /V575, Ξ519, 0578 s /7325. 316, Γ471. 393 h.Ap.370; -ε καλύπτων £136; (πάλιν) τρέπεν L-£ φαει^ Ν3. Ί, Φ415; L , Ξ236, /7645, £679; -ε δ9 άμερδεν Ν340; -£ Μ466, S286, 0758, υ348 1b [± χ] τόν δέ κατ9 -ε ΕΆ 831
832


οσσε
οσσομαι
/7333 = Κ476; τώ νδέ οί -ε, 7V616, £438, 0607, Ρ695 = 5704, 7365, ^396, τ471; έν L 716, £131, «247; ...εν L j /7792; έκ δέ οί -ων Th.826; δέ μοι -ε ^463, μ 232, υ204; δέρκεται -ε/οις Ψ4ΊΊ / h.31,9; -ε 5186, ε 151 lc [-2] -οις Sc.430 2 trisyll. 2a [--^] -οισι Sc.426 2b [2_2] -οισιν Sc. 145
Σχ sch.min. POxy.2405 on 4 104: οσσε' όφ'θ'αλμοι (so too P.Turner 13 on 4104 and P.Strassb.inv.33 on 4 200), sch.D 4 104: όμματα. οφθαλμοί, Γ 42T. οφθαλμούς δυϊκώς
L Treu, Homer 69 f.; Laser, Arch. Hom. S 21 f.; Constanti- nidou, Antichthon 28, 1994, 1 — 15
B eyes (dual and, outside Hom., pl.: see F) of pers. (human or divine) or animal (4x in B3; h.Ap.370 [δράκαινα] in B7); of the two eyes of a single indiv. exc. N340 (Ldual w. idea of eyes of each indiv. in throngj, Th. 698 (L d). 826 (pl. of eyes in hundred heads of Typhoeus; dual ci. West); verb w. -ε as subj. in sg. 2', 1°, dual 5‘, 3° (incl. έόντε), 1H, pl. 7', 8°. — Epiths.: φαεινώ/ά 6' / N435, πυρί λαμπομένοισι Sc. 145; predic.: άδακρύτω 5186, αίματόεντα (-εντε v.l. ant.) 7V616, δεινώ 4 200, περικαλλέ(ε/α) ν401+. — Wdfld.: see όμματα 1 anatomical, without (dir.) ref. to function, expression et sim. (cf. οφθαλμός Bl) 7V616 τώ L5f οί -εΔ 1 πάρ ποσίν αίματόεντα (αίματόεντε v.l. ant.) χαμαί πέσον (πέσεν ν.1.), cf. /7741 f. (w. οφθαλμοί, see Friedrich, Verwundung 28 f.) /7792 (πλήξεν μετάφρενον) χειρί καταπρηνεΐ, στρεφεδίνη- θεν L j in context of closing eyes of corpse: 4 453 (ού μέν σοί γε πατήρ καί) μήτηρ 1 -ε καθαιρήσουσι θανόντι περ 2 as Organs of sight (cf. όμματα Bl, οφθαλμός B2): in context of seeing, looking: N3 πάλιν ^τρέπεν -ε φαεινών = Φ415" ΝΊ ές Τροίην δ9 ού πάμπαν έτι L d Π645 ούδέ ποτέ Ζευς 1 τρέψεν άπό ... ύσμίνης ν-ε φαεινών Ρ679 σοί L j 1 πάντοσε δινείσθην (κατά έθνος έταίρων) *7463 πάντη L5f μοι -εΔ (άμ πεδίον παπταίνετον [παπταί- νεται ν.1.] είσορόωντι) μ 232 έκαμον L ' πάντη παπταί- νοντι πρός (πέτρην) Ψ4ΊΊ (οΰτε νεώτατός έσσι) οΰτε τοι όξύτατον κεφαλής έκ^δέρκεταιΛ (έκδέρκετον ν.1.) -ε h.31,9 σμερδνόν δ9 ό (Helius) γε L u -οις 1 χρυσής έκ κόρυθος £286 ένθ9 'Ύπνος έμεινε πάρος Διός -ε Ιδέσθαι (άσσον ίκέσθαι v.l.) dazzled: 7V34O -ε (of men in battle) L5’ άμερδεΛν 1 αύγη χαλκείη κορύθων άπο κτλ. Th.698 -ε L d καί ίφθίμων περ έόντων 1 αύγή μαρμαίρουσα κεραυνού τε στεροπής τε 3 expressing inner state (usu. rage, Jerocity expr. by blazing eyesj direction of gaze expr. emotion Γ427, h.Ven. 182, cf. P167) of pers. or animal (lion P136, £131, Sc.430; boar Sc.390), character (L d Th.826, Sc. 145) (cf. όμματα B2, οφθαλμός B3) 4 104 (μένεος φρένες) πίμπλαντ9, L-f δέ οί πυρί λαμπετόωντι έίκτΛην = 5662 (νν. 661. 662 damn. Ar.) Sc.390 L Λον (εϊκτην codd.: corr. Goettling) 4 200 (έγνω) Αθηναίην' δεινώ δέ οί (Ach.: see Nörenberg, Η. 100, 1972, 251—4) -ε φάανθεν O6Q1 ντώ δέ οί -ε ' λαμ- πέσθηνΛ (ύπ9 όφρύσιν) Τ365 L u ώς εϊ τε πυρός σέλας (νν. 365—368 Aristarchum olim damnasse, postea vero obelos abstulisse refert Dion.Sid.) 16 ως μιν μάλλον έδυ χόλος, u£v δέ οί -£j 1 δεινόν ύπό βλεφάρων ώς εί σέλας έξεφάαν- θεν (έξεφαάνθη v.l. ant.) £131 L u ' δαίεται Μ466 πυρί δ9 •ε δεδήει Th.826 έκ δέ οί (Typhoeus) -ων (έν δέ οί -ε Byz.) ' θεσπεσίης κεφαλήσιν ύπ9 όφρύσι πυρ άμάρυσσεν Sc. 145 (Φόβος) έμπαλιν -οισιν πυρί λαμπομένοισι δε- δορκώς 426 "Αρην προσιόντα δοκεύσας, ' ^δεινόν, όρων -οισι, λέων ως σώματι κύρσας 430 γλαυκιόων δ9 -οις L j ΡΜ36 έπισκύνιον κάτω έλκεται (lion facing huntsmen) -ε κα- λύπτων (καλύπτον ν.1.) (νν. 134—136 om. Chia, Zen.), surely meant as sign of threatening alertness (see also Kirk, Iliad ad 1) II £427 (ένθα κάθιζ9 Ελένη) -ε πάλιν κλίνασα h.Ven. 182 ώς δέ ϊδεν δειρήν τε καί όμματα κάλ9
833
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Αφροδίτης 1 τάρβησέν τε καί -ε παρακλιδόν έτραπεν άλλη Ρ167 (Αϊαντος) ούκ έτάλασσας (Hector) ' στήμεναι άντα κατ9 -ε (of Aias) ίδών δηϊων έν αυτή 4 assoc. w. beauty as characteristic of indiv. v401 κνυζώσω (Ath.) δέ τοι (Od.) -ε πάρος περικαλλέ9 έόντε (νν. 398—401 άθετοΰνται schol.) s 433 5 in context of weeping (cf. οφθαλμός B5)
P695 Lrw δέ οί -ε ' δακρυόφι πλήσθεν^ = 5 704 *7396 L , r471 l j χ247 έν δέ οι -ε ' ^δακρυόφιν πίμπλαντοd υ348 -ε δ9 άρα σφέων 1 L u ε 151 ούδέ ποτ9 -ε ' δακρυόφιν τέρ- σοντο 5186 ούδ9 άδακρύτω έχεν -ε υ204 δεδάκρυνται δέ μοι -ε (παρειαί ν.1.) ' μνησαμένφ Όδυσήος 5 758 τής 5’ εΰνησε γόον, σχέθε (σχέτο v.l., cf. r361) 5’ -ε γόοιο 6 in context of sleep(lessness) (cf. όμματα B4) £236 κοίμησόν μοι Ζηνός ύπ9 όφρύσιν -ε φαεινώ Ω63Ί ού γάρ πω μύ- σαν -ε υπό βλεφάροισιν έμοϊσιν 1 έξ ού (έμός πάϊς ώλεσε θυμόν) trance: 7V435 (τόν [Alcathous]) ύπ9 Ίδομενηϊ Πο- σειδάων έδάμασσε 1 θέλξας -ε φαεινά, πέδησε δέ (γυϊα), cf. όμματα θέλγει Ω343* Ί darkened in death, unconscious- ness (cf. οφθαλμός B7): death: 4461 τόν (Echepolus) δέ σκότος -ε κάλυψεν (ν. om. pap. 1) - 503 - ZW = Ν575" = £519" = /7316" = Γ471" « 393" s h.Ap.37O s 4 526" = Φ181 = 0578" (άράβησε δέ τεύχε9 έπ9 αύτφ vulg.; ν. om. quidam) s /7325 £82 Lrov δέ κατ9 -ε 1 έλλαβε (θάνατος καί μοίρα)Π333 L d « Κ476 unconscious- ness: £310 άμφί δέ -ε κελαινη ^νύξ έκάλυψε^ s 4 356 (ν. om. Zen., ath. hic Ar. Byz. Arist.) S438 έξοπίσω πλήτο χθο- νί, τώ δέ (καδ δέ v.l. ant., vulg.) οί -ε ' L u μέλαινα
D v.l. 4 610 J. N. O’Sullivan
οσσομαι [6‘, 9°, 2Η] E Wz. s. οψομαι Μ 1 [-«] προ- τι-ετ9 όλεθρον £389 2a [-<>^1 προτι-ομαι ούδ9 Ύ356; προτι-εο μηδ9 η3\ = ψ<365"; θάνατον προτι^-ετο θυμός, £219 [---] κακά 5’ / κακόν L /φ κ3Ί4, Th.551, σ154 2b [-1ν] -οντο Σ224 [-^] -οντο δ9 όλεθρον β\52 3
[ivw^l -όμενος/οι/η/ον α!15, Hes.fr. 1,10, υ81, £17 [3ν«2] έπι-ομένω θάνατον Ρ381 [Lvl] κάκ9 / κακόν -όμενος/η Α 105, Ω 172
Σχ sch.min. Ρ.Oxy.2405 zu 4 105: κάκ9 -όμενος' κακώς ύποβλέψας (vgl. IISp. 1282,56f.), sch.D £224: προεώρων (vgl. Ύ356). κατά διάνοιαν προέβλεπον, £17: ήτοι προσδε- χόμενον. ή προσημαΐνον
L 1 Buttmann, Lexil.121 ff.; 2J.Μ.Hoogvliet, Studia Hom., Diss. Lugduni Batavorum 1885, 27—41; 3W. Kraus, RE XXXIII1, 1957, 661; 4Kokolakis, MPhL 4, 1981, 100; ’DiBe- nedetto, RFIC115, 1987, 273 A.2; 6Th.Rakoczy, Böser Blick, Macht des Auges u. Neid der Götter, Tübingen 1996, 50ff.
B vor Augen (vgl. όσσε A 104f.) haben (Snell, Entdeckung 15), u. zwar Abwesendes (al 15, x374, u81) od. Zukünftiges außer letzten 3 St. (s. II2); Subj. Tiere Σ224, /5152 (— M2b, Pl. nur hier u. Hes.fr. 1,10), πέλαγος Ξ\Ί (Gl.), Gotth. Ω 172, Th. 551 (s.u.), sonst Menschen (Od. 7/31, Tel. α 115, Pen. υ81, ψ365) bzw. Od.’ θυμός / κραδίη κ3Ί4, £219 / £389; (obligator.) Akk.-Obj. meist sachl. (außer £17 stets unangenehm: άλγεα Σ224, γήρϊας Hes.fr. 1,10, θάνατον P381, £219, κακά/ όν 4 105, x374, Th.551 / £2172, σ!54, όλεθρον /7152, £389, φύζαν Ρ381), selten pers. (X356 Ach., τ/314 'niemand’ in 112, nur α115, u81 in I pos.: d. ersehnte Od.); m. dat. comm. nur bei göttl. Subj. (s.o.), vgl. (impl.) /7152 (Omen), s.a. III; negiert 3° in II2 u. Ω 172. In assoz. Zush. m. θυμός* Σ223Γ, x373f., Th.551/4 (je 2x!), X356f., £219, σ!54, ήτορ a!14f., σ153Γ, υ81/4, κεφαλή+ ß\52, σ!54, κύματι £16f., £388f., (τ)ά περ / καί τελέεσθαι έμελλεν β\52/6, Th.551 f., τετιημένος al!4f., a!53f., φρενες* 4103 ff., Χ356Γ. ni71f., α115, Hes. Th.551/4, fr.1,10, (άλλο)φρονέων* i2172f., x374. In Gl. £17, χάρ-Satz Σ224, (Ω172,) σ154,
834


δσ(σ)ος, δσ(σ)ον
οσσομαι
μέσ(σ)ος oben Bd.III 159,48ff.); δ. in Linear B nicht bezeugt, doch machen myk. to-so, to-so-de auch Existenz von 0. wahrsch. (L2204). - Abl.: όσσάκι, όσσάτιος
F -ος \, -σος 2, -ον 1, -σον 6; -οι 36, -σοι 44, -σοισιν 1, -σους 2; -τ/ 4, -ση 3, -ην 3; -αι 5, -σαι 9, -σας 2; (Nom.:) -ον 2, -σον 6, -φ 1, (Akk.:) -ον 30, -σον 38; (Nom.:) -α 8, -(α) 3, -σα 13, -σ(α) 4, (Akk.:) -α 31, -(α) 17, -σα 24, -σ(α) 19
Μ 1 Stamms, im longum (δσσ.) la eins, [i] -σ’ /269, AT49. 525, Σ431, <2421, 5107, 5490, Th.424 [2] πολλά / πάντα μάλ9, -σ9 7/363, 5613 = ο 113, 7/221 [1 ] -σ’ έμόγη- σαν 5490 R] -σ’ Τ194, *F50, <2595, 5417. 745, ν92 lb zweis. Iba [--] -σοι/σαι άριστοι/αι έσαν Ρ3ΊΊ, h.Ap.93; -σα τοι/οί έν 1263, π284 / £326 = τ295; -σον/σα έμοί Χ42, h.Ap.537; -σα δέ Ψ43\, 5791; -σα δ9 γ 186; -σα τοι χ56', -σα τε /380, χ62; -σος 0630; -σον Α 516, £616, £242, Φ371, *F190. 251; -σοι Κ301, Λ/19, 5241, ν8, χ245, Hes. fr. 205, 4; -ση £400; -σαι Λ 227; -σα Γ66, /127, 575, τ/214, 5319, £198, τ367 [2-] -σοι/σαι άριστοι/αι ένί στρατφ 0296, £371; ^πολλά μάλ9, -σα, έοικε α278 · 0197, α 292 s 0223; L , τε λ 280; L , 7265; πάντα μάλ9 -σα τ9 Ύ115; -σα τε Β46Ζ, Ρ44Ί = σ 131; -σον έμοί Ψ2Ί6\ -σα τοι ν306; -σοι Β249, E261' -σον Λ 658; -σα μ 191 [ίΜ] -σον/σα (τ’) έμοί/έγώ περ Ρ232, τ347, h.Cer.218; -σον έγωγε/έγώ νύν Ν222, τ169; -σοι άμ9 αυτφ λ388, ω21; -σοι/σον άριστοι/αι Δ 211, Λ 691, Λ/13, Ρ368, γ 108, £257, 5250 / η32Ί; -σοι 9Αχαιοί /55. 642; -σοι έασι/ν £125, /798; -σα έοργας Γ5Ί, Φ399; -σα τοι ΤΙ40; -σον Ρ410, Φ410, Ώ670, Hes.fr.278, 1, h.Ap. 174; -σοι Π546, 5214; -σα e206, Th.651 Ibß [1-] -σον φέρτερός/τέρη/ τατος είμι/έστι Α186, Φ488, Th.49; -σον τίς τ9 *Ρ845, 32 ε249; -σος τις κ45; -σον τ75’£860 — £148, £484, 5124/ ι322; -σοι/σαι νύν 5222 (vgl. Hes.fr.305,2), τ/68; -σοι/σαι γάρ Κ2\4 s α 245 = π 122 = rl30, Th.154 = 421 / £93, Th. 183; -σοι/σαι δή Λ 651, Ρ26\ / Th.967; -σον δέ ^517; ■ 36 σοι/ση/σον δ9 Τ230 / /7589, <2317 / £770; -σον Ζ454, £23, /2544, τ/108, λ518; -σους £845, h.Ap.30; -σαι Κ418; -σας λ329 [--] -σας χ\69 lc dreis. [---] -σοισιν £94 2 Stamms, im breve (δσ.) 2a eins. -[-] ούδ9/ήδ9 οσ’ 40 /381, «459; δσ* άν ε39 = ν137 2Μ μέν δσ9 Η339; δσ9 h.Ap.191 3Μ δσ’ Σ53, μ 189, h.Merc.522
£362; δσ’ Ν3Ί5 !«[«] (^ήμένΔ) δσ9 ήπειρος πολλά/δείνα/ αίνά τρέφει h.Ven.5, Th.582, Cypr.fr.7, 12 p.38 Dav.;
44 δσ* έν «458; μέν δσ9 έν ψ302; δσ9 /592 δσ’ αν 5204; δσ’ Ύ380, h.Merc.202 2b zweis. 2ba i[-] αϊδ9 -ον Π122; ήδ9 -οι/α h.Ap.251. 291 / /107, <^312, h.30, 4; ούδ9 -ον/a Ορ.41, /404; -ον Θ213, /354; -α ν!2, π339
48 *[_] -α φημι Κ5\, h.Merc.532; -α δή/τ9 Φ442, μ/307; αϊδ9 -α τ/331; έπειδ9 -ον/α 017, <51; -α Κ\05, γ 116, 5152 3[ν.] -α τε/τοι/δή Ύ118, ν304, £362 s ο487; -οι/ον ού(κ) £143, 5 229; -ον £786, 016 s Th.720; -α /312, 52 Th.475, h.Merc.540, Vit.p.18,26 -ov /177 -= /342 - 395 = 7/184 = 228 = σ427 s </>273; -a ψ306 H-l 'a πόντος/ον h.Ven.5, h.30, 3; ούδ9 -a /381. 401 2bß l·2· πάντες/πασαι -οι/αι MW) / Σ38, 5720; ήμέν -oi/a 56 0672, 5575, v240, h.Ap.250 - 290 / /105, h.30, 3; μ^
-ον τ9 1325; -τ/v/ov r’ κ113. 167; -οι Λ361, Hes.fr.305, 2 (vgl. 5222); -ην Σ512 s ΛΊ21; -ai £75 a O654in; -oV Th.525 [ν2] -ον Τ£ x517 [ν1] ^άλλοι μεν γάρ πάντες,Λ
60 / Akk. (δεοί είσ9 έν Όλύμπφ) ΕΖΊΊ, /86; u j C01 μνηστήρες άγαυοί, φ232\ άλλοι, L , 0209; πάντες, c°l ρος, ήσαν άριστοι Λ 825 - /723; L , είσίν άριστοι 536; -οι/αι δεοί/αί είσ9 έν Όλύμπφ Α566, 0451 / Σ429; MV· 64 τες, -οι Τρώεσσιν/Δαναοΐσιν άρωγοί Φ31\. 428 /
-ον τ9 έπί δουρός έρωή 0358, Φ251; -ον τ’ έπί Γ\2, νΠ4»
836
dir.R. (RAnf. Ύ356, 2.V. <2172, REnde μ/365) <2172, «374, υ81 u. 4χ in II2, REinl. Α105, nach RAbschL σ154, Th.551. - Wortf.: ποτιδέρκομαι, όίομαι, πρόσδ9 όρόων (Γ481), προσπτύσσομαι t χ 4
I Simplex: im Geist (δυμφ Σ224, σ154, Th.551, [£Vi] φρεσίΐν] «115, Hes.fr. 1,10) vor sich sehen σ154 (nach Frei- ermordprophezeihg.: Amphin. βή δια δώμα τετιημενος) νευ- στάζων κεφαλή' δη γάρ κακόν (s.d. B4D ^ετο δυμ,φ. 8 άλλ* ούδ1 ως φύγε κήρα ihm schwante Übles, vgl. u 367 f., kontrast. p465+ κ374 (ταμίη hieß essen) έμφ 5’ ούχ ήνδανε δυμφ, ' άλλ9 ήμην άλλοφρονέων (s.d. Β2), κακά δ1 L ,ός in traurigen Gedanken (sc. an d. Gef.), s. 298. 385/7, vgl. 380 12 4105 (Ag. άχνύμενος) όσσε δέ οί πυρί ... έίκτην* ' Κάλχαν- τα πρώτιστα κάκ9 -όμενος προσέειπε schlimme Aussichten vor Augen (s. 107. 116. 120), sc. u. deshalb wütend (vgl. 224); and. (Σχ >) IISp. 1287,19. 27, L6, West, East 349 A.30 16 <2172 (δάρσει) ού μέν γάρ τοι έγώ (Iris) κακόν -ομένη τόδ9 ίκάνω, ' άλλ9 άγαδά φρονέουσα mit schlimmer Botschaft (im Kopf), vgl. Plamböck, Erfassen 101 (Ggs. O174f., £685 f.) Th.551 (Ζευς γνώ) δόλον' κακά δ9 -ετο δυμφ 1 δνητοΐς sah 20 voraus (L3), sc. für später, s. 562f., kontrast. Η4ΊΚ 0152 (αίετώ) τιναξάσδην πτερά πυκνά, ' ές δ9 ίδέτην πάντων κε- φαλάς, -οντο δ9 δλεδρον, ' δρυψαμένω δ9 όνύχεσσι παρειάς hatten < deren > Massaker vor Augen (vgl. Trauergeste) 24 > blickten Verderben (vgl. δέρκομαι Bll); zur fv.1. s. Lud- wich, Textkritik 1522, 12 ff. Σ224 (ώς άϊον όπα χάλκεον Ach.s) πασιν όρίνδη δυμός ... ίπποι ' άψ δχεα τρόπεον' -οντο γάρ αλγεα δυμφ. ' ηνίοχοι δ9 έκπληγεν scheuten 28 ängstlich Hes.fr. 1,10 -όμεν[ο]ι φρ[εσί] γήρίας vor sich das Greisenalter, vgl. Mimn.fr. 5,6 W. £17 ώς δ9 δτε πορφυρή πέλαγος ... κύματι κωφφ,' -όμενον ... άνέμων ... κέλευδα,' αΰτως (s.d. Β5), ούδ9 αρα τε προκυλίνδεται ούδετέρωσε, ' πρίν τινα κεκριμένον καταβήμεναι ούρον erwartend (L4 5) α 115 (Tel. ηστο τετιημένος) -όμενος πατέρ9 ένί φρεσίν, εϊ ποδεν έλδών (Freier verjage), vgl. 0351, u224f. (m. abh. NS nur hier) u81 (με) βάλοι 9Άρτεμις, δφρ9 Όδυσήα ' -ομένη καί γαϊαν υπο άφικοίμην, ' μηδέ τι χείρονος άνδρός έϋφραίνοιμι νόημα an Od. denkend, vgl. ψ 150f.
II Kompos. (KSV, stets m. Hiat zw. Präv. u. ο.) III έπιόσσομαι andern Drohendes (verantwortungsvoll) im Blick haben £381 (Thrasym. u. Antil. wußten nichts von Patr.’ Tod) τώ δ9 έπι-μένω δάνατον καί φύζαν έταίρων (s.d. II Sp. 749,34ff.) ' νόσφιν έμαρνάσδην, fast svw. (έπ)άμύνον- τες, s. 703 ff.
II2 προτιόσσομαι konkr.: jem. anblicken (supplet, zu όράωΊ)', nur bei Subj. κραδίη / δυμός (u. in Vbd. m. Adv. πολλά / ποτέ) übertr.: den Tod gewärtigen £219 (οπότε κρίνοιμι λόχονδε άριστηας) ου ποτέ μοι δάνατον προτι- -ετο δυμός (άλλά πρώτιστος έλεσκον e.n Gegner) war mir nie der Tod ggwärtig, vgl. χ 11 f. ε 389 (2 Tage κύματι) πλάζε- το, πολλά δέ οί κραδίη προτι-ετ9 δλεδρον oft stand ihm das Ende vor Augen, vgl. κ 130 Ύ356 (Hektor zu Ach.:) η σ9 ευ γιγνώσκων προτι-ομαι, ούδ9 άρ9 έμελλον ' πείσειν η γάρ σοί γε σιδήρεος έν φρεσί δυμός dir ins Auge blickend ist mir alles klar τ/31 (ϊδι σιγή) μηδέ τιν9... προτι-εο μηδ9 έρέεινε - ^365eM, weder Blick- noch Sprechkontakt (intentional nur hier), vgl. ρ509, /710 (jew. metr. gleichw.), o440 R. Führer
δο(σ)ος, δσ(σ)ον [138‘, 130°, 24H, 21h, 2e] E Abl. vom Pron.stamm ♦jo- (vgl. δς), *jotjp- nur durch Vgl. m. and. idg. Sprachen rekonstruierbar (z.B. lat. quot; s. Chantraine, Form. 33; L22O5f.; Risch, Kratylos 11, 1966, 150 - Kl. Sehr. 263); -rj- hier ion. > -s-, äol. > -ss-, Untersch. zw. ion. u. äol. Form metr. genutzt (s. Hermann, Sprachw. Komm. 132; R.Hiersche, Grundzüge d. gr. Sprachgesch., Wiesbaden 1970, 83; vgl*. 835


δσ(σ)ος, δσ(σ)ον
δσ(σ)ος, οσ(σ)ον
-η δύναμίς γε πάρεστι 0294, 7V786 = Ι//128; -α τρέφει εύ- ρεϊα χθών Λ 741, h.Merc.570; -α φρεσί σήσι/ήσι μενοι- ν£(ς·) £180, ρ355; πάντες/τόσσον, -οι all, <ρ372; ΐσασιν, -οι/ω Th.370, Ορ.40; -οι/ον Κρόνου Th.630 = 668 s 648 / h.Ap.339; μέν -η μ 86; -ον τε/τ9 μ 181 / //451 s 458, ^327, Ορ.679; -ος #528; -οι Β492, Γ190, ΑΤ195. 414, Ξ28, τ383 Ορ. 250; -ον Λ 462, Ξ36, ^890; -α /385, £323 = τ293, /46, Hes. fr. 273, 1 3 Stamms, in den brevia (όσσ.) [-*] τών/οΰθ9/ήδ9 -σοι/ον /161, 0673, Ρ172, «Τ'891, α247 = π 124 = <ρ346, ν241, φ 347; -σον Κ360 [-^] τούς -σοι #681; -σοι/ον τε π236 / 0356, Α25; -σαι μοι 0723 [--] -σον τε γέγωνε βοήσας ε400 = /473, £294; -σον τ’ έπί Χ351; -σον τ9 Ορ.346; -σον /160, δ 102. 252, π 290 = τ9
Σχ sch.D Ώ630: -σος* ήλίκος, sonst in sch.D ο. durch όπόσος erkl. (z.B. zu Α 186) od. d. Form m. -σσ- durch die m. -σ- (z.B. zu #249)
L ‘Guiraud, Phrase nominale (E&C 42) 245—8; 2Monteil, Phrase relative 204—24; 3Tsopanakis, Hom. Researches 279—82
B wie groß Pron.adj.; entspr. se. Herkunft (s. E) Rel.-Pr. m. spez. Betong. d. Quantität; überwiegt d. adj. Element 'groß’, nähert sich das rel. einem Vergleich (Bl); überwiegt d. rel. Element, gewinnt das adj. (meist PL; Sg. s. 2ay u. 2ba) d. umfassende Bed. 'alle(s)’ (B2). - Wortf.: οίος (s.d.), όπόσος, ποιος, πόσος Gliederg.: 1 m. überw. komp. Bed. la m. Korr.-Pr. (vor- od. nachgest.) laa adnominal laaaa zur Bez. d. Größe od. Menge laabb zur Bez. d. Entfemg. laacc sonstiges: Dauer, Lautstärke, Mut laß adverbial (δσ[σ]ον [τε]) laßaa zur Bez. d. Entfemg. laßbb zur Bez. d. Lautstärke laßcc sonstiges 1b ohne Korr.-Pr. Iba adnominal; zur Bez. d. Größe, Lautstärke od. Menge Ibß adverbial Ibßaa zur Bez. d. Lautstärke od. Menge Ibßbb zur Bez. d. Entfemg. Ibßcc zur Bez. d. Ranges, Könnens, Nutzens 2 m. überw. rel. Bed. 2 a m. Korr.-Pr. 2aa im Mask. Pl. 2aß im Ntr. Pl. 2ay im Ntr. Sg. 2b ohne Korr.-Pr. 2ba im Sg. 2bß im Pl. 2bßaa Mask. 2bßbb Fern. 2bßcc Ntr.
1 m. überw. komp. Bed.: wie groß, im Pl. wie viele(s) 1 a m. Korr.-Pr. laa adnominal laaaa zur Bez. d. Größe od. Menge #528 μείων, οΰ τι τόσος γε -ος Τελαμώνιος Αίας Γ190 ούδ9 οι τόσοι ησαν -οι έλίκωπες Αχαιοί /127 jp τόσσα γένοιτο,Δ 1 1 -σα μοι ήνείκαντο άέθλια μώνυχες
ίπποι 269 L d 1 1 -σ’ Αγαμέμνονος ίπποι άέθλια ποσ-
σιν αροντο 380. 381 (bis). 385 Lot55’ εϊ μοιΛ δεκάκις τε καί είκοσάκις τόσα δοίη 1 -σα τέ οί νυν έστι 1 ούδ9 -(α) ές Όρχομενόν ποτινίσεται, ούδ9 -α Θήβας ' 3w. ' L j τόσα δοίη -α ψάμαθός τε κόνις τε Κ49 τοσσάδε μέρμερ9 έπ9 ηματι μητίσασδαι, ' -σ9 'Έκτωρ έρρεξε Σ431 τοσσάδ9 άνέσχετο κήδεα λυγρά ’ -σ’ έμοί έκ πασέων ... Ζεύς άλγε9 έδωκεν; Ω3Υ7 -ση δ9 ... θύρη θαλάμοιο τέτυκται ' '
τόσσ9 άρα τοΰ (αιετοΰ) έκάτερθεν έσαν πτερά <5107 ου τις Αχαιών τόσσ9 ^έμόγησεΛν, ’ -σ’ Όδυσεύς L j ε249 -σον τίς τ9 έδαφος νηός τορνώσεται άνήρ 1... ' τόσσον επ’ εύρεϊαν σχεδίην ποιήσατ9 Όδυσσεύς τ347 η τις δή τέτλη- κε τόσα φρεσίν -σα τ9 έγώ περ 367 ού γάρ πώ τις τοσσα βροτών ... ' πίονα μηρί9 έκη9 * -σα σύ τφ έδίδους άρωμε- νος Ορ.679 -ον τ9 έπιβάσα κορώνη ' ίχνος έποίησεν, τόσσον πέταλ9 άνδρί φανήη II eil. u. m. korr. τοιήδε: δ75 Ζηνός που τοιήδε γ9 Όλυμπίου ένδοθεν αυλή, ’ -σα ταδ9 άσπετα πολλά wenn man bedenkt, wie unsägl. viel; von L2222 exkl. aufgefaßt laabb zur Bez. d. Entfemg.: wie weit Π539 -ση δ9 αιγανέης ριπή ταναοϊο τέτυκται, ' 2νν.' τόσσον έχώρησαν Τρώες ¥*431 -σα δέ δίσκου ουρά ... πέλονται, ’ ... ' τόσσον έπιδραμέτην #124 -σον τ9 εν νειφ ούρον πέλει ήμιόνοίΐν, ' τόσσον ύπεκπροθέων λαούς ικεθ9 (vgl. Wecklein, SB Bayern 1915, 50) laacc sonstiges: Dau-
837
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
er, Lautstärke, Mut /2670 σχήσω γάρ πόλεμον ^τόσσον χρόνον -ooVj ανωγας τ!69 όππότε πάτρης 1 ής άπέησιν άνηρ L j έγώ νΰν Ξ400 οΰτ9 άνεμος τόσσον γε περί δρυ- σίν ύψικόμοισι ' ήπύει, ... ' -ση (τόσση ν.1.) άρα Τρώων καί Αχαιών έπλετο φωνή Ρ23 οΰτ9 ούν παρδάλιος τόσσον μένος 1 2νν. ' -σον Πάνθου υίες φρονέουσιν laß adverbial, nur-(o)ov (τε) laßaa zur Bez. d. Entferng. wie weit; Korr. τόσσον (τε) Γ\2 τόσσον τίς τ' έπιλεύσσει -ον τ9 έπί λααν ϊησιν 016 τόσσον ένερθ9 Αίδεω -ον ούρανός έστ9 άπό γαίης s Th.720 Ψ5\Ί -σον δέ τροχοΰ ίππος άφίσταται, ... ' 4νν. 1 τόσσον δή Μενέλαος ΡΝ» ' λεί- πετ9 845 -σον τίς τ9 έρριψε καλαύροπα ... 1 ' τόσσον
παντός άγώνος υπέρβαλε <5356 τόσσον άνευθ9, -σον τε πανημερίη γλαφυρή νηΰς ’ ήνυσεν ε400 άλλ9 ότε τόσσον άπήν, -σον τε γέγωνε βοήσας = /473 s μ 181 — £294“ laßbb zur Bez. d. Lautstärke E*786 ός τόσον αύδήσασχ9 -ον άλλοι πεντήκοντα ΞΙ48 -σον τ’ έννεάχιλοι έπίαχον ή δεκάχιλοι 1 άνέρες ' τόσσην έκ στήθεσφιν οπα κρείων ένοσίχθων κτλ. laßcc sonstiges: wie; Korr. τόσον, τοσ- σόνδε, ως Ζ454 άλλ9 οΰ μοι Τρώων τόσσον μέλει άλγος όπίσσω, ' 3νν. 1 -σον σεΓ (σευ ci.), vgl. L:206 A.l /7722 αΐΰ9 -ον ήσσων είμί, τόσον σέο φέρτερος εΐην Ρ242 οΰ τι τόσον νέκυος περιδείδια Πατρόκλοιο, 1 ... * -σον έμή κεφαλή περιδείδια Φ371 ού μέν τοι έγώ τόσον αίτιός είμι, ' -σον οί άλλοι πάντες Χ42 αϊ&ε δεοϊσι φίλος τοσσόνδε γένοιτο 1 -σον έμοί τ/108 -σον Φαίηκες περί πάντων ϊδριες άνδρών νηα δοήν ένί πόντφ έλαυνέμεν, ως δέ γυναίκες 1 ιστόν τεχνησσαι 1b ohne Korr.-Pr. Iba adnominal; zur Bez. d. Größe, Lautstärke od. Menge; meist im PL, oft durch e. Numeraladj. wie πολλά im HS betont /2630 Πρίαμος δαύμαζ9 Αχιλήα, ' -σος έην οίός τε /322 τό (Keule Polyphems) μεν άμμες έΐσκομεν είσορόωντες ' -σον #’ ιστόν νηός, vgl. L22O8f. κ!13 τήν δέ γυναίκα ' εύρον -ην τ9 ορεος κορυφήν 517 βόθρον όρύξαι -ον τε πυγούσι- ον s λ 25 II μ 86 της ήτοι φωνή μέν -η σκύλακος νεογιλλής ' ^γίνεται^ II #468 εσταν ' μυρίοι, -σα τε φύλλα καί άνθεα u , ωρη s ι 51 0294 ού μέν τοι -η δύναμίς γε πάρεστι 1 παύομαι « /V786cl « ψ 128, vgl. L2212 /148 έπί μείλια δώσω ' πολλά μάλ9, -σ9 οΰ πώ τις έή έπέδωκε θυγατρί = 290 JC51 έργα δ9 έρεξ9 -α φημί μελησέμεν 9Αρ- γείοισι Λ 658 ούδέ τι οϊδε ' πένθεος, -σον όρωρε κατά στρατόν Ρ232 τό δέ οί κλέος έσσεται -σον έμοί περ Χ38Ο δς κακά πόλλ9 έρρεξεν, -(α) ού σύμπαντες οί άλλοι ε39 πόλλ9, -(α) αν ούδέ ποτέ Τροίης έξήρατ9 Όδυσσεύς = ν!37 *45 ίδώμεθα, δττι τάδ9 έστίν, ' -σος τις χρυσός τε καί άργυρος άσκφ ένεστιν 458. 459 οίδα καί αύτή, ' ήμέν -(α) έν πόντφ πάθετ9 άλγεα ίχθυόεντι, ' ήδ9 -(α) άνάρσιοι άνδρες έδηλήσαντ9 έπί χέρσου, zum Probi, d. interr. Funkt, vgl. G.Wakker, in: Les completives en grec ancien (Hrg.: B.Jacquinod) Saint Etienne 1999, 145-63 £326 καί νύ κεν ές δεκάτην γενεήν έτερόν γ9 έτι βάσκοι, ' -σα (τόσσα ν.Ι., s. van der Valk, Text. Crit. Od. 160) οί έν μεγάροις κειμήλια κεϊτο άνακτος « τ295 π236 δφρ9 ειδέω, -σοι τε καί οι τι- νες άνέρες είσι Ορ.40 νήπιοι, ούδέ ΐσασιν -φ πλέον ήμισυ παντός Hes.fr.278, 1 θαΰμά μ9 έχει έρινεός -σον ό- λύνθων (-ους όλύν&ους codd.) ' ουτος έχει h.Ap. 191 άνθρώπων ' τλημοσύνας, -(α) έχοντες ύπ9 άθανάτοισι θεοΐσι ' ζώουσ9 (vgl. Forstel, Apollonhymnos 230) Ibß adverbial, nur -(σ)ον (τε); zu τε s. Ruijgh, „τε epiquc“ 32ff. Ibßaa zur Bez. d. Lautstärke od. Menge: wie £860 δ 6’ 3%κχ/ε χάλκεος Αρης, ’ -σον τ’ έννεάχιλοι έπίαχον ή δεκάχιλοι ' άνέρες Λ 462 τρίς μέν έπειτ9 ήϋσεν -ον κεφαλή χάδε φωτός ε484 φύλλων γάρ έην χύσις ήλιθα πολλή, ' -σον τ9 ήέ δύω ήέ τρεις άνδρας έρυσθαι Ibß bb zur Bez. d. Entfemg.: wie weit, geleg. durch έπί verstärkt Λ/451 τοΰ δ9
838


δσ(σ)ος, όσ(σ)ον
ήτοι κλέος έσται -ον τ’ έπικίδναται ηως = 458 Λ7351 αλλ δτε δή ρ’ άπέην -σον τ' έπι ουρά πέλονται ' ήμιόνων 0358 -ον τ’ έπι δουρός έρωή ' γίνεται = Φ251" Ρ368 ήέ- ρι γάρ κατέχοντο μάχης έπί δ9 -σον (-σοι vulg.) αριστοι έστασαν (s. Ludwich, Textkritik 422 f.; Wecklein, SB Bayern 1911, 45; Iliad, z.St.) *P251 κατά πυρκαϊήν σβέσαν αϊδοπι οϊνφ, 1 -σον έπί φλόξ ήλδε #229 δουρι δ9 ακοντίζω -ον ούκ άλλος τις όΐστφ π290 κατηκισται (τά τεύχεα), -σον πυρός ϊκετ9 άύτμή = τ9 h.Ap. 174 ύμετερον κλέος οισομεν -σον έπ9 αίαν ’ άνδρώπων στρεφόμεσδα πόλεις II m. genauer Bestimmg. d. Endpunktes: nur bis /354 -ον ες Σκαιάς τε πύλας και φηγόν ΐκανεν (Opp. άπό τείχεος, vgl. Ameis- Kz.St.) II m. Maßangabe (vgl. L'245): Ψ327 έστηκε* ξύλον αύον -ον τ9 δργυι9 ύπέρ αϊης «325 τού μέν -ον τ9 δργυιαν έγών άπέκοψα παραστάς κ167 πείσμα δ9 -ον τ9 δργυιαν έϋστρεφές άμφοτέρωδεν ν114 ή μέν (ναύς) έπειτα 1 ήπείρφ έπέκελσεν -ον τ9 έπι ήμισυ πάσης, 1 σπερχομένη Ibßcc zur Bez. d. Ranges, Könnens, Nutzens: in welchem Maße, wie sehr, wie weit A 186 βφρ9 έυ είδΔής ' -σον φέρτε- ρός είμι σέδεν 516 L Λώ, ' -σον έγώ μετά πάσιν άτιμο- τάτη δεός είμι Θ\Ί γνώσετ' έπειδ9 -ον είμι δεών κάρτι- στος άπάντων /160. 161 καί μοι ύποστήτω -σον βασιλεύ- τερός είμι ' ήδ9 -σον γενεη προγενέστερος εύχομαι είναι Φ410 ούδέ νύ πώ περ έπεφράσω -σον άρείων ' εύχομ9 έγών έμεναι Ψ2Ί6 ιστέ γάρ -σον έμοι άρετη περιβάλλετον ίπποι 890. 891 ϊδμεν γάρ -ον προβέβηκας άπάντων ' ήδ9 -σον δυνάμει τε και ήμασιν έπλευ άριστος η32Ί ειδήσεις δέ και αύτός ένι φρεσίν, -σον άρισται ' νήες έμαί δ 102 ως χ9 ό ξεΐνος ένίσπη οισι φίλοισιν 1 -σον περιγινόμεδ9 άλλων = 252 Th.49 -σον φέρτατος έστι δεών κάρτει τε μέγιστος h.Ap.339 δ γε φέρτερος έστω -ον Κρόνου εύρύοπα Ζεύς II Ν222 ού τις άνήρ νϋν γ9 αίτιος, -σον έγωγε ’ γινώσκω Κ360 -σον μέν έγώ δύναμαι χερσίν τε ποσίν τε Ορ.41 ούδέ ϊσασιν ' ούδ9 -ον έν μαλάχη τε καί άσφο- δέλφ ^μέγ9 ονειαρu 346 πήμα κακός γείτων, -σον τ9 άγα- δός L j 2 m. überw. rel. Bed., meist im Pl.: alle, die; alles, was; oft in Vbd. m. πάντες, πάντα, έκαστα, άλλοι u. ähnl. 2a m. Korr.-Pr. (τόσ[σ]οι, τοσσοίδε, ούτοι, ταύτα, best. Art.), vor- od. nachgest. 2aα im Mask. PL: alle, die Bl 43 τοΐσι δέ δυμόν ένί στήδεσσιν δρινε ' πάσι μετά πληδύν -οι ού βουλής έπάκουσαν 681 νύν αύ τούς -σοι τό Πελασγικόν "Αργος έναιον Κ214 -σοι γάρ νήεσσιν έπικρα- τεουσιν αριστοι ' τών πάντων οί έκαστος δϊν δώσουσι μέ- λαιναν 414 μετά τοΐσιν, -οι βουληφόροι είσί Α 825 οί μέν γάρ δή πάντες, -οι πάρος ήσαν άριστοι = Π 23 Μ19 -σοι (ποταμοί) άπ9 Ίδαίων όρέων άλα δέ προρέουσι,1 4νν.
τών πάντων όμόσε στόματ' έτραπε Φοίβος 'Απόλλων — 94 τοσσοιδ9 -σοισιν σύ μετ9 Άργείοισιν άνάσσεις Ρ\Ί2 άλλων 1 τών -σοι Αυκίην έριβώλακα ναιετάουσι α245. 247 -σοι γάρ νήσοισιν έπικρατέουσιν άριστοι, (= π 122 = τ 130) ' ' ήδ9 -σοι κραναήν Ίδάκην κάτα κοιρανέουσι, '
τόσσοι μητέρ9 έμήν μνώνται - π 124 /245 οί γάρ μνηστήρων άρετη έσαν έξοχ9 άριστοι, ' -σοι έτ9 έζωον Th. 370 οι δε έκαστα ισασιν, -οι (οι άν ν.1.) ^περιναιετά Δου- σι (, Δωσι v.l.; s. West z.St.) 421 -σοι γάρ Γαίης τε'καί Ούρανοΰ έξεγένοντο ' τούτων έχει (Hekate) αϊσαν άπάντων Hes. fr. 205, 4 -σοι έσαν μύρμηκες έπηράτου ένδο- δι νήσου, ' τούς άνδρας ποίησε (Zeus) βαδυζώνους τε γυναίκας^ h.Ap.30 -σους Κρήτη τ9 έντός έχει καί δήμος Άδηνών ' 14νν. ' τόσσον έπ9 ώδίνουσα Έκηβόλον ϊκετο Λητώ (s. Forstel, Apollonhymnos HOflf.; Baltes, Ph 125, 1981, 26) laßim Ntr. PL: alle, die; alles, was Λ 741 ή τόσα φαρμακα ήδη -α τρέφει εύρεΐα χδών Φ442 ούδέ νυ τών περ,' μέμνηαι, -α_δή πάδομεν κακά "Ιλιον άμφί 5204 ω φίλ , έπεί τόσα είπες, -(α) άν πεπνυμένος άνήρ ' εϊποι καί 839
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δσ(σ)ος, δσ(σ)ον
ρέξειε 791 -σα δέ μερμήριξε λέων άνδρών έν όμίλφ ' δεί- σας 1 τόσσα μιν όρμαίνουσαν έπήλυδε νήδυμος ύπνος 080 σοί δέ δεοί τόσα δοΐεν, -α φρεσί σησι μενοινφς ξ362 (bis) ταύτα έκαστα λέγων, -α δή πάδες ήδ9 -(α) άλήδης = ο 487 (vgl. Fehling, Wiederholungsfiguren 205) /46 ταύτα μέν αίσιμα είπες, -α ρέζεσκον 'Αχαιοί h.Ap.537 τά δ9 (μήλα) άφδονα πάντα παρέσται, ' -σα έμοί κ9 άγάγωσι περικλυτά φΰλ9 ανδρωπων 2βγ im Ntr. Sg.: all das, was ΕΊΊΟ -σον δ9 ήεροειδές άνήρ ϊδεν όφδαλμοΐσιν ' ... ' τόσσον έπιδρώσκουσι δεών ύψηχέες ίπποι Ρ410 ού οί έειπε κακόν τόσον -σον έτύχδη ' μήτηρ Ω544 -σον Λέσβος άνω, Μάκαρος έδος, έντός έέργει ' '
τών σε, γέρον, πλούτφ τε καί υίάσι φασι κεκάσδαι 2b ohne Korr.-Pr. 2ba im Sg. B616 -σον έφ9 Ύρμίνη (έέρ- γει) 0213 -ον έκ νηών άπό πύργου τάφρος έεργε /177 αύτάρ έπεί σπεΐσάν τ9 έπιόν δ9 -ον ήδελε δυμός = y342 — 395 = τ; 184 = 228 = σ427 = φ2Ί3 Ξ36 -ον συνεέργαδον άκραι Σ512 πάντα δάσασδαι, 1 κτήσιν -ην πτολίεδρον έπήρατον έντός έεργεν = Ύ121 ¥Ί90 κάλυψε δέ χώρον άπαντα ' -σον έπεΐχε νέκυς (s. Graz, Feu 295) λ 518 πάντας δ9 ούκ άν όνομήνω, ' -σον λαόν έπεφνεν Th. 525 τό δ9 (ήπαρ) άέξετο ίσον άπάντη ' νυκτός, -ον πρόπαν ήμαρ έδοι τανυσίπτερος ορνις 2bß im PL: alle, die; alles, was 2bßaa Mask, alle, die A566 μή νύ τοι ού χραίσμωσιν -οι δεοί είσ9 έν Όλύμπφ — Ε$ΊΊ'Κ = 0451" Β125 Τρώας μέν λέξασδαι έφέστιοι -σοι έασιν 249 ού γάρ έγώ σέο φημί χερειότερον βροτόν άλλον 1 έμμεναι, -σοι άμ9 Άτρεϊ- δης ι,ύπό "Ιλιον ήλδονΔ 492 εί μή 'Ολυμπιάδες Μοϋσαι
1 ... μνησαίαδ9 -οι L d 845 (Θρήικας) -σους Ελλήσποντος άγάρροος έντός έέργει Δ 211 περί δ9 αύτόν άγηγέραδ9 -σοι ^άριστοιΔ 1 κυκλόσ9 Ε26Ί ούνεκ9 L u 1 ίππων, -σοι έα- σιν ύπ9 ήώ τ9 ήέλιον τε 0205 (sc. ήμεΐς) -οι Δαναοΐσιν άρωγοί /55 ού τίς τοι τόν μύδον όνόσσεται L-aoi 'ΑχαιοίΔ, vgl. Ameis-H. z.St. 642 κήδιστοί τ9 έμεναι καί φίλ- τατοι L d Κ195 Άργείων βασιλήες -οι κεκλήατο βουλήν 301 κικλήσκετο πάντας άρίστους, -σοι έσαν Τρώων ήγήτορες ήδέ μέδοντες Λ 657 τίπτε τ9 άρ9 ώδ9 Άχιλεύς ολοφύρεται υιας 'Αχαιών, ’ -σοι δή βέλεσιν βεβλήαται; 691 κατά δ' έκταδεν L-ooi άριστοιΔ = γ 108ex Μ13 αύτάρ έπεί κατά μέν Τρώων δάνον L , 180 πάντες, -οι Δαναοΐσι μάχης έπιτάρροδοι ήσαν Ξ28 βασιλήες ' πάρ νηών άνιόν- τες, -οι βεβλήατο χαλκφ 0296 αύτοί δ9, L , ένί στρατφ εύχόμεδ9 είναι 672. 673 -οι μετόπισδεν άφέστασαν ούδ' έμάχοντο 1 ήδ' -σοι παρά νηυσί μάχην έμάχοντο δοήσιν Π 98 μήτε τις ούν Τρώων δάνατον φύγοι -σοι έασι 546 Δαναών κεχολωμένοι -σοι δλοντο Ρ26\ τών δ' άλλων τίς κεν ούνόματ9 εϊποι, 1 -σοι δή μετόπισδε μάχην ήγειραν 'Αχαιών; 377 τείροντο δέ νηλέϊ χαλκφ ' L d έσαν T23Q -σοι δ' άν πολέμοιο περί στυγεροΐο λίπωνται Φ3Ί\ οι άλλοι πάντες, -οι Τρώεσσιν άρωγοί = 428" α 11 άλλοι μέν πάντες, -οι φύγον αίπύν ολεδρον β209 Εύρύμαχ9 ήδέ καί άλλοι, -οι μνηστήρες άγαυοί = φ232" χ86 άλλους μέν γάρ πάντας, -οι Τρωσίν πολέμιζον 5241 πάντα μέν ουκ αν εγω μυδησομαι ’ -σοι Όδυσσήος ταλασίφρονος εισιν αεδλοι ζ25Ί σέ φημι 1 πάντων Φαιήκων είδησέμεν, L j δ36 κρινασδων κατά δήμον, -οι πάρος είσιν άριστοι 214 παντα γαρ ου κακός είμι, μετ' άνδράσιν -σοι άεδλοι (vgl. Wecklein, SB Bayern 1915, 50) 222 τών 5’ άλλων έμέ φημι πολύ προφερέστερον είναι, ' -σοι νύν βροτοί είσιν Hes. fr. 305,2 ον δη, -οι βροτοί είσιν άοιδοί καί κιδαρισται,' πάντες μέν δρηνεΰσιν (vgl. Λ/449+: οΐοι νϋν βροτοί είσ9) 250, Φαιήκων βητάρμονες L , 575 (κατάλεξον, sc. αν- δρωπους) -οι χαλεποί τε καί άγριοι ούδέ δίκαιοι ’ οϊ τε φιλοξεινοι λ 361 φιλτερος άνδράσιν εϊην 1 πάσιν, -οι μ9 *1' δάκηνδε ίδοίατο νοστήσαντα 388 περί 5’ άλλαι (ψυχαί)
840


δσ(σ)ος, δσ(σ)ον
άγηγέραδ’, -σοι άμ’ αύτφ οϊκφ έν Αίγίσδοιο δάνον = ω 21 ν8 άνδρί έκάστω τάδε εϊρω, 1 -σοι ένι μεγάροισι γερούσιον αιδοπα οίνον 1 αίεί πίνετ’ έμοϊσιν 240. 241 ϊσα- σι δέ μιν μάλα πολλοί, ' ήμέν -οι ναίουσι προς ήώ τ’ ήέλι- όν τε 1 ήδ’ -σοι μετόπισδε ποτί ζόφον ήερόεντα, vgl. Fehling, Wiederholungsfiguren 313 τ383 ούτω φασίν -οι ϊδον όφδαλμοΐσιν φ346. 347 (Αχαιών ού τις) Lov0’ -σοιΑ κρα- ναήν Ίδάκην κάτα κοιρανέουσιν, 1 L νήσοισι προς ’Ήλι- δος ίπποβότοιο 372 αϊ γάρ πάντων τόσσον, -οι κατά δώματ’ έασι, 1 μνηστήρων φέρτερος εϊην Th. 154 -σοι γάρ Γαίης τε καί Ουρανού ^έξεγένοντο Α 630 Τιτηνές τε δεοί καί -οι Κρόνου L = 668 = 648 Ορ.250 έν άν- δρώποισιν έόντες 1 άδάνατοι φράζονται -οι σκολιήσι δίκησιν 1 άλλήλους τρίβουσι h.Ap.250. 251 (άνδρώπων) οϊ τέ μοι άιεί 1 ' ήμέν -οι Πελοπόννησον πίειραν έχουσιν
(= 290) 1 ήδ’ -οι Ευρώπην 1 τοΐσιν δέ τ’ έγώ νημερτέα βουλήν * πάσι δεμιστεύοιμι = 291 2bßbb Fern.: alle, die Λ7418 -σαι μέν Τρώων πυρός έσχάραι (sc. είσίν) ΞΊ5 νηες -αι πρώται είρύαται άγχι δαλάσσης, 1 έλκω μεν, πάσας δέ κτλ. = O654in S371 ασπίδες -σαι άρισται ένί στρατφ Σ38 ^πασαι -αι κατάΑ βένδος άλός Νηρήίδες ήσαν 429 τις, 1 -αι δεαί είσ’ έν Όλύμπφ 0720 (δμφαί) L δώματ’ έσαν νέαι ήδέ παλαιαί 723 έκ πασέων, -σαι μοι όμου τρά- φον ήδ’ έγένοντο η 63 ώς οΰ τις έπί χδονί τίεται άλλη, 1 -σαι νυν γε γυναίκες ύπ’ άνδράσιν οίκον έχουσιν λ 221 (γυναίκες) -σαι άριστήων άλοχοι έσαν 329 πάσας δ’ ούκ άν έγώ μυδήσομαι 1 -σας ήρώων άλόχους ϊδον £93 -σαι γάρ νύκτες τε καί ήμέραι έκ Διός είσιν χ 169 ϊν’ υπερβασίας άποτείση ' πολλάς, -σας ούτος έμήσατο Th. 183 -σαι γάρ ραδάμιγγες άπέσσυδεν αίματόεσσαι, ' πάσας δέξατο Γαία 967 -σαι δή δνητοΐσι παρ’ άνδράσιν εύνηδεΐσαι άδάναται γείναντο δεοϊς έπιείκελα τέκνα h.Ap.93 δεαί δ’ έσαν ένδοδι πάσαι 1 -σαι άρισται έσαν 2bßcc Ntr.: alle, die; alles, was 2bßccaa Beziehungswort im HS: Γ5Ί κακών ένεχ’ -σα έοργας = Φ399“ 66 δεών έρικυδέα δώρα, 1 -σα κεν αύτοί δώσιν Η363 ικτηματαΑ δ’ -σ’ άγόμην έξ ’Άργεος ήμέτερον δώ 389 L Α μέν -(α) Αλέξανδρος ... 1 ήγάγετο Τροίηνδ’ ~ Ύ115 /592 κατέλεξεν άπαντα 1 κήδε’, -(α) άνδρώποισι πέλει Κ105 οΰ δην 'Έκ- τορι πάντα νοήματα μητίετα Ζεύς 1 έκτελέει, -α πού νυν έέλπεται 525 δηεΰντο δέ μέρμερα έργα 1 -σ’ άνδρες ρέξαν- τες κτλ. Ν3Ί5 πάντα τελευτήσεις -(α) ύπέστης Ρ44Ί πάντων, -σα τε γαίαν έπι πνείει τε καί έρπει = er 131 ΤΙ40 πάντα παρασχεΐν, -σα τοι έλδών 1 χδιζός ύπέσχε- το 194 κελεύω 1 ... ' δώρα ένεικέμεν, -σ’ Άχιληΐ ’ χδι- ζόν ύπέστημεν δώσειν 265 δεοί άλγεα δοΐεν ' πολλά μάλ’, -σα διδούσιν ότις σφ’ άλίτηται όμόσσας /2421 σύν δ’ έλ- κεα πάντα μέμυκεν, ' -σ’ έτύπη α2Ί3 έεδνα ' πολλά μάλ’, -σα έοικε φίλης έπί παιδός έπεσδαι = β\9Ί - α292,η s β223 γ 312 πολλά κτήματ’ άγων, -α οί νέες άχδος άειραν 5417 πάντα δέ γινόμενος πειρήσεται, -σ’ έπί γαΐαν 1 έρπε- τά γίνονται τ? 214 πλείον’ έγώ κακά μυδησαίμην, 1 -σα γε δή ξύμπαντα δεών ίότητι μόγησα — £198 7/221 έκ δέ με πάντων ' ληδάνει (der Magen), -σ’ έπαδον 331 Ζεύ πάτερ, αϊδ’, -α είπε τελευτήσειεν άπαντα 1 Αλκίνοος 5319 εις ό *έ μοι μάλα πάντα πατήρ άποδφσιν έεδνα, ' -σα οί έγγυά- λιξα £ 238 εις εύρύ σπέος ήλασε πίονα μήλα, 1 πάντα μάλ’, -σ’ ήμελγε, τά δ’ άρσενα λείπε δύρηφιν λ 280 αλγεα κάλλιπ’ όπίσσω 1 πολλά μάλ’, -σα τε μητρός έρινύες έκτε- λέουσι μ 189 ϊδμεν γάρ τοι πάνδ’, -(α)' Άργεΐοι Τρώες τε δεών ίότητι μόγησαν 259 πάντων, -σ’ έμόγησα πορους άλός έξερεείνων ν12 άλλα τε πάντα 1 δώρ’, -α Φαιήκων βουληφόροι ένδάδ’ ένεικαν 304 χρήματά τε κρύψω, -α τοι Φαίηκες άγαυοί 1 ώπασαν £323 καί μοι κτήματ’ εδειξεν, -α ξυναγείρατ’ Όδυσσεύς — τ293 339 πάνδ’ -α οι φίλος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όστέον
υιός άνώγει μυδήσασδαι ρ355 καί οί πάντα γένοιτο, -α φρεσίν ήσι μενοινρ, χ62 εϊ μοι πατρώϊα πάντ’ άποδοΐτε, ' -σα τε νύν ΰμμ’ έστί ψ3Ο2 ή μέν -(α) έν μεγάροισιν άνέσ- χετο δια γυναικών (πάντ’ έλεγ’) Th.582 κνώδαλ’ -(α) ήπειρος δεινά τρέφει ήδέ δάλασσα = Cypr. fr. 7, 12 ρ.38 Dav.,n h.Merc.202 άργαλέον μέν -(α) όφδαλμοΐσιν ιδοιτο 1 πάντα λέγειν 532 πάντας έπικραίνουσα δεμούς έπέων τε καί έργων 1 τών άγαδων -α φημι δαήμεναι έκ Διός όμφής 540 δέσφατα πιφαύσκειν -α μήδεται εύρύοπα Ζεύς 570 καί κυ- σί καί μήλοισιν, -α ^τρέφει Α εύρεΐα χδών h.Ven.5 (bis) καί δηρία πάντα, ' ήμέν -(α) ήπειρος πολλά L Α ήδ’-α πόντος h.30, 3(bis). 4 ή φέρβει έπί χδονί πάνδ’ όπόσ’ έστίν* 1 ήμέν -α χδόνα δΐαν έπέρχεται ήδ’ -α πόντον ' ήδ’ -α πωτώνται, τάδε φέρβεται έκ σέδεν δλβου 2bßccßß Beziehungswort im NS: /263 καταλέξω 1 -σα τοι ύπέσχετο δώρ’ Αγαμέμνων Σ53 πάσαι 1 εϊδετ’ άκούουσαι -(α) έμφ ένι κήδεα δυμφ γ 116 -α κεΐδι πάδον κακά δΐοι Αχαιοί ο 613 δώρων δ’, -σ’ έν έμφ οϊκφ κειμήλια κεΐται, ' δώσω, δ κάλ- λιστον ... έστι = 113 £ 206 εϊ γε μέν είδείης -σα τοι αίσα 1 κήδε’ άναπλήσαι ν306 εϊπω δ’ -σα τοι αίσα ' κήδε’ άνασχέσδαι π284 -σα τοι έν μεγάροισιν άρήϊα τεύχεα κεΐται, 1 ές μυχόν υψηλού δαλάμου καταδεΐναι άείρας 1 πάντα μάλ’ ψ306. 307 αύτάρ ό διογενής Όδυσεύς, -α κήδε’ έδηκεν 1 άνδρώποις -α τ’ αύτός όϊζύσας έμόγησε, ' πάντ’ έλεγ’ Vit. ρ. 18,26 -α δ’ άγγεα, μεστά μέν εϊη 2bßccYY kein Beziehungswort (ergibt sich aus d. Sinn): /401. 404 ούδ’ -α φασίν 1 Ίλιον έκτησδαι 1 ' ούδ’ -α
λάϊνος ουδός άφήτορος έντός έέργει Ύ118 άλλ’ άποδάσ- σεσδαι -α τε πτόλις ήδε κέκευδε Ψ50 ύλην τ’ άξέμεναι παρά τε σχεΐν -σ’ έπιεικές s /2595” γ 105. 107 ήμέν -α ξύν νηυσίν έπ’ ήεροειδέα πόντον 1 ... ' ήδ’ -α καί περί άστυ μέγα Πριάμοιο άνακτος ' μαρνάμεδ’ 186 -σα δ’ ένί μεγάροισι καδήμενος ήμετέροισι ' πεύδομαι δαήσεαι δ 152 μυδεόμην, -α κείνος όϊζύσας έμόχησεν 745 πόρον δέ οί, -σ’ έκέλευσε 5490 (bis) Αχαιών οιτον άείδεις, 1 -σ’ έρ- ξαν τ’ έπαδόν τε καί -σ’ έμόγησαν Αχαιοί μ 191 ϊδμεν δ’ -σα γένηται έπί χδονί πουλυβοτείρη ν92 άτρέμας εύδε, λελασμένος -σ’ έπεπόνδει χ 56 -σα τοι έκπέποται καί έδή- δοται έν μεγάροισι ψ312 ήρξατο δ’, ώς ' ήδ’ -α Κύκλωψ έρξε, καί ώς άπετείσατο ποινήν Th. 424 ούδέ τ’ άπηύρα, 1 -σ’ έλαχεν Τιτησι μέτα προτέροισι δεοΐσιν 475 καί οί πεφραδέτην -α περ πέπρωτο γενέσδαι 651 μνησά- μενοι φιλότητος ένηέος, -σα παδόντες 1 ές φάος άψ ϊκεσδε Hes.fr.273,1 ήδύ δέ καί τό πυδέσδαι, -α δνητοΐσιν ένειμαν 1 άδάνατοι h.Cer.218 παρέσσεται -σα τ’ έμοί περ h.Merc.522 μή ποτ’ άποκλέψειν -(α) Έκηβόλος έκτεάτισται
D Hes.fr. 1, 15 ρσσ[αι}ς δή παρελ[έξατ’ Όλύμπιος εύρύοπα Ζεύς,ΐτΛ, 18 δσσηισί]ν τ’ (ci. Stiewe),fr.211, 13 χδο- νό]ς ρσ[σ]ο[ί καρίπόν Ιέ]βουσι (ci. Wil.), 5228a, v.l. Th. 370, Hes. fr. 67b (πάντα γάρ -σα λάβεσκεν άίδηλα πάντα τί- δεσκε, v.l. zu fr. 67a; metr. fehlerh.), Vit. p. 19,29 (vgl. Vit.p.23,25. 26,32. 28,30. 44,33), ci. 5167 (Schwartz, Odyssee 313) G. Markwald
ος τε s. ος, ή, δ LI u. 1116
όστέον [30i, 16°, 4Η, le] Ε ΙΕ, see Mayrhofer, EWAiaI 150f. - Deriv.: άνόστεος, μελάνοστος (v.l.). See also άστρά- γαλος, δστρακον
F -ον 1, -ου 1, -φ 1, -ον 10; pl.: nom. -α 5, acc. -α 23, όστέ’ Ί; -όφι(ν) 3
Μ 1 disyll. R J ούδέ οί νόστέ’Λ Φ320 Ρ J σύν 5’ L , άραξε* Λ/384, ^673, £426, μ412; (λεύκ*) L u, Άχιλλεύ Ψ33, ωΊ2 2 trisyll. [1««Ι -ον ΠΊ4\·, -φ F662; -α λευκά /2793; -α Ψ239 -ον /7310; L-a βοός δολίη
842
841


ότραλέως
οστεον
έπί τέχνη Th.540. 555; L , Th.557, Cert.p.38,22; δέ καί -α Ψ9\ \ -α" Sc. 152 [---1 -ον (άχρις) Π324, τ451; (καί) -ου/ ον εγκέφαλος δέ Λ 97 / Λ/185 s Κ399; άντικρύ κατά κυ- στιν ύπ* -ον Ε6Ί, Ν652; λίπ(ε δ*) -α δυμός άγήνωρ Κ406, μ414; λεύκ’ -α (πύδεται) α161, ω76; -α πύσει Δ\Ί4*, σάρκας τε καί -α ι293, Α219; (καί) -α ζΔ521, //334, 7V616 μ_] (δ’ άρ) Γ-ον/α δ’Ί εϊσω 4460 = Ζ10 / σ96; δέ οί -ον α/ρζς· Ρ599; λίπε δ* L-a δυμός, Μ3&6, ΠΊ43, χ455; λεύκ’
j Λ221; (δ’ άρ) -α λευκά /7347, ¥'252; οδύρεται* -α καίων ¥'222. 224; -α £135 3 quadrisyll. [^ν^] ^-όφιν,
£134 δ’ άμφ’ L ,μ45, π 145
Εχ sch.D Λ/384: σύν δ’ όστέ’ άραξε' συνέτριψε δέ τά όστα αύτοϋ, τό σώμα συνεκδοχιμώς
L Schmid (ήμιόνειος L) 41; Sommer in Festschrift Debrunner 426 f.; Szemerenyi, Gn.49, 1977, 7; Laser, Arch. Hom.
S3-7
B bone of pers. (1) or animal (2), both of the bones of the body in general (pl. virtually synon. w. 'body’ in lb. 2b) and of particular sections of bone-structure (lc). — Epith.: λευ- κ(ά) llx, μυελόεντα r 293. - Wdfld.: αστράγαλος, δστρα- κον, σφονδύλι(ον) 1 bone of pers. Ia bones as component of body (living π 145, cf. λ 219) dist. from flesh, skin etc. (cf. also ¥'673, £426 in Ic below) /293 (ήσδιε δ’ ως τε λέων) έγκατά τε ^σάρκας τε καί -α, μυελόεντα Λ 219 ού γάρ έτι L d ίνες έχουσιν (άλλά τά μέν τε πυρός μένος δαμνφ, when the δυμός is gone) μ 45 πολύς δ’ άμφ’ ^όφιν, δίς 1 άνδρών πυδομένων, περί δέ ρινοί μινύδουσιν £134 του δ’ ήδη μέλλουσι κύνες ταχέες τ’ οιωνοί ’ ρινόν άπ’ L j έρύσαι, ψυχή δέ λέλοιπεν π 145 ήσται όδυρόμενος (Laertes for Od.), φδινύδει δ’ άμφ’ L u χρως — the bones of dead pers. bare of flesh etc. Δ 174 σέο (Men.) δ* -a πύσει άρουρα 1 κειμένου έν Τροίη, see Kirk, Iliad on w. 174. 177 a 161 άνέρος, ού δή που λεύκ’ -α πύδεται δμβρφ * κείμεν’ ^έπ’ ηπείρου,, ή είν άλί κύμα κυλίνδει £135 (τόν) φάγον ίχδύες, -α δ’ αύτοϋ 1 κείται L d ψαμάδφ είλυμένα Φ320 ούδέ οί (Ach.) όστέ’ έπιστήσονται Αχαιοί ’ άλλέξαι (from the siit of Scam.) Sc. 152 τών (those who fought against Her.) καί ψυχαί μέν χδόνα δύνουσ’ *Άιδος είσω 1 αυτών, -α δέ σφι περί ρινοϊο σαπείσης 1 (πύδεται αϊη) (νν. 150-3 exp. Schwarz, 151—9 Studniczka, 151—3 Lehrs al. [saepsit Solm- sen]) so after cremation (cf. also Δ 174 above): 7/334 (κα- τακήομεν αύτούς) ως κ’ -α παισίν έκαστος 1 οϊκαδ* άγη (see C. H.Whitman, The heroic paradox [ed. C.Segal], Ithaca and London 1982, 95—7; Kirk, Iliad ad 1.) ¥'83 μή έμά σών άπάνευδε τιδήμεναι όστέ’ 91 -α νώϊν όμή σορός άμφικαλύπτοι ' χρύσεος άμφιφορεύς ωΊ6 έν τφ (sc. άμφι- φορήι) τοι κείται ^λεύκ’, -α (μίγδα δέ Πατρόκλοιο) 72 λέ- γομεν t j όστέ’ (οϊνφ έν άκρήτφ καί άλείφατι) ¥ζ252 έτά- ροιο ... ca λευκά, ' άλλεγον ές χρυσέην φιάλην καί δίπλα- κα δήμον Λ793 L u λέγοντο Cert.p.38,22 (ένί σποδφ) σύλλεγον L d Διός κατατεδνειώτος ' παιδός (Σαρπηδόνος) ¥'239 -α Πατρόκλοιο λέγωμεν lb bones virtually - 'body* Iba ορρ. to δυμός in context of death (note also 2b below) Λ/386 κάππεσ’ λίπε δ’ ca δυμός, s /7743 μ 414 κάππεσ’ άπ’ ίκριόφιν, λίπε δ’ L d άγήνωρ s Κ406” λ 221 (fire consumes the body) έπεί κε πρώτα λίπη λεύκ* L , Ibß in context of cremation (but here perh. thought of as al- ready bare of flesh) ¥'222 ώς δέ πατήρ ού παιδός οδύρεται -α καιων s 224” 1 c in context of wound, injury of parti¬
cular bone(s), parts of bone-structure (donefj] of head, forehead 4460\ Λ97, Λ/185*. 384\ 7V616, /7741, cf. /7347, σ96; thigh-άοηβ E662, /7310, τ451; other 4 521, E67+, /7324, P599), bones in general seen as severally aftected (¥'673, ε426)' 4460 έν δέ μετώπφ πήξε, πέρησε δ* άρ* -ον ' αιχμή m Ζ10 σ96 αύχέν* έλασσεν ύπ* οΰατος, ·α δ\ u '
έδλασεν Δ 521 άμφοτέρω δέ τένοντε καί -α (near ankle) λαας (άχρις άπηλοίησεν) Ε6Ί βεβλήκει γλουτόν κατά δεξιόν* ή δέ διαπρό ' άντικρύ κατά κύστιν ύπ’ -ον ήλυδ* 4 άκωκή = N652inmed Ε662 (Tlep. Struck Sarp, on the thigh,
αιχμή δέ διέσσυτο) -φ έγχριμφδεϊσα Ρ599 (Peneleos was hit on the shoulder) γράψεν δέ οί -ον άχρις ' αιχμή r451 (πολλόν δέ διήφυσε σαρκός όδόντι) ούδ’ -ον ϊκετο φωτός
8 Λ 97 δι’ αύτής (helmet) ήλδε (spear) καί -ου, Εγκέφαλος δέ 1 ένδον άπας πεπάλακτο. Λ/185 διαπρό ' αιχμή ρήξ9 -ον,
s Κ399 77310 (Patr. Struck Areflycus on the thigh)
^ρήξεν δ’ -ον έγχος Μ3Μ δλάσσε κυνέην, ,σύν δ’ όστέ’ 12 άραξε ' πάντ’ άμυδις κεφαλήςΛ μ 412 πλήςε (mast) κυβερ-
νήτεω κεφαλήν, L u ¥'673 άντικρύ χρόα (of opponent in boxing) τε ρήξω σύν τ’ όστέ’ άράξω ε426 ένδα κ’ άπό ρι- νούς δρύφδη, σύν δ’ όστέ’ (of Od., dashed against rocks)
16 άράχδη Π324 πρυμνόν δέ βραχίονα δουρός άκωκή ’ δρύψ* άπό μυώνων, άπό δ’ -ον άχρις αραξε Ν616 ο δε (sc. ήλασε) προσιόντα μέτωπον ' ρινός ύπερ πυμάτης* λάκε δ’ -α /7347 (Erymas was hit κατά στόμα, τό δ’ άντικρύ δόρυ)
20 έξεπέρησε ' νέρδεν ύπ’ έγκεφάλοιο, κέασσε δ’ άρ’ -α λευκά 741 άμφοτέρας δ’ όφρΰς σύνελεν λίδος, ούδέ οί έσχεν -ον 2 bones of animal 2a bones as dist. from flesh etc. Th.540 τοϊς (ci., τφ codd.) L-a λευκά, βοός δολίη έπί
24 τέχνη ' εύδετίσας κατέ&ηκε, καλύψας (δημφ) =
557 (έκ του δ’ άδανάτοισιν) φϋλ’ άνδρώπων ' καίουσ’ L , (έπί βωμών) 2b bones virtually = 'body’ (as Ibct above) y455 λίπε δ’ -a (of heifer) δυμός
28 D Choer.fr.il p.271 Ki. (fr. 11* Colace — fr.fals.26 p.208 Bem.) belongs to Choer.trag. (Snell, TrGr F2 F2)
J.N. O’Sullivan
32 δς τις s. δς, ή, ό LI u. III8
δατςαχον [lh] Ε same root as όστέον, q.v. L Chantraine, Form. 384
36 B bony shell of tortoise h.Merc.33 (Hermes to tortoise:) „πόδεν τόδε καλόν άδυρμα; ' αίόλον -ον έσσί (έσσο ά., rec. Allen), χέλυς δρεσι ξώουσα“, uncertainty of text and punctuat. (I read as Humbert, but see v.33 as delighted excl.)
40 does not appreciably affect sense of o. J. N. O’Sullivan
δτε s. δς, ή, δ LI u. III7
44 δτι s. δς, ή, δ LI u. ΙΙΙ9
δτοβος [1Η] (onomatop., vgl. Tichy, Onomatop. Verb. 190) Lärm Th. 709 -ος δ* άπλητος όρώρει ’ σμερδαλέης έριδος^ 48 vgl. δοϋπος V. 703. 705, σφαραγίζω V.706, ιαχή, ένοπη
V.708. — Wortf.: s. δοϋπος u. vgl. Kaimio, Characterization 104 Μ. Schmidt
52 ότοαλέως [2\ 1°, 1H] Εχ sch.D Γ260: ^σπουδαίως,.^ταχέως, T3M: αίψα καί -ως* ένεργώς καί u τό αυτό είηεν έπιτάσεως χάριν
Β (zu ότρύνωή prompt, hom. (in / nach (in]dir.R.) von 56 Dienstleistungen durch έταϊροι / ταμίη (271°), 1H (in Gl.)
von Beutewahmehmg. durch Raubvögel; T317 (in dir.R.) am HSE, sonst am SA hinter δέ (+ μάλ* Γ), kontrast Sapph.fr. 44,11 V. (davor), vgl. gleichbed. u. metr. gleichw.
60 έμμαπέως, — Wortf.: έσσυμένως (s.d.), απερχόμενος Τ3\Ί (μοι) αύτός (Patr.) ένί κλισίη παρά δεϊηνον έδηκας ' αιψα καί -ως, οπότε σπερχοίατ* (Gr. zum Kampf gg. Tr.) schnell u, prompt, s. 7201-20, vgl. Ώ124, π51 rlOO
64 („φέρε ^δίφρον") ώς έφαδ*, ή δέ (Euryn.) μάλ* -ως κατέδη- κε φέρουσα ’ L Γ260 έκέλευσε δ* εταίρους (s.d. Β4) ' te
843
844


ότραλέως
ότρϋνω
πους ζευγνύμεναι* τοι L5’ -ως έ,πίθοντο (s ο 288”, s. II Sp. 739,16 ff.) Sc.410 (Bogenschütze holt getroffenes Wild nicht) χώρου άϊδρις έών' οί L ^νόησαν (Geier), ' έσσυμ- ένως (s.d. II Sp. 739,31) δέ οί άμφί μάχην (έθεντο), vgl. 0453, ΡΙ 16 = 682
D ν.1. Μ468, φ 386 R. Führer
Ότρεός [Γ, 2h] Ε nichtgr. ΡΝ auf -εύς, Gen. -ήος (Risch §57), verw. m. phryg. ΟΝ Ότρυαι, sa. bithyn. Ό- τροια; ant. Gleichsetzg. m. Ατρεύς lauti, schwierig (s. v. Kamptz S. 125. 299; O. Haas, Die phryg. Sprachdenkmäler, Sofia 1966, 14. 154. 232; A. Scherer, Nichtgriech. PN der 11., Beitr. Klass. Philol. [Meisenheim] 72, 1976, 33; Perpillou, -εύς S.206. 210; Wathelet, Dict. 1786); zur Bzhg. Atriden—Phrygien s. noch M.Zografou, Amazons in Hom. and Hes., Athen 1972, 130f. u.ö.
B phryg. König, Epith. (in 2) δνομα κλυτός, in dir.R. 1 in II. Gestalt der Vorgesch. (se. Heer dient Priam. bei der Teichoskopie als Exemplum fur die noch größere gr. Heeres- macht Ag.s): kämpfte nb. Μυγδών (ebf. nichtgr. PN, s.d.) gg. die Amazonen am Sangarios, wobei Priam. als επίκουρος Hee- resfolge leistete (wie jetzt die Phryger den Troern, s. Kat. B862f.); It. Schol. Priam.’ Schwager (s. Hek.s phryg. Vater [/7 717 ff.] Δύμας u. Bruder ’Άσιος [s.dd. u. s.v. Κόροιβος] έπί Σαγγ.), viell. Herkunft aus Amazonen-Sage (s.d. u. s.w. Μυρίνη, Ότρήρη*, dazu Zografou [s.o. E] 104 u.ö.) Γ186 (Priam. preist Ag.s Heeresmacht: „kam auch nach Phrygien, ϊδον πλείστους Φρύγας) λαούς -ήος καί Μυγδόνος άντιθέοιο, 1 οϊ ρα τότ9 έστρατόωντο παρ9 δχθας Σαγγα- ρίοιο (έπίκουρος, δτε τ9 ήλθον Αμαζόνες“) 2 entspr. als angebl. Vater des 'Mädchens’ Aphr. (Anpassg. an II.: δνομα κλυτόςΐ) h.Ven. 111 (Aphr. zu Anch.: ,,ού θεός είμι, άλλά καταθνητή) -εύς δ9 έστί πατήρ δνομα κλυτός, εϊ που ακούεις, ' δς πάσης Φρυγίης εύτειχήτοιο άνάσσεΓ (folgt Reflexion über Zweisprachigk.) = 146in (Anch. antw.)
H.W. Nordheider
Ότρηρη [le suppl.] (zu ότρηρός, zum Akz. vgl. Γλαύκος/ t/, Ξάνθος/η:) Amazone, in Pap.-Überl. in einer von zwei Versdubletten, die beide das Il.-Ende (Ώ804) m. der im Cycl. folgenden Aeth. verknüpfen sollen: Aeth.fr. 1,2b p.70 Ber. (= fr. spur, p.48 Dav. in app.) ως οϊ γ9 άμφίεπον τάφον 'Έκτορος* ήλθε δ9 Αμαζών (qu. sch.Ω804a Erbse, ίπποδά- μοιο codd.), 1 Ότρήρ[η]< ς> (suppl. Crönert) θυγάτηρ ευειδής Πενθεσίλ < ε> ια (pap., Άρηος θυγάτηρ μεγαλήτο- ρος άνδροφόνοιο sch. l.c.), s. Ber., Dav. z.St. m. Lit.; überl. Epith. ότρηρίή] von Crönert zum PN® geändert wegen folgendem θυγ., entspr. Amazonenkat. sch.Γ189 Erbse (Ίππολύτη, Αντιόπη, Αναία, Ανδρομάχη, Γλαύκη, Ό., ής Πενθεσί- λεια, seien in Phrygien eingefallen z.Zt. des Mygdon, s.d. u. s.v. Ότρεύς), weitere ant. Belege bei Roscher s.v.; metr. vgl. einers. 1 Φόρβαντος, Φύλαντος, "Ατλαντος, Φόρκυνος, Αύ- τολύκου, Πάλλαντος θυγ. (1665, /7181, α52 « h. 18,4,n, α72, λ85, h.Merc. 100), andrers. ' Ανδρομάχη, Εύρυνόμη, Ναυσικάα θυγ. (Ζ395+, Σ399, ζ17+), ferner Adj.-Vbd.
δπλοτάτη θυγ. (η 58, vgl. /465, dagg. ίφθίμη nachgest.
* 106, ο 364) u.a. s.v. θυγάτηρ Μ. G Η. W. Nordheider
ότρηρός [2ζ 5°] Σχ sch.D Α321: σπουδαίοι, παρά τό ότρύνω, Ζ381: δραστική (ebs. sch.min. POxy.3237 Lzu 4 321J. σύνεργος, sch.min. P.Strassb. inv.33 L / /H.J.spoi (βϊλα]βεροί suppl. Ludwich), sch.min. P.PalauRib.8fr.6,4
j: ένερίγεϊς (vgl. Hsch. o 1515)
B (zu ότρύνω:) uns., viell. (s.a. -η als EN, wie πολύσ- καρθμος als Beiw., einer Amazone) flink, hurtig, emsig, dienst¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
eifrig, von Sendboten (A321, <5735), Meldern (Z381, 523) u. Bedienungspersonal (538. 217, α 109), im Zush. m. 'herbeirufen’ 538. 735 1 Adj., formelh. Beiw. von 1* ταμίη u. 5x
θεράπων* (s.d. Bla [am Ende]. 3a-c; nach PN Γ, 5 23+, anonymer Pl. «109, 538; zus. m. κήρυκε[ς] Γ, α109), Nom. außer 538; 2' in REinl. — Wortf.: άοκνος, θοός Bll aß, πιστός, ταχύς, ώκύς Z381 („πή έβη Androm.?“) τόν 5’ αυτ' -ή ταμιη πρός μύθον έειπεν reaktionsschnell, aufgeweckt (LSicht deSj Hausherrn), kontrast. (metr. gleichw.) a 139+ (L Gastes) A321 (Talth. u.) Εύρυβάτην προσέειπε (Ag.), ' τώ οί έσαν κήρυκε καί -ώ ^θεράπ/ιντε = α 109” (PL), metr. Altem, zu 5784+, inhaltl. vgl. άγγελος B(4.)3a 523 (ϊδετο) -ός L jtuv (Men.’, βή 5’ ϊμεν άγγελέων) = 217, vgl. Η392 38 κέκλετο δ9 άλλους * -ούς L ^οντας άμα σπέσθαι (Forts.: Dienstleistungen), kontrast. εύπάλαμος (s.d.) von Handwerkern 2 Adv.: schnell, rasch, im Ggs. zu (metr. gleichw.) zurückblickendem ότραλέως (s.d.) prospektiv wie θασσον / τάχιστα; in dir.R. — Wortf.: s. έσσυμένως 5735 τις -ώς Δόλιον καλέσειε γέροντα, ' δμώ9 έμόν, vgl. Δ193, Ρ640 (π 130. 349)
D ν.1. ¥Ί24 (vgl. West, Ptol. Pap. 174), f.l. s.v. Ότρηρη (s.d.) R. Führer
ότριχ- s. δθριξ
Ότρυντεός, Ότρυντείδης [li/2i] E sprechender Kriegername zu *ότρύντης (ότρύνω), wohl nicht zu att. Demos Ότ- ρύνη, s. v.Kamptz §10a 1. 42a2; Perpillou, -εύς §229; Wathelet, Dict. s.v.; s. noch Tabelle aller hom. Patron, zu -ευ^-Na- men bei Debrunner, in: Festschr. Wackemagel, Göttingen 1923, 32
B Vater (-εύς) des (-ειδής) Iphition (s.d.) aus Lydien von e. Nymphe, genannt bei dessen Tötg. durch Ach., die als erste einer Tötungsreihe durch Genealogie u. triumphierenden Nachruf (m. geogr. Einzelheiten) hervorgehoben wird. — Epith.: -ήί πτολιπόρθψ ' (vgl., auch zum Klang, Αχιλλήϊ, Όδυσσήϊ, Όϊλήί πτ. '); im Kontext 2x (έσθλόν / κεΐσαι) -είδην/η (jew. versfüllend 4- Epith. πολέων ηγήτορα λαών / ^πάντων έκπαγλότατ9 άνδρών Λ, vgl. Πηλείδη L j Α 146+) Κ383. 384 πρώτον 5’ έλεν (Ach.) Ίφιτίωνα ' έσθλόν ^-είδηΛν πολέων ηγήτορα λαών, ' δν νύμφη τέκε νηίς -ήϊ πτολιπόρθφ ' Τμώλφ ΰπο ('Ύδης έν ..., κεφαλή κεάσθη) 389 (Ach.:) „κεΐσαι, L πάντων έκπαγλότατ9 άνδρών (γενεή έπί λίμνη Γυγαίη, τέμενος πατρώϊον Ύλλφ έπ9 καί 'Έρμφ“), zur Ausführg. des Patron, durch Rel.-S. (383 f.) vgl. Ξ444Ϊ. (Ήνοπίδην, δν νύμφη τέκε "Ηνοπι), zur Nymphengeburt vgl. noch Z21 H.W.Nordheider
ότρυντυς [2'] only II. and Antim.fr. 172 Matthews (see comm. ad 1.) Σχ sch.D 7234: παρακέλευσιν. παρόρμησιν L Porzig, Satzinhalte 183
B urging to battle, cf. ότρύνω Bllaaa 7234. 235 (Od. to Ach.:) „μηδέ τις άλλην ' λαών -ύν ποτιδέγμενος ίσχα- ναάσθω (after meal)* ' ήδε γάρ -ύς* κακόν έσσεται δς κε λίπηται ' νηυσίν έπ9 Αργείων* άλλ9 άθρόοι όρμηθέντες Τρωσίν έφ9 (έγείρομεν "Αρηα“). — Wdfld.: see έφετμή Β ad fin. J.N.O’Sullivan
ότρόνω [113*, 73°, 2H, 1β] E unclear, some poss. IE par- allels, see Mayrhofer, EWAia I 685. - Deriv.: ότρυντύς; Ό- τρυντεύς; see also ότραλέως (see Lamberterie, -υς 854 w. n.5), ότρηρός
F (In impf. [exc. Ω 24. 109, where ότρύνεσκον] and aor. ind. I read augm. forms [so e.g. Leaf, V.d.Mühll]; Allen gen- erally [but not consistently: see <1254, 0398, Λ/277, TV 155 — 845
846


ότρυνω
ότρΰνη
0500 (contrast 514*), £582] prefers [έπ]οτρ. even where all or most codd. have [έπ]ωτρ.; on evidence of MSS see Scheindler, Textkrit. Erl. 53 ff. Subjunctive of pres. and aor. in act. and mid. identical in form, so assignment to pres. or aor. sometimes subjective [cf. Chantraine, Gr.h. 1456. 463]; 3rd pers. sg. impf, and aor. ind. act. sim. problematic) act. pres. ind. -ω 1, -εις 2, -ει 6, έπ-ει 9; -ετον 1; -ουσι 1; impf, ώτρυ- νον 3, ώτρυνε(ν) 18, ωτρυν’ 1; ώτρυνον 4; pl. -εσκον 2; subj. -ω 2, έπ-ω 2, έπ-ης 1; opt. -οιτε 1; imp. -ε 5; -ετον 1; -ετε 1; inf. -έμεν 2, έπ-ειν 1; ptc. -ων 10, έπ-ων 11, -οντος 4, -οντι 2, -οντα 1, έπ-οντα 3; -οντες 5; -ουσα 1, -ουσ’ 2, έπ-ουσα 3; fut.ind. -έω 1, -έεις 1, -έει 1; ptc. -έων 2; -έουσα 4; aor. ind. ώτρυνα 2, έπώτρυνας 1, ώτρυνε(ν) 22, έπώτρυνε 1, ωτρυν’ 3; subj. έπ-η3, -ησι(ν) 2, έπ-ησι(ν) 2; έπ-ητον 1; -ομεν 3, -ωμεν 1, έπ-ωσι 1; opt. -ειε 1, έπ-ειε(ν) 2; -ειαν 1; imp. -ον 6, έπ-ον 2; inf. -αι 3, έπ-αι 1; ptc. έπ-ας Ί, -αντος 2; mid.impf, .ώτρύνον,το 1, L ,τ’ 1; pres. subj. -ώμεδ’ 1; imp. -εσδε 2; aor. subj. έπ-ώμεδα 1. Unclear: inc. auct. PHar- ris 6,12 ]εποτρυν.[
Μ 1 disyll. la [1-] .ωτρυν’, N678, Λ214, ρ362 lb [-1] άμφίπολον ταμίην L , 0302 2 trisyll. 2a shape
[—]: [./„] -ε o 14 [-■!-] -ε 4268; Άργείους (δ*) .ωτρυνε, Ν44, 0560; L , 4 310, 0 568, £323, ¥Ί11, χ241; Lw« είπών,* / Άχιλή’ ωτρυνε μένος και δυμόν/ος Ε470 = Ζ72 - Λ 291 = Ν155 = 0500 = 514 = 667 = /7210 = 275
s £792 —015/ Κ174; t , ωτρυνε 473 = 7349 = ΑΊ86 = ω487; -ον Ψ49, ρ75 [-f„] .ωτρυνε,/-ε δέ λαόν 0695 /
Π501 = £559; L j /C158 [-1ν] αύτάρ έγώ(ν) 'διά δώματ’ / διά νηός / έπι νήα' (κ)ίων .ωτρυν ,ον εταίρους χ546, μ 144. 206; t ,ε φάλαγγας 4 254, Ν90; ’δεων / δεά δ"
u ,εν Φ299, 0392; t ,ε(ν) £461, £582; L ,ον/-αι Α¬
χαιών* Μ277, Θ219; t ,α νέεσδαι £261 = ρ430 2b shape μ.-']: [1-2] -εις δέ και άλλον Ν229; -εις Θ294; -ει
0289, σ54; -ων/ον πόλεμόνδε £589, £383 / 769; -ων μα- χέσασδαι £496 — Ζ105 = 4 213; -ων ίππήας / ίππους 0270, Π167; -ων /709, Φ530; -ουσ’ ίέναι Β94. 451; .ωτρυν,εν/ον δ(έ) (Όδυσήα) (παριστά)μένος* έπέεσσι(ν) 7249, £215 / 7341; t ,εν δ' / u jOvr’ Όδυσήα* £254, ρ 183; , jOV £520; -ον £654 [2-1] -ει κραδίη και δυμός άγήνωρ Κ220 s 319, σ61; πομπήν δ’/τ’ -ει/ω δ30, <518; έπ-ει (πόλεμον) ο73, χ152; έπ-ω α89; -ε 7156; έπ-ειν Ορ.597; ως φάτ’ .έπ-ων, (οί δ*) Μ442, 7373. 364; t 4 έπεα πτερόεντα προσηύδα Ν94 - 480 = £219, ο 208; (έπ)-ων Μ 50, 0244; .ώτρυνεν, / -ον Π 532 a 495; u /ov λ 226, Th.883; Ίριν δ’ ωτρυνε 0398 = Λ 185, 0143; έπώτρυνε 0456; δυμός έπ·η και 1139; έπ-ον ζ36, χ484; so prob. ]εποτρυν. inc. auct. PHarris 6,12 ([2.<1 >]) [>.«] -αι o37 [1-2] (δυμός / κείνος) έπ-ει/η καί άνώγει* Ζ439, 043. 725, ε!39 / Κ130, 0148; .έτάροισιν, έπ-αι καί άνώςαι χ 531; L /σι δ’ έπ-ας έκέλευσε(ν)* 0422 - ο217 - 287, <561, χ128, λ 44 / <488· επ-νων έκέλευσεν ω\75\ ’ότέ δ’ αύτός / έέ δ’ αύτόν' .επ-ει, μαχέσασδαι £178, 7171; t , δέ καί άλλους ρ395~ (επ)-ω ^πολεμίζειν 0402, Π525; έπ-ων (Όδυσήα) Θ92 «79; ωτρυνεν μένος Ε563; έπώτρυνας £185; έπ-ης/ον 0189· 0258; -αι ο40 2c (-«-] -ω £482 3 quadrisyll.
3a [-„„] -ετον Μ367, 7205; πομπήν -ετε 7151; άμφίπο- λον ταμιην -εμεν δττι .τάχιστα, π 152; -ομεν, 'όϊ κε / οψθα L , /165, α85; -έμεν/ομεν 4286, π355 3b shape •'Τ'*Ι1““2! 'W Κ38; -έων Ν2Ο9, ω 116 [2„„1] -έω Κ55- -εει 0253 3c shape [—ν]: [ι_2„] .οντι μάχεσδαι 4414; ωτρυνοντο Η420 [2-2J .εσχον Ω24 - 109; πομπήν 6 -οιτε λ 357; -οντος ακούετε/σονται 0506, 199; -οντες “ '31, fi74· (£Jt)-Doi(v)/ωσι/ειεν/ώμεδ’/εσδε 059 £374 / ω355 / ξ46\ / Ξ369 / η222, χ425 [1.2.] -ουσι /158; τοί δ -οντος/1 (ακόυσαν) 0423, τ419 / Λ/468; (έπ^οντα/ησι μάχεσδαι 4 294, Ν767 = £117 = 683 / /7690 (= £178 in 2b above); -οντες Μ266; (έπ)-ουσα κελοίμην / κελεύεις Ω29Ί, ψ264\ ^έπ-ουσα,/ειε νέεσΰαι η 262, <498; L , Ρ553;
4 (θυμός έπ)-μσιν/ειαν άείδειν Θ45. 90; έπ-ητον Ζ83; -ειε ο306 3d R-^χ] -οντες/ωμεν Σ584, /54 / ω405; πάλιν / χάριν "Εκτορος -αντος Κ356, 0144 4 pentasyll. 4a
και -έουσα νέεσθαι ο 3, σ186 = χ434 = 496 4b
8 έπ-ώμεθα #31
Σχ sch.min. P.Hamb.736 οη Β94\ [-ουσα*] παρορμώσα (so too P.Kölninv.53); sch.D B94: παρακελευομένη. παρ- ορμώσα, Γ249: έσπούδαζε, /1268: προτρέπου, £461: παρ· 12 ώξυνεν, Κ55: διά παρακλήσεως παρορμώ, Κ356: ώς κε- λεύσαντος τοΰ "Εκτορος
Β basic notion that of pressing obj. (here animate) to do will of subj.; rouse, urge (on), exhort (Ila), command, (11 b), 16 ask pressingly, entreat (11 c), send (11 d. 2 a); expedite (I2b.
II2), stir up (I2c), urgently ask for (12d); bestir oneself make haste (III); act. (I; obj. animate [11, usu. pers.] or thing [12]) and mid. (II; refl. [III] and trans. [112]) Synt.: see I introd.
20 and II Advs.: see II introd. — Wdfld.: άνίημι, έγείρω, έπείγω, θαρσύνω, ορνυμι/ύω, όροθύνω, σεύω; ανωγα/ω, έπιτέλλω, κελεύω/τιάω, κέλομαι; λίσσομαι (where see wdfld.); πέμπω Ορρ.: έρύκω w. wdfld. On assoc. of o. w.
24 some particular verbs, concepts see G I act.; subj. pers. (human or divine [incl. θεών έφετμή Φ299 in 1 aaaa]; θυμός vel sim. of obj. included in laaaa. aß) exc. Kl71 (lion) Synt.: in subsections below instances (groups separated by -) 28 syntactically (in so far as constrs. occur) in the order (little overlapping clarified where it occurs) acc. alone (or sc. obj.; sometimes inf. may be understood. See also II2), (acc. +) expr. for 'whither’ (see further G3), acc. + fut. ptc. (11 d:
32 Θ398+, TI56, o40), (acc. +) inf. (usu. way of expressing ac- tion to be carried out; inf. alone w. refl.mid. II1), dat. 4- inf. (0258 in laaaa; κ531 [4- άνώξαι], Op.597 in 11 b), acc. 4- fin.cl. (w. obj. of o. as its subj.: ρ362 in 11 aß; /165, a85 in
36 11 d; cf. /1268, σ54 in II aaaa; cf. fin.cl. foll. refl.mid. η222 in III); n. double acc. X38 in 11 d (cf. predic.adj. T156 in 11 d) II obj. animate, pers. (incl. φάλαγγας et sim., μάχην "Αχαιών [Λ/277]; also θυμόν, μένος in laaaa. aß) exc.
40 laabb. o. verbal (instr. έπέεσσι[ν\ Γ249, P215, 7/341, κ546, μ 206) exc. Kl71 (lion), ί488 (κρατι κατανεύων. Means unclear: subj. Zeus, obj. human 0695. 725, /7690 s P178; subj. Ares, obj. human £563); words used are often in dir.sp. in
44 prec. or foll. context; dir.sp. foll. directly on o. without other verb of saying Γ249+, Θ398+, 0560. 568, Φ530, Ω143, κ546+. ό. often repeated in context w. ref. to same instance: /1294-310; £461. 470; Z83. 105; Λ/266. 277; N9Q. 94;
48 0258. 270; 500. 506; 695. 725; /7167. 210; 495. 501. 525. 532; P215. 219; ^49. 111; 024. 109; ß422. 423; «531, Λ44; /484. 496; cf. Kl71 (sim.). 174 (narr.). Advs.: αιψ(α) ρ75 (cf· κ128); θοώς Θ219, θασσον T69 (cf. 77151 in 12), τάχιστα
52 ol4, π 152 (δττι τ.); κρύβδην π 152; μάλ(α) τ158, ^264, μάλλον α89; μέγα Φ299; πολλά 0456; ρεια Ν90 (see Leaf, Ameis-H. ad 1.; contra: Willcock ad 1.); loc.: πάλιν K356, πάντρ ω355, πάντοθεν Ψ111 la rouse, exhort, en· 56 courage, urge (on), egg on laa before (£94. 451. 589, /1254.
268. 286. 294. 310. 414, /709, /7167. 210, P383, T69; cf. 0 59, /7275) or in battle (Tr. war in gener. £482; cf. K130) vel sim. (fist-fight σ54. 61, spying expedition K220, confronta- 60 tion involving animal laabb) laaaa (64x ό., 21x έπο)
obj. pers.; subj. (ieading warrior[s]; divine) attempts to i®· crease eagemess for battle, overcome fear et sim. on part oi obj. (Ieading warrior[s]; troops; divine); obj. often hanging 64 back or losing (so clearly £461. 470. 496+. 792, Z83, 0219,
Μ2ΊΊ, N9Q. 94. 209. 229, Ξ131, 0258. 270. 667, cf. /1414 (in 847
848


ότρύνω
Ag.’s eyes]) subj. and obj. (μάχην 'Αχαιών Μ 271; μένος [καί θυμόν] Ζ72 etc.) both human: ύ254 (Ίδομενεύς μέν ένι προμάχοις) Μηριόνης δ' άρα οί πυμάτας ωτρυνε ,φάλαγγας ά Ζ83 έπεί κε L u έπ-ητον (Aen. and Hector) άπάσας, ' ημείς (Helenus and Aen.) μέν Δαναοΐσι μαχησό- μεθ9 αύθι μένοντες 21310 ό γέρων ,ωτρυνεΔ (sc. Pylian ίπ- πήας) πάλαι πολέμων έν είδώς 0560 Αργείους δ\ d Αίας 568 Αντίλοχον δ9 L , Μενέλαος χ 241 μνηστήρας δ9 L , ... Αγέλαος Ρ215 L ,ν (Hector) δέ έκαστον έποιχόμενος έπέεσσι 21286 (Ag. to Aiantes:) ,,σφώϊ μέν — ού γάρ έοικ9 -έμεν — οΰ τι κελεύω" Ε4&2 Λυκίους -ω (Sarp.) και μέμον9 αύτός 1 άνδρί μαχέσασθαι 092 έβόησεν έπ-ων (Diom.) Όδυσήα Μ442 ,ως φάτ9 (Hector) έπ-ων, οι (Trs.) δ’Λ (ιθυσαν έπί τείχος άολλέες) Υ373 L , άντίοι έγχε9 αειραν 1 Τρώες = 364in (Ach., Grs.) TV480 τούς (sc. έταίρους) δ γ9 έπ-ων (Idom.) έπεα προσηύδα L(v. om. quidam), = Ρ219 L , 0219 (καί νύ κ9 ένέπρησεν πυρί εί μη έπί φρεσί θήκ9 Αγαμέμνονι) "Ηρη ' αύτφ ποιπνύσ- αντι θοώς -αι Αχαιούς (έτ]αίρους pap. 7) 294 (Teucer to Ag.:) ,,τί με σπεύδοντα καί αύτόν 1 -εις;" /709 προ νεών έχέμεν λαόν τε καί ,ϊππους^ 1 -ων (Ag.), καί δ9 αύτός ένί πρώτοισι μάχεσθαι Π167 (έν τοϊσιν) ϊστατ9 Αχιλλεύς, 1 -ων L , τε καί άνέρας άσπιδιώτας 0210 Έκτωρ ... πόδας καί γούνατ9 ένώμα ' -ων (-έων ν.1.) ίππήας 506 ή ούκ -ον- τος άκούετε ,λαόν άπαντα Δ 1 "Εκτορος, δς δη νηας ένιπρή- σαι μενεαίνε; /7501 έχεο κρατερώς, -ε (Glaucus) δέ L , - Ρ559 (Men.) ΧΊ30 ούτως οΰ τίς οί (τοι, σοι w.ll.) νεμεσή- σεται ούδ9 άπιθήσει ' Αργείων, δτε κέν τιν9 έπ-η (Men.) καί άνώγη (έπ-ης καί άνώγη ς v.l. ant., ut vid.) Μ468 (κέκλετο [Hector] Τρώεσσιν) τείχος ύπερβαίνειν' τοί δ9 -οντι (-αντί v.l. ant.) πίθοντο Ν229 (Idom. to Thoas:) „τό πάρος μενεδήϊος ησθα, ' -εις δέ καί άλλον, δθι μεθιέντα ΐδηαι" £131 (Diom. to other wounded Gr. leaders: ,,αύτοί μέν έχώ- μεθα δηϊοτητος) άλλους δ9 -οντες ένήσομεν, οι (άφεστασ9 ούδέ μάχονται") 0144 (δς τις Τρώων) έπί νηυσί φέροιτο ' σύν πυρί ... χάριν "Εκτορος -αντος, 1 τόν δ9 Αίας οΰτασκε Μ211 προβοώντε μάχην ωτρυνον (Aiantes) Αχαιών (Αχαιούς v.l.) Ζ72 ως είπών ωτρυνε (Nestor) ,μένος^ καί θυμόν έκάστου = Λ 291 = 7V155 = 0500 = 514 — 667 = 77210 - 275 Μ266 Αϊαντε κελευτιόωντ9 έπί πύργων ' πάν- τοσε φοιτητήν L , -οντες Αχαιών — £589 έν δ9 αύτός (Men.) κίεν ησι προθυμίησι πεποιθώς, 1 -ων (sc. his men) ,πόλεμόνδε^ P3S3 ως έπετέλλετο Νέστωρ 1 -ων (his sons) L j άπό νηών Τ69 (Ach. to Ag.:) „άλλ’ άγε θασσον ' -ον L , ... Αχαιούς" — /1294 (Νέστορ9 έτετμε) ους έτάρους στέλλοντα καί ,-οντα μάχεσθαι^ Ν767 (τόν εύρε μάχης έπ9 άριστερά Αλέξανδρον) θαρσύνονθ9 έτάρους καί έπ, , = Ρ\\1 (Aias) = 683 (Antil.) Δ 414 (ού γάρ έγώ νε- μεσώ Αγαμέμνονι) -οντι ,μάχεσθαιΛ Αχαιούς Μ361 έσταότες Δαναούς -ετον (Aias, s. of O’ileus, and Lycomedes) ίφι L j 77495 (dying Sarp, to Glaucus:) „-ον ,Λυκίων ηγήτορας άνδρας 1 πάντη έποιχόμενος Σαρπηδόνος άμφιμάχεσθαιά * 1 αύτάρ έπειτα καί αύτός έμεΰ πέρι μάρ- ναο" /7532 ωτρυνεν (Glaucus) L , £496 (πάλλων) δοΰρα κατά στρατόν φχετο πάντη ' -ων (Hector) μαχέσασθαι, έγειρε δέ φύλοπιν αίνήν — Ζ105 — Λ 213 £520 ωτρυνον (Aiantes, Od., Diom.) Δαναούς ,πολεμιζΛέμεν* οί δέ καί αύτοί ' οΰτε βίας Τρώων ύπεδείδισαν οΰτε ίωκάς, ' άλλ9 έμενον Π525 (Glaucus to Ap.:) „δός δέ κράτος, δφρ9 έτάροισι 1 κεκλόμενος Αυκίοισιν έπ-ω L ,ε«ν, 1 αύτός τ9 αμφί νέκυι (μάχωμαι") Μ 50 "Εκτωρ άν9 δμιλον ιων ελ- λίσσεθ9 (ειλίσσεθ9 v.l., see Leaf ad 1.) έταίρους 1 τάφρον επ-ων διαβαινέμεν — 0258 (Ap. to Hector:) ϊππεΰσιν επ-ον πολέεσσι 1 νηυσίν έπι (έλαυνέμεν ίππους) — 4 268 άλλους -ε (Ag.) Αχαιούς, ' δφρα τάχιστα 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ότρύνω
μαχώμεθ9 — subj. divine (Όσσα Β94; θεών έφετμή Φ299), obj. human: subj. disguised as human: £461 Τρφάς δέ στίχας ... Άρης ωτρυνε μετελθών, ' είδόμενος Ακάμαν- τι Ν44 ,Αργείους, ωτρυνε (είσάμενος Κάλχαντι) 678 έννοσίγαιος 1 ωτρυν9 L ,, πρός δέ σθένει αύτός άμυνεν 90 ένοσίχθων ' ρεϊα μετεισάμενος κρατεράς ωτρυνε φάλαγγας 94 τούς δ γ9 έπ-ων (Pos.) έπεα προσηύδα 209 βή (Pos.) δ9 ίέναι παρά τε κλισίας καί νηας Αχαιών 1 -έων Δαναούς Ρ323 L Απόλλων, ' Αινείαν ωτρυνε, δέμας Περίφαντι έοικώς 582 Έκτορα δ9 έγγύθεν ίστάμενος ωτρυνεν L ,. ' Φαίνοπι (έναλίγκιος) 553 Ατρέος υιόν έπ-ουσα (έπ-ασα v.l.; Ath.) προσηύδα (είσαμένη Φοινίκι) Φ299 ό (Ach.) βή, μέγα γάρ ρα θεών ,ωτρυνε,ν έφετμή, ' ές πεδίον (η. έπι- στώσαντ9 ν.286) £470 ως είπών L , (Ares-Acamas) μένος καί θυμόν έκάστου s 792 (Hera-Stentor) subj. not disguised: 0695 τόν (Hector) δέ Ζεύς ώσεν οπισθε ' χειρί
L , δέ λαόν άμ9 αύτφ 125 (εί τότε βλάπτε φρένας) Ζεύς ' ήμετέρας, νΰν αύτός έπ-ει καί άνώγει Υ54 τούς άμφοτέρους θεοί -οντες (-ναντες ν.Ι.) 1 σύμβαλον Ε563 τοΰ (Men.) δ9 ωτρυνεν μένος Άρης (not as Acamas here), ' τά φρονέων ϊνα χερσίν ύπ9 Αίνείαο δαμείη — 059 (δεύρο κάλεσσον Ίριν έλθέμεναι καί Απόλλωνα, οφρ9 ...) Έκτορα δ9 -ησι μάχην ές Απόλλων, ' αύτις δ9 έμπνεύ- σησι μένος — /7690 (δς [Zeus] τε καί άλκιμον άνδρα φο- βεΐ) ρηΐδίως, δτε δ9 αύτός έπ-ησι μάχεσθαι* ' δς οί καί τότε θυμόν ένί στήθεσσιν άνήκεν (ν[ν.689—]690 om. quidam) s Ρ178 (,έπ-ει μαχέσασθαι [L ,εσ#α<, έπ-ησι μάχεσθαι w.ll.]) £451 δνέσσυτο (Ath.) λαόν 9Αχαιών ' ,-ουσ9 ίέναι, · έν δέ σθένος ώρσεν έκάστφ 1 καρδίη άλληκτον πο- λεμίζειν 94 μετά δέ σφισιν Όσσα δεδήει ' L ,, Διός άγγελος — subj. θυμός vel sim. of obj. (human exc. 043): Z439 (τρίς γάρ τη [where Troy most open to assault] έπειρή- σανθ9 οί άριστοι ή πού τίς σφιν ένισπε θεοπροπίων) ή νυ καί αύτών (αύτούς v.l. ant.) ,θυμός έπ-ει καί άνώγειΛ 043 (μή δι9 έμήν ίότητα Ποσειδάων πημαίνει Τρώας) τοΐσι δ9 άρήγει, ' άλλά που αύτόν L , ΚΙ74 Αχιλή9 ωτρυνε μένος καί θυμός (άντίον έλθέμεναι Αίνείαο) Κ22ΰ έμ9 (Diom.) ,-ει κραδίη καί θυμός, (άνδρών δυσμενέων δΰναι στρατόν) 319 έμ9 (Dolon) L , (νηών σχεδόν έλθέμεν) σ61 εϊ σ9 (Od.) u , (τούτον [Irus] άλέξασθαι) - 54 με γαστήρ ' -ει
ϊνα πληγήσι δαμείω laabb (1χ ό., 1χ έπο.) obj. animal (η. also ίππους /109, /7167, ούρήας Ψ\ 11) subj. human: Σ584 οί δέ νομήες ' αΰτως ένδίεσαν κύνας -οντες (against lions) — subj. animal, obj. refl.pron.: Kl71 έέ δ9 αύτόν έπ-ει (lion facing men) μαχέσασθαι (μαχέεσθαι v.l.) laß (21 χ ό., 9x έπο.) in non-martial context subj. and obj. human: Γ249 ωτρυνεν (Idaeus) δέ γέροντα (Priam.) ,παριστάμενΛος έπέεσσιν η34\ ωτρυνον (sc. άμφίπολοι) Όδυσήα L ,αι έπέεσσιν ζ254 ωτρυνεν (Naus.) δ9 Όδυσήα έπος τ9 έφατ9 έκ τ9 όνόμαζεν Κ 158 (τόν παραστάς άνέγει- ρε) Νέστωρ,' λάξ πόδι κινήσας, ωτρυνέ (obj. Diom.) τε νεί- κεσέ τ9 άντην κ546 διά δώματ9 ιών ωτρυνον έταίρους ' μειλιχίοις έπέεσσι παρασταδόν άνδρα έκαστον a μ 206 (διά νηός) Ω291 ούκ άν έγωγέ (Hecabe) σ’ (Priam) έπ,-ουσαΛ κελοίμην * νήας έπ9 Αργείων ίέναι μάλα περ μεμαώτα ψ264 (Od. zu Pen.:) ,,τί τ’ αρ9 αυ με μαλ9 L , (-έουσα ν.1.) κελεύεις ' είπέμεν;" β14 (Tel. to Ithacans:) „μ9
κακά ρέζετε δυσμενέοντες, ' τούτους (suitors) -οντες" θ 185 (Od. to taunting Phaeacian:) ,,θυμοδακής γάρ μύθος* έπώτρυνας δέ με είπών" ξ46\ συβώτεω πειρητίζων (Od.), 1 εϊ πώς οί έκδύς χλαΐναν πόροι ή τιν9 έταίρων ' άλλον έπ-ειεν (sc. πορεϊν) ρ395 Αντίνοος δ9 εϊωθε κακώς έρεθι- ζέμεν αίεί 1 μύθοισιν χαλεποϊσιν, επ-ει δε και άλλους (ν. om. R4) 208 καί μιν (Tel.) έπ-ων (φωνήσας v.l.) (Peisistr.) έπεα προσηύδα — 7205 ύμεΐς (Od. and Ag.) δ9 ες
850
849


ότρυν®
ότρυνω
βρωτυν (δέ βρ. v.l. ant.) -ετο ν' η τ9 άν έγωγε ' νΰν μέν αν- ώγοιμι πτολεμίζειν νιας ’Αχαιών - 0189 (Eurym. to Halitherses: „αϊ κε νεώτερον άνδρα [sc. Tel.]) παρφάμενος έπέεσσιν έπ-ης χαλεπαίνειν, ' αύτφ μέν οι πρώτον άνιηρέ- στερον έσται“ 244 (suitor to Mentor:) „ποιον έειπες 1 ημέας -ων (sc. the men of Ithaca) καταπαυέμεν“ 090 ότ9 αψ άρ- χοιτο (Demod.) και -ειαν άείδειν 1 Φαιήκων οί αριστοι r 158 μάλα (άμα L4) δ9 -ουσι (sc. Pen.) τοκήες ' γήμασθ9 press — subj. divine, obj. human or divine (z!73+): subj. disguised as human: α89 Ιθάκην έσελεύσομαι (AthO, δφρα οί υιόν 1 μάλλον έπ-ω καί οι μένος εν φρεσι θειω, εις άγορήν καλέσαντα ('Αχαιούς μνηστηρεσσιν απειπεμεν) 0392 άθρόοι ήγερέθοντο' θεά (Ath.-Tel.) δ9 ^ωτρυνε^ν έκαστον i? 15 ως είποΰσ9 L , (Ath.-herald) μένος και θυμόν έκάστου subj. not disguised: Δ 73 ως ειπων ώτρυνε (Zeus) πάρος μεμαυϊαν Άθήνην, 1 βή δέ κατ9 Ούλύμποιο καρήνων άϊξασα = Τ349 = ΛΤ86 = ω487 — ο 3 (εις Αα- κεδαίμονα ι/ΑθήνηΔ φχετ9, Όδυσσήος) υιόν 1 νοστου ύπομνήσουσα και -έουσα νέεσθαι — ρ362 (L J
Όδυσήα 1 ώτρυν9, ώς αν πύρνα κατά μνηστήρας άγείροι — subj. θυμός of obj. (human): 1139 έπικέλσαν- τας μεΐναι χρόνον, εις δ κε ναυτέων ' ^θυμός^ έπ-y και έπιπνεύσωσιν άήται — /2289 σέ γε L 4 ' -ει έπι νήας — Θ45 τφ γάρ ρα θεός περί δώκεν άοιδήν ' τέρπειν, δππη L j έπ-ησιν άείδειν lb (12χ ό., 14χ έπο.) strenger: co- mand, Order, direct (vicariously σ186\ χ434); 13x (cf. r419) assoc. w. other verb of ordering, expressing in combination the notion of urgent command subj. and obj. human: K356 (έλπετο Dolon) άποστρέψοντας έταίρους ' έκ Τρώων ίέναι, πάλιν 'Έκτορος -αντος Φ 530 άπό πύργου βαίνε χαμάζε, ' -ων (Priam; -έων v.l. ant, vulg.) παρά τείχος πυλαωρούς giving urgent commands to 0422. 423 ^Τηλέμαχος δ9 έτάροι- σιν έπ-ας έκέλευσεν ' όπλων άπτεσθαιΛ * τοι δ9 -οντος (-αντος ν.1.) ακόυσαν ο23Ί L d = 217 (έπ-ων ν.1.) ω!75 Τηλέμαχος δέ μιν (Eum., as Ameis-H., pace Stanford) οίος έπ-ων έκέλευσεν (sc. τόξον δομέναι) ι488 έτάροισι δ9 έπ-ας (^έπ-ων v.l.j) έκέλευσα 1 έμβαλέειν κώπης, ϊν9 ύπέκ κακότη- τα φύγοιμεν, ' κρατί καταννεύων (ν.489 om. complures) + 561 (L J, κ128, λ 44 τ419 (Αύτόλυκος δ9 υίοΐσιν έκέ- κλετο) δεΐπνον έφοπλίσσαι' τοι δ9 -οντος ακόυσαν — /2302 άμφίπολον ταμίην ωτρυν9 ό γεραιός (Priam) ' χερσίν ύδωρ έπιχεΰαι £374 (ούδέ πόλινδε έρχομαι [Eum.], εί μή) Πηνελόπεια ' έλθέμεν -ησιν σ186 (γρηυς [on Pen.’s Orders]) βεβήκει 1 άγγελέουσα γυναιξί καί -έουσα ννέεσθαιΛ — χ434 (η. είπέ έλθέμεν w.431 f.) — 496 χ484 πάσας δ9 -ον δμφάς κατά δώμα L u 0456 πολλά δ9 έπώτρυνε (Polyd., Asty- nous) σχεδόν ϊσχειν (ίππους) μ 144 έπί νήα κιών ωτρυνον έταίρους ' αύτούς τ9 άμβαίνειν άνά τε πρυμνήσια λΰσαι — «531 έτάροισιν έπ-αι καί άνώξαι ' μήλα (δεί- ραντας κατακήαί)_ Ορ.597 δμωσί δ9 έπ-ειν Δημήτερος άκτήν ’ δινέμεν, εύτ9 αν πρώτα φανή σθένος Ώρίωνος — subj. divine (not disguised), obj. human (ε 139, η 262) or divine: 0148 (Hera to Ap. and Iris:) „έρδειν δττι κε κείνος (Zeus) έπ-η καί άνώγη“ (νν. 147-148 ath. Ar.Byz. Arist) 199 (Pos. to Iris: „θυγατέρεσσιν γάρ τε καί υίάσι κέρδιον εϊη [sc. for Zeus] έκπάγλοις έπέεσσιν ένισσέμεν) οϊ έθεν -οντος άκούσονται καί άνάγκη“ ε139 έρρέτω (Od.), εϊ μιν κείνος (Zeus) έπ-ει καί άνώγει, ' πόντον έπ9 άτρύγετον — η 262 μ εκελευσεν (Cal.) επ-ουσα νεεσθαι ’ Ζηνός ύπ9 άγγελίης lc (8χ ό., 2χ έπο,) weaker, of urgent request, Suggestion (<f79): entreat urgently, press subj. and obj. human: £79 έπ-ων δέ προσηύδα (Eum. urging disguised Od. to eat) - K55 (επί Νεστορα) είμι (Ag.), καί -έω άνστήμεναι, αϊ κ9 έθέλησιν έλθεϊν O4Q2 σπεύσομαι (Patr.) εις 'Αχιλήα, ϊν9 -ω πολεμίζειν ζ36 επ-ον πατέρα ήώθι προ 1 ήμιόνους
καί άμαξαν έφοπλίσαι ο 14 -ε (Tel.) τάχιστα Μενέλαον' πεμπέμεν ω116 (Ag. to Amphim. in underworld:) „κατηλυ- θον ύμέτερον δώ ' -έων Όδυσήα σύν Μενελάφ ' Ίλιον
4 εις άμ9 έπεσθαι“ - subj. ^olyphemus. obj. Pos.: 1518 άγε δεΰρ9, Όδυσεΰ, ϊνα τοι πάρ ςείνια θείω (L .), ' πομπήν τ9 -ω δόμεναι έννοσίγαιον — subj. and obj. divine: /224 κλέψαι δ9 -εσκον (some gods) Άργειφόντην
8 (νν.23—30 ath. Arist.) = 109 (-ουσιν Mass. Chia, -εσκον codd.) Th.883 ωτρυνον (sc. θεοί) βασιλευέμεν (Ζήν άθανάτων) Id (20χ ό., 2χ έπο.) urge forth, bid go, send (out) ([as] messenger Θ398+, P654, /2143, α85, o40, π 152,
12 ω4Ο5) (close to I laaaa TI 56, to 11 b P654, J261*. 498) subj. and obj. (4- νήα ο3Ί) human: K38 ή τιν9 έταίρων 1 -έεις (-εις v.l.; Ag.) Τρώεσσιν έπίσκοπον; (η. double acc.) π 152 (Tel. to Eum.:) „πρός μητέρα είπεΐν ' άμφίπολον τα-
16 μίην -έμεν όττι τάχιστα ' κρύβδην κείνη γάρ κεν άπαγγα- λειε γέροντι“ ά)405 (Dolius to Od.: „και μοι τοΰτ αγορευ- σον, ή ήδη σάφα οϊδε) Πηνελόπεια ' νοστήσαντά σε δεΰρ9, ή άγγελον -ωμεν“ (ν. aliter habet Julian.) ο 73 ίσον τοι κα-
20 κόν έσθ9, δς τ9 ούκ έθέλοντα νέεσθαι ' ξεΐνον έπ-p καί δς έσσύμενον κατερύκη send away, put under pressure to go (cf. v.306 below) — o306 συβώτεω πειρητίζων (Od.), ' ή μιν έτ9 ένδυκέως φιλέοι μεΐναι τε κελεύοι 1 αύτοϋ ένι σταθμφ
24 ή -ειε ^όλινΔδε (cf. ν. 73 above) ο37 (Ath. to Tel.:) „επην πρώτην άκτήν Ιθάκης άφικήαι, νήα μέν ές L . -αι καί πάντας έταίρους“ ρΊ5 αίψ9 -ον (Tel.) έμόν ποτί δώμα γυναίκας, 1 ως τοι δώρ9 άποπέμψω — so w. fut. ptc. added:
28 7156 (Od. to Ach.: „μή δή ούτως) νήστιας -ε προτί Ίλιον υίας 'Αχαιών 1 Τρωσί μαχησομένους“ ο 40 (Ath. to TeL:) „τόν (Eum.) δ9 -αι πόλιν είσω ' άγγελίην έρέοντα (Πηνελοπείη“) — Ρ654 (σκέπτεο αϊ κεν ϊδηαι [Men.]
32 Άντίλοχον) -ον δ9 'Αχιλήϊ θασσον ιόντα ' είπεΐν οττι (ωλεθ9 έταΐρος) Ψ49 ήώθεν δ9 -ον (codd., -ε Allen; sc. men) ... 'Αγάμεμνον, ύλην τ9 ^άξέμεν^αι παρά τε σχαν όσσ9 έπιεικές 111 'Αγαμέμνων 1 ούρήάς τ9 ώτρυνε καί ανε·
36 ρας L d ύλην ’ πάντοθεν έκ κλισιών ξ49% (άλλά τις ειη 1 είπεΐν 9Αγαμέμνονι) εί πλέονας παρά ναΰφιν έπ-ειε ^νεε- σθαιΛ 261 οπτήρας δέ κατά σκοπιάς ώτρυνα L j · ρ430 — 7165 (Nestor to Ag.:) „κλητούς -ομεν, οϊ κε
40 τάχιστα έλθωσ9 ές κλισίην (Άχιλήος“) — subj. Per· seph., obj. shade(s): λ 214 (ή τί μοι εΐδωλον τόδ9) ^ΠερσεφόνειαΛ ' ωτρυν9, δφρ9 έτι μάλλον όδυρόμενος ναχίζω; 226 αί δέ γυναίκες * ήλυθον, ώτρυνεν γάρ
44 L j — subj. and obj. divine: /2143 Jfyiv δ9 ώτρυνεu Κρο νίδης εις Ίλιον — so w. fin.cl. added: α85 (Ath. to Zeus: „Έρμείαν) νήσον ές Ώγυγίην -ομεν, δφρα τάχιστα ' νυμ- φη (εϊπη βουλήν“) - 0398 L u (Zeus) άγγελέουσα*
48 = Λ 185 12 obj. thing (η. also νήα ο 37 in Ild), subj. ei“
ways human 2a (Ix ό., Ix έπο,) send, w. acc. (+ 'whither’ ω355) π 355 μή τιν9 έτ9 ^άγγελίΛην (see West on Th.781) -ομεν (suitors) ω 355 (δείδοικά) μή τάχα πάντες ' ένθαδ
52 έπέλθωσιν 'Ιθακήσιοι, L ^ας δέ 1 πάντη έπ-ωσι φαλλήνων πολίεσσι 2b (3χ ό.) arrange with urgency^ afr pedite, w. acc. (4- inf. of consequence 7/151) 0253 τουιφ (Tel.) δ9 -έει Μέντωρ όδόν ήδ9 Άλιθέρσης λ 357 ει I*
56 (Od.) καί εις ένιαυτόν άνώγοιτ9 (Phaeacians) αυτόθι μιμνειν ' ^πομπήνΛ τ9 -οιτε (πομπή δ9 -οιτο ν.1.) και δώρα διδοΐτε, 1 καί κε τό βουλοίμην — η 151 (Od. · Arete / Phaeacians:) „L u -ετε πατρίδ9 ίκέσθαι ' θασσον^
60 2c (1χ έπο.) stir up, promote χ 152 (Od. to Tel.:) ** μεγάροισι γυναικών 1 νωίν έπ·ει πόλεμον κακόν ήε λέΡ λανόεύς"^ 2d (1χ ό.) request urgently <J30 πομπήν δ’ (Od.), και λίσσεται έμπεδον είναι II mid.: subj. alw*y*
Μ pers. (human exc. for presence of Pos. S369) Hl (5χ refl. rouse oneself, bestir oneself, make haste w. inf. (+
851
•52


ότρΰνω
νηών, μεδ’ ύλην Η420): //420 (9Αργεΐοι) άπό νηών ώτρύνοντο νέκυς (ότρυνον [ώτρ.] seu ότρύνοντο [ώτρ.] νέ- κυας vulg.) τ’ άγέμεν, ετεροι δέ μεδ9 ύλην S369 (Pos. to Grs.:) „κείνου (Ach.) δ" οΰ τι λίην ποδη έσσεται, εί κεν οί άλλοι 1 ημείς -ώμεδ' άμυνέμεν άλλήλοισιν“ κ425 (Od. to comrades:) „αυτοί <5’ -εσδε (-εσδ9 ΐν9 ν.1.) έμοί. άμα πάντες έπεσδαι (έπησδε/οισδε vv.ll.)“ ρ 183 τοί <5’ έξ άγροΐο πόλινδε ' ώτρύνοντ’ Όδυσεύς τ’ ίέναι και ύφορβός w. fin.cl.: η 222 (Od. to Phaeacians:) „υμείς δ’ -εσδε (-εσδαι v.l., rec. Allen) · άμ9 ήοϊ 1 ως κ9 έμέ (έμής έπιβήσετε πάτρης") II2 (1χ έπο.) trans, arrange with urgency, expedite t?31 έπ-ώμεδα (Phaeacians) πομπήν III form un- clear, context lost inc. auct. P.Harris6,12 ]εποτρυν.Ι
Compd.: έπ- 21x in II aaaa, Ix Ilaabb, 14x 11 b, 2x 11 c, 2x 11 d, Ix I2a, Ix I2c, Ix 112, Ix III; prev. emphatic, not appreciably affecting sense
D 0252a; v.l. Z61, 7V351, £272, λ636, υ9; suppl. Hes. Cat. 16,14 and 94,25 Trav.
G lo. assoc. w. other verbs of rousing, ordering etc.: w. άνίημι /7189 (άνιείης ν. 185); άνώγω/α Δ 310, cf. 294 (301), Ζ439 = O43ex, /709 (Λ 15), ÄT130, Λ 213 (204), 0148. 725, £156 + 205 (160. 171. 206), Ώ289 (198), ε 139, κ531, σ186 (182); η. also /484 (cf. άνωχδι 483, obj. Pen.); έγείρω Ε4Ί0 (510), 059 (232), £553 (552); έπιτέλλω/ομαι ΔΊ3 (64). 310, cf. 294 (301), /7167 + 210 (199), £383 (382), μ 206 (217); κε- λευτιάω Μ266 + 277 (265), 7V90 (125); κελεύω /1286, £461 + 470 (463). 482, cf. 496 (cf. 485), 7V90 + 94 (91). 229 (230), 0744 (717), Τ364 (353), 0422+ + 423 (422), η 262, /241 (255), ψ/264; κέλομαι ΖΊ2 (66), Μ468 (467), 0 500 4- 506 (485. 508). 514 (501), /7275 (268), τ419 (418), Κ373 (365), 0297; λίσσομαι M5Q (49), 0 667 (660); όρίνω, ορνυμι/ύω £451, 7V90 4- 94 (83, η. also 125), 0402 (403), £553 (546), Κ171 (cf. 164 in narr.); όροδύνω 0568 (572); σεύω Λ 291 (294); η. also assoc. w. νεικέω 21414 (368), Κ158, Μ2ΊΊ (268), δ 185 (158), ένίσσω 0199 (198) 2 assoc. w. not. of
eagemess: μενεαίνω, μέμονα etc. zA73+, £482, 0560 (565), *£364 (365), 0289 + 297 (298), ρ183 (185), σπεύδω 0294 (293); courage et sim. Δ414 (αλκής 418), £470 (^δυμόν^ έγεί- ραι 510), 0402 (L u όρίνω 403), /7690 (L u 691), δαρσύνω ΝΊ6Τ, δαρσέω 0 59 (254), Ύ186 (183); steadfastness, hold- ing ground £496 (485f.). 520 (520ff.), N44 (56). 155 (151). 229 (228), 0 667 (666), contrasted not. of fear, flight £520 (521), 0 92 (93fT.), N44 (48), 0 667 (666), 77690 (689) s £178 (177). 117 (118). 582 (533. 587), K373 (366), μ 206 (203); obj. roused from sleep K55. 158, κ546 3 w. expr. for
'whither*: εις "Ιλιον 0143, ές πόλιν ο 37, νήσον ές Ώχυ- γίην α85, μάχην ές 059, ές βρωτύν £205; πόλιν εισω ο 40; πόλινδε ο 306, πόλεμόνδε £589, £383, £69; έπι νήας 0289; ποτί δώμα ρ75, προτί ('against’) Ίλιον Τ156; πάντη Q)355; cf. μεδ9 ύλην H42Q; 'whence*: άπό νηών Η420, £383; πάντοδεν έκ κλισιών Ψ111 J.N. O’Sullivan
ού, ούχ(ί), ούχί L I ού u. Kompos. m. ού Π allg. u. bes. Verh. zu μή (m. Kompos.): W.Bäumlein (Ls. μή LI1J 256-81; Monro, H.Gr. 332-7; Kühner-GerthII2, 178-223; SchwyzerII 591—4. 596ff.; Chantraine, Gr.h.II 330—9; Köppers, L j; Moorhouse L / Dover L /de Jong, Narrators 61—8 (Funktion der Neg. in der Erz.) 12 Etym.: herausgelöst aus urgr. Sätzen wie *ne... hjoju (= ved. äyu, s. Mayrhofer, EWAiaI 171 f.) 'nicht eine Zeit’ (parallel frz. ne... rien, ne pas), s. Cowgill, Lang. 36, 1960, 347 f.; vgl. auch Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.: Moorhouse, a.O. 15—8; Ruijgh, Etudes 323-7 (myk. Gebr.); ders., in: J.P.Crielaard (ed.), Homerie Questions, Amsterdam 1995, 16 m. A.44 (ούκί) 13 Häufg. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ού, ούχ(ί), ούχί
der Neg.: Kühner-Gerth II2, 203ff.; Oguse, AC 40, 1971, 198 f.
II ού, ούκ(ί), ούχί III allg.: Michaelson, Philosoph. Journal 10, 1972, 78 (zur Häufigk. in Hes.); Verh. ού:ού- κ(ί):ούχί: Bekker, Hom.Bl. 152; Schwyzer 11591 f.; Lejeune, Phonetique historique 224. 315 II2 Stellg. im Satz u. Metrik: Kühner-Gerth II2, 179 A.l; Moorhouse, a.O. 69—156 (bes. 82—6. 89—96. 147 f. 152 ff.) II3 Gebr. 3 a in behauptenden HS: Monro, H.Gr. 253 (m. Konj.). 275 (m. Opt.); Chantraine, Gr.h. ΙΙ209Γ. (m. Konj.). 218ff. (m. Opt.) 3b in NS; in kond. NS: Kühner-Gerth II2, 189ff.; Tabachovitz, Hom. εί-Sätze 22—35; Köppers, a.O., bes. 34 ff. 3 c sonst 3ca zu einem einzelnen Wort: Kühner-Gerth II2, 182f. 188; ού zu Komp.: Pearson, H. 88, 1960, 500f. 3cß zum Inf.: Moorhouse, a.O. 130—3 (ού φημί m. Inf. / φημί m. ού Inf.) 114 Textkritik: La Roche, Textkritik 328f. (ούκί vs. ούχί); van der Valk, Text. Crit. Od. 148 f. (zu μ 77); Janko, Iliad zu 0716 II5 zu einzelnen Versen: γ27f.: J.J. Hartmann, Epistola critica, Leiden 1896, 13; Tabachovitz, Er. 47, 1949, 1—6; Stanford z.St.; Op.516-18: Follet, RPh 66, 1992, 7-14
III ού m. and. Partikel(n) kombiniert allg.: F.Franke,
De usu part. ούδέ et οΰτε, Rinteln, 1833; Wackernagel, Synt. II267f. III1 ούδέ la allg.: J.M.Fränkel, in: Album Gratulatorium in honorem van Herwerden, Trajecti ad Rhenum 1902, 55-64; Kühner-Gerth 112, 293ff.; Hölscher, Unt. Od. 40 (als Zeichen für Szenenwechsel); Chantraine, Gr.h. II338f.; LDenniston, GPd 190ff.; Verdenius, Μη. IV 7, 1954, 68 (explik. Bed.); Ruijgh, „τε epique“ 703ff. lb ούδέ μέν: L j 362 f.; ούδέ μεν Lossau, WS 14, 1980, 107 1c ούδέ (...) περ: L d 486f. ld ούδέ τι: La Roche, Hom.Studien, Wien 1861, 71 le Textkritik: Crosby, CPh 18, 1923, 72f. (zu <5537); L d 531 f. (ούδέ τι / ούδ9 ετι); Ruijgh, „τε epique“ 705ff. (ούδέ τ9 vs. ούδ9 έτ*) If zu einzelnen Stt. u. Wendungen: £22, Σ117: Leaf z.St.; Op. 187: Verdenius z.St.; άλλ9 ούδ9 ως: U.Schmid, Die Priamel der Werte im Gr., Wiesbaden 1964, 14 III2 (ούδείς), ούδέν La Roche (s. ld) 73 (adv. Gebr. in keiner Bzhg., gar nicht); Scott, CPh 14, 1919, 139f. (sog. adj. Gebr.); Hoekstra, Modifications 53f. (statt älter οΰ τι f-) III3 ούκέτι zu einzelnen Versen: /598: Wilson, Gl. 65, 1987, 198; Ν74Ί: Mader, Tempusge- brauch 127f. (m. Anm.); y241: J.P.Levet, Le vrai et le faux, Paris 1976, 185; Sc.49: Giangrande, MPhL 8, 1987, 119; Wilson, a.O. 197 (nicht-temp. Bed.) III4 ού μέν Denniston, GP 362 III5 οΰ πω 5a allg.: Fontenrose, AJPh 62, 1941, 65-79 (LBed. immer temp. noch nichts); Stevens, AJPh 71, 1950, 290-5 (L u, aber uns. μ208); B.A.van Groningen, In the grip of the past, Leiden 1953, 13 f. (Zush. zw. Bed. noch nicht u. gar nicht); de Jong, Γάρ introd. embedded Narr., in: A.Rijksbaron (ed.), New Approaches to Gr. Partieles, Amsterdam 1997, 177 5b zu einzelnen Versen: A262: Bechert, Diathesen von ίδεΐν 24, A.l; £306: Leaf z.St.; //52: Bergold, Zweikampf 187, A.l; Op.273: Verdenius z.St.; Op.560: Verdenius, Μη.IV 24, 1971, 4 III6 ούτε 6a allg.: Kühner-Gerth 112, 288ff.; Denniston, GP 508-11; C.Higbie, Measure and Music: Enjb. and Sentence Structure in the Iliad, Oxford 1990, 42-44 6 b οΰτ9 ούν: Denniston,
GP419L; Reynen, Gl. 37, 1958, 182-90. 199-203 (Besprechg. aller Fälle) 6c οΰτε τι: La Roche (s. ld) 71 f. III7 οΰτι(ς) 7a allg.: La Roche (s. 1 d) 70f. 7b zu einzelnen Versen: £338: Leaf z.St.
Stellen, s. Gehring u. Hofinger Nachträge: ου, ουκ(ι), ούχ(ί): Hes. fr. 266c,6; Theb. fr. 2,8. 9 p.22 Dav.; Cypr.fr.24,2 p.43 Dav.; fr.25,1 p.59 Ber. (« fr.adesp.4,1 p. 160 Dav.); II.Parv.fr.2A,3 p.53 Dav.; Teleg. fr. nov. (?, ZPE 122, 1998, 2); Minyas fr. 1,2 p.144 Dav.; Pisand.fr.dub. 1 u. 2
854
853


ούδας
ού, ούκ(ί), ούχί
ρ. 134 Dav.; Pan.fr. 12,9 ρ. 121 Dav.; Choer.fr.23 (= Suppl. Hell. 937),8. 31. 33. 36 Colace (?); Epim.fr. 11,1 Diels (ci.); Mer.fr.2,1. 2, fr.4,2 K.-M. (= Suppl.Hell.903A,3. 4. 14); inc. auct.fr. PSI 1386,6; inc.auct.fr. POxy. 2514, col.II 12. 13 (?); Cat.94,28; 97,8 Trav.; Vit. p. 19,29 ούδέ: Hes.fr.84,7 (?); Hes.fr. PHamb. 122 col.II 6; Cypr.fr. 7,4 p.38 Dav.; Il.Parv. fr.2A,2 p.53 Dav.; Pan.fr. 12,9 p. 121; Choer.fr. 1 (= Suppl. Hell.317),4; fr.23 (= Suppl. Hell. 937),36 Colace (?); Epim.fr. 11,1 Diels (ci.); Phor. fr.5,1 ρ. 155 Dav.; inc.auct.fr. PSI 1385a,18; Cat.96C, 12 Trav. (?, s. έλδεϊν D); Vit. p.9,16 ούδείς, ούδέν: Vit. p. 10,11; Cert. p.38,19 ουδεπη: Choer. fr. 1 (= Suppl.Hell.317),4 Colace ούδέποτε: Cert. p.37,30 (s. Kinkel p.48 Anm.) ούδέπω: POxy. 3698,7 ού (...) ποτέ: Pan. fr. 13,6 p. 122 Dav.; Choer.fr.23(= Suppl. Hell.937),26 Colace (?) ού (...) πω: POxy.3698,6 ούτε: Hes. fr. 10a,94; Cert. p.38,15; Margitesfr.2,1 bis u. 2,2 p.67 Ki.; Choer. fr. 8 (= Suppl. Hell. 323) bis Colace; Epim. fr. 11,1 bis Diels; Vit. p.20,8bis G.C. Wakker
(ού), είο, εο, έο, εύ, εύ, εΦεν, έ-θ'εν gen. L Chantraine, Morph.hist. §155-7; Lejeune, Adverbes 28ff. etym.: Chantraine, Dict. 307 s.v. έ; DMic. II 440; Mayrhofer, EWAiaII 787f. orig, sole refl.?: Nussbaum, Studies 107ff.; gen. oi: Latte, Gl. 35, 1956, 296f. (cf. Meier-Brügger, in: Festschr. Risch 346-54) (f): Bekker, Hom. Bl. I 318 f.
(Ω 154); La Roche, HU 123; Ludwich, Textkritikll 284; Wak- kemagel, Unt. 108L; van Leeuwen, Enchir. 124c (0154); Chantraine, Gr.h.I 119. 146—8; Edwards, Lang, of Hes. 138 (n.48), West on Op.526 accent: Lehrs, Quaest.Ep. 116ff.; La Roche, Textkritik 236f.; Benicken, Studien II 791 f. (7V8O3); Laum, Akzentuationssystem 270ff. word order: Wackema- gel. Kl.Sehr. III 1866; Bethe, HomerI 296 (S403) in similes:
D.J.N. Lee, Similes of II. and Od. Compared, Melbourne 1964, 26 pl.: Heitsch, Aphroditehymnos 31 f. (h.Ven.267)
instances not in Gehring or Hofinger: Cert.p.40,6, Theb.fr. 2,6. 9 p.22 Dav., Cypr. fr. 4,1 p.36, fr. 6,1 p.37 Dav., (II. Parv. fr. 13,7 p.177 Be., see γέρας D), Il.Pers.fr. dub. 1,1 p.165 Dav., Pan. fr. 13,16 p.122 Dav., Heges.fr. 1,2 p.166 Dav., inc. auct. fr. PSI 1386,34 W.Beck
ουατα s. ούς
ούατόεις s. ώτώεις
ούδαΐος s. κατ-
ούδαμη [1Η] (Adv. auf zu ούδέ + *άμός [Etym. s. zu αμα u. άμόδεν]:) nirgends, an keinem Ort Sc. 218 (έν δ9 ην Περσεύς, ούτ9 αρ9 έπιψαύων σακέος ποσίν) θαύμα φράσσασδ9, έπει ούδαμή (ν.1. -μώς) έστήρικτο Vgl. neg. πη, πόδι G.C.Wakker
ούδας [19‘, 9°, 2Η, 3h] Ε uns. - Lit.: Hamp, in: Studia classica et orientalia A.Pagliaro oblata, Roma 1969, III 9ff.; Peters, Laryng. 57 f. - Abi. κατουδαϊος F -εος 2, -εϊ 3, -ει 13, -ας 13, -άσδε 2
Μ 1 Stamm im longum la zweis. laa [1ν] -ει ένισκίμφδη* Π6Υ2 = £528. 437; -ας ϊκοιτ9 Th.741 [2^] όδάξ έλον -ας Λ 749 [2ν] δ δ9 (άρ9) ύπτιος -ει έρείσδη Μ192 / 7/145, Λ 144; (ποσίν) -ας ίκέσδαι* i?376, χ46Ί / T4Q6; -ας ψ46, Ορ.534 laß [*χ] (πατρός) έπ9 -ει ΕΊ34 = Θ385 / Τ92, h.Merc. 149; έν Διός -ει 0527; (όδάξ έλον) άσπετον -ας Τ61, 0738, /269 / ν395; πϊαρ ύπ9 -ας /135, h.Ap.60 , 1»γ [1-] -ει πλήντ9 S468 lb dreis. [£WM] άπ9 -εος όχλίσσειαν Μ448, /242; (έπ9) -εϊ h.Merc.284, /459 855
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
-εϊ *F283 2 Stamm im biceps 2a zweis. [-2]
τε ^πελάσσαι. ΨΊ\9 2b dreis. [-2.] -άσδε (L J κ440, £457
Σχ sch.min. Ρ.Yale 127 zu £734: ^έδάφει,, sch.D //145: τφ L j (vß1· £734, Μ448). τή γη (vgl. Λ 144. 749, Τ61)
L Helbig, Hom. Epos 114ff.; Meister, Kunstspr. 132ff.; Richel, Erde 199ff.; Richter, Arch. Hom.H95
B Boden (poet. Wort), sowohl (natürl.) Erdboden (kontrast βένδος, Th. 932 πυδμήν vom Meeresgrund) wie (gestampfter) Fußboden (ab Od.) bzw. (belegter) Palastboden des Zeus (3‘ + poss. Gen.), konkr. Beschaffenh. unwesentl. (: ρ196 in D) ggüber abstr. Funkt, als leblose (s.u.) Unterlage; nur in vertikaler Perspektive (vgl. γαϊα Β11 b ß), nie in horizontaler ('über - hin’) im Ggs. zu γαϊα (s.d. BIlc), nie Subj., etwa von akust. Erseh, ('dröhnte’) wie γαϊα (s.d. BI 2c), χδων (IISp.801,75ff. u. 805,48-53, wo £784 zu lesen), nur cas.obl. (s. F), Akk. m. Beiw. ασπετον 'unfruchtbar’ (s. Meier-Brügger, RPh 65, 1991 [1993], 183) 4x, κραταίπεδον (s.d.) 1°, Dat. abh. von έρείδω (s.d. II Sp.686,2ff.) 4‘, πελάζω 2; ένισκίμπτω 3\ Präp. 4‘, /459, 2h; in assoz.Zush. m. (κατα)κείατ(αι) 0527, ψ46ϊ., 'Kopf S467L, £437, T92f. 405f., κ440, Op.534, 'lautlos’ h.Merc. 149. 284f., όί/οιω 1 v394f., h.Merc.282ff., Πείσανδρον A143L, /268L, ποσί(ν) δ3Ί6+, h.Merc. 149,
I ρηϊδίως Μ448, #376, φώτες+ Λ 749, h.Merc.284; in X£(v) + Pot.-Sätzen Μ448 (Komm, des Dichters) = /242". 135. 459, h.Merc.284 (dir.R.), Th.741. - Wortf.: άρουρα, γαϊα, δάπεδον, έδαφος, εραζε, κάτω, κονίη Β2, κόνις, πέ- δον, πυδμήν, σπίδας, χαμάδις, -άζε, -αί, χδων 1 als konkr. Ort (5χ 4- Adj.) von Tod (durch Feinde außer κ440) bzw. Niederlage (im Ringkampf ΨΊ19, metaph. übertr. lh) in drast.-anschaul. Verbalphrasen: ins Gras beißen (in dir. R. außer /269), zu Boden (kontrast. A 143 χαμάζε 'herab’) gehen (machen 3x am Ende, davon 2x in dir. R.) A 749 πεντήκον- τα δ9 έλον δίφρους, δύο δ9 άμφις έκαστον ' φώτες ^όδάξ έλονΛ -ας έμφ ύπό δουρί δαμέντες, vgl. Ύ17, £418, Λ425+, 7V393+ Τ61 (wär Bris. tot) τώ κ9 ού τόσσοι 'Αχαιοί L j ^ασπετον -ας3 ' δυσμενέων ύπό χερσίν — 0 738" ('Έ- κτορος έν παλάμησιν) = /269" (πάντες) the barren ground ν395 καί τιν9 όίω (Ath.) ' αϊματι τ9 έγκεφάλφ τε παλαξέμεν L j (μνηστήρων), vgl. /309 /459 (wenn du sagen könntest, wo er sich verbirgt) τφ κέ οί έγκέφαλός γε διά σπέος άλλυ- δις άλλη 1 δεινομένου ραίοιτο πρός -εϊ, vgl. V.289L, Γ300 ι//46 οί δέ μιν (Od.) άμφί κραταίπεδον -ας έχοντες ' κείατ9 έπ9 άλλήλοισιν den harten Boden bedeckend (and.
II Sp.839,64f.), vgl. λ 577 Λ 144 (PNa) άφ9 ίππων ώσε
χαμάζε ' δουρί βαλών πρός στήδος* ό δ9 ύπτιος -ει έρείσδη = //145" s Λ/192", vgl. Δ 522+f. S468 (τού) προ- τέρη κεφαλή στόμα τε ρϊνές τε ' -ει πλήντ9 ή περ κνήμαι καί γούνα πεσόντος κ440 (μερμήριξα σπασσάμενος αορ) τφ οί (Gef.) άποτμήξας κεφαλήν -άσδ^ε πελάσσαιΛ, vgl. Λ/194 u. zur Sit. 4 303, 0349 ^719 ούτ9 Όδυσεύς δυνατό σφήλαι -ει rL , ' ούτ9 Αίας, vgl. V.731 h.Merc.284 (σε οϊω πολλάκις άντιτορούντα δόμους) έννυχον ού χ9 ένα μού- νον έπ9 -εϊ φώτα καδίσσαι 1 σκευάζοντα κατ9 οίκον άτερ ψόφου (286 άκαχήσεις, vgl. π426Γ) aufs Kreuz legen (gr. Metaph. vom Faustkampf?); and. Rademacher z.St. (vgl. <5718); ähnl. problemat. Theoc. 1,51 2 als abstr. Zielpunkt von
Bew. (eines Speers 2') bzw. Geste (der Trauer von Ach.s Pfer· den 3'): im / bis zum Boden (kontrast. £438 χαμάδις 'herunter’); ^283 in dir.R. /7612 (ήλεύατο έγχος* τό δ9 έξόπι· δεν) ^-ει ενισκίμ/ρδη, έπί δ9 ούρίαχος πελεμίχδη « £528, vgl. metr. gleichw. Κ374, Ύ276 £437 (ώς στήλη μένον) l ιψαντε καρηατα* δάκρυα βέ σφιΛ (χαμάδις ρέε) Ψ2%3 τόν (Patr.) τώ γ9 έσταότες πενδείετον, -εϊ L , ' χαΐται έρ- ηρεδαται Τ406 (Ξάνδος) ήμυσε καρήατι* πάσα δέ χαίτη '
856


ούδας
ζεύγλης έξεριποΰσα παρά ζυγόν -ας ίκανεν (s Ρ440) #376 (σφαίραν έτερος ρίπτασκε ποτί νέφεα) ό 5* άπό χθο- νός ύψόσ* άερθείς ' ρηΐδίως μεθέλεσκε, πάρος ποσίν -ας ίκέσθαι s /467" (μή τις, Opt.) Th.741 (χάσμα μέγ*, ούδέ κε in 1 Jahr) -ας ΐκοιτ*, εί πρώτα πυλέων έντοσθε γένοιτο, vgl. 724 f. u. West zu 727 3 als bloße Lokalisation (~ Adv.),
abh. von Präp. / ...δε (vgl. «459, lh / *440 in 1): vom / auf d. / unterm Boden', in dir.R. T92, Ώ527, 2°, h.Ap.60 Λ/448
(λααν ού κε δύ* άνέρε) ρηΐδίως έπ* άμαξαν άπ* -εος όχλίσ- σειαν = 1242" (nicht *άπό χθονός wegen 2χ οχ? s.a. IISp.668,44ff.), vgl. ^730, Λ 636, h.Cer.283 Ρ457 (Zeus ϊπ- ποισιν ένέπνευσεν μένος) τώ δ* άπό χαιτάων κονίην -άσδε βαλόντε (φέρον άρμα), s. V.437 in 2, vgl. τ63, 5114 Op.534 (τρίποδι) ού τ* έπι νώτα έαγε, κάρη δ* εις -ας όραται, vgl. #190, ^/91, ω242 Ω52Ί (δοιοί) πίθοι κατακείαται (s.d. BIA3c) έν Διός -ει 1 δώρων οία δίδωσι, vgl. Δ 2, /?340 ff. ΕΊ34 πέπλον μέν κατέχευεν (Ath.) έανόν πατρός έπ* -ει = 0 385, vgl. 0375, Ορ.421 Τ92 ού γάρ έπ* -ει ' πίλναται (Ate), άλλ* άρα ή γε κατ* άνδρών κράατα βαίνει, vgl. ^368, S228, £442+, h.Merc.232f. h.Merc. 149 (διά κλήϊθ- ρον έδυνεν) ίθύσας δ* άντρου έξίκετο πίονα νηόν ' ήκα ποσί προβιβών* ού γάρ κτύπεν ως περ έπ* -ει, vgl. Sc.61 1135 μάλα κεν βαθύ λήϊον αίει 1 εις ώρας άμώεν, έπει μάλα πΐαρ ύπ* -ας = h.Ap. 60" (neg.), vgl. Abi.
D v.l. ρ 196. 237 R. Führer
ούδέ s. ού LIII1
ούδείς, ούδέν s. ού LIII2
ούδενόσωρ(ος) [Ρ] Ε Adj. aus ούδενός u. ωρα, s. Risch §74d. 80a (wo o. einziger Fall m. Gen.-VG) Σχ sch.D 0178: ούδέ μιας φροντίδος άξια
Β nicht achtenswert, geringgeachtet, unbedeutend, in emphat. dir. R., zum Typ der doppelten Neg. bei Verwünschg. s. Fehling, Wiederhol. 235 ff. m. Parall., ferner s.v. ούλοκάρηνος II 0178 (Hektor:) ,,όί (Gr.) άρα δή τάδε τείχεα μηχανόωντο 1 άβλήχρ* (s.d. Ε) -α“ anders: Doederlein, Homeri Ilias I, Lipsiae 1863, z.St. (vgl. 7/445 ff.) u. Debrunner, Wortb. 35: „auf niemand od. nichts Rücksicht (ωρα) nehmend, frech, unbekümmert, liederlich“. — Wortf.: άπόβλητος, (von Pers.:) ούτιδανός (ebf. paarig, s. A293, #209, ι 515)
G.C. Wakker
ούδέτερ(ος) [2H] keine von beiden (Gruppen, sc. Götter bzw. Tiere), in doppelter Vern, nach ούδέ (s._ Schwyzer II 557 f.), jew. am VA im Enjb. Th.638 ούδέ τις ήν έριδος ... λύσις ούδέ τελευτή 1 -οις (Titanen gg. Olympier), ίσον δέ τέλος Sc. 171 ούδέ νυ τώ (Eber, Löwen) γε ' -οι τρεέτην
G.C. Wakker
ούδετέρωσε [1·] Σχ sch.D ΞΊ8: ούδ* έτέρωσε' ούδ* όπισθεν Β in keine (von beiden) Richtung(en) ΞΊ8 ως δ* ότε πορφυρή πέλαγος μέγα κύματι κωφφ ' ' αύτως ούδ*
άρα τε (τη, τι vv.ll.) προκυλίνδεται -ωσε (ούδ* έτ. pars codd.) vv.ll.: s. Ruijgh, ,,τε epique“ §581; Janko, Iliad z.St.; έτέρωσε D G. C. Wakker
ούδηεις s. αύδήεις
ούδος [6‘, 38°, 3H, 6h] E unklar, s. Chantraine, Dict. 836 F -ός 4, -oio 1°, -οΰ 12, -φ 5, -όν 31
Μ 1 Stamm im longum la [±~] έπΛι / άπο ξε- στου σ33,/72, L , /582, α 104; -όν h.Merc.23 (έστη / στή β* άρ*) έπ* -όνΔ ίων (κατ* άρ* έζετο) Ζ3Ί5, ρ413. 466
ούδός
= all0inmcd, υ 128 = φ 124,η = 149 = ω178ιπ = 493,n, L , εβη h.Cer. 188; ύπέρ -όν εβην/αινε h.Merc.38O, χ 182; λάΐ- νον -ον h.Ap.296 [-^] λάϊνος -ός /404; -οΰ /76; ύπέρ -όν 4 έβήσετο 77135, ν63; μέγαν -όν /2; -όν χ\2Ί U-] καί
γήραος L-ov ίκέσθαι, ψ2\2, h.Ven. 106, χάλκεον L , τ/83; -όν τ/130 lb [£χ] τε πύλαι καί χάλκεος -ός 015 s Th. 811; έπ* -οΰ (' έζόμεθ*) *62, /203; έπί γήραος -ώ Ύ60, 8 Ώ487, ο 348, Ορ. 331; χαλκέω -φ τ/89; γήραος -όν ο 246;
ύπέρβη βάϊνον -όν, #80, π 41 = ρ30 = ψ/88", L υ258, h.Merc.233; μέγαν -όν ' χάλκεον Th.749 lc [1-] -ός σ17; -όν φ43 U-] άρ* έπ* -οΰ ίζε 5718; κατ* / ύπέρ -οΰ 12 βάντα 5680 = ρ575 2 Stamm im biceps 2 a [--] βνθα
καί ένθα 1 ές μυχόν έξ,-ου η3Ί [-1] -οΰ ρ339 2b [_2W]
□ -οίο η 96
Σχ sch.D /404: ό βαθμό,ς. ή φλιά, Ζ3Ί5: βατήρα. 16 L jV. σημαίνει δέ καί τήν οδόν (sc. ρ 196 in D), 015: είσοδος
L 1 Helbig, Hom. Epos 107. 111; 2Wace-Stubbings, Compa- nion 496 f.; 3L.G.Pocock, Odyssean Essays, Oxford 1965, 20 17ff.; 4Wyatt, Metr.Lengthening 226f.; 5Kakridis, Gymn.78, 1971, 512; 6R. Meiggs, Trees and Timber in the Ancient Medi- terranean World, Oxford 1982, 94; 7Th. Μ. Falkner, in: LOld Age in Gr.j and Lat. Lit., edd. ders. & J. de Luce, Albany 24 1989, 33 f. = The Poetics of L d Epic, Lyric and Tragedy, Nor- man/London 1995, 27ff.; 8Ch. Segal, PP 22, 1967, 337ff. = Singers, Heroes and Gods in the Odyssey, Ithaca/London 1994, 79ff.; ’Lateiner, Nonverb.Beh. 122f.
28 B Schwelle, sagenh. aus Bronze (reg. in 1), real “normally“ (L6) aus Stein (reg. in 2, insges. 8x, s.a. ^202) bzw. “some- times“ (L6) aus Holz (ρ339, <jt>43), als erhöhter (5680, h.Cer. 188) Standort (Z375+, /72. 203*) bzw. Sitzplatz (5718, 32 x62f.\ ρ339. 413. 466, σ17». 33. 110) dienend (♦ = f. mehrere), darunter Fundamente (h.Ap.294ff., vgl. Th.811 ff.) od. Wasserleitg. (η 129ff.), darüber (♦ = darin eingelassen) Türpfosten (σταθμοί *7/89, *62, ρ339ί, *^>43 ff., χ 181 f., vgl.
36 h. Cer. 186ff.) u. Türflügel (θύραι ρ339, σ32Γ, φ 43 ff., /76, πύλαι 015, Th. 811, σανίδες /582f., χ 127f.); meist in Vbd. m. Bew.verb, bes. βαίνω, έζομαι / ίζω, είμι (nur Ptz.), ίκέσ- θαι (3°, lh in 1. 4), selten statisch lokalisierend: Nom. (015+
40 in 1, /404 in 2, σ17 in 3), Dat. abh. von έν (t/89 in 1), έπί (4x in 4), vgl. (in 3 am Ende) άπό /72, έξ τ/87+, έπί 4- Gen. σ33, /203, παρά / ύπό + Akk. υ258, /127 / η 130; in assoz. Zush. m. άρσε / άρηρως φ43 ff., Th. 811 f., προπάροιθε 44 θυράων α 104/7, a32f, μένοντε 1 /181f., ψ2\\ί, (τ)όν ποτέ τέκτων ' ξέσσεν έπισταμένως καί επι στάθμην ιθυνεν ρ339ff., φ43ί, ([...]ε)θηκε(ν) ρ466Γ, ^43ff., h.Ap.294ff.; m. ot)5-Assonanz /404, gehäuft η 83/7/9. 130/5, /72/6; in 48 dir.R. 5\ κ62, o348, σ17, /72. 76, ψ 212, ω!78, h.Merc.38O
u. (REnde) h.Ven. 106, in REinl. Z375 - υ128, 5680 s ρ575, RAbschl. v63, Exk. η87. 89. 96. 130, o 246. - Wo rtf.: βηλός, πρόθυρον 1 mythol. / märchenh.: (unheiml.) Tarta- 52 ros (kontrast. βηλός im OI.), Alkin.-Palast (s.a. t/87. 96. 130.
135, v63 in 3) 015 (μιν ρίψω ές Τάρταρον) ένθα σιδή- ρει^αί τε πύλαι καί χάλκεος -ός2, vgl. Schudoma, in: Syn- usia. Festgabe f. W. Schadewaldt, Pfullingen 1965, 12 Th. 811 56 ένθα δέ μαρμάρε^ u ' άστεμφής, ρίζηοι διηνεκέεσσιν
άρηρως, ' αυτοφυής 749 δθι Νύξ τε καί Ήμερη άσσον ίοΰσαι ' άλλήλας προσέειπον, άμειβόμεναι μέγαν -όν χάλκεονj η 33 (ΡΝβ πρός δώματ* ϊε) πολλά δέ οί κήρ 60 ωρμαιν* ισταμένφ, πριν L u -όν ίκέσθαι, vgl. ν4 89 άργύ-
ρεοι δέ σταθμοί έν χαλκέφ έστασαν -φ, Adj.-Sperrg. nur hier 2 sakral: delph. Ap.-Heiligtum /404 οσα λαϊνος -ος ... έντός έέργει (Ap.s ^Πυθοΐ ένΛί), genaue Bed. „fragi.“ (Les- 64 ky, Homeros 43; gg. J. Defradas, EaC21, 1954, 30, Berve,
Gn.28, 1956, 174) #80 (L J δθ* ύπέρβη ^λάϊνον -όνΛ
858
857


ούδός
χρησόμενος h.Ap.296 (θεμειλια') επ* αυτοΐς 1 L d εθηκε, dazu Forstel, RhM 115, 1972, 130 3 alltägl.: Wohnung (von
Aeol. «62, Maia 3h, Alkin. 4°, Eum. π 41, Hektor Z375, Ke- leos lh, Meleagros /582, sonst Od.) bzw. α 104, 7/130 Hof(ein- friedg.), m. adnom. Gen. αυλής 77130, αντροιο h.Merc.23, μεγάροιο /127, θαλάμοιο /582, <5718 (ebf. zw. Innenräumen <5680+, <p43, χ 182, y/88) π 41 εϊσω ιεν (Tel.) και ύπέρβη
λάϊνον -όν (< #80 in 2?) = ρ30 = ψ/88βχ (Pen.) 7/135 ^ύπέρ -όν έβ,ήσετο δώματος εϊσω = v63med χ 182 εσταν έκάτερθε παρά σταθμοϊσι μένοντε, 1 εύθ* ,αινε (Mel.) h.Merc.380 (ούκ οίκαδ* ελασσα βόας) ούδ* L ,ην 23 (ζητεί βόας Ap.s) -όν ύπερβαίνων ... αντροιο 233 κατεβήσατο (Αρ.) λάϊνον -όν ' αντρον ές <5680 (βή άγγελέων διά δώματα) τόν δέ κατ* -οΰ βάντα προσηύδα (Pen.) = ρ5Ί5 (ύπέρ) <ρ43 (θάλαμον άφίκετο) -όν τε δρύϊνον προσεβήσε- το (Pen.), τόν ποτέ τέκτων 1 ξέσσεν χ2 άλτο δ* έπι μέγαν -όν έχων βιόν h.Cer. 188 (Met. ήστο παρά σταθμόν, Dem.) έπ* -όν έβη ποσι καί ρα μελάθρου ' κΰρε κάρη Ζ3Ί5 (ώς ούκ ένδον) τέτμεν ακοιτιν, ' έστη νέπ* -όν ίών„ μετά δέ δμφήσιν έειπεν s u 128in = φ 124*η — 149 = ω 178'η· = 493,η ρ 413 (έμελλεν) αύτις L d προικός γεύσεσθαι 466 (άψ) L d κατ* αρ* έζετο, κάδ δ* αρα πήρην 1 θήκεν έϋπλείην = all0‘nm€d σ17 (,,εικε ^προθύρ,ου* Antw.:) -ός δ* άμφοτέρους (sc. Bettler) όδε χείσεται α 104 (Ath. στή έπι L ,οις) L-ou έπ*, αύλείου, s. ISp. 1549,12 /582 (μιν λιτάνευε) L u έμβεβαώς ^θαλάμοιο,, ' σείων σανίδας 5718 έπ* -οΰ ίζε ... L j (Ggs. δίφρφ έφέζεσθαι), trauernd κ62 έλθόντες δ* ές δώμα παρά σταθμοϊσιν έπ* -οΰ 1 έζόμεθ*, schuldbewußt ρ 339 ίζε δ* έπι μέλινου -οΰ έντοσθε ^θυράων,, ’ κλι- νάμενος σταθμφ κυπαρισσίνφ, bettlertypisch (kontrast. V.330, vgl. Antiph.fr. 242 Κ.-Α.) σ33 (προπάροιθε L J -οΰ έπι ξεστοΰ (όκριόωντο) s /72in· (άπο) /76 εϊ κέ μιν (Od.) -οΰ άπώσομεν ήδέ L d 203 οί μέν έπ* -οΰ ' τέσσαρες, οί δ* έντοσθε δόμων πολέες t? 258 καθίδρυε (Tel. den Od.) ... ' έντός L... μεγάρ,ου, παρά λάϊνον -όν, ' δίφρον (καταθεις u. τράπεζαν) /127 (όρσοθύρη) ένι τοίχφ, ' άκρότατον δέ παρ* -όν L ,οιο ' ήν οδός ές λαύρην, σανίδες δ* έχον η 87 (χάλκεοι τοίχοι) ές μυχόν έξ -οΰ = 96in (-οιο) 130 δύω κρήναι ή μέν τ* άνά κήπον άπαντα ' σκίδναται, ή δ* έτέρωθεν ύπ* αύλής -όν ιησι ' προς δόμον 4 metaph.: in formelh.Vbd. (am VE außer i//212+) m. γήραος als metr. Verlängere (wie ήβης μέτρον, θανάτοιο τελευτή, ολέθρου πεί- ρατ*, s.a. κάρηνα Β1 c) von γήρας Β1 (s.d.), nur hier (kontrast. G) 2x m. (neg.) wertendem Adj. (vgl. γήρας G); in dir.R. (Pnam.* 2‘) außer o246 (Exk.), 1H o246 ούδ* ϊκετο ^γήραος -όν,, ' άλλ* όλετ* έν Θήβησι, vgl. #226f. ψ212 (θεοί) νώϊν άγάσαντο παρ* άλλήλοισι μένοντε ' ήβης ταρπήναι και L ίκέσθαι - h.Ven. 106« (δός με), vgl. r367f. Ύ60 (έμέ) ,έπΐ γήραος -φ, ' αϊση έν άργαλέη φθίσει (Zeus) „= auf der Schwelle, die das Alter bedeutet“ (Marg, WJAN.F.2, 1976, 12 A.2), s.a. Mimn.fr. 2,6 W.; and. Leaf z.St., L5 Ώ487 (μνήσαι πατρός) τηλίκου ώς περ έγών, όλοφ L ,, vgl. Th.604. 225, h.Ven.224. 244ff. ο348 (πατρός) δν κατέλειπεν ιών (Od.)
j Ορ.331 δς τε γονήα γέροντα κακφ t , ' νεικείη
7 D £,196 (ϊομεν. δός δέ μοι ρόπαλον) σκηρίπτεσθ*, έπει ή φατ* άρισφαλέ* έμμεναι -όν, MD (L4) f. όδόν (κάτα παι- παλόεσσαν V.204), s.d. Blaa v.l. Μ457, Ορ.493 (sch Β σ328)
G Adj. (Mehrfach-Attr. nur 2H in 1): άκρότατον, άστεμφής, αύλέίου, αύτοφυής, *δρύϊνον, κακφ, λάϊνος* 8* μεγαν 2, * μέλινου, *ξεστοΰ 2, δδε, όλοφ, χάλκεος* 5 (* = metr. gleichw.) R. Führer
ουΰαρ [2’, 1°, lh] E Erbwort, s. Mayrhofer, EWAia I 240 Σχ sch.Bam. z440: -τα* οί μαστοί, sch.D /141: -ρ 859
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ουλαμός
αρούρτ/ς·· τό γονιμώτατον και κάλλιστον τής γής και κάρ- πιμον
L Wackemagel, Synt. Π 57; Szemerenyi, Gl. 34, 1955, 274. 286 (= Scripta minora Π 728. 740) A.l
Β Euter, übertr. (in Vbd. m. ON 4- ίκ- R^M) ·ρ αρούρζ/ς (s.d. Blcß) s 'e. gesegneter Fleck Erde’, von bes. fruchtbarem Ackerland, έπει μάλα πϊαρ ύπ* ούδας (ι 135); stets m. αρ-Assonanz (je 3x /141 *, ζ 438/40, 5χ h.Cer.450f.), hom. in dir.R. z440 νομόνδ* έξέσσυτο άρσενα μήλα, ' θήλειαι δ* έμέμηκον άνήμελκτοι περί σηκούς' ' -τα γάρ σφαραγεΰντο /141 εί δέ κεν "Αργος ίκοίμεθ* *Αχαίίκϊόν, -ρ άρούρης,, ' γαμβρός κέν μοι έοι (Ach. dem Ag.) = 283, vgl. 0372 h.Cer.450 εις δ* άρα *Ράριον ίξε (Rhea), φερέσβι^ d τό πρίν, άτάρ τότε (πανάφυλλον), vgl. V.455, ^328, τ!73. - Wortf.: μαζ/στός, πϊαρ
D v.l. Β681 R. Führer
Ούκαλέγων [Γ] Ε sprechender Name, dazu allg. Puhvel, Lang. 39, 1953, 14ff.; sowie A.C.Moorhouse, Stud. in the Gr. Neg., Cardiff 1959, 51; v. Kamptz § 28b; Risch § 12b. 75d; Wathelet, Dict. s.v.
B tr. Ratsgreis, δημογέρων (s.d.), zus. m. Priam. auf dem Skäischen Tor bei Teichoskopie, am Ende von Namenliste herausgehoben im Paar m. Ant. als Nom. (Epith. ^πεπνυμένα) άμφω,) Γ148 οι δ* άμφί Πρίαμον και Πάνθοον ήδέ Θυμοίτην 1 Λάμπον τε Κλυτίον θ* Ίκετάονά τ* δζον "Αρηος' ' -ων τε και *Αντήνωρ L d εϊατο δημογέροντες έπι Σκαιήσι πύλη σι, 1 γήραϊ δή πολέμοιο πεπαυμένοι, άλλ* άγορηται ’ έσθλοί, τεττίγεσσιν έοικότες (kommentieren Hel [156]: ,,ού νέμεσις ...“), er u. Θυμοίτης nur hier genannt, auffälliger redender Name im Anschluß an ούκ άλέγ(ίζ)® (0477. 483, ρ390), viell. Funktionsname des unbeirrbaren Ratgebers m. pos. Wertg. (vgl. Ohnsorge, Ohnefurcht u. s. Wak- kemagel, Synt. II261) od. karikierender Beiname aus außerep. Volkstradition (sans soucis, „type du vieillard, insouciant, inac- tif et incapable d’action“ Wathelet s.v.) od. tadelnd (skrupellos, als Gegenfigur zum friedliebenden Ant., s. Rank, Etymologi· seering 130)? Verg., Aen. 2,312 nennt Ucalegon (sc. proximus ardet, als Metonymie für domus ...) sowie (318) Panthus u. (32) Thymoetes (s. R.G. Austin, Komm., Oxford 1964, z.Stt); zum Verstyp (PNn τε και PNn ,) vgl. //276, σ65 (s.a. /689) H.W. Nordheider
ούχέτι s. ού LIII3
ούλαί [1°] E unklar, s. Chantraine, Dict.836. — Abl.: ov· λοχύται, s. δλυραι
B Gerstenkörner, Pl., beim Rinderopfer vom Assistenten έν κανέφ getragen (nb. χέρνιψ έν λέβητί), entspr. ούλόχνΜ (s.d.): zum Bewerfen des Opfertiers; das Grundnahrungsmittel 'Gerste’ heißt άλφιτα, κρΐ, κριθαί (s.dd.), s.a. δλυραι γ^ (bei Nestor: χέρνιβα δέ σφ* "Αρητος έν λέβητι) φέρτον, ετε· δ’ εχεν ·άς ' έν κανέφ* πέλεκυν δέ (Θρασυμήδης Νέστωρ χέρνιβά τ* ούλοχύτας τε κατήρχετο)
H.W. Nordheider
ουλαμός [4äJ Ε ον- MD; όλ- zu Wz. *uel-, s.o. άλέο I u. Chantraine, Dict. 318 f., ferner Wyatt, Metr. Lengthening 90
Εχ sch. D Δ25\·. άνά -όν άνά τόν θόρυβον χατα συνελευσιν και άθροισιν τών άνδρών. -ός δέ τάξις ουνεθ· τηκυΐα έκ τεσσαράκοντα άνδρών. ή δε φάλαγξ τάξιζ εκατόν εικοσιν, Δ 273: τό πλίί&οζ, άνδρών
Β Gedränge, gedrängte, dichte Schar, Heerhaufen, nur in alter Formel (m. /-Wirkg.:) άνά / ...ετο -όν άνδρών a® V® (vgl. metr. entspr. άνά δηϊοτί)τα [s.d. Β3], ferner m. Assonat«
8i0


ούλαμός
ούλόμενος
δρχαμος+ άνδρών / λαών ‘), im Δ vom Gedränge der eigenen Männer, im Y ansch. vermischt m. Ausdr. f. Kampfgetümmel. - Wortf.: Wörter f. 'dichte Schar’: όμιλος, (bes. E528+ άν9 όμιλον), έδνος, νέφος; λαός; 'Menge’: πλήδος, πληδύς, πολλοί; 'Reihe, Abteilg.’: στίχες (άνδρών '), φάλαγγες, τέλος, s.a. πύργος (πυργηδόν); andrers. '(antagonist.) Kampfgetümmel’ von Gegnern: s. μόδος m. Wortf., φλοίσβος u. Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 159; musternd hin- u. hergehen durch das Gedränge der eigenen (rüstenden) Leute (s. άνά ISp.745,18): Δ 251 έπεπωλεϊτο (Ag.) στίχας άνδρών' 1 ήλδε δ’ έπι Κρήτεσσι κιών Lävä -όν άνδρών^. 1 οι δ9 (δωρήσσοντο) = 273 (έπ9 Αίάντεσσι, νέφος πεζών), vgl. (£528+) άν9 όμιλον έφοίτα in der Schlacht: durch das Gedränge der Kämpfer (den eigenen Heerhaufen od. allg. das Kampfgetümmel Ί) dem Gegner entgegengehen (s. άνά ISp.746,30): Kl 13 (βή δέ διά προμάχων, Aen.) άντία Πηλεϊωνος ιών L schutzsuchend in der Masse der Kämpfer (des eigenen Heers od. allg. im Gedränge ?) untertauchen (s. δύνω II Sp. 358,46): K379 Έκτωρ δ' αύτις έδύσετο -όν άνδρών 1 ταρβήσας (entspr. 376f. Αρ.: „κατά πληδύν τε και έκ φλοίσβοιο δέδεξο“, Ορρ. προμάχιζε) Η. W. Nordheider
ούλε [1°, lh] Ε Vok. zum Adj. ούλος (s.d.), dann als Imp. verstanden, entspr. lat. salve: salvus Σχ sch.D Z?6: και τό ύγιαίνειν
Β sei ganz, heil, unversehrt, in formelh. Segenswunsch bei Begrüßg. nb. χαΐρε, vgl. άπήμων, σώς, später ύγίαινε; s. Odyssey z.St. m. Lit. <u402 (Dolios begrüßt Od.: „έπει νόστη- σας) -έ τε και μέγα (μάλα ν.1.) χαΐρε δεοί δέ τοι δλβια δοΐενΔ“ = h.Ap.466 (Kreter zu Αρ.: „έπει ού καταδνητοΐσιν έοικας“), vgl. metr. entspr. (#413 = h. Cer. 225) και σύ φίλος (sc. Eum.)/yt5vai (Met.) μάλα χαΐρε L d (bzw. έσδλά πό- ροιεν), sowie (h. Αρ.545+ in Götterepiklese) και σύ μέν οΰτω χαΐρε (4- GN u.ä.)
D fl87a (Plut.) Η. W. Nordheider
ουλή [8°] Ε < *uol-(s)na; zur Wz. *uelh3- 'schlagen’, s. LIV 619 f.; vgl. lat. vulnus n. 'Wunde’ < *uel-nes- u. s. Chantraine, Dict. 836 f. F -ής 1, -ήν 7 Ml [1-] -ήν r391. 393 = ^74 = <p219, τ464, ω331 [*χ] -ής φ221 2 [-2] -ήν τ5Ο7 Σχ sch.Barn. τ391: τό ύγιασδέν τραύμα
Β Narbe, nur von der N. des Od. als Identitätsbeweis (σήμα), Mittel der Anagnorisis (zum Stilist. [Digression, Auerbachs 'paratakt.’ Stil] s. Austin, GRBS 7, 1966, 276; de Jong, Narrators 22 f.), meist als Akk. Obj. bei 'bemerken’, 'zeigen’, m. erkl. Rel.-S. zur Entstehg. (την ήλασε); Epith. μεγάλης (zum einzigen Gen.). — Wortf.: έλκος, ώτειλή 'Wunde’, γραπτύς (ω229) 'Ritzung’, σμώδιξ (Ψ1\6) 'Strieme*, σήμα 'Zeichen’; Eurykl.-Szene: τ391. 393 οίσατο (Od.), μή έ λαβοΰσα (Eurykl.) 1 -ήν άμφράσσαιτο καί άμφαδά έργα γένοιτο. 1 νι- ζε άναχδ9 έόν* αύτίκα δ’ έγνω 1 -ήν, τήν ποτέ μιν σΰς ήλασε λευκφ όδόντι 1 Παρνησόνδ9 έλδόντα ψ 14 (Eurykl. zu Pen.: „σήμα άριφραδές άλλο τι ειπω“) s ^>219 („δείξω“, Od. zu den treuen Hirten) ^221 ως είπών ράκεα μεγάλης άποέργαδεν -ής τ464 (Eltern fragten Od.) -ήν δττι πάδοι (εύ κατέλεξεν) 507 -ήν δέ κατά ρακέεσσι κάλυψε (nach Fußwaschg.) Od. u. Laertes: ω331 (Laertes: „σήμά είπέ άριφραδές, δφρα πεποίδω“, Od.:) „-ήν μέν πρώτον τήνδε φράσαι όφδαλμοΐσι, 1 τήν έν Παρνησφ μ9 έλασεν σΰς λευκφ όδόντι“ Η.W. Nordheider
θύλή s. ούλαί
ουλιος [Γ, 3Η] Ε Abi. von ούλος III (s.d.), Λ 62 Hiat Σχ sch.D Λ 62: όλέδριος, λέγει δέ τόν κύνα
861
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Β Verderben bringend, nur -ος άστήρ / ”ΑρηςΗ in 1-~~]; metr. suppl. zu ούλος, όλο(ι)ός, ούλόμενος, όλέδριος; vom Unheilsstem Sirius (κακόν σήμα, φέρει πυρετόν X30 f., s. Gundel, REIH Al, 1927, 343): Λ 62 (Gl.) οίος δ’ έκ νεφέων άναφαίνεται -ος (αΰλιος v.l. ant.) άστήρ ([s.d.] ώς 'Έκτωρ φάνεσκεν), vgl. (von Ach.s Lanze bei Tötg. Hektors[!] Ύ318) έσπερος, ός κάλλιστος έν ούρανφ ϊσταται άστήρ von AresH (vgl. ούλος [s.d.] Άρης)·. Sc. 192 (σάκος: έν δ’ 9Ά- ρεος βλοσυροΐο ίπποι) έν δέ καί αύτός έναρσφόρος ν-ος ”ΑρηςΛ 1 1 αϊματι φοινικόεις ώς εί ζωούς έναρίζων 441
ιαχή βρισάρματος L d 1 κεκληγώς έπόρουσεν Hes.fr. 10a,69 βριή]πυρς L Η. W. Nordheider
ούλοεΦειρος s. άγλα-
ούλοχάρηνος [1°, lh] I (VG zu ούλος II) mit krausem Haupt(haar), vgl. nachep. ούλόδριξ, -κέφαλος, -κόμης; in an- schaul. Beschr. (dir. R.) ansch. von einem wollhaarigen, dunkelhäutigen (μελανόχροος) Afrikaner (Äthiopen? s. hier s.v. Εύ- ρυβάτης u. Odyssey z.St. m. Lit.): r246 (Od. zu Pen.: ,,0d.’ κήρυξ) γύρος έν ώμοισιν, μελανόχροος, -ος, 1 Εύρυβάτης“, zum Verstyp vgl. ζ.Β. Β529 (wo ebf. 3. Adj.)
II (VG zu ούλος I) etwa ganzköpfig, d.h. die ganzen Köpfe, alles was an Köpfen da war, sc. (V. 135) im Untersch. zum Fleisch; subst.; express., pathet. ad hoc-Bildg. ([?] Umdeutg.) nb. ούλόποδ9 (s.d.) in relig. Kontext (Kultaition): h.Merc. 137 (Hermes) έπί δέ ξύλα κάγκαν9 άείρας 1 ούλόποδ9 -α πυρός κατεδάμνατ9 (s.d. BI3) άϋτμή, s. Radermacher, Hermesh., A.-H.-S., Cassola z.St.; Stilist, vgl. etwa express, 'm. Haut u. Haar’, andrers. polares (¥Ί69) ές πόδας έκ κεφαλής; zum Ausdr. (Verdoppelg. der Totalität) vgl. z.B. (/154*) πολύρρη- νες πολυβοΰται ’, andrers. die doppelte Neg. 1. VH: (Θ178) άβλήχρ9 (s.d. E m.Lit.) ούδενόσωρα, (h.Merc.80) άφραστ9 ήδ9 άνόητα, (a242) οϊχετ9 αιστος άπυστος, (h. Cer. 200) άλλ9 άγέλαστος απαστος, ferner Xenoph.fr.24D. (wo 3x Anapher von ούλος) u.a., dazu Fehling, Wiederholungsfiguren 247. 236. 204 u.ö. H.W.Nordheider
ούλόμενος [4‘, 10°, 3H, lh] E Aor.Ptz. zu ολλυμι; ου- MD, s. Wyatt, Metr. Length. 63 + A.15
F -(ε) 2°; Ntr. -ov 3, -ων 1; -η 1, -ης 6, -η 1, -ην 4 Μ
1 [1 _]-(£) S84, ρ484 2 [1^1 -η/ης/ην (ή* ...) Τ92 / σ273, ρ474 / s ρ287, Α2, Ε876; -ης πενίης Th.593; -ον h.Ven.246; -ων, τά Λ555 μ^] -ης/β + Subst. ο344, λ410; -ην πενίην Op.717; Subst. 4- -ον (τό ...) κ394, Th.225 [LJ] -ης άλόχοιο δ92, ω91
Σχ sch.min. P.Mich.1588, P.Berlin inv.5014 u. P.Achmim
2 zu A 2: όλεδρίαν
B einers. Unheil bringend, andrers. verwünscht (mit Unheil beladen - δλοιο, s. Leaf zu A 2), beide Bed. gehen (bes. in emphat. dir.R.) ineinander über; bei Hom. dir.R. außer A 2, κ394; oft im Enjb. (s. Erbse, Beitr. Verst.Od. 180f.) am VA m. folgender Explikation (einers. αλγε9 εδηκε Α 2, βλαπτουσ Τ92, κακά δίδωσι ρ287+, άήσυλα μέμηλεν Ε876, πήμα δέ- σαν λ 555, andrers. τής τε Ζεύς όλβον άπηύρα σ213); nb. (in 2:) καματηρόν, δυμοφδόρον, (4:) άφρονα. - Wortf.: s. κακός, ουλος/ιος, όλο(ι)ός, όλοόφρων (m. Wortf.), όλέδ- ριος, όλεσήνωρ 1 von göttl. Mächten, die den Menschen schädigen, ins Verderben stürzen A2 μήνιν αειδε, δεά, Πηληϊάδεω Άχιλήος ' -ην, ή μυρί9 Άχαιοΐς άλγε9 έδηκε (Διός βουλή) Τ92 (Ag.:) „ "Ατη, ή πάντας άαται, ’ -η (κατ9 άνδρών κράατα βαίνει βλάπτουσ9 άνδρώπους,πέδησε, άσα- το“) 2 entspr. von Γ/γήρας, πενίη*·*·, die den Menschen schwächen Th.225 (Νύξ) Απάτην τέκε καί Φιλότητα Γήράς τ9 -ον, καί Έριν τέκε καρτερόδυμον h.Ven.246
862


ούλόμενος
(Aphr. zu Anch.: „σε γήρας άμφικαλύψει νηλειές) -ον κα- ματηρόν, ό τε στυγέουσι δεοι περ“ Th. 593 (γυναίκες πήμα) -ης πενίης ού σύμφοροι, άλλά κόροιο Ορ.717 μηδέ ποτ’ -ην πενίην δυμοφδόρον άνδρί 1 τέτλαδ' ονειδιζειν, μακάρων δόσιν 3 vom Magen, dessen Bedürfnisse den Menschen in Schwierigkeiten u. Erniedrigungen bringen p287 (Od.:) „γαστέρα δ* ον πως έστιν άποκρύψαι μεμαυϊαν, 1 -ην, ή πολλά κάκ' άνθρώποισι δίδωσι “ = 474 (γαστέρος εϊνεκα λυγρής) ο344 (Od.:) ,,άλλ' ένεκ' -ης γαστρος κακά κήδε' έχουσιν 1 άνέρες“ 4 von Ath., Klyt., die Unheil^anrichten £876 (Ares über Ath.:) „άφρονα κούρην 1 -ην, ή t' αίέν άήσυλα έργα μέμηλεν“ Gattenmörderin: <592 (Men.: „den Ag.) άλλος έπεφνε ' λάδρη, άνωϊστί, δόλφ ^ης άλό- χοιο" ω97 (Ag.:) „μοι Ζεύς μήσατο λυγρόν ολεδρον 1 Αί- γίσδου ύπό χερσί και L / λ410 (Ag.:) „άλλά μοι Αϊγισ- δος τεύξας θάνατόν τε μόρον τε 1 έκτα σύν -η άλόχφ“, Ορρ. (Φ460+) αίδοίης άλόχοισι ', (ο356) 1 κουριδίης τ' άλόχοιο 5 von Unheil bewirkenden Sachen κ394 (den Gef.) τρίχες έρρεον, άς πριν έφυσε 1 φάρμακον -ον (der Kirke) λ 555 (Od. zu Aias:) „χόλου εϊνεκα τενχέων 1 -ων; τά δέ πήμα θεοί δέσαν 'Αργείο ισι" 6 verwünscht (mit Unheil beladen, s. Expl. σ273) S84 (Od. tadelt den mutlosen Ag.:) „ -(£), αϊδ' ωφελλες άεικελίον στρατόν άλλον ' σημαί- νειν, μηδ' άμμιν άνασσέμεν“ ρ484 (Freier tadeln Antin.:) „'Αντίνο', ον μέν κάλ' έβαλες δύστηνον άλήτην. 1 -(ε) (der Fremde ist viell. e. Gott“) σ273 (Pen.: „δτε) στυγερός γάμος άντιβολήσει ' -ης έμέδεν, τής τε Ζεύς όλβον άπηύρα“
D Hes. fr. 58,15 suppl. κήδεά τ' ούλομέν[ας τ' έριδας
* Η. W. Nordheider
ουλον adv. [2'] Σχ sch.D £756: -ον κεκλήγοντες' όξύ βοώντες. ή πυκνόν
Β probl.: im Gl. vom kreischenden Angstgeschrei fliehender Vögel = Gr. ΡΊ56. 759 τών δ' ως τε ψαρών νέφος έρχεται ήέ κολοιών 1 -ον ^κεκλήγοντεςJf δτε προίδωσιν ιόντα ' κίρκον, δ τε σμικρήσι φόνον φέρει όρνίδεσσιν, 1 ως άρ' ύπ' Αίνείφ τε και 'Έκτορι κούροι 'Αχαιών 1 -ον L d ισαν, λήδοντο δέ χάρμτ/ς (vgl. οξέα L / Μ125+), unbefriedigende Deutg. (zu ούλθ£Π): verworren (dicht, wiederholt) durcheinander schreiend (s. Übers. Hampe), woolen cry being thick and confused like wool (Stanford, Metaphor 53; s.a. Edwards, Iliad z.St.); Ggt. wäre z.B. λιγύς; wohl eher zu ουλος III, όλοός (s. LSJ m. späteren Deutungen), aber nicht vom 'verderbenbringenden’ ('destructive’) Schrei des Angreifers (vgl. z.B. δσσοντο δ' όλεθρον [s. dd., probi.] 0152), sondern vom death cry’ der Opfer: tödlich (voll des Verderbens), entsetzlich', Disk, bei Kaimio, Characterization 65 f.
H.W. Nordheider
ούλόκοδ(α) [lh] hapax (HG zu ούλος I) etwa ganzjußig, d.h. die ganzen Füße, alles was an Füßen da war (subst.), ausgefallene ad hoc-Bildg. nb. ονλοκάρηνα (s.d.) h.Merc. 137 (Hermes) έπι δέ ξύλα κάγκαν' άείρας ' -ποδ' ονλοκάρηνα πυρός κατεδάμνατ' άϋτμη, s. A.-H.-S., Cassola z.St.
H.W. Nordheider
ουλος I [2°, lh] E < *soluo~; att. Form όλος; verw. m. ved. sana- u. lat. salvus, s. Mayrhofer, EWAia II 711, s. ουλε, ονλοκάρηνα, -ποδ'
Σχ sch.D Β6: και τόν προσηνή κα'ι τόν ολόκληρον (sc. -ον άρτον) L Buttmann, Lexil.I 183ff.; Bechtel, Lexik 256ff.; Biraud, in: Hommage Braun, Public. Fac. des Lettres Nice 56, 1990, 85 ff. (Vgl. m. πας)
, B ganz von Zeitspanne: ω118 (Ag.:) „μηνί δ' άρ' (δ' εν Arist) -φ πάντα περήσαμεν εύρέα πόντον, ' σπουδή 863
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ούλος
παρπεπιδόντες Όδυσσήα“ in einem vollen Monat (in nicht weniger als ...), nb. (räuml.) πάντα', viel Zeit u. Raum mußten bewältigt werden, um Od. zu gewinnen; vgl. μήνα δέ πάντα (κ 14, μ 325), ένιαυτόν άπαντα (ο 455), andrers. μήνα γάρ οϊον (£244) von ganzen (ungeteilten, s. μέρος, μοίρα) Stücken: ρ343 (Tel. für den Bettler) άρτον τ' -ον ελών έκ κανέοιο 1 και κρέας, ώς οι χεΐρες έχάνδανον άμφιβα- λόντι, Größe der Portionen (~ Großzügigkeit, Gastfreundschaft), dagg. 'gerolltes Brot’ (s. Lit. bei Wackemagel, Verm. Beitr.5) h.Merc. 113 Ερμής πύρ τ' άνέδωκε. 1 πολλά δέ κάγκανα κάλα ένι βόδρω -α λαβών έπέδηκεν έπηετα- νά, werden auf das angemachte Feuer nachgelegt (s. Buttmann [L]). - Wortf. s.v. πας H.W.Nordheider
ούλος II [3‘, 8°] E < *uol- (Suffix?); zu είλέω I; s. ϊου- λος, ούλοκάρηνα u. -ποδα; zu dt. Wolle u. lat. läna s. Chantraine, Dict. II 637 s.v. λήνος u. Oettinger, MSS 53, J992, 150
F -ων 1; -τ; 1, -ην 1, -ας 8 Ml [1-] -ας ήκε κόμας £231 = 158 2 [-1] -η Κ134; χλαϊναν* (τ' ένδέμεναι)
-ην/ας τ225 / Ώ646 = <5299 = η 338; χλαίνας -ας δ50 = ρ89 s κ451 Μ] χλαινάων -ων τε Π 224 — /-Wirkg. Ώ646+
Σχ sch.D Β6: και την τών τριχών διαστροφήν, ΑΓ134: τριφερή. ή απαλή
Β von (1) Wollstoffen u. (2) Kopfhaar: entweder (gedreht:) zottig, kraus, gelockt od. (zus.gedrängt:) dicht (s. Frisk s.v., Odyssey zu £231). — Wortf.: s.v. λάσιος sowie πυκνός, δινωτόςΊ, s.a. είλόμενος (είλέω) 1 Κ134 (Nestor kleidet sich an) χλαϊναν περονήσατο φοινικόεσσαν 1 διπλήν έκτα- δίην, -η δ' έπενήνοδε λάχνη (s.d.) τ225 (Od. zu Pen.:) „χλαϊναν πορφυρέην -ην έχε δΐος Όδυσσεύς, 1 διπλήν (περόνη") δ 50 (Gäste nach Bad) άμφί δ' άρα χλαίνας -ας βόλον ήδέ χιτώνας = ρ89 = κ451 ([καλάς v.l.] cf. 365) Ρ646 (Ach. läßt für Priam. Bett machen) στορέσαι τ' έφύπερδε τάπητας, ' χλαίνας τ' ένδέμεναι -ας καδύπερδεν έσασδαι - δ 299 = η 338, s. Laser, Arch. Hom. P12 Π 224 (Ach.s χηλός, τήν οι Θέτις δήκ*) έϋ πλήσασα χιτώνων 1 χλαινάων τ' άνε- μοσκεπέων -ων τε ταπήτων 2 £231 (Ath. machte den Od.) μείζονά τ' είσιδέειν καί πάσσονα, κάδ δέ κάρητος 1 -ας ήκε κόμας, ύακινδίνφ άνδει όμοιας volles Haar, Ringellocken? (s. Odyssey z.St.) = ψ/158
D h.Merc.238 ci. ούλη σποδός (ύλης σπ., όλόσπ. codd.) H.W. Nordheider
ουλος III [5‘] E zu δλλυμι, s. Chantraine, Dict. 837; nb. ούλιος, όλοός; s.a. adv. ούλον
F -ος 2, -ε 1, -ον 2 Μ μ.] -ε Όνειρε BZ R J -οζ "Αρης / άνήρ £461, Φ 536 [»J -ον Όνειρον / Άρηα Bb, ΕΊ\Ί - £6. 8, Φ536 Hiat
Σχ sch.D £6: -ον όνειρον' νύν τόν όλέδριον. δηλοϊ δε και τον προσηνή, καί τόν ολόκληρον ώς έν Όδυσσεΐφ φησίν ’-ον άρτον ελών' (ρ343). δηλοϊ δέ καί την τών τριχών διαστροφήν, -ον δέ όνειρον ούκ αύτόν όλέδριον οντα αλλα τόν έπ' όλέδρφ πεμπόμενον. ή -ον τόν υγιή» ώσπερ λέγεται ουλή τραύματος, σημαίνει δέ ή λέξις ^οι το υγιαινειν, ως έν έκείνφ' 'ούλέ τε καί μάλα χαΐρε· δεοι δέ τοι όλβια δοΐεν' (ω403) L Α. L. Η. Kessels, Studies on the Dream in Gr. Lit., Diss., Utrecht 1973, 24 ff.
B Verderben bringend, nb. ούλιος u.a. όλλυμι-Ab\. (die metr. suppl., s. ολέθριος, όλο(ι)ός m. Wortf., όλοφώϊος?)» 3x dir.R.; vom Traum (vgl. B22* δεΐος Όνειρος m. kons. Ank): B6 (Zeus’ βουλή) πέμψαι έπ' ... Άγαμέμνονι -ον
Ονειρον (4 μερμήριζε [Zeus], ώς όλέση δέ πολέας χαιών) (Abwandig, der Formel zum Vok. trotz Hiat:) (Zeus:) ,,βασκ' ιδι, -ε Όνειρε, δοάς έπί νήας 'Αχαιών »
864


ούλος
kein gener. Epith. eines allg. Traumgottes, sondern von der in dieser Sit. gewünschten Funktion eines spez. Traumes (4 ώς όλέστ], s.o. Schol. z.St.: τόν έπ9 όλέδρφ πεμπόμενον; Kessels [LJ 27ff. m. Übersicht über die bisherigen Deutungen: ‘täuschend’, ‘von ganzer Kraft’, ‘vergänglich’, έναργής, ‘with curly hair*) von Ares (vgl. ουλιος Άρης am VE u.a. Epith. s.v. Άρης G): £461 Τρφάς δέ στίχας -ος Άρης ωτρυνε 717 (Hera:) ,,εί ούτω μαίνεσδαι έάσομεν -ον Άρηα“ von Ach. (vgl. όλοφ Άχ. Ω39 u. zur Sit. [Eindringen in die Stadt] πτολίπορδος [auch von Ares], ρηξήνωρ, andrers. Hektor wie ουλιος άστήρ Λ 62): Φ536 (Priam.:) ,,δείδια γάρ μή -ος (ούτος PAnt. 166) άνήρ ές τείχος άληται“
D Hes.fr.25,21 suppl. φάρμακον ρ[υλον (vgl. κ394 φάρμ. ούλόμενον) v.l. Β22 (δεΐος Όνειρος vulg.)
H.W. Nordheider
ούλοχύται [4‘, 3°] Ε subst. Verbaladj., im VG ούλαί, im HG χέω, s. Risch §75c, SchwyzerI 439; kult. t.t.; andere Deutg. (m. ουλος I) ‘heile, ungeschrotete Gerste’, s. Σχ u. späteren Gebr.
M R««2] -ας /445, 5761 [iuJ] και -ας άνέλοντο / προβάλοντο Α449, £410 / Α458 = £421 = /447
Σχ sch.D /1449: -ας' ούλάς. έστι δέ κριδαί μετά αλών μεμιγμέναι, ας έπέχεον τοΐς ίερουγουμένοις ζώοις προ τοΰ δύεσδαι, ήτοι πολυπληδείας χάριν, ή μνήμην ποιούμενοι της αρχαίας βρώσεως (1t. Thphr. hätten die Menschen urspr. ungemahlenes [σώας] Korn gegessen, οδεν ούλάς αύτάς φησιν ό ποιητής), Α458: νΰν τά κανά, £410: τάς κριδάς
L Buttmann, Lexil.I 191 ff.; Α.Th.Sverdsjö, Progr.Gymn. Riga 1834; Stengel, Opferbräuche 13 ff. 31 f.; Casabona, Voc. d. sacrifices 283f.; Burkert, GRBS 7, 1966, 107 (danach Odyssey zu /445); ders., GrR 102 ff.
B (gestreute) Gerstenkörner (Gerstenstreuung, -schüttung) (1) beim Rinderopfer, (2) Ausn. <5761; meist formelh. als Obj. zu άνέλοντο, προβάλοντο (paratakt. zu χερνίψαντο, χέρνιβα κατήρχετο): werden von den Opfernden aus Korb (s. ούλαί /441) auf-, an sich genommen u. nach vorn (auf Opfertier, Altar) geworfen; also ‘dynamisiert’ (Verbaladj.) vom Vollzug der Handlg.: Gerstenstreuung, während die im Korb getragene Gerste (/441) ούλαί heißt; zum Ritus erstarrte Handlg., deren urspr. Funktion (Aggression, Fruchtbarkeitsmagie? später ka- thart., s. Σχ, L) wohl nicht mehr verstanden wurde 1 beim Rinderopfer A449. 458 (Od. in Chryse) εκατόμβην ' έξείης έστησαν 1 χερνίψαντο δ9 έπειτα καί -ας άνέλοντο (προβάλοντο ν.1.) ' 8νν. 1 ^αύτάρ έπεί ρ9 εΰξαντο καί -ας προβάλοντο j £410. 421 (402 βουν ίέρευσεν Άγ.) βοΰν δέ περι- στήσαντο καί -ας άνέλοντο ' ΙΟνν. 1 L d (άνέλοντο v.l.) /445. 447 (441 έχεν ούλάς έν κανέφ) χέρνιβά τ9 -ας τε κατήρχετο (Nestor), πολλά δ9 Άδήνη ' εΰχετ9 άπαρχόμενος
1 L j (ήλασεν) 2 singulär δ 761 (Pen.) έν δ9 έδετ9 -ας κανέφ, ήράτο δ9 Άδήνη (um Tel.’ Rettg.), unklar, was sie dann m. der Gerste tut: Ausstreuen entspr. Wein-Libation? ansch. ad hoc-Erfindg. des Dichters, s. Odyssey z.St.
H.W. Nordheider
Οΰλυμπος s. 'Όλυμπος
ούμιλίη s. όμιλίη
ουν L 1 allg.: Ο.C. F.Rost, Über Abl., Bed. u. Gebr. d. Partikel ούν, Gotha 1859; Bäumlein, Partikeln 173—98; Monro, H. Gr. 319; H. Browne, Handbook of Hom. Study, 2. Auf!., London 1908, 74; Navarre, REA 10, 1908, 293-335; J.Rey- nen, Die Partikel ούν bei Homer, Diss. Hamburg 1952 (Neu- bearbeitg.: Gl. 36, 1957/58, 1-47; 37, 1958, 67-102 u. 182—
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ούρανίωνες, Ούρανίωνες
204); Denniston, GP 415—48; Wace-Stubbings, Companion 176 2 Etym.: Schulze, QE 174 A.3; Smyth, lonic 224 u. 618f.; B.Th.Köppers, Negative Conditional Sentences, Diss. Utrecht o. J., 32f.; FriskII 445; Lee, AJPh 88, 1967, 55 A.l3 (zustimmend Szemerenyi, Gn. 49, 1977, 7 = Scripta minora III 1600); J.-P. Levet, Le vrai et le faux dans la pensee grecque archäique, Bd. 1, Paris 1976, 12 3 Zur Dialektform ών:
A. Fick, Die hom. Odyssee in d. urspr. Sprachform wiederhergestellt, Göttingen 1883, 3; Smyth a.a.O. (in 2) 189 f.; Wackernagel, Unt. 22f. 4 Zu einzelnen Verbindungen u. Stellen: Wackernagel, Synt. II 174 (£94); Zucker, Gn. 13, 1937, 67 f. (μέν ούν); Bölling, Lang. 30, 1954, 274f. (£94); Reynen, H. 85, 1957, 130 (έπεί ούν ρ226, σ362); Ruijgh, Element acheen 66 (μέν ούν); Richardson 160 (μέν ούν h.Cer. 33); ders. 237 (ούτ9 ούν ού h.Cer.236)
Stellen s. Gehring u. Hofinger Nachträge: Hes.fr.26,10 (dub.); 35,2; 135,1 (dub.); Cat.88,11 Trav. (dub.);
c.Naup.fr.2,1 p.146 Dav.; PSI 1386,24; v.l.: Θ374, /68. 551, K296, Σ243, <5551 (PSI, inv. CNR 66 u. 67), υ189,
126, ψ/264, ω205, Th. 277, Op.770, Sc. 282. 298 (Rzach, ed. mai.); ci.: Op.485 (Rzach, ed.mai.), Sc.296 (Rzach, ed.mai.)
G. Markwald
οΰνεχα s. εϊνεκα
οΰνομα s. όνομα
ουραίος) [Ρ] (zu ούρή, s. Risch §45 a) zum Schweif gehörig, Schwanz- (sch.D ad 1.: της ούράς) *£520 (im Vgl.: όσσον τροχού ίππος άφίσταται, τοΰ) ψαύουσιν έπισσώτρου τρίχες ακραι ’ -αι (so weit war Men. vom Wagen des Antil. entfernt) V. Langholf
Ούρανίδης [2H] Uranide, Kind des Uranos, vgl. Ουρανίω- νες ΒII, jew. VA (Ούρανίωνες nur VE) Th.486 τφ δέ (dem Kronos) σπαργανίσασα μέγαν λίδον έγγυάλιξεν (Rhea) -δη μέγ9 ανακτι, δεών προτέρων βασιλήι 502 λύσε δέ (Zeus) πατροκασιγνήτους όλοών ύπό δεσμών, ' -δας, ους δήσε πατήρ άεσιφροσύνησιν Μ. Schmidt
Ούρανίη [3Η, lh] I eine der neun Musen, N. viell. urspr. Patron, (vgl. West zu Th. 78) Th. 78 (in Liste), Hes. fr. 305,1 (Μ. des Sängers Linos) II Okeanide (in Listen) Th. 350 (δεοειδής), h. Cer.423 Μ. Schmidt
ούρανι(ος) [1h] himmlisch, wie ούρανίωνες (s.d.) Beiw. zu δεοί zur Beschr. der Götter als Gesamtheit h.Cer.55 (Hek. zu Dem.:) „τίς δεών -ων ήέ δνητών άνδρώπων ' ήρπασε Περ- σεφόνην“, zurGgüberstellg. s. δεός Bla. — Abl.: επ-, υπου- ράνιος, ούρανίωνες Μ. Schmidt
ούρανίωνες, Ούρανίωνες [8\ 3°, 5Η, lh] Ε denom. zu ούράνιος (kein Patron., vgl. Hoekstra, Odyssey zu v41)
F -ες 8, -ων 9 M nur [IvJx] ά οί/τά μοι ,δεοί -ες. £195, ν41; L , Α 570, Ώ612, η242 - 1 15; -ες Ω54Ί, Hes. fr.43a,53; -ων £373 - Φ509, £898, Φ275, Th.461. 919. 929 - Hes.fr.343,3; h.Cer.408
Σχ sch.D A570: οί έν ούρανφ κατοικοΰντες, £373: τών έν ούρανφ οίκούντων δεών. ή άπό τοΰ Ουρανού τό γένος έχόντων, 898: τών Τιτάνων νΰν
Β I die Himmlischen - d. Götter (m. Ausn. der unterird. Götter, aber meist nicht distinktiv verwendet) als Gesamtheit (Th.919 u. 929: πάντες) bzw. d. aktuell tätigen, ins Leben der Menschen eingreifenden; h.Cer.408 komplem. m. Zeus; keine auffällige Verwendungsweise ggüber δεός u.a., zu theol. Aus-
866
865


ούρανός, Ούρανός
τόδε / τάδε / δτε νγαϊα και -ός εύρύς. ύπερθε 036 = £184 ~ h.Ap.84 / Th.702; L . ύπερθεν h.Ap.334 L , έτικτεν Th.45; καί ν-ός εύρύς ύπερθε.(ν) Th. 110. 840; πας δ'
4 h. Cer. 13; ^μέγας -ός. Ούλυμπός τε £750 = 0394; L j Φ388, Th. 176. 208; άλλ' / καί -ός ήδέ θάλασσα μ404 « £302, Th. 847; τά τ' -ός έστεφάνωται Σ485, Th. 382; ός 016 s Th.720, Α 316; ^γαίης τε καί -οΰ. άστερόεντος ΕΊ69 »
8 Θ46, Th.463; L u έξεγένοντο Th. 147 = 154 = 421; L , Th.644; καί L-oü άστερόεντος. Th. 106. 737 = 808. 891, h.31,3; άπ' L , Τ130, u 113 s Hes.fr.30,13, Op.548; έξ . ZUM; L j h.30,17; άστερόεντος ,άπ' -ού. Th.414; L , ήδ'
12 άπ' Όλύμπου Th.689; L d Th.82O; -οΰ Ώκεανόνδε h.31,16; -ού ΕΊ49 = 0 393, Ζ128 s 77199; ^καί -φ. άστερόεντι Δ44; L j ήδέ θαλάσση Th.427; -φ έστήρικτο h.Merc. 11; -φ Ύ318, Th.71 = Op.lll”; μέγαν -όν Οΰλυμπόν τε Α49Ί;
16 θεοΐσι, ^τοί/οΐ -όν εύρύν έχουσι. <5479 = λ 133 = ψ280 s Th.373, π 211; άθανάτοισι(ν), L .(ν) μ 344, h.Ap. 325; εοι- κε* l /ν) £243, 77209, π200; δίδωσι* u , Τ299, α67; (ή μάλα) τις θεός έσσι / ένδον, L .(ν) £150 = π 183 s r40 20 L /v) Φ267, 0378, £169, ν55, χ39; -όν άμφίς έχουσι α54; κλέος L-0v εύρύν ικανέ*. 074, τ 108; L d Φ522, μ 73; -όν εύρύν 074; είς L-ov άστερόεντα. 0371 = ί 527, μ380; καί L , 7Ί28, Th.470, h.Cer.33; πρός L , λ 17; u , Th.685;
24 ήϊξε ^πρός -όν. 0364, «£868, h.Ven.291; L . έστήρικται Th.779; καί -όν ϊκετ' άϋτμή Ξ174; έν δ' -όν, έν δέ θάλασσαν Σ483; ές -όν Ω9Ί; -όν 068 s <5400 s /7777, ν269 [-~~] -ός εύρύς Th.679; ίδών / ιών είς L-ov εύρύν. Γ364 s
28 Φ272, 7/178 = 201, Τ25Ί / £867; L . £303, Th.746; άυτη δ' L-ov ϊκεν*. £153, Λ/338, Ξ60; κλέος L , 0192, ι20; σέλας δ' είς L j 0509, h.Ap.442; L , £458, ο329 = ρ565; -όν εϊσω 0549, Λ 44, Π364, Cat.94,8(?) Trav. 2 viers.
32 ^-όθεν. καταβάς* Λ 184, £545, £281, υ31 ; L j δίονδε «7189; L , Α195 s 208, Η45, Th.723, h.32,13 [2^2] έξ L , £548, άπ' , Sc.384; L u 0 558 = /7300, Op.242. 555 [1^2] έξ L , (πεδίονδε) 019. 21; άπ' L j
36 0365, Φ199, Λ18 s μ381; L u καταβαίνων Th.761 [t-il u d £294 = i69 = //315; -όθι Γ3; Prosa: Hes.fr.389; Th.Cycl. ap. Phot. Bibi. 319 = Ep.Cycl.Test. 1 p.13 Dav. (- Tit. Cycl.fr.2 p. 17 Dav., s.d.); Tit.Cycl.fr. 1 A; Tit.Cycl. ap.
40 Apollod. 1,1,2 p.5 Ki. = Th. Cycl. Argum, p.9 Ber.
Σχ sch.D 016: τά ούράνια τρία διαστήματα έχει, άέρα μέχρι νεφελών, ειτα αιθέρα μέχρι τών φαινομένων, sch. Barn. £45: ό δέ -ός ύφ' Όμήρου άπό τών νεφελών 44 έως τοΰ κατηστερισμένου τόπου συνωνύμως αύτφ τφ κατηστερισμένφ καλείται, sch.min. P.Strassb. inv.33 u. P.Pa- lau Rib.8 zu A195: -όθεν* έξ ^ύρανοΰ., sch.D A195: -όθεν* έκ τοΰ L u, 019: έξ -όθεν* περισσόν τό έξ, Γ3;
48 -όθι πρό * προ τοΰ -οΰ, δ έστιν έν τφ άέρι
L L’ bis L17 s. Όλυμπος L; 18Η. Berger, Myth. Kosmogra- phie der Gr., Leipzig 1904; ,9Wemer, F&F 33, 1959, 311-16; 20Schmidt, Ph. 125, 1981, 1-24; 2,P.Vivante, The Epithets in 52 Homer, New Haven 1982, 82ff.; 22Lumpe, Art. ‘Himmel’, in: RLAC 15, 1991, 173 ff.
B Himmel als Sachbez. (I) u. als ΕΝ (II). - Beiw.: für I »· II: άστερόεις, εύρύς (vgl. L,7221), ήνεμόεις (h.Ven.291),
56 γας, πολύχαλκος, σιδήρεος, χάλκεος, vgl. ύπερθεν (vgl· L‘4f., L7100, L5105ff., L10); zu Nom. nur εύρύς, zu Gen. u. Dat. nur άστερόεις; zur Verteilg. auf II. u. Od. s. Όλυμπος G
I Himmel (— H.) als Firmament/Himmelsgewölbe (1)» 60 Höhe/Luftraum über der Erde (2), als Ort der Götter (3); Untersch. von ‘Firmament* (1) u. ‘Höhe’ (3) nicht Wissenschaft!·· aber im allg. Sprachgebr. auch unabh. von physikal. Kenntnissen bis heute übl. (vgl. L412); Untersch. von H als Element u.
64 Ort der Götter bei Wettergott Zeus aufgehoben, s.u. Id 11 als Firmament; weder aus Beiw. noch aus Beschr. der Bew.
ούρανίωνες, Ούρανίωνες
sagen s. s.v. θεός; Subst. od. (nur bei Hom.) Adj. zu θεοί, bei Hom. auch in Reden (von Menschen u. Göttern). - Beiw.: nur άγαυός (Th.461) - Wortf.: άθάνατος (Th.461 im K°nJext synon.), ε πουρά νιος, θεά / θέαινα / θεός (θεοί αιέν εόν- τες, ρεϊα ζώοντες), μάκαρες, 'Ολύμπιος, ούράνιος, (nur h. Cer. 55), vgl. (οϊ) ούρανόν εύρύν / 'Όλυμπον / 'Ολύμπια δώματ' έχουσιν*, bzw. όσοι θεοί εισ' εν Όλυμπφ u.a. (vgl. s.v. Όλυμπος G); άθανάτων / θεών / μακάρων γένος, φύλα (vgl. θώκους, βουλήν) θεών II Adj. zu θεοί (metri causa nur Nom.) A 570 δχθησαν δ' άνά δώμα Διός fteoi -ες. £195 α (Rüstung) οί (dem Ach.) L , ' πατρί φίλφ έπο- ρον Ω6\2 τούς δ' άρα (Kinder d. Niobe) τη δεκάτη θάψαν L , 77 242 (Od.:) „πολλά (sc. κήδε') δόσαν / = Μ5 v41 (Od.:) „πομπή και φίλα δώρα, τά μοι L 4 δλβια ποιήσειαν“ 12 als Subst. Nom.: Ώ547 (Ach.ju Priam.:) „τοι πήμα τόδ' ήγαγον -ες“ Hes.fr.43a,53 ου οι δοϊεν Γλαύκφ γένος -ες 1 έκ Μήστρης και σπέρμα μετ' άν- θρώποισι λιπέσ[θαι Gen. (part. od. nach Präp.): £373 (Dione zu Aphr.:) „τίς νύ σε τοιάδ' έρεξε -ων ' μαψι- δίως“ = Φ509 (Zeus zu Art.) Φ275 (Ach. klagt:) „άλλος δ' ου τις μοι τόσον αίτιος -ων, ' άλλά φίλη μήτηρ“ Th. 461 (Kronos vertilgt Kinder) ϊνα μή τις άγαυών -ων ' άλλος έν άθανάτοισιν έχοι βασιλήίδα τιμήν 919 (Leto gebiert Ap. u. Art.) ιμερόεντα γόνον περί πάντων -ων 929 (Hera gebiert den Heph.) έκ πάντων παλάμησι κεκασμένον -ων = Hes.fr.343,3 h.Cer.408 (Perseph. zu Dem.: „Hermes kam) πάρ πατέρος Κρονίδαο και άλλων -ων“ II ΕΝ: Urani- den - die von Zeus u. den olympischen Göttern abgelöste u.
in den Tart, verbannte Göttergeneration der Kinder des Uranos (vgl. s.v. θεός B3b), , dafür sonst Ούρανίδης, Τιτηνες u. (nb. genealog. Umschreibungen) οί ένερθε θεοί (Ξ274), ένέρ- τεροι (0225), θεοί ύποταρτάριοι (S278f.), θεοί πρότεροι (Th.486), vgl. sch. Ο225a £898 (Zeus zu Ares: „wärest du eines and. Gottes Kind) καί κεν δή πάλαι ήσθα ένέρτερος -ων“ tiefer (s. ένεροι) als die Uraniden, vgl. Θ 478 ff. u. Th. 716 ff. (zur Geschichte der Erkl.: sch. £898a. b. c, Ameis- H., Anh., Leaf u. Kirk, Iliad z.St.) Μ. Schmidt
ούρανόδειχτος [lh]_ am Himmel sichtbar h.32,3 (Text probl., s. έλίσσω B3) ής άπο (Mond) αΓχλτ/ γαΐαν ελίσσεται -ος ' κράτος άπ' άθανάτοιο (V.5 αίγλης λαμπούσης), vgl. s.v. ούρανός Β11 c Μ. Schmidt
ουρανομήκης [1°] himmelhoch, Beiw. von Fichte od. (άπό κοινού) von Erle, Pappel u. Fichte £239 δένδρεα μακρά πε- φύκει (auf Ogygia), ' κλήθρη τ' αιγειρός τ' έλάτη τ' ήν -ης (= 64,n), vgl. Ξ287Γ (αίθέρ' ικανέ) u. s.v. ούρανός ΙΒ2 (Himmel als Höhe); hom. hapax, doch vgl. Stesich.fr.26 (= POxy.3876),34 suppl. p.312 Dav. — Wortf.: s. μακρός BI laß M.Schmidt
ούρανός, Ούρανός [68‘, 45°, 44H, 12h, 4e] E nach Wak- kemagel u.a. umstritten; viell. verw. m. ved. vars- ‘regnen’ u. gr. ούρέω ‘urinieren’ (s.d.), dann entweder ‘Befeuchter’ od. ‘Befeuchtg.*, s. Mayrhofer, EWAia II 522f. u. Chantraine, Dict. 839; diskutiert wird ferner Vbd. m. ved. Varuna-, s. Mayrhofer, EWAia II 516 u. zuletzt Dunkel, Sprache 34,1 (1988-1990), 3f. — Abi.: ούρανόδεικτος, ούρανομήκης, ούράνιος, Ούρα- νίη, Ούρανίδης
F -ος 24, -οΰ 28, -φ 9, -ον 81, -όθεν 26, -όθι 1 Prosaref. 4 Μ 1 dreis. [!«„] -ός Th. 159; -οΰ Τ351, υ357; -φ έστήριξε Δ 443; -φ Th. 133; -όν είσανιών / είσανιδών Η423, Th.761 / Π232, Ώ307; -όν ές πολύχαλκον £504, γ2; -όν άστερόενθ' Th. 127; -όν Ορ.610 [2^] -φ Θ555; (δ9) -όν ικε(ν) Α3Μ, Ρ425, Τ362; -όν εύρύν 0192, Th.517 [fuw]
867
868


ουρανός, Ούρανός
ούρανός, Ούρανός
der Gestirne noch aus myth. Kosmographie (s.u. in b) eindeutig, ob ού. als Hach (so West zu Th. 127: „the Greeks were un- familiar with domes after the Myc. period“, aber Natur u. Kultur boten immer Modelle f. Halbkugel) od. gewölbt (so L’ 101, L1813, L7103 ff. 158, G.S.Kirk, J. Raven, M.Schofield, The Presocratic Philosophers, Cambridge 1983, 10) gedacht - häufigstes Beiw. εύρύς richtet sich auf Weite, Entfernungsangaben (s.u. in b) auf Höhe. Für beides viele Parallelen bei and. Völkern, auch im alten Orient (flach im sumerisch-babylonischen Weltbild [Lambert, in: Weltformeln der Frühzeit, hrsg. von C. Biacker u. M.Loewe, Düsseldorf 1977, 50. 59. 66 f.], gewölbt im Alten Testament [Gen. 1,7], vgl. L22 u. allg. J. P.Verdet, Der H., Ordng. u. Chaos der Welt, Ravensburg 1991, 27). Wahrsch. H. (über der Luft) als festes Firmament gedacht (vgl. L7104f., Ll9313ff., Hainsworth, Iliad zu Λ 241), auch wenn Beiw. πο- λύχαλκος (£504, χ2), χάλκεος (£425) u. σιδήρεος (ο 329 = ρ565) sich nicht (wie bei Details göttl. Architektur, vgl. West zu Th. 726) auf metall. Substanz (auch nicht auf Farbe, vgl. L19), sondern auf Unzerstörbark, u. Dauer od. (wie zu ητορ u.a.) auf Unerbittlichk. (des Schicksals od. göttl. Handelns) richten (vgl. L* 5, L5147, S. West, Odyssey zu /2, Edwards, Odyssey zu £424—5, Moulton, CPh 74, 1979, 283 f., anders u.a. Buchholz, Realien III, Ameis-H. zu /2, Stanford zu o329, L7101 ff.; vgl. L,7139f.); ού. horizontal gleich groß wie Erde (vgl. Th. 126 ίσον έωυτή u. Beiw. εύρύς f. beide), bedeckt sie ganz (vgl. Th. 127. 176f., vgl. L7104); zur Unter- scheidg. von Όλυμπος u. αιθήρ s. s.vv. la ού. als Teil der Welt, des Kosmos, meist nb. Erde u. Meer in drei- od. (m. and. Elementen) mehrgliedrigen Ausdrücken (Th. 702 polar zu Erde), vgl. dazu L20 u. L14; meist in Sicht von Göttern od. im Kontext m. Göttlichem; vgl. 036 u.a. in II (Aufzählg. von Schwurgöttem, die Elemente repräsentieren) u. h.28,9 (Olymp anstelle ού. nb. Erde u. Meer) Σ483 έν μέν (auf Schild) γαΐαν έτευξ9 (Heph.), έν δ" -όν, έν δέ θάλασσαν (m. Sonne, Mond, Sternen), zur Art der Darst. auf Schild vgl. L34, L20, Edwards z.St. Th. HO (Musen, sagt) ώς τά πρώτα θεοί και γαΐα γένοντο 1 και ποταμοί και πόντος άπείριτος ' άστρα τε λαμπετόωντα και ^-ός εύρύς Λ ύπερθεν 679 (bei Titanenschlacht) δεινόν δέ περίαχε πόντος άπειρων, 1 γη δέ μέγ9 έσμαράγησεν, έπέστενε δ9 L u 1 σειόμενός (auch ΟΙ. u. Tart, werden erschüttert) 702 (Schlachtenlärm) ώς δτε γαΐα καί L j (£νΐα και Ού. Solmsen, West) ΰπερθε 1 πίλνατο 840 (Zeus donnert) άμφί δέ γαΐα ' σμερδαλέον κονάβησε καί L j ΰπερθε ' πόντος τ9 Ωκεανού τε ροαι και τάρταρα γαίης 847 έζεε δέ χθων πάσα καί -ός ήδέ θάλασσα h.Cer. 13 πας δ9 L d ΰπερθε ’ γαΐά τε πασ9 έγέλασσε καί αλμυρόν οίδμα θαλάσσης (wegen Blumenduft) 33 δφρα μέν ούν γαΐάν τε καί -όν ^στερόεντ^α ' λεΰσσε θεά (Per- seph.) καί πόντον 1 αύγάς τ9 ήελίου Δ44 (Hera:) „υπ9 ήελίφ τε καί -ώ L Λι ' ναιετάουσι πόληες έπιχθονίων ανθρώπων", vgl. ύπ9 αίθέρι £371 //404 (auf See) ουδέ τις άλλη · φαίνετο γαιάων, άλλ9 -ός ήδέ θάλασσα — £302, vgl. auch £769 = Θ46 in 3c lb ού. in kosmischer Geogr., my- thol. Bilder z.T. m. Vorst, von H. als Sitz der Götter (s.u. 3) verbunden, vgl. "Ολυμπος (nb. ού.) TI 28 u. βηλός (A591, 023) 019 (Zeus zu Göttern: „versucht es doch) σειρήν χρυ- σείην νέξ -όθενΛ κρεμάσαντες (alle daran zu ziehen“) 21 ούκ äv έρύσαιτ9 L d πεδίο νδε 1 Ζην9, Zeus vorgestellt oben im H., die Götter unten auf der Erde; V.23fif. spricht Zeus davon, daß er die Götter samt Erde u. Meer hochziehen u. die Kette am Zacken des OI. anbinden würde, so daß alles schwebte, vgl. dazu s.v. "Ολυμπος Β11 b α Abstand von H. u· Erde als kosmischer Maßstab: 016 (Tart, ist) τόσσον ενερθ9 9Αιδεω Löoov -ός έστ9 άπό γαίηςj Th. 720 (Zeus hält die Titanen gefangen) τόσσον ενερθ9 ύπό γης L 723 εν869
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
νέα γάρ νύκτας τε καί ήματα χάλκεος άκμων ' -όθεν κατ- ιών, δέκατη κ9 ές γαΐαν ΐκοιτο, zur Entferng. vgl. auch 591—3 (Heph. von Zeus άπό βηλοΰ θεσπεσίοιο geworfen, fiel einen Tag) u. T130f. (Ate, von Zeus vom H. [s.u. in 3] geworfen, erreicht die Erde τάχα) u. zum Zwischenraum zw. H. u. Erde vgl. £769 u. 046 (s.u. 3c) Atlas: α54 έχει (hält) δέ τε κίονας αύτός ' μακράς, αΐ γαΐάν τε καί -όν άμφίς έχουσι, hier ohne Ortsangabe, vgl. aber V. 52f. δς τε θαλάσσης ... βένθεα οίδεν Th.517 -δν εύρύν έχει (Atlas) κρα- τερής ύπ9 άνάγκης, ' πείρασιν έν γαίης (bei Hesperiden) ^έστηώς, κεφαλή τε καί άκαμάτησι χέρεσσι^ 746 τών πρόσθ9 (= vor dem Haus der Nacht, das sich im/am Tart, befindet) έχει (έχετ9 v.l.) -όν εύρύν ' L d ' άστεμφέως, zur Lokalisierg. s.u. zu 737, zur Herkunft des Bildes u. zum Untersch. zw. Hom. u. Hes. s. "Ατλας, West zu Th.517 u. S.West, Odyssey zu «54, spekulativ L’^lff. Quellen des H.s: Th. 737 ένθα δέ γης δνοφερής καί ταρτάρου ήερόεντος ' πόντου τ9 άτρυγέτοιο καί -οΰ άστερόεντος ' έξείης πάντων πηγαί καί πείρατ9 έασιν = Th. 808 ένθα, wie V.734. 758. 767. 775 zur allg. Lokalisierg. am od. im Tart, (der sowohl unter wie am westl. Ende der Erde gedacht ist, vgl. West zu Th. 720-819), hier also der Ort im Weltall, wo H., Erde, Meer u. Tart, zusammenkommen (= 'beginnen* od. 'enden’, von Erde, H. u. Meer aus unten/außen, vom Tart, aus oben), vgl. V.622 (vom Tart, als Ort des Gefängnisses der Hundertarmi- gen) έν πείρασι γαίης u. V.727L ΰπερθεν (= über dem Tart, u. der Nacht) γης ρίζαι ... καί ... θαλάσσης-, 'dort’ trägt auch Atlas den H. (s.o.), u. 'dort’ wohnt Styx, deren Haus zum H. ragt (s. Th.779 in 2) — zu den 'Toren des H.s9 (E749. 750) s.u. in 3cy lc ού. als Ort, an dem sich Sonne, Mond (vgl. Beiw. ούρανόδεικτος h.32,3) u. Sterne (vgl. Beiw. άστερόεις) bewegen, vgl. αιθήρ h.Cer.70, h.8,7 //423 (ήέλιος) έξ ... Ώκεανοϊο 1 L-ov εισανιώνΛ + Th.761 //380 (Helios:) „έγώ γε ' ... ίων εις L-0v άστερόεντα" γ2 ήέλιος δ9 άνόρουσε
' -όν ές πολύχαλκον λ 17 όπότ9 αν στείχησι πρός L , 068 ήμος δ9 ήέλιος μέσον -όν άμφιβεβήκει £ <5400 s 77777, einf. Orts- als Zeitangabe (s. μέσ(σ)ος Blbß), keine astronom. Definition (L,818) λ 18 or’ äv άψ έπί γαΐαν άπ9 -όθεν προτράπηται s μ 381 Th.761 -όθεν καταβαίνων h. 31,16 άρμα καί ίππους ' πέμπησι δΓ -ου ώκεανόνδε υ357 (Theokl.:) „ήέλιος δέ ' -οΰ έξαπόλωλε", vgl. Δ 44 in la, sonst L‘20fT. /145 ούδέ σελήνη ' -όθεν (-όθι v.l.?, cf. Ludwich ad 1.) προΰφαινε, κατείχετο δέ νεφέεσσιν h. 32,13 λαμπρόταταί τ9 αύγαί τότ9 άεξομενης τελεθουσιν ' -οθεν h.Merc. 11 τή δ9 (der schwangeren Maia) ήδη δέκατος μείς -φ έστήρικτο 0555 (G1.) ώζ δ9 δτ9 έν -φ άστρα φαεινήν άμφί σελήνην 1 φαίνετ9 Σ485 (Heph. bildet auf Schild Erde, //., Sonne u. Mond ab) έν δέ τά τείρεα πάντα, Lra r’ -ός έστεφάνωταιΛ (-όν έστεφάνωκε Arist., -δν έστήρικται Zen.) (folgen Pleiaden, Hyaden, Orion u. Bär/Wagen) m. denen der H. wie m. einem Kranz geschmückt ist/sich geschmückt hat (vgl. Edwards, Iliad z.St.; L*319 „which Ouranos encompasses like a diadem“ postuliert f. ού. eine nirg. erkennbare Bed. 'Horizont’) Th. 382 (Kinder der Eos) άστρα τε λαμπετόωντα,
j X318 (Gl.: Abendstem) δς κάλλιστος έν -φ ϊσταται άστήρ Ορ.610 εύτ9 äv δ9 Ώριων και Σείριος ες μέσον έλθη ' -όν Id ού. als Ort, von dem Tageszeiten u. Wettererscheinungen ausgehen, auch 'übernatürliche, oft Zeus handelnd (vgl. 0192), sonst nur Ap. (¥Ί89, keine normale Wolke), vgl. ύψόθεν Y57 u. Beiw. ήνεμόεις (h.Ven.291), hier meist ohne Beiw. (vgl. L2’ 11) ε294 όρώρει δ9 -όθεν νύξ - /69 = μ 315 ν269 νύξ δέ μάλα δνοφερη κάτεχ9 -όν 0558 (G1.) -όθεν δ9 άρ9 ύπερράγη άσπετος αιθήρ, ' πάντα δε εΐ- δεται άστρα - /7300 £548 (G1.) ήύτε πορφυρεην ίριν θνητοΐσι τανύσση ’ Ζευς εξ -οθεν Π 364 (G1.) ως δ οτ
870


ούρανός, Ούρανός
ούρανός, Ούρανός
απ’ Ούλύμπου νέφος έρχεται -όν εϊσω αίδέρος εκ διης, ότε τε Ζεύς λαίλαπα τείντ] (vgl. Janko z.St. u. s.v. "Ολυμπος Bllby) 189 τφ δ' (Hektors Leichnam) έπι κυάνεον νέφος ήγαγε (Αρ.) 1 -όδεν πεδίονδε £303 (Od. jammert:)
,,οϊοισιν νεφέεσσι περιστέφει -όν εύρύν 1 Ζεύς" (zum Beiw. zur Verdeutlichg. des Handelns des Zeus vgl. L2’ 83) Op. 548 ήφος δ* έπι γαίαν άπ’ -ού άστερόεντος 1 άήρ τέταται 555 μή ποτέ σ* -οδεν σκοτόεν νέφος άμφικαλύψτ] Sc. 384 άπ’ -οδεν ψιάδας βάλεν (Zeus) αίματοέσσας, 1 σήμα τιδεις πολέμοιο, vgl. A53f. (Zeus schickt blutige Tautropfen ύψό- δεν ές αίδέρος), Π 459 (Zeus vergießt blutige Tropfen έραζε, vgl. dazu Janko, Iliad z.St.) Φ199 (furchtet) Διός μεγάλοιο κεραυνόν 1 δεινήν τε βροντήν, ότ’ άπ’ -όδεν σμαραγήσμ υ 113 (Müllerin betet zu Zeus:) „ή μεγάλ’ έβρόντησας άπ’ ^-οΰ άστερόεντος „ ’ ούδέ πόδι νέφος έστί" (zu V. 103 άπ’ αίγλήεντος Όλύμπου s. "Ολυμπος Bllby) Hes.fr.30,13 σκληρόν δ’] έβρόντ[ησεν άπ’} L d 1 ]ον δή' έτ[ί}ναξε δέ γαΐαν άπασαν. 1 βή δέ κατ’ Ο]ύλύμποιο vgl. Th.689 in 3ca u. Zeus’ Handeln vom H. aus (Op.242, s.3b) 12 H. als Hö¬
he (vgl. L7102), als Endpunkt od. Richtg. (074 u. *F868) von Bewegungen von der Erde (0 549 έκ πεδίου — Ausn.: S174 [vom Ol.], Th.779 [von Unterwelt]) aus: sowohl allg. Luftraum über der Erde (z.B. ^868) — dafür sonst αίδήρ (s.d. Bll. 10 u. vgl. Buchholz, RealienI 6;), vgl. τό μεσηγύ (h.Ap. 108) — als auch (meistens) Firmament (Beiw. άστερόεις, εύρύς, μέγας, σιδήρεος, χάλκεος)', 'Erreichen des H.s’ stil. Steigerg. visueller, akust., sensorischer Eindrücke, auch bei Abstr. (Ruhm, Hybris) - dabei auch Assoz. an Götter im H. (vgl. in 3, bes. 3d) mögl. (s. z.B. zu A317 u. 0549, vgl. L36, L5112) - u. f. Darst. überirdischer, göttl. Vorgänge (Ausschlag der Waage des Zeus, Größe der Eris, des Hauses der Styx, vgl. auch λ 316 in 3 a); vgl. ούρανομήκης, ύπουράνιος (Ρ6Ί5), αίδήρ (s.v. Bill. 12; aber Th.697 άέρα zu lesen, s. Mondi, TAPhA 116, 1986, 41 ff.) u. -όν εϊσω (Π364, s. 1 d). ού. im Akk. des Ziels (od. m. Präp. εις/ προς) überw. zu ίκάνω (vgl. s.v. BI Iba). Sonst m. Sache, die zum H. gelangt, als Subj. zu αειρω (074), αϊσσω (*£868), λάμπω (A44f.), στηρίζω (Th.779), als Obj. von πλήσσω (£504), φέρω (0549); Sg. Dat. (zu στηρίζω /1443) u. Nom. (Subj. zu σαλπίγξω Φ388) A317 κνιση δ’ (vom Opfer) L-ov ίκεΛν έλισσομένη περί καπνφ 0549 κνίσην δ’ έκ πεδίου άνεμοι φέρον -όν εϊσω (zu den Göttern, aber 550—2, in denen die Götter den Fettdampf ablehnen, wohl unecht, vgl. L1511 u. Kirk z.St.) £504 (Gr. wurden weiß) κονισάλφ, όν ρα δι’ αύτών 1 -όν ές πο- λύχαλκον έπέπληγον πόδες ϊππων, vgl. Γ13 (κονίσαλος ωρνυτ*) Ξ174 τοΰ (sc. Heras Duftöl od. parfümierte Kleidg., vgl. Janko, Iliad z.St.) και κινυμένοιο Διός κατά χαλκοβατές δώ ’ έμπης ές γαΐάν τε και L u τ’ άϋτμή, Hera befindet sich auf Ol Φ522 (Gl.) ώς δ’ ότε καπνός ίων εις -όν εύρύν ίκάνει ' άστεος αίδομένοιο (folgt Erwähng. von Götterzom), vgl. Σ207 (καπνός Ιών αίδέρ’ ϊκηται) £153 άϋτή δ’ L zjV = = ~ 60" £425 σιδήρειος δ’ ορυμαγδός 1
χάλκεον -όν ίκε δι’ αίδέρος άτρυγέτοιο, Beiw. χ. 'hart’ (vgl. Edwards, Iliad zu £424—5, Moulton, CPh 74, 1979 283 f· clash of metal to metal) Φ388 (Götter kämpfen vo’r Troia ggeinander) σύν δ’ επεσον μεγάλφ πατάγφ, βράχε δ’ εύ- ρεια χδων, ' άμφί δέ σάλπιγξεν μέγας -ός, Widerhall irdischen Lärms (nicht etwa Donnern des Zeus wie z.B. Th. 839 ff.) metaph. als 'Trompeten’ des H.s (vgl. sch. Φ3880, Ameis-H. u. Leaf z.St., Krapp, Akust. Phänomene 232) Th. 685 φωνή δ’ αμφοτερων (Titanen u. olymp. Götter) ϊκετ’ -όν άστερόεντα 1 κεκλομενων Γ3 (Gl.) ηύτε περ κλαγγή γεράνων πέλει -όδι G^v ν.1.) προ vor, unter dem Η, zu πρό m. Lok. vgl. Leaf u. Kirk, Iliad z.St., vgl. sonst zum Lärm 7V837 (ήχή δ’ ϊκετ’ σίδερα και Διός αύγάς) u. 0686 (φωνή αίδέρ’ ϊκανεν) 871
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
0509 (Hektor:) „σέλας δ’ (der Wachfeuer d. Troer) ^είς -όνΛ ϊκη" h.Ap.442 τοΰ δ’ (Αρ.) άπό πολλα'ι 1 σπινδαρίδες πωτώντο, σέλας δ’ L , ίκεν, vgl. Σ214, Τ379 (σέλας αίδέρ’ ικανέ) Λ 44 τήλε δέ χαλκός άπ’ αύτόφιν (= den Speeren des Ag.) -όν εϊσω 1 λάμπ’ £458 τών έρχομένων άπό χαλκού δεσπεσίοιο 1 αίγλη παμφανόωσα δι’ αίδέρος L-ov ίκεΛν Τ362 αίγλη δ’ (von den Waffen der Gr.) L dv 0 192 άσπίδα Νεστορέην, τής νΰν κλέος L μ, Η. als Gipfel menschl.en Ruhms, vgl. ύπουράνιον κλέος K212, /264 u. symbol. Beschr. der Eris (s.u.) δ 74 άειδέμεναι κλέα άνδρών, ' οϊμης, τής τότ’ άρα κλέος -όν εύρύν ικανέ (sc. Streit zw. Od. u. Ach.) /20 (Od.:) ,,μευ κλέος L μ" rl08 (Bettler zu Pen.:) ,,ή γάρ σευ κλέος -όν εύρύν ίκάνει" ο329 τών (sc. der Freier) ύβρις τε βίη τε σιδήρεον L μ = p565, neg. Wendg. der κλέος·-Formel, m. Beiw. 'eisern' = rächend zu ού. (vgl. Hoekstra, Odyssey z.St. u. Edwards, Iliad zu P424—5) ^868 ή μέν (sc. Taube) έπειτ’ ήϊξε προς -όν, sie wird V.874fT. hoch, unter den Wolken, gesehen u. abgeschossen, vgl. r540 ές αίδέρα δΐαν άέρδη (Adler) μ 73 ό μέν (Skylla-Felsen) -όν εύρύν ίκάνει 1 όξείη κορυφή, νεφέλη δέ μιν άμφιβέβηκε κυανέη' τό μέν ού ποτ’ έρωεϊ, ούδέ ποτ* αΐδρη 1 κείνου έχει κορυφήν (weder im Sommer noch zur Erntezeit) 21443 ή τ’ (Eris) ολίγη μέν πρώτα κορύσσεται, αύτάρ έπειτα 1 -φ έστήριξε κάρη καί έπί χδονί βαίνει stemmt ihr Haupt zum (= berührt den) H. Th. 779 δώματα ναίει (Styx), 1 μακρήσιν πέτρτ/σι κατηρεφέ’' άμφί δέ πάντη 1 κίοσιν άργυρέοισι προς -όν έστήρικται (entweder allg. reicht zum Η. = 'sind gewaltig hoch’, od. Assoz. m. Säulen des Atlas, vgl. West z.St. u.o. in 1 b) 0 74 (Zeus spannt die Waage) ai μέν Αχαιών κήρες έπί χδονί πουλυβοτείρη 1 έζέσδην, Τρώων δέ προς -όν εύρύν άερδεν, Echth. von 0 73—74 (seit Arist., s. sch. 0 73—74) vielf. bestritten (vgl. Kirk, Iliad z.SL), aber Pl. κήρες nicht anstößig (s. κήρ BI7) u. έζέσδην kann wie άερδεν (u. μιάνδην Δ 146) auch als 3. P. Pl. verstanden worden sein (vgl. sch. 074b) 13 H. (nb. Erde, s. Th. 117 u.
"Ολυμπος, s. s.v.) als allg. εδος (Th. 128, vgl. εδος B2) der Götter, bes. des Zeus, vgl. έπουράνιοι u.a. (s. έπουράνιος m. Wortf.). Aber Götter 'wohnen’ nicht dort (L* 9 ff., L5106. 111)» sondern auf Ol. od. in Heiligtümern auf der Erde (s. "Ολυμπος B Vorbem., vgl. L928ff.); ού. bleibt erkennbar ’/T über der Erde, ist nie Aufenthaltsort f. die 'Seligen’ (vgl. Ήλύσιον δ563, μακάρων νήσοι Op.171) 3 a H. als (auch strittiger) Ort der Herrschaft über Götter, Welt u. Menschen u. als Besitz, durch den Götter von Menschen unterschieden sind; m. Präp. Schauplatz, Ort von Vorgängen, Bewegungen, sonst (meist Akk. Obj.) göttl. Wirkungs-, Herrschaftsbereich (vgl. τιμή u.a.) Op. 111 (vom goldenen Geschlecht) έπί Κρόνον ησαν, οτ’ -φ εμβασίλευεν Th. 820 Τιτήνας άπ’ -οΰ έζέλασε Ζεύς Ί\ ο δ’ (Zeus) -φ έμβασιλεύει, 1 (verfugt allein über Donner u. Blitz) 1 κάρτει νικήσας πατέρα Κρόνον Ο 192 Ζευς δ’ ελαχ’ -όν εύρύν (αίπύν v.l. ant.) έν αίδέρι καί νε- φέλησι (γαΐα u. OL gehören allen), s. αί&ήρ ΒΙ9 Th.414 ή δε (Hekate) και άστερόεντος άπ’ -οΰ μίμμορε τιμήςΛ (durch Zeus) 427 (ουδ9) ήσσον δεά (Hek.) L d, 1 καί γεράων (ci. van Lennep,, γέρας έν codd., def. Schwabl transposito verso post v.425 [αλλ’ εχει ...], versum exp. Heyne) γαίη τε και -φ ηδε δαλασση (sondern sogar noch mehr, weil Zeus sie ehrte), entweder lokaler Dativ od. abh. von έν (vgl. L2O8 A.26) T\3Q ερριψεν (Zeus, sc. die Ate) άπ’ -ου ^άστερόεντος 1 χειρί ι^ε- ριστρεψας' ταχα δ’ ϊκετο έργ’ άνδρώπων, vgl. V.l28 (εζ Ούλυμπόν τε καί -όν L Λα αύτις έλεύσεσδαι), Α 591 (Zeus wirft Heph. άπό βηλοΰ δεσπεσίοιο), 013 (Zeus droht, Götter vom Ol. in den Tart, zu werfen), 018-24 (Zeus ließ Hera ύψόδεν herabhängen u. drohte, and. Götter άπό βηλοΰ zu werfen) Λ316 "Οσσαν έπ’ Ούλύμπφ μέμασαν (Otos u.


ούρανός, Ούρανός
ούρανός, Ούρανός
Ephialtes) θέμεν, αύτάρ έπ' ’Όσστ] Πήλιον είνοσίφυλλον, ϊν' -ός άμβατός εϊη, nicht 'oberster Gipfel’ des OI. (so L*9), sondern Bereich der Götter weit über der Erde (L5141f., vgl. Ameis-H., Anhang z.St., L418f.); zu V.313 (Drohg. von Krieg έν Όλυμπφ) s. 'Όλυμπος ließ Formelvers τοι/οΐ -όν εύρύν έχουσι(ν) 2\ 16°, 1Η, lh (s. Μ in [4_]) immer abh. von θεός* (3x Sg., sonst PL, mehrf. m. Adj. άθανάτοισιν, v55 m. μακάρεσσι) od. άθάνατος* (immer PL); außer v55 u. Th.373 immer in Rede, auch von Göttern (zu Menschen u. untereinander); im Kontext meist Betong. des Ggüber od. Andersseins von Göttern u. Menschen, vgl. Ούρανίωνες / 'Ολύμπιοι (s. 'Όλυμπος Gl) 3b ού. als Ort, von dem aus Zeus ggüber Menschen handelt (zum Wetter s.o. 1 d), vgl. άπ' αιθέρος (9610 Op. 242 τοΐσιν δ' -όθεν μέγ' έπήγαγε πήμα Κρονίων, 1 λιμόν όμοΰ και λοιμόν 3c ού. als Ort, von dem aus Götter zur Erde (Θ365: bis zum Hades) gehen, zu dem sie zurückkehren; sowohl ep. Handlg. wie in Reden (von Göttern u. Menschen) 3ca vom H. (s.v. αιθήρ BI 10) A 195 ήλθε δ' Άθήνη (ins Lager der Gr. vor Troia) 1 -όθεν = 208 (geht V. 221 f. zurück zum 01.) u31 ήλθεν (Ath. nach Ithaka) 1 ^-όθεν καταβΔασα Λ 184 (Zeus setzt sich auf Ida nieder) L Δάς (vorher auf OL, s. (9439) P545 (Ath. greift in Kampf ein) L Δάσα (von Zeus geschickt) £281 (Naus.: „so würde einer über mich reden ) ή τίς οί εύξαμένμ πολυάρη- τος θεός ήλθεν 1 L Δάς“ (9365 (Ath.:) „έμέ Ζεύς 1 τώ (sc. zu Her. im Hades) έπαλεξήσουσαν άπ' -όθεν προϊαλλεν", vgl. V.364 (Her. betet πρός -όν) ZI08 (Gr. ziehen sich zurück) φαν δέ τιν' άθανάτων έξ -οΰ άστερόεντος ' Τρωσιν άλεξήσοντα κατελθέμεν 128 (Diom. zu Glaukos:) „εί δέ τις άθανάτων γε κατ' -οΰ (-όν ν.1.) είλήλουθας, 1 ούκ αν έγωγε θεοΐσιν έπουρανίοισι μαχοίμην“ = 77199 Τ351 (Ath., einem Raubvogel gleichend) -οΰ έκκατεπαλτο δι' αιθέρος Th.689 άμυδις δ' άρ' άπ' -οΰ ήδ' άπ' Όλυμπου 1 άστράπτων έστειχε (Zeus zur Erde, in Titanenschlacht) συνω- χαδόν E769 τώ δ' ούκ άέκοντε πετέσθην (Pferde am Götterwagen) 1 μεσσηγύς γαίης τε και -οΰ άστερόεντος = (946 3cß zum Η. Α497 άνέβη (Thetis) μέγαν -όν Οΰλυμπόν τε (findet Zeus auf Gipfel des OL) £867 (wie eine dunkle Wolke erschien Ares dem Diom.) όμοΰ νεφέεσσιν ίων είς -όν εύρύν. 1 καρπαλίμως δ' ικανέ θεών έδος αίπύν Όλυμπον (setzt sich zu Zeus) TI28 (Zeus schwört) μή ποτ' ές Οΰλυμπόν τε και -όν άστερόεντα 1 αύτις έλεύσεσθαι "Ατην Ω9Ί άκτήν δ' έξαναβασαι ές -όν άιχθήτην (Iris u. Thetis, finden Zeus u. die and. Götter zus.sitzend) h.Ven.291 ήϊξε (Aphr., von Anch. weggehend) πρός -όν ήνεμόεντα von Götterbewegungen handelt wahrsch. auch: Cat.94,8Trav. ] -όν εΐσω[ 3cy Tore des H.s E749. 750 (Hera u. Ath. verlassen auf Wagen den 01.) αύτόμαται δέ πύλαι μύκον -οΰ, άς έχον Ώραι, ' τής έπιτέτραπται μέγας -ός Οΰλυμπος τε,1 ήμέν άνακλΐναι πυκινόν νέφος ήδ' έπιθεΐναι - (9393. 394, große Η. samt dem OL, zur Verwandt, der Wolken in Tore des olymp. Götterhauses s. Όλυμπος Β11 a, zu oriental. Par- all. s. L17140ff. 3d ού. als Ort, wohin Menschen ihren Blick richten, wenn sie, z.T. m. Erheben der Hände, sprechend, bittend, klagend an Gott (außer T257 [Schwurgötter]
u. 	i527 [Polyphem zu Pos.] immer Zeus) sich wenden, vgl. ύψόθ' έόντι Διί K\6 — zum Beten sonst s. εΰχομαι BVorbem. u. Bl (zum Erheben der Hände s. έχω BII2aaaa [u. //412 in 2aabb] u. άείρω II [//130]) u. vgl. A317 in 2 (Rauch steigt zum //.). Aufsehen zum H. unabh. davon, wo Gott/Götter 'wohnen’ u. ob Anrede nach Kultort — keine Par- all. bei 01. (L3111, L7121), vgl. Όλυμπος G5. Beiw. hier εύ- ρύς (L2,82: „sense of height, extension, space“) u. άστερόεις Γ364 φμωξεν (Men.) ^ίδών είς -όν εύρύνΔ (αίπύν v.l.) s Φ272 (Ach.) //178 λαοί δ' ήρήσαντο, θεοΐσι δέ χεΐρας 873
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ανέσχον* 1 ωδε δέ τις εϊπεσκεν L u = 201 (beten zum idäi- schen Zeus) T257 εύξάμενος δ' άρα είπεν (Ag.) L u (ruft Zeus, Gaia, Helios u. Erinyen als Schwurzeugen an) /7232 βυχετ' έπειτα στάς μέσφ έρκεϊ, λεϊβε δέ οίνον ' -όν είσαν- ιδωνΔ · Δία δ' ού λάθε τερπικέραυνον (Ach. betet zum dodo- näischen Zeus) Ώ307 L Δ (Priam. betet zum idäischen Zeus) (2371 εΰχετο (Nestor) χειρ' όρέγων είς -όν άστερόεντα — ι527 (Polyphem zu Pos.) (9364 (Ath.:) ,,κλαίεσκε (Her.) πρός -ov“
II personif. Gottheit — Genealogie (1), Urspr. der Götter (2), Anrufg. (3); hinter der „dünnen Hülle der Personif.“ (Nilsson, GrRI 33, vgl. auch L,4170) fast immer Natur-Aspekt deutl., z.B. in Beiw. άστερόεις (Th. 106. 127. 463. 470. 891, h.30,17, h.31,3), εύρύς (036 = ε184 s h.Ap.84, Th.45, h.Ap.334), μέγας (Th. 176. 208). Personif. auch mögl. in Th.702 (s.o. Ila). Andrers. ού. auch in I mehrf. Subj. (z.B. h.Cer. 13 in la) III Genealogie (zu idg. u. bes. zur Frage, ob Erde als Gattin, s. Dunkel [s. E], zu oriental. Parallelen s. L,7279ff. 288ff.): Ού. ist nach Th. 126f. S. der Gaia (von ihr ihr gleich groß geboren), nach Tit.Cycl.fr. 1A p.17 Dav. S. des Aither, nach Hes. fr. 389 S. d. Gaia-Sohnes Akmon; verbindet sich m. Gaia (Th. 133, Procl. Chrest. ap. Phot. Bibi. 319 = Ep. Cycl.Test. 1 p. 13 Dav. = Tit.Cycl.fr. 2 p. 17 Dav., s.d.), vgl. h.30,17 u. vgl. West zu Th. 133 - u. zeugt m. ihr Ok., Koios, Kreios, Hyperion, lapetos, Theia, Rheia, Themis, Mnemosyne, Phoibe, Tethys u. Kronos (Th. 132 ff., vom V. m. Namen Titanen versehen Th.207ff.; vgl. Bez. dieser Göttergeneration als Kinder von Gaia u. Uranos Th.44f. 105f. 421 f., des Hyperion als S. von Uranos u. Gaia h.31,4, des Ού. als V. der Titanen Th. 164. 171 - bei Tit.Cycl. ap. Apollod. 1,1,2 p.5 Ki. [ = Th. Cycl. Argum, p.9 Ber.] zusätzl. Dione in Liste der Titanin- nen; h.31,4f. Euryphaessa Schwester des Hyperion u. also auch T. von Uranos u. Gaia, dazu s. s.v.), die Kyklopen Brontes, Steropes u. Arges (Th. 139 f.), die Hundertarmigen Kottos, Briareos u. Gyges (Th. 147 ff., vgl. 644 — and. Reihenfolge bei Apollod. a.O.: Hundertarmige, Kyklopen, Titanen; bei Procl. Chrest. ap. Phot. Bibi. 319 = Ep.Cycl. Test. 1 p. 13 Dav. nur Hundertarmige u. Kyklopen ); seine schreckenerregenden Kinder, ihm verhaßt, verbirgt er im Schoß der Gaia/Erde (Th. 154 ff., zur doppeldeutigen Verwendg. des Begr.s Schoß der Erde s. West zu Th. 158, zur Einbzhg. der Kyklopen u. Hundertarmigen in die im Schoß der Erde Versteckten u. die unterschiedl.e Art der Befreig. s. West zu Th. 139—53) — nach Apollod. a.O. werden die Kinder des Ού. in Tart, geworfen; auf Wunsch der Gaia wird Ού. von Kronos entmannt, als er sich wieder über der Erde ausbreitet (Th. 159 ff., zur „Trenng. von H. u. Erde“ vgl. West z. Th. 154-210 m. Lit.); Gaia gebiert aus seinen Blutstropfen Erinyen (bei Apollod. a.O. Namen: Alekto, Tisiphone, Megaira), Giganten u. die melischen Nymphen (Th. 183 ff.), aus seinem Schamglied entsteht Aphr. (Th. 188ff.); schilt seine Kinder f. diese Untat u. prophezeit Rache (Th.207ff.); prophezeit m. Gaia dem Kronos, daß er von seinem Sohn besiegt werde (Th. 463 ff., vgl. Apollod. a.O.) u. berät m. Gaia die schwangere Rheia, wie die Geburt des Sohnes (Zeus) vor Kronos verheimlicht werden könne (Th.468ff., bes. 474ff.); rät m. Gaia dem Zeus, wie er vermeiden könne, seiners. von Sohn gestürzt zu werden (Th. 891 ff.) 112 Ού. m. Gaia als Urspr. von Göttern u. Menschen h.Ap.334 ('Gebet’ der Hera:) „κέκλυτε νΰν μοι Γαϊα και -ός εύρύς ύπερθεν, ' Τιτηνές τε θεοί τοι ύπό χθονι ναιετάοντες 1 Τάρταρον αμφι μεγαν, τών εξ ^άνδρες τε θεοί w/, vgl. s.v. άνήρ Bd.l Sp. 837,46 ff., L Δ stammen von Gaia u. Ού. ab, u. deren Kindern, den Titanen - hier wie auch in 1 ist Ού. haupts. Pendant zu Gaia, nicht eigenständige Potenz II3 Anrufungen (als Schwurzeuge); zur Frage, ob
874


ούροί
ούρανός, Ούρανός
'Elemente’, 'Weltbereiche’ (dann zu I, vgl. L2O3f.) od. Gotter s.v. γαΐα BIHb u. L2,84 (hier Beiw., die bei 'Elementen eher fehlen) 036 (Hera schwört:) „ϊστω νΰν τόδε Γαΐα και -ος εύρύς ΰπερ&ε (+ Στυγός ύδωρ + ιερή κεφαλή [des Zeus] + λέχος)“ = e 184 (Kalypso schwört bei Gaia, Ού. u. Styx-Wasser) s h.Ap.84 (Leto) h.Ap.334 ('Gebet’ der Hera) s.o. in 2 zur mögl. Großschreibg. in Σ483 s. Edwards, Iliad z.St.
D inc. auct. POxy. 2510,16 (= II. Parv. fr. dub. 32,16 p.86 8 Ber.) )..υ χ&όν’ an’ ο[ύ]ρ[α]νόό[εν suppl. West; v.l. Ω 205a (sch. Ω 205b2), 1145(7), Th. 721 ( ,
G Präp. (bzw. Präv.) zu -ός·. άμφί·. vgl. 068+; άνα: vgl. 4497, //423, /7232; άπό 0365, T130, Φ199, λ 18, μ 381, 12 υ 113,’Th. 414. 689. 820, Op.548, Sc. 384, Hes. fr. 30,13; διά h.31,16; εις, ές Γ364, £504. 867, 7/178 = 201, 0509, Ξ174, 0371, 7128. 257, Φ272. 522, /297, γ2, <527, μ380, Ορ.610, h.Ap.442; vgl. Η423. /7232; εϊσω 0549, Λ44, /7364, 16 Cat.94,8 Trav.; έν 0555, £318; vgl. Th.71, Ορ.111; έξ Z108, 019. 21, £548; vgl. 7351; κατά Z128; vgl. Λ 184, £545, ζ281, ι>31, Th.761, 7351, Th.723; μεσσηγύς E769; πρό Γ3; πρός 074. 364, *£868, λ 17, Th.779, h.Ven.291; 20 ύπό Α 44 Μ. Schmidt
οϋρε- s. δρος
ουρειος s. δρειος
ούρ(ευς) [5\ 3Η, 1"] Ε rel. to ούρον, ούρος II, see 28 Chantraine, Dict. 817 f. s.v. όρεύς
Μ 1 [.»„] -ήες h.Ap.263; -εΰσι /2716 2 [1-ί] -ήας
Α50, *7'111 [2-2] -ήων Κ34, Hes.fr.43a,45; -ήας Ορ.791 [ί.1]-ήες *£115;Ορ.796 , 32
Σχ sch.D Α50: -ήας' δρεις, ύποζύγια, ΚΜ: ήμιόνων. νΰν δε φυλάκων
Β mule (for anc. interpr. 'guard’, see Schol. Erbse on A 50, £84), beast of bürden (1£111. 115) and draught (/2716) = 36 ήμίονος, Lw. whichj ούρ. altemates (Flll. 115, /2716, Hes. fr.43a,45) and L, ούρ. mostly metr. interchangeable: 2 relevant phenomena — (1) ούρ. appears usu., ήμ. often in combinations (ούρ. w. humans or animals A 50, £84, *£111, Op.791. 796, 40 h.Ap.263, ήμ. [total 46x] w. animals H333, £352, *£260, /2350. 362. 442. 471. 576. 690. 697. 782, ρ298, Op.46. 607.
816, h.Merc.568) whereby intention to make internal rhyme w. other member observable: ^ούρήαςΑ - κύνας Α 50 (cf. Op.796), ούρηων - έταίρων K84, L , - άνέρας Fll1; ήμ, w. forms of ίππος and βοΰς Η333, Κ352, Ω350, 362. 442. 471. 576. 690, ρ298, Ορ.46. 607, h.Merc.568, w. both F260, Ορ.816 - (2) ούρ. masc. (άρδόμενοι h.Ap.263, gelded Ορ.791): orig, for male? ήμίονος fern, only (preference for females: Richter, Kl.P.3,1090). - epith.: ταλαεργούς Op.791. 796 A50 (Ap.
causing plague:) -ήας μέν πρώτον έπφχετο και κύνας, η. that other animals are spared K 84 ήέ τιν9 -ήων διζήμενος ή τιν9 έταίρων; (ath. Arist.) Fl 11. 115 -ήάς τ9 δτρυνε και άνέρας άξέμεν ύλην ' 2νν. ' οί δ9 ϊσαν ' ... πρό δ9 άρ9 -ήες κίον αύτών (ήμιόνων ταί 121, cf. Ρ742ίΤ.) Λ716 εϊ- ξατε μοι -εΰσι διελδέμεν ’ ασεσδε κλαυδμοιο, έπήν άγάγωμι δόμονδε, pulling wagon (cf. ήμίονοι* 697. 702) Ορ.791 μηνός δ9 όγδοάτη κάπρον και βοΰν έρίμυκον ’ ταμ- νεμεν, -ήας δε δυωδεκάτη νταλαεργούςΛ 796 (δεκάτη) και κυνα καρχαρόδοντα και -ήας L , (ν.1. ήμιόνους) ' πρηυνειν έπι χεΐρα τιδείς (ήμιόνοισι 816) Hes.fr.43a,45 -ήων α.[' μεδ9 ήμιόνους τ[, payment (on value see Richter, Arch.Hom.H 78f., Kl.P. l.c., cf. F266. 654) h.Ap.263 (πημανέει σ9 αίει κτύπος ίππων) άρδόμενοι τ9 -ήες ... άπό πηγέων. -Wdfld.: ήμίονος, δνος W. Beck ούρέω [2Η] E < *uorseiö, verw. m. εερση u. ουρανος (s.d.) L Wackemagel, Kl. Sehr. 1632
B urinieren Op.729 (nachts) μήτ' έν όδφ μήτ’ έκτος όδοΰ προβάδην ·ήστ)ς (έζόμενος δ"), vgl. V. 727 758 μηδέ ποτ’ έν προχοής ποταμών 1 μηδ' έπί κρηνάων -είν, vgl. Hdt. 1,138,2. - Wortf.: όμείχω R·Führer
ούβή Π1» 2°- 3H1 E nicht zu trennen von unep· Arsch, Hintern’ (s.o. όρσοθύρη E), s. Chantraine, Dict.838 s.v. ούρά
B Schweif, Schwanz, nur Lvon Säugetieren, L , allg.: Op.512 (im Winter) δηρες δέ φρίσσουσ9, -άς <5’ ύπό μέζε9 (unter d. männl. Genital.) έδεντο (Schutz beider Akren vor dem Frost) von Tierspezies, stets instr. Dat.: Löwe Γ170 (Gl.) -fj δέ πλευράς τε και ισχία άμφοτέρωδεν ' μαστίεται, έέ δ9 αύτόν έποτρύνει μαχέσασδαι peitscht sich Lm. d. Schw.j aggressiv selber zum Kampf an ähnl. Sc. 431 (Gl.) δεινόν πλευράς τε και ωμούς ' -fj μαστιόων Hund (Argos, Kerberos), Kirkes Wölfe u. Löwen (wedeln L ,): ρ302 ("Αργος) -fj μέν ρ9 δ γ9 έσηνε και ουατα κάββαλεν αμφω Th. 771* (in d. Unterwelt κύων) ές μέν ίόντας ’ σαίνει όμως -fj τε και οΰασιν άμφοτέροισιν κ215 (λύκοι ... ηδέ λέοντές) -ήσιν μακρήσι περισσαίνοντες. — Abi.: ΐππουρις, κο- δουρος, ουραίος, ούρίαχος
D Vit. ρ.17,2 γέρουσιν,1 ών ώρη (-αι ν.1.) μέν άπήμβλυν- ται, δυμός δέ μενοινψ (dazu ausführl. + Markwald, Hom. Epigr.197. 201-203: ωρη sei vorzügl. 1. diff.) -ai, f.l., könnte aus mutmaßlichem -ή (im distrib. Sg.; Kühner-Gerth 114f.) entstanden sein, einer alten (vor der alphabet. Differenzierg. zw. ω, ο, ου entstandenen?) spielerisch-zotigen Variation des ursprüngl.en ωρη, die dann später im Num. an das vermeintL pluralische άπήμβλυνται angeglichen wurde (also ωρη [> hypoth. ούρή] > ούραί); über die vulgäre Bed. "penis s. +R. Kassel / C. Austin zu Eup. fr. 471, Poetae comici graeci V, Berlin / New York 1986, 533; vgl. LSJ νώδουρος, (άπο)μυ- ζουρις V. Langholf
ούρηων s. ούρεύς
ούρίαχος [3‘] Ε rel. to ούρή, see Chantraine, Dict. 838 s.v. ούρα Σχ sch.D TV443: τόν σαυρωτηρα τοΰ δορατος, τουτέστι τό οπισδεν μέρος, δ και γρόσφον και στόρδυγγα
φασι
44 Β butt-spike of spear (Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 58 f., Arch. Hom. J 85 f.), prob, same as σαυρωτήρ (K153 for Standing spears upright); formulaic TV443 δούπησεν δέ πεσων, δόρυ δ9 έν κραδίη έπεπήγει, ' ή ρά οί άσπαίρουσα και ·ον
48 πελέμιξεν 1 ^εγχεος* ένδα δ9 έπειτ9 άφίει μένος Άρηζ^ here symbolic focus of death throes; see Janko, Iliad ad U Ap. Rh. 3,1253. 1287 - /7612 δόρυ μακρόν ' ουδει ενι· σκίμφδη, έπι δ9 -ος πελεμίχδη 1 L , « Ρ528 for use as
52 weapon in phalanx warfare see V.D.Hanson, in: Hoplites, ed.
V.D.H., London & New York 1991, 71-4 W.Beck
ούρίζω s. άπ-
56
ούροί [V] hapax E see Chantraine, Dict. 839, ΪΧ sch.D B153: ταφροειδή ορύγματα δι9 ών αί νήες καδέλκον· ται εις την δάλασσαν. ή τάς άντλίας
60 L Gray, Arch. Hom. G102; Morrison & Williams, Gr. θ8’ red Ships, Cambridge 1968, 65; Latacz, Kratylos 31, 1986, 120; de Souza, in: Archaic Greece (N. Fisher, H.van Wees edd.), London 1998, 275
64 B keel-slots Bl53 άλλήλοισι κελευον ’ απτεσδαι νηων ήδ9 έλκέμεν εις &λα δίαν,1 -ούς τ9 έξεκάδαιρον, jurrows
875
876


ούροί
moving ships upright, see £ρμα I, έχμα, (otherwise de Souza: slipways „semipermanent wooden constructions“). - Wdfld.: έπίστιον, δρμος II; L d and μοχλοΐσιν {ε261) W.Beck
ούρον [2\ 1°] E see ούρος II, poss. back-formation from a heterocl. pl. *ούρα, Wackemagel, KJ. Sehr. II 1083 n.l.; Ruijgh, Scripta minoraII 210 n.55.; Chantraine, Dict. 826 s.v. δρος — Deriv.: ούρεύςΊ
Σχ sch.D Ä7351: ^πίουρα (sic Lascaris)j... · διάστημα ήμιόνων έν επιστροφή αρουρών, οί γάρ άροΰντες, τοΐς μέν ίσχυροτέροις ζεύγεσι μεγάλας ποιοΰσι άμαξικάς. φθά- νουσι δέ ώς όςύτεροι αί ήμιόνοι τους βόας έν άρότφ. L · δρια. όρμήματα, *Ρ431: δίσκου -α' δίσκου ορμή, δ έστιν άφεσις, sch.min. P.Köln inv.2381 on #124: L-ov’ δρμημα,, sch. Bam. #124: L d. διάστημα
B distance to marker, to limit (E); used for comparison in racing / pursuit contexts, after όσσον/a w. πέλω, -ομαι (cf. πέλεθρον) 1 measure of discus-cast ¥z431 πολύ μάλλον έλαυνε ' ... δσσα δέ δίσκου -α κατωμαδίοιο πέλονται, 1 δν τ9 αίζηός άφήκεν άνήρ πειρώμενος ήβης, ' τόσσον έπι- δραμέτην' αί δ9 ήρώησαν όπίσσω, prob, earliest instance, 'constant’ distance, cf. δίσκουρα (523), σήματα, τέρματα (#192f.), δουρηνεκές, έρωή 2 of length ploughed by mules #124 (best runner Κλυτόνηος) όσσον τ9 έν νειφ -ον πέλει ήμιόνοιϊν, ' τόσσον ύπεκπροθέων λαούς ϊκεθ9, οί δ9 έλί- ποντο, three views (Ameis-H., Anh.): (1) distance by which mules outstrip oxen (Arist., see sch.T on Ä?351—4; Σχ: by hitching more mules), (2) distance from beginning of field to tuming point, (3) longer distance which mules can plough without resting; rather (2), length of field or πέλεθρον: 100 ft. in length and breadth (same distance for oxen), cf. Hainsworth, Odyssey ad 1.; Thomson, Frühgesch. 263 (furrow of iu- gerum 120ft., Columella 2,2,27); #124 is presumably the se- cond oldest instance, contains no comparison w. oxen (see below); the foot race takes at least one lap out on the field and back (#121‘n = ΨΊ5#η, see Richardson, Iliad ad 1. and on Φ407); 100 ft. is a reasonable margin in an intermediate race (Laser, Arch.Hom.T 35) ΑΓ351 ώκα παρέδραμεν 1 άλλ9 δτε δή ρ9 άπέην όσσον τ9 έπι -α πέλονται 1 ήμιόνων — αί γάρ τε βοών προφερέστεραί είσιν ' έλκέμεναι νειοΐο βα- θείης ... αροτρον — ' έπεδραμέτην, ό δ9 άρ9 έστη δου- πον άκούσας, presumably tatest instance and modelled on the other two (Laser, H. 86, 1958, 409-412); the added Information that mules are better for ploughing soft land (see βαθύς B2b, cf. μαλακήν τρίπολον in Σ 541 ff.; they are fa- ster than the strenger oxen who do the preliminary ploughing: sch.bT on K 351 -2a. 352-3; Col. 6,37,11; Richter Kl.P. 3,1090; Arch. Hom.H 101 f.; not as Janko, Iliad on 7V7O3), on the basis of the racing / pursuit contexts, seems to express distance as comparison betw. that of oxen and mules (Arist., Leaf, Hainsworth, Iliad ad 1.), but it is prob, inspired by προ- φερέστατος ήεν (#128, Danek, Dolonie 137f.) and is meant to explain why mules rather than the more normal oxen used to make the kenning (= πλέθρον, cf. sch.bT; Lutz, Leibesübungen 53 f.). In the pres. passage they let him pass τυτθόν (ÄT345); when he heard them following he stopped until they were within spear-casting ränge (357) and then fled; this fits well w. approx. lOOft. - elsewhere Ap.Rh. 2,795 only (Renga- kos, Ap.Rh. u. d. ant. Homererkl., Zetemata 92, München 1994, 124) W.Beck
ουρος I [3*, 21°, 2h, 1β] E unklar; s. die Vorschläge bei Nussbaum, Studies 152 A.184 F -ος 5, -φ 4, -ον 17, -οι 1
Μ 1 Stamms, im longum la [-J -ον/ος έπει Η5, Υ183 [1Μ] μκμενον -ον ϊει, λΊ — μ 149, -ον h.7,26 Ρ-]
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ουρος
τοΐσιν δ9 L , Α479, #420 = ο 292; λιγύς -ος y 176, #357 Uv] πέμψω/ει δέ τοι -ον όπισθεν £167, ο34; -ος μ 167; -ον ο4Ί5 lb [£χ] άγαλλόμεναι/η ^Διδς -φ, £176, h.Ap. 427; έπειγομένη L d ο 297; -ος λ 640; -ον ΞΙ 9, #585 = p 148; -οι #360 lc [--] -ον £268 = η266 2 Stamms, im biceps [-J] -ον Vit. p. 11,4 [-2] -φ £269; -ον #520
Σχ sch.D Ξ19: τόν ορμής αίτιον, sch.Bam. γ 176: πόμ- πιμος άνεμος, sch.min. P.Amh. 18 ο34 (ähnl. ο89): φόλας (vgl. ούρος III), ο 297: άνέμφ (ähnl. Ρ.Oxy.3159 zu Η5) L Kopp, Phys. Weltbild 274 f.
B (be)günstig(end)er Wind (zum Segeln), guter Fahrtwind von achtem wehend {όπισθεν #357, ε 167+; κατόπισθε νεός λΊ+; έπί άήμεναι γ\Ί6, έπιπνείησιν #357, έπί Ζεύς ΐαλ- λεν ο475), ablandig (άκραή #420; άλιαέες #360), angenehm warm {λιαρόν s268+), der die Segel füllt {πλησίστιον A7+; έν δ9 άνεμος πρήσεν μέσον ίστίον Α4Ί9, vgl. £269, h.7,26), das Rudem überflüssig macht {HS, λ 640) u. das Schiff auf Kurs hält (A7+, vgl. λ 10+; πομπήες #360; Gray, Arch. Hom. G12), so daß man schnell {μάλ9 ώκα /176, ώκα #585 + ; τάχιστα ο 292; vgl. μ166Γ καρπαλίμως, επειγε γάρ -ος, ο 297 έπειγομένη Διός -φ) ans Ziel kommt nie gefährl. od. übermäßig wehend, wohl aber 'steif, 'frisch* {λιγύς /176, #357; κελάδοντ9 #420; λάβρον έπαιγίζοντα δι9 αίθέρος ο292), einmal in Vbd. m. Windnamen {ζέφυρον #420), bisweilen expl. als Person aufgefaßt (öfters 'gesandt*, s.u.; φαίνοντ9 #360, vgl. φανήτην HS—Ί', έσθλόν έταΐρον Α7+; πομπήες #360) at- trib. Adj. od. Ptz.: άκραής, άλιαής, άπήμων, έπαιγίζων, ϊκ- μενος, κάλλιμος, καλός, κεκριμένος, λάβρος, λιαρός, λιγύς, πλησίστιος; ν. Göttern bewirkt (außer 5357, λ 640, h.7,26; impl. γ 176, vgl. 173ff.), #360 verhindert; Urheber allg. θεός HS, γ 183, θεοί #520, άθάνατοι #585, ρ 148, άθα- νάτων τις ο 34; spez. Ath. #420, ο 292, Ap. Α479; Zeus Ξ19, £176, ο297. 475, h.Ap.427; Kal. £167. 268. 269, 77266; Kirke λΊ = μ 149. 167; Pos. Vit. 11,4; die Wirksamk. d. Götter wird beschrieben als 'senden*, 'schicken* {πέμπω £167 s o34; ϊημι Α4Ί9+, A7+, προίημι £268+, γ 183, o475; έπί ... ίάλλω ο 475), 'geben* {δίδωμι #585\ HS, vgl. δός δ9 -ον ίδέσθαι Vit. ρ. 11,4), 'in andere Richtg. drehen* {άψ στρέφω #520, dazu s.u.); dir.R. 16°, lh, Γ, Erz. 1‘, 5°, lh. Gl. 2‘; gehäuft /176/ 183, #357/360/520/585, £167/176/268/269, μ 149/167, □ 292/297/475 1 m. attrib. Adj. od. Ptz. (vgl. άνεμος G2)
Akk. (Subj.-Akk. Ξ19) / Nom. la ΐκμενος (s.d.; nicht sicher erklärt, aber wohl zu ίκέσθαι u. somit die Grundbed. von ου. betonend): (Wind,) der (zus. m. d. Schiff am Ziel) ankommt, an 3 der 5 Stellen folgt Beschr. d. Ankunft, davon 2x mittels Verbaist, ικ- Α4Ί9 (Erz.) {άνάγοντο μετά στρατόν VN») τοΐσιν δ9 ^ϊκμενον -ον ΐει, ' 4νν. ' αύτάρ έπεί ρ9 ϊκοντο #420 (Erz.) τοΐσιν δ\ j ... * άκραή? ζέφυρον, κε- λάδοντ{α) ' 16w. ' (χ4) οί δέ Πύλον {ϊξον) - ο 292 (Erz.) L j λάβρον έπαιγίζοντα δι9 αίθέρος (Ankunft V.495) ohne Bezug auf unmitteib. Ankunft, aber m. ausführl. Epexegese λ 7 κατόπισθε νέος ’ L j πλησίστιον, εσθλον έταΐρον - μ 149 tüchtiges Mitglied der Schiffsbesatzg. (s. εταίρος B3b), das fiir volle Segel (vgl. A 479-481 πρήσεν ίστίον) sorgt lb καλός (s.d. Blb, „von als belebt Gedachtem“) Vit. p. 11,4 δός δ9 -ον καλόν καί άπήμονα νόστον ίδέσθαι (άρέσθαι v.l.) lc ,κεκριμένο,ς ΞΙ9 (so wie das Meer richtungslos wogt) πριν τινα L uv καταβήμεναι έκ Διός -ον, ’ ως ό γέρων ωρμαινε δαΐζόμενος κατά θυμόν διχθάδι(α) bevor ein Extra-Wind, ein ού., von Zeus herabgeht {κεκριμ- [2\ 4°] hier vielleicht, wie sonst außer i22Q immer, m. d. Nebenbed. 'ausgezeichnet*) ld ,άπήμων, (s.d.; 'unge- fährl.’ od. 'Schaden verhindernd’) £268 (Erz.) -ον δέ προέηκεν άπήμονά τε λιαρόν τε β η 266 II μ 167 τοφρα δε καρπαλίμως έξίκετο νηΰς ’ νήσον Σειρήνοιϊν επειγε γάρ
878
877


ούρος
-ος· L j (danach Windstille, κοίμησε δέ κύματα δαίμων) vgl. d. Vbd. m. νόστος Vit. p. 11,4 (s.o.) u. δ 520 (s.u. 2 a) 1 e άλιαής (s.d.; Bed., gg. Σχ, viell. eher 'blowing seaward’, so LSJ) 5360 ένδα μ’ έείκοσιν ήματ’ έχον δεοί, ούδέ ποτ’ -οι 1 πνείοντες φαίνονδ’ άλιαέες, οϊ ρά τε νηών 1 πομπήες γίνονται Geleiter übers Meer, wie es sonst Seeleute od. Götter sind, vgl. πομποί Vit. p. 11,4f. If ^κάλλιμος. (s.d. [Metrik] u. s.v. καλός Blb) λ 640 την δέ κατ’ Ωκεανόν ποταμόν φέρε κύμα ρόοιο, πρώτα μέν είρεσίη, μετέπειτα δέ L d -ος· 1g νλιγύς. y 176 (ein Gott wies die Route) όφρα τάχιστα ύπέκ κακότητα φύγοιμεν* ' ώρτο δ’ έπι L d -ος άήμε- ναι 5357 τόσσον άνευδ’, δσσον τε πανημερίη νηυς 1 ήνυσεν, ή t u -ος έπιπνείησιν όπισδεν ein Schiff bei gutem Fahrtwind 2 ohne attrib. Adj. od. Ptz. 2 a Nom./Akk. /183 Πύλονδ’ έχον, ούδέ ποτ’ έσβη 1 -ος, έπει δη πρώτα δεός προέηκεν άήναι II 5 520 έφαίνετο νόστος άπιημων, ' άψ δέ δεοι -ον στρέψαν, και οικαδ’ ϊκοντο (Gr.), 1 η τοι ό μέν (Ag.) χαίρων έπεβήσετο πατρίδος αϊης (zu den geogr. Unklarheiten s. d. Komm.) £167 πέμψω νδέ τοι -ον δπισδεν., * ως κε μάλ’ άσκηδης σην πατρίδα γαΐαν ΐκηαι, 1 αϊ κε δεοί γ’ έδέλωσι ο 34 πέμψει L u ' άδανάτων δς τίς σε φυλάσσει τε ρύεταί τε 475 οί μέν έπειτ’ άναβάντες έπέ- πλεον ύγρά κέλευδα, ' έπι δέ Ζεύς -ον ϊαλλεν 5585 ταύτα τελευτήσας νεόμην, έδοσαν δέ μοι -ον ' άδάνατοι, τοί μ’ ώκα φίλην ές πατρίδ’ έπεμψαν = ρ 148 h.7,26 δαι- μόνι’, -ον δρα, άμα δ’ ιστίον έλκεο νηός 1 σύμπανδ’ δπλα λαβών Η5 ώς δέ δεός ναύτησιν ^έελδομένοισι .ν έδωκεν ' -ον (ώς άρα τώ VNd L u φανήτην) 2 b Dat. £269 (Erz.) γηδόσυνος δ’ -φ πέτασ’ ιστία 176 (μέγα λαϊτμα δαλάσσης, τό δ’ ούδ’ έπι νηες) περόωσιν, άγαλλόμεναι ιΔιός -φ. = h.Ap.427ex (Erz.) = ο297 (Erz.; έπειγομένη, άγαλλομένη v.l.) V. Langholf
ούρος II [2‘] Ε = Attic δρος; already Myc., see DMic. Π 450 (s.v. wo-wo, i.e. uoruos) and Ruijgh, Scripta minora II 210 n.55; on Lat. urvum see Rix, HS 108, 1995, 88f. — Deriv.: ούρον, ούροί?; δμουρος, άπουρίζωΊ
Σχ sch.D Μ421: άμφ’ -οισι* περί δρων γης, Φ405: -ον άρούρης* δρον χώρας
Β fteld-marker (large stone) Φ405 (Ath. took as missile λίδον) κείμενον έν πεδίφ ... τρηχύν τε μέγαν τε, 1 τόν ρ’ άνδρες πρότεροι δέσαν έμμεναι -ον άρούρης (403 f. = //264f.), cf. Ψ329 ff. and λάας, μάρμαρος, πέτρος Λ/421 ώς τ’ άμφ’ -οισι δύ’ άνέρε δηριάασδον, ' μέτρ’ έν χερσίν έχοντες, έπιξύνφ έν άρούρη, see έπίξυνος. — Wdfld.: ούρον, τέλσον w. Beck
ουρος III [4', 2°] Ε < *soruo- w. Aeol. baryt., rel. to Lat. servus, see Rix, Unfreiheit 79; cf. Άρκτούρος, έπίουρος and πυλαωρός and ώρεύω Σχ sch.D Θ80: φύλαξ
B guardian (cogn. like ward en). - Wdfld.: see E, φύλαξ; (2) άλκαρ, άρχός Blb, έρκος B2b, κύδος B2, δρχα- μος, πύργος, see λαός Β3 1 private, over household ο 89 (Tel.:) „βούλομαι ήδη νεΐσδαι έφ’ ήμέτερ’* ού γάρ δπισδεν 1 -ον ιών κατέλειπον έπι κτεάτεσσιν έμοΐσιν" (cf. έπίουρος and Mentor 0225 ff., singer y267f.) 2 political-milit. (cf.
ποιμήν), of Nestor: 5x formulaic VE ^Γερήνιος, -ος Αχαιών. (advised Θ80 Ν. οίος έμιμνε . 1 ού τι έκών Λ 840 (Patr.: „μύδον) δν Ν. έπέτελλε L f 0310 Ν. αυτε μάλι- στα L j, ' εΰχετο, χειρ’ όρέγων είς ούρανόν (parechesis, cf. West οη Th. 903) - 659 (' λίσσεδ’ ύπέρ τοκέων γουνούμενος άνδρα έκαστον) Ζ411 Ν. αύ τότ’ έφΐζε L ' σκήπτρον εχων v.l. ν405 W,Beck
ουρ(ος) s. δρος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ους
ους [18\ 10°, 3Η, lh] Ε ΙΕ origin; nom.. acc. ous; cas. obl. *ousat- > Aeol. ouuat- (ούατ-) or Ιοη.-Att. *öuat- (contr. ώσίν); on Formation see Szemerenyi, Scripta minoraIII 1273.; Rix, Histor.Gr. 148; Peters, Laryngale 58-60; Nussbaum, Head and Horn 92. 207. 210ff. - Deriv.: ώτώεις, άμφωτος, λαγωός, χρυσούατος; άκούω?; see also παρειαι; not rel. to άμφουδίς, see Meier-Brügger, Gl. 71, 1993(1994], 137 f.
F -ατος 10, ούς 2; -ατα 3, -ατ(α) 1, -ασι(ν) 3, ώσίν 1, -ατα 11, -ατ(α) 1
Μ 1 monosyll. R] ούς Υ413 [2] ούς Λ 109 2 disyll.
[1„] -ατ(α) 0129 [-] έπ’ ώσιν άλειψ’ μ 200 [--] έπι δ’ -ατ’ άλεΐψαι μ 41 3 trisyll. [-~~] άπ’ ^-ατος. Ύ454 [ΐ^ν]
τόν βάλ’ ύπό γναδμοΐο και L d TV 671 = /7606 = P617m; ύπ’ L _j TV177, /7339, σ96; άπ’ L , Σ272; L , χαλκφ 0433; L j Κ473; τε και -ασιν Th.771; -ασι(ν) Μ442, Th.701; (τε) και ν-ατα νηλέϊ χαλκφ. σ86, /475, άπ’ L u </>300; τε ,καϊ -ατα. υ365, L d ρ291. 302; έπ’ -ατα μ 177; παρ’ -ατα Φ291, h.Merc.305; -ατα Ορ.546 [2^] -ατα δ’ Λ 633, Σ378; -ατα χαλκφ Φ455; -ατα Κ535
Β ear, οη vessels (3c) handle. — adjs.: άμφοτέροισιν Th.771, άμφω ρ302, h.Merc.305 (cf. άμφωτος), δαιδάλεα Σ378, έτέροιο Υ413, τέσσαρα Λ 633. — synt.: Λ 633 -ατα w. pl. vb., lack of dual: Chantraine, Gr.h. II 18. 24; w. άκούω: M442, 0129 (+ αίω), Th.701. - Wdfld.: λοβός 1 organ of hearing ΑΓ535 ίππων μ’ ώκυπόδων άμφί κτύπος -ατα βάλλει, cf. 7V671 (2a) Μ442 οί 5’ -ασι πάντες ακουον (and obeyed his urging) Th.701 (Zeus hurled lightning) εϊσ- ατο δ’ άντα ' όφδαλμοϊσιν ίδεΐν ήδ’ -ασιν δσσαν άκούσαι1 ναύτωςΛ ώς δτε Γαϊα και Ούρανός (πίλνατο) — 0129 διέφδορας* ή νύ τοι L d 1 -ατ’ άκουέμεν έστί, νόος δ’ άπόλωλε ... ' ούκ άϊεις ά τέ φησι (Ηρη;) υ365 είσι μοι όφδαλμοί τε και -ατα και πόδες άμφω 1 και νόος ούδέν άεικής* ' τοΐς έξειμι δύραζε, έπει νοέω κακόν ύμμιν ' έρ- χόμενον — Σ272 (if we stay outside the walls, many perish) αΐ γάρ δή μοι ^άπ’ -ατοςΛ ώδε γένοιτο Χ454 αϊ γάρ u j εϊη έμεύ έπος — μ 41 έπι δ’ -ατ’ άλεΐψαι έταίρων ' κηρόν δεψήσας μή τις άκούση 177 έτάροισιν έπ’ -ατα πάσιν άλειψα 200 αιψ’ άπό κηρόν έλοντο ... έταΐροι,1 δν σφιν έπ’ ώσιν (πάσιν Eust., ούασ’ Knight, ούατ’ Curtius, ν. Ameis-H. Anhang) άλειψ(α) 2 used to indicate area of head, w. prep. only 2 a receiving mortal wounds (dir. hit K473); Laser, Arch.Hom.S 23 A 109 ΡΝβ αύ παρά ούς έλασε ξίφει, έκ 5’ έβαλ’ ίππων, cf. Φ491 (2b) TV 177 τόν ρ’ ... fm’ -ατος. έγχεϊ (νύξε), cf. σ96 (2b) /7339 ό δ’ L 3 αυχένα δεΐνε (almost severing head) 7V671 τόν βάλ’ ύπό γναδμοΐο καί -ατος (δυμός φχετο) = /7606 = Ρ617ίΛ 0433 τόν ρ’ έβαλεν κεφαλήν ύπέρ -ατος όξέϊ χαλκφ K473bis ό δέ PNa ούτα ... ' δουρι κατ’ ούς* είδαρ δέ δι* -ατος ήλδ’ έτέροιο 1 αιχμή 2 b receiving blows Φ491 αν-
τοΐσιν (sc. τόξοις) 5’ άρ’ έδεινε παρ’ -ατα μειδιόωσα (Her.)' έντροπαλιζομένην (Art.), cf. Λ 109 (2a), h.Merc.305 (3a) σ96 ο 5’ αύχέν’ έλασσεν (w. fist) ύπ’ -ατος, όστέα δ’ εϊσω ' έδλασεν, knockout, cf. TV 177 etc. (2 a) and (w. Laser, Arch. Hom.T 38 n.211) Ap.Rh.2,95f. 3 protuberance 3a
persons (to be) severed as punishment / torture: Φ455 (Pos. to Ap.: „when we asked for our pay, Laom. threatened to send us to far islands, στεΰτο) άμφοτέρων άπολεψέμεν -ata χαλκφ*' σ86 (Antin. to Iros: „πέμψω σ’ ήπειρόνδε είς "Εχε· τον) ός κ’ από ρίνα τάμησι και ^-ατα νηλέϊ χαλκφ. ^300 (Antin. to, ’Beggar*: „Lapiths dragged Eurytion outside) άπ9 L / Οϊνάς τ’ άμήσαντες" /475 (they led Mel. outside) τού δε απο μεν ρίνας τε και L u ' τάμνον μήδεά τ’ έξέρυσαν to be covered / protected: Ορ.546 κεφαλήφι δ’ ύπερδεν ' πίλον έχειν άσκητόν, ϊν’ -ατα μή καταδεύη h.Merc.305 αμφω δε παρ’ -ατα χερσίν έώδει ' σπάργανον άμφ9 ώμοι-
879
880


ούς
σιν έελμένον (textus see. Cassolam), είπε δέ μΰδον* ' πή με φέρεις ; text and meaning uncertain; cf. Φ491 (2b) 3b of dogs, means of expression ρ291 äv δέ κύων κεφαλήν τε και -ατα κείμενος έσχεν, ' Άργος 302 ούρή μέν ρ" δ γ" έσηνε και -ατα κάββαλεν αμφω Th. 771 ές μέν ίόντας σαίνει όμώς ούρή τε και -ασιν άμφοτέροισιν, ' έςελδεΐν δ" ούκ αύτις έφ (Cerberus) 3 c of vessels: handles /1633 (δέ¬
πας περικαλλές) χρυσείοις ήλοισι πεπαρμένον* -ατα δ" αύτοϋ ' τέσσαρ" έσαν, see Hainsworth, Iliad ad 1. Σ378 τόσσον μέν έχον (τρίποδες) τέλος, -ατα δ" οΰ πω ' δαιδάλεα προσέκειτο Cf. αμφωτος; χρυσούατον (inc. sed. fr. 22 ρ. 110 Dav.), ώτώεντα (Ορ.657)
D POxy. 3698,12 W. Beck
ούσον v.l. <χ>390, s. Antim. fr. 68 Matthews
ούτά(ζ)ω [73', 8°, 3H] E unclear; so too etym. connect., if any, w. ώτειλή\ see L’ 93—95; see also Chantraine, Dict. 840 and Peters, Laryngale 60ff. 322. — Deriv.: άνούτατος, av- ουτητί, άουτος, νεούτατος
F athem. aor. -a appears basic to development (Meister, Kunstspr. 103f.; Frisk s.v.; Tucker, Greek Verbs 21 If.) 1 -άω conjug.: -αε 1; -a 19; -ασκέ 1; -άμεναι 4, -άμεν 3; -ησε Ί; -ήσασκε 1; -άμενοι Ί', -αμένην 2; -αμένου 1; -ηδείς 1 2
-άζω conjug.: -άζων 1; -αζον 1; -ασε(ν) 24, -ασ" 3; -άση 1; -ασαι 2; -άζοντο 2; -ασται 2; -ασμένος 1
Μ 1 disyll. la shape [-„]: [1J -α κατά λαπάρην* ό δ" άνετράπετ" Ζ64; -α Ε316, Λ491, 753, /293; -ασ" Ν546, Sc.461 [-μ] -α δέ δουρί Δ 525; -α £858 [--] -α/ασ" όξέϊ χαλκφ / δουρί 7V561 / 77317; -α κατ" £493, Κ455 [*„] -α δέ δουρί ΠΖ20; -α κατ" Κ469; -α /7311, Κ472 lb [-χ] αύτοσχεδόν -α 0146; ...ον -α Λ490, 7V192, £511, /294 2 trisyll. 2a shape: [-«μ]: [-w] -ασε κάλ λα-
πάρην (* ό δ" άνετράπετ") Ξ441. 517; -ασεν/άσαι ούδέ (βα- λεΐν) N6Q1 / £424; -ασεν Λ 421 [---] -ασε χεΐρα / δουρί μετάλμενος Γόξέϊ δουρί / όξυόεντΓ Ε336 / £443 [---] σχεδόν -ασε χειρ" έπι καρπφ £458 = 883, £601; -ασεν £489; -άση ήέ βάλησιν Φ516; -άσαι ούδ" Π322; -άμεν όξέϊ χαλκφ £132 = 821, Sc.335 -αε /356; μέσον σάκος σασε δουρί, //258, Ν646 = 0528; στηδος μέσον L u Ν438, 0 523, /7597; L , £56 = Γ402, Λ 338. 426, £476, £344; -ασεν £361, /7467 2b [-^] ως ειπών -ησε κατ" ασπίδα / αιγίδα Λ 434 = £43, Φ400; -ησε/ασκέ έγχεϊ μακρφ Φ402 / 0745; -ησε τ452 2c shape U--]: R--] -άζων Γ459; -αζον Ν552; -ησε 21469 = Λ 260; -ασται Λ661 = /726 [---] -ηδείς 0 537 3 quadrisyll. 3a shape
Ι-««-]: [1^2] ^άμεναι, μεμαώς, ό δ(έ) Φ68, τ449; L j Φ397, /301; -αμένου Sc.363 [-w~-] πολλοί δ" ^-άμενοι, λ40 [1^5] L j περ £128; κατ" -αμένην ώτειλήν £518, £86 [*„„*] βεβλημένοι ^-άμενοι, τε Λ 659 « 826 = Π 24, Ν764; L j περ £379 3b [-^.] -ασμένος λ 536 3c shape [—„]: [2_2W] πολλοί δ" -άζοντο Μ427 [----] -ήσασκε Χ3Ί5 3d [®_£χ] αύτοσχεδόν -άζοντο Η213
Σχ sch.D 21469: -ησεν* έκ χειρός βτρωσε,, £336: έκ τοΰ σύνεγγυς ... L j, NI 65: βεβλημένοι, -άμενοί τε* άντί τοΰ οι μέν άπό μήκους L d δόρατι ή ίφ, οί δέ εκ τοΰ εγγύς τετρωμένοι ξίφει ή τινι τοιούτφ, sch. min. P.Strassb. inv. 1015 on £132: ουταμεγαι* τρωσαι; cf. Lehrs, Arist. 51 ff.
L 'Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 92ff.; 2Jankuhn, Pass. Bed. 79ff. (but H213 seems the only true mid. use; cf. Shipp, Gn. 44, 1972, 119)
B strike or wound with a thrust or stab (1), wound in gener. (2), wound with a spear-cast (3); w. (usu.) or without (obj. shield: //258, NI92. 552. 561 [spear sticks]. 607. 646, £43 [point bends in shield], Sc.363; δώρηξ 0528. Cf. [aegis] 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ούτά(ς)ω
Φ400ff.) penetration of obj.; wound may be (envisaged as) fatal (usu.) or not (so clearly: wounds of Ag., Od., Diom.: /1434. 659 = 826 = /724, Λ 661 = /726, £128. 379, 753; otherwise: 7V764, £601, Φ576 [animal at least not immediately killed], λ536; Ύ375 [obj. corpse]; n. also //273; and where obj. divine); act. (68 x), mid. (//273 in 1 b) and pass. (15x, paceL2); subj. human or divine (Φ400. 402), obj. (subj. of pass.) human, divine, part of body (see laß), corpse (Ύ375), animal (lay; 3), shield (la6); obj. sometimes understood (e.g. /1525, /7820, K469, Φ68. 397, Ύ375, Sc.335, τ449), ού. may be seen as abs. fmake a thrust’) Λ 434+, /7322; intern, acc. of wound £361, intern, subj. w. pass, lae; part of body (incl. κατά χρόα Μ421) struck (when not dir. obj.: laß) expr. by acc. (llx; 4- ώμων μεσσηγύς £56+), prep. phrase (acc. w. κατά lOx [4- ύπ" όφρύος £493; 4- τυχών τ452; cf. κατ" άσπίδα / αιγίδα Λ 434+], ές Π 820, πρός 1301 [4- oft]; η. also έπι καρπφ £458+; cf. παρ" όμφαλόν Δ 525) or loc. adv. (ένδα Sc.335; τή £858 [4- τυχών], cf. Φ402 [= 'on the aegis’]); w. dat. of weapon: 21 x δουρί, 5x έγχεϊ / έγχείησιν (λ40), ξυστφ Δ469+, άκοντι Υ455, 6χ χαλκφ, 2χ ξίφεϊ/έεσσ", φασγάνφ Υ469; advs.: 3χ αύτοσχεδόν, αύτοσχεδίην λ 536, σχεδόν £458+ (3χ), έγγύδεν Ν646 (cf. 561, 0528), περιστα- δόν Ν552, ΰπερδεν Λ 421, έπικρατέως Sc. 461. — Wdfld.: see δείνω wdfld., cf. also έπορέγομαι; contrast βάλλω 1 strike or wound with a thrust or stab (contrasted w. βάλλω Λ 659 = /724, Λ 661 = /726, Λ 826, Ν164, £424, Φ576, λ 536; usu. context contains expr. for approach, closeness of combatants [though this not in itself foolproof: note e.g. σχεδόν έλδών w. έβαλε £600]; such spec. indicat, absent 21469, £56 = Γ402, N438, £489. 493. 511. 517. 518, /7311. 317, £344, /455, /294); down ward spear-thrust Λ 421, Φ68, r449 la weapon spear (sometimes weapon not specified in context, but may be assumed to be spear: Λ 490. 491, M427 [η. αίχμηταί of Grs. v.419, δούρατ" v.444], N164 [here perh. of thrust-wounds in gener.], £511. 517. 518, /7311, Ύ375) laa obj. pers., human (corpse Λ375) or divine (Aphr. £132 = 821. 361. 376. 458 = 883, cf. £336; Ares £858, Φ397, Sc.335. 461; Ath. Φ4Ο2 [cf. 400]) Δ469 (νεκρόν έρύοντα ίδών Άγήνωρ πλευρά) cl08 ζνστφ ... λΰσε δέ γυΐα, = Λ 260 (τόν δ" έλκοντ" άν" όμιλον ύπ" άσπίδος) L ^525 (έπέδραμεν) Πείρως, L-a δέ δουρι, παρ" όμφαλόν Π820 άγχίμολόν ρά οί ήλδε κατά στίχας L , ' νείατον ές κενεώ- να, διαπρό δέ χαλκόν έλασσε £56 (μιν) Μενέλαος πρόσδεν έδεν φεύγοντα μετάφρενον ^-ασε δουρί, ’ ώμων μεσσηγύς, διά δέ στήδεσφιν έλασσεν (ν.57 om. quidam) — Γ402 Λ 338 Τυδέος υιός Άγάστροφον L , (κατ" ίσχίον) Ρ344 Αινείας Λειώκριτον u u Λ426 Χάροπ" L u £476 "Α- κάμας Πρόμαχον t , JV438 άτρέμας έσταότα στηδος μέσον L , (Ίδομενεύς, ρήξεν δέ οί άμφί χιτώνα χάλκεον) = Π597“ £443 ("Οϊλήος) Αίας ' Σάτνιον u , μετάλμενος Λ 421 Δηϊοπίτην ' -ασεν (Od.) ώμον ΰπερδεν έπάλμενος (ΰπερδε μετάλμενος v.l. ant.) ... βουρί, /7317 -ασ" (ουτάς
v.l. ant.) Άτύμνιον L u 1 Άντίλοχος, λαπάρης δέ δι- ήλασε (έγχος) 753 (τόν [Ag.]) -α Κόων u d / 294 (Τηλέμαχος) Λειώκριτον -α \ , μέσον κενεώνα, διαπρό δέ χαλκόν έλασσεν Υ412 Μούλιον -α (Ach.) παραστάς ' L j κατ" ους Χ315 τις ... -ήσασκε παραστάς (ν. ath. Sena- cherim sch. Le) (η. άνουτητί v.371) £132 (Ath. to Diom.: „ει κε) "Αφροδίτη ' έλδησ" ές πόλεμον, τήν γ" -άμεν (-άσαι Zen.) ... χαλκφ"* * 821 Sc.335 (ένδα κε ^γυμνωδέν'τα σά- κευς ΰπο,) ΐδης, ένδ" -άμεν ... χαλκφ 461 (τόν δ" έπιόντα Άμφιτρυωνιάδης μηρόν L d) -ασ" έπικρατέως /7311 (Μενέλαος) -α Θόαντα ' στερνόν γυμνωδεντα παρ" άσπίδα, λΰσε δέ γυΐα £361 αχδομαι έλκος, ό με βροτός -ασεν άνήρ ’ Τυδείδης 376 -ά με Τυδέος υιός 458 Κύπριδα
882
881


ούτος, ουτω(ς)
ούτά(ζ)ω
τούτον (Phemius) άναίτιον -αε (Od.) χαλκω — reciprocal mid.: Η2Ί3 νύ κε δή ξιφέεσσ' αύτοσχεδόν -άζοντο (Aias and Hector), ’ εί μή κήρυκες (ήλδον [to separate them]) 2
4 wound in gener., pass. ΞΙ28 (Diom. [wounded by arrow Λ 375 ff.] to Ag., Od. [wounded by spear-thrusts Λ 251 ff. 434ff.]:) ,,ϊομεν πόλεμόνδε και ^-άμενοί περ;* 379 τούς έκόσμεον (Diom., Od., Ag.) L d so prob.: λ 40 πολλοί δ'
8 -άμενοι έγχείησιν (νν.38—43 ath. Zen. Ar.Byz. Arist.) 3 wound with spear-cast Π46Ί (Σαρπηδών αύτοΰ [Patr.] μέν άπήμβροτε δουρι) δεύτερον ορμηδεις, ο δέ Πήδασον -ασεν (ήλασεν Philemo) ίππον ' έγχεϊ δεξιόν ώμον
12 D ν.1. /7807 (Zen.), £530 (s 7/273) J. Ν.O’Sullivan
ούτε s. ού LIII6
16 ούτιδανός [3\ 3°, 1Η] Ε *ou-tid/oukwid; Adj. auf -δανός (vgl. ήπεδανός) zu οΰτι od. zu älterem Neutr. *ου-τιδ, s. Chantraine, Dict. s.v.; Risch §37f.
Σχ sch.min. P.Strassb. inv.33 zu A 231: μηδαμινοις, 20 sch.D X 231 (vgl. zu A 293, sch.Bam. δ209): ούδενός λόγου άξίοις. άσδενέσιν
Β nichtswürdig, nichtsnutzig, tadelnde Charakt. eines Menschen (Hom.) / Satyrs (Hes.); deutet auf einen Mangel an 24 Streitbark. / Wehrhaftigk. u. Energie hin, od. allg. auf ein 'zu nichts Taugen’ (#209, Hes.fr. 10a, 18). Außer A 231, t460 m. and. neg. charakt. Adj. verbunden. — Wortf.: αναλκις, άπόβλητος, δειλός, κακός, ούδενόσωρος; Ορρ.: αίδοϊος, 28 άλκιμος, άξιος, δεινός, έσδλός, καλός; V. M.Warrior, in: The Two Worlds of the Poet, R. Μ. Wilhelm, H. Jones (edd.), Detroit 1992, 320-7 A 231 δημοβόρος βασιλεύς, έπει -ol· σιν άνάσσεις ι460 κακών, τά μοι -ός πόρεν Ουτις 32 (Gleichklang als Wortspiel) Λ 390 κωφόν γάρ βέλος άνδρός άνάλκιδος -οιο τ 515 (Ich dachte, Od. sei μέγας, καλός, με- γάλην έπιειμένος άλκήν) νΰν δέ μ' έών ολίγος τε και -ος και άκικυς ' όφδαλμοΰ άλάωσεν Α293 ή γάρ κεν δειλός 36 τε και -ός καλεοίμην, 1 εί δή σοι παν έργον ύπείξομαι #209 άφρων δή κεινός γε και -ός πέλει άνήρ, * δς τις ξει- νοδόκφ έριδα προφέρηται άέδλων Hes.fr. 10a, 18 γένος -ών Σατύρων και άμηχανοεργών
40 D ν.1. σ383 G.C. Wakker
ουτις, οντι s. ού LIII7
44 Ούτις [6°] Ε ΕΝ nb. οΰτις (zum Akz. s. Laum, Akzentuationssystem 300 [zu z 366]; Stanford ad i408). Anders: Car- penter, Folk tale, fiction and saga in the Hom. epics, Berkeley 1958, 139-41 (Wortspiel m. ώτίς); Ferri, RAL 15, 1960, 287- 48 90 (urspr. thrak. Name); Ziegler, Gymn. 69, 1962, 396f. (Kosename zu Od., vgl. etr. Utuse)
L zur ganzen Episode m. allen Wortspielen u. zu den Abweichungen von vergleichbaren Sagen: Rank, Etymologisee- 52 ring 63-5; Podlecki, Phoenix 15, 1961, 125-33; Stanford, The Sounds of Greek, Berkeley 1967, 90 f.; Schein, GRBS 11» 1970, 77. 79f.; Basset, Laliesl, 1980, 59-61; Friederich, GRBS 28, 1987, 121—133; Riemer, Prometheus 24, 1998, 12— 56 18
B Niemand, fingierter Name, den Od. (s.d. Bd.lH Sp.519,59ff.) sich gibt (i366 bis; zur Form Ουτιν s. Leumann, Hom. Wort. 48), um LPolyphemoSj zu täuschen; L j über- 60 nimmt den Namen richtig (i369. 408. 455. 460 — hier m. laut- verw. ούτιδανός q.v.), die and. Kyklopen jedoch fassen es als οΰ τις ('keiner*, 'niemand*) auf G.C.Wakker
64 οντος, οΰτ<ο(ς) L 1 etymol.: Meier-Brügger, Gr.Sprw-H 88; Peters, Laryngale 312f. -ως/·ω; Risch § 127a; Rix, Histor·
Lo/£<50v -ασε χειρ' έπι καρπφΛ = 883 £601 Ληϊτον 'Έκτωρ L , £858 τρ (sc. in the lower belly) ρά μιν -α τυχών Ζ64 (τόν δέ) Αγαμέμνων ' -α κατά λαπάρην = £447,π S-ασε κάλ -α κατά v.l.)j = 517in L u Λ 434 -ησε (Socus) κατ' ασπίδα (of Od.) (η. βέλος of Socus’ spear v.439) = P43 = Φ400*η (αιγίδα) Φ402 τη (i.e. on the aegis) μιν 'Άρης -ησε έγχεϊ (ν. om. pap. 12) 0745. 746 (ος τις Τρώων κοίλης έπι νηυσί φεροιτο) τον δ' Αίας -ασκε^... εγ- χεϊ ' δώδεκα ^αύτοσχεδόν^ -α χ293 Όδυσσεύς 1 -α Δαμαστορίδην L u έγχεϊ Λ 490. 491 (Τρώεσσιν επαλμενος εϊλε Δόρυκλον) έπειτα δέ Πάνδοκον -α, ’ -α δέ PNa καί ΡΝβ ήδέ PN“ 7V546 Άντίλοχος δέ Θόωνα μεταστρεφδέντα δοκεύσας ' -ασ' έπαίξας Ξ424 οΰ τις έδυνήσατο ποιμένα λαών ' -άσαι ούδέ βαλεϊν 489 -ασεν ^Ιλιονηα, 493 τόν (sc. L J τόδ' ύπ' όφρύος -α κατ' όφδαλμοΐο δέμεδλα Γ455 Δρύοπ' -α (Ach.) κατ' αύχένα μέσσον άκοντι Ξ511 Αϊας ... Ύρτιον -α /7322 (του [Maris] δ') Θρασυμήδης ' έφδη όρεξάμενος, πρϊν -άσαι (ώμον) Φ6% (δόρυ άνεσχε- το) Άχιλλεύς ' ^άμεναι Λ μεμαώς, ό (Lycaon) δ' ύπέδραμε και λάβε γουνών 1 κύψας (pace Leaf ad 1. and L’ 92 no need to think of spear as leaving Ach.’s hand) 397 (Ares to Ath.:) ,,Διομήδε' άνηκας ' u αύτη δέ ... έγχος έλουσα 1 ίδύς έμεΰ ώσας“ — pass.: Θ537 (έν πρώτοισιν) κείσεται (Diom.) -ηδείς, πολέες δ' άμφ' αύτόν έταίροι (νν. 535-537 om. Zen., antisigmatis notavit Arist.) A 659 οί γάρ άριστοι 1 έν νηυσίν κέαται βεβλημένοι -άμενοί (Od. and Ag.) τε = 826 (χερσϊν υπο Τρώων ν.827) = Π 24 — ΝΊ64ΐΚ Μ42Ί πολλοί δ' -άζοντο κατά χρόα ... χαλκφ, ' ήμέν δτεφ στρεφδέντι μετάφρενα γυμνωδείη ' μαρναμένων, πολλοί δέ διαμπερές άσπίδος αύτης Λ 661 (βέβληται μέν) Διομήδης, ' -ασται δ' Όδυσεύς ήδ' 'Αγαμέμνων = Π26 λ 536 (άσκηδης, οΰτ' αρ βεβλημένος) χαλκφ ' οΰτ' αύτοσχεδίην -ασμένος (Neopt.) laß obj. part of pers. £336 (έπορεξά- μενος) Τυδέος υιός ' άκρην -ασε χεϊρα (of Aphr., who may herseif be understood as obj.) μετάλμενος ... δουρί 0523 Κροίσμου στηδος μέσον -ασε (Meges) δουρί (cf. on the one hand 7V438, Π597, on the other TV646, 0528 in lab; Κροΐ- σμον metr.poss.) lay obj. animal Φ5Ί6 εϊ περ γάρ φδά- μενός μιν (sc. leopard; τις v.l. ant., περ ν.1.) ή -άση ήέ βάλη- σιν (hunter), ' άλλά τε και περί δουρι πεπαρμένη ούκ άπολήγει ’ άλκής τ449 (Όδυσσεύς έσσυτ' άνασχόμενος δόρυ) -άμεναι (obj. boar) μεμαώς_ 452 τόν (boar) <5’ Όδυσεύς -ησε τυχών κατά δεξιόν ώμον la6 obj. shield Η 258 jj-έσον σάκος -ασε δουρί„ ' ούδ' έρρηξεν χαλκόν (-ός v.l.) Ν646 Άτρέίδαο L d' έγγύδεν, ούδέ διαπρό δυνή- σατο χαλκόν έλάσσαι 0 528 Φυλείδαο L u' έγγύδεν όρμη- δείς* πυκινός δέ οι ήρκεσε δώρηξ TV561 (ού λήδ' 'Αδάμα ντα) δ οί -α μέσον .σάκοςά ...χαλκφ ' έγγύδεν όρμηδείς (and half of the spear remained stuck in the shield) 552 (Τρώες δε περισταδον) -αζον L u ούδέ δύναντο 1 εϊσω έπιγράψαι (χρόα χαλκφ) (η. βέλεσσιν of Trs.’ spears ν.555) 607 (L j Μενελάου) -ασεν, ούδέ διαπρό δυνήσατο χαλκόν ελάσσαι 192 άσπίδος όμφαλόν -α (Aias), 1 ώσε δέ μιν (Hector) σδένεϊ μεγάλφ — pass.: Sc.363 τρις μέν έμφ (sc. of Her.) ύπό δουρι τυπεις ήρείσατο (Ares) γαίη ' -αμέν- ου σάκεος laa w. ώτειλή as intern, subj. of pass. (cf. intern, acc. £361 in laa) Ξ518 ψυχή (of Hyperenor, killed by Men.) δε ^κατ' -αμενην ώτειλήνΛ ' έσσυτ' έπειγομένη (η. -ασε ν.517) £86 έρρει δ' αίμα (of Euphorbus, killed by Men.) L j (-αμένης ώτειλής v.l.) (η. νύξ' ν.48) lb weapon sword, obj. human («301 Cyclops) K459 (τόν [Demuchus] μέν) -άζων (Ach.) ξίφεϊ... έξαίνυτο δυμόν 1301 (τόν [Polyphemus] μεν βουλευσα [Od.] άσσον ιών, ξίφος έρυσσάμεν- ος) -άμεναι προς στηδος, δδι (ρρένες ήπαρ εχουσι Υ469 φασγάνφ -α (Ach., Tr.) καδ' ήπαρ χ356 ϊσχεο, μηδέ τι
883
884


ούτος, ούτω(ς)
Gr. 170, SchwyzerI 623f. 2 general: Bakker, CPh 94, 1999, 1-9; Berard, Intr.Od. 135ff.; Chantraine, Gr.h.II 169; Funk, Progr. Friedland 1871, 1-14; Hentze, Ph. 27, 1868, 507ff.; Iber, Adv. in -ως 11 ff; Magnien, BSL 23, 1922, 156-183; Wace-Stubbings, Companion 138 f. 3 on particular instances 3a -ος: A 195, £760, F177f.: Bakker l.c., Γ178: Leaf, K82: Bakker l.c., Λ/69: Leaf, M173. 176: Bakker l.c., 0217: Shipp, Studies 288, Π2(Ν: Führer, Formproblem 38, /7715: Bakker l.c., Σ128: Leaf, 72264: Beck, Stellung von 72, 218, Richardson, Iliad ad 1., 72 368: Bölling, Lang. 24, 1948, 48 f., «159: Berard l.c., /7122: Düntzer, Hom.Abh. 478, £201: Lehrs, Arist. 50 f., Hainsworth, Odyssey ad 1., 7/243: Beßlich, Schweigen 63, £83. 367. 521: Bakker l.c., λ 223: V.d.Mühll, Ausgew. kl. Sehr. 67, μ 37: Gygli-Wyss, Nomin. Polyptoton 25; Heubeck, Odyssey ad 1., μ 112: Chantraine, Gr.h. II169, //389: Führer l.c., ^342, Th. 114: Bakker l.c., h.Merc.346: Ludwich, Hymnenbau 119 3b -ω(ς): v.l. Δ 17: Pfeiffer, Hi- story 174f., Λ 382: Hentze, ParataxisII 24, TV447: Benicken, Studien 1576. II1067, TV825: G.Nagy, in: Studies Dow (GRBMonogr. 10), Durham N.C. 1984, 233 ff, S88: Düntzer, Zen. 129, JV498: Leaf, £218: Camuth, Aristonici περί σημείων Όδ., Leipzig 1869, £167: Pfeiffer l.c., ρ447: Car- nuth l.c., r300: van der Valk, Text. Crit. Od. 48, Op. 105: West ad 1., h. 18,10: Koller, Ph. 100, 1956, 175ff. 195ff. 4
-ως/-ω: vanLeeuwen, Enchir. 106; Monro, H.Gr. 95f.; Benik- ken, op.cit. I 504. II 968; Schwyzer I 404. 406
instances not in Gehring and Hofinger: -ος: Hes.fr.302,22. 343,1, Cert. p.37,10. 38,13. 39,13. 39,29. 41,30, Aristeas fr. 1,1 p.86 Dav., Eumel. fr.2A,4 p.97 Dav., inc.auct.fr. PHarris 6,11 suppl. Maas, inc.sed.fr. 19 p. 150 Allen, Oechal.fr. 1 p. 151 Dav., Pan.fr. 12,1 p. 120 Dav. -ως: Cert. p.38,24 W.Beck
οφείλω s. όφέλλω I
Όφελέστης [2^ E zu δφελος, vgl. myk. o-pe-re-ta (DMic. II 33), Θυέστης, Όρέστης; s. Leukart, -täs 164f.; Spekulation über illyr. st-Suff. bei v. Kamptz S. 144ff. 256; s. Wathelet, Dict. s.v.
B I tr. Krieger, von Teukros getötet, im l.V. einer Tötungsreihe (3-Pers.-V.) am VE (ήδ9 -ην Adoneus) Θ274 ένδα τίνα πρώτον Τρώων έλε Τεΰκρος άμύμων; 1 Όρσίλοχον μέν πρώτα και Όρμενον ήδ9 -ην (ήδέ φολέστην ν.Ι.) ' (2 Vv. m. 3 bzw. 2 ΡΝ) 1 πάντας πέλασε χδονί, zur o-Reihe, zu den Namendubletten u. zum Verstyp s. s.v. Όρτίλοχος ΒΠΙ, s.a. Wathelet s.v. Αμοπάων
II päon. Krieger, von Ach. getötet, am Ende einer 2 Verse umfassenden Tötungsreihe (4-Pers.-V.) am VE Φ210 (nach Tötg. des Asterop. geht Ach. μετά Παίονας) ένδ9 έλε Θερσί- λοχόν τε Μύδωνά τε 9Αστυπυλόν τε ' Μνησόν τε Θρασίον τε και Αϊνιον ήδ9 -ην, Ό. u. Μύδων sind Namensdubletten; vgl. weitere Verse m. 4 PN* (£678, P216, Th.l34f., Sc. 180; häufiger 4 PNn in den Nereiden[usw.]-Kat. Σ39ίΓ., Th.77f., 240ff., 337/346ff.; sowie Λ/20, δ 112f.) H.W.Nordheider
όφέλλω I, όφείλ(ω) [28*, 16°, 2H, lh] E *H3bhel-, cogn. w. Arm. awel-; *όφέλνω < δφελον/*-ω (Myc. o-pe-ro-si w. ptes. -te, -sä), orig, identical w. όφέλλω II, see L below. — Deriv.: οίκωφελίηΊ (see Tichy, Onomatop. Verb. 363), Όφέλτιοςΐ
F 1 act. la pres. stem -εις 1, -ει 1, -ετε 1; ^ωφελλ.ον 3, L 3, L 3, L j(£) 3, -ε(ν) 2, -ov 1, δφειλον 1 lb aor. δφελον 8, ώ^φελες. 2, oL , 5, ω^φελεν. 1, ou d 4, δφελ(ε) 4, ώφέλετ(ε) 1 (orig, impf.: L208) 2 medio-pass.,
pres.stem -εται 1; όφείλετ(ο) 2 όφειλ-: see West, Ptol. Pap. 99; Hainsworth, Iliad on Λ 686
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όφέλλω, όφείλ(ω)
Μ 1 disyll. la 1[^ν] ώς μ9 / ώς ^δφελ9. Ζ345, Φ279 / h.Αρ.321; L , 7*59 lb [-2] αϊδ9 βφελλ9. σ401 [--] , £68 [-*] ώς ... L , 7/390 2 trisyll. 2a
[---] ^ώφελε.ς /7184 [-~~] ώφέλετ9 72254 [---1 ώς L .ς /428; L ,ν W546 2b [_2] αϊδ9 ,δφελες. /1415, /40, Σ86; μή L u 7698; ώς L ./ν ω30, /173; δφελον/εν Σ367, <597 / Κ117 ^ώς δή έγώ γ9./ ώς δφελον δανέειν και πότμον έπισπεΐν ε3Ο8, £274; L u δφελον α217; ώς δφελεν δανέειν Χ426; αϊδ9 L ν204; μή ^δφελον. λ548 [~~-] ώς L , Λ 380; δφελεν Α315 2c -εν /1353 [„<.]
^χρεΐος. (...) όφείλετ9 έν Ήλιδι δίη /1686. 698 [--χ] L d δφειλον Λ 688; -ε φ\Ί; -ον £312 2d έπειτ9 ^ώφελ- λ.ον Ζ350, Ορ. 174; αϊδ9 u .ες Ξ84 [-^] άγγελίης, ή μή
.ε γενέσδαι Ρ686, ΣΙ9; ώς μή L .ε ...έσδαι Ύ481; ώς L jOV ...έσδαι 72764 2e type [—]: [--χ] μοιχ/ζωά-
γρι9 -ει(ς) £332. 462 2f [*->] L .ες Hes.fr.276, 2 R-2] L .ες £472 3 quadrisyll. χρεΐος -εται /367;
-ετε T20Q
Σχ sch.min. P.Strassb. inv.33 and P.Köln inv.2281 on A353: ώφειλεν, sch.D /1415: αιδ9 ^δφελες.' είδε L d. έστιν έπίρρημα εύκτικόν, XI17: ωφειλεν. έπρεπεν, Λ 686: όφείλε- το' έχρεωστεΐτο
L de Lamberterie, Les trois verbes όφέλλω, in: La langue et les textes (ed. F. Letoublon), Amsterdam 1992, 201—217
B owe, ought (primary aor., see E), obj. debt, liability 7x (1); emotional w. inf. in contrary to fact judgments and wishes (2, see Hentze, Parataxis II 23; Wackemagel, Synt. I 228 Hahn, Subj. and Opt. 91 f. 96); in (2) aspectual tense choice (w. pres. stem where sit. still changeable), but some puzzling instances: L 7*200, £472 (2a)u. 97 (2ba), /1415, σ401 (2bßaa), Δ 315, 7/390, 72764, Ύ481 (2b ßbb), for expl. as metr. var. see L203. 208; w. pres.inf. 14x, 4x where aor.inf. in Homerie use: ^546, £472 (2a), 21315, λ 548 (2bßbb); w. αϊδ9 Ix, είδε 1H, ώς 18x (2bß); w. μάλλον, μάλ9 u j, πριν 7/390, 72764 (2bßbb, cf. σ401 in 2bßaa) dir.sp. exc. φ17 (1). - Wdfld.: δεύωΠ, χρειώ, χρή 1 w. debt word (χρεΐος, ...άγρΤ) χρεϊος: Λ686. 688 (κήρυκες £’ έλίγαινον) τούς ιμεν οισι χρεΐος ^όφείλετ9 έν "Ήλιδι δίη. (χρέως ώφ. ν. Thiel) ’1 ' πολέσιν γάρ Έπειοι χρεΐος δφειλον (vv.ll.
δφελλ-) 698 τφ (Nestor) χρεΐος μέγ91 ., 1 τέσσαρες άδλο- φόροι ίπποι αύτοΐσιν δχεσφιν γ36Ί (μετά Καύκωνας) εϊμ9, ένδα χρεΐος μοι -εται (ν.1. όφείλ-), ου τι νέον γε ' ούδ9 ολίγον φ\Ί ήλδε (to Messene) μετά χρεΐος (300 animals w. herders), τό ρά οι πάς δήμος -ε (ν.1. δφειλ-) w. ...άγρι9: £332 (Heph. είλεν "Αρηα) τό και μοιχάγρι9 -ει 462 (remember me) δτι μοι πρώτη ζωάγρι9 -εις 2 obj. is inf. 2 a in contrary to fact judgments, often w. implied wish
(transitional to 2b, see esp. 2ba), neg. μή /698, ουκ Σ367 aor.: /698 μή δφελες λίσσεσδαι ... Πηλείωνα, ' μυρία δώρα διδούς* ό £’ άγήνωρ έστι και άλλως (οη μή see Ameis-H., Wackemagel, Synt.II 284 and 2bßcc below) K117 (νεικέσω, ώς εΰδει) νΰν δφελεν κατα παντας αριστηας πονέεσδαι ' λισσόμενος* χρειώ γάρ ίκάνεται ούκέτ9 ανεκτός Σ367 πώς δή έγωγ9, ή φημι δεάων έμμεν άρίστη, 2 νν. ' ούκ δφελον Τρώεσσι κοτεσσαμένη κακά ράψαι; Ψ546 (his chariot wrecked) άλλ9 ωφελεν άδανάτοισιν ' ευ- χεσδαι pres. stem: /1353 μήτερ, έπεί μ9 έτεκές γε μινυν- δάδιόν περ έόντα, ’ τιμήν πέρ μοι -εν έγγυαλίξαιΖεύς ... · νΰν δ9 ούδέ με τυτδόν έτισεν (other instances w. έπεί in 2b: /1415, Z350, £68) 7*200 αλλοτέ περ και μάλλον -ετε ταΰτα πένεσδαι, 1 όππότε κτλ. £472 μάλ9 ωφελλες Διι τ9 άλλοισίν τε δεοΐσι ' ρέξας Ιερά κάλ9 άναβαινέμεν, δφρα τάχιστα ' σήν ές πατριό9 ϊκοιο πλέων 2 b in contrary to fact wishes, expr. strong regret, divisible into *curses’ (wishing Ldeath, non-existence vel sim.j) and ’complaints’ (mostly rela-
886
885


όφέλλω, όφείλ(ω)
ting to L J; w. τώ cl. 759 (in α), Φ279, Ύ426, £308, σ401,
ω30, cf. £68 (in ß); w. foll. νΰν δέ Α 415, Σ86, Φ279, Ύ481,
«217, £308, ν204, σ401, ω30, Hes. fr. 276,2, ήδη γάρ νΰν
/2764, νΰν γάρ δή Ορ. 174 (all in β, cf. έμπης δ 91 in α); δ.
w. 	parallel clauses δ97 (in α), Δ 315, Σ’86 (in β) 2ba without volition particle (αϊδ9/εϊδ9, ώς, μή)., transitional from judgments (2a) curse aor.: T59 την (Bris.) οφελ9 κατα- κτάμεν "Αρτεμις ίφ 1 δτ9 έγών έλόμην 1 τώ κ9 ου τόσ- σοι Αχαιοί (had died) complaint aor.: δ97 ων οφελον τριτάτην περ έχων έν δώμασι μοίραν 1 ναίειν, οί δ" άνδρες σόοι έμμεναι, οϊ τότ9 δλοντο (άλλ9 έμπης) impf.: Ζ350 έπει τάδε γ9 ώδε δεοί κακά τεκμήραντο, 1 άνδρός έπειτ9 ώφελλον άμείνονος είναι άκοιτις (Hel., see 7173 in ßbb), cf. 4 353 (έπεί) in 2a, Op. 174 (έπειτα) in ßcc below (and Ameis—H. on l>63) 2bß w. volition particle 2bßaa w. αη?£, είδε (LHes. fr. 276,2d), adjacent to o. exc. /2254, L curses aor.: 740 αΐδ9 δφελες άγονός τ9 έμεναι άγαμός τ9 άπολέσδαι. 1 καί κε τό βουλοίμην (other refs. to Paris: 7428, //390 in bb) /2254 κακά τέκνα κατηφόνες* αΐδ9 άμα πάντες ' "Έκτορος ώφέλετ9 άντί (πεφάσδαι) impf.: σ401 αΐδ9 ώφελλ9 δ ξεΐνος άλώμενος άλλοδ9 όλέσδαι 1 πριν έλ- δεΐν* τώ κ9 οΰ τι τόσον κέλαδον μεδέηκε (νΰν δέ) complaints aor.: 4 415 ναΐδ9 δφελες, παρά νηυσίν άδάκρυτος καί άπήμων 1 ήσδαι, έπεί νύ τοι αίσα μίνυνδά περ (νΰν δ9) Σ86 L j σύ μέν αύδι μετ9 άδανάτης άλίησι 1 ναίειν, Πηλεύς δέ δνητήν άγαγέσδαι άκοιτιν (νΰν δ9) ν204 (πή) πλάγξομαι; αΐδ9 δφελον μεΐναι παρά Φαιήκεσσιν impf.: Ξ84 αΐδ9 ωφελλες άεικελίου στρατοΰ άλλου 1 σημαίνειν, μηδ9 άμμιν άνασσέμεν II Hes. fr. 276,2 Ζεΰ πάτερ, είδε μοι (Teir.) ήσσω αιώνα βίοιο 1 ωφελλες δοΰναι καί ίσα φρεσί μήδεα ϊδμεν 1 δνήτοις (νΰν δ9) 2bßbb w. ώς, adjacent 9 of 18x, 4- μή Ύ481, λ 548 (cf. cc) curses aor: 7173 ώς δφελεν δάνατός μοι άδεΐν κακός όππότε δεΰρο 1 υίέϊ σφ έπόμην (Hel., see Ζ35Ο in abb, Z345, /2764, £68 below) Z345 ως μ9 δφελ9 ... δτε με πρώτον τέκε μήτηρ 1 οΐχεσδαι προφέρουσα κακή άνέμοιο δύελλα 7428 ήλυδες (Paris) έκ πολέμου * ώς ωφελες αύτόδ9 όλέσδαι (see 740 in aa, //390 below) 4 380 ώς δφελόν τοι 1 νείατον ές κενεώ- να βαλών έκ δυμόν έλέσδαι /7184 ωλετο τήλ9, ώς καί σύ καταφδίσδαι σύν έκείνφ ' ωφελες impf.: //390 (κτήματα Αλέξανδρος) ήγάγετο ^Τροίηνδ9* ώς πριν ωφελλ,9 άπολέσ- δαι /2764 ός μ9 άγαγε L ,ον ^όλέσδαι,. 1 ήδη γάρ νΰν (20th year) £68 τώ κέ με πόλλ9 ώνησεν άναξ ... ' άλλ9 δλ- εδ\ ώς ωφελλ9 Ελένης άπό φΰλον L 1 πρόχνυ, έπεί (it killed many) complaints aor. relating to death: Φ279 ως μ9 δφελ9 "Έκτωρ κτεΐναι ... 1 τώ κ9 άγαδός μέν έπεφν9 (νΰν δ9) £308 ως δη εγω γ9 ^δφελον δανέειν καί πότμον έπι- σπεϊν, (when rescuing Ach.’s corpse, νΰν δέ) £274 ώς L 1 αυτοΰ εν Αιγυπτφ ω 30 ^ώς δφελ,ες τιμής άπονήμενος, ής περ ανασσες, 1 δημφ ενι Τρωων δάνατον καί πότμον έπι- σπεΐν (ηδη κε, νΰν δ9) II Ύ426 (οδύρομαι) "Έκτορος' L j£v δανέειν έν χερσίν έμήσι* 1 τώ κε κορεσσάμεδα κλαίοντε other complaints: 4 315 σε γήρας τείρει όμοΐίον* L j£v τις άνδρών άλλος εχειν, σύ δέ κουροτέροισι μετεΐ- δη e?® γ\οφελον, μάκαρός νύ τευ έμμεναι υιός ' άνέρος, δν κτεάτεσσιν έοΐσ9 έπι γήρας έτετμε (νΰν δ9) λ 548 ώς δή μή L , νικάν τοιφδ9 έπ9 άέδλφ (Ach.’s arms) h.Ap.321 (Thetis rescued Heph.) ώς δφελ9 άλλο δεοΐσι χαρίσσασδαι impf:. Χ481 έν δόμφ Ήετίωνος, δ μ9 ετρεφε τυτδον εοΰσαν, 1 δύσμορος αίνόμορον* ώς μή ώφελλε τεκέσδαι (νΰν δ9), cf. δ312 below 2bßcc introd.
by μή, in rel. cl. exc. Op. 174 (μηκέτι), for μή after ώς see 2 b ßbb*, above (cf. also /698 in 2a); complaints (impf.) only P686 δφρα πύδηαι ' λυγρής άγγελίης, ή μή ώφελλε γενέσ- δαι s Σ19 #312 (my parents are to blame) τώ μή γείνασδαι 887
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όφελος
-ον (ν.1. δφειλ-), cf. Ύ481 in bb above Op. 174 μηκέτ9 έπειτ9 ώφελλον έγώ πέμπτοισι μετεΐναι 1 άνδράσιν, άλλ9 ή πρόοδε δανεΐν ή ^έπειτα, γενέσδαι. ' νΰν γάρ δή γένος έστί σιδήρεον (L : see West ad 1., cf. Z350 in 2ba) W. Beck
όφέλλω II [9\ 5°, 5H] E orig, identical w. όφέλλω I, see L209. 212f. F 1 pres. stem: -ες 5; -εν 1, 1,
££wl jV 1; -οις 1, -οι 1; -ε 1; -ειν 2; -ουσα 1; -ετο 2 2 aor.: -ωσιν 1; -ειεν 2 (see L204. 208)
Μ 1 trisyll. la_ [--χ] -εν /7420; -ε Ορ.213 lb [«!-] -ει Γ62, Υ242; οίκον -ειν ο21; -ειν Π631 [«^χ] καί δήριν -ει/οις Ορ. 14. 33; οίκον -οι Ορ.495; -ει 0383, Ορ.412 lc Ι---] (έξ)ώφελλε(ν) ο 18, π 174 2 quadri-
syll. 2a [J.u] οίκος -ετο £233; -ετο Ψ524 2b [U-2] -ωσιν 4 510; -ειεν πόνον 77651, β334\ -ουσα Δ 445
Σχ sch.min. P.Amst. 16 on ο 18: έξώφΙε]λλεν η[ύ].ξη[ -σεν, sch. Bam. ο 18: έξώφελλεν' έξόχως ηΰξησεν L see όφέλλω I
Β to increase, intrans, mid. (^524 in 2, £233 in 1); έξ- ο 18 in 1; once instr.dat. and obj. pers. (4 510 in 2). - Wdfld.: άέξω (metr. equivalent), μινύδω 1 obj. (subj. o 18) inanimate group / collective waves: 0383 ϊς άνέμου' ή γάρ τε μάλιστά γε κύματ9 -ει (magnify and jnultiply,) bride price: ol8 ό γάρ περιβάλλει άπαντας ' μνηστήρας δώροισι καί έξώφελλεν έεδνα (L χ beyond compare) ’house’ (estate, wealth): £233 αίψα δέ οίκος -ετο (and I be- came an important man) prospered, see οίκωφελίη (v.223, Tichy, Onomatop. Verb. 363) o21 κείνου βούλεται οίκον -ειν δς κεν όπυίη to make prosperous, enrich Ορ.495 (ώρη χειμε- ρίη) ένδα κ9 άοκνος άνήρ μέγα οίκον -οι (Brunck, -ει codd.), cf. ν.377, Vit. ρ. 17,9 (see also Th. 444) 2 beneficial
qualities, obj. exc. τιμή'. 4 510 (aid the Trs.) δφρ9 äv Αχαιοί 1 υιόν έμόν τίσωσιν -ωσιν τέ έ τιμή, 'enhance him w. τ.9, prestige from jecompensej (not simply \ / Leaf), cf. 352—354 άρετή: Y242 Ζεύς δ9 άρετήν άνδρεσσιν -ει τε μινύδει τε μένος'. Ψ524 (Men. closed distance) -ετο γάρ μένος ήϋ 1 ίππου, cf. Ζ261, Th. 492 f. appearance: π 174 δέμας δ9 ώφελλε καί ήβην 3 obj. activities denoted by subst (sg. exc. νείκεα Op.33, double obj. Op. 14. 33), evils exc. Γ62, Ορ.412 B420 (Zeus did not comply) άλλ9 δ γε δέκτο μέν
ίρά, πόνον δ9 άμέγαρτον -εν /7651 (Zeus considered whether Patr. should die then) ή έτι καί πλεόνεσσιν ^ειεν πόνον, αίπύν β334 (ironic: if Tel. were to perish) οΰτω xsv καί μάλλον L u άμμιν* ' κτήματα γάρ κεν πάντα δασαίμε- δα κτλ. — 4 445 (9Έρις) καί τότε νεΐκος όμοιιόν έμβαλε μέσσφ 1 έρχομένη καδ9 δμιλον, -ουσα στόνον άνδρών Ορ. 14 ή μέν (bad Eris) γάρ πόλεμόν τε κακόν ^καί δήριν, -ει, 1 σχετλίη 33 τοΰ κε (βίου) κορεσσάμενος νείκεα L j -οις (-οι ci. Steitz) ' κτήμασ9 έπ9 άλλοτρίοις, see Steitz, Werke u. Tage, Leipzig 1869, 31; Valgiglio, Maia21, 1969, 161; West ad 1. 213 άκουε δίκης μηδ9 ΰβριν -ε, on degree of per- sonif. see West ad 1., cf. Pucci, Hes. and the Lang, of Poetry, Baltimore and London 1977,64f. - /7631 (Patr. to Mer. fa- cing Aen.:) ,,οΰ τι χρή μΰδον -ειν, άλλά μάχεσδαι" II Γ62 (πελεκυς ώς) δς τ9 είσιν διά δουρός 1 -ει δ9 άνδρος έρωήν Ορ.412 μελέτη δέ τοι έργον -ει* ' αίεί δ9 άμβολιερ- γος ανηρ άτησι παλαίει make prosper, cf. £65. 66, ο 372
Compd.: έξ- ο 18 in 1
D TV433c W. Beck
όφελος [3\ lh] E Myc. o-pe-ro fdue’) DMic. II 33. - Deriv.: άποφώλιοςΐ, οίκωφελίη / ώφελίηΐ (see Tichy, Onomatop. Verb. 363), Όφελέστης L see όφέλλω I
B help (aid), use (advantage), as pred. w. adv. qualif· personal subj. exc. Ύ513, dir. sp. only. - Wdfld.: δνησις 1
888


δφελος
οφθαλμός
help in battle, war TV236 τεύχεα δεύρο λαβών ιθι' ταΰτα 5’ αμα χρή 1 σπεύδειν, αϊ κ9 -ός τι γενώμεθα και δύ9 έόντε Ρ\52 (you abandoned Sarp.’s body) δς τοι πόλλ9 -ος γένετο, πτόλε'ί τε και αύτφ, 1 ζωός έών 2 use, personal advantage JV513 (Androm. laments: ,,εϊματα καταφλέξω) ούδέν σοί γ9 -ος, έπει ούκ έγκείσεαι αύτοϊς, 1 άλλά προς Τρώων και Τρωϊάδων κλέος είναι“ h.Merc.34 οϊσω σ9 (tortoise) εις δώμα λαβών' -ός τί μοι έσστμ 1 ούδ9 άποτιμήσω' σύ δέ με πρώτιστον όνήσεις W.Beck
Όφέλτιος [2j] Ε zu δφελος, Patron., s. Risch §41d, v. Kamptz S. 115. 145. 257; vgl. myk. o-pe-ta (DMic. II 36)
B I Troer, getötet von Euryalos in dessen einziger Aristie (s. Wathelet, Dict. s.v. u. s.v. Αϊσηπος-. Euryal. „destructeur de l’abondance“) Z20 Δρήσον δ9 Εύρύαλος και -ον ^έξενάριξε,' 1 βή δέ μετ9 Αϊσηπον και Πήδασον, zum Verstyp (PNa + ΡΝη + PNa + L J vgl. Λ 335, £513 u. s. Visser, Hom. Vers. 160 ff.
II griech. Anführer, getötet von Hektor, im mittleren Vers einer 3 Verse (m. je 3 Pers.) umfassenden Tötungsreihe Λ 302 καί Δόλοπα Κλυτίδην καί -ον ήδ9 9Αγέλαον (τούς άρ9 δ γ9 ηγεμόνας Δαναών έλεν, αύτάρ έπειτα πληθύν, folgt Gl.: ώς νέφεα), zum Verstyp (3-Pers.-V.: PNa 4- Patron. + 2 PNa) vgl. 77695 (ferner s.a. M140, 77416. 417, £239); Namendubletten sind auch (V.301) Autonoos, Dolops u. Agelaos
D Demod. (ap. Ps.-Plu.Fluv. 18,4) p.213 Ki. (Prosaref.): -ιόν δρος vom Berg Apesas bei Nemea, nach dem Lokalheros Opheltes, s. RE 18 (1939), 635. 640 s.w. H. W. Nordheider
όφθΌλμός [60\ 60°, 10H, 14h, 3e] E o. (Boeotian δκταλ- λος) prob. rel. to Ved. aksi-, see Mayrhofer, EWAia I 42 f.; w. o. cf. Ινδαλμός·. ίνδάλλομαι
F -ός 4; -οΐο 3, -ου 3; -ώ 4; -όν 4; -ώ (nom.) 1, -οΐιν (gen.) 2; -ώ (acc.) 1; -οί 5; -ών 17; -οΐσι(ν) 95; -οις Γ; -ούς Ί
Μ 1 trisyll. la [-2 J -ός 1394, Th. 145 lb [-‘χ] -ώ 7503 lc shape [---]: R--] -οΰ άλάωσεν 1516; -οΰ /503; -φ /383; -όν /453, Aristeas fr.2(iii),l ρ.87 Dav.; -ώ Ν474; -οί τ211; -ών (τε) <5150, /764; -ούς έκάλυψε Λ 250; -ούς 77503, 0463, ω296 R-2] -ός Th. 143; έν -φ £499, /333. 387; -όν £291, /525; -οί (δέ/τε) Π349. 741, £387, υ365; κατ’ -ών Ε659 = TV58O = Ύ466; κατ9 -ούς έλέειν λ426; τοΐσι / τοΐο δ9 μίπ9 -ών, 0668, ^385; L u Ψ53; -ών κέχυτ9 άχλύς Υ42\; -ών Sc.72; -οις τ39; -ούς 0204 = 520 [’-<] -ός Ορ.267; άπ9 -ών έλον ΕΥ2Ί [±-^] -οΰ άλάωσεν α69; κατά δ9 / κατ9Ί -ών Γκέχυτ9 / δ9 έχυτ” άχλύς Ε696, Π344 / /88; κατ9 / ^π9 -ών, άχλύν Κ321. 341; L d h.Merc.45 2 quadrisyll. 2a shape [ ]: [----] οισιν, ίδών* Γ2&,
0246, κ574, Th.701, Sc.335; L , ϊδωσΓ Τ\Ί4, £143, Th.451, h.Cer.339. 350; L , όρώμαι ΛΊ69; -οισι τεοΐσι(ν) /94 = 5324, ψ6; -οισιν 0392, Λ453 R-2J -οΐο ι39Ί;-οΐ- σιν Ιδών 77182, π4ΊΊ, Hes.fr. 145,13; λΰσον, ΐν9 ^-οΐσιν ϊδω, 0 555, «387; L ,/ης π32, οΊ6; ΐδεν+ -οΐσι(ν) ρ511, h.Cer.333; -οισιν όρώμενον Hes.fr.294,2; -οΐσι(ν) «197, ο233, Cypr. fr. 13,5 ρ.40 Dav. [---«] κατ’ -οΐο £493; -οΐο •Ξ494; -οΐιν 5115 = 154; (αύτός) νέν -οισι, νοήσας 0294 = 312, h.Ven.83. 179 (νόησας); έοΰσαν / έλθοΰσαν L ,ν ιδω- μαΓ 4 587 / Σ135. 190; έν c οισιν ίδέσθαι, *385; μέγα θαΰμα καί L , h.Ap.415; L / 0600, £646, h.Cer.409, h.Merc.202; (αύτός) έν ^-οΐσιν, όρασθαι+ Γ306, 0459, £343, Oechal.fr. 1 ρ. 151 Dav.; μέγα θαΰμα τόδ9 L , όρώμαι TV99 = 0 286 « Κ344 - Φ54 - h.Merc.219 s r36; (καί) ι j όρώτο* 5 226, ο462, Hes.fr.204,101; L-oioi, r446 2b 1---χ] καί έσοψομαι* L u(v) £212, 0206; (άταρ) ουκ μδον -οΐσι,ν Κ2Ί5, h.Cer.57 - 68ex; γάρ L ,ν 0488, π 470; (πω τοιοΰτον) Γέγών ϊδον / ϊδον βροτόν1 -οΐσι(ν) δ269, λ 528, 889
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ο484 / <160; (κείνοι*,) έπεί μδον* -οΐσι,(ν) Χ236, β\55, «414, Λ390 = 615, γ/92; ώς / δπως L , ¥'202 / /373; άνήρ ιδεν -οισιν ΕΊΊΟ, £466; L ,(ν) £169, Κ342 (έξιδεν), Χ25, μ 258, r383, h.Ven. 185; άν/έσέδρακεν ^οΐσι(ν)Δ Ξ436 / /146, τ476; L , S153, 0 422, Γ282, 547 s χ 181, ε358, ω217. 331, h.Ven.278
L Treu, Homer 65-8; Laser, Arch.Hom.S 21 f.; Constan- tinidou, Antichthon 28, 1994, 1-15 (10)
B eye of pers. (human or divine) or animal (boar TV474, r446 in 3 below); sg. (13x of single eye of one-eyed being [Cyclops; Arimaspians in Aristeas fr.2(iii),l p.87 Dav.]; of the eye [of two] affected in context £291, S493. 494. 499; eye of Zeus Op.267), dual (7503 [eyes of each of Λιταί in allegory], TV474 [boar], <5115 = 154 [Tel.]) and pl. (eyes of one or more two-eyed [four-eyed Argus Hes. fr. 294,2] indivs.); no epith. ornans; notable adjs.: κυκλοτερής Th. 145, δεινοΐς Cypr.fr. 13,5 p.40 Dav. — Wdfld.: see δμματα 1 anatomical, without (dir.) ref. to function, expression et sim. (cf. δσσε Bl): in context of wounding et sim.: £291 βέλος δ9 ϊδυνεν Ά&ήνη ' ρίνα παρ9 -όν Ξ493. 494 (τόν) ύπ9 όφρύος ούτα κατ9 -οΐο ΟέμεΟλα, 1 έκ 5’ ώσε γλήνην' δόρυ δ9 -οΐο διαπρό ' καί διά ίνίου ήλδεν 499 (έτι) έγχος 1 ήεν έν -ώ Π349 ένέπλησΰεν δέ οί άμφω 1 αίματος -οί 1333 δς τις τολμήσειεν έμοί σύν ^μοχλόνΔ άείρας 1 τρΐψαι έν (έπ9 Arist.) -φ 397 L d 1 έξέρυσ9 -οΐο 387 τοΰ έν -ώ ^μοχλόν έλόντεςΔ ' δινέομεν 383 (L j) -ω ένέρεισαν 394 τοΰ σίζ9 -ός ... περί μοχλφ ΠΊ4\ -οί δέ χαμαί πέσον έν κονίησιν ' αύτοΰ πρόσΰε ποδών, see TV616 s.v. δσσε Bl £387 (καμάτφ καί ίδρφ γούνατά τε κνήμαί τε) έκάστου 1 χεΐρές τ9 -οί τε παλάσσετο μαρναμένοισιν — in physical descript.: Th. 143 μοΰνος δ9 -ός (-ός δέ έεις Hdn.) μέσσφ ^ένέκειτο μετώπφΔ (ν. expunxit Solmsen) 145 κυκλοτερής -ός έεις L 4 (νν. 144 sq. exp. Wolf) Aristeas fr.2(iii),l p.87 Dav. οφθαλμόν 5’ έν9 έκαστος (of the Arimaspians) έχει ... μετώπφ — in context of closing eyes of corpse: λ426 ούδέ μοι έτλη, ιόντι περ εις 9Αϊδαο, ' χερσί κατ9 -ούς έλέειν ω296 (κώκυσ9 έν λεχέεσσιν έόν πόσιν) -ούς καθελοΰσα 2 as Organs of sight (cf. δμματα Bl, δσσε B2) τ39 (μοι τοίχοι μεγάρων) φαίνοντ9 -οις ώς εί πυρός αίθομένοιο υ365 είσί μοι -οί τε καί ουατα καί πό- δες άμφω ' καί νόος (ούδέν άεικής) h.Merc.45 (Hermes acted as quickly as a thought darts through the mind) ή δτε δινηθώσιν άπ9 -ών άμαρυγαί, cf. ’Augenblick*, w. use of δι- νέομαι cf. £679 (δσσε) Op.267 πάντα ίδών Διός -ός καί πάντα νοήσας καί νυ τάδ9 αϊ κ9 έθέλησ9, επιδερκεται (νν. 267-273 damn. Plu. [teste Procl.]), see West ad 1., also Krafft, Untersuchungen 53; contrast pl. of 0600 — in¬
str. dat.pl. w. verb of seeing, looking et sim. ([εισ9/εξ]ίδεΐν [cf. π4ΊΊ in B3 below], ίδέσθαι, όρασθαι/αν [Hes.fr.204,101], έπ/έσόψεσθαι, δπωπα, [άν/έσ9]δέρκεσθαι, νοεΐν [0422], φράζεσθαι, ένιπλησθήναι [Λ 453]) Γ28 (έχάρη Μενέλαος Αλέξανδρον) ^-οΐσιν ίδών, 77182 (τής δέ) Αργειφόντης ' ήράσατ9, L d μετά μελπόμενησιν 0600 (το μενε) Ζευς, νηός καιομένης σέλας L-οΐσιν ίδέσθαι, Ρ646 ποίησον 5* αϊθρην, δός δ9 L , (όράσθαι v.l. in Α) ξ 143 ούδέ νυ των έτι τόσσον οδύρομαι άχνύμενός περ ' L , h.Ap.415 (έθε-, λον νήα σχεΐν ήδ9) φράσσασθαι μεγα θαΰμα και L d ει μενέει νηός (δαπέδοισι πέλωρον) £174 (δώρα οισέτω, ϊνα) Αχαιοί ' -οισιν ϊδωσι Ω246 (πρίν άλαπαζομέχ^ην πόλιν) ^-οΐσιν ίδεΐν,, βαίην δόμον Αϊδος εισω Th.701 ει- σατο δ9 άντα ' L , ήδ9 οΰασιν δσσαν άκοΰσαι ' αυτως ώς δτε Γαΐα καί Ούρανός εύρύς ΰπερθεν ' πίλνατο 0555 πί//στα ' λΰσον (Hector’s corpse), ιν9 ^-οΐσιν ιδω, « κ 387“* π32 ίκάνω, ' δφρα σέ τ\ j καί μΰθον άκούσωκ5Ί4 τίς άν θεόν ούκ έθέλοντα ' ^οίσ/ν ϊδοιτ,' ή ένθ9 ή^ ένθα κιόντα; h.Merc.202 άργαλέον μέν δσ9 L ,ο ' πάντα λέγειν
890


οφθαλμός
ο 76 (μέν9 είς δ κε δώρα έπιδίφρια θείω) σύ δ’ L-oioiv ιδτ]ςύ Sc. 335 (ένθα κε γυμνωθέντα σάκευς ΰπο) L ένθ9 ούτάμεν ... χαλκφ Th.451 θήκε δέ μιν (Hec.) Κρονιδης κουροτρόφον, οί μετ9 εκείνην 1 ^-οΐσιν ϊδΛοντο φαος h. Cer. 339 δφρα έ μήτηρ ' L Λοΰσα μεταλήξειε χόλοιο + 350. 409 Γ169 καλόν δ' ουτω έγών οΰ πω Liöov -οΐσιν Δ δ 269 ού πω τοιοΰτον έγών L u 1 οιον Όδυσσήος (έσκε κήρ) = λ 528” = ο484” (-οΐσι) Κ2Ί5 νούκ ϊδον -οΐσιΛ * νύκτα δι9 όρφναίην, άλλά κλάγξαντος (heron) ακόυσαν h.Cer.57 φωνής γάρ ήκουσ’, άτάρ L dv 1 δς τις έην = 68” 0488 jöov -οΐσι^ν ' άνδρός άριστήος Διόθεν βλαφδέντα βέλεμνα Ψ202 τοι δ9 ώς „ 1 πάντες άνήϊξαν /H55 θάμβησαν δ9 όρνιθας, έπει Δν = *414” (-οΐσι) μ 258 οικτιστον δή κείνο έμοΐσ9 L d 1 πάντων, δσσ9 έμόγησα π 470 τό γάρ L Ίν τ383 ουτω φασιν δσοι L 3ν 1 ήμέας άμφοτέρους, μάλα είκέλω άλλήλοιΐν * έμμεναι h.Ven. 185 αύτίκα σ9 ώς τά πρώτα, δεά, L uv ' έγνων ώς δεός ήσδα ΕΤΊΟ δσσον δ9 ήεροειδές άνήρ ^ϊδεν -οΐσιΛν 1 ήμενος έν σκοπιή, λεύσσων έπι (πόντον) = £466” Ύ25 τόν δ9 Πρίαμος πρώτος L /373 δαύμαζεν δ9 ό γεραιός, όπως L j ρ 511 (εϊ που Όδυσσήος) ήέ πέπυσται 1 ή L d λ 390 έγνω δ9 αίψ9 έμέ κείνος, έπει ϊδεν -οΐσι (πίεν αίμα κελαι- νόν ν.1.) = 615 = ψ92'* (-οΐσιν) = Ύ236” h. Cer. 333 πριν ΐδοι ^οΐσινΔ έήν κούρην ζ\60 ού γάρ πω τοιοΰτον
ϊδον βροτόν (έγών ϊδον ν.1. [= 5269]) L d ε358 έκάς ν-οΐσιΛ ' γαΐαν έγών ίδόμην ψ6 (έγρεο) δφρα ϊδηαι ' L u τεοΐσι τά τ9 έλδεαι h.Ven.278 τόν μέν έπήν ... ϊδης δάλος l j» 1 γηδήσεις όρόων £153 "Ηρη δ9 είσεΐδε L u Cypr. 13,5 ρ.40 Dav. (εϊσιδε) ήρως ' δεινοΐς L dv έσω κοίλης δρυός άμφω Υ342 μέγ9 έξιδεν (Ach., the άχλύς removed from his eyes) L dv TV99 ω πόποι, ή μέγα δαΰμα τόδ9 L-οΐσιν όρώμαι, = 0286 = Υ344 = Φ54 = h.Merc.219 s τ36 ΛΤ69 φίλον άνδρα διωκόμενον περί τείχος 1 L d 0226 (ούδ9 εϊ οί προπάροιδεν άδελφεόν ή υιόν) δηϊόφεν, ό δ9 τοΐσιν ορΛφτο ο462 (τόν [necklace] μέν δμφαί καί μήτηρ) άμφαφόωντο καί u ,ώντο Hes.fr.294,2 ("Αργόν) τέτρασιν L-oioiVj όρώμενον ένδα καί ένδα δ 41 τάρπησαν δρώμενοι L j s χ 181 (-οΐσι) Hes.fr.204,101 τέκνα δεών μι[ .].[ ]ρ. [όφ]δαλμοΐσιν όρώντα £212 έσόψομαι ν-οΐσιΛ ' πατρίδ9 εμην s 0206” (-οΐσιν) υ233 σοισιν δ9 L uv έπόψεαι (κτεινομένους μνηστήρας) 0392 (τόν μέν έγώ μάλα πολ- λά) L jV δπωπα γ94 εϊ που δπωπας 1 L d τεοΐσιν, ή άλλου μΰθον άκουσας = 5324 £436 άμπνύνθη καί άν^έδρα- κεν -οΐσινj 1146 ένδ9 οΰ τις τήν νήσον έσν d s τ476” (-οΐσι) κ 197 (καπνόν) έδρακον L-oioij 0422 ένόησεν άνε- ^όν ,ν (πεσόντα) ω217 (πατρός πειρήσομαι) αϊ κέ μ9 έπιγνώη καί φράσσεται L ,ν (ν. om. quidam) 331 ουλήν ... τηνδε φρασαι L , λ 453 ή δ9 έμή ούδέ περ υίος ένιπλησδήναι άκοιτις ’ L ,ν έασε Α587 μή σε Jv -οΐσιν ϊδ,ωμαι ' θεινομένην = Σ190” a 135 *385 πριν λύ- σασδ9 έτάρους καί L ,έσθαι; Hes.fr. 145,13 τής δ9 άρ9 [έν ό]φθαλμοΐσιν ίδών ήράρ[σατο Γ306 οΰ πω τλήσομ9 Jv -oioijV όρασθαι 1 μαρνάμενον φίλον υιόν (Μενελάφ) s Ö459” a £343” - Oechal.fr. 1” ρ. 151 Dav. 0294 δφρα μιν (eagle) αύτός L , νοήσας ' τφ πίσυνος έπί νήας ϊης = 312 - h.Ven.83” a 179” (νόησας) — ές -ούς (-ούς εϊσ- ειμι 0463), άπ’, -ών (’sighf) 0204 (έπί νήας) έλδέμεν οίος, ' άνδρός ές -ούς δς τοι πολεας τε καί έσδλούς ' υίέας έξενάριξε « 520 463 ούδ9 Άχιλήος ’ -ούς εισειμι Ψ53 (ΰλην άξέμεναι, δφρ9 ήτοι τοΰτον μέν έπιφλέγη) πΰρ ' δασσον άπ9 -ών - blinded: α69 Κύκλωπος δν ,-οΰ άλάωσεν; «516 μ’J(by ολίγος τε καί ούτιδανός καί άκικυς ' L , 503 (αι κέν τίς σε) -οΰ εϊρηται άλαωτύν 453 ανακτος,, -ον ποδέεις; τόν άνήρ κακός έξαλάωσε 525 ουκ -όν γ9 ίήσεται ούδ9 ένοσίχδων δ64 (the muse gave De- 891
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οφις
modocus both good and evil) -ών (-ώ, -όν vv.ll.) μέν άμερσε, δίδου δ9 άοιδήν — in context of impaired, restored Vision, perception without damage to eyes £127 άχλύν ... τοι ^άπ9 -ών, έλον 0 668 τοΐσι δ9 L , νέφος άχλύος ώσεν 9Αδήνη (νν. 668—673 ath. Arist.) Τ341 Αχιλήος L , σκέ- δασ9 L(Pos.) άχλύν, 321 τώ (Ach.) μέν κατ -ών χέεν L , 3 expressing inner state (ferocity of pers. [Ares in battle Sc. 72] or animal [boar facing huntsmen Λ/474, τ446] expr. by blazing eyes; state of mind expr. by direct. of gaze /503, π 477) (cf. δμματα B2, όσσε B3) /V474 -ώ οί πυρί ^λάμ- πετο^ν Sc.72 πΰρ δ9 ώς -ών άπε^ , τ446 πΰρ δ9 -οΐσι δεδορκώς — /503 (Λιταί είσι Διός κοΰραι) χωλαί τε ρυ- σαί τε παραβλώπές τ9 -ώ (-ών, -ούς vv.ll.) π 477 (μείδησεν) ϊς Τηλεμάχοιο 1 ές πατέρ9 -οΐσιν ίδών fglancing’), άλέεινε δ9 ύφορβόν 4 point of likeness between related persons (cf. δμματα B3) <5150 κείνου (of Od.) γάρ τοιοίδε (i.e. such as those of Tel.) πόδες τοιαίδε τε χεΐρες ' -ών τε βολαί κτλ. 5 in context of weeping, holding back tears (τ211) (cf. δσσε B5) ^385 τοΐο δ9 άπ9 -ών χύτο δάκρυα χωομένοιο τ211 -οί δ9 ώς εί κέρα έστασαν ήέ σίδηρος ' άτρέμας έν βλεφά- ροισι' δόλφ δ9 δ γε δάκρυα κεΰδεν <5115 (δάκρυ δ9 άπό βλεφάρων χαμάδις βάλε) χλαΐναν πορφυρέην άντ9 -οΐιν άνασχών = 154 6 affected by (cloud vel sim. of) grief Λ 250 έ πένθος -ούς έκάλυψε κασιγνήτοιο πεσόντος Υ232 κάδ δ9 άχος οί χύτο -οΐσι 421 κάρ ρά οί -ών κέ- χυτ9 άχλύς Ί darkened in death, unconsciousness (£696, Ύ466) (cf. δσσε B7) £659 τόν δέ κατ9 -ών έρεβεννή νύξ έκάλυψε, a TV580 = Ύ466 /7503 (μιν) τέλος θανάτοιο L ,ν 1 -ούς ρΐνάς θ9 Ε696 τόν δ9 έλιπε ψυχή, κατά δ9 -ών κέχυτ9 άχλύς = Π344'* a χ88”
D £351 a; Theb.fr.7 ρ.25 Dav., Mer.fr.4,5 Κ.-Μ. (β Suppl.Hell.903Α, 17); Hes.fr.25,6 (suppl.); v.l. TI8, 5114. Hes. Cat. 96 C, 13 Trav. (on Cat. 96 see έλθεΐν D)
J. N. O’Sullivan
οφις m. [1*, 9H] E wahrsch. verw. m. ved. ahi-, s. Mayrhofer, EWAiaI 156; ferner viell. dazu: έχις, lat. anguis, lit. angis, toch. B auk. Die Grundform könnte durch LSprachtabu, entstellt sein (Mayrhofer a.O.), vgl. W. Hävers, Neuere Lit zum L ,, Wien 1946, 44—6 sowie B Vorbem.; jedenf. ist δ. nicht verdrängt worden (vgl. ngr. φίδι < όφίδιον); vgl. zuletzt J. T. Katz, in: Festschr. C. Watkins, Innsbruck 1998, 317ff.
L ’H.W.Smyth, The Sounds and Inflections of the Gr. Dialects, Vol.I: lonic, Oxford 1894 (Nachdruck Hildesheim u. New York 1974), §362; 2Kömer, Hom. Tierwelt 75; ’Humbert, REG 51, 1938, 280; 4Shipp, Studies 41 f.; 5Wyatt, Metr. Lengthening 231; 6Bodson, AC 50, 1981, 57-78; 7Sancassano, Ath. 84, 1996, 49-70; 8dies., WJA 21, 1996, 80-4
B Schlange, viell. d. allg. Bez. ('Genus’) ggüber 'Spezies* δράκων (s.d. B Vorbem.) = 'Natter’; dafür sprechen d. zool. Beobachtungen in L2·6 sowie d. Vbd. -ος δράκοντος (Th.322. 825, vgl. Ameis-H. Anh. zu v86f. ϊρηξ 1 κίρκος)', auch daß o. e. Monster bez. kann (Th. 299. 334; δράκαινα lh allerd. auch), δράκων dagg. nur e. 'normale’ Schlange (+ Schlangenköpfe [vgl. Etym. δράκων] von Monstern: Th.322. 825), mag auf e.n größeren Anwendungsbereich von δ. hindeuten. Nach L4,7 bez. δ. dass, wie δράκων, ist aber Tabuwort (vgl. E) m. sakralem Charakter; im fgrE ist jedoch Sprachtabu für δ. nicht nachweisbar: auch wenn bei Hom. Ix δ., 9x δρ., paßt zu letzterem d. Bed. 'Natter* immer (von Giftigk. ist nie d. Rede) außer viell. Y93f. — In allen Kontexten wird o. als furchterregend dargestellt (s.u. Adj.); 2x wird unterird. Lager erwähnt (Th. 300. 334); nur Λ/208, Hes. fr. 204,136 normale Schlange, sonst Monster (Th. 299. 334), Teile e.s Monsters (Th. 322. 825), Teile des Her.schildes (Sc. 161), eine der Verwandlungen von 892


οφις
Periklymenos (Hes. fr.33a, 17). — Wortf.: άτριχος (?), δράκαινα, δράκων, πέλωρ(ον). - Adj.: δεινός (5χ), αίόλος (2χ), άμείλιχος, δαφοιν(ε)ός (?), μέγας, πέλωρος, ώμηστης (jew. 1χ) Μ208 έρρίγησαν (Tr.) δπως ϊδον αίόλον -ν ' κείμενον έν μέσσοισι, Διός τέρας, vgl. V.202 φοινηεντα δράκοντα ^πέλωρον,; zur Prosodie von -ν s. L1 3-5 Th.299 (Keto[?] gebar άλλο L d άμήχανον) θείην κρατερό- φρον9 ’Έχιδναν, ' ήμισυ μεν νύμφην 1 ήμισυ <5* αυτε L -ν δεινόν τε μέγαν τε ' αίόλον (ci. Scheer aufgrund der Erkl. der Schol.; Hss. ποικίλον) ώμηστήν 322 (Echidna gebar Chimaera) της ην τρεις κεφαλαι' μία μέν χαροποΐο λέοντος, 1 ή δέ χιμαίρης, ή δ" -ος, κρατεροΐο δράκοντος 334 (Κητώ δ9 όπλότατον Φόρκυι) γείνατο δεινόν -ν, δς έρεμνης κεύ- θεσι γαίης 1 πείρασιν έν μεγάλοις παγχ§ύσεα μήλα φυλάσσει 825 έκ δέ οί (Typhoeus) ώμων 1 ήν έκατόν ^κεφαλαι -ος„ δεινοϊο (ν.1. κρατεροΐο) δράκοντος, ' γλώσσησι δνοφε- ρήσι λελιχμότες, L = κεφαλαι όφιόνεαι, „snake-heads“ (West zu V.826) Sc. 161 έν δ9 (auf dem Schild) -ων κεφαλαι δεινών έσαν, ού τι φατειών, 1 δώδεκα, ται φοβέεσκον έπι χθονί φΰλ9 άνθρώπων, vgl. V. 166 δεινοΐσι δράκουσι; zum Aussehen des Schildes s. Myres, JHS 61, 1941, 24f. Hes.- fr.33a,17 (Periklymenos konnte sich in verschiedene Tiere verwandeln) άλλοτε ^δεινός -ς, και άμείλιχος (sc. γινέσκετο), nach Hävers (s. E) 45 heißt d. Schlange im Grusinischen 'd. Unbarmherzige’ Hes.fr.204,136 L d κατά νώτα δα[φοιν- (= ατρίχος- 129?), vgl. φοινηεντα M2Q2 Cat.88,3 Trav. δφ]ις Φόρκφ ξυνομ[αίμων, vgl. Th.334 oben m. Komm. West z.St., zu 237f., zu 270—336 fr.226 (Prosaref.: Salamis hieß früher Κυχρεία) άφ9 ού δέ και Κυχρείδης -ς, δν φησιν Ησίοδος τραφέντα ύπό Κυχρέως έξελαθηναι κτλ.
S. R. van der Mije
δφρα L 1 etym.: Hamp, AJPh 104, 1983, 384; Hoenigs- wald, in: Laryngaltheorie 201 f.; Ehrenfellner, HS 107, 1994, 101—104 2 general: Bäumlein, Modi 192ff. 230f.; Bölling,
Lang. 25, 1949, 379-387; Burguiere, Infin. 149fT.; Chantraine, Gr.h. II index; Crespo, in: Athlon in hon. F.Rodnguez Adra- dos, edd. Bernabe et al., Madrid 1984, 129-138; Fuchs, BBG 1915, 170-177; Hahn, Subj. and Opt. 110f.; Kalen, Selbst. Finalsätze 28; vanLeeuwen, Enchir. 392. 399; Mein, De optativi obliqui, Progr. Euskirchen (Bonn 1907), 8ff.; Monteil, Phrase relative 308—316. 324f.; Rijksbaron, Conjunctions 143. 202f.; Scott, TAPhA 61, 1930, XXVI; Thiemann, Modus-Syntax 7f. 38f. 41 ff; Tsopanakis, Hom. Researches 283. 290; Vandaele, Opt. 97f. 102. 126. 181 ff. 3 particular instances: 0232: Jan- ko, Iliad ad 1.; 0547: Leaf; Shipp, Studies 146; Wackemagel, Kl. Sehr. 1795, Σ380: Edwards, Iliad ad 1., Ώ635: Leaf, £259: Berard, Intr.Od. 237, μ428: Stanford, h.Cer. 131: Richardson, Vit. p.7,30 (Plato, Lib.): Markwald, Hom.Epigr. 45 ff.
instances not in Gehring or Hofinger: Cypr.fr. 1,6 p.35 Dav., fr.7,12 p.38 Dav.; Il.Pers. fr.7,2 p.92 Ber., Eumel, fr.2,1 p.102 Dav. W. Beck
όφρυόεις [1*, 1H] Σχ sch.D Ύ411: εις ύψος πεπολισ- μένη. μεταφορά ό τρόπος L Bowra, JHS 80, 1960, 18; Meier, Ep. Formel 178; Visser, Katalog 87 A.l2
B am Abhang gelegen, hoch gelegen Ύ411 ως ει απασα Ίλιος -όεσσα πυρί σμύχοιτο κατ9 άκρης Hes. fr. 204,48 Μέγαρα σκιόεντα και -όεντα Κρρινθον (vgl. Str. VIII 6,23); s.a. όφρύς ΒII. — Wortf.: αΐπά, άκρος, άκρόπολις, επη- Οεψής, ήλίβατος (s.d.), ουρανομήκης, υψηλός V. Langholf
θφρύς [IV, 9°, 2Η, 3h] Ε Erbwort, s. Mayrhofer, EWAiall 282f. - Abi.: όφρυόεις F -ύος 1; -ύσι(ν) 22; 'ύας 1, -ής (Akk.Pl.) 1
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
θζ’
Μ zweis. [-3] -ΰς ΠΊ40 dreis. [1^] -ύσι(ν) μ 194, h.Cer.358, h.Merc.279 [2^«] ή δ9 άρ9 / ή, καί έπ9 -ύσι νεΰ- σε(ν) π 164 / φ 431 ύπ9 -ύος S493 [!««] ή καί κυανέησιν νέπ9 -ύσι νεΰσε, Α528 = F2O9 = h. 1,13, /620; μέτωπον νέπ9 -ύσι^ 0102, ¥^396; L Κ151; έλεεινόν Jm9 -ύσι δά- κρυον είβε,ν/ον 0531 / π219; L u δ 153; l0ä* -ύσι, δάκρυα λεΐβον / λείβων MS / #86; L ,(ν) S236, 0608, Th.827. 911; άνά δ9 -ύσι νεΰον /468; -ύας 1389 Σχ sch.D Κ151: έξοχαΐς μεταφορικώς
Β I (Augen)braue (Pl. außer S493) II in Beschr. von Verwundungen Brauen selber verletzt: ΠΊ4Ω (er traf ihn) όξέϊ λαϊ. ' άμφοτέρας δ9 -ΰς σύνελεν λίθος ζ 389 πάντα δέ οί βλέφαρ9 άμφί καί -ύας (οφρυς ν.1.) εύσεν άϋτμή 1 γλήνης καιομένης (vom Auge Polyphems; zum Pl. -ύας s. sch. r 383; zur v.l. s. N. E. Priest, Hom. Pap. in the Michigan Coll., Diss. [Mikrof.] Univ, of Mich. 1975, 175 [ed. des PMich. inv. 5636]) Brauen erwähnt, um Verwundg. zu lokalisieren: S493 τόν τόθ9 ύπ9 -ύος ούτα κατ9 όφθαλμοΐο θέμεθλα, έκ δ9 ώσε γλήνην Ψ396 περιδρύφθη στόμα τε ρΐνάς τε, 1 θρυλίχθη δέ μέτωπον έπ9 -ύσι 12 in Beschr. des körperl. Ausdrucks 2 a willentl. Zeichengebg. m. den Brauen zur Bekräftigg., Aufforderg. (έπινεύω, νευστάζω): Α 528 ή καί κυανέησιν ^έπ9 -ύσι νεΰσε, Κρονίων (vgl. 514—516. 524—527) = £209 = h. 1,13 /620 ή καί Πατρόκλφ δ γ9 (Ach.) L u σιωπή π 164 ή δ9 (Ath.) άρ9 L (δέ καρ]ήατι νεΰσε ν.1. PHamb. 154, vgl. West, Ptol.Pap.)* νόησε δέ δΐος Όδυσσεύς <p431 ή (Od.), καί L (Signal f. Tel. zum Angriff auf die Freier) μ 194 λΰσαί τ9 έκέλευον (ich, Od.) έταίρους ' -ύσι νευστάζων Verbot (άνανεύω): ι468 άλλ9 έγώ ούκ ειων, άνά δ9 -ύσι νεΰον έκάστφ, κλαίειν 2b sichtbare Funktion des Bereichs der Brauen, unwillkürl. Zeichengebg., Körpersprache, meist unter den Brauen (L. Malten, Die Sprache d. menschl. Antlitzes im frühen Griechentum, Berlin 1961, 6f.; allg. Lateiner, Nonverb. Beh.; Th. Rakoczy, Böser Blick, Macht des Auges u. Neid der Götter, Tübingen 1996, 42-55; unnötig das Postulat lexikal. Verfestigg. o. = ‘Auge* durch Gow, CR 58, 1944, 38 f.); d. Beschr. d. Brauen veranschaulicht Gesamtanblick u. -Wirkung; ‘Augen* explizit nur an den drei folgenden Stellen: S236 (Hera zu Hypnos:) „κοίμησόν* μοι Ζηνός Jm9 -ύσι,ν δσσε φαεινώ“ 0608 τώ δέ οί δσσε ' λαμ- πέσθην βλοσυρήσιν L ,ν Th.827 έκ δέ οί δσσων 1 u u πΰρ άμάρυσσεν Beschr. des Blick(en)s ohne den Begriff ‘Augen’: h.Merc.279 πυκνόν ^άπό βλεφάρων, άμαρύσσων ' -ύσι ριπτάζεσκεν δρώμενος ένθα καί ένθα er war ständig in Bew. m. den Brauen Th.911 [τών καί L , έρος εϊβετο δερκομενάων 1 καλόν δέ θ9 ύπ9 -υσι δερκιοωνται] Menschen vergießen Tränen unter den Brauen: TV88 τούς οι γ9 είσορόωντες ^ύπ9 -ύσι δάκρυ,α λεΐβον s #86” _ <5153 αύτάρ ό πυκνόν L ,ον εϊβε #531 ελεεινόν L ,ον ειβεν s 7r2i9roed ex Beschr. der Stirn über den Brauen bei einem gezwungenen, künstl.en, auf die Lippen beschränkten Lächeln: 0102 ((Ήρη) έγέλασσε ' χείλεσιν, ούδέ μέτωπον έπ9 -ύσι
' ίάνθη blieb kalt, angespannt anders: h.Cer.358 μείδη- σεν 9Αϊδωνεύς ' -ύσιν, ούδ9 άπίθησε lächelte (nicht m. den Lippen, wohl aber?) m. den Brauen, d.h. dem Bereich um die Augen, s. Richardson zu 357 f. II Geländefonnation ähnl. Augenbrauen (vgl. όφρυόεις, dort Lit.) Abhang, (flacheres Gelände über einem) Berghang Kl51 (die Götter) καθΐζον έπ9 -ύσι Καλλικολώνης, vgl. Σχ V. Langholf
δχ’ [IV, 9°] Ε Rückbildg. aus έξοχ9 (άριστοι), s. L Μ 2[«] (βροτ)ών ^δχ9 άριστ,ον/ς ο253, Ρ307, £843 /s O282in, //221, (τών) L ,ος έην / έών Β161, #123 / Ψ357; δπως ’ ,α γένηται Γ110 (ΙΑ>οτ]ών) ,ον/ς
894
893


οχεα
δχ’
απάντων Λ/344 = 357 / ν297, /432; όπως L .α γένοιτο/ ηται γ 129, ζ420 / ν365 = ψ 11Ί ’M (οιωνοπόλ)ων L jO(l>)£ 4 69 = Zlff' / ω429 Λ/344+ nach κ*, sonst nach Naturlängen (-ειν i? 123, -ης Ψ35Ί, -ων/ς) zur Ver- meidg. von overlengthening durch gleichbed. μέγ* (s.d. Μ 1 b, nie durch δχ* ersetzbar)
Σχ sch.D 4 69 ( = sch.min. P.Oxy.2405 z.St.), £110: έξόχως L Leumann, Hom. Wort. 133—6
B weitaus, bei weitem, nur hom. (dichtersprachl. Kunstwort, vgl. E), ausschl. in Vbd. m. άριστος* (s.d. G1 b, Pl. nur 5°), meist + gen.comp. (VN £843+, £307, ω429, Berufsbez. 4 69+, //221, τών ΒΊ6\, #123, απάντων u./o. βροτών M344*, ι432, v297 , o253) bis auf Ψ35Ί (impl.) u. £110, γ 129* (Ntr.Pl.); in dir.R. (7x von 10 nb. Ntr.Sg./Pl.) £110 (REnde), Λ/344+, 7°, in / vor REinl. Z76 / A 69, 0282 (Jew. PN + Patron.J, in Exk. £761, //221, o253, in Erz. nur (L getötet:) £843, £307, (Wettkampf:) Ψ35Ί, #123; re- spondierend gehäuft (vgl. έξοχ- £480/83, /631/38/41) z420/ 32, Klangwiederh. όχ*/Όχ- ES43. — Stellen s. M bzw. ISp. 1291,14f. 30f. 38ff. 49ff. 77f.; 1293,25f.; 1294,62ff. 72f.; 1296,20ff.; 1299,64f.; 1301,26ff. 34ff. - Wortf.: έξοχ(α) B2b am Ende, μέγ(α) ΒIII2, παν(άριστος), πολλόν BI3ba
D v.l. Γ243 R. Führer
δχεα n. [59\ 1°, 3h] E zu Verbalwz. *ueg*h- 'bewegen’, 'fahren*, 'führen’ (s. LIV 602 f.); als gr. Abstrakta erwartet *u6kho- m. (s. δχοι), *uokhä- f. (myk.) od. *uekhes- n.; zum -o-stufigen n. o. s. L8; nom.act. > Dingbez. 'das Fahrende’ (vgl. russ. voz 'Fuhre’). — Abl.: αίγίοχος, γαιήοχος\ άγέρω- χοςΊ, s.d. Ε; vgl. όχέομαι
F -έων 31, -εσφι(ν) 24, -έεσφι 1, -έεσσι 1, -εα 6
Μ 1 dreis. la U«2] έξ -έων 4 621; ή δ* -έων h.Cer.377; ές δ* / κείν* -εα Ε745 = 0389 / Λ 160in = O453in a h.Ap.234'n; -εα Σ224 [_2] ^έξ -έων. σύν τεύχε- σιν άλτο χαμαζε Γ29 = £494 = Ζ103 = Λ/81 = ΝΊ49 = 4 419 = /7426 s 4 211; ένδ* ίππους έστησε GN 1 λύσασ/ #(’) (ύπ), j παρά δ(ε) /V35 s £369 / 0 504, λύσασ(’) L , περί / κατά δ* ΕΊΊ6 s 050; ηριπε δ* , . (κατά <5*) £47. 294 = 0 260. 122 = 314 - 0452, Γ487, /7344, £619; L , Π379; ^-έων. £221 = 0 105, 4 512 a 517 [wl] L , 4 306, 0455 lb ϊπποισιν καί ^-εσφι.ν Λ/114, <5533; παρ* / σύν / ύπ* , .(ν) 0565, 03 / /7811 / 041 s Ν23, ΨΊ [---] ύπ* u jV ¥Ί30 [Jx] σύν ϊπποισιν καί -εσ- φι.(ν) £219, /384, Σ237, 4 297, Μ\ 19; πρόσδ* / παρ* ϊπ- ποι(σ\ .ν £107 / 794; αύτοϊσιν -εσφιν 0290, 4 699; παρ* (...) ^-εσφι(ν). Ε2Ζ, Μ9\\ ύπ(ό ...) , d 0136, h.Cer.375;
L j ^22, *£518 2 viers. [«J«] άμφ* -έεσφι E722;
αμφι σφοϊς -έεσσι Σ231 (wohl aus euphon. u. rhythm. Gründen statt *αμφι σφοΐσιν -εσφι) von ♦/*- keine Spuren, viell. sehr früher Schwund (durch volksetymol. Bezug auf οχος 'Halter’ [s. δχοι] zu έχωΊ L7256f., vgl. Chadwick, in: Melan- ges Chantraine 30)
Σχ , sch.min. P.Berlin inv. 10511 zu 4 160: άρματα, sch.D £29: έξ -έων έκ τών άρμάτων (ähnl. 4 306. 419, £28. 107. 221. 722 [auch όχήμασιν, ähnl. Ν23 u. vgl. sch.min. P.Amst.6 zu 041], 0290, 4 160, 0453, Σ224), /7811 σύν -εσφι διδασκόμενος* άντί του άρματομαχεΐν έπιστάμενος. έν πολέμω γυμναζόμενος ν
L ‘Delebecque, Cheval, passim; 2Shipp, Studies 1-17· ’Wiesner, Arch.Hom.Fl 1-29. 91-110, bes. 135f.; ‘Ruijgh, ini Coll. Myc. 207-220; ’LJ. H.Crouwel, Chariots and other, means of land transport in Bronze Age Greece, Amsterdam 1981 59— 151, bes. 112-117. 145-151; \ , wheeled vehicles in’lron Age Greece, Amsterdam 1992, 27-74 u. bes. 104-107; ’O.Pa- 895 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
nagl, in: Serta Indogermanica, Festschr. Neumann, hrsg. J. Tischler, Innsbruck 1982 (Innsbr. Beitr. z. Sprachwiss. 40), 251-257; 8Plath, Streitwagen 258-273
B Wagen, Fahrzeug, als Beförderungsmittel von Menschen u. Göttern, meist in Gefechtskontext, ferner allg. zur Fortbew. sowie bei Wettrennen u. im Totenkult. Mit o. ist (anders L182. 142 u. ISp. 1314,27) in über 90% der Fälle (57 von 63 Stt.) d. Wagen ohne Pferde gemeint (z.B. Sprung / Fall vom Wagen, nicht auch von d. Pferden — umgekehrt 4 366 έσταότ* έν #’ ϊπποισι καί άρμασι), obwohl Gleichsetzg. m. dem ganzen Gespann eigtl. immer naheliegt (vgl. LJ13); o. im fgrE jedoch nie f. 'Pferde*, wie άρμα (s.d. B7). 0136 ist m. o. offensichtl. nur das Joch gemeint (s. 1g). Über Bed.wandel von ϊπποι (+ άρμα / δχεα) 'Pferde (+ Wagen)* zu 'Wagen* s. (m. Ein- schränkg., vgl. oben) L182. 85f. Pl. (verseh, erklärt: Chantraine, Gr.h. 1131 / L4213, Schwyzer 1143) meist nur von einem Wagen gebraucht, von mehreren: 4 297, 0 504. 565, /384, 4 160, Λ/119, 03, /7379, Σ224. 231, ΨΊ. 130, 'Übergangsform’ 4 306 (distrib. PL). Stets zu (od. m.) Präp./Präv., außer 4 160in = O453‘n = h.Ap.234in, Σ224 (dir. Obj.), Λ/114 / 0290, 4 699, #533 (von άγάλλομαι abh. / dat. sociat.). Meist m. άρμα (s.d., hier nur Wichtigstes u. Abweichg.en) gleichbed. (άρμα, δίφρος, ϊπποι, δ. oft im Kontext synon. Wagen, vgl. ISp. 1315,16—23), unterscheidet sich o. haupts. im synt. u. metr. Gebr. (dazu u. zum Verh. zu vierrädriger άμαξα / άπηνη, zu δίφρος u. ϊπποι 'Wagen* s.d. u. ISp. 1315,23-58). Viell. άρμα gehobener als δ,, das nur ein, eher poetisches als deskriptives, Epith. hat (s.u. u. 2a, vgl. L‘170. 173; sit.spezif. κείν* 4 160, 0453, h.Ap.234 kaum m. Page, History 280 als Epith. zu betrachten). Das Paradigma von o. defektiv (ungenau L1169) u. in Suppl.verh. zu άρμα, δίφρος u. ϊπποι, ζ.Β. f. Gen.Sg. 'Wagen’: άρματος, δίφρου, δίφροιο, ϊππων, ϊπ- ποιιν, όχέων (letzte drei m. Präp.); statt metr. unbrauchbarem Gen.Pl. άρμάτων: δίφρων Sc.306. 370, ϊππων, όχέων Π379. δχεα metr. unbequem, außerdem unbelebter Nom. im fgrE selten. δχεσφι(ν) Gen. nur £107 (u. [statt unmetr. ύπ* όχέων] ΨΊ2, dazu s.u.), sonst Dat. (= *δχεσσι L22. 17 A.3), vgl. L211—15 (-φι urspr. instr. Dat. [vgl. Ψ7 / Σ244!], später über Lok. m. Präp. Ausbreitg. auf Gen. [vgl. Δ29Ί* / £107]). — In Beschaffenh. dem άρμα (s.d.) gleich, wird o. vom ηνίοχος gelenkt, nb. dem d. bewaffnete παραιβάτης steht (Ψ132); als Rennwagen ist o. 4 702, Vz517 m. einer Person besetzt. Zugtiere nur Pferde, meist zwei (expl. 0290, Dual £13. 107. 224. 366. 768, 041. 108. 136, 4 519, N23, meist PL), selten eins (7Ύ22, s.u. 2; ¥^518) od. vier (4 699 Rennwagen, 702 nur ein ελατηρ; vgl. 0185, v81; LViergespann spätgeometr. Element, L322f., L652f. 104f.; vgl. noch ¥Ί71Ε: Opfer eines L jS?). Beipferde bei o. nicht erwähnt. Schnelligk. der Pferde £222f., 01O6f. (104 neg.), X22. Über Schirrg. der Pferde s.
L318—20, +L3112—117, +L673f. Anschirren 041, 7V23, iP130f., h.Cer.375f., Ausschirren £369 — N35 s £776, 0 50. 504, 4 620f., als Verbot ΨΊ (vgl. V. 11). Nach dem Ausschirren werden d. (bis auf 0504 göttl.) Pferde £369, 0504 (vgl. 564 f.), 2V35f. gefuttert, £777 zum Weiden freigelassen, /V36f. gefesselt bzw. £776, 050 in Nebel gehüllt. Wagenkasten m. Deichsel, Rädern, Joch u. Zaumzeug wurden häufig getrennt aufbewahrt (ähnl. ΒΊΤΗ., 0435. 441 άρματα, £193ff. δίφροι) u. vor Gebr. zus.gesetzt: £722-731. Konstrukt. u. Material (£722—731 eines f. menschl. Verhältnisse nicht repräs. [s. L3103, L6106f. m. Anm.] uGötterwagenjS; £745 « 0389 [vgl. oben u. 5 a] d. einzige Epith. φλόγεα, das im fgrE nur hier; h.Cer.375 L , aus Gold, vgl. V. 19, s. δχοι\ a|ig L314“!8. 103-106, +L5112-117, +L652f. 73f.) ähnl. wie bei άρμα (s. ISp. 1314,48—62): zweirädrig, leicht u. haupts. aus Holz m. Metallbeschlag. Auch wenn die hom. Epen si-


οχεα
οχεα
cherl. eine in d. Bronzezeit reichende Tradit, widerspiegeln, sollte man die Frage, ob der Wagen(gebrauch) im fgrE einer bestimmten, eng begrenzten Periode zugeordnet werden kann (auch unter Berücksichtigg. der dichterischen Freiheit sowie des Umstandes, daß z.T. nicht mehr verstandene Elemente aus verschiedenen Epochen wie z.B. Reminiszenzen an Kampftaktik m. Wagengeschwadern od. an Viergespanne in die Handlg. eingeflochten worden sind), viell. eher verneinen, vgl. L6106f. (s.d. Anm. 565 m. Lit. u. + L3135f. m. Altern.n). Allerdings scheinen Pferde u. Wagen wichtige Elemente der (sozio-?)kul- turellen Kontinuität seit der myk. Zeit darzustellen (L5151). In Gefechtskontext (1) meist f. den Transport des schwerbewaffneten Kriegers zu/auf/von dem Schlachtfeld verwendet, um dessen Kräfte f. den Fußkampf zu sparen (vgl. z4 229f., £254f., A717f.; sog. Apobatentechnik, s. L327f. 95—97, +L5145), sowie Λ 512 f. 621 für d. Transport von Verwundeten. Vereinzelt gebraucht als bewegl. Kampfplattform (Δ 306, £280/94), zum Lanzenwerfen (-stoßen £850—859). 21297—305 Reminiszenzen an alte, im Nahen Osten (/384 Ägypten) beheimatete Kampftaktik m. Wagengeschwadem, vgl. L396f. (un- wahrsch. 26, s. L5145. 149). Diese Kampfart nach Vorst, des Dichters auch den Tr. bekannt: A/49ff. bleiben d. troj. Wagen am Rande des Grabens um das gr. Schiffslager stecken, trotz Hektors Drängen, diesen zu überqueren; auf Anraten von Pulyd. (M75 ff.) steigen die Kämpfer von den Wagen herunter (Λ/81 ff., s.u. 1b) u. dringen zu Fuß, zu fünf Abteilg.en umgruppiert, in das gr. Lager ein, die Wagenlenker aber bleiben bei ihren Wagen am Graben. Einer der Abteilg.en, angeführt von Hektor, Pulyd. u. seinem Lenker Kebr. (M91 f., s.u. 1 c), gelingt der Durchbruch ins Lager. In 03 (s.u. 1 h) versammeln sich die von den Gr. in die Flucht geschlagenen Tr. wieder bei den am Graben zurückgelassenen Wagen. Die Apobatentechnik erforderte höchste Geschicklichk. (ιπποσύνη Δ 303, Π 809) vom — hochgeachteten — Wagenlenker (παραιβάτης u. ηνίοχος wurden als ίππήες betrachtet, *£132f.; als Lenker u. Pfleger der Pferde häufig auch Adelige u. Gotth.en, z.B. £219. 221 fT. [Pand.]. 230 [Aen.]. 236, 0105/116. 136, A512f. 517 [Nestor] u. s.u. 1 d, 5). Das geschickte Wagenlenken mußte ständig geübt werden, wofür das (Λ699, X22 [vgl. *£518] angedeutete, in Ψ als Teil der Totenfeier erwähnte) Wagenrennen (2) Gelegenheit bot, das darin, wenn nicht im Kult überh., seinen Urspr. haben dürfte (vgl. Benutzg. von o. durch Götter, oben). Für weitere kultische Zwecke (3), jedoch nicht als Leichenwagen, ist 6. verwendet in der Totenfeier ΨΊ—14 beim dreifachen Umfahren der Leiche u. 130-134 im Trauerzug zum Scheiterhaufen (vgl. L324—26. 98f., L5145, L6105). Seines beachtl.en Wertes wegen war ein Gespann nur f. Vertreter der Adelsschicht erschwing!, u. daher bis in d. geometr. Zeit ein Statussymbol (L324, L5148-150, L6104f.) u. als Geschenk (4) bes. eindrucksvoll: 029Of. werden als πρεσβήιον ein Dreifuß, zwei Pferde m. Wagen u. eine Sklavin zur Wahl gestellt; vgl. o84f. Gastgeschenke: Dreifuß, Becken, zwei Maultiere od. goldener Becher u. *£702-705 Ringkampfpreise: Dreifuß / Sklavin im Wert von 12/4 Rindern (Eurykl. «431: 20 Rinder); Λ 700 Dreifuß Kampfpreis bei Wagenrennen (s.u. 3). Als 'Reisewagen’ (5) benutzen o. (außer δ 533 Aeg. u. Ag.) nur Götter, als Götterwagen im Kampf nur £369 (Retten verwundeter Aphr.), Kampfeinsatz 0432 (455 Rückblick, s.u. Ij) von Zeus verhindert. Jn dir.R., (Gr. 8x, Tr. 3x, Zeus) A306, £219. 221, θ105. 290. 455. 504, /384, /1512. 699, *£7, 6533 (L , bei άρμα 33 von 93 Stt.); RAbschl. (nur /1419, 041, /7426 Sprecher ist Kämpfer / Lenker des o.). Danach folgt (außer £107. 794, θ41, Λ 517, X22) der Absprung 21419, £107. 494. 794, ZI 03, 041, Λ 211. 517, Λ/81, TV749, /7426, X22; gehäuft Δ 297/306, £219/221, 041/50, Λ 512/517, Af 81/91. 114/
897
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Π9, 0 452/453, £224/31/37, h.Cer.375/377. - Wortf.: άμαξα, άπήνη, άρμα, δίφρος, ίππος
1 In Gefechtskontext, außer £369, 0 455, von Menschen benutzt la Ankunft auf dem Kriegsschauplatz /7811 φώτας έείκοσι βήσεν άφ' ίππων ' πρώτ' έλδών σύν -εσφι, διδασκόμενος πολέμοιο (Euphorbos), zur Interpr. s. Janko+, Iliad ad I. Σ237 (τόν ρ' [Patr.]) έπεμπε (Ach.) σύν ίπποισιν και -εσφιν 1 ές πόλεμον (weil Patr. selber keinen Wagen hatte), vgl. Δ 366+ ίπποισι και άρμασι κολλητοΐσι 1 b Abspringen vom Wagen, um m. dem Gegner zu Fuß zu kämpfen (£29, Δ419, ΝΊΑ9, /7426), die Truppen anzuspornen (£494, Z103, Λ 211) od. sie umzugruppieren (A/81) £29 (Men.) έξ -έων σύν τεύχεσιν ^άλτο χαμάζε Δ (vgl. Π 733+ έτέρωδεν άφ' ίππων L J = £494 (Sarp.) = Ζ103 (Hektor) = Μ81 (s. auch le) = TV749 (obwohl d. Tr. außer Asios ihre Wagen am Graben zurückgelassen hatten, vgl. Janko, Iliad zu TV657) = /1419 (Diom.) = /7426 (Sarp.; Patr. έτέρωδεν έκδο- ρε δίφρου) = Λ 211 (Hektor) 1c Lenker bleibt beim Wagen zurück A/91 (Hektor, Pulyd. u. Kebr. führen die erste u. beste Abteilg. an) πάρ δ' άρ' -εσφιν ' άλλον κάλλιπεν, s. auch le Id Personentransport auf dem Schlachtfeld, wozu d. Kämpfer einen and. Fürsten (vgl. Vorbem.) als Lenker einzusteigen bittet £219 (Aen. zu Pand.:) „πάρος δ' ούκ έσσεται άλλως, ' πριν γ' έπι νώ τφδ' άνδρί (Diom.) σύν ίπποι- σιν καί -εσφιν ' άντιβίην έλδόντε σύν έντεσι πειρηδήναι“ 221 άγ' έμών -έων έπιβήσεο = 0105 (Diom. zu Nestor) le Wagengeschwader u. Kampf von den Wagen aus (zur Kampfart s. Vorbem.) /1297 ίππήας μέν πρώτα σύν ίπποι- σιν καί -εσφιν, ' πεζούς δ' έξόπιδεν στήσεν (Nestor)L, vgl. Kirk, Iliad ad l.u; Zweiteiig, ίππήες - πεζοί+ auch Λ 49—52 (πρυλέες). 150f. (Gr. gg. Tr.) 306 (Nestor:) „μηδέ τις ιπποσύνη τε καί ήνορέηφι πεποιδως ' οίος πρόσδ' άλλων με- μάτω Τρώεσσι μάχεσδαι, 1 μηδ' άναχωρείτω' 1 δς δέ κ' άνήρ άπο ών -έων έτερ' άρμαδ' ϊκηται ' έγχει όρεξάσδω" (ώδε καί οί πρότεροι πόλεας έπόρδουν, vgl. Λ 743 f.) L u /384 (Theben hat 100 Tore) διηκόσιοι δ' άν' έκάστας ' άνέρες έξοιχνεΰσι σύν ίπποισιν καί -εσφιν, in Ägypten (vgl. Vorbern.; L393: Neues Reich); zu Theben s. Hainsworth, Iliad ad
I. If Sturz des tödl. getroffenen Lenkers / Kämpfers (£294, 0 122. 260. 314, 0 452, £619 / £47, /7344, K487, unklar £28, /7379; außer £619 stets von Tr.) vom Wagen /7344 (Mer. νύξ' ίππων έπιβησόμενον) ήριπε δ' έξ -έων (vgl. Λ 743 ^ήριπε δ' έν κονίτ^σιν nb. ίππους V.738, kontrast. £75 L j u. vgl. noch Χ46Ί ήριπε δ' έξοπίσω; allg. in
II. [ύπ]έ£ / έξ -έων 1 / 23χ, ήριπε 20χ) = £47in = 294in * 0260 = 122in = 314 = 0452 (s. V.453 in 1 g) = £619in (κατά δ' ηνία χεΰεν έραζε) — Κ487,η (nur hier SE, sonst folgt Klausel m. Tod des Fahrers, Dröhnen der Rüstg. o.ä.) Π 379 (Patr. jagt Tr. über den Graben zurück) ύπό δ' άξοσι φώτες έπιπτον ' πρηνέες έξ -έων, δίφροι δ' άνακυμβαλίαζον 27231 (Ach. ϊαχε, Tr. κυκήδησαν) δλοντο δυώδεκα (s.d. Β3) φώτες άριστοι ' άμφί σφοϊς -έεσσι (ν.1. ξίφ<έ>εσσι) καί έγχεσιν, viell. freie Schilderg. (vgl. Vorbem.), wie die Männer im Tumult vom Wagen stürzten (u. überfahren wurden?) od. über ihn stolperten (Nabe, Deichsel?) u. in d. eigenen Speere fielen, vgl. Ameis-H. u. Edwards, Iliad ad I. £28 (Tr. ϊδον) τόν μέν άλευάμενον, τόν δέ κτάμενον παρ' -εσφι, der eine vom Kämpferpaar liegt tot nb. dem Wagen, der andere ergreift die Flucht. 1g schwer lenkbare od. führerlose Wagen: d. Pferde erschrocken durch Blitz des Zeus (0133-135), Verlust des Lenkers (Λ 161, 0452) od. Aufschrei des Ach. (Σ222) u. gehen durch (L/l 160, 0453,, Σ224), d. leere Wagen folgt rasselnd (L j vgl. h.Ap.234, s.u. 3) 0136 (Zeus άφήκε κεραυνόν) τώ δ' ϊππω δείσαντε καταπτητην (statt aufzubäumen?) ύπ' -εσφι* ' Νέστορα δ' έκ χειρών φύγον ηνία unter dem
898


οχεα
Joch (Ameis-H.), vgl. £404 u. 5 b Λ 160 πολλοί ίπποι ιΧείν’ -εα κροτ Λάλιζον (ηνιόχους ποδεοντες) ließen den leeren Wagen rattern, d.h. er ratterte, weil er leer war 0453 ύπερωησαν δέ οί ίπποι 1 ^έόντες, s. auch V.452 in 1 f Σ224 (Ach.s Schrei) ίπποι αψ -εα τρόπεον (ηνίοχοι δ9 έκπληγεν), vgl. V.231 in If lh Wagen als Rückzugsmög- lichk. £107 άναχωρήσας πρόσδ9 ίπποιjv και -εσφιν. έστη (Diom.) 794 (Ath. fand den Diom.) παρ9 ιπποισ^ d έλκος άναψύχοντα 03 (Tr.) παρ9 -εσφιν ^ερητύοντο μέ- νοντες. (πεφοβημένοι), dazu s. Vorbem.; vgl. 0345 (d. fliehenden Gr. παρά νηυσίν L J li (Einsteigen des Lenkers vor / Ausschirren der Pferde nach dem) Transport eines Verwundeten vom Schlachtfeld Λ 512 (Idom. zu Nestor^ ,,σών -έων έπιβήσεο, πάρ δέ Μαχάων 1 βαινέτω** =517 (ων -έων έπεβήσετο) 621 (Nestor u. Machaon άπέβησαν) ίππους δεράπων λύε 1 έξ -έων £369 ίππους έστησε Ίρις ' λύσασ" έξ -έων (παρά βάλεν ειδαρ) (d. verwundete Aphr. war auf Ares* Wagen zum 01. gebracht worden), vgl. 5e Ij Rückkehr aus dem Kampf 0455 (Zeus: „hättet ihr, Ath. u. Hera, euch auf den Kampf eingelassen) ούκ äv έφ9 ύμετέρων -έων πληγέντε κεραυνφ * αψ ές "Όλυμπον ίκεσδον", weil d. Wagen vom Blitz vernichtet u./od. d. Pferde durchgegangen wären Λ/114 ούδ9 άρ9 έμελλε ' ίπποισιν και -εσφιν άγαλλόμενος ' αψ άπονοστήσειν 119 νηών έπ9 άριστερά, τβ περ "Αχαιοί ' έκ πεδίου νίσοντο σύν ίπποισιν καί -εσφΓ 1 τβ ρ" ίππους τε καί αρμα διήλασεν, wohl an einer St., wo man den Graben überqueren konnte 1k Pferde u. Wagen nach d. Kampf (vgl. Vorbem.) 0504 (Hektor:) ίππους ' λύσαδ" ύπέξ -έων, παρά δέ σφισι βάλλετ" έδωδήν; d. Befehl wird V.534L ausgeführt; vgl. 5e. Das Ergebnis: 565 ίπποι δέ κρΐ έρεπτόμενοι καί όλύρας 1 έσταότες παρ" -εσφιν Ήώ μίμνον 2 bei Wagenrennen; in dir.R. u. Gl. Λ 699 (dem Neleus χρεΐος όφείλετ" έν Ήλιδι) τέσσαρες άδλοφόροι μπποι αύτοΐσιν -εσφιν. ' έλδόντες μετ" αεδλα (Dreifuß, vgl. oben Vorbem.). Zur Wendg. L u (auch O 290 in 4) „chariot and all“ s. Monro, CR 8, 1894, 402b X22 (Ach. προτί άστυ έβεβήκει) σευάμενος ως δ" ίππος άεδλοφόρος σύν -εσφιν (^τιταινόμένοςd πεδίοιο) (eines Gespanns?) ίΡ518 (Gl.:) δσσον δέ τροχού ίππος άφίσταται, δς ρα τ" ανακτα 1 έλκησιν πεδίοιο u d σύν -εσφι (so weit war Men. beim LWagenrennenj von Antik entfernt), Gl.bezug auf L d uns. 3 rituell bei Totenfeier (dreifaches Umfahren der Leiche u. Prozession zum Scheiterhaufen) u. kultischem Brauch ΨΊ (Ach.:) „μή δή πω ύπ" -εσφι~ λυώμεδα ίππους, ’ άλλ" αύτοΐς ίπποισι καί άρμασιν άσσον ίόντες ' Πάτροκλον κλαίωμεν** 130 (Ach. Μυρμιδόνεσσι κέλευσε) ζεύξαι ύπ" -εσφιν έκαστον ' ίππους (αν δ" έβαν έν δίφροισι παραιβά- ται ηνίοχοί τε) unter das Joch, vgl. 5b h.Ap.234 (im Pos.- Hain steigt d. Lenker ab, d. Pferde) jceiv" -εα κροτέουσιν. άνακτορίην άφιέντες, vgl. Λ 160, 0453 in 1g; Übersicht von Interpr.en dieser St. s. Schächter, BICS 23, 1976, 102-113 4 als Geschenk 0290 (τοι) πρεσβήιον έν χερί δήσω, ' ή τρί- ποδ" ήέ δύω ίππους αύτοΐσιν -εσφιν ' ήέ γυναΐκ(α), s. zu Λ 699 in 2 u. vgl. Vorbem. 5 als Fortbew.smittel im allgemeinen (nicht spez. f. milit. Zwecke wie in 1); außer <5533 nur von Göttern benutzt 5 a Zusammensetzen des Wagens
£722 'Ήβη δ" άμφ" -έεσφι δοώς βάλε κύκλα ' χάλκεα όκτάκνημα σιδηρέφ άξονι άμφίς, folgt Beschr. des aus Bronze, Eisen, Gold u. Silber gefertigten Wagens (vgl. Vorbem.; L3103 irrtüml. „SechsLspeiehenrad/‘, L5113+: fast immer VierL J 5b Anschirren der Pferde 041 -εσφι τιτύ- ακετο. ϊππω (Zeus; 44 έπεβήσετο δίφρου) Ά Ν23 (Pos.) L j schirrte (fur sich) an (Trümpy, Krieg. Fachausdrücke HOf.) unter das Joch, vgl. 0136 in 1g, ψ 130 in 3 h.Cer.375 ίππους δέ προπάροιδεν υπό χρυσέοισιν -εσφιν ' L j (Ha- 899 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όχεύς
des, Forts, in 5c), vgl. V. 19 (s. δχοι) 5c Besteigen des Wagens h.Cer.377 ή δ" (Perseph.) -έων έπέβη (Forts, von 5b) £745 ές δ" -εα φλόγεα ποσί βήσετο (Ath.) = 0 389, Ls.o. Vorbem.j 5d Fahren <5 533 (Aeg.) βή καλέων Άγαμέμνο- va 1 ίπποισιν καί -εσφιν 5e Ausschirren der Pferde, L j £776 ίππους έστησε 'Ήρη ' ^λύσασ" έξ -έων., vgl. 369 in li, 0 504 in 1k (nur £755 ohne L J s 0 50 (Zeus) = 7V35in (Pos., παρά βάλεν ειδαρ)
D v.l. £13 (PMich. inv. 1318,13 υπ ο]χεσφι; dazu N.C. Priest, Homerie Papyri in the Michigan Collection, Diss. 1975 Univ, of Mich., Ann Arbor 1979, 55—61), £58. 75, Ύ330
M. de Leeuw
όχέομαι s. όχέω
όχετηγός [V] E VG οχετός sonst nicht im fgrE Σχ sch.D Φ257: υδραγωγός, ό τόν τού ύδατος οχετόν κα- δαίρων
Β grabenziehend, als Gruppenbez. zu άνήρ (s. I Sp.862, 19ff.) Φ257 ώς δ" ότ" άνήρ -ός άπό κρήνης ' ... ύδατι ρόον ηγεμονεύη 1 άμάρης έξ έχματα βάλλων (τό δέ τ" ώκα κατειβόμενον κελαρύζει χώρφ ένί προαλεΐ), zur 1. VH vgl. (£597, S376, r 391) άνήρ, άπάλαμνος / μενέχαρμος / χαλκεύς, zum Wortspiel (?) ό. — ρόον ήγεμονεύη, s. Chantraine, Etudes 90. Zur Sache s. Richter, Arch. Hom. H 105f.; ebd. o. als t.t. aufgefaßt, angezweifelt von A. Riedenauer, Handwerk u. Handwerker in d. hom. Zeiten, Erlangen 1873, 673 u. N. Himmelmann, Über bildende Kunst in d. hom. Gesellschaft, Wiesbaden 1969, 41 Μ. de Leeuw
όχευς [1Γ, 2°] E based on έχω, Leukart, -täs 242 n.281. 243, cf. Myc. PN o-ke-u 1 DMic. II 22 Μ 1 [«!] -εύς £372 2 [~-χ] έρρήξαντο / έρρηξεν δέ πύλας ^καί μακρόν -ήα. Μ29\, JV124, L , Μ\2\; -ήα /2 566; όδι ζωστήρος -ήες Δ 132, Γ414; -ήες Μ455. 460; πύλας καί άπώσαν/εν -ήας Φ53Ί, /2446; -ήας φ4Ί, ω166
Σχ sch.D £372: ό συνέχων καί συσφίγγων τήν περικεφαλαίαν ίμάς, Δ 132: οί συνέχοντες τόν ζωστήρα ιμάντες, Λ/121: τόν συνεκτικόν τής δύρας μοχλόν, sch. Bam. φ4Ί'. νύν τάς λεγομένας βαλάνους τάς έν τφ λεγομένφ χελωνίφ κατ" άντικρύ τής κλειδός
Β (holder) chin-strap of helmet (1), clasp of beit (2), bar of gate,, door (3); near άραρίσκω Δ 132, Λ/455, cf. Φ53Ί (535), κληίς / κληϊζω Μ455, φ4Ί / ω166 and see /2566 in 3 1
chin-strap of helmet £372 αγχε δέ μιν πολύκεστος ίμάς ...' δς οί ύπ" άνδερεώνος -εύς τέτατο τρυφαλείης (ίμάς Bla) 2 clasp of ζωστήρ (app. conflicting descriptions) Δ 132 ΐδν- νεν (Ath. the arrow) ^δδι ζωστήρος -ήες ' χρύσειοι σύνεχον καί διπλόος ήντετο δώρηξ.. ' έν δ" έπεσε ζωστήρι άρηροτι όϊστός (διά ζωστήρος έλήλατο), see Kirk, Iliad ad L, Arch. Hom. E 121 Illustr. 19a K414 (τόν βάλε μέσσον άκον- τι) νώτα παραίσσοντος, L u · · άντικρύ δέ διέσχε παρ9 όμφαλόν αιχμή, see Edwards, Iliad ad 1. 3 bar of gate,
door (see έπιβλής, κληίς; 4x after ούδέ) of gates (of Gr.s exc. Φ537): M121 ουδέ πύλησιν 1 εύρ" έπικεκλιμένας σανι- δας ^καί μακρόν -ήαΛ 291 (ούδ9 αν πω τότε γε) τείχεος SQ“ ρήξαντο πύλας L , ' εί μή κτλ. - 2V124ex (on sg.: Michel, Erläuterungen 99; Janko, Iliad ad 1.) Λ/455 (πύλας ηύκα στιβαρώς άραρυίας, δικλίδας) δοιοί δ’ έντοσδεν -ήες ' ει- χον έπημοιβοί, μία δέ κληίς έπαρήρει 460 ούδ9 αρ9 -ήες ' έσχεδέτην, σανίδες δέ διέτμαγεν ' λαός ύπό ρι^ΐής
(Priam: „keep gates open until they’re inside, then επ9 αψ δέμεναι σανίδας πυκινώς άραρυίας**) οί δ9 ανεσάν t® πύλας καί άπώσαν -ήας s /2446° of doors: /2566 (even a young man) ουδέ κ9 -ήα ' ρεΐα μετοχλίσσειε δυράων ηβε· 900


όχευς
τεράων (see vv.453ff. έπιβλής, κληϊδα) φ4Ί έν δέ κληϊδ9 ήκε, θυρέων δ9 άνέκοπτεν -ήας ' αντα τιτυσκομένη, Η. Diels, Antike Technik, Leipzig 1924, 42-52 ω 166 τεύχε9 άείρας ' ές θάλαμον κατέθηκε και έκλήΐσεν -ήας
D φ 391ex (= Λ/29ΓΧ etc., see Μ 2) Galen (Ph. 101, 1957, 324 f.) W.Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
όχέω, όχέομαι [5\ 5°, 1H, lh] E mid. < *ueg9h- (see δχεα E); act. < έχω (partly < *ueg9h- ?), see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. όχέω \ Tucker, Greek Verbs 128. - Deriv.: Όχήσιος (see also έχω E)
F act. -έεσκον 1, -έειν 1, -έων 2, -έόντας 1 (f- imposs. 7/211) 2 -εΐτο lh, -έεσθαι 2; έπ-ήσεται 2, -ήσονται 1;
-ήσατο 1 (f- imposs. Ρ449, ÄT33O. 403 = Ρ77)
Μ 1 act. la trisyll. [<^-] -έειν a291; Jjv ατην -έωνΛ Sc.93 [---] L j φ302 lb quadrisyll. -έεσκον
Λ619 U^w] -έόντας τ/211 2 mid. 2a trisyll. k$x] -εΐ¬
το h.Ven.217 2b quadrisyll. Μχ] -έεσθαι K4Q3 = P77 [ufoo] fπ-ήσεται. P449; -ήσατο ε54 X330
[Mi_5] -ήσονται ΩΊ3\
Σχ 1 act. sch.Bam. α297: νηπιάας -έειν' τά νέων φρο- νεΐν και φέρειν. ή όχεΐσθαι ύπό νεό τητος, τουτέστιν άφρονα είναι, 7/211: ύποφέροντας. ή έχοντας και βαστάζοντας 2 mid. sch.D ΛΓ402: -έεσθαι' έποχηθήναι. έπιβήναι, sch. Bam. ε 54: -^ήσατο^' έπωχν έπέδραμεν
Β surprisingly seIdom; dir. sp. exc. 2c 1 act.: contamina- tion likely (see E); in EGrE the -έω instances w. their immaterial obj.s (undesirable condition) seem closer to έχω (q.v. Blaßcc including A620f., add λ582 [άλγεα]) than to βέχω (see 2): connot. of permanence w. -έω partly clear, can no- where be excluded; for -έομαι nowhere assertable (but see /C330 in 2), partly imposs.; α 297, Sc.93, 7/211 show no moti- on, though in the last instance possibly inferable from Od.’s sit. Though it makes little diff. for the understanding of the passages, -έω here seems to be rather keep, endure than *carry, bear’; dir.sp. only. - Wdfld.: έχω (vol.II col. 844,28), μένω, μογέω, τλήναι (ταλα-), φέρω (σ!35), σχέτλιος α29Ί ούδέ τί σε χρή ' νηπιάας -έειν, έπει ούκέτι τηλίκος έσσι, to cling to Shewring — endure. τ/211 ους τινας ύμεΐς ιστέ μάλιστ9 -έόντας όϊζύν 1 άνθρώπων, τοΐσιν κεν έν άλγεσιν ίσωσαίμην (μόγησα ν.214), see όϊζύς Bld, cf. πένθος έχω τ/218. 219 Λ619 (Her. to Od.:) ,,ά δείλ9, ή τινά και σύ κα¬
κόν μόρον ήγηλάζεις, ' δν περ έγών -έεσκον (όϊζύν είχον άπειρεσίην)“ — ^302 (they cut off ears and nose) ό δέ φρεσίν ησιν άασθείς 1 ήϊεν jjv ατην -έων (ν.1. άχέων)u άεσί- φρονι θυμφ, ertrug sein Unheil (Hampe), see θυμός Bild Sc. 93 φχετο (Iphikles) τιμήσων άλιτήμενον Εύρυσθήα, ' σχέτλιος' ή που πολλά μετεστοναχίζετ9 όπίσσω ' L d, see Richardson on h.Cer.479 (άχέων) 2 mid.: to ride w. means in (com./loc.) dat., έπ- K330, P449 2 a on chariot
pulled by by divine horses given by gods (cf. έλαύνω, έχω vol. II col.840,53ff., δχεα) Ach.’s: X330 (Hektor δμοσσεν ή „μή μέν τοΐς ϊπποισιν άνήρ έπ-ήσεται άλλος ' Τρώων, άλλά σέ φημι διαμπερές άγλαϊεΐσθαι“ 403 οί δ* άλεγεινοι ' άνδράσι γε θνητοϊσι δαμήμεναι ήδ9 -έεσθαι = Ρ77 Ρ449 (Zeus:) ,,ού μάν ύμΐν γε και άρμασι ... ‘ "Έκτωρ ... έπ-ήσεται“ Tros’s: h.Ven.217 γηθόσυνος δ9 ϊπποισιν άελλοπόδεσσιν -εΐτο 2 b on ships Λ 731 (Tr. wives) αϊ δή τοι τάχα νηυσίν -ήσονται, V.d. Mühll, Hypomnema 388: „durch das häufige οϊχεσθαι (συν) νηυσίν veranlaßt“; see also Richardson, Iliad ad 1.; Kurt, Seem. Fachausdr. 208 (wdfld.) 2c on waves £54 σεύατ9 (Hennes) έπειτ9 έπι κύμα λαρφ ορνίθι έοικώς, ' δς τε ... ' ιχθύς άγρώσσων πυκινά πτερά δεύεται άλμη ' 1 τφ ικελος πολεεσσιν -ήσατο κύμασιν, w. όχθη
Ameis-H.: „ließ sich tragen von den vielen Wellen: so sah es aus“; cf. Baltes, WJA4, 1978, 11; Janko, Iliad on N27-31
Compd.: έπ- (cf. Σχ) 2x in 2 (metr. extension)
D v.l. N2 Zen., ci. h.Cer.479 Agar W. Beck
Όχήσιος [P] (zu όχέω, s. v. Kamptz S. 12, Risch §41d:) Vater des Aitolers Periphas, genannt bei dessen Tötung durch Ares £843 Περίφαντα πελώριον έξενάριξεν (Ares) ' Αίτωλών δχ9 άριστον -ου ^αγλαόν υιόν., metr., zum Verstyp vgl. 9Αντήνορος, Εύαίμονος, Λυκάονος, Πεισήνορος L /, Μενοιτίου, και Νέστορος, καί Λητούς, καί Τυδέος (usw.) άλκιμον υιόν* Η. W. Nordheider
όχθη [14', 2°, 2Η, lh] Ε nb. δχθος (s.d.); unklar, s. Chantraine, Dict. 844 F -ης 1, -// 2, -ην 1; -αι 1, -ησιν 3, -ας 11
Μ 1 Stamm im longum la [--] -η έπιθρ. h.21,2 [1-] -αι Φ10; -ας πάρ ^ποταμοΐο. /1499 [1-] κατ9 -ης Φ\Ί2; παρ9 -ας + ΕΝ8 Γ187, S445 [Μ έπ9 -η Φ17; -ην Φ 171: L j / Ξάνθοιο / Adj.8 παρ9 -ας 4 487, Σ533, Hes.fr. 13,1 / Λ/313, Φ33Ί / Ζ34, 1132 lb [1-1] παρ9 (έπ9) -ησιν Σιμόεντος / L u Δ475 / ζ9Ί, Hes.fr.343,12 2 Stamm in
den brevia [-1] -ας καπέτοιο 0356
Σχ sch.min. P.Vindob.Gr. inv.39940 zu 0356: τά]£ ava- βολάς τής τάφρου, sch.D Φ10: τά τών ποταμών χείλη (so öfter), οί κρημνοί, 0356: νύν δέ τής τάφρου
Β Ufer, Rand von Fluß, Bach, (0356) Graben, (i 132) Meer; z.T. deutl. steiler Uferhang, Böschung: s. Φ171 υψηλήν als einziges Epith. u. 175 entspr. έκ κρημνοΐο, 0356 -ας κα- πέτοιο βαθείης, ferner Ζ34 Πήδασον αίπεινήν, Hes.fr. 13,1 Ωλενίην πέτρην, die παρ9 -ας liegen, u. vgl. οχθος; dagg. Δ 483 έν είαμενη έλεος 'Flachland, Auen’; 15 x Pl. (augm., s. Schwyzerll 43), 4- Gen. (EN8) außer Φ10, nur 4x Sg. (abs. ohne Gen., h.21,2 4- ποταμόν πάρα statt Gen.) von best. Uferstelle. — Wortf.: s.v. ήιών sowie κρημνός, χέρσος 1 Pl. la m. Präp. (lOx παρ9 4- Akk., 2/lx παρ9/έπ9 4- Dat.; s. noch in 2) als Ortsang, an den Ufern (konkr. für bei, in der Nähe, Gegend ) des Flusses, (i 132) Meeres, meist bei Geburt, Wohnsitz (in Vorgesch., Gl., Ekphrasis, seltener als Schauplatz der Haupthandlg.); vorangestellt: Λ 499 (μάρ- νατο) -ας πάρ ποταμοΐο Σκαμάνδρου παρ9 -ας 4- Gen.: Γ187 „έστρατόωντο παρ9 -ας Σαγγαρίοιο“ Ξ445 (Σάτνιον οΰτασε, δν νύμφη τέκε) "Ηνοπι βουκολέοντι παρ9 -ας (-ης Zen., -αις, -η vv.ll.) Σατνιόεντος (Σαγγαρίοιο v.l. ant.) Gen. 4- παρ9 -ας (VE): 4 487 (Gl.: Simoeisios fiel αϊγειρος ως έν είαμενη έλεος ή) κεΐται ^ποταμοΐο παρ9 -αςΛ (ders. geboren παρ9 -ησιν [475, s.u.]) - Σ533ex (έμάχοντο [Schild* beschr.]) Hes.fr. 13,1 ωικεε δ9 Ώλενίην πέτρην L u ’ εύρεΐος Πείροιο Ζ34 (Getöteter) ναΐε δέ Σατνιόεντος έύρρείταο παρ9 -ας (-αις Strabo) ' Πήδασον αίπεινήν Μ3\3 „τέμενος νεμόμεσθα μέγα ^Ξάνθοιο παρ9 -αςΛ “ Φ337 (Hera zu Heph.:) „L d ' δένδρεα και9 “ (des Meeres:) 1132 (Land- schaftsbeschr.: nb. Kyklopeninsel) έν μέν γάρ λειμώνες άλός πολιοΐο παρ9 -ας II παρ9/έπ9 -ησιν 4- Gen.: 4 475 (έβαλ9) Σιμοείσιον, δν ποτέ μήτηρ ' "Ιδηθεν κατιοΰσα παρ9 -ησιν Σιμόεντος ' γείνατ9 (vgl. 487 παρ9 -ας [s.o.]) ζ9Ί (Naus. u. Mägde δειπνον) εϊλοντο παρ9 ^Πσιν ποταμοΐο, Hes. fr. 343,12 έτικτε (Zeus die Ath.) πάρ κορυφήν, Τρίτωνος έπ9 L , lb ohne Präp. (in Haupthandlg.) Φ10 (ές ποταμόν είλεΰντο, sc. Tr. in den Skam.) βράχε δ9 αίπά ρέεθρα, ' -αι δ9 άμφί περί μεγάλ9 ΐαχον (s.d. Β4 zur Präp.) Böschung des Grabens: 0356 (Ap.) ρεΤ -ας καπέτοιο βαθείης ποσσίν έρείπων ' ές μέσσον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δέ κέ- λευθον (s. II Sp.4,61 ff.) 2 Sg., abs. (2x έπ[ί\ 4- Dat., Ix κατ9 4- Gen.); in konkr. Sit. von e. best Leerstelle Φ17


δχ^η
(Ach. die Tr. in den Skam. verfolgend) δόρυ μέν λίπεν αύτοΰ επ' -η (-αις ν.1.) 1 κεκλιμένον μυρίκησιν 171. 172 (Ach. den Asterop. verfehlend) ύψηλήν βάλεν -ην, 1 μεσσοπαγές δ' αρ έδηκε κατ' -ης μείλινον έγχος (175 έκ κρημνοϊο), steile Uferböschung h.21,2 (Φοίβε, σέ κύκνος) άείδει ' -η έπιδρφσκων ^ποταμόν πάρα δινήεντα 1 Πηνειόνd, hier ENg ersetzt durch L H.W.Nordheider
όχϋησαι [20\ 9°, 1H] E verm. zu έχδάνομαι, έχδέσδαι, s. Tucker, Greek Verbs 128
F -ησαν 2*, -ήσας 28 Μ [1-ί] -ησαν Α 570 s 0101; ^ήσαςΛ δ' άρα είπε (πρός δν μεγαλήτορα δυμόν) Λ 403 = Ρ90 = Σ5 = F343 = Φ53 = 552 = Ύ98 = ε298 = 355 = 407 = 464 = ¥Ί43'Π = φ 248,n; L , V/182 jov (την) δέ μέγ' -ήσας προσέφη, νεφεληγερέτα Ζεύς / πόδας ώκύς 'Αχιλλεύς / ςανδός Μενέλαος / (Pos.) /4 517, /4 30, //454, Th.558 / /748, Σ97, Τ419, Ύ14 / Ρ18, <530. 332 / Θ208, 0184; L Δς Εύμαιε συβώτα ο 325
Εχ sch.D Α517 u.ö.: μέγα στενάξας (vgl. sch.min.Ρ. Köln inv. 2281 zu /4 517. 570) καί δεινοπαδησας, Λ 403: λυπ- ηδείς
L Parry, Epithete 18 (Übersicht metr. gleichw.r Formeln); Fingerle, Typik der hom. Reden 325ff.; Audiat, REA 49, 1947, 41 ff. (grundlegend); Considine, AClass 9, 1966, 23ff.; Adkins, JHS 89, 1969, 12ff.; Edwards, HSPh 74, 1970, 10 (Hom. Speech Introduction); Petersmann, GB 2, 1974, 147ff. (Hom. Entscheidungsmonologe); Mawet, Douleur 344 u.ö.; Scully, TAPhA 114, 1984, 11 ff. (-ήσας bei Ach.; m. Lit.); K. Usenet, Beobachtungen zum Verh. der Od. zur II., Script- Oralia 21, Tübingen 1990, 86 (dazu Griffin, CR n.s. 41, 1991, 291)
B der Sit. nach: aufgebracht werden, aufbegehren, sich empören, als emotionale Entladung bei seel. Druck, Frustration, Ärger, Angst (wegen einer Zumutung, Provokation, Bedrohung, in einem Konflikt), wenn man nicht so kann, wie man will; im (wohl ingr.) Ptz.Aor. außer 2' (s.u. 3: -ησαν δ' άνά δώμα); formelh., 14x (in 1) m. μέγα (s.d. BIIHb); als Einl. einer meist emotional beginnenden Rede (ώ πόποι, ω μοι), die dann z.T. in ihrem Verlauf in eine klärende ’Entscheidung’ mündet. - Wortf.: άλαστέω, άνιάω, κατηφέω, σκυδμαίνω, σκύζομαι; weiteres s.vv. άχδομαι, αχνυμαι, κοτέω, s.a. έπι- μύζω (zu 3); τόν* δέ χολωσάμενος / δ' έπικερτομέων / καί νεικείων / δ' αρ' ύπόδρα ίδών / δέ βαρύ στενάχων / δ' άπαμειβόμενος / δ γε δάκρυ χέων (προσέφη usw.) metr. gleichw. m. μέγ' -ήσας gebr. (s. Parry, L); analoge Redeaus- leitg. ώς φάτο χωόμενος / δάκρυ χέων (/?80+, A357+); alle in 1. VH; dagg. am VE z.B. (x67+, μ376+) μετεφώνεον άχνύ- μενος / χωόμενος κήρ, sowie (nicht m. Redeverb) δυμόν άχεύων, δάκρυ χέουσα, χολωδείς 1 ^τόν/την δέ μέγ' -ήσας προσέφη/ης^ (4- Subj.) als Einl. einer Antw., andere Wendung nur ψ 182; 10\ 4°, 1H; empört: P18 L ξανδός Μενέλαος (Men. über Euphorbos’ provozierende Drohung) = 630 (über die Zumutung ungastl.en Verhaltens) = 332 (über die ΰβρις der Freier, vbd. m. Phantasie, Wunsch der Bestrafung, „ώ πόποι“) 4- ο 325 (ähnl. Eum., zugleich frustriert durch die eigene Machtlosigkeit, προσέφης, Εύμαιε συβώτα * ' ,,ώ μοι“) Th.558 L νεφεληγερέτα Ζεύς ([s Ορ.53 χολωσάμενος], Zeus über Prom.’ Betrug, Provokation, 554 χώσα- το, χόλος, 561 ώς φάτο χωόμενος, 568 έχόλωσε) gereizt (frustriert, unter Druck), Zeus im Konflikt, wird zu Entscheidung, Konfrontation, Klarstellg. genötigt: A517 (Konflikt zw. Pflicht zur Dankbarkeit gg. Thetis u. Furcht vor Hera) L νεφ. Ζεύς (zu Thetis) = Δ30 (wegen Heras Daueropposition) - //454 (wegen Pos.s Empfindlichkeit, ,,ώ πόποι“) aufbegehrend, empört wegen der Zumutung, zu gehorchen, frustriert 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οχθ^ος
durch das Unvermögen, zu helfen, Pos. im Konflikt zw. Sympathie für die Gr. u. Furcht vor Zeus: 0184 L d κλυτος εν- νοσίγαιος (zu Iris, ,,ώ πόποι, ύπέροπλον έειπεν, μ' όμότι- μον καδέξει“) = Θ208,η (κρείων ένοσίχδων, zu Hera, „Ζευς φέρτερος“) frustriert, verbittert ('ich konnte nicht’) u. zugl. aufbegehrend gg. das unüberwindl. Schicksal, Ach. nach Patr. Tod: Σ97 L , πόδας ώκύς 'Αχιλλεύς (auf Thetis’ Warnung ί,,ώκύμορος“] „αύτίκα τεδναίην“; testis τήν δ' αυτε προ- σέειπε ποδάρκης δϊος Αχιλλεύς) s Τ419 (τόν δέ, auf Xanthos’ Todesprophezeiung) = Ύ14 (wegen der Täuschg. durch den übermächt. Gegner, Ach. zu Ap.) = /748 (aufgebracht durch Mißverständnis u. Erinnerung an die Beleidigung, Ach. zu Patr., ,,ώ μοι, αχός“) and. Wendung: gekränkt, beunruhigt, Od. durch den Eingriff in seine Ehe: 1//182 -ήσας άλο- χον προσεφώνεε κεδν' ειδυΐαν (wegen des Bettes, „έπος δυ- μαλγές“) 2 ^ήσας δ' άρα είπε (außer *7Ί43, φ248) πρός δν μεγαλήτορα δυμόνΛ als REinl. bei Selbstreflexion (s. δυμός B6a); 8\ 5° (4x von Od. im ε) 2 a vor Entscheidungsmonolog (in Gefahr); Sprecher seelisch unter Druck, bedrängt ('was tun?’), in Konflikt, Dilemma (II.:) zw. unheld. Flucht (= Überleben) u. held. Widerstand (= Todesgefahr), bleibt am Ende der Heldennorm treu: P90 L d (Men. ggüber Angriff der Tr., ,,ώ μοι έγών, Flucht wäre νέμεσις“) = Φ552 (Ant. ggüber Ach.) = Ύ98 (Hektor ggüber Ach., „Flucht wäre έλεγ- χείη“) = Λ 403 (Od. ggüber Angriff der Tr.) (Od.:) im Konflikt zw. verseh, (entmutigenden) Alternativen im Überlebenskampf: ε 355 L j (auf Floß bleiben od. es verlassen?) = 464 (am Fluß od. im Dickicht übernachten?) = 407 ([λύτο γούνα- τα], zu den Klippen od. zurück aufs Meer? Entscheidung wird durch die Ereignisse überrollt) (kein Entscheidungsmonolog:) = 298 (Od. bei heraufziehendem Sturm) verzweifelt, empört, aufbegehrend gg. das tückische Schicksal, das ihn für den elenden Wassertod aufsparte ('wäre ich doch vor Troia gefallen’) 2b sonst von Ach., (1°) Eurym.; beunruhigt durch Flucht der Gr., schlimme Vorahng., aufgebracht durch Patr.’ Eigenmächtigkeit („σχέτλιος“ Σ13), Ach.: Σ5 L u (,,ώ μοι έγώ“) (empört, frustriert:) = K343 = Φ53 (,,ώ πόποι ή μέγα δαϋμα“, sc. Aen.’ Entrückg., bzw. Lykaons Auftauchen; Ach. sieht sich durch etw., was nicht m. rechten Dingen zugeht [übermächt. Gegenaktion], um den Lohn seiner Mühe betrogen) empört u. frustriert über das Schicksal nach dem Scheitern der Hoffnung auf Heimkehr: 9Ί43 δ' άρα είπενΛ ίδών έπί οϊνοπα πόντον (πρός δν μεγαλήτορα δυμόν v.l.), Ach. bei Haaropfer an Patr.’ Scheiterhaufen (‘Gelübde war vergebens’) empört, beschämt, frustriert, Eurym. durch den Mißerfolg m. dem Bogen: φ248 (μέγα δ' έστενε) L u έπος τ' έφατ' έκ τ' όνόμαζεν ([v.l. ut supra], »αχός, οδύρομαι, άχνύμενός“) 3 3. pl. aufgebracht werden, aufbegehren, sc. Götter bei provozierender Demonstration ihrer Machtlosigkeit ggüber Zeus A 570 (nach Zeus’ Worten) δχδησαν (ώχδ. v.l.) δ' άνά δώμα Διος δεοί Ούρανίωνες a 0101 (nach Heras Worten), zu άνά s.
ISp. 750,32
D v.l. (άπαμειβόμενος vulg.) /4 560, Ώ64. 138, 6168
H.W. Nordheider
δχ-θΌς [lh] E nb. δχδη (s.d.) - Abi.: εύοχδος B Anhöhe, Hang h.Ap. 17 (Leto, du gebarst Ap.) ένί Δήλφ, 1 κεκλιμένη πρός μακρόν δρος καί Κύνδιον -ον, ' άγχοτάτω φοίνικος ύπ' Ίνωποΐο ρεέδροις (vgl. 26in κλινδεΐσα πρός Κύνδου δρος), m. Adj. des ΟΝ am VE (Adoneus), καί expli- kat. (Cassola z.St.), „linking of generic and then more specific description“ (Kirk, Oral Trad. 194), Fülle von Ortsang, für den heiligen Ort; der Sit. nach (κεκλιμένη πρός, ύπό ρεέδροις) wohl der Hang (in der Ebene, nicht am Gipfel), vgl. δχδη 903
904


δχ^ος
όψέ
'Uferhang’, u. s. Forstel, Apollonhymnos 363 Anm. - Wortf.: s.vv. κολώνη, λόφος, όχθη H. W. Nordheider
όχλέομαι [V] E denom. zu όχλος, s. Frisk II 456 f. u. Chantraine, Dict. 844 f., ferner όχλος E
B in (rollende) Bewegung gesetzt werden, beiseite geräumt werden Φ261 του (heranfließendes Wasser im gerade vom Schutt freigeräumten Bewässerungsgraben) προρέοντος ύπό ψηφίδες άπασαι 1 -εύνται, s.a. όχλίσσαι Β Vorbem. Zur Bew. des Wassers, kontrast. Φ271 Μ. de Leeuw
όχλίσσαι [2*, 2°] E s. Meier-Brügger in όχλος Ε Σχ sch.D Λ/448: άπο ^κινήσει .αν, Ω56Ί: μετα^ .ε*, sch.Bam. /242: L j«v
B (nach oben / seitlich) von der Stelle bewegen, u. zwar m. Mühe / Hebel, vgl. 3x ού ρεΐα+ u. s. Schulze, Kl. Sehr. 438 Anm., Sealey, Gl. 37, 1958, 281 ff. zum Verh. zu μοχλός 'Hebel’ (όχλεύς* μοχλός Hsch.). Jew. neg. 3. Pers. Opt. Aor. Akt. 4- άν/κεν (2x Simplex Pl. am VE hinter άπ9 οΰδεος u. 2x Kompos. Sg. κ. τρ. τρ. hinter ρεΐα), offenbar trad. ggüber metr. Altern, όχλεύνται (Φ261), vgl. Shipp, Studies 119, tw. anders Arena, Helikon 6, 1966, 143. 146. Obj. 2x Stein (Ix Türstein), Ix Türriegel. Der Gedanke an schwere Steintransporte f. Bauarbeiten liegt nahe (άμαξα/αι, /242 sogar 22 Stück: Wagen- ladg. als Recheneinheit?; vgl. Wiesner, Arch. Hom. F 10); dazu wird man sichert. Hebel u. Steine benutzt haben Λ/448 (λάαν) ου κε δυ9 άνέρε 1 ρηΐδίως έπ9 άμαξαν ^απ9 ουδεος -ίσσειαν. hochstemmen (vom Boden), vgl. A636f. ι 242 (θυρεόν μέγαν) ούκ äv τόν γε δύω και εΐκοσ9 άμαξαι 1 ... l j abtransportieren, fortschaffen (vom Standort) Ω 567 ούδέ κ9 όχήας ’ ^ρεΐα μετ-ίσσειε. (Sterblicher ohne göttl. Hilfe) θυ- ράων umlegen, s. 453ff. ^188 (τίς άλλοσε θηκε λέχος;) άνδρών δ9 οΰ κέν τις 1 L wegrücken
Kompos.: μετ- (s. Wackernagel, Synt.II 245) 2x am Ende M. de Leeuw
οχλος [le] E -lo-Abi. zu *ueg9h- (vgl. όχεα E), s. Meier- Brügger, Gl. 71, 1993, 28. — Abi.: όχλέομαι, όχλίσσαι
B uns., eher 'Mühe’, Beunruhigung, Unruhe, Kummer als 'Volksmasse’, 'Gedränge’, s. Bernabe, Em. 50, 1982, 81 ff. fr.adesp.5,1 p.160 Dav. ούκ άπ9 έμοϋ σκεδάσεις -ον, ταλα- πείριε πρέσβυ; vgl. θ 149, Cypr.fr. 15,2 ρ.41 Dav., Thgn. 1323, Pan.fr. 14,4 ρ. 122 Dav. Μ. de Leeuw
δχο(ι) [lhl (nom.ag. zu *ueg’A-:) Wagen (sonst όχεα, s.d.) h.Cer. 19 άρπάξας δ9 (Hades) άέκουσαν (Perseph.) έπι χρυ- σέοισιν -οισιν (cod.; -εσφιν ci., ν. Cassola et Richardson ad
1.) ‘ ηγ9, Fehlen im fgrE zufällig od. durch volksetym. Bezug auf όχος / έχω, vgl. αρμάτων δχοι Eur. Hipp. 1166+ (όχεα L7 252. 256 f.); s.a. h. Cer. 375 (όχεα B 5 b) Μ. de Leeuw
δχος ll°» lh] (nom.ag. zu έχω*, Kurt, Seern. Fachausdr. 191: sek. Augenblicksbildg. nach Vorbild von τ574 δρυόχους usw.:) Halter der Schiffe (vgl. AP 7,636 νήοχος), appos. zu λιμήν* c404 (εϊλυτο πάνθ9 άλός άχνη) ού γάρ έσαν λιμένες νηών -οι (ν.1. -οί) ούδ9 έπιωγαί, 1 άλλ9 άκταί (σπιλαδες τε πάγοι τε) h. 1,11 Hurst ου γαρ οι εστι λι]μην νηων -ος
’ ίαλλα οι ηλιβατο]ς πετρη περιδεδραμε παντηι ö. bez. weder (voll ausgestatteten) Hafen noch 'beschützende Bucht’, sondern beschr., appos. zu λιμήν*, dessen Funkt., näml. d. Halten, Schützen der Schiffe. Μ. de Leeuw
δχου s. ήχου (h.Merc.400)
905
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
θχνρ(ός) [1H] (von έχω:) haltbar, stabil, vom Krummholz (s. s.v. γύης\ Schiering, Arch. Hom. H 147) des Pfluges Op.429 (φέρειν δέ γύην) πρίνινον* δς γάρ βουσιν άροΰν -ώτατος έστιν V. Langholf
δ(ψ) Stimme, s. οπός II
όψαρότης [1Η] wer spät (im Jahre) pflügt. Spätpflüger Op.490 (485 ει δη κ9 όψ9 άροσης, dann kann Regen den Mangel ausgleichen:) ούτω κ9 -ης πρωιηρότη ίσοφαρίζοι, s. Seilschopp, Stil. Unt. Hes. 38; West zu V. 189 V. Langholf
όψέ [10’, 11°, 1H] E zur Sippe von όπισθεν (s.d.); Einzelheiten unklar, s. Chantraine, Dict.845f. — Abi.: όψαρότης, όψίγονος, όψιμος, όψιτέλεστος
Μ 1 eins, όψ9 [1] μ 439 [2] Ορ.485 2 zweis. [1J L-£ δέ δή μετέειπε. γέρων PNn /432, τχ 155; L . θεά GNn (930; L _j PNn 731 = 696 = /7399, υ321; L-£ δέ δή. μιν Ρ46β, 5706; L j /794, y!68, £322; L-£ κακώς, νεΐαι / έλθοι λ 114 = μ 141 s /534 -έ Δ 161, Φ232 [U] ,και -έ. £272; L j περ 1241 [^] -έ περ ψΐ Σχ sch.D Δ 161: μετά πολύ. βραδέως
Β spät 1 bei δύω (ν. Gestirnen u.ä.) / άναδύω 'auftauchen’ (e. Pers, aus d. Wasser) Φ232 (Skam.:) ,,άμύνειν, εις δ κεν έλθη 1 δείελος L-£ 5i5j<uv, σκιάση δ9 άρουραν" bis der Nachmittag kommt, der spät herabsinkt (vgl. δείελος) £272 (Erz.) ουδέ oi (Od.) ύπνος έπι βλεφάροισιν έπιπτε 1 Πληϊάδας τ9 έσορωντι και L .οντα Βοώτην, 'setting late in the evening’ Heubeck, Odyssey (z. St.), worauf auch der Erzählzush. des Wachbleibens führt II £322 (Erz.) -έ δέ δή ρ9 άνέδυ (Od.), στόματος δ9 έξέπτυσεν άλμην ' πικρήν (-έ in assoz. Zush. m. 'ausspeien’ auch an der folg. St.) 2 bei 'kommen’, 'heimkehren’, 'hinterherkommen* (έρχομαι [s.o. Φ232], ίκάνω, νέομαι, μετά κίε), nur in dir.R. μ439 (Od.: „ich hielt mich am Feigenbaum fest),j?^p* έξεμέσειεν (Cha- lybdis) όπίσσω 1 ιστόν και τρόπιν αύτις* έελδομένφ δέ μοι ήλθον, ' όψ9" y 168 (Nestor:) ,,-έ δέ δή μετά νώϊ κίε ΡΝ (u. er traf uns in ON)“ von der Heimkehr des Od.: /534 (Kyklop:) ,,-έ κακώς έλθοι, όλέσας άπο πάντας έταίρους, 1 νηός έπ9 άλλοτρίης" s Λ114 (Teir.) - μ 141 (Kirke) ψΐ (Eurykl.:) ,,ήλθ9 9Οδυσεύς και οίκον ίκάνεται, -έ περ έλθων" 3 bei 'pflügen’ (vgl. όψαρότης) Ορ.485 άλλοτε δ9 άλλοΐος Ζηνός νόος ' άργαλέος δ9 άνδρεσσι ... νοήσαι. ‘ εί δή κ9 όψ9 άροσης, τόδε κέν τοι φάρμακον είη 4 vom Eingreifen in den Kampf / Krieg P466 (Erz.) -£ δέ δή μιν έταϊρος άνήρ ϊδεν όφθαλμοΐσιν /247 (Od. zu Ach.:) ,,άλλ9 άνα, ει μέμονάς γε και -έ περ υίας Αχαιών 1 τειρομένους έρύεσθαι" II von Zeus’ Eingreifen gg. Troja Δ 161 (Ag.:) ,,εϊ περ γάρ τε και αύτίκ9 Όλύμπιος ούκ έτέλεσσεν, ’ έκ τε καί -έ τελεί (u. die Tr. werden büßen, vgl. δψιμον όψιτέλεστον B325; D. Keil, Lexikal. Raritäten im Homer, Trier 1998, 35-38)“ 5 typ. Sit.: nach Rede od.
Bericht tritt Schweigen ein; erst mit Verzögerung, nach einer Weile äußert sich eine beteiligte Pers, zu dem Gesagten; nur in Erz. (930 βς έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες άκήν έγένοντο σιωπή ' μύθον άγασσάμενοι * μάλα γάρ κρατερώς. άγόρευσεν. 1 -έ δέ δή μετέειπε ... GN /432 L . απεειπεν* ’ -έ δέ δή μετέειπε ... ΡΝ 696 u . άγόρευσε. ' ^ήν δ9 άνεφ ήσαν τετιηότες υϊες Αχαιών* ' -έ δέ δή μετεειπε βοήν αΥα~ θός Διομήδης. 31 ως έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες* άκήν έγένοντο σιωπή. ‘ t . Η399 ^ως έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες άκήν έγένοντο σιωπή* ' -έ δέ δη μετεειπε. βοην*αγαθός Διομήδης t?321 L , ... ΡΝ /794 ως έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες άκήν έγένοντο σιωπή’ ’ αιδεσθεν μεν ανηνασθαι, δεΐ- σαν δ9 ύποδέχθαι* ' L-£ δέ δή. ΡΝ άνίστατο και μετέειπε
906


οψομαι, οπωπα
gehend B325 (Kalchas:) „ήμΐν μέν τόδ’ έφηνε τέρας μέγα... GN ' δψιμον -ον**, näheres s. δψιμος V. Langholf
δψομαι, δπωπα [22\ 22°, 8h] Ε < idg. Wz. ♦//^*-, LIV 264. — Abi.: δμμα, δσσε, οφθαλμός; (δι)οπτήρ, επι-, κατ- όπτης; δσσομαι, όψείω; δψις, δπις, οπή (lat.) > άνόπαια; ένϊπή, όπϊπ-; όπωπή, ώπα (s.d.)
F Akt. Pf. βπωπα, 8, L £ 4, δπωπεν 1; όπώπει 2; Med. Fut. έπι^όψομαΐι 2, soL u 1, δψτ] 1, δψει 1, ^δψεα^ 6, έπ^ j 2, ^δψεται. 3, έσ^ ,1; Imp. (s. Chantraine, Gr.h.I 418, L3) δψεσθε 1, δψεσθ’ 1; δψεσθαι Ί, δψεσθ’ 1; ^όψόμε- νΔος 1, έπ 3ος 3, έπν Λον 1; L Λη 4, L ,αι 1
Μ la [U] αύτόν ' δψη Ψ620 δψει μ 101 lb
[1_] έγώ γε 1 δψεσθ’ ν357 [-2] δψεσθ’ 5313 2a [iw] ιδψεαιΛ, ήν / αϊ κ’ έθέλησθα Δ353 = /359 / (9471, ω 511; L j αύτός /2601; μήτηρ ' δψεται ο516, ρί [---] έγών έπι^όψομαιΛ /167, β294; καί έσν fεται ^οφθαλμοϊσινΛ Ε2\2, /2206; (L u έπ)δψεαι αϊ κ’ έθέλησθα υ233, h.Merc. 181 [---] έπόψεαι αύτός £145; δψεται Ä450 2b [w2w] άλλον ^δπωπαΔ h.Merc.276, όφθαλμοϊσιν L j /2392, ποτ9 L , ZI24; δπωπεν h.Cer.480 [~*χ] άλλον βπωπαΛ h.Merc.310. 338, αύτός L , <ρ94, L , £799, ρ371; εϊ που l £ (* όφθαλμοΐσι) γ93 = 5323 / h.Cer.71, h.Merc. 199; άλλος ^όπώπείι ψ226, ποτ9 L j <ρ123 2c [---] δψεσθαι 0252 2d [1-1] δψεσθε /2704; έγώ γε 1 ^δψεσθαι, π24 = ρ42, L , S343, /2492, h.Cer.36 [i-i] L , ^120 3 [iw^i] 'όψόμενρς ψ/360; L sai Σ141 [i««i] έπν Δος τ260 = 597 = ψ 19; έπ^ Δον η324; L ,η S200 s 301. 205 = 304 όψ- im biceps nur 0252, 5313 in 2c/l b
Σχ 1 Simplex; sch.D ΒΊ99, Z124: έώρακα, /5 353: ϊδρς. θεάση (letzteres reg.) 2 Kompos.; sch.D £212: έσίδω. θεάσομαι, /167: έπικρινώ. έπιλέξω
L ’Prevot, RPhIII9, 1935, 146. 149ff.; 2Mugler, H.78, 1943, 48ff.; 3Prince, Gl.48, 1970, 159ff.; 4Andrisano, MCr 10-12, 1975-77, 59f.
B sehen, nur (II) Pf.st. u. (12. II) Fut. (+ άν / κε £212, /167, abh. von Γιη. δφρα ρΊ), in supplet. Verh. zu ίδεϊν (nur £120 zu όράω); m. abh. präd.Ptz. (s.u. jew. Vorbem.) nur 2.P. Sg. außer /2492 (attr.Ptz.?); in Vbd. m. όφθαλμοϊσι(ν) £212, /2206. 392, Z93+f., t>233 (nicht in 12), αύτός £145, /2601, <p94, h.Merc.275f., έγώ(ν) I\61, £343, /2391 f., ß294, v356f., o515f., π23+Ε, p6f., <p94, y/359f., h.Merc.275f. 309 f. 338. — In assoz. Zush. m. άγων / ήγον /2601, τ/324; άκάχημαι+ 5313f., ^<360; άκούω* y93+f., h.Cer.67/71, h.Merc.276f. 310f.; άνδρών B79Sf., £342f., h.Merc.338f.; (έ)βάλε(ν) £119f., 0249/52; γέρον+/αιέ Σ141, /2599ff. / h.Merc. 199; δώμα(τα) £212f., 0251 f., Σ141; ήν / αϊ κ9 έθέλησθα Δ353* / 0471, y92+f., υ233, ω 511, h.Merc. 181; (έπ)εϊμι / ίόντ- ' £200. 205+, p6f., v<359f. / /2492. 704; Έκτορα /2390ff. 704; έλθωσ9* £798f., /166f., T?324f., Λ450, π23+ί; έλπεται* /2491 f., h.Cer.35f. (in 12); ένισ- πε(ΐν) γ93*, h.Cer.71 (in II); ή γάρ Λ450, ρ371; θεών £342f., h.Cer.36. 71 ff., h.Merc. 338; κείνου * γ93+, A450L;
ενι κυδιανείρη Ζ124, /2391 f. (in II); μέν Ζ124, /2391 f., β294, ο516, h.Merc.275f.; ^μήτηρ* o515f., p6f., h.Cer.35f.; μνημ- *P619f., <p94f.; οίος* φ94, h.Merc.338; οϊχεται* π24*, τ260+, h.Cer.71ff.; ' δλβιος A450, h. Cer. 480; πατήρ * Σ141, λ 450, ψ 360; τίς δέ σύ έσσι φερί' στε Z123L, 0247/52, /2387/92; τοϊον(δε) £799, Ξ343; υιός* /2492. 599 ίΤ.; φησί / έφάμην £119f. / 0251 f., ν357, π24 - ρ42 (in 12); φίλον/ς 0252, /2492, h.Cer.71 / Α450. - In HS m. γάρ Ζ124, ^619f., Λ450, ρ371, h.Merc.309f. (in I); in NS m. εί £212, /2206 / /93*, h.Cer.71, h.Merc. 199 (in II1/I1), έξ ού r596f., ψ18Γ· Ön II2), δτε η323ϊ. (in II2), δφρα ρ6ί., h. Cer.33/6 (in 12),
όψέ
η 155 ως είπών κατ* άρ9 εζετ’ οι δ’ αρα πάντες ακήν έγένοντο σιωπή. ' L u μετέειπε ΡΝ 5706 ως φάτο (He¬
rold) ' δην δέ μιν (Pen.) άμφασίη έπέων λάβε, τώ δέ οί δσσε δακρυόφιν πλήσθεν, θαλερή δέ οί έσχετο φωνή. 1 4
j μιν έπεσσιν άμειβομένη προσέειπε
D £37 (δψ’ άϊοντες v.l.) V. Langholf
8
όψείω [Ρ] Σχ sch.D z.St.: όπτικώς έχοντες (s.a. POxy. inv. 18.2B.66fr.2Jl). θέλοντες ίδεϊν Β etw. zu sehen kriegen wollen (von), Desid. (vgl. κείω u. s. Hollifield, IF 86, 1981, 161 ff.) zu δψομαι, im Ggs. zu dessen Ptz. (s.d. 12, II2) nicht 12 komplexiv (+ Akk.), sondern dur. (+ Gen.) — 37 (PNd ξύμβληντο βασιλήες πάρ νηών άνιόντες. 7 νν. Exk.) τώ ρ9 οϊ γ’ -οντες (όψαϊοντες Zen.) άϋτης και πολέμοιο 1 εγχει έρειδόμενοι κίον άθρόοι, vgl. Λ 601, Κ23 R. Führer 16
όψίγονος [3\ 2°, 2h] Μ [UJ] -ος h.Cer. 165 [1UJ1 και -ων άνθρώπων Γ353, HÜ1; -ων α302 = /200; -ον h.Cer.219 [iw‘J-ος /7 31 20
Σχ sch.D /731: ό μετά πολύν χρόνον έσόμενος. μεταγενέστερος (ähnl. Γ353, //87)
Β spät geboren 1 zukünftig geboren (τις -ων außer Ρ31; είπεϊν Η3Ί, α3Ο2+; Finals. Γ353, a3Q2*) Η$Ί (Hektor:) 24 „καί ποτέ τις εϊπησι καί -ων άνθρώπων ' ' 'άνδρός μέν
τόδε σήμα πάλαι κατατεθνηώτος’** «302 (Ath.:) ,,άλκιμος έσσ9, ϊνα τίς σε καί -ων έϋ εϊπη** = /200 Γ353 (Men.:) „έμης ύπό χερσί δάμασσον, ' δφρα τις έρρίγησι καί -ων 28 άνθρώπων ' ξεινοδόκον κακά ρέξαι** /731 (Patr.:) „τί σευ άλλος όνήσεται -ός περ, 1 αϊ κε μη VNd λοιγδν άμύ- νης;** 2 als Nachkömmling (von älteren Ehern) geboren h.Cer. 165 (Kallidike:) „τηλύγετος δέ οί υιός ένί μεγάρφ 1 32 -ος τρέφεται, πολυεύχετος άσπάσιός τε’* 219 (Met.:) ,,παΐ- δα δέ μοι τρέφε τόνδε, τόν -ον καί αελπτον ' ωπασαν άθάνατοι, πολυάρητος δέ μοί έστιν** V. Langholf
36 δψιμος [1'1 hapax in. fig. etym. mit and. hapax (όψιτέλε- στον) E zu όψέ (anders Arbenz, Adj. auf -ιμος 22f.: zu δψις wie έπόψιμος) Σχ sch.D £325: βραδυχρόνιον
B die ferne Zukunft betreffend B325 (Kalchas:) „ήμΐν ao μέν τόδ9 έφηνε τέρας μέγα GN, ' -ον όψιτέλεστον** Rank, Etymologiseering 75; Fehling, Wiederholungsfiguren 182. 249; D. Keil, Lexikal. Raritäten im Homer, Trier 1998, 35-38 V. Langholf 44
δψις [3\ 1°, lh] Σχ sch.D K205: όφθαλμοϊς L Holt, Noms d’action 84 f.
B das (Aus-)Sehen, nom. act. (akt. u. [im Ggs. zu όπωπή] 48 pass.) zu δψομαι, nb. (antith. / parall.) akust. Erseh. K204f., /2632, y/93f., h. 19,37ff.; 2x (akt.) instr. Dat. in Vbd. m. ίδεϊν (~ Paron., s. Schwyzer II 166,3), 3x (pass.) Akk. 4- poss. Gen. od. Adj.; nur K205 in dir.R. K205 (ϊδμεν άλλήλων τοκήας) 52 άκούοντες έπεα ' -ει δ9 ^οΰτ9 άρΛ πω συ έμούς ιδες L / έγώ σους von Angesicht ψ94 (Pen. άνεω δην ήστο) -ει δ9 ^άλλοτεj μέν μιν (Od.) ένωπαδίως έσίδεσκεν,' u Λ δ9 άγνώ- σασκε m. d. Blick, vgl. V.92 II Z468 (άψ πρός κόλπον 56 τιθήνης έκλίνθη) πατρός -ιν άτυχθείς, ' ταρβήσας χαλκόν τε ίδέ λόφον Anblick /2632 (Πρίαμον θαύμαζεν Ach.) είσορόων -ιν τ9 άγαθην καί μύθον άκούων Aussehen, vgl. V.630 h. 19,39 (λίπεν) παϊδα τιθήνη· ' δεΐσε γάρ ώς ιδεν 60 -ιν άμείλιχον ήϋγένειον Erscheinungsbild, vgl. V.36. - Wortf.: είδος, όπωπή, οφθαλμός R. Führer
οψιτελεστος [1'1 hapax Σχ sch.D £325: όψέ καί βρα- 64 δέως τελεσθησόμενον Β (in) spätfer Zukunft) in Erfüllung
907
908


δψομαι, δπωπα
Rel.satz ψ226, h.Cer.480, h.Merc.338 (in II). In dir.R. (RAnf. £301, 0704, ω 511; 2.V. Z124, Θ471, £343, Σ141, v357, π24+, ρΊ. 371; vorletzter V. £145, /7294, υ233, </>94, h.Merc. 199. 276; REnde £120, 0252, τ260+, h.Merc. 181) außer </>123, h.Cer. 36 (innerl. abh.). 480 (Komm, des Dichters). — Wortf.: άντάω (όπωπής), ίδεΐν, δράω
I Simplex II Pf.st. [3‘, 6° (2° Plqu.), 6h]: (0392, /93+ m. eigenen Augen) gesehen haben ( = ιδο[μη]ν) u. folgl. (result., vgl. </>94f.) als Augenzeuge / vom Sehen kennen (im Ggs. zu Hörensagen [wie ίδεΐν Κ4Ί, K204f., p510f., h.Merc.263+] /93+f., h.Cer. 478ff., h.Merc.276f. 310f., genauerer Informat. ρ371 ff.); nur (1.—3.P.) Sg., 7x von 15 neg., in II. u. ρ371, φ 123 in Vbd. m. temp. Adv. (Anl. π-, s. G), nur 2h m. abh. Ptz./NS; m. (0391 f., ρ371, </>94, L^226, h.Cer.480j pron., Z124, /93+, φ123 impl.) Akk. der Pers, bzw. </>123, L j Sache, göttl. Subj. (£799 Iris als Polites) 4h; m. Assonanz πώπ </>123, ωπ h.Cer.71/3. 480 0392 (εϊρεαι
"Εκτορα) τόν μάλα πολλά μάχη ένι όφδαλμοΐσιν ίοπωπαΔ ρ371 (κέκλντέ μεν) τοΰδε περί ξείνου' η γάρ μιν πρόσδεν L d (ποδεν γένος) </>94 (keiner wie Od.) μιν αύτός l j, ' καί 7&ρ μνημών είμί, vgl. τ185 /93 τά σά γού- ναδ’ ίκάνομαι, αϊ κ’ έδέλησδα ' κείνον δλεδρον ένισ- πεΐν, ^εϊ πον οπωπαςΛ ' όφδαλμοΐσι τεοΐσιν, η άλλον μΰ- δον άκονσας * πλαζομένου = 0323, vgl. /97 = δ 327 = ρ44. 510f., ι/ζ 5 f. h.Merc. 199 (μοι είπε) L u 1 άνέρα ταΐσδ’ έπι βουσί διαπρήσσοντα κέλενδον, vgl. ρ 106 h.Cer.71 μοι ένισπε φίλον τέκος L j ' ός τις (λαβών οιχεται), vgl. V.68. 70 480 όλβιος ός τάδ9 δπωπεν άνδρώπων' ' ός δ9 άτελής ιερών eingeweiht (worden) ist, vgl. Pi.fr. 137 II £799 ον πω τοιόνδε τοσόνδε τε λαόν ^όπωπαΛ, vgl. IISp. 1124,41 ff., Κ4Ί ZI24 (τίς έσσι;) ον μέν γάρ ποτ9 ι j βόχη ένι (τό πρίν), vgl. Κ2Ο5, A374f. > <52OOf. ^>123 τάφος δ9 έλε πάντας ίδόντας, ' ώς εύκόσμως στήσε' πάρος δ9 ον πώ ποτ9 ^όπώπειΛ (Tel.) ψ226 (σήματ*) εννης ήμε- τέρης, την ον βροτός άλλος L d h.Merc.276 (μη μέν έγώ αίτιος) μήτε τιν9 μάλλον δπωπα Λ βοών κλοπόν, vgl. V.263 310 (ον γάρ) έκλεψα βόας, ούδ9 L d 338 (παΐδά τιν9 εν- ρον) κέρτομον, οίον έγώ γε δεών ονκ L d ' ονδ9 άνδρών wie ich noch keinen erlebt habe 12 Fut. [15', 10°, 2h]: (^620, 0492, λ450, v357, π24+, ρί, ψ360, h.Cer.36 wiedetsehen werden (dur. nur £120), spez. zu sehen bekommen (unfreiwillig nur 0252) > auf-, besuchen (nur Ptz., s.a. II2), vgl. lat. vis(i- t)ö; bes. (asynd. SA Δ 353, RAnf. 0704, o>511) auf 2.P. (Pl. nur Σ141 u. Imp. 0704, #313) bzg., seltener auf 1. (nur Inf. [abh. von φησί / έφάμην] bzw. Ptz. [abh. von Bew.verb], kontrast. ϊδωμαι A262) od. 3. (Ind. 2°, Inf. 2‘, lh), 9x von 27 neg. (bes. Inf. außer 0 252); m. abh. Ptz./präd. Adj./NS Δ 353, 0471 (jew. 3.P. i.S.v. I.P.), /359, 0 492, ω 511 / μ 101 / #313, außer #313 m. (£205+. 343, «P620, Λ 450, v357, o516, π24+ pron., 0601, ö>511, h.Merc. 181 impl.) Akk. der Pers. u. (/359ff., £200f.\ 0251 f., Σ141) / od. (£120, £343, μ 101, h.Merc. 181) der Sache, göttl. Subj. 0471, £200+. 205. 343, Σ141, #313, 2h Δ 353 δψεαι, ήν έδέλησδα και αϊ κέν τοι τά μεμήλη ' προμάχοισι μιγέντα (Od.) - /359 (ήρι
πλεούσας νηας έμάς, έν δ9 άνδρας) 0471 ήονς δη και μάλλον ’ ιδψεαι, αϊ κ9 έδέλησδα Λ ... ' όλλυντ9 (Zeus d. gr. Heer) ύ>511 L , ... τφδ9 έπι δυμφ ' ον τι καταισχννον- τα (sc. Tel.) τεόν γένος h.Merc. 181 (werde Delphi ausrauben) σύ δ9 u j, vgl. £145, υ233 in III 0601 (νιος τοι λέ- λνται) άμα δ9 ήοΐ... 1 δψεαι αύτός άγων, vgl. V.555 μ 101 τόν δ9 έτερον σκόπελον χδαμαλώτερον δψει, Όδυσσεΰ, 1 πλησίον άλλήλων λ 450 δλβιος· ή γαρ τόν γε (TeL) πατήρ ·.. ^δψεται2 έλδών, vgl. ν334 ρ7 είμ9 ές πόλιν, οφρα με μήτηρ 1 L vgl. V.9, 036, komplem. zu Z365f., Σ63, ω56 0704 ιδψεσδ,ε (Tr.) 'Έκτορ9 ίόντες geht (s. L3 u. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δψον
IISp.465,53ff.) u. empfangt, vgl. Z238, Ύ434Γ #313 L /, ινα τώ γε καδεύδετον έν φιλότητι, ' εις έμά δέμνια βάντες, vgl. V.3O7 Σ141 δντε δαλάσσης κόλπον, ' ^όψόμενΛαί τε γέρονδ9 άλιον και δώματα πατρός, ' καί οί πάντ9 άγο- ρενσατ9, kontrast. £212f. in III u. (metr. gleichw.) <>432 Ψ 360 άγρόν έπειμι, ' L Δος πατέρ9 £200 ειμι γάρ L ,η πείρατα γαίης (Ok. u. Tethys) = 301 (έρχομαι) visura (Ον. met.6,476), vgl. 0478f. 205 τούς εϊμ9 L ,η = 304 0 252 (με βάλεν χερμαδίφ) έφάμην νέκνας και δώμ9 Άίδαο ' ήματι τφδ9 ^όψεσδαιΛ (ϊξεσδαι Arist.), έπει φίλον άϊον ήτορ, vgl. ρ448 (beide St. fälscht, in IISp. 1175,lOf. 13f.), λ94 II £120 (μ* έβαλε) ούδέ μέ φησι ' δηρόν έτ9 L , φάος ήελίοιο, s. V. 103f., vgl. όράω BI2c, kontrast. Hes. fr. 58,12 Ξ343 μήτε δεών τό γε δείδιδι μήτε τιν9 άνδρών ' τοΐόν τοι έγώ νέφος άμφικαλνψω 0492 (έλπεται) L j ... νίόν άπό Τροίηδεν ιόντα h.Cer.36 (όφρα μέν γαΐαν λευσσε) έτι δ9 ήλπετο μητέρα ... ' L d καί φΰλα δεών (τόφρα οί έλπίς) π24 (ήλδες) ου σ9 έτ9 ' L j ^έφάμην» έπεί φχεο (Πύλονδε) = ρ42 ν357 (νύμφαι) ού ποτ9 1 δψεσδ9 ύμμ9 L u ^620 (σοί τούτο) κειμήλιον έστω, 1 ΡΝβ τάφου μνημ9 έμμεναι' ού γάρ έτ9 αύτόν 1 όψη έν VNd ο 516 τοι (Theokl.) έγώ μέν άπέσσομαι, ούδέ σε μήτηρ 1 δψεται' ού μέν γάρ τι δαμά μνηστηρσ9 ένί οϊκφ ' φαίνεται wird dich zu Gesicht bekommen
II Kompos. (vgl. ίδεΐν Bill. 5, όράω Bill. 2); KSV (kontrast. Ύ166, /H52, π 144), nur Fut., im Ggs. zu I nie neg., nie (offen) göttl. Subj. (ß294 Ath. als Mentor); έπ- (II2) and. als έπι- bloß metr. Verlängerg. (and. L4 A.l2.14) ggüber 12 (vgl. £145 m. 0601, η 324 m. £205+ bzw. ψ360, τ260+ m. £200+, υ233 m. h.Merc. 181) wie είσ- ggüber ίδεΐν / όράω III έσόψομαι [2']: (m. eigenen Augen) sehen werden £212 εί δέ κε νοστήσω καί έσόψομαι ^όφδαλμοΐσινΛ 1 πατριό9 έμήν άλοχόν τε καί (δώμα) wiedersehe, kontrast. (metr. gleichw.) Α 587, Σ190, vgl. v!97. 334, s209f., z/224f., ξ 142f, inc.auct.fr. 1 V. 0206 εί γάρ σ9 αίρήσει καί έσόψεται L (οΰ σ9 έλεήσει) erblickt, vgl. V.204. 483
II2 έπ (ι )όψομαι [2*, 6°]: (υ233 m. eigenen Augen)
sehen werden, spez. sich ansehen > auswählen (nur l.P.) bzw. sehen wollen > auf-, besuchen (nur Ptz., vgl. 12); auf 1., 2. u. (nur Ptz.) 3.P. Sg. bzg.; m. abh. Ptz. £145, l>233, m. (/167 pron., £145, ß294 impl.) Akk. der Pers. bzw. ß294, r26O+ Sache /167 (κλητούς ότρύνομεν, οι κε έλδωσ9 ές κλισίην Ach.s) τούς άν ^έγών έπιόψομαι» οί δέ πιδέσδων (ΡΝ ήγησάσδω), zum unelid. Präv. (< *έπί δ9 ο.?) vgl. Ρ381 (and. Wackemagel, Kl.Sehr.II1238f.) ß294 (νηες) τάων L j ή τις άρίστη, vgl. /C235f., A/102f., κρίνω BI2, II Sp. 1651,21—4 £145 σύ δ9 ^έπόψεαι, αύτός ’ φεύγοντας προτί άστυ ι>233 σοισιν δ9 όφδαλμοΐσιν L Jf αι κ έδέλησδα, ' κτεινομένους μνηστήρας, vgl. ψ83Γ //324 (sahen Euboia δτε) 'Ραδάμανδυν ' ήγον ^έποψόμενο,ν Τιτυόν visentem (Verg. Aen.8,157), vgl. ίδεΐν BI3fß u. s. sch. <a> z.St. (έπί δέαν του Τ. ώς δή σωφρονίσων); and^L4A.14 u. sch. <b> z.SL (έτιμώρησε) τ260 (έπί νηός) φχετ9 L £ Κακοϊλιον « 597 = ψ19 um zu erleben, vgl. X61, α3, ι229
D v.l. X451 (P. Mich.6972 ed. Edwards, ZPE56, 1984, 12)
G m. temp.Adv. bzw. Zeitbest.: αΰριον /357ff.; δηρόν £120; έτ(ι) £120, Ψ619Ϊ., π23ΐ.+, h.Cer.35f.; ήματι τφδ9 0252; ήρι /359f.; ήους o.ä. 047Of., 0600C; πάρος </>123; μάλα πολλά 0391 f.; ποτ9 Ζ124, v356f., <ρ123; τό πρίν Ζ124Γ; πρόσδεν ρ371; πω £799, φ 123 R.Führer
δψον [2‘, 3°] Ε s. Frisk s.v., Rix, Histor. Gr. 77 Χχ D /489: -ου' προσοψήματος, προσφαγιού, Λ630: κρόμυον
910
909


δψον
ποτφ -ov' ποτικόν -ον, ο έστι προσφάγιον δίψους παρασκευαστικόν. παν δέ τό μετά άρτου έσδιόμενον -ον καλείται ... , sch.Bam. /480: εδέσματα L Bruns, Arch.Hom.Q 54 fT.
B Speise, im Sg. u. Pl. konkr. Bez. (/489) von 'Speisen’, im Sg. auch (als Appos. zu Zwiebel) abstr. 'Zukost’ (Λ 630); immer im komplem. Kontext von 'Essen u. Trinken’ (Wein/ Wasser), mehrfach nb. allg. σίτος, ήα, έδωδή, also, wie nachep., Bez. von zum Essen zubereiteten Lebensmitteln nb. Brot (Getreide, Mehl); genannt nur lx Zwiebel (Λ 630), Ix (gebratenes) Fleisch wahrsch. (/489); 3x Akk. Obj. (von τίδημι), Ix part.Gen. (zu αμεναι), Ix Appos. zu Subst.; Beiw.: μενοεικέα πολλά (e267). — Wortf.: s. ήϊα 1 Sg. /489 (Phönix zu Ach.: „du wolltest m. keinem and. zum Mahl gehen od. in den Hallen essen) πριν γ9 οτε δή σ9 έπ9 έμοΐσιν έγώ χού- νεσσι καΰίσσας 1 -ου ασαιμι προταμών και οίνον έπισχών“, Hinw. auf Vorschneiden (für Kind) u. Beschr. ähnl. Sit. π443ί. (κρέας + Wein) machen Bez. von (gebratenem)
δψον
Fleisch wahrsch. (Ameis-H. u. Hainsworth, Iliad z.St.), zur Sit. vgl. noch s.v. μυελός (X500f.) Λ 630 (Hekamede bereitet für Nestor u. Mach. Cocktail [aus Wein, Honig, Gerstenmehl, geriebenem Ziegenkäse], stellt Tisch auf, darauf Schüssel [m. Brot?]) έπι δέ κρόμυον ποτφ -ον 'als Imbiß zum Trunk’ (vgl. Ameis-H.) 2 Pl. /480 (Nestorsöhne schirren Wagen für Tel. u. Peisistr. an) έν δέ γυνή ταμίη σίτον και οίνον έΰηκεν 1 -α τε, οία έδουσι ... βασιλήες, vgl. L54 £267 έν (sc. Floß) δέ οι (Od.) άσκόν έΰηκε δεά (m. Wein, einen and. m. Wasser) ’ ... 1 έν δέ και ήα 1 κωρύκφ, έν δέ οί -α ji- ΰει μενοεικέ^α πολλά, Anapher έν δέ wie in V. 265.266 auf 12 'Floß’ bezogen, nicht auf κωρύκφ [so E. Bornemann, Odyssee- Interpretationen, Frankfurt 1953, 61], also o. nb. den in einem Sack transportierten Lebensmitteln (viell. Getreide, Grütze od. Hülsenfrüchte [L55]) wohl Fleisch u./od. Gemüse (Ameis-H.
16 z.St.) ζΊΊ μήτηρ δ9 έν κίστη έν 9 έδωδήν 1 παντοίην, έν δ9 -α τίδει, έν δ9 οίνον έχευεν (in Schlauch) D ν.1. Λ 640
M. Schmidt
911
912


π
Παγασαί, Παγασαΐος [1Η, le] (ant. Herleitg. aus πήγνυμι od. πηγη nicht stichhaltig; wohl vorgriech.:) Heiligtum (davon Beiname) des Ap. in Thessalien, wo Her. den Kyknos, der wohl dort urspr. Herr war, besiegt (s. s.vv. "Αριών, Κύκνος 4 BI; E.Meyer, RE 18,2, 1942, 2297ff.; Griechenl.-Lex. s.v.; Russo zu Sc.58. 70 sowie S.33 A.35); Epith. Ap.s (vgl. Ha- γασίτης) als Ortsangabe: Sc.70 παν δ" άλσος και βωμός fΑπόλλωνος -αίου 1 λάμπεν ύπαί δεινοϊο δεοΰ (Ares), prä- 8 zisierende Wiederaufnahme von (58) έν τεμένει έκατηβόλου ', vgl. (99) „ιερόν άλσος ' Φοίβον L /, metr. entspr. L j έκάτοιο ' Prosaref.: Theb.fr.6B p.24 Dav. (cf. fr.8 p.27 Ber.): Her. tötete Kyknos έν -αις H. W.Nordheider 12
παγεΐν s. πήγνυμι
πάγκακος [1Η] wholly bad, wholly unfavourable Op.813 16 πρώτιστη δ9 είνάς παναπήμων άνδρώποισιν' 1 έσδλή μέν γάρ δ9 ή γε 1 και οΰποτε -ον ήμαρ J. Ν. O’Sullivan
πάγος [2°, 1Η] Ε zu πήγνυμι, entweder „festmachend“ 20
(Frisk II 459f.) od. besser „ce qui est fixe, dur“ (Chantraine, Dict. 894)
sch. Bam. ε405: oi οξείς τόποι, αι πετρώδεις έξο- χαί. ή εις ύψος άνέχουσαι πέτραι. άνατεταμένοι τόποι 24 Β Felsen, Hügel, genaue Abgrenzg. im Kontext bei Hom. (nb. άκται προβλήτες σπιλάδες, πέτρη) nicht mögl., aber Bed. auch wegen nachep. Gebr. (Pi., Tragg.) unstrittig; Beiw.:
υψηλός ε 405 (Od. ist in Rufweite der Küste, aber es 28 gibt keine Hafenbecken, Schiffe aufzunehmen, od. geschützte Orte) άλλ9 άκται προβλήτες εσαν σπιλάδες τε -οι τε vorspringendes Gestade, Klippen u, Felsen 411 (Od.:) ,,εκβασις ου π1ί φαίνεδ" άλός ... ' έκτοσδεν μέν γάρ -οι όξέες, άμφί 32 δέ κΰμα 1 βέβρυχεν ρόδιον, λισσή δ9 άναδέδρομε πέτρη" vor der Küste (έκτοσδεν) sind scharfe Felsen (vgl. λίδακι ποτί πέτρη V.415) Sc.439 (Gl.) ώς δ9 ότ9 άπό μεγάλου πέτρη πρηώνος όρούση 1 κυλίνδεται ήχή 1 έρχεται έμμε- 36 μανία' -ος δέ οί άντεβόλησεν ' υψηλός, τφ δή συνενείκε- ται, ένδα μιν ισχει, von oben herunterbrechender Fels(brok- ken) wird von hohem Hügel aufgehalten. — Wortf.: άκρη, -ον, άκτή, γουνός, δρος, πέτρη, πρόβολος, πρών, ρίον, 40 σκόπελος, σπιλάς; ferner s. γουνός, κολώνη, κάρη(να), κο- ρνφή Μ. Schmidt
παγχάλκεος [V, 2°] L Leumann, Hom. Wort. 101 ff. Β 44 all-brazen, entirely of bronze, epith. of weapon (2°), predic. of warrior (K102) #403 δώσω οί τόδ9 άορ -εον (w. hilt of silver and sheath of ivory) λ 575 έχων (Orion) ρόπαλον -εον, αίέν άαγές II metaph. of warrior, connoting invulnerability, 48 invincibility: Kl02 οΰ κε μάλα ρέα ' νικήσει (Ach.), ού#’ εί ~ε°ζ εύχεται είναι. — Wdfld.: s.v. εΰχαλκος. See also altem. form πάγχαλκος J.N.O’Sullivan
52
πάγχαλκος [2°] L Leumann, Hom. Wort. 104; Lorimer, Monuments 509 B all-bronze, entirely of bronze, epith. of κυνέη σ378 (εί) έμοι σάκος εϊη και δύο δοΰρε 1 και κυνέη -ος έπι κροτάφοις άραρυϊα s χ 102 (-ον {εΰχαλκον ν.1.]) 56 See also altem, form παγχάλκεος
θ poss. Hes.fr. 10a,84 (].χαλκον) J.N.O’Sullivan
παγχρυσεος [Γ, 2H, 2h] Σχ sch.D £448: ολόχρυσοι L Leumann, Hom. Wort. 101 ff. (104)
B all-golden, entirely of gold B448 τής (aegis) έκατόν δύ- σανοι -εοι ήερέδονται, ' πάντες έϋπλεκέες Th.335 (δφιν, ος) -εα μήλα (see μήλον II Β introd.) φυλάσσει Hes. Cat.88,2 Trav. πα}γχρύσεα μήλα (guarded by όφ]ις ν.3, cf. ν. 1) h.9,4 -εον (-ιον ν.1.) άρμα διώκει (Art.) 27,5 -εα τόξα τιταίνει (Art.) See also χρυσός, χρύσε(ι)ος and derivs.
J. 	N. O’Sullivan
πάγχυ [14, 12°, 1Η] Ε adv. Kompos. m. verb. (vgl. Δ525+ΐ., μ410ί., r539, /386f.) HG (wie ύπόδρα) ~ ai. sar- va-hut *ganz ausgegossen’ (Meier-Brügger, HS 107, 1994, 87 f.), vgl. (κατα)χύδην, ρύδην/ρυδόν, σύδην/πανσυδί(η), lat. pro- föse, passim
Μ 1 [1 „] -υ μάλ9 M165, £367; -υ δεοίς #755; -υ ß49, vl33 [-J -υ ß279 [2W] νΰν μέν δή ^μάλα -Vj (κακός) ρ217, /195, L d δεοί 3143; -υ κακά/όν Λ/67, 0196; (δή) -υ λαδοίατο / λελασμένος κ236, /7538; (δή) L-v μάχηςΛ έπι μήδεα κείρε(ι) 0467, /7120, (ούκέτι) L d Ν747, M26S; μηδέ τι / ούκ f τι -υΔ μετά φρεσί #825, 7343, L u £338; -υ £24, ο327, /236 [*Μ] έπί -υ λάδεσδε/ωνται Ορ.264, Κ99 2 [-1] -υ φρένας 395 = Ρ173
Σχ sch.D £24 u. Κ99; παντελώς L Thesleff, Intensi- fication 144 f.; Wachter, ZPE 77, 1989, 23 f.
B ganz u. gar (vernichten 3‘ am Anf., ß49, o327, verhaßt sein 3143, δ 755, £367, vergessen K99, Π533, κ236, 1H), wie πάμπαν (s.d.), adv. πάντα (s.d. B3cßcc), πρόχνυ (Φ460), aber im Ggs. zu κατ9 άκρης (ISp.442,21 ff.) nur auf Pers., nicht auf Sachen bzg. (kontrast. Thgn.236), ’prophet.’ Zukunftsbezug N747, ß49. 279, #755, o327, /195, vgl. schicksalhafte Finalität £24, a236, £338; (? relig.) Archaismus (s. E u. vgl. Ruijgh, Element acheen 60 ff. zu νυ A/164L, T343), im Ggs. zu πάμπαν (s.d., vgl. Archil.fr. 34. 196a,l W.2) nachhom. gemieden (kontrast. h.Ven. 193 m. #825); formal haupts. Streckform zur Erreichg. der Zäsur κ. τρ. τρ. (bes. vor iamb. Wort), metr. Altem, zu πάμπαν (vgl. K99 m. /?49"), daher nie (: D) am VE (kontrast. Op.264 m. 275), dafür am VA (wo πάμπαν nie) sogar m. Hiat (vl33), aber nie am SA (: Sapph.fr. 16,5 V.) im Ggs. zu (metr. gleichw.) adv. πάντα (z!389+, Ύ491, #214), πάντως (s.d.) sowie έμπης (£191, Λ/326, σ354, τ37. 302); 16x (- 59%) pos. (4- μάλα Μ165, 3°, έτι £338; Aias/Teukros-Kontext Λ/268, 0467 s /7120"; göttl. Agens 5x am Anf. [von Menschen begründet erschlossen] u. κ236), llx neg. (4- μάλα 3143, γε ß279, τι 0196, #825, -έτι N747, T343, ποτ9 ν133, πω 3143, /236; außer Κ99, Ν747 göttl. Agens bzw. ß279, #825 Trost durch Ath.); hom. in dir.R. (Pulyd.’ M67, H747, Pos.s 3143, 0196, vl33; RAnf. 0467, /7538, #825, p 217 - / 195in, REnde N747) außer £24, /7120 (jew. innerl.abhj, Λ/268 (dto., REinl.), /236 (RAbschl.) 0467 ώ πόποι, η δή L-o μάχης έπί μήδεα κείρε μ ’ δαίμων ήμετέρης, δτε μοι βιόν έκβαλε χειρός /7120 (γνώ) έργα δεών, ο ρα L u ' ^Ζεύς ... Τρώεσσι δέ3 βούλετο νίκην Μ67 (εί) τούς -υ κακά φρονέων άλαπάξει ' u j ϊετ" άρήγειν 165 (Ζεΰ) φιλοψευδής έτέτυξο 1 L-v μάλ9/ ού γάρ (έφάμην "Αχαιούς σχήσειν ήμέτερον μένος) £367 (ευ οιδα) νόστον έμοίο άνακτος, δτ9 ήχδετο πασι δεοΐσι
j, δττι μιν οΰ τι μετά Τρώεσσι δάμασσαν ρ2\7 /'ΰν
913
914


Παιήων, παιήων
πάγχυ
μεν δη μάλα -i>j κακός κακόν ήγηλάζει χ 195 L d, Μελάν- διε, νύκτα φυλάξεις, iron. 'Antw.’ β49 (κακόν εμπεσεν οϊκφ) δ δή τάχα οίκον άπαντα ’ -υ διαρραίσει, βίοτον 5’ άπό πάμπαν όλέσσει ο 321 ή σύ γε -υ λιλαίεαι αυτόδ' όλέσδαι, 1 εί δή μνηστήρων έδέλεις καταδΰναι όμιλον £338 τοΐσιν δέ κακή φρεσίν ήνδανε βουλή 1 άμφ" έμοί, όφρ' έτι -υ δύης έπί πήμα γενοίμην Λ/268 νείκεον, δν τι- να -υ μάχης μεδιέντα ϊδοιεν Ξ95 σευ ώνοσάμην -υ φρένας, οίον εειπες (Ag.) = Ρ173 (Glaukos, 'Antw.’ auf folg. St.?) 77538 "Εκτορ, νΰν δή -υ λελασμένος εις έπικούρων (ούκ έδέλεις έπαμύνειν) κ 236 άνέμισγε δέ σίτφ 1 φάρμακα λύγρ', ϊνα -υ λαδοίατο πατρίδος Ορ.264 (ίδύνετε μύδους) σκολιών δέ δικέων ^πί -υ λάδ^εσδε, vgl. V.275, Tyrt.fr. 12,17 W. II Κ99 (ίδωμεν, μή) φυλακής L .ωνται Ε24 (Heph. rettete 1 S. seines Priesters) ώς δή οί μή -υ γέρων άκαχήμενος ειη nicht ganz u. gar 0196 χερσί δέ μή τί με (Pos.) -υ κακόν ως δειδισσέσδω (Zeus) ganz u. gar nicht 5825 δάρσει, μηδέ Ln -υ μετά φρεσίu δείδιδι λίην 7343 ή νύ τοι (Ath.) ούκέ^ j μέμβλετ' (Ach.) 7V747 (Ach.) δν ούκέτι -υ μάχης σχήσεσδαι όίω durchaus nicht mehr (Ameis-H.) β2Ί9 (ού) κακός έσσεαι (Tel.) ούδ' άνοήμων, 1 ούδέ σε -υ γε μήτις Όδυσσήος προλέλοιπεν nicht ganz (Schadewaldt) 5755 ού γάρ όίω ‘ L-y δεοϊ.ς γονήν Άρκεισιάδαο ' έχδεσδ' nicht gänzlich, s. π 117 ff. Ξ143 σοί 5’ (Ag.) ου πω μάλα L u... κοτέουσιν, 1 άλλ' έτι που (werden Tr. fliehen) noch nicht ganz u. gar, sondern schon noch vl33 νόστον δέ οί (Od.) ου ποτ' άπηύρων 1 -υ, έπεί σύ (Zeus) κατένευσας nie gänzlich, s. «75, s290 /236 ή ρα ('Mentor*), καί οΰ πω -υ δίδου (Ath.) έτεραλκέα νίκην, 1 άλλ' έτ' (άλκής πειρήτιζεν) gab noch nicht ganz den entscheidenden Sieg, vgl. a346+f.
D v.l. Λ/406 (pap. 342, s. West, Ptol. Pap. 129)
G in (Wiederholungsfigurenj (vgl. Fehling, L , 230. 357) zus. m. (Abl. von) πας (s.d. B Vorbem. am Ende) A/266ff., Ξ91/5, T342f., 048f., £366f. (vgl. Sapph.fr. 16,5f. V.); in (assoz.) Zush. m. έδέλεις 77 538 ff., o327f., σχήσειν / εσδαι Μ165f., N141, η I/III Μ164f., 0467, 7343, ο 327 / /236, ήμέτερον* Λ/165Ε, O467f., δεοί* Ξ143, 5755, £366f., κακός* Μ61, 0196, /745/9. 278L, £337 f., ρ217, νίκην 1 7712OL, /236, νόστον vl32f., £366f., νΰν Ξ95*, 77538, ρ217 = /195,n, όίω N141, 5754L, Τρώεσσι Μ61Ϊ., 7712OL, £367, φρένας* Ξ95*, T343 = 5825med, £337f.
R. Führer
παΟεϊν s. πάσχω
παιδνός [2°] Εχ sch.D ^21: παϊς νέος Β (Risch § 35d, poetic only) still a child or minor, not yet adult (see πάϊς B1), only of Od. and w. έών in enjb. (cf. 1 έσδλός / λυγρός / μουνος έων a.o.) φ21 τών (μήλων) ένεκ' έξεσίην πολλήν
οδόν ήλδεν ' ν-ός„έών. (sent by father and elders), contr. παϊς Blaß ω338 ειπω, ά (sc. δένδρα) μοί ποτ' έδωκας, έγώ δ' ρτεόν σε έκαστα ' L ,, κατά κήπον έπισπόμενος (σύ δ' ώνόμασας) 5V. Beck
παιδοφόνος [Γ] killer of one's child(ren), see δείνω Ε 0506 (Priam to Ach.:) „ετλην δ' οί' οΰ πώ τις βροτός άλλος, ' άνδρός -οιο ποτί στόμα χειρ' όρέγεσδαι", cf. 478f. (I coi. 808,72) and see (on appos.) I col. 862,19ff. vl 0479 Pap. 14marg. W ,Beck
παίζω [5°, 2H, 6h, le] E deverb. from πάϊς. — Deriv.: φι- λοπαιγμων F -ουσι 2, -ουσ(ι) 1; impf, -ομεν 2, έ-ον 1; -οντα 1, -οντες 3, -όντων 1; -ουσαν 1, -ουσαι 1, -ούσας 1; aor. imp. παίσατε 1
915
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Μ 1 disyll. [1-] -ουσ' h.Ap.201 2 trisyll. 2a
-ομεν h.Cer.425, h.Ven. 120; παίσατε 5251 2b [~-w] έ-ον £100 2c [---] -ουσι £106, Tit.Cycl.fr.8,2 p. 18 Dav.; -οντα h.Ap.206; L-οντες. Sc.282 [---] L u Sc.277 2d [1-2] -ουσαν h.Cer. 5; -ουσαι h.30,15; -ούσας η 291 [1-2] -όντων ψ\4Ί
Β to amuse oneself, sport (play), w. ref. to (1) group dancing (w. music and song), subj. youths and maidens (incl. youthful divinities, no 'children’), see Laser, Arch. Hom. T 4ff., and άδύρω, άτάλλω, νηπιαχεύω, όρχέομαι ; and ref. to (2) play- ful swimming, subj. fish, Γ 1 dancing 5251 άλλ' άγε, Φαιήκων βητάρμονες δσσοι άριστοι, ' -σατε (-ξατε ν.1., παί- σατον Zen.), ως χ' ό ξεΐνος ένίσπη οισι φίλοισιν 1 δσ- σον περιγινόμεδ' άλλων (όρχηστυϊ καί άοιδή), ingr.aor.; dramatic dance, then 370—80 w. ball, cf. £100 below ^147 έν δέ σφίσιν ίμερον ώρσε (άοιδός) 1 μολπής τε καί όρχηδμοϊο 1 μέγα δώμα περιστεναχίζετο ποσσίν άνδρών -όντων καλλιζώνων τε γυναικών Sc. 277. 282 τήσιν (maidservants w. torches) δέ χοροί -οντες έποντο' ' τοί μέν ύπό συριγγών ϊεσαν αύδήν ' περί δέ σφίσιν άγνυτο ηχώ' ' αί δ' ύπό φορμιγγών αναγον χορόν ... ' [... έτέρωδε νέοι κώμαζον ύπ' αύλοΰ.] ' τοί γε μέν αύ -οντες ύπ' όρχηδμφ καί άοιδή (πρόσδ' έκιον) h.Ap.201. 206 (189f. Muses sing, 196 goddesses dance) έν δ' αύ τήσιν Άρης καί
^Αργειφόντηςι ' -ουσ'' ... 'Απόλλων έγκιδαρίζει 1 καλά καί ΰψι βιβάς ... 1 ... έπιτέρπονται είσορόωντες 1 Αητώ τε καί ... Ζεύς ' υΐα φίλον -οντα μετ' άδανάτοισι h.Ven. 120 μ' άνήρπαξε L u 1 έκ χοροΰ 'Αρτέμιδος ' πολλαί δέ νύμφαι καί παρδένοι ' -ομεν, άμφί δ' όμιλος άπείριτος έστεφάνωτο, cf. 77176ff. and below h.Cer.5. 425 h.30,15 παΐδες δ' εύφροσύνη νεοδηλέϊ κυδιόωσι, 1 παρδε- νικαί τε χοροϊς φερεσανδέσιν εΰφρονι δυμφ ' -ουσαι σκαί- ρουσι κατ' άνδεα μαλδακά ποίης dance w. ball: £100 έπεί σίτου τάρφδεν δμφαί τε καί αύτή, 1 σφαίρη ταί δ' άρ' έ-ον άπό κρήδεμνα βαλοΰσαι' ' τήσι δέ Ναυσικάα ήρχε- το μολπής. ' οϊη δ' Άρτεμις κτλ. (see 106 below, cf. 5370ff.) τ/291 άμφιπόλους δ' έπί δινί τεής ένόησα δυγατρός ' -ούσας, έν δ' αύτή έην είκυΐα δεήσι dance not mentioned but almost certainly impl. (see L ΆρτεμιςΛ B2c): £106 οϊη L j είσι κατ' οΰρεα ... 1 τερπομένη κάπροισι καί ώκείησ' έλάφοισι' ’ τή δέ δ' άμα Νύμφαι ' άγρονόμοι -ουσι' γέγηδε (Αητώ), see 100 above h.Cer.5 (Hades ήρπα- ξεν Perseph.) νόσφιν Δήμητρος -ουσαν κούρησι σύν Ώκεανοΰ ' άνδεά τ' αίνυμένην (^λειμών^ άμ μαλακόν), cf. h.Ven. 120 above 425 (πάσαι άν' ίμερτόν L j«) -ομεν ήδ9 άνδεα δρέπομεν (415 άναρπάξας) 2 swimming, subj. fish Tit.Cycl.fr. 8,2 ρ. 18 Dav. έν δ' αύτή πλωτοί χρυσώπιδες ιχδύες ελλοι ' νήχοντες -ουσι δι' ΰδατος άμβροσίοιο
D Sc.298 (s 283) pauci, ν. Russo, Scutum p.44f.
W. Beck
Παιήων, παιήων [5*, 1°, 1H, lh] E uns.; im Myk. ais Gottheit bezeugt (pa-ja-wo-[nej) s. DMic. II 69; mögl. Parall.: ★Ίάβονες > 'Ίωνες (Szemerenyi, Scripta minora III 1351); zu Versuchen, 77. von gr. παίω od. παύω abzuleiten, s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.w. παιάν; Vbd. m. dem Stammesna- men Παίονες mögl. (Macurdy, Lang. 6, 1930, 297-303; Kretschmer, Gl. 21, 1933, 176f.); vorgr. Urspr. vermutet z.B· L3 2344f.
Εχ sch.min. POxy.3238 zu A473: πα[ιάν, φδής} εϊδ[ος\ sch.D A473: παιάν δέ έστι ύμνος εις Απόλλωνα έπί άφε· σει λοιμοΰ φδόμενος
L ’Nilsson, Griech. Feste 100; 2Diehl, RhM 89, 1940, 90. 109ff.; 3v.Blumenthal, RE XVIII (1942) 2340-62; 4Usener, Göttemamen 153ff.; 5Defradas, Propagande deiph. 80ff·» 916


Παιήων, παιήων
6Trumpf, Η. 86, 1958, 155 ff.; 7Kolk, Pyth. Ap.-Hymn. 33 ff. 41 ff.; 8Arch. Hom.U 33; 9Arch.Hom.S 93ff. 126+
B (1) alte Heilsgottheit, (2) an Ap. gerichtetes Preislied; häufig als Personif. d. Heilsrufes ’ιηπαιήων (s.d. Bd. II Sp. 1159f.) aufgefaßt (z.B. L*; Muth, WS 67, 1954, 9), doch weist manches, u. bes. das myk. Täfelchen KN V 52 (s.o. E), auf Alter u. Eigenständigk. d. Gottes (L4; L9 S95; Kirk, Iliad, zu A473) 1 Arzt der Götter, Wunden heilend u. nur in Vbd.
m. φάρμακα erwähnt (bes. Hes. fr. 307,2; s. L9 S94f.), <5232 m. d. Heilkunst der Ägypter in Vbd. gebracht (vgl. D.S. 1,97,7); früh m. Ap. identif., wie aus A473 u. h.Ap.518 (s.u. B2) er- sichtl., später auch auf Askl. u.a. übertragen (L3 2345) £401 τφ (Hades, durch Her. verwundet) 5’ έπι -ων όδυνήφατα φάρμακα πάσσων ' ήκέσατ(ο) 899. 900 ως φάτο (Zeus), και -ον9 άνώγει (άνώγειν, άνωγεν νν.Π.) ίήσασδαι* 1 τφ (Ares, durch Diom. verwundet) δ’ έπι -ων κτλ. (Vs. s £401) 5232 ίητρός δέ έκαστος (in Ägypten) έπιστάμενος περί πάντων ’ άνδρώπων* η γάρ -ονός είσι γενέδλης, vgl. L4 154f.; Odyssey z.St. Hes. fr. 307,2 εί μή 'Απόλλων Φοίβος ύπέκ δανάτοιο σαώσαι (σάωσεν, σαώσει, σώσει vv.ll.) ' ή αύτός -ων, ός απάντων (πάντα τε ν.1.) φάρμακα οιδεν 2 Lobgesang auf Αρ., mögl.weise kret. Urspr.s (h.Ap.518; vgl. L2 1 lOf.; L5; L7 34f.); zaubermächtiger Heilsgesang zur Abwehr u. Heilg. von Krankh. u. Verwundg. (L1; L5 81 f.; s. Λ 473 u. Σχ), auch Bitt- u. Danklied zugleich, ferner (wie X391) Kampf- u. Siegeslied (L6 8); zum Inh. d. Liedes s. L6; zur poet. Funkt, in d. II. vgl. Blickman, CIAnt 6, 1987, 6 A473 οί δέ πανημέριοι μολπή δεόν ίλάσκοντο ’ καλόν άείδοντες -ονα κούροι Αχαιών, 1 μέλποντες έκάεργον Ύ391 (Ach. zu den Achäern nach Tötg. Hektors:) „νυν 5’ άγ9 άείδοντες -ονα, κούροι Αχαιών, ' νηυσίν έπι γλαφυρήσι νεώμεδα, τόνδε (Hektor) 5’ άγωμεν", spez. Bzhg. zu Αρ. nicht erkennbar, vgl. L3 2341 f.; L8; Kirk, Iliad z.St. h.Ap.518 οί δέ ρήσσοντες (φρίσσοντες v.l.) έποντο ' Κρήτες πρός Πυδώ καί ίηπαιήον’ αειδον, 1 οϊοί τε Κρητών -ονες οισι τε Μούσα ' έν στήδεσ- σιν έδηκε δεά μελίγηρυν άοιδήν, bei L2 110f., L3 2341 u.a. sind die π. als Personen aufgefaßt; richtig L5 82 A.9
D Hes.fr.204,154 (ci.); -ήονα inc. auct. Pap. Flor., Z. 9
(SIFC 27/28, 1956, 49f.) v.l.: h.Ap.272. 500. 517
G. Markwald
Παίονες [7*] E uns.; illyr. L7349, L370 gr. L 1 Kretschmer, Gesch. d. gr. Sprache 246ff.; 2Leaf, Troy 273—8; 3K.J. Beloch, Gr. Gesch. I22, Straßburg 1913, 56-60; 4Kaza- row, Klio 18, 1923, 20-6; 5Lenk, RE XVIII (1942) 2403-8; 6Burr 148f.; 7A.Mayer, in: Festschr. Rudolf Egger, Klagenfurt 1952, 347-55; 8J. Wiesner, Die Thraker, Stuttgart 1963
B Volksstamm aus Παιονίη (s.d.) kommend, am Fluß Axios (s. Bd. ISp.972ff.), als Verbündete der Tr. den äußersten Westen repräsentierend, Hauptstadt Amydon (s. Bd. ISp.643f.) am Axios (£848), Feldlager am Meer (/C428), ihr Führer Py- raichmes (s.d.), von Patr. getötet (/7287. 291), danach Asterop. (s. Bd. ISp. 1441 f.), m. and. von Ach. getötet (Φ155. 205. 211); m. dem Bogen schießendes (Reiter?)volk (vgl. Epith.), auch im Speerwurf geübt (vgl. Bd.ISp. 1441,59ff.). - Epith.: VE-For- mel Π. άγκυλότοξοι* £848, X428 u. /7. ίπποκορυσται+ (s.d.) /7287, Φ2Ο5, sonst /7. άνδρας ... δολιχεγχέας Φ155. - bei allen Stt. v.l. Παιόν- Zur Ethnographie s. bes., gg. L3 (gr.), L' 4 7 (illyr.); zur Lokalisierg. u. Verbreitg. bes. L2 7 ·; zur Charakterisierg. L2; zur Gesch. bes. L5; außer den oben genannten Paionen im fgrE sonst noch Αγάστροφος (Λ 338,, s. Bd. I Sp. 47 f. u. s.v. Παιονίδης), dieser m. Epith. δουρικλυτος, u. Απισάων (£350, s. Bd.ISp. 1026,31 ff. u. s.v. Παιονίη) erwähnt O* Markwaid
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
παιπαλόεις
Παιονίδης [2‘] Agastrophos (s. Bd. I Sp.47f.), S. od. Nachkomme des Paion, des eponymen Heros der Παίονες (s.d.), also Angehöriger dieses Volkes; dazu passend sein Epith. δουρικλυτος, von Diom. getötet u. spoliiert: Λ 339 A- γάστροφον ουτασε δουρί 1 -ίδην ηρώα κατ' ίσχίον 368 -ίδην δουρικλυτόν έξενάριξεν. Zur Etym. u. Lit. s.v. Παίονες, zusätzl. v. Kamptz 330; +Wathelet, Troyens 797 f. 1454 (auch 148 ff.) G. Mark wald
Παιονίη [2j] Landschaft in Nordgriechenland am Fluß Axios (Etym. u. Lit. s.v. Παίονες) P35O νέκ -ίης έριβώλ,α- κος είληλούδει (Apisaon) Φ155 (Asterop. zu Ach.:) ,,εϊμ9 L ,ου τηλόδ9 έούσης ' Παίονας άνδρας άγων (έχων ν.Ι.) δολιχεγχέας" G. Markwald
παιπαλόεις [5', 9°, 2Η, 3h] Ε strittig, vgl. Friskll 461, Chantraine, Dict. 847 f.; sem. wenig überzeugend insbes. die bisherigen Versuche, einen Zush. zw. π. u. der in πολυπαίπαλος deutl. (durch nachep. παιπάλη, παιπάλημα gestützten) Bed. ‘schlau’, 'betrügerisch* in der Vorgesch. des Wortes zu finden: Vbd. m. πάλη 'Mehl’, 'Staub’ (L25) paßt (kaum zu ‘schlau’ u.) nicht zu Beiw. schwer begehbarer Wege (fragwürdig überhaupt Bed. ‘Mehl’ für att. παιπάλη, s. L"306); Vbd. m. πάλλω u. Bed. ‘gewunden’, ‘windig’ (L1 u.a.) paßt kaum zu Inseln u. Bergen, Bed. ’erdbebenreich’ (L6) ingeniös (erst recht πολυπαίπαλος '[im Meer] hin- u. hergeschüttelt*), aber d. ep. Dichtem sicher unbek.; auch Vbd. m. δαίδαλος u. Bed. ‘blendend’ (L”, nach L7240) wenig wahrsch., da nirg. mehr erkennbar u. πολυπαίπαλος deutl. and. Akzent als πολυδαίδαλος, s.d. — sonst s. B
F -εις 1, -εντός 2; -έσσης 6, -έσση 2, -εσσαν Ί, -έσσης 1 Μ 1 viers. [1—-] -εις h.Ap.39 2 fünfs. [LJJ έξ
ορεος κατά -εσσαν ΡΊ43', σκοπιάν ές -εσσαν, άνελδών κ9Ί « 148 = 194; Ίδάκ^ , Λ480 [^*χ] μεσσηγύς Τενέ- δοιο καί Ίμβρου L-έσσης, /V33 s Ώ78; Ίδάκης τε Σάμοιό τε L j 5671 = ο29 s 5845; L , γ 170; έξ ορεος κατεβήσε- το -εντός 7V17; έβήσαο -εντός h.Ap. 141; -έσση Μ\6&, h.Ap. 172; κατά c εσσαν, ρ204; L j Hes.fr. 150,25; -έσσης Th. 860
Εχ sch.min. P.Amh.18 zu ο29: τρ[αχ]είας, sch.D Ν17: τραχέος, Ρ743: δυσπρόσβατον. ^τραχεϊανΛ, sch. Bam. κ97: L j, ένδεν κάν τη συνηδείςι παιπάλιμον λέγομεν άνδρα τόν τραχύν καί μή άπλοΰν, vgl. Call. Dian. 194
L 'Fick, KZ 44, 1911, 148f.; 2Trendelenburg, WKPh 1916, 1219ff.; ’Kretschmer, Gl. 10, 1919, 242; 4Buck, CPh 16, 1921, 372; 5Runes, Gl. 19, 1930/31, 285 f.; 6Palmcr, Gl. 27, 1938/39, 134fT.; 7Leumann, Hom.Wört. 236-41; ’Shipp, Essays 48fT.; ’Risch 155; ,0Cassola zu h.Ap.39; "Tichy, Onomatop. Verb. 304fT.; 12Hainsworth, Iliad zu M168
B steinig, felsig od. steil, abschüssig, „ein schwer zu bestimmendes ep. Wort“ (Passow s.v.), dessen urspr. Bed. im fgrE viell. schon unbek. war; beide Bed. passen als Beiw. von Weg (1), (gebirgiger) Insel (2), Berg od. Berggipfel (3); 'steil* durch nachep. Verwendg. empfohlen (vgl. L"306) u. viell. durch πολυπαίπαλος (wenn darin metaph. Verwendg. wie bei αίπύς [‘steil’ zu δρος, 'schwer durchschaubar’ zu δόλος], s. ISp.335,19ff.); aber vgl. E, L7240 („unlösbares Problem“) u. s. πολυπαίπαλος. - Wortf.: s. ήλίβατος u. unten Vorbem. zu 1 bis 3 1 Beiw. von Weg (οδός u. άταρπός), sowohl steil
wie steinig, holperig passend, da schwierig zu begehende^Wege beschr., vgl. άρισφαλής (pl96), τρηχύς (£1, fuhrt δι9 ακριας ξ2), στεινωπός (//143), zu and. Wegen s. άταρπός u. οδός-. Staub auf Straßen nur als durch Winde herbeigefiihrte Beson- derh. (in Gl. 7V335) Λ/168 (Gl.) σφήκες ήέ μέλισσαι ’ οικία ποιήσωνται όδφ έπι -έσση (verlassen nicht κοΐλον δό- 918
917


παιπαλόεις
πάϊς, παΐς
//ον), die Bienen / Wespen bauen ihre 'Häuser in Felsspalten, vgl. £88 (Bienenvölker strömen πέτρης έκ γλαφυρής), der Weg also entweder felsig od. steil durch Felsen hindurch ρ 204 δτε δή στείχοντες οδόν κατά -εσσαν ' άστεος εγγύς εσαν (Eum. u.Bettler), sie gehen abwärts (κατά, vgl. άνά [£2] beim Weg aufwärts, u. π 471 ύπέρ πόλιος), der Bettler hat Stock, weil Fußweg (άταρπιτός V.234) 'leicht zu Fall bringend’ (άρισφαλής V.196) £743 (Gl.) ήμίονοι κρατερόν μένος άμφιβαλόντες 1 έλκωσ9 έξ ορεος κατα -εσσαν άταρπόν (Dach- od. großes Schiffsholz), abschüssiger Bergpfad, vgl. Ψ120 ff. u. s. άταρπός 2 Beiw. von Inseln (Im- bros, Samos/e, Chios, Ithaka); alle haben hohe Berge, aber z.T. auch fruchtbare Ebenen, also kaum allg. 'steinig’, eher reich an (steilen) Felsen, Bergen, vgl. sonst von Inseln κραναός, πετρήεις (vgl. dazu LVisser, Katalogj 137f. 142), τρηχυς (vgl. L j 117) od. δενδρήεις, ύλήεις (Ορρ.: έπήρατος, έριβώλαξ, έϋκτίμενος, εύλείμων, ιππήλατος, λιπαρός), anderers. (metr. gleichw.) ήνεμόεις (L j 134) N33 (Pos.s Meereshöhle liegt) μεσσηγύς Τενέδοιο ^και Ίμβρου -έσσης Λ 078 (Iris springt ins Meer) μεσσηγύς δέ Σάμου τε L d 5671 (Antin. will Tel. auflauem) έν πορθμφ L Ιθάκης τε Σάμοιό τε -έσσης Α = ο 29 5845 (Insel Asteris liegt) μεσσηγύς L u y 170 (Men.: „wir überlegten) ή καθύπερθε Χίοιο νεοίμεθα -έσσης, 1 νήσου (od. untenherum)“ h.Ap. 172 οίκεΐ δέ Χίφ ένι -έσση Α480 (Od.: „ich komme zu Teir., ob er seinen Rat gebe) δπως Ιθάκην ές -εσσαν ίκοίμην" 3 Beiw. von Berg, Berggipfel (ορος, σκοπιή), Bergtal(?), auch zu EN von Bergen (Aetna, Kynthos, Mimas); betont wird mehrfach Höhe des Berges im Verh. zur Umgebung; vgl. sonst (auch zu κάρη[να], πέτρη) αί- γίλιψ, αίπεινός, αίπύς, άκρος, ήλίβατος, μακρός, μέγας, περιμήκης, υψηλός, ύψίκρημνος (od. άκριτόφυλλον, ανθεον bzw. καταείμενον ΰλη, δάσκιον ύλης, χλωρός) Ν\Ί (Pos. sitzt auf höchstem Gipfel von Samothrake) αύτίκα δ" έξ δρεος κατεβήσετο -εντός (schnell ausschreitend) «97 (Erz.: bei Laistrygonen erhebt sich über Bucht von beiden Seiten πέτρη ήλίβατος [V. 87 f.]) έστην δέ ^σκοπιήν ές -εσσαν άνελθών^ (sieht Rauch) = 148 (auf Insel der Kirke, vgl. V. 146 άνήϊον ές περιωπήν) 194 είδον γάρ L d 1 νήσον (vgl. V.196: die Insel selbst liegt flach) Th. 860 φλόξ δέ κεραυνωθέντος άπέσ- συτο τοΐο άνακτος (= Typhoeus) 1 οΰρεος έν βήσσησιν άιδ- νης (άιδνής, Άϊτνης vv.ll.) -έσσης (-έσσης ν.1.) ’ πληγέντος, zu π. als Beiw. zu βήσσα vgl. βήσσας όρέων δυσπαιπάλους (Archil.fr. 190 W.), zur ν.1. ’Λ'ίτνης s.u. Hes.fr. 150,25, sonst zur Lesung s. West z.St. u. Diller, Gn. 45, 1973, 229 h.Ap.39 (von Leto besuchte Orte) -εις τε Μίμας και Κωρύκου άκρα κάρηνα (dann u.a. Αίσαγέης δρος αίπύ u. Μυκάλης τ9 αί- πεινά κάρηνα), vgl. ύψίκρημνος u. ήνεμόεις als Beiw. des Μίμας (s. s.v.) 141 άλλοτε μέν τ9 έπι Κύνθου έβήσαο (Αρ.) -εντός, vgl. V. 17. 26 (Leto lehnt sich bei Ap.s Geburt an diesen Berg, s. Κύνθος) Hes.fr. 150,25 "Ατλαντός τ9 δρος] αίπύ κ[αι Αΐτν]ην -εσσαν, vgl. 9Αίτνη
D £106a Μ. Schmidt
πάϊς, παΐς m. and f. [169‘, 129°, 65H, 40h, 14e] E prob. < + suff. -id-; root *puh2- also in Ved. pu-trd-, Lat.
Puer etc., see Mayrhofer, EWAiaII 142f., I.Hajnel, in: Os- kisch—Umbrisch, Arbeitstagung der Idg. Ges. 1991 in Freibürg, hrsg. von H.Rix, Wiesbaden 1993, 130 w. n.24. - Deriv.: ευπαις, παιδνός, παιδοφόνος, παίζω
F πάϊς 87, παΐς 18 (see L), πάϊ 1, παΐ 2, παιδός 40, παιδί 33, παΐδα 81, παΐδ(α) 24, ^παΐδει 2, L u voc. 1, L u acc. 6, παΐδ(ε) 3, ^παΐδες. 49, L u voc. 2, παίδων 22, παίδεσσι(ν) 8, παισί(ν) 15, παϊδας 23
Μ 1 monosyll. (- « παΐς) la in longo [1] - έτ9 έών σ216, h.Merc.557; (δ9) έμή/ός τ/300 / τ530, h.Ap.317.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
327; Sc. 371; ^παΐδ9Λ έπι / ύπό κόλπω έχους(α) ΖΑΟΟ, h.Cer. 187; L έτ9 έόντ9 Λ 710, Hes.fr.204,89; L έμόν/έόν
2’477. 483; L j 0242, r522, Th.989, h.Cer.286, h.Merc.245 [2] παΐ Λ553; νϋν αύ -/5’ άγαπητός/ν 5817 / 727, ε!8; - Hes.fr.30,24, h.Merc.209; νπαΐδ9Λ h.Ven.115 [2] Ορ.130;
L λ 262 [1] μετά L , έμόν ι//83 [*] έγείναο/ατο L £880, 513; μετά L ν440; L d Λ 750, Ύ407 1b in brevibus i[-J ηαι h.Merc.254; ή π 100, Eumel.fr.2A,8 p.97 Dav.; παΐδ9 Z432, ψ56 -[-] - τ86 -[-] - σ 175 -[-] - //44; Κρόνου - Ξ346, Φ216; ^παΐδ9Δ Ίππολόχοιο Λ/309. 387; L d ω289, Ορ.378 2 disyll. 2a (- = πάϊς) 1[«.] σδς-'ού
μέν γάρ τι 0385, 5807; ή - Ξ474; και υ35 -[««] - £ 519, Α620 0271, 0259, 5707 τόν/τήν δ9 αύτ9
'Εύρύμαχος, Πολύβου άντίον ηΰδα «399 = β \ΊΊ / π434 = </>320; τοΐσιν δ9 L d ήρχ9 άγορεύειν π345 = σ349 = υ359; 9Αχιλεύς Θέτιδος ήϋκόμοιο Δ5\2, Π860; έθηκε θρόνου -j άγκυλομήτεω Β3\9, Μ450ζ έθηκε L u ZI39; (έ)δώκε L άγκ. £205, /37, Σ’293; ήκε L άχκ. 2175, φ415; verb in -ησε L u (άγκ.) 0415, 091, /7431; ήρχεν / verb in -ησεν νέυς Άγχίσαο £819, Μ98 / Ρ491; (verb in -ησεν) L d Ίαπετοΐο Th. 565, Ορ. 50; L Sc. 26, Hes.fr. 180,5; άγαθδς L- "Αλκίνοος 5130. 143, L d 5132; Διός 2V825, 5488; φίλος £713, π337; έμός Ξ239, Ώ408. 426. 638, ω328; £392, /C435, 0362, α207, 5164. 665, £300 ή Α 389; και Ι5Ί; Ν54 2b (- = παιδ/παΐδ-) [i-] -ός έοϋ Α496, Μ403; -ός έμοϋ 0214; -ός Δ 131, £89, Cert. ρ.38,23; -ί /571, σ166; -α νέον γεγαω- τα τ400, h.Merc.271. 331; -α φίλην/ον Α44Ί / Π460, ω 103, Th.472, h.Cer.252. 261, Oed.Cycl.fr. 1,2 ρ.20 Dav.; -α δ9 έμοί / δέ μοι Α 20, h.Cer.219; -α δέ σ323, h.Cer.226; -α δ9 h.Ven.255, h.Merc.208, Il.Parv. fr.20,3 p.59 Dav.; -α τ9 έμήν 5263, 7/313; -α τ9 π432; -α τε σοί/όν Α443, ν406 -α τε £175, Ζ408; -α 0 585, λ 604 = Th. 952 = Hes. fr. 25,29 = fr.229,9 suppl., o450, h.Merc.336, Op.751; -ες έμοί γ4Ί5, Th. 164; -ες £386, £209, h.Cer.266; παισί(ν) Φ185, v62; -ας έούς Th. 467 [*«] νϋν αύ -ός £174; -ός έοϋ Sc.454; άμ- φι δέ L-i ipiAipj βάλε πήχεε ρ38, ω347, δέ L d Hes.fr.26,24 suppl., L j τ404; -α φίλην Hes.fr.43a,88 suppl.; -ε φίλω Η2Ί9; γείνατο -α Hes.fr.37,9; -α 0540, h.Cer. 141; παισιν έοΐσ(ι) Theb.fr.2,7 ρ.22 Dav., Eumel.fr.2Α,3 p.97 Dav.j -αζ Hes.fr. 10a,51; 141,11 suppl. [Σ^] ουδέ τι -ός υ 214; ου -ός όρ/έδέξατο Ζ466, /633; ου -ός Ψ222, 0 85, ο358, π411; -ός έδέξατο Α596; -ός Η235, Ν659, 0 534, Λ492, ο355; περί -ί (καί) /7568, h.Cer.77. 246; σφ -ί έπος φάο μηδ9 έπι- κευθε π168, σ171; σφ/φ -ι μέγα κλέος ω33, α240 = £370; φ -ι (καί) Λ 783, ^350, α308, ρ540; και -ι ν4Ο3; Ί καί h.31,3; ξ/σύν -ί Ζ3Ί2, 1199; -ί Χ5\, λ 178, τ525; γείνατο -α Hes.fr.26,4; 43a,59, h.Merc. 13; τέκε -a Th.821. 981. 1001, Hes.fr. 10a,48 suppl.; 43a,68, Heges.fr 1,2 p.166 Dav.; και -a /196, h.Merc.293, δν/σόν -α π\Ί, χ53; δή -α σ269; οί -α £800; άρα -α Th.897; -α /494, £331, ^87, Sc. 356; δύο -ε Λ 126, Ύ46, λ 307; δώδεκα ^-ες ένι μεγά- ροισ/ιΔν 0603, κ5, L d χ354; τρεις ^-ες άμύμονΛες έξεγεν- οντο ΞΙ 15, Κ231, τρεις / άρα L Λος 9Αλκινόοιο
419; μοι L ,ες Κ\Ί0; τοι -ες β2Ί6; οι -ες £106, £183; οΰς -ες Π260; δέ τε -ες έμφ Ζ127 = Φ151; -ες 5236, Th.758; σύν ^παισιά καί Φ460; και L uv 77149; δή L £337; L /v) M435, £409; γείνατο -ας Hes.fr. 180,11 e 193,12 suppl.; γάρ -ας 0751; μοι -ας Χ423; δύο -ας άμύμονος Sc. 112; τέκε -ας h.33,6 [£«] (τε) -ός έοΐο Ξ266, Σ71, Th.496; -ός έόντος χ358; -ός Α393, 0388, «278 · λ458, Il.Parv. fr.6,1 p.55 Dav.; και -ί γένοιτο τ569; φ “ι Κ270, Π522, Ρ\96; -ί Th.464; (άρα) -α τιθήνη Ζ389, h. 19,38; δν -α /481; -α Ζ404, Φ282, Ύ490, η65, h. 19,42; -ε γενέσθην £548; και -ες 0491; -ες έόντες / έασι 5688,
919
920


πάϊς, παϊς
v223; παισί(ν) Η334, ν258, Th. 162, Hes.fr.266a,9 suppl.; ους -ας εασκε B332 = Λ 330 μχ] τι -ός h.Cer.282; -ί φ32, Sc.385; κρατερόφρονα ^γείνατο -αΔ Ξ324, Th. 509; (έ) τ/61, Hes.fr. 10a,65; τέκε -α Κ239, /489 = ο 187, κ139; τε -α ψ9, h.Ven.275; -α Hes.fr.33a,28, h.Ap.337, h.Merc.389; διδυμάονε ^γείνατο -εΔ Ζ26, Sc.49; κρατερόφρονε L Α299; δύο -ε ΒΊ3\ \ Πρίαμος Πριάμοιό τε -ες Α 255, Γ288, 2131; δέ τε -ες Λ 560; ουδέ τι -ες Ορ.182; δε -ες Ζ245; τοϊό τε παισίν Δ 23, Ζ283; Πρίαμον Πριάμοιό τε -ας Δ35\ (Πρίαμος) τέκε -ας Ύ234, h.27,19; -ας Λ 558 2c (- = πάϊς) [w^] Ζ467 [«2] Ορ.376 [J] gen. in -αο πάϊ/ς
co 192 / Κ49Ί, ΚΙ 12; Γλαύκος δ9 Ίππολόχοιο (καί) Ζ119, //13 = £140; 'Έκτωρ δέ/τε ^Πριάμοιο (καί) Γ314, £704 / 2*154, L 0 377; gen. in -οιο - (καί) £609, 0333 = Ν422. 698, £123, £200, Th.178. 746, Hes.fr.70,35; έν μεγάροισι L- δ9 ετι νήπιος Δ αΰτως Ύ484, Ώ726, L <ρ95; δέ τ9 άνεισι ές Χ492. 499; - 2569, 532, Λ 448, τ159 2d type 2da παιδ- in longo [1-] -ός γάρ «361 = φ 355, ω423; -ός τ404; -ες καί Ώ331; -ες τοι Ώ687; -ες δ(ε) /1394, λ 547, h.30,13; -ες 2*555, Ω161; -ων ήδ9 άλόχων 0663, ι115; -ων καί h.Cer. 104; -ων δέ ο22; -ων Ω539, Th.473; -ας δ9 Th.401; -ας 0518, Th.208 [1-] -ων καί 057 [£χ] φίλατο/τατε -ων Υ304, ΩΊ43; -ων Φ105, ο 364, He- ges.fr. 1,3 ρ.166 Dav. 2dß παιδ- in brevibus [-ί] -ός δέ Vit. ρ. 19,3; τρεις -ες Th. 148; -ες Hes.fr. 190,5 suppl., h.Ven. 197; -ων Υ3Ο3 [-2] -ός λ506, ω56; -ες τοι Κ308; -ες δ9 £631; -ες £289, £408, ^422, ω409, Ορ.656, Theb. fr. 3,2 ρ.23 Dav., Pan. fr. 18,4 p.124 Dav., Vit. p. 17,7; δεινότατος/οι -ων Th. 138. 155; -ων τε κασιγνήτων τε φον- ήας/οιο ω434. 484; -ων ηΊΟ, Th.234; -άς τε Ζ239, Hes. fr.30,20; -ας ω45Ί [-1] -ός ω470; φίλφ -ί 2147; -ες τ'455; -ων /401, Th.478, Ορ.464 [-2] φίλον -α κλαύσον- ταΓ Κ210, Ώ619; Διός -α Κρονίωνος h.Merc.214. 230; -άς τ9 ν334; -ας Cypr.fr.25 ρ.43 Dav. 3 trisyll. [--u] ϊ-εσσιΔ h.Ven.197 [-2J L u καί /381, h.Ap. 148; d(v) Λ 431, Th. 398, Op. 182. 399 [-2 J L d 6:394
Σχ sch.D 0518: νεούς, /1558: τά μικρά παιδία νυν
L on contraction: La Roche, HUI 96f.; Bechtel, Vocal- contr.225—7; Witte, Gl. 3, 1912, 117—20; Scheindler, Textkrit. Erl. 28ff.; van Thiel, Homeri Odyssea, viif.; West, Homeri Ilias I p. XXV relationship: Gates, Kinship Terminology 11 — 14; Munoz Valle, Investigaciones, Valencia 1974, 88ff.; Garcia Iglesias, Em. 56, 1988, 190ff.; Chr. Ulf, Die hom. Gesellschaft, München 1990, 51 ff.; T.M. Falkner, Poetics of Old Age in Gr. Epic, Norman and London 1995
B child, non-adult (1), cf. Ruijgh, Scripta minora II 789; progeny (2) incl. descendants Sc. 112 (2aybb), h.Ven. 197 L(2aaaa)j, ref. to grandchildren παιδός/ων π. Y3O3 L d, t404 (2babbxx); π. opposed to υίωνός Eum. fr. 2A,8 p.97 Dav. (2ayaaßß); fern.: sg. A 20. 443. 447 (Chryseis), Γ175 L(Hermione)j, £880 (Ath.), X51 (Laothoe), a278 — ß\91 (Pen.), 513. 263 L ,, η65 (Arete). 300. 313 (Naus.), i?488 (Muse), κ 139 (Perse), λ 604 = Th. 952 = Hes. fr. 25,29 = 229,9 suppl. (Hebe), σ323 (Melantho), r404 (Pen.), Sc. 356 (Themistonoe), Hes. fr. 30,24 (Tyro); 43a,88 suppl. (?, see 2babbyy), h. Cer. 77 (Perseph.), h. Ven. 115 fmaiden’); pl. incl. fern. £408, 0 57, K422, 0 492. 633, K381, Φ460, 0603, ε394, r? 70, 1115, κ5, λ 431, v62. 334, o22. 364, Th. 398. 401. 478. 821, Op. 399. 464, Hes. fr. 30,20; 180,11, h. Cer. 104, h. Ap. 148, h. 27,19, perh. fern, only λ 547 in 2ay dd; π. ref. to sons opposed to daughters Z245 (2ayaaßß), h.30,13 (2babbxx), cf. Hes.fr. 193,12 (2aacc); epiths. and adjs. listed in Gl; often in appos., usu. to PN, w. τόν / τήν /489 - 0 187, κ 139 (2aaaa), ο364 (2aabb), w. nom.ag. see G2; for π· tog. w. other relationship words see G3; freq. mention w. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάϊς, παϊς
dwelling G4. - Wdfld.: θυγάτηρ, κούρη, κούρος, παιδνός, τέκνον, τέκος, υιός, υίωνός Disposition: 1 non-adult 1 a marked contrast w. adult 1 b activities / functions without marked contr. 2 progeny 2a expr. for geneal. relation- ship 2b interactional w. parent 2ba positive actions, soli- darity betw. parent and π, 2bß struggle / hostility 2c π. attains a stage of development 2d in riddie 3 term of en- dearment Disposition throughout acc. to phrase containing π. rather than context as a whole
1 non-adult; majority of instances contr. to adulthood w. expectation that an adult deals more satisfactorily w. a sit. (so also where π/s actions are adult-like: Tei. 5665 in laßaa and Hermes in lay); lack of developed abilities / faculties of adult, reflected in adj.s: άτάλλων Op. 130ff. (1 a), cf. άταλά φρονέοντα Th.989, w. 2567ff. (lb) and άτίταλλε h.Ven.115, άφαυρός H235, αφρων Λ 389, οΰ πω μάλα εϊδοτε Λ 710, νεαρός £289, νέον γεγαώτα h.Merc.271. 331, νέος 5665; νηπιαχός Β33ΊΪ. (all la), /7260ff. (1 b), νήπιος £300f. (la), <p95 (lb), h.Merc.209f., cf. νήπια βάζεις δ32, and νηπίη /1560f. (la), O362f. (lb), ολίγος h.Merc.245, πρωθήβας 0518 (la), cf. Th.988f. (lb); comparison w. women: £289, 7/235, /1389 L(laßaa)j, w. old men: 0518 L d; usu. dir. sp. la w. marked contrast between π. and adult laa under an adult’s care (cf. L2babbaaj) Z467 (ού παιδός όρέξατο) άψ δ9 ό πάϊς προς κόλπον τιθήνης ' έκλίνθη ιάχων πατρός φίλου δψιν άτυχθεις (466 in L jbbb) h. 19,38 φεύγε 5’ άναϊξασα, λίπεν δ9 αρα παϊδα τιθήνη h.Ven. 115 με τροφός τρέφεν, ή δέ διαπρό ' σμικρήν παιδ9 άτίταλλε φίλης παρά μητρός έλουσα h.Cer.286 ή (sister) μέν έπειτα ' παιδ9 άνά χερσϊν έλουσα έφ έγκάτθετο κόλπφ Ορ. 130 (Silver Race) έκατόν μέν παϊς έτεα παρά μητέρι κεδνή ' έτρέφετ9 άτάλλων, μέγα νήπιος ' άλλ9 δτ9 άρ9 ήβήσαι κτλ., on contr. w. Golden Race see Falkner (L) 61 f., cf. σ216 in 1 aßcc; only here in la of mother £358 κήρυκα Μέδοντα σαώσομεν, δς τέ μεν αίει ‘ οϊκφ έν ήμετέρφ κηδέσκετο παιδός έόντος Hes. fr. 204,89 Χείρων δ9 έν Πηλίφ ύλήεντι ' Πηλείδην έκόμιζε πόδας ταχύν, έξοχον άνδρών, ' παϊδ9 έτ9 έόν[τ9] laß particular abilities wanting (cf. παιδνός) laßaa for expedition, military exc. 5665 £289 (they pro¬
mised to take Troy but) ως τε γάρ ή παιδες νεαροί χήραί τε γυναίκες ’ άλλήλοισιν οδύρονται οικόνδε νέεσθαι, cf. 2babbaaccc below Η235 μή τί μευ ηύτε παιδός άφαυρού πειρήτιζε ' ήέ γυναικός, ή ούκ οιδεν πολεμήϊα έργα, see £337 in cc below 0518 κήρυκες άγγελλόντων ' παΐδας πρωθήβας πολιοκροτάφους τε γέροντας ' λέξασΟαι ... έπι πύργων Λ 389 (just a scratch) ώς εϊ με γυνή βάλοι ή πάϊς αφρων 710 νΜολίονεΔ Οωρήσσοντο ' παϊδ9 έτ9 έόντ9, οΰ πω μάλα είδότε θούριδος αλκής 750 L j παϊδ9 άλάπαξα, ' ει μή σφωε πατήρ ένοσίχΰων ' ... έσάωσε, cf. 2babb66 below - adult action: 5665 εί τοσσώνδ9 άέκητι νέος πάϊς οϊχεται αΰτως, ' νηα έρυσσάμενος κρίνας τ9 άνά δήμον άρίστους, ' αρξει και προτέρω κακόν έμμεναι 1 aß bb for working (animal care) Λ 558. 560 ώς 5’ or’ ονος παρ9 άρουραν ιών έβιήσατο παΐδας ’ νω&ής ' κείρει τ9 είσελθών βαθύ λήϊον' οί δέ τε παϊδες ’ τύπτουσιν ροπάλοι- σι * βίη δέ τε νηπίη αύτών Φ 282 νΰν δέ με λευγαλέφ θα- νάτφ εϊμαρτο άλώναι ' έρχθέντ9 έν μεγάλφ ποταμφ ώς παϊδα συφορβόν, ' δν ρά τ9 έναυλος άποέρση χειμώνι περώντα laßcc for discussion, thought £337 ω ποποι, ή δή παισιν έοικότες άγοράασθε ' νηπιάχοις, οις οΰ τι μέλει πολεμήϊα έργα, cf. aa above 532 ού μέν νήπιος ήσθα ... ’ τό πρίν* άτάρ μέν νΰν γε πάϊς ως νήπια βάζεις £300 ρεϊα 5’ άρίγνωτ9 έστί, και αν πάϊς ήγήσαιτο * ν^ήπιος (Α1- kin.’s house unique) σ216 Τηλεμαχ9, ούκέτι τοι φρένες έμ- πεδοι ούδέ νόημα. ' παϊς έτ9 έών και μάλλον ένι φρεσι
521
922


πάϊς, παϊς
πάϊς, παϊς
κέρδε9 ένώμας* νΰν δ9, δτε δη μέγας έσσι και ήβης μέτρον ίκάνεις, κτλ., cf. Ορ. 130 in 1 aa lay in h.Merc. pre- cocious Hermes as wonder (cf. v.557 [Ap.] in Iby) h.Merc.208. 209 παϊδα δ" έδοξα φέριστε νοήσαι ' 4νν. ' δς τις ό παϊς αμα βουσίν ... όπήδει ' νήπιος, είχε δέ ράβδον κτλ. 245 (γνώ) παΐδ9 ολίγον δολίης είλυμένον έντρο- πίησι 254 ώ παΐ, δς έν λίκνφ κατάκειαι, μήνυέ μοι βοΰς 1 θαττον 271 (Hermes to Αρ: „μέγα θαΰμα) ^παΐδα νέον, γεγαώτα διά προθύροιο περήσαι ' βουσι μετ9 άγραύλοισι χθες γενόμην“ 293 „άρχός φηλητέων κεκλήσεαι ήματα πάντα." ' ως αρ9 έφη (Αρ.) και παϊδα λαβών φέρε 331 Φοίβε πόθεν ταύτην μενοεικέα ληϊδ9 έλαύνεις 1 L d φυήν κήρυ- κος έχοντα; 336 παϊδά τιν9 εΰρον τόνδε διαπρύσιον κεραϊστήν ’ ' κέρτομον 389 Ζεύς δέ μέγ9 έξεγέλασσεν
ίδών κακομηδέα παϊδα ' εύ και έπισταμένως άρνεύμενον άμφί βόεσσιν 1 b in activities / functions without marked contrast Iba play 0362 έρειπε δέ τείχος 9Αχαιών 1 ρεΐα μάλ9, ώς δτε τις ψάμαθον πάϊς άγχι θαλάσσης, δς τ9 έπει ούν ποίηση άθύρματα νηπιέησιν 1 άψ αύτις συνέχευε άθύρων Π 260 (φήκεσσιν έοικότες) ους παΐδες έριδμαίνω- σιν έθοντες, αίει κερτομέοντες ' νηπίαχοι* ξυνόν δέ κακόν πολέεσσι τιθεΐσι Ibß musical performance Σ569 (παρθενικαί δέ και ήίθεοϊ) τοΐσιν δ9 έν μέσσοισι πάϊς ... ' ίμερόεν κιθάριζε, λινόν δ9 ύπό καλόν αειδε ' λεπταλέη φωνή Iby working / practising Σ555 άμαλλοδετήρες οπισθε ' παΐδες δραγμεύοντες έν άγκαλίδεσσι φέροντες * άσπερχές πάρεχον, children of binders? Th. 989 (Φαέθοντα) τόν ρα νέον τέςεν άνθος έχοντ9 ήβης ' παϊδ9 άταλά φρονέοντα ’ ώρτ9 (Aphr.) άνερειψαμένη, καί μιν ένι νηοΐς ' νηοπόλον μύχιον ποιήσατο, see West ad 1. h.Merc.557 (Ap.:) „(μαντείης) ήν έπι βουσι 1 παϊς έτ9 έών μελέτησα* πατήρ δ9 έμός ούκ άλέγιζεν", because minor form of divination through bees (cf. lay) 1 bö hearing, seeing <5688 ούδέ τι πατρών ' ύμετέρων τό πρόσθεν άκούετε, παΐδες έόντες, ' ^οϊος Όδυσσεύς έσκε,...; φ95 (none here) L ,ν ... μιν αύτός δπωπα, ' και γάρ μνημών είμι, πάϊς δ9 ετι νήπιος ήα 2 child belonging to parents, progeny, off- spring of parents, see B introd. above 2 a expr.s for geneal. rel. 2aa beget / begotten^by 2aaaa focus / emph. on father w. γεινάω: £800 ή ολίγον οι παϊδα έοικότα ^γεί- νατο, Τυδευς, cf. β2Ί6 in 2badd below 880 άνιεϊς, έπει αύτός έγείναο παΐδ9 άίδηλον (Ath.) Th. 234 Νηρέα ,
Πόντος ' πρεσβύτατον παίδων Hes.fr. 10a,65 [ο£ ].
'Αγήνορα L , παϊδα w. τέκε·. Τ239 Άσσάρακος δέ Κά- πυν, ό δ9 αρ9 Άγχίσην τέκε παϊδα 0540 ένα παϊδα τέκεν παναώριον* ούδέ νυ τόν γε ' γηράσκοντα κομίζω /489 Όρτιλόχοιο, τόν 'Αλφειός ^τέκε παϊδα, « ο 187 «139 μητρός τ9 έκ Πέρσης, τήν Ωκεανός L , £174 νΰν αυ παι- δός άλαστον οδύρομαι, δν τέκ9 Όδυσσεύς, ‘ Τηλεμάχου, cf. grief (2baaa56) w. (έκ)γενόμην: E548 (έτικτε Διοκλ- ήα) εκ δε Διοκλήος διδυμάονε παϊδε χενέσθην, ' Κρήθων Όρσίλοχός τε ΞΙ 15 (γένος εύχομαι είναι Τυδέος) Πορθεί γαρ τρεις παΐδες αμυμονες έξεγένοντο κτλ. = Κ231" 0539 οι ου, τι ' παίδων έν μεγάροισι γονή γένετο κρειόντων, άλλ9 (see 540 above) κ5 τοΰ (Aeol.) και δώδεκα παΐδες ένι μεγάροις γεγάασιν, έξ μέν θυγατέρες, έξ δ9 υίέες (who intermarried), see 2babbyy below h.Merc.214 έγνω ' φηλητήν γεγαώτα Διός παϊδα Κρονίωνος chil- dren’s children: T308bis Αίνείαο βίη ^Τρώεσσιν άνάξει, ' και παίδων παΐδες, τοί κεν μετόπισθε γένωνται h.Ven. 197bis σοι δ9 έσται φίλος υιός δς έν L , ' και παΐδες παίδεσσι διαμπερές έκγεγάονται 2aabb focus / emph. οη mother w. (έ)γείνατο: δ 13 Ελένη δέ θεοί γόνον ουκετ9 εφαινον, ' έπει δή τό πρώτον έ^γείνατο παϊδ; ερατεινήν, ' Έρμιόνην Hes. fr.43a,59 ένθα τξκ9 Εύ-
923
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ρύπυλον πολέων ηγήτορα λαώ[ν Κω[ ]α L ,α βίην ύπέροπλον ε[χοντα h.Merc. 13 και τότ9 sL ,α πολύτροπον, αιμυλομήτην Hes.fr. 10a,51 ή ρί παΐδας έγείνα[τ9 άμύ]μονας έν μεγάροισιν, ' Οίγέα κτλ. w. τέκε: ο364 (μ9 αύτή θρέψεν αμα Κτιμένη) τήν όπλοτάτην τέκε παίδων, cf. 2babbaa Hes.fr. 10a,48 suppl. ή δ9 ύποκυσα [μένη μεγαλήτο]ρα ποιμένα λαών ' 'Αντίμαχον [τέκε παϊδα, φίλον μακ]άρεσσι θεοΐσιν, 1 Εύρείτην θ' h.27,19 ύμνεΰσιν Λητώ ώς τέκε παΐδας 1 έξοχ9 άρίστους see Th.472 (2babb5ö below) w. τέκομαι: Th.478 (πέμ- ψαν δ9 ές Λύκτον) όππότ9 άρ9 όπλότατον παίδων ήμελλε τεκέσθαι, 1 Ζήνα μέγαν* τόν μέν οί έδέξατο Γαϊα 897 παϊδα θεών βασιλήα καί άνδρών ήμελλεν τέξεσθαι w. γενόμην: τ400 (Αύτόλυκος δ9 έλθών) παϊδα νέον γεγαώτα κιχήσατο θυγατέρος ής (= h. Merc.271’n = 331in [lay]) h.Ap.327 (Hera to Zeus:) „τεχνήσομαι ως κε γένηται ' παϊς έμός δς κε θεοΐσι μεταπρέποι (without ha- ving a father), see below give to bear: 337 μευ πάντες άκούσατε καί δότε παϊδα 1 νόσφι Διός, μηδέν τι βίην έπι- δευέα κείνου 2aacc both parents important conceived: h.Ven.255 άπεπλάγχθην δέ νόοιο, ' παϊδα δ9 ύπό ζώνη έθέμην βροτφ εύνηθεΐσα w. γείναω: Ζ26 (ποιμαίνων μίγη φιλότητι) ή δ9 (νύμφη) ... ^διδυμάονε γείνατο παϊδε, Sc.49 ή δέ θεφ δμηθεΐσα καί άνέρι πολλόν άρίστφ ' Θήβη έν έπταπύλφ L d Ξ324 ή ρ9 Ήρακλήα κρατερόφρονα ^γεί- νατο παϊδα, (sc. μοι) = Th.SO^’ (Atlas) = λ 299" (παϊδε Dioskouroi) η6\ τη δέ (Periboia) Ποσειδάων έμίγη καί έ^γείνατο παϊδα, Ναυσίθοον Hes.fr.26,4 ή [ο]ί έ^ d με- γασθενέ[...] 37,9 Πηρώ δ9 [ή}ύκομος Ταλα[όν 1 L j Βίαντρ[ς 180,11 ή οί γείνατ]ο παΐδας όμόν λέχος είσ[αναβασα 1 ...] Πανδίον9 έν ... δό[μοισι = 193,12 suppl. w. τίκτω: Χ234 πολύ φίλτατος ήσθα 1 γνωτών ούς Εκάβη ήδέ Πρίαμος ^τέκε παϊδα,ς Th. 821 όπλότατον L j Τυφ- ωέα Γαΐα πελώρη 1 Ταρτάρου έν φιλότητι 981 (Χρυσάορι μιχθεΐσ9 έν φιλότητι) Καλλιρόη L d Γηρυονέα 1001
(Medeia Τήσονι) Μήδειον L ,, τόν οΰρεσιν έτρεφε Χείρων Hes.fr.43a,68 (Μήστρη) έ]πεί L d Ποσειδάωνι h.33,6 μιχ&- εΐσ9 έν φιλότητι Κρονίωνι ' σωτήρας L d (Dioskouroi) Heges.fr. 1,2 ρ.166 Dav. ή (Askre) δή οί (Pos.) τέκε παϊδα ...1 Οΐοκλον λ 262 ή (Antiope) δή καί Διός εΰχετ9 έν άγκοί- νησιν ίαΰσαι, καί ρ9 ετεκεν δύο παϊδ9, Άμφίονά τε Ζήθόν τε = 307ίη (δύο, μινυνθαδίω) Ύ484 πάϊς δ9 έτι νήπιος αΰτως, 1 δν τέκομεν σύ τ' έγώ τε δυσάμμοροι — Ο726Λ (cf. 2babbaaccc) Hes. fr. 141,11 suppl. ή δ9 (Europa) άρα παΐδ]ας [έτικτ]εν Κρονίωνι (υίας possible) w. (έκ)γένετο: Th. 138 τούς δέ μέθ9 όπλότατος γένετο Κρόνος ···, ^δεινότατο,ς παίδων ... ήχθηρε τοκήα 155 δσσοι γάρ Γαίης τε καί Ούρανοΰ έξεγένοντο, ’ L ,ι παίδων ... ήχθον- το τοκήι 148 τρεις παΐδες μεγάλοι <τε> καί δβριμοι, ούκ όνομαστοί (Hundredhanders) ' ύπερήφανα τέκνα, see 2bß below w. λοχεύω: h.Merc.230 ένθα τε νύμφη '
ελοχευσε Διός παϊδα without verb: Pan.fr. 18,4 ρ. 124 Dav. (Τρεμίλης έγημε Ώγυγίην) τής δ9 όλοοί παΐδες Τλώος ξανθός Πιναρός τε καί Κράγος (perh. έγένοντο) 2aβ cx" pressions w. είμι Ι5Ί ή μέν καί νέος έσσι, έμός (Nestor) δε κε καί πάϊς εΐης ' όπλότατος γενεήφιν Ν54 "Έκτωρ, δς Διός εΰχετ9 πάϊς εϊναι 825 εί γάρ έγών (Hektor) ουτω γε Διός πάϊς ... ' εϊην τέκοι δέ με ... "Ήρη (cf. Λ259 below) λ620 Ζηνός μέν πάϊς ήα ... όϊζύν 1 είχον άπειρεσίην α20Ί (είπε) εί δή έξ αύτοϊο τόσος πάϊς είς Όδυσήος· αίνώς γάρ κεφαλήν τε καί δμματα καλά έοικας, see 2baddJ>elow £519 τοΰ (Pos.) γάρ έγώ πάϊς είμί, πατήρ δ έμός εύχεται είναι types of father: Λ 259 "Εκτορά 9’, 5? ϋεος εσκε μετ* ανδράοιν, ούδε έψκει ' άνδρός γε πάϊς έμμεναι άλλα &εοΐο (cf. Ν54. 825 above) ξ200 έκ μέν
924


πάϊς, παΐς
πάϊς, παΐς
Κρητάων γένος εύχομαι ' άνέρος άφνειοΐο πάϊς 2βγ other geneal. expr.s using name of parent(s) 2ayaa for specifying parenthood 2ayaaaa w. name of child sg.: £609 ^των ήρχ', Άγκαίοιο πάϊς κρείων Άγαπήνωρ εξήκοντα νεών 713 L d Άδμήτοιο φίλος πάϊς ένδεκα νηών ' Εύμηλος, τον ύπ' Άδμήτω τέκε 1 'Άλκηστις, Lcf. 2aacc abovej 819 Δαρδανίων αύτ' ήρχεν έύς πάϊς Άγχίσαο ' Αινείας, τόν ύπ' Άγχίση τέκε δΓ 'Αφροδίτη, L d, see also below — //44 τών δ9 Έλενος, Πριάμοιο φίλος παΐς, σύνθετο θυμφ 1 βουλήν Θ333 (δύω) εταίροι ' Μηκιστεύς Έχίοιο πάϊς και δΐος Άλάστωρ = Ν422 Κ435 (Θρήΐκες) έν δέ σφιν 'Ρήσος βασιλεύς πάϊς Ήίονήος 7V698 (Podarkes) 'I- φίκλοιο πάϊς τοΰ Φυλακίδαο ΤΙ 23 άνάξει 1 Εύρυσθεύς, Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο, σον γένος, cf. 2aaaa f. i?488 ή σέ γε Μούσ' έδίδαξε, Διός πάϊς, ή σέ γ' 'Απόλλων ω 103 (έγνω δέ) παΐδα φίλον Μελανήος Άμφιμέδοντα, see Heubeck, Odyssey ad 1. Hes.fr.70,35 ]ην Άνδρείδης 'E- τέοκλος όπυιεν ' ... Όρχομ]ενοΐο πάϊς Μινυηϊάδαο 180,5 Δά]ρδανος ήγετ' έύς πάϊς[ Ήλεκτρυώνης h.31,3 ('Ήλιον) τόν Εύρυφάεσσα ' γείνατο Γαίης παιδί και Ούρανοΰ (Ύπερίων) Cert. ρ.38,23 (όστέα) Διός ' παιδός Σαρπηδόνος Oed. Cycl.fr. 1,2 ρ. 20 Dav. παΐδα φίλον
Κρείοντος Αϊμονα dual: £731 ήγείσθην 'Ασκληπιού δύο παΐδε, ίητήρ' άγαθώ, Ποδαλείριος ήδέ Μαχάων, see 609 etc. above pl.: £386 μιν Ώτος κρατεράς τ' 'Εφιάλτης ' παΐδες Άλωήος, δήσαν θ 118 τρεις παΐδες Άλκινόοιο, ' Ααοδάμας θ' Άλιός τε και Κλυτόνηος 2ayaaßß without name(s) of child(ren), identity indeterminate, (cf. dd below) sg. *a son’: £474 κασίγνητος Άντήνο- ρος 1 ή πάϊς' αύτφ γάρ γενεήν άγχιστα έφκει Ψ3Ί παΐδα κατέκτανον Άμφιδάμαντος ' νήπιος άμφ' άστραγά- λοισι χολωθείς (name known to Speaker) π 100 ή παΐς έξ Όδυσήος ήέ και αύτός ' έλθοι Eumel.fr.2Α,8 p.97 Dav.
παρέδωκε φυλάσσειν ’ είσόκεν αύτός ΐκοιτ' ή έξ αύτοΐό τις άλλος, ' ή παΐς ή υίωνός pl.: Α255 ή κεν γηθήσαι ^Πρίαμος Πριάμοιο τε παΐδες, £288 εί δ' άν έμοι τιμήν L d 1 τίνειν ούκ έθέλωσιν = ζ!3Γχ s 35”, cf. 2bacc below Φ105 (Ach.: „none I encounter escape death) και πάντων Τρώων, περί δ' αύ Πριάμοιο γε παίδων" Ζ245 (50 θάλαμοι) ένθα δέ παΐδες ' κοιμώντο Πριάμοιο ' κου- ράων δ' έτέρωθεν έναντίοι ('sons' ορρ. to daughters) Φ185 χαλεπόν τοι Κρονίωνος 1 παισιν έριζέμεναι ποταμοΐό περ έκγεγαώτι #419 δεξάμενοι δ' άρα παΐδες ... Άλκινόοιο 1 μητρι παρ' αίδοίη έθεσαν ... δώρα (5 sons, cf. f62ff., #118) τ455 τόν μέν άρ' Αύτολύκου παΐδες φίλοι άμφεπένοντο ω409 παΐδες Δολίου άμφ' Όδυσήα ' δει- κανόωντ' έπέεσσι Hes.fr. 190,5 suppl. τάς παΐδες Περσήος έε]δ[ν]ωσαντο γυναίκας' ' Άστυδάμειαν (Αλκαίος) κτλ. Heges.fr. 1,3 ρ.166 Dav. (Askre bore Pos.) Οϊοκλον, δς πρώτος μετ' Άλωέος έκτισε παίδων (Άσκρην), see Άλ- ωεύς 2aybb π. w. name of parent used as substitute for name of π. Zeus: Κρόνου πάϊς/παΐς (άγκυλομήτεω), see Mlb (2χ) and 2a (ikvj llx) Her.: £392 μιν (Hera) κρα- τερός πάϊς Άμφιτρύωνος (βεβλήκει) Hes. fr. 33a,28 νήπιος, ούδ' έδδεισε Διός ταλασίφρονα παΐδα — w. Kyknos: Sc. 371 θόρον αίψ' έπί γαΐαν ' παΐς τε Διός, καί Ένυαλίοιο - w. Ιοί.: 112 (Διός υιόν w. Ίφικλείδην) μιν οϊω ' φεύξεσθαι δύο παΐδας Άλκείδαο, Ιοί. is grandson, see Vol.I coi.493f., cf. Sc.26 below Aen.: £491 ούδ' άπίθησεν έυς πάϊς ^Άγχίσαο, ΚΙ 12 ούδ' έλαθ' L j πάϊς
Ήρην (attacking Ach.), cf. Μ93 in cc Prom. and Atlas: Th.565 μιν έξαπάτησεν έυς πάϊς ^'Ιαπετοΐο, - Ορ. 50” Th.746 τών πρόσθ' L j πάϊς έχει ούρανόν others: Κ49Ί κακόν γάρ δναρ κεφαλήφιν έπεστη ’ ... Οινε'ίδαο παΐς #143 άγαθος πάϊς Άλκινόοιο, ' στή ρ' ές μέσσον ιών 925
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(Laod.) v440 (to Sparta) έβη μετά παΐδ' Όδυσήος Sc.26 ήρχε δέ τοΐσιν έύς πάϊς Άλκαίοιο ' κυδιόων λαοΐσι (Amphitryon) 2aycc name of parent(s) as ornamental extension of ofTspring’s name £314 Έκτωρ δέ ^Πριάμοιο πάϊς, καί
Όδυσσεύς ' χώρον διεμέτρεον = £704in = Σ154ίη Θ3ΊΊ ιδωμαι ' ή νώϊ L u Έκτωρ ' γηθήσει προφανέντε
— ζΑ 512 ού μάν ούδ' Άχιλεύς Θέτιδος πάϊς ' μάρναται = Π 360“ — Ζ119 Γλαύκος δ' Ίππολόχοιο πάϊς καί Τυδέος υιός ' ές μέσον ουνίτην = //13,η = £140 Μ 309 αύτίκα δέ Γλαύκον προσέφη νπαΐδ' Ίππολόχοιο, 387 Τεΰ- κρος δέ Γλαύκον κρατερόν L d (βάλε) — «399 τόν δ' αύτ' Εύρύμαχος, Πολύβου πάϊς, άντίον ηύδα = β\ΊΊ s π 434 = φ320 = tf345med = σ349 = υ359 - #130 πύξ δ' αύ (the best) Ααοδάμας, άγαθος ιπάϊς Άλκινόοιο,, (named without parent 119f.) 132 τοΐς άρα Ααοδάμας μετέφη, L ,
— Th.952 ('Ήβην) παΐδα Διός μεγάλοιο καί Ήρης
χρυσοπεδίλου, ' θέτ' ακοιτιν (see 921 f.) = λ 604 = Hes. fr. 25,29 = 229,9 suppl. — Λ/98 ήρχεν έύς πάϊς Άγχίσαο ' Αινείας (cf. bb above) λ 553 Αίαν, παΐ Τε- λαμώνος άμύμονος ω 192 όλβιε Λαέρταο πάϊ, πολυμήχαν' Όδυσσεΰ Th. 758 ένθα δέ Νυκτός παΐδες οίκί' έχουσιν, 1 'Ύπνος καί Θάνατος (cf. 21 If.) 2aydd parents and children of geogr. group or political dass (cf. aaßß above) λ 547 παΐδες δέ Τρώων δίκασαν, see Wilamowitz, HU 153; II. Parv. fr. 2A p.53 Dav. h.Cer.266 παΐδες Έλευσινίων πόλεμον ... ' αίέν συνάξουσ(ι) dass (nobles, royalty): <5236 οίδε ' άνδρών έσθλών παΐδες ν223 (appearance) οίοί τε άνάκτων παΐδες έασι h.Cer. 104 οίαί τε τροφοί είσι βασιλήων 1 παίδων καί ταμίαι Cf. Ζ127 = Φ151 in 2baaaSÖ (grief) 2b interactional w. parent(s) 2ba
emph. on solidarity betw. parent and child 2baaa emph. on emotional relationship (0H) 2baaaaa love child loved by parent: K304 Δαρδάνου, δν Κρονίδης περί πάντων φί- λατο παίδων, ' οι έθεν έξεγένοντο γυναικών τε θνητάων, cf. *bom’ (2aaaa) Ώ748 'Εκάβη άδινού έξήρχε γόοιο' ' ,,Έκτορ, έμφ θυμφ πάντων πολύ φίλτατε παίδων, κτλ", cf. 'grief (δδ below) See also K409 (bbÖÖ below) eviden- ced by wish to be united w. child: v334 (one long absent άσπασίως κεν) ϊετ' ένί μεγάροιο' ίδέειν παΐδάς τ' άλοχόν τε love as if parent: /481 με πρόφρων ύπέδεκτο (Pel.), καί μ' έφίλησ' ώς εϊ τε πατήρ δν παΐδα φιλήση ' μοΰνον τηλύγετον πολλοΐσιν έπί κτεάτεσσι (and made me rieh and a leader), cf. π 17 in ßß below and κκ v406 (first to swine- herd) τοι ήπια οίδε, ' παΐδά τε σον φιλέει καί (Pen.), cf. π 11 ff. parent loved / honored by child: η70 (Arete) περί κήρι τετίμηταί τε καί έστιν ' έκ τε φίλων παίδων έκ τ' (Alkin. and people) wish Jo be reunited: r569 (αίνον όνειρον signifying Od.’s retum) ή κ' άσπαστόν έμοί καί παιδί γένοι- το ψ56 νΰν δ' ήδη τόδε μακρόν έελδωρ έκτετέλεσταΓ ήλθε ... εύρε δέ καί σέ ' καί παΐδ' έν μεγάροισι ω323 εί μέν δή Όδυσεύς γε, έμός πάϊς, είλήλουθας, ' σημά τί μοι νΰν είπέ άριφραδές, όφρα πεποίθω 2baaaßß joy / pride caused by child / parent (ε 394) at retum / recovery (cf. αα above): A447 (Od.: „Ag. έπεμψε παΐδα σοί άγέμεν") δέξα- το (Chryses) χαίρων ' παΐδα φίλην λ 431 ή τοι έφην γε ' άσπάσιος παίδεσσιν ίδέ δμώεσσιν έμοΐσιν ' οϊκαδ' έλεύσεσ- θαι π 17 (kissed head, eyes, hands, shed tears) ώς δέ πατήρ δν παΐδα φίλα φρονέων άγαπάζη ' έΙ#οντ’ έξ άπίης γαίης δεκάτφ ένιαυτφ, ' ^μοΰνον τηλύγετον,, cf. /141 in αα above ρ38 άμφί δέ παιδί φίλφ βάλε πήχεε δακρύσασα, ’ (kissed head and eyes) ‘ καί ρ' όλοφυρομένη ... προσηύδα — ö)347in (no kissing) - e 394 ώς δ’ ότ' αν άσπάσιος βίο- τος παίδεσσι φανήρ ' πατρός, δς έν νούσφ κείται Ζ404 (Έκτωρ) ήτοι ό μεν μείδησεν ίδών ές παΐδα σιωπή, cf. bbw below Kl70 είσιν μέν μοι παΐδες άμύμονες, είσί δέ
926


πάϊς, παϊς
πάϊς, παϊς
λαοί ' και πολέες Ρ385 τοΐος γάρ άνήρ ώριστος όλωλε ' σος πάϊς (Hektor), Hermes’ praise meant to console Priam to some extent, cf. 391-394 426 άγαθόν και εναίσιμα δώρα διδοΰναι 1 άθανάτοις, έπει οΰ ποτ* έμδς πάϊς, εϊ ποτ9 έην γε, ' λήθετ9 (among the gods) λ 506 (heard nothing of Pel.) αύτάρ τοι παιδός γε Νεοπτολέμοιο φίλοιο 1 πάσαν άλη- θείην μυθήσομαι, ως με κελεύεις κτλ., cf. 538ff. and cf. 492 below v62 τέρπεο τφδ9 ένι οϊκφ ' παισί τε και λαοΐσι και Άλκινόφ υ35 οίκος μέν τοι δδ9 έστί, γυνή δέ τοι ήδ9... ' και πάϊς, οίον πού τις έέλδεται έμμεναι υία Vit. ρ. 17,7 άνδρός μέν παΐδες στέφανος, πύργοι δέ πόληος 2baaan worry, for safety (exc. λ492), cf. δδ below: Z239 (Tr. women beset Hektor) είρόμεναι παϊδάς τε κασιγνήτους τε έτας τε ’ και πόσιας ' ... πολλήσι δέ κήδε9 έφήπτο Ύ46 δύο παϊ- δε, Λυκάονα και Πολύδωρον, 1 ού δύναμαι ιδέειν Τρώων εις άστυ άλέντων of Tel.: 5707 κήρυξ, τίπτε δέ μοι πάϊς οιχεται; ούδέ τί μιν χρεώ ' νηών ... έπιβαινέμεν 727 παϊδ9 αγαπητόν άνηρείψατο θύελλαι ' άκλέα έκ μεγάρων = 817in 807 έτι νόστιμος έστι ' σος πάϊς (the gods not ag. him) π 337 (ϊνα μή δείσασα κατά δάκρυον εϊβοί) κήρυξ έειπεν' ' „ήδη τοι, βασίλεια, φίλος πάϊς είλήλουθε" ε18 παιδ9 αγαπητόν άποκτεΐναι μεμάασιν 1 οϊκαδέ νισόμενον Orestes: Λ458 άτρεκέως κατάλεξον, ' εϊ που έτι ζώοντος άκούετε παιδός έμοΐο Neopt.: 492 μοι του παιδός άγαυοΰ μύθον ένίσπες, ' ή έπετ9 ές πόλεμον πρόμος έμμεναι Perseph.: h.Cer.77 (Δήμητερ) μέγα άζομαι ήδ9 έλεαίρω ' άχνυμένην περί παιδί τανυσφύρφ Demophon: 246 κώκυσεν δέ και άμφω πλήξατο μηρώ ' δείσασ9 φ περί παιδί και άάσθη μέγα θυμφ 2baaa36 grief (cf. γγ above and revenge and burial bbOO. u below) ZI27 δυστήνων δέ τε παΐδες έμφ μένει άντιόωσιν = Φ151 (cf. ω289 below and 2aγdd above) Σ89 (Ach. to Thetis:) „σοι πένθος ένι φρεσι μυρίον είη ' παιδός άποφθιμένοιο, τόν ούχ ύποδέ- ξεαι αύτις ' οϊκαδέ νοστήσαντ(α)“ Ύ423 μάλιστα δ9 έμοί περί πάντων άλγε9 έθηκε. ' τόσσους γάρ μοι παΐδας άπέ- κτανε τηλεθάοντας Ω242 όνόσασθ9 δτι μοι ... Ζεύς άλγε9 έδωκε, ' παιδ9 όλέσαι τόν άριστον; 603 Νιόβη έμνήσατο σίτου, τή περ δώδεκα παΐδες ένί μεγάροισιν δλοντο (6 sons, 6 daughters) ο 358 ή δ9 άχεϊ ού παιδός άπέφθιτο κυδαλίμοιο, ' λευγαλεφ θανάτφ ω423 παιδός γάρ οί άλα- στον ένι φρεσι πένθος έκειτο, 9Αντινόου ' τοΰ δ γε δάκρυ χέων άγορήσατο, cf. Ρ638 etc. below - Ώ388 τίς δέ σύ εσσι ...;' ως μοι καλά τόν οιτον άπότμου παιδός ένίσπες ω 289 πόστον δή έτος έστίν, δτε ξείνισσας ' έμόν παιδ9, εϊ ποτ9 έην γε; ' δύσμορον, cf. Ζ127 above w. mouming: K210 τών δή νΰν έτεροί γε φίλον παϊδα κλαύσονται ' σήμερον Ώ85 (Thetis) ένι μέσσης ' κλαΐε μόρον ού παιδός άμύμονος, cf. 161 in 2babbgp below 619 μεδώμεθα ' σίτου* έπειτά κεν αυτε φίλον παϊδα κλαίοισθα ' Ίλιον είσαγαγών* πολυδάκρυτος δέ τοι έσται X4Q1 ως τοΰ μέν κεκόνιτο κάρη άπαν* ή δέ νυ μήτηρ ’ τίλλε κόμην... 'κώκυσεν δέ μάλα μέγα παϊδ9 έσιδοΰσα* ' φμωξεν δ9 ελεεινά πατήρ φίλος Ψ222 ώς δέ πατήρ ου \_παιδος οδύρεται, οστεα καιων 1 νυμφίου, δς τε θανών δειλούς άκάχησε τοκήας, ' ως Άχιλεύς έτάροιο, cf. burial 2babbu ο355 (Laertes prays for death) έκπάγλως γάρ L u οίχομένοιο 1 κουριδίης τ9 άλόχοιο, see also £174 in 2aaaa ab,ove Ο haven’t slept) έξ ου σής ύπό χερσϊν έμός παϊς ωλεσε> θυμόν, ' άλλ9 αίει στενάχω και κήδεα μυρία πέσσω , αυλής εν χόρτοισι κυλινδόμενος κατά κάπρον τ522 χεει πολυδευκεα φωνήν, * παϊδ9 όλοφυρομένη Ίτυλον φίλον, δν ' κτεϊνε δι9 άφραδίας, κοΰρον Ζήθοιο from abduction:_ Il.Parv.fr. 6,1 ρ.55 Dav. άμπελον ήν Κρονίδης επορεν ού παιδός (Ganym.) άποινα ' χρυσείοις φύλλοισιν, cf. bbrp] below expr. by portent: /7460 αίματοέσσας δ'έ 927
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ψιάδας κατέχευεν έραζε παϊδα φίλον (Sarp, about to die) τιμών 568 έπι νύκτ9 όλοήν τάνυσε κρατερή ύσμίνη, 1 δφρα φίλφ περί παιδί μάχης όλοός πόνος είη, see Janko, Iliad ad 1. 2babb familial action / support 2babbaa π.
(not) in custody / care (cf. laa above and ßß below) aaa of parent small child: Z483 άλόχοιο φίλης έν χερσϊν έθηκε ' παϊδ9 έόν* ή δ9 άρα μιν κηώδεϊ δέξατο κόλπφ 1 δακρυόεν γελάσασα, cf. 466 in bbb below Λ 448 νύμφην γε νέην κατελείπομεν 1 έρχόμενοι πόλεμόνδε* πάϊς δέ οι ήν έπί μαζφ 1 νήπιος, cf. ccc below h.Cer. 187 (μήτηρ) παιδ9 ύπό κόλπφ έχουσα νέον θάλος 282 (she collapsed, speechless) χρόνον, ούδέ τι παιδός ' μνήσατο τηλυγέτοιο άπό δαπέδου άνελέσθαι h. 19,42 τόν δ9 (Pan) αίψ9 Έρ- μείας εις χέρα θήκε ' δεξάμενος, χαϊρεν δέ νόφ περι- ώσια δαίμων. ' ρίμφα δ9 ές άθανάτων έδρας κίε παϊδα καλύψας ' δέρμασιν έν πυκινοϊσιν λαγωοΰ (δείξε κοΰρον), cf. κκ below older child: χ401 οί έτ9 ήϊθεος παίδων ήν (Peisistr.) έν μεγάροισιν Λ 178 (είπέ μοι άλό- χου βουλήν) μένει παρά παιδί καί έμπεδα πάντα φυλάσσει (or has she remarried?) = τ525 τ530 παϊς δ9 έμός έως μέν έην έτι νήπιος ήδέ χαλίφρων, 1 γήμασθ9 ού μ9 εϊα πόσιος κατά δώμα λιποΰσαν 1 νΰν δ9 ότε δή μέγας έστί καί ήβης μέτρον ίκάνει κτλ., cf. 2c below retumed to parent’s custody: 4443 προ μ9 έπεμψεν (Ag.) ' παΐ-
δά τε σοί (Chryses) άγέμεν, cf. ransome (ηη below) bbb parental deputy / substitute (nurse / governess exc. σ323, h.Cer.286, see laa above) for Astyanax: Z372 ή γε ξύν παιδί καί άμφιπόλφ ... πύργφ έφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε 389 άφικάνει ' μαινομένη έϊκυΐα’ φέρει δ9 άμα παϊδα τιθήνη 400 άμα δ9 άμφίπολος κίεν αύτή 1 παϊδ9 έπί κόλπφ έχουσ9 άταλάφρονα, νήπιον αΰτως, Έκτορίδην άγαπητόν 466 ού παιδός όρέξατο ... 'Έκτωρ* 1 άψ δ9 ό πάϊς προς κόλπον τιθήνης έκ- λίνθη (467 in laa) II.Parv. fr.20,3 p.59 Dav. παϊδα δ9 έλών έκ κόλπου τιθήνης 1 ρΐψε (άπό πύργου) Ach.: /494 οΰ τι θεοί γόνον έξετέλειον ' έξ έμεΰ* άλλά σέ παϊδα, ... 'Αχιλλεΰ, ' ποιεύμην, ϊνα μοι ποτ9 άεικέα λοι- γόν άμύνης, cf. δδ below Eum.: ο450 παϊδα γάρ άνδρός έήος ένί μεγάροις άτιτάλλω, κερδαλέον δή τοϊον, άμα τροχόωντα θύραζε* ' τόν κεν άγοιμ9 έπί νηός Melantho: σ323 τήν Δολίος μέν έτικτε, κόμισσε δέ Πηνελόπεια, ' παϊδα δέ ως άτίταλλε, δίδου δ9 άρ9 άθύρ- ματα θυμφ Demophon: h.Cer. 141 καί κεν παϊδα νεο- γνόν 1 καλά τιθηνοίμην 219 ^παΐδα δέΛ μοι τρέφε τόνδε, τόν όψίγονον καί άελπτον ' ωπασαν άθάνατοι, πολυάρητος δέ μοί έστιν 226 L u τοι πρόφρων ύποδέξο- μαι ως με κελεύεις* ' θρέψω 252 τή δέ χολωσαμένη Δημήτηρ ' ^παϊδα φίλονΔ, τόν άελπτον ένί μεγάροισιν έτικτε ... άπό έο θήκε πέδονδε 261 άθάνατόν κέν τοι και αγηραον ήματα πάντα ’ L u ποίησα καί άφθιτον ωπασα τιμήν ccc child without parent(s) father dead: £408 ού δηναιός δς άθανάτοισι μάχηται, ούδέ τί μιν παΐδες ποτί γούνασι παππάζουσιν Ζ408 ούδ9 έλεαίρεις ' παϊδά τε νηπίαχον καί έμ9 άμμορον, ή τάχα χήρη ' εσομαι 432 (έλέαιρε) μή παϊδ9 ^όρφανικΛόν θήης χήρην τε γυναίκα, cf. 2baaaayy and Ύ484 (2aacc), £289 (laßaa above) Λ394 βέλος άκρήριον αίψα τίθησι. 1 τοΰ δέ (wife moums) ... ' παΐδες δ9 L ,οί Χ490. 492 ημαρ δ9 L 2όν παναφήλικα παϊδα τίθησι* πάντα ά9 ύπεμνήμυκε, δεδάκρυνται δέ παρειαί, ' δευόμενος ^δέ τ9 άνεισι πάϊς ές, πατρός εταίρους κτλ. 499 (rcpulsed) δακρύσεις L j μητέρα χήρην η65 άκουρον ... βάλε (Αρ.) ... ' νυμφίον, έν μεγάρφ μίαν οΐην παϊδα λιπόντα, ' "Λρήτην both parents dead: Hes.fr.30,24 (τόν δέ λα]βών έρριψ9 ές Τ[ά]ρταρον) τοΰ δ9 άρα] παϊς έλέλειη-
928


παις, παις
το φίλη μακάρεσσι δεοΐσι [Τυρώ] father dead, mother (Hel.) gone: oll (new husband’s interests) παίδων δέ προ- τερών και κουριδίοιο φίλοιο ' ούκέτι μέμνηται τεδνηό- τος mother gone: Λ175 υίέϊ σφ έπόμην δάλαμον γνωτούς τε λιποΰσα παΐδά τε τηλυγέτην και όμηλικίην <5263 μ’ ήγαγε κεΐσε φίλης άπό πατρίδος αϊης, ’ παΐδά τ’ έμήν νοσφισσαμένην πόσιν τε father absent: #422 (Tr.s, not allies, keep guard) ού γάρ σφιν παΐδες σχεδόν εϊαται ούδέ γυναίκες, cf. protection (δδ below) believed dead: <5164 πολλά γάρ άλγε’ έχει πατρός πάϊς οιχομένοιο 1 έν ^μεγάροιΛς, φ μή άλλοι άοσσητήρες έω- σιν ν403 (κνυζώσω δέ τοι όσσε) ώς άν άεικέλιος πάσι μνηστήρσι φανήης ’ σή τ’ άλόχφ και παιδί, τόν έν L jOiv έλειπες υ214 ούδέ τι παιδός ένι L 3ς άλέγουσιν cf. Α448 in aaa above and σ269 in 2c 2babbßß under parental authority (cf. αα above and κκ hhh. iii below) Γ106 (bring Priam) όφρ’ δρκια τάμνη ' αύτός, έπεί οί παΐδες υπερφίαλοι και άπιστοι, cf. 2bacc below <115 δεμιστεύει δέ έκαστος (Kyklops) ' παίδων ήδ’ άλόχων - /475 (Nestor:) „παΐδες έμοί, άγε Τηλεμάχφ ίππους ζεύξαδ’ ϊνα πρήσσησιν όδοΐο" (μάλα κλύον) See 27832 etc. (δδ below) 2babbyy marriage aaa arrange- ments t/313 (I wish, such as you are) τά τε φρονέων ä τ’ έγώ περ, ' παΐδά τ’ έμήν έχέμεν καί έμός γαμβρός καλέεσδαι, 1 αύδι μένων, cf. Sc.356 below, κ5 in 2aaaa above Hes.fr.26,24 suppl. δωκε δέ π[αζ]δί [φί]λωι άκοιτιν ' ] Μελ[αν}ηΐ providing dowry (cf. κκ below): #51 (enough for my ransome) πολλά γάρ ωπασε παιδί Άλτης α1Ί% οί δέ γάμον τεύξουσι και άρτυ- νέουσιν έεδνα ' πολλά μάλ’, δσσα έοικε φίλης έπι παι- δός έπεσδαι = /7197 bbb relationship through Sc.356 (you know about Keyx) τοΰ γάρ όπυίεις παϊδα Θεμιστο- νόην, cf. 7/313 above See Vit. ρ. 19,3 in λλ below Hes.fr. 43a,88 suppl. γήμε δέ (Belleroph.) πα[ΐδα φίλην Ίοβά- ταο], see West, Cat. 69. 176 and Kirk, Iliad on Z196 2babbö6 for child’s protection (27522 lack oft) Δ 131 (βέλος) έεργεν άπό χροός, ώς δτε μήτηρ παιδός έέργη μυΐαν, δδ’ ήδέϊ λέξεται ΰπνφ (9271 παπτήνας, έπει άρ τιν’ όϊστεύσας ' βεβλήκοι ' αύτις Ιών πάϊς ως ύπό μητέρα δύσκεν ' είς Αιαντ(α) — Θ5Ί μέμασαν δέ και ώς ύσμΐνι μάχεσδαι ' χρειοΐ άναγκαίη, πρό τε παίδων και πρό γυναικών Μ 403 (βεβλήκει) άλλά Ζεύς κήρας άμυνε ' παιδός έοΰ, μή ... δαμείη, cf. Λ 750 in laßaa above 0497 ου οί άεικές άμυνομένφ περί πάτρης ' τεδ- νάμεν άλλ’ άλοχός τε σόη και παΐδες όπίσσω, cf. #422 (aaccc above) 77522 δλωλε ' Σαρπηδών, Διός υιός' ό δ’ ού φ παιδί (ού παιδός Arist.) άμύνει ψ9 (killed the suitors who) κτήματ’ έδον βιόωντό τε παϊδα Th. 472 μήτιν συμφράσσασδαι, όπως λελάδοιτο τεκουσα παϊδα φίλον (Zeus), see 2aabb and 473 in 2bß Pen. exacts from Eurym. assurance for Tel.’s safety: π 411 (Pen. plan- ned to go to the suitors) πεύδετο γάρ ού παιδός ένι με- γάροισιν δλεδρον 432 μνάρι δέ γυναίκα ' παΐδά τ’ άποκτείνεις ' άλλά σε παύεσδαι κέλομαι και άνωγέ- μεν άλλους gratitude for protection: /199 (Maron gave the wine) οΰνεκά μιν σύν παιδί (ν.Ι. παισί) περισχόμεδ’ ήδέ γυναικί 1 άζόμενοι shows support in battle: Sc.385 (Zeus thundered and rained bloody drops) σήμα τιδείς πο- λέμοιο έφ μεγαδαρσέι παιδί forbids participation in battle: 27832 (Merops best seer) ούδέ ους παΐδας έασκε ' στείχειν ές πόλεμον φδισήνορα' τώ δέ οί οΰ τι ’ πει- δέσδην - Λ 330 Γ409 (Ach. attacked) Πολύδωρον ' Πρια- μίδην. τόν δ’ οΰ τι πατήρ εϊασκε μάχεσδαι, ' οΰνεκά οί μετά παισί νεώτατος έσκε γόνοιο, 1 καί οί φίλτατος έσκε, see 2baaaaa above fends off magical harm: Op.751
πάϊς, παϊς
μηδ’ επ’ ακινητοισι καδίζειν, ού γάρ άμεινον, παΐδα δυωδεκαταΐον, ό τ’ άνέρ’ άνήνορα ποιεί, · μηδέ δυωδε- κάμηνον 2babbes intercedes/prays οη child's behalf 4 /4 393 περισχεο παιδός έήος' 1 έλδοΰσ’ Οΰλυμπόνδε Δία λισαι 496 Θέτις δ’ ού λήδετ’ έφετμέων ' παιδός έοΰ, άλλ’ (άνέβη ούρανόν) Th. 398. 401 (ήλδε Στύξ) Οΰλυμπόνδε ’ σύν σφ οΐσιν παίδεσσι τήν δέ Ζεύς 8 τίμησε, περισσά δε δώρα εδωκεν. 1 παΐδας δ’ ήματα
πάντα έοΰ μεταναιέτας είναι - Ζ47Ί δεοί, δότε δή και τόνδε γενέσδαι ' παΐδ’ έμόν ώς και έγώ περ (out- standing, strong, ruler) γ381 άνασσ’, ϊληδι, δίδωδι δέ μοι 12 κλέος εσδλόν, ' αύτώ καί παίδεσσι και αίδοίη παρακοί- τι, cf. κκ fff below 2bαbbζζ assuages child’s grief £71 (βαρύ στενάχοντι παρίστατο) όξύ δέ κωκύσασα κάρη λάβε παιδός εοΐο 2babbqq ransome Α 20 παΐδα δ’ έμοί 16 λυσαιτε φίλην, τά δ’ άποινα δέχεσδαι 1 άζόμενοι (Αρ.) children ransome father: 0687 σεΐο δέ κε ζωοΰ καί τρις τόσα δοΐεν άποινα ' παΐδες τοι μετόπισδε λελειμμένοι, αϊ κ’ Αγαμέμνων ' γνώη σ(ε) 2babbfrfr exact revenge 20 (cf. grief aaa66 above) TV659 (took corpse to Troy) άχνύ-
μενοι' μετά δέ σφι πατήρ κίε δάκρυα λείβων, 1 ποινή δ’ οΰ τις παιδός έγίνετο τεδνηώτος Ξ266 (Ύπνε) ή φής ώς Τρώεσσιν άρηξέμεν Ζήν ' ώς Ήρακλήος περι- 24 χώσατο παιδός έοΐο; 0214 τοΰ (Ach.) έγώ (Hekabe) μέσον ήπαρ έχοιμι 1 έσδέμεναι προσφΰσα* τότ’ άντιτα έργα γένοιτο 1 παιδός έμοΰ 585 νόσφιν άειράσας, ώς μή Πρίαμος ϊδοι υιόν, 1 μή ό μέν άχνυμένη κραδίη χόλον 28 ούκ έρύσαιτο 1 παΐδα ίδών, Αχιλήϊ δ’ όρινδείη φίλον ήτορ ω434 λώβη γάρ τάδε γ’ έστί καί έσσομένοισι πυδέσδαι, ' εί δή μή παίδων τε κασιγνήτων τε φονήας ' τεισόμεδ’. ούκ αν έμοί γε μετά φρεσίν ήδύ γένοιτο 32 ζωέμεν, cf. 484 below 470 φή δ’ ό γε τείσεσδαι παιδός
φόνον, ούδ’ άρ’ έμελλεν ' άψ άπονοστήσειν, άλλ’ αύτοΰ πότμον έφέψειν Sc.454 (Ares attacked Her.) σπερχνόν παιδός έοΰ κοτέων περί τεδνηώτος offspring revenges 36 parent: γ 196 ώς άγαδόν και παΐδα καταφδιμένοιο λιπέσδαι 1 άνδρός, έπει καί κείνος έτείσατο πατροφονήα Cypr. fr. 25 ρ.43 Dav. νήπιος δς πατέρα κτείνων παΐδας καταλείπει child and parent revenge common wrongs: 40 p540 (if Od. retums) αίψά κε σύν φ παιδί βίας άποτείσε- ται άνδρών revenge forgone: 7633 τίς τε κασιγνήτοιο φονήος ' ποινήν ή ού παιδός έδέξατο τεδνηώτος (ό μένει, τοΰ έρητύεται κραδίη καί δυμός) ω484 ορκια πιστά 44 ταμόντες ό μέν βασιλευέτω αίεί, ' ήμεΐς (the gods) δ’ αύ
παίδων τε κασιγνήτων τε φόνοιο ' έκλησιν δέωμεν, cf. 434 above 2babbu burial and burial lament (cf. grief aa06 above) child buries parent: /7334 κατακήομεν 48 αύτούς ' ως κ’ όστέα παισίν έκαστος ' οϊκαδ’ άγη (to Greece) Ψ631 Άμαρυγκέα δάπτον Έπειοί ' Βουπρασίφ, παΐδες δ’ έδεσαν βασιλήος άεδλα Ορ.656 έπ’ άεδλα Άμφιδάμαντος 1 Χαλκίδα [γ’] είσεπέρησα' 52 τά δέ προπεφραδμένα πολλά 1 άεδλ’ έδεσαν παΐδες μεγαλήτορες parent’s concem for child’s burial: 0408 πάσαν άληδείην κατάλεξον, ’ ή έτι πάρ νήεσσιν έμός πάϊς, ήέ μιν ήδη ' ησι κυσίν μελεϊστί ταμών προύδηκεν Άχιλ- 56 λεύς attends child’s burial: ω56 μήτηρ έξ άλός ήδε
σύν άδανάτης άλίησιν 1 έρχεται, ού παιδός τεδνηότος άντιόωσα lament: 0751 άλλους μέν γάρ παΐδας έμούς Αχιλλεύς ' πέρνασχ’ όν τιν’ έλεσκε (but he killed you 60 and maltreated your body) 2babbxx giving / receiving aaa sustenance / means Λ7435 (like the scales of a women who works wool) ϊνα παισίν άεικέα μισδόν άρηται Ορ.399 (έργάζευ) μή ποτέ σύν παίδεσσι γυναικί τε δυμόν άχεύων ’ ζητεύης βίοτον κατά γείτονας 464 νειός άλεξιάρη παίδων εύκηλήτειρα, cf. Marquardt, CW 77,
929
930


πάϊς, λαΐς
ffαις, ffαΐς
1984, 297-299 h. 30,13 (for those in the favor of Earth Mo- ther)’ δλβος δέ πολύς και πλούτος όπηδεΐ* ' παΐδες δ’ εύφροσύνη νεοθηλέϊ κυδιόωσι, ' παρθενικαι τε χοροΐς παίζουσαι σκαίρουσι, cf. λλ below — ν258 (I arrive w. these treasures) λιπών δ* ετι παισι τοσαΰτα 1 φεύγω, cf. ccc below and aaccc above bbb name r404 bis (Od. s mother to her father:) ,,Αύτόλυκ9, αύτός νύν όνομ9 εΰρεο, οττι κε θειο 1 παιδός παιδί φιλφ πολυαρητος δε τοι έστι“ (grandchdd), Gygli-Wyss, Nomin. Polyptoton 17f.; cf. Th.208 in iii below ccc inheritance (cf. v258 in aaa above) Γ331 ώς αν μοι τόν παϊδα ' Σκυρόθεν έξαγάγοις καί οί δείξειας έκαστα (all my wealth) /354 έπειτα δε (after my death) παΐδες ένι μεγάροισι λίπωνται * ξείνους ξεινίζειν η 149 (may the gods grant that) παισιν έπιτρέψει- εν έκαστος (his wealth and privilege) £209 (father died) τοι δέ ζωήν έδάσαντο ' παΐδες (legitimate) ύπέρθυμοι (and gave me, the bastard, almost nothing) τ159 άσχαλάρ δέ πάϊς βίοτον κατεδόντων, ' γινώσκων* ήδη γάρ άνήρ οίός τε μάλιστα 1 οίκον κήδεσθαι ^53 (Antin. wanted to be king) άτάρ σόν παϊδα κατακτείνειε λοχήσας, (kill the inheritor) Ορ.376. 378 ^μουνογεν,ής δέ πάϊς είη πατρ- ώϊον οίκον 1 φερβέμεν * ώς γαρ πλούτος αεξεται ' γηραιός δέ θάνοις έτερον παϊδ9 έγκαταλείπων, ’another’: sc. L Λή, cf. Verdenius ad 1., otherwise Falkner (L) 60 *ad- ditonal’ ddd land Eumel, fr. 2A,3 p.97 Dav. τότε δ9 άνδι- χα χώρην ' δάσσατο παισιν έοΐς Ύπερίονος άγλαός νίός eee political importance, rank Kl83 (Ach. to Aen.: „even if you kill me, Priam won’t make you king) είσιν γάρ οί παΐδες, ό δ9 έμπεδος ούδ9 άεσίφρων“ fff fame (of having a great father) «240 τώ κέν οί τύμβον μέν έποίησαν Παναχαιοί, ' ήδέ κε καί φ παιδί μέγα κλέος ήρατ9 όπίσσω - £370 = ω33 (σφ) Cf. χ381 in εε above ggg armor, weapons, artifacts K27Q Μόλφ (κυνέην) δώκε ξεινήϊον είναι, ' αύτάρ ό Μηριόνη δώκεν φ παιδί φορή- ναι 0534 ξεΐνος γάρ οί έδωκεν ... ' φορέειν (θώρηκα) ' δς οί καί τότε παιδός άπό χροός ήρκεσ9
όλεθρον Ρ196 (gods gave Pel. armor) ό δ9 αρα φ παιδί δπασσε ΣΙ47 (Οΰλυμπόνδε Θέτις) ήϊεν δφρα φίλφ παιδί κλυτά τεύχε9 ένείκαι φ32 (Iphitos gave Od.) τόξον, ' τό πρίν μέν έφόρει μέγας Εΰρυτος, αύτάρ ό παιδί κάλλιπ9 άποθνήσκων - from child: Ξ239 δώρα δέ τοι δώσω καλόν θρόνον άφθιτον αίεί ' χρύσεον* 'Ήφαιστος δέ κ9 έμός πάϊς 1 τεύξει9 άσκήσας hhh advice, in- struction (cf. ββ above) A 783 Πηλεύς μέν φ παιδί γέρων έπέτελλ9 Άχιλήΐ ' αίέν άριστεύειν καί ύπείροχον έμμεναι άλλων Ψ350 (Nestor) φ παιδί έκάστου πείρατ9 έειπε Th. 162. 164 (Gaia made an iron sickle) καί έπέφραδε παι- σί φίλοισιν* ' είπε δέ θαρσύνουσα 1 „παΐδες έμοί καί πατρός άτασθάλου, αϊ κ9 έθέλητε πείθεσθαι* πατρός κε κακήν τεισαίμεθα λώβην“, cf. 178 in 2bβ below «308 ξεΐν9, ... ταύτα φίλα φρονέων άγορεύεις, ' ως τε πατήρ φ παιδί, καί οΰ ποτέ λήσομαι αύτών π 168 Όδυσσεύ, ' ήδη νύν σφ παιδί έπος φάο μηδ9 έπίκευθε (for killing the suitors) s σ171 σ166 παιδί δέ κεν εϊποιμι έπος, τό κε κέρδιον είη, ' μή πάντα μνηστήρσιν ύπερφιάλοισιν όμιλεΐν iii rebuke, reproof parent to child (cf. ßß above) 77 300 ξεΐν9 ... τούτο γ9 Εναίσιμον ούκ ένόησε ' παϊς έμή, οϋνεκά σ9 οΰ τι ... ' ήγεν ές ήμετέρου (rebuke intended) ω457 ού γάρ έμοί πείθεσθ9, ού Μέντορι ' ύμετέρους παΐδας καταπανέμεν άφροσυνάων Th.208 Τιτήνας έπί- κλησιν καλέεσκε ' παΐδας νεικείων ... Ούρανός ' φάσκε δέ τιταίνοντας άτασθαλίη μέγα ρέξαι ' έργον, cf. bbb above and 2bß below child to parent: «361 ή μέν δαμβήσασα πάλιν οίκόνδε βεβήκει* ' παιδός γάρ μύθον πεπνυμένον ένθετο θυμφ - ^355, cf. laßcc possibility
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
as threat: 0663 (fear others’ scom) έπί δέ μνήσασθε έκαστος ' παίδων ήδ9 άλόχων καί κτήσιος ήδέ τοκήων 2babbXX celebrating h.Ap. 148 ένθα Ίάονες
ήγερέθονται 1 αύτοΐς σύν παίδεσσι καί άλόχοισιν, cf. h.30,13 in κκ aaa above Vit. p. 19,3 τού παιδός δέ γυνή κατά δίφρακα βήσεται ΰμμιν, cf. γγ above (?), Markwald, Hom. Epigr.262ff. 2babbpp other common activities
Ω161 παΐδες μέν πατέρ9 άμφί καθήμενοι ' δάκρυσιν εϊματ9 έφυρον, cf. 2baaaöö above 331 άψορροι προτί Ίλιον άπονέοντο ' παΐδες καί γαμβροί (Priam to Gr. camp) t//83 ϊομεν μετά παϊδ9 έμόν, όφρα ϊδωμαι (the dead suitors) 2babbw causing amusement (w. contempt) A 596 (Heph. related how an earlier attempt to protect his mother ended badly for him) ώς φάτο, μείδησεν δέ 'Ήρη, ' μειδήσασα δέ παιδός έδέξατο χειρί κύπελλον, cf. h.Ap. 317 (2bß), Ζ404 (2baaaßß) and Z466 (aabbb above) —471 2bacc common responsibility zA28 (Hera to Zeus:) ,,καμέτην δέ μοι ϊπποι ' λαόν άγειρούση, Πριάμφ κακά τοϊό τε παισιν“, see Γ288 etc. Φ105 (2ayaaßß) Ζ283 μέγα γάρ μιν (Paris) Όλύμπιος έτρεφε πήμα 1 Τρωσί τε καί Πριάμφ τοϊό τε παισίν ΦΑ(β ως κε Τρώες ύπερφίαλοι άπόλωνται ' πρόχνυ κακώς σύν παισι καί άλόχοισι Hes. fr. 30,20 τούς δ9 έβα]λεν βροντή [τε κ]αί αίθαλόεντι κεραυνφ. ' ώς λαούς άπε]τίνεθ9 ύπερβία- σίην] βασιλήος. 1 ].£ παϊδάς τε γ[υν]αΐκά τε ρίκήάς τε, 1 πό]λιν καί δώμα[τ9 ]ίρρυτα θήκεν άίστως poetic justice: Λ 126 ούκ εϊασχ9 Ελένην δόμεναι ... Μενελάφ, 1 τού περ δή δύο παΐδε λάβε (Ag.) * ειν ένί δίφρφ έόν¬
τας 2badd comparison w. father β2Ί6 ^παύροιΛ γάρ τοι παΐδες όμοιοι πατρί πέλονται, ' οί πλέονες κακίους, L j δέ τε πατρός άρείους See also £800 (2aaaa), «207 (2aß) 2bß struggle / hostility betw. parent and child /571 (she called on Hades and Pers.) παιδί δόμεν θάνατον* της δ9 Έρινύς ' έκλυεν Th.178 (Ouranos on Gaia) ό δ9 έκ λοχέοιο πάϊς (Kronos) ώρέξατο χειρί 1 σκαιή, δεξιτερή δέ πελώριον έλλαβεν άρπην κτλ., cf. 162 in ^αbbκκhhhJ above and see also 138. 155 in 2aacc 464. 467 πεύθετο (Kronos from parents) ... ' οϋνεκά oi πέπρωτο έφ ύπό παιδί δαμήναι 1 ... ' ... άλλά δοκεύων ' παΐδας έούς κατέπινε* 'Ρέην δ9 έχε πένθος άλαστον, cf. L j above 473 (μήτιν, όπως) τείσαιτο δ9 έρινύς πατρός έοΐο ' παίδων [#’] ούς κατέπινε μέγας Κρόνος (see 472 in 2babbö5) 496 δν γόνον αψ άνέηκε μέγας Κρόνος νικηθείς τέχνησι βίηφί τε παιδός έοΐο Ορ. 182 bis Ζεύς δ9 όλέσει καί τούτο γένος ... ' (when they tum grey) ούδέ πατήρ παίδεσσιν όμοίιος ούδέ τι παΐδες (185 αίψα δέ γηράσκοντας άτιμήσουσι τοκήας κτλ.), see Verdenius ad 1. h.Ap.317 ήπεδανός γέγονεν μετά πάσι θεοϊσι ' παϊς έμός 'Ήφαιστος ρικνός πόδας όν τέκον αυτή* ρίψ’ άνά χερσϊν έλούσα καί έμβαλον εύρει πόντφ, cf. Α596 in abbw Theb. fr. 2,7 p.22 Dav. παισιν εοΐσι μεταμφοτέροισιν έπαράς 1 άργαλέας ήρατο fr. 3,2 ρ.23 Dav. ωμοί έγώ, παΐδες μέν9 όνείδειον τόδ9 έπεμψσν 2c child attains a stage of development (cf. 1) σ175 (stop weeping) ήδη μεν γάρ τοι παϊς τηλίκος, δν σύ μάλιστα ' ήρώ άθανάτοισι ργενειήσανταΛ ίδέσθαι 269 έπήν δή παϊδα ,ϊδηαι/ γήμασθ(αι), cf. ^babbaa, τ86 ήδη παϊς τοΐος 9Απόλλωνός γε έκητι, 1 Τηλέμαχος* τόν δ9 οΰ τις ενι μεγάροισι γυναικών 1 λήθει άτασθάλλουσ9, έπεί ούκε- τι τηλικος εστιν, cf. 530 in L uaaa and s.v. κουροτρόφος h. Ven. 275 τον μεν έπήν δή πρώτον ελη πολυήρατος ηβη ' αξουσιν σοι δεύρο θεαί, δείξουσί τε παϊδα, see Cassola ad 1. (interpol.) 2d in riddle Hes.fr.266a,9 suppl· επει δαιτος μεν έίσης έξ έρον έντο ' μητέρα μητρός παισ]ίν άγοντο ’ άζαλέην τε καί όπταλέην σφετέροισι 931
932


πάϊς, παΐς
πάλαι
τέκεσσι τεδνάναι[ νιφετ]όν τε και δμβ[ρον, for Interpretation oak-wood see Merkelbach-West, RhM 108, 1965, 311 ff. 3 term of endearment used of adults /7279 (Idai- os to Ajax and Hektor:) ,,μηκέτι, παΐδε φίλω, πολεμίζετε μηδέ μάχεσδον“, rel. rather to 2, sim. use of τέκος, τέ- κνον (not of υιός, δυγάτηρ), see Kirk, Iliad ad 1. and Ka- kridis, Gymn. 78, 1971, 506 f.
D z412a, Th.210a. 478a, Cat.94,23 Trav.; h.Merc.473 (see Cassola ad 1.); Choer.fr.23 (= Suppl.Hell.937),31 Colace; inc. auct. fr. PSI 1385A (= Suppl. Hell. 953),6; v.l. Θ49 (Pap. 7: West, Ptol. Pap. p.82), Ψ472, /259, v295, £204, ρ 111 Zen., Th. 383, Pan. fr. 12,18 p. 121 Dav. (Athen.)
G 1 adjs., epiths. (all refs. to π.-verse): άγαδός δ 130. 143; αγαπητός 5727. 817, £18; άγήραος h.Cer.261; άγαυός λ492; άελπτος h.Cer.219. 252; άδάνατος h.Cer.261; άίδη- λος Ε88Ο; αλαστος £174; (ούκ) άλιτήμενος 5807; άμύμων Κ170, Ξ115, F231, /285, Hes.fr. 10a,51; άμφιγυήεις S239; άπιστος Γ106; άποτμος /2388; (έξοχ') άριστος /2242; h. 27,19; άταλάφρων Ζ400 (cf. άταλά φρονέοντα Th.989); άτάλλων Ορ. 130; αύτός h.Ap. 148; άφρων Λ 389; γενειήσας σ269; δακρύσεις /2603; δεινότατος Th. 138. 155; διδυμάονε £548, Ζ26, Sc.49; δύο Β73\, Λ 126, Ύ46, Λ307, Sc. 112; δώδεκα /2603, κ5; δωδεκαταϊος Ορ.751; έηος 4 393 (s. εύς D); εις /2540; έμός 19χ; έός/δς 32χ; έπιδευείς h.Ap.337; ερατεινή 513; έτερος Ορ.378; εύς £819, Λ/98, £491, Th.565, Ορ.50, Sc.26, Hes.fr. 180,5; ζώων λ458; κακομηδής h.Merc.389; κατατεδνηώς Cert. ρ.38,23; κερδαλέος ο450; κρατεράς Ε392, Λ/387, Th. 981 (κάρτιστος); κρατερόφρων Η 324, Λ 299, Th. 509; κρείων £609, 11539; κυδάλιμος ο 358; μεγαδαρσής Sc. 385; μεγαλήτορες Ορ.656; μεγάλοι Th. 148; μεγασδενής Hes. fr. 26,4; μεταμφότεροι Theb.fr. 2,7 ρ.22 Dav.; μία η 65; μινυνδάδιος λ307; μουνογενής Ορ.376; μοϋνος /481; νεαροί £289; νεογνός h.Cer. 141; νεός Κ409 (-ώτατος), 5665, (w. γεγαώςή τ400, h.Merc.271. 331 (cf. h.Cer. 187); νηπίαχος £337, Ζ408; νήπιος Z4Q0, Ύ484, /2726, £300, Λ448, τ530, <ρ95, Ορ.130 (μέγα), h.Merc.209; νόστιμος 5807; νυμφίος Ψ222; δβριμοι Th. 148; ολίγος h.Merc.245; όλοοί Pan.fr. 18,4 ρ. 124 Dav.; (όμοίιοι) Ορ. 182; όμοιοι β276; (ούκ) όνομαστοί Th. 148; όπλότατος 151, ο 364, Th.478. 821; ορφανικός Ζ432, 4 394 (cf. Ύ490); όψί- γονος h.Cer.219; παναφήλιξ Ύ490; παναώριος /2540; παϋ- ροι β216; πολυάρητος h.Cer.219; πολυδάκρυτος /2619; πολύτροπος h.Merc. 13; πρεσβύτατος Th.234; πρότεροι ο22; πρωδήβης Θ518; ρικνός πόδας h.Ap. 317; σμικρή h.Ven. 115; (σόοι) 0497; σός 7χ; σφός Th.398; ταλασίφρων Hes.fr.33a,28; τανύσφυρος h.Cer.77; τεδνηώς /633, Ν659, ω56, Sc. 454; τηλεδάοντες Χ423; τηλίκος σ 175; τηλύγετος £175, /481, h.Cer.282; τοΐος ο450, τ86; τόσ(σ)ος Χ423, «207; τρεις Ξ115, Κ231, £118; ύμέτεροι ω451; ύπέρδυμοι £209; υπερφίαλος Γ106; φίλος 26χ; χαλίφρων τ530 2
complement added in appos. is nom.ag. (otherwise PN): αιμυ- λομήτην h.Merc. 13; βασιλήα Th. 897; ηγήτορας Hes.fr. 141,11; ιητηρε £731; κεραϊστήν h.Merc.336; συφορ- βόν Φ282; σωτηρας h.33,6; φηλητήν h.Merc.214 3 in
context w. relationship words: άλοχος Z483, 0491. 663, Φ460, /334, z 115, Λ 178, ν403 (406), ο355, h.Ap. 148; άνήρ /196; γαμβρός /2331, 7/313; γνωτοί Γ\15; γυνή £289, //235, Θ57, /l422, Λ 394, Κ304, ι99, π 432, υ355, Ορ.399, Hes.fr. 30,20; εται Ζ239; κασίγνητος/αι Ζ239, /633, ω434 / h.Cer.286; μήτηρ Δ 131, (9271. Ύ4Ο7. 499, £419, ω56, Hes.fr. 266a,9, h.Cer. 187, h.Ven. 115; νύμφη λ 448; παράκοι- τις /381; πατήρ Ζ464, 6Μ73, /481, Λ 750, Λ4659, £196, Κ409, Ύ407, Ψ222, α276. 308, 0276, 5164. 688, £18. 394, 1519, (ο22), π 17, Ορ.182, h.Merc.557, Cypr.fr.25 p.43 Dav. πόσις Ζ239, 5263; τιδηνη / τροφός Ζ389. 467, h.Cer. 226,
933
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
h.19,38, Il.Parv.fr. 20,3 ρ.59 Dav. / h.Cer. 104, h.Ven. 115 (see άμφίπολος); τοκεύς 0663, Th. 138. 155 4 in context w.
dwelling: έν δώμασιν φ32 έκ ^μεγάρ^ων 5727; L άφ h.Ven.115; έν(ι) L ,φ/οις+ η65, £200 / Ζ372, Λ484, (/2427). 539. 603. 726, /354, 5164, η\49, κ5, ν334. 403, ο 355. 450, π411, τ86. 529, υ214, ^56, (Ορ.377), h.Cer.252 έν(ι) οϊκφ ν61, υ35, /358, Ορ. 130 W.Beck
Παισ(ός) [Γ] Stadt an der Propontis, wohl ident, m. (£828) Άπαισός (s.d. m. E u. Lit. sowie Heubeck, Gn. 25, 1953, 270), genannt als Heimat des Amphios bei seiner Tötung durch Aias £612 καί βάλεν Άμφ ιον Σελάγου υιόν, δς ρ* ένί -φ ' ναΐε πολυκτήμων πολυλήϊος, zum Verstyp vgl. (Λ 578, £348) καί βάλε(ν) 4- Patron. + PN’ 4- ποιμένα λαών ', andrers. (0431) δς ρα παρ1 αύτφ ' ναΓ
Η. W. Nordheider
παιφάσσω [2‘] Ε uncertain, see Chantraine, Dict. s.v.; expr. redupl., cf. μαιμάω and L below
Σχ sch.D £450: ένδουσιώσα. όρμώσα, £803: έκ-ειν' ένδουσιαν L Skoda, Redoublement 118 f.; Tichy, Onomatop. Verb. 309-311. 317
B motion verb I simplex prob, dart £450 (aegis had 100 golden tassles) σύν τη -ουσα διέσσυτο (Ath.) λαόν ’ ότρύνουσ1 ίέναι, natural connot. 'flash’, 'flicker’ as denot. by Ameis-H., Schadewaldt a.o.: 'blitzen*. - Wdfld.: see μαιμάω (w. L)
II compd. έκ - dart out / forth £803 (Ath. to Diom.: „Tyd. small but warlike) δτε πέρ μιν έγώ πολεμίζειν ούκ εϊασκον ' ούδ1 έκ-ειν, δτε τ1 ήλυδε ' άγγελος ές Θήβας
1 δαίνυσδαί μιν άνωγον ... έκηλον (but he made challen- ges)“, to make impulsive attacks; otherwise: sich (glänzend) hervortun Ameis-H., Schadewaldt. — Wdfld.: άλλομαι,
έκδρώσκω
W.Beck
Παιών
s. Παιήων
Παίων
s. Παίονες
πάχτόν
Unt. 11; s.
ci. /C353, 7V7O3, v32 (πηκτόν, q.v.) Wackemagel, Chantraine, Dict. 895
πάλαι (IV, 7°] E Adv. i.S.v. 'near in past time’ zur Wz. *pelhr (vgl. πέλας), s. L; Chantraine, Dict. 851, ist zu Unrecht zögerlich. - Abi.: παλαιός, παλαιγενής, παλαίφατος, vgl. Παλαμήδης (?)
Μ (π. = πάλαι) 1 Typ U-]: αύα π. περίκηλα
£240, σ309 [χ4] π. κατατεδνηώτος ΗΖ9, Ψ33\ ; π. Δ3\0, Π44\ « Ύ179. 301 2 Typ -U J: Η— ] τώ / καί κεν δή
π. Φ432 / £898, υ222 π. ψ29 έχεν / έχει π. ώς Ψ31\ / ο293; π. /105. 527, τ282 ρ366
Σχ sch.D ^310: π. πολέμων έυ είδώς' έκ πολλου χρόνου άσκηδείς τό πολεμεΐν, τουτέστι πολλάκις πολεμήσας καί τούτου πείραν ικανήν έχων, 1527: πρό πολλου, έπι- ρρημα χρόνου δηλωτικόν, sch.Bam. £240: αυα π.' κατά- ξηρα καί έξηυλημένα (Bam. sec. Hsch., έξαυλισμένα codd.) L Chadwick, Gl. 54, 1976, 68—71
B vor langem, schon vor langer Zeit (1), seit langem, schon lange, schon immer, längst (2) - wie παλαιός f. sowohl in der Verg. abgeschlossenes als auch bis in die Ggw. reichendes 'Aites’; betont Ggs. zur Ggw., aber weder notw. 'sehr Aites’ noch 'der Ggw. Nahes’ (trotz Etym.); außer £240 4- (zu Adj. αύα) immer zu Verb (oft είναι); in (1) immer in dir.R. - Wortf.: πάρος, ποτέ, πριν, πρόσδεν, πρότερος, sonst s. παλαιός; ορρ. νϋν 1 vor langem, schon vor langer Zeit //89 (Hektor
934


πάλαι
über das mögl. Grabdenkmal e. Gegners:) „καί ποτέ τις ειπη- σι καί όψιγόνων άνθρώπων, 1 1 άνδρός μέν τόδε σήμα
jt. κατατεθνηώτος f, trotz Pf. nicht 'seit langer Zeit tot’, sondern vor langer Zeit gestorben, anders L70 7^331 (Nestor über das Wendemai der Rennstrecke:) „ή τευ σήμα βροτοΐο L u 1 ή τό γε νύσσα τέτυκτο έπί προτέρων άνθρώπων", vgl. παλαιός Λ 166. 372 /527 (Phoenix:) „μέμνημαι τόδε έργον έγώ, π. ού τι νέον γε (νέον ού τι πάρος γε v.l. ap. Priscian.), ' ώς ήν", π. nicht zu μέμνημαι (so La Roche u. Ameis-H. z.St. u. offenbar Bd. IIISp.334,11) sondern zu ήν’. Phoenix betont m. dem Alter die Exemplarität der Gesch.; sie ereignete sich vor langer Zeit, nicht etwa erst vor kurzem (ungenau, als ob zu έργον, Bd. III Sp.219,68]) 105 (Nestor:) ,,ού γάρ τις νόον άλλος άμείνονα τούδε νοήσει, 1 οιον έγώ νοέω ήμέν π. ήδ9 έτι καί νύν", viell. 'seit langem’ (aber auch dann nur auf wenige Tage vorher bezogen) Φ432 (Ath., iron.: „wenn alle so tapfer wie Aphr. gekämpft hätten) τώ κεν δή π. άμμες έπανσάμεθα πτολέμοιο", viell. auch 'seit langem’ (L69) u222 (Phil.:) „καί κεν δή π. άλλον ύπερμενέων
βασιλήων 1 έξικόμην φεύγων, έπεί ούκέτ9 άνεκτά πέλονται (aber ich denke immer noch an Od.)“ 2 seit langem, schon
lange (bis jetzt), als Ggs. zum Heute auch auf jüngste Verg. bezogen Δ 310 (Nestor spricht davon, wie οί πρότεροι πόλεας καί τείχε9 έπόρθεον) ως ό γέρων ωτρυνε π. πολέμων έν είδώς der sich schon lange auf Kriege verstand ^871 (Mer. greift nach dem Bogen) άτάρ δή όϊστόν έχεν π., ώς ϊθννεν (Teukros) schon längere Zeit t>293 (Pen. zu den Freiem:) „μοίραν μέν δή ξεΐνος έχει π., ώς έπέοικεν, ' ϊσην" ψ29 (Eurykl. zu Pen.: „Od. ist da) Τηλέμαχος δ’ άρα μιν π. ήδεεν ένδον έόντα" £898 (Zeus zu Ares: „wenn du von einem and. Gott abstammtest) καί κεν δή π. ήσθα (-ας ν.1.) ένέρτερος Ονρανιώνων" säßest du schon lange τ282 (Lügenerz.) καί κεν π. ένθάδ9 Όδυσσεύς ' ήην (aber er wollte noch Güter einsammeln) ρ366 βή δ9 ίμεν (Od. als Bettler) αίτήσων ένδέξια φώτα έκαστον, πάντοσε χειρ9 όρέγων, ώς εί πτωχός π. εϊη schon immer Π44\ (Hera zu Zeus, wegen Sarp.:) „άνδρα θνητόν έόντα π. πεπρωμένον αϊση ' άψ έθέλεις θανάτοιο δυσηχέος έξαναλύσαι;" = ΑΊ79 (Ath. zu Zeus, wegen Hektor) längst Ύ301 (Hektor sieht Tod vor sich) „j; γάρ ρα π. τό γε (π. τότε, πάροιθέ γε vv.ll.) φίλτερον ήεν ' Ζηνί τε καί Διός νίι έκηβόλφ, οϊ με πάρος γε ' πρό- φρονες είρύατο", längst bezieht sich nur auf den Vortag, noch direkt davor (πάρος) war es anders £240 (Kal. führt Od. dorthin) όθι δένδρεα μακρά πεφύκει, ' (Erle, Pappel u. Fichte) ... ' tava π., περίκηλα, σ309 περί δέ ξύλα κάγκανα θήκαν (Dienerinnen), ' L M.Schmidt
παλαιγενής [2\ 1°, 3h] Σχ sch. D Γ386: πολλοΰ χρόνου γεγενημένη. νπρεσβΛύτιδι, Ρ561: πάλαι γεγονώς. Λύτα, sch.Bam. /395: L Λυτάτη
Β vor langer Zeit geboren, alt, als Beiw. zu γρηύς (h. Cer. 113 m. Verschiebg. zu ανθρώπων, zur „combination- formula“ s. Richardson z.St.) u. γεραιός (metr. Wechselform zu γέρων) wie παλαιός (s.d. B2) zur bes. Bez. d. Alters, 4x von 6 Stt. in Anr., 4x dir.R. P561 (Men:) „Φοΐνιξ, άττα\γε- ραιέ -ές. (διοτρεφές ν.1.)ζ h.Merc. 199 (Αρ. zu altem Mann:) „ταύτά μοι είπέ, L Jf εϊ που δπωπας ' άνέρα ..." /395 (Tel., zu Eurykl.:) „δεύρο δή δρσο, γρηύ -ές" Γ386 (Aphr. zupft Hel. am Kleid) γρηί δέ μιν έϊκυΐα -έϊ προσέειπεν ' εί- ροκομφ h. Cer. 101 (Dem. setzt sich beim Parthenos-Brunnen) γρηϊ -έϊ έναλίγκιος, 113 (Töchter d. Keleos zu Dem. als alter Frau:) „τίς πόθεν έσσι γρηυ -έων ανθρώπων "
D M.Schmidt
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
παλαιός
παλαιός [6\ 12°, lh] Ε Abi. von πάλαι, bereits myk. als pa-ra-jo, s. Chadwick (s. πάλαι L) u. DMic. II 80 f.
F -ός 2, -ού 4, -ώ 1, -οί 2, -ών 1, -ή 1, -αί 2, -ών 1, -ού 1, -ά (Akk.) 3, -οτέρους 1
Μ [---] -ός Ξ108 U<v] -ά τε πολλά τε είδώς /M88,
τ/157, ω51 [---] -ού/ώ/ών/ή Λ 166. 372, /7340, ν432, ψ/296 / Ξ136 / h.Ap. 160 / τ346 [</χ] έσαν ^νέαι/οι ήδέ -αί/οίΛ <5720, #58; L d α395 s β293\ -ός/ών Ζ215, 0118 -οτέρους *£788 Σχ sch.D ΞΙ 08: -ός' πρεσβύτε- ρος. γέρων
Β früher, aus alter Zeit (1), alt (aus früherer Zeit stammend) (2) — wie bei πάλαι (trotz wahrsch. Etym.) kein Indiz für Bed.-Entw. entweder von (1) aus (2) od. umgekehrt.: 'früher’ z.B. in Abi. παλαιγενής, 'alt’ schon im Myk. (s. E); bei (1) Betong. des Bewährten, Ererbten, d. Ruhms früherer Zeit (aber nicht wie άρχαϊος des Ursprüngl.); bei (2) zur bes. Her- vorhebg. d. Alters (zu φώς, γέρων, γρηύς, vgl. παλαιγενής) od. Betong. typ. Alterseigenschaften (Wissen, Aussehen, Würde); polar 'alt u. jung’ für d. Gesamtheit einer Gruppe; außer im Ntr. Pl. (ß 188+) immer als Attr. zu Subst. (Ξ108 zu Dem.- Pr. δς, 0118 sc. Άχαιαί). — Wortf.: s. γέρων u. άρχαϊος, ferner πρεσβύτερος, προγενέστερος, πρόσθεν, πρότερος; ορρ. νέος 1 früher, aus alter Zeit la von Menschen Z215 (Diom. zu Glaukos:) ,,ή ρά νύ μοι ξεΐνος πατρώϊός έσσι -ός (denn Oineus hat seinerzeit den Belleroph. bewirtet)“, vgl. έξ άρχής «188 (u. s. άρχή B2b Vorbem.) A 166 παρ9 9Τλου σήμα -ού ^Δαρδανίδαο^ ’ έσσεύοντο (Tr.), vgl. πάλαι Ψ33\ 372 έπί τύμβφ 1 ’7Λοι> L d -ού δημογέρον- τος 0118 (Antin.: „Pen. sinnt darauf) έργα rj έπίστασθαι περικαλλέα καί φρένας έσθλάς 1 κέρδεά θ9, οί9 ού πώ τιν9 άκούομεν ούδέ -ών, 1 τάων αΐ πάρος ήσαν Αχαιαί (wie Tyro, Alkmene u. Mykene)“, Genus u. zugehör. Subst. werden erst im folgenden V. deutl. h.Ap. 160 μνησάμεναι άνδρών τε -ών ήδέ γυναικών 1 ύμνον άείδουσιν (delische Mädchen) lb von Dingen ψ296 άσπάσιοι λεκτροιο -ού θεσμόν ϊκον- το (Od. u. Pen.), nicht Alter der Bettstelle (so Laser, Arch. Hom. S 7), sondern Wiederherstellg. der alten, früheren Funktion des Ehebettes 0188 (Eurym. zu Halitherses:) ,,αϊ κε νεώ- τερον άνδρα L-a τε πολλά τε είδώς Δ 1 παρφάμενος έπέεσ- σιν έποτρύνης" η\5Ί Φαιήκων άνδρών προγενέστερος ήεν (Echeneos) 1 καί μύθοισι κέκαστο, L u ω51 (die Gr. wären zu den Schiffen gegangen) εί μή άνήρ κατέρυκε L j, 1 Νέστωρ, ού καί πρόσθεν άρίστη φαίνετο βουλή 2 alt (noch vorhanden) 2 a von Menschen ('alt’ an Jahren, aber keine spez. Altersangabe) Ξ136 μετ9 αυτούς (Gr.) ήλθε (Pos.) -φ φωτί έοικώς ν432 (Ath. verwandelt Od.) άμφί δε δέρμα 1 παντεσσι μελέεσσι -ού θήκε γέροντος τ346 (Bettler zu Pen.: „keine Frau von den Dienerinnen hier soll meine Füße berühren) εί μή τις γρηύς έστι -ή, κεδν9 είδυΐα" (ν. ath. Arist.) ΞΙ08 (Ag.:) „νύν δ9 εϊη δς τήσδέ γ9 άμείνονα μήτιν ένίσποι ' ή νέος ήέ -ός" 5720 (Pen. sitzt jammernd) περί δε δμφαί μινύριξον 1 πασαι, οσαι κατά δώματ9 έσαν νεαι ηδε -αί α395 (Tel.:) ,,βασιλήες Αχαιών είσί και άλλοι 1 πολλοί έν Ιθάκη, ^νέοι ήδέ -οίΛ (= 0293, s.u. 2b) #58 πολλοί δ9 άρ9 έσαν L d (ν. om. codd. nonnulli) ^788 (Antil.:) „άθάνατοι τιμώσι -τέρους άνθρώπους. 1 Αίας μεν γάρ έμεΓ ολίγον προγενέστερός έστιν, ’ ούτος δέ (Od.) προτέρης γενεής προτέρων τ9 άνθρώπων 2 b von Dingen
β293 είσι δέ νηες ' πολλαί έν Ιθάκη, νέαι ήδέ -αί (» s’0, ^a) 340 έν δέ (sc. Vorratskammer des Od.) πίθοι οινοιο -ού ήδυπότοιο ' έστασαν
D Hes. fr. 26,31 a τούς δέ μέθ9 όπλοτάτην τέκετο ξανθήν Ιολειαν * Άντιοχη κρείουσα tπαλαιόν γένοςΐ Ναυβολι- δαο; λ 343a (s η 157); ν.1. π 198 Μ. Schmidt
935
936


παλαισμοσύνη
παλαισμοσύνη [Ρ, 2°] Ε abstr. format. < παλαίω (through *παλαίσμων: U.Wyss, D. Wörter auf -σύνη in ihrer hist. Entwicklg., Aarau 1954, 24)
F -αιμ- v.l. 2°: see La Roche, Textkritik 331; van der Valk, Text. Crit. Od. 145
B wrestling as form of competitive sport ¥^701 (κατά θηκεν άεθλα) ,-ης άλεγεινης, #126 L πειρήσαντο 103 περιγινόμεθ9 άλλων 1 πύξ τε -η τε και άλμασιν ήδέ πόδεσσιν. - Wd fld .: πάλη J.N.O’Sullivan
παλαιστ(ής) [1°] wrestler #246 ού πυγμάχοι είμέν (Phaeacians) άμύμονες ούδέ -αί, app. non-specialists who might occ. engage in wrestling J. N. O’Sullivan
παλαίφατος [3°] Σχ sch. Bam. ι5Ο7: πάλαι πεφατισμέ- va. ήτοι είρημένα, τ163: παλαιό φατιζομένης, περί ής πα- λαιά μυθεύεται. οί γάρ παλαιοί ύπελάμβανον τούς προ εαυτών έκ δρυών και πετρών γεγενησθαι κτλ. (= sch.Dind. [II674])
Β (1) (zu πάλαι 'vor langem*) in früherer Zeit gesagt, (2) (zu πάλαι 'seit langem’) altbekannt 1 (Bezug jew. auf Ereignis in Lebenszeit des Redenden) ι 507 (Polyphem, nachdem er Od.* Namen kennt:) ,,ή μάλα δή με -α θέσφαθ9 ίκάνει" (Spruch eines μάντις ihm ggüber) = ν172 (Alkin., nach Ver- steinerg. des Phäakenschiffs durch Pos. über Spruch s. Vaters als γέρων) 2 rl63 (Pen. zu Bettler:) „μοι είπε τεόν γένος, όππόθεν έσσί' 1 ού γάρ άπό δρυός έσσι -ου (παλαιφάγου, παλαιφύτου νν.Π.) ούδ9 άπό πέτρης", zum wahrsch. zugrundeliegenden Sprichwort vgl. Russo, Odyssey z.St. u. s. δρυς B3
Μ. Schmidt
παλαίω [2*, 2°, 1H] E disputed, see Chantraine, Dict.; M.Peters, Idg. Chronik 30/1, 1984, 39* suggests connect. w. πέλας, πελάζω. — Deriv.: παλαιστής; see also παλαισμο- σύνη
B wrestle (with 4- dat.) ¥^621 ού πύξ μαχήσεαι ούδέ -σεις (Nestor, because of his age) 733 καί νύ κε τό τρίτον αύτις άναίξαντ9 (Od. and Aias) έ-ον (vel άναίξαντε -ον) #343 έξ έριδος Φιλομηλείδη έ-σεν (Od.) άναστάς = ρ 134 — metaph.: Ορ.413 αίεί δ9 άμβολιεργός άνήρ άτη- σι -ει. — Wdfld.: n. έλκόμενα ¥ζ715 (cf. έλκηδόν)
J.N. O’Sullivan
Παλαμάων [le] (zu παλάμη der mit der Hand geschickt ist:) Prosaref. Mus.fr. 12 Diels: Heph. bzw. P. habe Zeus bei der Geburt der Ath. das Haupt gespalten. P. verw. / urspr. ident, m. / Doppelgänger des Heph. (urspr. dessen Epith.?), gilt auch als Vater des Daidalos bzw. von Ath.s Gespielin (u. Doppelgängerin) Pallas; s. Roscher, RE s.v.
H.W. Nordheider
παλάμη [15*, 7°, 7H, 3h] E cogn. w. Lat. palma a.o., see Chantraine, Dict. 852, Mayrhofer, EWAiaII 117. — Deriv.: άπάλαμ(ν)ος, εύπάλαμος, Παλαμάων, ΠαλαμήδηςΊ, πυρ- παλαμήσαι
F -η 4; -άων 2, -ησι(ν) 19, -ης 1, -αις 2Η; -ηφιν 4 (gen. Γ368 in Β1 a)
Μ 1 trisyll. ,έν -η.ς Α238 k^] αρμενον L , h.Merc. 110; -αις Sc.219 -η δ9 έχε χάλκεον έγχος «104, £10; -η <5.[ h. 1,21 Hurst U«*] -αις Hes.fr.343,16 2 quadrisyll. kL] ^έν -ησιΛν Χ2738 kL] L /v) £558. 594, //105, 0411, h.Merc. 152 k^-1 -ησι Th.58O, Sc.320, Hes.fr.343,3; ,-ηφιν, Γ363 k~*J u u Γ338 - p4 a Π139 kJx] -άων £128, ρ231; αρμενον Jv -ησι(ν). Σ600, £234; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
παλάμη
L d 0111, 0677, /774, Φ469, r577, φ!5, Hes.fr.33a,32; -ησιν Th. 866
Σχ sch.min. P.Strassb. inv.33 on A238: χερσίν, sch. D £338: -ηφιν' τή χειρί, ή λέξις παράγωγος Αίολικώς, Φ464: μιγήμεναι έν -ησιν' εις χεΐρα έλθεϊν
L Gross, Gymn. 77, 1970, 365—372; D.Müller, Handwerk u. Sprache, Meisenheim 1974, 16 f.; Chantraine, Dict. 852; Laser, Arch. Hom. S12 ff.
B palm > hand in activity; w. prep. (έν π. 17x: only 1H, εκ -άων/ηφιν 2x, ύπό -άων/ησι 2x), instr. without prep. (-η/ησι/αις/ηφιν 2°/3Η/2Η/3\ no context h. 1,21 Hurst in 5) often w. άραρίσκω (q.v. B2aa): £338 = /7139, p4 (la), Σ600, £234, h.Merc. 110 (3a), cf. εύσχεθές Hes.fr. 33a,32; also often (usu. meaningful) gen. of pers., no adjs.; comp. w. dat. forms of χειρ (ca. 389x) shows ag. /.’s 'functionality* (mai- nly w. έχω, έλεΐν, λαβεΐν) π/s connot. of 'ability* / 'skill' (clearest in 3, cf. derivs. in Ε): χ. artisanship £60 (embroidery Ύ511), labor Σ551, Φ259, ¥Ί14, σ316, Sc.214. 292, ί 108: all χερσί(ν) and metr. unequiv. [--] exc. 1108 [-x]; w. -ησι/ ηφι(ν) metr. equiv. (έν) χείρεσσι(ν) at VA w. τίθημι 5x (gen. of pers. Ψ59Ί, dat. of pers. £40, no VE). - Wdfld.: άγο- στός, δεξιή, θέναρ, καρπός, σκαιή, χειρ 1 w. weapons la spears (ξυστόν 0611) arming: £338 εϊλετο δ9 αλκι- μον έγχος, δ οί -ηφιν άρήρει (= ρ4 below) = /7139 (δού- ρε, see Janko, Iliad ad 1. and cf. Kirk on £338) - in battle (ag. predators £558) cast: £368 νΰν δέ μοι έν χείρεσσιν άγη ξίφος, έκ δέ μοι έγχος ' ήίχθη -ηφιν έτώσιον, for gen. sg., see Kirk, Iliad ad 1. (-φι numberless, cf. 338 above and χείρεσσιν in 367, Chantraine, Gr.h. I 234. 236 f.; Meier-Brügger, Gr. Sprw. § F302.2), cf. ld έν -ησι wielded: £594 "Αρης δ9 έν -ησι πελώριον έγχος ένώμα (cf. £128 in le and χερσίν φ245, /10) 0611 νηών ϊκρΓ έπφχετο ... ' νώμα δέ ξυστόν μέγα ναύμαχον έν -ησι (δυωκαιεικοσίπη- χυ) 0111 ίθύνομεν, δφρα καί "Εκτωρ ' είσεται ε! καί έμόν δόρυ μαίνεταιd έν -ησιν /774 ού γάρ Διομήδεος έν -ησι ' L d έγχείη £558 σταθμούς κεραίζετον (λέοντε), δφρα καί αύτώ ' άνδρών έν -ησι κατέκταθεν όξέϊ χαλκφ - instr. in peacetime: α 104 (στη) έπί προθύροισ9
'... ^η δ9 έχε χάλκεον έγχοςΔ, ' είδομένη (Μέντη), cf. e.g. Z318f., //493 f. £10 βή ρ9 ϊμεν εις άγορήν, L , ρ4 = £338 above, cf. e.g. 0474, μ228 lb bearing 'death*, poss. ref. to spears (la) //105 ένθα κέ τοι, Μενέλαε, φάνη βιό- τοιο τελευτή ’ 'Έκτορος έν -ησιν, έπεί πολύ φέρτερος ήεν (cf. le below) lc bow in battle: Hes.fr.33a,32 Αμφι- τρυωνι]άδη θηκ\Αύι.) εύσχεθές έν -ησ[ι ' τόξον, καί οί φρ]άσσε Περικλύμενον in contest: τ577 ος δε κε ρηιτατ9 έντανύση βιόν έν -ησι 1 καί διοϊστευση πελεκεων 1 τφ κεν άμ9 έσποίμην — φ15 (cf. φ58f. χειρί, 245f. 314f. χερσίν, Hes. fr.33a,35f. χείρεσσι) ld footstools as missiles ρ231 πολλά oi άμφί κάρη σφέλα άνδρών έκ -άων ' πλευ- ραί άποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο, cf. Γ368 in la 1 e fighting, weapon not mentioned (cf. 1 b) £128 ενεπασσεν άέθλους ' Τρώων θ9 καί Αχαιών ούς έθεν εϊνεκ9 έπασχον ύπ9 "Αρηος -άων (cf. £594 in la) /2738 μάλα πολλοί Αχαιών ' 'Έκτορος έν -ησιν όδάξ έλον άσπετον ουδας If fighting w. hands Φ469 αϊδετο ‘ πατροκασι- γνήτοιο μιγήμεναι έν -ησι (cf. Ψ631 χειρες) 2 holding staff Α238 μιν ... ' έν -ης φορέουσι δικασπόλοι 3 in manufacture (making fire h.Merc. 110), artisanship 3a using tools έν -ησι(ν)/η, that 'fit the hand’ (άραρίσκω, sup- porting connot. of skilfulness) exc. 0411; cf. also y432-4 έν χερσίν nile: 0411 άλλ9 ως τε στάθμη δόρυ νήϊον έξιθύ- νει ' τέκτονος έν -ησι δαήμονος, δς ρά τε πάσης ' εύ είδη σοφίης ύποθημοσύνησιν 9Αθήνης (cf. £59—63 χερσίν) ax: £234 δώκε μέν οί πέλεκυν μέγαν, ^αρμενον έν -ηΛσι
938
937


παλάμη
(έν αύτφ στειλειόν εύ έναρηρός, cf. y442f.) potters wheel: Σ600 ρεΐα μάλ", ώς ότε τις τροχόν L Δσιν ' έζόμε- νος κεραμεύς πειρήσεται, αϊ κε δέησιν — fire-sticks: h.Merc. 110 πυρός δ’ έπεμαίετο τέχνην, ' δάφνης άγλαόν όζον έλών* έν δ" ϊλλε σιδείφ ' L , (on text see Cassola), cf. πυρπαλαμήσαι v.357 3 b of artisan [6H] (Heph. exc.
Hes. fr. 343,16 Themis, cf. Idaean Dactyls: εύπάλαμοι Phor. fr.2,4 p.154 Dav.); dat. without prep. exc. Th.866 iron: Th. 866 σίδηρος, ό περ κρατερώτατός έστιν, ' οΰρεος έν βήσσησι δαμαζόμενος πυρί κηλέφ 1 τήκεται έν χδονί δίη ύφ" Ήφαιστου -ησιν armor: Th.580 στεφάνην χρυσέην
' την αύτός ποίησε ... ' άσκήσας -ησι, χαριζόμένος Διί πατρί Sc. 320 ^δαΰμαΔ ίδεϊν και Ζηνι ού διά βουλάς ' "Ήφαιστος ποίησε σάκος μέγα τε στιβαρόν τε, ' άρσάμεν- ος -ησι representation thereon: 219 (Perseus) L d μέγα φράσσασδ", έπει ούδαμη έστήρικτο. ' τώς γάρ μιν -αις τευ- ςεν (cf. £60f. χερσίν) See Hes.fr. 343,16 below — meto- nym. 'art’, 'craft’: Hes.fr. 343,3 έκ πάντων -ησι κεκασμένον Ούρανιώνων 16 tevtta δεά παρέλεκτο Θέμιςϊ -αις περί πάντων 1 άδανάτων έκέκασδ"... ' αιγίδα ποιήσασα ("Αδήνης) 4 playing h.Merc. 152 ήύτε τέκνον 1 νήπιον έν -ησι περ" ίγνύσι λαϊφος άδύρων 1 κεϊτο 5 insufficient context h. 1,21 Hurst ]. -η δ. [ W. Beck
Παλαμήδης [1H, 4e] E uns.; in d. älteren Forschg. gew. aus *Παλα <μο> μήδης m. Synk. erklärt, d.h. 'der m. d. Hand Geschickte’; wenn vorgr., wäre Name in etymologisierender Weise 'gräzisierf, vgl. L’ 1271; L3 2501; L4; ähnl. Problematik beim Ν. "Οδυσσεύς (s.d. in E u. B3a)
L ’Roscher 111,1, Sp. 1264—73; 2Leaf, Homer and History 198f.; 3Wüst, RE XVIII (1942), Sp.2501-12; 4J.Forsdyke, Greece Before Homer, London 1956, 133; 5Phillips, AJPh 78, 1957, 267—78; 6F.Jouan, Euripide et les legendes des chants Cypriens, Paris 1966, 354—9; 7Szarmach, Eos 62, 1974, 35—47; 8Usener, WJA 20, 1994/5, 49-78; ’Ruijgh, in: J.P.Crieelard (Hrsg.), Homerie Questions, Amsterdam 1995, 39; *°Kakridis, in: O.Andersen-Μ.Dickie (Hrsg.), Homer’s World, Bergen 1995, 91—100; "Danek, Epos u. Zitat
B S. des Nauplios (s.d. Bd. III Sp.300) u. der Philyra od. Hesione (s.d. Bd.IISp.941), seine Brüder sind Oiax (vgl. s.v. οϊηξ D) u. Nausimedon (s.d. Bd.IIISp.301 f.): Hes. fr. 297 = Nosti, fr. 1 p.68 Dav. (Prosaref.) 1 ep. Handlung: Π. wird in II. u. Od. nicht erwähnt, spielte aber in d. Vorgesch. des Troj. Krieges e. wichtige Rolle u. kam daher (mind. 2x) in d. Kyprien vor: bei der Entlarvg. des sich wahnsinnig stellenden Od., der sich so der Teilnahme am Kriege entziehen wollte: Cypr. apud Procl. p. 31,41 ff. Dav. (Prosaref., vgl. LH477), u. bei seiner Ermordg. durch Od. u. Diom.: Cypr.fr.20 p.42 Dav. (= fr.30 p.60 Ber.; Prosaref.), vgl. s.v. "Οδυσσεύς B2b; zu der and., vor allem durch die Tragiker bek. Sagenversion, dem Tod durch e. Intrige des Od., s. L3 2502; L5 270f.; L8 56ff.; mögl.weise war auch d. Beseitigg. einer Hungersnot im Heere der Achäer durch Π. m. Hilfe der Oinotropen Bestandteil der Kyprien (ablehnend L7 42 m. Anm. 25 u. 47): Cypr. fr. 29,16 ff. p.60 Ber. (Prosaref.) II die sonstigen ant. Nachrichten über ihn s. bei L‘ 1264ff.; L3 2501 ff.; L$ 268ff. 2 Charakterisie¬
rung: Die Überl. über s. Herkunft schwankt zw. Euböa u. Argos (s. L’ 1264; L3 2500f.), Vatersname Ναύπλιος u. d. Name des Berges Palamidi weisen nach Nauplia in d. Argolis (vgl. L2 4 9); Schweigen in II. (auch Nauplia fehlt im Schiffskatalog) u. Od. scheint Absicht zu sein, um das dortige pos. Odysseus- Bild nicht zu gefährden (so schon Philostr.Her.43,13-6; vgl. Kullmann, Quellen 165f.; L7 37f.; L8 50ff.; L*°; LH89. 237; auch s.v. Όδυσσεύς B2b u. B3by); bei den Tragikern Aisch., Soph. u. Eur. erscheint Π. als durchweg pos. gezeichnet, als
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
παλάσσ(ω)
Kontrastfigur zum neg. dargestellten Od. (L8 56ff.); das Bild in den Cypr. läßt sich nicht mehr ermitteln; als Motiv dort für d. Mord durch Od. wird bei L6 Rivalität, bei L8 56 eher Rachsucht vermutet; kulturgesch. interessant ist Π. bes. durch die ihm nachgesagten Erfindungen (zu diesen s. L' 1268ff.; L3 2505ff.; L5 271 f.), vor allem durch d. Erfindg. der Schrift, vgl. New Comp. 25-32; die Nachrichten könnten eine hist. Reminiszenz an das myk. Schriftsystem (so L5) od. an d. Übernahme des phöniz. Schriftsystems (so L9) sein G. Markwald
παλαμήσαι s. πυρ-
παλάσσ(ω) [10\ 5°, 1H, lh] E unclear, perh. cogn. w. παλύνω, see Chantraine, Dict. 852 F -ξέμεν 1; -σσετο 4; πε-κτο 6; ^πε-γμέν Δος 1, L Δον 3; L Δον acc. 1; L Δαι 1
Μ 1 quadrisyll. la άπας ^πε-κτο, - Λ98 -
Λ/186 = Κ400, Λ 535 = Κ500; L , /406 1b U4w] "Ατρ/Πηλείδης, λύδρφ δέ ν-σσετοΔ χεΐρας άάπτους Α 169, Κ503; L j £100, £387; -ξέμεν ν395 2 pentasyll.
αϊματι και λύδρφ νπε-γμένΔον Ζ268, /402 = [ψ/48];
Δος/αι Ορ.733, h.Merc.554 L Δον /184
Σχ sch. min. P.Strassb. inv. 1015 on £100: -ατο* κ<α>τεμ<ο>λύνδη, sch.D £100: -σσετο’ έβρέχετο. ^έμολύνετοΔ, άφ" ού και πηλός ή βεβρεγμένη γη, Λ 98: πε-κτο* έφύρετο. L
Β (be)spatter (w.) adhesive body fluids, brains, catachr.: mould (no agent, /184 in Ibß), 'groats’ (h.Merc.554 in 2); med.-pass. w. (orig. obj.) acc. of parts of body (later interpreta- ble as acc. of respect, Bomemann & Risch, Gr. Gramm. §168. 172): A 169 s K5O3, /406, Op.733; indir. mid. w. obj. acc.: άλφιτα h.Merc.554 advs./preps.: ένδον M186 = Γ400, κατά w. gen. h. Merc. 554, νέρδεν A 535 = Y500, ύπένερδεν £387, ΰπερδεν /406 (cf. άμφοτέρωδεν 402) no aor.: cf. παλύνω (Ix aor. ptc.); unlike παλύνω π. descr. a secondary (unintentional) resuit (see on h.Merc.554 in 2). — Wdfld.: see μιαίνομαι, παλύνω, ραδάμιγγες 1 w. instr. dat. of spattered matter la act. v395 καί τιν" όίω ' αϊματι τ" έγ- κεφάλφ τε -ξέμεν ούδας (for blood and brains cf. Iba and 2) lb med.-pass. Iba person’s body or parts there- of bespattered w. blood: Z268 ούδέ πη έστι Κρονίω- νι ' ^αϊματι και λύδρφ πε-γμένονΔ εύχετάασδαι Α 169 (Ag. pursued Tr.s) λύδρφ δέ -σσετο χεΐρας = Κ503 (see Α 535 = Κ500 in Ibß) /402 (Od.) μετά νέκυσσιν L Δ ως τε λέοντα (βεβρωκώς βοός, παν στηδός τε παρήϊά τ" άμφοτέρωδεν άιματόεντα) = [ψ/48] 406 ως πε-κτο πο- δας και χεΐρας ΰπερδεν w. sweat: £387 καμάτφ δέ και ίδρφ νωλεμές αίει ' γούνατά τε κνημαί τε πόδες δ" ύπένερδεν έκάστου ' χεΐρές τ" όφδαλμοί τε -σσετο μαρναμένοιιν ' άμφ" (Patr.’s corpse), see Kühner-Gerth I p.81 and Edwards, Iliad ad 1. w. sperm: Op.733 μηδ" αιδοία γονή πε-γμένος
' ίστίη έμπελαδόν παραφαινέμεν Ibß thing bespattered armor w. blood: £100 (διά δ" έπτατο όϊστός) -σσετο δ" αϊματι δώρηξ w. mould: /184 σάκος εύρύ γέρον, πε-γμένον άζη chariot-parts w. blood: Λ 535 (ρίμψ’ έφερον άρμα στείβοντες νέκυας) αϊματι δ" άξων ' νέρδεν άπας πε-κτο καί αντυγες (άς άφ" όπλέων ραδάμιγγες έβαλλον) — Κ500 (see Edwards, Iliad ad 1. and K503 in Iba) 2 subj./obj. spattered matter brains (cf. la): Λ98 διά πρό ' αιχμή χαλκείη ρήξ" όστέον, έγκέφαλος δέ 1 ένδον άπας πε-κτο = Μ186 — Κ400 (skull and brain shattered: άπας, cf. £295—8; Friedrich, Verwundung 46f.) 'groats’: h.Merc.554 (3 winged virgins) κατά δέ κράτος πε-γμέναι άλφιτα λευκά, that π, descr. sec. resuit (see introd.) supports the explan. 'bees and pollen’ (cf. Larson, GRBS 36, 1995, 341 ff.; Cassola ad 1., uncert. Radt s.v. άλφιτα B1 d); see παλύνω
939
940


παλάσσ(ω)
πάλιν
D vulg. //171, 1331: ν. πάλλω W.Beck
πάλη [Γ, 1°] Ε nom.act., parallel to παλαίω B wrest- ling as form of competitive sport ¥^635 (πύξ μέν ένίκησα [Nestor] Κ λυτόμήδεα) Άγκαΐον δέ -η #206 (Od. to Phaea- cians: „δτινα κραδίη κελεύει, δεΰρ9 άγε πειρηθήτω) η πύξ ήέ -η ή και ποσίν". - Wdfld.: παλαισμοσύνη
J. Ν. O’Sullivan
παλίλλογ(ος) [1*] hapax Σχ sch. D Α 126: παλισύλλεκ- τα είς τό αυτό πάλιν συναγαγεΐν
Β (s. Risch §74b. 77b:) zurückgesammelt, zum VG s.v. πάλιν (B Vorbem., 3. 4; s.a. B6 > temp. 'wieder’), HG zu λέγω 'sammeln’ (s.d. Vorbem. zu B u. ΒII; vgl. παλινάγρετος; dagg. nachep. παλιλλογέω / ία zu λέγω 'erzählen’); dir.R. A 126 (Ach. zu Ag.:) „ούδέ ξυνηία κείμενα πολλά 1 (Beute ist verteilt) 1 λαούς δ9 ούκ έπέοικε -α ταΰτ9 ^έπαγείρειν ", 'pro- lept.’, metr. Erw. von πάλιν L d (vgl. vorher ξυνηία an gleicher Versst.): es gehört sich nicht, daß die Männer die verteilte Beute wieder (= zurückgesammelt) heranbringen (= heransammeln, s. ISp.57,57), zur Konstr. (A.c.I.) s. έοικα (BI3. Ill), dazu Schwyzerll 377, Ameis-H. z.St., Übers. Schadewaldt; dagg. L j 4- dopp. Akk. die Beute wieder zurückzufordem von den Kriegern It. Leaf z.St., Übers. Hampe; aber L d kein Verb des Wegnehmens, s.d. u. vgl. z.B. (vl4) άγειρόμενοι κατά δήμον H.-W. Nordheider
παλιμπετές [1*, 1°] E zu πέτομαι, nicht πίπτω; vgl. ύψι-, ώκυπέτης u. s. Chantraine, in: Melanges Benveniste, Paris 1975, 81; Schmitt, Dichtersprache 233 4- A. 1367; anders Risch §31g u. Schol. Σχ sch.D /7395: -ές* είς τά όπίσω πεπτωκότας
Β (flugs) zurück, um-, adv. bei trans, u. intrans. Beweggs. verb, metr. Erw. von πάλιν (s.d.) zur Verwendg. vor buk. Dih.; später auch -ής; 1' + άψ (s. ISp. 1782,4ίϊ.), Γ dir.R. 77395 (Patr. φάλαγγας) άψ έπι νηας έεργε -ές, ούδέ πόληος ' εΐα ίεμένους έπιβαινέμεν (κτεΐνε μεταίσσων) ε2Ί (Zeus zu Ath.: „ως κε μάλ9 άσκηθής) γαΐαν ϊκηται (sc. Tel.), ' μνηστήρες δ9 έν νηι -ές άπονέωνται", zur Längg. von άπ. s. Odyssey z. St. H. W. Nordheider
παλιμπλαγχΟείς [l·, 1°] Σχ sch.D A59: είς τούπίσω πλανηθέντας L ’Severyns, Le Cycle epique 85 u.ö.; Mullmann, Quellen 195
B (von den Herausgebern teils getrennt [so jetzt West; s. s.w. πάλιν D u. πλάζω], teils zus.gerückt [van Thiel]:) zurückgeschlagen (sc. vom Ziel in die Gegenrichtg.), s. πάλιν u. L’ (zu Arist.); dagg. wiederum (zum zweitenmal) abgeschlagen It. L2; dir.R. A 59 (Ach. zu Ag.:) „Άτρέίδη, νυν άμμε -θέντας (Arist., vulg., πάλιν πλ. v.l.) ' άψ άπονοστήσειν,Λ εϊ
κεν θάνατόν γε φύγοιμεν", It. L2 wiederum, sc. wie schon einmal bei der (von den 'Neoteroi’ geschilderten) Teuthran. Expedition, die demnach altes Sagengut wäre (abgelehnt von Arist.; s. L’ u. Kirk in Iliad z.St.) v5 (Alkin. zu Od.: „έπεί ϊκευ) τώ σ9 ού τι -θέντα (πάλιν πλ. ν.1.) γ9 L d εί και μάλα πολλά πέπονθας", s. Odyssey z.St. u. vgl. x48fif.; lauti, vgl. noch πολύπλαγκτος H. W. Nordheider
πάλιν [39*, 18°, 4H, 3h] E Adv.; wohl urspr. Akk. des Inh. von *πάλις (sc. -ιν ίέναι usw.) 'Drehung, Wendung* (< *k*lh,i- zu πέλομαι), s. L2; Beekes, in: Laryngaltheorie 75; dagg. einschränkend L311; vgl. ferner Mayrhofer, EWAia II 144. - Abi.: έμπαλιν, παλίλλογος, -μπετές,-μπλαγχθείς, •νάγρετος, -νορσος, -ντιτος, -ντονος, -ρρόθιος, -σκιος, -ωξις
941
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
F 64 Stellen Μ 1 1[ν«] άψ π. είσ9 Σ280 -[««] π. αύτις (έβαν o.a. Verb) Β276, Ε257, ¥'229, ο 431, Hes.P- Oxy.2509,11 -[^] (Verb +) π. έλθει ν* / έτραπε* / Verb / Nomen /408, τ533 / Κ439, Φ468 / Α380, Λ 326, /2462. 596, ζ 95 / Κ356, Λ 652 1[««] ίέναι* / δόμεναι* / Verb + π. 1657, Π87, <225 / Α116, //79 = Ύ342. 259 / /7367, τ/280, Th.772^ π. αύτις έβαινον ξ356; π. είσιν λ 149 *[„«] Verb + π. αύτις Ρ533 2 [νί] άλλά π. τέτραπται* Π 95,
h.Merc.221; Verb 4- π. Κ281, h.Merc. 160; π. + Verb Γ427, £836, /56 Μ] π. ίοΰσ9 h.Cer.398 [^-] Ptz. (...) + π. κίε* 0149, Φ504, Ψ257 s /2801, π 177, ^295; ^ϊκόνδε. π. κίον ν 125; Ptz. + π. L , βεβήκει α360 = φ354, ν/292; π. L j νέο ντο* Ζ189, ζ\ 10, Ορ.673; Ptz. + π. δεΰρ9 άπονέεσ- θαι π467; (Ptz. 4-) π. τρέπε* (9 432 = Σ 138in = Φ415,η - Ν3'\ (9399; Ptz. / sonst. Verb 4- π. (4- Verb) Δ 214. 357 = v254e‘, Φ593, π456, Th. 181; π. 4- Verb τ/143 - Κ281 Längg. der Endsilbe
Σχ sch.D A59 u.ö.: ^είς τούπίσωu (vgl. /(356: ώς κελεύ- σαντος τοΰ 'Έκτορος L j αύτόν άποστρέψαι. άποστρέψον- τας γάρ όπίσω καλέσοντας, Λ 652: π. άγγελος* L , άγγελος; anderers. Α60: άψ* πάλιν. L J, Α357: π. δ9 δ γε λά- ζετο μύθον* άντί τοΰ είς τό έναντίον έτρεψε τόν λόγον, od.: έμπαλιν. έκ δευτέρου, 756: ούδέ π. έρέει* ούδέ τά έν- αντία σοι έρεΐ (vgl. sch.min. P.Berlin 11634 z.St.: πάλιν έρέει* έναντ[ίως), Υ439: 9Αχιλήος π: έπί τό έτερον μέρος 9Αχιλλέως, δ έστι τό έναντίον
L 'Cl.Malicki, De π. particula, Diss. Greifswald 1907; 2Solmsen, Beitr. 157 A.2; 3Dihle, G1.63, 1985, 7ff. (παλίωξις); zu Σχ (Arist.) u. spez. παλιμπλαγχθείς (s.d. u. D): 4Severyns, Le Cycle epique 85 u.ö.
B um(gewendet), zurück (in die andere Richtg.), geht auf „den Drehpunkt zwischen zwei Richtungen“ (s. E u. s.w. αύτις, άψ [bes. ISp. 1782,4fT.] zur Abgr.), meist (1.2.3.) bei Verben der Bewegg. (wobei π. den [schon im Verb enthaltenen] Aspekt der Richtungsänderg. entfaltet [π. τρέπε: 'wenden’ heißt 'w/TTwenden’] od. spezifiz. hinzufügt [ίέναι π.]), aber auch (4) des Gebens ('ζι/rücAaerstatten’) u. (5) der Rede; Überg. zu temp. 'wieder* (so spätere Bed.) in 6 (s. L311 f.; αύτις B Vorbem.); Σ138, K439, 77143 (in 1) 4- gen.sep. - Wortf.: έμπαλιν; αύ, αύτις, άψ, νόσφιν, (έξ)όπίσ(σ)ω (s.dd. zur Abgr.), die alle auch in Kombination m. π. auftreten (Stt. s.u. in Vorbem. zu 1.2.3.6), παρακλιδόν; anders, z.T. (Φ415+ in 1) Ορρ.: (έσ)άντα, άντην, (έν)άντίος 'ins Gesicht* (s.dd.) 1 bei Verben der Richtungsänderg. τρέπω*, je Ix κλίνω, ä- γνυμι, χέω: (sich) um-, ab(wenden), Φ415 — TV 3", Γ427 Obj. δσσε; Σ138, Γ439, η 143 4- gen.sep.; Lh.Merc.221, (vgl. TV3 4- νόσφιν) m. Zielangabe; /795, 0399, L , dir.R. la bei intrans. Verb Φ468 (Ap. zu Pos.: „παυώμεσθα μάχης") ^ως άρα φωνήσας Λ π. έτράπετ9* αϊδετο γάρ ρα (472 „φεύγεις") ΣΙ38 L jit π. τράπεθ9 υιός έοΐο, 1 καί στρεφθεΐσ9 Π95 (Ach. zu Patr.:) „άλλα π. τροπάασθαι (παλιντρ. ν.1.), έπήν φάος έν νήεσσι 1 θήης, τούς δέ έαν" kehr um (vgl. 87 ίέναι π.) h.Merc.221 („ϊχνια βοών ) άλλά π. τέτραπται ές άσφο- δελόν λειμώνα" lb trans. 0399 (Zeus:) „βάσκ9 ΐθι, Ίρι ταχεία, π. τρέπε μηδ9 έα άντην 1 έρχεσθ9" 432 L Λα π. τρέπε (Hera) ... ίππους Υ439 τό γ9 (Hektors Lanze) 9Αθήνη 1 πνοιή 'Αχιλλήος π. έτραπε (τό δ9 άψ ϊκεθ9 'Έκτορα) (Ορρ. άντίος Blc, wo weiteres:) Φ415 L νπ. τρέπεν δσσε φαεινώΛ (Ath., sc. weg von Ares), vgl. έμπαλιν (s.d.) δε- δορκώς (Sc. 145) TV3 αυτός δε (Zeus) L j ’ νόσφιν έφ9 ^.. Θρηκών καθορωμενος αίαν (ές Τροιην δ9 ου παμπαν ετι τρέπεν δσσε φ.), vgl. άψ (s.d. Bla) όροων (Γ325) Γ427 (ένθα κάθιζ9 Ελένη) δσσε π. κλίνασα, πόσιν δ9 ήνίπαπε μύθφ, sah Paris nicht an (Zeichen von Unmut), vgl. δσσε πα- ρακλιδόν έτραπεν άλλη (h.Ven. 182) lc bes. A214 εκ
942


πάλιν
παλινορμένω
ζωστήρος έλκεν όϊστόν* ' τοΰ δ* έξελκομένοιο π. αγεν όξέες όγκοι brachen rückwärts ab (Ameis-H. z.St.) η 143 (Od. vor Arete) και τότε δή ρ9 αύτοϊο π. χυτό θέσφατος άήρ floß von ihm (Sep.) zurück (14 άμφί δ9 9Αθήνη πολλήν ήέρα χεΰε) 2 bei intrans. Bewegungsverben 'gehen’ u.ä.: um(kehren), zu- rückfgehen, -kommen nach verrichteter Arbeit od. unverrichteter Dinge); P533, ^229, £356, o431, Hes.POxy.2509,11 π. αύτις-, Th.772 αύτις π.; Σ280, vl25 άψ / αύ π.; λ 149 π. όπίσσω -, Α380, Ζ189, /408, ΑΤ281, Λ 652, /787, Σ280, /2462, λ 149, ο431, π467, h.Cer.398, h.Merc. 160 (u. Apologe) dir.R.; s. noch /95 ([s.u. 5] άπο κοινού zu άπαγγεϊλαι u. νέεσθαι) 2a abs. (P533 π. αύτις) /787 (Ach. zu Patr.:) ,,έκ νηών έλάσας (sc. die Tr.) ίέναι π" (vgl. 95 π. τροπάασ- θαι) — i225mcd (sc. aus der Kyklopenhöhle) /2462 (Hermes zu Priam.:) „έγώ π. εΐσομαι, ούδ9 Άχιλήος 1 οφθαλμούς εί- σειμι" Α38Ο („κακώς άφίει, Ag. den Chryses) χωόμενος δ9 ό γέρων π. φχετο" 0149 ή μέν άρ9 ως είποΰσα π. κίε πότνια 'Ήρη, ' έζετο δ9 είνι θρόνφ = π177'η (ώς έρξασα, Ath.) Φ504 ή μέν (Leto) τόξα λαβοΰσα π. κίε θυγατέρος ής (Gen. zu τόξα) ψ 295 ές θάλαμον δ9 άγαγοΰσα π. κίεν (Euryn.) Ψ25Ί χεύαντες δέ τό σήμα π. κίον = /2801 /408 (Ach.:) „άνδρός δέ ψυχή π. έλθεϊν ούτε λεϊστή 1 οΰθ9 έλετή" wieder-, zurückzukommen h.Merc. 160 (Maia zu Hermes:) ,,έρρε π. (μεγάλην μέριμναν") hau ab (zurückweichen:) P533 τούς ύποταρβήσαντες έχώρησαν π. αύτις (Tr.) Π367 ώς τών έκ νηών γένετο ιαχή τε φόβος τε, ' ούδέ κατά μοίραν πέραον π. τ/280 ένθα κέ μ9 έκβαίνοντα βιήσατο κΰμ9 έπι χέρσου, 1 ' άλλ9 άναχασσάμενος νήχον π., έως
έπήλθον ' ές ποταμόν (vom Gegenangriff, vgl. παλίωξιςή Λ 326 ώς δλεκον Τρώας π. όρμένω ([παλινορμ. Arist., vulg.] während die übrigen Gr. flohen) 2 b m. Zielangabe (οίκόνδε [νέεσθαι] u.a.; £356 u. ff. π. αύτις, ν125 αύτ9 ... π., λ 149 π. όπίσσω, Σ280 άψ π.) /657 σπείσαντες παρά νήας ϊσαν π. Α7 281 (Od. betet:) „δός δέ π. έπι νήας έϋκλεΐας άφικέσθαι", m. Längg. der Endsilbe Σ280 ,,άψ π. είσ9 έπί νήας (Ach.)“ /2596 ές κλισίην π. ήϊε δϊος 'Αχιλλεύς Λ 652 „νΰν δέ έπος έρέων π. άγγελος είμ9 Άχιλήϊ", π. άγγ. είμ9 4- Dat. (vgl. ΒΊ36) λ 149 ,,φ δέ (νεκύων) κ9 έπι- φθονέοις (sc. vom Blut zu trinken), ό δέ τοι π. είσιν όπίσσω" h.Cer.398 (Dem. zu Perseph.:) ,,εί δέ, πτασα π. <σύ γ9> (cod.Μ, corr. Allen; εί δ9 έπάσω, π. αύτις Cassola) ίοΰσ9 ύπ[ό κεύθεσι γαίης] 1 οικήσεις ώρέων τρίτατονjdf- ρ[ος" (π. αύτιςή £356 τοι μέν (Phöniker) π. αύτις έβαινον 1 νηός έπι ο431 „ή ρά κε νΰν π. αύτις άμ9 ήμιν οίκαδ9 έποιο" Hes. POxy.2509,11 „ές χώρον π. αύτις έλεύ- σονται" (Aktäons Hunde) *Ρ229 οί δ9 άνεμοι π. αύτις έβαν ^οίκόνδε νέεσθαιχ' Θρηίκιον κατά πόντον ν125 αύτοί δ9 (Phäaken) αύτ9 οίκόνδε π. κίον _ (ähnl. ohne αΰτιςή Ζ189 ,,είσε λόχον* τοί δ9 οΰ τι π. οίκόνδε νέοντο" £110 άλλ9 ότε δή άρ9 έμελλε π. L , (Naus.) Ορ.673 σπεύδειν δ9 δττι τάχιστα π. L 4 ' μηδέ μένειν π467 (Eum.:) „άγγελίην εί- πόντα π. δεΰρ9 άπονέεσθαι" α360 ή μέν (Pen.) θαμβήσα- σα π. οίκόνδε βεβήκει = 354 « γ/292€Ζ (γρηΰς μέν κείου- σα) 2c m. Angabe 'von wo’ (1H αύτις π.) Φ593 (έβαλε κνήμην) π. δ9 άπό χαλκός δρουσε ' βλημένου, ούδ9 έπέρησε prallte ab (sprang zurück) τ533 (Pen.: „γήμασθ9 οΰ μ9 εϊα [Tel.] πόσιος κατά δώμα λιποΰσαν* νΰν δ9) μ9 άρα- ται π. έλθέμεν έκ μεγάροιο" zurückzugehen (sc. ins Vaterhaus) Th. 772 (ές μέν ίόντας σαίνει, Kerberos) έξελθεϊν δ9 ονκ αυτις εξί π. εσθιει, δν κε λάβησι πυλέων έκτοσθεν ιόντα 3 sonst bei trans. Bewegungsverben: zurückfbringen, -ziehen, -werfen)-, E251 π. αύτις άπ- 4- Sep. (dir.R.), Th. 181 π. εξοπισω E257 (Diom.:) ,,τούτω δ9 ού π. αύτις άποίσε- τον ώκέες ίπποι ' άμφω άψ9 ήμείων" (vgl. Β276 in 6) 836 Σθένελον μέν άφ9 ϊππων ώσε χαμαζε (Ath.), ' χειρί π. έρύ-
943
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σασ9 nach hinten zurückziehen (άπόρουσεν, ή δ9 ές δίφρον έβαινε) Th. 181 (άπό μήδεα πατρός) ήμησε (Kronos), π. δ9 έρριψε φέρεσθαι * έξοπίσω, s. West z.St. 4 bei διδόναι-. (Gefangene, Leichnam) zurück(erstatten), dir. R., 3x 4- Zielangabe A116 (Ag.:) „άλλά καί ώς έθέλω ^δόμεναι π.Δ, εί τό γ9 άμεινον (sc. die Chryseis)“ /779 (Hektor vor Zweikampf: ,,εί μέν κεν έμέ κείνος έλη) σώμα δέ οίκαδ9 έμόν L / (entspr. 84 νέκυν έπί νήας άποδώσω ) = Ύ342 Ύ259 „νεκρόν Άχαιοισιν δώσω π" 5 bei Ausdr. für 'sprechen’ u.ä., /56 dir.R. 21357 (τόν δ9 έπιμειδήσας προσέφη, sc. Ag. den zornigen Od.) jt. δ9 δ γε λάζετο μΰθον3 1 ' „οΰτε σε
νεικείω (οίδα γάρ ..., άρεσσόμεθ9, θεοί μεταμώνια θεϊεν", dagg. 336 ff. νείκεσσεν) ergriff (lenkte) das Wort in die Gegen- richtg., (vgl. ηνία λ.), d.h. vom Tadel zum Lob (s. noch IISp. 1615,39ff. m. Lit.: hielt zurück, unterdrückte, d.h. verstellte sich, was besser zur nächsten Stelle paßt) Formel passender (s. Ramersdorfer, Iterata61 ff.): v254 μιν προσηύδα (Od. die Ath.) * ' ούδ9 δ γ9 άληθέα είπε, L d αίέν ένί στήθεσσι νόον πολυκερδέα νωμών schluckte die noch nicht ausgesprochenen Worte hinunter (s. Ameis-H. z.St.) /56 (Nestor zu Diom.: „βουλή) έπλευ άριστος. 1 οΰ τίς τοι τόν μΰθον όνόσσεται 1 ούδέ π. έρέει" wird nicht widersprechen (~ umgekehrt, im Gegensinne; s. L311 f.), dagg. A 230 σέθεν άντίον (s.d. B2g) είπη 'dir ins Gesicht’ K356 (έλπετο, Dolon) άποστρέψοντας έταίρους ' έκ Τρώων ίέναι π. 'Έκτορος ότρύναντος da Hektor ihn zurückbeordre (π. 4- ότρ., s. Ameis-H. z.St.) /95 (δς τις λωτοϊο φάγοι) ούκέτ9 άπαγγεϊλαι π. ήθελεν ούδέ νέεσθαι Nachricht in die Heimat zurücksenden u. zurückkehren 6 Übergang zu wieder, noch einmal (s. L311), B276 π. αύτις, dir. R. B276 „έσχ9 άγοράων (Od. den Thers.). 1 οΰ θήν μιν π. αύτις άνήσει θυμός (νεικείειν βασιλήας"), eigtl. um-, in die Gegenrichtg.: wird ihn nicht wieder dahin zurücktreiben (vgl. Ε25Ί [in 3] u. s. Ameis-H. z.St.) π 456 π. ποίησε γέροντα (Ath. den Od.), machte die Verjüngung (s. 173 ff.) rückgängig, stellte die Vergreisung (s. v 429 ff.) wiederher, s. ISp. 1610,13 (s.v. αύτις)
D A219a A 59 = v5ex π. πλαγχθέντα(ς), s. s.v. παλιμ- πλαγχθ(είς); zu Α 326 (in B2a) s.a. παλινόρμεν(ος)
H.W. Nordheider
παλινάγςετος [V, 1H] E zweiendig (-ος f.); HG zu άγρειν (Suppletivform von αίρεΐν); vgl. αύτάγρετος (s.d.) u. später αύθαίρετος, u. s. Buttmann, Lexil. I 130f.; Bechtel, Lexil. 8 f.
Σχ sch.min. P.Köln inv.2281 u. POxy3238 zu A526: fta- λίλλημπτον^, sch.min. P.Mil.Vogl. 120 zu A526: σύλλε[κτον, παλίλημ]πτον, sch^D A526: -ον* παλισύλλεκτον. εις τού- πίσω ληπτόν. έξ ού ψευδές, ή μεταμελητόν
Β zurücknehmbar (revidierbar, ungeschehen zu machen), nur verneint, Γ vor buk. Dih., vgl. παλίλλογος-, dir.R. A526 (Zeus zu Thetis: ,,κατανεύσομαί) μέγιστον 1 τέκμωρ' ού γάρ εμόν -ον ούδ9 άπατηλόν 1 ούδ9 άτελεύτητον, δ τί κεν κεφαλή κατανεύσω", zur Adj.-reihe s. Fehling, Wiederholungsfiguren 240 Sc. 93 (Her. über Iphikles:) ,,μετεστοναχίζετ' οπισσω ήν άτην όχέων* ή δ9 ού -ός έστιν", anders (/408 f.) ψυχή πάλιν έλθεϊν οΰτε λεϊστή 1 οΰ θ9 έλετή zu- rückholbar, (Δ35Ί+) πάλιν (s.d. Β5) λάζετο μΰθον
H.W. Nordheider
παλινορμένω La. (Arist., vulg.) Λ 326 ώς δλεκον Τρώας -ω (πάλιν όρμ. / όρμ. v.l.), s. s.w. ορνυμι BI2aaee, πάλιν B2a; s. noch Zus.schreibg. in sch. z.St.: δτι άντί τοΰ δπιοθεν ορμώντες, ώς παλιμπλαγχθέντας (s.d. u. s.w. πάλιν D u. πλάζω) h. W. Nordheider
944


παλίνορσος
Παλλάδιον
παλίνορσος [I1] Ε HG = att. ορρος zu *ορσος\ also ärschlings (s. άψορρος Ε m. Lit. u. όρσοθύρη; vgl. παλίνορ- ρον Ar.); anders (zu ορνυμι, vgl. πάλιν όρμένω [παλινορμ.] Λ 326): Schol., Chantraine, Form. 434 u.a., wobei aber -σ- schwierig; vgl. noch Abi. s.v. πάλιν E
sch.D Γ33: -ος' εις τούπίσω ληπτός. εις τούπίσω όρμήσας
Β rückwärts (zurückfahrend), im Gl. Γ33 (εις έθνος έχά- ζετο, Paris vor Men.) ώς δ’ δτε τίς τε δράκοντα ίδών -ος άπέστη (άψ δ’ άνεχώρησεν, καθ' δμιλον έδυ) (erschrocken) zurückfährt (sc. indem er die Schlange im Auge behält)
H.W. Nordheider
Gegenstandes zurück, d.h. zur der Lichtquelle entgegengesetzten Seite, fällt: so daß die Höhle, von draußen aus dem Tageslicht [u. von drinnen gg. das Gegenlicht] gesehen, tief verschat- 4 tet erscheint? s. noch Zumbach, Neuerungen 25); vor buk. Dih.
wie βαθύσκιος (s.d. m. Parall. σκιόεις, ήερόεις sowie κατά- σκιος/ιάω μ 436; Wortf. s.v. έρεβεννός); παλί(ν)σκιος auch bei Archii, (fr.36 W.) u. später h.Merc.6 θεών ήλεύαθ9 8 (Maia) δμιλον ' άντρον έσω ναίουσα -ον L, ένθα Κρονίων ' μισγέσκετο νυκτδς άμολγω. h. 18,6 θεών άλέει- νεν δμιλον ' άντρφ ναιετάουσα -φ (πολυσκίφ v.l.) L d (vgl. 229" εις κευθμώνα βαθύσκιον ένθα τε νύμφη)
12 Η. W. Nordheider
παλίντιτ(ος) [2°] (HG zu τίνω:) eigtl. zurückerstattet, paye en retour (vgl. πάλιν B4), attr. zu έργα (s.d. Blh) γενέσθαι (s.d. B Vorbem., ley): svw. τίσις (Wieder)vergeltung, vgl. άντι- τα έργα (Ω213, p51 = 60), dir.R. «379 (Tel. zu den Freiem: „βίοτον νηποινον όλέσθαι) αϊ κέ ποθι Ζεύς δώσι -α έργα γενέσθαι' 1 νήποινοί κεν δλοισθε“ (Opp. νηπ.) = /H44 Η. W. Nordheider
παλίντον(ος) [3', 2°, lh] Μ [J..] -ον ήδέ φαρέτρη/ην φ\\ / 0443 = φ 59; -α τόξα (9226, h.27,16; τόξα -α ÄT459
Σχ sch.D (9266: -a' ^είς τούπίσωu τεινόμενα, Κ459, 0443: L j έλκόμενα/ον L 'Friedreich, Realien 360; Oermain, Odyssee 40; 3Laser, Arch.Hom.T 68 m. Lit.; 4Odissea vol. 6, p.XV sqq.; vgl. 50dyssey vol. 3, p.137 sqq.
B (zu τείνω;) Epith. des Bogens (τόξον), vor buk. Dih.: eigtl. zurück-, entgegengespannt, eher gener. Epith. von der Elastizität, federnden Spannung: flessibile (L4p.XVII), vgl. zurückschnellend (Schadewaldt), als spez. von der Bauart des fskyth.’) Reflexbogens (dazu Abb. bei L3, L45; s. noch Disk, s.v. γωρυτός); vgl. Heraclit.fr.51 D. -ος (v.l. -τροπος) άρμο- νίη gegenstrebige Fügung. — Wortf.: (dreis.) άγκύλα, καμπύλα, (viers.) εύκαμπέα τόξα ; vom (gespannten) Bogen vor dem Schuß: (9266 Τεΰκρος -α τόξα τιταίνων 0 443 36 (ders.) τόξον εχων έν χειρι -ον ^ήδέ φαρέτρη^ν (βέλεα έφίεί) vom Bogen in Ruhestellg.: φ\\ ένθα δέ τόξον κεϊτο -ον L j (sc. des Od., δώρα von Iphitos), dagg. 54 αύτφ γωρυτώ (s. L4) 59 (βή, Pen.) τόξον έχουσ9 έν χειρι -ον l jV (= 0443, s.o.) A? 459 (έλοντο, sc. dem toten Dolon) τόξα -α και δόρυ μακρόν h.27,16 ένθα κατακρεμάσασα (Art.) -α τόξα και ιούς Η. W. Nordheider
παλιρρόϋι(ος) [2°] (zum HG s. Forssman, in: Lautgesch. u. Etym. 181 u. s.v. ρόθιος, ρόθος;) zurückbrandend, -rauschend, zu κύμα; von der (nach dem Aufprall auf die Felsküste) zurückströmenden Brandungswoge: ε430 (μιν κύμα φέρε 48 έπ9 ακτήν, λάβε [Od.] πέτρης) εϊως μέγα κύμα παρήλθε. ' και τό μέν ως ύπάλυξε, -ον δέ μιν αύτις 1 πλήξεν έπεσσύ- μενον, τηλοΰ δέ μιν έμβαλε πόντφ von der (durch Polyphems Steinwurf verursachten) Welle, die Od.* Schiff zum Ufer 52 zurücA trägt: (485 έκλύσθη δέ θάλασσα κατερχομένης ύπό πέτρης* ' την δ9 (sc. νήα) άψ (Arist., αΐψ9 codd., ν. Odyssey ad 1.) ήπειρόνδε -ον φέρε κΰμα,_1 πλημνρις έκ πόντοιο, θέμωσε δέ χέρσον Ικέσθαι (496 αύτις ές ήπειρον) 56
H.W. Nordheider
παλίσχιος [2h] L Dürbeck, Farbenbez. 159; Ciani, AIV 128, 1970, 346 f. 393 , 60
B (m. nom. [zu σκιά] od. verb. [zu σκιάω; vgl. andere πάλιν-Kompos.] empfundenem HG, s. allg. Risch §77b; dabei Bzhg. zum VG πάλιν *um, zurück’ schwierig:) Epith. von Mai- as Grotte als Ort heimlicher Liebe: m. nach hinten fallendem 64 (tiefem) Schatten bzw. rückbeschattet (weil der Schatten eines
παλΐωξις [3‘, 1H] E wenn < *παλι-βι-, dann VG παλι- 16 singulär ggüber sonstigem παλιν-; wenn *παλιββι- < πάλιν-fi, dann vgl. αύερύω, s.o. IISp.725,36
Σχ sch.D 069: -ιν την έξ ύποστροφής τών φευγόντων δίωξιν. δταν οί πρότερον φεύγοντες ύστερον πάλιν αύτοι 20 διώκωσι θαρρήσαντες, ΜΊ\; -ις- πάλιν δίωξις. ή τών διω- κόντων φυγή; weiteres s. L38 L 'Porzig, Satzinhalte 14. 191. 198; 2Solmsen; 3Dihle (s. πάλιν L23)
B Rückverfolgung, Rückschlag (den die Tr. erleiden [0601 24 + gen.obi.], die Gr. / Zeus bewirken); erstarrter t.t., bei Hom.
in ’unpers.’ Vbd. + γένηται, (sc. Zeus) τεύχοιμι, θησέμεναι (vgl. andere takt. Begr. auf -σις bei L’ 198), viell. urspr. aus der Streitwagentaktik des 2.Jt. (Scheinflucht u. Umschwenken 28 zum Gegenangriff, s. L313); nur [«1-±J; 0601 + gen.obi., 3'
+ έκ / παρά νηών; 2x dir.R.; bei Hom. nur in Prognose, im Sc. personif. (?); in best. Sit. warnend vorgestellt: M71 (Pulyd. warnt:) „εί δέ χ9 ύποστρέψωσι (Gr.), -ις δέ γένηται ' 32 έκ νηών και τάφρφ ένιπλήξωμεν“, zum Satztyp s. γίγνομαι (Β Vorbem.; ley) in Vorausschau des Zeus über den künftigen Kriegsverlauf: 069 (Zeus: ,,κτενεΐ 'Έκτορα 9Αχ.) έκ τού δ* άν τοι έπειτα L-iv παρά νηώνΛ ' αίέν έγώ τεύχοιμι διαμπερές, εις δ κ9 9Αχαιοι ' "Ιλιον αίπύ έλοιεν“ Gegenstoß > Wende im Kriegsverlauf 601 έκ γάρ δή τοΰ έμελλε (Zeus) L j ' θησέμεναι Τρώων, Δαναοΐσι δέ κΰδος όρέξειν im Sc. als Personif. (?) nb. sek. gebildetem Opp. Προϊωξίς:
40 Sc. 154 (Abb.) έν δέ Προϊωξίς τε Παλίωξίς τε τέτυκτο, ' έν δ9 'Όμαδός τε Φόνος τ9 9Ανδροκτασίη (προϊωξίς άν- δροκτασίη edd. ηοηη.) τε δεδήει (s. Russo z.St. u. S. 10), Personif. od. Oberbegr. für kämpfende Männer? (s. L39)
H.W. Nordheider
πάλλα f. Ball, v.l. bei Eust. 1554,31 für σφαίρα ζΊ15
Παλλάδιον [4e] L 'F.Chavannes, De Palladii raptu, Diss. Berlin 1891; 2J.G. Frazer, Ovid. F.iv.421 (Überblick My- thosvarianten); 3W.F. Jackson Knight, Many-Minded Homer, London 1973, 81. 100. 106. 139; 4M.Woronoff, L’enlevement d’Helene de Sparte et le rapt du Palladion, Dakar 1973, 21-48 (verbindet P.-Mythos m. Entfiihrg. v. Helena); 5R.G.Austin, Aeneidos Liber II, Oxford 1964, 83fT.; 6Pötscher, Kl. P. 4,431 f.; 7W.Burkert, Wilder Ursprung, Berlin 1991, 79-81 (P. in Athen); 8C.A.Faraone, Talismans and Tr. Horses, Oxford 1992; ’Danek, Epos u. Zitat 90. 108-10
B Palladion (nur Prosaref.), tr. Idol der Παλλάς; Wirkg. als Amulett zum Schutz der Stadt (s. L7). Troia konnte nur dann genommen werden, wenn P. aus der Stadt geraubt (LI1. Pers.fr.dub.j p.65 Dav. - D.H. 1,68). P. gestohlen von Od. u. Diom. (II. Parv. ap. Procl. Chr. 23 p.52 Dav., L d p.65f. Dav., II. Parv. fr.9 p.56 Dav.). Merkwürdige Var. (wohl röm. Erfindg., s. L3) wird Arktinos von D.H. (L d p.66 Dav.) zugeschrieben: Kopie geraubt, d. echte P. blieb verborgen bis zur Zerstörg.
945
946


Παλλάδιον
πάλλω
der Stadt, vgl. τό της "Αθήνας ξόανον (II. Pers. ap. Procl. Chr. 24 ρ.62 Dav.) R.J. Allan
παλλακίς [2‘, Γ] E viell. nach hebr.-aramäisch pilleges / pilaqta (vgl. Burkert, Oriental. Epoche 42 u. West, East 373) od. dies aus dem Gr.; zu πάλληξ u. der vermuteten urspr. Bed. Junges Mädchen’ s. Slater zu Ar.Byz.fr. 42—45; vgl. Παλ- λάς
L 'Köstler, Hom. Recht; 2Wickert-Micknat, Arch.Hom. R83f.
B Konkubine — Frau, die m. e. Mann in sexueller Vbd. lebt, ohne s. rechtmäßige Frau (od. Nebenfrau) zu sein (vgl. L* 53 ff. u. s. μνηστός)', 1449 m. schönen Haaren u. offenbar jung, £203 gekauft, also unfrei (vgl. L’37) u. zum Gesinde gehörig (hat Kind vom Herrn, das vom V. wie vollbürtiges behandelt wird) /449 (Phönix über seinen V.:) ,,ός μοι -ίδος περιχώσατο καλλικόμοιο, ' την αύτός φιλέεσκεν, άτιμάζε- σκε δ" άκοιτιν" 452 ,,αίεν έμέ λισσέσκετο (meine Μ.) γούνων ' -ίδι προμιγήναι, ϊν" έχθήρειε γέροντα. 1 τη πι- θόμην και έρεξα“ £203 (Lügenerz.: es gab im Haus ,,υίες· γνήσιοι έξ άλόχου) έμέ δ" ώνητη τέκε μήτηρ ' -ίς, άλλά με ίσον ιθαγενέεσσιν έτίμα (Vater)“. — Wortf.: s. άκοιτις, γυνή B5c, δούλη (u. vgl. όπυίω) M.Schmidt
Παλλάντιον [1Η] (alte Namensform -ειον) Hes.fr. 162 (Prosaref.) Stadt in Arkadien, vom eponymen Heros Πάλλας abgeleitet (s.d.), dem S. des Lykaon (des ersten Königs Arkadiens, s. Bd.lISp. 1718,55ff.). Zu Etym., Topographie u. Gesch. s. Emst Meyer, RE XVIII,3 (1949), Sp.231-4; Kl. Ρ. IV, Sp.434; Griechenl.-Lex. 505 G. Markwald
Παλλάς (28\ 26°, 6H, 4h] E vergleichbar m. πάλλαξ m./f. 'Jüngling’, πάλληξ/ας m. *ds.’, παλλακή/ίς 'Konkubine’. Mögl. Vbd. m. myk. EN (mask.) qa-ra2 = lKwalyans > Παλλάς, s. L17 ”, DMic. II 187. Herkunft unklar, mehrere Hypoth. (Lit. u. Disk, bei Frisk; ant. Etym. s. Σχ, Pl.Cra.407a): 1. idg. Etym. uns., vgl. aw. pairikä- 'dämonische, durch Liebeszauber verführerische Frau’ (aus dem gr.?) u. air. airech 'Konkubine’. Lat. paelex 'ds.’ mögl. aus gr. dial. *παϊλαξ < *παλ-γα-ξ (s. L5) od. durch etr. Vermittlg. (L8, ablehnend L22), s.a. L20. Vbd. m. πώλος, L2 4; 2. aus hebr. pilleges (aus παλλακίς L3); 3. aus wsemit. ba lar 'Herrin’ (L1 21 a), wovon myk. a-ta-na-po-ti- ni-Ja Lehnübers. (L18); 4. Pelasg. L11 13 15
M 1 [!„] L-άς/δ" "Αθηναίη(ν)ά κούρη(ν) (αιγιόχοιο) Sc. 126, ν190. 252 = 371 = ω547 s/ /42, v300; L , 4 200, *275, 4438, 0614, <5828, π298, h.11,1, h.28,1. 16 ...α/ετο (Verb) ^-άς "Αθήνη, £61, α327, 0405 - /29 = /737, /222, Hes.fr.33a,22; 43a,71 / 27311, α125, ΘΊ\ ...ε (Verb / Adv.) δέ L , £856, Φ408 / Z311, Σ217, τ33; ...ε (Verb) L , £121 = «P771 = /385 = £328 s *295, Ύ276, <5289, Op.76; έγώ και L , V314, Φ290; και L ,4 400 (v.l. Φοίβος "Απ.), Σ516, K33. 146, £233 - ^160, Ζ 547; δέ σε/έ L , Χ270 / 4 541, *245; <5έ L , υ345; L , 4 78, £1. 256. 840, α252, ο 1, ω520, Th.577; -ά<5' "Αθήνην £510, Hes. fr.343,10 2 [1 - ] -άς h. Cer. 424
Σχ sch.min. P.Strassb.inv.33 zu 4 200: τ]ήν "Αθήναν άπό τοΰ κρα[δαί]νειν τό δόρυ, sch.D: 4 200: -άδα* την "Αθήνην έπιθετικώς. ήτοι γε άπό του πάλλειν και κραδά- νειν τό δόρυ (πολεμική γάρ ή θεός), ή ότι Πάλλαντα ένα τών Γιγάντων άπέκτεινεν. ή άπό του άναπαλθήναι αυτήν εν τή κεφαλή τοΰ Διός. ή διά τό παλλομένην τήν καρδίαν τοΰ Διονύσου προσκομίσαι τφ Διί, £1: έυκίνητος. πολεμική, παρα το παλλεσθαι, δ έστι κινεΐσθαι. ή παρά τάς αιτίας ας ειπομεν έν τη α
947
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
L ’Lewy, Fremdw. 251 f.; 2Fick, BB 22, 1897, 125f.; 3Wie- demann, BB 28, 1904, 26ff.; 4Bechtel, Lexil. 268f.; 5Walde, IF 39, 1921, 85ff.; 6LWilamowitz,, SBBerl. 54, 1921, 953 = Kl.Schr. V2 39; 7Solmsen-Fraenkel, Idg. Eigennamen 75; 8Er- nout, BSL 30, 1930, 122; \ ,, G1H 1234-6; ,0Weber, RhM 21, 1933, 216 Anm.; ”V.Georgiev, Vorgr. Sprachwissenschaft, Sofia 1941, 95; 12Focke, Saeculum 4, 1953, 405ff.; ,3Van Win- dekens, BN 5, 1954, 221 ff.; “Gansiniec, Er. 57, 1959, 56f.; 15Hester, Lingua 1965, 362; 16Nilsson, GrR 433; ,7Ruijgh, Etu- des 155. 274; l8O.Carruba, in: Atti Roma 939—42; ”C.Survinu, in: Atti Roma 1062f.; 20Fumee, Vorgriech. 336; 21 Szemerenyi, JHS 94, 1974, 155 A.72; 22F. Biville, Les emprunts du latin au grec II, Löwen-Paris 1995, 321. 377. 477; 23West, East 57 A.240
B Beiname der Athena, nur in Dichtg. (vorep. Wendg. L10), nie im Kult. Im fgrE immer (außer h.Cer.424) verbunden m. "Αθηναίη / "Αθήνη (s.d.), seit Pi. (01.2,26 u.a.) u. Bacchyl. (5,92) auch selbst.; Bed. uns.: 'Herrin’ (s. E) od. 'Mädchen’ (vgl. "Αθήνη παρθένος), auf letzt, deuten πάλλαξ (s. E) u. παλλάδας, nach Str. 17,1,46 im ägypt. Thebe von Gr. für παρθένοι, Priesterinnen gebraucht. L14 deutet Π. "Αθήνη als „La Pucelle d’Athenes“, wobei "A. Adj.: sprach!, aber schwierig (vgl. L7). Π. nach L9 selbst, hell. Gotth., gleichgesetzt m. kret. Athena; nach L12 voridg./vorsemit. „indoatlantische“ Hierodu- lengöttin. Uns. ob Bed. von Π. zur Zeit d. Dichters noch durchsichtig (L6 bejahend; Hainsworth, Odyssey zu £328 zweifelnd). — Wortf.: vor "Αθήνη/ην am VE "Αλαλκομενηϊς, γλαυκώπις, εύρυάγυια, μεγάθυμος
D ν.1. Φ403 R.J. Allan
Πάλλας [3Η, lh] I Titan Th. 376 (-άντα), S. des Κρεΐος u. der Εύρυβίη L(s. die Artt.)j 383 (-αντί), zeugte, m. Στύξ als Gemahlin, Ζήλος, Νίκη, Κράτος, Βίη L j h.Merc. 100 (-αντος), S. des Μεγαμήδης (s. Bd.III Sp.61,37— 51), V. der Σελήνη (Fick, Vorgr.Ortsnamen 147f.; A.-H.-S., Cassola z.St.)
II Heros Hes.fr. 162 (Prosaref.), S. des Αυκάων, Eponym der arkad. Stadt Παλλάντιον L V. Langholf
πάλλω [37\ 4°, 2H, lh] E if rel. to Lat. pellö, same root as in πέλας, πελάζω (on *pelh2- see LIV 423 and also παλαίω).
— Deriv.: έγχ^έσπαλος,, σακ^ κληρ^οπαλής,, μεσσ^ (ν.1.)
F -ε(ν) Ί, πάλλ" 1, -ομεν 1, -ον 2; -ειν 2; -ων 5; πήλε 1, πήλ" 1; πήλαι 2; άμπεπαλών 10; ^-εται, 1, άνα^ j 1; -όμενος 1, -ομένων 1; -ομένη 1, -όμεναι 1; -το 1, ^άνέπαλ- τι° 1, ι / 1, έκπαλτ" 1; πεπάλασθε 1, πεπαλέσθαι 1
Μ 1 monosyll. [1] πάλλ" Ψ353; πήλ" Π\\Ί R] έκπαλτ" Κ483 2 disyll. 2a [1J -εν Sc.321 [Μ -ε £304
- Μ449 » Γ287; -ον Γ316 - *Ρ861; πήλεν Ζ4Ί4; πήλαι
Π\42 = 7389 [*χ] -το 0645 2b Μ] άνέπαλτ" Ψ694 2c [1-] -εν Ύ320; -ειν /7142 - 7389; L-mVj Γ19, £495 - Ζ104 = 4 212 [-2] ως αρ" έφαν, -εν δέ Γ324, 7/181 Ρ*1 L j Sc.451 3 trisyll. 3a [2««] ^-εται. K452 R-J
-ομεν κ206, ävaL , ^692 3b Μ„] άνέπαλτο 085 3c [w«2] ή ρα, και ^άμπε-ών προίει Γδολιχόσκιον έγχος1J δόρυ Γ355 « £280 = 7/244 - Λ 349 = £516 = JV273 - 289 / Κ438; αιψα μάλ" L d ω519 =» 522 4 quadrisyll.
4a [1„U] -ομένων/η 0191, Ύ461 [2ν^2] -όμενος/αι
0400, h.Cer.293 4b πεπάλασθε Η\Ί\ [-L] ηε- παλέσθαι «331
Σχ 1 simplex sch.D £19: κινών. σείων, Ζ4Ί4: πήλε* άνέ-ε και άνέσεισεν, 7/171 πεπάλαχθε* κληρώθητε, ό γάρ κλήρος παλος, 0645: έν άσπίδος αντυγι -το* ένήλλατο και ενεπλακει τφ έξωθεν τής άσπίδος κύκλφ, HW' 948


πάλλω
παλυνω
πήλεν* έκραδαίνεν 2 compds. 2a sch.min. P.Berlin inv. 11636 on £280: νάμπε-ώνΔ* άνακραδάνας, sch.D £355: L / άνατείνας. άνασείσας, Θ85: άνέπαλτο* άνεχαιτίσθη. άνήλατο, Ψ692: άνα-εται’ άναπηδφ. 2b Υ483: έκπαλτο* έξεπήδησε
L ’Geiß, MSS 11, 1957, 62—66 (cf. s.v. άλλομαι)*, 2Kös- ling, Jotpräsentien 12f. 255ff. 307. 314. 317
B shake, brandish, mid. cast lots, stumble, tremble, jerk et sim. (close to rhyming άλλομαι q.v., on confusion see also L1); compds. άνα-, έκ- (II); aspectual analysis L2; movement of unfastened objs., contr. πελεμίζω*, dir. sp. //171, 0191, Ύ452, ω 519; comparison w. flickering light Ύ320, Sc.321. 451; δεξιτερή Ύ320, έν χειρί /7117, χερσίν Ζ4Ί4; αΰτως /7117, διαμπερές 7/171, έπικρατέως Sc.321, ρέα £304; άνά στόμα Χ452 (cf. III); κραδίην Ύ461; δείματι h.Cer.293. - Wdfld.: δίνεω, έλίσσω, κραδάω, νωμάω, πελεμίζω, σείω, τινάσσω, see also αλλομαι*, w. mid. (5) κραδίη, θυμός πατάσσει (7V282, //216), έκθρώσκει (Κ93) 1 simplex 1
objects used for fighting; important subjects / agents la arms, brandish preliminary to striking / attacking spears (cf. II1 a): /7117 Αϊας ' πήλ9 αΰτως έν χειρι κόλον δόρυ, τηλε δ9 άπ9 αύτοΰ 1 αιχμή βόμβησε πεσοΰσα (see Janko, Iliad ad 1.) 142 bis τό (Ach.’s spear) μέν ού δύνατ9 άλλος Αχαιών 1 -ειν, άλλά μιν οιος έπίστατο πήλαι ... ~ Πηλιάδα μελίην (Πηλίου έκ κορυφής) = 7389 Ύ320 (οιος άστήρ έσπερος) ως αιχμής άπέλαμπ9 εύήκεος, ήν άρ9 'Αχιλλεύς 1 -εν δεξιτερή (looking for place to strike Hektor) threatening and focusing attention on oneself exhorting: £495 (Hektor) -ων δ9 οξέα δοΰρα κατά στρατόν φχετο πάντη ' ότρύνων μαχέσασθαι = Ζ104 = Λ 212 challenging: £19 δοΰρε 1 -ων (Paris)... προκαλίζετο (μαχέσασθαι) — shield: Sc.321 σάκος μέγα τε στιβαρόν τε ' ' -εν (Her.) έπικρατέως* έπι
δ9 θόρε δίφρου (εϊκελος άστεροπή), cf. σακέσπαλος gear (shield and spear): 451 (Ares) μέγα ίάχων, φλογι εϊ- κελα τεύχεα -ων 1 καρπαλίμως έπόρουσε lb stones, swing before casting (cf. II1 a) £304 (χερμάδιον λάβε χειρί, δ ού δύο γ9 άνδρε φέροιεν) ό δέ μιν ρέα -ε (Diom.) και οϊος = Μ449 (Hektor) = Κ287 (Aen.) 2 to shake lots (cf. κληροπαλής, κλήρος Bl) 2a act. £316 ^κλήρους έν κυ- νέη χαλκήρεϊΔ -ον έλόντες (Hektor and Od.) = *£861 (Teukros and Mer.) κ 206 u u -ομεν ώκα * ' ^έκ δ9 έθορε κλήροςΔ
Εύρυλόχοιο 7/181 -εν δέ Νέστωρ, ' L d κυνέης (Ajax’s lot) £324 -εν δέ ... 'Έκτωρ 1 αψ όρόων* Πάριος δέ θοώς έκ κλήρος δρουσεν Ψ353 αν δ9 έβαν ές δίφρους, έν δέ κλήρους έβάλοντο* ' πάλλ9 Άχιλεύς, έκ δέ κλήρος θόρε Νεστορίδαο 2b mid. of participants, to cast lots; π. is transmitted text: (9191 τριχθα δέ πάντα δέδασται ' ήτοι έγών έλαχον πολιήν άλα ναιέμεν αίει ' -ομένων, constr. gen. abs. (Ameis-H.) Ω 400 (six other sons) τών μέτα -όμενος κλήρφ λάχον ένθάδ9 έπεσθαι π. is ancient emenda- tion: //171 (πάντες έθελον πολεμίζειν 'Έκτορι, τοΐς δ9 αύτις μετέειπε) Νέστωρ* * ^λήρφΔ νΰν πεπάλασθε (Arist., codd. aliq., πεπάλαχθε vulg.) διαμπερές δς κε λάχησιν, text: see Kirk, Iliad ad 1. 1331 τούς άλλους L j πεπαλέσθαι (Doederlein, -άσθαι Arist, πεπαλάχθαι vulg.) άνωγον, ' δς τις τολμήσειεν έμοι σύν μοχλόν άείρας * τρϊψαι έν οφ- θαλμφ, text: see Heubeck, Odyssey ad 1., otherwise e.g. van der Valk, Text. Crit. Od. 144 3 obj. child held by father,
shake playfully, dandle Ζ4Ί4 (Hektor removed his frightening helmet) αύτάρ δ γ9 δν φίλον υιόν έπει κυσε πήλε τε χερσίν 4 mid. stumbled, staggered 0645 στρεφθεις γάρ μετόπισθεν έν άσπίδος άντυγι πάλτο (αλτο in sch.A), ' την αύτός φορέεσκε ποδηνεκε9 έρκος άκόντων, see L’ and s.v. άλλομαι D, cf. πελεμίζω Blb 5 extended use to describe fear, mid. only, palpitate, tremble (see wdfld. in introd. above) 949
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
JV452 (Androm.:) ,,έκυρής οπός έκλυον, έν δ9 έμοι αύτή ' στηθεσι -εται ήτορ άνά στόμα, νέρθε δέ γούνα ' πήγνυταΓ' (cf. III and see ήτορ Bl) 461 μεγάροιο διέσσυτο μαινάδι ϊση 1 -ομένη κραδίην (see κραδίη Bl) h.Cer.293 παννύχιαι κυδρήν θεόν ίλάσκοντο ' δείματι -όμεναι, see Richardson, Iliad ad. 1.
II compds. 1 άνα - la act., preliminary to casting spears swung up and to and fro (poised, balanced to throw, cf. II) £355 ή ρα και ^άμπε-ών προίει δολιχόσκιον έγχος Δ, ' και βάλε Πριαμίδαο κατ9 άσπίδα = £280 — Η 244 = Λ 349 = £516 = Ύ273 = 289 = Y438in (δόρυ) ω519 αϊψα μάλ9 L j = 522 lb mid., reactions to pain, blow, wound üshflops up: Ψ692 ώς δ9 δθ9 ύπό φρικός Βορέω άνα-λεται ιχθύς 1 θίν9 έν φυκιόεντι, μέλαν δέ έ κΰμα κάλυψεν box- er jerked up: 694 ώς πληγείς άνέ-τ9 mortally wounded horse reared up: (985 άλγήσας δ9 άνέπαλτο, βέλος δ9 εις έγκέφαλον δΰ, 1 σύν δ9 ίππους έτάραξε κυλινδόμενος περί χαλκφ Cf. π. άνά στόμα Χ452 in 15 above
112 έκ - marrow spurted out Y483 (head severed) μυελός αύτε 1 σφονδυλίων έκπαλθ9, see Edwards, Iliad ad 1. (έκπ. here only)
D PHamb. 123,9 έπαλτο without context; v.l. Λ/383
W. Beck
Πάλμυς [V] E 'phryg.’ od. lyd. = 'König* L v. Kamptz §38b. 83; O. Haas, Die phryg. Sprachdenkmäler, Sofia 1966 (Acad. Bulgare des Sciences, Linguistique balcanique, 10), 9. 30. 169; ders., AAntHung 18, 1970, 55; +A.Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 39; LWathelet,j Dict.II 798. 1454f.; L u Troyens 27. 31. 35. 72 f. 171. 190; Chantraine, Dict. 854; Scafa, SMEA 31, 1993, 55
B Tr. od., synt. wahrscheinlicher, Bundesgenosse d. Tr. N792 (Alex. u. Hektor gingen ins Kampfgetümmel άμφί τε [2 Verse m. 5 PN]) -ύν τ9 9Ασκάνιόν τε Μόρυν θ9 υί9 Ίπποτίωνος, ' οϊ ρ9 έξ Άσκανίης (ήλθον), zum Verstyp (3 ΡΝ 4- Patron./Epith.) vgl. £147, (9302, K238; zur synt. Problematik s. s.w. 9Ασκάνιος, Μόρυς, Όρθαΐος V. Langholf
παλυνω [3‘, 4°] E disputed, see Chantraine, Dict. s.v. πάλη (’fine meal’, Tine dust’, not in EGrE)
Σχ sch.D Kl: έ-εν* έλεύκανεν. ώς πάλή καταπασθεΐ- σα. ούτως γάρ όξυτόνως καλείται τό έκπασσόμενον λεπτο- μερέστατον τοΰ άλεύρου, Λ 640: κατέπασσεν έπι τφ κυκεώ- νι, Σ560: ένέμισγον. έμασσον L Bruns+, Arch.Hom. Q65f.
B sprinkle (1), besprinkle (2); pres. stem. exc. £429; 6x of sprinkling (something with: £429) meal (5x obj. άλφιτα*, instr. άλφίτου άκτή £429), of which 3x in culinary, κ52Ο+ and £429 in ritual context; for view that ref. is to preparat. (π. - 'anrühren’) of a Brei in Σ56Ο, £77 see 1 below and s.v. άλφιτα Bla. - Wdfld.: παλάσσω, πάσσω 1 sprinkle Λ640 νέπι δ9 άλφιτα λευκάΔ (as final ingredient of κυκειών) -ε (λεύκ9 έπάλυνε, λευκά τανυσσεν vv.ll.) *520 (άμφ9 αύτφ [sc. βόθρφ] χοήν χεΐσθαι) L u -ειν a λ 28 Σ 560 αί δέ γυναίκες ' δειπνον (predic.: ’as a mea!*) έρίθοισιν λευκ9 LaÄ- φιταΛ πολλά -ον (πόλλ9 έ-ον v.l.), i.e. on meat of slaughtered (see ίερεύω B introd. and B2) ox, taking π. in usu. sense, not as ref. to preparat of a kind of gruel (further L; Edwards in Kirk, Iliad adl.) £77 (πάντα [pork] παρέθηκ9 [Eum.] 9Οδυ- σήΐ) ό δ9 L j λευκά -εν, i.e. on the meat, see on Σ 560 above 2 besprinkle, cover by sprinkling ΚΙ (τεύχων [Zeus]) νιφετόν, δτε πέρ τε χιών έ-εν άρουρας ξ 429 τα μεν (first offerings of meat) έν πυρι βάλλε (Eum.), παλύνας άλφίτου άκτή (ν. om. G; άκτην/ής w.ll.) J.N.O’Sullivan
950


πάμπαν
παμβότειραν
παμβότειραν v.l., s. παμβώτωρ
παμβώτωρ [le] hapax allemährend, vgl. βωτιάνειρα u. πουλυβότειρα als Beiw. zu χθών Cypr.fr. 1,4 p.35 Dav. σύνθετο (Zeus) κουφίσαι -ώτορα (-ότερα, -ότειραν vv.ll.) γαιαν (γαίην, γαίης vv.ll.) άνθρώπων (sic codd., κουφίσαι άνθρώπων -ώτορα σύνθετο γαΐαν ci. W. Ribbeck)
Μ. Schmidt
παμμέλας [3°] L Leumann, Hom. Wort. 101 ff. (104) Β all-black, entirely black’, epith. of sacrificial animals, see West, Odyssey on γ6 γ6 ιερά ρέζον, ' ταύρους -ανας, ενοσίχθονι κ525 (Τειρεσίη) διν ίερευσέμεν οΐφ ' -αν9 = λ33 See also μέλας Bll J.N.O’Sullivan
Παμμερόπη nach Paus. 1,38,3 (Prosaref. aus Πάμφως [hellenist.?, Maas, RE XVIII3, 1949, Sp.352f.] u. *Hom.’) T. des Κελεός, Schwester der Διογένεια u. der Σαισάρα (s. die Artt.) V. Langholf
παμμήτειρα [lh] F as if fern, of *παμμήτηρ (cf. e.g. δμητήρ/ειρα\ cf. later παμμήτωρ) L Kopp, Phys. Weltbild 27 ff.
B all-mother, mother of all things h.30,1 Γαΐαν -αν άεί- σομαι See also μήτηρ BII3 J. N. O’Sullivan
Πάμμων [V] Ε ν.Kamptz §7a,3. 61b. 66 (gr., Kurzform f. ΠολυπάμωνΊ f. Πάμμαχος o.ä.?); A.Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 38 (nichtgr., Anklang an kilik. u. pisid. PN); + Wathelet, Dict.II 798f. 1455 u. Troyens 25. 32. 63. 117. 121 B S. des Priam., Ώ250'π (Priam. schalt... ' -ονά τ’ + 2 PNa)
V. Langholf
πάμπαν [20*, 17°, 4H, 2h] Μ 1 [^w] κε -ν δλεσσε h.Cer.310 [^] κεΐνος+ δ9 οΰ ^ποτε -vd <5693, λ528, L σ!41; (5*) ούκέτι -ν, 1462, TV701. 761, π 375, μη^ , Κ376; ούδέ τι/έμέ -ν 1435, ΝΠΊ; δ9 ού -ν ΝΊ, σ346 = υ284; δή -ν Τ342, Ω65, £149; τις -ν Θ552, υ140, Op.763; -ν Ν} 11, y 143. 348, r369, γ/240, Ορ.302. 335 [Μ -ν όλέσσει β49; -ν S91 [£χ] ούδέ τι / κε / δ γε -ν TV348, ω245 / 41 / Λ/406; ούκ ένι -ν Ψ104; μηδέ σε -ν Κ108, Φ338; μή ποτέ -ν /287; -ν Α422, Ρ406, ΣΙ60, Γ334, Ορ.275 2 [-2] δή
-ν h.Ven.233
Σχ sch.D Α422: παντελώς (= sch.min. P.Oxy.3238 z.St., ebs. sch. D 7342). πάνυ
L ’Hoenigswald, Lang. 16, 1940, 185; 2Leumann, Hom. Wort. 105f.; 3Thesleff, Intensification 145f.; 4Colaclides, SO 56, 1981, 8f.
B ganz (u. gar), gänzlich, völlig, überhaupt (nicht), 'prosaischer’ als πάγχυ (s.d.), nur 14x pos. (wegen Redupl. nicht steigerungsfähig durch μάλα im Ggs. zu πάγχυ), aber 29x (= 67%) neg. (+ -έτι 5‘, π375, ποτέ 4°, πω ψ24Ο, τι 2\ ω245), nb. Adj. (4χ am Anf. u. neg. 7V761. 777 [Litotes], i? 552) u. Verben (vernichten TV348, 7334, β49, τ369, Ορ.763, h.Cer.310; aufhören m. A 422, ω41, Ορ.275; sich beherrschen 7462, Ορ.335, vgl. Archil.fr. 196a, 1 W.2); formal haupts. Streckform zur Erreichg. des VE bzw. der Zäsur κ. τρ. τρ. (vor ά[ν- ΝΠΊ, /348, θ552, ξ 149, cf 141] 16χ von 26, vor iamb. Wort nur TV7, λ 528, σ141, Op.335, kontrast. πάγχυ), im Ggs. zu πάντως (s.d.) weder am VA (: πάγχυ) noch am SA (: Ale.fr.336 V., Semon.fr.4 W.); hom. (u. h.Ven.233) in dir.R. (scherzh. 7342, #552; RAnf. 7342, K376, Ώ65, £149, /287) außer σ346+, NI. 348 (göttl. Regie). 701 ♦. 761, TW406,’ P406, Σ160*, j^240* (♦ vor/nach Gl.) TV111 εί δή και -ν έτήτυ- μον ^αιτιοςΛ εστιν (Ag.) auch wirklich voll verantwortlich, „π. 951
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
zu L (L2106) bzw. zu L d έστιν (L* A.4); and. J.-P.Levet, Le vrai et le faux dans la pensee gr. arch. I, Paris 1976, 183 („tres reellement“) /348 (Zeus verhüte) ώς ύμεΐς παρ9 έμεϊο (Men.) έπι νηα κίοιτε 1 ως τέ τευ ή παρά -ν άνείμονος ήέ πενιχρού υ 140 δ γ9, ως τις -ν όϊζυρός και άποτμος, ' ούκ έθελ9 έν λέκτροισι (καθεύδειν), vgl. Ώ255 Ορ.302 λιμός γάρ τοι -ν άεργφ σύμφορος άνδρί h.Ven.233 άλλ9 δτε δή -ν στυγερόν κατά γήρας έπειγεν 1 ούδέ τι κινήσαι μελέων δύνατ9 (Tithonos) ganz u. gar (Ggs. πρώτα ι πολιαί 228) £149 έπει δή -ν άναίνεαι, ούδ9 έτι φήσθα 1 κείνον έλεύσεσθαι, θυμός δέ τοι αίέν άπιστος τ369 τοι (Od.) οΐφ -ν άφείλετο (Zeus) νόστιμον ήμαρ, vgl. ν 132f. 7334 ήδη γάρ Πηλήά γ9 όιομαι ή κατά -ν 1 τεθνάμεν, ή που τυτθόν έτι ζώοντ9 άκάχησθαι schon überhaupt 342 δή -ν άποίχεαι (Ath.) άνδρός έήος (Ach.) Α422 μήνι9 'Αχαιοΐσιν, πολέμου δ9 άποπαύεο -ν gänzlich Ορ.275 δίκης έπάκουε, βίης δ9 έπι- λήθεο -ν, vgl. V.264 335 έργων άντ9 άδικων χαλεπήν έπέθηκεν (Zeus) άμοιβήν. ' άλλά σύ τών μέν -ν έεργ9 άεσί- φρονα θυμόν β49 (κακόν έμπεσεν οϊκφ) δ δή τάχα οικον άπαντα 1 πάγχυ διαρραίσει, βίοτον δ9 άπό L-v όλέσσεμ, *Dekl.’ zu 72609, τ81 h.Cer.310 καί νύ κε L 3 γένος άνθρώπων ' λιμού ΰπ9 (εί μή), vgl. ο327 II Ορ.763 φήμη δ9 οΰ ντις -ν άρτόλλυται, ήν τινα πολλοί 1 λαοί φημίξωσι nulle reputation ne meurt toute entiere (Mazon) #552 (εϊπ9 δνομ9) ού μέν γάρ L ^νώνυμός έστ9 völlig namenlos ΝΊΊΊ ούδ9 έμέ (Alex.) -ν άνάλκιδα γείνατο μτ}τηρ not altogether (L3146) 761 (φοίτα διζήμενος) τούς δ9 εύρ9 ^ούκέτι -ν3 άπή- μονας ούδ9 άνολέθρους durchaus nicht mehr (Ameis-H.) 701 Αίας δ9 L ... ' ϊστατ9 άπ9 Αϊαντος ούδ9 ήβαιόν 1462 ένθ9 έμοι L j έρητύετ9 (s.d. B2aß) έν φρεσι θυμός 1 πατρός χωομένοιο κατά μέγαρα στρωφάσθαι da brachte ich es (ganz u.) gar nicht mehr über mich, s. 465. 475 f. u. vgL TV280 (and. IISp. 1082,19f.) π 375 λαοί δ9 L u έφ9 ήμΐν ήρα φέρουσιν sind nicht mehr voll auf unserer Seite, s. /H61 ff. 229 ff. TV 7 (Ζεύς πάλιν ^τρέπεν δσσεΛ) ές Τροίην δ9 ού -ν έτι L d überhaupt nicht mehr σ346 μνηστήρας δ9 ού -ν άγήνορας εΐα Άθηνη ' λώβης ϊσχεσθαι = υ284 nicht völlig, vgl. /236 TV348 (Ζεύς Τρώεσσι βούλετο νίκην) νούδέ τι -Vj ' ήθελε λαόν όλέσθαι 9Αχαιϊκόν ' άλλά Θέτιν κύδαινε και υίέα nicht gänzlich (Schadewaldt), vgl. Φ216 7435 εί μέν δή νόστον γε μετά φρεσι ' βάλλεαι, L d άμύνειν νηυσί πύρ έθέλεις überhaupt nicht ω 245 εύ τοι κομιδή έχει, L j '
' ούκ ογχνη, ού πρασίη τοι άνευ κομιδής keineswegs 41 πρόπαν ήμαρ έμαρνάμεθ9* ούδέ κε -ν ' παυσάμεθα πτολέ- μου, εί μή Ζεύς λαίλαπι παύσεν ΣΙ60 (αλλοτ9 έπαίξασκε, άλλοτε στάσκε) όπίσω δ9 ού χάζετο (Hektor) -ν überhaupt nicht Μ406 χώρησεν δ9 άρα τυτθόν έπάλξιος* ούδ9 ό γε (Sarp.) -ν ' χάζετ9, έπεί οί θυμός έ^έλπετο^ κύδος άρέσθαι nicht völlig P4Q6 (μιν οΰ ποτέ L u τεθνάμεν) έπει ούδέ τό L j -ν ' έκπέρσειν (Patr.) πτολίεθρον άνευ έθεν (Ach.) überh. nicht y 143 (Men. άνώγει νόστου μιμνήσκεσθαι) ούδ9 9Αγαμέμνονι -ν έήνδανε' βούλετο γάρ ρα ' λαόν έρυκα- κέειν Ξ9\ (σίγα, μή τις) άκούση ' μύθον, δν οΰ κεν άνήρ γε δια στόμα -ν άγοιτο, 1 δς τις (verständig) überh. in den Mund nehmen würde ¥Ί04 (τίς έστι και είν 9Αίδαο) ψοχη και εΐδωλον, άτάρ φρένες ούκ ένι -ν ψ24Ο (τή άσπαστος εην πόσις) δειρής δ9 οΰ πω -ν άφίετο (Pen.) πήχεε δ693 κείνος δ9 (Od.) οΰ ^ποτε -vd άτάσθαλον άνδρα έώργει überh. nie λ 528 κείνον δ9 (Neopt.) οΰ L j έγών ΐδον (ώχρήσαντα) σ 141 μή τίς L d άνήρ άθεμίστιος είη φιλοκέρτομε, μή L d ' εϊκων άφραδίρς μέγα είπεΐν ΚΙ08 (ιθυς φερε χαλκόν) μηδέ σε -ν 1... έπέεσσιν άποτρεπέτω + Φ338 Κ376 μηκέτι -ν 9Αχιλλήϊ προμάχιζε Ω65 'Ήρη, W δή -ν άποσκύδμαινε θεοΐσιν
D ν.1. τ81
952


πάμπαν
G 6χ in TV; in Wiederholungsfiguren (vgl. πάγχυ G) S91/5, 7342f., /748 f., γ 141 ff., 0552ff., ω41; in assoz. Zush. m. άνήρ* S91, 7342, <5 693, σ141, Op.302 έθέλεις* /435f., ul40f., (έ)έλπετο MAQ6L, NIL, P404 ff., τεθνάμεν P405L, 7334f., θυμός* /462, A/406L, NIL, P404ff., £149f., Op.335, νόστον* /434f., yl42f., νυ Ορ.275, h.Cer.310, νΰν A421L, τ369, φρένες* /434f. 462, Ξ91 f., ¥Ί04, χαλεπή(ν) Op.334f. 762 f. R. Führer
παμποίκιλ(ος) [Γ, 1°, lh] ganz bunt, von handwerkl. Produkten (Beiw. zu πέπλος u. όρμος), vgl. ποικίλος B2 Z289 (Hekabe ging in Kammer) ^ένθ9 έσαν οί πέπλοι -oi2 (-a v.l.), έργα γυναικών ' Σιδονίων (V.293ff.: [davon nahm sie eins als Gabe für Ath.] ός κάλλιστος έην ποικίλμασιν ήδέ μέγιστος, ' άστήρ δ" ως άπέλαμπεν, vgl. I Sp. 1448,14ff.) ο 105 (Hel. trat zu den Truhen L ους κάμεν αυτή (έργα γυναικών v.l.). ' (davon nahm sie eines) ' δς άπέλαμπεν (— Z294f.), wahrsch. Hinw. auf Buntweberei (vgl. Hoekstra, Odyssey z.St. u. s. θρόνα), nicht Stickerei h.Ven.89 όρμοι δ9 άμφ9 απαλή δειρή (der Aphr.) περικαλλέες ήσαν 1 καλοί χρύσειοι -or ώς δέ σελήνη 1 στήθεσιν άμφ9 άπαλοϊ- σιν έλάμπετο, θαύμα Ιδέσθαι, zur Art der Halskette s. όρμος. — Wortf.: s. ποικίλος M.Schmidt
παμπόλλας Hes.fr.204,118 suppl. Rzach παμπ]όλλας (και π]ολλάς Wilam., . π]ολλάς M.-W.)
πάμπρωτος [4*, 5°, le] F -ος 2'\ adv.: -ον 5°, -α 2\ le Μ only [---] -ος //324 = /93; Γνηας μέν / ^νηα μένΛ αρΊ -ον έρύσσαμεν* δ 577 / = λ 2, «403 = 423; L d ούν -ον δ780; -α Δ9Ί, Ρ568, Cert. ρ.37,6 L Leumann, Hom. Wört. 101 ff. (106)
B first of all - Wdfld.: πρώτος', ορρ. πανύστατος 1 w. temp. force 1 a adj. used predic. of pers. who takes lead in doing something //324 τοΐς δ γέρων -ος ύφαίνειν ήρχε- το μήτιν = 193 lb w. adv. force of performing one action before other actions: -ον: δ577 νηας μέν -ον έρύσσαμεν είς άλα (έν δ9 ιστούς τιθέμεσθα κτλ.) = λ 2 + κ403 s 423, δ780 so -α: Cert. ρ.37,6 εϊπ9 άγε μοι -α, τί φέρτατόν έστι βροτοΐσιν; (perhaps w. an element of 2 below) 2 where the temp. passes into a logical force, -a as adv. first of all, first and foremost, above all Δ9Ί τοΰ (Alex.) κεν δή -α παρ9 αγλαα δώρα φέροιο (Pand.), ' αϊ κεν ιδη Μενέλαον (σφ βελεϊ δμηθέντα) (η. έκ πάντων μάλιστα ν.96) Ρ568 (γήθησεν) Αθήνη, ' δττι ρά οί -α θεών ήρήσατο πάντων
J. Ν. O’Sullivan
παμφαίνω, παμφανόων [22*, 4°, 1Η, lh] Ε redupl. intens, form of φαίνω, but παμ- perh. feit as ntr. of πας, see Chantraine, Dict. 859
F (- — παμφανό) from ^παμφαίνΛω: παμφαινον 1, L jflcn 1; L .ων 4, L jOvr(a) 1; L .όντας 1; παμφαινον 1; from -ων: masc. -ωντος 2, -ωντα 3; fern, -ωσα 1, -ωσάν 3; ntr.: -ωντα 10
Μ trisyll. la [--^] πάμφαινον Λ 30 lb shape h--]: [---] ^παμφαίνΛων Λ 63, L .ονθ9 ως τ9 Χ26 [---] τεύχεσι l .ων ως τ9 ήλέκτωρ Ζ513, 7398; L .ων Ορ.567; παμφαΐ- νον Ξ11 2 quadrisyll. U-Μ ^παμφαίνΛησι Ε6; L, .όντας Λ 100 3 pentasyll. 3a -ωσα Β453; (οξέα /
Χρύσεα) -ωντα Ε295. 619, h.28,6 3b -ωντος
0320 - ¥^509; λεβηθ9 έλε ν-ωντα. Ψ6\3, r386; πρός ένώπια L j 0435 - δ42, 7V261, χ 121; δ’ έντε9 έδύσατο L , /596, 0120; (τεύχεα) L , Σ144, ν29; φλόγα ν-ωσαν. Σ206, 0349; L j Ζ437
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Παν
Σχ sch.D Ε6: πανταχοΰ φαίνει, Ε295: πάνυ ^λάμπον- Taj (l j a^so E619, 0435 [4- φαίνοντα]), sch.min.
P.Ry1.537 on E6: λαμπησι, P.Amst.5 on E295: λά[μ}ποντα
L Wiesner, Arch. Hom. F14; MariaG.Ciani, ΦΑΟΣ e termini affini nella poesia greca, Firenze 1974, 141—3; Skoda, Redoublement 119f.; Tichy, Onomatop. Verb. 326—9; Plath, Streitwagen 239—46
B redupl. form of φαίνω: shine brightly, gleam brightly: in sim. E6, A 63, introducing sim. Z513, Σ206, 7398, Ύ26, v29, in resumption of narr, after sim. E 458 (cf. Φ349). - Adv.: λαμπρόν (E6); dat.: τεύχεσι (Z513+), στήθεσι (A 100), χαλκφ (Eli). - Wdfld.: see λάμπω (+ αστράπτω), λαμπρός of flame: Σ206 έκ δ9 αύτοΰ (Ach.) δαΐε (Ath.) ^φλόγα -ωσανΔ Φ349 ές ποταμόν τρέψε (Heph.) L j — of star, sun (v29): E6 (δαϊέ [Ath.] oi [Diom.] έκ κόρυθος τε και άσπίδος) πΰρ, ' άστέρ9 (Sirius) όπωρινφ έναλίγκιον, δς τε μάλιστα ' λαμπρόν παμφαίνησι λελουμένος Ώκεανοΐο Α63 οίος δ9 έκ νεφέων άναφαίνε- ται οΰλιος άστήρ ' ^παμφαίνων* (η. χαλκφ λάμφ9 vv.65sq.) Ορ.567 (άστήρ Αρκτοΰρος) L έπιτέλλεται άκροκνέφαιος ν29 πρός ήέλιον κεφαλήν τρέπε -ωντα, ' δΰναι έπειγόμε- νος — of warrior in bronze armour, compared w. star (X 26), sun: Ύ26 (τόν [Ach.] Πρίαμος ϊδεν) ^παμφαίν Λονθ9 ώς τ9 άστέρ9 (δς ρά τ9 όπώρης είσιν ..., i.e. Sirius) (η. έλαμπε ν.32) Ζ513 Πάρις κατά Περγάμου άκρης ' τεύχεσι L 3ων ώς τ9 ήλέκτωρ έβεβήκει = 7398 (λαμπόμενος v.l.; Ach.) — of stripped corpses (perh. mockingly ironic): A 100 (τούς μέν λίπεν αύθι) στήθεσι L Δοντας, έπεί περίδυσε χιτώνας — of armour (bronze, gold [h.28,6]), parts thereof (golden ήλοι A 30), of gleam of armour (E458): E295 άράβησε δέ τεύχε9 έπ9 αύτφ 1 αίόλα ^-ωνταΛ Σ144 (είμι παρ9 'Ήφαιστον) αϊ κ9 έθέλησιν ' υίεΐ έμφ δόμεναι τεύχεα L , h.28,6 τεύχε9 έχουσαν (Ath. at birth) ’ χρύσεα L , /596 ^έντε9 έδύσατο -ωνταΔ (Meleager) 0120 L , (Ares) Ε619 έπί δούρατ9 έχευαν ' οξέα -ωντα Ζ4Ί3 καί τήν μέν (sc. κόρυθα) κατ- έθηκεν έπί χθονί -ωσάν Λ 30 έν (sc. οη the sword) δε οι ήλοι ' χρύσειοι πάμφαινον Ξ11 (σάκος είλε υίος έοΐο) χαλκφ παμφαινον Β458 (τών ερχομένων άπό χαλκοΰ) αίγλη -ωσα δι9 αιθέρος ούρανόν ίκεν — of δίφρος (q.v. BI introd.), λέβης (q.v. Bl introd. 2 introd.), ένώπια (q.v. B introd.): Θ320 έκ δίφροιο χαμαί θόρε -ωντος = ¥*509 (η. ν.5Ο3) ¥^613 λέβηθ9 έλε -ωντα (η. λευκόν ν.268) » r386" (bronze: ν.469) 0435 άρματα δ9 έκλιναν (the Ώραι οη Olympus) ^πρός ένώπια -ωνταΛ = δ 42 (Men.’s palace) 7V261 (δούρατα) δήεις ' έσταότ9 έν κλισίη L ζ 121 (τόξον πρός σταθμόν) εκλιν9 έστάμεναι, L
θ £58a J.N. O’Sullivan
Πάμφϋλος [1H] S. des Aigimios Hes.fr. 10a,7 ]Πάμφυ- λόν τε, zu Kontext u. Erg. s. ed. pr. P.Tumer 1 V. Langholf
Παν [2h, le] E zum Vgl. m. d. ved. Gott pusan- s. Mayrhofer, EWAia II 158f.
B GN S. des Hermes u. einer Nymphe (T. des Dryops) h. 19,5 (νύμφαι) Παν9 άνακεκλόμεναι νόμιον θεόν άγλαέ- θειρον ' αύχμήενθ9, δς κτέ., vgl. ,αίγοπόδην, δικέρωτα, φι- λόκροτον. ν.2, u u ήδυγέλωτα ν.37 47 Πάνα δέ μιν κα- λεεσκον δτι φρένα πάσιν έτερψε, dazu H.Schwabl, WS 82, 1969, 13 A.24 (etym. vorauszusetzen sei Kurzname, < παν- τερπής); Ph.Borgeaud, Recherches sur le dieu Pan, Rom 1979 (Bibliotheca Helvetica Romana 17); +D. Fröhder, Die dichterische Form der Hom. Hymnen, Hildesheim 1994 (Spudasmata 53), 295-349; mesopotam. u. ägypt. Parallelen zum Gestus der Legitimation des Kindes bei G. Strasburger, Humanist Bildung 16, 1992, 80-84. 123 and. Geneal.: S. des Zeus u. der Kal-
954
953


Παν
listo, Zwillingsbruder des Arkas (vgl. Kl.P. IV445,20—40) Epim. fr. 16 Diels (Prosaref.) V. Langholf
πάναγρος [V] E verb. Rektionskompos. zu άγρέω (Risch §74d), vgl. πυράγρη', allg. zur Bildg. der παν-Kompos.: s. Hoenigswald, Lang. 16, 1940, 183ff.; Leumann, Hom.Wort. (97ff.) 101 ff.; Risch §76a. Vgl. m. den bei Hom. häufigeren πολυ-Kompos.: Stanford, CPh 45, 1950, 109; zum hom. Ha- pax: Pope, CQ 35, 1985, 5 Σχ sch.D ad 1.: του πάντα άγρεύοντος
B alles fangend, Epith. des Netzes, in dir.R. am VE (im Vgl.: Überwältigg. durch Feinde) E4Ü1 (Sarp, tadelt u. warnt Hektor:) „μή πως ώς άψΐσι λινού άλόντε -ου ’ άνδράσι δυσμενέεσσιν ελωρ και κύρμα γένησθε (Tr.)“, nb. korr. άλώ- ναι (s.d. B2a), unsicher, ob Fisch- od. Jagdnetz (s. s.v. άψίς BI m.Lit.; zu ersterem vgl. £386 δικτύφ πολυωπφ) od. oriental. Kampfnetz (als Götterwaffe: s. G.Strasburger in: Die Schule u. das Leben, Stuttgart [= Humanist. Bildg. 16] 1992, 125)
H. W. Nordheider
πάναι^ος) [l·] hapax Σχ sch. D ad 1.: πάνυ στιλπναΐς. λαμπραϊς
B ganz (sehr) funkelnd (zur Bildg. s. Lit. s.v. πάναγρος E), Epith. zu κορύθεσσι (vom Metallglanz), metr. [J--] supplet. zu παναίολος (s.d.) S372 (Pos. ermuntert die Gr.: ,,άσπίδες, δσσαι άρισται) εσσάμενοι, κεφαλάς δέ -ησιν κορύθεσσι ' κρύψαντες, χερσίν δέ τά μακρότατ’ έγχε9 έλόντες ' ιομεν", zur Problematik des Waffentausches s. Leaf u.a. Komm. z.St. — Wortf.: s. μαρμαίρων (Wortf.), αϊθοπ- usw., (παν)αίολος, κόρυς G H. W. Nordheider
παναίολος [6*, 1H] F -ος 2, -ον (m.) 3, (η.) 2 Μ Μ—] ζωστήρ* (τε) -ος/ον Δ 186 / = 215”, Λ 236; ζωστηρ
-ος ΚΊΊ; σάκος -ον ούδέ 7V552, Sc. 139; -ον Λ 374 Σχ sch.D Δ 186: παμποίκιλος
Β ganz (sehr) schimmernd (zur Bildg. s. Lit. s.v. πάναγρος E), Epith. metallglänzender Defensivwaffen, Erw. von αιόλος, nur vor buk.Dih. — Wortf.: αίόλος, πάναιθος, s. μαρμαίρων (Wortf.); vom (schützenden) ζωστηρ (Indiz für Metallbeschlag, s.d. Bl u. Buchholz, Arch.Hom. E2): Δ186 (Men. getroffen: „ούκ έν καιρίφ) πάγη βέλος, άλλά πάροιθεν ' είρύσατο ζωστηρ τε -ος jß9 ύπένερθε ' ζώμά τε και μίτρη^ (132 ff. ζωστηρος όχήες χρύσειοι, άρηρότι, ζ. δαιδαλέοιο) 215 λύσε δέ οί ζωστήρα -ον L dv (213 έκ ζωστηρος άρηρότος έλκεν όϊστόν) Λ 236 (κατά ζώνην θώρηκος ένερθε νύξ9, Gegner den Ag.) ούδ9 έτορε ζωστήρα -ον, άλλά πολύ πριν ' άργύρφ άντομένη (έτράπετ9 αιχμή) ΚΊΊ (έντεα ποικίλ9 έκειτο, des schlafenden Nestor) πάρ δέ ζωστηρ κεϊτο -ος, φ ρ9 ό γεραιός ' ζώννυθ9 vom θώρηξ (s.d.): Λ 374 (θώρηκα ΡΝβ) αινυτ9 (Diom.) άπό στήθεσφι -ον άσπίδα τ9 ώμων vom schützenden σάκος \ Ν552 οΰ- ταζον σάκος ευρυ -ον (Tr. des Antil.), ούδέ δύναντο Sc. 139 σάκος είλε -ον, ούδέ τις αύτό ' ούτ9 έρρηξε (θαύμα ίδέσθαι) omni ex parte varius, versicolor (diversita dei metalli e dei colore), s. Russo z.St. u. S. 16 H. W. Nordheider
χανάχαλος [1°] ganz (sehr) zart (zur Bildg. s. Lit. s.v. πάναγρος E), vom jungen (νέφ) u. privilegierten (gepflegten, nicht durch harte Lebensbedingungen geschundenen) Herrensöhnchen (- Verwandlg. Ath.s), am VA, m. 'langer’ 1. (vor zwei kurzen Silben, wogegen sonst in Kompos. παν-) v223 (ηλθεν Ath. zu Od.) άνδρι δέμας είκυϊα νέφ, έπιβωτορι μήλων, ' -φ, οιοί τε άνάκτων παΐδες έασι, m. folgender Ausfuhrg., zur Sache vgl. z.B. den Hirten Paris (Λ29), andrere. Typ des Hirtenknaben in späterer bukol. Dichtg. - Wortf.: 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πανάφυλλος
άπαλός, τέρην, τηλύγετος (bes. Ν 470), weitere s.v. λεπτός
H. W. Nordheider
χαναχημων [1H] ganz ohne Schaden, all-harmless LSJ (zum akt./pass. Doppelaspekt s. άπήμων B Vorbem.), dreiteil. Kompos. (s. Risch §84; weiteres zur Bildg. s.v. πάναγρος E), präd. zu είνάς, 4- dat.comm., vor buk. Dih. Op.811 πρώτιστη δ9 είνάς -ων άνθρώποισιν, wiederaufgenommen durch έσθλή (4- Dat., sc. φυτευέμεν ήδέ γενέσθαι), οΰποτε πάγκακον, vorher (810) λώιον, s. West z.St., Mawet, Douleur 152 f.
H. W. Nordheider
πανάποτμος [2‘] Σχ sch.D Ώ255: παντελώς δυστυχής Β (Erw. von άποτμος, s.d. u. s.vv. πότμος, πάναγρος Ε, sowie Risch §84:) ganz ohne Los: ganz unglücklich, analog άμμο- ρος 'ohne Anteil’; 2x in formelh. emotionalem Ausruf des Priam. von sich selbst, m. folgender Begründg. Ϊ2255 (Priam. scheltend zu s. Kindern:) ,,ω μοι ^έγώ -ος, έπει τέκον υϊας άρίστους (die alle tot/) 493 (ders. zu Ach.: „dein Vater χαίρει, έλπεταί) αύτάρ L /. — Wortf.: άποτμος, αίνο-, (δυσ)άμμορος, δύσμορος, κάμ-, παναώριος (Ωϊ), metr. gleichw. δύστηνος (s.dd. m. Wortf.) H. W. Nordheider
χανάργυρος [2°] ganz aus Silber (Poss.-Kompos., s. Risch §68g; sek. umgestaltet nach urspr. Stoffadj. auf -εοςΊ s. Lit. s.v. πάναγρος E), Epith. zu κρητήρα (kostbares Gastgeschenk), vor buk. Dih., metr. suppletive Erw. von άργύρεος [-μ«-] (s.d.), metr. entspr. τετυγμένον (beide ebf. vom κρητήρ, s.d. G) i203 (Od. erz. Vorgesch. des Kyklopenweins: „Maron gab mir άγλαά δώρα, χρυσού) έπτά τάλαντα, ‘ δώκε δέ μοι ^κρητηρα -ον„ αύτάρ έπειτα ' οίνον" ω2Ί5 (ders. in Lügengesch.:) ,,δώκα δέ οί L u άνθεμόεντα". - Wortf.: άργύρεος, vgl. πάγχαλκος/εος, -χρύσεος (m. subst. od. adj. HG) H. W. Nordheider
πανάριστος [1H] (der) allerbeste (zur Bildg. s. Lit. s.v. πάναγρος E), Erw. von άριστος (s.d. u. άριστεύς), präd.; durch νοεϊν bestimmt, in Stufenleiter über dem έσθλός u. άχρήιος Op.293 ούτος μέν -ος, δς αύτφ (αύτός ν.1.) πάντα νοήσει 1 ... ' έσθλός δ9 αύ κάκεϊνος, δς εύ είπόντι πίθηται (Opp. ά/ρψος· άνήρ, sc. wer beides nicht tut). — Wortf.: hom. έξοχ9, μέγ9 άριστος*, δχ9 άριστον άπάντων (Μ344*), πάμπρωτος, πανυπέρτατος,-ύστατος Η. W. Nordheider
παναφήλιξ [1*] hapax Σχ sch.D ad 1.: πάντων ήλι- κιωτών έστερημένον, τουτέστι έλαυνόμενον της άπ9 αύτών διατριβής
Β ganz weg von / ohne Altersgenossen, dreiteil. Kompos. (s. Risch §84; weiteres zur Bildg. s.v. πάναγρος E; sowie Zumbach, Neuerungen 45 f.; Sommer, Nominalkompos. 108), Erw.(?) von άφήλιξ (das aber 'alt* bedeutet, s.d.), präd., ad hoc-Bildg. für das vereinsamte, isolierte (= schutzlose) Waisenkind (s. Colaclides, SO 56, 1981, 7ff.; Pope, CQ 35, 1985, 5), vgl. noch νόσφι (φίλων, τοκήων Ξ256, X508); vor buk. Dih. Ύ490 (Androm. klagt um Hektor:) „ήμαρ δ9 ορφανικόν -ικα παϊδα τίθησι", s. Richardson in Iliad z.St.; vgl. V.44, Z432. 455 H. W. Nordheider
χαναφυλλος [1h] hapax ganz ohne Blätter, dreiteil. Kompos. (s. Risch §84; weiteres zur Bildg. s.v. πάναγρος E), Erw. von άφυλλος (s.d.), präd., vom durch Demeters Schmerz un- fruchtbar gewordenen Fruchtland (pars pro toto, Opp. φεΟ^ βιον, dann die prangenden Ähren) h.Cer.452 (ΤΊάριον, ου- θαρ αρούρης) τό τε γ9 οΰ τι φερέσβιον, άλλά έκηλον
955
956


πανάφυλλος
εστηκει -ον εκευθε δ αρα κρΐ (μελλεν κομήσειν άστα- χύεσσιν) Η. w Nordheider
Παναχαιοί [9‘, 3°] Ε aus adj. Bildg. entstanden (so, fragend, Schwyzer I 80, m. Verweis auf Παμβοιώτια, Πανιώνιον, Παναιτώλια, Παναθήναια); adj. aufgefaßtes Παναχαιός könnte zu Grunde gelegen u. als 'Brücke’ zur Bildg. Πανέλλη- νες gedient haben; „oder ist παν- = 'völlig, durchaus’?“ (Schwyzer ebd.; ähnl. Risch, Kl.Sehr. 25 m. A.2: 'Achaier im weitem Sinne’, hiernach Πανέλληνες) weiteres bei Hoenigs- wald, Lang. 16, 1940, 183-188; Leumann, Hom. Wort. 97 f.; Risch 215; gg. die Möglichk. der geogr. Lokalisierg. bei formelhaften Ausdrücken +P.Sauzeau, in: Hommage Parry 189—199
B alle Griechen (synon. u.a.: πάντες/ας (...) 'Αχαιοί/ ούς ', σύμπαντες Αχαιοί ', πάντες υιες 'Αχαιών ', 'Αχαιοί ' πάντες, νιας 'Αχαιών 1 σύμπαντας, vgl. Πανέλληνες, 'Αχαιός u. Abi.); nur Lv‘x] /301 (Od.: „wenn Ag. dir verhasst ist,) σύ δ' άλλους περ -ούς ' τειρομένους έλέαιρε“, Appell an Solidarität sonst in der II. nur in der Vbd. άριστ- ηες/ας -ών (Seiler, Gl. 32, 1953, 233f.; Oekl.’ zu άριστηεσ- σιν Αχαιών Α227, //184, /421, Calhoun, CPh 29, 1934, 199; synon. am VE πάντες/ας άριστοι/ους u.a., s. άριστος Μ): Η 327 (am RAnf.) Άτρειδη τε και άλλοι ^άριστηες -ώνΛ = 385 = *£236 Η73 / 159 ύμΐν δ' έν γάρ / ύμέων δ' οϊ περ έασιν L ΚΙ L d £404 / T193 κίκλησκεν δέ γέροντας / κρινάμενος κούρητας άριστηας -ών in der Od. nur in der Vbd. τώ κέν οί τύμβον μέν έποίησαν -οί α 239 = £369 = ω32
D II.Parv. 13,7 ρ. 177 Be. (zur Echtheit vgl. γέρας D); v.l. /198; /421 pap.329; X378a (= //327+); Ψ272. 658
V. Langholf
παναώριος [Ρ] Σχ sch.D ad 1.: άωρον. άποθανούμε- vov. και νέον κομιδή δύσμορον
Β ganz unzeitig (vgl. ωρη 'rechte Zeit’), dreiteil. Kompos. (s. Risch §84; weiteres zur Bildg. s.v. πάναγρος E), wohl ad hoc-Bildg., später sehr selten; (s. LSJ s.v. m. Suppl.); vor buk. Dih.; von Ach. über sich selbst /2540 ,,άλλ' ένα παΐδα τέ- κεν (Pel.) -ον ούδέ νυ τόν γε ’ γηράσκοντα κομίζω“ (vorher Ορρ. παίδων κρειόντων), kann (auch wenn der Bildg. nach allg.) hier vom Hörer nur auf Ach.s baldigen Tod bezogen werden (1) vorzeitig sterbend, s. s.v. 'Αχιλλεύς (B2c), James (CQ 36, 1986, 527 f.) gg. Pope (CQ 35, 1985, Iff., der (2) untimely in all things ~ always doing the wrong thing at the wrong time deutet), u. vgl. hes. ωραίος, ωριος 'zu seiner Zeit’, sowie späteres άωρος 'unreif, i.e. 'vorzeitig (sc. sterbend)’; s. noch Richardson in Iliad z.St. m. Deutg. (3) ganz unglücklich (i.S.v. πανάποτμος; aber probl., da ωρη 'rechte Zeit’). — Wortf.: vgl. einers. μινυνθάδιος, ώκύμορος, andrers. (παν)- άποτμος (ΩΙ), (δυσ)άμμορος sowie δυσαριστοτόκεια (von Thetis); antonym ωραίος, ωριος; vgl. noch späteres άκαι- ρ(ι)ος, άτοπος Η.W. Nordheider
πανδαμάτωρ [1‘, Γ] Allbezwinger (zur Bildg. [Obj. παν, od. πάντων δ.?] s. Risch §13c.d m. Lit. sowie allg. s.v. πάναγρος E), Epith. des ύπνος (+ αίρέω, s.d. ISp.369,19); vgl. einers. δμητήρ/τειρα (Ξ259 νύξ δμήτειρα θεών και άνδρών), andrers. ιππόδαμος, Άμφιδάμας u.a. ΕΝ sowie δεδμημένοι od. δαμεις ύπνφ (/2678*; s. δάμνημι Ε. Bllba) /25 (Άχ. κλαΐε, um Patr.) ούδέ juv ύπνος 1 ηρει -ωρ„ άλλ' έστρέφετ' ένθα και ένθα, paradox, verdeutlicht Stärke des Schmerzes ι373 (πέσεν ύπτιος, betrunkener Kyklop) κάδ' δέ L u * φάρυ- γος δ' έξέσσυτο οίνος Η. W. Nordheider
Πανδιονίς
Πανδαρεος [2°] (HG < *-ηβο, ν. Kamptz §40b2. §83; vgl. Chantraine, Gr.h. I 197) erwähnt als V. von Töchtern in mythol. Paradeigmata r518 L(Pen.:) „' ώς δ' δτε -έον 4 κούρ^η“ (Πανδάρεω, Πανδαρέη vv.ll.) υ66 L Δας“ über Verh. zur att. Pandiongesch. s. Russo, Odyssey z.Stt., s.a. 7w- λ°ζ V. Langholf
8 Πάνδαρος [6έ] E vermutl. nicht gr., v. Kamptz §45d. 83 Μ [luu] -ος B827, £246; -ov z!88 s £168; -ε £171 [2^] -ος £795
L Burr 142; H.S.-L. 182 A.10; LWathelet,, Dict. II 799- 12 809, 1455-1457; L u Troyens 27. 31 f. 40. 43. 52. 67f. 108f.
181 f. 190; O.Taplin, Homerie Soundings, Oxford 1992, 104- 109; M.L.Lang, in: Ages of Homer 153; G.Cipolla, in: U.Vogel-Weidemann u.a. (Hrsgg.), Charistion C.P.T.Naude, Preto- 16 ria 1993, 25-27; Dowden, JHS 116, 1996, 54 A.38
B Tr., S. des Lykaon (Formen s. M), Herrscher ν. Ζέλεια (vgl. Αυκίη II, Bd.IISp. 1720,34—44), guter Bogenschütze, Ap. selbst hatte ihm einen Bogen gegeben £824 ff. von Ath. moti- 20 viert, schießt er m. selbstverfertigtem Bogen auf Men. u. bricht so das Übereinkommen zw. Gr. u. Tr. Δ 86 fT. Vgl. m. Paris
bzw. Π. als Paris-Ersatz: s. Taplin, Lang in L durch Diom.
m. Hilfe Ath.s getötet (£290—296) weitere Erwähngg. m. In- 24 dividualnamen: £168. 171. 246. 795. - Epith.: άντίθεον Δ88 = £168; llx Bez. als S. (υιός) des ΛυκάωνΙΙ, m. αγλαός B826, E95. 101. 179. 229. 276. 283; άμύμονά τε κρα- τερόν τε Δ 89, £169; δαίφρον Δ93; ohne Epith. £246
28 V. Langholf
πανδήμιος [1°] Σχ sch.Bam. σΐ: ό κατά τον δήμον επαιτών και δι' όλης της πόλεως έπιών
32 Β (m. πτωχός) Gemeindebettler, wahrsch. ironis. adhoc- Bildg., bei der die eigentl. zu erwartende Bed. 'der / zur ganzen Gemeinde gehörig’ (vgl. nachep. πάνδημος) durch den folg. Rel.-Satz variiert wird σ 1 ήλθε δ' έπι πτωχός -ος, δς 36 κατά άστυ 1 πτωχεύεσκ' Ιθάκης, der sich durch die (ganze) Stadt Ithaka bettelt, vgl. V. 106 (Od. nach der Prügelei m. Iros: „spiele nicht mehr den General [κοίρανος] der Bettler“)
Μ. Schmidt 40
Πανδιη [lh] E nach Scherer, Gestimnamen 76 aus *παν-δίβια 'Allerleuchterin’; vgl. s.v. Πανδίων E
Β T. der Selene von Zeus h.32,15 ύποκυσαμένη -ίην 44 (-είην codd.) γείνατο (Selene dem Zeus) κούρην ' έκπρεπές είδος έχουσαν έν θεοΐσι — /7. ist nach Ahrens, Kl. Sehr. 373 Personif. des Morgentaues, nach Scherer a.O. u. Stud. z. ant. Epos 42 A.56 orph. Mondgöttin; zum Wesen d. Mondgöt- 4« tin, zu ihrer Verknüpfg. m. dem alten Zeusfest, den Πάνδια, u. zu d. ant. Quellen s. Ahrens a.O. 372 f.; Usener, Göttema- men 62; Treidler, RE XVIII,3 (1949) Sp.510f.; zum Seiene- Hymnus Ludwich, Hom. Hymnenbau 283—7 G. Markwald 52
Πανδΐονίδης [1H] S. des Pandion, des att. Königs; da es
zwei Könige dieses Namens gibt (s. Hanslik, RE XVI 11,3 [1949] Sp.513ff.), Zuweisg. uns.; nach Schwartz, Ps.-Hes. 271 f. 56 handelt es sich um Nisos, S. Pandions II., V. der Eurynome (Hyg. fab. 157), Μ. des Belleroph. (nach Apollod. 1,9,3 Eury- mede) Hes.fr.43a,70 Νίσο(Ί)]υ θυγάτηρ -ao
G. Markwald 60
Πανδιονίς [1M] Prokne, T. des att. Königs Pandion u. der Zeuxippe, in eine Schwalbe verwandelt (die Quellen s. Hanslik, RE XVIII,3 [1949] Sp.518,35ff.; vgl. auch Ov. Met.6, 64 424—674) Op.568 τόν δέ μέτ' (nach d. Aufgang des Arktu- ros) όρθρογόη (όρθογόη, όρθοβόη w. 11.) -ις ώρτο χελιδων
957
958


Πανδιονίς
πανημέριος, πανημερ(ος)
ές φάος άνθρώποις έαρος νέον ισταμένοιο. — Vgl. Ahrens, Kl. Sehr. 373 f.; Usener, Götternamen 63 G. Markwald
Πανδΐων (Γ, 1H] E uns.; als gr. Det.-Kompos. m. adj. HG aus *Παν-διβ-ιων 'alleuchtend’ aufgefaßt (Solmsen, Unt. 51 f.; Hanslik, RE XVIII,3 [1949] Sp.513; v. Kamptz 93); von e. vorgr. Stamm pand- abgeleitet (Ruijgh, Etudes 140 A.194 u. Kl. Sehr. 273; Stud. z. ant. Epos 42); zur Identif. m. myk. PN pa-di-jo s. DMic.II s.v. (bestritten von Ruijgh, s.o.). — Abi.: Πανδιονίδης, Πανδιονίς
Β I Gr. vor Troja, der den Bogen des Teukros trägt Λ/372 τοϊς δ" (Aias u. Teukros) αμα -ων Τεύκρου φέρε καμπύλα τόξα. — Warum er das tut, ist unklar; wohl kaum wegen der Verwundg. des Teukros durch einen Steinwurf Hektors an die Schulter, bei der die Sehne d. Bogens zerriß (Θ 325 ff.) u. von der er eben genesen in den Kampf zurückzukehren scheint (Λ/336, vgl. Ameis.-H. zu Λ/372); vgl. sch.Μ3Ί2 u. Wilamowitz, HU 245 A.7; an Interpol, eines „att. Bearbeiters“ glaubt, wie Wilamowitz, auch Mühlestein, ZPE 82, 1990, 10; eine abwegige Verm. bei Eust. 909,49; viel!, ist /7. als Überbringer eines reparierten od. neuen Bogens gedacht
II nach den sonstigen mythol. Nachrichten nicht zu identifizierender S. eines Dardanos (Name nicht sicher gelesen!, s. Bd.lISp.221,61 ff.) Hes.fr. 180,12 η οί γείνατ]ο παΐδας όμόν λέχος είσ[αναβάσα ' ...] -ον9 έν ύψηλοΐσι δό[μοισι ' κούρην τ9 α]ίδοίην έλικώπιδα καλ[λιπάρηον. — Nach den lesbaren Resten des Fr. scheint Dardanos eine T. des Broteas geheiratet zu haben, die ihm Π. u. eine T. gebar; vgl. POxy. 2503 78-81 G. Markwald
Πάνδοχος [!'] Tr., getötet vom Telamon. Aias, zugleich m. (u.a.) Λύσανδρος, Πύρασος, Πυλάρτης /1490 (-ov) die vier Namen spielen auf Tod u. Hades an, Emperius, RhM 1, 1842, 447 f.; Wathelet, Dict. II 809. 811. 1457 f. u. Troyens 25. 31 f. 50. 146. 164; Bowra, Tradition 79 f.; v. Kamptz §22b 1. 66
V. Langholf
Πανδώρη [2H] E Possessivkompos. falle Gaben besitzend’) od. verb. Rektionskompos. falles gebend’); zur Bildg. vgl. άγλαοδωρος, αίολόδωρος, Εύδώρη, ζείδωρος, ήπιό- δωρος, πάνδωρος, π/ Πολύδωρος
L "West, Hes.WD zu V.81; + Hoffmann, QS 24, 1986, 55—89; Rudhardt, MH 43, 1986, 231—246; +Komornicka, Eos 78, 1990, 63-77; + LIMC VIII, 163-166; VII2, 100f.; F. Blaise u.a. (Hrsgg.), Le metier du mythe, Lille 1996 (mehrere Beitr. verseh. Verf.; Index S.533); +D. Ogden, What was in Pandora’s Box?, in: N.Fisher / H.vanWees (Hrsg.), Archaic Greece: New Approaches and New Evidence, London 1998 213-230
B von Heph. auf Zeus’ Geheiß aus e.er Mischg. von Erde u. Wasser geschaffene schöne Frau m. menschl. Stimme (Op-60—63. 70 f., Th. 570—572; in Th. kommt der Name 77. nicht vor), von Ath. in der Webkunst unterwiesen (Op.63f.), von Ath., den Chariten, Peitho, d. Horen u. Heph. geschmückt (Op. 72-76, Th. 572-584), von Aphr. m. Anmut u. Liebreiz ausgestattet (Op. 64-66), von Heph. u./od. Hermes m. menschl. Stimme versehen (Op.61 f. 79 f.), von Hermes m. hündischem Sinn, Schmeichelrede u. hinterlistigem Verhalten begabt (Op.67f. 77-79); als Freude bringendes Übel u. Strafe für Prom.’ Feuerraub (Op. 54-58) dem Epimetheus gesandt (Op. 83-89); Hermes gab ihr den Namen, weil alle Götter sie zum (od.: ihr ein) Geschenk gemacht hatten (Op.81f. -ην, δτι πάντες Όλύμπια δώματ9 έχοντες ' δώρον έδώρησαν); öffnete ein Faß (πίθος, s. d.), das Schlimmes u./od. Gutes f. d. Menschen enthielt (Op. 94-99); Stammmutter aller Frauen 959
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(Th.590f.); m. Zeus Μ. des Γραικός (-η, Hes.fr.5,2) zu diesem Fragment u. denen unter D vgl. + Dräger, Gymn. 99, 1992, 409-421
D Hes.fr.2 L(Prosaref.)j, fr.4 L V.Langholf
πάνδωρος [le] allesschenkende, Beiw. der Erde, vgl. γαΐα BI2a u. (zur nachep. Verwendg.) Markwald, Hom.Epigr. 143 m. A.6) Vit. p.l 1,16 (Anrufg.) πότνια Γή -ε, δότειρα μελί- φρονος όλβου M.Schmidt
Πανέλληνες [Γ, 2Η] Ε Ls. ΠαναχαιοίΔ L L d; außerdem Wilamowitz, Gl Η 185; Schulze, Kl. Sehr. 129; van der Valk, Mn. IV 5, 1952, 283 f.; + Wathelet, LEC 43, 1975, 119— 128; Nickau, Unters. 49-51 (m. A.6); West, Hes. WD 292; Iliad Bd.l 202; L+Chr.Ulfj, in: L (Hrsg.), Wege zur Genese griechischer Identität, Berlin 1996, 264—271; Fowler, PCPhS 44, 1998, 1-19 (bes. 9 ff.)
B alle 'Έλληνες (s. Artt. Ελλάς, 'Έλληνες; Έλλοί, Πα- ναχαιοί) 1 alle 'Έλληνες des nördl. Mittelgriechenlands, unterschieden von d. dortigen L 9Αχαϊκοί (s. L Δός Bd.ISp. 1737,5—24; Fowler a.a.O.) B53Q (d. lokr. Aias) έγ- χείη δ9 έκέκαστο -ας και L 3ούς grundsätzl. Bedenken gg. Lokalisierg. jedoch bei Sauzeau (s. Παναχαιοί) 2 alle Griechen Op.528 (ήέλιος) βράδιον δέ -εσσι (Πανέλλησι, παρ9 'Έλλ- vv.ll.) φαείνει Hes.fr. 130 (Prosaref., Π. warben um die Προιτίδες) V. Langholf
πανεπάρχιος Choer. fr. dub. 23 (= Suppl. Hell. 937 = fr. 22 Ber.),27 Colace λ]αόν δ’ Εύρώπ[η]ς -ον έμμεν άρΐήγειν (suppl. Lloyd-Jones — Parsons) vollständig ausreichend, vgl. έπάρκια V.34 u. s. αρκιος; zum Vorkommen des Worts s. Colace z.St. M.Schmidt
πάνεφΟος [1H] hapax (έψω q.v.) completely refined (see LSJ s.v. έφθός and άπεφθος), epith. of tin Sc. 208 έν δέ λιμήν εύορμος ' κυκλοτερής έτέτυκτο -ου κασσιτέροιο ' κλυζομένφ ϊκελος, see κασσίτερος Β introd. W. Beck
πανημαρ [1°] L Leumann, Hom. Wort. 98 f. B adv. all day long ν31 άνήρ δόρποιο λιλαίεται, ω τε -αρ ' νειόν άν9 έλκητον βόε (άροτρον) Elsewhere only Orae. Sib. 3,44 See also πανημέριος/ήμερος, πρόπαν ήμαρ J. Ν. O’Sullivan
πανημέριος, πανημερ(ος) [7\ 5°, 1Η / le] Μ 1 quadrisyll. -οι Cert. p.38,19 2 pentasyll. (τε)
-ιος Ρ180, Sc.396; οί δέ / οϊ τε / ως κε -ιοι Α4Ί2, /486 = ο184 / Σ209 / = Β385; -ιοι μ 24; τοΐς / τής δέ -ίοις/ης Ρ384, All [JuJ] δυσμενέεσσι / Τρώεσσι -ιος/-ιον πολε- μίζβ+ Τ168, Λ 279; τε -ίη δ 356
Σχ sch.D /1472: Löi9 όλης ημέραςΛ (so too 2?385, P384); sch.min. POxy.3238 on /1472: L Jt cf. sch.P.Lit.Lond.30 on /486: καί τό λοιπόν τής ημέρας L Risch, ΜΗ 2, 1945, 15 ff. (18 f.); Debrunner, ΜΗ 3, 1946, 41
Β all day long (ref. to what is left of the day in quest. /1472, B385, P180. 384, /486+, μ 24), in a whole day (Ö356); adj. used predic. w. adv. force; in context of fighting: B385 s Σ209, Λ 279 s T168ex, P180. 384, of travel: /486 = ol84, All, cf. 6356, of feasting μ24, Cert. p.38,19 A472 -tot
μολπή θεόν Ιλάσκοντο (ήμος δ9 ήέλιος κατέδυ ν.475) Β385 ως κε -ιοι ... κρινώμεθ9 9Αρηΐ (... νύξ έλθοΰσα ν. 387) s Σ209 (... αμα δ9 ήελίφ καταδύντι ...) /1279 Τρώεσσι ~ιον πολεμιζειν s 7T68ex (η. πρόπαν ήμαρ ν. 162) Ρ180 -ιος κακός εσσομαι /486 -ιοι σεΐον (horses) ζυγόν (δυσε- το τ ηελιος) = ο 184 μ 24 έσθίετε βρώμην καί πίνετε οίνον ' αυθι -ιοι* άμα δ9 ήοΐ φαινομένηφι Sc.396 (τετ-
960


πανημέριος, πανημερ(ος)
παννύχιος, πάννυχος
τιξ) -ιός τε και ήφος χέει αύδήν Cert. p.38,19 δαίνυντο -οι Ρ384 τοΐς δέ -ίοις έριδος νεΐκος όρώρει All της (ship) δέ -ίης τέταδ9 Ιστία ποντοπορούσης. ' δύσετό τ9 ήέ- λιος (see Sommer in Sybaris: Festschr. H. Krähe, Wiesbaden 1958, 148—63) — in the space of a whole day 5356 όσσον
τε -ίη νηΰς ' ήνυσεν
D /494a J.N. O’Sullivan
Πανθοίδης [9*] F -ης 3, -ao 3, -ην 3 Μ [1^2] -ης/ν Εύφορβος/ν ΠΜ$, 581; -ης S450, Σ250 [^.2] -ην 7V756 [2^1] -ην Π535 -αο S454, 0446, 570. -
4χ VA, 2χ VM, 3χ VE; zum Formelgebr. s. Parry, Epithete 108
B S. des Panthoos (s.d.; auch in d. Formel Πάνδου υιός), d.h. Pulyd.: 7V756 ές -ην άγαπήνορα Πουλυδάμαντα S450 Πουλυδάμας έγχέσπαλος ήλδεν άμύντωρ ' -ης 454 μεγαδύμου -αο 0446 Πουλυδάμαντος έταΐρον άγαυοΰ -αο Π 535 Πουλυδάμαντ9 έπι -ην και Άγήνορα δΐον (zum Verstyp vgl. 7V490) Σ250 Πουλυδάμας πεπνυμένος ήρχ9 άγορεύειν 1 -ης II Euphorbos (s.d. Bd. IISp.815f.): /7808 Δάρδανος άνήρ, 1 -ης Ευφορβος P1Q φέροι κλυτά τεύχεα -αο 1 Άτρείδης 81 Τρώων τόν άριστον έπεφνε, 1 -ην Εύ- φορβον, ferner Hyperenor (s.d.), nicht als Panthoide, aber 523 f. von Men. als einer der Πάνδου υίες u. diese allg. als bes. blindwütig bezeichnet (s. Πάνδοος s.v.) — Nach e. Verm. Roberts, Stud. II. 392 f. führte d. Dichter die Panthoiden ein, um ein zu s. Zt. wirkl. existierendes Fürstengeschlecht zu verherrlichen (zustimmend C. Rothe, D. II. als Dichtg., Paderborn 1910, 284, A.l; Cauer, Grundfragen 242); nach Kull- mann, Quellen 181 sind Euphorbos u. Hyperenor, nicht aber Pulyd., Erfindungen des Il.dichters (vgl. Bd. II Sp. 816,6f.), and. LWathelet, Dict. IIj 814; auf die bes. Bzhg. der Panthoiden zu Ap. weist L d 813 f. u. Troyens 40 u. 86 ff., vor allem in der Verwundg. des Patr. durch Euphorbos m. Hilfe Ap.s manifest (77787 fT., vgl. Aly, RE XVIII,3 [1949] Sp. 779,5 ff.), aber auch sonst (z.B. Rettg. des Pulyd. durch Ap. 0520ff.); zur späteren Bed. der Euphorbos-Gestalt als erster Verkörperg. der Seele des Pythagoras s. Aly a.O. 11 ff.; Kulimann, Quellen 181, A.l; Wathelet, Troyens 88; vgl. auch Lucianus Gall, passim, bes. 16f.
G Epith.: άγαπήνωρ, άγαυός, μεγάθυμος (nur zu Pulyd.) G. Markwald
ΠάνϋΌος [6;] E Det.-Kompos. m. adv. VG u. adj. HG tfodf *ganz schnell" (zu Zus.setzungen m. παν- s., Leumann, Hom. Wort. 97-107; Risch 213; außerden Ruijgh, Etudes 266, A. 155); nach d. Hesych-Glosse δοός* λαμπρός auch Deutg. ’alleuchtend’ mögl., dann synon. m. Πανδίων (s.d.; Aly, RE XVIII3 [1949], 778f.; Wathelet, Dict. II 1458, A.l).- Abl.: Πανδόίδης
F -ου 4, -φ 1, -οον 1; zu den kontr. Formen s. Bechtel, Vocalcontr. 267 f. u. 276; Leaf zu 0522
Μ [1-] -φ P40 R-] -ου υιός* έΰμμελίης Ρ9. 23. 59; -ου υιόν 0522 [^ν] -οον Γ146; zum Formelgebrauch s. Wathelet, Dict. II 81 If.
B Tr. (nach Verg., Aen. 2,319 S. des Othrys), s. Gattin ist Φρόντις (540); erscheint außer als V. der Panthoiden (s. s.v. Πανδόίδης, jew. in d. Formel -ου υιός*), näml. Πουλυδάμας (0522; s.d.), Ύπερήνωρ (523 f.; s.d.) u. Ευφορβος (P9. 59; s.o., Bd.II Sp.815f.), sonst nur als einer d. tr. Greise auf den Zinnen des Skäischen Tores während der 'Mauerschau’: 5146 οί δ9 άμφί Πρίαμον και -οον ήδέ Θυμοιτην κτλ. II Seine nur in späteren Quellen bezeugte Vbd. m. Ap. als dessen Priester (Schol. T Af211f.; Verg., Aen. 2, 318-36, sein Tod ebd. 429 f.; s. Aly [E oben]) paßt zu seiner hohen soz. Stellg. in 961
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
d. II. (Γ146) u. vor allem zu der Bzhg. seiner Söhne Pulyd. (0521 f.) u. Euphorbos (Verwundg. des Patr. m. Ap.s Hilfe Z7806ff.) zu diesem Gott; s. s.v. Πανδόίδης; Wathelet, Dict. II 811—4; ders., Troyens 86 ff.
D A433a 1 G. Markwald
πανθΰμαδόν [1°] hapax Σχ sch. Bam. σ33: έκδύμως. πάσρ τή ψυχή, άγαν όργίλως
Β σ33 (Od. u. Iros haben sich gegenseitig gedroht) ως οί μέν προπάροιδε δυράων ύψηλάων ' ούδοΰ έπι ξεστοΰ -όν όκριόωντο m. ganzem Herzen (vgl. δυμός B3, Σχ. Eust. ό- λοψύχως) bzw. m. ganzer Energie (vgl. δυμός B 2) od. gar ihre ganze Kampfwut mobilisierend (parodist., s.u.); gebildet entweder aus παν- 4- *δυμαδόν od. (eher) aus παντι δυμφ + -δόν; vgl. όμοδυμαδόν (ark., att. [Bechtel, Dialekte 1379]). das allerd. i. Ggs. zu π. 1. sich auf Gruppen/Scharen bezieht (wie stets bei denom. Adv. auf -δόν, Ausn. κατωμαδόν, s. Risch § 128b), π. dagg. auf 2 Einzelpers.; 2. m. dem fgr. Gebrauch von δυμός kompatibel ist (ένα δυμόν έχοντες usw., vgl. II Sp. 1083,35 ff.), während π. i.S.v. (metr. ausgeschlossenem) ♦ παντι δυμφ sem. probl. ist, da δυμός im Prinzip unteilbar (vgl. aber IISp. 1080,68; 1081,66-72; 1082,48-57, παν- τί μένει Sc.364, [ά]παντί δυμφ Pi. Py.9,96; Ne.5,31; Ae- sch. Eum. 738). Zur Bildg. ungew. Formen metri causa s. Meister, Kunstspr. 13-9. 34 u. vgl. κατωμαδόν (2‘, ebf. zw. Zäsur u. buk. Dih.). - Seltsam auch d. Vbd. m. όκριόωντο (ebf. hapax): es liegt mögl. e. parodist. fmock-heroic*) Stil vor, als würden 2 Heere aufeinander losgehen, s.o. Übers. 3 u. vgl. Ameis-H., Anh. z.St., Komm, de Jong zu 1-158 sowie s.v. πανδήμιος; ebf. 'heroisch’: Versbau Vv.32—5 (alle m. nur 1 Wort nach buk.Dih.) sowie sing, ιερόν μένος 9Αντινόοιο (34)
S. R.van der Mije
παννύχιος, πάννυχος [13', 4°, 1H, 2h / 4', 2°] Μ 1 trisyll. [!««] -ος £458; -ον/οι έγρήσσοντα/ες υ 53 / Λ 553 -= 5660 [ί««] -ος *5218; -ον Κ\59 2 quadrisyll. [i~^] c ιος/ιοι
δ9 άρ(α) Sc.46, *Ρ217; L , //478, μ 429, h.Merc. 141; ,-ιοι, μέν έπειτα //476, Σ354; L u Σ315; -ίη (μέν) ¥Ί05, β434 [2„«2] εύδον ^-ιος/ιοι 7/288 / Β2, ΚΙ* /2678; u u α443; -ιον 524 = 61; -ιοι (9 508. 554; -ιαι h.Cer.292
Σχ sch.D 52: δι9 όλης της νυκτός (so too 524), Κ2: νΰν τό -ιοι ού σημαίνει τό δι9 όλης νυκτός, άλλα τό πλεΐ- στον μέρος της νυκτός L Risch, ΜΗ 2, 1945, 18 — Kl. Sehr. 115
Β all night long (ref. to what is left of night in quest. K 2. 159, /J434, Sc.46, h.Cer.292, cf. /2678; on ΫΊ05, h.Merc. 141 see below ad fin.); adj. used predic. w. adv. force of sleeping (Beischlaf Sc. 46), being awake: 52 (άλλοι δεοί τε και άνέ- ρες) ^oöoVj -ιοι, Δία δ9 ούκ έχε (ύπνος) — KTn (on inex- actitude here and /2678 [ref. in π. is to what would take place if there were no interference] see Ameis-H. on K2) - /2678 r/288 L j -ιος και έπ9 ήώ καί μέσον ήμαρ Β24 ού χρή -ιον εΰδειν βουληφόρον άνδρα — 61 Κ 159 εγρεο ... τι -ον ύπνον άωτεΐς; Λ 551 μιν (lion) ουκ ειώσι βοών εκ πϊαρ έλέσδαι ' -οι έγρήσσοντες - 5660 s u53in (-ον; ν. om. pap. 1143 mutato ν.52) Sc.46 -ιος ... έλεκτο σύν παρα- κοίτι sim.: α443 -ιος, κεκαλυμμένος οιος άώτφ, ' βού- λευε (οδόν) — otherwise: 6>508 ξύλα πολλά λέγεσδε, ως κεν -ιοι μέσφ9 ήοΰς (καίωμεν πυρά) 554 έπί πτολέμοιο γεφύρη 1 «ατο -ιοι Η476. 478 -ιοι 9Αχαιοι ' δαίνυντο, Τρώες δέ κατά πτόλιν ’ -ιος δέ σφιν κακά μήδετο Ζεύς (on contradiction in ν.482 [om. Zen.] see Ameis-H. ad 1.) £458 (υε) Ζεύς ' -ος Σ315 9Αχαιοί ' -ιοι ^Πάτροκλον άνε- στενάχοντοΛ 354 -ιοι ... άμφ9 9Αχιλήα * Μυρμιδονες L ^217. 218 -ιοι ... πυρής άμυδις φλόγ9 έβαλλον (winds). '
962


πανσυδίρ
παννύχιος, πάννυχος
ό δέ -ος Αχιλλεύς (οίνον χαμάδις χέε) £434 -ίη ... η (ship) γε και ήώ πείρε κέλευθον μ 429 -ιος φερόμην, άμα δ* ήελίφ άνιόντι h.Cer.292 -ιαι θεόν ιλάσκοντο (άμα δ’ ήοϊ ...) — all in the night vel sim. h.Merc. 141 άν- θρακιήν δ’ έμάρανε, κόνιν δ" άμαθυνε μέλαιναν -ιος (-ιον ν.1.) * καλόν δέ φόως κατέλαμπε Σελήνης, see also Raderma- cher ad 1. so perh. (if π. not to be seen as exaggeration): ¥Ί05 -ίη μοι Πατροκλήος (ψν%ή έφειστήκει). — Wdfld.: έννύχιος/νυχος; νύκτωρ; αύτονυχεί; see also νύξ Bj2d J. Ν. O’Sullivan
πανόλβιος [1h] ganz gesegnet (zur Bildg. s. Lit. s.v. πάναγρος E), Erw. von όλβιος (s.d.), präd. (zu εθηκε), vom geretteten Gottesliebling h.7,54 δελφϊνες δ’ έγένοντο (Seeleute) · κυβερνήτην 5’ έλεήσας 1 έσχεθε (Dion.) καί μιν έθηκε -ον ειπέ τε μύθον' 1 ,,θάρσει (κεχαρισμένε)“, dagg. (51) αρ- χον ελ* Η. W.Nordheider
πανομφαΐος [Ρ, 1Η] Σχ sch.D 0250: -φ' πάσης φήμης και κληδόνος, όμφή γάρ ή θεία κληδών
Β Urheber aller Botschaften, Beiw. des Zeus, παν- dabei nicht ausschließend zu verstehen, sondern wie von Zeus auch sonst als dem Herrn des Himmels u. der Erde; zur göttl. Bot- schäft s. όμφή u. Ζεύς BI7, zu hist. Zeus-Orakeln s. Latte, ; RE XVIII,1 (1939), 830ff. 0250 (Adler läßt Hirschkalb,fallen) πάρ δέ Διός βωμφ περικαλλέϊ 1 ένθα -φ Ζηνι ρέξε- σκον ’Αχαιοί Hes. fr. 150,12 Kontext unklar (in Völkerliste anläßl. der Verfolgg. der Harpyien durch d. Boreaden, zw. 'Schwarzen’ u. Aethiopen) ...]ας τε πανομφαίο[υ Διός (von Evelyn-White auf Ammon-Orakel bzg., vgl. Parke, Oracles of Zeus 200) Μ. Schmidt
πανόπαια v.l. «320, s. άνόπαια
Πανόπεια s. Πανόπη
Πανοπεύς [3\ Γ, 2Η, le] Ε strittig; wenn gr., dann HG zu Wz. -οπ- 'Allseher’ (ältere Namensform Πάνοψ, L* 60) od. zu έπω 'Allsorger* (L6), od. thrak.-illyr. (Kerenyi, Gl. 22, 1934, 35 f.); einheim. Namensform Φανοτεύς weist nach Epirus, vgl. L4 637,31 ff.; gr. Adaptation e. Fremdnamens mögl. (Perpillou, -εύς 333); zu EN auf -εύς allg. s. Risch 158f. — Abi.: -ηίς
L ’Usener, Göttemamen 60 f.; 2Boßhardt, Nom. auf -εύς 110 u. 142; 3Burr 32; 4Kirsten, RE XVIII,3 (1949) Sp.637-49 u. ’Hanslik, ebd. Sp.649; V Kamptz 214 u. 299; 7H. S. - L. 42 f.; 8Griechenl.-Lex. 507 f.
Β I Heros der gleichnam. Stadt (s.u. II), in II. u. Od. nur «£665, als V. des Epeios (s. Bd.IISp.628f.), erwähnt «£665 είδώς πυγμαχίης, υιός -ήος Έπειός, nach Asius fr. 5 p.89 Dav. = p. 128 Ber. (Prosaref.) Sohn des Φώκος (des Stammesheros der Phoker) u. Bruder des Κρϊσος, m. dem er schon im Leib seiner Μ. Άστερόδεια (s. Bd. ISp. 1439,45 ff.) um d. Vorrecht der Erstgeburt kämpft: Hes.fr.58,10 suppl.; s. T. ist Αίγλη (s. Bd.ISp.259,41 u. s.v. Πανοπηίς); zu sonstigen my- thol. Nachrichten u. deren Schichtg. s. L5
II Stadt in Phokis, zw. Chaironeia u. Daulis, südl. des Ke- phisos: £520 (-ήα) Hes.fr.70,21 δς <τε> (der Kephisos) παρέκ -ήα (-ίδα vel -ίδιά codd., -ην δϊαν ci.) διά γληχώνα τέρειναν ' ' είλιγμένος είσι δράκων ως, wohl Haupt¬
stadt od. doch wichtiges Zentrum, da einer d. beiden Phoker- fürsten, Σχέδιος (s.d., £306 ff. von Hektor getötet; der and. ist Έπίστροφος, s. Bd.IISp.649,63f.), dort seinen Wohnsitz hat (dazu passend auch Epith. κλειτός) P3Q1 Φωκήων δχ' αρι- στο ν, δς έν κλειτφ -ήϊ ' οικία ναιετάασκε πολέσσ’ ανδρεσ- σιν άνάσσων. Die schöne Lage der Stadt gerühmt λ 581 διά
καλλιχόρου -ήος, vgl. auch oben, Hes.fr.70,21; h.Ap.278ff. (dazu Kolk, Pyth. Ap.-Hymn. 19ff.); nach Paus. 10,4,1-5 soll dort Prom. die ersten Menschen aus Ton geformt haben II 4 Zur Lage u. Gesch. der Stadt s. L3; L4 639f. u. 647 fT.; L7 8; zu den verseh. Namensformen Panope, Phanoteus (die ältere vor P.?), Phanote, Phanoteia u. zum Ausgrabungsbefund s. L4 637 f. u. 640-7
8 G 4x am VE: £520, £307, λ 581, Hes. fr. 58,10 suppl.
G. Markwald
Πανόπη [V, 1H] Nereide, sprechender Name: als 'Allse- 12 hende’ gedeutet (Fischer, Nereiden 4 u. 119; Snell, Entretiens Hardt 1, 1952, 101) od. 'Allsorgende’ (Aly, RE XVIII,3 [1949] Sp.636; ganz and. Kerenyi, Gl. 22, 1934, 36; vgl. auch o., s.v. -εύς E); Π. in fast gleichlautenden Versen in d. Nereidenkatn 16 der II. u. Th.: Σ45 s Th.250 Δωρις και -η και άγακλειτή/ ευειδής Γαλάτεια. II Die einfachste Art, d. metr. Schwierigk. in Th. 250 zu beheben, besteht im Ersatz von - η durch d. Nebenform -εια (zu dieser s. Aly a.O. 45ff.); gg. Änderg. votieren 20 West z.St.; Athanassakis, H. 98, 145 A.l; s. dort auch zu and.
Kj.n; zum Verstyp vgl. Th. 354
D v.l. a320; ci. Hes.fr.70,21; vgl. oben, s.v. Πανοπεύς ΒII z.St. θ· Markwald
24
Πανοπηίς [1H] T. des Πανοπεύς (s.d.), Αίγλη (s.d.), um derentwillen Thes. Ariadne verließ Hes. fr. 298,1 δεινός γάρ μιν έτειρεν έρως -ηΐδος Αίγλης G. Markwald
28
πανόπτης ]σι -ην 1 Cat.94,3 Trav. (Pack2 1772; „an ein kykl. Epos“ denkt Körte, APF 14, 1941, 104) R. Führer
32 πάνορμ(ος) [1°] E modelled on ευορμος as metr. var.; outside Hom. only as place-name L Risch, MH 22, 1965, 197 = Kl.Sehr. 149; Kurt, Seern.Fachausdr. 190
B lit. *all-mooring place’, i.e. suitable for mooring in at 36 every point vl95 (Ith. seemed stränge to Od., including its) λιμένες ... -οι — Wdfld.: ευορμος J.N.O’Sullivan
πανόψιον [1‘] Σχ sch.D z.St.: έν τή πάντων οψει ^ορω- 40 μενονΔ. πάσιν L d. οίονει πανόρατον
Β uns., ansch. (zu δψιςή für alle sichtbar (m. pass. HG im Ggs. zu akt. bei Nonn.: 'allsehend’), kaum Adv., eher (präd.?) Adj. nb. βγχοςΛ (vgl. Ares’/Ath.s metr. gleichw. πελώριον 44 L j £594, 0424); in dir.R. Φ397 Διομήδε’ άνήκας 1 ούτά- μεναι, αυτή δέ -ον (ύπονόσφιον ν.1.) έγχος έλουσα ' ιθυς έμεΰ ώσας so daß es alle sehen konnten > ganz sichtbar > offensichtlich (sc. trotz £846)? vor aller Augen (vgl. £859 ff. 872. 48 880)? ({π]άνόψιον ci. Bölling, Lang. 21, 1945, 92)
R. Führer
πανσυδίη [5‘] Ε -συ- < root of σεύομαι, see Chan- 52 traine, Dict. 855; on suff. see Risch §43a Σχ sch.D £12: πανστρατί, see also P.Hamb. 736 on £66
L ’Rinconi, SIFC 14, 1937, 243 f.; 2Leumann, Hom. Wort. 190f.; 3vanderValk, MPh 56, 1951, 41; 4Chantraine, Dict 855; 56 ’Bergold, Zweikampf 11—12 (w. n.l)
B adv. of motion w. pl. verb: in all haste, w. all speed (παν- w. double ref.: intensity / number, hence later military in full force, cf. Σχ, Hainsworth, Iliad on Λ 709; Hdt uses 60 πανστρατιή), w. or near θωρήσσω; π. 4x at SE in enjb.; cf. έσσυμένως (w. wdfld.) £ 12 θωρήξαί έ κέλευε 'Αχαιούς -ίη (ν.1. πασ-) · νυν γάρ κεν έλοι πόλιν s 29 — 66 (έλοις), θωρ. for 'arm and attack’, L2 derives from Λ (ag. this L3 and 64 L5, the latter w. untenable double Interpretation) w. expr· motion: Λ 709 πάντες 1 ήλθον όμώς αυτοί τε πόλεις και ··· 963
964


πανσυδίη
πάντοΦεν
ίπποι -ιη * μετά δε σφι Μολίονε θωρήσσοντο 725 (έγγύ- δεν Άρήνης μείναμεν Ήώ) ένθεν -ίη σύν τεύχεσι θωρηχθέντες 1 ένδ ιοι ίκόμεσθ9 ρόον 9Αλφειοΐο
W. Beck
Παντειδυΐα _ (zur 'Bed.’ des Namens vgl. 7<5μων, Ίδυΐα, Πολύϊδος-, οίδα Bd.III Sp.539,24ff. 547,41 ff. 549,28f.; zu -ει- ebd. 535,31 ff.; zur Bildg. allg. vgl. Πανοπεύς, falls dieses < όπ- 'sehen’, v. Kamptz §22al. 42b 2. 66 [S.213]) Μ. der Leda Prosaref. Eumel, fr. 8 p. 99 Dav. (Ledas Zeugung)
V. Langholf
παντρ [241, 8°, 7H, 3h, le] Μ 1 [!«] l-t) άν^αστρωφών* 394, Sc. 121, L ,ά στρ... A 384, L J Hes. fr.43a,86; l-tj έπ Λοιχόμενοι* Z81, AT167, /7496 = 533, L ω355, h.27,10; -μ ό(μώς) Th. 178. 366 2a [1-] -η παπταίνοντι/α μ 233, Choer.fr. 1,5; -η δ9 άμφί 7V8O6, ί£34; -η γάρ ΜΥ7Ί, ΝΊ36, h.Ap.20; -7] τ(ε) Λ 156, Κ492; -η M43Q, λ 193 R-] -η Υ493 [ίχ] κατά στρατόν / πτόλιν φχετο -η £495 = Ζ104 = Λ 212 / 0383, ω413; περί δ9 εδραμε / περιδέδρομε -η £413, h. 1,12 Hurst; -η 1 φοιτήσασα Υ5; -η Ρ354,*ΩΊ99, ^405, ω 208, Th. 778 2b [-2] -μ (δέ) /711 ί, ΨΥ2Ί [-<]-# φοιτώντες Ορ.255 = 125; -η £739 [-*] -η δέ <£463
Σχ sch.D >4 384: πανταχοΰ (ebs. £495). είς ολον τό στράτευμα, ΝΊ36: πανταχόθεν
Β (wie άπάντη, s.d.) überall(hin), vgl. Lejeune, Adv. en -θεν 261 f., negiert durch ούδέ πη μ232ί, lc (in 1 am Ende), έκαστον Lwiederaufjnehmend A7166f., L genommen durch άλλοθεν άλλος ω 413 ff, έκάστφ 0 383L, ένθα και ένθα φ394, (ά)πάντας* Z81ff, /7496/501, L£354ff, h.Ap^Off, (jew. in 1 außer L d), vor / nach geogr. Aufzählg. h.Ap.20 / h.27,10; göttl. Agens A 384, F5, 0383+ (in 1), £739, 6H (außer Sc. 121), 2h, in Hektor-( Aias-) Kontext £495\ Z81, 7V806, £413, (/7111, £354,) /2799; in Rel.satz £739, Th.366, Op.255+, NS m. έπεί ΨΥ2Ί, φ405, μή ω355, ώς (δτε) Λ 156, Γ492 1 überallhin (άνά Α384, ¥z463f., κατά
£495+, 0383+, πρός μ 233, έπ9 Ορ.255+), gleichbed. m. (ζ.Τ. metr. gleichw.) πάντοσε (s.d. Bl), wie dieses bes. in Vbd. m. παπταίνω (s.d.), ferner m. (έπ)οΐχομαι (s.d.), φοιτάω, am (N)SA nur (LA 156, T492,,) <£463 (kontrast. 2), in Gl. L d, dir.R. A384, Z81 = ÄT167in s /7496in, «£463, μ233, (REn- de:) ω355, Sc. 121 Z81 λαόν έρυκάκετε πρό πυλάων 1 -μ
έποιχόμενοι = Κ 167ίη (έκαστον έγείρειαν) s /7496in (δτρυ- νον ηγήτορας) - 533 (vgl. metr. gleichw. £ 508) Α 384 λαοί 1 θνησκον έπασσύτεροι, τά δ9 έπφχετο κήλα θεοϊο 1 -η άν^ά στρατόν Δ εύρύν 9Αχαιών (dir.R.), kontrast. V.53 (Erz.), vgl. Η183 £495 κατν ^φχετο -η„ ' ότρύνων μαχέσασθαι = Ζ104 = Λ 212, kontrast. £779 0383 Τηλεμάχφ εικυΐα (Ath.) κατά πτόλιν L - ω413ex (Όσσα), vgl. /2703 Υ5 Θέμι- στα ^κέλευσεΛ θεούς άγορήνδε καλέσσαι 1 ή δ9 άρα -η 1 φοιτήσασα L Διός πρός δώμα νέεσθαι Ορ.255 (φύλακες) οϊ ρα φυλάσσουσίν τε δίκας και σχέτλια έργα ’ ήέρα έσσάμενοι, -η φοιτώντες έπ9 αίαν — {125}, kontrast. 01 Th.366 (Ώκεανΐναι, αΐ ρα) γαΐαν καί βένθεα λίμνης ' -η όμως έφέπουσι, vgl. 972f. h.27,10 -η έπιστρέφεται (Art.) Θηρών όλέκουσα γενέθλην ω355 (δείδοικα μή) έπέλθωσιν Ιθακήσιοι, άγγελίας δέ 1 -η έποτρύνωσι VN· πολιεσσι Λ 156 ώς δ9 δτε πυρ ... έμπέση ΰλη, 1 -η τ9 είλυφοων ^ανε- μοςΛ φέρει Υ492. 493 ώς δ9 άνά μαιμάει ... άγκεα πυρ 1 ... 1 τε κλονέων L u φλόγα είλυφάζει, ' ωζ ο γε -η θΰνε σύν έγχεϊ Hes.fr.43a,86 (τφ πόρε Πήγασο[ν) ωκυκα- τον ... ' -η άν[ Sc. 121 9Αρίονα ... ' L-ft άναστρωφ.αν και άρηγέμεν ως κε δύνηαι φ 394 τόξον ένώμα ' L άων, πειρώ- μενος ένθα καί ένθα 405 (έπεί) τόξον έβάστασε καί ϊδε -jj (überall hingeschaut >) ihn von allen Seiten inspiziert hatte
965
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
^463 ού πρ δύναμαι ίδέειν, -η ^δέ μοι δσσεΛ ' ... αμ πεδίον παπταίνετον, vgl. £679 f. μ 233 ούδέ πη άθρήσαι δυ- νάμην έκαμον L d ' -tj παπταίνοντι πρός πέτρην (vgl. metr. gleichw. *24) s Choer.fr. 1 (= Suppl. Hell. 317), 5,Π 2
überall (άμφί 7V806, *£34, Th.l76ff. 778, περί £739, Μ177, 7V736, £143, £354f., /2799, ω208, h. 1,12 Hurst), erste 2 St. evtl, noch zu 1; am (H)SA Λ/177. 430, ΝΊ36. 806, /7 111, ■£34, (Λ193,) h.Ap.20, in Exk. £739, dir.R. nur /V736, λ 193 (kontrast. 1), poetolog. Komm, des Dichters M177, h.Ap.20 (jew. + γάρ wie noch £354), vgl. /7111 Th. 178 (Ούρανός αμφί) Γαίη 1 ίμείρων φιλότητος έπέσχετο καί ρ9 έτανύσθη ' -η, eher breitete sich überall aus / lag ü. ausgestreckt als en tout sens (Mazon) / in every direction (West), vgl. full (Evelyn- White) / ganz (von Schirnding), s.a. πας Blaa u. vgl. IISp.591,60ff. 7V8O6 ^-η <5’ άμφί; φάλαγγας έπειράτο προποδίζων, 1 εϊ πώς οί εϊξειαν Ψ34 (πολλοί μέν πολλοί δ9 πολλοί δ9 ...) L j νέκυν κοτυλήρυτον έρρεεν αίμα, vgl. t?278 Μ430 -η δή πύργοι καί έπάλξιες αϊματι φωτών 1 έρράδατ9 177 L-/y γάρά περί τείχος όρώρει ... πΰρ ' λάϊνον ΝΊ36 L j σε πέρι ^στέφαν^ος πολέμοιο δέδηε (s. δαίω Β1) £739 (αιγίδα) ήν πέρι μέν -η Φόβος έ^ Δωται, ' έν δ9 "Ερις κτλ. £354 σάκεσσι γάρ έρχατο -η ' έσταότες περί Πατρόκλφ (subj.), kontrast. Δ 211 f. (obj.) /2799 σήμ9 έχεαν, ^περί δέΛ σκοποί ήατο -η (räuml.), kontrast. π365Γ (zeitl.) £413 (χερμαδίφ στήθος βεβλήκει) στρόμβον δ9 ώς έσσευε βαλών, L u έδραμε -η ganz im Kreis herum ω208 (οί- κ°ζ) l j κλίσιον θέε -η ganz rundum, vgl. £11 h. 1,12 Hurst (Νύση δρος, kein Hafen) ήλίβατο]ς πέτρη περιδέδρομε -η Th. 778 (Στύξ δώματα ναίει) πέτρησι κατηρεφέ9' άμφί δέ -η' κίοσιν πρός ούρανόν ^έστήρικτ^αι /7111 (έχετ9 άσθμα- τι, κάδ δέ οί ίδρώς έρρεεν) -η δέ κακόν κακφ L jO, vgl. £270 *£127 έπεί -η παρακάββαλον ... ΰλην λ 193 (έπήν έλ- θησι θέρος) -η οί (Laertes) κατά γουνόν άλωής ' φύλλων ... ιβεβλήαται^ εύναί h.Ap.20 πώς τ9 άρ σ9 υμνήσω πάντως εύυμνον έόντα; 1 -η γάρ τοι νομός t d φδής, 1 ήμέν άν9 ήπειρον ήδ9 άνά νήσους, vgl. Κ249 u.
zum Text A. Rengakos, H. Einzelschr. 64, 1993, 79 A.l
D v.l. //61, κ3 (vgl. West, Ptol.Pap.247f.)
G in Wiederholungsfiguren (vgl. πάγχυ G) Z79/81/3, Λ 212/7, M176/7/80, /7496/9/501, £354/6, ω 353/5, Th.366/9, h.Ap. 19/20/22, Choer.fr. 1, 3/5, m. πα/crvr-Asso- nanz A383f., £495+, 2V4O5, <£463 f., μ 233+ / A384, 7V4O4L, £412f.; in (assoz.) Zush. m. αιμα(τι) M43Q, P354/ 60, K493f., <£34, βαλών* £412f., <£127, A193f., h.Ap.20, ήατ(ο) <£127f., /2799, μάχε(σα)σθαι £495+f., /7496+, £353f., έπφχετο* lOx am Anf. von Bl, £354ff., ^394f., (έπ)ότρύνων* £495f., Z81ff, /7495+f., ω355, πειρωμενος* TV806, ^>394, πΰρ (dazu Fränkel, Hom. Gl. 51 m. A.2) A155f., Λ/177, Γ490ίΤ., έρρεεν /7110f., <£34, ΰλη* Λ 155f., X491f., «£127, φάλαγγας Ζ81 ff, Λ 212/5, 7V806, φόβος* £739, A/430ff, έφοίτων* T5f., ω413ff., Ορ.255
R. Führer
καντοδαχ(ός) [lh] eigtl. (vgl. άλλο-, τηλεδαπός) 'von überallher stammend’ > aller Art, verschiedenartigst, gleichbed. m. (metr. gleichw.) (s.d., bes. am Anf.); in dir.R.,
wie 18x von 38 L u h. Cer.402 όππότε δ9 άνθεσι γαΐ9 εύώ- δε[σιν ]ααρ<νο[Γσί} ' -οϊς θάλλη, τότ9 κτλ., s. 6ff 425ff, Cypr. fr. 4,2 ff. p.36 Dav., vgl. η 127f., ω343, v246f., Sapph. fr. 152 V. R. Führer
iravrotav [6\ 4°, 1H] M ίδρώς ' ^θεν έκΛ μελέων /7110, ^689, L , / έξ 7V28, 9Ί12 / p 171; -θεν Φ364, £428, Op.625 [^] -θεν 0623 [U«] -θεν £270 s ρ439
966


πάντοΦεν
πάντοσε
Β (von) überallher, von allen Seiten, vgl. Lejeune, Adv. en -θεν 246; in Vgl. Φ364, dir.R. £270+ in Vbd. m. (außer ς428 έκ/ξ +) Subst. im Gen.Pl. (Ortsveränderg.): ρ171 (δτε) έπήλυθε μήλα 1 -θεν έξ άγρών 7V28 βή δ9 έλάαν έπι κύματ9' άταλλε δέ κήτε9 ύπ9 αύτοΰ (Pos.) ' ^-θεν έκ, κευθμών Ψ\\2 (Ag. ωτρυνε) άνέρας άξέμεν ύλην 1 t u κλι- σιών überallher aus den Unterkünften /7110 καδ δέ οί ίδρώς 1 L j ^μελέων, πολύς έρρεεν = ¥/689'η überall vom Leib £428 (ώμοθετεΐτο) -θεν (πάντων Arist.) άρχόμενος L d überall von den Gliedern das erste Stück abschneidend allein (an Ort u. Stelle): £270 (έν Ζεύς φύζαν) βάλεν, ούδέ τις έτλη 1 μεΐ- ναι περί γάρ κακά -θεν έστη = ρ439, vgl. /7111 0623 (Δαναοί Τρώας μένον) αύτάρ ό (Hektor) λαμπ^όμενος πυ- ρί, -θεν ένθορ9 όμίλω allseits leuchtend von Feuer (Schade- waldt), vgl. A65f. Φ364 ώς δέ λέβης ζει ένδον έπειγ^ d πολλφ '...' -θεν άμβολάδην überall(her) aufwallend Op.625 νήα δ9 έπ9 ηπείρου έρύσαι πυκάσαι τε λίθοισι 1 -θεν, δφρ9 ϊσχωσ9 άνέμων μένος von allen Seiten, am (H)SE nur hier
G in Wiederholungsfiguren (vgl. πάγχυ G) /7110/1, £267/70 = ρ436/9; in assoz. Zush. m. πολύς* /7110, Φ 362 ff., £270+f. R. Führer
πάντο#(ι) v.l. /7515, h.Ap.403, s. πάντοσε Bl
παντοϊος [10\ 20°, 5H, 2h, le] Ml disyll. [1-] παντοΐ9 Hes.fr.33a, 14. 18 2 trisyll. 2a shape [-2J -a
h.Merc.484 [--~] -ai <w343 2b shape (---]: [---] -ου Σ281; -οι K249, ρ486; -ων άνέμων Β39Ί, P56, £293. 305; -οις άνέμοισιν /260; -η έν δ9 ν247; -ης άρετής / -ην αρετήν / -ης άρετησι / -ας άρετάς Ύ268 / σ205 / <5725 = 815 / 0642; -ης Hes. fr.306; -η φιλότητι / -ην φιλότητ9 h.Merc.575, ο246 -ην έν δ9 £77; -ην Σ471, *Ρ314, ν46, Th.830; -αι ζ/128; -ας «Ρ3Ο8, /348; -ων α 142 = <558 R-2] -ων άνέμων Ορ.621; -ους τε δόλους Γ202; -ην £234 = ψ 161; -αις Cypr.fr.41,7 ρ.36 Dav. 3 quadrisyll. [1.2«] -οισι δόλοισι γ 119. 122
Σχ sch.D Β39Τ. παντοδαπών (so too οη Γ202, 0642) L M. Biraud in 'Kühner’ 39-52 (39. 46 ff.)
B of all kinds, all kinds of attrib. exc. ρ486; foll. by LaA- λοτε, ... άλλοτε ... Σ471, Hes.Th.830 (5x L J, fr.33a, 14 (4x L J, assoc. w. ένθα ... ένθα Β39Ί, cf. K249. - Wdfld.: παντοδαπός 1 of concr. things (incl. winds et sim.), noun pl. or coli. sg. (Σ471, £77, v247) α 142 δαιτρός δέ κρειών πίνακας παρέθηκεν άείρας ' -ων = <558 (ν. om. quidam) τ/128 (ένθα πρασιαϊ) -αι πεφύασιν ω343 ένθα δ9 άνά σταφυλαι -αι έασιν £77 (έν κίστη έτίθει) έδωδήν -ην ν247 έστι μέν ύλη ' -η of winds (π. = Trom all direc- tions’): Β39Ί τον <5* (sc. σκόπελον) ου ποτέ κύματα λείπει ’ L-wv άνεμων,, δτ* άν ένθ9 ή ένθα γένωνται Ρ56 τό (sc. έρ- νος) δέ τε πνοιαι δονέουσι ' L £293 πάσας δ9 όρόθυνεν (Pos.) αελλας ' L d (νν.295f.: Εύρος, Νότος, Ζέφυρος, Βο- ρέης) 305 έπισπέρχουσι δ9 άελλαι ' L , Ορ.621 τότε L θυιουσιν αήται 1260 (άποπλαγχθέντες) -οις άνέμοισιν ύπέρ μέγα λαΐτμα θαλάσσης cp.: Σ471 (φϋσαι έν χοά- νοισιν) έφύσων ' -ην άϋτμήν έξανιεΐσαι, ' άλλοτε μέν σπεύδοντι παρέμμεναι, άλλοτε δ9 αυτε, ' δππως (έθέλοι [Heph.]), ref. in particular to force of blasts 2 of abstr. and verbal notions, sg. or pl.; often assoc. w. ideas of knowing (Γ202), teaching («P3O8, £234+, /348, Hes. fr. 306, h.Merc.484) et sim. (Ύ268 μιμνήσκεο, Ψ3\4 έμβάλλεο θυμφ) Γ202 είδώς -ους δόλους χ 119 σφιν (Trs.) κακά ράπτομεν (Grs.) άμφιέποντες ’ ν-οισι δόλοισι, 122 (πολλόν ένίκα) Όδυσσεύς ' L , Ψ3\4 μήτιν έμβάλλεο θυμφ 1 -ην, ϊνα μή σε παρεκπροφύγησιν άεθλα Υ249 στρεπτή δέ γλώσσ9 έστι βροτών, πολέες δ9 ένι μύθοι ' -οι, έπέων δέ 967
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς νομός ένθα καί ένθα (see Dihle, Homer-Probleme 71 f.) /348 θεός δέ μοι (Phemius) έν φρεσίν οΐμας 1 -ας ένέφυσεν h.Merc.484 δς τις άν αύτήν (lyre) ' τέχνη και σοφίη δεδαημένος έξερεείνη ' φθεγγομένη -α νόφ χαρίεντα διδάσκει Τ'308 (σε έφίλησαν [Zeus and Pos.]) και ίπποσύ- νας έδίδαξαν ' -ας £234 (άνήρ, δν 'Ήφαιστος δέδαεν και) Άθήνη ' τέχνην -ην = <//161 Hes.fr.306 -ης σοφίης (-ας σοφίας codd.) δεδαηκότα (a cithara-player) Ύ268 -ης άρετής μιμνήσκεο ν46 θεοί δ9 ^αρετήν, όπάσειαν ' -ην σ2Ο5 (πόσιος ποθέουσα) -ην L 0642 τοΰ γένετ9 έκ πατρός πολύ χείρονος υιός άμείνων 1 -ας άρετάς (-ην L u ν.1.), ήμέν πόδας ήδέ μάχεσθαι, ' και νόον έν πρώτοισι Μυκηναίων έτέτυκτο <5725 (πόσιν άπώλεσα) -ης άρετησι κεκασμένον έν Δαναοΐσιν = 815 Σ281 (άψ πάλιν είσ9 έπι νήας, έπεί κ9) ίππους 1 -ου ('this way and that’) δρόμου άση ύπό πτόλιν ήλασκάζων ο 246 (δν φίλει Ζεύς) -ην φιλότητ9
h. Merc.575 (Μαιάδος υιόν) έφίλησεν 'Απόλλων ' -η φιλότη-
τι, shown in the granting of favours of various kinds Hes.Th.830 (φωναι δ9 έν πάσησιν έσαν) κεφαλήσι 1 -ην δπ9 ίεΐσαι ... ^άλλοτε μέν γάρ, ' φθέγγονθ9 ως τε θεοϊσι συνιέ- μεν, άλλοτε δ9 αύτε fr. 33a, 14 φ (Periclymenus) πόρε
δώρα (ref. to ability to change into beings of all kinds) Ποσει- δάων ' παντοΐ9, L d έν όρνίθεσσι φάνεσκεν1 αίετός, άλλοτε δ9 αύ γινέσκετο (μύρμηξ ...) fr.33a, 18 είχε δέ δώρα 1 παντοΐ9 ούκ όνομαστά Cypr.fr.4,7 ρ.36 Dav. ωραις -αις τε- θυωμένα ειματα predic.: ρ486 (θεοί ξείνοισιν έοικότες) -οι τελέθοντες, έπιστρωφώσι πόληας ’becoming of all kinds’,
i. e. taking on all kinds of human appearances
D -ης ύλης in v. substituted for κ 242 by Callistratus
J. N. O’Sullivan
πάντοσε [24', 5°, lh] Μ 1 [l^w] -σε παπταίνων/ov- τε(ς) N649, Ρ6Ί4 / /24. 380; -σε Μ266, Ρ680, Σ479, ρ209. 366 2 [1.] -σ’ £508, Α606, h.Ap.403 RJ άσπίδι/α (...)
-σ’ έίση/ην N4G5 / Γ34Ί s 356 = /7250 s Ρ517 = F274 = Α 434” = Ρ43 = 7V16Oex = «Ρ818” s £300” = ΡΊ s Λ 61” s 7V157” = 803 ~ Μ294 s Φ581; -σ’ /7515
Σχ sch.D Γ34Ί: ^πανταχ,όθεν, £508: ,οΰ. ,όσε, Σ479: εις παν μέρος
Β in alle Richtungen, überall hin (κατά P680, ποτί χ 24), vgl. Lejeune, Adv. en -θεν 260, gleichbed. (u. am VA Lmetr. gleichw.j) m. πάντη Bl, stärker als (L J κυκλόσ9 (P392) *in Kreisrichtg.’ (II Sp. 1581, 18f.); άμφί / έκαστον wiederaufnehmend £506 ff., A605f., ρ208Γ / 365 f., negiert durch ούδέ που /24f.; göttl. Agens £508, /7515, Σ479, lh (in 1) 1
(am VA außer /7515) in Vbd. m. (außer ρ366 unmittelbar folgendem) Verb (Ptz. außer Λ/266, /7515, P680, lh), bes. παπταίνων* (nur Nom. im Ggs. zu cas.obl. bei Lmetr. gleichw. πάνττ/j, vgl. Ptz. έποιχόμενος E5(M m. göttl. Subj. im Ggs. zu menschl. bei L j, ferner finites φοιτήτην M266 m. menschl. Subj. im Ggs. zu Ptz. m. göttl. bei nicht L j); in dir.R. nur /7515, λ606 (kontrast. πάντη Bl), sonst in Erz. ρ 366 βή δ9 ϊμεν αίτήσων ένδέξια φώτα έκαστον, ' -σε χειρ* ορεγων, ώς εί πτωχός πάλαι είη £508 (άμφί νύκτα) ^Αρης έκάλυψε μάχη Τρώεσσιν άρήγων, ' -σ9 έποιχόμενος, vgl. metr. gleichw. Π 533 Μ266 Αϊαντε κελευτιόωντ9 έπι πύργων ’ -σε φοιτήτην, vgl. Ρ356 λ 606 άμφι δέ μιν (Her.) κλαγγή νεκύων ήν ' -σ’ άτυζομένων (Pfeilschußdrohg.), vgl. 0345 h.Ap.403 (Ap. έπόρουσε δελφίνι έοικώς νηί) τών δ9 δς τις έπιφράσσαιτο νοήσαι, 1 -σ’ (-Θ9 ν.1.) άνασ- σεισασκε, τινασσε δέ νήϊα δοΰρα schleuderte er sie nach allen Seiten zurück, s. Forstel, Apollonhymnos 270 /7515 (κλΰθι) δύνασαι, δε σύ (Ap.) -σ’ (-Θ9 ν.1.) άκούειν (πάντ9 έσακ· Zen.) '„άνέρι κηδομένφ, vgl. Γ277 /24 (μνηστήρες, δπως ιδον ανδρα πεσοντα, άνόρουσαν) ^·σε παπταίν,οντες
968


πάντοσε
παπταίνω
ποτι τοίχους (keine Waffen da) s 380in (φόνον ποτιδεγ- μένω αίεί) s Ν649*" (μή τις χρόα χαλκφ έπαύρη) Ρ6Ί4. 680 (άπέβη) L ,ων ώς τ’ αίετός '4 νν. GL' ώςτότε σοί (Men.) δσσε 1 -σε δινείσθην κατά έθνος εταίρων, 1 4 εί που (den Antii, ϊδοιτο), vgl. ¥'463 f. Σ’479 (Heph. ποίει σάκος) -σε δαιδάλλων (s.d.), περί δ’ άντυγα βάλλε 2 in Vbd. m. (unmittelbar folgendem) Adj. (am VE außer ρ 209) zur Betong. der Radialsymmetrie (s.a. Σ479 in 1 am Ende); 1° in 8 ExL, sonst (17‘) in Erz. ρ2Ο9 (κρηνην) αμφί δ’ άρ1 αίγείρων
ήν άλσος, 1 -σε κυκλοτερές resti. St. s.o. Μ 2 [^] od. II Sp. 1227, 42-44 (dazu 1230, 10ff.) od. I Sp. 1426, 26. 33. 35-9 (dazu 1428, 25ff.) bzw. 1431, 22ff.; 1432, 44ff. 51 f. 63ff.; 12 1433, 1 ff. 14ff. 24ff. 34 (P517)
D N 566a (= 649) G in Wiederholungsfigur (vgl. πάγχυ
G) Λ 434/7, TV803/6, m. πα/αντ-Assonanz TV649, P674, p366, /24. 380 / Λ/265Ε, Σ479, K274f., in assoz. Zush. m. 16 άντυγ(α) Σ479, K274f., βάλ(λ)ε(ν) Γ34Ί. 356, //250, 7V160, P517, Σ479, K274, δεινόν A606ff., h.Ap.401 ff., έθνος (der Gef.) TV648f., P680, έοικώς ' Λ606, h.Ap.400/3, άν/έπόρουσε/αν /23f., h.Ap.400/3, παπταίνων* N649, 20 P674, Λ606ff., /24. 380, ποίει* Σ478Γ, ρ207ff., φαεινή* A434L, TV8O3ff., P679f., Σ479 R. Führer
παντοτροφον v.l. h.Ap.21 άν’ ήπειρον -ον (πορτιτρό- 24 φον [q.v.] pars codd., rec. edd.) ήδ9 άνά νήσους
πάντως [Γ, 2°, 3h] Β ganz u. gar (nicht), emphat. Ausdr. von Subjektivität, stets m. Zukunftsbezug; hom. neg. am VA = 28 SA (: πάμπαν, πάγχυ) auf Verb bzg., nachhom. pos. [-1] auf Nomen bzg.; in dir.R. (RAnf. τ91) bis auf letzte Perik. (Dialog Dichter-Ap.) (9450 -ως, οίον έμόν γε μένος καί χεΐρες άαπτοι, 1 ούκ άν με (Zeus) τρέψειαν δσοι θεοί τ91 -ως, 32 θαρσαλέη, κύον άδεές, ού τί με (Pen.) λήθεις 1 έρδουσα μέγα έργον, δ σή κεφαλή άναμάξεις υ180 -ως ούκέτι νώϊ (Mel. u. Od.) διακρινέεσθαι όίω 1 πριν χειρών γεύσασθαι, έπεί σύ περ ού κατά κόσμον ' αίτίζεις h. 1,11 ώς δέ τάμεν 36 τρία, σοί -ως τριετηρίσιν αίεί 1 άνθρωποι ρέξουσι ... έκα- τόμβας unbedingt alle 3 Jahre h.Ap. 19 πώς τ’ άρ σ9 υμνήσω -ως εύυμνον έόντα; = 207 in jeder Hinsicht gut besingbar
G in Wiederholungsfigur (vgl. πάγχυ G) r91ff., 40 h. Ap. 19f./22 R. Führer
πανυπέρτατος [1°, le] L ‘Stubbings·*· in Wace-Stubbings, Companion 398 ff. (399—402); 2S.West+ in Odyssey vol. I 62— 4; 3Heubeck+, Odyssey on <21—7
B all highest (i.e. uppermost), highest of all 1 in geogr. descript. <25 αύτή (sc. Ιθάκη) δέ χθαμαλή -η είν άλί κείται ' πρός ζόφον, αί δέ (other islands) τ’ άνευθε πρός ήώ τ9 ήέλιον τε. Assumption that this must be reconciled with actual geogr. has led to forced interpretat, (-η πρός ζόφον taken as Tarthest towards the north’ already in antiquity: further L1); without this assumption natural sense is 'lies highest of all (i.e. farthest up towards the horizon and so farthest out'. cf. use of άνω /2544) in the sea towards the west’; in view of πρός ζόφον (clearly *west’ in contrast to ήώ'. cf. s.v. ζόφος Bl) unattractive suggestions that υπέρ (in £300: see Hoekstra on £299—301) or καθύπερθε (q.v. B5b) might mean 'north of vel sim. not relevant 2 metaph. of rank, power Alcmaeonis fr. 3 p. 139 Dav. Γή, Ζαγρεΰ τε θεών -ε πάντων See also υπέρτατος J. Ν. O’Sullivan
πανυστατος [2\ 1°] Σχ sch.D ν'532: πάντων τελευταίος Β last of all in temp.-loc. sense (i.e. both later than and behind the others) ¥'532 -ος ήλυθεν άλλων (in chariot- race) 547 κεν οΰ τι -ος ήλθε διώκων (if he had prayed to the gods) /452 (Polyphemus to ram: „πολύ πρώτος πρώτος δέ πρώτος δέ ...) νΰν αυτε -ος (η. ύστατος λελειμμένος ν.448) Opp. πάμ πρώτος See also ύστατος
J. Ν. O’Sullivan
παππάζω [I1] denom. from πάππα; call one papa £408 ού δηναιός δς άδανάτοισι μάχηται, ' ούδέ τί μιν παΐδες ποτί γούνασι -ζουσιν ' έλθόντ9 έκ πολέμοιο
J. Ν. O’Sullivan
πάππα(ς) [1°] Ε redupl. Lallwort; cf. άττα, τέττα. — Deriv.: παππάζω L + Skoda, Redoublement 186 f., Chantraine, Dict. 855
B voc. παππα: papa, daddy, affectionate form of address used by child (wheedling in mouth of teenager Naus., who wants a favour) to father ζ5Ί (Naus, to Alcin.:) „πάππα φίλ9, ούκ άν δή μοι έφοπλίσσειας άπήνην ' - Wdfld.:
παττ/ρ, άττα, τοκεύς J. Ν. O’Sullivan
παπταίνω [18', 8°, 1Η, lh, 1β] Ε prob. rel. to πέπταμαι, see L3 F pres.: 3rd P. -αίνετον 1; -αίνων 8, ^αίνοντμ 1, L Λα 1, nom. L Λε 1, L Λες 1 fut.: άπο-ανέουσιν 1 aor.: -ηνεν 5; -ήνας Ί, -ήναντα 1; σήνασΛα 1, L ja) 1
Μ 1 trisyll. [1-2] -αίνων Δ200, TV551, ΡΙ 15; -ηνεν δ(ε) Ξ 507 = /7283, Λ/333, Ρ84, /381; L“^va^j δ9 h.Merc.246; L Θ269 [2_2] πάντοσε ^-αίνωνΛ TV649, Ρ674; δεινόν L d λ 608, ω179; L d Ορ.444; τρέσσε δέ c-ήνας^ Λ 546, Ρ603; L , /1497 = 0574; -ήνασ(α) Ύ463 [---] δέ L j ρ330 2 quadrisyll. 2a [-1«^] -αίνετον
Ψ464 2b [i-2w] -ήνασα δέ τ552 [---~] πάντη L-aivov- τ.ι/α μ 233, Choer. fr. 1(= Suppl.Hell.317),5Colace; πάντοσε -αίνοντε(ς) /24. 380; δέ -ήναντα Ψ690 3 pentasyll.
[L«2«] άπο-ανέουσιν S101
Σχ sch. D Α200: περιβλέπων. έρευνών, 497: άμφί έ -ήνας* περί αύτόν περιβλεψάμενος, S101: άποπαπτανέου- σιν ήτοι εις τάς ναΰς άποβλέψουσιν ή άλλαχόσε, δ έστι φεύξονται
L 'Mutzbauer, Tempuslehre II 70; 2Snell, Entdeckung7 14. 16; 3Tichy, Onomatop. Verb. 339-341; 4de Boel, Gl. 65, 1987, 19ff.; 5Lonsdale, CJ 84, 1988, 325-333; 6R.A.Prier, Thauma Idesthai, Tallahassee 1989, 26 B look searchingly (for, in expectation of), spied aor. (3), άπο- away fut. (ΞΊ01 in 2); often in fear (not „always“ as 44 Hainsworth, Iliad on Λ/333); connot. of motion fround’, 'about’ LSJ) sec. and context dep., often in single direction (but even then prob. w. eye-motion), as shown e.g. by some direc- tional prep.s/adv.s (see L4): άμφί Δ49Ί, 0574, άνά Λ/333, 48 ¥'464, h.Merc.246, έπί Λ 546, Λ463, κατά Ρ84, /381, μετά Ορ.444, ποτί /24, πρός μ 233; sim. adv.s: πάντη μ 233, Choer.fr.l(= Suppl. Hell. 317), 5 Colace, πάντοσε 7V649,
P674, /24. 380; w. foll. δπρ Ξ507 = /7283 [« /43 in D]; 52 δεινόν Λ608, ω!79, w. acc. (of pers.) 2x (1); w. final μή cl.
TV649, final εί Λ/333, /381, Lcf. P674ff.J; subj. δσσε ¥'464 (είσορόωντι), μ 233 L d,; after στη δέ Δ 497, Θ269, Λ 546, Ρ115, ω 179, έστη Χ463; fulfilment expr. by άθρήσαι μ 233, 56 γνώναι Ρ84, ίδεϊν Λ/333, /381, νοήσαι Δ 200, Ρ115, Ύ463, τ552, L j, see L422, w. δέρκεσθαι Ρ6Ί4. - Wdfld.: see ίδεϊν 1 pres., dur., ongoing activity, intended obj. not yet perceived or part of ongoing danger; vivid descr. often in 60 emph. and allit. VB: πάντη / πάντοσε / δεινόν -αίνων* la dir. sp. w. ref. to own activity (w. ού / ούδέ πη), like 3a (aor.) μ 233 (I went armed to the prow) ένθεν γάρ μιν έδέγμην πρώτα φανεΐσθαι 1 Σκύλλην 1 ούδέ πη άθρήσαι 64 δυνάμην' έκαμον δέ μοι δσσε 1 ^πάντηΛ -αίνοντι πρός ήε- ροειδέα πέτρην (έδέγμην; see /380 in b, Θ269 in 3b) ¥'464
969
970


παπταίνω
παραβλήδην
τάς πρώτα ϊδον περί τέρμα βαλούσας, 1 νΰν δ* οΰ πτ] δύναμαι ίδέειν' L j δέ μοι δσσε ' άμ πεδίον -αίνετον είσ- ορόωντι Choer.fr.l(= Suppl. Hell.317),5Colace νΰν δ’ δτε πάντα δέδασται, έχουσι δέ πείρατα τέχναι, 1 ύστατοι ώστε δρόμου καταλειπόμεθ', ουδέ πμ έστι 1 L u -αίνοντα νεοζυ- γές άρμα πελάσσαι (ref. to author’s sit.) 1 b narr. w. ref. to 3rd pers. w. extemal descr.: P674 (Men. άπέβη) πάντοσε -αίνων ως τ* αίετός, δν ρά τέ φασιν 1 όξύτατον δέρκεσθαι πετεηνών, ' δν τε και ύψόθ' έόντα ... ούκ έλαθε πτώξ 1 θάμνφ ύπ' άμφικόμφ 1 ... ' ως δσσε φαεινώ 1 πάντοσε δινείσθην πολέων κατά έθνος εταίρων, 1 εϊ που ... (Antil.) ιδοιτο. ' τόν δέ μάλ' αιψ' ένόησε (cf. 115) (δεινόν 'dreadfully’, cf. δέρκομαι ΒΙΙ:) λ 608 (Her. like dark night, bow and arrow ready) ^δεινόν -αίνων αίει βαλέοντι έοικώς ω\Ί9 στη δ' άρ έπ' ουδόν ιών έκχεύατ' όϊστούς ' L βάλε δ' Άντίνοον, emph. on descr. and hence not aor. (3) II w. acc.: zA200 βή δ' ίέναι κατά λαόν 1 -αίνων ηρώα Μα- χάονα' τόν δ' ένόησεν (standing among his troops) P115 στη δέ μεταστρεφθείς, έπει ϊκετο έθνος έταίρων, ' -αίνων Αϊαντα 1 τόν δέ μάλ' αίψ' ένόησε (cf. 674 above) simi- lar: Op.444 (a forty-year-old, who ploughs a Straight furrow) μηκέτι -αίνων μεθ' όμήλικας, άλλ' έπι έργφ ' θυμόν έχων in fear / expectation of attack, always on guard (for)'. TV551 έπόρουσε, και αϊνυτο τεύχε' άπ' ώμων ' -αίνων9 Τρώες δέ περισταδόν άλλοθεν άλλος 1 οΰταζον σάκος 649 έχάζετο κήρ' άλεείνων ' ^ΐάντοσε -αίνΔων μή τις χρόα χαλκφ έπαύ- ρμ /380 έζέσθην ποτι βωμόν, ' L άοντε, φόνον ποτι- δεγμένω αίεί (cf. 381 in 3 b, ποτιδ.'. see μ 233 in a) for weapons: /24 δπως ϊδον άνδρα πεσόντα '... άνόρουσαν όριν- θέντες κατά δώμα, 1 L Λοντες ποτι τοίχους (but no weapons to be had) 2 fut. άπο- (only such perception vb. in EGrE) S101 ήμϊν δ' αίπύς όλεθρός έπιρρέπμ. ού γάρ 'Αχαιοί ' σχήσουσιν πόλεμον νηών άλαδ' έλκομενάων, ' άλλ' άπο-ανέουσιν, έρωήσουσι δέ χάρμης look (άπό πολέ- μοιο) for flight, cf. LSJ άφοράω II 3 aor. spied, perceived (completed and fulfilled visual search) 3 a dir. sp., like 1 a (+ νοήσαι) τ552 (I awoke from the dream) -ήνασα δέ χήνας ένι μεγάροις ένόησα (παρά πύελον, ηχι πάρος περ) 3 b narr., 3rd p. other instances (see a) w. concluding νοήσαι, γνώναι (cf. ίδεϊν χ381 below): Μ333 -ηνεν δ' άνά πύργον 'Αχαιών, εϊ τιν' ιδοιτο ' ηγεμόνων, δς τίς οί άρήν έτάροι- σιν άμύναΓ ' ές δ' ένόησ' Αϊαντε Ύ463 (παλλομένη κραδίην) έπει πύργον τε και άνδρών ίξεν δμιλον, 1 έστη -ήνασ' έπι τείχεϊ, τόν δ' ένόησεν ' έλκόμενον Ρ84 (Hektor heard that Men. killed Euphorbos, άχος πύκασε φρένας) -ηνεν δ' άρ' έπειτα κατά στίχας, αύτίκα δ' έγνω (the corpse being despoiled) II archery (see λ 608, ω 179 in 1b): 0269 jrtfj <5/ άρ' (Teukros) ύπ' Αϊαντος σάκεϊ ... ' ένθ' Αίας μέν υπεξέφερεν σάκος, αύτάρ δ γ' ήρως ' -ήνας, έπεί άρ τιν' οϊστεύσας έν όμίλφ ' βεβλήκοι (αύτις ιών δύσκεν είς Αϊαντα), see Ameis-H.; ν.296 δεδεγμένος, cf. μ 233 in 1 a other instances in battle action: /1497 L Λέ μάλ' έγγύς ιών καί άκόντισε δουρί ' άμφί έ -ήνας = 0574 (έκ δ' έθορε), nearest target is nearest danger and vice versa (w. Kirk, Iliad on ύ497 rather than w. Janko on 0574) /381 -ηνεν δ' Όδυ- σευς καθ' εον δόμον, εϊ τις έτ' άνδρών (remained alive, τούς δέ ϊδεν dead), cf. 380 in 1 b Λ 546 (Zeus instilled flight in Ajax) L Λε τάφων, οπιθεν δε σάκος βάλεν 1 ^τρέσσε δέ -ήναςΛ έφ' ομίλου θηρί έοικώς ' έντροπαλιζόμένος P6Q3 (Leitos wounded on wrist) L ,, έπεί ούκέτι έλπετο (to wield his spear) he looked anxiously at his wrist Ξ507 πάντας ύπό τρόμος ελλαβε γυϊα, ' -ηνεν δέ έκαστος δπμ φύ- γοι αίπύν όλεθρόν — Π 283 (— /43 in D), 'successfully spied an escape route’ boxing: ^690 έπί δ' ώρνυτο δϊος 'E- πειός (boxing), ' κόψε δέ -ήναντα παρήϊον, he had opened 971
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
his guard to observe Epeios, Observation violently ended for obj.s: ρ33Ο νεΰσ' έπί οί καλέσας' ό δέ -ήνας έλε δίφρον 1 κείμενον, ένθα τε δαιτρός έφίζεσκε h.Merc. 246 -ήνας δ' άνά πάντα μυχόν μεγάλοιο δόμοιο (opened 3 closets, ν.253 ένθ' έπεί έξερέεινε μυχούς )
Compd.: άπο- in 2
D TV 566a (= 649 in Blb); /43 (= S507 = /7283 in B3) pauci, see Heubeck, Odyssey ad 1.; further, this would be only instance where aor. ref. to unfulfilled visual search, cf. B3 introd. W. Beck
παρα, παραί, πάρ, παρέκ, παρέξ L I παρά, παραί, πάρ 1 myk.: pa-ro, Präp. (m. Dat.), auch in Kompos., s. DMic.II 85f. m. Lit.; allg.: SchwyzerII 491—8; Untermann, Einführg. in d. Sprache Hom.s, Heidelberg 1987, 108; Meier-Brügger, Gr.Sprw.I 156 (m. Lit.) 12 Etym.: Friskll 472f., Chantraine, Dict. 856f. 13 zur Präp.: Chaintraine, Gr.h.II 3 u.
120—4; Fritz, Lokalpartikeln 179—202; B.Giseke, Die allmähl. Entstehg. der Gesänge der II. aus Untersch.en im Gebr. der Präp.en nachgewiesen, Göttingen 1853, 99—105; Hermann, Sprachw. Komm. 82; F. Illek, Über den Gebr. der Präp.en bei Hes. II, Brünn 1889, 12—14; Luraghi, in: 'Kühner’ 181 f.; Leaf zu /470; Monro, H.Gr. 175—77; Porzig, Satzinhalte 164f.; Shipp, Studies 133f.; Waanders, in: 'Kühner’ 313ff.; Wackernagel, Synt.II 196. 236 14 zu Kompos.: Fritz, a.O. 198ff.
15 zu einzelnen Stellen: Palmer, in: Companion 140 (zu A611); Benicken, Studien II 997 (zu TV267), a.O.I 645 f. (zu TV605); Janko, Iliad zu TV775; Leaf zu TV787; Düntzer, Zen. 70 (zu Ξ455); Schwyzer, Kl.Schr. 25 (zu 0122); van der Valk, Text.Crit.Od. 127f. (zu £144); Giangrande, RhM 114, 1971, 129f. (zu o386 u. σ383) Stellen: s. Gehring u. Hofinger; Nachträge: h.Cer.395, h.Merc.472, h.31,11 Verbalkomposita m. παρ-, παρα-, παραι- (s. unter den einzelnen Verben): -αείδω (?, zu /348 s. I 157,24), -αείρω (I), -αίσσω, -αμείβω, -απαφίσκω, -αυδάω, -βαίνω, -βάλλω (u. παρακατα-), -βάσκω, -βλάπτω (?, s. ψ/14), -βλώσκω, -γίγνομαι, -δαρ- θάνω / δραθεϊν, -δέχομαι, -δίδωμι, -δραμεϊν, -δράω (Ί, s. ο 324), -δύνω, -εζομαι, -ειμι (ίέναι u. είναι), -είπεϊν, -ελαύνω/ελάω, -ελθεϊν, -έλκω, -έρχομαι, -ευνάζω, -έχω, -ημαι, -ιαύω, -ίζω, -ίημι, -ίστημι, -ίσχω, -κείμαι, -κλίνω, -κρέμαμαι, -λέχομαι (u. παρακατα-), -μένω, -μιμνήσκω, -μυθέομαι, -νηέω, -νήχω, -νίσομαι, -οίχομαι, -πείθω, -πέμπω, -πλάζω, -πλώω, -πνέω, -σκώπτω (?, s. h. Cer. 203), -στείχω, -σφάλλω, -τεκταίνομαι, -τίθημι, -τρέπω, -τρέω, -τροπέω, -τρωπάω, -τυγχάνω, -φαίνω, -φεύγω, -φημι, -φθάνω
II παρέκ, παρέξ Schwyzer II 429 f. Stellen s. Gehring u. Hofinger; Nachtrag: π 165 Verbalkompos. m. παρεκ-, παρέξ- (s. unter den einzelnen Verben): -βαίνω, -ειμι, -είρω, -ελαύνω, -ελθεϊν, -ίημι, -κλίνω, -τίθημι, -φεύγω (παρεκ- προ-) M.Schmidt
παραβλήδην [V] Εχ sch.min. P.Berlin 11518 zu /16: -η[ν οιον άπα]τήδην (supplevi ex Ap.lex. 128,5; άμαρ]τήδην vel όμαρ]τήδην Klaffenbach) μετ[...]λογισμοΰ, sch.D Δ 6: παραβολάδην άπατητικώς. ή παραβαλών την οιρχην τοΰ λόγου πριν έκεϊνον άποσιωπήσαι, vgl. sch. z!6a/b u. A. Rengakos, Ap. Rh. u. die ant. Homererkl., München 1994, 125 L Bergold, Zweikampf 136 f.
B uns., seit Ant. (s. Σχ) zahlreiche Erkl.: (zu ^παρα· βάλλ,ω 'hin-/vorwerfen’ vgl. βάλλω IΒ12) 'einwerfend’, 'beiläufig* (1) od. 'entgegnend* (2); (zu nachep. L Λω ’daneben- werfen*) 'mit einem Seitenhieb, einer Anspielung* (Ameis-H., La Roche, Schadewaldt ['mit seitwärts zielender Rede’]) (3)ϊ (zu nachep. [Hdt., Th.] L Λομαι 'betrügen*, 'täuschen*) entwe972


παραβλήδην
παραχοιτις
der 'listig’, 'täuschend’(4) od. 'mit böser Absicht* (5); (zu nachep. L jW 'vergleichen’) 'vergleichend’ (6) Δ 6 έπειρατο (Zeus) έρεθιζέμεν 'Ήρην 1 κερτομίοις έπέεσσι π. άγο- ρεύων (folgt dir.R.) listig paßt gut im Kontext, bezogen auf Redeinh. (V.l6ff.), aber dies auch schon in κερτομίοις έπέεσ- σι ausgedrückt, beiläufig einwerfend durch άμβλήδην Χ4Ί6 ('einleitend’) u. ύποβλήδην A 292 ('ins Wort fallend’) empfohlen, vgl. παραιβόλα h.Merc. 56 (Nachahmg. von π.?)
Μ. Schmidt
παραβλώ(ψ) [Ρ] E wahrsch. zu (nachep.) (παρα) βλέπω, Ablaut nicht ungew. u. Assoz. zum Typ γλαυκώψ naheliegend; sehr komplex dagg. Szemerenyi (Scripta minoraIII 1367ff.): aus (παρα)βάλλω + δψ, wovon dann παραβλέπω (u. βλέπω)
Σχ sch.D 7503: -ες* παρηγμέναι. διάστροφοι τούς οφθαλμούς, επειδή οί ίκετεύοντες ύπέρ του ελεεινόν φαίνεσ- θαι προσίασιν οίκτροι τά σχήματα αύτών καί τάς θέας έχοντες
Β zur Seite blickend od. schielend 7503 (Phoinix:) „καί γάρ τε Λιταί είσι Διός κοΰραι μεγάλοιο 1 χωλαί τε ρυσαί τε -ώπές τ9 όφθαλμώ (-ών, -ούς vv.ll.)“ — entweder 'schauen’ die personif. 'Bitten’ nur scheu 'zur Seite’, weil sie sich nicht geradeaus zu schauen trauen (so z.B. Thornton, Iliad 117), od. sie haben ein körperliches Gebrechen; dafür sprechen χωλαί (Opp. άρτίπος V. 505) u. ρυσαί, die auch körperl. Eigenschaften bez., nicht Verhaltensweisen, sowie Akk. όφθαλμώ Μ. Schmidt
παραί s. παρά
παραιβασί(η) [1H] (nom.act. zu βαίνω Bll 11 [morphol.] bzw. 12 [sem.]:) Übertretung, Verfehlung, Übergriffe, metr. Altem. zu gleichbed. ύπερβασίη, vgl. Porzig, Satzinhalte 199 Th. 220 (Νύξ Μοίρας και Κήρας έγείνατο) αϊ τ9 άνδρών τε θεών τε -ας έφέπουσιν, vgl. V.222, Op.254. 334, ρ487. — Wortf.: άτασθαλίη, κακοεργίη, κακορραφίη, ύβρις, ύπερβασίη D Hes. fr. 164 R. Führer
παραιβάτ(ης) [Ρ] Σχ sch.D z.St.: οί έπι ^τών άρμάτωνΛ συμπολεμοΰντες. τοΰτ9 έστι κύριοι L d
L Delebecque, Cheval 166f.; Detienne, in: Vernant, Pro- blemes de la guerre 317 f., Wiesner, Arch. Hom. F 24. 110; Schmidt, Erklärungen 159 A.2
B (nom.ag. zu βαίνω ΒΗ 11:) eigtl. Zusteiger, Nebenmann, Beifahrer, vom (Streitwagen-)Kämpfer im Ggs. zum Wagenlenker (s.a. ίππεύς Bl Vorbem.), vgl. ιπποβάτας ίπ<π>ο- στρόφος (Greenhalgh, Warfare 59) Ψ132 αν δ9 έβαν έν δί- φροισι -αι ηνίοχοί τε (rituelle Totenehrg., nicht Kampfsit.!), vgl. formal ν 110 R· Führer
παραιβολ(ος) [lh] uns., adv. -a, vgl. παραβλήδην: wegen Bezug zu έξ αύτοσχεδίης (vgl. Ludwich, Hymnenbau 87) wohl einwerfend, improvisierend (Bergold, Zweikampf 136 A.2): wenn zu Inh. der Lieder, dann 'anspielend’, 'scherzhaft’ od. 'dreist’, 'frech’ (vgl. Radermacher, Hermesh. 75, A.-H.-S. z.St) h. Merc. 56 (der Gott sang) έξ αύτοσχεδίης πειρώμενος, ηύτε κοΰροι ' ήβητάί θαλίησι -όλα (παραίβολα v.l., Rademacher) κερτομέουσιν Μ. Schmidt
ΠαραιΦυρέη v.l. fur Άραιθυρέη Β5ΊΙ, s. Bd. ISp. 1166,30 f.
παραίσια [V] Σχ sch.D Δ381: έναντία παρεκτός τοΰ αίσιου, δ έστιν απασι χαλεπά
973
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Β mit ungünstiger Vorbedeutung, auf Unglück weisend, vgl. εναίσιμος (m. Wortf.) Δ 381 (Erz.: Tyd. u. Polyneikes erbaten in Myk. Hilfe für den Kampf gg. Theben) οί δ9 έθελον δόμεναι και έπήνεον ώς έκέλευον ' άλλά Ζεύς έτρεψε -α σήματα φαίνων Μ. Schmidt
παραιφαμενος s. φημί
παραιφασίη suppl. Hes.fr.204,64 παρα}ιφασίη\ Cat.fr. dub.5ΙΑ,3 Trav. (vgl. Bartoletti, in: Festschr. Paoli 71 IT.)
Μ. Schmidt
παραίφασις, πάρφασις [3‘] Σχ sch. D A 793: συμβούλια, ^παραίνεσιςΛ, 0404 παραμυθία, L Ξ217: ένεστι δέ και ομιλία παραινετική
Β (zu παράφημι) Zureden, Zuspruch', (im erot. Kontext) Verlockung, Verführung Λ 793 (Nestor zu Patr.:) „τίς δ9 οίδ9 εϊ κέν οί (Ach.) σύν δαίμονι θυμόν όρίναις 1 παρειπών; άγαθη δέ -αίφασίς έστιν εταίρου“ =·= 0404 (Patr. zu Euryp.) Ξ217 (Aphr. gibt Hera Gürtel) ένθα δέ οί θελκτήρια πάντα τέτυκτο' 1 ένθ9 ένι μέν φιλότης, έν δ9 ίμερος, έν δ9 όαριστύς, -φασις, ή τ9 έκλεψε νόον πύκα περ φρο- νεόντων, V.217 beschreibt d. Funktion der Dinge, d. im Gürtel stecken: (all diese θελκτήρια ergeben) eine Verführg., die auch dem vernünftig Denkenden die Übersicht raubt, weder Annahme eines Asyndetons (s. Σχ) noch daß insertum eum ab rhapsodis (Heyne z.St.) od. „oral misunderstanding“ (Janko, Iliad z.St.) notw. - Wortf.: παραρρητοί, πείθω, vgl. έέρση (Th. 83), αίμύλιος, μαλακός u. μείλιχος als Beiw. von 'Wort, Rede’; παρείπω (A793+ im Kontext - sonst s. είπεϊν BII5), παράφημι (z.B. A 577) Μ. Schmidt
παραχαίρι(ος) [1H] (zu καιρός) eigtl. danebentreffend (vgl. καίριος) i.S.v. einen Mißgriff darstellend, ungehörig Op.329 δς τε κασιγνήτοιο έοΰ άνά δέμνια βαίνη ' κρυπτα- δίης εύνης άλόχου, -α ρέζων sich vergreifend, vgl. V.238, 0307. 329, υ 16. 287, II Sp. 675,68 ff. R. Führer
παρακλιδον [2°, lh] L Luther, Wahrh. u. Lüge 110Γ.; J.- P.Levet, Le vrai et le faux dans la pensee archaique, Tomei, Paris 1976, 224 f.
B lit. *in a männer that involves leaning or bending (trans.) to the side* 1 lit. sideways h.Ven. 182 οσσε -ov (i.e. tuming them aside; cf. δσσε πάλιν κλίνασα Γ427) ετρα- πεν άλλη (i.e. away from Aphr.) 2 metaph. evasively 5348 (ταΰτα δ9, α μ9 είρωτφς) ούκ αν έγωγε ’ αλλα παρέξ ειποι- μι -όν ούδ9 άπατήσω' 1 άλλά (ούδέν κρύψω έπος) « p 139
J.N. O’Sullivan
παραχοίτης [2\ 1“] Σχ sch.D Ζ430: άνήρ L Gates, Kinship Terminology 18 f.; Meier, -ίδ- 43
Β husband, human or divine Z430 (Androm. to Hector: „σύ μοί έσσι πατήρ καί) μήτηρ ' ήδέ κασίγνητος, σύ δέ μοι ιθαλερρς -της" 0156 (Τρώων αλοχοι) τάων έν κο- νίησι βάλες (Diom.) θαλερούς -τας Th.928 ('Ήρη δ9 'Ήφαιστον) ού φιλότητι μιγεϊσα ' γείνατο, καί ζαμένησε καί ήρισεν φ -τη (who had given birth to Ath.). — Wdfld.: άκοίτης, άνήρ (Blaabb), κουρίδιος (subst. o22), πόσις; cf. νυμφίος See also παράκοιτις J.N.O’Sullivan
παραχοιτις [8‘, 9°, 4H, lh, le] F -τις 10, -τι 4, -τιν 9; on accent see Wackemagel, Kl. Sehr. II1169 f.
Μ 1 kJJ -τις ψ92 2 U«‘x] Διός κυδρή/ήν -τις/
ιν ΣΙ 84, Th.328 / Λ580; κυδρήν -ην ο26; (καί) αίδοίη/η -τις/ι Φ479, /451 / 381; σύν αίδοίη -τι Sc. 14. 46, 974


παράχοιτις
πάρδαλις
h.Cer.343; ήν/ήν -τις/ιν Hes.fr.280,27, S346; -τις 2160 = Σ365, /590, <5228; θαλερήν -τιν (cf. παρακοίτης) Γ53; Ίφι- μέδειαν / Πηνελόπειαν, Άλωήνος / Όδυσσήος -τιν λ 305, φ 158; άνδρι πόρον+ -τιν Ώ60, inc.auct.fr. POxy. 2512 fr.2,4 (άν]δρζ πόρεν παράκ[οιτιν); -τιν λ298 Σχ sch.D Γ53: γυναίκα, ^γαμετή^ν, Δ60: L d
L Gates, Kinship Terminology 16—18; Meier, -ιδ- 13. 43; Weinsanto in E. Levy (ed.), La femme dans les societes antiques, Strasbourg 1983, 45—58 (47)
B wife (1), perh. other female sexual partner (2), human or divine; of definite pers. exc. o26. Epith.: αίδοίη+, έύ/ήύζω- νος+, θαλερήν, ίφθίμη, κυδρή+. — Wdfld.: see δάμαρ Β introd. (but π. not in 'made her his wife’) 1 wife, 6x of Hera as spouse of Zeus Γ53 γνοίης (Alex., if he were to fight Men.) οϊου φωτός έχεις θαλερήν -τιν 2160 (Hera to Zeus:) „σή -τις ' κέκλημαι" = Σ365 ΣΙ84 'Ήρη Διός κυδρή -τις = Th.328ex Ξ346 άγκας έμαρπτε Κρόνου παΐς ήν -τιν Φ479 Διός ^αίδοίη -τιςΔ (η. άλοχος ν.512) χ451 θυγατέρες τε νυοί τε και L d 1 Νέστορος, Ευρυδίκη, πρέ- σβα Κλυμένοιο θυγατρών 381 δίδωθι δέ μοι (Nestor) κλέος έσθλόν, 1 αύτώ και παίδεσσι και ^αίδοίη -τιΛ (ν.381 om. L) Sc. 14 δώματ9 έναιε (Amphitryon) σύν L ' νόσφιν άτερ φιλότητος = 46ex h.Cer.343 ήμενον (Hades) έν λε- χέεσσι συν L d (Perseph.) /590 Μελέαγρον εύζωνος -τις ' λίσσετ9 Ώ60 (ήν [Thetis]) θρέψα (Hera) και άνδρι πόρον -πν inc.auct.fr. POxy.2512 fr.2,4 άν]δρι πόρον παρ- άκ[οιτιν 5228 Πολύδαμνα Θώνος-τις λ298 Λήδην τήν Τυνδαρέου -τιν 305 Ίφιμέδειαν, 9Αλωήος -τιν ο26 (Ath. to Tel.: „Put a good handmaid in Charge of your posses- sions) εις ό κέ τοι φήνωσι θεοί κυδρήν -τιν" φ 158 Πηνε- λόπειαν, Όδυσσήος -τιν ψ92 ποτιδέγμενος (Od.) εϊ τί μιν εϊποι ' ιφθίμη -τις Hes.fr.280,27 ]δάμεια περίφρων ήν παρά [κοι] τις ’ [ μ]εγαθύμρυ Πειριθόοιο; 2 of Leto as *wife’ (favoured by κυδρήν [so of Hera Σ184, Th. 328 above] and cf. Th.918—20) or merely female sexual partner (in h.Ap. one gets impression that Zeus* relationship w. Leto a 'Seitensprung*: Hera’s role seems to be that of the jealous spouse; and Eilithyia [daughter of Hera and Zeus: Th.922f.] is already alive and functioning) of Zeus λ 580 Λητώ Διός κυδρήν -τιν (cf. use of άλόχοισι Φ499)
D II.Parv.fr.20,6 p.59 Dav.: see γέρας D
J. N. O’Sullivan
πάραντα [l·] hapax Σχ sch.D ¥Ί16: τά κρημνώδη και γήλοφα Β seitwärts, wie άναντα u. κάταντα (s.d.) ad hoc gebildetes Adv. (zur Herstellg. des dakt. V., vgl. Richardson, Iliad z.St.), nach 'auf u. ab* kreuz 'u. quer’, nicht 'den Hügeln entlang’ (dies gälte ja für alle Richtungen u. Bewegungen) ¥Ί16 (Gr. gehen Holz holen in den Bergen) πολλά δ9 άναντα κάταντα πάραντά τε δόχμιά τ9 ήλθον (κνημούς προσέ- βαν Ίδης) Μ. Schmidt
παραπλή(ξ) [2°] Σχ sch. Bam. £418: τούς έκ πλαγίου και ουχι αντίκρυ, η ομαλούς τόπους, τινές δέ τούς άπό κυμάτων παραπλησσομένους λιμένας, έπιθετικώς
Β unklar, viell. allg. 'schräg liegend, seitwärts’ (von geogr. Lage); d. übl. Bezug der aus Wortbildg. zu vermutenden Bed. 'schräg / seitwärts geschlagen’ auf Meereswellen ergibt im Kontext wenig Sinn (vgl. Hainsworth, Odyssey z.St.), auch „schräg bespült, also flache Gestade“ (Ameis-H. z.St.) ist nur Ausdr. der Ratlosigk.; nachep. 'verrückt’ bietet kaum Anhaltspunkte £418, (Od., überlegend:) „£z δέ κ9 ετι προτέρω πα- ρανήξομαι, ην που έφεύρω ’ ήϊόνας τε παραπλήγας λιμένας τε θαλάσσης (furchte ich, daß mich doch eine Woge ergreift u. ins Meer trägt“) - 440 (er schaut schwimmend zum 975
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Land, εϊ που έφεύροί), Od. hat felsige Küste (άκται προβλήτες, σπιλάδες, πάγοι ΝΜ5) direkt vor sich u. schaut, ob er an Land gehen könnte, wenn er zur Seite schwimmt; er sucht nach (als Hafen geeigneter od. benützter) geschützter Meeresbucht (λιμένας, vgl. V.404) bzw. Strand (ήϊόνας π.): findet schließl. zur Seite schwimmend in Flußmündg. e. Platz, wo die Steine glatt sind (so daß er Fuß fassen kann), m. Schutz vor Wind (σκέπας άνέμοιο V.443); wenn V.418 = 440 Bezug auf d. Rettg. haben, dann bezieht sich π. entweder allg. auf das Flußufer (d. 'schräg, seitwärts* zum Meer liegt), auf d. glatten Steine (im Ggs. zu d. Felsen 'schräg, sanft abfallend’?) od. auf d. windgeschützte Stelle; unwahrsch. Bezug auf Wellen, weil Meereswellen nicht mehr wirksam u. Flußwellen nur durch Flußgott angehalten werden (V.451 f.) Μ. Schmidt
παραρρητοί [2J Σχ sch.D ΝΊ26: παραμυθητικοΐς, παραινετικοΐς B (Ptz. von παρά + εϊρω I) wer sich zureden läßt', (subst. Ntr.Pl.) (gutes) Zureden 1526 (Phoinix: „wir haben von den früheren Heroen gehört: wenn einen ein heftiger Zorn ankam) δωρητοί τε πέλοντο -οί (παραρητοί ν.1., παράρρητοί edd.) τ’ έπέεσσιν" ΝΊ26 (Pulyd. zu Hektor:) ,,άμήχανός έσσι -οΐσι (παρά ρητοΐσι ν.1.) πιθέσθαι", du bist unzugängl. gutem Zureden, um dich überreden zu lassen, vgl. άμήχανος u. Leaf z.St. — Wortf.: γναμπτός, δωρητός (im Kontext), στρεπτός, s. έλεήμων, παραίφασις, Opp. s. νηλεής
Μ. Schmidt
παρασχώπτω [lh?] uns. Lesung h.Cer.203 (Dem. saß άγέλαστος u. ohne zu essen od. zu trinken da) πριν γ9 ότε δή χλεύης μιν Ίάμβη 1 πολλά -ουσ9 έτρέψατο (Voss, πα- ρασκώπτουσα τρέψατο cod. Μ, παρά σκώπτουσ9 έτρέψατο Heyne, Cassola, Richardson) πότνιαν αγνήν 1 μειδήσαι γελά- σαι τε και ϊλαον σχεΐν θυμόν, weder σκώπτω noch π. sonst im fgrE (σκώπτω att., vgl. auch Adesp. Eleg. fr. 276 West; π. sonst erst PIu.); Präv. παρα- zu σκώπτω schwerer zu erklären (zu σκ. steht Dat. χλεύης, also παρα- kaum 'nebenbei’, 'versteckt’, 'leise’ od. 'gelegentlich*, vgl. Richardson zu V. 202 f.) als zu τρέπομαι (παρατρέπω auch sonst im fgrE, z.B. παρέτραπε Th. 103), s. σκώπτω u. τρέπω Μ. Schmidt
παρασταδόν [V, 3°] Σχ sch.D 022: -όν όν δέ λάβοιμΓ δν δ9 άν λάβοιμί σοι παρεστώτα. άντι του δν δέ έλαβον παριστάμενόν σοι. δήλον ότι λέγει τόν 'Ήφαιστον
Β taking one9s stand close by (i.e. 'going up to and Standing by’); see also άνα-, άπο-, περισταδόν 022 λΰσαι (obj. Hera hanging in the upper air) 5’ ούκ έδύναντο (gods) -ov (because Zeus would catch them and hurl them to the earth) κ 173 άνέγειρα δ9 έταίρους 1 μειλιχίοις έπέεσσι -όν άνδρα έκαστον = 547 = μ 207. — Wdfld.: έπισταδόν, see also ΐστημι ΒΙΒ6 (έπ-) and ΙΒ9 (παρ-)
D v.l. 7V551, π 279 J. Ν. O’Sullivan
παρδαλέη [2j] Σχ sch.D Γ17: παρδάλεως δέρμα, see also ^πάρδαλις* Β (Risch §49a) panther9s (leopard9s) skin (ποικίλη K29, see L J wom as cloak Γ17 -έην ώμοισιν έχων (Alex.) και καμπύλα τόξα 1 κτλ. (issued challenge), see Griffin, Life and Death 3 ff. K29 -έη μέν πρώτα μετάφρε- νον ευρύ κάλυψε (Men.) 1 ποικίλη, cf. 23 f. s 177 E (βέρμαΛ λέοντος, see L j B2), 334f. (ρινόν λύκοιο, ^κτιδέην κυ- νέηνΛ) and 458 f. (L ,, λυκέην) W. Beck
πάρδαλις [3\ 1°, lh] Ε see Chantraine, Dict. 857 and Mayrhofer, EWAiaII 163. — Deriv.: παρδαλέη
976


πάρδαλις
παρηορος
t S,C^’ 7*20: πάρδαλις τό ζώον. ή δέ δορά παρδαλή,
ό μέν άπό τοΰ προσάλλεσδαι, ή δέ άπό τοΰ περιβάλλεσαι (cf. Apion fr. 109 Neitzel, SGLG 3, 273 f.; see below B introd.) .
4
B panther, leopard, on v.l. ant. πόρδ- see S.West, Odyssey on <5457 and Janko, Iliad on TV103, van Thiel, Hom. Od. xii, West, Homeri Ilias I xxxiv - the two former note that the an- cients did not distinguish panthers from leopards; neither 8 should we (Körner, Hom. Tierwelt 16; Encycl. Brit.: leopard orig, for cheetah, the Germ. Gepard). Preys on deer: TV 103, h.Ven.71. See Arch.Hom. J 39—42 for representations in art; Schadewaldt, Homers Welt 147 on poetic use. Assoc. w. λέων 12 3x, w. λύκος, σΰς 2x, w. άρκτος, δράκων, δώς Ix. - Epith.: ακόρητοι, δοαί (h.Ven.71) 1 in war sim.s as paragons of
fighting power and spirit (cf. λέων B introd.) in narr.: Φ5Ί3 Άχιλήα αλεις μενεν, έν δέ οί ήτορ 1 άλκιμον ώρμά- 16 το μάχεσδαι. 1 ήύτε -ις εϊσι έκ ξυλόχοιο 1 δηρητήρος έναντίον, ούδέ τι δυμφ ταρβεΐ ούδέ φοβείται (and fights to the death) in dir.sp.: TV 103 (Tr.s earlier like fearful does) αι τε καδ’ ύλην 1 δώων -ίων τε λύκων τ’ ήϊα 20 πέλονται P2Q οΰτ’ ούν -ιος τόσσον μένος οΰτε λέοντος ' ούτε συος κάπρον 1 1 όσσον Πάνδου υϊες έΰμμελίαι
φρονέουσιν 2 in marvels δ457 πρώτιστα λέων γένετ’ 1
έπειτα δράκων και -ις ήδέ μέγας σΰς h.Ven.71 (Aphr. 24 came to Ida) μητέρα δηρών, 1 βή δ’ Ιδΰς σταδμοϊο δι’ οΰ- ρεος* οί δέ μετ’ αύτην 1 σαίνοντες πολιοί τε λύκοι χαρο- ποι τε λέοντες 1 άρκτοι -ιές τε δοαί προκάδων άκόρητοι 1 ήϊσαν (cf. λέων B5a) W.Beck 28
παρειαί [51, 14°, 2Η, 2h] Ε < *paräwä < *par-aus- Ä-_(Aeol. παραύα, Att. παρεά: 'the part beside the ears [ούς·]’): SchwyzerI 349; Szemerenyi, Scripta minora 1289L; 32 Meier, -ιδ- 49; already Myc., see DMic. II 84 and Plath, Streitwagen 360. — Deriv.: καλλι-, μιλτο- φοινικο-, χαλκοπάρηος
F -αί 5, -άων 6, -ών 6, -άς 6 MI trisyll. la k-χ] δεδάκρυνται δέ -αί Ύ491, υ353; τε -αί h.31,11; -αί Λ 393, 36 #530; δάκρυ -ών /2794, 5198. 223; δέ -ών π 190, Sc.267; -ών λ529; -άς Γ35, δ522, σ172, Sc.243 lb kl-] χερσί -άς σ200; -άς £153 2 quadrisyll. k--l] -άων α334 =
π416 = σ210 = φ65 kl-ΐ] χερσί -άων 27123; δέ -άων h.Ven. 174
Σχ sch.D Γ35: σιαγόνας, άπό μέρους δ’ έφη όλον τό πρόσωπον L La Roche, Hom. Textkritik 332 f.; Laser, Arch. Hom. S 20 44
B cheeks (1), cheek-pieces (2). — Wdfld.: παρήιον, see also όψις, πρόσωπον/α 1 the cheeks of the face of pers. (human or divine [h.Ven. 174]; Άχλύς Sc.267) or animal (eagles £153); in context of weeping in first 10 pcps., other- 48 wise of grief Λ 393, Sc.243, #530 (cf. £153?). - Epith.: άπαλάων (Σ123); predic. adj. άμφίδρυφοι (Λ 393) ΣΙ23 (τι- να Τρωιάδων) χερσί -άων άπαλάων ' βάκρυ’ όμορξα- μέν^ην (στοναχήσαι έφείην [Ach.]) λ 529 (κείνον οΰ ποτέ 52 ϊδον οΰτ’ ώχρήσαντα) οΰτε -ών 1L Δον Ύ491 δεδάκρυνται δέ -αί (-ά v.l.) = u353eÄ /2794 κατείβετο βάκρυ -ώνΛ #198 βαλέειν ... άπό L j 223 οΰ κεν βάλοι κατά L d #522 δάκρυ δ’ έδευεν ύπό βλεφάροισι -άς π 190 κάδ δέ 56 -ών 1 δάκρυον ήκε (Od. at reunion w. Tel.) χαμαζε σ\Ί2 (ϊδι καί σφ παιδί έπος φάο) χρώτ’ άπονιψαμένη καί έπι- χρίσασα (Pen.) -άς, ' μηδ’ οΰτω δακρύοισι πεφυρμένη άμφί πρόσωπα ' έρχευ Λ 393 τοΰ δέ (man killed by Diom.) γυναι- 60 κός άμφίδρυφοι είσι -αί Sc.243 κατά δ’ έδρύπτοντο (women of city under siege) -άς #530 της δ’ (captive wife of dying warrior) αχεϊ φδινύδουσι -ai ^c.267 έκ δέ -ών (of Άχλύς) ' αίμ’άπελείβετ’ έραζ’ Γ35 ωχρός τέ μιν (one who 64 sees snake) εϊλε -άς (-ά ν.1.) α334 αντα -άων σχομένη
(Pen.) κρήδεμνα = π416 = σ210 = 65 (νν. 65-66 om. pap. 1106) σ200 απομόρξατο (Pen., on waking) χερσί -άς h.Ven. 174 κάλλος δέ -άων (of Aphr.) άπέλαμπεν ' άμβρο- τον of eagles in omen (see further S. West in Odyssey ad 1.): /7153 δρυψαμένω όνύχεσσι -άς άμφί τε δειράς 2 cheek-pieces of helmet h.31,11 (δέρκεται [Helios] χρυσής έκ κορυδος) παρα κροτάφων τε -αι ' λαμπραί άπό κράτος χα- ρίεν κατέχουσι πρόσωπον ' τηλαυγές
D ν.1. υ 204 (Allen) J. Ν. O’Sullivan
παρέχ, παρέξ s. παρά LII
παρήιον [3', 2°] Ε < *paräwä, further s.v. παρειαί Ε Σχ sch.D Δ 142: παραγναδιδιον τό νΰν χαλινάριον καλού- μενον, Π\59: άντί τοΰ παρειαί. αί σιαγόνες
L Treu, Ph. 99, 1954—55, 151—5; Foltiny, Bonner Jb. 167, 1967, 11-37 (esp. 12. 14ff. 30); Kiparsky, Lang. 43, 1967, 623; Beekes, Sprache 18, 1972, 124; Wiesner, Arch. Hom. F 20. 108 (but π. 'cheek-piece’ rather than 'bit-plate*); Kurt, Seem. Fachausdr. 61; Plath, Streitwagen 360—3
B cheek (1), cheek-piece (2); k<_] only; 3x in sim., r2O8 in resumption of narr, after sim. - Wdfld.: see παρειαί, cf. also γνάδος 1 cheek of the face of human (^690, r2O8) or animal (77159, /404); in context of weeping r208; assoc. w. blood 3x out of 4 (see also 2 below). - Epith.: καλά (r2O8)
690 κόψε (one boxer the other) παπτήναντα -ov (n. ref. to blood v.697) τ2Ο8 τής (Pen.) τήκετο καλά -α δάκρυ χεούσης — 77159 πασιν (wolves feeding on stag) ... -ον αϊματι φοινόν /404 οί (lion after feeding on οχ) στήδός τε -ά τ’ άμφοτέρωδεν 1 αίματόεντα πέλει 2 cheek-piece, Ornament of horse’s hamess (cf. χαλκοπάρηος of helmet) Δ 142 (ώς ότε έλέφαντα γυνή φοινίκι μιήνη) -ον έμμεναι ϊππων (n. reference to blood in narr., vv. 140. 146)
D Γ35 (παρειάς: v.l. παρειά: παρήα Dion.Sid.)
J. N. O’Sullivan
παρηορίαι [2’] Σχ sch.D Θ87: τάς τοΰ παρηόρου ίππου ήνίας, τάς παραζεύξεις, ό έστι τούς έξωδεν παρα τεταμένους ιμάντας, 77152: ταις έξω τοΰ ζυγοΰ ήνίαις
40 Β traces, straps or lines holding third (trace-)horse next to yoked pair, Lsee παρηορος Blj cf. λέπαδνα (987 (dying trace-horse threw team into confusion) οφρ’ ό γέρων ιπποιο -ίας άπέταμνε ’ φασγάνφ άϊσσων, τόφρ’ (Hektor approach-
44 ed) /7152 έν δέ -ίησιν Πήδασον ϊει (a mortal horse w. immortal team; narr, function of trace-horse: to be killed, L J W.Beck
48 παρηορος [4‘] Σχ sch.D //156: παρηωρημένος τφ σώματι. τοΰτ’ έστιν έκλελυμένος. έν αλλφ’ νΰν άντί τοΰ μέγας παραιωρούμενος και εις μήκος έκτεταμένος. λέγει δέ οΰτως ποτέ καί τόν παρεζευγμένον έκτος τοΰ ζυγοΰ ΐπ-
52 πον. καί τόν άφρονα, Π47\: ό έξω τοΰ ζυγοΰ ίππος, πα- ράσειρος λεγόμενος, Ψ(Λ3: οΰ τι -ος* ού κεχαλασμένος τόν λογισμόν, παράφρων
Β (παρά + άείρω, cf. μετ-, συνήορος, τετράορος, άπή-
56 ωρος, άωρος ή probl. rel. betw. diff. instances: app. under- lying notion ’lax*, ’loose’/lack of control* 1 used to denote a trace-horse (see παρηορία, cf. later παρά-, δεξιόσειρος, σει- ραφόρος) Π47\. 474 (trace-horse killed) τώ δέ διαστήτην.
60 κρίκε δέ ζυγόν, ηνία δέ σφι ' σύγχυτ’, έπεί δή κεϊτο -ος έν κονίησι (cf. //156 below) ' ' σπασσάμενος (Autom.)...
άορ 1 αίξας άπέκοψε -ον ... ' τώ δ’ ίδυνδήτην, έν δέ ρυτήρσι τάνυσδεν, cf. JC499, 0680 (I col. 165,9); for purpose of trace-horse (protecting team and driver) see Turfa & Stein- mayer, Antichthon 27, 1993, 1—12 and Ael. Aristid., Rhet.
977
978


παρηορος
παρΦενοπΐπα
1,14,2; οη trace-horse as narr. elem. see Heitsch, Hom. Dreigespanne, in: Kullmann—Reichel, Mündlichkeit 154—177 (only trace-horses killed 158); Janko, Iliad on FIAIQ—S and on 152— 4 accepts that 2 and 3 below derive from misunderstanding (Leumann, Hom. Wört. 222-231; Dihle, Gl. 48, 1970, 5 f.; cf. Kirk, Iliad on 7/155—6); ag. this see J.L. Myres, Homer and his Critics, London 1958, 289 f. 2 of an extremely large slain foe sprawling //156 (Nestor:) „τόν δή μήκιστον και κάρτιστον κτάνον ανδρα * ' πολλός γάρ τις έκειτο -ος ένδα και ένδα", cf. Θ80—88 (Nestor, παρηορίας), /7340f. (παρ- ηέρδη) and 471 above; otherwise nutzlos Erbse, Gl. 71, 1993, 133 ff. App. special Variation on formulaic μέγας μεγαλωστί w. κεϊτο* Π Π6 = ω40 (ίπποσυνάων), Σ26 (τανυσδείς) 3 neg. mental quality ^603 (Men. forgives Antil. for cheating in chariot race:) „νυν μέν τοι έγών ύποείξομαι αύτός 1 χωόμενος, έπει ού τι -ος ούδ9 άεσίφρων ' ήσδα πάρος* νϋν αύτε νόον νίκησε νεοίη. 1 δεύτερον αύτ9 άλέασδαι άμείνο- νας ήπεροπεύειν", deranged (Richardson, Iliad ad 1., cf. Archii. fr. 130,5 and 172,2 f. West) mirrors the formation but erra- tic, unstable seem nearer the sense intended (cf. 590; see also vol. I col. 169,19); otherwise unbrauchbar Erbse l.c. word- play: π. — ήσδα πάρος
D in Aeth. ? (Antil.’s death, cf. Heitsch l.c.) W. Beck
ΠαρΦάων [1H] Hes.fr.26,8 (-ανος ci.); falls nicht verschrieben, and. Namensform von Πορδάων (Hes. fr. 26,5; s. Πορδάων u. Πορδεύς)·, von der Kolf, RE XXII, 1 (1953) 335; Janko, HHH 223 G. Markwald
παρφενιχή [P, 2°, 3H, 2h] M -ής/ή/ήν/αί
Op.63 / 7/20 / Op.699 / Σ567, Λ39, h.30,14 [*L*] -ής ^άπαλόχρο,ος Op.519; -άς L ,ας h.Ven. 14 Σχ sch.Bam. r/ 20: -ή νεήνιδι* παρδένφ νεωτέρφ
L ‘Chantraine, Etudes 101 f.; 2Szemerenyi, Scripta minora III 1186f.
B (Adj.) jungfräulich (vgl. παρδένιος), (Subst.) (nicht verheiratete) junge Frau, Jungfrau (= παρδένος), das Zugehörig- keitsadj. (zum bei Hom. seltenen Suffix vgl. L12 u. Risch §59b) wird auch als Subst. wie παρδένος verwendet (metr. Ersatz für nicht passende Formen), aber nicht für best. Person im Sg., auch nicht für Göttinnen, viell. als Dimin, empfunden - zu den verseh. Aspekten s. παρδένος 1 Adj. 7/20 oi (Od.) αντεβόλησε (Ath.) ' -fj είκυΐα νεήνιδι κάλπιν έχούση. 1 στή δέ πρόσδ9 αύτοΰ* ό δ9 άνείρετο ’ „ώ τέκος" einer jungfräul.en jungen Frau, zu νεήνις als Subst. vgl. Σ418 (anders L2); die Anrede des Erwachsenen respektiert, daß sie noch keine verheiratete Frau ist Op.699 (Ratschläge zum γάμος) ή δε γυνή τέτορ9 ήβώοι, πέμπτφ δέ γαμοΐτο. ' -ήν δέ γαμεΐν, ως κ9 ήδεα κεδνά διδάξης, nach V.698 ist -ήν, sc. γυναίκα, plausibler als die Annahme eines Subst. (anders L2), zum Inhalt des Ratschlags s. West z.St. 2 Subst. Sg.: Op.63 (Zeus befiehlt Heph.) γαΐαν ΰδει φύρειν, έν δ9 άν- δ^ώπου δέμεν αύδήν ' καί σδένος, άδανάτης δέ δεης είς ώπα έίσκειν ' -ής καλόν είδος έπήρατον 519 διά -ής άπα- λόχροος ού διάησιν, (Nordwind) 1 ή τε δόμων έντοσδε φίλη παρά μητέρι μίμνει, ' οΰπω έργα ίδυΐά "Αφροδίτης PL: Σ567 (auf dem Weinberg war nur ein Pfad) τη νίσοντο φορήες, οτε τρυγοφεν αλωην. ' -αί δέ καί ήϊδεοι άταλά φρονέοντες ' πλεκτοΐς έν ταλάροισι φέρον μελιηδέα καρπόν, vgl. V. 593 ηϊδεοι και παρδενοι λ 39 άγέροντο 1 ψυχαί ··; κατατεδνηώτων* ' νύμφαι τ9 ήίδεοί τε πολύτλητοί τε γέροντες ' -αι τ9 αταλαι νεοπενδέα δυμόν έχουσαι (u. viele im Kampf gefallene Männer) h.30,14 (unter dem Segen der Gaia entstehen όλβος u. πλούτος) παΐδες δ9 εύφροσύνη νεοδηλει κυδιόωσι, ' -αί τε χοροΐς φερεσανδέσιν εύφρονι 979
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δυμφ παίζουσαι σκαίρουσι (χαίρουσι codd.) h.Ven. 14 ή δέ τε -άς άπαλόχροας έν μεγάροισιν ' αγλαά έργ9 έδίδαξεν (Ath.)
D ν.1. Λ245 M.Schmidt
παρθ'ένιος [Ρ, 1°, 1Η] Σχ sch.D /7180: ό έκ νομιζο- μένης παρδένου γεννηδείς, φδαρείσης λαδραίως, sch.Bam. λ 245: λύσε δέ -ην ζώνην* άντί του διεπαρδένευσεν
Β jungfräulich (1), von Jungfrau geboren (2), wie bei παρδένος (s.d.) sowohl Betonung von Altersgruppe (junge, unverheiratete Frau) als auch (davon nicht trennbar) von physischer Jungfräulichkeit 1 A245 (Pos. legte sich zu Tyro) λύσε δέ -ην (-κήν ν.1.) ζώνην, κατά δ9 ύπνον έχευεν (ath. Arist., agn. Zen., cf. van der Valk, Text. Crit. Od. 260 f.) ' έτέλεσσε δεός φιλοτήσια έργα den jungfräul. Gürtel, realer Gürtel Symbol der (bis dahin vorhandenen) phys. Jungfräulichk., vgl. κρήδε- μνον B2 Th.205 ταύτην δ9 ... τιμήν έχει (Aphr.) ήδέ λέλογχε ' μοίραν 1 -ους τ9 όάρους μειδήματά τ9 έξαπά- τας τε ' τέρψιν τε φιλότητα jungfräuliche Liebesgespräche 2 von Jungfrau geboren, (d.h. von Frau, die nicht verheiratet u. jungfräul. war, als sie [von Gott] schwanger wurde) /7180 (Εύδωρος) -ος, τόν έτικτε χορφ καλή Πολυμήλη 1 τής δέ κρατύς 9Αργειφόντης ' ήράσατ9 (παρελέξατο λάδρη, πό- ρεν οί υιόν), Hermes hatte sie im Chor der Art. erblickt (vgl. Burkert, GrR 235)
D Hes.fr. 185,2 παρνεδιηισιν (παρδενίηισιν ci. Vogliano) Μ. Schmidt
Παρθ'ένιος [1*, 2H, lh] Σχ sch.D B854: ποταμόν, τούτον ένιοι λέγουσιν διά τήν πραότητα ουτω προσαγορεύεσ- δαι. ή έπειδή παρδένος ή "Αρτεμις ούσα έν αύτφ έλούσα- το L Hanslik, RE 18, 1949, 1891; Scherling a.O.‘1893
Β I Fluß in Paphiagonien (B854 [-ον ποταμόν] u. Hes. fr. 339 [Prosaref., vgl. παρδένος]) u. N. des Flußgottes (Th. 344 e. der Söhne von Okeanos u. Tethys); zur geogr. Lage s. L
II Beiw. eines Brunnens h.Cer.99 (Dem. setzt sich nah an einem Weg) Παρδενίφ (παρδενίφ cod. Μ) φρέατι δδεν ύδρεύοντο πολΐται 1 έν σκιή, entweder Brunnen des Parthenos od. Jungfrauenbrunnen (entweder Brunnen, an dem Jungfrauen Wasser holen [vgl. η 20: Ath. παρδενική είκυΐα νεηνιδι κάλπιν έχούση] od. allg. metaph. „a pura et integra aqua“ [Ruhnken z.St.] wie sonst Flußnamen), vgl. Richardson z.St.; zur mögl. Lokalisierg. vgl. A.-H.-S. z.St., Richardson 326ff.; s. noch Bez. von Quellen s.v. κρήνη B (Ende: Wortf.), G
D B 855b (s 854) Μ. Schmidt
Παρθενοπαΐος [le] nach Theb.fr. 4 p.24 Dav. (Prosaref. bei Paus.) S. des Talaos; einer der „Sieben gg. Theben“ (s. Preller-Robert, Gr. Myth. III 914f.), der nach ’theb. Überl.’ von Asphodikos (so Paus., Amphidikos nach Apollod. 3,6,8), nach der Thebais von Periklymenos im Kampf getötet wurde (vgl. Eur. Ph. 1154 ff.) Μ. Schmidt
ΠαρθΈνόπη [le] nach Asius fr.7 p.90 Dav. (Prosaref.) in samischer Genealogie T. des Ankaios (s. 9Αγκάϊος B2) u. der Samie, von Ap. Μ. des Lykomedes (s. Αυκομήδης III)
Μ. Schmidt
, παρθενοπΐκα (Vok.) [Ρ] Σχ sch.D Λ 385: παρδένους επιτηρων, γυναιμανές. ή γυναικιζόμενε, έπί γυναιξί μαινο- μενε
Β Mädchenbegajfer, pej. Schimpfwort, m. Verallg. von Jungfrau* auf alle jungen Mädchen, Frauen, vgl. r67 (Melantho zum Bettler: όπιπεύσεις δέ γυναίκας [die Dienerinnen])
980


παρθτνοπΐπα
u. Rüedi, Έλλανοδίκας 57 f. Λ 385 (der eben von Alex.’ Pfeil am Fuß getroffene Diom. zum Schützen:) ,,τοξότα λωβητήρ, κέρρ άγλαέ -πίπα (-πια, -πίτα, -πεΐπα vv.ll.)“, vgl. V.395 (Schluß der Rede des Diom.) „οιωνοί δέ πέρι (sc. die Leiche) πλέες ήέ γυναίκες"; zur Charakteristik des Alex. s. γυναιμανής, ήπεροπευτής (Γ39 = TV 769, mit ähnl. Häufung von Vokativen), vgl. auch Ω 261 Μ. Schmidt
παρθένος [< 3°, 7H, 8h, 2e] E zahlr. Erklärungen, vgl. Frisk u. Chantraine, Dict., sem. plausibel G. Klingenschmitt, in: Antiquitates Indogermanicae, Gedenkschrift H.Güntert, Innsbruck 1974, 273—8: aus *por-steno- 'die Brust hervor habend*, (vgl. L2105 A.604; akzeptiert von Mayrhofer, KEWAIII 511 u. 802, nicht von Szemerenyi, Gn. 49, 1977, 8). - Abi.: παρθενική, παρθένιος, Παρθένιος, παρθένο πίπα, Παρθε- νόπη, Παρθενοπαϊος
F -ος 12, -φ 3, -ον 5, -οι 3, unklar 1 (Cat. 16,12 Trav.)
Μ [1..] -ος αίδοίη Β514; -ος ΛΊ28, h.Ven.28; -φ αί- δοιτ] Th.572 = Op.71; -φ άδμήττ] h.Ven.82; -ον αίδοίην h.27,2, h.28,3; -ον Th.514, h.9,2; -οι h.Merc.553 [-««] -ος Ορ.256, Cert. ρ.43,6 [-~~] -ος Χ\2Ί; και -οι άλφεσίβοιαι Σ’593, h.Ven. 119 [*_] -oj άδμής fl09. 228, Hes.fr.59,4, h.Cer. 145; -ος έσσεαι / είσιν ζ33, Hes.fr.339; -ον ουσαν Hes.fr.204,91 nicht zu best. Cat. 16,12 Trav.
Σχ sch.D £514: ή έτι -ος νομιζομένη τοΐς γονεΰσιν, cf. Ar. fr. 78 Slater
L 1 Herzog-Hauser, RE 18, 1949, 1910—2 (s.v. Παρθένοι); 2Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 104f. 114; 3Chadwick, Lex.Gr. 226 ff.
B (nicht verheiratete) junge Frau, Jungfrau, d.h. geschlechtsreife, aber (noch) nicht verheiratete Frau; dieser Zu- ordng. zu (sozialer) Altersgruppe ist inhärent die Annahme bes. auf Männer wirkender Schönheit u. physischer Jungfräulichkeit (mögl. Bed.entw. wie im Dt. von 'junger Frau’ zu 'Jungfrau’, vgl. L1), die manchmal ausdrückl. (auch als verletzt) betont wird (auch nachep. ist π. immer eine nicht verheiratete u. prinzipiell jungfräul. Frau; anders z.B. Wilamowitz, He- rakl.III 182 [zu Eur. HF 834], L3). Bei Göttin (2) bezeichnet π. nicht Übergangsstadium zw. Kindheit u. Ehe, sondern dauernden ehrenvollen Status der Ehelosigk. u. Jungfräulichk. Bes. Aspekte (auch zu παρθενική)'. Ehe: Status als π. endet m. Ehe (ζ33, Hes.fr. 204,91, vgl. Op.699), ist m. Ehe nicht vereinbar (h.Ven.28); Jungfräulichk.: vgl. Op.519 (kennt noch nicht die έργα der Aphr.), Beiw. άδμής/ήτη «109. 228, Hes.fr.59,4, h.Cer. 145 / h.Ven.82 [u. 133]; phantasievolle Leugnung der sex. Bed. bei L2104, vgl. auch παρθένιος Λ 245 u.s. δάμνημι Blay), heiml. Verfuhrg. durch Gott als Verletzg. der Jungfräulichk. (£514, Hes.fr.59,4, Cat. 16,12 Trav.); verführerische Schönheit: Pandora (Th.572 - Op.71, vgl. Op.63), Aphr. (h.Ven.82 [u. 133], vgl. van der Ben, Μη.IV 39, 1986, 15); Erlernen u. Ausüben bestimmter Fertigkeiten als Funktion der Altergruppe der -or. Tanzen m. od. ohne junge Männer (Σ’593, h.Ven. 119, vgl. h.30,14), Wasser holen (vgl. 7/20), Helfen bei der Weinlese (vgl. Σ 567), allg. Hausarbeit (vgl. h.Ven. 14), vgl. Op.699 (π. noch lernfähig). — Beiw.: άβρή, άδμής/ήτη (nicht distinktiv, s. h.Ven.82), αίδοίη, άλφεσί- βοιαι, άπαλόχροος (zu παρθενική), ίοχέαιρα, χαλκή; Gruppen nb. -οι (u. παρθενικαί): ήίθεοι (s. Σ567. 593, XI27. 128, Σ39), νύμφαι (s. λ39, h.Ven. 119), γέροντες (s. λ39), παΐδες (s. h.30,14). — Wortf.: γυνή, κό(ύ)ρη (vgl. κουρίδιος), νεή- 60 νις, νύμφη, παρθενική, παρθένιος, τέκος (als Anrede η 22); vgl. ήίθεος 1 Menschen la Sg. laa best. Pers, aa als Subj. (lx m. Art.) ζ 109 ή γ* (Naus.) άμφιπόλοισι μετέπρεπε ^ος άδμήςΛ (αγνή ν.1.) 228 άμφι δέ εϊματα έσσαθ* (Od.) α 64 οί πόρε L Hes. fr. 59,4 αντ* Άμύροιο 1 νίψατο Βοιβιάδος
Πάρις
λίμνης πόδα L , (Koronis, die von Αρ. verführt wird), viell. auch Appos. zu folgendem EN od. Patron. bb als Präd.- nom. (vgl. Op.256, h.Ven.28 in 2 u. Cert. p.43,6 in 3) ζ33 4 (Ath· als altersgleiche Phäakin zu Naus.:) „ου τοι έτι δήν -ος
εσσεαΓ 1 ήδη γάρ σε μνώνται άριστήες κατά δήμον ' πάντων Φαιήκων" Hes.fr.204,91 (den Ach. hätte Men. bei der Werbung um Hel. nicht besiegt, noch irgend ein anderer) 8 ει μιν κίχε (Ach.) -ον ουσαν ' οϊκαδε νοστήσας έκ Πηλίου
cc als Appos. (zu ΕΝ, γυναίκα, vgl. auch Hes. fr. 59,4 oben) £514 Άσκάλαφος και Ίάλμενος, υίες Άρηος, ' ούς τέκεν Αστυόχη δόμφ Άκτορος Άζείδαο, 1 -ος αίδοίη υπερώιον 12 είσαναβασα ' "Άρηϊ κρατερφ· ό δέ οί παρελέξατο λάδρη
h.Cer. 145 φή ρα θεά' τήν δ* αύτίκ* άμείβετο L , 1 Καλλι- δίκη Κελεοϊο θυγατρων είδος άρίστη Th. 514 δς κακόν έξ ορχής^ γένετ* (Epimetheus) άνδράσιν άλφηστήσι' ' πρώτος 16 γάρ ρα Διός πλαστήν ύπέδεκτο γυναίκα ' -ον α Virgin wife (West z.St.), vgl. V.572 = Op.71. 63 (παρθενικής) nicht bloß „junge Frau“ (so Verdenius, Mn. 24, 1971, 2) dd Kontext unklar CaL 16,12 Trav. πα]ρθέν[„_„ (wahrsch. Atalante, vgl.
20 s.v. D) laß unbest. Pers, (wie π., einer π. gleichend) ΛΤ27. 128 (Hektor:) ,,ού μέν πως νύν έστιν άπό δρυός ούδ" άπό πέτρης ' τφ όαριζέμεναι, ά τε ν-ος ήίθεός τΛε * L j’ όαρίζετον άλλήλοιιν", zur Epanalepse vgl. Fehling, Wie-
24 derhol. 185 Th.572 γαίης γάρ σύμπλασσε (Heph.) ... ' -φ αί- δοιη ϊκελον = Ορ.71 h.Ven.82 στή δ" (Aphr.) αύτού προ- πάροιθε ' -φ άδμήτη μέγεθος και είδος όμοίη, ' μή μιν ταρβήσειεν έν όφθαλμοΐσι νοήσας (Anch. bewundert εϊδός
28 τε μέγεθος τε) Hes. fr. 339 (Erkl. des paphlagon. Flußnamens, s. Παρθένιος I) ως άκαλά προρέων ώς άβρή -νος είσιν, s. άκαλά Bd.ISp.404 1b Pl. (nur best. Pers.) Σ593
(χορόν ποίκιλλε) ένθα μέν ήίθεοι ^και -οι άλφεσίβοιαι, ’
32 ώρχεύντ*, άλλήλων έπι καρπφ χεΐρας έχοντες (-οι tragen λεπτάς όθόνας u. καλάς στεφάνας) h.Merc.553 σεμναι γάρ τινες είσί, κασίγνηται γεγαυΐαι,' -οι, ώκείησιν άγαλλό- μεναι πτερύγεσσι, 1 τρεις (vgl. Cassola z.St.) h.Ven. 119
36 (Aphr. in Gestalt einer Jungfrau zu Anch.: „Hermes raubte mich έκ χορού Άρτέμιδος) πολλαι δέ νύμφαι u u ' παίζο- μεν" 2 Göttin (vgl.. h. Merc. 553 in 1 b), zum 'jungfräul.' Charakter von Göttinnen s. L’, Burkert, GrR 284 Op.256 οϊ
40 ρα (Zeus’ Wächter) φυλάσσουσίν τε δίκας και σχέτλια έργα ' ... ' ή δέ τε -ος έστι Δίκη, Διός έκγεγαυΐα, ’ κυδρή τ" αίδοίη τε θεοΐς, zur Bed. der Eigenschaft s. West z.St. h.Ven.28 ώμοσε δέ μέγαν δρκον, δ δή τετελεσμένος έστίν, 1
44 ’ -ος έσσεσθαι πάντ* ήματα, δια θεάων (Hestia). ’ τή δέ
πατήρ Ζεύς δώκε καλόν γέρας άντι γάμοιο h.9,2 *Άρτε- μιν υμνεί Μούσα κασιγνήτην Έκάτοιο, ' -ον ίοχέαιραν, όμότροφον Απόλλωνος h.27,2 Άρτεμιν άείδω χρυσηλά- 48 κατον, κελαδεινήν, ' u-ov αίδοίην^ έλαφηβόλον ίοχέαιραν h.28,3 Παλλάδ* Άθηναίην, κυδρήν θεόν αρχομ* άείδειν, ' γλαυκώπιν, πολύμητιν, άμείλιχον ήτορ έχουσαν, ' L Λ, έρυ- σίπτολιν, άλκήεσσαν, ' Τρίτο γενή 3 Standbild, vgl. κοΰ-
52 ροι τ/100 Cert. ρ.43,6 (Midasepigramm) χαλκή -ος είμί, Μί- δου δ* έπι σήματος ήμαι, zur strittigen Überl. s. Markwald, Hom. Epigr. 44
D suppl. inc.auct.fr. PSI 1386,34; Cat. 51B,4 Trav. (vgl. 56 Bartoletti, in: Festschrift Paoli 71 ff.) M.Schmidt
Πάρις (IV, Prosaref/] E nicht gr. (vgl. Reimwort Μά- ρις), Verh. zu Αλέξανδρος (s.d.) ähnl. wie ^Σκάμανδρ.ος zu Ξάνθος (u μος zu *Αστυάναξ). - Abi.: Δύσπαρις
M la ^kv] ...ων -ς M93 lb [vi] τού*/ούδέ -ς Γ437, N66Q / Ζ503 [U] (Δήίοχον/φοβόν) τε/δέ -ς/ν (τ*) 0341, 7V490, Ζ28Ο [vf] -ς κα... Ζ512, Λ359; τε -ν τ* Ω249 2 [vwJ] ...ων -ος δέ Γ325 8x in 1. VH, 3χ [«!] (:
'Alex.’ 21χ in 1. VH, 2x [U-l], 22x in 2. VH)
981
982


Πάρις
L 'Kretschmer, Gesch. d. gr. Sprache 184f.; 2Bethe, ASG 27, 1909, 434ff. s Homer I 246ff.; 3J.A. Scott, CPh 8, 1913, 160 ff. (dagg. Combellack, AJPh 65, 1944, 209 ff.) + CJ 14, 1918/9, 326 ff. ~ The Unity of Hom. (Sather Class. Lectures I), Berkeley 1921 = New York 1965, 226ff.; 4H.Güntert, Von d. Sprache der Götter u. Geister, Halle 1921, 115; 5Cauer, Grundfragen 260ff.; 6G. Jachmann, in: Symbola Coloniensia losepho Kroll oblata, Köln 1949, 10ff.; 7A.Heubeck, WJA 4, 1949/50, 216f. = Kl.Sehr. 113f.; ders., Lydiaka, Erlangen 1959, 37 A.122; 8v. Kamptz 35. 113. 340f.; 9Page, History 290f.; l0Quaglia, AAT 94, 1959-60, 202ff.; "Beßlich, Schweigen 113ff.; "Mühlestein, SMEA 15, 1972, 81 ff.; ,3K.A.Prieß, D. Mythol. Stoff i. d. II., Diss. Mainz 1977, 159; ,4H. Erbse, H. 111, 1983, 6ff.; ,5A.C.Suter, Paris/Alex., Diss. Princeton 1984 (~ L16-'9); ,6dies„ TAPhA 117, 1987, 51 ff.; "dies., QUCC 68 = n.s. 39, 1991, 7ff.; ,8dies., Lexis 7/8, 1991, 13ff.; ,9dies., Arethusa 26, 1993, Iff.; 20Kirk, in: Ilias I 267; 2,de Jong, Mn. IV 40, 1987, 124ff.; 22C. Niens, Struktur u. Dynamik i. d. Kampfszenen der II., Diss. Mannheim, Heidelberg 1987, 265; 23Wathelet, Dict. II 814ff. 1459ff.; 24L.Collins, Beitr. z. klass. Philol. 189, 1988, 27ff.; 25I.Ph.Kakridis, Onomata 12, 1988/ 89, 49ff.; 26Lloyd, Μη. IV 42, 1989, 76ff.; 27Meltzer, CW 83, 1889/90, 272ff.; 28H.Bemsdorff, Hypomnemata 97, 1992, 29ff.
B S. des Priam. (Z512, i2248f.), Bruder Hektors (Z515ff., i2249ff.), Partner Hel.s (Γ437), Anführer eines tr. Kontingents (Λ/93, TV490), tötet Euchenor (m. Pfeil), Deio- chos (auf der Flucht von hinten <δουρί>, s. IISp.519,17ff. u. berichtige I Sp.470,11 f.) u. Ach. (TV660ff., 0341 f. [jew. vor zus.fassendem oi 4- Impf.], Ύ359Γ ~ Aeth. ap. Procl. p. 47,21 Dav. > Verg. Aen.6,56ff.); erste Nennung Γ325 nach gleich- bed. Αλέξανδρος (Γ16. 27. 30. 37. 58. 87. 100. 136 = 253. 281. 284. 289) bzw. pej. Δύσπαρις (Γ39), außer Γ325 (auch metr. sing., s. M2) Gen. (: 12x 'Alex.*) nur 7x Nom. / 3x Akk. (s 1/3 ggüber 4x häufigerem 'Alex.’), nie Dat. (: 2x 'Alex.’), nie Vok. (: 2x Abi.), nur Z512 + Patron, (sonst nur Γ356 [< 347] statt metr. mögl. 'Alex.’), nie + Epith.(: 6x δΐος/ν, 12x θεοειδής/έα, Ix βασιληί nb. 'Alex.’); eher aus tr. Perspektive gesehen als aus gr./göttl. im Ggs. zu 'Alex.’ (so L21, dagg. L26), m. 'Alex.’ wechselnd Γ325/9. 425/37, Z512/7, in (assoz.) Zush. m. ’Αγήνωρ* Λ/93, TV490, O340f., Aen. Λ/93/9, TV489 f., 0332/41, Deiph. A/93f., TV490(. 769 f. Abi.), 0249 ff., δϊος* TV490, O340f., 0249, "Εκτωρ* reg. (ebs. Abi.) außer Γ437, TV490. 660, "Ελενος* M93L, (TV769f. Abi.,) 0249, (ές)όρ(ό)ών Γ325, TV490, Πολίτης 0 339ff., O249f., Priam. Z512, A/93ff., 0249, Pulyd. Λ/88 / 93, 0339/41; in dir.R. Hektors Z280, Ύ359 (über /7.) wie Abi. (zu /7., vgl. Άλέξ. BI2), in Antw.-REinl. (zu Hel. wie 'A- lex.’ Γ58 = Z332 = TV774 zu Hektor) Γ437 (s npn-med. + <5234m€dex), sonst in Erz. (nach RAbschl. Γ325, „in katalogartigen Namensreihungen“ [L13] Λ793, TV490, 0341, 0249); gehäuft Z503/12 (jew. gefolgt von τεύχεα* / πόδες* [4- έπειτα] im LnächsteUj / überL u V.), alliterierend m. Παφλαγόνεσσι TV660 f.
G 3x in Z, je 2x (4- je Ix Abi.) in Γ N, je Ix in Μ Ο X Ω ('Alex.* 22x in Γ, 6x in H, 5x in Z, 4x in A, je 2x in TVO, je Ix in ύ Ε Ο Λ) R. Führer
Παρνησσός [6°, 2H, 5h, le] M li μ.] Π]αρνησσου Hes.fr.26,12 1b [1-2] -ου τ432; -όνδ9 έλδόντα τ394. 466 = φ220; -όν νιφόεντα Pan.fr.15,1 p. 123 Dav.; -όν h.Ap.521 ί---1 εν -ω fi) 332; ελδη -ονδ9 τ411 [---] ύπό -όν νιφόεντα h.Ap. 282 2 [1-ίχ] γυάλοις/ων ΰπο -οιο Th. 499,
h.Ap.396; ύπό πτυχι -οιο h.Ap.269, h.Merc.555
Β (vorgr. ΟΝ, s. Chantraine, Dict. 858 f.) Pamqß, schneebedeckter (h.Ap.282, le) Berg (2457 m) oberhalb von Πυδώ / 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάροι^ε(ν)
Κρϊσα (s.d.) 'Delphi’ (Th.499 / h.Ap.269. 282, vgl. 396. 512 ff.) u. Κασταλίη (le), Sitz eines Bienenorakels (h. Merc. 552ff., dazu Larson, GRBS 36, 1995, 341 ff., Mclner- ny, GRBS 38, 1997, 267 f.) u. des Autol. (r394. 411), Schauplatz von Wildschweinjagd (4°) u. Nymphentreiben (Hes.fr.26,10ff.); nur cas.obl.: 6x (poss.) Gen. (abh. von γυά- λοις+, κάρηνα, όρος, πτυχί), Γ (έν 4-) Dat., 7χ (allat.) Akk. (4° 4- ...δ9, lh 4- ύπό); in assoz. Zush. m. προσέβαν/ης r431f., h.Ap.520f. / 281 f., βήσσα/ήεντα (τ/σσ-Assonanz!) h.Ap.282ff., Hes.fr.26,11 f., (3x 'schnell’ 4-) ϊκ- r432, h.Ap.282. 520f., Pan.fr. 15,1 f. (Her.), ποσ(σ)ί(ν) h.Ap.520f., Pan.fr.15,1, πτύχας/ί τ432 / h.Ap.269 = h. Merc. 555ex; in dir.R. r411, </>220, fi)332, h.Ap.269, h.Merc.555
D Hes. fr. 26,16 suppl. f.l. Th. 5 R. Führer
πάροιθ'ε(ν) [15j, 12°, 2H, le] Μ 1 zweis. (5‘, 1°, BII) kl] καί ρα -θ9 αύτοίο Α360 = 500in· mcd, ^στη δέ -δ\ αυτής π 166, L j έλδών Π255, -θ9 έλδοΰσα* Γ\62, 0 154 2
dreis. (24χ) Anm.: da sich Wörter der Form [—] schwer einfügen lassen (Beekes, Glotta 50, 1972, 6), würde man -#ε[v] überw. am VE erwarten, quod non, viell. weil τό -tfc[ v] u. -δε δέ (jew. 5x außerh. VE) als metr. Einh. aufzufassen sind ( / ) [«!«] μάλλον / πλεΐον έτ9 ή τό -δε(ν) α322, Th.666 / 531 (π 181 ήέ -δεν am VE); τό -εν 0312; -δε Ο22Ί; -δεν 0625 = ρ 167. 294 L4 J -δε δέ Ζ319 = 0494, τ/125, τ33. 227 U’J τά -εν Ψ20 = 180, τό -δε σ275
βέλος, ^άλλά -δενΛ ζΔ 185; L u S427; βέλος όξύ -δεν Υ43Ί; κλονέοντε / τελέουσι / έγένοντο -εν ¥ζ213 / ξ 174 / Π.Parv.fr.dub.2,1 p.61 Dav. (= 1,1 p. 76 Ber.); οϊ τε -εν *E498; ήέ -δεν π 181 (vgl. [«!«] ή τό -0^[ν]) Εχ sch.min. P.Strassb. inv. 33 zu A360: έμπροσδε
B zu πάρος (s.d. Ε) Adv. (I): lok. (1), temp. (2); Präp. (II). — Wortf.: προπάροιδε (ν), πρόσδε(ν), πρότερον; spez. zu II: άντα, έναντα, άντίος B2d, ενάντιος Β2, παροίτε- ρ(ος); zu 12: πάρος, πριν; zu II: πρό I Adv. (insges. 21χ, lok. [1], temp. [2], Zuordng. uns. Δ 185 [in 2 am Ende]) 1 lok.: vorn (5‘, 3°, davon 3x dir.R.) i.S.v. an der Vorderseite e.s Ggst.es (Stt. 1—5) bzw. vorangehend, als erste(r), von Bewegg. (Stt. 6—8) 7/125 (von Alkin.’ Weingarten) -δε δέ τ9 δμφακές είσιν ' άνδος άφιεΐσαι, έτεραι δ9 ύποπερκάζουσιν, „vom, an der Vorderseite eines u. desselben Weinstocks“ (Ameis-H., s. Anh. z.St.) t227 (Od.-Bettler: „auf Od.’ Mantel) περόνη %ρν- σοΐο τέτυκτο 1 αύλοΐσιν διδύμοισι' -δε δέ δαίδαλον ήεν** vom, d.h. vor den αυλοί, dem Betrachter zugewandt K437 (Hektor zu Ach.: „viell. töte ich dich) δουρι βαλών, έπεί ή και έμόν βέλος όξύ -δεν**, eher 'an der Spitze’ (Ameis-H.) als 'before me’ (Leaf, Edwards), s.u. Z319+; temp. Auff. ('vorher’, näml. im Kampf gg. Patr.) unwahrsch. (s. Edwards, Iliad z.St.) Z319 (είσήλδε Hektor) έν δ9 άρα χειρι ‘ έγχος έχ9 έν- δεκάπηχυ' -δε δέ λάμπετο δουρός ' αιχμή χαλκείη, περί δέ χρύσεος δέε πόρκης = 0494, wohl nicht 'before him, as he went’ (Leaf; paßt nicht in 0494, wo Speer wohl senkrecht), sondern an der Vorderseite (sc. des έγχος), δουρός zu αιχμή ϊ Altem.: δουρός zu -δε (so Ameis-H.), dann -δε Präp.; das Hyperbaton spricht nicht dagg. (s. II Vorbem.), allerd. würde dann π. nur hier bed.: 'an der Vorderseite von’; für Adv. spricht K437 oben !E213 όρέοντο (Winde) 1 ήχβ δεσπεσιη, νεφεα νκλονέοντΛε -δεν vor sich her, vgl. πρό έδεν L fi E96 498 (Ach. zu Idom. u. Aias: „wartet ab;) γνώσεσδε έκαστος * ίππους 9Αργείων, οϊ δεύτεροι οϊ τε -δεν**, vgl. παροίτεροι/αι V.459. 480 τ33 (Od. u. Tel. tragen Waffen in δαλαμος) -δε δέ Παλλας 9Αδήνη 1 χρύσεον λύχνον έχουσα φαος περικαλλές έποίει vor ihnen hergehend 2 temp- vorher (\3x, [4‘, 6°, 2H, le] davon 5x [3°, 2H] τό π.); 9x m. Ind. (Ix [am Ende] Fut., sonst Verg. [5x Aor., jew. Ix Impf., Iter., 983
984


πάροιϋ'ε(ν)
πάρος
Plqpf.]), 4χ eil. (vgl. πάρος G); 8χ dir.R.: 5χ (Hom.: 2χ) Erz.- text, vgl. L πάρος, πρίν/, π. korreliert (im Ggs. zu L πρόσ- δεν) nicht m. πρίν + Inf.; zu τό π. ('bis jetzt’) vgl. πάρος Β I Vorbem. (über πάρος-τό πάρος) Ψ2ΰ (Ach.:) „πάντα γάρ ήδη τοι (Patr.) τελέω τά -δεν ύπέστην ("Εκτορα δώσειν κυ- σίν κτλ.)“ — 180, Versprechen wurde nur Ix gemacht Σ334— 7, vgl. Ύ354), deswegen wäre τό π. unpassend ρ294 τόν (Hund Argos) δε -δεν άγίνεσκον νέοι άνδρες 1 αίγας έπ9 άγροτέρας κτλ. (δή τότε κεΐτ9 άπόδεστος), τό π. würde implizieren 'bis jetzt’, Argos ist jedoch schon lange abgeschrieben II. Parv.fr.dub. 2,1 p.61 Dav. (= 1,1 p.76 Ber.) Μοΰσά μοι έννεπε κείνα τά μήτ9 έγένοντο -δε 1 μήτ9 έσται μετόπισδεν /7312 (Tel. zu Antin.:) „ή ούχ άλις, ώς τό -δεν έκείρετε (κτήματ9 έμά, έγώ δ9 έτι νήπιος ήα; νΰν δ9 ότε δή μέγας είμί ...“) d. ganze Zeit bis jetzt σ275 (Pen.:) „μνηστήρων ούχ ήδε δίκη τό -δε τέτυκτο" bisher nie, bis heute nicht', τό π. betont den jähen Bruch m. der geltenden Praxis, wogg. /7119 πάρος (ohne τό) e.n einfachen Ggs. früher—jetzt ausdrückt II Im Vgl.: ή τό π. (3x), ήέ π. (Ix); vgl. πάρος σ162, ύ>369 α322 τφ (Tel.) δ9 ένι δυμφ 1 δήκε (Ath.) μένος και δάρσος, ύπέμνησέν τέ έ πατρός 1 μάλλον Jf9 ή τό -δεΔν, vorher, bisher (stets): τό π. (statt nur π.) weist impl. Tel.s Sinnen V. 115f. als ständigen (nicht nur geleg.en) Geisteszustand aus Th. 666 (so sprach Kottos, έπηνησαν δέ δεοί,) πολέμου δ9 έλιλαίετο δυμός 1 μάλλον L d mehr noch als bisher schon, so auch: 531 (Her. befreite Prom. ούκ άέκητι Ζηνός) όφρ9 Ήρακλήος κλέος εϊη * πλεΐον L uv, s. vorige St. π 181 (Tel.:) ,,άλλοΐός μοι, ξεϊνε, φάνης νέον ήέ -δεν" als vorher / als eben noch', ή τό π. 'als bisher immer’ würde weniger passen, da Tel. dem 'Fremden’ erst gerade begegnet ist II 'bevor es soweit kam / kommen wird’ (3x), vgl. πάρος B3aß (fut.) Δ 185 (Men. zu Ag.: ,,δάρσει') ούκ έν καιρίω όξύ πάγη βέλος, άλλά -δεν 1 είρύσατο ζωστήρ τε παναίολος ήδ9 ύπένερδε 1 ζώμά τε και μίτρη" (= S427ex in
11) vorher, d.h. bevor d. Pfeil eindringen konnte; Altem.: lok. (vgl. t227 in 1) 0227 (Zeus: „πολύ κέρδιον) έπλετο, όττι -δε νεμεσσηδεις ύπόειξε (Pos.) 1 χεϊρας έμάς, έπεί ού κεν άνιδρωτί γ9 έτελέσδη" (unser Kampf, s. V.224), rechtzeitig ζΊ74 (Od.:) ,,τί που καί τήδε πάδω κακόν ού γάρ όίω 1 παύσεσδ9, άλλ9 έτι πολλά δεοί τελέουσι -δεν"
II Präp. m. Gen. (lok.): vor (6j, 3°, nur Γ162 dir.R.), 4x (A360+, 0154, π 166) m. dem Gesicht Lzum Bezugswortj, 2x (7Ί62, /7255) m. d. Rücken L ,, sonst (3x) diesbezügl. neutral; nie 'an der Vorderseite von’, kontrast. 11, bes. Z319+; 6x Form -δ9 M]; 4x DSN/Pron. (Γ162, S427L, 0 154, /7255); 3x (am Anf.) m. 'anaph.em’ αύτοΐο* (s. ISp. 1670,65ff.) A 360 (Thetis άνέδυ άλός) καί ρα -δ9 αύτοΐο (Ach.) καδέζε- το δάκρυ χέοντος = 500*η med (Thetis bei Zeus) 7Ί62 (Priam. zu Hel.:) „δεύρο -δ9 έλδοΰσα, φίλον τέκος, ΐζευ έμεΐο, ’ όφρα ϊδη (Men. u.a.)“ π 166 (Od. versteht Ath.s Zeichen) έκ δ9 ήλδεν μεγάροιο παρέκ μέγα τειχίον αύλής, ^στή δέ -δ9Λ αύτής, vgl. στη δ9 αύτής προ-δεν Ξ29Ί, στη δέ πρόσδ9 αύτοΐο E\1Q+ Π 255 (Ach.) L , έλδών κλισίης, έτι δ9 ήδελε δυμφ 1 είσιδέειν (φύλοπιν αίνήν) 0154 τω (Αρ. u. Iris) δέ -δ9 έλδόντε Διός 1 στήτην δ 625 μνηστήρες δέ -δεν Όδυσσήος μεγάροιο δίσκοισιν τέρποντο κτλ. = ρ 167 Ξ427 τών δ9 άλλων (Gef.) ού τίς εύ (Hektor) άκήδε- σεν, άλλά -δεν ’ άσπίδας σχέδον αύτοΰ (= Δ 185ex in
12)
D ν.1. Ύ301, λ483, υί; Plusv. <2>382a
S.R.van der Mije
παροίτερ(ος) [2‘] Σχ sch.D ¥M59: -or μάλλον έμ- προσδεν Β (zur Bildg. s. πάρος E, Chantraine, Gr. h. 1258, Risch §34b, vgl. Sch.A *P459b) an beiden Stt. Pl. u. präd.:
60
64
4
8
die vorderen (von zwei Pferdegespannen) ¥^459 (Idom..) „άλ λο< μοι δοκεουσι -οι έμμεναι ϊπποι,'άλλος δ ηνίοχος η;- δάλλεται" 480 (Aias:) ^ποι δ’ αυται εασι -αι,αι το πα- ρος περ, 1 Εύμήλου, 'εν δ’ αύτός εχων ευληραβεβηκε das sporadische Vorkommen dieses Wortes (erst wie er et . ra Ap. Rh.) sowie Aias’ spöttische Wiederh. (m. em Jing e πα ρος, vgl. auch V.474) könnten bed., daß Idom. hier em unubl Wort verwendet anstelle des gebräuchl. ^·487
bzw. πάροιδε(ν) (V.498; πρότερος dagg. außer r228 nie lok.) e S.R.van der Mije
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
πόρος [53‘, 49°, 4H, 71 E ved. Pu™s- s’
EWAia II 146f. Der paroxyt. Akz. viell. aus Gebrauch als Post- pos. zu erklären (Anastr., s. Schwyzerl 378); zum Verh. zu παραί, παρά s. Garcia-Ramon, nr Festschr. R.S.RBeekes Amsterdam 1997, 60 - Abl.: παροιτερος, (προ)παροιθε(ι) (dazu Lejeune, Adv. en -δεν 346f.) 2Γ ,
Μ 1 Form [„„] (21x): H-l to v π-t h .Mer· -k J
ϊς, 1 έσΰ’ οϊη ,π. έσκεν εν'ι γναμπτοϊσι h Ven.238; ϊς, οϊη t , V λ
π. ήτε Πδίτ, αϊ π. ήοαν ^"9
J όσοι π. ησαν / είσΐν άριστοι Λ 825 - Π2Χ , περ π. Ö627 = ρ!69, h.Ven.157; οιος π 4264 επει π. ζ325·, δτι μοι π. ν314; σύ δ' ως π.J*119 "‘““Ι/' j ΐμ,αν / ίιεν χ395, σ162; &ς η. ειχεν Ν394 ? 2: Formι [„-) (92χ): [L] εν&α π. κοιμάϋ' Α610 = ^ησ&α / ηα π νΰν αύτε Ψ604, r549; ^ειτο π. χαριεν^ , s · ω486 k 2] (9χ, davon 5χ ro π.) σε π. γ ουτ ' π. γε .448 ; τί π. -Ρ474; ήέ π. ω369; το π γε Τ42. η201 Th.394; ως τό π. περ <?31, r3<0 («·“· (42χ, davon 2χ τό π.) γε ου η £386 - 425 - ε88. Λ642; t , /7796; π. γ' ουτε βχ2Ί = 0 28^, Ö. οό(χ) f2J8’^>233’;4^h22L7c.266:π\ερέάν r253; π. + VPtzTπ^περικαλλέ' έόντε ν401 s 433; π. >/μαιη°ν
Λΐι Τ1ΛΟ - ΛΊ86 = 6)487; π. + Im.. π. ην Α&ηνην 4 73 = 7349 - Λ ιον , ,, um
e ζ α Λ331 ti. φίλα οικι L j ΜΖΖ\, τι.
γαιαν μκεσδαι. α2^ ζ^ π
πεΖά %18; π. Αιός δσσε ΐδεσδαι S286, δόρποιο μέδεσδαι £245; π. Χρόα σχέ^
π. κονιν αμφιχυδηναι Ψ71 λ 5 >
„ ΓιΛ ' VF· 0166, /7 629, σ36; το π. < — Θ254, π. + Ind. am VE. 25χ ro n j
ήσδα /V228, X233; n. ΛΙΙΙ k-] (35^
- ” ”■ «»'»· ”“■ “ X”0S6 « «έ.
7V465, π. γε Ρ27Ο-, L ,n μ (| . . neQi h. Cer. 179, ήχι π. περ r553. ρ β χ123 </,480. 782, Λ7346 - 359, 2V101, -= ’31’ ,^587’ ' ' , 2]) £806, Η370, /2201, ρ171, 6,508, h.2O3;^t^(s· Η Κ309 = 396, Λ 250, 0305, xzw,
Hes.fr.204,102, h.Ap.345 „οότερον, ähnl. Α 553.
sch.D A453: 264, Θ166.
610 (s. auch sch.min. P.Köln . . £σσεται
P.Berlin inv. 11518 zu 473, E218. π. o *
,&λλως - προς τό ^ρον ου ^μ^ q.
μεν εμπροσδενσχειν πρ(ν πρίίΓ£ρον,
sch.Bam. αζΐ· 7ί·
»V.2M21 Λ««; ° f "ΧΤ««
L FR Richief. Oe ΡΛ74^5 S2IT Mers.. Quaestiones Homerico, Diss. Letpag ’» ’ Gyinn. chemnitz 1876,
Homericae I: de particula W » „ .
1-28; ’Wackemagel, Synt.1 158 (π. m. Pras.), π.);‘Marg, Charakter 54 Kjnkt. m. Inf. (ΠΙ) I
B Adv. (1). Präp. m. Gen. (Π), Kjn
Adv. [45·. 44», 4», 7-J: Gebrauch in G); Dispositi-
normalerweise, sonst (Angabe
986
985


πάρος
οη: π. ohne Partikel (1), π. γε (2), π. δε (3), π. περ (4); Weitere Faktoren, welche d. Wertigkeit von π. im Kontext bestimmen: π. m. Ind. Präs./Pf. bzw. Verg. (s.u.); π.—τό π. (s.u.); Verh. (τό) π. zum Wortf.: αίεί, πάλαι, (τό) πριν, (τό) πάροιδε(ν), πρό, προπάροιδε(ν), πρόσδε(ν), πρότερον. — π. m. Präs./Perf. (16/3χ, stets in dir.R.) steht bei Handlungen u. Zuständen, die „von früher her bis in die Zeit des Sprechens fortdauern“ (Kühner-Gerth I 134, vgl. Schwyzer II2738— 2742, 2877, anders L3), d.h. vom Sprecher wird angegeben, daß Ld. bisherige Sit.j weiterhin gilt (π. = αίεί)·, bei π. γε m. Präs. (6x in 2 a) wird L d zwar durchkreuzt, doch gibt d. Sprecher durch den Präs.gebr. zu erkennen, daß er dies als Ausn. von der Regel betrachtet, die dadurch nicht außer Kraft gesetzt wird (π. = sonst, normalerweise). Dagg. steht π. m. Ind. der Verg. (45x) meist in eindeutig abgeschlossenen Sit.en (/Hl 9 in laa usw. sowie außerhalb der dir.R.); wo dies aber nicht d. Fall ist u. somit 'Konkurrenz’ m. π. + Präs./Pf. besteht, gibt die Wahl e.r Verg.form an, daß d. Sprecher die Gültigk. der bisherigen Sit. für (Ggw. u.) Zukunft nicht expl. ausdrücken will (/7557, in laa, 2x in 1 d, /2201 in 4b). — Sem. Ab- grenzg. π. gg. τό π. (33x in 1 d, 2b, 4b. c) erschwert durch 1. Überschn. m. π. περ (26/33x τό πζ περ)', 2. Überlagerg. durch metr. Faktoren, z.B.: nach ένδα, ηχι, όδι περ, όσοι*, οίοι* steht immer π., dagg. steht nach ώς immer (außer Sc. 119), nach οί meist τό π. (π. aber nach ός* με/σε/σφε). Trotz dieser 'confounding factors’ ist feststellbar, daß τό π. stets (L3:) „d. ganze frühere Zeit“ umschließt ([früher] immer bzw. verneint nie), π. dagg. (nicht nur [L3:] „in einer früheren Zeit“, sondern) einfach früher, vorher bedeutet; d. Kontrast ist also nicht komplementär, sondern unmarkiert (π.) ggüber markiert (τό π.), d.h. π. steht in Kontexten, wo auch τό π. mögl. wäre (z.B. A610, τ49 in laß) u. darüber hinaus auch in solchen, wo dies ausgeschlossen wäre (z.B. £325 in laß ['früher, als ...’], A453, Λ 111 ebd. ['früher einmal’], /M19 in laa [abgeschlossene Verg.]); zu dieser sem. Differenzierg. paßt auch, daß beim Verb im Fut. nur π., nie τό π. steht (s. 1 a am Ende u^3 Vorbem.); konkurrierende Kontexte: /V394 φρένας άς π. είχεν 'die er eben noch innehatte’ (1 aß) —/2201 f. φρένες ής τό π. περ έκλεο 'für die du früher immer berühmt warst* (4b); im Kontext impl. der Gebr. von τό π. stets Geltung für die Ggw. (kontrast. z.B. Ύ233 τό π. ήσδα 'warst immer [u. bist jetzt erst recht]’ in 1 d m. v314 π. ήσδα 'warst früher [aber bist nicht mehr]’ in laa, vgl. auch τό πάροιδε σ275), doch ist dieser Umstand (im Ggs. zu π. + Präs./Pf.) tats. nur kontextuell bedingt (d.h. vom Sprecher impliziert: τό π. bei Hom. 26/28x dir.R.), wie auch τό πριν δ32 zeigt. — Unnötig, f. best. Kontexte eine spez. Bed. 'vielmehr’ (rather, potius) anzusetzen (z.B. LSJ s.v. A6); die einschlägigen Kontexte sind so zu verstehen, daß e. 'irreales’ Verh. als zeitl. Verhältnis aufgefaßt wurde: nicht 'anstatt daß x eintraf, Lereignete sich y/, sondern 'bevor x eintraf (eintreffen konnte), L / (s. Vorbem. zu laß Fut., 3, III); probl. nur h.Merc.266 in 3 1 ohne
nachfolg. Partikel; π. 36x (1 a-c), τό π. 3x (1 d) la π. m. Ind.; in den 3 Präs.-St. π. - αίεί (s. I Vorbem.) laa Ind. von είναι (5x εσκεν, lOx Impf., lx Präs.) έσκεν (4x von männl. Kraft, vgl. L4): Λ 669 (Nestor:) „ού γάρ έμή ΐς 1 έσδ* οΐη νπ. έσκεν ένι γναμπτοϊσι μέλεσσιν**Λ - h.Ven.238 (Aphr. über Tithonos) 283 (Od.: „έμοί δότε τόξον, δφρα) σδένεος πειρήσομαι, ή μοι έτ* έστίν 1 ϊζ, οΐη t 1 η λ394 (Od. über Ag.s ψυχή·, „ού) οί έτ* ήν ΐς έμπεδος ούδ* έτι κΐκυς, * οΐη περ L f h.Ven. 157 (Aphr. έρπε) ές λέχος εΰστρωτον, βδι περ π.Δ έσκεν άνακτι (έστρωμένον), zu u vgl. 5627+ (lc) II Impf.: /7557 (Patr.:) „Αϊαντε, νυν σφωΐν αμυνεσδαι φίλον έστω, 1 οιοι περ π. ήτε μετ* άνδράσιν ή καί άρείους**, ήτε (im Ggs. zu έστε, s. I Vorbem.) läßt d. In- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάρος
terpr. zu: 'jetzt bleibt ihr hinter eurem früheren Einsatz zurück’ ¥/604 (Men. zu Antil.:) ,,ού τι παρήορος ούδ* άεσίφρων 1 ήσδα π.· νύν αυτε νόον νίκησε νεοίη“ /7119 (Antin. über Pen.s κέρδεα ό »οί* ού πώ τιν* άκούομεν ούδέ παλαιών, 1 τάων αΐ π. ήσαν (Άχαιαί)**, vgl. /524 τών πρόσδεν άνδρών κ395 (Od.: „Kirke rieb d. Schweine ein) άνδρες δ* άψ έγένοντο νεώτεροι ή π. ήσαν** σ 162 (Ath. flößt Pen. ein, μνηστήρεσσι φανήναι, όπως) τιμήεσσα γένοιτο 1 μάλλον πρός πόσιός τε καί υίέος ή π. ήεν, vgl. ω369 (lc) ν314 (Od. zu Ath.:) ,,εύ οίδ*, ότι μοι π. ήπίη ήσδα (in Troja; aber seitdem nicht mehr)“ τ549 (Od. in Pen.s Traum:) „χήνες μέν μνηστήρες, έγώ δέ τοι αίετός δρνις 1 ήα π., νύν αυτε τεός πόσις είλήλουδα“, π. = 'von dem Du eben träumtest’ (Traum im Traum!) Sc. 119 (Her. zu Ιοί.:) „ούκέτι τηλοΰ 1 ύσμίνη τρηχεΐα' σύ δ* ώς π. ήσδα δαϊφρων, 1 ως καί νΰν (ίππον άναστρωφαν), sonst stets ώς τό π. (s. zu 0)486 in 1 d), ellipt. außer hier u. 2x in 4c Λ 825 (Euryp. zu Patr.:) „πάντες, όσοι π. ήσαν άριστοι, 1 έν νηυσίν κέαται βεβλημένοι“ = /723 (Patr. zu Ach.), kontrast. Μ346+ (4b) II Präs. #36 (Alkin.:) ,,κούρω δέ δύω καί πεντήκοντα 1 κρι- νάσδων κατά δήμον, όσοι π. είσιν (ν.1. ήσαν) άριστοι“, Alkin. benutzt Präs, statt Impf., damit keiner der Zuhörer auf e.n Kontrast zur Ggw. schließen könnte (s.o. zu /7557) laß andere Verben (2x Präs., 8x Verg., 2x Fut.) Präs. (s. I Vorbern.): Δ264 (Ag. zu Idom.:) ,,άλλ* δρσευ πόλεμόνδ*, οίος π. εύχεαι είναι“, entweder π. zu εύχεαι: 'so (kampfgewaltig), wie du immer behauptest zu sein’ (vgl. 267 ώς τό πρώτον ύπέστην) od. 'wie du (früher) gewesen zu sein behauptest’ ('impf.’ είναι, vgl. /2543 τό πριν, so u.a. Ameis-H.) *P474 (Όϊλήος Αϊας*) ,,Ίδομενεΰ, τί π. λαβρεύεαι;**, entweder π. ~ αίεί: 'Was schwätzt du wieder?’, (vgl. V.478 αίεί μύδοις λαβρεύεαι)·, od. (= übl. Auff.:) π. = 'vorzeitig’, 'vorschnell’ (wäre allerd. sing.; vgl. πριν /2800) II Verg.: A453 (Chryses zu Ap.:) „ήμέν δή ποτ* έμεΰ π. έκλυες εύξαμένοιο**, π. verweist auf Vv. 37—42 £325 (Od. zu Ath.:) „νύν δή πέρ μευ άκουσον, έπεί π. ού ποτ* άκουσας ’ ^ραιομένου, δτε μ* έρ- ραιε (Pos.)/, π. wird eingeschränkt durch L u ('vorher, als ...’), τό π. dagg. wäre abs. ('noch nie’), vgl. v314ff. in laa A610 (Ζευς πρός δν λέχος ήΓ) ένδα π. κοιμαδ* ότε μιν γλυκύς ύπνος ίκάνοι = τ49 (Tel. ές δάλαμον) Λ 111 (Ag. tötet u. spoliiert Antiphos) γινώσκων καί γάρ σφε π. παρά νηυσί (είδεν, ότ* ...) Ν394 (Idom. hat Asios getötet) έκ δέ οί ηνίοχος πλήγη φρένας άς π. είχεν (u. flüchtete nicht), vgl. /2201 in 4b u. I Vorbem. zu π.—τό π. σ36 (Antin.:) „ώ φίλοι, ού μέν πώ τι π. τοιοΰτον έτύχδη“ h.Merc.58 (Hermes singt improvisierend άμφί Δία καί Μαιάδα) fov π. ώρί- ζεσκονϊ έταιρείη φιλότητι (ν.1. ως wohl alte Kj.), wenn π. d. norm. Bed. 'vorher’ hat, fragt sich: wovor? Altem.: π. (nur hier) = 'einst’ (so Cassola); vgl. probl. π. in V.266 (in 3) II Fut. (2x, dir.R.): 'bevor x eintreffen wird (realis) / würde (ir- realis), wird y geschehen’, wobei x d. unterstellte Hoffnung des Adressaten vertritt; π. also zeitl. aufgefaßt, nicht 'vielmehr’ (vgl. I Vorbem. am Ende sowie πριν A29 u.ö., πρόσδεν Op.98) /7629 (Patr.:) „ού τοι Τρώες όνειδείοις έπέεσσι νεκρού χωρήσουσι' π. ^τινά γαΐα καδέξει]*, τινα nicht 'manchen von uns’ (Ameis-H.), sondern allg. (auch Tr.): ‘vorher (= bevor sie weichen werden — u. sie werden weichen —) wird es Tote geben’, vgl. πριν καί L d v427 = o31 (irreal, s.o.), πάροιδεν £174 (real) Θ166 (Hektor zu Diom.: «Du wirst Troja nicht erobern) π. τοι δαίμονα δώσω**, 'vorher (· bevor es soweit kommt — u. es wird soweit nicht kommen*) 1b m. Part./Adj. (6x/lx, vgl. τ253 in 4a); ΔΊ3* π. - vorher schon (wie jetzt), v401+ u. Ύ403 vorher (anders als jetzt / bald) Δ 73 ως ειπών ώτρυνε (Zeus) π. μεμαυΐαν *Αδηνην = Τ349 - X186 - ω487 ν401 (Ath. zu Od.:) „κνυζώσω δέ
987
988


πάρος
τοι δσσε π. περικαλλέ9 έόντε** = 433 (κνύζωσεν δέ οί, hier paßt π. besser als in 401, wo π. έόντε nicht d. Verg., sondern d. Ggw. bez., trotz Schwyzer II297 A.l) JV4O3 (Hektor wird geschleift) άμφί δέ χαΐται 1 κυάνεαι πίτναντο, κάρη δ* άπαν έν κονίησι ' κεϊτο π. χαρίεν, zum Stil s. Richardson, Iliad zu 401—4 u. zu 404; vgl. r553 in 4a 1c eil. bzw. ohne Bezugswort (3°) 5627 (μνηστήρες δίσκοισιν τέρποντο) έν τυκτφ
δαπέδφ, Loüi περ π.Δ, υβριν έχοντες = ρ 169, vgl. h.Ven. 157 in 1 aa (L d εσκεν), c82+ in 4a ω369 (Ath. verwandelt Laertes) μείζονα δ9 ήέ π. και πάσσονα θηκεν ίδέσθαι, vgl. «395, σ 162 in laa Id τό π. (2χ m. ήσθα, Ix eil.) 7V228 (Idom.:) „άλλά Θόαν, και γάρ τό π. μενεδήϊος ήσθα, ' ότρύνεις δέ καί άλλον (τώ νΰν μήτ9 άπόληγε), καί γάρ etenim wie Β37Ί, Ζ365 usw. (dagg. Ameis-H.: καί zu τό π.): 'früher warst du ja immer standhaft, u. du treibst andre an, also (darf man erwarten, daß du) jetzt nicht nachlassen (wirst)!’ Ύ233 (Hektor:) „Δηιφοβ9, ή μέν μοι τό π. πολύ φίλτατος (von den Brüdern) ήσθα (νΰν δ9 έτι καί μάλλον ...)“ <υ486 (Zeus zu Ath.:) ,,τοί δ9 άλλήλους φιλεόντων ' ^ώς τό π." wie (es) früher immer (der Fall war), jetzt aber nicht, daher nicht ώς τό π. περ (14χ in 4c); vgl. noch Sc. 119 ώς π. in
laa 2 π. γε (2a), τό π. γε (2b): 15χ m. Ind. (7x Präs., 6x
Verg., 2x Fut.), 2x eil.; N.B. 2 a stets (außer TV465, Ύ3Ο2) m.
ού / οΰ τι, davon 5χ π. γε μέν οΰ (τι)’, dagg. 2b weder m.
ού noch m. μέν. Im Kontext liegt meist e. Kontrast zur Ggw. vor (im Ggs. zu π. περ, s. 4 Vorbem.) od. zumindest Uns.heit, ob der frühere Zustand noch gilt (77 201); Ύ302, σ164 v.l. lä. περ am VEj, wohl durch Häufigk. von L (30x in 4) u. Überschn. im Gebr. (auch bei π. περ geleg. Kontrast zur Ggw.) bedingt. 2a π. γε (14x) Präs. (6x): bis jetzt > sonst, normalerweise A553 (Hera zu Zeus:) „καί λίην σε π. γ9 οΰτ9 εϊρομαι οΰτε μεταλλώ (νΰν δ9 ...)“ Σ386 (Charis zu Thetis: ,^τίπτε^ ίκάνεις ήμέτερον δώ;) π. γε μέν οΰ τι θα- μίζεις** = 425 (Heph.) = £88 (Kal. zu Hermes), vgl. auch 0642 unten (Verg.) 5810 (Pen.:) „L Jf κασιγνήτη, δεΰρ9 ήλυθες; οΰ τι π. γε 1 πωλέ9**, πωλέ(αι) = -έεαι, s. Chantraine, Gr.h.I 73; verseh, vv.ll., s. v.Thiel z.St., der πώλε(ο) liest (vgl. έκλε[ο] 0202), wohl wegen ήλυθες [Verg.] im Ggs. zu Σ385. 424 ίκάνεις, εΖΊ είλήλουθαςί) i448 (Polyphemos: „κριέ πέπον, τί μοι ώδε έσσυο) ΰστατος; οΰ τι π. γε λελ- ειμμένος έρχεαι οίών, 1 άλλά πολύ πρώτος νεμεαΓ* II Verg. (5‘) Π 796 (durch Ap.s Schlag fällt Patr.’ [= Ach.s] Helm zu Boden) π. γε μέν ού θέμις ήεν ' ίππόκομον πήληκα μιαίνεσθαι κονίησιν (τότε δέ ...) /2642 (Priam.: „νυν δή καί σίτου πασάμην) π. γε μέν οΰ τι πεπάσμην“ TV465 (Dei’ph. zu Aen.:) ,,άλλ9 έπευ, 9Αλκαθόφ έπαμύνομεν, δς σε π. γε (ν.1. περ) ' γαμβρός έών έθρεψε δόμοις**, will γε sagen: 'wenn auch vor langer Zeit’? Ύ3Ο2 (Hektor:) „η γάρ ρα πάλαι τό γε φίλτερον ήεν 1 Ζηνι (u. Ap.),_οι με π. γε (ν.1. περ) ' πρόφρονες είρύατο (ν.1. -ται) · νΰν αυτέ με μοϊρα κιχάνει, vv.ll. ausgeschlossen: s. I Vorbem. zu π. m. Präs. u. vgl. 0256 in 4a, K123 in 4b £270 (άμφί δ9 άρα σφι) Κρονίων ήέρα πολλήν ' χεΰ9, έπεί ούδέ Μενοιτιάδην ήχθαιρε π. γε, ' δφρα ζωός έών θεράπων ήν Αίακίδαο, Schlüsselwort ist θεράπων*, als Ach.s Double hingg. Jiat er Zeus mißfallen II Fut. (2°) ß 127 (Antin. zu Tel.:) „οΰτ9 έπί έργα π. γ9 ϊμεν οΰτε πη άλλη, 1 πριν γ9 αυτήν γήμασθαι** = σ288 (zu Pen.); γ9 kontrastiert hier nicht, sondern betont π. (Denniston, GP 115 ff.), wie γ9 nach πρίν im nächsten V. (vgl. T42 in 2b); ϊμεν 'zukunftsbzg. Präs.’ (είμι BI la [Sp.461,30f.]), vgl. £218 (3 am Ende) u. III Vorbem. Jl eil. (1°) σ!64 (Pen.:) „Εύρυνόμη, θυμός μοι έέλδεται, οΰ τι π. γε (ν.1. περ), 1 μνηστήρεσσι φανηναι, sing., abrupte Parenth., spiegelt Pen.s Verwirrg. wider? 2 b το π. γε (3x), vgl. το πάροιθε(ν) (5x, s.d. BI2), ebf. stets [vJj T42 (Ach. rief
989
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάρος
laut) καί ρ9 οϊ περ τό π. γε νεών έν άγώνι μένεσκον (καί μήν τότε γ9 είς άγορήν ϊσαν), zu γε γ9 vgl. #127* (2 a) 77201 (Alkin. über Od.: „Wenn er ein Gott ist) άλλο τι δή τόδ9 έπειτα θεοί περιμηχανόωνται. ' αίεί γάρ τό π. γε θεοί φαίνονται έναργεΐς ' ήμΐν, εύθ9 ..." wenigstens bisher immer Th. 394 (Zeus versprach,) μή τιν9 άπορραίσειν γεράων, τιμήν δέ έκαστον ' έξέμεν ήν τό π. γε μετ9 (ν.1. περ έν) άθανά- τοισι θεοΐσιν, kein Kontrast zur Ggw. trotz γε; umgekehrt Op. 184 (4c) 3 π. δέ (Ix Perf., 7x Verg., Ix Fut.; stets
[«!«]): δ(έ) nur π 191, σ229+ adversativ (i.S.v. nachgetragenen Informationen: 'vorher näml.’, 'früher allerd.’), sonst (6x) entweder = γάρ od. einfach weiterführend. Oft scheint π. δέ nur ein vorangehendes δέ wieder aufzunehmen. Übers, 'vielmehr’, potius für £218, λ 324. 453, ρ293 unnötig: vorher i.S.v. 'bevor es so weit kommen konnte’ ist ohne weiteres verständl. (vgl. I Vorbem. am Ende, πρίν u.ö., πρόσθε[ν} M\\6, πάροιθεν Δ 185, O 227); probl. nur h. Merc. 266 II Perf.: h.Merc.266 (ούδέ βοών έλατηρι έοικα,) ούδ9 έμόν έργον τούτο, π. δέ μοι άλλα μέμηλεν* ' ύπνος έμοί γε μέμηλε (καί γάλα κτλ.) π. = αίεί, von jeher, 'rather’ (Evelyn-White), *di piu’ (Cassola) paßt zwar gut, würde aber abweichen von allen übrigen Stt. im fgrE (u. sogar späteren Stt., z.B. Eur. Med. 650, IT656), für die 'vielmehr* angesetzt wird, da dort das zeitl. Verh. noch gut nachvollziehbar ist (s.o.); vgl. probl. π. V.58 (laß) II Verg. Λ 324 (Ariadne, ήν ποτέ Θησεύς έκ Κρήτης) ήγε JJ£V, ούδ9 άπόνητο * π. δΛέ μιν 'Άρτεμις έκτα ρ 293 (Hund Argos) δν ρά ποτ9 αύτός ' θρέψε L / είς Ίλιον (φχετο) λ453 (Ag.:) ,,ή 5’ έμή ούδέ περ υίος ένιπλησθηναι άκοιτις ' όφθαλμοΐσιν έασε* π. δέ με πέφνε καί αύτόν** π 191 (Od. küßt Tel.) κάδ δέ παρειών ' δάκρυον ήκε χαμάζε* π. δ9 έχε νωλεμές αίεί σ229 (Tel.:) „νοέω καί οίδα έκαστα, ' έσθλά τε καί τά χέρεια* π. 5’ έτι νήπιος ήα** = υ310 φ!23 (Tel. πελέκεας στησεν) τάφος δ9 έλε πάντας ίδόντας, ' ώς εύκόσμως στήσε* π. δ9 οΰ πώ ποτ9 όπώπει, denn (so erwogen sie) er hatte es (d. Aufstellen von Äxten) noch nie gesehen, vgl. πρόσθεν μιν δπωπα ρ 371 II Fut.: £218 (Aen. zu Pand.:) „μή δή ούτως άγόρευε* π. 5* ούκ έσσεται άλλως, ’ πρίν γ9 έπί νώ τφδ9 άνδρί (πειρηθη- ναι) 'denn (der Bogen) wird nicht unnütz sein, bis (« solange nicht) wir ihn (an Diom.) erprobt haben’, vgl. /?127+ (2 a) 4 π. περ (a), τό π. περ (b, c), insges. 33χ, davon 8χ Präs./ Perf., 7x Verg., Ix Ptz. [r253, vgl. 1c], 17x eil. (davon 12x in 4c); außer #31, r253. 340 stets am VE; Verh. zw. (τό) π. περ u. (τό) π. γε: bei Hes. u. Hymnen kein Untersch., bei Hom.: 1. nach ού (7l, 6°) 12x π. γε, Ix τό π. περ (X25Q in 4c) 2. Kontrast vorher-jetzt (bzw. später) bei (τό) π. γε (9', 7°) 14x (Ausn. 0127 - σ288), bei π. περ (16‘, 12°) 4x (4b: TV101, 0201, h.20,3, uns. £587; 4c: Λ250; N.B.: diese sind 4 der 5 Verg.-Stt.!), sonst Kontinuität: auch früher, 2x v.l. π. γε in 4b (0201, £587), vgl. 2 Vorbem. am Ende 4 a π. περ (6x) Präs. (V): 0256 (Ap.: „Zeus schickt mich,) δς σε π. περ ' ρύομ9, όμως αύτόν τε καί (πτολίεθρον)**, π. - αίεί vgl. ΚΙ23 in 4b Verg. (2χ): υ7 ταί δ9 έκ μεγάροιο γυναίκες ' ήϊσαν, αΐ μνηστηρσιν έμισγέσκοντο π. περ auch vorher schon (anders Denniston, GP 482) h.Cer. 179 τέτμον 5’ έγγύς όδοΰ κυδρήν θεάν ένθα π. περ ' κάλλιπον eben dort, wo ..., s.u. ε82 PU.: τ253 (Pen.:) „νΰν μέν δή μοι, ξεΐνε, π. περ έών έλεεινός ' φίλος (έση)**, kein Kontrast, sondern 'vorher schon hast du uns leid getan, jetzt gar ...*; nach Schwyzer (s. zu v401 in 1b) macht π. das Ptz. 'impf.’ (vgl. Δ 264 in 1 aß) eil.: £82 έπ9 άκτης κλαίε (Od.) καθήμενος, π. περΛ, ’ δάκρυσι (θυμόν έρέχθων), s.o. h.Cer. 179 (u J, δθι περ π. 2χ in lc, ηχι π. περ folgende St: τ553 (Pen.: „ich wachte auf) παπτήνασα δέ χήνας ένί μεγάροις ένόησα ’ πυρόν έρεπτομένους παρά πύελον, ηχι π. περ9*, s.o. £82 4 b
990


δς+ τό π. περ (13χ); Präs./Perf. (7χ, π. = αίεί, von jeher, früher wie jetzt) '. M346 (ein Massaker droht) „ώδε γάρ έβρισαν Λυκίων άγοί, οί’ τό π. περ ' ζαχρηεΐς τελέδουσι" = 359, kontrast. Ν101 unten, Λ 825+ in laa S131 (Diom.: „wir Verwundete wollen nicht selbst kämpfen) άλλους δ' ότρύνοντες ένήσομεν, οί τό π. περ 1 δυμω ήρα φέροντες άφεστασ’ ούδέ μάχονται" (Ν.Β. Perf. +) die immer wieder / immer schon also die notorischen Drückeberger £720 (Aias: ,,μαχησό- μεδα Τρωσίν) ίσον δυμόν έχοντες ομώνυμοι, οί τό π. περ ' μίμνομεν όξύν Άρηα παρ' άλλήλοισι μένοντες" Κ123 (Hera: „Ach. soll wissen) ό μιν φιλέουσιν άριστοι άδανάτων, οί δ' αύτ' άνεμώλιοι οί τό π. περ ' Τρωσίν άμύνου- σιν πόλεμον", vgl. 0256 in 4a ΨΊ&2 (Aias:) ,,ή μ' έβλαψε δεά πόδας, ή τό π. περ 1 μήτηρ ως Όδυσήϊ παρίσταται ήδ' έπαρήγει" ω5Ο8 (Od. zu Tel.: ,,εΐσεαι) μή τι καταισχύ- νειν πατέρων γένος, οί τό π. περ ' άλκή τ' ήνορέτ] τεκε- κάσμεδα πάσαν επ' αίαν" kontrast. £54 (έκηβολίαι, ήσιν τό πριν γε κέκαστο) II Verg. (3χ), keine Kontinuität in der Ggw.): TV 101 (Pos.: ,,όρώμαι) Τρώας έφ' ήμετέρας ίέναι νέας, οί τό π. περ 1 φυζακινής έλάφοισιν έοίκεσαν" (105 ώς Τρώες τό πριν γε ...), kontrast. Λ/346+ oben, vgl. £587 unten 0201 (Hekabe:) ,,ώ μοι, πή δή τοι φρένες οίχονδ', ής τό π. περ (ν.1. γε) 1 έκλε' επ' άνδρώπους ...f, vgl. TV394 in 1 aß u. I Vorbem. zu π.—τό π. h.20,3 (Heph. u. Ath. unterwiesen d. Menschen) οί τό π. περ ' άντροις ναιετάασκον έν ούρεσιν ήύτε δήρες. ' νυν δέ II eil.: £587 (Αρ. zu Hektor:) „οίον δή Μενέλαον ύπέτρεσας, δς τό π. περ (ν.1. γε) ' μαλδακός αίχμητής" der sich doch zuvor schon als schwacher Kämpfer erwiesen hat', Altem.: 'der doch früher (anders als jetzt)’, s.o. N101 480 (Aias zu Idom.:) „ίπποι δ' αύταί έα-
σι παροίτεραι, αί τό π. περ, ' Εύμήλου", vgl. 474 in laß ρ 171 άλλ' δτε δή δείπνηστος έην καί έπήλυδε μήλα ' οί 3' ήγαγον οί τό π. περ, ' καί τότε δή σφιν έειπε κτλ., vgl. 169 in lc 4c ώς τό π. περ (14χ), vgl. ώς (τό) πριν £344, Φ476, ώς τό πρόσδεν M4Q m. Ind. der Verg. (2x; ώς zum Verb; zu περ vgl. Denniston, GP 490; vgl. noch Sc. 119 in laa): Ύ250 (Hektor:) „ού σ' έτι, Πηλέος υιέ, φοβήσομαι, ώς τό π. περ ' τρίς περί άστυ (δίον)", ungew. (unpassender Formelgebr.?): 1. ού (s. 4 Vorbem.); 2. Kontrast vorher-jetzt (s. ebd.); 3. τό π. statt π. (s. B I Vorbem.) τ340 (Od. als Bettler: „Ich möchte kein Bett) κείω δ' ώς τό π. περ αυπνους νύκτας ΐαυον" II eil.: (12χ) wie früher (auch), wie gewohnt, wie immer £806 (Ath.:) „αύτάρ ό (Tyd.) δυμόν έχων δν καρτεράν, ^ώς τό π. περ,Λ' κούρους Καδμείων προκαλίζετο //370 (Priam.:) „νύν μέν δόρπον έλεσδε κατά πτόλιν L Jf 1 καί φυλακής μνήσασδε" Κ3Ο9 (Hektor: „einer möge erkunden) ήέ φυλάσσονται νήες δοαί L ' ή (φύξιν βουλεύου- σι)" = 396 (Dolon) £305 (Antin. zu Tel.: „μή τί τοι άλλο κακόν μελέτω) άλλά μάλ' έσδιέμεν καί πινέμεν, L " #31 (Alkin.: „πομπήν δ' ότρύνει) ήμεΐς δ', L Jf έποτρυνώ- μεδα πομπήν ' ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος (ένδάδε δηρόν μένει)" κ240 (Od.: „συών μέν έχον) δέμας, αύτάρ νους ήν έμπεδος L f ν358 (Od. betet zu Nymphen:) „νύν δ' εύχω- λήσ' άγανήσι 1 χαίρετ'' άτάρ καί δώρα διδώσομεν, L f, vgl. V.349f. υ!67 (Eum. zu Od.:) ,,ξεΐν', ή άρ τί σε μάλλον 'Αχαιοί είσορόωσιν, ' ήέ σ' άτιμάζουσι κατά μέγαρ' L Ορ. 184 ούδέ ξεΐνος ξεινοδόκφ καί εταίρος έταίρφ, ' ούδέ κασίγνητος (sc. κασιγνήτφ) φίλος έσσεται, L Kontrast später-vorher trotz περ (umgekehrt Th. 394 π. γε in 4 b), außerdem u j nach ού nicht hom. (s.u. h.Ap.345 sowie 4 Vorbem.) Hes.fr.204,102 (Zeus:) „άλλ' ρί μ[έ]ν μάκ[α]ρες χ[ ...]γ ως τρ π. περ ' χωρίς άπ' άν[δ]ρώπων [βίοτον κα]ί ήδε' έχωσιν" h.Ap.345 (Hera οΰτε ποτ' εις εύνήν Διός ηλυδε) ούτε ποτ' εις δώκον πολυδαίδαλον L u 1 αύτφ έφε- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ζομένη πυκινάς φραζέσκετο βουλάς, nicht hom. (s.o. Ορ. 184)
II m. Gen. (Γ) 0254 ένδ' οΰ τις πρότερος Δαναών ... ' εΰξατο Τυδείδαο π. σχέμεν ώκέας ίππους 1 τάφρου τ' έξελάσαι καί έναντίβιον μαχέσασδαι, 1 άλλά πολύ πρώτος Τρώων έλεν άνδρα, π. entweder Adv. + gen. comp. (so Ameis-H.; vgl. τού προτέρη Ξ467) od. Postpos. + Gen. (vgl. E u. LSJ); meist wird lok. Bed. angenommen (vgl. Abi. [προ]πάροιδε: als Präp. immer Lok.), aber temp. Bed. ebf. mögl. (s. πρώτος 255), als 'pleon. Korr.’ zu πρότερος: 'früher als Diom. konnte sich keiner der Gr. brüsten, Ld. Pferde aus dem Graben gelenkt zu haben/ + 'keiner konnte sich brüsten, früher als Diom. L j (vgl. Ebeling u. Σχ)
III Kjnkt. m. Inf. [7‘, 5°]: bevor, 3x Akt., 9x Med.-Pass. Inf.; Aor. außer Σ245 (μέδεσδαι); π. stets [«!], Inf. [(-~)~^*] Laußer ^/309/ HS pos. L d; keine Partikel nach π. (kontrast. πριν γε [20x], πριν περ [lx] m. Inf.). Anders als bei πριν + Inf. (vgl. ß\21+ in I2a, £218 in 13) gibt es kein vorangehendes korr. Adv. (π., πριν, πρόσδεν); dir.R. nur Z348 in 3. Das im Inf. ausgedrückte Ereignis trifft in 7 Fällen (von insges. 12) nicht später, sondern überh. nicht ein ('bevor x eintreten konnte’, statt 'bevor x eintrat’, vgl. I Vorbem. am Ende). Lit.: Chantraine, Gr.h.II314-6, Schwyzer II 3612. 6568—657’ 1 einf. Inf., Subj. des Inf. = Subj. des HS (4', 1°) Λ 573 (δούρα έν σάκεϊ πάγεν) πολλά δέ καί μεσσηγύ, π. χρόα λευκόν (ν.1. καλόν) έπαυρεΐν, ' έν γαίη ίσταντο = 0316 Μ221 (Τρωσίν ήλδε αίετός δράκοντα φέρων όνύχεσσι) άφαρ δ' άφέηκε π. φίλα οίκί' ^ίκέσδαι Λ δ 316 (Tänzer) άπό χδονός ύψόσ' άερδείς 1 ρηΐδίως μεδέλεσκε (den Ball), π. ποσίν ούδας L j (L j noch 2x in 2) Σ245 ές δ' άγορήν άγέροντο (Tr.) π. δόρποιο μέδεσδαι 2 einf. Inf., Subj. des Inf. ψ Subj. des HS (4°) α21 ό δ' (Pos.) άσπερχές μενέαινεν ' άν- τιδέω Όδυσήϊ π. ήν γαΐαν ^ίκέσδαι^ (ν.1. ίδέσδαι) = £331 (L j noch 2χ in 1) π 218 (φήναι ή αίγυπιοί) οίσί τε τέκνα ' άγρόται έξείλοντο π. πετεηνά νγενέσδαιΛ (L noch Ix in 3) ψ 309 (Pen. hört Od. zu) ούδέ οί ύπνος ' πΐπτεν έπί βλεφά- ροισι π. καταλέξαι άπαντα 3 A.c.I. (3) Ζ348 (Hel.: ,,ώς μ' οφελ' οϊχεσδαι άνέμοιο δύελλα εις κύμα) ένδα με κύμ' άπόερσε π. τάδε έργα ^γενέσδαιΛ" (L d noch Ix in 2) S286 ένδ' 'Ύπνος μέν έμεινε π. Διός δσσε ίδέσδαι (ν.1. άσσον ίκέσδαι : dann in 1) ^764 (Od. läuft knapp hinter Aias) αύτάρ δπισδεν ' ϊχνια τύπτε πόδεσσι π. κόνιν άμφιχυδήναι
D ν.1. £258, Π 236, Α629; Plusv. Μ 250a (suppl. Bölling, II. Atheniensium, Chicago 1950 z.St); ci. /7492 Sch.T, Th.425 Solmsen
G Nähere Angaben zu BI: 69x in dir.R., 31 x im Erzählertext.; 69x m. Ind.: 16x Präs. (£36 in laa, 2x in laß, 6x in 2a, 772OI in 2b, 0256 in 4a, 5x in 4b), 5x Fut. (2x in laß, £218 in 3, 2x ιμεν in 2a), 3x Perf. (h.Merc.266 in 3, 2x in 4b), 45x Verg. (24x Impf., davon 15x von είναι: lOx in laa, 4x in laß, 2x in 1 d, 2x in 2a, 4x in 3, 0201 in 4b, r340 in 4c; 9x Iter.formen, davon 5x von είναι: 5x in laa, h.Merc58 in laß, T42 in 2b, ul in 4a, h.20,3 in 4b; 8x Aor.: 3x in laß, /V465 in 2a, 2x in 3, h.Cer. 179 in 4a, Ύ250 in 4c; 4x Plqpf.: 2x in 2a, φ 123 in 3, N101 in 4b); 7x m. Ptz. (6x in 1b, r253 in 4a), Ix m. Adj. (Ύ403 in 1b); 23x ell./ohne Bezugswort (3x in lc, ω486 in 1 d, σ!64 in 2a, Th.394 in 2b, 2x in 4a, 3x in 4b, 12x in 4c), Ix Nominalsatz (P587 in 4b); 5x περ π. (2x οίοί* περ π. in laa, 3x δδι περ π. in laa, lc); 19x Enjambement, davon 18x Ind. (A 111 in laß, 3x in 2a, ρ293 in 3, 2x in 4a, lOx in 4b, 2x in 4c) u. Ix (£587 in 4b) Präd.nom. in der folg. Zeile S. R.van der Mije
991
992


Πάρος
Πάρος f. [2h] Ε wohl vorgr. (Fick, Vorgr. Ortsnamen 59); von A.J.van Windekens, Etudes //elasgiques, Louvain 1960, 8 zu gr. πορθμός u. idg. 'per- 'durch’ gestellt
B Kykladeninsel (Beiw. άμφιρύτην), westl. Nachbarinsel von Naxos, südwestl. von Delos, m. einem (identifizierten) Kultort für Ap., Art. u. Leto, außerhalb d. Stadt, dem Delion: h.Ap.44 και Κνίδος αίπεινή και Κάρπαθος ήνεμόεσσα 1 Νάξος τ’ ηδέ -ος 'Ρήναιά ('Ρήνειά ci.) τε πετρήεσσα (dorthin kam die m. Ap. schwangere Leto); Hauptkultort der Dem. (das nach Hdt. 6,134,2 auf e. Hügel außerhalb d. Stadt liegende Heiligtum der Dem. Thesmophoros bisher nicht identif.): h.Cer. 491 Έλευσΐνος θυοέσσης δήμον έχουσαι (Dem. u. Perseph.) 1 και -ον άμφιρύτην "Αντρωνά τε πετρήεντα (zum Verstyp vgl. £640), s. Richardson z.St.; Kl.P.IV Sp.526fT.; Griechenl.-Lex. 512 ff. G. Markwald
Παρρασίη [V] L Fick, Vorgr. Ortsnamen 92; Burr 70; Giovannini 30; H.S.-L. 93; Forssman, in: Lautgesch. u. Etym. 182 m. A.8+ B (vorgr.?) ON (£608), Teil von Άρκαδίη (s.d. Β1, bes. I Sp. 1305,69 ff.) R. Führer
πάρφασις s. παραί-
πας [55P, 542°, 113H, 119h, 2Γ] E bereits myk. pa-te pantes, pa-sa pansa u.a.m., s. DMic. II 63 f. s.v. -pa; entspricht formal u. inhaltl. toch. pont-, s. u.a. Szemerenyi, Gl. 35, 1956, 104 (= Scripta minora II 770) A.O u. Klingenschmitt, MSS 33, 1975, 76 A.l. — Abi.: άπας, πρόπαν, σύμπαντες; πάμπαν, πάγχυ, πάντη, -ως, -οθεν, -οθι, -οσε, -οδαπός, -οΐος; πάγ- κακος, -χαλκ(ε)ος, -χρύσεος, παμβώτωρ, -μέλας, -μήτειρα, -ποικίλος, -πρώτος, πάναγρος, -άελπτος, -αιθος, -αίολος, -άπαλός, -απήμων, -άποτμος, -άργυρος, -άριστος, -αφήλι- κα, -άφυλλος, -αώριος, -δαμάτωρ, -δήμιος, -δωρος, -εφθος, -ήμαρ, -ήμερ(ί)ος, -θυμαδόν, ~νυχ(ί)ος, -όλβιος, -ομφαΐος, -ορμος, -όψιος, -συδίη, -υπέρτατος, -ύστατος', Παμμερόπη, -μων, -φυλος, Παναχαιοί, -δίη/ων, -δοκος, -δώρη, -έλλη- νες, -θοος, -όπεια/εύς, Παντειδυΐα, Πασιδίκη, -θέη, -θόη, -φάη; s.a. έμπης
F Mask, -ς 11, -ντός 2\ -ντί 3, -ντα 28, -ντ9 3; Nom. -ντες 237, Vok. -ντες 5, -ντων 130, -σι(ν) 150, -ντεσσι(ν) 34, -ντας 141; Fern, -σα 27, -σ’ 5, -σης 24, -ση Ρ, -σαν 40; Nom. -σαι 49, Vok. -σαι 5, -σέων Ί, -σάων Γ (dazu Meister, Kunstspr. 172f.), -σησι(ν) 5, -σαις Γ, -σας 23; Ntr. (dazu s.u. Μ 1 b) Nom. -v 17, -ντός 1H, -ντί 4, Akk. -v 16; Nom. -ντα 68, -ντ9 4, -ντων 11, -σι(ν) 12, -ντεσσι(ν) 2, -ντεσσ9 Ρ, Akk. -ντα 228, -ντ9 50 Adv. -ντρ, -ντοθεν, -ντοσε, -ντως s.d.
Μ 1 eins. la [1]: πας, πάσ9, παν (vor Kons, außer tf540+ [♦/-, kontrast. λ 297] u. Cert. p.40,1), πάντ9 [1] αύτφ Ψ66; έθέλω* δόμεναι 2‘; άν έμφ h.Merc.520; ένέπων h.Merc.433; έντοσθ(ε) μ 241, Hes.fr.302,14; δ9 ήμαρ 2*; - ελεγ9 ψ303; - δ9 εύ λειήνας ύ 111; - οσα π 339; - πεδίον Π19; - ύπό Π 202; - δ9 άρα οί /404; - δέ (οί / τ9) 2\ Sc.223. 315; - δ9 3‘, Sc.70; - μέν γάρ Sc. 141; - Λ/385, 2° [2] οί / τών - άγορ(εύσατ9) 2*; άλλο δέ - δ τι Cert. p.40,1; γαΐά τε - h.Cer. 14; (ει)σω - Φ246, Π265; εννέα - Th.803; θέσφατα - είπόντα λ 291; μήνα δέ - μ 325; οΰ πω - ειρητο (έπος) δτ(ε) Κ540, 2°; δτε - πεδίον Λ 714; ταΰτά τε - έπι- θεΐτε Ω 264; δ9 έπί - έτέταλτο Β643; ΰπο - 7V408; - έφόρει y 368; τ; - έφύλασσε /7346 R] τφ - άγορευέμεν 1369 ; αύτάρ έπεί δή - (μέγαρον) /457, h.Cer.483; ϊδμεν γάρ τοι - οσ9 μ 189; δς - έφορος) Γ211, 2°; (τό) δέ - πεδίον / πλή(τ*) 2° / Φ300, Hes. POxy. 2509,19 R] άληθέα / ειδυίη / πεπνυμένα / ως - άγορεύω* 2\ 3°, h.Cer.433; καί έπα- κούει(ς) Γ211, 2°; εΰχετο / καί κτήματα / πατρώϊα - άπο-
993
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
δούναι* 2', /61; νΰν δ9 άθρόα - άποτείσεις* Χ21\, α43; δέ - άπό Hes. fr. 204,127; γέγωνέ τε κατά Ω103; έλκεα Il.Pers.fr. 1,4 ρ.63 Dav.; έμπης - Ρ632; νημερτέα - ένέποντα* 3°; δέ τε έπέοικεν XI \; φρεσί (εύ) οϊδας* ν417, h.Merc.467; έπί χθονί όπόσ9 h.30,2; δ9 έπί έτέταλτο λ524; τάδε έφύτευσεν Cypr.fr.24,1 p.43 Dav.; δ9 άρα χαλκφ 2‘; - δέ χαμάζε Ο531;χροι - Ύ286; ώρια - έθέλησθα Ορ.392; δε £403; δέ οί Φ117; (τούτου) τό Hes.fr.302,22, h.Ap. 108; //461 lb ![_]: πας, παν (vor Kons, [kontrast. Ύ405] außer A294 [♦/-, kontrast. ν'671], aber πάν [vgl. ά-, πρόπαν] gg. lex Wernicke Λ/289, Φ348 [Leumann, Hom.Wort.98]), πάντ9 ![-] (μοι) - δήμος Y\66, π 114, h.Cer.271; (αύτάρ) έπεί (δπλα) 2'; σοί έργον Α294; - δ9 Π340 -[-] - άρμενα Ορ.407; έσσεσθαι - ήματα h.Ven.28; δ9 h.Cer. 13 ![-] οί δήμος φ\1; πεδίον Φ348; Λ/289 2 zweis. 2a [-^]: παντός, παντί, πάν¬
τα, πάντες, πάσι(ν), πάντας, πάσα, πάσαν, πάσαι [1^] - άειράμενος Ψ356; μετ9 άθανάτοισι(ν) Ρ314, Th.449; άληθείην λ 501; - άμα Α495, κ412; (ίδόντες ') - άνήϊξαν 2’; - άνά (μέγαρον) 77156, 2°; - γάρ / έπ9 άνθρώπους* (έπεί) Κ213, 4°, h.Ap.82; (δ9) άπ(ό) Λ 431, h.Ap.4; άριστοι Ν117; - ές αύτόν Th.85; - δέ γιγνόμενος 5417; - έμοί* δέ (μάλιστα) 2°; - (δ9) έσαν 2°, - τοί έστ9113; - έπεί /7660; αύτάρ έπήν δή 1 - Ορ.601; - έπικρήνειε* 0599, h.Merc.531; - (δ9) έπί ΣΙ6, h.Merc.571; - γάρ ήδη 2'; θεοΐσι ' - έταιρίζου- σι h.Ven. 96; δ9 δ γε θνητοΐσι καί άθανάτοισιν h.Merc.576; - ί(δ)ών Ορ.267, y424; - έπ9 ίθύν Ζ19; (μήλα ')
κατά μοίραν 6°; κατ9 Ρ1\6, τ539; ϊδοιτο ' λέγειν h.Merc.203; (φανείη ') - μάλιστα δ9 έμοί Ζ493, 4°; μάλα 0546; L- μάλ\ άτρεκέως £10, εϊσω ' t j τ5, t u έν (μεγά- ροις) 2\ L d έξείης 2°, (μήλα ') L d δσσ(α τ)9 / ούδέ X115, 4°, αύτός ' L d οΰνεκα £216, L d έκτελέω Ψ96, L d π 286, Op.701, h.Ap. 112; - μετά £143; - μίαν φ\2\; - γε μυθήσαι- το y 114; - γάρ εύ ήδησθ9 τ93; - όμηγερέες 2'; - όμηλικίη /364; σύν αύτφ 1 - όμοκλήσαντες 0354; - όμώς (μή πού/ πώ τις) 2\ 2°, Th.672, h.7,52; - όπόσσον 2‘; - (δ9) όρίν(θη θυμός) 4‘; - έφ/άμ9 όρμηθέντες Ζ410, ν82; (εϊην ') - όσοι* (κατά) 2', 2°; - μέν ούκ άν έγώ μυθήσομαι ούδ9 όνομήνω ' δσσοι δ 24/0; - έπεφν9 Δ 391; - δ9 έθηκε Φ524; - έπέτρεψας Φ473; δέ κε Τρώεσσι Δ 95; - δ9 έπί χθονί ω535 ; μάλα χρεώ 1 Σ407; άρ9 77169; γάρ £214; δέ (οί) 2\ 3°, Ορ.76, Sc.380, h.Cer.472; δ9 Χ49\; ό δ(έ) 0638,
h. Ven. 79; - τάδ9 0159, ο 156; - 10, 2°, Hes.Th. 157, Sc. 364, fr.302,12, h.Cer.326, h.Ap.253 » 293. 386 οί δ9 άμα (έπ9) Ψ362, «130; μέτα - άνωγεν Hes.fr.204,83; παρά βροτοΐσι h.Ven.32; οί γένοιτο ρ355; δέ / δτε - δέδασται 0189, Chocr.fr. 1,3; πριν γ9 άπό - έμοί δόμεναι /387; έπί (τίθενται) 0240, £554; "Έκτορι - έπώμεθ9 Μ13; - έρύκοι /138; εΰχε(τ)ο - θεοΐσι 2°; οί μέν - ιφ Ζ422; άπό - έκερ- σεν Ν543; - μέλουσα μ 70; μήνα δέ - φίλει κ 14; δέ - νέκυν Ψ\35; μή / οί μέν δλοντο* 2\ τ211; άπό ορουσαν Λ/83; ταΰτά κε - πύθοιτο Κ 211; τόσσον - ^847; αιψα δέ / οί δ’ άρα - φέροντες+ 2°; δέ - Ζ73; - ΞΊ71 [-^] (άλλοι) - άολλέες / δσοι Τρώεσσιν άρωγοί 3‘; άλλοι* νμέν γάρΛ / οί L j δή δσοι 3‘, 2°; ένθ9 άλλοι* μέν (άκήν έσαν / έήνδανεν / δσοι / ένέπλησαν / άπέφθιθεν) 3', 9°; ένθ9 ήμεΐς μέν / ^μνηστήρες δ9 άρα^ - όμόκλεον* 2°, L u ές υ313, L j / νως έφαθ9 οί δ’ άρα, - ύπερφιάλως 3°, οί δ9 ^0° l j - έγένοντο σιωπή 10‘, 6°, L , άνήϊξαν σ40, τοί δ9 άρα / u ,- έπ9 αύτφ* 2', 2°, τοι / u d - έπαι- νέομεν* 6\ 5°, (νϋν) μοι / t , - όμόσσατε* 4°, άμα / L u - όδά£ 4°, L j (ένα φρεσί) 3\ 3°; (ως φάτο) τοίσι δέ έαδότα / ύφ9 ίμερον 3', 2°, ^ως φάτο τους δ^ αρα, - υπό τρόμος Ξ5Ο6, καί / L - ύπό χλωρόν δέος είλε(ν) 077 / 2°, δ’ άρα / d - έλε(ν) δέος / τρόμος ούδέ τις Th.167,
994


πας
714; ^αύτάρ έπει δή3 - δόλον #282, και / L u - έφ θηήσα- το θυμφ 3°, έπει δή / u d - έτέρφθησαν* φρέν’ άέθλοις 2°, δ’ εύ / L j περί χροί 2', h.Ven.64 = 172in, h.6,14, L (άμ’ / άολλίσθησαν) 2‘, 2°, αύτάρ έπήν δή /440, αύτάρ έπεί τοι κατά h.Merc. 138; ναι δή ταϋτά γε - (γύναι) 5', 3°; εϊρηταί τοι σύ δέ φρεσί σήσι h.Ap.544, h.Ven.289;
αϊσιμα / (έμοί τά)δέ και / μετ’ άθανάτοισι(ν) 2', 2°; Αθήνη 0123; μετά / νυν μευ / ού άκούσατε* 2\ h.Ap.337; (μοι) άληθείην 0407, ρ 122; άλλ’ οΰ πως ^άμα -j θεοί / δυνήσεαι 2\ έννέα / L u άμειβόμεναι όπί καλή ω60, h.Ap. 189, (οί #*) L d 3°; άνά (καί) Β5Ί5, h.Merc.246; άνθρωποί τοι - άγινήσουσ’ h.Ap.57; ένδέξια / κατά άριστήας* 2'; έπάρμενα Ορ.627; τόν / μετά άτιμων/οτάτη ψ/28, >4 516; κεν δασαίμεθα β335; διά 7522; (τάδε) - διαμπερές Λ/398, h.Cer. 162; γάρ / και - διί- ξομαι* 2\ h.Cer.416; (δί)χα - κ203, £434; δώδεκα - 2°; έν - έγών /7194; μή δή - έμούς Α 545; είς δ κε - ένιπλήσωσιν ψ35%; έκ δ’ άρα Μ28; ένθάδε άγει Ρ96; (μέν) - έπεί ρ499, Hes.fr. 145,11; ώς έπίστωντ’ Hes. fr. 302,23; (ούτως) έπι 2'; δή έπ’ ψ49; δ’ αΰτως / τά δέ - έτώσια Ρ633, /256; (γάρ) - έΰκνήμιδες Αχαιοί 2*; (δ9) εύ - (γυναίκα / έπί) 2', 3°; εϊσω - έχον κ91; ηία - κατέφθιτο δ 363; ήματα - (διαμπερές) 2\ 2°, 2Η, 2h (s. II Sp. 913,15—7); μή δή / εϊρηται τά δέ - θεά/οί £300, /1363; ϊνα - >4 410, σ30; έγώ τή/τφ L- xardj μοίραν κατέλεξα 2°, δ’ άρα L μ 204; έγώ τοι μάλ’ ^άτρεκέως καταλέξω Λ ω303, εύ μάλα - και L u <υ123, ημείς μέν / ύμείς δ’ εύ jj-άλα (άν’ ίμερτόν) h.Cer.417, h.Ap. 171, ϊδεν L d έν αϊματι /383, L u έπφχετο* Ρ356, 2°, L j 7V741, #318; τάδε - μέλει(ν) 2'; ένθα δέ - ένίκα 9^680; "Εκτορι / άρα νοήματα/ονες Χ104, ν209; ό δέ / μοι -
νόει/ον 2°; νώμησαν* δ’ άρα - έπαρξάμενοι* / έπισταδόν 2', 5°; και / οϊ - ολέθρου/ιον 2° / Τ294; δτε / δτι / μέν - Όλύμπιος/α δώματ’ έχοντες Th.390 / Ορ.81, h.Cer. 135; μετά - ομήλικος 154; ές / άλλους μέν - όρω(μενος) σ344, Γ234; ούδέ κε/τε - Th.740, /H82; και / τάδε - παρή/εζόμε- νος 2°; - παρέσσεται 2'; δδε - παρασχέμεν 7140; (ουτω) - πεπείρανται / περήσαμεν 2°; (ος [καί]) - δι/^μετέπρεπ Δε(ν) h.Merc.351 / 77194, Th.377, αίγας άγων/ειν, αΐ - L jOV / μέγ’ έξοχοι αίπολίοισι(ν) 3°; πριν - (άνακτ9) Τ\Ί0, τ4Ί5; τάδε πυθοίατο Α25Ί; ένι στήθεσσιν Il.Pers.fr. 1,5 ρ.63 Dav.; ούδέ τι / ^τάδε -j τελείεται 3°, δή / μάλα / L d τελευτήσεις* 7V375, 2°; τέτρηνεν δ’ άρα - καί £247; ένι - τετεύ- χαται Ξ220; τούς - έτείσατο ψ5Ί; τόσσον - ρ407; αίψα δέ
- άπέτραπε 0216; ύμείς (μέν) 7/99, h.Ap. 166; και / δ’ άρα - φέρων /331, £76; (τ)δδε - φίλον/ς καί Δ 17, κ38; πέ- φραδε - θεοί α2Ί3; καί/ τάδε - ένι / μετά φρεσί(ν) 0321, 2°, Ορ.531 / 688; δ’ εύ φυλάσσεο Ορ.491; άπό - χαμαί Φ51; χθων καί Th.695 = 847in; (ή)δή έπι χθόνα Hes.fr.204,63, h.Cer.69; (δέ) χρόα - £455, Hes.fr. 133,4; (αί) δέ τε - 2‘; και - Ορ.511; - καί Π248; τό γε - δ Α 120; τά δέ
- 0265; τάδε - Χ512, 2°; δς* - 2\ h. 19,6; - τά τ(ε) 2έ; (όπ- π)δτε (κεν) δή (μιν) 2°; σφιν Γ454; τε Α5; τότε Ορ.6Π; - 2‘, 4° [*Μ] τε - άγυιαί 7°; (κεκάσμεθα / δέ τε) - επ’ αίαν 4', ω509; (Έκτορι / οΰασι / ύπό άκουον* 3*, ουατα - μ \ ΊΊ; τ’ άλλους - άνώξω / έρύξει π 404 / 2‘; θεαί
βμα j h.9,7 « 14,6, ([#εοί] #*) L u έποντο* 2\ κ425, θεοί δ’ άμα / έννέα / έν - άνέσταν* 2\ 2°; (δς) - άνάσ- σει(ν) Β108, 2°; ανηρ εν - τ/51; (αύτόθι / δυοκαίδεκα / ένθάδε / έπί / έρύκακε / ήατο* / άπεκαίνυτο / λεγοίμεθα / μετά / προκαλίζετο) - άριστοι* (' Άργείων)
°Ρ·6^4; (άνώγει / [γνώωσι / είδώσι / κέκαστο\ δέ / δ’ έλε / δ’ έπι / ές / δ’ έχε / ϊνα / καί / έλλαβε / μάλα άέ χρεώ) - Αχαιούς* 14\ 10°; έπί ((#1 αύτφ) - έβησαν* / έχωμεν 3* / / 75, έο δ* αύτοΰ - #211; - βροτοΐσι 2°; - γένοι- το 026; δ’ αύτοί / ^άνδιχα, / κατά / πατρώϊα / δέ σφισι -
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
δάσασθαι* 3', 3°, L d - 3'; ήν / τε - τε δήμφ* 2', #157; φρεσί - διέλθω h.Ven.276; άπό - δοθείη /778; δς - δόλοισι 119; (δυώ)δέκα - (άειρε) 3\ 2°; έγκατα - 2‘; έείκοσι - (έτευχεν) 2); μετά έειπον 3°; ήλασε 2°; έλκεα 0420; ([σέ χάρ] αύτήν/φ) - έοικε* / έίσκω 3', 3°; έπί Th. 583; εϊρυσε - δ’ έν αύτή β339; άλλοι / έπιδέξια L- εταίροι 4°, (όλέσας* άπο / έρύκανε / εϊσιδε / καί / τε) L ±ους 12°; γάρ ήδη ß4\Q; θεοί δέ τε - δύνανται / ΐσασιν 3°, ^θεοίσιΛ δέ - S334, (γέγωνέ τε / έπεύχετο* / [άπ]ήχθετο / έν / καί / μετά) - L jV 6\ 6°, h.Ap.316, h.Ven.48; ^τάφοςΔ δ’ έλε / L j λάβε / τότε - ίδόντας* φ\229 h.Cer. 10, h.7,37; - έπ’ ίθύν δ434; περί (δ’ αίγίδι) - καλύπτει* 2\ Th. 127; κατά 2°; έκερσεν Ν546; (ήδη) - λέλειπται* 0260, £213; καί (κτήμασι) μάχεσθαι 3‘; Άθήνμ / Διί / ένθάδε / φρενί - μελήσει* 3\ 3°; πατρώϊα / χθων - νέμοιτο* ΒΊ80, υ336; πο(δεσ)σί (δέ) / προκαλίζετο - (δ9) ένίκα 4'; καί / αύτός / πεπνυμένα - νοήσαι* σ230, Ορ.267. 293; ώλετο - κατ’ ΝΊΊ2; (οί δ’ άλλοι / άπό / εΰχετο / ήματι / ήμέας) όλέσθαι* 3\ 3°, Cert. ρ. 39,5; δ’ έχε / θεοί δ’ ές / κατά όρώντας* 2; Hes.fr.75,8, h.28,6; έκ όρουσαν κ4Ί; οΰ πω - Μ270; πάρα £196; (άφθονα) παρέσται* h.Ap.536 = h.30,8ex, h.Merc.448; άρμενα / δ’ εύ παρέξω* #39, Sc.84; πελέσ- κεο - τ’ Χ433; τάδε - πέλονται Ν632; εύ / σημάντορι - πι- θέσθαι* 2°; εύ - πύθηαι δ494; (νΰν / φάτο / χρή) - τελέσ- σαι* 2', 6°; (αύτή / διά) - τελευτή* 2', γ62; φρένα - έτερψε h. 19,47; τέτρηνα δέ ψ\9^; (δ’ άθρόα) τέτυκτο* S215, 2°; (ές) τίθεσθαι* Hes.Ορ.672, fr.67b; (έ)φαίν(έσκ)ετο μέν / άνακτι 7V13, ν194; <5’ έπί - φαάνθη P65Q; (τάδε) - φέρμσι* Hes.fr.240,9, h.Merc.91; καί έμπεδα / κτήματα φυλάσσειν* 4°; μέγα φυτεΰσαι 0134; δέ περί χθών 7362; δέ χρόα - Τ2Ί; μέγα - δ’ άρα χρώς φ4\2; δέ κε/τε - σ28, Ρ393; - δέ 7405; καί Φ196, υ156, Hes.fr.302,3; ή - 2‘; - 3ζ 2° 2b [-χ]: παντός, πάντα, πάντες, πάντων, πα- σι(ν), πάντας, πάσα, πάσης, πάσαν, πάσαι, πασέων, πά- σαις, πάσας [*χ] (περί / ^έξοχα) -j ' άθανάτων* 2\ αΊΖ, Hes.fr.343,16, h.Ven.249, L d Ξ257, h.Ap.88; αιγίδα Δ 167; αϊσιμα - 2°; (άλλ’ / [μ]ήδ’ / οί* δ’) άμα L- (’ στήθεα πεπλήγοντοΛ / αινεΐτ") 5\ 3°, h.Merc.527, h.Ven.73, δέ L j Σ30; άμφί δέ - Δ 431, /471, Th.855; άνδρες δέ τε - A4Q3; περί / δς* ρά τε ' άνθρώπων* 4°; ήρήσατο Ρ568; έξοχα / μετά / βς μέγα ' Άργείων* 3‘, δ 171, L ,4 283; μάχης έπ’ άριστερά (...) - 3‘; άρμενα Th.639; δαίδαλα - (' τεύχειν) 2'; δυοκαί/δώ/ένδεκα (' χρύσειαι) 5°; διά
Λ/104; (^άλλα τε) 1 δώρ(α) 2°, L 2*; έγκατα μ363; έστέ δέ - 2?301; είς δ κε - (' τείσετε) Φ133 / 3°; έκ δ’ άρα / δέ με / δέ τε (' φαΐνε) 3\ 7/220, Th.688; έξήλασε Hes. fr. 165,13; ένδέξια - Α 597; ένθάδε - 3’; έρύσαντό τε - 4', £431; ήϊα - μ 329; ήατο - ΑΓ182; ήματα* - 8\ 19°, 5Η, 11\ le (s. IISp.913,29-40); ήμισυ - Ζ193, ν114, Ορ.40; θέσφατα - h.Merc.472; εϊσιδε - ω493; καί κτήματα - Γ282, h.7,30; έλλαβε - Λ 402; νημερτέα - h.Cer.58 s 406" ; ϊστε τε / εϊδετε / τε μάχης εύ είδότε - 6\ εύ / δς περί / δς ρά τε / δς τάδε / ταύτα δε - ' (ευ) είδ^ 5', Λ 223, Ορ.826; άπολοίατο - 1554; δπλα τε - 2\ 3°; - ' δσσαι h.Ap.92; οΰνεκά - (' Φαιήκεσσιν) /505, τ/10; πατρώϊα π388; έπλετο Β480, /48; δν+ ^περί -, (' Ζεύς / τϊεν) 2\ Hes.Th.411, fr.!0a,8; 70,39, καί u j 2°, L j (' έπλεο) 3’; σήματα - Ψ%43, #192; θεών σημάν- τορι* Hes.Sc.56, fr.5,2, h.Merc.367; ‘ Τρωϊάδος ν262; (πρου)φαίνετο - Ρ3Ί2, ν 169; πολύ φίλ^τατε -j 0762, Sc.78, L j A 122, XI5, h.Merc.307, Alcmaeonis fr.3 p. 139 Dav.; (έπεί) διεπέφραδε* - (' αϊψα δέ) Y34Q, 2°; φρεσί /501; ωρια - <131; αί δ9 άρα - h.Ap. 134; (οί*) δέ τε - 0625, 2°; δέ - ρ480, Ορ. 116; τάδε* 1442, φ93; δέ σφισι - 7213; - IV, 14°, Hes.Th.175, Ορ.504, fr.25,26, h.Ap.129. 430, h.Ven.4, Margitesfr.3 W. 2c [1-]: πάντες, πάντων, nä·
995
996


πας
σιν, πάντας, πάσης, πάσαν, πάσαι, πασέων, πάσας [1-] - άδανάτων Χ463; ^άνδρωπΛοι ’ μυδέσκοντο Σ289, (άργαλέον δέ ') - (δ9) L Λων (φωνάς) 2\ h.Ap. 162; - δ" άντιάασδε 7262; δ’/κ’ άρησαίατ"* 3°; (κατέλεξας ') "Αργείων
(φωνήν) //128, 2°; 5’ έκ (κεφαλέων) Th. 828, Pan.fr. 14,4 ρ. 122 Dav.; - δ" έν (χρο’ί) 0298, h.Ven.31; άνώγει 1 - έξείης Ζ241; δ" έργα h.Ven.6; δαλάσσης ' 2°, Th.973;
δηλείας* Λ 681, Th.667, h.Merc. 192; γάρ κεν ϊδοιτο h.Ap. 153; - δ" ίμερόεις κ398; - λειανέω 0261; - γάρ μάκαρας Phor. fr. 4,2 ρ. 155 Dav.; (δέ) μνηστήρων* 2°, Hes. fr. 204,78; - δσσ(α τε) Ρ44Ί, 2°; - δ" ούκ άν έγώ μυδή- σομαι ούδ" όνομήνω ' δσσας* 2°; - οΰνεκ" ν309; - γάρ κα- τέπεφνε(ν) Σ; - πλήσαν /7374; - δέ σκοπιαί h.Ap.22 = 144; - έν στήδεσσιν Th. 641; (φημι ') - Φαιήκων 4°; - γάρ φιλέεσ- κεν Ζ15; - χρυσείην* 0193, Hes.fr. 197,2; - γάρ λ 187; - δέ 3\ h.Ap.445, h.7,42; δ" 9\ 4°, Hes.Sc.261, fr.54a,9, Pan.fr. 14,3 ρ. 122 Dav.; κ" /7848, 3°; μέν 2\ 3°, Hes.fr.3O5,3; - τ" (920; - 3ζ 4°, Th. 184. 1016 R-] ού γάρ - ήεν Δ 431; - δυμός Δ 289; τόν δ" αρα - λαοί 2°; τών δέ τε - μέν ποταμοί 77389; δέ Τρφάς Γ420; γάρ φ3Ί2 [1-] άμα - αίμα λ 232; περί L- (έστ/* / δώκε / τΐον / φίλατο) 5\ 4°, Th.919, Ορ.819, τί L μν Cert. ρ.40,5 2d [-1]: παντός, πάντα, πάντες, πάντων, πάσι(ν, dazu Hoekstra, Modificati- ons 107f.), πάντεσσ", πάντας, πάσης, πάση, πάσαν, πάσαι, πασέων, πάσας [-ί] γή - Ορ.563; - Δαναών Π85; έκ - (δέ μάλιστα / δσσαί) Δ 96, 2°, Hes. Th. 929 = fr. 343,3, h.Merc.470; έν έργοισι Ψ6Ί\; δς δνητοϊσι και άδανά- τοισιν Μ242; ει σε ιδοιεν σ246; και Κύπρου h. 10,5; και λαοΐσι <5176; ή - μακάρεσσι h.Ap.315; σοι μαχόμε- σδα ESI 5; μή / δς / πριν - μνηστήρσιν* 4°; ή - νεκύεσσι λ 491; και ισασι #560; ού - £240; και - Τρώων Φ105; ή - 5487; και Φ\9Τ, δς - ΟΝ Ν217, Hes.fr.23a,32, h.Ven.112; τών* - 3\ 2°, h.Cer. 156, h.Ap. 173 [-2] ένδ" / οί δ" άλλοι (δίδοσαν) 2°; - γάρ έπ" άνδρώπους 72535; τών εϊ κεν - άν- τήσομεν π 254; αύτός γάρ / ού μέν πως - βασιλεύσ(ομεν) Β2Ο3, Hes.fr.308,1; δέ δόλους ι422; έκ 3'; γάρ έμόν h.Ven.251; έμπης - μέν 5100; έξείης - Th.738 = 809; αύτάρ έπήν - 5412; - γάρ έπίστατο* 2‘; - δ" αρ" έπώχετο 5451; ει- ρύαται γάρ ζ265; γάρ έχε τρόμος Σ24Ί; ήμιν Ζεύς 0719; (μοι) δέ/τε δεοί* Ψ, χ48, Hes.Th. 121, fr.204,95, h.Ap.311, h.14,1; ές δ" ίδέτην - κεφαλάς β152; ή - Κύπρου h.6,2; ήδη - καταλείπετε 72 383; ήν - μάκαρες h. 12,4; - μάλα h.Ap.483; μυδήσομαι δ49Ί; δέ νεμέσσα* 0103, φ 147; δή δλεσαν ω528; γάρ όμηλικίην 7V431; όπόσα h.Cer.365; πολύ φέρτατος ήεν #129; - ποταμοί Φ196; δέ μετέπρεπεν Β5Ί9; έκ τ* έφανεν σκοπιαί 2'; φίλων Ξ256; ωραίων - περί Ορ.642; τών μέν γάρ - Ρ63\; - γάρ 2';
δέ (παραί) 3', Hes. Sc. 284, fr. 233,1; φ μέν Pan.fr. 14,2 ρ. 122 Dav.; ή / οϊ - h.29,1, Cert. ρ.38,9; σοι - ¥Ί82; - τε Th.66; £441 [-1] άλεξίκακος* (Δαναοΐσι) K2Q,
Pan.fr. 12,13 ρ. 121 Dav.; - άριδείκετ"* άνάκτων / ^άνδρώνΑ / λαών Ξ320, 6°, Hes.Th.543, fr. 196,2, - έκπαγλότατ" L , 3'; άργαλέον / καταρώνται - βροτοί* τ33Ο, Th. 369; έρέω - φίλοι ΨΊΖΊ; - δνητοϊσιν h.Ap.29; - 5’ αρα δυμόν h. 19,45; - μνηστηρσι ν402; - δ" όρόδυνεν* Φ312, ε292; ου γαρ πω - έπί ψ24Ζ; - πέρι υ33, Th.559 = Ορ.54; - πολύ φιλτατος* (έστιν) 2', 2°; προφερέστατος ήεν #128; φίλος δε με 72 775; - δέ τε κ3; - δ" Margitesfr.2,2 W., Pan.fr. 14,3 ρ. 122 Dav.; καί 0193; (παρά) 2\ Hes.Th. 117, fr.204,85, h.Merc. 192, Aristeasfr.2iii2 p.87 Dav., Pan.fr. 18,5 p. 124 Dav. [-2] δεών - τ" άνδρώπων Ξ233, Th. 121, h.14,1; δεοι - τε δέαιναι 3‘, #341, h. Ap.311; - νεκύεσσι 2°; - δ" αρ" Sc.251 3 dreis. 3· [---]: πάντεσσι(ν), πάσησι(ν) [-1J έν - δό- λοισι ν292; έν πόνοισ(ι) 2\ 2°; [---] 5’ αΰτως διαμπερές Th.402; (ύμΐν) δ" έν - (έσαν) 7121, Th.829; εξειης - 997
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
£>450; δή / και έπ(ί) Κ\Ί3, h.Merc.412; ήρώμην / loü (γάρ πως) -, δεοί* 3°, L d #538; - τέλος Υ369; - τετιμένος* άδανάτοισι(ν) h.Cer.397, h.Ven.2O5; ώρησιν h.Ven. 102; δς* - 2', Th.372; - β\Ί5 [---] - δ" άνάσσειν Α288; (έην) - β(ρ)οτοΐσιν Σ’521, ν397; Φαιήκεσσϊ φίλον/ς L- γένοιτο / έδηκα 2°, κακόν L Λμην / φυτεύει 3°; γυναιξίν Cert. ρ. 38,14; έρέω φίλοισι /528; δεοΐσι 7Ί00; παρέξω σ317; - τέτυκται Ξ246; - Ζ499, 2° 3b [—]: πάντεσσιν, πασάων [2--] - δ" £107; - 2° Endsilbenlängg. ω528. Hiat Ζ 256 (vor vgl. II Sp. 763,57 f.), Il.Pers.fr. 1,5 p.63 Dav. (jew. in Zäsur)
Σχ sch.D A 516: έν απασι (ebs. A5, /645) τοΐς άν- δρώποις (ebs. Α417), Α592 (s sch.min. P.Köln inv.2281 z.St.): δι" όλης (so reg.) δέ της ήμέρας, Δ 29 u. *Ρ483 s. άλ- λος Σχί
L ’La Roche, WS 19, 1897, 169. 171. 176; 2C. Rothe, Die II. als Dichtg., Paderborn 1910, 104; ’Scheindler, Textkrit. Erl. 108; 4A.Shewan, Hom. Essays, Oxford 1935, 30f.; 5Marg, Charakter 65 A.43; 6Ruijgh, Element acheen 120; 7P.Monteil, EäC 47, 1963, 216fT.; 8W.Kiefner, Spudasmata 5, 1965, 11-35 (dazu Strohm, Gymn. 67, 1960, 370); ’Fehling, Wiederholungsfiguren 200 ff. 267
B präd. ganz (laa, 3a), sämtlich (laß), attr. a//(lb, 3b), nach Zahlen idiomat. (2), subst. jeder (1 cd), alle(s) (Icß, 3c); nicht immer log.-mathemat. *100%’, sondern alltagssprachl. 'alle’ betreffenden, in Frage kommenden, ins Auge gefaßten, (vor Antith.) andern (auch ohne άλλοι), vgl. L2-4, s.a. 3 b Vorbern.; präd. am (H)SA (in laa, 3a), zw. Präv. u. Verb (in laa, laßbbaa, 3aa/y, P650 / Φ51 in 3bö/ca) u./o. dem Bezugsw. nachgest., bes. Pron. (in laß, Ibßaa, 3a u. viell. 3ca), attr. normal vorangest., metr. bedingt auch nachgest., bes. (vgl. άπαςϊ) am VE unmittelbar hinter dakt. (ausl.) Bezugswort (s. 3ba/y/8) od. (m. Sperrg.) nach iamb. Bezugswort (wie βροτών, δεών+, μάχης) vor Hephthem. (s. Iba, 1 bßbb, 3bδ); bes. bei metr.Gleichwertigk. (s.a. Ύ73 -ντα δέ καλά £108 καλαι δέ τε -σαι, κ14 μήνα δέ -ντα, Ζ193 τιμής -σης, Θ55Ί* / /554f. -σαι σκοπιαί / νήες, Y3Q4, 72748 / #382+ / λ216, υ33 -ντων παίδων / λαών / φωτών [vgl. Iba Vorbem.], Margitesfr.2,2 W. -σης τέχνης) ist die ορρ. Wortst. präd./attr. (vgl. άπας Gl) erkennbar: λαοί -ντες / -ντες λαοί Th.84f. / /M3+, μνηστήρες δ" άρα -ντες / -ντας δέ μνηστήρας σ71+ / Hes.fr.204,78, vgl. ferner /”412 / 420, £823 / Σ76, /769 / Sc.380, 7Ί4 / /7194, σ260 / 5487, V<331f. / ε!10+; eindeut. Scheidg. z.T. nicht mögl. zw. präd./ attr. (z.B. 3ay) bzw. attr./subst. (Interpr. uns. £331 in Ibßccyy, ÄS560, π251, //89 in 2, γ315* / X271 in 3ba/5, v368 in 3ca); eindeutig subst. nur Mask, in 1c u. Ntr. in 3c; daneben (bes. am SA vor γάρ/δέ, s.u.) nicht selten ana- phor. („quasi-pron.“ ISp.998,38) Gebr.: sie alle (vgl. Wiederaufnahme durch αύτός BIV Λ7340, X512f., β 152IT., Th. 167, h.Ap. 153IT., ferner Λ/54 m. 63 u. /7218 v.l.); dabei steht von Unbelebtem (im Ggs. zum Fern. Λ/54. 340, ΞΊ6, 5608, v!14) im Ntr. nur -ντα (/331, /7410. 414, μ 204, ω535, Margitesfr.3 W.) u. im Mask, nur -σι (0240, ΡΊ50, φ 121; and. Dawe, ICSI6, 1991, 46 A.l8 zu σ344); im Ggs. zu Nom.Sg.Mask. άπας (Ί*, metr. durch -ς ersetzbar) von Unbelebtem steht -ς (llx) reg. von Belebtem (in laa, Ibßccßß u. lea) außer 0537 / h.Cer. 13 (in 3aa / 3ba jew. am SA) u. Hes. POxy.2509,19 (in 3ba); im Ggs. zu 'unteilbarem’ άπαντες* wird π. auch m. Num. vbd., s. 2 (Kardinalia; antith. //HO, ^251 f. in laßaa) u. vgl. (Proportionalia) ήμισυ ZI93, vll4, Op.40 (ähnl. Λ 498 ~ P116+, /V3O8) sowie adv. (άν)δίχα Π4\2*, Σ511\ κ203, ο412, Hes.fr.204,95, τριχδά 0189, έπταχα £434, ferner σύνδυο h. Ven.73f.; das Verh. (α)πάς ermöglicht sowohl steigernde Wiederaufnahme von π. durch 998


πας
πας
άπαντες* (s.d. ISp.994,68ff.) 4 533/5, 7/150/3, Λ/270/1, £76/9, λ 232/4, ν 155/7, r 330/1, «>308/9 (umgekehrte Reihenfolge //316/8, 081/2. 226/7. 353/6) als auch bloße metr. Variation (vgl. z.B. yl34 m. 5616in, 081 ~ o>438, 0171 ~ <511, Mask. > Fern. £378 > 5284, θ 128 > Th.79. 361); zur metr. Streckg. durch μάλα s.d. BI2c u. vgl. <al73 m. h.Cer.417, //99 m. h.Ap.171. - Komplementär zu (wie προμνηστΐνοι* A232f., «>230, άμοφηδίς h.Cer.326 distr.) έκαστος* (vgl. £332f. m. r525f., s.a. IISp.495,77f.) £449, 4 428/31, £877 f., //99f. 184f., £68f. 215, 4 76ff, £5O6f., 0189, Σ30Γ, Ύ414Γ, 9'203, 091*, y86f„ £265, 5392ff. 398f„ (245*, xl4ff. ~ p34f„ x397f., Α229/32Γ, ρ346 = 351/365. 450ff, σ 228 ff, /31 ff. 42f., ω 438/41, Th.369f. 390/ 3. 672, Op.392f„ h.Ap.l62f. 445 ff, h. Merc. 203 ff. 428/31 ff; kombiniert m. άθρόοι* (vgl. /34) £271 s a43", 0356. 410f„ r539f., /75f., «>49f., h.Ap,152f., m. άολλέες* (vgl. /446) Λ/78, £190, 5448/51, 5394, A 228/32, £431 f., Hes.fr.204,83; in Vbd. m. άλλοι* A22*. 287. 597, £68*. 234, 4 29*, £823. 877, Λ 693, A782f. 245. 285, 0 134, £190, Φ371, 9'483, 025. 156*, all, 082, /86, 5285, εΙΙΟ*, 593*. 204/7, (367*, vll, £478, π404, ρ411. 503, «>232, Cert. p.40,1; antith. zu άνάσσειν* (Herrscher — Untertanen) 4 288, £108, 461*, K32f., Λ/242, 7V217f„ £104*, rylOf., /552+, A491, Hes. Th. 1016, fr.23a,32f„ h.Ap.29, h.Merc.571, h.Ven.112, zu αύτός* £63f. 822f., Θ4, Λ401 f. 460*, Λ/104, Λ/729, O132ff. 353f., 9'784*, 0156*, 0194, 5207, A369, v313, o37f„ π 404, υ70, «>249, /75, «>332, Hes.Th.85. 402f., fr.308,1, h.Ap.316f., zu βασιλεύς* (Führer - Masse, s.a. 4 761, Λ/312, A187, Th.85) 4410, 496, £379ff, /7660, £255f„ 5157, Hes.Th.82/5, fr.308,1, zu έγώ* / έμός* 4 516, Β139*, Z493*, Θ8, /527f„ 7V751f., £257, /7848, Σ431, £422, 0113*, 0194, 5250, 539. 497, x91/5. 425, v298, £138. 478ff, p388f., «>230f„ «>61, KCer.417/29, h.Ap. 166. 252*f. 316f. 483, h.Ven.251, zu εις* / ιός* / μοϋνος* / οίος* 4 118 ff, Β 203 ff, 4388f. 397. 437, Ζ422, Λ 174. 693, Λ/487, 0638, £424*f, 9'676f., all ff. 78f., /362ff 424, 5250. 285f., 593*f. 234f„ x91/5, μ297Ε, φ 121. 146f., /42ff. 138, a>450ff, Sc.261, h.Ap.92/7, h.Merc. 192f., h.Ven.79, zu μάλιστα 415*f., 496, Z493*, //294f„ £422, 0433, £138, p499f., «>61, Op.642, h.Ap. 144ff, zu 'niemand / nichts* £451/4, Z57ff, //98f. 150f., Θ7Γ, 4 401 f., TV 222 f., £35617. 422, Σ246Γ 499 f., £14, O707f. 774f„ 0 82, yl91f., 5607f„ 5552ff, (338. 376f., ρ547 = r558, «>93, Hes.Th. 167, fr.308,1 f.; korr. zu ο τι* / τά* 4294, £52, £208/11, A/28f, /7621, £631, Σ412Γ 485, £73, 9'20*, 0389f., /191f., 5981T. 487f., 5258f. 427 f„ x38f., p39f„ Hes. Th. 639 f. 667 ff, Sc.84f„ fr. 67b, 343,16f., Cert. p.40,1, zu δ(πό)σ(σ)α* (vgl. L7) £143, £877, /7363 f. 389ff, £104f. 214f. 300f., 4 825*, Λ719/24. 180, TV375, £447*, Σ38. 511*f., Φ371*, £115, 9'238*, O420f., all, /86, 5240f. 417. 720. 723, >/2207, 5214. 318f„ (238, A328f. 361. 517f„ μ 189. 259, vllf., «284ff. 339, ρ355, «>232. 372, /61 f., «>306ff, Hes.Th. 154/7. 183f. 667f., fr.305,2f., h.Ap.(zu 29f. s. Forstel, Apollonhymnos 111 f.)92f. 250/3 - 290/3. 536f., h.Merc.202f. 531 f. 570f., h.30,2; epex. verstärkt durch jtolare Ausdr., (vgl. £189, a228*f.) £789 O98f„ £631 f„ K369f., 5720, 5542f„ Th.667, h.Cer. 10f.^ h.Ven.4f. ~ h.30,2ff, t , zus.fassend 07f, A/269f., O707f., 5553f., v308f., σ 228 ff, Op.529ff; in Vbd. m. άλλά nach Neg. 9‘: Z59, Θ8. 240, £182, Λ/83, 77659f., £416f., Φ51, £354, negiert £203, 4 29*. 320. 437, Λ/270, N729, Ο97Γ, 0182, γ 133f.. 5167. 214. 538, A232, v209, «161^ σ167, «>230, χ251, «>248. — In (assoz.) Zush. tn. (άλλ*) άγε* £139*. 331, Θ18, /60f., 0407, α76, 5776f., 534/7ff. 542, μ298*, v397, h.Cer.270f.; άγορή* £149. 788f., //414f.,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
O2ff, Σ246Γ, £45/50/4. 173, a90f. 272f. 372f, 015Off, /137, (171*, «377f.; (εν) άγ(ει)ρομένοισιν* (έμιχθεν) £209/12, £180ff, Kl66, Th.85/92, h.Ap.57f. 310f; αϊ γάρ / αϊθ’ 4 178. 288f, 0253, 5341/4/6 = ρ 132/5/7, 5339ff, r22f., «>372; αίπεινή* N2\7. 772f. (in 3bß); άχουον* £143. 194, TZ 129, Θ4, 4 768, Λ7442, 096, Σ52ί, £255 f., μ 37, Hes. fr. 204,62 f„ h.Ap. 337, h.Ven. Ulf.; άχταί* A/284f., h.Ap.22*ff; άλγε’ έδωχεν / έθηκε Σ431, £422, 5722f.; άλοχοι* ήδέ θύγατρες* Ζ238/41, Α328Γ; άνάσσειν* (soweit nicht antith. ggüber π., s.o.) £643, /73, O535f.; άντιάασθε* F125, 0 62; άργαλέον B2b Λ/176, O140f., £356f., v312f., Th.369, h.Merc.202f.; (Αίαντ*) Αρχείων ήγήτορε(ς) 4 285/9, 717/26, £669/71; (έξ)ήρχε 4 495», £420, Ξ381/4, Σ50*Γ, £247 f„ £166*f. (» Antith. Hauptpers. — Entourage); άτιμ- 4 516, «>99f., «>28; αύτόθι/ ον/όφιν £331 f., £273*, 7V751, /7848, £416f, £255, £340, O707f.; αύτός* (soweit nicht anaphor./antith. ggüber π., s.o.) 44f., 4167, £51 f„ O24ff 193, £69f„ 4 707f., M77f„ 0531, Φ245Γ, ΑΊ14Γ, 9'66, 0368. 389, /62, 5654, ε215Ε, 5211. 559f., x398f. 518*, £76f., «251. 388, p345f. 549, «>307f„ Hes.Th.400f. 639ff, Op.293, Sc.70f„ fr.302,14, h.Ap,162f. 337, h.7,30; αύτως 417, £633, 5167ci„ Th.402; αύχένα N546 ff, /7332f. 339 f., Φ117, r539; άφαρ ΡΊ50, 0446, y456f.; βάσχ’ ΐθι £8ff, O158f. (in 3cßbb); βωμός* Θ2381Γ., ρ210Ε, Sc.70, h.Ap.384ff, h.Ven.lOlf.; γέλαταν* £362, 9'784*. 840, σ40, t>373f., h. Cer. 14; χατά δήμον £34f„ 536f.; δι(ά διαμπερές Λ7398, /V546ff, /7499, 5209, t>47f., «>421 f., Hes.Th.402, POxy.2509,12, h.Cer.162,
h.Ap.485, h.Ven.209. 248; (Präp. +) δώμα* 4 533, £257, Σ141Ε, 5720, £256f., x398, pl74f. 479f., «>372, *484, h.Cer. 156, h.Ap.2ff, h.29,1; έδουσιν ε196ί, Th.639f. (in 3ba); έχαστος* (soweit nicht komplementär, s.o.) 0346*f., 5231, 5258f„ Th.369f., h.Ap.535f., Aristeasfr.2iii 1 f. p.87 Dav.; έμπης £632, 5100; εναντίον* 4 533f., x412 (in laßaa); ένδοθι Z49if., Op.601, h.Ap.92; έξείης Z241, A134*, μ 177, ρ450, τ574, «>141, /471; (έξ)έριποΰσ(α) £405f., Φ246; έρωήσαι* πολέμοιο ' £422, £170; εύρύς* Β575, £33, O774f„ A133*f„ ω118, Th.372f. 972f., h.Cer. 13. 472, h.Merc.570f.; ήματι Z422, 4 707, 0 284, Th.390; ' θαρσνν- Π69ί., £116*f., (376f.; θεσπεσίως* O354f. 637f„ 012f. = ρ63ί., 519ff, (204/11, o>49, Hes.Th.827f. 855 f., POxy. 2509,19 ff; οί δέ ίδόντες ‘ 6>76f., O85f„ O320*f„ (δπ)ώς / έπει ϊδον 4459f., 9'202f. / £27ff, Λ/83, (/7660,) h.7,52; Ίθαχήσιοι 0 152/61. 227ff, <u353f. 438/43. 450/4. 528/31; χα&αιρειν* £171, f93, υ 152, /439f.; καλέουσι* A 403, 2V74O, A187, Hes.fr. 233,1, h.Merc.292 = h.Ven. 148'*·. 96; κάλυπτε* Λ7281/5, A(191f., £136. 243, 9'167f., 020; ώς (με) έχέλευε* Ψ96. 539, A507, o437 = o58, /255; κικλήσκετο* £300, (366f., h.Cer.326f.; xAöft* Θ5*. £278f., N757, Σ52, 5722f., μ340Γ, £462*, h.Ap.334/7; (' και) κορυφαί* M2Z2/5, £59f., h.19,6f.; χρα- τέει(ν) 4 78f. 288; κρύφθη* 7V4O5/8, 0625f., Th.157; κυχώ- μενος* Φ235, μ238. 241, Hes.fr.302,12; λέλογχε ' h.6,2; 19,6; λάμπ’* 4431 f., 4 65f., Π69ff, £213f. 650, Sc.70f. (vgl. 141 f.); λιμένες* A/284f., vl94f„ h.Ap.22ff; μάλιστα (soweit nicht antith., s.o.) Z77ff, M310ff, 0265f., 5434; άνά μέγαρον / έν(ί) μεγάρφ* η\30* / 4 768, 041Of., χ452, π 284 ff, r539f, «>60f.; μένος* 5363, μ279Γ, Hes. Th. 688, Sc. 364, fr. 204,127 f.; εν μοίρη / κατά μοίραν £186 / 255 f, 4 286*, /457, 5783*, (245*, κ16*; (ήμέν) νέοι* ήδε γέροντες / παλαιοί £789, Z35f. / 5720; οίκτιστον μ258ί. 341 f.; οίον* (soweit nicht antith., s.o.) μ69Ε, Hes.fr.204,62f., h.Merc.571 f.; OI. £877, O25f., O133f., £240 s μ337”, Hes.Th.117f. 390f., Op.81*. fr.343,16f.; όμός/οϋ/ώς s.d.; (εχ δ’ / έξ [όνομαχλήδην]) όνομάζων* £68f., X414f.,
999
1000


πας
5278f., £66f.; οντω(ς) Α 178, 17167, μ37; Παλλάς* £60f„ A437f„ -¥270f., v300f.; παπταίνων* (s.a. πάντη, πάντοσε) =-506f„ £115f. 674/82, *42f. 381 ff., ‘h.Merc.246,
Choer.fr. 1(= Suppl. Hell.317),3ff. (vgl. Semon.fr.7 W.,13f.); πατήρ* Γ50, K68L, £141 f., β 194Γ, ζ67. 256f., h.Cer,155f. 396f, h.Ven.lllf.; πλήσαν* Π374, Φ300. 311f., «220f., £267+, ρ411. 503, «<358, Hes.Th.688, POxy.2509,19; πολύς* A 3ff„ B108. 480/3. 579f. 809f. = 058f, £378, Z241. 498f., //129f„ 0554/7ff„ /73f. 330-3. 505f„ /1681. 707f., Ξ124. 179/83/7, <9132 ff., /7389f. 660 f„ £95 f. 356, £452f./5. 482/ 5, <Z>300f. 312 f. 524, *£166f. 742 f„ Ω 327 f. 420 f. 608 f. 748. 762, 058/78. 166. 174. 181 f., <5100f. 170f. 230f., <?21 ff. 214/ 7, A515ff./20, π445, p450ff. 594ff., t334. 574f, /383f., «<250, <z>517, Hes. Th. 581 ff. 973 f., Op.40. 116/9. 509 ff., Sc.78, fr.75,7f„ 302,3ff. 10ff., h.Ap.(82) 143f., h.Ven.4ff., h.7,39/42, Margitesfr.3 W.; καί πρώονες* άκροι* 0 557+, Μ 282/5, h.Ap.22+; (χαλκού) ύπό / τε στεροπής* /165f., £362f., £267+f.; έν(ί) στήδεσσι(ν) £142f., 4289, 09Of., Th.641, h. Ven.73, Il.Pers.fr. 1,5 p.63 Dav.; σύν (DSV) Af384f.+, /2420, Hes.fr.302,11 f.; σύν τεύχεσιν K\82, /7156. 248; (άλλ*) έπιδεΐναι* Η364*, /2264, χ61 f.; τίνειν* £407, Φ133Ε, Ύ271+, 17348, ν193+, ψ57, Hes.fr.204,83f; τΐ(μη- σ)ε(ν)* £325 f., 0539f„ /38, A/310ff„ £81, Th.411f. 449, h.Cer.397+, h.Ap.88, h.l2,4f.; φαεινός* 0 555ff„ 4 435ff„ /V190T, Sc. 141 f„ h. Merc.246f.; χαλεπός* Π62ΟΪ., ρ388, «<250, h.Merc.203ff., Cert. p.38,14; χύντο* 4525+f., p410f„ t539, z386f.; (-)χολ- A78. 283, /525/8, O122f. 134/38/41, <?205ff. 304f.; (-)χρυσ- B448f., Θ193*, T247*, 0338/46, <7393 f„ vll. 368, σ293ί, Hes.Sc. 141 f„ fr.197,2; ώκύμορος* /1417, α266+; ω πόποι «38, ν209, «>249. — Außer laßcc, 3ay häufig (bes. in Ibßcc, Icß, 3by/δ, 3cß, insgesamt 780x von 1346) in dir.R. (RAnf. A 122. 286+. 365. 545, Z441, Θ5*, /V751, £198. 233, £716, £170 = £389", ΛΊ5, *£483. 787, /2748. 762, 0410, χ254+, <7382*, «38, A216 £ t>33", p37, v417, £462+, o209, ρ174. 499. 561, «>141. 249. 369, «<248, ω 517, Th.543. 559*, h.Cer.406, h.Merc.307; REnde A 120. 516, Γ412, A29*. 363, £430, Z493*, 2/364, 037*, £276, 0141. 261, /7248, £422. 515+, £409, T27, Ύ354, Fll. 211, /2264. 688. 706. 775, a43, 0176. 330, <5608. 777, £65, 0157. 348, 1367, Λ361, V169, 0178, ρ355. 480. 601, r334. 475, υ156, χ41. 484, ιμ57. 284, <u509, h.Cer.58. 433, h.Ap.82. 88. 173. 253+. 544, h. Merc.292. 520), s.u. jew. Vorbem.; in REinl. A 15, 04, 0103, £100, Ύ414, /2703, <7305, / 171*, χ 131*, h.Ap. 171, RAbschl. A 22, B142f. 330 = o271 (= £48 s vl78 nach indir. R.), £95*, //161. 344+. 403*. 412, /173*, £540*, Λ/442, 7V487, £506, £340, W108. 152f. 784*, α381*, χ62. 430, <5183, «437*, ρ481*, σ40, £42*. 255*, <d438, Th. 167; in Gl. £480. 780, Θ557*. 559, Λ 174. 176*, Λ/285, 0 276. 411. 625*. 636*, /7159. 265. 384. 389, £136. 393*. 522. 750* K166, Φ524, £107. 108*, x412, v82, ^386*. 404; * = δέ τε π. wie sonst noch /506, Ύ71, 0182, 5379*, x306, Th.688. δ’ άρα π. 45x/5x in laßccaa/γγ, außerdem A471*, A525*, Λ/28, 9Ί67, 013*. 414, «247, /<204, £76, h.Ap. 134, s.a. D; άρα π. v2O9. π. am SA vor άρ’ H\69; vor γάρ ZI5. 190. 423, Λ/34Ο, N223. 431, £671, £247, *P20*, /2535. 708, 0410, £265, <7214. 479, λ 187, r93, h.Ap. 153, h.Ven.251, Phor.fr.4,2 p.155 Dav.; vor δ’ άρ(α) Λ 65, N191, 5451, </>412, 2 404, Sc.251, h. 19,45; vor δ(έ) /1592, 5579. 809*, £420, 4 95. 96. 111. 389+, 0298. 559, /153*, Λ 78. 437. 569. 761, Λ/312, £76, 0103. 280. 537, /7159. 218. 333+. 340. 801, £136, £453, £405, £59. 125, Φ117. 235. 312. 345. 524, Χ73. 414. 491, ¥Ί23, /262. 775, α366*, 0389, χ48. 191, 5410. 417. 437. 447, «292, £107, <389. 422, χ3. 289. 398, Α328. 517, «>147, /484, «<368, α>535, Hes.Th.828, Sc.70. 223. 261. 284. 315. 380, fr.54a,9; 204,78. 95; 233,1. h.Cer. 13. 472, 1001
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πδς
h.Ap.22*. 162. 445, h.Merc.571. 576, h.Ven.6. 31, h.7,42, Margitesfr.2,2 W., Pan.fr. 14,4 p.122 Dav.; vor μεν A 288, /V636, 091+, 5240, μ 341; vor μέν γάρ Sc. 141; sonst /73. (nach Vok.) 645 (jew. 'Sprache Ach.s’), Th. 66. - Gehäuft (* = Anaph. [vgl. L9], II = Kat., ( ) = Abl. [άπας s.a. oben]) A 15/ 22. 78/(90). 120/2. 283/6/*7ff. 42(2)/4. 466/71, 5139/43/9. 330/1. 44(8)/9. 485/(93), Γ68/70/2. 88/91/3. *277'. 282/5, 4 95/6. 431/7, £60/3. 875/7, Z79/8(l)/(3). 422/3, //128/9. 161119. 18(3)/4. 28(l)/5/94, 01/4/*5/8. l(7)/8/*20/6/8. 557/ 9, /73/5. 330/1. 505/6, K213/5/8, Λ 174/6. 43(4)/7. 707/(9), Λ/176/(7)/80. 285/9, A/37(4)/5. 4O(5)/8. 546/8. 7(36)/4O/l. 751/(6)/7, £33/(5). 74/6/(9). (91/5). 171/87. 215/20. *233. 33(2)/4, 096/8/103. 123/34/41. 189/93, /7156/9. 412/8. 49(6)/9/(501), £35(4)/6. 417/22. 56(8). 631/2/3, £30/81150/2. 409/12. 470/(1), £13/4. 90/1. 100/*1/4, Γ314/6, Φ*196Ε 24(4)/6, Ύ71/3. 422/4. 49(0)/l, ¥-'203/11. 843/7, 019/20. 232/(7). 260/4. 762/75, α 11/(19). 76/8, 0(48/9). 174/5/6. 22(6)/7. 388/9. 410/4, /137/41/(3), 5100/4. 171/6. 2(37)/4O. 279/85/88. 410/2/7. 447/51. 720/3. 738/45. 775/7, «216/9. 244/7. 292/(3). 300/2, £107/8, «180/3. 2(14)/21, <737/9. 117/ 21/7/8/9/31. 207/11/4. 2(78)/82/(4). 394/8/401/(3). 427/31. 4(87)/97. 538/42. 55(2)/4, <20(3)/4. 552/4, X14/6, λ 351/3/5/ 61, £35/7, v 178/9. 194/(5). 29(7)/8/301/2. 397/402, £(196/ 8). 267/(70). 366/(7). 428/31/4, π 251114. 339/40, ρ 59/64/(70). 436/(9). 499/503. 545/7/9, σ(6/11). 167/70, τ9(1)/3. 330/ (1)/4. (421/4). 550/8. 574/8, φ 121/2. 230/2. 369/72, £61/4. 72/5. 255/6. 38(0)/3/6. 443/(6), «<248/50, ω 122/3. 353/(5), Hes.Th. D/117/D/*121. 175/(8). 36(6)/9. 401/2. 639/41. 667/ 72. 738/40. 828/9/(30), Op.*267. 601/11. 688/(9), Sc. 251/61, fr.204,78/83/5; (211,4/6); 302.12/14. 22/3, h.Cer. 10/3/4. 365/7. 416/7, h. Αρ. (19)/2(0)/2. 134/(5). 166/71/3. *311/5/6. 483/5. 543/4, h.Merc.467/70/2. 57(5)/6, h.Ven.4/6. 31/2. 248/9/51, h.7,(27)/30, h,14,*l/6, h. 19,45/7, h.30,(l)/2/8, II. Pers.fr. 1,4/5 p.63 Dav., Pan.fr.l4,*2ff. p. 122 Dav., Choer.fr.l(= Suppl.Hell.317),3/(5), Cert. p.(39,32)/40,1; vgl. Thgn.22/3/4/6. Reim £214f. 219f., 0354, £484f., T247*, πα(ν)/αντ/εσσ-Assonanz A466+. 533f., £19f. 50. £60f., 0 277+, K68f. 213*. 245. 560, A437f. 825+, 7V756f., £506f„ 77621, £141 f„ £14f. 140, K125, A’270f. 491 f., Λ62. 535, a78. 163f., 0174, £67. 93. 256f, «220f, <?430f., x248f. 306, μ37. 410f., v300f. 309f. 411, π254. 286f., p21. 80. 449f. 503, σ317, r5f., z42f, o303f„ Hes. Th.402f. 639. 641 f. 955, Op.601. 627, Sc.56+. 84, fr.240,9, h.Cer. 155f. 396f., h.Ap.542f., h.Merc.246. 448, h.28,6, h.30,8, Cypr.fr.24,1 p.43 Dav. — Wortf.: άδρόος, (Iba:) άλλος BIIlba/ß, άολλέες, άπας, αύτός BIV, (3cßcc:) δέμας Blaa, διαμπερές, διηνεκέως, έκαστος, (1aa:)_ κεφαλή Β1 (IISp. 1395,6fr.), όσσοι (ISp. 1297,24), ουλος, παντοΐος, πλεϊστον, πρόπας, σύμπας, τετελεσμένος.
(Grob-)Gliederuηg: 1 von lebenden Wesen 1·
präd. laa Sg. laß Pl. laßaa in Vbd. m. άμα o.ä. laßbb sonst, nicht formell). laßbbaa 3.P. laßbbßß 2.P. laßbbfy l.P. laßcc formell), laßccaa Nom. laßccßß Dat. laßccyy Akk. lb attr. Iba abh. von superl. Ausdr. Ibaaa Tiere Ibabb Gotth.
Ibacc Menschen Ibß sonst Ibßaa Tiere Ibßbb Gotth. Ibßcc Menschen ibßccaa Appell, im Pl. Ibßccßß Koll. Ibßccyy VN 1c subst. lea Sg. Icß Pl. 2 in Vbd. m. Num. 3 von Unbelebtem 3a präd. 3aa nützl. Ggst. 3aß Waffen 3ay Körperteile 3 b attr. 3ba Konkreta 3bß ON 3by Zeitbegr. 3bö Abstrakta 3c subst. 3ca konkr.-dingl. 3cß abstr.-prozessual 3cßaa eff.Obj. 3cß bb aff.Obj. 3cß cc adv.
1002


πας
1 von (¥Ί35, 7220, χ383, μ/49 ehemals) lebenden Wesen (einschl. Ober- u. κ518+, λ491 Unterwelt): Tieren (präd. 2° in laßaa am Anf., attr. in Ibaaa, beides in Ibßaa; s.a. /7265 / Λ 681, <^103 in lca/2), Gotth. (präd. jew. am Anf. von laa—ßbbyy, attr. h.28,6 in laßccyy Lam Endej u. jew. bb in lba/ß; s.a. Th.672 in laßaa L u, ω60 in 2) u. Menschen (präd. in la, attr. in Ibacc, Ibßbb L d u. Ibßcc, subst. in 1c; s.a. /7161/9, K560, 0258, π251, υ107, /424, 1H in 2), generalisierend als Ausdr. lückenlos befolgter koll. Normen (s. <7554, μ 70 in Icß u. bes. Ibßccaa am Anf.), spezifizierend als Ausdr. einer “corporate responsibility” (Green- berg, CW86, 1993, 195 A.7 zu A 15, s.a. Vorbem. zu 1 aßbbßß, Ibßbb/ccyy u. vgl. koll. Abwehraktion Kl64ff. sowie in Vbd. m. Ιέπ]έλθεΐν Λ 707ff., <u353f.) la überw. präd.: ganz, vollständig (Sg. in laa), alle(samt), sämtlich (Pl. sonst) laa [6\ 6°] präd. Sg. (Mask, außer Charybdis μ 238. 241): ganz, vollständig (2' abh. von καλύπτω); 5x Nom. (am [H]SA außer 7V4O8), 7x Akk. (2‘ zw. Präv. u. Verb), Bezugsw. impl. (σε Ύ354, ρ480) außer ¥Ί35, r475 (Appell., nachgest.) u. π 21 (PN, vorangest. m. Enjambement); nach Gl. π21, vor Vgl. A65f., π21, in Hektor-Kontext Λ 65, 7V191, Ύ354, 7220, in dir.R. Ύ354, μ238ff., ρ480, r475 μ238 (δτ9 έξεμέσειε) -σ’ άναμορμύρ^εσκε κυκωμένη, 241 (άλλ9 δτ9 άναβρόξειε) ύδωρ, ' -σ’ εντοσθε φάνί u Λ 65 (μετά πρώτοισι φάνεσ- κεν) δ9 άρα χαλκφu ' λάμφ9 ώς τε στεροπή Ν191 (ορεξάτο δουρί ΡΝ8) άλλ9 ου πμ χροός εϊσατο, L u (κεκάλυπ- το) am ^ganzen Körper,, vgl. /7640 408 (κρύφθη ύπ9 άσπίδι) τή υπο -ς έάλη mit dem L d, kontrast. metr. gleichw. άπας M2a von Unbelebtem Ύ354 (ού σέ γε μήτηρ γοήσεται) άλλά κύνες τε και οιωνοί κατά -ντα δάσονται, vgl. IISp.224,61 ff. (wo 72411, y259 zu lesen) *P135 θριξί δέ -ντα νέκυν καταείνυσαν, vgl. 168f. 7220 περί δ9 αίγίδι -ντα κάλυπτε (ϊνα μή μιν ^άποδρύ,φοι έλκυστάζων), vgl. ¥^168f., Σ352Γ, /7639f. ρ480 (μή σε διά δώματ9
έρυσσωσ9) L ,ψωσι δέ -ντα am ganzen Leib (nicht nur an einzelnen Stellen, vgl. IISp.350,61) £227 (έπει) -ντα λοέσ- σατο και λίπ9 αλειψεν sich ganz / seinen ganzen Körper, vgl. V.224 π21 Τηλέμαχον 1 -ντα κύσεν περιφύς (Eum.), ώς έκ θανάτοιο φυγόντα τ475 (ούδέ σ9) έγνων, πριν -ντα ανακτ9 εμον άμφαφάασθαι ehe ich dich ganz in meinen Händen spürte laß Pl. (einschl. Koll. /769): alle(samt), sämtlich laßaa [16’, 13°, 1H, 2h] in Vbd. m. άμα (s.d. ISp.[580,25 4-]600,56-601,13; and. «P182 in laßbbaa, h.Ven.73 in Ibßaa u. h.Merc.448/527, h.9,7* in 2/lbßbb; s.a. ύ32Ο = A4729,n in 3cßaa), άολλέες (2*), όμηγερέες (2‘), όμως (2\ 1°, 1H, lh; and. 0542 in laßbbyy u. 098 in Ibßbb, s.a. δ775 in 3bδ): alle zusammen / gemeinsam (unter Einzel- fiihrg. A424. 495, Λ778, Σ50Γ, κ425); Bezugsw. (vorangest.) ίπποι / πόριες (2°), θεοί / Μουσαι (37lh), φίλοι / έταΐροι* (172°), meist Dem.-Pr. od. impl. (anaphor. nur Z59, λ 232, 1H, 'wir’/'ihr* LA/78, P422 /08, T190, 72253, κ425, p230^ /251j); in (^332 in)dir.R. A424, Z59. 133, Λ 707, u *130. „231*. 412, λ 232, μ HO κ412 (πόριες περί βους) -σαι άμα σκαίρουσιν έναντίαι allesamt ν82 (τετράοροι) ίπποι, ’ σντες άμ,9 όρμηθέντες ύπό πληγμσιν ίμάσθλης Α 495 (πρός "Ολυμπον ϊσαν θεοί) u ,α Ζ133 (Dion? τιθή- νας σεΰε) αι δ9 ^αμα -σαι, ' θύσθλα χαμαί κατέχευαν + Σ50 (Nereiden στήθεα πεπλήγοντο) h.Ap. 189 Μουσαι μέν 0’ L , ' ύμνευσιν (s ω60 in 2) 08 ^μήτε τις, ούν
θήλεια θεός^το γε L u άρσην ' πειράτω διακέρσαι έμόν έπος, άλλ9 fxpa -ντες, 1 αίνεΐτ9 alle miteinander Α 533 (Thetis είς άλα, άλτο) Ζεύς δέ έόν πρός δώμα · θεοί δ9 L u άνέσταν ' έξ έδέων σφοΰ πατρός έναντίον (vgl. V.535) s 424« (έποντο) s 72 327« (φίλοι) χ231 (Kirke) κάλει* οί δ9
, άϊδρείμσιν έποντο (Ggs. Eurylochos) = 257 425 ότρύ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
νεσθε έμοί L , έπεσθαι, δφρα ΐδηθ9 έτάρους ΜΊ3 (ίππους μέν θεράποντες έρυκόντων) αυτοί δέ πρυλέες 1 "Εκτορι -ντες έπώμεθ9 ^άολλέες, ΤΙ90 (Ach. μιμνέτω) μίμ- νετε δ9 άλλοι -ντες L ,, δφρα κε δώρα (έλθμσι), vgl. Ä331 in Ibßccyy, /427, «172 ^362 Loi δ9 άμα -ντες, έφ9 ϊπποΐίν μάστιγας άειραν 0121 τοϊσι δ9 άπό νύσσης τέτατο δρόμος“ L j ' καρπαλίμως έπέτοντο «130 (έκέλευσα έμβαλ- έειν κώπης) L , άνέρριψαν Λ 232 ούκ εϊων πιέειν άμα -σας αίμα (^προμνηστΐν ,αι έπήϊσαν) alle auf einmal ^>230 L ,οι έσέλθετε, μηδ9 ^άμα -ντες,, ' πρώτος έγώ, μετά δ9 ΰμ- μες (Eum. u. Phil.) /251 μή L u έφίετε δούρατα (άλλ9 οι έξ πρώτον άκοντίσατ9) 269 (4 Freier getroffen) οί μέν έπειθ9 L j όδάξ έλον ούδας, ' μνηστήρες δ* άνεχώρησαν alle miteinander Ζ59 (Τρώων μή τις ύπεκφύγοι δλεθρον) άλλ9 L j 1 Ιλίου έξ άπολοίατ9 72253 (κακά τέκνα) αϊθ9 L j ' "Εκτορος ώφέλετ9 άντί (πεφάσθαι) μ 110 (φέρτερον) έξ έτάρους ποθήμεναι ή άμα -ντας, vgl. W. Burkert, Creation of the Sacred, Cambridge, Mass. / London 1996, 51 J9789 (οί δ9 άγοράς άγόρευον) -ντες όμηγερέες, ήμέν νέοι ήδέ γέροντες = /7415ίη , vgl. 7298L Λ 707 οί δέ (beraubte VN) τρίτω ήματι -ντες 1 ήλθον όμώς αυτοί τε πόλεις και ... ίπποι ' πανσυδίη Ρ422 (εί καί μοϊρα) δαμήναι 1 -ντας όμώς, μή πώ τις έρωείτω πολέμοιο ψ 332 άπό δ’ έφθιθεν ... έταΐροι ' L-vr^ όμώς,, αύτός δέ (κήρας άλυξεν) h.7,52 άρ/όν έλ9 (Dion.), οί δέ θύραζε ' L d πήδησαν έπεί ϊδον είς άλα Th.672 τών εκατόν μέν χεΐρες άπ9 ώμων άίσσοντο -σιν όμώς, κεφαλαί δέ έκάστφ (50) laßbb sonst, soweit nicht formelh. (in laßcc) laßbbaa [26‘, 11°, 1H, 2h, Ie] in Vbd. m. 3.P. (außer /41); meist Nom. (zw. Präv. u. Verb 4‘, 1°), 9x Akk. (s.a. /7129 in Ibßccyy), 7x Dat., P631 Gen., 9>, δ250, 1H, 2h m. Enjb. am VA, AT 182, Λ/83, /7660 zus. m. άλλά nach Neg.; Bezugsw. (vorangest., s.a. Ibßaa) θεοί / άνεμοι (271°), VN (9‘, 1°), VN8 πόλις (/769), οί δέ τε λαοί (1H), Dem.-Pr. (9‘, 6°, lh, le), Pers.-Pr. (3‘, 2°) od. (anaphor.) impl. (Z241, /7284, lh); in Hektor-Kontext Z241. 410, Λ/83, ΝΊ5Ί, 0354. 638, P96. 213, Ύ166, in (Σ823, Z241, le in)dir.R. Γ412, Δ 167, £823, Z410, /769, P96. 631, Φ216, ΫΊ82 u. 8° außer /33. 383, ω493 ΑΊ66 (τρίς πόλιν πέρι δινηθήτην) fteol δ9, ές -ντες όρώντο 04 (Ζεύς) άγόρευε, L j ύπό -ντες άκουον h.Ap.4 άνάίσσου- σιν έπί σχεδόν έρχομένοιο (Αρ.) ' -ντες άφ9 έδράων, vgl. Δ 533 f. in laßaa 086 ('Ήρη όμηγερέεσσι έπήλθεν θεοΐσι) οί δέ ίδόντες 1 ^-ντες άνήϊξαν, καί δεικανόωντο ¥^203 τοί δ9 ώς ιδον (Winde die Iris) ' L „ κάλεόν τέ μιν είς έ έκαστος κ47 ασκόν μέν λύσαν, άνεμοι δ9 έκ δρουσαν, II Μ83 ούδέ μέν άλλοι Τρώες έφ9 ίππων ήγερέθοντο, ' άλλ9 άπό L ,, έπεί ϊδον "Εκτορα Π69 (θ^γγμΐνι θαλάσσης κεκλίαται Gr.) Τρώων δέ πόλις έπί -οα βέβηκε ' θάρσυνος Λ 460 (Tr.) όπως ϊδον αϊμ9 Όδυσηος, ' ^κεκλόμενο,ι καθ9 όμιλον έπ9 αύτφ -ντες έβησαν = 7V332 (οι δθ 0354 (Hektor L ,ς Τρώεσσι) οί δέ σύν αύτφ ' -ντες- όμοκλήσαντες έχον ... ίππους, Reim onomatop.? π91 ενθ9 οϊ γ9 εϊσω -ντες έχον νέας (95 έγών έξω) Ν757 (κεκλήγων διά VN· πέτετ9 ήδ9 έπικούρων. οί δ9 ές Pulyd.) -ντες έπεσσεύοντ9, έπεί "Εκτορος έκλυον αύδήν (s. V.740. 751 in Ibßccaa) scharten sich alle um Z410 τάχα γάρ οε κατακτανεουσιν L’Αχαιοί, ' -ντες έφορμηθέντες, vgl. Τ236 0638 L j ' ... έ^φόβηθεν, ύφ9 "Εκτορι ' -ντες, ό δ9 οιον έπεφνε (ΡΝ·) /7660 (ούδ9) VN μένον, άλλά u , ’ -ντες, έπεί βασιλήα ϊδον (κείμενον), vgl. V.697 ΚΙ82 (Wachen schliefen nicht) άλλ9 έγρηγορτί σύν τεύχεσιν ήατο -ντες, vgl. Λ731, 7/371* h.Ven.79 οί δ9 άμα βουσίν έποντο ..· -ντες, ό δέ (Anch.), vgl. f24fif. δ250 (Od.) κατέδυ Τρώων πόλιν, οί δ9 άβάκησαν ' -ντες* έγώ δέ (Hel.) Th. 85 οί δέ τε λαοί 1 -ντες ές αύτόν όρώσι διακρίνοντα θέμιστας 1003
1004


πας
Γ412 Τρφαί δέ μ9 όπίσσω -σαι μωμήσονται, kontrast. V.420 in Ibßccyy Ζ301 (γεραιαί) αί δ’ όλολυγή -σαι Αθήνη χεΐρας άνέσχον 241 θεοΐς εΰχεσθαι άνώγει ' -σας έξείης Ε323 αυτός τ9 άναχάζομαι ήδέ και άλλους ' 'Αργείους έκέλευσα άλήμεναι ^ενθάδε -ντας., kontrast. Σ76 in Ibßccyy £96 Τρώας δ9 L , άγει (Hektor) ψ/49 (Od. μετά νέκυσσιν) νυν δ9 οί μέν δή -ντες έπ9 αύλείησι θύρησιν ' άθρόοι, s. /448ff. /383 ^τούς δέ. ΐδεν μάλα -ντας ... πεπτεώτας πολλούς ω493 (ging hinaus) L d σχεδόν εϊσιδε -ντας σ260 (ού γάρ όίω) Αχαιούς 1 έκ Τροίης εύ -ντας άπήμονας άπονέεσθαι ¥Ί82 (τελέω τά ύπέστην. 12 Tr.) τούς άμα σοι -ντας πυρ έσθίει Φ216 εϊ τοι (Ach.) Τρώας έδωκε (Zeus) L-vrai όλεσ.σαι β234 ούδέ τι ΐσασιν θάνατον ... ' δς δή σφι σχεδόν έστιν, έπ9 ήματι L .θαι τ2ΊΊ βόας έκταν έταΐροι. ' οί μέν - ντες δλοντο ' τόν δ9 (Od.), vgl. ^332 in laßaa, κ132. 259 Cert. p.39,5 (τοΐσιν) εΰχετο L-oiv όλέ.σθαι 1 μηδέ ποτ9 έν πόντφ /33 ούκ ένόησαν, ' ώς δή σφιν και L .θρου πείρατ9 έφήπτο = 41 (ύμΐν) Δ 167 (Ζεύς σφι έπισσείησιν) αιγίδα -σι ' τησδ9 άπάτης κο- τέων Ρ213 (Hektor μετά ^έπικούρ.ους βή) ίνδάλλετο δέ σφισι -σι 1 τεύχεσι λαμπόμενος (Ach.s) £454 (keiner VNg u. L jöv versteckte Alex.) ίσον γάρ σφιν -σιν άπήχθετο κηρί /2446 (φυλακτήρες) τοΐσι δ9 έφ9 ύπνον έχευε (Hermes) ' -σιν, άφαρ δ9 ωϊξε πύλας £631 (VNd Ζεύς) άρήγει. τών μέν γάρ -ντων βέλε9 άπτεται, δς τις άφήη laßbbßß [1V, 2°, 3h] in Vbd. m. 2.P. (s.a. laa, laßaa, /41 in laßbbaa, ρ174 in laßccaa, (920, 19341 in Ibßbb, 7V117, φ 141 in Ibßccaa, £331 in Ibßccyy, £37ff., ω 107 in Icß); Nom. (Mask, bis auf Σ52 u. 2h am Ende) außer /121. 528, ΨΊ3Ί Dat., Bezugsw. (vorangest.) Pers.-Pr. (4‘ [+ φίλοισι /528], 2h u. /41 in laßbbaa gg. Ende) od. impl.; Zeugen- schaftsfunkt. £301 (expl.), A120, /121, *F787, /262; in dir.R. außer 2h (Sphragis) /262 -ντες δ9 άντιά^ασθε, θεοί,. γάμου (sc. Pel.’) 018 πειρήΟί ϊνα εϊδετε -ντες Σ52 (κλΰτε) Νηρηίδες, όφρ9 εύ -σαι 1 ειδετ9 άκούουσαι δσ9 έμφ ένι κήδεα θυμφ, vgl. Τ84 h.Ap.337 (κέκλυτε, γαϊα καί ούρανός Τιτήνές τε) αύτοί νΰν μευ -ντες άκούσατε II Α120 λεύσσετε γάρ τό γε -ντες, δ μοι γέρας έρχεται άλλη £301 (εύ τόδε ϊδμεν) έστέ δέ -ντες 1 μάρτυροι, vgl. H273f. //99 ύμεΐς μέν -ντες ύδωρ καί γαϊα γένοισθε /121 ύμΐν δ9 έν ^ντεσσι. ... δώρ9 όνομήνω 528 (μέμνημαι τόδε έργον) ως ήν* έν δ9 ύμΐν έρέω L u φίλοισι ΨΊ3Ί είδόσιν υμμ9 ερεω -σιν, φίλοι, vgl. //281 Φ133 (όλέεσθε) είς δ κε -ντες ' τεί- σετε ΡΝβ φόνον /2383 (sag, ob) ήδη -ντες καταλείπετε Ίλιον μ 293 μοι -ντες όμόσσατε δρκον s σ55 h.Ap. 166 (ίλήκοι Αρ. m. Art.) χαίρετε~ δ9 ύμεΐς -σαι* εμεϊο δε (μνήσασθ9) 171 ύμεΐς δ9 εύ μάλα -σαι ύποκρίνασθ9 laßbbyy [20έ, 10°, lh] in Vbd. m. l.P. (s.a. laßaa, *249, ω173 in laßccaa, Ν2Ί6, 6272, φ249 in Ibßccaa, £203 in 1 bßccyy); Nom. (Mask, bis auf lh am Ende) außer ß33Q, /72 Akk., 0193 Gen. u. £417. 633, <5777, (9538 Dat., Bezugsw. (vorangest. außer Δ29*, <5777, /72) θεοί βλλοι. (3‘), L u (Λ/245), Pers.-Pr. (2*, 4° [4- οίδε α76], lh [kataphor.]) od. impl. (+ nachträgl. Verdeutlichg. £542f.); in dir.R. /5 29 έρδ9* άτάρ οΰ τοι -ντες έπαινέομεν θεοί άλλοι — Π443 - XI81 £875 σοί -ντες μαχόμεσθα* σύ γάρ τεκες αφρονα κούρην (sc. Ath.) Kl25 -ντες δ9 Ούλύμποιο κατήλθομεν άντιόωντες ' τήσδε μάχης, ϊνα μή τι (πάθησι Ach.), Ggs. tr.freundl. Götter 0193 (189 in 3ca) γαϊα δ9 έτι ξυνή -ντων (sc. Pos., Hades, Zeus) καί (ΟΙ.) αΐό ημείς οίδε περι- φραζ^ώμεθα -ντες. 1 νόστον, δπως έλθησι (Ggs. Pos.) II £139 ώς άν έγώ εϊπω, πειθ^ u “ /26 — 704 — Λ/75^— £74 - 370 « 0294 - Σ297 - ν179 a μ 213 Λ/245 (ει) άλλοι γε περί κτειν^ . (σοι ού δέος άπολεσθαι), vgl. λ 87 £538 (Lo/r£snWj φόρμιγγα) ού γάρ πως -ντεσσι χαριζομε- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
νος τάδ9 άείδει 542 L ., ϊν9 όμώς τερπώμεθα -ντες, ' ξεινο- δόκοι καί ξεΐνος alle gleichermaßen (Schadewaldt) Ψ11 έπεί κ9 τεταρπ ^ώμεσθα. γόοιο 1 δορπήσομεν ένθάδε -ντες «373 ήώθεν δ9 άγορήνδε καθεζ^ j κιόντες ' -ντες, vgl. 272f. in Icß £194 έν βουλή δ9 ού -ντες άκούσαμεν οιον έειπε (Ag.); Ν223 (οΰ τις αίτιος) -ντες γάρ έπιστάμεθα πτολεμίζειν /75 έπί δ9 αύτφ -ντες έχωμεν ' άθρόοι, εϊ κέ μιν ούδοΰ άπώσομεν 72 τοξάσσεται, είς δ κε - ντας 1 άμμε κατακτείνη β 330 (όφρ9) ήμέας - ντας όλέσση <5777 (σιγή) τελέωμεν 1 μύθον, δ δή καί -σιν ένί φρεσίν ήραρεν ήμΐν Ρ4\Ί ού μάν ήμιν έϋκλεές άπονέεσθαι ' νηας έπι άλλ9 αύτοΰ γαϊα 1 -σι χάνοι 633 (631 in laßbbaa am Ende, 632 in 3aß) ήμΐν δ9 αΰτως -σιν έτώσια πίπτει έραζε h.Cer.417 ήμεΐς μέν μάλα -σαι άν9 λειμώνα ' 7νν. Kat. ' παίζομεν ήδ9 άνθεα δρέπομεν (429 αύτάρ έγώ) laßcc formelh. von koll. Reaktionen, bes. auf Reden; <5* άρα (s.d. BIII4a/b) π. 45x/5x in laßccaa/γγ laßccaa (19', 32°] Nom. (Mask.); Bezugsw. (vorangest.) άλλοι ß32, ήμεΐς ω\Ί3, μνηστήρες 3° (kontrast. Ibßccaa), sonst Dem.-Pr. (4- nachträgl. ' Αργεΐοι Τ255Ϊ., υίες Αχαιών ' //403 = /50, βασιλήες 1 //344 = /710, kataphor. /265ff.) od. impl. ('wir’/ 'ihr’ «249 / p!74, nur £ 131 anaphor.); bis auf £131 vor, nach u.(o437)/od. in dir.R. nach RAbschl.: Λ/442 ως φάτ9 έποτρύνων, οί δ9 οΰασι -ντες ακουον Γ95 νως έφαθ9, οί δ9 άρα -ντες. άκήν έγένοντο σιωπή « //92 * 398 -0 28 = /29 = 430 = 693 = ÄT218 = 313 = Ψ6Ί6 = £234 » Λ333 = νΐ = π393 = υ320 s 77154 = β32™ά σ40 L d άν- ήϊξαν γελόωντες, ' άμφί δ9 άρα πτωχούς (ήγερέθοντο) ΨΊ34 L j έπ9 αύτφ ήδύ γέλασσαν = υ358 = φ3Ί6 Η344 l j έπήνησαν βασιλήες — /710 a <^539,nmcd s <5673 - 77 226 = £398 = ν47 = a66in med 403 L d έπίαχον υίες Αχαιών = /50, vgl. Γ461 ο 437 L , έπώμνυον - σ58, vgl. Auftbrd. σ55 in laßbbßß «381 t Λ όδάξ έν χείλεσι φύντες ' Τηλέμαχον θαύμαζον = σ410 = ι>268 ρ481 L , ύπερφιάλως νεμέσησαν = <ρ285 Ν487 u u ενα φρεσι θυμόν έχοντες ' πλησίοι έστησαν χ430 L d έποίπνυον /255
j άκόντισαν = 265inmed (sc. die 4 Gegner) vor REinl.: Γ255 (Ag. Διί) εΰχετο* τοί δ9 άρα -ντες έπ9 αύτόφιν ήατο σιγή ' Αργεΐοι κατά μοίραν σ71 ^μνηστήρες δ9 άρα -ντεςΛ ύπερφιάλως άγάσαντο υ3Ί3 l d ές άλλήλους όρόωντες Τηλέμαχον έρέθιζον, έπί ξείνοις γελόωντες φ360 L u ιόμόκλεο,ν, kontrast. V.367 II ω173 ένθ9 ήμεΐς μέν -ντες
Λμεν (τόξον μή δόμεναι) κ249 (konnte nicht reden) άλλ9 δτε δή μιν -ντες άγασσάμεθ9 έξερέοντες (έτάρων κατέλεξεν όλεθρον), vgl. £111 £131 (έπεί) -ντες έτέρφθησαν φρέν9 άέθλοις a ρ 174 laßccßß (IQ, 3°] Dat. (Mask, bis auf Z499), 7x in Vbd. m. θυμός+, <5183 kataphor.; Bezugsw. (vorangest) Dem.-Pr. od. (anaphor.) impl.; 6x nach RAbschl. /2321 ίδόντες ' γήθησαν, καί -σιν ... θυμός ίάνθη - ο 165 Ο 280 τάρβησαν, -σιν δέ παραί ποσί κάππεσε θυμός £29 (Tr. έπεί ϊδον κτάμενον) -σιν όρίνθη θυμός - Ζ7280'η - Σ223ίη £143 ^ως φάτο, τοΐσι ÖSj θυμόν ... όρινε ' -σι μετά πληθύν, δσοι ού βουλής έπάκουσαν /173 L , -σιν έαδότα μύθον έειπεν » σ422 (vgl. /225, Δ 17 in Ibßbb) “ δ 183 (ύφ9 ίμερον ώρσε γοοιο) β Ψ108 β 153 ( Dekl. zu /2507 » 5113 s <ρ231 s r249?) Z499 (κιχήσατο ένδοθι) άμφιπό- λους, τήσιν δε γόον -σησιν ένώρσεν (Androm.) laßccyy [5‘, 3°, 2Η, 2h] Akk. (Mask.); Bezugsw. (vorangest) VN (Γ), ναύτας (lh), meist Dem.-Pr. od. (anaphor.) impl. (4- nachträgl. • άθανάτους h.28,6); 4x nach RAb^hl. 077 ίδόντες θάμβησαν, καί L-vra^ ύπό ... δέος ε'ιλε,ν /42 ως φάτο, τούς δ9 άρα , Λ - ω450 - Th. 167- (έλεν δέος) - Ξ506"* (ύπό τρόμος έλλαβε γυϊα) Σ247 έσταότων (Tr.) άγορή γένετ9 ^ούδέ τις έτλη. ’ έζεσθαΓ -ντας γάρ έχε τρόμος, ου- νεκ9 (Ach. έξεφάνη) 7Ί4 Μυρμιδόνας δ9 άρα -ντας ελε
1006
1005


πας
τρόμος, L άντην είσιδέειν (Ach.s Waffen), vgl. /7215 Λ 402 (οίώδη Od.) ούδέ τις αύτφ 1 Άργείων παρέμεινεν, έπει φόβος έλλαβε -ντας φ\22 τάφος δ' έλε ^-ντας ^όντας j h. 7,37 ναύτας δέ τάφος λάβε L d Hes. fr. 75,8 ωρνυτο κούρη (Atalante) ' ]α* πολύς δ' άμφίσταδ' όμιλος '
δ]άμβος L5’ έχε -ντας όρώνταΐς,, vgl. fr.211,4 h.28,6 σέβας L j ' άδανάτους lb überw. attr.: alle (Pl.), d. ganze (Koll.) Iba abh. von superi. Ausdr. (wie in 3 nur <5608, μ259, Op.819 u. [nb. Komp.] 40, Cert. p.40,5): 37x gen.comp. (oft pleon. [vgl. άλλος BHlba. ß], während russ. vsech 'πάντων' zur Unterscheidg. des Superi, vom formgleichen Komp, dient), 35x sonst. Gen., abh. von διά (Λ/104) / έκ (Σ431, /9433, <5723, 2H; s.a. z!96 in Ibßccyy) / περί / ύπέρ (^847, f!07) bzw. poss. (^843, δ 192), 14x Dat., allein (£285, a71) bzw. abh. von έν (v298) / μετά(πρέπω), 8x Akk., abh. von ύπεκ- προδέω (/505) / καίνυμαι (s.a. /2535 / Phor. fr.4,2 in Ibßcc/bb u. ω509 in 3ba) / μετά (/54) / νικάω (s.a. Ψ742 in 3ba), fl08 Nom.; jew. Pl. bis auf Koll. 3‘, 1H in Ibacc; Bezugsw. nachgest. (m. Enjb. E2. 325, Ω113+, «235, <5231, π 445, Hes.fr. 10a,8; 343,16) außer (metr. bedingt) βροτών Sc. 78 (kontrast. <x>517), δαέρων /2762 (kontrast. 748), δεών 4x Ibaaa [l·, 4°] (Schlacht-)Tiere; Bezugsw. Koll. od. impl.; in dir.R. <p266 ρ213 αίγας άγων, αί -σι μετέπρε-
πον αίπολίοισι = υ 174 s ^266 (^μέγ' έξοχο μ) £480 ήύτε βοΰς άγέληφι L ,ς έπλετο -ντων ' ταύρος, vgl. ί432 υ163 τρεις σιάλους κατάγων, οί έσαν μετά -σιν άριστοι, vgl. ξ 19 Ibabb [9‘, 4°, 9Η, 4h, le] Gotth. (weibl. /505, Σ431, flO7f., sonst genus commune; Folie für Ath. /C463, P568, /7433, v298, h.Ap.315); Bezugsw. z.T. (nur /505, /7433, flO7f. anaphor.) impl.; in dir.R. außer P568 (innerl.abh.), flO7f. (Gl.), /7433, 6H /2113 σκύζεσδαί οί είπε νδεούς, έμέ 5’ έξοχα -ντων, 1 άδανάτων κεχολώσδαι (Zeus) s 134 Ξ257 ριπτάζων κατά δώμα L ' ζητεί (Zeus den Hypnos) h.Ap.88 τίσει (Ap.) δέ σέ γ9 (Delos) έξοχα -ντων, vgl. τ247 Hes.Th.411 (Hekate) την ^περι -ντων, ' Ζεύς ... τίμησε fr. 343,16 (Μήτις) παλάμαις L ^άδανάτων, έκέκασδ' οι 'Ολύμπια δώματ' έχουσιν, vgl. Φ266Ε /C463 (χαΐρε τοίσ- δεσσι* σέ γάρ πρώτην) -ντων L , έπιδωσόμεδ' Th.543 ^Ιαπετιονίδη, -ντων, άριδείκετ' άνάκτων 559 L d πέρι μήδεα είδώς = Ορ.54 377 (τέκεν Πέρσην) δς και -σι μετέ- πρεπεν ίδμοσύνησιν h.Ap.315. 316 (Ζεύς τέκε) Άδήνην, 1 ή -σιν μακάρεσσι μεταπρέπει άδανάτοισιν* ' αύτάρ δ γ' ήπεδανός γέγονεν ^μετά -σι, δεοΐσι (Heph.) Α516 δφρ' εύ είδώ ' δσσον έγώ L ,ν άτιμοτάτη δεός είμι Σ431 (η άρα δή τις, δσαι δεαι, τοσσάδ' άνέσχετο κήδεα) όσσ' έμοι έκ -σέων Ζεύς άλγε' έδωκεν; ν298 έν -σι ^δεοΐσ,ι ' μήτι τε κλέομαι και κέρδεσι β433 (λεΐβον L J έκ -ντων δέ μάλιστα (der Ath.) Ρ568 (γήδησεν) δττι ρά οί πάμπρωτα δεών ήρήσατο -ντων ΑΊ5 έβλαψάς μ', ^έκάεργε, δεών, όλ- οώτατε -ντων, vgl. Γ365 (ebf. RAnf.), /159 h.Merc.307 πή με φέρεις, L , ζαμενέσ^τατε -ντων,; Alcmaeonis fr. 3 ρ. 13*9 Dav. πότνια Γη, Ζαγρεύ τε δεών πανυπέρ^ vgl. Θ17 /505 (Λιται μετόπισδ' Άτης) ή δ' -σας ' πολλόν ύπεκ- προδέει (Forts, in 3ba) ζ 107. 108 (wie Art., τή δέ δ' άμα νύμφαι παιζουσι) -σάων δ' ύπέρ ή γε κάρη έχει ' ρεΐά τ' άριγνώτη πέλεται, καλαι δέ τε -σαι Th.919 (Leto gebar Αρ. u. Art.) ίμερόεντα γόνον περί -ντων ^Ούρανιώνων, 929 (Hera gebar Heph.) εκ -ντων τέχνη σι κεκασμένον L d s fr.343,3 Ibacc [32\ 25°, 4H, 2e] Menschen (weibl. 5723, υ70, l7V431, Hes.fr. 10a,8J; Bezugsw. Appell. (£325, L j / ν'847 Koll.), VN (am Ende), άλλων (A287), Rel.satz (5723, kataphor.) od. impl.; hom. (u. Sc.78) in dir.R. außer £2 (innerl.abh.), ΛΓ431, Ψ756 (γάρ), E325, K410, ^680, η 108, 5117, Λ 329 (Pers.charakteristik) = £831. 579 ~ /7194* MΙ04, 5127ff. (Kat.), ^843. 847, δ 192 A 146 Πηλείδη, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
*52
56
60
64
πας
-ντων* έκπαγλότατ' ^άνδρών, = ΣΙ 70 = K389ex Ξ320 (Danae) ή τέκε Περσήα, -ντων άριδείκετον L d = Hes.fr. 196, 2ex π445 μοι Τηλέμαχος -ντων πολύ φίλτατός έστιν ' L u = £378ex Aristeas fr. 2 iii 2 p.87 Dav. όφδαλμόν 5’ έν' έκαστος έχει μετώπφ, ' χαίτησι λάσιοι, - ντων στιβαρώτατοι L Cert. ρ.38,9 Φρύγες, οϊ -ντων L , έπι νηυσίν άριστοι (ληϊστήρσιν δόρπα πένεσδαι), vgl. ν297 77108 δσσον Φαίη- κες ^περι -ντων, ϊδριες άνδρών ' νηα ... έλαυνέμεν, ώς δέ γυναίκες ' ιστών τεχνήσσαι Α 287 δδ' άνήρ έδέλει L d έμμεναι άλλων (Forts, in leß) 417 άμα τ' ώκύμορος και όϊζυ- ρός L j 1 έπλεο, vgl. V.505E, ε 105 Φ566 λίην γάρ κρατε- ρός L j έστ' (Ach.) άνδρώπων /38 σκήπτρω μέν τοι (Ag.) δώκε (Zeus) τετιμήσδαι L „ 1 άλκήν δ' ού £831 (ΡΝ) δς L j 1 ήδεε μαντοσύνας = Λ 329 5231 (Ägypten) ίητρός δέ έκαστος έπιστάμενος L u 1 άνδρώπων* ή γάρ Παιήονός είσι γενέδλης, vgl. IISp.648,7ff. α235 (δεοί κείνον) άϊστον έποίησαν L d 1 άνδρώπων Κ88 (Ag.) δν L ' Ζεύς ένέηκε πόνοισι Hes.fr.70,39 Κομή[το]υ τόν περί -ντ(ων ' ] σε καταδ[νητ]ών άνδρώπω[ν Μ104 (Glaukos u. Asterop. οί εϊσαντο) άριστοι ' τών άλλων μετά γ' αύτόν (Sarp.) * ό δ' έπρεπε και διά -ντων 5127. 128. 129 (Ringkampf) τή δ' αύτ' ΡΝ άπεκαίνυτο -ντας άρίστουξ. 1 άλματι δ' ΡΝ -ντων προφερέστατος ήεν* ' δίσκφ δ' αύ -ντων πολύ φέρτατος ήεν ΡΝ 192 (δίσκον ήκε) ό δ' ύπέρπτατο ^σήματα -ντων, *Ρ843 (έρριψε) και υπέρβαλε L d, sc. 2 (kontrast. 2 Vorbem.), vgl. Roth, Iterata 19f. 847 (Gl.) τόσσον -ντός άγώνος υπέρβαλε, „man erwartet: so weit über alle Mitkämpfenden hinaus“ (Ameis-H.) £285 (JΑτρειδη,, σε) έδέλουσιν 'Αχαιοί ' -σιν έλέγχιστον δέμεναι βροτοΐσιν, vgl. Ρ26 Α 122 L d κύδιστε, φιλοκτεανώ^τατε -ντων, Sc.78 Ίόλαε, βροτών πολύ φίλ^ ,, vgl. (ebf. RAnf.) 5487+ υ70 'Ήρη δ' αύτήσιν περί -σέων δώκε γυναικών 1 είδος και πινυτήν 5723 (κλΰτε) περί γάρ μοι 'Ολύμπιος άλγε' έδωκεν ' έκ -σέων, δσσαι μοι όμού τράφεν, vgl. Σ431 in Ibabb /2762 "£κ- τορ, έμφ δυμφ δαέρ^ων πολύ φίλτα,τε -ντων ω5\7 ώ Άρκεισιάδη, -vrL ,δ' ^έταίρων^, vgl. /585f. Σ81 (Patr.) τόν έγώ περί -ντων τΐον L „ ' ίσον έμή κεφαλή, vgl. ω78f. £579 -σιν δέ μετέπρεπεν (Ag.) ήρώεσσιν, 1 ούνεκ' άριστος έην, πολύ δέ πλείστους άγε λαούς, vgl. V.483 5382 'Αλκίνοε κρεΐον, -ντων άριδείκετε λαών = 401 = ι2 — λ 355 - 378 = ν38 ρ388 αίει χαλεπός^ περί -ντων εις μνηστήρων 1 δμωσιν Όδυσσήος, πέρι δ' αύτ' έμοί, vgl. ol7f. /54 βουλή μετά -ντας ^όμήλικ,ας έπλευ άριστος, kontrast. Λ 627 2V431 (ώπυιε PNa) -σαν γάρ L ,ίην έκέκαστο * κάλλει καί έργοισιν ίδέ φρεσί £325 (Gef.) δν περί -σης ' τΐεν L ,ίης Hes.fr. 10a,8 ],δεΐ τήν περί π[άσ]ης ' [ήλικίης έφίλησε δεών βασί]λεια καί άνδρών Y3Q4 (Dard.) δν Κρονίδης περί -ντων φίλατο ^παίδων, /2748 'Έκτορ, έμφ δυμφ -ντων πολύ φίλτατε L d λ 216 ω μοι, τέκνον έμόν, περί -ντων ^κάμμορε φωτών, υ33 τίπτ' αύτ' έγρήσσεις, -ντων πέρι L ,; (in göttl. Mund wie Th.559+ in Ibabb) II 5171 μιν έφην έλδόντα φιλησέμεν έξοχα -ντων (έξοχον άλλων ν.1.) ' Άργείων, vgl. ο70 (ebf. Men.-Rede), £61 £2 δώκε (Ath. dem Diom.) μένος και δάρσος, ϊν' έκδηλος μετά -σιν 1 Άρ- γείοισι γένοιτο ΞΙ24 κέκαστο δέ (Tyd.) -ντας 'Αχαιούς '
^680 (Mekisteus) L-vra£ ένίκα, Καδμείωνας 756 (Antii.) νέους ποσι L u, vgl. σ6 Κ410 (jüngster S.) πόδεσσι δέ L j a 71 (Polyphem) δου κράτος έστι μέγιστον 1 -σιν Κυκλώπεσσι, d.h. “is the strongest among them” (West z.St.) /7194 (PN) δς -σι μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσιν Χ422 (Ach. πήμα) Τρωσί* μάλιστα δ' έμοί (Priam.) περί -ντων άλγε εδηκε ζ35 σε μνώνται άριστήες κατά δήμον ' L-vrfi>v Φαιήκων, 257 (πατρός δώμα) ένδα σέ φημι 1 u j είδηοε- μεν δσσοι άριστοι 5117 (ΡΝ) δς άριστος έην είδος τε δέμας τε ’ L j μετ' (PNa), vgl. £674 Ibß sonst (Pl. bis auf
1007
1008


LEXIKON
DES FRÜHGRIECHISCHEN EPOS
(LfgrE)
Begründet von Bruno Snell
Im Auftrag der Akademie der Wissenschaften in Göttingen vorbereitet und herausgegeben vom Thesaurus Linguae Graecae
19. LIEFERUNG
Πασιδίκη - πλέω
Redaktor: Michael Meier-Brügger
Organisation der Arbeitsstelle: William A. Beck
Verfasser der Artikel:
Rutger J. Allan, William A. Beck, Martijn P. Cuypers, Rudolf Führer, Volker Langholf, Georg Markwald, Sebastian R. van der Mije, Hans Wilhelm Nordheider, James N. O’Sullivan, Martin Schmidt
GÖTTINGEN VANDENHOECK & RUPRECHT 2001


Verfasser der Artikel dieser Lieferung
R.J. Allan mit Πελασγικός, Πελασγός, Πελλήνη.
W.A.Beck mit πάσσασδαι, παύω, πέλεκνς, πεντήκοντα, πή, πήγνυμι, πήχυς, πιστώσασδαι u.a.
M.P.Cuypers mit πεδάω, πέδη, πέδιλον, πέπνυμαι, πέταλον, πηδάλιον, πήδος, πήμα, πικρός, πλάζω, πλέκω u. a.
R. Führer mit πέλομαι, περικαλλής, πέρνημι, πέσσω, πεύδομαι, πιέζω, πίμπλημι, πιτνημι, πλατύς, πλέω u.a.
V. Langholf mit πάσσαλος, πέλωρ, πελώριος, περ, Πηνελόπεια, πίλος, Πλαγκταί u.a.
G. Markwald mit παϋρος, πεΐραρ, πειράω, πείρινάα, πέπων, περάω, περιφρων, πέτρη, πίπτω u. a.
S. R.van der Mije mit πάταγος, πατάσσω, πεζός, Πεισίστρατος, πελάζω, πέλεια, πετεηνός, πέτομαι, πινυτός, πίνω u.a.
H. W.Nordheider mit πάσχω, Πάτροκλος, παχύς, πείδω, Πειρίδοος, πέλαγος, πέμπω, πένδος, Περ- σεύς, Περσεφόνεια, Πετεών, Πήγασος, Πηδασος, Πηλευς u. a.
J.N.O’Sullivan mit πάσσω, πατήρ, πάτος, πεδίον, πέδον, πείσμα, πέκω, πέπλος, πέρδω, περικλυτός u. a.
Μ. Schmidt mit πάτρη, πατρίς, πατροκασίγνητος, πενδερός, πηός.
Holländische Stipendiaten der Stichting voor Literatuur-, Muziek- en Theaterwetenschap waren
R. J. Allan und Μ. P. Cuypers.
Redaktion
W. A. Beck hat die Organisation vor Ort geleitet. Die Autoren haben die Redaktionsarbeit durch Gegenlesen der Artikel unterstützt. In verschiedener Funktion wirkten außerdem mit R. Kranz,
S. R. van der Mije, B. Schönefeld, A.Seyfart t, N.Ticha-v.d. Mije und V.Yntema.
ISBN 3-525-25521-7
C 2001, Vandenhoeck & Ruprecht in Göttingen, http://www.vandenhoeck-ruprecht.de
Alle Rechte vorbehalten. Das Werk einschließlich aller seiner Teile ist urheberrechtlich geschützt Jede Verwertung außerhalb der engen Grenzen des Urheberrechtsgesetzes ist ohne Zustimmung des Verlages unzulässig und strafbar. Das gilt insbesondere für Vervielfältigungen, Übersetzungen, Mikroverfilmung und die Einspeicherung und Verarbeitung in elektronischen Systemen. Printed in Germany.
Gesamtherstellung: Hubert & Co., Göttingen
Gefördert mit Mitteln des Bundesministeriums für Forschung und der Freien und Hansestadt Hamburg - Akademienprogramm
Zur Beachtung: Abkürzungsnachträge befinden sich auf der dritten Umschlagseite


πας
Ibßccßß); Vok. (95+, £462*, h.9,7+, präd.Nom. £203. 331, (920, 7V276, (7341, φ 141 Ibßaa [8‘, 13°, 2H, 9h] Tiere (zu Wasser / Luft / Land, zahm / wild); 8x Mask., 7x Fern., 17x Neutr. (faßt *7167 Ntr. u. Fern., /245 = 342 Fern. u. Fern, zus.), Bezugsw. Subst. (vorangest. außer Σ521, /441, h.Merc.571), Rel./Dem.-Pr. (A 174 / (9636, /386, h.Ap.536, h.Ven.73) od. (anaphor.) impl. bzw. (kataphor.) Rel.satz (£52, £447+, 5417, /238, h.Cer.365, h.Ap.536, h.Ven.4, h.30,2) nach (5x am Ende subst.) Ntr.; in (h.Merc.571 in)dir.R. £447, 12°, h.Cer.365, h.Ap.536, h.Merc. 192 /386 (ίχθύας άλιήες
έξέρυσαν) οί δέ τε -ντες ' ... έπι ψαμάθοισι κέχυνται, präd., vgl. r539f. 5412 (^ρώκας^ αριθμήσει) αύτάρ έπήν -σας πεμπάσσεται (λέξεται) 451 (εύρε δέ L d) -σας 5’ άρ9 έπφχετο, λέκτο 5’ άριθμόν II Α 5 αυτούς δέ έλώρια τεύχε κύνεσσιν ' οίωνοΐσί τε -σι (δαΐτα [q.v. D] Zen., quod plus quam metrice respondet cum πρώτα v.6 ut sequens Διός 5’ cum διαστ- v.6), Abfolge κ. οί. π. auch Χ354 in laa /7182 (όρνιθες πολλοί) φοιτώσ9, ούδέ τε -ντες εναίσιμοι τ539 (χήνές μοι* έλθών δ9 αίετός) -σι κατ9 αύχέν9 έαξε καί έκτανεν II Λ 174 (βόες) άς τε λέων έφόβησε ... ' -σας* τή δέ τ9 ifj (όλεθρος) 0636 (λέων βουσίν) έν μέσσησιν όρούσας ' βουν έδει, αί δέ τε -σαι ύπέτρεσαν, präd. h.Merc. 192bis (βούς διζήμενος) -σας θηλείας (= /1681ίη in 2), -σας κεράεσσιν έλικτάς, ' έξ αγέλης* ό δέ ταύρος κτλ. (> POxy.8,5) 412 δεσμά 1 αγνού* ταί δ9 ύπό ποσσί κατά χθονός αίψα φύοντο ' 1 ρεΐά τε καί -σησιν έπ9 ...
βόεσσιν * Έρμέω βουλήσι Σ521 έν ποταμφ, όθι τ9 άρδμός έην -ντεσσι βοτοΐσιν (524 ^μηλα καί βούςΛ) Ψ16Ί (πολλά L j) έδερόν τε καί άμφεπον* έκ δ9 άρα -ντων 1 δήμον έλών έκάλυψε νέκυν h.Ap.536 σφάζειν αίεί μήλα* τά δ9 άφθονα -ντα παρέσται, ' όσσα έμοί κ9 άγάγωσι (Menschen) /338 Js/ς σπέος ήλασε) μήλα, ' -ντα μάλ\, ούδέ τι λείπε (έκτοθεν αύλής) 238 L u δσσ’ ^ήμελγεΛ, τά δ9 άρσενα λείπε θύρηφιν 245 L _Λν δϊς καί ... αίγας, * -ντα κατά μοίραν, καί ύπ9 έμβρυον ήκεν έκάστη = 342 = 309 (μήλα ') 441 -ντων όίων έπεμαίετο νώτα h.Merc.571 (λέουσι καί) σύεσσι 1 καί κυσί καί μήλοισιν, όσα ντρέφειΛ... χθων, ' -σι δ9 έπί προβάτοισιν άνάσσειν (soll Hermes) II £52 (δίδαξε Art.) βάλλειν άγρια -ντα, τά τε L d οΰρεσιν ΰλη jegliches Wild Th.583 κνώδαλ9 Loa’ ήπειρος τρέφει ήδΛέ θάλασσα* ' τών δ γε (Heph.) πόλλ9 ένέθηκε - χάρις 5’ έπί -σιν αητό (άπελάμπετο πολλή ν.1.) — (ζωοϊσιν έοικότά) h.Ven.4 (Aphr. έδαμάσσατο) θηρία -ντα, ' ήμέν u j δσα πόντος (Forts, in Ibßbb am Ende) 73 (μετ9 αύτήν λύκοι, λέοντες, άρκτοι, παρδάλιες) τοΐς έν στήθεσσι βάλ9 ίμερον, οί δ9 άμα -ντες ' σύνδυο κοιμήσαντο tutti nel medesimo tem- po (Cassola), distr. wie έκαστος, kontrast. laßaa; viell. άρα (vgl. h.Ap. 134 u. zur Vertauschg. κ 130, ISp.602,38—42) zu kj.? /7159 (λύκοι οϊ τ9 έλαφον) δάπτουσιν* -σιν δέ πα- ρήϊον αϊματι φοινόν Ορ. 531 (κεραοί καί νήκεροι ύληκοϊ- ται) φεύγουσιν* καί -σιν ... μέμηλεν, ' οί σκέπα μαιόμενοι (κευθμώνας έχωσι) 5417 -ντα δέ γιγνόμένος πειρήσεται, δσσ9 έπί γαΐαν ' ερπετά (καί ΰδωρ καί πύρ) Ρ44Ί (οΰ τι) όϊζυρώτερον άνδρός ' -ντων δσσα τε γαΐαν έπι π νείμει τε καί έρπειj = σ131, dazu West, East 235 h.Cer.365 δεσπόσ- σεις -ντων όπόσα ζών d h.30,2 (Gaia) φέρβει έπί χθονί -νθ9 όπόσ9 έστιν (+ Aufz.) Ibßbb [37', 15°, 19Η, 25h, le] Gotth. (Lweibl.j Σ38, Sc.251. 261, h.Ap.92. 134, h.9,7\ männl, u. L u Θ5*. 20, #341, Th. 667 [4x Lm. Anaph.J, sonst genus commune einschl. 'Götter u. Menschen [u. Tiere]’ 6‘, 2°, 2H, 6h, Γ [3x L J am Ende); Bezugsw. (auch Adj. bzw. Op.81* Ptz. in Funkt, von) Subst. (nachgest. [Lm. Enjb.j ' άθάνατοι* α78, Hes.Th.66. 117. 390, fr.54a,9; 308,1, h.Ven.249, h. 19,45 u. vor Penth. h.Ap. 134; s.a. h.28,6 in laßccyy u. Ω113*, Hes.fr.343,16 in Ibabb] außer άλλοι* 5'
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
u./o. θεαί/οί+ [metr. bedingt, vgl. Iba Vorbem. sowie die bes. Häufigk. des bereits myk. Syntagmas -σι θεοΐσι] A597, S334, Sc.56+, h.Ap.92, h.9,7+ sowie [L d ' π.} Λ/180, Σ38, Λ134+, h.Cer.326, h.Ven.96), Pron. (nur h.Ap. 134) od. impl. (außer T91*, i552+ anaphor.: Δ17, Λ 78, (9103, /225, Th.402. 641, Sc.251. 261, h.Ven.6, h. 19,47) bzw. Rel.satz (au·* ßer λ 133 = ^280f. kataphor.: Λ/180, Σ38, Φ371 = 428”, £240 s μ 337”, Th.ll7f. 372f. 667ff., h.Ap.92f.); Zeugen-, schaftsfunkt. 7/412, (996, T314, #305, h.Ap.311, Adressaten von Gebet / Opfer (Dat.:) (9346+, /357, / 552+, μ 337, λ 134*, £423+, p50+, (Nom./Vok.:) h.Cer. 135, h.Ap.337, h.9,7+; in dir.R. h.Cer. 135. 397+, h.Ap.311, h.Merc.527, h.Ven.96. 249ff. u. hom. außer A 597, //412, (9346+, Λ 78, Λ/180, (9 103. 123, Σ38, 025, v25, £423+, p59 Hes.fr.54a,9 -ντες 5[’ ' Lg#ayar[o/j (Ggs. Zeus) h. 19,45. 47 δείξε δέ (Her¬
mes) κούρον έόν* -ντες δ9 άρα θυμόν έτερφθεν ' L
Πάνα δέ μιν καλέεσκον δτι φρένα -σιν έτερψε, zur 'Etym.’ vgl. u. Op. 81 Hes.Th.66 (Χάριτες) μέλπονται, -ντων τε νόμους καί ήθεα κεδνά ' ^αθανάτων^ κλείουσιν 117 Γαΐ9 εύ- ρύστερνος, -ντων έδος άσφαλές αίεί 1 L οϊ έχουσι (ΟΙ.) fr.308,1 -ντων βασιλεύς καί κοίρανός έσσι 1 L u * τέο δ9 οΰ τις έρήρισται κράτος άλλος Δ61 ν-σι μετ9 άθανάτοισιν άνάσσεις (Zeus) = Σ366 Κ314 ώμόσσαμεν όρκους ' L (μή ποτ9 κτλ.) Th.449 L u τετίμηται (Hekate) γεράεσσι h.Cer.397 (παρ9 έμοί καί πατρί) ναιετάοις -ντεσσι τετι- μ[ένη ίάθανάτοι]σιν3 = h.Ven.205medex (Ganymed) (996 ταύτα δέ καί μετά -σιν άκούσεαι L ' οία Ζεύς κακά έργα πιφαύσκεται (Forts, s.u.) h.Ven.249. 251 ποτέ -ντας 1 ^θανάτουςΔ συνέμιξα καταθνητήσι γυναιξί ' -ντας γάρ έμόν δάμνασκε νόημα, s.u. V.6, £198f., Th. 121 f. Th.390 -ντας Όλύμπιος ' L j έκάλεσσε θεούς ές (ΟΙ.) h.Cer.326 θεούς ' -ντας έπιπροϊαλλεν (Zeus)· άμοιβηδίς δέ κιόντες 1 κίκλησκον Th. 157 (Ούρανου παίδων) δπως τις πρώτα γένοιτο, ' -ντας άποκρύπτασκε, vgl. V.459f. α78 (ού) δυνήσεται άντία -ντων ' άθανάτων ^άέκητι θεώνι έρι- δαινέμεν οίος (Pos.) £240 ού -ντων L Lo/ "Όλυμπον ήχουσι j, Φαιήκεσσ9 δδ9 άνήρ έπιμίσγεται μ 337 ήρωμην
-ντεσσι θεοΐς, L Λ 134 (έρδειν) έκατόμβας ' ^άθανάτοι- oij θεοΐσι, τοί ούρανόν ... έχουσι, ' -σι μάλ9 έξείης £ ψ281, vgl. Φ266Γ Ζ140 ούδ9 άρ9 έτι δην ' ήν, έπεί L άπήχθετο L-oi θεοΐσιΛν = 200” = ς366” //412 ως είπών τό σκήπτρον άνέσχεθε L Λν #305 (Heph.) έβόησε, γέγωνέ τε L j /357 αΰριον ίρά Διί ρέξας καί L j ρ 50 εΰχεο L u έκατόμβας ’ ρέξειν s 59 £423 έπεύχετο u u ' νοστησαι
(Od.) = υ238” = ^203 (9346 L u 1 χεΐρας άνίσχοντες με- γάλ9 εύχετόωντο έκαστος =- (9368 h.Ven.48 (μή) ποτ9 έπευξαμένη εΐπη (Aphr.) μετά L Λν (ως ρα θεούς συνέμιξε γυναιξί) 7100 (Zeus) εύχόμένος μετέφη -ντεσσι νθεοΐσιΔ Ξ334 (εϊ τις νώϊ θεών) εΰδοντ9 άθρήσειε, L j δέ -σι μετελθών ’ πεφράδοι; h.Ven.96 (τις Χαρίτων) αΐ τε L d ' -σιν έταιρίζουσι 0123 εί μή 9Αθήνη -σι περιδείσασα u Λν (Ares entwaffnet hätte) 134 ή έθέλεις αύτός μέν άναπλήσας κακά πολλά ' άψ ϊμεν ' αύτάρ ^τοϊς άλλοισιΛ κακόν μέγα -σι φυτεύσαι; Α 597 (^Ηρη παιδός έδέξατο) κύπελλον* 1 αύτάρ ό L d θεοΐς ένδέξια -σιν ' φνοχόει, vgl. ρ365 /225 (θεοί κλέψαι ότρύνεσκον Hermes) ένθ9 άλλοις μέν -σιν έήνδανεν, ούδέ ποθ9 'Ήρη ' ούδέ (Pos., Ath.) <9103 -σιν δέ νεμεσσηθεΐσα μετηύδα (Hera) Δ 17 εί L5’ αΰτωςu τόδε -σι φίλον καί ήδύ γένοιτο Hes.Th.402 ως u j -ντεσσι διαμπερές ως περ ύπέστη ' έξετέλεσσ9 (Leus) 641 -ντων (sc. Hekatoncheiren) άέξετο θυμός (nach Nektargenuß), vgl. Ρ226 Sc.56 (Διί) θεών σημάντορι -ντων - fr.5,2” a h.Merc.367” fr.204,95 ^ντεζ όΛέ θεοί δίχα θυμόν έθεντο ' έξ έριδος Α 78 u j ήτιόωντο (den Zeus wegen Tr.begün- stigg.), vgl. /7202” Λ/180 (θεοί άκαχήατο) L-vref, δσοιΛ
1009
1010


πας
Δαναοΐσι μάχης έπιτάρροθοι Φ3Ί\ (ού) τόσον αίτιός είμι (Skam.), 1 όσσον οί άλλοι L d Τρώεσσιν αρωγοί = 428" Σ877 άλλοι μεν γάρ L θεοί είσ" έν ^Όλύμπμρ (gehorchen dir) Ορ.81 (όνόμηνε) Πανδώρην, ότι -ντες L μα δώματ1 εχοντες ' δώρον έδώρησαν = h.Cer. 135" h. 12,4 ('Ήρην) ην -ντες μάκαρες (τίουσιν), vgl. h.Cer.303 II
Th.667 (μάχην) έγειραν ' -ντες, θήλειαί τε και άρσενες ... 1 Τιτήνές τε θεοί και όσοι Κρόνον έξεγένοντο ' ους τε Ζευς Έρέβευσφιν (ήκε φόωσδε) (9 5 bis κέκλντέ μεν, -ντες τε ιθεοι -σαί τε θέαιναιΛ = ΓΙΟΙ = h.Ap.311 (vgl. 337 in laßbbßß) 20 bis σειρήν χρυσείην έξ ούρανόθεν κρεμάσαντες 1 -ντες τ9 έξάπτεσθε L / ' άλλ9 ούκ άν έρύ- σαιτ(ε Ζήν9) 5341 (αϊ γάρ δεσμοί τρις τόσσοΐ) έχοιεν, ύμεΐς δ1 είσορόφτε L u, V.324 komisch überbietend für P. Mauritsch, Sexualität im frühen Gr.land, Wien 1992, 64 A.l5 II Σ38 θεαί. δέ μιν άμφαγέροντο, * -σαι δσαι κατά βένθος άλός Νηρήίδες (+ Kat.) h.Ap.92 θεαί δ1 έσαν έν- δοθι -σαι 1 όσσαι άρισται έσαν (4 GN), vgl. Λ 825* in Ibßccaa, i?324 134 (ώς είπών έβίβασκεν Αρ.) αί δ1 άρα -σαι ' θάμβεον άθάναται, vgl. V. 119 h.9,7 σύ μέν ουτω χαΐρε θεαί θ9 άμα -σαι άοιδή = 14,6 u. zugleich alle Göttinnen Sc. 251 (Κήρες) δήριν έχον περί πιπτόντων -σαι δ9 άρ9 ΐεντο ' αίμα (πιέειν) 261 -σαι δ9 άμφ9 ένι φωτί μάχην έθεντο II Ξ233bis 'Ύπνε, άναξ ^-ντων τε θεών -ντων τ9 άνθρώπωνvgl. O4f., z372f. Th. 121 bis (Έρος) λυσι- μελής, L j ' δάμναται (νόον) h. 14,1 bis Μητέρα μοι L d ' υμνεί, Μούσα h.29,1 Έστίη, ή -ντων έν δώμασιν Αθανάτων Δ τε θεών χαμαί έρχομένων τ9 άνθρώπων ' έδρην (έλαχες) h.Merc.527 <lac.> σύμβολον L ποιήσομαι (Αρ.) ήδ9 άμα -ντων <lac.> u. zugleich aller <Menschen>, vgl. V.576 Λ/242 (Zeus) δς -σι θνητοΐσι και άθανάτοι^σιν άνάσσειΛ (vgl. £669, Th. 837) = h. Merc. 576med (όμιλεΐ) 1552 (Ζηνί) δς -L u ' ρέξας = ν25 098 ούδέ τί φημι * -σιν όμώς θυμόν κεχαρησέμεν, ούτε βροτοΐσιν ‘ οΰτε θεοϊς allen in gleicher Weise (Schadewaldt), vgl. £542 in laßbbyy Th.372 (Eos) ή -ντεσσιν έπιχθονίοισι φαείνει ' ^άθανάτοις τε θεοΐσμ τοί ούρανόν (έχουσι), vgl. μ385Γ h.Cer. 10 (νάρκισσον φύσε Γαΐα) σέβας τότε -σιν ίδέσθαι ‘ L u ^ήδέ θνητΛοΐς άνθρώποις Ξ198 δός νυν μοι φιλότητα καί ίμερον, φ τε σύ -ντας ' δαμνρ, άθανάτους L Λούς Ανθρώπους j Phor.fr.4,2 ρ. 155 Dav. -ντας γάρ μάκαράς τε θεούς θνητούς τ9 L , ' κέρδεσι κλεπτοσύνησι τ9 έκαίνυτο (Hermes) Τ91 Άτη, ή -ντας άαται s 129" h.Ven.6 (Aphr. bezwingt Götter, Menschen, Tiere) -σιν δ9 έργα μέμηλεν (Aphr.s) allen (Genannten), Ggs. Ath., Art., Hestia Ibßcc Menschen Ibßccaa [34\ 100°, 5H, 9h, le] Appell, im Pl. (s.a. λαοί* ß\3+, 5176, vl55 in Ibßccßß); Bezugsw. Subst. (nachgest. [Lm. Enjb.j Λ/270, 5167. 560, κ38, μ 39, o319, ^>372; s.a. «235, 5231, π 445 in Ibacc] außer A403, Ξ256, μ 177, 0 178, σ85*, h.Ap.57 u. L d Z493*, 0546, Σ289, 5720, λ 361, v309, £138, ρ547 = τ558), άλλοι / Dem.-Pr. (vorangest. [L u /7166, h.Ap.253*] außer σ30) od. (anaphor.) impl. bzw. (kataphor. außer ΑΓ215, ψ5Ί, Hes. fr. 305,3) Rel.- satz; in (φ324 in)dir.R. h.Ap.57. 82. 253*. 483 u. hom. außer N42 (innerl.abh.), Z15, o255, ρ211, 147 (Exk.), 0708,
π 161 (γάρ), Γ19, 7/184, /3, tf273. 300, Λ 258, 0 546, Σ30, ¥Ί23, α366*, 5720, π323, ρ411, σ344, φ 100. 412, χ471. 501 [7\ 18°, 1Η, 9h] Menschen (s.a. Ibacc, Ibßbb am En¬
de, Θ552ff. in Icß, ι19f. in 3bδ): /48 (εΰχεο) -ντες δέ θεών χατέουσ9 Ανθρωποι Λ Σ289 (πριν Πριάμοιο πόλιν)
' -ντες μυθέσκοντο πολύχρυσον, vgl. vl57f. h.Ap.57 L j τοι -ντες άγινήσουσ9 έκατόμβας ' ένθάδ9 άγειρόμενοι 0141 (τις άμείνων πέφατ9) άργαλέον δέ ' ^-ντων άνθρώπων 3 ρυσθαι γενεην τε τόκον τε, vgl. ρ12ί. /7621 (χαλεπόν) Λ σβεσσαι μένος, δς κέ σευ αντα ' έλθη 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
ο 319 (Hermes) δς ρά τε L έργοισι χάριν και κϋδος σπάζει 5560 (νήες) αύται ισασι νοήματα καί φρένας άνδρών,1 καί -ντων ισασι πόλιας καί άγρούς '
h.Ap. 162 -ντων 5’ L d φωνάς 1 μιμεΐσθ9 ϊσασιν 253 (l j χρηστήριον) ήμέν δσοι Πελοπόννησον έχουσιν 1 ήδ9 όσοι Εύρώπην τε καί κατά νήσους ' ... τοΐσιν δέ τ9 έγώ νημερτέα βουλήν ' -σι θεμιστεύοιμι χρέων = 293 483 ένθάδε νηόν ' έξετ9 έμόν -σιν μάλα τίμιον Ανθρώποι- σμ, vgl. V.479 κ38 δδε -σι φίλος καί τίμιος έστιν ' L Jf δτεών τε γαίαν ϊκηται (> Mimn.fr.3,2 W.) 5479 (πόρε κρέας Δημοδόκφ) -σι γάρ L μν ... άοιδοί 1 τιμής έμμοροι 497 -σιν μυθήσομαι L μν ' ώς άρα τοι πρόφρων θεός ώπασε θέσπιν άοιδήν Ζ15 φίλος δ9 ήν L μ· ' -ντας γάρ φιλέεσκεν όδώ έπι οικία ναίων Υ35Ί (άργαλέον) τόσ- σουσδ9 Ανθρώπους Δ έφέπειν καί -σι μάχεσθαι μ 39 (Sirenen) αϊ ρά τε -ντας 1 L d θέλγουσιν, δτις σφέας είσαφίκη- ται, vgl. Ορ. 195f. 0535 -ντας γάρ έπ9 L d έκέκαστο (Pel.) ' δλβφ, vgl. ω509 in 3ba Ä7213 μέγα κέν οι κλέος εϊη 1 -ντας έπ9 L u — «299in = r334in (vgl. ρ418) = ω94'η = h.Ap.82in , s. I Sp. 893,45 ff. [nicht in II.:] τ330 (δς άπηνης έη) τώ δέ καταρώνται -ντες βροτοί άλγε9 όπίσσω σ85 (πέμψω σ9) εις 9Έχετον βασιλήα, βροτών δηλήμονα -ντων = 116 = φ308, vgl. h.Ap.364 Ορ.563 γή -ντων μήτηρ, vgl. h.30,1 β\Ί5 (φήν) ΑΥνωστονΛ -ντεσσιν έεικοστφ ένιαυτφ ' οίκαδ9 έλεύσεσθαι ν397 σ’ L d τεύξω -ντεσμτι βροτοΐσιΛ, s.u. V.402f. ο 255 (Polypheides) μαντεύετο -L d, kontrast i510, /?178 h.Ven.32 παρά -L u θεών πρέσβειρα τέτυκται (Hestia) h.Ap.29 -σι θνητοΐσιν άνάσσεις (Αρ.) 386 (βωμόν ποιήσατ9) ένθα δ9 άνακτι 1 L-vr^ έπί^κλησιν Τελφουσίφ εύ- χετόωνται ρ211 (βωμός) νυμφάων, δθι L Λρρέζεσκον όδΐται II [4*, 7°, le] Männer (s.a. Ibacc) u./o. Frauen (s.a. υ70/107, Hes.fr. 197,2 in lbacc/2): A403 (έκατόγχειρον) δν Βριάρεων καλέουσι θεοί, άνδρες δέ τε -ντες 1 Αιγαίων9, metr. gestreckt ggüber Κ74 (Ξ291); and. Lazzeroni, ASNP26, 1957, 13, der (Z402) σ6 u. γάρ / οΰνεκ9 A 404, Z403 / σΊ vergleicht Μ270 δς τ9 έξοχος δς τε μεσήεις ' δς τε χερειό- τερος, έπεί οΰ πω -ντες όμοιοι ' άνέρες έν πολέμφ, vgl. £189 π 161 (Tel. sah Ath. nicht) ού γάρ πως ^-ντεσσι θεοίΛ φαίνονται έναργεΐς, s. η 201 f. 5167 ού L d χαρίεντα διδοΰσιν 1 Ανδράσιν„ οΰτε φυήν οΰτ9 άρ φρένας οΰτ9 άγορητύν, vgl. /5 320 in 3cßaa, a348f. λ361 (πλειοτέρη σύν χειρί) κ9 αίδοιότερος καί φίλτερος L j εϊην ' -σιν, δσοι μ9 (ίδοίατο νοστήσαντα) Ζ493 ^πόλεμοςΛ δ9 άνδρεσσι μελήσει 1 -σι, μάλιστα δ9 έμοί = «359in = <ρ353 s λ 353 Cert. ρ.38,14 L u χαλεπός -σησι γυναιξίν ν309 μηδέ τφ εκφάσθαι μήτ9 άνδρών μήτε γυναικών, 1 -ντων, οΰνεκ9 άρ* ήλθες ΩΊΜ (ούδέ τις) λίπετ9 άνήρ 1 ούδέ γυνή· -ντας γάρ
ϊκετο πένθος, vgl. Σ247 in laßccyy II [17*, 2°) Elite (s.a. 7/344* in laßccaa, 5127 in Ibacc, 536f. in Icß, K560, π251 in 2 sowie h.Ap.92f. in Ibßbb): K215 (δσσοι) Αριστοιj, ' τών -ντων οί έκαστος δϊν δώσουσι Λ 825 -ντες, δσοι πάρος ησαν L j (verwundet, s. V.658f.) - Π23 /VI17 ούκέτι καλά μεθίετε ... άλκής ‘ l-vte£ άριστοιλ έόντεζ άνά στρατόν, vgl. ISp. 1298,8ff. 276 (ει) λεγοίμεθα L , ' έζ λόχον 13 (Αχαιούς έχε φύζα) πενθεί δ9 άτλήτφ βεβολήα- τ° l j» ν8ΐ· 211 5272 (μππφ ένι) ϊν9 ένήμεθα L 4 1 /Αρ* γείωνΛ » 5512" (3.Ρ.), vgl. Λ524 u. s. ISp. 1302,29f. Γ19 (Alex.) L j προκαλίζετο ^-ντας άρίστουςΛ ' άντίβιον μαχέ- σασθαι - 7/150" α 285" (vgl. V.50) Λ 258 έλκε (Toten) ποδός μεμαώς, και άύτει L vgl. Ρ245 Κ300 ('Έκτωρ) άμυδις κικλήσκετο L j, 1 δσσοι εσαν Τρώων ηγήτορες ΝΊΑ0 κάλει ένθάδε L , 751 (σύ) έρύκακε L . Κ2Ί3 βάν ρ9 ίέναι, λιπέτην δε κατ9 αυτόθι L u s Ν42Τ (κτενέειν, vgl. V.629) 117 (Men.) δφελεν κατά -ντας ^ιστή^ πονέεσθαι * λισσόμενος 7/184 (έκ δ9 έθορε κλήρος) κήρνξ
1011
1012


πας
δέ φέρων άν" δμιλον άπάντη 1 δεΐξ' ένδέξια -σιν L Δεσσιν 'Αχαιών II [25Ο] Gef. (s.a. ψ[320.] 332, τ277 in [D] laßaa/ bbaa, Σ81, ω517 in Ibacc): ellO ένδ' άλλοι μέν -ντες άπέφδιδεν εταίροι, 1 τόν δ' (Od.) κτλ. = 133 = τ/251 ι 367 Ούτιν δέ με κικλήσκουσι 1 μήτηρ ήδέ πατήρ ήδ' άλλοι L-vrs£ έταϊροιΛ = £462” (Vok.) = ο 307 φ 141 (Bogenprobe) δρνυσδ' έξείης επιδέξια L ' άρξάμενοι του χώρον δδεν τέ περ οίνοχοεύει μ 177 έξείης δ' έτάροισιν έπ' οΰατα -σιν άλειψα, vgl. «392 κ398 (άνδρες άψ έγένοντο. εγνω- σαν δ' έμέ) -σιν δ' ύπέδυ γόος (385 ^έτάρουςβ, vgl. δ 183* in laßccßß 452 (449 L J δαινυμένους δ' εύ -ντας έφεύρομεν /424 (έπι Tel.s νηα) -ντας ιών L άγέτω, λι- πέτω δέ δν' οϊους κ203 δίχα -ντας ^εταίρους Δ ' ήρίδμε-
ον y 191 -ντας δ' Ίδομενεύς Κρήτην είσήγαγ' L Jf 1 οι φν- γον έκ πολέμον βΥ74 (φήν) όλέσαντ9 άπο ^ντας έταίρους Λ (οίκαδ' έλεύσεσδαι) = 1534” = Α114 = μ 141 = ν340” μ/324 (ώς εις Άίδεω δόμον ήλυδεν) και εϊσιδε L d 1376 έπεσσί τε L u' δάρσυνον κ 429 πίδοντο · ' Ενρνλοχος δέ μοι οίος έρύκακε L d ο 37 νηα μέν ές πόλιν ότρνναι και L j, 1 αύτός δέ (zu Eum.) 209 άνάβαινε κέλενέ τε L d π 323 (κατήγετο νηϋς) ή φέρε Τηλέμαχον καί L d <ρ100 (Od. δν τότ' άτιμα) έπί δ' ωρνυε L u II [37°, 3Η] Freier (s.a. ρ388 in Ibacc): «266 (μνηστηρσιν όμιλήσειεν Od.) l-vte£ κ'Δ ώκνμοροι (γενοίατο) = δ346 = ρ 137 164 L u άρησαίατ' ελαφρότεροι πόδας είναι 366 (^μνηστήρες Α όμάδησαν) -ντες δ' ήρήσαντο παραί λεχέεσσι κλιδήναι — σ213, vgl. h.6,16f. φ232 άλλοι μέν γάρ -ντες, όσοι L 3 ... 1 ούκ έάσονσιν έμοί δόμεναι βιόν, Ggs. Eum. ρ407 εϊ οί τόσσον -ντες όρέξειαν L Jf ' καί κέν μιν τρεις μήνας άπό- προδεν οίκος έρύκοι, sc. nicht nur Antin., s. 409 411 οί δ' άλλοι -ντες δίδοσαν, ^πλήσανΔ δ' άρα πήρην, vgL £286 503 ένδ' άλλοι μέν -ντες ένέ^ , τ' έδοσάν τε, ' οντος δέ δρήννι (βάλε) σ30 ζώσαι νΰν, ϊνα -ντες έπιγνώωσι καί οίδε ' μαρναμένους ψ28 (ήλδ' Od.) δ ξεΐνος, τόν -ντες άτιμων υ264 (κερτομίας τοι) καί χεΐρας άφέξω * -ντων ^μνηστήρωνu φ3Ί2 αϊ γάρ -ντων τόσσον, δσοι κατά δώματ' έασι, ' L d ... φέρτερος εϊην 249 μοι άχος περί τ' αύτοϋ καί περί -ντων (δτ9 ού δννάμεσδα ταννσσαι τόξον) a91 (Tel. soll) -σι ^μνηστήρεσσινΛ άπειπέμεν φ\4Ί άτασδα- λίαι δέ οί οιφ ' έχδραί εσαν, -σιν δέ νεμέσσα L d ν402 ώς άν άεικελιος -σι ^μνηστήρσι^ φανήης ' ση τ' άλόχφ καί παιδί, vgl. V.192. 397 τ550 τεός πόσις είλήλουδα, ' δς -σι L jV πότμον έφήσω 558 L j δέ φαίνετ' δλεδρος ’ -σι μάλ' = ρ547 φ412 L y 5' άρ9 άχος γένετο μέγα, -σι δ9 άρα Χρώς ' έτράπετο ο 178 L u ^κακόν -ντεσσι^ φυτεύει (Od.) s ρ 159 π 103 (άπ9 έμεϊο κάρη τάμοι) ει μή έγώ κεί- νοισι L γενοίμην, s. V.93 /H66 ^τοίσδεσΛσι φόνον ... φντενει -ντεσσιν φ93 ού γάρ τις μετά τοΐος άνήρ έν L ji -σιν ' οίος (Od.) 369 πρόσω φέρε τόξα' τάχ9 ούκ εν -σι πιδήσεις, vgl. σΙΙ υ156 (ον δήν ^μνηστήρΛες άπέσσον- ται) άλλά μάλ9 ήρι νέονται, έπεί καί -σιν έορτή ρ346 αύτόν τε κέλευε 1 αίτίζειν μάλα -ντας έποιχόμενον L /χς — 351, vgl. V.365 450 άναιδής έσσι προίκτης. ' έξείης ^-ντεσσι παρμστασαι σ3\Ί τούτοισι φάος L Λέξω 344 (πάρ λαμπτήρσι φαεινών) έστήκει, ές -ντας δρώμενος β9\ (Pen.) άτέμβει δυμόν 9Αχαιών (s.d. ΒIII3b). 1 -ντας μέν
ρ9 ελπει, καί ύπίσχεται άνδρι έκάστφ = ν38Ο (376 μνηστήρ/τιν) ψ57 κακώς δ9 οϊ πέρ μιν έρεζον ' L ,ες, τούς -ντας έτείσατο Hes. fr.204,78. 83. 85 -ν]τρς δέ L ]άπ[ή]τ&ν ' 2w. ' ρς β£ κ$ν άνδρών ' αύτός
έλοιτο (sc. Hel.) βίη ... * τόν μέτα -ντας ανωγεν άολλέας όρμηδηνρίι ' ποινήν τεισομένους* τοί δ9 άπτερέως έπίδρν[το ' έλπόμενοι τελέειν -ντες γάμον II [3°] Tote: χ 518 (βόδρον όρύξαι) άμφ9 αύτφ δε χοήν χεΐσδαι L-aiv νε- κύεσσιΛ a λ 26 λ 491 (βουλοίμην κε δητευέμεν) ή L
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
άνάσσειν II [6*, 8°, 1Η] sonstige soz. (Berufs- / Verw.-)Grup- pen (s.a. Ibacc u. δ258, /424 in 2): Σ30 (δμφαί ϊαχον) χερσί δέ -σαι ' στήδεα πεπλήγοντο, λνδεν δ' ύπό γνΐα έκάστης δ720 περί δέ δμφαί μιννριζον 1 -σαι, δσαι κατά δώματ' έσαν νέαι ήδέ παλαιαί /443 (δμφάς έξαγαγόντες) δεινέμεναι ξίφεσιν εις δ κε -σέων 1 ψυχάς έξαφέλησδε, sc. die 12, s. V.424 in 2 471 αϊ γ' έξείης κεφαλάς έχον, άμφί δέ -σαις 1 δειρήσι βρόχοι ήσαν alle hatten Stricke um den Hals, zur Sperrg. vgl. v431f.; and. (falls nicht σχ.κ.δλον wie Hes.fr. 133,3) ύ431, Th.855; Endg. sing. (s. F), -σέων ci. v.d.Valk 484 (Pen. soll kommen) -σας δ' δτρυνον δμφάς κατά δώμα νέεσδαι 501 (αι ήσπάζοντ9 Όδυσήα) γίγνωσκε δ' άρα φρεσί -σας Hes. fr.305,3 (έτικτε Λίνον) δν δή, δσοι βροτοί εισιν άοιδοί καί κιδαρισταί, 1 -ντες μέν δρηνευσιν ¥Ί23 -ντες δ' υλοτόμοι φιτρούς φέρον λ 328 -σας δ' ούκ άν όνομήνω 1 δσσας ηρώων άλόχους ϊδον ήδέ δύγατρας 0546 κασιγνήτοισι κέλευσε 1 -σι μάλα, πρώτον δ' Patron.· ένένιπεν Τ104 (άνδρα) δς -ντεσσι ^περικτιΛόνεσσιν άνάξει a 109 λ 288 (Πηρώ) τήν -ντες μνώοντο L ύται Ξ256 (μιν Κόωνδ*) άπένεικας, ' νόσφι φίλων -ντων £138 (Od.) άπόλωλε, φίλοισι δέ κήδε' όπίσσω ' -σιν, έμοί δέ μάλιστα, τετεύχαται Ibßccßß [5‘, 8°, lh] Koll. im Sg. (4- pl.Verb X166, lh) einschl. λαός/οί (s.a. Th.85 in laßbbaa, #382+ in Ibacc); Bezugsw. Subst. (nachgest. [m. Enjb. v 155]) od. (ana- phor.) impl. bzw. (kataphor.) Rel.satz; in dir.R. außer Bl49, ΥΊ66 (nach/in Gl.), Ύ414 (REinl.), <pl7 (Exk.), £13+ B149 ώς τών -σ' άγορή κινήδη ΚΙ66 (λέων) δν τε καί αν- δρες άποκτάμεναι μεμάασιν 1 άγρόμενοι -ς δήμος 4- π 114 (vgl. 95f.), 17, h.Cer.271, s. IISp.276,15ff. Γ50 (γυναΐκ'
άνήγες) πατρί τε σφ μέγα πήμα πόλήί τε -ντί τε δήμφ a /2706” δ 157 λισσόμενος βασιλήά τε -ντα τε δήμον, vgl. ι6 β\3 (χάριν κατέχευεν Ath.) τόν δ' άρα -ντες λαοί έπερχόμενον δηεΰντο = ρ64 ν155 όππότε κεν δή -ντες έλαυ- νομένην πρόίδωνται * λαοί άπό πτόλιος, δεΐναι λίδον δ 176 (κέ οί Αργεί νάσσα πόλιν) έξ Ίδάκης άγαγών σύν κτήμασι καί τέκεϊ φ ’ καί -σιν λαοΐσι Ύ414 (λαοί γέροντα μόγις έχον) ^νταζ λιτάνευε (όνομάζων άνδρα έκαστον), vgl. /2237f. λ 517 L / ούκ άν όνομήνω (a 328 in Ibßccaa), ' δσσον λαόν έπεφνεν (Neopt.), zum Num.- wechsel vgl. IISp. 1635,16ff., ß239 Ibßccyy [47‘, 22°, 2H, lh] VN (s.a. laßbbaa, H4O3+, T255 / 14 in laßccaa/γγ, Ibacc am Ende, leß, ferner VN8 Γ19, //184, 6272+f. in Ibßccaa), bes. Gr. (A 15*. 22*, T54, 173, ^661, β 112. 211, /137. 141, ö>438 als [rechtswirksame] Teilnehmer von Versammlg. wie Tr. nur Σ24Ί in laßccyy u. Γ212 in leß); Bezugsw. (bis auf Dem.-Pr. //129) nachgest. (Lm. Enjb.j A78. 283, ÄT32, Ύ433, η 10; s.a. T255 / E2 in 1 aßccaa/bacc) außer 2V829, /7156 (L J, 021* (kontrast. Γ412, E823, Z410, 0638, /7660, P96, Φ216, σ26Ο in laßbbaa) od. (anaphor.) impl. (h.Ap. 153 zugleich kataphor.); hom. in dir.R. außer K20, η 10, δ21 (innerl.abh.), Δ437, £63, a>528 (Komm, des Dichters), A15 / 22, ö>438 (REinl./Abschi.), Γ420, K32, Λ 569, /7156. 198. 218, Γ54, ΨΊ66. 815*. 840 A78 όιομαι
άνδρα χολωσέμεν, δς μέγα ^-ντων ' Άργείωνj κρατέει 4- Κ32 (ήνασσε) λ 369 κατέλεξας 1 L j σέο τ' αύτοϋ κήδεα δ 279 L j φωνήν ΐσκουσ9 (Hel.) άλόχοισιν Η128. 129 (Pel. έγήδεεν) L u έρέων γενεήν 1 τούς νΰν ει πτώσσοντας ύφ' "Έκτορι -ντας άκούσαι, 129 präd., vgl. /383 in laßbbaa TV829 ήμερη ήδε κακόν φέρει ^Άργείοισμ ' -σι μάλ', έν δέ σύ τοΐσι πεφήσεαι Θ37 (βουλήν L j ύποδησό- μεδ9) ώς μή -ντες δλωνται - 468, präd., vgl. r277 in laßbbaa γ 134 (Ζεύς λυγρόν) μήδετο νόστον ' u j, έπεί οΰ τι νοήμονες ούδέ δίκαιοι ' -ντες έσαν, präd., vgl. v209f. in 3cßcc //294 νυκτί πιδεσδαι,1 ώς σύ τ9 έϋφρηνης -ντας παρά νηυσίν Αχαιούς, ' σους τε μάλιστα έτας καί έταί- 1013
1014


πας
ρους Γ234 /ίλλους μέν3 -ντας όρώ "Αχαιούς (δοιώ δ" ού δύναμαι ίδέειν) 68 L κάδισον Τρώας και ^νταζ Αχαιούς Λ (mich u. Men. laßt um Hel. kämpfen) = //49 = £88 0498 έφάμην νήάς τ" όλέσας και L d (άπονοστήσειν) /75 δς κεν άρίστην ' βουλήν βουλεύση · μάλα δε χρεώ L ' έσδλής και πυκινής γ 137 καλεσσαμένω άγορήν ές L u 141 (Men.) άνώγει L d 1 νόστου μιμνήσκεσδαι, s. dagg. V. 150 δ 288 σάωσε δέ (Od.) L u (sc. im hölzernen Pferd) ^815 δάμβος δ" έχε L = /372" (έλε), vgl. laßccyy am Ende ω49 υπό δέ τρόμος έλλαβε L d, vgl. Ξ506 in laßccyy 438 ως φάτο δάκρυ χέων, οίκτος δ" έλε L vgl. metr. gleichw. £81 4 15 (Chryses ήλδε) και λίσσετο L 1 "Ατρείδα δέ μάλιστα — 374 22 /νδ" άλλοι μέν -ντεςΔ επευφήμησαν "Αχαιοί ' αίδεΐσδαί δ" ίερήα και (δέχδαι άποινα) = 376, Ggs. Ag. 5285 L d άκήν έσαν υίες /Αχαιών d (sc. im hölzernen Pferd), Ggs. PN Σ76 (τετέλεσται, ώς εΰχεο) -ντας έπι πρύμνησιν άλήμεναι υίας L u, vgl. 4 240f. 4 410 άμφ" άλα έλσαι "Αχαιούς κτεινομένους, ϊνα -ντες έπαύρωνται βασιλήος, γνφ δέ και (Ag.) £173 (τά δώρα) οίσέτω (Ag.) ές μέσσην άγορήν, ϊνα ^ντεζ ’Λ- χαιοιΛ (ϊδωσι) £112 σοι δ" ώδε μνηστήρες υποκρίνονται, ϊν" ειδής ' αύτός σφ δυμώ, είδώσι δέ L u 211 (ταυτα ούχ ύμέας έτι λίσσομαί) ήδη γάρ τά ίσασι δεοί και L u *£661 (φ κ" Αρ.) δώη καμμονίην, γνώωσι δέ L Jf 1 ήμίονον (άγων νεέσδω) = /2688", vgl. Ψ497 766 ΐαχον δ" έπι L j ' νίκης ίεμένφ = 840" (γέλασαν) = 5344" (κεχάροντο) = ρ 135 Τ54 (έπει) -ντες άολλίσδησαν /ΑχαιοίΑ (μετέφη Ach.) ¥^211 (Patr.) τον -ντες άναστενάχουσιν L £203 (ού) -ντες βασιλεύσομεν ένδάδ" L u (εις κοίρανος έστω) 331 μίμνετε -ντες L ' αύτοΰ, vgl. £190 (in laßaa). 83f. 5487 (είπέ) ή -ντες σύν νηυσίν άπήμονες ήλδον L Λ (ήέ τις ώλετ"), kontrast. σ260 in laßbbaa σ246 εί -ντες σε (Pen.) ϊδοιεν άν" "Τάσον "Άργος L d (noch mehr Freier) 4 283 (Ach.) δς μέγα -σιν ' έρκος /Αχαιοΐσμν πέλεται πο- λέμοιο ΚΙ 73 (νΰν) -ντεσσιν έπι ξυροΰ ΐσταται άκμής ' ή (ολεδρος L u ήέ βιώναι) ΗΊ5 δεΰρ" ΐτω έκ -ντων πρόμος έμμεναι 'Εκτορι, s. V.67. 73 /785 (ώς άν μοι τιμήν) και κΰδος άρηαι ' πρός -ντων Δαναών, vgl. 4 90 Κ20 (μήτιν) ή τις άλεξίκακος -σιν Δαναοΐσι γένοιτο II Hes. fr. 233,1 (Dorier) -ντες δέ τριχάϊκες καλέονται, ' οΰνεκά τρισσήν γαΐαν έκάς πάτρης έδάσαντο h.Ap. 153 (φαίη κ" άδανά- τους έμμεναι) δς τότ" έπαντιάσει" δτ" "Ιάονες άδρόοι είεν*' -ντων γάρ κεν ιδοιτο χάριν, τέρψαιτο δέ δυμόν ' άνδρας τ" είσορόων (u. γυναίκας u. νήας u. κτήματα) ω353 (δεί- δοικα) μή τάχα -ντες ' ένδάδ" έπέλδωσιν "Ιδακήσιοι, vgl. Λ 707 ff. in laßaa u. zur Sit. £265 ff., ι51 528 καί νύ κε δή -ντας δλεσαν (εί μή) Π\56 (Μυρμιδόνας έποιχόμενος δώρηξεν Ach.) -ντας (πάντη Zen.) άνά κλισίας σύν τεύχε- σιν 198 (έπει) -ντας άμ" ήγεμόνεσσιν ... ' στήσεν έύ κρίνας, vgl. £1 218 -ντων (αυτών pap.435) δέ προπάροιδε δύ" άνέρε δωρήσσοντο (Patr. u. Autom.) II £420 (Hel. βή) σιγή, -σας δέ Τρφάς λάδεν Ύ433 (μοι) εύχωλή κατά άστυ πελέσκεο, -σί τ" δνειαρ ' Τρωσί τε καί Τρφήσι κατά πτόλιν Ε63 (τεκτήνατο~ νήας) άρχεκάκους, αΐ -σι κακόν /Τρώεσσι, γένοντο ' οί τ" αύτφ 4 95. 96 -σι δέ κε L u χάριν καί κΰδος άροιο (Pand.), ' έκ -ντων δέ μάλιστα Άλε- ξάνδρφ 437 (/Τρώων Λ άλαλητός) ού γάρ -ντων ήεν όμός δρόος ούδ" ϊα γήρυς Φ105 (ούκ έσδ" δς τις δάνατον φύ- γη) καί -ντων L „ πέρι δ" αύ Πριάμοιο γε παίδων Λ 569 (Αϊας έρητύσασκε φάλαγγας L J -ντας δέ προέεργε ... έπί νήας όδεύειν Ν5\ (ού δείδια χεΐρας u J εξουσιν γάρ -ντας "Αχαιοί II Th. 1016 (Agrios u. Latinos) -σιν Τυρσηνοΐσιν άνασσον η\0 (Άλκινόφ) γέρας έξελον, οΰνεκά -σι ' /Ραιήκεσσι,ν άνασσε 521 (τφ Ath. κατέχευε χάριν) ως κεν L j φίλος -ντεσσι γένοιτο * δεινός τ" αί-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
δοΐός τε = v302mcd 207 (τών δ" άλλων wer will πειρηδήτω) ή πύξ ήέ πάλη ή καί ποσίν, οΰ τι μεγαίρω, ' -ντων Φαιήκων πλήν γ" αύτοΰ PNg. 1 ξεΐνος γάρ ( = 117 in Ibacc am Ende) 1c subst. Mask. Ica [1‘, Γ] Sg.: ein jeder, ein jeglicher, gleichbed. m. έκαστος', in Gl./dir. R. /7265 (Wespen, τούς εϊ τις κινήση) οι δ" αλκιμον ήτορ έχοντες 1 πρόσσω -ς πέτεται καί άμύνει οίσι τέκεσσι, vgl. V.351 u. II Sp. 495,73 f. zur „appos. Konstr. nach Subst. im Pl.“ (4- 496,5ff. zum Refl.-Pr.) v313 (άργαλέον σε γνώναι) σέ γάρ αύτήν -ντί έίσκεις (Ath.), vgl. 5417. 279 in Ibßaa/ccyy, p485f. Icß [32‘, 37°, 2H, lh] PL: alle, von Menschen (gruppen außer 5554, μΊΟ, χ138 [u. /7175, π 161, Ορ.563, h.Ap.386 in Ibßccaa]), vgl. Ibacc (bes. £378 ggüber π445Γ) u. Ibßccaa (bes. ß\75 ggüber v397), doch s.a. (Götter u. Menschen) T91+, 1552+ in Ibßbb am Ende, ferner (Götter) Th.377. 411. 559+ in Ibabb; in Vbd. m. άλλοι* 8x am Anf. u. L4 693, /363^, m. Rel./Dem.-Pr. T294 / Z422, L j, π404 u. 4x am Ende; in dir.R. außer χ 131+ (REinl.), 0276, Φ524 (GL), P356 (γάρ), 4 471+, 4 431, Θ2ΊΊ*, Ξ381, all, £152, 593+, y/368, Hes.fr. 145,11 antith.: Ω156 οΰτ" αύτός (Ach.) κτενέει άπό j" άλλους -νταςΛ έρύ- ξει = 185, sc. Gr., vgl. £823 in laßbbaa π404 (wenn Orakel zustimmt) αύτός τε κτενέω τούς L d άνώξω, sc. Freier, vgl. φ 141. 232, ρ411. 503 in Ibßccaa 593 ένδ" ^άλλους μένΛ -ντας έλάνδανε δάκρυα λείβων = 532, Ggs. Alkin. χ86 L j γάρ -ντας, δσοι Τρωσίν πολέμιζον, 1 πευδόμεδ", ηχι έκαστος άπώλετο, Ggs. Od. all ^ένδ" άλλοι4 μέν -ντες, δσοι φύγον δλεδρον, ' οϊκοι έσαν £478 L d -ντες χλαίνας έχον, Ggs. έγώ 480 Hes.fr. 145,11 ]α L-vre^ έπει κα3[ ρ499 έχδροί μέν L Δκά μηχανόωνταΓ ' "Αντίνοος δέ μάλισταj ψ6\ ώς κ" άσπαστος ένί μεγάροισι φανείη 1 -σι, L j δ" έμοί τε καί υίέΐ II Gäste / Versammlungsteilnehmer: 4 471 (κρητήρας έπεστέψαντο) νώμησαν δ" άρα -σιν έπαρξάμενοι δεπάεσσιν = /176 = /340 = φ2Ί2 = τ/183 = v54in (έπισταδόν) — σ425 η 180 μέδυ νεΐμον ' -σιν άνά μέγαρον, ϊνα (σπείσομεν) = v51in χ 131 τοΐς δ" Άγέλεως μετέειπεν, έπος -ντεσσι πιφαύσκων = 247 sich an alle (sc. Freier) wendend, vgl. Σ500 £212 (VNd έν άγρομένοισιν) μύ- δους καί μήδεα -σιν ΰφαινον (Men. u. Od.) r 171 ^άγορήνΛ δέμενος μετά -σιν έειπον = κ188 (μΰδον ν.1.) = //319 (dto.) α 273 αέριον είς L d καλέσας L "Αχαιούςs ' μΰδον
πέφραδε -σι π 378 (πρίν κείνον όμηγυρίσασδαι L J έρέει l5’ έν -σινΛ άναστάς 1 οΰνεκά οί φόνον (έράπτομεν) £194 Τηλεμάχφ L d έγών ύποδήσομαι αύτός* ' μητέρ" (άνωγέτω άπονέεσδαι) 152 (αίετώ τιναξάσδην πτερά) ές δ" ίδέτην -ντων κεφαλάς, δσσοντο δ" δλεδρον II milit./soz.Koll.: 4 288bis. 289 -ντων μέν κρατέειν έδέλει (Ach.), -ντεσσι δ" άνάσσειν, ' -σι δέ σημαίνειν, vgl. V.78+ in Ibßccyy 4 289 τοΐος (wie Aianten) -σιν δυμός ... γένοιτο, sc. Gr., s. V.285 431 (VN1 κίνυντο φάλαγγες* κέλευε δέ οισιν έκαστος ηγεμόνων* οί δ" άλλοι άκήν ϊσαν) άμφί δέ -σι ' τεύχεα έλαμπε Φ524 (καπνός άστεος αίδομένοιο) -σι δ" έδηκε πόνον, πολλοΐσι δέ κήδε" έφήκεν 0276 (έφάνη λίς) είς οδόν, αίψα δέ -ντας άπέτραπε καί μεμαώτας, sc. Jäger u. Hunde K69 (weck) πατρόδεν έκ γενεής όνομάζων άνδρα έκαστον,' -ντας κυδαίνων, s. V.53 Ξ381 (βασιλήες ούτάμε- νοι) οίχόμενοι δ" έπι -ντας ... τεύχε" άμειβον Ρ356 (έρχα· το πάντη περί Patr.) Αϊας γάρ μάλα -ντας έπφχετο πολλά κελεύων £170 ούδέ τι γυΐα 1 πρίν κάμνει, πρίν -ντας έρω· ήσαι πολέμοιο, sc. beide Parteien Λ 761 (nach Sieg) -ντες δ" εύχετόωντο δεών Διί Νέστορί τ" άνδρών Μ3\2 (τετιμή- μεσδα) έν Αυκίη, ^ντεζ δέΛ δεούς ως είσορόωσι Ω775 (οΰ τίς μοι έτ" άλλος ένί Τροίη) ήπιος ούδέ φίλος, L u με πε- φρίκασιν λ 187 (Tel. δαΐτας δαίνυται) -ντες γάρ καλέονσι Hes.fr.302,23 ώς -ντες έπίστωντ" αϊσιμα ρέζειν, sc. Töpfer, 1015
1016


πας
s. V.l P671 L-aiv γάρ επίστρατο μείλιχος είναι (Patr.), sc. Gr., s. V.669 £265 (νηες οδόν) είρύαται* L Λιόν έστιν έκάστφ, sc. Phäaken II universell: #554 (εϊπ’ όνομ’. ού τις άνώνυμος άνδρώπων) άλλ’ έπι -σι τίθενται τοκήες μ 70 (οϊη παρέπλω) Αργώ -σι μέλουσα II (außer Ζ190, £138 Aufz. / Zahlen) zus.fassend (s.a. [v82] £269 in laßaa, //169, 0298, 7153+. 330, #437 in 2, Λ/24, ^856, Th.369 / 828f. in 3ba/ay, /135+, Φ51, /7346. 356, #394 in 3ca u. vgl. άπας G2), bes. Todesopfer: 0 277 (τίνα πρώτον έλε; 8 PNa) -ντας έπασσυτέρους πέλασε χδονί = Μ194 (3 PNa) = /7418 (9 PNa) Ώ609 (Αρ. u. Art.) δοιώ περ έόντ’ άπό -ντας όλεσσαν, s. 603—6 Λ 693 (Neleus’ 12 S.) τών οιος λιπόμην, οί δ’ άλλοι L-ντες όλ^οντο Τ294 (3 Brüder) οι L Λέδριον ήμαρ έπέσπον /7848 τοιοΰτοι δ’ εϊ περ μοι έείκοσιν άντεβόλησαν, 1 -ντες κ’ αύτόθ’ όλοντο έμφ ύπό δουρί δα- μέντες Δ 391 (50) -ντας έπεφν’, ένα δ’ οίον ϊει ^οίκόνδε νέεσδαι Ζ190 ού τι πάλιν L Δοντο* L~VTa$ Y&Q κατέ- πεφνεΔν 422. 423 (7 Brüder) οί μέν -ντες ίφ κίον ήματι ’Άϊδος εϊσω* 1 L d sonst: #37. 39 (52 κρινάσθων) δησά- μενοι δ’ εύ -ντες έπί κληϊσιν έρετμά 1 ... άλεγύνετε δαΐτα 1 ημέτερόνδ’ έλδόντες* έγώ δ’ εύ -σι παρέξω J//368 ώρσε δέ Τηλέμαχον καί βουκόλον ήδέ συβώτην, ' -ντας δ’ έντε’ ά- νωγεν (έλέσδαι) £ 138 καί χ’ εις - ντας έρύκοι άνήρ alle (in Frage Kommenden) π 254 (Freier-Kat.) τών εϊ κεν -ντων άν- τήσομεν, präd., vgl. Ρ631 in laßbbaa am Ende Ύ424 (τόσ- σους μοι παΐδας άπέκτανε) Lr<öv -ντωνΛ ού τόσσον οδύρομαι (ώς 'Έκτορος) = #104 (Gr. Od.) + 100 (-ντας) h.Cer. 156 (5 ΡΝ8) και πατρός ήμετέροιο L Δ άλοχοι κατά δώματα πορσαίνουσι II als Appos. am VA, gefolgt von Prädik. (s.a. 2 am Anf., £789+ in laßaa, 7V117 [+ έόν- τες] in Ibßccaa, h.Merc. 192 in Ibßaa u. [am VE] Op.504 in 3by): /364 (Mentor γεραίτερος* οί δ’ άλλοι νεώτεροι) -ντες ^όμηλικΔίη (Tel.s) ω107 τί παδόντες γαΐαν έδυτε 1 -ντες κεκριμένοι καί L Δες;
2 [14*, 14°, 2Η, lh] in Vbd. m. (1H impl.) Num. (voran¬
gest.) von 3 (vgl. M194, T294, ^368 / <p230 in Icß/aßaa) bis 100 (vgl. Th.828f. in 3ay) bzw. 150: a77e, ganze, volle, kata- phor. 7/161·, h.Merc.448, anaphor. (statt Num. 4- Subst.:) 7/169·, 0 298, /153+. 330·, #437, (4- Num. statt Subst.:) ε 244, τ574·, £424 (· 4- Dem./Rel.-Pr.), in Vbd. m. έσαν+ bzw. Nom.satz £449, /153+, #437, μ89, σ293 (wie sonst nur /73, TV636, /134, ^49, Th.738+. 829, Op.40, Cert. p.40,5); in dir.R. außer £449, 7/161/9, Σ373. 470, T247+, »P882, c244, #258, σ293, υ 107, 2H als Appos. am VA, gefolgt von Prädik. (vgl. Icß am Ende): Λ 681 (ληίδα συνελάσσαμεν) ίππους L£xar0Vj και πεντηκοντα, ' -σας δηλείας, πολλή- σι δέ πώλοι ύπήσαν Β449 (Aigis) της L d θύσανοι παγ- χρύσεοι ήερέθονται, 1 -ντες έΰπλεκέες, έκατόμβοιος δέ έκαστος Hes.fr. 197,2 τοσσαύτας δέ γυναίκας άμύμονα έργ’ είδυίας, ' -σας χρυσείας φιάλας έν χερσίν έχούσας, vgl. σ293 (s.u.) als Appos. nach buk. Dih. (s.u. r574 u. vgl. TI3 / Op.504 in 3ba/y), gefolgt von Prädik. (umdeutbar zu Attr. des vorausgehenden Num., s.u.): /C560 έκτανε (Diom. den Rhesos), πάρ δ’ έτάρους βυοκαίδεκαdG) -ντας άρί- στους, vgl. Σ230 π251 (Freier-Kat.) έκ δ’ αύτης Ιθάκης l jG) -ντες άριστοι, vgl. V. 122. 248, ω 107(in Icß am Ende) f. μ 89 της (Skylla) πόδες είσί νδοώδεκαΛ(,) -ντες άωροι sonst (s.a. Hdt. 4,88,1 / 9,81,2 πάσι / πάντα δέκα m. uns. Bed. u. vgl. Rhian.fr. 54,2): i 204 (δώκέ μοι) οίνον έν άμφιφορεΰσι L -σιν άφύσσας einem ganzen Dutzend τ574 καταδησω άεδλον ' τούς ^πελέκεΔας, τούς ' ϊστασχ’ έξείης, δρυόχους ως, δώδεκα -ντας, vgl. φ 121 in 3ba 578 (ός κε) διοϊστεύση L Δων ^δυοκαίδεκαΔ -ντων — φΊ6 alle 12, vgl. φ421 in 3ba σ293 (πέπλον) έν #’ άρ’ έσαν περό- ναι t j ι-σαι ' χρύσειαιΔ, vielt. < \ u am VA, vgl. 0193 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
υ107 (μύλαι) τήσιν ^δώδεκα -σαιΔ έπερρώοντο γυναίκες ein ganzes Dutzend £424 (50 δμωαί) τάων L u άναιδείης έπέβη- σαν volle 12 7330 (12 + 11 eroberte Städte) τάων έκ -σέων κειμήλια πολλά 1 έξελόμην Σ373 τρίποδας γάρ έLείκo- σιΔ -ντας έτευχεν (Heph.) una ventina intera di 470 φύσαι δ’ έν χοάνοισιν £L d -σαι έφύσων £244 (τάμνετο δοΰρα) L j δ’ έκβαλε -ντα komplette 20 ξ 103 (αίπόλια) έν^δεκα -νταΔ έσχατη] βόσκοντ’ Τ247 (χρυσού στήσας) L u τάλαντα (s. 7122 = 264) s 0232 volle 10 «P882 άν δ’ άρα ΡΝ πελέκεας L Λς άειρε alle 10, vgl. V.856 in 3ba 7/161. 169 ως νείκεσσ’ ό γέρων, οί δ’ ^έννέα -ντες άνέστανΔ. ' 7νν. ' -ντες άρ’ οϊ γ’ έδελον πολεμίζειν 'Έκτορι, dazu Erbse, Beitr. Verst.Od. 197 #258 αίσυμνηται δέ κριτοί L d ' δήμιοι, οϊ κατ’ άγώνας έύ πρήσσεσκον έκαστα ωόΟ Μοϋσαι δ’ έν- νέα -σαι ... 1 δρήνεον insgesamt 9 > alle 9 (Erbse a.O.) Th. 803 (είνάετες θεών άπαμείρεται) ούδέ ποτ’ ές βουλήν έπιμίσγεται ούδ’ έπί δαΐτας 1 έννέα -ντ’ έτεα volle 9 0298 (οκτώ προέηκα) όϊστούς, -ντες δ’ έν χροι πήχθεν (αίζηών), Ggs. Hektor /153 (οί δώσω Ί ONa) -σαι δ’ έγγύς άλός, νέαται Πύλου = 295 #437 (τέσσαρα φωκάων) δέρ- ματ’ ένεικε* ' -ντα δ’ έσαν νεόδαρτα h.Merc.448 άμα τρία -ντα πάρεστιν, ' εύφροσύνην καί έρωτα καί ύπνον έλέ- σδαι, vgl. Radermacher, Hermesh. 152 z.St.
3 von Körperteilen (3ay), Pflanzlichem (Φ246 / Op.511 in 3aa/ba, £76+, <109/131 in 3ca/bö) u. Unbelebtem (δμώας / έρέτας mit einschließend r525f. / /?306f. in 3ca/ ßaa); in Vbd. m. Art. Λ/289, Σ485, Ώ260, Hes. fr.302,22, h.Ap. 108 3a überw. präd.: ganz (abh. von [συν]ε!χε / κατ- έσχεδεν Hes. Sc. 223. 315, fr. 133,4), vollständig, bes. im Sg. (überw. in 3aa/ß, 17x von 34 in 3ay); £256. 404 Variation ggüber -σιν P633 / /7159 in laßbbyy/bßaa 3aa [6', 4°, 1H] nützl. Ggst.; präd. Sg. (Laußer r504j) Fern. (L u, 7/461 Ntr., 0537 Mask.), Nom. u. 7/461 Akk. (s.a. Φ300, κ3 / K316+ / P650, y/250 in 3ba/ß/6); am SA (vor δέ) nur 0537 (kontrast. laa, 3aß/y), nachgest. ggüber Bezugsw. (Dem.-Pr.:) 7/461, 0625, Φ246, LA/398, μ416+, τ504,, (Subst.:) 1H (zw. Präv. u. Verb m. Enjb.), ggüber Verbum P393, L j, vl69, in Vbd. m. εϊσω Φ246 (vgl. 3aß); in dir.R. 7/461, 3° (außer r504 [χαρ]), 1H P393 (βοείην τανύουσι) τάνυται δέ τε L-aa δια^πρό Λ/398 (έπαλξιν) έλχ’, ή δ’ έσπετο L Λμπερές Hes. fr. 302,12 σύν δέ κάμινος ' -σα κυκηδείη 0 537 (ρήξε δ’ άφ’ ϊππειον λόφον) -ς δέ χαμαζε ’ κάππεσεν έν κονίησι 625 (ώς δτε κΰμα έν νηι πέσησι) ή δέ τε -σα ' άχνη ύπεκρύφδη μ 416 (Ζεύς) εμβαλε νηι κεραυνόν* ή δ’ έλελίχδη -σα = £306 ν169 (τίς νηα έπέδησ’ ένί πόντφ;) καί δή προύφαίνετο -σα τ504 οίσο- μένη ποδάνιπτρα* τά γάρ πρότερ’ έκχυτο -ντα Φ246 (πτε- λέην έλε) ή δ’ έκ ριζέων ίέριποΰσΔα 1 κρημνόν άπαντα διώ- σεν, έπέσχε δέ ρέεδρα ' όζοισιν ... γεφύρωσεν δέ μιν αύτόν ' εϊσω -σ’ L / 7/461 τείχος άναρρήξας τό μέν εις άλα -ν καταχεΰαι 3aß [8\ 1°, 2Η] best. (: 7/207, /7248, Σ614, π 286, τ5, ω535 in 3ba) Waffen (s.a. 0 298 in 2); Ntr. (außer 0193) Sg. (Laußer P632, £256J, präd. L j, 6x Nom. (stets Lam SA [vor #£, außer 1H]), 5x Akk. (L d 1H, vgl. Subj.- Akk. 0193; Bezugsw. [vorangest.] Pron. Ύ286, £256), in Vbd. m. εϊσω / έν χροι 77340, Φ117 / Ύ286 (u. 0298 in 2); in dir.R. 0193, P632, Ύ286 0193 άσπίδα Νεστορέην, της
νΰν κλέος ούρανόν ϊκει ' -σαν χρυσείην έμεναι, κανόνας τε καί αύτήν Ρ632 (τών βέλε9 άπτεταϊ) Ζεύς #’ έμπης -ντ’ ίδύνει £256 (άκόντισαν) τά δέ -ντα έτώσια δηκεν (Ath.), s. V.260 (δούρατ9), kontrast. V.273 Ύ286 (έμόν έγχος άλευαι) ώς δή μιν σφ έν χροϊ -ν κομίσαιο 77801 L-v δέ oij (Patr.) έν χείρεσσιν άγη έγχος Φ117 (τύψε) παρ’ αύ- χένα, L j εϊσω ' L#ü ξίφος2 Π340 - ν δ9 εϊσω £L u 333 -ν #’ ύπεδερμάνδη ξίφος αϊματι — Γ476 Sc. 141 (σάκος είλε,
1017
1018


πας
(♦ Aufz. +) epex. Rel.satz Λ/28, Σ412. 485*, 7Ί40, Ύ115, !P238+, /3389, ε 196*, 0318. 427, /222*, ν 11, χ61, Th.639*, Sc.84, ώς έκέλευσεν ^414; in dir.R. (reg. in Vbd. m. δώρα, κτήματα, πατρώϊα) 72x von 159 1 222 ναΐον δ’ όρφ άγγεα
-ντα, ' γαυλοί τε σκαφίδες τε, τετυγμένα, τοϊς ένάμελγεν, vgl. Vit. ρ. 18,26 /3388 δύσετό τ’ ήέλιος σκιόωντό τε -σαι άγυιαί = χ487 = 497 = λ 12 = ο 185 = 296 = 471, vgl. 'Konjug.’ Φ232 £292 (σύναγεν νεφέλας, έτάραξε δέ πόντον) -σας δ’ όρόθυνεν άέλλας ' παντοίων άνέμων Θ1 (Ήώς) έκίδνατο L-oav έπ’ αιαν2 s 0695, vgl. //451; nicht *γήν έπι -σαν trotz Hes. Th. 972 f. (s.u.), fr.30,14 u. Sapph.fr.34,4 V. ('Responsion’ ä «w παΐ αν) 1506 (505 in Ibabb) φθάνει δέ τε (Ate) d ' βλάπτουσ’ άνθρώπους ΨΊ42 κάλλει ένίκα (Krater) L , ' πολλόν ω509 (άλκή) κε- κάσμεθα L u, vgl. /2 535 in Ibßccaa Hes.fr.204,63 (damit er Hel. sehe) μηδ’ άλλων ριρν άκίούοι ' μύθον, δς Ιή^η -σαν έπι[ χθ}όναΛ ΐκαν[εν h.Cer.69 σύ (Helios) γάρ L j και κατά πόντον (καταδέρκεαι) 472 (Dem. καρπόν αν- ήκεν) -σα δέ φύλλοισιν χθων 1 έβρισ’ Π384 ως δ’ υπο λαίλαπι -σα ... βέβριθε χθων Β780 ϊσαν, ως ει τε πυρι ^χθών -σαΛ νέμοιτο Hes.Th. 695 (γαΐα καιομένη) έζεε δε L j (u. Ok. u. πόντος) = 847,n, vgl. fr.30,14 7’362 ^γελασσεΛ δέ -σα περί χθων ' χαλκού ύπό στεροπής h.Cer. 13. 14 (νάρκισσον φύσε Γαία) -ς δ’ ούρανός ‘ γαΐά τε -σ’ £L j (u. Meer) P372 (πέπτατο αύγή ήελίου) νέφος 5^ ού φαίνε- το -σης ' γαίης ούδ’ όρέων Th.973 (Plutos) δς εισ’ έπι γήν τε και νώτα θαλάσσης ' -σαν, vgl. 365 f., Thgn.237f. 738 (ένθα γής και Ταρτάρου πόντου τ’ και ούρανού) έξείης -ντων πηγαι και πείρατ’ έασιν = 809 I Sc.70 -ν δ’ άλσος και βωμός (Ap.s) ' λάμπεν ύπό ... θεού (sc. Ares) τευχέων τε και αύτού Th. 639 (δτε) κείνοισι παρέσχεθεν ^άρμενα -νταΛ, 1 νέκταρ τ’ άμβροσίην τε, τά περ θεοί έδουσι (Forts, in Ibßbb) Sc.84 μιν ήσπάζοντο και L j παρεΐχον, 1 ή δίκη έσθ’ ίκέτησι Pan.fr. 18,5 ρ. 124 Dav. ΡΝ δς κρατέων -σας ληίζετ’ άρούρας 0559 (ούρανόθεν ύπερ- ράγη) αιθήρ, 1 -ντα δέ εϊδεται άστρα ΩΊ03 (κώκυσεν) γέγωνέ τε -ν κατά άστυ Ορ.601 (έπήν) -ντα βίον κατα- θηαι έπάρμενον ένδοθι οϊκου 611 τότε -ντας άποδρέπεν οϊκαδε βότρυς 0240 (οΰ ποτέ φημι τεον βωμόν παρελθε- μεν) άλλ’ έπι -σι βοών μηρί’ έκηα, vgl. /148 = /269 γαΐα, γή s.o. (αία) Ε60 (τέκτονος) δς χερσίν έπίστατο ^δαίδαλα -νταΔ ' τεύχειν alle erdenkt. (Verdenius, Μη. IV 21, 1968, 149) TI3 (θεά κατά τεύχε’ έθηκε) τά δ’ άνέβραχε ν j 5282 (έπεί) -ντα δόλον περί δέμνια χεΰεν (Heph.), s. 278f. £440 (έπήν) -ντα δόμον κατακοσμήσησθε (s 457, s.u.) Hes. POxy. 2509,19 ώ}ρυχμοΐο δέ -ς πλήσ[θη δόμος! (ΜΗ46, 1989, 238 A.14), vgl. κΙΟ. 227. 398f. h.Merc.246 παπτήνας δ’ άνά -ντα μυχόν ... δόμοιο ' τρεις άδύτους άνέφγε Τ140 δώρα δ’ έγών δδε -ντα παρασχέμεν, δσσα τοι (ύπέσχετο Od.) 0427 (δφρα ίδών) εύ κείμενα -ντα ‘ δώρα, τά οί Φαίηκες ... ^ένθάδ’ ένεικανΛ (τέρπηται) νΐΐ (εϊματα καί χρυσός) άλλα τε -ντα 1 δώρ’, δσα Φαιήκων βουληφόροι L j λ 351 (ξεΐνος τλήτω) έπιμεΐναι ές αΰριον, εις δ κε -σαν ' δωτίνην τελέσω 0318 (σφωε) δεσμός έρύξει, ’ εις δ κέ μοι μάλα -ντα πατήρ άποδφσιν έεδνα,' δσσα οί έγγυάλιξα £196 (Kal.) έτίθει πάρα -σαν έδωδήν,1 έσθειν καί πίνειν, οία βροτοί άνδρες έδουσιν allerlei, s. ISp.996,14 Χ512 (τοι εϊματ”) άλλ’ τοι τάδε -ντα κατα· φλέξω πυρί h.Ven.64 έσσαμένη δ’ εύ -ντα περί χροί εϊμα~
ι τα — ]72in «e<t Φ312 έμπίπληθι ρέεθρα ' ΰδατος έκ πηγέων, -ντας δ’ όρόθυνον έν^αύλους^ ψ35% (μήλα) ληίσσομαι, άλλα δ’ Αχαιοί ' δώσουσ’, εις δ κε -ντας ένιπλήσωσιν έπ^ j 5783 ήρτύναντο 5’ ^έρετμάΛ τροποΐς έν ... ' -ντβ ι κατά μοίραν - 054 μ 204 εκ χειρών έπτατ’ L j, ' βόμβη- σαν δ’ άρα -ντα κατά ρόον Ορ. 116 έσθλά δέ -ντα 1 τοΐσιν
πας
ούδέ τις αυτό έρρηξε) -ν μέν γάρ κύκλφ τιτάνφ λευκφ τ ( έλέφαντι ' ήλέκτρφ θ’ ύπολαμπες εην χρυσφ τε 315 (αμφι «
ϊτυν ρέεν Ok.) -ν δέ συνείχε σάκος 3πγ [15*, 12°, 7Η] ί
Körperteile (s.a. 5437, μ 89 / 279f. in 2/3cßaa); Fem./Ntr. 4 . (außer σ28 u. 4x am Ende) Sg./Pl. (Nom. u. Akk., nur 3°, 2H Gen./Dat.), präd. (ganz) N546/Z, Π4\2+, P522, attr. (alle / i
die ganzen) y457, μ 363 u. (jew. vor Bezugsw.) v432, σ28, ι
/94\ Hes.Th.828/9. 855, fr.302,22, oft beide Auff. mögl.; am 8 SA vor δέ Λ 437, P136, T405, 1389, £404, Th. 828, Sc. 223, nachgest. ggüber Bezugsw. (Rel.satz:) Th. 184, (Dem.-Pr.:) l /7412+, L7V548, (Subst.:) 7V546, P522, T27u, Λ 176+, A/385+, y457, <5794+, £455, μ363, Hes.fr. 133,4 (L , zw. Präv. u. 12 ! Verb wie noch z5 525+, Hes. fr. 302,22), m. Enjb. A/385*, /457 (am VA), Δ 525+, Th.855 (am VE); in dir.R. T27, /389, μ 363, σ28, Hes.fr.302,22 5794 (μιν έπήλυθε) ύπνος' ' εύ-
δε 5’ άνακλινθεΐσα, λύθεν δέ οί άψεα -ντα = σ189, vgl 16 < ISp. 1787,7ff. <389 -ντα δέ οί βλέφαρ’ άμφί και όφρύας εύ- σεν άϋτμή Λ 176 αϊμα και ^έγκατα -ντα. λαφύσσει (Löwe, der Rind gerissen) = P64 μ 363 (ούδ’ ειχον μέθυ) αλλ’ υδα- τι σπένδοντες έπώπτων L d Ρ136 -ν δέ τ’ έπισκύνιον 20 κάτω έλκεται δσσε καλύπτων (Löwe) 522 (ώς δτ’ άν κόφας έξόπιθεν κεράων βοός) ινα τάμμ διά -σαν Π412 (ΡΝβ) βάλε πέτρφ ' μέσσην κάκ κεφαλήν' ή δ’ ανδιχα -σα κεάσθη = Κ387 s /7578 Th.828. 829 (100 κεφαλαι) -σέων 24 δ’ έκ κεφαλέων πυρ καίετο δερκομένοιο' 1 φωναι δ’ έν -σμσιν έσαν κεφαλήσι ' παντοίην δπ’ ίεϊσαι 855 ^άμφι δέ. -σας ' έπρεσε ... κεφαλάς ... πελώρου ν432 L u δέρμα 1 -ντεσσιν μελέεσσι παλαιού θήκε γέροντος Sc. 223 (Περ- 28 σεύς) έποτατο* 1 -ν δέ μετάφρενον είχε κάρη (Γοργους) bedeckte^ vgl. ι//46 £94 δούπησεν δέ πεσών, χθόνα δ’ ήλασε -ντί μετώπφ = 296ex, Var. ggüber V.86 /457 έκ μηρία τάμνον ' -ντα κατά μοίραν σ28 χαμαί δέ κε -ντας 32 όδόντας γναθμών έξελάσαιμι Μ385 (θλάσσε) κυνέην, σύν δ’ όστέ’ άραξε ' -ντ’ αμυδις κεφαλής = μ 413, vgl. A/185f. Hes.fr.302,22 δς δέ χ’ ύπερκύψη, περί τούτου -ν τό πρόσωπον ' φλεχθείη Th. 184 δσσαι γάρ ραδάμιγγες 36 άπέσσυθεν ^αίματόε Λσσαι, ' -σας δέξατο Γαΐα χ 404 (Löwe βεβρωκώς βοός) -ν δ’ άρα οί στήθος τε παρήϊά τ’ 1 u jvra TV546. 548 (οΰτασ*) άπό δέ φλέβα L-oav έκερσεν., 1 ή τ’... ' την άπό L , Τ405 (Ξάνθος) ήμυσε καρήατι' -σα 40 δέ χαίτη ' ζεύγλης έξεριποΰσα παρά ζυγόν ούδας ΐκανεν, vgl. P439L, Ύ402/5 Δ 525 (ούτα) παρ’ όμφαλόν' έκ δ’ άρα -σαι ' χύντο χαμαί χολάδες - Φ180" Λ 437 -ντα δ’ άπό πλευρών χρόα έργαθεν (Speer) Τ2Ί (δείδω μή μυΐαι 44 άεικίσσωσι νεκρόν) κατά δέ j@oa -ντα^ σαπήη £455 φδεε δέ u j am ganzen Leib Hes.fr. 133,4 σφιν κεφαλήσι κατά κνύος ... εχευεν (Hera den Proitiden)·' άλφός γάρ L d κατ- έσχ(εθ)εν 3b überw. attr.: (Pl.) alle (mögl. E60, /422, 48 ILPers. fr. 1,4 p.63 Dav.), (Sg.) d. ganze (abh. von κατέχουσι* / ειχον ΠΊ9, Sc.284, h.Ap.445), selten jegl. / jeder (BZ23+, Z19\ 0411, ε!96, Margitesfr. 2,2 W., Pan.fr. 12,13 p. 121 Dav., h. 19,6) 3ba [61‘, 56°, 23H, 18h, le] Konkreta (s.a. 52 B449, /153*. 330, Σ373. 470, T247*, «P882, £244, /204, σ293, τ574/8* in 2); Sg. u. PL, Nom. u. Akk., nur Λ/24, P372, a53*, 5608, vll4. 262, ^421, Th.369. 738*. 973 / Γ70+, Θ240, /7248, P750, ^121, h.Ven.31 Gen./Dat; präd. 56 Φ300, «3, Bezugsw. Pers./Dem.-Pr. (κ3 / Λ/24, Φ300, %512, Th.369, h.Merc.91), Subst. (normal nachgest. [Lm. Enjb.j £33, P372, /3389, /315*, 0427, /554, Ä351, vH], metr. bedingt auch vorangest. [L , 7/364, 0261, ΛΊ15, 60 ^238*, a53, 5783, π286, τ5, u!52, Th.9731, bes. dakt. [ausl.J Wörter) od. eingespart (h.Ven.[64 :] 172, vgl. 3ca) bzw. (anaphor.) impl. (+ γάρ/άρα Μ54. 340, /3410 / 414, μ 204, sonst 0240, /331, £76, Ρ750, 5608, ν114, φ121, ω535 u. 64 [Fern. u. Mask, zus.fassend] Th. 738*); (kataphor.) gefolgt von
1019
1020


πας
πας
έην (119 έργ9 ένέμοντο σύν έσθλοΐσιν πολέεσσιν), vgl. V.236 /5410 ήϊα φερώμεθα* -ντα γάρ ήδη 1 άθρό9 ένι με- γάρφ 414 οί δ9 άρα -ντα φέροντες ένι νηι ' κάτθεσαν δ 363 καί νύ κεν ffia -νταΛ κατέφθιτο (εί μή) μ 329 (δτε) νηός έξέφθιτο Λ , (jagten sie) α 53 (Atlas) δς τε θαλάσσης 1 -σης βένθεα οιδεν = 5386in (Proteus) Φ196 s.u. (ποταμοί) Μ23 έκ δ9 άρα -ντα θεμείλια κύμασι πέμπε (Pos.) ' φιτρών και λάων, τά θέσαν (Gr.) ζ 149 κελσάσησι δέ νηυσί καθεί- λομεν ιστία -ντα h.Merc.351 (οφρα) έδίωκε διά ψαμα- θώδεα χώρον/ ρεΐα μάλ9 ϊχνια - ντα διέπρεπεν έν κονίησιν Hes.fr.302,3 εύ δέ μελανθεΐεν κότυλοι και -ντα κάναστρα /331 (aus 23 Städten) κειμήλια πολλά έξελόμην και -ντα φέρων PNd δόσκον 0261 ϊπποισι κέλευθον ' -σαν λειανέω Hes. fr. 302,14 βρύκοι δέ κάμινος ' -ντ9 έντοσθ9 αυτής κεραμήϊα λεπτά ποιούσα Ορ.76 (ζώσε και κόσμησε Ath. * 'άμφι δέΔ οί Χάριτες και Πειθώ όρμους έθεσαν χροϊ* L j Ώραι στέφον άνθεσιν) -ντα δέ οί ^χροϊ κόσμονΛ έφήρ- μοσε (Ath.) h.6,14 (έπει) -ντα περί L , έθηκαν (die Horen der Aphr.) = Ξ187 (Hera sich) Φ197 (κρήναί) s.u. (ποταμοί) ΓΊΟ άμφ9 Ελένη και κτήμασι -σι μάχεσθαι s 91 72 (wer siegt) κτήμαθ9 έλών εύ -ντα γυναικά τε οίκαδ9 άγέσθω = 93 282 (wenn Alex. Men. tötet) Ελένην έχέτω ^καί κτήματα -ντΔα 285 (wenn Men. Alex, tötet) Ελένην L 9 άποδούναι (Tr.) Η364 γυναίκα μέν ούκ άποδώσω* ' κτήματα δ9 δσσ9 άγόμην ' -ντ9 έθέλω δόμεναι και οϊκο- θεν άλλ9 έπιθεΐναι s 391 XI15 (εϊ κεν) ύπόσχωμαι Ελένην και κτήμαθ9 άμ9 αύτή, ’ -ντα μάλ9 δσσα τ9 (Alex. ήγάγετο, δωσέμεν), vgl. Η339 β335 ^κτήματαΔ γάρ κεν -ντα δασαίμεθα χ315 μή τοι κατά -ντα φάγωσι(,) ' L Δ δασσάμενοι = ο 12, zur mögl. Interp. vgl. /9265, Σ511Γ, r525f. in 3ca τ23 (αΐ γάρ) έπιφροσύνας άνέλοιο ' οίκου κήδεσθαι ^καί κτήματα -νταΔ φυλάσσειν h.7,30 έκ ποτ9 έ- ρεΐ αυτού τε φίλους L , ' ους τε κασιγνήτους, έπει ήμΐν έμβαλε δαίμων ν262 με στερέσαι της ληίδος ήθελε -σης ' Τρωϊάδος h. 19,6 (Pan) δς -ντα λόφον ... λέλογχε ' και κο- ρυφάς jeden ΞΙ71 (άπό χροός) λύματα -ντα κάθηρεν (s.d. Β2) χ457 (έπει) -ν μέγαρον διεκοσμήσαντο (= 440, s.o.) h.Ap. 108 Ίρις 1 βή ρα θέειν, ταχέως δέ διήνυσε -ν τό μεση- γύ μυχός s.o. (δόμος) h.Ven.31 -σιν δ9 έν νηοΐσι θεών τι- μάοχός έστι (Hestia) 5608 (οΰ τις νήσων ιππήλατος) Ιθάκη δέ τε και περί -σέων, vgl. Iba u. 5284 κ3 ένι νήσφ* -σαν δέ τέ μιν πέρι τείχος Ξ33 (ούδ9) έδυνήσατο -σας ' αίγιαλός νήας χαδέειν, στείνοντο δέ λαοί 76 (νήες δσαι πρώται) έλκωμεν, -σας δέ έρύσσομεν είς άλα sie alle, kontrast. V.79 ('überhaupt alle’, vgl. ISp.996,56ff.) i554 (Zeus) μερμήριζεν δπως άπολοίατο -σαι ' νήες (u. meine Gef.) v 114 (95 νηϋς) ήπείρφ έπέκελσεν, δσον τ9 έπι ήμισυ -σης,' σπερχομένη, erkl. δρμου (s.d.) μέτρον V. 101 /7374 (Tr.) ιαχή τε φόβφ τε ' -σας πλήσαν οδούς Σ614 έπεί -νθ9 δπλα κάμε (Heph.) Waffen 409 δφρ9 άν έγώ φύσας άποθείομαι /δπλα τε -νταΔ Werkzeuge 412 φύσας μέν ρ9 άπάνευθε τίθει πυρός, L ,' λάρνακ9 ές συλλέξατο, τοΐς έπονεΐτο //410 ιστός δ9 όπίσω πέσεν, L , ' είς άντλον κατέχυντ(ο) Takelage *404 (νήα) έρύσσατε ήπειρόνδε, 1 κτήματα δ9 έν σπήεσ- σι πελάσσατε L Λ s 424, kontrast. λ 9* (distr.) β339 (νήα) άλαδ9 εϊρυσε, - ντα δ9 έν αυτή ' δπλ9 έτίθει, τά τε νήες (φο- ρέουσι) Ορ.627 δπλα δ9 έπάρμενα -ντα τεφ έγκάτθεο οϊκφ (νηός πτερά) υ336 (δφρα) χαίρων ^πατρώϊα -ντΔα νέμηαι π 333 (ει) βόλεσθε ' αύτόν τε ζώειν καί έχειν L Δα ρ30 (εϊ κεν έμέ) κτείναντες L Δα δάσωνται χ61 εϊ μοι L j’ άποδοΐτε, ' δσσα τε νΰν ΰμμ9 έστί καί εϊ ποθεν άλλ9 έπιθεΐτε Λ 714 δτε L-v πεδίον Δ μετεκίαθον ΠΊ9 οί δ9 (Tr.) άλαλητφ ' L j κατέχουσι ξ267 (οί) ήλθον* πλήτο δέ u d πεζών τε καί ίππων 1 χαλκού τε στεροπής — ρ436, vgl. ri56f. Φ300 (Ach. βή) ές πεδίον τό δε -ν πλήθ9 υδατος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
345. 348 (πύρ δαίετο) -ν δ9 /ξηράνθη πεδίον Δ, σχέτο δ9 ... ύδωρ. 1 2vv.Gl. ' ως L , -ν, vgl. Χ405 h.Ap. 129 ούδ9 έτι δεσμά σ9 έρυκε, λύοντο δέ πείρατα -ντα, vgl. δ794+ in 3ay *F856 (δς κε βάλη τρήρωνα) -ντας άειράμενος ^πελέκεΔας οικόνδε φερέσθω, sc. 10, s. V.851 (u. 882 in 2) 121 L Δας
στήσεν, διά τάφρον όρύξας 1 -σι μίαν μακρήν, kontrast. V.260, vgl. τ574 in 2 421 (ήκε όϊστόν) L Δων δ9 ούκ ήμβροτε -ντων, vgl. τ578+ in 2_ Sc.284 -σαν δέ πόλιν θα- λίαι τε χοροί τε ' άγλαίαι τ9 ειχον 380 -σα δέ VN8 τε πόλις (u. 4 ΟΝ φωνή ύπ9 ΐαχον) ω 118 μηνί δ9 άρ9 οΰλφ -ντα περήσαμεν πόντον Π 339 (ungerechte Männer) τών δέ τε -ντες μέν ^ποταμοίΔ πλήθουσι ρέοντες Φ196bis. 197 (Ok.) έξ ού περ -ντες L u καί -σα θάλασσα ' καί -σαι κρήναι καί φρείατα μακρά νάουσι Th. 369 (3000 L J τών δνομ9 άργαλέον -ντων βροτόν άνέρ9 ένισπεΐν, 1 οί δέ έκαστοι ΐσασιν δσοι περιναιετάωσιν Μ24 (^ποταμώνΔ) δσσοι άπ9 Ίδαίων όρέων άλαδε προρέουσι ' 4νν. Kat. 1 τών -ντων όμόσε στόματ9 έτραπε (Αρ.) P15Q (πρών L J ρέεθρα ' ΐ- σχει, άφαρ δέ τε -σι ρόον πεδίονδε τίθησι ' πλάζων’ ούδέ τί μιν σθένεϊ ρηγνύσι ρέοντες 5809 -σαι δ9 ώίγνυντο πύλαι, έκ δ9 έσσυτο λαός = Θ53 Μ340 (κτύπος βαλλο- μένων σακέων) καί πυλέων' -σαι γάρ έπώχατο (s. II Sp. 848,46 ff.), τοί δέ κατ9 αύτάς ' ίστάμενοι πειρωντο βίη ρήξαντες έσελθεΐν Ψ233 κατά πυρκαϊήν σβέσατ9 οινφ ' -σαν, όπόσσον έπέσχε πυρός μένος = ΩΊ92, vgl. ¥Ί89ί. (ISp.995,47ff). 250f. Φ235 -ντα δ9 δρινε ρέεθρα κυκώμε- νος (Skam.) ζ93 έπεί πλϋνάν τε κάθηράν τε ρύπα -ντα h.7,42 (άμφ9 ιστόν είλίσσετο κισσός) -ντες δέ σκαλμοί στεφάνους έχον 0557 (klare Mondnacht) έκ τ9 έφανεν -σαι σκοπιαί ^καί πρωονεςΔ (καί νάπαι) » Π299 h.Ap.22 -σαι δέ σκοπιαί τοι άδον L j (ποταμοί τ9 άκταί τε λιμένες τε) s 144 Μ54 (ούδέ οί ίπποι τολμών* άπό γάρ δειδίσσετο τάφρος) κρημνοί γάρ έπηρεφέες περί -σαν ' έστασαν άμφο- τέρωθεν Σ485 (έν μέν γαΐαν έτευξ9, έν δ9 ούρανόν) έν δέ τά τείρεα -ντα, τά τ9 ούρανός έστεφάνωται (+ Aufz.) Μ289 (λίθοι πωτώντο) τό δέ τείχος υπέρ -ν δοΰπος όρω- ρει Π 248 (άσκηθής) έπί νήας ϊκοιτο (Patr.) ’ τεύχεσι τε ξύν -σι (sc. Ach.s) καί έτάροισιν, viell. άπό κοινού? Η2ΰΊ (έπεί) -ντα περί χροϊ έσσατο Lτεύχεαu ω535 έκ χειρών έπτατο L Δ, ' -ντα δ9 έπί χθονί πΐπτε π236 δσσα τοι έν μεγάροισιν ... L , κεϊται, ' ές μυχόν θαλάμου κα- ταθεΐναι άείρας ‘ L-vra μάλ9Δ τ5 χρή τεύχε9 ... κατθέμεν εϊσω ' L u υ152 σπόγγοισι τραπέζας ' -σας άμφιμάσασθε Ορ. 511 (πολλάς δρΰς πιλνφ χθονί) έμπίπτων (Boreas), καί -σα βοφ τότε ΰλη 672 (τότε νήα) έλκεμεν ές πόντον φόρτον τ9 ές -ντα τίθεσθαι die ganze Ladung (attr., vgl. V.689), Wortst wie X166,~ *47 in laßbbaa (präd.) h.Merc.91 (φυτά σκάπτεις) ή πολυοινήσεις εύτ9 άν τάδε -ντα φέρησι χθων s.o. (αία) Ορ.407 χρήματα δ9 ειν οϊκφ -ντ9 άρμενα ποιήσασθαι 3bß [9‘, 2Η, 5h] ΟΝ(β + πόδες Κ59, s.a. VN® 4- πόλις Sc. 380 in 3ba); Fern. (Sg.) Laußer 5108. 575j, Γ59, vor Bezugsw. (m. Enjb. 2V772) L u, T316\ /2291 u. (am VE m. Sperrg.) Hes.fr. 165,13, h.Ap.430; in Rel.satz /V217, Hes. fr. 23a,32, uh. Ven. 112 (jew. abh. von άνάσσειν wie 5108), /2291,, 5575, h.6,2; in dir.R. N772, K316+, t , 5575 (οΐ) Αΐγιον άμφί νέμοντο ' Αίγιαλόν τ9 άνά -ντα, Landsch., vgl. Visser, Katalog 193 ff. 207 ff. 108 (σκήπτρον) Θυέστ9 Αγαμέμνονι λείπε φορήναι, ' πολλήσιν νήσοισι καί "Αργεί -ντί άνάσσειν, vgl. (metr. gleichw.) Α38+, Ζ478 Hes. fr. 165,13 κ]είνης δέ τε γής (sc. Mysien) έξήλασε (Her. die Tr.) -σης N\3 (Pos. auf Gipfel) ένθεν γάρ ένφαίνετοΔ -σα μέν "Ιδη, ‘ L , δέ Πριάμοιο ^πόλις καί νήες ΑχαιώνΛ Υ59 (Theomachie) -ντες δ9 έσσείοντο πόδες Ίδης ' καί κορυφαί, Τρώων τε L , 7V772 νϋν ώλετο -σα κατ9 άκρης * Πλιος ganz Ilios, vgl. X410f. (ISp.996/7) h.Ap.445 -σαν δέ
1021
1022


πας
Κρίσην κάτεχεν σέλας h.6,2 (Aphr.) η ^-σης Κύπρονd κρήδεμνα λέλογχεν h. 10,5 χαΐρε, θεά Σαλαμΐνος μεδέονσα 1 και L (είναλίης τε Κ. v.l.) h.Ap.430 (δτε) Πελοπόννησον παρενίσατο -σαν, vgl. Cypr.fr. 13,3 f. ρ.40 Dav. Λ/217 Θόαντι, 1 δς -ση Πλενρώνι (Αίτωλοΐσιν άνασσε) Hes.fr.23a,32 (ΡΝ) δς -σης Τεγ[έης (ήνασ[σε) Τ316 όπότ9 άν Τροίη πυρί -σα δάηται = Φ375 ganz u. gar (präd.) 0291 (εύχεο) Κρονίωνι 1 Ίδαίω, δς τε Τροίην κατά -σαν όραται die ganze Troas (attr.), Wortst. wie XI66 / P650 in 1 aßbbaa / 3bö (präd.) h.Ven. 112 (PN έστι πατήρ) δς -σης Φρυγίης άνάσσει 3by [12‘, 24°, 10Η, 15h, lc] (außer /7202 kalendar.) Zeitbest. (s.a. Th. 803 in 2); Sg. u. Pl., Akk. bis auf Op.819 (vgl. Iba), h.Ven. 102; vor (Op.819 impl.) Bezugsw. außer Op.504 (Appos. am VE) u. 51 χ ηματα (Ausn.: h.Ven.28, vgl. IISp.915,53ff.), 2° μήνα, h.Ven. 102 ωρησιν; in (ψ336, h.Ven.28 in)dir.K außer M133 (Gl.), h.Cer.373 (innerl. abh.), £46*, η 94 (Exk.), Hes. Th. 305. 401*. 740. 955, Op.504. 819, fr.23a,12. 24, Cerc.fr. 1,3* p.70 Ki. (♦ nachzutragen IISp.914,78) 5447 -σαν 5’ ήοίην μένομεν Α 592 (με
ρΐψε) -ν δ9 ήμαρ φερόμην, άμα 5’ ήελίω καταδύντι 1 κάππε- σον έν Λήμνφ (vgl. V.601+) + Σ453 (μάρναντο) ΡΙ. (52χ) s. IISp.914,71(wo L'^zu lesen)—915,55 (dazu West, East 241) Op.819 τετράδι δ9 οιγε πίθον — περί -ντων ιερόν ημαρ — ' μέσση, vgl. 1 ba 504 ^μηνα δέΛ Ληναιώνα, κάκ9 ηματα, βου- δόρα -ντα, 1 τούτον άλεύασθαι κ14 L u -ντα φίλει με (vgl. ω118) 4- μ 325 (αη Νότος) Π 202 (keiner) άπειλάων λελαθέσθω, ' άς απειλείτε Τρώεσσι 1 -νθ9 υπό μηνιθμόν h.Ven. 102 βωμόν ποιήσω, ρέξω δέ τοι ιερά 1 ωρησιν -σησι in tuite le stagioni (Cassola) od. jede Saison (vgl. h.Cer.267, h.26,12, carm.conv.885,2 P.)? Th.740 χάσμα μέγ9, ούδέ κε -ντα εις ένιαυτόν 1 ούδας ΐκοιτ9, vgl. £196, ο 455 3b6 [35', 30°, 7Η, 5h, 8e] Abstrakta; Sg. u. PL, Nom.
u. 	Akk., nur B823\ Z193, Λ 498, 2V3O8, 0411, P116+, i?101, y/248, Hes. Op. 642, fr. 25,26, h.Merc. 470, Margi- tesfr.2,2 W., Pan.fr. 12,13 / *245. 279+, T369, «P671, 77 51, 119, v292, ρ545, Sc.364 Gen./Dat.; präd. P650 (zw. Präv. u. Verb wie noch /387, /2420, τ81, Th. 688), 0 599, Φ473, 0260, y/250 (s.u.), Bezugsw. Pron. ψ<250, Subst. (normal nachgest. [Lm. Enjb., 0411, *271, r81, Th.688], metr. od. Stilist. bedingt [vgl. Σ328 m. *104; Th. 175 m. (5282 in 3ba u.) /422; Hes. fr. 25,26 m. ψ 248] auch vorangest. [L 0599, Φ473, 5775, 5101, h.Ap. 112], bes. dakt.ausl. Wörter) od. eingespart (£[215 :] 220, [*271 :] «43, vgl. 3cß) bzw. (ana- phor.) impl. (Margitesfr.3 W.); (kataphor.) gefolgt von Aufz. — 215, 0260, disj. Frage TV 741, 0407, ως με κελεύεις / έπέ- τελλον Λ507 / h.Ap.112, Rel.satz Α294, *104, 0420, τ81, h.Merc.531; hom. (u. Sc.364, h.Ap. 173, h.Merc.470. 472. 531) in dir.R. außer *540+ / ^652 (in/nach RAbschl.), π340 (Re- deinh. zus.fassend wie ρ122, h.Ap. 112), 0599, v!93 (innerl. abh.), 0411 (GL), P823+, Λ 498, £215, Ρ116Λ 650, 019 τ81 (μη) απο -σαν ολεσσης ' άγλαϊην, τη (κέκασσαί), vgl. ρ244, β49 5101 ^άέθλωνΔ πειρηθέωμεν ' -ντων sportl. Wettkämpfe, s. V. 103 ψ/248 ού γάρ πω -ντων έπι πείρατ9 L d 1 ήλθομεν Prüfungen, s.u. 249f. 019 (τοΐο) -σαν άεικείην απεχε (Αρ.) χροϊ alle ^nur denkbare) Verunstaltg. ¥'652 (Ach.) φχετ9, έπει -ντ9 αίνον έπέκλυε, sc. 625-50 ζ;310 (ον μοι τοιοντον) κήρ ' μαψιδίως κεχολώσθαΓ άμείνω δ9 ^αΐσι- μα -νταΔ — ο 71" 5348 (ύπίσχομαι) τείσειν L μετ9 θεοϊσι 0407 μοι ^-σαν άληθείηνΔ κατάλεξον, 1 ή ήέ s ρ122" (raffend in Ich-Erz., vgl. κ16+ in 3cßbb) λ507 (τοι Νεοπτολέμοιο) L , μυθήσομαι, ως με κελεύεις, s. 492 f. h.Ap. 173 (τυφλός ανήρ Χίφ ένι) τού -σαι μετόπισθεν άρι- στεύ^ονσιν άοιδαί, Pan.fr. 14,2. 3 bis. 4 ρ. 122 Dav. (οίνος δώρον άριστον) φ -σαι μέν έφαρμόζ^ „ ' -ντες 5’ όρχηθ- μοί, -σαι δ9 έραται φιλότητες, ' -σας δ9 έκ κραδίης άνίας 1023
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
άνδρών άλαπάζει 12,13 ρ. 121 Dav. (οίνος) ονειαρ έσθλόν, άλεξίκακον, -σης σννοπηδόν άοιδής allen Sanges 0599 (ϊνα Θέτιδος) άρήν 1 -σαν έπικρήνειε (Zeus) Th.688 (τού) μένεος πλήντο φρένες, έκ δέ τε -σαν 1 φαϊνε βίην (άστράπτων) /V741 ένθεν 5’ άν μάλα -σαν έπιφρασσαίμε- θα βουλήν, 1 ή κεν (ή κεν) δήνεα s.u. (όλοφώϊα) ι422 (βούλενον) -ντας δέ δόλους και μήτιν ύφαινον, ' ώς τε περί ψυχής alle mögl., vgl. Γ202 19 (bin Od.) δς -Loi δόλοισιΔν άνθρώποισι μέλω, viell. άπό κοινού (vgl. μ 70 in Icß, 5479. 497 in Ibßccaa); and. ISp.893,74ff. v292 κερδαλέος κ9 εϊη και έπίκλοπος δς σε παρέλθοι ' έν -ντεσ^ Th. 175 (Γαΐα εϊσέ μιν λόχφ, ένέθηκε δέ χερσίν άρπην) δόλον δ9 ύπεθήκατο -ντα den ganzen Plan 0260 (υίας άρίστους) άπώλεσ9 9'Αρης, τά 5’ έλέγχεα -ντα λέλει- πται (4- Aufz.) die Nichtsnutze sind alle übriggeblieben 420 σύν 5’ ^έλκεα -ντΛα μέμυκεν, 1 δσσ9 έτύπη alle Il.Pers.fr. 1,4 ρ.63 Dav. (Pos. gab dem Mach.) έκ τε βέλεμνα 1 σαρκός έλεΐν τμήξαί τε και L j άκέσασθαι jegliche *540 ού πω -ν εϊρητο έπος, δτ9 άρ9 ήλυθον αύτοί = jrllinmed = 351'α (subst. alles, vgl. 3cßbb) ρ545 μοι υιός έπέπταρε -σιν έπεσ- σι h.Ap. 112 (GNa) θύραζε 1 έκπροκαλεσσαμένη έπεα προσηύδα (Iris) 1 -ντα μάλ9, ώς έπέτελλον, abkürzend statt dir.R., vgl. π339 in 3cßbb h.Merc.531 (δώσω ράβδον) ή σε φυλάξει 1 -ντας έπικραίνουσα θε<μ> ούς έπέων τε καί έργων ' τών άγαθών δσα φημί δαήμεναι έκ Διός όμφής Α294 (κεν δειλός) καλεοίμην, 1 εί δή σοί -ν έργον ύπείξο- μαι δττι κεν εϊπης η5\ (μή) τάρβεΓ θαρσαλέος γάρ άνήρ έν -σιν άμείνων 1 ^έργοισι^ν τελέθει Ψ6Ί\ (πυγμή άριστος. μάχης έπιδεύομαι) ούδ9 άρα πως ήν ’ έν -ντεσσ9 L d δαή- μονα (γενέσθαί) Margitesfr.3 W. πόλλ9 ^ήπίστατο^ έργα, κακώς 5’ L d -ντα Ορ.642 έργων μεμνημένος είναι 1 ωραίων -ντων, περί ναυτιλίης δέ μάλιστα 392 γυμνόν δ9 άμάειν, εϊ χ9 νώρια -ντ/ έθέλησθα 1 έργα κομίζεσθαι (Dem.s) /131 (νήσος ού) τι κακή γε, φέροι δέ κεν L Λα (133 άμπελοι, 134 λήϊον) π 340 (έπεί) -σαν έφημοσύνην άπέειπε, sc. 131. 152f., vgl. 339 in 3cßbb Σ407 (ich muß) -ντα Θέτι ζωάγρια τίνειν μ 341 -ντες μέν στυγεροί θάνατοι (λιμφ δ9 οικτιστον θανέειν) £215 (^ίμάνταΔ), ένθα τέ οί θελκτήρια -ντα τέτυκτο (4- Aufz.) 220 (L 3) φ ένι -ντα τετεύχαται λ 297 μιν λύσε (Iphiklos) ' ^έσφατα -ντ/ είπόντα (Melampus) h.Merc.472 Διός πάρα L Λα ΖΊ9 (πόνος ύμμι μάλιστα) έγκέκλιται, ούνεκ9 άριστοι 1 L-σαν έπ9 Ιθύνά (s.d.) έστε μάχεσθαί τε φρονέειν τε 5434 έταίρους ' τρεις άγον, οισι μάλιστα πεποίθεα L j Hes. fr. 25,26 νύν 5’ ήδη θεός έστι (Her.), κακών 5’ έξήλυθε -ντων, vgl. Ορ. 115 *271 νύν 5’ άθρόα -ντ9 άποτείσεις(,) 1 κήδε9 έμών έτάρων, ούς έκτανες = α43", vgl. /591 u. zur mögl. Interp. 5240f., ω123Γ in 3cßbb /387 (ού κεν θυμόν εμον πείσει9 Ag.) πρίν γ9 άπό -σαν έμοί δόμεναι ... λώβην Hes.fr.240,9 (Dodone) ένθεν έπιχθόνιοι μαντήϊα -ντα φε~ ρονται, vgl. ο255 in Ibßccaa Β823 μάχης εύ είδότε -σηζ = Λ/100 = £11" = 549" das ganze Kriegshandwerk > jede Kampfart Λ 498 ούδέ πω 'Έκτωρ ' πεύθετ9, έπεί ρα ^μάχτΚ επ9 αριστερά^ μάρνατο -σης des ganzen Schlachtfelds, vgl. N308 (s.u.) P116 (τόν) ένόησε L j -σης ’ θαρσύνονθ9 έτά- ρους « 682 650 (Zeus) άπώσεν ομίχλην, 1 ήέλιος 5’ έπέ- λαμψε,^ μάχη δ9 έπί -σα φαάνθη Sc. 364 ήλασα μηρόν ' -ντ/ μενει σπευδων, διά δέ μέγα σαρκός άραξα mit aller Macht Α 545 'Ήρη, μή δή -ντας έμούς έπιέλπεο νμύθουςΛ' ειδησειν, vgl. λ 442 5 775 L j μέν υπερφιάλους άλέασθε 1 -ντας όμώς, μή πού τις έπαγγείλησι καί εϊσω Υ369 ούδ* Άχιλεύς -ντεσσι τέλος μύθοις έπιθήσει, ' άλλά τό μέν τε- λέει, τό δέ καί μεσσηγύ κολούει Φ473 (φεύγεις) Ποσει- δάωνι δέ νίκην ' -σαν έπέτρεψας (Αρ.) *104 οΰ θην 'Έ- κτορι -ντα ^νοήματα* ... Ζεύς 1 έκτελέει, δσα πού νυν έελ-
1024


πας
πεται Σ328 ού Ζεύς άνδρεσσι L d - ντα τελευτή δ 256 μοι (Hel.) -ντα νόον κατέλεξεν (Od.) "Αχαιών *289 -ντα δέ τοι έρέω όλοφώΐα δήνεα Κίρκης = <5410’nmcd h.Merc.470 φιλεΐ δέ σε (Αρ.) Ζεύς 1 έκ -σης όσίης Κ245 (Od.) ού πέρι μέν πρόφρων κραδίη και δυμός άγήνωρ ' fv -ντεσσι πόνοισιΛ 279 (Ath.) ή τέ μοι αίει 1 d παρίστασαι = v301in = υ48ίη ψ/250 πόνος έσται 1 τόν έμέ χρή -ντα τελέσσαι 0411 (τέκτονος) δς ρά τε -σης ' εύ είδη σοφίης TV3O8 πή τ" αρ μέμονας καταδύναι δμιλον; 1 ή έπι δεξιό- φιν -ντός στρατού, ή άνά μέσσους, 1 ή έπ" άριστερόφιν; Margitesfr. 2,2 W. τόν δ" οΰτ" άρ σκαπτήρα δεοί δέσαν οΰτ" άροτήρα 1 οΰτ" άλλως τι σοφόν' -σης δ" ήμάρτανε τέχνης, vgl. ^>421 in 3ba ZI93 δώκε δέ οί τιμής βασιλήί- δος ήμισυ -σης ν193 (μή μιν πριν άλοχος γνοίη) πριν -σαν μνηστήρας ύπερβασίην άποτεϊσαι = χ 64 /73 (πλεΐαί τοι οίνου κλισίαϊ) -σά τοί έσδ" ύποδεξίη, πολέεσσι δ" ά- νάσσεις (Ag.) ωρια s.o. (έργα) 3 c subst. Ntr. (Δ 111, Ορ. 40 Sg.:) das ganze, (Cert. p. 40,1 Sg., sonst Pl.:) alles (s.a. [Sg.:] π351, [Pl.:] S220, «43 / /5414, h.Ven.172 in 3bö/a), Mask. u. Fern. zus. fassend TV636, Φ51, 0306, ί 109, vl94, τ525 (s.a. h.Merc.448 in 2 am Ende); nur Nom./Akk. außer Gen. TV636, 0719, μ259, £48, Op.40, Cert. p.40,5 / 77220 in 3cßaa/bb u. Dat. Ξ246 / Δ 178, Op.694 in 3ca/ßcc; gefolgt von Appos. (vgl. «151f., 0 289L, *14f., r463f., y75f.) Σ511+, 0306, 1109, vl94. 368, τ525, ω123 (s.a. χ315+ / Ύ271 in 3ba/Ö) 3ca [20j, 26°, 4H, 2h, le] konkr.-dingl., vielerlei zus.fassend, darunter auch Belebtes 0(19—)26, /(121—)135+, vl94ff., r525f., Hes.fr.204,125ff., h.30,8ff.; am SA (vor δ") nur Δ 111 (Sg.!), in (präd.?) Vbd. m. dem. τά / τάδε / ταύτα 026, Φ51, ß265. 356, 1109, £434 / ß363 / /135+, /2264, (anaphor.) nach / (kataphor.) vor Aufz. /135+, Φ51, 0346. 356, 0394 / 1109, vl94. 368, τ525, h.30,8, gefolgt von Appos. 4- Rel.satz Σ511+, v368; in (Σ499 in)dir. R. A367, Γ277+, 026, /135+, £246, 0189, £243, ΛΊ20, /2264, 078. 265. 356. 368, 0394, 1109, λ 178, ο 412, τ525, ψ 198 026 αύτή κεν γαίη έρύσαιμ" (sc. euch Götter) '
σειρήν μέν κεν έπειτα περί ρίον Ούλύμποιο ' δησαίμην, τά δέ κ" αυτε μετήορα -ντα γένοιτο, vgl. Whitman, HSPh74, 1970, 39 Φ51 (τόν ένόησε) γυμνόν, άτερ κόρυδός τε καί άσπίδος, ούδ" έχεν έγχος, ' άλλά τά μέν ρ" άπό -ντα χαμαί βάλε handwerkl.: Δ 111 (κέρα κεραοξόος ήραρε) -ν δ" εύ λειήνας έπέδηκε κορώνην das ganze, (metr.) Verh. zu 0261 in 3ba wie Δ 112 zu Z473 (IISp.766,11 ff.) £247 ^τέτρην Δεν δ" άρα -ντα καί ήρμοσεν άλλήλοισι ψ 198 (κορμόν άμφέξεσα) έρμΐν" άσκήσας, L γα δέ -ντα τερέτρφ opferungstechnisch: /4466 έπεί κατά μήρ" έκάη καί σπλάγχνα πάσαντο, 1 μίστυλλόν τ" άρα τάλλα καί άμφ" ^όβελοϊσιν^ έπειραν, ωπτησάν τε περιφραδέως, έρύσαντό τε -ντα = Β429 — //318 « /2624 = £431 £76 (χοίρων δύ" ίέρευσεν) όπτήσας δ" άρα -ντα φέρων παρέδηκ" Όδυσήϊ ' δέρμ" αύτοΐς L d, vgl. μ363 in 3ay 434 τά μέν έπταχα -ντα διεμοιράτο h.Merc. 138 έπεί τοι -ντα κατά χρέος ήνυσε Proviant / Geschenke (vgl. ήϊα / δώρα in 3ba): 0356 (12 Amphoren Wein, 20 Maß Mehl) τά δ" άδρόα -ντα τετύχδω /135 (121 δώρ" όνομήνω + Aufz.) ταύτα μέν αύτίκα -ντα παρέσσεται (weiteres nach II.Pers.) - 277, vgl. TI 40 in 3ba /2264 (ούκ äv άμαξαν έφοπλίσσαιτε) ταΰτά τε -ντ" έπιδεΐτε ...; s. 229ff. 0394 (οι έκαστος φάρος ήδέ χιτώνα καί χρυσοΐο τάλαντον ένείκατε) αίψα δέ -ντα φέρωμεν άολλέα, vgl. 427f. in 3ba v368 άσσον -ντ" έφόρει (Od.), χρυσόν καί ... χαλκόν ' εϊματά τ" ... τά οί Φαίηκες έδω- καν, vgl. 11 f. (in 3ba). 122 ο 132 (τά μέν ές πείρινδα τίδει Peisistr.) καί ^ντα έφ δηήσατο δυμφ„ s. 102 ff. 120 ff. Landschaft: εΊ6 (έπει) L u - Tyl34 ί 109 τά γ" άσπαρτα καί άνήροτα -ντα φύονται, ' πυροί καί κριδαι ήδ" άμπελοι,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πας
vgl. V. 131 in 3bö Hes.fr.204,127 ρέεσκε δέ καρπός έραζε ' π]νείρντος Βορέαο ' ο]ιδεσκεν δέ δάλασσα, τρόμ{ε}ε- σκε δέ -ντ" άπό τοΐο ν!94 (περί ήέρα χεύε Ath.) άλλοει- δέα φαινέσκετο -ντα άνακτι, ’ άτραπιτοί τε (λιμένες τε πέ- τραι τε καί δένδρεα) £403 (ρόχδει κύμα ποτί ξερόν) έρευ- γόμενον, εϊλυτο δέ -νδ" άλός άχνη Λ/285 (ωρετο Ζεύς ν(ε)ιφέμεν, όφρα καλύψη κορυφάς καί πεδία) άλλα τε -ντα 1 εϊλυται καδύπερδ" Ρ243 πολέμοιο νέφος περί -ντα καλύπτει, 1 'Έκτωρ, ήμΐν δ" (άναφαίνεται όλεδρος) kosmisch: S246 (Ok.) ός περ γένεσις (s.d.) -ντεσσι τέτυκται rerum (Verg.georg.4,382), vgl. Φ196Γ in 3ba, Op.563 in Ibßccaa Γ 277 bis Ήέλιος δ", δς - ντ" έφορφς καί -ντ" έπα- κούεις = λ 109 = μ323, vgl. h.Cer.69 in 3ba Op.267bis -ντα ίδών Διός όφδαλμός καί -ντα νοήσας ' καί νυ τάδ" (έπιδέρκεται), nicht abstr. wie V.293 in 3cßbb, sondern konkr. (vgl. Th.760) wie /2291 in 3bß 0189 τριχδά δέ ^-ντα δέδασταιΛ, έκαστος δ" έμμορε τιμής (Teilen / Bewahren / Nehmen / Geben von) Besitz (vgl. κτήματα in 3ba, bes. y315+): o412 δύω πόλιες, δίχα δέ σφισι L
Choer.fr. 1(= Suppl. Hell. 317),3 ότ" άκήρατος ήν έτι λειμών ' νΰν δ" ότε u „ έχουσι δέ πείρατα τέχναι, metaph. 0368 ώς κε δόλω φδίης, τάδε δ" αύτοί -ντα δάσων- ται, vgl. V.335 in 3ba Σ511 ήέ διαπραδέειν ή άνδιχα -ντα δάσασδαι, ' ^κτήσιν^ όσην πτολίεδρον (έντός έεργεν) = Ύ120” τ525 ήέ μένω παρά παιδί καί έμπεδα -ντα
φυλάσσω, ' L u έμήν, δμφάς τε καί δώμα (ή ...) = λ 178 (3.Sg.) s 0227” (Inf.), vgl. τ23 in 3ba, ψ 151, T332f., o24f. 0346 (ταμίη) ή -ντ" έφύλασσε 265 τό δέ -ντα διατρίβουσιν "Αχαιοί, ' μνηστήρες δέ μάλιστα, vgl. V.48f. Hes. fr. 67b ότ- τι κε χερσί λάβεσκεν άείδελα -ντα τίδεσκεν (Autol.) /4 367 (ONa) διεπράδομέν τε καί ήγομεν ένδάδε -ντα Σ499 (νεΐκος) εϊνεκα ποινής 1 άνδρός άποφδιμένου' ό μέν εΰχετο -ντ" άποδοΰναι 1 δήμφ πιφαύσκων, ό δ" άναίνετο μηδέν έλέσδαι 078 χρήματ" άπαιτίζοντες, έως κ" άπό -ντα δο- δείη, s. 56f. 75 u. vgl. χ55ff. h.30,8 (όλβιος όν κε) τιμή- σης' τφ τ" άφδονα -ντα πάρεστι (+ Aufz.) 3cß abstr.prozessual (s.a. h.Merc.448 in 2 u. «43 [= Ύ27ΓΧ] in 3bδ) 3cßaa [22‘, 25°, 1H, lh, 3e] Subj., eff.Obj. od. Gen. (comp. Op.40, Cert. p.40,5, von Subst./Adj. abh. N636 / 0719, ^48); antith./parall. zu (πολεμήϊα) έργα 7V727—30 / £428ff., £48f., in (präd.?) Vbd. m. τά / τάδε / ταϋτα B33Q+, Δ363, P515+, £65, ^284 / Σ490\ /442, 7V632, <511, £160+, Cypr. fr. 24,1 / £430, 0306, μ 37, (kataphor.) gefolgt von Aufz. TV636, 0306, epex. Inf. £643, £490, /442, 0719, X71, ^20, z511, Λ524, Il.Pers.fr. 1,5 p.63 Dav., Rel.satz TV375, X73, ¥^20+, μ 259, ρ355, ώς άγορεύω / σύ κελεύεις £160+ / ^96; in dir.R. außer £643 (Kat.), χ62 (RAbschl. wie £33O+), Op.40, Il.Pers.fr. 1,5 /48 ήδη κεΐται
δς αίτιος (s.d. ISp.388,70) έπλετο -ντων,1 "Αντίνοος' ούτος γάρ έπίηλεν τάδε έργα 0719 νΰν ήμΐν -ντων Ζεύς άξιον ήμαρ έδωκε, ' νήας έλεΐν “α recompense for all (that we have suffered)” Leaf (vgl. /401 f., Λ 514, h.Merc.437); and. Ameis- H. > ISp.972,44f. (vgl. Op.819 in 3by) ρ355 οί -ντα γένοι- το όσα (μενοινφ) /442 με προέηκε διδασκέμεναι τάδε -ντα, ' μύδων τε ρητήρ" έμεναι πρηκτήρά τε έργων Δ32ΰ L«AA’ οΰ πως άμα -νταΛ δεοί δόσαν άνδρώποισιν (war jung, bin alt) TV729 L j δυνήσεαι αύτός έλέσδαι (sc. Kriegs- tüchtigk. u. Klugh.) *306 δεοί δέ τε -ντα δύνανται, vgl. 0237, £445 Cert. ρ.40,5 εΰχεσδαι δέ δεοΐσι τί -ντων έστίν άμεινον; vgl. Μ357 Ορ.40 ούδέ ϊσασιν δσφ πλέον ήμισυ -ντός π 148 (εί) είη αύτάγρετα -ντα βροτοΐσι Χ7\. 73 (με κύνες έρύουσιν) νέφ δέ τε -ντ" έπέοικεν(,) ' άρηϊκταμένφ
1 	κεΐσδαΓ -ντα δέ καλά δανόντι περ, δττι φανήη, vgl. Tyrt.fr. 10,27 W. (pers.Konstr. wie /392) h.Merc.520 (εϊ μοι τλαίης όμόσσαι) -ντ" άν έμφ δυμφ κεχαρισμένα καί φίλα
1025
1026


πας
πας
(δεαί έστε) ιστέ τε-ντα μ 189 ϊδμεν -νδ9 όσ ενί Τροίη (μόγησαν) £216 οίδα καί αυτός '~-ντα μαλ , οϋνεκα σεϊο (Pen. άκιδνοτέρη) τ93 -ντα γάρ εύ ήδησδ9 (ώς τον ξεΐνον
4 έμελλον άμφί πόσει εϊρεσδαι) /35 (άλκήν μοι όνείδισας) ^ταΰτα δέ -ντα. 1 ϊσασ9 (Gr.) λ 223 L d 1 ισδ , ινα (τεή ει- πησδα γυναικί) 5745 ήδε9 εγω (Eurykl.) ^αδε -ντα. Ορ.826 (τάων) όλβιος δς * είδώς έργάζηται Α257 (Tr.
8 κεν κεχαροίατο) εί σφώϊν L d πυδοιατο μαρναμένοΐιν *211 (εί φήμιν ^πύδοιτο., ασσα τε μητιόωσι Ττ.) ταϋτά κε -ντα L j 5494 (τί με ταΰτα διείρεαι;) ούδέ σέ φημι 1 δήν ακλαυτον έσεσδαι, έπεί κ9 ευ -ντα πυδηαι Ορ.688 σ’
12 ανωγα 1 φράζεσδαι τάδε -ντα μετά φρεσίν, ως αγορεύω 491 έν δυμφ δ9 ευ -ντα φυλάσσεο II 0159 (GNd) -ντα τάδ9 άγγεϊλαι £10 - ντα μάλ9 άτρεκέως άγορευέμεν ώς έπι- τέλλω = /369” (-ντ9) Σ142 (δΰτε όψόμεναι) δώματα
16 πατρός, 1 καί οί L-vr’ άγορεύ.σατ9 Λ/176 (άλλοι αμφ9 άλλη σι) έμάχοντο πύλησιν 1 άργαλέον δέ με ταΰτα δεόν ως / .σαι, vgl. 7/241 h.Cer.433 ταϋτά τοι άχνυμένη περ άλη- δέα L .ω (vgl. η 297) s /254” = π 61 (metr. Altem, zu
20 α214+), vgl. ρ122 in 3bö, kontrast. ρ108 (Steinrück, QUCC71, 1992, 56) τ352 σύ μάλ9 εύφραδέως πεπνυμένα L .εις h.Ven.276 σοί δ9 έγώ, δφρα <πε> ταΰτα μετά φρεσί L-vza δι.έλδω, ' ές πέμπτον έτος αυτις ελευσομαι
24 υιόν άγουσα h.Cer.416 έξερέω καί L .ίξομαι ως ερεείνεις = /61med 7186 (χαίρω) έν μοίρη γάρ L .ίκεο καί κατέλεξας Α286 ναι δή ταϋτά γε -ντα, γέρον, κατά μοιρών έει- πες. = 0146 = *169 = 0379 s «7626 = σ170 (kontrast
28 /486) = 5266 = υ37 Ρ7\6 -ντα κατ9 aioL u h.Cer. 162 (wart, ϊνα μητρί) εϊπωμεν τάδε -ντα διαμπερές £300 δειδω μή δή -ντα δεά ^νημερτέα. είπεν ρ549 αϊ κ9 αύτόν γνώω l j l"vt’ ένέπ.οντα, 1 έσσω μιν χλαΐναν = 556” = 56Γ**
32 h.Merc.433 (κατά πρέσβιν τε καί ώς γεγάασιν) έγέραιρε δεούς ' L .ων κατά κόσμον ν411 (geh zu Eum.) ένδα μένειν καί -ντα παρήμενος έξερέεσδαι, vgl. £375 Cert ρ.40,1 άλλο δέ -ν δ τι σφ δυμφ φίλον έστιν έρώτα
36 h.Ap.544 ειρηται τοι -ντα, σύ δέ φρεσί σήσι φύλαξαι β h.Ven.289, vgl. *540* in 3bδ, bes. π351 h.Cer.58 σοί δ9 ώκα λέγω νημερτέα -ντα s 406” (έρέω) h.Merc.203 (άργαλέον δσ9) ιδοιτο ' -ντα λέγειν ψ30^ (δσα κήδε9 έδηκεν άν-
40 δρώποις δσα τ9 αύτός) έμόγησε, ' -ντ9 έλεγ9, vgl. £362 a ο487 κ16 (με έξερέεινεν) τφ -ντα κατά μοίραν (-σαν άλη- δείην pap.31) κατέλεξα s μ 35, vgl. ρ 122 in 3bÖ (> v.l., s. West, Ptol. Pap.249) 5738 (τις Δολίον καλέσειε, δφρα)
44 Λαέρτη τάδε -ντα παρεζόμενος ^καταλέξ.η, sc. Tel.s Verschwinden ο156 (κείνφ) -ντα τάδ9 έλδόντες L ω 123 σοί 5’ έγώ εύ μάλα -ντα καί άτρεκέως L .ω,' ήμετε- ρου δανάτοιο τέλος, οιον έτύχδη s 303” (a *413), vgl.
48 Th.627, /591 f. /645 -ντα τί μοι κατά δυμόν έείσαο ^υδη- σασδαι. π339 (der Pen. είπε Eum.) -νδ9 δσα οί άνώγει (Tel.) L j γ 114 πόλλ9 ... πάδομεν κακά' τίς κεν έκεΐνα ' -ντα γε μυδήσαιτο ...; 5240 -ντα μέν ούκ αν έγώ μυδήαο-
52 μαι ούδ9 όνομήνω, ' δσσοι (Od/ άεδλοι) (s λ328. 517 in lbßccaa/ßß) h.Cer.483 (έπεί) -νδ9 ύπεδήκατο, vgl. Th. 175 in 3b5 7340 ώς είπών λίπεν αύτόδ9, έπεί διεπέφραδε -ντα « ρ590” 3cßcc [9‘, 6°, 2Η] adv.: 2χ von Präp. abh. Dat,
56 sonst Akk. der Bzhg. (metr. Altem, zu -ντας/ες Δ339+, v209, gleichlautend m. Akk. Sg. Mask. £181, Th. 127), vgl. J.La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 78ff.; (kataphor.) gefolgt von Rel.satz 5214; hom. in dir.R. außer Φ600, Ψ66 Δ\73 αϊδ9
60 ούτως ^έπϊ -σι. χόλον τελέσει9 (Ag., zog ab) in allen Fälle* vgl. Thgn.449, kontrast £554 in Icß Op.694 μέτρα φυλάα- σεσδαι, καιρός δ9 L .ν άριστος bei allem, vgl. Thgn.401f·» J?51 f. in 3b5, kontrast. Th.583 in Ibßaa II ¥*483 νεϊπος άριστε, κακοφραδές, άλλα τε -ντα ' δεύεαι VN®, δτι toi νόος έστιν άπηνής, vgl. 670f. in 3b5 5214-ντα γάρ ού 9ΐα·
έρδοις #211 (άφρων ος τις ξεινοδόκφ έριδα προφέρηται άέδλων) εο δ9 αύτοΰ -ντα κολούει Ν636 -ντων μέν κόρος έστί, καί ύπνον καί φιλοτητος 1 μολπής τε (και ορχηδ- μοΐο) ξ213 (ούκ άποφώλιος ήα) νΰν δ9 ήδη -ντα λέλοιπεν (siehst nur noch άρετης καλάμην) £65 (V. u. 5 S. brauchen frische Wäsche) τά δ9 έμή φρενί ^-ντα μέ.μηλεν ρ594 (άπειμι σύας φυλάξων) σοί δ9 ένδάδε L .λύντων = σ266” £490 σοί δέ χρή τάδε L .λειν (άρχούς λισσομένφ έπι- κούρων νωλεμέως έχέμεν) s Z441med (έμοί) = ρ60Γη (καί άδανάτοισι ^μελήσει.) £515 ταΰτα δεών έν γούνασι κεϊται' ' ήσω γάρ καί έγώ, τά δέ κεν Διί -ντα u = ¥'724” £430 (Krieg nichts fur dich) ταΰτα δ9 Άρηΐ καί Άδήνη -ντα L u μ 259 (οϊκτιστον κείνο ϊδον) -ντων δσσ9 έμόγησα, s.a. V. 189f. u. ^/307f. in 3cßbb 37 ταΰτα μεν ουτω -ντα πεπείρανται, σύ <5* άκουσον Ν632 (Ζεΰ) σέο δ9 έκ τάδε -ντα πέλονται Ψ20 (χαΐρε) -ντα γάρ ήδη τοι ^τε- λέω. τά πάροιδεν νπέστην (+ epex. Inf.) = 180, vgl. λ 351 f. in 3ba 96 -ντα μάλ9 έκ^ d καί πείσομαι, ώς σύ κελεύεις £330 κείνος τώς άγόρευε' τά δή νΰν ^-ντα τελεί, τα ι = S48 - σ271 s ν 178 - β 176” = £302” γ/284 τά δέ μοι φάτο (Teir.) L .σδαι £160 τοι τάδε L .εται, ώς άγορεύω
- r3O5 r 561 ούδέ τι L .εται άνδρώποισι Ν375 εί έτεόν
δή ^-ντα τελευτ.ήσεις δσ9 ύπέστης (PNd) /7306 ταΰτα δέ τοι μάλα L .ήσουσιν 'Αχαιοί, ' νήα καί (έρέτας) 790 τί κεν ρέξαιμι; δεός διά u .$ ("Ατη) /62 (ώς) ήρατο καί αύτή t ja (Ath.) /511 (μάντις) μοι έφη τάδε L .ήσεσδαι όπίσσω (+ epex. Inf.), vgl. /7171 £643 τφ L5’ έπί -ντ9 έτέ- ταλτο. άνασσέμεν VNd λ 524 (δτ9 είς ίππον κατεβαίνομεν) έμοί L j (öffnen u. schließen) μ 280 περί τοι μένος ούδέ τι γυΐα ' κάμνεις' η ρά νυ σοί γε σιδήρεα -ντα τέτυκται bist ganz aus Eisen Il.Pers.fr. 1,5 p.63 Dav. τφ δ9 αρ9 (Podaleirios) άκριβέα -ντα ένί στήδεσσιν εδηκεν (Pos.) ' ασκοπά τε γνώναι καί άναλδέα ίάσασδαι Δ 363 ταΰτα δ9 οπισδεν άρεσσόμεδ9, εϊ τι κακόν νΰν ' ειρηται, τά δέ -ντα δεοί με- ταμώνια δεϊεν, vgl. *256 in 3aß Cypr.fr.24,1 p.43 Dav. Ζήνα δέ τόν τ9 ερξαντα καί δς τάδε -ντ9 έφύτευσεν ‘ ούκ έδέλεις είπεϊν 3cßbb [2V, 35°, 5Η, 12h, le] aff. (außer 7/220 Akk.-)Obj. (> Subj. bei Pass.-Transformat. h.Ap.544+), abh. von verba sentiendi / dicendi (göttl. Agens A365, £10. 485, 0159, Σ142, <5379, £300, μ 189, v417 u. IO*1 außer h.Cer. 162, h.Merc.203); in Vbd. m. έκεΐνα / τάδε / ταΰτα Υ113f. (γε) / Α257, 0 159, δ738. 745, ο 156, ω!22, Ορ.688. 826, h.Cer. 162 / Α286+ (γε), /35, *211, Λ/176, λ223, h.Cer.433, h.Ven.276, (anaphor.) Aufz. zus.fassend /114, *16, ^308, h.Merc.433, (kataphor.) gefolgt von daß-Satz £216, r93 (vgl. <o236f.), Rel.satz (davor 306 ff.,
h.Merc.202f.) 5240, r/220, μ 189, π339, ω123, Cert. p.40,1, ώς άγορεύεις* (davor ο 155 f.) / έρεείνεις / έπιτέλλω* ω 122, Ορ.688 / h.Cer.416 / £10+, Λ 768; in dir.R. außer £485, Λ/176 (poetolog. Äußerg. des Dichters), 7340+, ζ67 (zw. RAbschl. u. REinl.), π339, ^308, h.Cer.483, h.Merc.433 (Re- deinh. zus.fassend wie *16+) u. Hes. Λ 768 L-vra μάλ9. έν μεγάροις ήκούομεν ώς έπέτελλε, sc. 786ff. Ορ.701 (γαμεΐν) ι j ομφίς ίδών, μή γείτοσι χάρματα γήμης η 220 έκ δέ με -ντων ' ληδανει οσσ9 επαδον, καί ένιπλησδήναι άνώγει (Magen), vgl. υ85 ω122 μέμνημαι τάδε -ντα ... ώς άγο- ρευεις (Forts. s.u.) ζ67 (αιδετο) γάμον έξονομήναι ' πατρί
— ° δέ L-vra νό.ει καί άμείβετο σ23Ο ού δύναμαι πεπνυ- μενα L .ήσαι' ' εκ γαρ με πλήσσουσι Ορ.293 πανάριστος, δς αύτός L .ήση, ' φρασσόμενος τά κ9 (ησιν άμείνω) Α365 ο’ισδα- τίη τοι ταΰτ9 είδυίη -ντ9 άγορεύω; ν417 τίπτε τ9 αρ9 ου οί (Tel.) εειπες, ένί ^φρεσι -ντ9. είδυΐα (Ath.); h.Merc.467 σήμερον ειδήσεις- έδέλω δέ τοι ήπιος είναι ' βουλή καί μύδοισι, σύ δέ t , ευ οϊδας, vgl. (metr. gleichw.) υ75 5379 δεοί δέ τε -ντα ΐσασιν - 468 £485
1027
1028


πας
κός είμι, μετ' άνδράσιν δσσοι άεθλοι ν209 ούκ άρα -ντα νοήμονες ουδέ δίκαιοι 1 ήσαν Φαιήκων ηγήτορες 1 οϊ μ' εις άλλην γαΐαν άπήγαγον (= γ 133” f. in Ibßccγγ) Fl81 (Τυδείδη μιν) -ντα έίσκω, 1 άσπίδι γιγνώσκων in jeder Hinsicht (abstr.-theoret), kontrast. gleichlautenden Akk. Mask, in laa (konkr.-prakt.) Ψ66 (ψυχή Patr.’) -ντ' αύτφ μέγεθος τε και δμματα είκυΐα Φ600 PNd -ντα έοικώς (Αρ., vgl. Ρ323) = Λ 613ex (Ind.) ~ ω446” (Plqu.) = 5654” (αύτφ) Th. 127 (Γαΐα έγείνατο ίσον έωυτή Ούρανόν) ϊνα μιν περί -ντα καλύπτοι (-σαν έέργοι v.l.), vgl. 176ff., kontrast. Obj.- Akk. (Ntr.) P243 in 3ca, (Mask.) <220 in laa Ύ491 ήμαρ δ' ορφανικόν παναφήλικα παϊδα τίθησι' ' -ντα δ' ύπεμνή- μυκε, δεδάκρυνται δέ παρειαί ζ!389 άεθλεύειν προκαλίζε- το (Tyd.), - ντα δ' ένίκα 1 ρηϊδίως = £807” in allen Disziplinen, kontrast. T410, ΨΊ56. 680 (742) in Ibacc gg. Ende (3ba gg. Anf.) σ167 (παιδί κεν εϊποιμι) μή -ντα μνηστήρσιν ... όμιλεΐν ρ 21 ού γάρ έπί σταθμοΐσι μένειν έτι τηλίκος είμί, 1 ως τ' έπιτειλαμένφ σημάντορι -ντα πι- θέσθαι
D Hes. fr.90,3 suppl. ο]ί δ' άρα -ν[τες inc.auct.fr. POxy.2510,7 ]ιης κεκορυθμένοι' οί δ' (ά.)α -ντ[ες 1 σύμβα- λον ]άμφί νέκυ[ι ]κατατεθνηώτι μΐάχεσθαι ({άμ)α Lobei, (άρ)α Bravo, QUCC 96 - n.s. 67, 1, 2001, 60) inc.auct.fr. POxy.3698,15 (Mopsos-RAnf.) ' νόστος 'μέν' {δή} -ντφ[ν (zur „Weise des Korrigierens durch Darüberschreiben ohne Tilgung“ vgl. PKöln241.244,2)? ('μέν' δή -ντόΐς Haslam, vgl. Blca) inc.auct.fr. PHarris3(= Cat.97 Trav. — 1807 Pack2), 14 (p. 19 Dav.) ]πάντες £[ Cat.96A,5 Trav. (= 1790 Pack2) ' παντ[ TI.Parv.’fr. 20,11 p.59 Dav. (s. γέρας D), inc.auct.fr. POxy.221IX2 (Erbse V93) 7V8O8a, S241b (s O159in).
269, α 148a (- /340), «519a (s. West, Ptol. Pap. 244), μ 365a (== £431), z43a (- ß&2in 4- 5234”), y/320 (kontrast. 332)
v.l. £542 (pap. 104. 146). 567 (Cert. p.44,5), 018 (vgl. West, Ptol.Pap.80). 22, Kl (Aristot.Poet. 1461a 16), 0726, /7496. 515, Σ230. 400, T287, Γ3Ο7, Φ606, ΛΤ11 (pap.9. 254), al. 154 (Vit. p. 15,2). 351, £47 (- p590”), x453, λ 526 (- £478in), μ 200 (< 177), v230, £231. 428, π 389, pl77 (- a40in), rll3. 423 (- £431), φ339, *49. 273 (- 256), tu 441 (a /372“·), Hes.Th.116. 120 (- h.Ap.315”). 627, Op.255, Sc.373, fr.307,2, h.Cer.476, h.Ven.214, h.30,13
R. Führer
πάσασθαι s. πάσσασθαι
Π&σιδίχη [1H] Pelias-T. (LHes.fr.j 37,22), sonst Πεισιδίκη (s.d. ΒIII u. vgl. L j36,3a.c.) R.Führer
ΠδσιΟέη [V, 1H] L Fischer, Nereiden 57; Risch, Kl. Sehr. (« IF 59, 1944,) 12 Β I Charitin (Ξ276), von Hypnos als Frau erbeten, von Hera zugesagt
II Nereide (Th.246: weibl. GN + GN τε κ.τρ.τρ. + GN 4- Attr., vgl. Th.276. 350. 358. 902, h.Cer.420. 423)
D S269 R. Führer
Π&σνΟάη [1H] Okeanide (Th. 352: 4x EN 4- τε, vgl. Λ/20, P216, Σ43, Th. 77/8. 134/5. 228/9. 243/4. 248. 261. 341. 349. 351 [respondierend!]. 356, Sc. 180, h.Cer.421)
R. Führer
πΟσιμέλουσα v.l. μ 70, (falsche) Univerbierung wie μαψαΰραι (s. ISp. 1562,10—35), άμφιμέλαιναι (s.d.), έπιβου- κόλος, έπίηρα (s.d.), έπικτέρεα, έπιμάρτυρος, έπιμείλια, έπίουρα (Κ351), έπιποιμένες, καταΰ(τό)θι, ύπολίζονες (Leumann, Hom. Wort 72f. 95f.; Rengakos, H. Einzelschr. 64,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάσ(σ)ασθχιι
1993, 108. 120. 155 f.), s.a. παλιμπλαγχθείς, παλινορμένω
R. Führer
Πασιφάη Hes.fr. 145,(2.) 12 suppl.
πάσσαλος [2‘, 4°, lh] E < *pak'ialo- 'Festmacher’ zu uridg. *pak'- Testmachen’ (LIV 413), s. Lamberterie, in: Aspects of Latin, ed. H. Rosen, Innsbruck 1996 (IBS 86), 136 A.3; myk. pa-sa-ro nicht dazu, s. Chantraine, Dict. s.v.
M dreis. -ου h.Ap.9; -φ aAAQ [--<>] άπό -ου άγ- κύλα τόξα / αϊνυτο τόξον Ε2Ο9 / φ 53 viers. [i««2] κάδ δ' άπό -όφι <2268; καδ δ' έκ -όφι 567 — 105
Σχ sch.D £209: ξύλον έπίμηκες έμπηγνύμενον προς τό κρεμάσαι δπερ δεΐ
Β Pflock, Haken an senkrechten Bauteilen (κίων 566f., h.Ap.9; παρά λέχεσσι α440), in Griffhöhe (ύπέρ κεφαλής χερσίν έλέσθαι 568, όρεξαμένη φ53) zum Aufhängen von Sachen (τόξον/a h.Ap. 9, £209, φ 53; φόρμιγξ 567 - 105; ζυγόν ήμιόνειον <2268; χιτών a439f.), gew. wohl hölzern, geleg. (h.Ap.9, bei Zeus) golden. — Wortf. (vgl. Müller, Handwerk und Sprache 53—56): άρμονίη, βλήτρον, γόμφος, ήλος, κόλλοψ, όχεύς 1 hängte auf am Pflock Dat. a 440 ή μέν τόν πτύξασα καί άσκήσασα χιτώνα, ' -φ άγκρεμάσα- σα m. έκ: h.Ap.9 τόξον άνεκρέμασε προς κίονα πατρός έοΐο ' -ου έκ χρυσέου 567 (f. den Sänger stellte PN θρόνον) μέσσφ δαιτυμόνων, προς κίονα μακρόν έρείσας* ' κάδ δ' έκ -οφι κρέμασεν φόρμιγγα λίγειαν ' αύτοΰ ύπέρ κεφαλής καί έπέφραδε χερσίν έλέσθαι 1 κήρυξ — 105 2
nahm(en) herunter vom Pflock, m. άπό E2Q9 κακή αϊση άπό -ου άγκύλα τόξα ' έλόμην (am Tag, da ich nach Troja zog) φ 53 (Pen.) όρεξαμένη άπό -ου αϊνυτο τόξον (mitsamt Etui) <2268 κάδ δ' άπό -οφι ζυγόν ήρεον ήμιόνειον
V. Langholf
Πάσσαλος [le] einer der beiden Κέρκωπες (s.d.), S. der Μεμνονίς, Bruder des "Ακμών Cerc. fr. p.70 Ki. (mytho- graph. Prosatext) V. Langholf
πάσ(σ)ασθαι [7‘, 9°, 1H, 4h] E pres. πατέομαι not EGrE (Hdt+); same shape as δατέομαι, δάσ(σ)ασθαι; on problem. pat-/pas- see F. Bader, BSL 69/1, 1974, 8—11 and Studies Palmer 17—19. — Deriv.: απαστος
F πε-μην 1; -άμην 2, -σαο 1, έ-ω 1, -σατ(ο) 1, έ-σάμε- 0(α) 2, έ-αντο 1, -αντο 5; -ασθαι 4, -σασθαι 1; -σάμενος 1, -σαμένω 1
Μ 1 disyll. -σατ(ο) h.Cer.50 2 trisyll. 2a
[L«] -σαο h.Cer.393 suppl. έ-ω h.Cer.398 ci. [--| -άμην Φ76, <2641 2b [JJ -ασθαι 7Ί60 [«2«) ^σπλάγ- χνα -αντοΛ /9 [JJ L Λ /4464 - £427 - /461 - μ 364, -ασθαι /487, «93, h.Cer.413 2c [-2«| -σασθαι ήδέ ποτήτος χ384 2d [«i-] πε-μην <2642 3 quadrisyll. 3a
μ~~2] δείπνου -σάμενος/ω α124, 561 3b [Wv2w] έ-αν- το Th.642 [J-J έ-σάμεθ' ήδέ ποτήτος «87 — x 58
Σχ sch.D: glossed by γεύσασθαι L GrifTm, Life and Death 15f.
B take sustenance, solid and liquid (for latter see ποτήτος «87 in la, x384 in 1b, νέκταρ Th.642 in 2a; cf. έδω Β, έ- σθίω BI2); w. gen. part (1), acc. (2), abs. (3); w. neg.: h.Cer.50 in lb, L<2642, h.Cer.393suppl. in 2bu, /487 in 3, w. τι L dir. sp. exc. in 2a A464 - £427 - /461 (- μ364 in Od.’s tales), /9, Th. 642. - Wdfld.: see βιβρωσκω, also αμεναι, γεύομαι and απαστος 1 w. gen. partake of (gen.
w. 	τι 2b) la in common common meal (cf. Th.642 in 2 a): al24 (Tel. greets 'Mentes*:) „^αύταρ έπειτα ’ δείπνου -σΛάμενος μυθήσεαι δττεό σε χρή" £61 σίτου θ' &πτε-
1029
1030


πάσ(σ)ασ^αι
σδον καί χαίρετον* L ,αμένω είρησόμεδ’ οϊ τινές έστον ’ άνδρών /87 δεΐπνον ελοντο δοής παρά νηυσίν εταίροι, αύτάρ έπεί σίτοιό τ’ έ-σάμεδ’ ήδε ποτητος (I sent them to discover οϊ τινες άνέρες ειεν έπι χδονί σίτον έδοντες) = κ58 of lotus: /93 σφι δόσαν ^λωτοΐο, -ασδαι. 1 τών δ" ός τις L j φάγοι μελιηδέα καρπόν (didn’t wish to retum) lb opp. to fasting in sorrow: /2641 (Priam to Ach.: „αίει κήδεα μυρία πέσσω) κυλινδόμενος κατά κάπρον. ' νΰν δή και σίτου -άμην (and poured down wine“, see 642 in 2b; L) h.Cer.50 στρωφατ’ ... ' ούδέ ποτ’ άμβροσίης και νέκταρος ήδυπότοιο ' -σατ’ άκηχεμένη, ούδέ χρόα βάλλετο λουτροϊς «384 (Od. to Circe: „τίς έναίσιμος ) τλαίη -σασδαι έδητύος ήδέ ποτητος, 1 πρίν λύσασδ’ έτάρους ...;' άλλ’ εί πιεΐν φαγέμεν τε κελεύεις κτλ.“ (cf. άπαστος 5788, h.Cer.200, also £250) after night’s sleep: TI60 (Od. to Ach.:) „άλλά -ασΰαι άνωχδι ... Αχαιούς 1 σίτου και οινοιο (ού γάρ άνήρ πρόπαν ήμαρ ακμηνος σίτοιο δυνήσεται μάχεσδαι”)
2 w. acc. consume (all) 2 a obj. is subst. the inwards: 4 464 έπει κατά μηρέ κάη και ^σπλάγχνα -αντο, (Arist., pap. 608, cod.Z, έ-αντο vulg., recc. van Thiel, West, sed v. West, Ilias I p.XXVIf.) (then τάλλα ωπτησαν) = £427 = /461 = //364 ate up the (portion prepared as) hors-d’oeuvre /9 εύΰ’ oi L j, δεφ δ’ έπι μηρί9 έκηαν divine sustenance: Th.642 (Zeus served the Hundredhanders) άρμενα πάντα ' L νέκταρ τ’, άμβροσίην τε , τά περ δεοί αύτοι έδουσι, πάντων τ’ έν στήδεσσιν άέξετο ΰυμός άγήνωρ, 1 ώς L d έ-αντο και άμβροσίην έρατεινήν, (v.susp.) ' δή τότε τοϊς μετέειπε, the greedy monsters *ate it all’, see West (who rejects the verse) on 639ff., cf. h.Cer.50 in lb II grain: Φ76 (Lyka- on pleads to be spared:) „άντί τοί είμ’ ικέταο ... αίδοίοιο* 1 πάρ γάρ σοι πρώτφ -άμην Δημήτερος άκτήν ' ήματι τφ, οτε μ’ είλες έν άλωή”, confective acc. (rather than gen.) seems meant to buttress Lykaon’s Claim to suppliant-status, see άκτή (3x w. ιερόν in Hes.Op.; see also Skoda, in: Les phy- tonymes grecs et latins, Nice 1993, 271—83) and έδω B2a w. 7V322 (άκτήν)', on meaning of eating tog. see L16 2b obj. is τι /2642 (Priam to Ach.: „I’ve finally partaken o/food) πάρος γε μέν οΰ τι πε-μην” (see 641 in 1) h. Cer. 393 suppl. τέκνο ν, μή ρά τί μοι σΐύ γε -σαο νέρδεν έουσα] ' βρώμης;
3 abs. after neg.: /487 ούκ έδέλεσκες άμ’ άλλφ 1 οΰτ’ ές δαϊτ’ ίέναι οΰτ’ έν μεγάροισι -ασΰαι, ' πρίν γ’ δτε δή σ’ έπ’ έμοϊσιν έγώ γούνεσσι καδίσσας ' οψου τ’ άσαιμι προτομών και οίνον έπισχών, cf. 1 above without neg.: h.Cer.398ci. και παρ’ έμοί και πατρί κελ[αινεφέϊ Κρονίω- ν/] ’ ναιετάοις πάντεσσι τετιμ[ένη άδανάτοι,σιν. ' εί δ’ έ-ω (Wyttenbach, δέ πτασα Μ), πάλιν < αύτις> ίοΰσ’ ύπΐό κεύδεσι γαιής] * οικήσεις ώρέων τρίτατον μέρ[ος] 413 λάδρη ' εμβαλέ μοι ροιής κόκκον, μελιηδέ’ έδωδήν, ' ακόυσαν δέ βίη με προσηνάγκασσε -ασΰαι, cf. 2 above
W. Beck
πασσω [9'] E unclear, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. F -ε(ν) 4, ε-ε 2 (both after elis.), ένέ-εν 1; -ειν 1; -ων 1
Μ 1 disyll. [1.] -ε 4 219, /214 [*χ] έπί δ’ / τ’ ήπια ^φάρμακα -ε,/ειν Λ 830. 515; L ,ν/ων £900 s 401 2 tri-
syll. έ-ε 0394 [JJ ένέ-εν £126 k‘x] έ-ε Ύ441
Χχ sch.D £*401: έπιβάλλων, Ύ441: έποίκιλλεν. έξ ού και παστός, Γ\26: ένέ-εν* ένεποίκιλλεν. ένέπλεκεν. όδεν καί τά ποικίλα παραπετάσματα παστοί καλούνται
Β sprinkle (1), inseri here and there (metaph., 2), linking notion app. being that of obj. (discrete particles, entities) being transmitted, imparted to (the (app.] surface of) something else so as to (partially) cover it; only pres.stem. - Wdfld.: παλύνω, έντίδημι (ΞΙ79) 1 sprinkle (w. part.gen. /214)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάσχω φάρμακα on (έπί) wound (arrow-wound exc. £900): 4 219 (έπ9) ^φάρμακα, είδώς 1 -ε 4 515 ιούς τ’ έκτάμνειν έπί τ’ j -ειν (ν. om. Zen., ath. Ar.Byz. Arist.; -ων v.l. [Lsee West, Ptol.Pap.j 106]) s 830” (-ε: -ον, -ων vv.ll. (L , 116]) £401 Lrw δ’ έπί Παιήων φάρμακα, -ων 1 ήκέσατ’ 900 L j -εν (-ων ν.1.)* 1 ήκέσατ’ (ν.901 [= £402] hab. codd.qui- dam) 0394 (έπί δ’ έλκει) φάρμακ’ έ-ε - /214 -ε δ’ άλός (on roasting meat) 2 metaph. insert a spnnkling of ('einstreuen’) scenes, pattems in (έν) a web (see s.v. ΰρόνα\ also Wace, AJA 52, 1948, 51 ff. 452) £126 (μιστόν ΰφαινε,) πολέας δ’ ένέ-εν άέδλους ' Τρώων (καί Αχαιών) Ύ441 (L J έν δέ δρόνα ποικίλ’ έ-ε
Compd.: έν- w. loc. force £126, so in DPV Ύ441 (both in B2); έπί in DPV 6x in Β1 J. N. O’Sullivan
πάσσων s. παχύς
πάσχω [38\ 81°, 6H, lh, 2e] E -ίλ-Präs. mit schwundstuf. *pnt- zu pent-, vgl. πένδος\ zu -σχ- s. Lejeune, Phonetique historique §64 m. A.l; Vorgeschichte der Wz. unklar (< ★beend'- od. *kwend- od. ★gvhen(t'- s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.; Hamp, Glotta 59, 1981, 157—159; Ruijgh, Scripta minoraII 80; LIV 349. — Abi.: αίνοπαδής, δυήπαδος, πεν- δος
F -σχω/εις/ει/ετε/ουσιν 1/2/3/1/1, -σχη/ωσιν 2/1, Impf, έ-σχον 1, -σχομεν /ετε 2/3, έ-σχον 2, Inf. -σχειν 6, Ptz. -σχων/οντος/οντες 12/1/7; Aor. έ-δον/ες/ον 5/1/3, -δον/ες/εν/ομεν/ετ’/ον 4/2/3/2/1/2, -δ’ 1, Konj. -δω/ρ- σδα/ης/ησι(ν)/τ]/ωμεν/ωσιν 3/1/1/6/1/2/1, Opt. -δοιμι/ οι/οιμεν/οιεν 2/6/1/1, Inf. -δέειν 5, Ptz. -δών/όντ(α)/ όντε/όντες/οΰσα 8/3/1/4/2; Pf. πέπονδα/ας 1/1, πέποσϋε 3 (s. L), έπεπόνδει 1, πεπαδυίη 1; (Med.) Fut. πείσομαι/σε- ται/σεσδαι 1/2/1
Μ 1 Stamm im longum (πάσχ., πείσ., πέπονδ.+) 1· [1_] -σχεις/ειν άλγεα πολλά π 189 s ν310 [1-] (κακά) -σχειν EÜ94, β3Ί0 [£χ] άλώμενος άλγεα -σχη/ων ν418 / £667, τ170; κρατέρ’ άλγεα -σχων £721 s £13 = 395er, ο232; άλγεα -σχει/η/ειν/ων Υ29Ί, Ορ.211 / χ\ΊΊ / £157, υ221 / 5372, £362, λ275; πήματα -σχω/εις/ει/ειν/ων η\52 / s 5411 / s «49 / 190 / £33, ρ444 s 524 1*
[1μμ] πείσεται άσσα οί αίσα η\9Ί [---] δδι -σχομεν άλγε’ / -σχετε πήματ’ Άχ. /220 = ω2Ί / s /100 = 5243 * 330; κακόν τόδε -σ^ετε υ351; κακά πείσομαι /7134; τά ηει- σεται Jaooa οί αίσα, Υ\2Ί lc R-^] άλγεα -σχουσιν ι121 Id [Ju] (πήματ9) έ-σχον £886, £128 [--χ] άλγε9 έ-σχον £375; ^(έπεί) κακά / μάλα πολλά, πέπονδα/αζ ρ284, ν6; L d πέποσδε £99, μ/53 / κ465 le [---χ] ο(Μ* έπεπόνδει ν92 2 Stamm in den brevia (πάσχ., πείο)
(--«] -σχοντες £416 [--^] κακόν/ώς -σχωσιν/οντος β\Ί^ π 275; κακόν πείσεσδαι σ!32; κακά περ -σχοντες έταϊροι / ικοισδε κ189 = //271 = 340 / λ 104. 111 3 μ 138 3
Stamm im breve (παδ., πεπαδ.) 3 a μάλα πολλά άλγεα L... δυμόν, ν90 3b 2[ww] -δεν/ετ’ άλγεα (L J s «458med -[«μ] (όσα δή) -δον/ες/οι άλγεα δυμφ /321 * Π55”, Σ397, ν263 / ο487 / 7V670; όσα δή -δες £3^2 Μ^] -δεν άλγος+ ΩΊ, £32 3c U3] (μή τι) -δης/οι ρ596 / s £567ίη, Hes.fr.286,2; πολλά -δών ΦΖ2 UM πολλά -δον II. Parv. fr.1,2 ρ.53 Dav. (vgl. πολλ’ έ-δον in Uv-D» -δω 4 404 = £465,η ; -δοι σ224, τ464; κακά πολλά -δον* β\Ί4 [μ1] -δον/ω/ών κακά (... άληδείς) /116, £173» π205; (μάλα / κακά) πολλά -δοι/η/ών (... έπαληδειζ) Ύ220 / ο401 / s 581” « ο 176”, £377, 5184; -δών Ορ.218, Vit. ρ.9,12 3d U.2] (πολλ9) έ-δον (... έμόγησαν)
^67, 7/221, 5490 (vgl. le in UM); κακόν -δέειν £32 — U«-] ^ιάλα πολλ’ έ-δον,/ες (... έμόγησα*) 1492 s £223 &
1031
1032


πάσχω
πάσχω
0155 / = Ψ607; L d 595; έ-θον κακόν ψ67; -θομεν/έειν κακά* Φ442, y 113 / h.Ven. 194; -θέειν Σ77, £347 3e [~-~] πολλά -θησι/όντα Ύ505, 7/224; τι -θτ]σιν/όντε(ς) Λ 470 / 313, ω106 [~-χ] κακόν* άλλο -θρσθα/οιμι /2551, Τ321; (κακά) πολλά -θοιμεν/όντα ι53, ν 131; πήμα -θησι/ οντες τ/195, μ 27; (δείδια) μή τι -θρσι(ν)/ωμεν/ωσιν/οιεν Ρ242 = 582(ΤΧ / s 7V52"·, μ 321 / ΑΤ538 / 26; -θησι Κ126; τι -θοιμι Φ274; (Adj. +) -θό ντες/ουσα Th.651. 660 / Ύ431, Th. 276 3f κήδεά περ πε-θυίη ρ555
Σχ sch.D Γ128: ύπέμενον, /2551: πριν ... -θησθα* πριν άλλο γένηται σοι κακόν
L Boreham, Gl. 49, 1971, 231 ff.; Mawet, Douleur 98ff., 135ff. 176ff. 255ff. u.ö.; zu παθεϊν μαθεϊν (B7): Dörrie, AAWM 1956, Nr.5, 315ff.; rez. Burkert, Gymn. 66, 1959, 168ff.; Krafft, Unters. 122ff.; zu πέποσθε (2d): van der Valk, Text. Crit. Od. 143; Struck, Äolismen 48 4-A. 113; Taillardat, RPh 71, 1997, 256ff.; West, II. zu Γ99; Odyssey zu κ465 m. Lit.
B erleiden: durchmachen, aus(zu)stehen (haben), über sich ergehen lassen, erleben, was einem zustößt; drückt den pass. Aspekt aus (s. μογέω B Vorbem.): konfrontiert werden / sein mit etw., das einem (dur. od. ingr.) passiert (entspr. unpers. γίγνεσθαι τινι): Obj. meist Widrigkeiten u. deren phys. u. psych. Folgen (άλγεα [z.T. 4- θυμφ, δν κατά θυμόν], πήμα- τα, nur ρ 555 κήδεα [s.dd.], κακά πολλά bei Krieg u. Irrfahrt [Od.], Mühe, Krankheit, Unglück u.a.; [μή] τι oft svw. 'Tod’ [s.u. 5]), selten Positives (Befreiung Th. 651+) od. Neutrales (allg. Schicksal K127+, s. 4) od. τί (s. 6) was kommt über mich?', nur π275 m. Adv. κακώς (s. 3); meist als tatsächl. Geschehen, geschildert, vorgestellt, (s. in 5:) befürchtet (s.d. auch /7179 bei Warnung, anders /2551); sehr selten m. Agens- Aspekt (έκ του πατρός, έξ έμέθεν, s.u. G7); zur Vbd. έρδειν - παθεϊν, π. - μαθεϊν s. 7 u. L. — Wortf.: s.w. μογέω, μοχθέω\ im einzelnen s. π. 4- έμόγησα* (Ψ607* [in 2b], 5490 [7]), 4- τολύπευσε (ΩΊ [lc]), 4- (πολλά 5’ / πολλ" έπ)άληθείς* (ο176+ [2b], £362 [4]; s. G2), u. vgl. άλγε" / κήδε9 άναπλήσειν* (£302. 207), κήδεα πέσσει (/2617), κήδε9 άνασχέσθαι* (ν307, Σ430), sowie τλήναι, ύποδέχεσθαι, έχειν (άλγε9, πένθος έχοντα' u.ä., s. II Sp.844,28ff.); weiteres u. zur Abgr. s. bei Mawet (L)
Disposition: 1 m. Obj. άλγεα, πήματα 1 a Präs. lb Impf, lc Aor. 2 m. Obj. κακά/όν, πολλά (κακά), πολλά 2 a Präs. 4- κακά 2 b Aor. 4- κακά (πολλά) 2c Fut. 4- κακόν/ά 2d Pf. 4- κακά / μάλα πολλά (im NS) 3 m. Adv. 4 m. verseh. Obj. (κήδεα, άεκήλια έργα, δσα u.a.), £416 ergänzbar 5 m. Obj. τι (4- κακόν; anders μ 27), κακόν άλλο (Ω 551) 6 m. Obj. τί (4- κακόν υ351) in Frage 7 im Zus.hang mit 'tun’
1 m. Obj. άλγεα, πήματα (also m. vok. od. kons. Anl.: Hiat vor άλγ. nur [la:] 5372, £362, Λ275, [b:] P375, [c:] TV670; buk. Dih.), zur fig. etym. s. Fehling, Wiederhol. 156 f. la Präs, (zweis., nur H21 dreis.); f/λγεα -σχΛων* am VE (nach buk. Dih.): £667 ές "Ρόδον ϊξεν άλώμενος L Λων (Irrfahrt) = r 170er (άπέησιν, έπι άστε9 άλώμ.) s ν418" (,,ί να άλώμ. -σχη 1 πόντον έπ9'9) £362 ,,μενέω και τλήσομαι L Λων" (auf d. Floß) Γ157 „τοιήδ' άμφί γυναικί (Hel.) πολύν χρόνον L Λειν" (im Kampf) Κ297 („λυγρόν όλεθρόν, τί) άναίτιος u Λει (Aen.) ’ μάψ ένεκ" άλλοτρίων άχέων;" Ορ.211 „άφρων δ9, δς κ9 έθέλη πρός κρείσσονας άντιφερί£ειν* 1 πρός τ9 αισχεσιν L j£i“ υ221 ,,τό δέ ρί- γιον αύθι μένοντα * βουσίν έπ9 άλλοτρίμσι καθήμενον
j£iv“ (sc. durch Übergriffe der Freier) λ 275 (έν Θήβη) L Δων ' Καδμείων ήνασσε (Ödipus, sc. durch μητρός έρι- νύες) (Adj. 4- άλγεα:) Β72\ έν νήσφ κεϊτο κρατέρ" L /ov (Philoktet, sc. schmerzende Wunde) s £13 (κεϊται, Od.) =
1033
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
395ex (έν νούσφ κεϊται) = ο 232" (δεσμφ έν άργαλέφ δέδε- το) χ\77 „ώς κεν δηθά ζωός έών χαλέπ" L (Gefesselter) 5372 ,,τέρπεαι L Λων: ' ώς δή δήθ" ένί νήσφ έρύκεαι, ούδέ τι τέκμωρ ' εύρέμεναι δύνασαι" (Men. in Ägypten) πήματα -σχω* am VE (Alliteration; nur Od.): a49 (Ath.: ,, Όδυσήΐ) δυσμόρφ, δς δή δηθά φίλων άπο ^πήματα -σχΛει ' νήσφ έν" = η 152" („-σχω") = 5411" („-σχεις") α 190 ,,άπάνευθεν έπ9 άγροΰ L Δειν" (Laertes) £33 „ώς κε νέηται (Od.), ' ούτε θεών πομπή ούτε θνητών ' άλλ" δ γ9 έπί σχεδίης L Δων (Σχερίην ϊκοιτο") 4- ρ444 („τόδ9 ικω") = 524 -σχειν* νάλγεαά am VA: ν310 (Ath. zu Od.:) „σιωπή ' -σχειν L u πολλά, βίας ύποδέγμενος άνδρών" (sc. der Freier) = π 189 („-σχεις", sc. Tel.) dreis.: 1121 (ούδέ) κυνηγέται, οϊ τε καθ9 ύλην ' L d -σχουσιν κορυφάς όρέων έφέποντες lb Impf, (dreis.); πήματ" / άλγε9 ^έ-σχονγ. £886 (Ares:) „ή τέ κε δηρόν ' αύτοΰ πήματ9 L d έν αίνήσιν νεκάδεσσιν" Ρ375 τοί 5’ έν μέσφ άλγε9 L d 1 ήέρι καί πολέμφ, τείροντο δέ νηλέϊ χαλκω -σχετε πήματ9 / -σχομεν άλγε9: /100 ,,^δήμφ ένι Τρώων, όθιΔ -σχετε πήματ9 "Αχαιοί" = 5330 = 243 220 ,, L u -σχομεν άλγε9 "Αχαιοί" = ω27 lc Aor.; -θον* άλγεα θυμφ / δν κατά θυμόν am VE (s. θυμός Β12 Vorbem.): /321 (Ach.:) „έπεί -θον ^άλγεα θυμφ2 1 αίεί έμήν ψυχήν παραβαλλόμενος πολεμιζειν" = /755" = ν263" („της [sc. ληίδος] εϊνεκ9 έγώ") ο487 „δσα δή -θες L / (sc. Eum. durch Entführg.) N67Q (άλέεινεν) νοΰσόν τε στυγερήν, ϊνα μή -θοι L , Σ397 (Heph.: „δτε μ9 άλγος άφίκετο τηλε πεσόντα) τότ9 άν -θον L / α4 (Od.) πολλά δ9 δ γ9 έν πόντφ -θεν νάλγεα δν κατά θυμόν3 ν90 δς πρίν μέν μάλα πολλά πάθ9 L d \άνδρών τε πτολέ- μους άλεγεινά τε κύματα πείρωνΛ (δσσ9 έπεπόνθει, s. in 4) -θεν άλγος* am VE: /27 ήδ9 όπόσα τολύπευσε σύν αύτφ καί -θεν άλγεα 1 L u (sc. Ach. mit Patr.) £32 (Od. von Hunden bedroht) ένθα κεν φ πάρ σταθμφ άεικέλιον -θεν άλγος (vgl. Σ77 -θέειν τ9 άεκήλια έργα in 4) verseh. Posit.: «458 (Kirke zu Od. u. Gef.:) „ήμέν δσ9 έν πόντφ πάθετ9 άλγεα ίχθυόεντι, ' ήδ9 δσ9 άνάρσιοι άνδρες έδηλήσαντ9 έπί χέρσου" ι 53 ήμϊν αινομόροισιν, ϊν9 άλγεα πολλά -θοιμεν (im Kampf mit den Kikonen) 2 m. Obj. κακά/όν, πολλά κακά, (κακά) πολλά (dir.R. außer le) 2a Präs. 4- κακά «189 (Od.:) „κέκλυτέ μευ μύθων, ^κακά περ -σχοντεςΛ έταϊ- ροι" = μ 271 = 340 Λ 104 „κε καί ώς, L j ϊκοισθε" =■ 111" s μ 138 β37Ο (Eurykl. zu Tel.:) „ούδέ τί σε χρή ' πόντον έπ9 άτρύγετον κακά -σχειν ούδ9 άλάλησθαι", zur Konstr. s. Odyssey z.St. u. vgl. B667* in 1 a, ol76+ in 2b, s.a. Ameis-H. z.St. 2b Aor. 4- κακά (πολλά): Φ442 (Pos. zu Ap.: ,,ούδέ) μέμνηαι δσα δή ^-θομεν κακάΛ "Ίλιον άμφί (δτ9... Λαομέδοντι θητεύσαμεν") γ 113 (Nestor: „vor Troia) άλλα τε πόλλ" έπί τοΐς L f 116 „δσα κεΐθι -θον κακά δΐοι "Αχαιοί" £377 (Pos.:) „ουτω νΰν νκακά πολλά -θών2 άλόω (Od.) κατά πόντον" ο 176 „ως "Οδυσεύς L u καί πόλλ9 έπαληθείς ’ οϊκαδε νοστήσει καί τείσεται" π205 (Od.:) „έγώ τοιόσδε, -θών κακά, πολλά δ9 άληθείς, ' ήλυ- θον" 5184 (Od.: „νυν 5’ έχομαι κακότητι καί άλγεσι* πολλά γάρ έτλην ' 1 άλλά καί ώς L u πειρήσομ9
άέθλων" β\74 „φήν ^κακά πολλά -θόντΛ", όλέσαντ9 άπο πάντας έταίρους (οϊκαδ9 έλεύσεσθαι") 4- ν!31 (L Λα ') (μάλα) πολλά: Φ82 „δτ9 ές "Ίλιον είλήλουθα ’ ^πολλά -θΛών" η224 (Od. zu Alkin.:) „ως κ" έμέ τόν δύστηνον έμής έπιβήσετε πάτρης, ’ καί περ L Λόντα" 581 „ή γάρ u Λών καί πόλλ" έπαληθείς 1 ήγαγόμην" ο401 „μετά γάρ τε καί άλγεσι τέρπεται άνήρ, ' δς τις δή μάλα L καί πόλλ" έπαληθή" Ψ607 (Men. zu Antil.:) „πολλ" έ-θες καί πολλ" έμόγησας ' (εϊνεκ" έμεΐο") £223 (Od.: „τλήσομαι) εχων ταλαπενθέα θυμόν* ' ήδη γάρ νμάλα πολλ" έ-θονΛ καί πολλ" έμόγησα ' κύμασι καί πολέμφ" s 5155 s /492
1034


πάσχω
πάσχω
(„ώς έπι σοί**, Phoinix um Ach.) <595 (Men.:) „έπει L d καί άπώλεσα οίκον** Ξ6Ί (Ag.: „ούκ έχραισμε) τάφρος, 1 η έπι πολλ* έ-θον Δαναοί** II.Parv. fr. 1,2 ρ.53 Dav. Δαρδα- νζτ?ν ' ής πέρι ^ιολλά -θΛον Δαναοί Ύ5Ο5 „νϋν δ* αν l (Waisenkind) 220 (Ath. zu Ach.: „Hektor kann uns nicht entkommen) ούδ* εϊ κεν μάλα L Δοι Απόλλων 1 προ προκυλινδόμένος πατρός Διός auch wenn Ap. sich noch so sehr abmühte (Ameis-H.), noch so viel über sich ergehen ließe, auf sich nähme 2c Fut. 4- κακόν/ά ß\34 (Tel.: „wenn ich die Mutter aus dem Haus weise, κακόν δέ με πολλ* άποτί- νειν) έκ γάρ του πατρός κακά πείσομαι, άλλα δέ δαίμων 1 δώσει (στυγερός έρινϋς, νέμεσις έξ άνδρώπων**) σ132 („ού) ποτέ φησι κακόν πείσεσθαι όπίσσω, ' όφρ* άρετήν ...“ keiner glaubt im Glück, daß ihm mal was Schlimmes zustoßen könnte 2d Pf. 4- κακά / μάλα πολλά (im NS); zu πέ- ποσθε s. L Γ99 (Men.:) „έπεί κακά ^πολλά πέποσθε^ (Ιπέ- πασθε Arist.], sc. Gr. u. Tr.) ' είνεκ* έμής έριδος (θάνατος καί μοίρα τέτυκται**) — «// 53ex (sc. Od. u. Pen.) κ465 (Kirke zu Od.:) „έπεί ή μάλα L **, zur Form s. Odyssey z.St. m. Lit. ρ284 (Od.: ,,ού πληγέων άδαήμων) τολμήεις μοι θυμός, έπεί κακά Lπολλά πέπονθαΛ ' κύμασι καί πολέμφ** ν6 (Alkin. zu Od.: „οΰ τι παλιμπλαγχθέντα) εί καί μάλα L 3ς** 3 m. Adv. (dir.R.) π275 (Od. zu Tel.: „εί δέ μ* άτιμήσουσι) σόν δε φίλον κήρ 1 τετλάτω έν στήθεσσι κακώς -σχοντος έμεϊο, 1 ήν περ (ποδων έλκωσι ή βάλλωσι**) auch wenn es mir schlimm ergeht (wenn ich mißhandelt werde), metri gratia statt κακά 4 m. verseh. Obj.: Pron., Adj. meist im Ntr. PL, je Ix κήδεα, (άέθλους) ους, άεκήλια έργα, (£416) Obj. ergänzbar (dir.R. außer 7128, v92, r464, Th.276) Präs.st.: E894 (Zeus zu Ares:) „τώ σ* όίω κείνης (Heras) τάδε (Verwundg.) -σχειν έννεσίησιν (άλγε* έχοντα**) £416 (Eum.:) „όϊζύν 1 δήν έχομεν -σχοντες ύων ένεκ* (άλλοι δ* ήμέτερον κάματον έδουσιν**), Obj. ergänzbar, dagg. abs. uns plagend (Ameis-H. z.St.) 7128 (ένέπασσεν [Hel.] άέθλους Τρώων καί Αχαιών) ους έθεν εϊνεκ* έ-σχον ύπ* Άρηος παλαμάων Aor.: Σ77 „-θέειν τ* άεκήλια έργα** (sc. Gr. die Niederlage), vgl. £32 (1c) άεικέλιον -θεν άλγος τ464 έξε- ρέεινον έκαστα, ' ούλήν δττι -θοι nach der Narbe, was ihm passiert sei 7/221 (Od.: „γαστήρ) έκ δέ με πάντων 1 ληθάνει, οσσ* έ-θον** £362 ,,ταϋτα έκαστα λέγων (Od.), δσα δή -θες ήδ* δσ* άλήθης** Ύ431 (Hek. um Hektor klagend) „έγώ δειλή* τί νυ βείομαι αίνά -θοϋσα ' σευ άποτεθνηώτος** Th.276 (Εσπερίδες) Μέδουσά τε λυγρά -θοϋσα (folgt Erz.) (wohl pos. [Befreiung], s. West zu Stt.): Th.651 „μνησάμενοι φιλότητος ένηέος, δσσα -θόντες 1 ές φάος άψ άφίκεσθε** (befreite Hundertarmige) was euch widerfahren ist 660 („άψορρον ύπό δεσμών ήλύθομεν) άνάελπτα (s.d.) -θόντες** Fut.: Kl27 (Hera über Ach.:) „ϊνα μή τι μετά Τρώεσσι -θρσι (s.5) ' σήμερον* ύστερον αύτε τά πείσεται, άσσα οί αίσα ' γεινομένφ έπένησε λίνφ** 4- τ/197 Pf., Plqu.: ρ555 „μεταλλήσαί τί έ θυμός ' κέλεται, καί κήδεά περ πε-θυίη** (Pen.), Dat. Ptz. nach Akk. έ (s. G8 u. Ameis-H. z.St.) v92 (Od., δς πρίν μέν μάλα πολλά -θ* άλ- γεα [s. 1 c], δή τότε γ*) εύδε, λελασμένος οσσ* έπεπόνθει 5 m. π (4- κακόν*. β\Ί9, h.Ven. 194, £173, [sowie πήμα] η\95; + κακώτερον 7321; anders: τι άλγήσετε πήμα -θόντες μ2Ί), κακόν άλλο (Λ 551); s.a. Ρ32+ (in 7); Aor. Konj., OpL außer 3x (Inf., Ptz.), ß 179 Präs.; dir.R. außer E567* /C26; meist in neg. Satz (außer Φ274, Λ551, £173, σ224· neg. auch 2V670 in 1 c; /5370, σ 132 in 2a. c) (fürchten / sorgen) dqß (nicht) jem.m etw. (Schlimmes, z.T. euphemist. fiir ’Tod’> zustößt (meist μή τι -θησιν/θοι* am VE [nach buk. Dih.J od. [2x] VA): Λ470 „δειδω ^μή τι -θΛησιν ένι Τρώεσσι μονωθείς** Ε567 περί γάρ δίε ... ' L Λοι ([-θη codd. plurimi] 564 ϊνα δαμείη) ρ596 „φράζεο θυμφ, 1 t Λης** Κ26 1035
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(Μενέλαον έχε τρόμος) L Δοιεν *Αργεΐοι 538 ,,δείδοικα κατά φρένα L ,ωσιν + Ν52 (1.Ρ1.) s 7242“ ς .ησι) = <5820“ ΚΙ 26 (Hera: ,,κατήλθομεν) ϊνα μή τι μετά Τρώεσσι -θησι (Ach.) ' σήμερον’ ύστερον αύτε τά πείσεται (s. in 4) μ 321 „τών δέ βοών άπεχώμεθα, L .ωμεν'* τ/195 (Alkin.: „ως ήν γαίαν ϊκηται) μηδέ τι μεσσηγύς γε κακόν καί πήμα -θησι (ένθα δ* έπειτα πείσεται, ...**, s. in 4) μΙΊ (Kirke:) ,,σημανέω, ϊνα μή τι 'ή άλός ή έπί γής άλγήσετε πήμα -θόντες** Präs.: /7179 (Freier zu Halitherses:) ,,μαντεύεο σοισι τέκεσσιν ' οίκαδ* ιών, μή πού τι κακόν -σχωσιν όπίσσω** (iron. Warnung) ^κακόν άλλο/. Ώ551 (Ach. zu Priam.:) „ούδέ μιν (Hektor) άνστήσεις, πρίν καί L -θρ- σθα** (s. Ameis-H. z.St.; zu πρίν vgl. P32+ in 7) brauchst nicht zu furchten, daß ...: £347 (Ino zu Od.:) „ούδέ τί τοι -θέειν δέος ούδ* άπολέσθαι** h.Ven. 194 (Aphr. zu Anch.:) ,,ού γάρ τοί τι δέος -θέειν κακόν έξ έμέθεν γε** (188 ,,μή με ζώντ* άμενηνόν .. .**) mir könnte nichts Schlimmeres passieren: 7321 (Ach.:) ,,ού μέν γάρ τι κακώτερον άλλο -θοι- μι** (als Patr.’ Tod) pos. (s.o. Ω551): Φ274 (Ach.:) ,,οΰ τις με θεών ύπέστη ' έκ ποταμοΐο σαώσαι' έπειτα δέ καί τι -θοιμι** £173 (Od. zu Naus.:) „νϋν δ* ένθάδε κάββαλε δαίμων, ' όφρα τί που καί τήδε -θω κακόν** σ224 (Pen. zu Tel.:) „πώς νϋν, εϊ τι ξεΐνος έν ήμετέροισι δόμοισιν ' ήμε- νος ώδε -θοι ρυστακτύος έξ; (σοί αίσχος λώβη τε**) 6
m. Obj. τί (4- κακόν ι>351) in Frage (dir.R.), Aor., (l>351) Präs.; was soll ich über mich ergehen lassen, was soll aus mir werden (Ameis-H.:): A 404 (Od. im Dilemma:) „Lä μοι έγώ, τί -θω;Δ (κακόν αϊ κε φέβωμαι, ρίγιον αϊ κεν άλώω**) £465 ,, L j τί νύ μοι μήκιστα γένηται;** was ist über uns gekommen, was ist mit uns los (Paränese): Λ 313 ,,Τυδεϊδη, ji -θόντε. λελάσμεθα θούριδος άλκής;** was ist euch passiert: ω!06 „L Δς έρεμνήν γαΐαν έδυτε (Freier)“ Präs.: υ351 (Theokl. zu den Freiem:) ,,ά δειλοί, τί κακόν τόδε -σχετε; νυκτί μέν ύμέων * είλύαται κεφαλαί ...** Ί im Zus.hang mit 'tun’; parat. (Begr.paar): δ490 „*Αχαιών οιτον άείδεις, 1 οσσ’ έρξαν τ* έ-θόν τε καί όσσ* έμόγησαν 'Αχαιοί**, in l.VH Zerlegg. von οίτος, dann έμόγ. Ausfuhrg. von έπαθ. (Ameis-H. z.St.) παθεΐν als Vergeltung für έρδειν'. ψ6Ί („κακά έργα der Freier, οΰ τινα γάρ τίεσκον) τώ δι* άτασθαλίας έ-θον κακόν** Hes.fr.286,2 εί κακά τις σπείραι, κακά κέρδεά <κ*> άμήσειεν* 1 εϊ κε -θοι, τά τ' έρεξε, δίκη κ* ίθεΐα γένοιτο παθεΐν - γνώναι (μαθεΐν, s. L): Ρ32 (Men. zu Euphorbos:) „μηδ* άντίος ΐστασ* έμεΐο,1 πρίν τι κακόν -θέειν* ρεχθέν LÖ£ τε νήπιος έγνωΔ** = ΚΙ98 (Ach. zu Aen.), zum Obj. vgl. in 5 Op.218 δίκη δ* ύπέρ ΰβριος ΐσχει ' ... -θών L u Vit. ρ.9,12 οί δ* άπανηνάσθην ιερήν οπα ... άοιδής 1 άφραδίη. τών μέν τε -θών τις φράσσεται αύτις
D Hes.fr.30,17 suppl. πείσεσθ* έρ]γ* άίδηλα; fr.dub. ('Nosti’) 12 ρ.98 Ber. / ρ.59 Ki. πήματ* έ-σχον (= E886); ß 153a κακά περ -σχοντες εταίροι (« κ189+); v.l. (ant.:) 777 άλγεα -σχων, £41 πολλά -θόντα; (γρ.ή Ω 639 (v.l. zu πεσσω), ν384 (pro φθίσεσθαι), σ107 (pro έπαύρη)
G 1 immer m. Obj. (£416 ergänzbar, s. B4) außer π 275 (Adv. κακώς; s. M u. einzelne Vorbem. in B): 48x (von 128) am VE: meist άλγεα / πήματα -σχω+, πήμα / πολλά / άλλο / τι -θόντες+ (πέπονθα^); Ιάχ"**0 πολλά -θον^, 10* 2.VH κακά (περ) -σχοντες* / πείσομαι*; vorangest.: H* -θον* άλγεα θυμφ / δν κατά θυμόν / ..? (£32 -θεν α>λγος ‘), 7xmed· -θον* κακά, Ίκ τι/τί -θω, 5χ -σχετε άλγε9 / πηματ* Αχαιοί '; am VA nur 3χ: -σχεις* άλγεα, πείσεται (sowie ζ 121 αλγεα -σχουσιν, Ε886 αύτοϋ πήματ* έ-σχον, Φ82 πολλά -θών); andere Obj. s. in Β4 2 parat, nb. (i® Bla:) άλώμενος Β66Ί* (1 c:) τολύπευσε (Ω7), (2a:) ούδ* αλαλησθαι (2 b:) έπαληθείς, όλεσαντ* εταίρους, έμόγΐγ
1036


πάσχω
σας+, άπώλεσα οίκον, (4:) άλήθης (ς362), (5:) ούδ’ άπο- λέσθαι (£347), (6:) τί γένηται, (7:) δσσ’ έρξαν έμόγη- σαν 3 im (attr.) Ptz. (in B2a:) κακά περ -σχοντες εταίροι, (2b:) έμέ καί περ πολλά -θόντα (η 224), (4:) λυγρά -θοΰσα (Th. 276) 4 im Ptz. (der Begleithandlg. u.a.) zu (in
Bla:) ίξεν / άπέησιν (άλώμενος), και τλήσομαι, ηνασσε, κεϊτο*, δέδετο, τέρπεαι, ϊκω*, (2 a:) ϊκοισθε, (2 b:) άλόω κατά πόντον, οϊκαδε νοστησει, ήλυθον, πειρήσομ’ άέθλων, οϊκαδ’ έλεύσεσθαι, ές Ίλιον είλήλουθα, ήγα- γόμην, (4:) όϊζύν έχομεν, τί νυ βείομαι (σεΰ άποτεθνηώ- τος), άψ άφίκεσθε, ήλύθομεν, (5:) άλγήσετε (μ 27), (6:) λελάσμεθα, γαΐαν έδυτε, (7:) έγνω, φράσσεται 5 mit Ptz. (in Bla:) στεναχίζων βίας υποδεγμένος (π 189), (lc:) ψυχήν παραβαλλόμενος, πτολέμους ... κύματα πείρων, (2b:) τά φρονέων, άπό πατρός άμαρτών, προπροκυλινδό- μενος, (5:) ένι Τρώεσσι μονωθείς (Λ 470) 6 mit Be-
stimmg. (in Bla:) (άλώμενος) πόντον επ’, πολύν χρόνον, άναίτιος μάψ ένεκ’ άλλοτρίων άχέων, πρός τ’ αϊσχεσιν, έν Θήβη, (έν νήσφ κεϊτο) Λήμνφ έν, νύμφης έν μεγάροισι, εϊνεκα κούρης, ζωός έών, δηθά φίλων άπο, νήσφ έν, άπά- νευθεν έπ’ άγροΰ, έπί σχεδίης, σιωπή, τοΰ εϊνεκα, καθ’ ύλην, (lb:) δηρόν έν νεκάδεσσιν, έν μέσφ ήέρι καί πο- λέμφ, δθι, (lc:) θυμφ, δν κατά θυμόν, της εϊνεκ’, πρίν, πάρ σταθμφ, έν πόντφ, (2a:) πόντον έπ’, (2 b:) Ίλιον άμφί, έπί τοϊς, κεΐθι, κύμασι καί πολέμφ, έπί σοί, ή έπι, ής πέρι, (2c:) όπίσσω, εϊνεκ’ έμής έριδος, κύμασι καί πο- λέμφ, (3:) κακώς (π 275, Adv. statt Akk.Obj., s.u. G8), (4:) κείνης έννεσίησιν, ύών / έθεν ένεκ’, (5:) ύπό Τρώων ορυμαγδού, μετά Τρώεσσι σήμερον, όπίσσω, πρίν, καί τήδε, ρυστακτύος έξ, (7:) δι’ άτασθαλίας, πρίν Ί mit Agens- Vorstellg. (in 2c:) έκ τοΰ πατρός (β\34), (5:) έξ έμέθεν (h.Ven. 194), (4:) ύπ’ ’Άρηος παλαμάων (Π 28) 8 bes.
Konstr.; im Gen. abs. m. Adv. (metri gratia) (B3:) κακώς -σχοντος έμεϊο (π 275), anakoluth. (4:) έ θυμός κέλεται πεπαθυίη (ρ555, Dat. nach Akk., s. Kühner-Gerth II §496, Schwyzer II 401), ούλήν δττι -θοι (r464)
H.W. Nordheider
παταγέω s. συμ-
πάταγος [Ψ] Ε von onomatop. Basis *patakf*) bzw. pa- tag (Tichy, Onomatop. Verb. 170f. 181). Ältere Lit. (u.a. Frisk) nimmt ein χ-Suffix an. Von der gleichen Basis im fgrE πατάσσω, vgl. συμπλατάγησεν (v.l. συμπατάγησεν) Fl 02. Keine außergr. Parallelen
Σχ glossiert m. ψόφος* (sch.D /7769, Φ9. 387), κτύπος (7V283, Φ9), ήχος (Φ9)
B Geklapper, Geklirr, Krach, Getöse, bez. ein nicht-punktuelles (Lim Ggs. zUj Knall usw.), aber auch nicht stetiges (u , Rauschen usw.), vom Ton her helles, scharfes (L d dumpfes Gepolter, Dröhnen — δοϋπος), meist lautes (Ausn.: 7V283) Geräusch, verursacht durch wiederholtes Aufeinanderschlagen (vgl. πατάσσω) bzw. Abbrechen harter Ggst.e (Zähne [ΛΑ283], Rüstung [Φ9. 387; allerd. uns., s. zu den Stt.] bzw. Äste [77769]). - Wortf.: άραβος (Zähne), δοϋπος (Zus.prall), καναχή (ebf. heller Klang), κέλαδος, κόμπος (Zähne), κόνα- βος, κτύπος (dumpf, aber κτυπεΐν von brechenden Bäumen), δμαδος, ορυμαγδός; Schallwörter in den Kontexten: ήχή (Π769), βράχεΛ, ϊαχον, άλαλητφ (Φ9), L ,, σάλπιγξεν (Φ387) 7V283 (Idom. über den Feigling:) „£v δέ τέ oi κραδίη μεγάλα στέρνοισι πατάσσει ' -ος δέ τε γίνετ’ όδόντων” ein Klappern der Zähne ertönt (vgl. γίγνομαι ließ), π. hier wohl durch πατάσσει hervorgerufen, viell. auch (karikierend) hyperbol.; ebf. vom Zähneklappem άραβος K375, and. Sc. 404 (bez. den Laut beim Zuschnappen, nicht *Knir- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατηρ
sehen’; ähnl. Sc.249 άραβέω) sowie κόμπος (s.d.; auch dort Tig. etym.’ M149. 151) 77769 (ώς δ’ Εύρος τε Νότος τ’ έρι- δαίνετον) αϊ τε (Bäume) πρός άλλήλας έβαλον ... όζους ' νήχή θεσπεσίτ^, -ος δέ τε άγνυμενάων (sc. γίνεται, vgl. 7V283 oben), ' ως (Tr. u. Gr.) έπ’ άλλήλοισι θορόντες 1 δήουν, der scharfe Laut (π.) abbrechender Äste hebt sich vom dumpfen Dröhnen (L J beim Zus.schlagen der Äste ab; verglichen wird nb. der Wucht des Ansturms wohl auch der Lärm beim Zus.prallen der Heere (vgl. Φ9. 387 von Rüstungen) Φ9 (Tr. ές ποταμόν ειλεΰντο) έν L<5* έπεσον μεγάλφ -φ, βράχε δ’Λ αιπά ρέεθρα, ' δχθαι δ’ άμφί περί μεγάλ’ ϊαχον' οί δ’ άλαλητφ ' έννεον, uns., ob π. bez. 1.) Klirren der Rüstung (vgl. unten V.387); 2.) 'Platschen’ (so Tichy, s. E); od. 3.) Gemisch der anschließend beschr. Laute (sch.bT z.St.; vgl. unten V.387) 387 (Götterkampf) σύν L u (v.l. όμάδφ) εύρεΐα χθών, ' άμφί δέ σάλπιγξεν μέγας ούρανός. άϊε δέ Ζεύς, Altem. 1.) u. 3.) zu V.9 (s.o.) treffen auch hier zu; vgl. noch
Th. 705 S. R. van der Mije
πατάσσ(ω) [3\ 1°] Σχ sch.D 7Z216j έπαλλεν (έπέπαλ- λεν v.l.). έπήδα. έν παλμφ καί κινήσει ήν, /V282: κτυπεϊ. ή κινείται μείζονι παλμφ άπό τοΰ πολλοΰ φόβου, F370: έπάλλετο ήγωνία, sch. Bam. σ327: έκπεπαταγμένος. έκ- πεπληγμένος τάς φρένας. άφρων
Β (zu πάταγος ή schlagen, klopfen, hämmern, urspr. wohl akust. (s. πάταγος E), hier 3x semi-akust. (s. zu TV282) von Herzklopfen, Ix έκπε π σταγμένος (είναι) einen Schlag weg haben, bekloppt / behämmert sein; 2x in dir. R. — Wortf.: 'schlagen’: θείνω, κόπτω, πλάζω, (έκ)πλήσσω, συμπλαταγησαι, τύπτω; 'Geräusch machen’: s. κτυπεϊν; ebf. von Herzklopfen: πάλλομαι ('springen*, nicht akust.) I Simplex von Herzklopfen [3‘] vor Angst / Aufregung; Subj. Ix κραδίη, 2x θυμός (s.d. Sp. 1090,21 f.) H2\6 (als d. Tr. Aias sehen, bekommen sie Angst) 'Έκτορι τ’ αύτφ θυμός ένί στήθεσσι -εν' 1 άλλ’ οΰ πως έτι είχεν ύποτρέσαι Ν282 (Idom. über den Feigling:) ,,έν δέ τέ οι κραδίη μεγάλα στέρνοισι -ει 1 ... πάταγος δέ τε γίνετ’ όδόντων“, Adv. μεγάλ (α) (34x) bis auf 1330 immer 'laut’ (and. s.v. μέγας ΒIII) F370 (beim Wagenrennen) τοί δ’ έλατηρες 1 έστασαν έν δίφροισι, -ε δέ θυμός έκάστου ' νίκης ίεμένων
II Kompos. έκ- [Γ], nur βκπεπαταγμένοςύ in Schimpfrede σ327 (Melantho zu Od.:) „ξεΐνε τάλαν, σύ γέ τις φρένας L 4 έσσι“, L u expressiver als (sem. u. metr. ebf. mögliches) έκπεπληγμένος, vgl. Σχ u. έκπλήσσειν, bes. έκ πλήγη φρένας N394, Π 403; s. noch Ameis-H. Anh. z.St.; Verm.n zum Urspr. des Ausdrucks bei Dodds, Irrational 67 („daemonie Intervention“) u. Perpillou, REG 95, 1982, 264 („bruit qui assourdit“) S. R. van der Mije
πατίομαι s. πάσσασθαι
πατέω (V, le] E deriv. from πάτος, see Tucker, Greek Verbs 98 Σχ sch.D Z1157: καταφρονήσαντες τών
όρκων
B trample (1), tread (2) 1 trample, metaph. — Wd f 1 d.:
cf. δηλέομαι (Γ107), σύν ... χέω (Δ 269), ψεύδομαι (Η352) Δ 157 κατά δ* όρκια πιστά -ησαν trample them down 2 tread about in a place and so hang about in it. — Wdf 1 d.: cf. άναστρέφομαι, νέμομαι (B499), πολεύω, πωλέομαι, φοιτάω Diotim.fr. 2,1 p.213 Ki. (a Suppl. Hell. 394,1) Κέρκω- πες, τοί πολλά κατά τριόδους -έόντες ' Βοιωτών σίνοντο
C ο m ρ d.: κατά in DPV: Δ 407 in Β1 J. Ν. O’Sullivan
πατήρ [exci, πατρόθεν (Κ68) 195\ 224°, 73Η, 37h, 17β] Ε ΙΕ, cf. e.g. Skt pitdr-, Lat. pater, OI athair, IE *phzter-, see
1037
1038


πατήρ
Mayrhofer, EWAia II 128f.; further L67. - Deriv.: άπάτρως, μητροπάτωρ, όβριμοπάτρη, ομοπάτριος, οπατρος, πατρη, πατρίς, πατροκασίγηντος, πατρόθεν, πατροφόνος,, πα- τρώΐος, πάτρως, Κλεοπάτρη, Πάτροκλος, see also εύπατέ- ρεια
F -ήρ 167; -έρος 2, -ρός 159; -έρι 3, -ρί 80; -έρα 18, -ερ9 35; -ερ 71; -έρων 6, -ρών 2; -έρας 1; unclear: Hes.fr.26,34, Phor.fr. 1 p. 153 Dav.
Μ 1 disyll. la shape U.]: i[^] η / μή -έρ9 (ήέ καί υιόν) 0737, ο90; ές -έρ9 π4Π, ω334; σον -έρ9* άλλά νυ α 195; ^Ζευ -έρ,. εϊ (ποτέ) / ού Α503, 0372, υ 98 / Γ365 = u 201, £757 s 872, £19, ν128 (ούκέτ9); L , ή ρά τι μοι κε- χολώσεαι £421. 762; u , ή ρά (τίς*/ νυ) Η446, <9 236, Μ164, ω351; L , ή / ή / ήδ9 2V631, 7'270 / //179 / εΊ = 0306 - μ 371 = 377; L d αι(θ") τελευτήσειεν* 7/331, 0>2ΟΟ; L j εϊθε / άλλά σύ Hes. fr. 276,1, £645j L d Γ276 = 320 = H202 = 0308, Φ273, υ 112; /Ζευ / ώη -ερ, άργικέ- ραυνε Τ121, ΛΊ78; L , ή τοι / ήτοι h.Merc.368 / π241. 309; Lo> -ερ., ή / ήδη τ36, ω373, h.Merc.334 / /101; L , 031 — α45 = 81 = ύ)473, /154, inc.auct.fr. PSI 1386,2; -ερ 0362 -[~~1 (ήτοι ...) -έρ9 άμόν / έσθλόν άπέκτανε Ζ414, Sc. 11; μέν ^-έρ9 έσθλόν. άπώλεσα 046; οσσάμενος / όψό- μενος L (ένί) α 115, 07 360; ή τοι L u έν /379; L d π 214, τ395; μέν -έρ9 άμφί 0161; -έρ9 ω226, Th.71 2[Ww] -έρ9 έμμεναι 6387 -[««] έόν / δν -έρ9 (ήδέ) 0511, ω236 / λ 273; ^φίλον -έρ9. είσενόησεν/αφίκανεν/ορόωντι 0700 / /99 s 112 / ω319; L u π202; θεών ν-έρ9 ήδέ καί. άνδρών Th.47. 457. 468; L υιόν /216; -έρ9 έμμεναι ω2Ί0\ -έρ9 άμφ.·· ο467; -έρ9 Ορ.2; -ερ ω321 /^] Τηλέμαχος προσ- εφώνεεν Lov -έρ9. αίψα π22\, τ35; L π 192 lb shape [ν-]: l·-] άλλά -ήρ (τεός) 0360, «264, π 188; Ζευς δέ -ήρ (Πδηθεν) 0397 — 438'η, Λ 544, Ορ. 143; Ζεύς με/σε -ήρ (προέηκε) Λ 201, h.Cer.348; ώς δέ / ^τε -ήρ. ού* παιδός* Ψ222, π 17 / «308; σός L , (καί) ^608, Sc.89; τούς/τη δέ -ήρ (Ζεύς) Th.207, h.Ven.29; ουδέ -ήρ Ορ. 182; ρα -ήρ £543; -ήρ Κρονίδης Φ508; χαΐρε, -ερ ώ ^ξεΐνε. 6408, σ122 = υ!99; L u -ερ ρ553; -ερ incert.auct.fr. PSI1386,!! Μ] (ρα) -ήρ τε Ζ471, ο 16; τόν L£p -ήρ. 0245 = £648 (cf. τόν γε ί--]); L j (τε καί) c.Naup.fr. 1,2 ρ. 146 Dav., Phor.fr.4,1 ρ. 155 Dav.; ήδέ / ούδέ -ήρ <367, h.Merc.258; (έμός) τε -ήρ (καί) 0114, Ορ.633 (cf. σός [ν1]); -ρός έμοΐο -ήρ ΞΙ 18, τ 180; ρα -ήρ Κρονίδης Ύ60; σοί γε -ήρ Cert. ρ.38,15; έπειτα -ήρ h.Cer.325; έστι -ήρ h.Ven. 111 = 146; -ήρ Α5Ί9, Λ 751, Hes.fr.248,2; τε -ερ καί £371 = 21288 = //132 - /797 = 6341 = 7/311 = ρ 132 - σ235 = ω376 [νί] (ως έφατ9 ...) vb. ending in ησε ^-ήρ άνδρών τε θεών τε. ζΔ 68 « Π 458, (949 (aliter pap. 819). 132 = Th. 838, 012, Χ56; ως φάτο δέ u d £426 = 047; (ως έφατ9 ...) vb. ending in ασ(σ)ε L u μ 445, Hes.Op.59, fr. 33a,3 (-ήρ άν[δρών τε θεών τε])^ = 129,9 (as supplemented); έτικτε L , Hes. fr. 343,11, h. 1,6; έπειτα /ρα / τι L , Α 544 (]ρετα ζευς pap.619) / Λ 182 / Sc. 103; L , Ύ167 = 0103 = «28, σ 137, Hes.Th.542 £ 643, Op.l73b (πατ[ήρ άνδρώ]ν τε θε[ών τε]), fr.30,8 ([παπ)]ρ «. τε [6ε]ών τε). 12 ([π«τ]τ/ρ ά. τε θ. τ[ε]). 28, fr. 51,1, fr. 70,4 ([πατήΐρ «. τε θ[εών τε]), fr. 75,25 ([π«τ]τ/ρ ά. τε θ. τε), fr. 129,6 ([π«]ττ/ρ «. τε θ. τε), fr. 141,9, Tit.Cycl.fr.5 p. 18 Dav.; -ηρ δ9 άνδρών τε θεών τε Hes. Sc. 27, fr. 205,3; ψευδεσσι / Τρώεσσι ^-ήρ ΖεύςΛ Γέσσετ9 άρωγός / αύτός άρήγεΓ Δ235, P63Q; (σε) u u £33, h.Cer.321; δώκε L , Vit.p.9,1; δν / ήν μοι βώκε -ήρ. έτι δεύρο κιούση 6736, ^228; έ, . Π250. h.Ap. 10, II. Pers.fr. 1,1 p.63 Dav.; μοι έστι* ^-ήρ και πότνια μήτηρ. Ζ413. 429; vb. in ησε L , ΛΓ430; με / δέ / ρα Τ291 / ζ30 / τ462; L u /561, Ύ239. 341, ο 385; μέν σοί γε L u Λ 452, ζ!54; (μέν) σοί ^γε -ήρ.... Πηλεύς 1252, Π33, ¥Ί44; (σός) 1039
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατήρ
j Ύ420. 498 (cf. σός τε [<^]); ού Ln -ήρ. Τ408; (πού) j έμός, έσθλός Όδυσσεύς ßl\, y98 = 6 328; έσσι ^-ήρ \μός. π 194; σε L ^/397; L , ο413, h.Merc. 174; είμί, σήρ δ9 έμός. εύχεται είναι <519. 529; L u /453, ΞΙ 19, /Π31, h.Merc.557; -ήρ δέ σός λ 187; (έσκε) -ήρ τεός OJ739, γ 122, π424; τόν γε ^-ήρ φίλος. Λ 450; έμεΐο u . εύχεαι είναι h.Merc.378; L , Ύ408; (έξ)ειμι, ^-ήρ δέ. μοί έστι(ν) 0397, ο267; L , οι Ψ304\ δέ / έμοιγε -ήρ βς ήπιος, (ήεν) 0770, ο 152; -ήρ δ9 L , ήεν β4Ί. 234 = ε 12; -ήρ ως ρ397; ώς εϊ τε -ήρ δν παΐδα /481; με / σε -ήρ 0461, h.Merc. 160; ρα -ήρ προέηκε ψ44; έπειτα -ήρ ω280; -ήρ καί Hes.fr. 141,3; -ήρ Β260, Ε662, Ζ49 = Α 134 = Κ380, 069 = Ύ209, Λ 80, Ν658, Ξ352, 0318, κ71, μ 65, π42. 119, υ307, 0)21, ω293, Hes.Th.502. 617, Ορ.84. 168, fr.l7a,8, fr.43a,84, fr.211,11, inc.auct.fr. PSI 1386,25; τοι, ^ξεΐνε -ερ., δόμον* δν με κελεύεις τ/28. 48; L d 0145; -ερ φίλε π222, ψ\24, ω511; -ερ Φ512, h.8,4 U*] ώς εϊ τε-ήρ ρ 111 [νί] μήτηρ τε -ήρ τε 6224, 6550 lc shape [-«]: [iw] -ρός έμοΐο -ήρ ΞΙ 18, τ 180; -ρός έμου / έοΰ / έοϊο /83, <256, ν173 / 6714 / <177; -ρός άποιχομένοιο τ19; -ρός έρισθεν<έ> ος Hes.fr.204,123; -ρός γ\6, ε395; -ρί τε σφ Γ50, (9283, h.Ven. 134; -ρί (τ9) έμφ (καί) *£278, /209, σ140; ^-ρι φίλφ. και μητρί Ξ502, <51; L d Α441. 578, £196, 0594, <67; -ρί Cypr.fr.7,5 p.38 Dav. Μ (αύτίκα) -ρός έοΐο (φέρων) Β662, Hes. fr. 43a,56; (ένθα) δέ ^-ρος έμοΐο. <308, ο417; L u φέρων h.Cer.415; Γένθα δέ / δώμα- τ«Ί -ρός έμού <293. 299; δέ -ρός h.Cer. 171; -ρ< φίλφ Α98; -ρί τ’ έμφ και μητέρι h.Ven. 138; δέ σε -ρί Hes.fr.323 [-«] σεο / έτι -ρός ένι μεγάροισιν ακόυσα* Α396, Φ4Ί5; δή / κεν τοΰ / ού -ρός Λ 142, Τ322, π 149, τ/3; σου / σφοδ -ρός 0504, /7271 / >4 534; ως έφατ9*, ούδ9 / οί δ9 / τφ δ9 άρα -ρός 0236 = Π6Ί6 / 0 265 / 507 = δ 113; πρός / na- ρά -ρός έρισθενέος Τ355, 6289; τοίου γάρ ,και -ρόςΛ 6 206, σ!26; L , Λ67, Th. 164, h.Cer. 155; ποτέ -ρός 6564, Hes. fr. 204,120; δέ -ρός έφέζετο (cf. 0100+) Φ506; -ρός άποιχομένοιο «135 = /77; ές -ρός /M95; αύτίκα -ρός κΐΐΐ = ο424; (μοι) -ρός Αμύντορος / άμύμονος /448, η 29; -ρός Φ36, δ 118, φ 117, Th. 262; (μοι) και / ποτέ -ρι φίλα φρονέων* Δ 219, £116; (σπείσης*) ^Διι -ρί. καί (αλ- λοις άθανάτοισι) Ζ259 = 7V818mede’, 0287; πάρ L u ηαθ^ έζετο/ομένη 0100, Op.259; L j /4 23 = 0460, Hes.fr.5,2, fr. 145,2; και -ρί καί άλλοισι Ν454; ρα ν-ρ< φίλφ. Ν644; παρά L d καί μητέρι κ8; παρά -ρί (κελαινεφεΐ) Φ520, inc. auct.fr. PSI 1386,32; έμοί καί -ρί κελ\αινεφέί\ h.Cer.396; φ -ρί ν265; -ρί άναξ Hes.fr. 195,7; -ρί Κ285, <41^ Hes. Th. 896, fr. 141,6 [1^] -ρί φίλφ /7143 s Τ390 R J ον -ρός Α404; δ’ ίπποισιν έκέκλετο ^ρός έοΐο. Τ399, Ψ402\ L , Ξ11, «£360, υ289, Th.472, h.Ap.8, Theb.fr.2,5 p-22 Dav.; (παρά) -ρός έμοΐο «413, <290, υ339; παρά -ρός άνακτος h. 26,3; ό δ’ έβη ^μετά -ρός άκουήν. 6701 - <179; φίλου L u ρ43; -ρός άκουήν /?308; φίλου ... Ό°ς Ύ5Ο5; ές -ρός Χ492; μελεδήματα / νοήματα -ρός ο8, <μ30; δέ τε -ρός β2Π; -ρός ΕΊ34 - 0 385, £197, 61U 317, h.26,5, Pan.fr. 16,4 p. 123 Dav.; παρά -ρί γέροντι « Σ36, Ρ324; απενάσσατο -ρί χολωθείς £629, ο 254; & ΓΔιί / σφ / φ9 -ρί μάχοιτο* Ε362 - 457 / 0 420 / 406;
λον* ^Διί -ρί. γένοιτο* η3\6, <440 - ο 341; L , μ 63; <pty δέ σε -ρί 0371; φίλη καί -ρί άνακτι Th.932; -ρί ^276, Th.53 Id [±χ] καί ^δώματα -ρός. Σ141, Sc.471, h.6,13; φίλου* / έμου πρός L , τ458, h.Cer. 107. 180 / ο459; ηρόζ u j 6657, h.Cer. 160; L u <296, <319, Hes.Th.40, fr.45,5 (δώμα]τα -ρός), fr. 129,25; φίλου r6’ άπό / δια' μήδεα -θόζ ΤΠι.180. 398; τέ έ -ρός α321; -ρός X5QQ, β33Ί, 6672, (έπ)ευξάμενος* ^Διί -ρί. Γ35Ο « £46, /7253, £498, ν51ί (’A^vjy) καί / ταί L , 0637, Π92, ω518 / Th.36; Άθή*1
1040


πατήρ
L , π 260; L d /7227, TU, Φ83, Th.580, h.Ap.307, II. Parv.fr.6,3 p.55 Dav.; (φίλω) έπεπείδετο / έπεμήδετο -ρί τ14 = χ 108 = 393 / 5437; δέ -ρί χ367;Γούδέ τι / έτΓ -ρών 5687, 5245 le shape [-ί]: [-^] ού / οί -ρός Hes. fr.33a,21 (ο[ύ]), fr.54a,1 (π[ατρός) / β 52 [-2] (μοι) -ρός τε / γε Ζ446, λ 174 / Th. 165. 171; (φίλου / κεν) -ρός και μητέρος Τ422, 72466, £140, ο 432, σ267; κεν / τού / σου / προς -ρός a2S7 s /?218 / 134 / ρ 106 / ν324; -ρός 0641, β 14, ψ/98, ω216, h.Merc.274 [-1] (λάμφ* ως τε) στεροπή / άστεροπή ^-ρός Διός (αίγιόχοιο)Δ ΑΠ54, Λ 66 / Sc.322; (κεφαλής / ύπό βροντής / ύπό πληγής) L u Bl46, h.Cer.364, /760, Ύ221, h.Ven.27, TV796, 3414; (νόστον) πευσόμενον* -ρός Γφίλου / δήν1 ^οίχομένοιο^ «94 = /7360 / 215 = 264, «281, ο270; -ρός φίλου Ζ468; -ρός ... έρχομένοιο / L u «408, 5164; (φίλων) -ρός και μητρός / μητέρα £287, Hes.fr.26,17 (π[ατρός καί μητ]ερα)\ -ρός Ζ4Ί. 479, «276 [_5] -ρός τε ΦΊ% If shape U-]: [1-1 δ\ (έξ) άγα- δού/οΐο 3113, <ρ335 / Φ109; L έν μεγάροισι Ζ428 (cf. Α396+ in R«]); -ρός 7463, ο348 R-] -ρός σοϊο 72486 2 trisyll. shape [w-]: [---] καί -έρι/έρων 7237, 594; (ές) -έρος/έρα Κρονίδαο / Κρονίωνα h.Cer.408, h.Merc.323; -έρων 0 197 [<>--] (έόν) -έρα προσ(νΚ) λ 451, υ385, /355; έμόν -έρα £639; καί -έρα δν Sc.59; κεκλομένη -έρα Κρο- νίδην h.Cer.21; -έρι/έρα/έρων/έρας £156 / Cypr.fr.25 p.43 Dav. / 21405, Ζ209, Vit.ρ.20,7 / 21410 L^±] φίλον -έρα ζΔ 354; -έρα κλυτόν £36; (κεκλομένης) -έρα Κρόνον/ ίδην Th.73, h.Cer.27; -έρα δν Hes.fr.43a,69; -έρων «>508 [—2] -έρα κλυτόν «300 = γ 198 = 308; φίλον -έρα προσ(νΚ) £56 [---] καί -έρι /39; ές -έρος λ 501; -έρα ω411 3 unclear: Hes.fr.26,34 (παρά πα[τρ prob. [2^]),
Phor.fr. 1 ρ. 153 Dav. (prob. kv£], if form -έρα also in verse)
L ’P.J.T. Beckmann, D. Gebet bei Hom., Diss. Würzburg 1932, 34f.; 2Calhoun, TAPhA 66, 1935, 1-17; 3M.P. Nilsson, Opuscula selecta, Lund 1952, II 71 Off. (esp. 715—17); 4Gates, Kinship Terminology 5—7 (w. Ciantelli, Studi e saggi linguisti- ci 12, 1972, 288-91); 5C. Moulton, Similes in the Hom. Poems, Göttingen 1977, 106. 128f. 141—5; 6Szemerenyi, Kinship Terminology 6f.; 7id., Scripta minora III 1455f.; 8Strunk (= Ζευς L14); ’Schwyzer, Kl. Sehr. 149; 10Stevenson, CQ 42, 1992, 421—36 (esp. 424 [where, however, what is said of ξεΐνε -ερ is a shambles of error]. 432 f. [but Zeus not 'king’ from the beginning, but first in Hes.])
B father, in lit., biological sense ('male parent’: Ila, III) and metaph. (from generative funct. h. 8,4; otherwise from pa- ternal status, röle in family, normal relationship to other family members: 11 b, II2); forefathers (12); of men (II. 2) and gods (Zeus II; other gods II); freq. w. poss. adj. (έμός*, σος*, τεός, έοΰ*, ού*, ήμετέροιο*, ύμετέρου*, σφοΰ* [Α 534, ω411], σφέτερον [Ορ. 2]), w. gen. of pers. pron. «467 (μευ), h.Merc.378 (έμεΐο); w. gen. of PN of offspring: Τηλεμάχοιο B26Q, Δ354, cf. o348 μητρός Όδυσσήος 1 -ρός so metaph. h.8,4 Νίκης -ερ, cf. -ήρ άνδρών τε δεών τε et sim. in II2; in appos., prec. (Θ283, 7252. 448, JC285, Ύ420, ¥Ί44. 278, 72 37, ß52. 71+, y83, £299, 5564, /412, «413, π42, rl80, ω334, Th.73. 207, Sc.59; cf. II.Pers.fr. 1,1 p.63 Dav.) or foll. (3118, /122, π 194, τ180. 395, ω411, Hes. fr.33a,21; cf. £639 βίην Ήρακληείην ... έμόν -έρα) ΡΝ of f., see also II below introd. Epith.: see introds. to II and II. — Wdfld.: αττα, γονεύς, πάππα, τοκεύς I of men and (in II) gods apart from Zeus (see II) 1 father Epith.: φίλος* 16‘, 19°, Th. 180. 398 (of which 4354, 14° of Od., 4 Pel., 3’ Priam, 3‘ Hector, 2H gods), ^έσδλόςΛ 7° of Od. (incl. -ήρ έμός L j Όδυσσεύς βΊ\*), r395 Autol., I//360 Laertes, Sc. 11 Electryon, άγαδός* 3113 Tyd., Φ109 Pel., ¥^608 Nestor, φ335 (Deucalion), (δνομα) κλυτός* α300+ Ag., h.Ven.IIP 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατήρ
Otreus; otherwise a variety of adjs. each occurring once (or in vv. iterati) of particular indivs.: άγαυού /7308 (Od.), άγήνορος h.Cer. 155 (Celeus), άμύμονος η 29 (alleged f. of disguised Ath.), άντίδεον «90 (Od.), άφνειού Ζ4Ί (f. of Adrastus), δαί- φρονος £256 (Alcin.), μέγα δυναμένοιο α276 (Icarius), πολύ χείρονος 0641 (Copreus), τοίου σ126 (Nisus; cf. Vit. ρ.20,7 in 12); of gods: άδανάτοιο Th.262 (Nereus), άτασδά- λου Th. 164 (LUramiSj), δυσωνύμου Th. 171 (L J; n. also άνακτι Th. 932 (Pos.), γέροντι A358* (Nereus), £324 (Anch.), cf. ξεΐνε 7° in 11 b la lit., biological sense; -ρός -ήρ — 'grandfather’ 3118 (II aaaa), rl80 (Ilaabb), -έρ(α)
μητρός ω334; often assoc. w. mother (see M) and/or sometimes w. others (e.g. κασίγνητοι, εταίροι of son) in various connections set out here below: relationship between f. and children (e.g. Pel.-Ach., Priam—Hector, Hector-Astyanax, Laertes—Od., Od.—Tel., Alcin.—Naus.; child in quest. usu. son; for daughter see A98, 7561, 7V430, 72770, £30 [and Naus.-episode in gener.], η 29, «432, Hes. Th. 262. 398. 472, fr.43a,69, h.Cer. 155, h.Ven. 111+, c.Naup.fr. 1,2 p. 146 Dav., also passages relating to marriage of d. [here below]; see also s.v. δυγάτηρ B4; children in gener. /?47+, £395) normally characterized by affection, community of interest, mutual (de- pending on age et sim.) support and protection (affection and self-interest often [so e.g. where potential protector absent] not readily separable): affection(ate concem) of f. for child expressed or specially implied 7481, Λ 751 (Pos.), 7V430, T408, Ύ239, ρ397, also Z471, X500; f. misses absent son / rejoices at his retum 7322L, <£144, μ/360, ω28Ο / A 450, π 17, ρΐΐΐ, τ462; typical f. is ήπιος 7277O+; mouming dead son £156, 7V658, 3502, Ύ4Ο8, Ψ222 (cf. Λ 452, ω293); f. τρέφει* son (9 283 (bastard s.), Λ420 (4- έτικτε), λ 67, £140; giving name to child 7561, 1367, Th.2O7, c. Naup.fr. 1,2 p.146 Dav.; f. gives son (daughter Th. 398) advice 7252, Ψ304, «308, Th. 398 (Ocean); supporting son in evildoing (άτάσδαλα) σ!40; would avenge injury to / death of son /529 (Pos.; n. gener, supposit. that Pos. would help Polyphemus: /412. 519) / v265ff.; ransoming (body of) son (daughter A98) A98, Z49+, Ύ341, 72594; would arrange son’s funeral u307; weapons etc. pass from f. to son 4 219 (φάρμακα), P196f., T39Q*, Ψ273 (immortal horses) — in context of (re)marriage et sim.: pa- rents’ wish that unwed daughter avoid Company of men £287; rape is άπό -ρός Hes. fr. 43a,56; parents give d. in marriage T291, cf. Hes.fr.26,34; would provide marriage-gifts (see further s.v. έδνα) for d. h.Ven. 138; f. gives servants to d. on marriage δ 736, ^228: would punish grandson (Tel.) for sending widowed d. (Pen.) away /M34 (Lsee S. West, Odyssey ond ß 132ff.); would bid widowed d. (Pen.) marry a particular suitor (L j «275—8, ß54) ß52. 114, ol6; would see to remar- riage of d. «276, /M95; widowed d. dies in f.’s house Z428; son as suitor relies on f.’s wealth υ 289, will introduce prospective bride to f. and family for approval h.Ven. 134: f. would at- tend to son’s wedding t>307 — affectionate concem of son (daughter Hes. fr. 43a,69) for aged f. 72504. 507. 511, σ267, ü>319, Hes. fr. 43a,69; son uses epith. φίλος* of f. 7422, π222, ψ\24, ω511; son appealed to in name of f. 72466. 486. 504, λ 67; sadness / joy of son (d. o432) in context of separat. / reunion et sim. 7422, Φ78, £140, o432, so Od.-Laertes λ 174, o348 / ^360, o>236, Tel.-Od. e.g. (see further 11 aaaa ad init.) α321, ß46, δ 113 f., π 149 / λ 451, π214; children re- joice at f.’s recovery from sickness £395; sorrow, mouming at death of f. Z413 (d. feels loss of parents), 7322, cf. 6224; son (d. Th. 472) taking side of, protecting, avenging f. 72 371, «300+, λ 501 (cf. 72486 [488 ff.]), v265, Th. 472, cf. Cypr. fr. 25 p.43 Dav.; son may suffer vengeange for deeds of f. Λ 142, 72 739; speaks respectfully of f. £639, K285, 3113, Φ109, 1041
1042


πατήρ
0413, τ180 (cf. φ 335), ψ360, Tel. of Od. 046. 71+, /83, ο 90, d. of f. f 256. 299 (for ideal d.-f. relationship see in gener. ζ: Naus.-Alcin.), η29, h.Cer. 155, h.Ven. 111 + ; son gives f.’s name in introducing himself Ώ397, o267, <u270, τ180 (fuller genealogy), so d. h.Ven. 111 + ; patronymic is honorific as ad- dress Ä768; prowess of son means glory for f. Z446, Θ283 (ba- stard s.) (cf. warrior’s Obligation not to bring shame on forefa- thers: Z209, ω5Ο8 in 12); d.’s reputation a joy to parents £30 (cf. 154); grown son obeys f., plays subordinate role Ώ265, rl4, υ385, <p21, y/44. 124, cf. Hes. fr. 323; son’s intercession heeded by f. /355; son (d. Th. 262) may take after / be as good as / better than / worse than f. in some respect 0271, <5206, 0126, Th. 262 (cf. Vit. p. 20,7: forefathers [12]) / 0276 (few sons like f.), £177 / A404 (Briareus than Pos.), /1405. 410, Z479, 0641, 0277 (few sons better) / 0277 (most sons worse) — exceptionally the relationship between f. and son may be one of animosity, conflict (tragic error A273 [Oedipus]): £629, /448. 453. 463, ο 254, Theb.fr.2,5 p.22 Dav., cf. Op. 182 (fs. and sons of iron race not όμοίιοι; see West ad 1.); gods Th.73. 164. 165. 171. 180. 207. 502. 617; cf. daughter-f. <5437 (Eidothea-Proteus), Sc. 11 (Alcmena-Electryon) laa ref. to particular indiv(s). laaaa ref. (in terms of what is presented as reality in EGrE) to real pers. and real patemity (here refs. to same indiv. [Od., Pel., etc.] grouped together): £260 μηδ' έτι ^Τηλεμάχοιο^ -ηρ κεκλημένος εϊην Δ 354 (Od.: „δψεαι) L u ^φίλον -έρΛα προμάχοισι μιγέντα 1 Τρώων** π202 (Od.:) „Τηλέμαχ9, οΰ σε έοικε L / ένδον έόντα ' οΰτε τι δαυμάζειν περιώσιον οΰτ9 άγάασδαι** /99 ώκα L 9 είσαφίκανεν s 112 α115 (ήστο γάρ έν μνηστήρσί) όσσόμενος ^-έρ9 έσδλόν 3 ένι φρεσίν, εΐ ποδεν έλδών * μνηστήρων (σκέδασιν δείη) 046 L u άπώλεσα γ3Ί9 ή (Ath.) τοι και u , έν Άργείοισιν έτίμα π 214 άμφι- χυδεις L d όδύρετο α135 ϊνα μιν (Ath.-Mentes) περί ^-ρός άποιχομένοιοj εροιτο s γΊΊ τ19 τά (sc. έντεα) μοι κατά οίκον άκηδέα καπνός άμέρδει ' L , α281 έρχεο ^πευσόμε- νος -ρός δήν οίχομένοιοΛ s ο 270 0215 νόστον L , s 264 = α94,η (-ρός φίλου) s 0360 α195 μιν έφαντ9 έπιδήμιον είναι, 1 σον -έρ9 287 εί μεν κεν -ρός βίοτον και νόστον άκούσης, ' ή τ9 αν (ετι τλαίης ένιαυτόν) s 0218 α321 (υπεμνησέν [LAth.-MentesJ) έ -ρός ' μάλλον ετ9 ή τό πάροι- δεν 408 ήέ τιν9 άγγελίην -ρός φέρει (L J έρχομένοιο, ' ή
413 νόστος άπώλετο -ρός έμοΐο υ339 (ού μά Ζην9) καί άλγεα -ρός έμοΐο (οΰ τι διατρίβω μητρός γάμον) 014 έζετο 5’ έν -ρός δώκφ 71 (μ9 οίον έάσατε πένδεϊ) τεί- ρεσδ9, εί μή πού τι -ήρ έμός έσδλός Όδυσσεύς (κάκ9 έρε- ξεν 9Αχαιούς) - /98« = <5328 π 194 ού σύ γ9 Όδυσσεύς έσσι ςήρ^έμός, /495 κικλήσκει σε (Eurycl.) L , 0131 -ήρ δ9 έμός άλλοδι γαίης, ’ ζώει δ f ή τέδνηκε 271 εί δή τοι σου -ρός ένέστακται μένος ήυ ρ!06 ούδέ μοι (Pen.)
' πριν έλδεΐν μνηστήρας ... ές τόδε δώμα, ' νόστον σου -ρος σάφα είπέμεν, εϊ που άκουσας 0308 ϊνα δασσον ϊκηαι ' ές Πύλον μετ9 άγαυοϋ ^-ρός άκουήνΔ 5701 έβη μετά u' ές Πύλον (ήδ9 ές Λακεδαίμονα) - cl9 - £179« ρ43 (φχεο νηί Πύλονδε) φίλου μετά L , 0337 δάλαμον κατεβήσατο -ρος, y 16 πόντον έπέπλως, δφρα πύδηαι ' -ρός (δν τινα πότμον έπέσπεν) 83 -ρός έμοΰ κλέος εύρύ μετέρχομαι (διού Οδυσσήος) 122 πολλόν ένίκα δΐος Οδυσσευς παντοιοισι δολοισι, ^-ήρ τεός# εί έτεόν γε 1 κείνου έκγονός έσσι π 188 L u είμι, τοΰ εϊνεκα σύ στεναχίζων ' πάσχεις άλγεα πολλά /209 οΰ μοι τοιοΰτον επέκλωσαν δεοί δλβον, ' -ρί τ9 έμφ και έμοί δ 113. 114 τφ δ9 άρα -ρός ύφ9 ίμερον ωρσε (Men.) γόοιο. ' δάκρυ δ9 άπό βλεφάρων χαμάδις βάλε -ρός άκούσας 118 (μερμήριξε) ήέ μιν αυτόν -ρός έάσειε μνησδήναι 317 ήλυδον εϊ τινά μοι κληηδονα -ρος ενισποις 672 (Antin. to suitors:) „ώς άν έπι- 1043
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατήρ
σμυγερώς ναυτίλλεται εϊνεκα -ρός** 714 αύτοϋ δυμός έφωρμήδη ιμεν ές Πύλον, δφρα πύδηται -ρός έοΰ ή νόστον ή δν τινα πότμον έπέσπεν λ 450. 451 τόν γε -ήρ φίλος δψεται έλδών, ' και κείνος -έρα προσπτύξεται, ή δέμις έστίν υ385 -έρα προσεδέρκετο, δέγμένος αίεί. 1 όππότε δή μνηστήρσιν (χεΐρας έφήσει) /355 έόν -έρα προσεφώνεεν έγγύς έόντα (bidding him spare herald) £177 (καί μιν έφην έσσεσδαι) οΰ τι χερείω ' -ρός έοΐο φίλοιο, δέμας και είδος ο 8 νύκτα δΓ άμβροσίην μελεδήματα -ρός έγειρεν (obj. Tel.) 90 -έρ9 άντίδεον διζήμενος 267 έξ Ίδάκης γένος είμί, -ήρ δέ μοί έστιν L ΌδυσσεύςJf ' εϊ ποτ9 έην π42 τώ δ9 έδρης έπιόντι -ήρ ύπόειξεν L u 149 εί γάρ πως εϊη αύτάγρετα πάντα βροτοΐσι, ' πρώτον κεν τοΰ -ρός έλοίμεδα νόστιμον ήμαρ 222 (ποίη) ^-ερ φίλεΔ, νηί σε ναΰται ' ήγαγον εις Ί- δάκην; ψ\24 αύτός ταΰτά γε λεΰσσε, L ω511 δψεαι ... L j (οΰ τι καταισχύνοντα [Tel.] τεον γένος) π 241 ^ώ -ερ,Λ ήτοι σεΐο μέγα κλέος αίέν άκουον 309 L d ήτοι έμόν δυμόν και έπειτά γ9, οϊω, 1 γνώσεαι τ36 L u ή μέγα δαΰμα τόδ9 όφδαλμοΐσιν όρώμαι /101 L u ήδη τοι σάκος οισω καί δύο δοΰρε 154 L u αύτός έγώ τόδε γ9 ήμβροτον π221 εί μή Τηλέμαχος προσεφώνεεν δν -έρ9 αίψα = τ35 π 192 ού πω έπείδετο δν -έρ9 είναι 477 (μείδησεν) ές -έρ9 όφδαλμοΐσιν ίδών τ\4 ως φάτο, Τηλέμαχος δέ φίλφ έπεπείδετο -ρί = /108 = 393 r 17 (Tel. to Eurycl.:) „μοι έρυξον ένί μεγάροισι γυναίκας, ' δφρα κεν ές δάλαμον κα- ταδείομαι έντεα -ρός** φ\\Ί κατόπισδε λιποίμην ' οίός τ9 ήδη -ρός άέδλια κάλ9 άνελέσδαι /216 όππότε κεν τούτους κτέωμεν (suitors), -έρ9 ήδέ καί υιόν 367 (Medon to Tel.) ,,σύ δ9 ϊσχεο, είπέ δέ -ρί* ' μή με (δηλήσεται όξέϊ χαλκφ**) ψ30 σαοφροσύνησι νοήματα -ρός έκευδεν 44 τόν -ήρ προέηκε καλέσσαι (obj. Eurycl.) 98 τίφδ9 οΰτω -ρός νοσφίζεαι (Pen.) ...; — Od. and Nestor: 594 (Men. to Tel. and Peisistr., of whose identity he is not yet aware:) „καί ^-έρωνΛ τάδε μέλλετ9 άκουέμεν, οϊ τινες ΰμιν 1 είσιν** ο 197 „ξεΐνοι εύχόμεδ9 είναι 1 έκ L d φιλότητος** — Laertes as f. of Od.: 5550 (Alcin. to Od., of whose identity he is not yet aware:) „εϊπ9 δνομ9, δττι σε κεΐδι κάλεον μήτηρ τε -ήρ τε, ' άλλοι δ9 ...** Λ67 (σε τών δπιδεν γουνάζομαι [shade of Elpenor]) πρός τ9 άλόχου καί -ρός, δ σ9 έτρεφε τυτδόν έόντα 174 είπέ (Lshade of Anticleiaj) δέ μοι -ρός τε καί υίέος (ή έτι πάρ κείνοισιν έμόν γέρας) 187 (L /) „-ήρ δε σός αύτόδι μίμνει ' άγρφ** ο 348 (ειπ9 άγε μοι περί μητρός Όδυσσήος) -ρός δ9α δν κατέλειπεν ίων έπί γήραος ούδφ π 119 μοΰνον δ9 αύτ9 Όδυσήα -ήρ τέκεν σ267 (Od., de- parting for Troy, to Pen.:) ,,μεμνήσδαι -ρός καί μητέρος έν μεγάροισιν 1 ώς νΰν, ή έτι μάλλον** τ462 τφ μέν ρα -ήδ και μητηρ ' χαΐρον νοστήσαντι (from house of Autol.) ^21 πρό γάρ ήκε (obj. Od.) -ήρ άλλοι τε γέροντες ψ36Ο αγρόν απειμι 1 όψόμενος -έρ9 έσδλόν, δ μοι πυκινώς άκά- χηται ω226 τόν δ9 οίον -έρ9 εύρεν ... έν άλωή 236 (μερ μήριξε) κύσσαι καί περιφΰναι έόν -έρ9 ήδέ έκαστα ' είπεΐν 270 (Od. lying to Laertes:) „έφασκε (a guest) 1 Λαέρτην Άρ- κεισιάδην -έρ9 έμμεναι αύτφ (έσδλόν ν.1.)“ 280 τόν δ9 ήμεί· βετ9 -ήρ κατά δάκρυον εϊβων 293 (Laertes:) „ούδέ έ


πατήρ
φίλφΔ και μητρί 67 (αϊδετο) γάμον έξονομήναι 1 L / ό δέ πάντα νόει 56 μάλ" άγχι στάσα φίλον -έρα προσέειπε 154 (Od. to Naus., of whose identitiy he is not yet aware:) „τρις μάκαρες μέν σοί γε -ήρ και πότνια μήτηρ, ’ τρις μά- καρες δέ κασίγνητοΓ 256 σε (Od.) πέμψω ' -ρός έμού ("Αλκινόου ν.1.) προς δώμα δάίφρονος 299 έρέεσδαι 1 ^δώματα -ρόςΔ εμού μεγαλήτορος Άλκινόοιο 296 (μεΐναι χρόνον, εις δ κεν) ίκώμεδα L Δ 293 ένδα δέ -ρός εμού τέμενος a 308,Π 290 έμέδεν ξυνίει έπος, δφρα τάχιστα ' πομπής και νόστοιο τύχης παρά -ρός έμοΐο η 3 ού -ρός
δώμαδ" ικανέ — Nausithoos, f. of Alcin.: i?564 τόδ" ώς ποτέ -ρός έγών είπόντος ακόυσα ' Ναυσιδόου ν173 με παλαίφατα δέσφαδ" ίκάνει 1 -ρός έμού — Icar., f. of Pen.: «276 εϊ οί δυμός έφορμάται ^γαμέεσδαιΔ, ' άψ ϊτω ές μέγαρον -ρός μέγα δυναμένοιο /7114 άνωχδι (Tel.) δέ μιν L 1 τφ δτεφ τε -ήρ κέλεται και άνδάνει αύτή ο 16 -ήρ τε κα- σίγνητοί τε κέλονται (obj. Pen.) ' Εύρυμάχφ γήμασδαι β52 -ρός μέν ές οίκον άπερρίγασι (suitors) ^νέεσδαι Δ ' Ίκαρίου 195 μητέρα ήν ές -ρός άνωγέτω άπο^ j 134 έκ γάρ του -ρός κακά πείσομαι (Tel., if he sends Pen. away) <5736 δμώ" έμόν (sc. Dolius), δν μοι δώκε -ήρ έτι δεύρο κιούση = ^228medex — Autol., f. of Anticleia, of his sons (τ458): τ395 Παρνησόνδ" έλδόντα (Od.) μετ" Αύτόλυκόν τε και υίας, * μητρός έής -έρ" έσδλόν 458 ΐκοντο (sons of Autol.) φίλου προς δώματα -ρός ω334 (σύ δέ με προϊεις και) μήτηρ ' ές -έρ" Αύτόλυκόν μητρός φίλον — Ctesius, f. of Eum.: £140 (ού γάρ έτ" άλλον ' ήπιον ωδε άνακτα κιχήσο- μαι) ούδ" εϊ κεν -ρός καί μητέρος αύτις ϊκωμαι 1 οίκον, οδι πρώτον γενόμην καί μ" έτρεφον αύτοί ο385 ή ένι ναιετάασκε -ήρ καί ... μήτηρ 413 τήσιν (cities) δ" άμφοτέ- ρησι ~VQ Φ°ς έμβασίλευε, ' Κτήσιος "Ορμενίδης 417 έσκε δέ -ρός έμοϊο γυνή Φοίνισσ" ένί οϊκφ 424 -ρός έπέφραδεν (Phoenician maid-servant) δώ 459 ήλυδ" άνήρ πολύϊδρις έμού προς δώματα -ρός 467 άνδρών δαιτυμόνων, οϊ μευ -έρ" άμφεπένοντο — Ag., f. of Or.: «300 Αϊγισδον δς οί -έρα κλυτόν έκτα « χ198 = 308 (ν. hic om. quidam) — Nestor, f. of Thrasym. / of Antil. / of Peisistr.: SI 1 έχ" άσπίδα soiOj / Ψ402 ϊπποισιν έκέκλετο L d 304 -ήρ δέ οί άγχι παραστάς ' μυδεΐτ" εις άγαδά φρονέων 608 σύ γάρ δή πόλλ" έπαδες καί πόλλ" έμόγησας, ' σός τε -ήρ άγαδός καί άδελφεός εϊνεκ" έμεΐο (Men.) / /39 (άμφο-
τέρων [Ath.-Mentor and Tel.] έλε χεΐρα καί ιδρυσεν παρά δαιτί) πάρ τε κασιγνήτφ Θρασυμήδεϊ καί -έρι φ δ 206 τοίου γάρ καί -ρός, δ καί πεπνυμένα βάζεις — Pel., f. of Ach.: A 396 (πολλάκι) σεο (Thetis) -ρός ένί μεγάροισιν ακόυσα (Ach.) ' εύχομένης 1252 σοί γε -ήρ έπετέλλετο ^ΠηλεύςΔ ' ήματι τφ δτε Π33 ούκ αρα σοί γε -ήρ ήν ίππότα L Λ, ' ούδέ Θέτις μήτηρ · γλαυκή δέ σ" έτικτε θάλασσα ¥Ί44 Σπερχεί", άλλως σοί γε -ήρ ήρήσατο L u 77143 μιν οιος έπίστατο πήλαι "Αχιλλεύς, ' Πηλιάδα μελίην, τήν σρί φίλφΛ πόρε Χείρων (ν. om. Η)~ s Τ390 £196 (τεύχεα, ά οι δεοί) L u έπορον' ό δ" άρα φ παιδί δπασσε 197 ούχ υιός έν έντεσι -ρός έγήρα Τ322 ού ... τι κακώτερον άλλο πάδοιμι, 1 ούδ" εϊ κεν τού -ρός άποφδιμένοιο πυδοίμην 399 ϊπποισιν έκέκλετο ^-ρός έοϊοΔ *Ρ360 (παρά δέ σκοπόν είσεν) Φοίνικα, όπάονα L 4 Τ422 οίδα καί αύτός δ μοι μόρος ένδάδ" όλέσδαι, ' νόσφι φίλου καί μητέρος, 72466 (Hermes to Priam:) „μιν ύπέρ L j (λίσσεο καί τέκεος") Φ109 -ρός δ" εϊμ" άγαδοΐο, δεά δέ με γείνατο μήτηρ Ύ420 (Priam:) „καί δέ νυ τφ γε -ήρ τοιόσδε τέτυκται, ' Πηλεύς" Ψ2Ί8 Ποσειδάων δ" έπορ" αύτούς (horses) ' -ρί έμφ Πηλήΐ, ό δ" αυτ" έμοί έγγυάλιξεν 72486 μνήσαι -ρός σοΐο 1 τηλίκου ώς περ έγών (Priam), όλοφ έπί γήραος ούδφ 504 (αύτόν) έλέησον_' μνησάμενος σου -ρός 507 τφ δ" -ρός ύφ" ίμερον ώρσε (Priam) γόοιο 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατήρ
511 κλαΐεν έόν -έρ", άλλοτε δ" αύτε Πάτροκλον Λ 501 (shade of Ach.:) ,,εί τοιόσδ" έλδοιμι μίνυνδά περ ές -έρος δώ (1 would punish those who treat him badly“) — Priam, f. of various children (5x Hector): Γ50 (γυναΐκ" άνήγες [Paris]) -ρί τε σφ μέγα πήμα πόληϊ τε Ζ446 άρνύμενος (Hector) -ρός τε μέγα κλέος ήδ" έμόν αύτού 7V454 σοί (Deiph.) τε κακόν καί -ρί καί άλλοισι Τρώεσσιν Υ408 τόν (Polydorus) δ" ου τι -ήρ εϊασκε μάχεσδαι, ' οϋνεκά οί μετά παισι νεώ- τατος έσκε γόνοιο, ' καί οί φίλτατος έσκε Φ36 τόν (Lycaon) ρά ποτ" αύτός (Ach.) ' ήγε λαβών έκ -ρός άλωής 78 μ" (Lycaon) έπέρασσας (Ach.) άνευδεν άγων -ρός τε φίλων τε 1 Αήμνον ές ήγαδέην Ύ341 (dying Hector to Ach.:) „δώρα τά τοι δώσουσι -ήρ καί μήτηρ" 408 φμωξεν δ" έλεεινά -ήρ φίλος 72 37 (Ap. to gods:) ,,τόν (Hector) νύν ούκ έτλητε νέκυν περ έόντα σαώσαι, ' ή τ" άλόχφ ίδέειν καί μητέρι καί τέκεϊ φ 1 καί -έρι Πριάμφ λαοΐσί τε (who would hold formal rites for him“) 161 παΐδες μέν -έρ" άμφί καδήμενοι (δάκρυσιν εϊματ" έφυρον) 265 -ρός ύποδδείσαντες όμοκλήν ' έκ μέν άμαξαν άειραν 594 ('Εκτορα) έλυσα ' -ρί φίλφ 700 Πέργαμον είσαναβασα φίλον -έρ" είσενόησεν (Cassandra) — Hector, f. of Astyanax: Z468 (άψ ό πάϊς προς κόλπον) τιδήνης ' έκλίνδη ίάχων, -ρός ^φίλουΔ δψιν άτυχδείς Χ505 νύν δ" άν πολλά πάδησι, L j άπό -ρός άμαρτών Ζ471 έκ δ" έγέλασσε -ήρ τε φίλος καί μήτηρ 479 (Hector:) „καί ποτέ τις εϊποι (ειπησι ν.1.) -ρός δ" ο γε πολλόν άμείνων"' έκ πολέμου ανιόντα" Ύ500 πρίν μέν έού έπί γούνασι -ρός ' μυελόν οίον έδεσκε καί οίών πίονα δήμον 72739 ού μείλιχος έσκε -ήρ τεός έν δαί — Tyd., f. of Diom.: £116 εϊ ποτέ μοι (Diom.) καί -ρί φίλα φρονέουσα παρέστης (Ath. έν πολέμφ) Κ285 σπεΐό (Ath.) μοι (Diom.), ώς δτε -ρί άμ" έσπεο Τυδέϊ δίφ ' ές Θήβας SI 13 -ρός δ" έξ άγαδού καί έγώ γένος εύχομαι είναι 118 τρίτατος δ" ήν ίππότα Οίνεύς, ' -ρός έμοΐο -ήρ (see below) (ν. om. V) 119 -ήρ <5’ έμός "Αργεί νάσδη — Tyd. and Capaneus: Α405 ημείς τοι -έρων μέγ" άμείνονες εύχόμεδ" (Sthen. and Diom.) είναι 410 τώ μή μοι -έρας ποδ" όμοίη ένδεο τιμή — Eetion, f. of Androm.: Z413 ούδέ μοί έστι -ήρ καί μήτηρ 414 -έρ" άμόν (άμόν, έμόν vv.ll.) άπέ- κτανε... "Αχιλλεύς — Amyntor, f. of Phoenix: 1448 (λίπον Ελλάδα) φεύγων νείκεα -ρός "Αμύντορος "Ορμενίδαο, ' δς μοι παλλακίδος περιχώσατο 453 -ήρ δ" έμός (πολλά κατη- ρατο) 463 (έμοί ούκέτι έρητύετ") δυμός 1 -ρός χωομένοιο κατά μέγαρα στρωφασδαι — f.s of various suitors: <5687 ούδέ τι -ρών ’ ύμετέρων τό πρόσδεν άκούετε (οϊος Όδυσσεύς έσκε) π424 (Pen. to Antin.:) „δεύρο -ήρ τεός ϊκετο φεύγων, ’ δήμον ύποδδείσας" σ126 (Od.-beggar to Am- phin.:) „τοίου γάρ καί -ρός, έπεί κλέος έσδλόν άκουον ' Νΐσον Δουλιχιήα έΰν τ" έμεν άφνειόν τε" u 289 κτεάτεσσι πεποιδώς (LCtesippuSj) -ρός έοΐο (δεσπεσίοισι ν.1.) ' μνά- σκετ" Όδυσσήος (δάμαρτα) 3Q7 κέ τοι (L J άντί γάμοιο -ήρ τάφον άμφεπονεΐτο ' ένδάδε — other humans: Α98 άπό ^-ρί φίλφΛ δόμεναι ... κούρην (sc. Chryseis) 441 (τήν [Chryseis) μέν) Όδυσσεύς ' u j έν χερσί τίδει Β662 -ρός έοΐο φίλον μήτρωα κατέκτα (Tlep.)~ £639 (Tlep.:) „άλλ" οίον τινά φασι βίην Ήρακληείην ’ είναι, έμόν -έρα δρασυ- μέμνονα δυμολέοντα" Ζ4Ί πολλά δ" έν άφνειού -ρός κειμήλια κεΐται 49 τών (sc. κειμηλίων) κέν τοι χαρίσαιτο -ήρ άπερείσι" άποινα,' εϊ κεν έμέ ζωόν πεπύδοιτ" έπί νηυσίν - Λ 134 a Κ38Ο 142 τού -ρός ... τίσετε λώβην Ν644 -ρί φίλφ έπετο πτολεμίξων ' ές Τροίην 658 μετά δέ σφι -ήρ κίε δάκρυα λείβων λ 273 δν -έρ" έξεναρίξας (LOedipuSj) ' γημεν Theb.2,5 p.22 Dav. ώς φράσδη (L ,) παρακείμενα -ρός έοΐο (γέρα) Hes. fr.43a,56 (τήν [LMestraJ μέν ρ" έδάμασσε Ποσειδάων) τήλ" άπό -ρός έοΐο φέρων fr.43a,69 αίν\όμορον -έρα δν πορσαίνεσκεν (u J fr.45,5
1045
1046


πατήρ
πατης
om. F) = Σ’36 Σ141 (L . to sisters: „δΰτε δαλάσσης) κόλπον ' όψόμεναί τε γέρονδ9 άλιον καί δώματα -ρός" Th.262 -ρός έχει (Nemertes) νόον άδανάτοιο — other
4 gods: 5387 ^Eidothea/) „τόν (Proteus) 5έ τ’ έμόν φασίν -έρ9 έμμεναι ήδέ τεκέσδαι" 437 δόλον 5’ έπεμήδετο, (L ,) -ρί (Proteus) κ8 αίεί παρά -ρί φίλφ καί μητέρι (δαίνυνται children of ^eolusj 71 οί δ9 άνεω έγένοντο* -ήρ (L J 5’
8 ήμείβετο Th.73 νικήσας (Zeus) -έρα Κρόνον 398 (ηλδε Στύξ) Οΰλυμπόνδε ' σύν σφοΐσιν παίδεσσι φίλου δια μήδεα -ρός (Oceanus) Sc.59 (εύρε [Her.] έν τεμένει) Απόλλωνος 1 αύτόν (Cycnus) καί -έρα δν Άρη9 laabb
12 f. (alleged f. [+ f.’s f. τ 180] of Speaker [in indir. sp. φ 335; n- peated by interlocutor h.Ven. 146] exc. ς319) in lying tale (cf. v265 in laaaa above): unnamed f. (in 1367 no real ref. to speaker’s actual f.): «264 (Ath.-Mentes to Tel.:) ^~ηρ οι
16 (Od.) δώκεν (sc. poison for arrows) έμός" η 29 (Ath.-maiden to Od.: „δόμον) δείξω, έπεί μοι -ρός άμύμονος έγγύΒι ναίει" ι36Ί (Od. to Polyphemus:) „Ούτιν δέ με κικλήσκουσι 1 μήτηρ ήδέ -ήρ ήδ9 ... έταΐροι" σ140 (Od. to
20 Amphin.: „άτάσδαλ9 έρεξα) -ρί τ9 έμφ πίσυνος καί έμοΐσι κασιγνήτοισι" — pers. identified by name (otherwise known Ύ239) falsely claimed as f.: Ύ239 (Ath.-Deiph. to Hector:) „πολλά -ήρ καί βήτηρ λίσσονδ9 έξείης γουνούμενοι,
24 άμφί δ9 έταΐροι, 1 αύδι μένειν" Ω3Ί\ (LHermes to Priam/) „φίλφ δέ σε -ρί έ'ίσκω" 397 (L .:) „-ήρ δέ μοί (δ9 εμοζ ν.1.) έστι Πολύκτωρ" τ180 bis (Od. to Pen.: „ένδα Μινοζ έννέωρος βασίλευε) -ρός έμοΐο -ήρ, μεγαδύμου Δευκαλίω-
28 νος" φ335 (Pen. to Eurym.:) „-ρός (άνδρός ν.1.) 5’ έξ άγα· δοΰ γένος εύχεται (Od.-beggar) έμμεναι υιός", ref. to τ 180 h.Ven. 111 (LAphr. to Anch./) „γυνή δέ με γείνατο μήτηρ.1 Ότρεύς δ9 έστί -ήρ δνομα κλυτός = 146 138 (L »περ 32 ψαι άγγελον) είπεΐν -ρί τ9 έμφ καί μητέρι" — £319 (θ^ to Eum.: „ήγεν [son of king Pheidon] ές οίκον) δφρ9 &ετ° δώματα -ρός" laß indef., in envisaged scene, generalisat, sim. Ύ492 δευόμενος άνεισι πάϊς (Lorphanj) ές -ροζ
36 έταίρους 498 έρρ9 (L J ούτως* ού σός γε -ήρ μεταδαινυ- ται ήμΐν ΩΊ3Ί (Androm. to Astyanax: „some Gr. will kill you) χωόμενος, φ δή που άδελφεόν έκτανεν 'Έκτωρ ' Π -έρ9 ήέ καί υιόν" β2Ί6. 277 παΰροι παΐδες όμοιοι πατρι πέλονται, 1 οί πλέονες κακίους, παΰροι δέ τε -ρός άρειονζ 5164 άλγε9 έχει -ρός πάϊς οίχομένοιο 1 έν μεγάροις, φ Μ άλλοι άοσσητηρες έωσιν 224 (οΰ κεν) βάλοι (whoever took the drug) κατά δάκρυ παρειών, ' ούδ9 εϊ οί κατατεδναίη μήτηρ τε -ήρ τε, ' ούδ9 εϊ οί προπάροιδεν άδελφεόν ή (υιόν δηϊόφεν) £30 (έκ) τούτων φάτις άνδρώπονζ άναβαίνει ' έσδλή, χαίρουσιν δέ -ήρ καί ... μήτηρ 2X1 λη νεμεσώ) ή τ9 άέκητι φίλων -ρός καί μητρός έόντων άνδράσι μίσγηται πρίν γ9 άμφάδιον γάμον έλδεϊν Ορ. 182 ούδέ -ήρ παίδεσσιν όμοίιος ούδέ τι παΐδες Cypr. fr. 25 ρ.43 Dav. νήπιος δς -έρα κτείνων παΐδας καταλείπει so in sim.: /481 μ9 έφίλησ9, ώς εϊ τε ^-ήρ δν παΐδα. φιλή<ηΐ *
52 μοΰνον τηλύγετον πολλοΐσιν έπί κτεάτεσσι π 17 ώς άε L j φίλα φρονέων άγαπάζη ' έλδόντ9 έξ άπίης γαίηζ κάτφ ένιαυτφ Ψ222 ώς δέ -ήρ ού παιδός οδύρεται όστεα^ καίων, 1 νυμφίου α 308 ταΰτα φίλα φρονέων άγορεύεις, 56 ως τε -ήρ φ παιδί ρ 111 (μ9) έφίλει, ώς εϊ τε -ήρ έόν υιο έλδόντα χρόνιον νέον άλλοδεν Ώ770 έκυρός δέ ν-ήδ ήπιος, αίεί ο 152 έμοιγε L j ήεν β4Ί έν ύμΐν 1 τοίσδεσ&ν βασίλευε (Od.), -ήρ δ9 ως ήεν = 234” = e 12 ρ397 ή
60 καλά -ήρ ως κήδεαι υϊος ε395 ώς 5* δτ9 άν άσπάσιος τος παίδεσσι φανήη ' -ρός, δς έν νούσφ κεϊται heie perh.: Hes.fr.323 χρή δέ σε -ρί < > κτίλον έμμ^01 lb metaph. h.8,4 Νίκης ... -ερ (Ares) — Ζ429 (Androm.
64 to Hector:) „σύ μοί έσσι -ήρ καί ... μήτηρ ' ήδέ κασίγνητοζ’ σύ δέ μοι δαλερός παρακοίτης" — as polite address to old·
δώμα]τα -ρός (possibly belongs to fr.43a,31:^ see M.-W. app.) h.Cer. 107 (έρχόμεναι μεδ9 ύδωρ δφρα^ φέροιεν) φίλα ^πρός δώματα -ρός. = 180~ 160 έπίμεινον,, ϊνα L ,' έλδω- μεν και μητρί (εϊπωμεν τάδε) 155 -ρός αγήνορος ημετέ- ροιο 171 -ρός ϊκοντο δόμον Β629 Δουλίχιόνδ απε~ νάσσατο -ρί χολωδείς = ο 254” Δ 219 τά (sc. φάρμακα) οϊ ποτέ -ρί πόρε Χείρων El56 -έρι δέ γόον καί κήδεα λυγρά ' λεΐπ9 (Diom., killing Xanthus and Thoön) 543 τών ρα -7?ρ μέν έναιεν ... ένί Φηρή Ζ428 -ρος δ9 εν μεγάροισι βάλ9 (obj. Androm.’s mother) Άρτεμις Θ283 βάλλ9 (Teucer) ούτως, αϊ κέν τι φόως Δαναοΐσι γένηαι ' L-pi τε σφ. Τε- λαμώνι, δ σ9 έτρεφε τυτδόν έόντα,' καί σε νόδον περ έόντα κομίσσατο φ ένί οϊκφ h.Ven. 134 (αδμητην μ9 αγαγων) L j δεΐξον καί μητέρι (σοΐς τε κασιγνήτοις) /561 την δέ τότ9 έν μεγάροισι ^-ήρ και ... μητηρ. 1 'Αλκυόνην καλεε- σκον έπώνυμον Λ 452 ού μέν σοί γε L , ' δσσε καδαιρή- σουσι δανόντι περ 7V430 την περί κήρι φίλησε L j Τ291 άνδρα φ έδοσάν με L ., ' είδον πρό πτόλιος δεδαϊγμέ- νον Κ380 τών κ9 ΰμμιν χαρίσαιτο -ήρ άπερείσι9 άποινα, ' εϊ κεν έμέ ζωόν πεπύδοιτ9 έπί νηυσίν 'Αχαιών S118 (τρί- τατος δ9 ήν) Οίνεύς ' -ρός (see above) έμοΐο -ήρ (ν. om. V) 502 (είπέμεναι) Ίλιονηος ' -ρί φίλφ καί μητρί γοήμεναι 0641 τοΰ γένετ9 έκ -ρός πολύ χείρονος υιός άμείνων ' παντοίας άρετάς, ήμέν πόδας ήδέ μάχεσδαι Ρ324 οι (Aen.) παρά -ρί γέροντι ' κηρύσσων γήρασκε (Periphas) 5657 άπέβη πρός ^δώματα -ρός. Hes.fr.26,34 τ]ήν [5’] ϊαύτέων^ παρά πα[τρ (-ρός or -ρί: see M.-W. app.) fr. 129,25 ]α L d κ 111 -ρός έπέφραδεν ... δώ ν265 φ -ρί χαριζόμενος δεράπευον 1 δήμφ ένι Τρώων ο 432 ή ρά κε νϋν πάλιν αύτις άμ9 ήμΐν οικαδ9 έποιο (Phoen. servant- girl), ‘ δφρα ιδης -ρός καί μητέρος δώ 1 αυτούς τ9; Hes.fr.26,17 δώματ[α λείπο]υσαι π[ατρός καί μητ]έρα ω411 έζοντο παραί Δολίον -έρα σφόν (σφών ν.1.) Ορ.633 (Hes. to Perses:) „ως περ έμός ντε -ήρ καί. σός (πλωίζεσκ9 έν νηυσί)99 Sc.89 (Her. to Iolaus:) ,,γεινόμεδ9 ούτε φυήν έναλίγκιοι οΰτε νόημα, ' σός L d έγώ99 11 οί (Alcm.) -έρ9 έσδλόν άπέκτανε (Amphitryon) Hes.fr. 17a,8 ]έκόμισσε -ήρ fr. 33a,21 πολέας δ9 άπόλεσσε (Periclymenus) καί άλλους ' μαρνάμενος Νηλήος περί τείχος 1 ο[ύ] -ρός fr. 195,7 ].i’
-ρί (app. Atreus, f. of Ag.) άναξ κ[αί κοίρ]ανος ήεν Cert. 40 p.38,15 οΰ τάρ σοί γε -ήρ έμίγην καί ... μήτηρ ' σώμα τότε σπείραντε διά ... Άφροδίτην c.Naup.fr. 1,2 p. 146 Dav. τήν δέ μεδ9 δπλοτάτην Έριώπην έξονόμαζεν, ' 'Αλκιμάχην δέ -ήρ τε καί Άδμητος καλέεσκεν II gods: Uranus: 44 Th. 164. 165 (Gaia:) „παΐδες έμοί καί -ρός άτασδάλου, αϊ κ9 έδέλητε ' πείδεσδαι -ρός (-έρος ν.1.) κε κακήν τεισαίμεδα λώβην ' ύμετέρου" 171 -ρός (-έρος codd.) γε δυσωνύμου ούκ άλεγίζω (LCronuSj) ’ ήμετέρου 180 φίλου δ9 άπό 48 μήδεα -ρός (ήμησε [L J) 207 τούς δέ -ήρ Τιτηνας έπί- κλησιν καλέεσκε ' παΐδας νεικείων μέγας Ούρανός ους τέ- κεν αύτός 472 τείσαιτο δ9 έρινυς (Έρινύς Solmsen) -ρός εόΐο, see West ad 1. 502 (λύσε [Zeus] πατροκασιγνήτους) Ουρανίδας, ους δήσε -ήρ 617 Βριάρεφ ... -ήρ ώδύσσατο (Κόττφ τ9 ήδέ Γύγη) — Pos.: Α404 βίην ού -ρός (app. Pos. here, but see Kirk, Iliad ad 1.) άμείνων (Briareus / Aegaeon) Λ 751 καί νύ κεν Ακτορίωνε Μολίονε παΐδ9 αλάπαξα, ' ει μή σφωε -ήρ εύρύ κρείων ένοσίχδων ’ έκ πολέμου έσάωσε <412 εΰχεο (LPolyphemuSj) -ρί Ποσειδάωνι άνακτι (aliter pap. 1081) 519 τοΰ πάϊς είμί (L ,), -ήρ δ9 εμος εύχεται είναι s 529” Hes. Th. 932 πυδμέν9 έχων παρά μητρί φίλη καί -ρί άνακτι ’ ναίει (Triton) χρύσεα δώ fr.43a,84 τφ δε καί η[ πα]τήρ πόρε Πήγασο[ν ίππον
Π. Pers.fr. 1,1 p.63 Dav. σφιν (Mach, and Podalirius) έδωκε -ήρΐ'Ενοσίγαιος πεσεΐνϊ ’ άμφοτέροις — Nereus: Α358 ημενη (LThetiSj) εν βένδεσσιν άλός παρά -ρί γέροντι (ν.
1047
1048


πατήρ
er man (Od. exc. Ω) Ω362 (Hermes-Myrm. to Priam:) „zn;, -ερ, ώδ9 ίππους Ιθύνεις ...;“ #408 (Phaeacian to Od.:) „χαΐρε, -ερ ώ ξεΐνε“ = σ122ίΠ = υ 199 τ; 28 (Ath.-maiden to Od.:) „έγώ τοι, ^ξεΐνε -ερΛ, δόμον (δείξω)“ s 48medex #145 (Phaeacian to Od.:) „και σύ, L Jf πείρησαι άέθλων“ ρ553 (Eum. to Od.:) „L Jf καλέει σε Πηνελόπεια“ 12 forefa- thers Z209 (αίέν άριστεύειν LGlaucuSj) μηδέ ^γένοςΔ -έρων αίσχυνέμεν ω 508 μή τι καταισχύνειν (Tel.) -έρων L d #245 οϊα και ήμΐν (Phaeacians) 1 Ζεύς έπι έργα τίθησι διαμπερές έξ ετι -ρών Vit. p.20,7 το ίων γάρ -έρων έξ αίματος έκγεγάασθε earliest male parent, 'first fathef Phor.fr. 1 p. 153 Dav. ό της Φορωνίδος ποιητής είναι αύτόν (Phoroneus) έφη „-έρα θνητών άνθρώπων“ (app. quotat. in prose account; original form uncert.)
II of Zeus; frequently in appos., prec. or foll. by PN or patron. (Ζεύς*, Διί*, ^Κρονίδης/, Κρονίων*-, Ζεύς L -77p Op. 168, Διί -ρί ^Κρονίωνι^ Ορ.259, -ρί Διί L Cypr.fr.7,5 p.38 Dav.; occurrences of these grouped at heads of subsections below) Epith.: ^άργικέραυνε^ κελαινεφές ΑΤ 178 (L , cf. 7Ί21), κελαινεφεΐ Φ52Ο (cf. h.Cer.396), έρι- σθενέος 7355, Hes. fr. 204,123 (cf. #289), φίλος* 4 578, h.Merc.378; n. also ανακτος h.26,3 III lit., of Zeus as male parent of deity/ies or hero (Sarp. £662, Her. Hes. fr. 248,2): w. poss. adj. (for 4 534, 031+ see 2 below) or gen. of pers. pron. (h.Merc.378): h.Cer.415 (μ9 LPerseph.j άναρπάξας Κρονίδεω) διά μήτιν 1 φχετο -ρός έμοΐο φέρων ύπό κεύθεα γαίης (9360 -ήρ ούμός (of Ath.) φρεσί μαίνεται ούκ άγαθήσι h.Merc. 174 εί δέ κε μή δώησι (sc. τιμήν) -ήρ έμός (of Hermes), ή τοι έγωγε 1 πειρήσω (φηλητέων δρ- χαμος είναι) 557 παΐς έτ" έών μελέτησα (sc. μαντείην) · -ήρ δ9 έμός (of Αρ.) ούκ άλέγιζεν 378 έμεΐο (Hermes) -ήρ φίλος εύχεαι είναι 0406 (Zeus: „I will strike Ath. and Hera with thunderbolt) δφρ9 είδη γλαυκώπις δτ9 αν φ -ρί μάχη- ται“ = 420 (σφ) Hes.Th.71 έρατός δέ ποδών ύπο δοϋπος όρώρει 1 νισομένων (LMuseSj) -έρ9 εις δν Ορ.2 Δί9 έννέ- πετε, σφέτερον -έρ9 ύμνείουσαι (L J fr. 54a, 1 ού π[ατρός (app. Zeus as f. of Ap.) h.Ap.8 (οί [Ap.] άπ9 ωμων) έλουσα (Leto) 1 τόξον άνεκρέμασε πρός κίονα -ρός έοΐο ' πασσάλου έκ χρυσέου also clearly lit.: h.Merc.258 ούδέ σε (Hermes) μήτηρ ' ές φάος ούδέ -ήρ άναλύσεται at least prob, lit.: Hes.fr.248,2 σε (Her.) πονηρότατον καί αριστον ' Ζεύς τέκνωσε -ήρ Φ508 τήν (Art.) δέ προτί οϊ 1 εϊλε -ήρ Κρονίδης h.Cer.21 (ιάχησε) κεκλομενη JPerseph.) -έρα Κρονίδην^ ύπατον καί αριστον 27 κούρης κεκλομενης L d h.Merc.323 (τέρθρον ικοντο [Αρ. and Hermes]) Ούλύμποιο ' ές -έρα Κρονίωνα Διός ... τέκνα #289 παρά -ρός έρισθε- νέος Κρονίωνος * έρχομένη (Aphr.) h.Cer.396 κ9 ανιούσα
' καί παρ9 έμοί (Dem.) καί -ρί κελ[αινεφέϊ Κρονίωνι] ' ναιετάοις (Perseph.) £662 -ήρ λοιγόν άμυνεν (from Sarp.) 734 (Άθηναίη, κούρη Διός) πέπλον μέν κατέχευεν
-ρός έπ9 ούδει = (9385 (νν. 385-7 om. Zen., ath. Ar.Byz. Arist.) 0236 ούδ’ άρα -ρός άνηκούστησεν 'Απόλλων « Π 676 7355 πρός -ρός έρισθενέος δώ ' φχετο (Ath.) Φ475 (Art. to Αρ.:) „μή σευ νύν έτι -ρός ένί μεγάροισιν άκούσω ' εύχομένου (άντα Ποσειδάωνος έναντίβιον πολεμίζειν)“ Φ506 δακρυόεσσα δέ -ρός έφέζετο γούνασι κούρη (Art.) 512 σή μ9 (Art.) άλοχος στυφέλιξε, -ερ #318 σφωε δόλος καί δεσμός έρύξει, 1 εις δ κέ μοι μάλα πάντα -ήρ άποδφσιν έεδνα, ' δσσα οί έγγυάλιξα (εϊνεκα κούρης [Aphr.]) ν324 σε (Ath.) πρός -ρός γουνάζομαι Th. 896 ίσον έχουσαν (Art.) -ρί μένος καί ... βουλήν Sc.471 Άθήνη ' έξίκετ9 Ούλυμπόν τε ^καί δώματα -ρόςι h.6,13 (δρμοισι οισι περ αύταί Ώραι κοσμείσθην) όππότ9 ϊοιεν ' ες· χορόν θεών L , h.Ap. 10 τφ (Αρ.) ... νέκταρ έδωκε -ήρ δέπαϊ (δεικνύμενος φίλον υιόν) h.Merc. 160 μεγάλην
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατήρ
σε (LHermeSj) -ήρ έφύτευσε μέριμναν (άνθρώποισι καί θεοΐσι) 274 (L d to Αρ.:) „-ρός κεφαλήν μέγαν δρκον όμοΰμαι“ h.26,3 (δν [Dion.] τρέφον) νύμφαι παρά -ρός άνακτος ' δεξάμεναι κόλποισι 5 άέξετο (Dion.) -ρός έκητι ' άντρφ έν ... μεταρίθμιος άθανάτοισιν Phor.fr.4,1 ρ. 155 Dav. Έρμείαν δέ-ήρ Έριούνιον ώνόμασ9 αύτόν II2 metaph. from patriarchal role of male parent in family; see also s.v. Ζεύς BI2aa and I8aaaa Th.47 Ζήνα, ^θεών -έρ9 ήδέ καί άνδρών^ (sc. κλείουσιν [Muses] άοιδή) 457 (Rhea bore to Cronus) Ζήνά ... L d 468 Δί9 έμελλε (Rhea) L d ' τέξε- σθαι so -ήρ (δ*) άνδρών τε θεών τε 12', 3°, 19Η, lh, Γ: see Mlb ([--]) — human addresses Zeus as Ζεύ (...) -ερ 18\ 12°, 1H (£371 *, Γ2Ί6*. 365*, H\19, 0236, Λ/164, 7V631, 0372, £19. 645, T270, Φ273, 7/331, μ 371, u98. 112, <p200, ω351, Hes.fr.276,1): see Μ 1 a (1 [.<,]) and 1b (£371+ in L>]) — other passages involving Zeus (+ deities in gen. Z259+, /7227, Hes.fr.5,2) and humans (ημίθεοι, ήρωες Op. 168, Πανδώρη Hes.fr. 5,2) or things: 4 235 ού έπί ψευδέσσι ^-ήρ ΖεύςΛ έσσετ9 άρωγός P63Q (ήδη) κε καί δς μάλα νήπιός έστι 1 γνοίη δτι Τρώεσσι L d αύτός άρήγει Vit. ρ.9,1 οΐη μ9 αϊση δώκε L d κύρμα γενέσθαι Λ 544 ^Ζεύς δέ -ήρΛ Αιανθ9 ύψίζυγος έν φόβον ωρσε Ορ. 143 L j τρίτον άλλο γένος άνθρώπων ' χάλκειον ποίησ9 (έκ μελιάν) 168 τοΐς δέ (some of the heroic race) δίχ9 άνθρώπων βίοτον καί ήθε9 όπάσσας ' Ζεύς νΚρονίδηςΛ κατένασσε -ήρ ές πεί- ρατα γαίης Ύ60 δν (Priam) ρα -ήρ t d έπί γήραος ούδφ 1 αϊση έν άργαλέη φθίσει £146 (κύματα) τά μέν τ9 Εύρος τε Νότος τε 1 ώρορ9 έπαίξας -ρός Διός έκ νεφελάων X? 154 χαλκός ^λάμφ9 ως τε στεροπή -ρός ΔιόςΛ 4 66 χαλκφ ‘ L u αίγιόχοιο 7V796 άέλλη,' ή ρά θ9 ύπό βροντής ^-ρός ΔιόςΛ είσι πέδονδε Ξ414 ώς δ9 δθ9 ύπό πληγής L u έξερίπη δρυς Γ350 Μενέλαος έπευξάμενος νΔΐί -ρί2 = £46 = /7253ex = £498ex s ν5Γχ 0637 (Αχαιοί) έφόβηθεν ύφ9 'Έκτορι καί L Π221 (ούδέ τις άλλος ούτ9 άνδρών πί-
νεσκεν άπ9 αύτού) οίνον, 1 ούτε τεφ σπένδεσκε θεών, δτε μή l j Φ83 (μέλλω) άπεχθέσθαι L , Ζ259 (μέν9, δφρά κε) οίνον ένείκω, 1 ώς σπείσης L d καί άλλοις άθανάτοισι = 7V818med ex 0287 σπεΐσον L u Hes.fr.5,2 Πανδώρη L u θεών σημάντορι πάντων ' μιχθεΐσ9 έν φιλότητι τέκε Γραι- κόν η3\6 μή τούτο φίλον L d γένοιτο s £440” = ο 341 (969 χρύσεια -ήρ έτίταινε τάλαντα = Ύ209 0245 τόν δέ -ήρ όλοφύρατο δάκρυ χέοντα = £648 /7250 τφ δ9 έτερον μέν έδωκε -ήρ, έτερον δ9 άνένευσε Hes.fr. 141,3 τη δέ μίγη φιλότητι} -ήρ καί δώρον έδωκεν ' δρμον II deity (Thetis, 3χ Hera, 2χ Pos.) not his child addresses Zeus as ^Ζεύ -ερΛ 4 503, £757. 762, /7446, 7Ί21 (L , άργικέραυνε), vl28: see also Mia (-[«-]) — other passages involving Zeus and deity/ies not his offspring: 0397 Ζεύς δέ -ήρ "Ιδηθεν έπεί ϊδε (Obj. Hera and Ath.), χώσατ(ο) (and sent Iris to them) 4 201 Ζεύς με (Iris) -ήρ προέηκε τειν (Hector) τάδε μυθήσασθαι h.Cer.321 (Iris to Dem:) „καλέει σε ^-ήρ ΖεύςΛ (έλθέμεναι μετά φύλα θεών“) h.Ven.29 τή (Hestia) δέ L j δώκε καλόν γέρας Ω 100 πάρ ^Διί -pij καθεζετο (Thetis), είξε δ9 Αθήνη μ 63. 65 τρήρωνες, ταί τ9 άμβροσίην u d φέρουσιν,' ... ' άλλτ/ν (dove) ένίησι -ήρ έναρίθμιον είναι h.Ap.307 δν (Typhaon) ποτ9 άρ9 'Ήρη έτικτε χολωσαμένη t d ' ήνίκ9 άρα Κρονίδης (γείνατ9 Άθηνην έν κορυφή) h.Ven.27 (ωμοσε δρκον) άψαμενη (Hestia) κεφαλής -ρός Διός αίγιόχοιο ' παρθένος έσσεσθαι πάντ9 ήματα Cypr. 7,5 ρ.38 Dav. ούδ9 έθελεν (Nemesis) μιχθημεναι έν φιλότητι ' -ρί Διί Κρονίωνι Ξ352 εύδε -ήρ άνά Γαργάρφ άκρφ (έχε δ9 άγ- κάς άκοιτιν) so Zeus as π. of (almost) all Olympians (incl. non-offspring): 0438 Ζεύς δέ -ήρ "Ιδηθεν ίππους ' Ού- λυμπόνδε δίωκε (to council of gods) 4 534 θεοί δ9 άμα πάντες άνέσταν 1 έξ έδέων σφού -ρός έναντίον Λ 80 τών (gods 1049
1050


πατήρ
apart from Eris) μεν αρ’ ούκ άλέγιζε -ήρ Φ520 κάδ δ’ ίζον (gods exc. Ap.) παρά -ρί κελαινεφεϊ h.Cer.325 -ήρ (add. Valckenaer, cf. ν.345) δέους (πάντας έπιπροΐαλλεν [to try to persuade Dem.]) at least prob, metaph. (so, e.g., where π. seems in context to have wider ref. than merely to biological relationship between divine Speaker and Zeus): £33 (Ath. to Ares:) „ούκ αν δή Τρώας μεν έάσαιμεν και Αχαιούς ' μάρ- νασδ’, δπποτέροισι -ήρ Ζεύς κϋδος όρέξη;” h.Cer.348 (Hermes to Hades:) „Ζεύς σε (με ν.1.) -ήρ ηνωγεν Περσεφόνειαν ' εξαγαγεϊν Έρέβευσφι μετά σφέας” £421 (Ath. among gods:) „LZw -ερ., ή ρά τί μοι κεχολώσεαι δττι κεν εϊπω;” 872 (Ares on Ol.:) „L ,, ού νεμεσίζη όρων τάδε καρτερά έργα;” εΊ (Ath.:) „L j ήδ’ άλλοι δεοί” — #306 (Heph.) = μ 311 (Helius) h.Merc.368 (Hermes on Ol.:) „L j, ή τοι έγώ σοι άληδείην άγορεύσω” Α578. 579 (Heph. to gods: „μητρί παράφημι) -ρί φίλφ έπίηρα φέρειν Διί, δφρα μή αύτε * νεικείησι -ήρ” Ε362 (Aphr. to Ares:) „vöv γε και άν νΔιι πατρί. μάχοιτο (Diom.)“ = 457 (ν. om. pap. 736) Fl 92 τήν (Lymessus) ' πέρσα (Ach.) μεδορμηδεις σύν Άδήνη και ϋ ω518 εύξάμενος (Laertes) κούρη γλαυκώπιδι και L u π260 (Od. to Tel.:) „φράσαι, ει κεν νώϊν (Od., Tel.) Άδήνη σύν L d ' άρκέσει” H6Q (έζέσδην [Ath., Ap.]) φηγφ έφ’ ύψηλή ^-ρός Διός αίγιόχοιοu Sc. 322 εϊκελος (Her.) άστεροπή L h.Cer.364 (Hades to Perseph.:) „οΰ τοι έν άδανάτοισιν άεικής έσσομ’ άκοίτης 1 αύτοκασί- γνητος -ρός Διός” 031 (Ath. among gods:) „ώ -ερ ήμέτερε Κρονίδη ύπατε κρειόντων” = α45 = 81 = <υ473 Th. 53 τάς (Muses) έν Πιερίη Κρονίδη τέκε -ρι μιγεϊσα ’ Μνημοσύνη Hes.fr.211,11 (men of Iolcus to Pel.:) ,,πατ]ήρ ποίησε Κρονίων” X\l% (Ath. among gods:) „^ώ -ερ. άργικέραυνε κελαινεφές, οίον εειπες” h.Merc.334 (Αρ. on Ol.:) „L u ή τάχα μϋδον άκούσεαι ούκ άλαπαδνόν” Ορ.84 εις ’Επιμη- δέα πέμπε-ήρ Άργεϊφόντην Hes.fr. 141,6 πα]τρι φέρων (Heph., the chain) II3 in at least these cases it is not clear whether π. belongs in 1 or in 2 above (e.g. on Th. 40 contrast West’s translation [OUP 1988] with his comm. ad 1.) Th. 40 γε- λρ δέ τε δώματα -ρός ’ Ζηνός έριγδούποιο δεάν (Muses) όπι λειριοέσση Δ 23 (Άδηναίη άκέων ήν) σκυζομένη ^Διι -ρί. = 0460 Κ11 αίδούσησιν ένίζανον (gods), άς L . 1 'Ήφαιστος ποίησεν Th. 36 Μουσάων άρχώμεδα, ταί L u ύμνεΰσαι τέρπουσι (νόον) 580 (Ath. put on στεφάνην which ποίησε Άμφιγυήεις) χαριζόμενος L (578-84 exp. Ρ. Friedländer [581-4 Sellschopp]) II. Parv. fr. 6,3 p.55 Dav. (βότρυσι) ούς 'Ήφαιστος έπασκήσας L d 1 δώχ’ (Διί πατρί ' δώχ’, ό δέ: πατρί δώκεν ' αύτάρ ό ν.1.) Hes.fr. 145,2 πέμπε δ’ άρ’ εις Πδην, νύμφαι #[... ' δεξάμεναι Διί πατρι[... (Πα-
Hunt) Ύ221 (Ath. to Ach.: „ούδ’ εϊ κεν μάλα πολλά πάδοι) Απόλλων ' προπροκυλινδόμενος -ρός Διός αιγιοχοιο” Ορ.259 πάρ Διί -ρί καδεζομένη (sc. Δίκη) Κρονίωνι γηρύετ’ άνδρώπων άδικων νόον h.Cer.408 (Perseph. to Dem.: „μοι Έρμης ή [λ#]’ άγγελος) πάρ -έρος Κρονίδαο καί άλλων ούρανιώνων ' έλδεΐν έξ Έρέβευς” ί2461 σοι (Pnam) με (Hermes) -ηρ άμα πομπόν οπασ- σεν Hes. fr. 204,120 ου πω ποτέ -ρος έπησδάνετο <ρρ£νό[£] fr.204,123 πραπίδων δ’ έπετέρπετ’ έρωή ' πα]τρρς έρισδεν(έ)ος, μεγάλ’ άνδράσι μηδομένοιο Pan.fr. 16,4 ρ. 123 Dav. τλή (sc. άνδρί παρα δνητφ δητευέμεν) δέ (και) όβριμόδυμος Άρης ύπό -ρός άνάγκη inc.auct.fr. PSI 1386,2 (^πατερ.). 11 (L J. 25 (πατήρ), 32 (παρα πατρι δεης), the refs. in this fr. are app. to Zeus (as related to Ath.?) D Linc.auct. POxy?2059,9, L ,2514 col.II22; B563a, 0252a, <412a, π 24a; in first of two w. found as v.l for B60-70; suppl.: Hes.fr.43a,31. 33; fr.259b,5 (π]ατρο[), Cat95 col. II verso, 2 Trav. (πατρ[), 96A,5 Trav. (παντ{ vel ηατρ[ ; Hellen., see έλδεϊν D); v.l.: B412 (ant.), £764 (ant.), 1051
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάτρη
038 (pap., see West, Ptol.Pap. p.81), Λ 132, £149, ε21 (pap.), o454, ρ83, r31 (ap. V.d. Mühll). <>216, Th.465
J. N. O’Sullivan
πάτος [2‘, 1°, 1H] E generally assoc. w. πόντος, see Mayrhofer EWAia II 82. - Deriv.: πατέω F -ος 1, -ου 1, -ον 2
Σχ sch.D Ζ202: τήν πεπατημένην οδόν, γην πατου- μένην ύπό άνδρώπων. τουτέστι τήν κοινήν καί λεωφόρον, Υ\31: της πεπατημένης όδοΰ ibid.: έκ πάτου* εξω
της κοινής οδού, τοΰτ’ έστι της συναναστροφής L Becker, Bild d. Weges (κέλευδος L) 37
B treading (1), 'trodden place’ (2); exc. Y\ 37 w. gen. άνδρώπων / άνδρών. — Wdfld.: see κέλευδος B introd.
1 treading (perh. w. notion of frequenting: cf. πατέω B2)
<119 ού ... -ος άνδρώπων άπερύκει (obj. wild goats) concrete sense does not seem basic here, pace Ameis-H. ad 1. 2
'trodden place, place where men tread’, concr.-loc., arising from act of treading 2a track, path Z2Q2 (κάπ πεδίον τό Άλήιον οιος άλατο) -ον άνδρώπων άλεείνων (Belleroph) Hes. fr. 204,132 (κατ’ δρος καί άνά δρυμά) καί ύλην 1 £<σι]ν (the άτριχος) ά[λυσ]κάζων καί άπ[ε]χδαίρων -ον άνδρών
2 b trodden ground where the to and fro of battle takes place Kl 37 καδεζώμεσδα (Pos. and Hera) κιόντες 1 έκ -ου ές σκο- πιήν, πόλεμος δ’ άνδρεσσι μελήσει J. Ν. O’Sullivan
πάτρη [12‘, 6°, 1Η] Ε Abl. von πατήρ, s. Chantraine, Dict. 864 F -η \, -ης 17, -η\
Μ [-2] -ης Hes.fr.233,2 [£χ] -η 7V354; άμύνεσδαι\πε- ρί -ης. Μ243, 0496, 0500; L , £157; μάλα ,τηλόδι -ης. Σ99, 0541; L , Α30, 77461 s 086, β365; -ης 0766 β τ223 = ω310, 7/223, ρ318, τ 168; -7/0480
Σχ sch.D Α30: τηλόδι -ης* πόρρω της πατρίδος> Ν354: -η* έκ τοΰ αύτοϋ πατρός γένεσις. ή πατρίς
Β Vaterland, Heimat, wie πατρίς (s.d.) Ort der Herkunft (1) u. 'Heimat’ (2), von der einer abwesend ist (Anlaß zu Trauer, bes. bei Sterben in der Feme), die einer verläßt in die er zurückkommt; darüber hinaus 'Vaterland’ (das m. Einsatz des Lebens verteidigt wird) als politische Größe, m. öffentlichem (Stadt u. Bewohner, s. 0500) wie privatem (Familie u. Besitz, s. 0496, 7/223, ρ318) Aspekt vgl. δήμος B Vorbem.; wie na? τρις „relative term“ (I. de Jong, in: Homerie Questions, Amsterdam 1995, 142) u. oft gefühlsbetont verwendet; 5x m. Poss.-Pr., sonst immer poss. Bezug auf Pers, der Handlung deutl.; ergänzt in [ix] das metr. System von πατρίς άρουρα / αια / γαΐα [*„κ,έχ] (s. πατρίς B2); außer 7V354 (Nom.) u· 0480 (Dat.) immer im Gen. - Wortf.: zu 1 s. γένος, οίκος B Vorbem., zu 2 s. πατρίς, πόλις 1 Vaterland (als Herkunft) N354 ή μάν άμφοτέροισιν (Zeus u. Pos.) όμόν ν°ς ηδ’ ϊα -η (aber Zeus ist älter), viell. Herkunft vom Vater» 'Vaterhaus’ (wie πατρώϊος α387), aber vgl. r!16 (Frage nach γένος και πατρίδα γαΐαν) u. πατρίς a4Ql, υ\93; sicher Χ· keine „gentilizische“ Gruppe, s. γένος B2a z.St. 2 VaM* land (als Heimat) 2 a zu Verben (gehen, entfernt sein, bri»· gen) 0766 (Hel.:) „ήδη γάρ νϋν μοι τόδ’ έεικοστόν έτος εστίν * έξ ού κεΐδεν έβην καί έμής άπελήλυδα -ης” si τ223 (Lügenerz.) - ω310 (Lügenerz.) τ168 (Bettler zu Pen.: „so i* es) οπποτε -ης 1 ης άπέησιν άνήρ τόσσον χρόνον δσσο^ εγω νυν, 1 πολλά βροτών έπί άστε’ άλώμενος” η 223 (Od. zu Phäaken:) „έμέ τόν δύστηνον έμής έπιβήσετε -ηζ κτησιν, δμώας, δώμα sehen“) 2 b zu Lokaladv. u. P^P· A30 (Ag.:) „τήν (Chryseis) δ’ έγώ ού λύσω* πρίν μιν γήρας επεισιν 1 ήμετέρφ ένι οϊκφ έν Αργεί ^τηλόδι Π46\ (Zeus weint um Sarp.) τόν οι Πάτροκλος έμελλε ‘ f* σειν έν Τροίη έριβώλακι L , a 086 (Thetis trauert Ober
1052


πατρη
πατρις
Ach.) Σ99 (Ach.:) „ό μέν (Patr.) μάλα L u (ό μοι πολύ φίλτατος έσκεν ν.1.) ' έφθιτ9", vgl. πατρίδα γαΐαν V. 101 Ω541 (Ach.:) „ούδέ νυ τόν γε 1 γηράσκοντα (Vater Pel.) κομίζω, έπει μάλα L ' ήμαι ένι Τροίη" /9365 (Eurykl. zu Tel.:) „ό δ9 (Od.) ωλετο L d 1 άλλογνώτφ ένι δήμω" p318 (Eum. über den Hund Argos:) „νυν δ9 έχεται κακότητι, άναξ δέ οί άλλοθι -ης (γαίης ν.1.) ' ωλετο" Hes. fr.233,2 πάντες δέ τριχάϊκες καλέονται ' ούνεκα τρισσήν γαΐαν έκάς -ης έδάσαντο Ώ480 (G1.) ώς δ9 ότ9 άν άνδρ9 άτη πυ- κινη λάβτ], δς τ9 ένι -η ' φώτα κατακτείνας άλλων έξίκετο δήμον Μ 243 (Hektor zu Pulyd.:) „ήμεΐς δέ μεγάλοιο Διός πειθώμεθα βουλή 1 1 εις οιωνός άριστος άμύνεσθαι (-α-
σθαι ν.1.) ^περι -ης." 0496 (Hektor:) „οΰ οί άεικές άμυνο- μένφ L ' τεθνάμεν9 άλλ9 άλοχος τε σόη και παΐδες όπίσσω, και οικος και κλήρος άκήρατος" Ω500 (Priam. zu Ach.:) „δς δέ μοι οίος έην, εΐρυτο δέ άστυ και αυτούς, ' τόν σύ πρφην κτεΐνας άμυνόμενον L ' "Εκτορα" Ρ\5Ί (Glaukos zu Hektor:) „εί γάρ νυν Τρώεσσι μένος πολυθαρ- σές ένείη 1 άτρομον, οίον τ9 άνδρας έσέρχεται, οΐ L u ' άνδράσι δυσμενέεσσι πόνον και δήριν έθεντο"
D ν.1./246 Μ. Schmidt
πατρις [36*, 93°, 5Η, lh, Γ] Ε -Zi/-Abl. von πατήρ, s. Risch §51 a F -ίς 3, -ίδος 24, -ίδι Ί, -ίδα 87, -ίδ9 15
Μ 1 zweis.: [-<,] -ίδ9 έμήν E2V3 [2«] σην ές -ίδ9 ϊκοιο <5474 [2Ο] -ίδ9 ίκοίατο #416 [--] έν νήεσσι ^φίλην ές -ίδ9. /428 a 691, Λ/16; L , 5586 = ρ149, ^221; L u ίκέσθαι*, λ359, ν328, ψ/315; ^πατρίδ9 ίκέσθαι*. 7/151. 333, 5410; -ις άρουρα α401 = υ 193, #29 2 dreis.: [i~«] -ίδα σήν η320 = κ 66 σήν ές -ίδα Ω551 [---] ^γαίης άπο -ίδος. #49; L μάνδρα κατακτάς. 7V696 = 0335; -ίδος, L u ο 272; ής / σής -ίδος ούδέ τοκήων ι34, ο 382; πριν -ίδα γαΐαν ίκέσθαι <5823 = ν426 = ο 30, £207. 301; σήν / Jjv -ίδα γαΐαν. ϊκοιο* γ\\1, <5545. 558 = £15 = ρ144, £26 = 144 a 168, 77193; L u 0 505; ήν -ίδα <5522 [*^] φίλης ^άπό -ίδος αϊης. Β\62 = 178, «203, <5262; L d «75, ψ/353; τήλε φίλων ^και -ίδος αϊης. Λ 817, Π539, τ301, ω290, h.Ap.526; φίλων L d σ145; L d Hes.fr.244,3; -ίδος αϊης Δ\12, O14ß, <5521, *236. 472; φίλη L£V -ίδι γαίη. Γ244, ω266; έών t u 5461, £143; L u 0359, X404, p 157; οίκόνδε ^φίλην ές -ίδα γαΐαν. £158 = 174 = £204, Δ 180, £687, #562; φεύγωμεν/φευγόντων σύν νηυσί L d £140 - /27 / 47; σύν νηυσί L u //460 =« 0499; έν νήεσσι L Π832; έν / σύν νηί L u £37, y<340; νοστήσειε L . σ148, τ298, Cert.p.39,9; νοστήσαντα L u ¥Ί45, τ258; L u £454 - Λ 14, /414, 27101 = ¥Ί50, α290 - /9221, Α455, £333 - τ290, ο 65, Hes. fr. 75,21; οίκον έϋκτίμενον ^καί σήν / έην ές -ίδα γαΐαν. δ416 = £315 - ο 129 = ^259 a <533; οίκον ές ύψόροφον L u ηΐΐ = #474 a £42 = 115; u d v52; ήλυ- θον είκοστφ / έλθοι έεικοστφ έτεϊ ^ές -ίδα γαΐαν. π 206 « τ484 = φ2Ο8 = ω322 / γ/102 = 170; ϊκοιτ9 L , ρ539 - σ384, ω 237; ίκόμην L d ι!9; Ιόντ* L u £322; και L-iSa γαΐαν. rll6, y<120, Sc.l; (άφ)Ικοίμεθα L u #33. 420 a μ 345; άφίκετο L d N645; L , //335, 0 706, #462, vl97. 219, σ257, Sc. 12, Hes.fr.43a,66; άφίκετο, -ίδα ο 228
Εχ sch.D Γ244: φιλή έν -ίδι γαίτμ έν τή προσφιλεστά- τη πατρική αύτών γή L Richel, Erde 153f. 257 f.
B (Subst.:) Vater-, Heimatland (4‘, 17°), (Adj..:) väter-, heimatlich, bez. sowohl als Adj. wie als (davon abgel. — vgl. Shipp, Studies 198. 359) Subst. nicht die Familienherkunft vom Vater (Ausnahme viell. «407, υ 193 in 2 a), sondern das Land (bzw. die Stadt, <5522 die Heimaterde), woher einer stammt, als Heimat (#417: ϊνα τ9 ετραφεν ήδ9 έγένοντο, vgl. £141); im Kontext genannte ΟΝ: *Άργος zu ο2Ί2, Ιθάκη zu #416 (nb. πόλις). 420 a //345, #462, Λακεδαίμων zu Γ244, 1053
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πόλος zu o228; in Ggs. zur Fremde, wo einer sich hinbegibt, befindet: Θήβαι Sc.l. 12, Κώς Hes.fr.43,66, Τροίη £162 = 178, Λ 817, /V645, 0 706; entspr. der ep. Handlung überw. dir. od. in präp. Ausdrücken zu Verben der Bew. (kommen, gehen, fahren, schicken) od. in Beschr. des Femseins u. des Denkens an u. der emotionellen Bzhg. zur Heimat; Frage nach Herkunft s. «407 a l>193 in 2a u. τ 116 in 2cybb. Häufig Haus u. Hof, engste Verwandten sowie Stadt nb. π.: π. bzw. -ις γαΐα fast pleonastisch nb. (wie Appos., vgl. unten 2cyaa) οίκόνδε £158 = 174, Δ 180, £687, £204, #562, y/221 u. nb. οϊκαδ(ε) /414, r258, Cert.p.39,9, vgl. auch κεΐσε (auf die Heimat bzg.) *P145 π. bzw. -ις άρουρα, γαΐα / αία in komplementärem Ausdr. (m. καί vbd.) nb. οίκος <5476 = £315 = 0 129 = y/259 s /533 s £42 = 115 a η77 a #474; δώμα £213 (+ άλοχον), η320, #66; δόμος Sc.l; άλοχος £213 (+ δώμα)', τοκήες ι34, ο 382; πηοί y/120; γενεή α40Ί, υ193; γένος r 116; φίλοι Λ 817, Π 539, σ145, τ301, ω290, h.Ap.526; πόλις (Ιθάκης) #416; (ΕΝ des Herrschers der πόλις) Νηλέα τε ο 228. Sonst im Kontext: οίκαδ9 ο65; ήμέτερόνδ9 (sc. οίκον) ω266; παΐδά / θάλαμόν / πόσιν τε <5262; άλοχόν τε £410, vgl. £207; Eltern /34, £143; άνδρα έμφυλον κασίγνητοί τε έται τε ο 272; φίλοι τ/151, £410 (vgl. Familie u. Besitz 0496, 7/223, p318, zu πάτρη)', Toten- bestattg. //335, Grabmal a29O — /9221; befestigte πόλις 0140; Wachtfeuer #29. — π. weit überw. in Rede (104x dir.R. 4- 12x in Ich-Erz., sonst mehrfach vom Gesichtspunkt einer Person des Epos aus [vgl. I. de Jong, in: Homerie Questions, Amsterdam 1995, 142f.: „7 times in embedded focalization“]) u. als „relative term“ (de Jong) oft gefühlsbetont (bes. von Abwesenden/Abwesenheit u. gnomisch, z.B. /34, μ<120), auch wenn nicht ausdrückl. formuliert. Beiw. φίλη 32x; Poss.-Pr. (έμή, σή, ή/έή) 36x; χαίρει £204, 5521, 77193, ο 129 (vgl. v251); άσπασίως ΐδε δ 522; nichts ist γλύκιον /34 (Umkehrung: £454 = Λ 14); Weinen 5 521; Trauer οδύρομαι v219, vgl. £143, τί 16, t/151, £410 (vgl. τ/223, πάτρη); Hoffnung £315 a η 11. — Wortf.: γαΐα, δήμος, πάτρη, πατρώιος, πόλις, opp. άλλοδαπός. Subst. u. Adj. (m. άρουρα, αία, γαΐα) syntakt. fast gleich verwendet (vgl. M), überw. im Akk. als Obj. von Verben, zu Präp. (immer εις, außer Hes. fr. 43a, 66 ποτί) od. (selten, s. #420 u. μ 345 in 2cyaa) als Appos. zu EN , sonst im Nom. nur als Beiw. zu άρουρα (s. 2a), zu Gen. s. la, 2b u. 2ca, im Dat. nur als Beiw. zu γαΐα (s. 2cß); abh. Gen. Ιθάκης (κ 416) in Zeugma von πόλιν abh. D i s p o s.: ί (Subst.) Vaterland, Heimatland la Gen. 1b Akk. Iba Obj. Ibß zu Präp. 2 (Adj.) väterlich, heimatlich 2a zu άρουρα 2b zu αία 2ba Gen.Obj. 2bß zu Präp. 2by ohne Kontext 2c zu γαΐα 2ca Gen. 2cß Dat. 2cy Akk. 2cyaa als Appos. 2cy bb Obj. 2cycc zu Präp.
1 (Subst.) Vaterland, Heimatland, nur im Gen. u. Akk. la Gen. (vgl. 2b u. 2ca) /34 (Erz.: Kirke konnte mich nicht überreden) ώς ούδέν γλύκιον ής -ίδος ούδέ τοκήων ' γίνεται, εΐ περ καί τις άπόπροθι πίονα οίκον ' γαίη έν άλλο- δαπή ναίει άπάνευθε τοκήων ο212 (Theokl.:) ,,οΰτω τοι καί έγών έκ -ίδος, ανδρα κατακτάς ' έμφυλον (φεύγω)" (π. - Άργος [V.274]) 382 (Bettler zu Eum.:) ,,τυτθός έών... ' πολλόν άπεπλάγχθης σής -ίδος ήδέ τοκήων" wurdest weit verschlagen von deinem Vaterland u. deinen Eltern, vgl. s.v. άπό Bd.I Sp. 1059,40 1 b Akk. (Obj. u. zu εις) Iba Akk.Obj. (vgl. -ίδα γαΐαν 2cybb) η320 (Alkin. zum Fremden:) „oi 5’ (d. Phäaken) έλόωσι γαλήνην, οφρ9 äv ϊκηαι ' -ίδα σην καί δώμα, καί εΐ πού τοι φίλον έστίν" — #66 (Aeol. zu Od.: „σ* ένδυκεως άπεπέμπομεν, δφρα ϊκοιο") 151 (Od. zu Phäaken:) „αύτάρ έμοί πομπήν ότρύνετε L-/z5’ ίκέσθαι. ’ θασσον, έπεί δή δηθά φίλων άπο πηματα πάσχω" £410 1054


πατρίς
(Euryalos zu Od.:) ,,σοζ δέ δεοί άλοχόν τ9 ίδεειν και L , δοΐεν, έπει δή δηδά φίλων άπο πήματα πάσχεις" η 333 (Od. bittet Zeus um Gelingen des Plans des Alkin., ihn in die Heimat zu bringen) τοΰ μέν κεν έπι ζείδωρον άρουραν 1 ά- σβεστον κλέος εϊη, έγώ δέ κε -ίδ9 ίκοίμην κ416 (Erz.) δόκησε δ9 άρα σφίσι (den Gef.n des Od.) δυμός 1 ως έμεν, ώς εί -ίδ9 ίκοίατο και πόλιν αύτήν (Arist., αυτών codd.) ' τρηχείης Ίδάκης, ϊνα τ9 έτραφεν ήδ9 έγένοντο, vgl. V.420 {είς -ίδα γαΐαν), Gen. Ίδάκης zu πόλιν (die „Hauptstadt“ des Vaterlandes), nicht auch zu -ίδα o228 (Melampus έναιε Πύλφ ένι, μέγ9 έξοχα δώματα ναίων) δή τότε γ9 άλλων {άλλον ν.1.) δήμον άφίκετο, -ίδα φεύγων 1 Νηλέα τε E2V3 (Pand.:) ,,εί δέ κε νοστήσω και έσόψομαι όφδαλμοΐσι 1 -ίδ9 έμήν άλοχόν τε και ύψερεφές μέγα δώμα" δ 522 κύνει (Ag.) άπτόμενος ήν -ίδα' πολλά δ9 άπ9 αύτοΰ ' δάκρυα δέρμα χέοντ9, έπει άσπασίως ϊδε γαΐαν Ibß zu Präp. είς (vgl. είς -ίδα γαΐαν 2cycc) λ359 (Od. zu Alkin.: „wenn Du mich ein Jahr hier behieltest u. dann erst Geleit u. Geschenke gewährtest, wollte ich das auch) καί κεν πολύ κέρδιον εϊη ' πλειοτέρη σύν χειρί ^φίλην ές -ίδ\ ίκέσδαι" (V.361 μ9 Ίδάκηνδε νοστήσαντα) ψ3\5 (Od. erzählt, wie Aeol. ihn freundlich aufnahm u. verabschiedete) ούδέ πω αίσα L j ίκέσδαι ' ήην ν328 (Od. zu Ath.:) „είπέ μοι εί έτεόν γε L j ίκάνω" 5474 (Proteus zu Men.: „du hättest vor der Abfahrt Zeus u. den anderen Göttern schöne Opfer bringen müssen) δφρα τάχιστα1 σήν ές -ίδ9 ϊκοιο πλέων έπι οϊνο- πα πόντον" (φίλοι, οίκος, π. γαϊα) Μ\6 (als im 10. Jahr die Stadt des Priamos zerstört wurde) 9Αργεϊοι δ9 έν νηυσί L j έβησαν (-ίδα γαΐαν v.l.) (da beschlossen Pos. u. Ap., die Mauer einzuebnen) /428 (Ach.: „Phoinix soll bei uns schlafen) δφρά μοι έν νήεσσι L , έπηται ' αΰριον" = 691 ψ 221 (Hel. hätte sich nicht m. einem fremden Mann in Liebe vereint) εί ήδη, δ μιν αύτις ' άξέμεναι (Gr.) οικόνδε L , εμελλον (-ίδα γαΐαν ν.1.) 5586 (Men.:) ,,έδοσαν δέ μοι ούρον ' άδάνατοι, τοι μ9 ώκα L , έπεμψαν" = ρ 149 (Tel.) 2 (Adj.) väterlich i.S.v. heimatlich, Lals Beiw. zu άρουρα, aia, γαΐα, bildet π. ein metr. System, m. dem alle Kasus am VE
gebildet werden können (vgl. Witte, Gl. 3, 1912, 112f.; Haslam, Gl. 54, 1976, 208—10): Nom. -ις άρουρα, Gen. -ίδος αϊης, Dat. u. Akk. -ίδι γαίη / -ίδα γαΐαν 2a Beiw. zu άρουρα; nur Nom.; άρουρα (s.d. B 2bß) hier zwar anstelle von γαΐα, aber m. anderem Klang, vgl. etwa dt. 'Scholle’ κ 29 (Erz.: wir segelten neun Tage u. Nächte) τη δεκάτη δ9 ήδη άνεφαίνετο -ις άρουρα, 1 και δή πυρπολέοντας έλεύσσομεν έγγύς έόντας «407 „όππόδεν ούτος άνήρ· ποίης δ9 έξ εύχεται είναι ' γαίης; Lnov δέ νύ οί γενεή καί -ις άρουρα;", viell. (wie πατρώιος α 387) auf Familie bzg. (S. West, Odyssey z.St.: ancestralflelds), vgl. aber τ116 in 2cybb (Frage nach γέ- \?ζ 1γαΐαν) U; + πάτρη) ν 193 „τίς δή
δδε ξεΐνος 1 ... τέων δ9 έξ εύχεται είναι 1 άνδρών; L / 2b Beiw. zu αία, nur Gen.; αϊα (s.d.) synon. zu γαϊα; Gen. sonst: i34 (Gen.comp.), o272. 382 in la, γαίης άπό -ίδος N696 — 0335 in 2cα 2ba Gen.Obj. zu Verben Δ 172 (Ag. zu Men.: „wenn du stirbst) αύτίκα γάρ μνήσονται Αχαιοί l-j5o£ αιηςΛ κ412 (Gef.n zu Od.:) „ήδη νΰν μιμνή- σκεο u Λ" 236 (Erz.: Kirke mischte böse Kräuter in die Speise) ίνα πάγχυ λαδοίατο (Od.’ Gef.n) L , 5521 οϊκαδ9 ϊκοντο,'
TO1 ° P™ (Ag.) χαίρων έπεβήσετο (-ατο v.l.) L , (und küßt die Heimaterde) al 5 οΰ τι κατακτείνει (Pos., sc. den Od.), πλάζει 5’ άπό L , hält ihn von der Heimat fern, vgl. από Bd.l Sp. 1072,71 (wo άπό L , als nicht dir. vom Verb abh. gesehen wird, aber vgl. o 382 in 1 a) ψ353 (Od. zu Pen.:) ^εμε Ζεύς άλγεσι και δεοί άλλοι ' ίέμενον πεδάασκον έμής απο , 5262 (Hel.:) „ηδη μοι κραδίη τέτραπτο νεέσδαι 1 αψ οικονδ9, άτην δέ μετέστενον, ήν Αφροδίτη 1 δώχ9, δτε 1055 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πατρίς
μ’ ήγαγε κεΐσε φίλης άπό L „ ' παΐδά τ9 έμήν νοσφισσα- μένην δάλαμόν τε πόσιν τε\ s. άπό Bd.l Sp. 1053,2 h.Ap.526 (Kreter zu Gott Ap.:) ,,ώ άν9 έπεί δή τηλε φίλων καί l j 1 ήγαγες" α203 (Mentes zu Tel.:) „οΰ τοι έτι δηρόν γε φίλης άπό L , ' έσσεται 1 φράσσεται ώς κε νέηται" σ145 (Bettler: „ich sehe die Freier) άτιμάζοντας άκοιτιν ' άνδρός, δν ούκέτι φημί φίλων καί L ' δηρόν άπέσσεσδαι" = r301ex 2bß -ίδος αϊης zu Präp., in adv. Bestimmungen B162 (Hera zu Ath.: „sollen die Gr. Hel. den Troer überlassen) ής είνεκα πολλοί Αχαιών ' έν Τροίη άπόλοντο φίλης άπό L = 178 (Ath. zu Od.), vgl. TV 696 = 0335 in 2ca Λ 817 (Patr. zu Euryp.:) „ώς άρ9 έμέλλετε τηλε φίλων καί L , 1 άσειν έν Τροίη ταχέας κύνας άργέτι δημφ" Π 539 (Glaukos zu Hektor:) „πάγχυ λελασμένος είς έπικούρων, ' οϊ σέδεν είνεκα τηλε φίλων καί L , ' δυμόν άποφδινύδου- σι" ω290 (Laertes zu Fremden über Od.:) „ov που (μοι v.l.) τηλε φίλων καί L , 1 ήέ που έν πόντφ φάγον ίχδύες, ή έπί χέρσου ' δηρσί καί οίωνοΐσιν έλωρ γένετ9" 0140 (Aias: „hier ist keine πόλις πύργοις άραρυΐα, die wir verteidigen) έν γάρ Τρώων πεδίφ πύκα δωρηκτάων 1 πόντω κεκλιμένοι έκάς ήμεδα L ,“ 2by ohne Kontext Hes.fr.244,3
κ]αί πατρίδος αϊη[ς 2c Beiw. zu γαΐα 2ca Gen. TV 696 έναιεν (Medon) ' έν Φυλάκη, ^γαίης άπο -ίδοςΛ, άνδρα κατακτάς ' γνωτόν μητρυιής = 0335, άπό s.v. (Bd.l Sp. 1071,23) als Präv. zu ναίω verstanden, vgl. aber B162 « 178 in 2b ß (adv. Ortsangabe) «49 τούς δ9 αίψ9 άρπάξασα φέρεν πόντονδε δύελλα ' κλαίοντας, L , 2cß Dat., nur έν -ίδι γαίη, außer F244 (Appos. zu ΟΝ - vgl. 2cyaa) stets Prädik. zu είμι (vgl. είμι BII6) od. adv. Best. Γ244 (Hel. spricht von ihren Brüdern) τούς δ9 ήδη κάτεχεν φυσίζοος αία ' έν Λακεδαίμονι αύδι, ^φίλη έν -ίδι γαίηΛ (έη ένί ν.1.) 5461 (Naus, zu Od.:) „καί ποτ9 έών L , ' μνήση έμεΤ" £143 (Eum.:) „ούδέ νυ τών (sc. meiner Eltern) έτι τόσσον οδύρομαι, ίέμενό^ περ 1 όφδαλμοϊσιν ίδέσδαι έών L f p 157 (Theokl.:) „ή τοι Όδυσεύς ήδη L „ ' ήμενος ή έρπων,
1 	έστιν" 0359 (Ath. zu Hera:) „καί λίην ούτος γε (Hektor) μένος δυμόν τ9 όλέσειε 1 χερσίν ύπ9 Αργείων φδίμενος νεν -ίδι γαίηΛ" Ύ404 τότε δέ Ζεύς δυσμενέεσσι ' δώκεν άεικίσσασδαι (den Hektor) έη L , ω 266 (Lügenerz.) άνδρα ποτ9 έξείνισσα φίλη L , (ένί ν.1.) ' ήμέτερόνδ9 έλδόντα 2cy Akk. 2cyaa als Appos. (vgl. Γ244 in 2cß) *420 (Gef.n zu Od.:) „σοί μέν νοστήσαντι ως έχάρημεν, ' ώς ει τ9 ^εις Ίδάκην άφικοίμεδα -ίδα γαΐαν f μ 345 (Eurylo- chos:) „εί δέ κεν L d (errichten wir Helios ein Heiligtum)“ 2cybb Akk. Obj. (vgl. Iba) TV645 πατρί φίλφ έπετο (Har- palion) πτολεμίξων 1 έζ Τροίην, ούδ9 αύτις άφίκετο L-i0a γαΐανΛ 0505 (Aias:) „ή έλπεσδ’, ήν νηας έλη (Hektor) ... ' έμβαδόν ϊξεσδαι ήν L u έκαστος;" 5558 (Kal. hält Od. fest) ό 5’ ού δύναται ήν L , ίκέσδαι - £15 = ρ 144 823 (Pen.:) „δυσμενέες γάρ πολλοί έπ9 αύτφ (Tel.) μηχανόωνται,' ίέμε- νοι κτεΐναι, ^πρίν -ίδα γαΐαν ίκέσδαιf = ν426 (Ath.) * ο30 £207 (Kal. zu Od.: „wenn du wüßtest, wieviel Leiden dir bestimmt sind) L 1 ένδάδε κ9 αύδι μένων σύν έμοι τόδε δώμα φυλάσσοις (wie sehr du dich auch nach der Gattin sehnst“) 301 (Od. zu sich:) „ή (Kal.) μ9 έφατ9 έν πόντφ, u ' άλγε9 άναπλήσειν" /117 (Nestor zu Tel.: „bevor ich dir alle Leiden der Gr. vor Troia berichte) πρίν κεν άνιηδείς σήν -ίδα γαΐαν ϊκοιο" £26 (Zeus zu Ath.:) „Τηλέμαχον δέ σύ πέμψον έπισταμένως ' ως κε μάλ9 άσκηδής ήν ^-ίδα γαΐανj ϊκηται" « 144 (Kal. zu Hermes) s 168 (Kal. zu Od.: „schicke dir Wind“) 5545 (Proteus zu Men.:) »άλλ& τάχιστα ' πείρα, δπως κεν δή σήν L , ϊκηαι" η\93 (Alkin.:) „περί πομπής ' μνησόμεδ9, ως χ9 ό ξεΐνος άνευδε νου καί άνίης ' πομπή ύφ9 ήμετέρη ήν L , 1 χαίρων" κ33 (Erz.: ich gab keinem der Gef.n das Steuer des Schiffs) M


πατρίς
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
δάσσον ίκοίμεδα L-iöa γαΐαν, Η335 (Nestor: „wir wollen die Leichen verbrennen) ως κ9 όστέα παισιν έκαστος 1 οϊκαδ9 άγη, ότ9 άν άντε νεώμεδα L / κ462 (Kirke: „eßt u. trinkt) εις δ κεν αύτις δυμόν ένι στήδεσσι λάβητε, ' οϊον δτε πρώτιστον έλείπετε L 1 τρηχείης Ίδάκης" σ257 (Pen.:) ,,ή μέν δή δτε τ’ ήε (Od.) λιπών κάτα L (faßte er mich an der Hand u. sagte)“ Sc. 12 (nach Totschlag) λιπών δ9 δ γε (= Amphitryon) L , ' ές Θήβας (ίκέτευσε Καδμείους) ψ}20 (Od.: „wenn einer nur einen Mann erschlagen hat) ένι δήμφ, 1 ω μή πολλοί έωσιν άοσσητηρες όπίσσω, ' φεύγει πηούς τε προλιπών και L / Sc. 1 ή οϊη προλιπούσα δόμους και L j 1 ήλυδεν (Alkmene) ές Θήβας 0706 (Hektor ergreift Heck des Schiffes) ή Πρωτεσίλαον ένεικεν * ές Τροίην, ούδ9 αύτις άπήγαγε (άφίκετο v.l.) L , ν197 (Od. ist in Ithaka, aber erkennt es nicht) στη δ9 άρ9 άναίξας καί ρ9 εΐσιδε L u (und beginnt zu klagen) 219 (Od. zählt seine Schätze) τών μέν άρ9 ού τι ποδεν ό δ9 όδύρετο L d ' έρ- πύζων παρά δΐνα ...δαλάσσης τ116 (Bettler zu Pen.:) „μηδ9 έμόν έξερέεινε γένος και L ,, ' μή μοι μάλλον δυμόν ένιπλήσης όδυνάων 1 μνησαμένφ" 2cycc zu Präp., außer Hes. fr. 43a,66 (ποτί) stets εις 5476 (Proteus zu Men.:) »ού_ γάρ τοι πριν μοίρα ^φίλους τ9 ίδέειν και ίκέσδαι, 1 οίκον έϋκτίμενον και σήν ές -ίδα γαΐαν" = <7315 (Naus, zu Od.: ,,έλπωρή τοι έπειτα L /) = ο 129 (Hel. zu Tel.: „σύ δέ μοι χαίρων άφίκοιο") = ψ/259 (Pen. zu Od.: „έπει άρ σε δεοί ποίησαν ίκέσδαι") = κ474 (Gef.n zu Od.: „εϊ τοι δέσφατόν έστι σαωδηναι και ίκέσδαι") = ι 533 (Ρο- lyphem bittet Pos.: ,,ει οί [Od.] μοϊρ9 έστι L /) = ε42 (Zeus: „οί μοϊρ9 έστι L /) = 115 (Hermes zu Kal.) s ηΊΊ (Ath. zu Od.: ,,έλπωρή τοι έπειτα L /) /414 (Ach.:) ,,εί δέ κεν οίκαδ9 ϊκωμι (ϊκωμαι codd., ϊωμι ci. Nauck, -[ϊκωμαι φίλην-f West) φίλην (έμήν, έην, ιών cii.) \_ές -ίδα γαΐαν," ρ539 (Pen.:) ,,εί δ9 Όδυσεύς έλδοι και ϊκοιτ9 L ," = σ384 (Bettler zu Freiem) = ω 237 179 (Erz.) καί νύ κεν άσκηδής ίκόμην L π206 (Od. zu Tel.:) „πολλά δ9 άληδείς, ' ήλυ- δον είκοστφ έτεϊ L ," = τ484 (Od. zu Eurykl.) = ^208 (Od. zu Hirten) = ω322 (Od. zu Laertes) ψ 102 (Tel.: „keine andere Frau würde sich so von dem Mann fernhalten) δς oi κακά πολλά μογήσας 1 έλδοι έεικοστφ έτεϊ L / = 170 (Od. zu Pen.) /2557 (Priam. zu Ach.: „akzeptiere das viele Lösegeld, das wir bringen) σύ δέ τώνδ9 άπόναιο, και έλδοις ' σήν L j“ £454 τοΐσι δ9 (den Gr.) άφαρ πόλεμος γλυκίων γένετ9 ήέ νέεσδαι 1 έν νηυσί γλαφυρήσι ^φίλην ές -ίδα γαΐαν, = Λ 14 27101 (Ach.) νΰν δ9 έπει ού νέομαι γε L d (άλλ9 ήμαι παρά νηυσίν ...) = ¥Ί50 £687 (Sarp, zu Hektor) ,,έπειτά με και λίποι αιών ' έν πόλει ύμετέρη, έπει ούκ άρ9 έμελλον έγωγε ' νοστήσας οίκόνδε L , ' εύφρανέειν άλοχον τε φίλην και νήπιον υιόν" «290 (Ath. zu Tel.: „fahre nach Sparta zu Men.) εί δέ κε τεδνηώτος άκούσης μηδ9 έτ9 έόντος, 1 νοστήσας δή έπειτα L j ' σήμά τέ οί χεΰαι" = /7221 (Tel.) ¥Ί45 (Ach.: „Spercheios, umsonst hat mein Vater gelobt) κεΐσέ με νοστήσαντα L u ' σοί τε κόμην κερέειν ρέξειν δ9 ιερήν εκατόμβην" τ258 (Pen.:) „τόν δ9 ούχ ύποδέξομαι αύτις ' οϊκαδέ νοστήσαντα L " σ!48 (Bettler zu Amphin.:) „σε δαίμων ' οϊκαδ9 ύπεξαγάγοι, μηδ9 άντιάσειας έκείνφ (sc. Od.), ' όππότε νοστήσειε u ," a τ298 (Bettler zu Pen.: „Od. ging nach Dodona, um zu erfahren“) Cert.p.39,9 έσδίετ9, ώ ξεΐνοι, και πίνετε' μηδέ τις υμών 1 οϊκαδέ νοστήσειε L u ' πημανδείς, άλλ9 αύδις άπή- μονες οϊκαδ9 ϊκοισδε ξ 322 (Lügenerz.) έφασκε (Pheidon) ' ξεινίσαι ήδέ φιλήσαι ίόντ9 (Od.) ές -ίδα γαΐαν ε204 (Kal. zu Od.:) „ούτω δή οίκόνδε L ' αύτίκα νΰν έδέλεις ίέναι; σύ δέ χαΐρε καί έμπης" (- £158 - 174, s.u.) #562 (Od. zu Gef.n:) „φάσδε νύ που οίκόνδε L j 1 έρχεσδ9* άλλην δ9 ήμιν οδόν τεκμήρατο Κίρκη" Η 460 (Zeus zu Pos.:) „ότ’ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άν αύτε Αχαιοί ' οιχωνται σύν νηυσί L d (έπι v.l.) (reiße die Mauer ein)“ = 0499 (Weib u. Kind u. Haus u. Hof bleiben unversehrt, wenn Gr.) Δ 180 (Ag.: „so werden die Troer einst sagen:) νΰν άλιον στρατόν ήγαγεν (Ag.) ένδάδ9 'Αχαιών, 1 και δή έβη οίκόνδε L ," £140 (Ag.:) ,,φεύγω- μεν σύν νηυσί L / = /27 a 47 (Diom.: ich bleibe) £158 (Hera zu Ath.:) „ούτω δή οίκόνδε L 1 Αργεΐοι φεύξονται" = 174 (Ath. zu Od.) (= ε204, s.o.) /7 832 (Hektor zum toten Patr.:) ,,ή που έφησδα 1 Τρωϊάδας δέ γυναίκας έλεύδε- ρον ήμαρ άπούρας ' άξειν έν νήεσσι L / ε3Ί (Zeus:) „οϊ (Phäaken) κέν μιν (Od.) περί κήρι δεόν ώς τιμήσουσι, 1 πέμ- ψουσιν δ9 έν νηϊ L ," s ψ340 (Erz.) ν52 (Alkin.:) ,,εύξά- μενοι Διί πατρί ' τόν ξεΐνον πέμπωμεν έήν ές -ίδα γαΐαν" ς333 (Lügenerz.: er versprach m. einem Schwur, ein Schiff sei bereit m. Besatzung) οϊ δή μιν πέμψουσι L d = τ290 ο 65 (Tel. zu Men.:) „ήδη νΰν μ9 άπόπεμπε L / ' ήδη γάρ μοι δυμός έέλδεται οϊκαδ9 ίκέσδαΓ Λ 455 (Ag. rät Od.) κρύβδην
L j ' νηα κατισχέμεναι Hes. fr. 75,21 (Wunsch) νικήση καί οί δώη Ζεύς] κϋδος άρέσδαι ' άλλοι τ9 άδάνατοι, οϊ Όλύμ]πια δώματ9 έχουσι, 1 φί]λην ές L-iöa γαΐαν^ fr.43a,66 Μήστρη δέ προ]λιποΰσα Κόων ποτί ' ντ/ί #07/
D suppl. Hes.fr. 141,2; ν.1. τ461, ω405 Μ.Schmidt
πατροΦεν [Ρ] Χχ sch.D /^68: -όδεν έκ γενεής' έκ πατρώου γένους, ή άπό προγόνων
Β lit. Trom his father’, i.e. using / by his patron. K6S (Ag. to Men.:) ,,έγρήγορδαι άνωχδι ' -όδεν έκ γενεης όνο- μάζων άνδρα έκαστον, ' πάντας κυδαίνων"
J. Ν. O’Sullivan
πατροκασίγνητος [Ρ, 2°, 1Η, lh] Ε zur Bildg. s. Risch, Kl.Sehr. 8 Σχ sch.D Φ 469: τοΰ ^πατρός άδελφ,οΰ, sch.Bam. f330: τόν L ,όν. τόν δεϊον
L Ciantelli, SSL 12, 1972, 298f.; Gates, Kinship Terminology 94
B Bruder des Vaters, „Oheim", nur von Göttern (Pos., Hades, Uraniden), bei Hom. nur von Pos. (als „Oheim“ von Ap. u. Ath.), Ix in dir.R., immer von Neffe, Nichte her „sein, ihr Vatersbruder“; offenbar stil. (pathetischer VA) anstelle von πάτρως (nur Hes. fr. 280,22, s. s.v.), ähnl. wie ^αύτοκασί- γνητος, (z.B. Γ238 in Rede von Hel. über ihre „eigenen Brüder“); wie L j geeignet zur Versbildung m. nur drei Wörtern (vgl. Richardson zu h.Cer.31 m. Lit.). — Wortf.: πάτρως, μητροπάτωρ, μήτρως 1 Sg. Φ469 πάλιν έτράπετ9 (Ap.) · ^αιδετο γάρ ρα, ' -οιο (Pos.) μιγήμεναι έν παλάμησι £330 (Od. betet zu Ath. um Hilfe) τοΰ δ9 έκλυε (Ath.) ... ' αύτφ δ9 ού πω φαίνετ9 έναντίη' L u ' -ον ό δ9 έπιζαφελώς μενέαινεν ' άντιδέφ Όδυστμ πάρος ήν γαΐαν ίκέσδαι ν342 (Ath. zu Od.: „ich wußte, daß du nach Hause kommst nach dem Verlust aller Gef.) άλλα τοι ούκ έδέλησα Ποσει- δάωνι μάχεσδαι 1 -φ , δς τοι κότον ένδετο δυμφ" h.Cer. 31 τήν δ9 (Perseph.) άεκαζομένην ήγεν Διός έννεσίησι ' -ος πολυσημάντωρ πολυδέγμων Κρόνου πολυώνυμος υιός, „this line ... is very unusual and impress- ive“ (Richardson z.St.) 2 Pl. Th. 501 λΰσε δέ (Zeus) -ους όλοών ύπό δεσμών, ' Ούρανίδας, ούς δήσε πατήρ (Kronos) άεσιφροσύνησιν, die Kyklopen (vgl. V.504 u. 141), als Kinder des Uranos Brüder des Zeus-Vaters Kronos Μ. Schmidt
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης) [157j, 5° + Prosaref.] E (fakt.) Poss.-Kompos. 'der se. Vater Ruhm verschafft’ (s. L2; sachl. vgl. z.B. Z446 Hektor: „άρνύμενος πατρός κλέος"); zu ähnl. Vbd. s. EWAia II 129; HG schon myk. (s. Risch 1987 [L2]); zur Bildg. vgl. Ήρα-κλέης (wozu zuletzt Dunkel, MH
1057
1058


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
Dichter. Kunst u. poet. Handwerk im hom. Epos (SB Wiss. Ges. Univ. Frankf./M. 10), Wiesbaden 1972, 14ff. (ως φάτο, -ος δέ A345+); Parry, Blameless Aeg. 41 ff. 206; Mühlestein
4 (s. L2) 48ff. (ίπποκέλευδος vom Antil. der Aith. auf P. 'verschoben’), 175f.; Sale, GRBS 30, 1989, 360ff. (P. ungewöhnl. formelarm); Heitsch (s. L2: ίπποκέλ., im Anschluß an Mühlestein); dagg. Erbse, H. 121, 1993, 397; Krischer (s. L6: ίππ-
8 Epith., weil P. Ach.s ηνίοχος); Heitsch, Ph. 136, 1992, 156; Kahane, The Interpretat, of Order, Oxford 1994, 109f. 138ff.; zu /4 307 (Patron.): Scodel, Arethusa 30, 1997, 208 (Bzhg. von 4 307. 337. 345); J.Latacz, Troia u. Hom., München 2001,
12 227ff. (P. wird als bekannt vorausgesetzt); allg.: Dee, Epith. for Heroes 345ff. 4 Apostrophe: (Allg.:) Br.K.Braswell, A Comm. on the fourth Pyth. Ode of Pindar (Texte u. Komm. 14), Berlin 1988, zu Pi.Py.4,59(a); Yamagata, BICS 36, 1989,
16 91 ff.; (metr. Deutg.:) Parry, Epithete 68 A.l; Matthews, LCM 5, 1980, 93ff.; (inhaltl. Deutg.: Sympathie usw.:) Ed. Goebel, Hom. Blätter II 8f. (5 ff.), Bericht Gymn. Fulda, Paderborn 1891; Block, TAPhA 112, 1982, 16f.; Baltes, A&A 29,
20 1983, 46ff.; J. Μ. Bremer, Hom. beyond Oral Poetry, Amsterdam 1987, 190; R.P. Martin, The Language of Heroes, Ithaca, New York, 1989, 235 f. (Fokalisierg.: P.’ Tod gesehen m. Ach.s Augen); Kahane (s. L3) 190; R.B.Rutherford, Hom., Oxford
24 1996, 88ff.; de Jong, in: New Comp. 307 5 Genese zus.fas-
send: Janko, Iliad p.313f.; strukturelle Bezüge, Neoanalyse: Willcock, in: New Comp. 174ff.; Schein, ebd. 355ff. 5a P. Erfindg. des Il.-Dichters: Scott, CPh 8, 1913, 168; Nilsson,
28 Homer & Mycenae 265f.; Scheliha, Patr.; Schadewaldt, Homers Welt 178ff.; Heubeck, Studien z. Struktur d. II., Gymn. Frideric. Erlangen 1950, 27 A.3 (m. Lit.); Erbse, H. 111, 1983, 1 ff. 5b P. aus voriliad. Trad.: Combellack,
32 AJPh 65, 1914, 238 f. (gg. Scott, s. L5a); Focke, H. 82, 1954, 280 A.3 (wenn Erfindg., hätte P. e. besseren Stammbaum); Page, History 255f. (wegen ίππ-Epith.); Reinhardt, Ilias 17ff. u.ö. (setzt Patroklie voraus wegen /4 307); Kullmann, Quellen
36 44f. 193f. u.ö.; ders., Hom. Motive, Stuttgart 1992, 69ff. (neo- analyt. 'Memnonis-Hypothese*, Antil. als P.’ typolog. Vorbild) 5c Bzhg. zu Κλεο πάτρη, Meleagris: (P. nach Vorbild Κλ. in der Meleagris erfunden:) D.Mülder, Die II. u. ihre Quellen,
40 Berlin 1910, 159ff.; E.Howald, RhM 73, 1924, 41 If.; ders., Der Dichter der II., Zürich 1946, 132; Scheliha (s. LI); Schadewaldt (s. LI); Erbse, BzA 109, 1998, Iff.; dagg.: Lesky, RE Suppl. XI (1968) 757f. (Κλ. häufiger Frauenname); Müh-
44 lestein, Hom. Nam. 48ff. (Κλ. sek.); Μ. Reichel, Fembzhg. in d. II. (ScriptOralia 62), Tübingen 1994, 56 (m. Lit. z. myth. Pa- radeigma). 136 ff. 5d Typologie der Freundespaare, Bzhg. z.
Alten Orient, (Gilgamesch u. Enkidu): Webster, Mykene
48 U4f.; Bowra, Poetry 65ff. u.ö.; Wilson, EMC 30, 1986, 25ff.; Burkert, in: Coll.Raur. 2, 163; West, East 337ff. 398f.; 'Verdoppelung*, Kriegerpaare: Strasburger, Kl.Kämpfer 106ff.;
O. Hellmann, Die Schlachtszenen der II. (H. Einz. 83), Stuttgart
52 2000, 69. 71; Entspr. zu Phaethon (Naturmyth.): Haudry, in: L’univers ep. (Ann. Litt. Besanyon), Paris 1992, 33 ff.
Betong. der poet. Funktion / Bed. in d. Il.-Handlg.: Dihle, Homer-Probleme 159f.; Chr. Niens, Struktur u. Dynamik d.
56 Kampfszenen in d. II., Heidelberg 1987, 264 (P. nur auslösendes Moment für die Beendigg. d. μήνις); Hooker (s. LI) Charakter, Bzhg. zu Ach., Rolle: Scheliha, Patr. (Freundschaft) ; Kullmann, Quellen 44 f. 193 f. (Ambivalenz zw. ältere®
60 Berater u. jungem Freund); Codino, Einführung 171 ff.; D. Lohmann, Die Komposit. d. Reden in d. II., Berlin 1970 (s. Register); Beye, Ramus 3, 1974, 87ff. (P. m. weibl. Zügen, aber Homosexualität, wie spätere deuteten, kein Thema; dazu
64 IISp.744,53ff. s.v. έταΐρος u. K.C.Kirk, Ach., Berkeley 1987, 171 ff.; Ogden, in: Battle in Antiquity, ed. A.B.Lloyd, London
Πάτροκλος, Πατροκλ^έης)
55, 1998, 76—83); die Formen verteilt auf *Πατροκλέης (26x, nur im Vok., Gen., Akk.) u. Πάτροκλος (136x in allen Kasus, darunter 44x Nom., 25x Dat.): Kurzform, sek. gebildet zum Vok. -ε < *-ε(β)ες (s. L2)
F -ος 44; Vok. -ε 9, -(ε) 1, -εις 15 (/7693. 859 VA; zu -εες ιππ. [M2aß, rec. Allen] s. L2); -οιο 21, -ου 7, -ήος 7; -φ 25; -ον 29, -ήα 3, -ή(α) 1 - Prosaref. 1Η, le _
Μ 11. Silbe im longum la zweis. [i-] Πάτροκλ’ ή /7830 1b dreis. Iba [i —] -έ μοι Τ28Ί Ibß [i-^] -ός τε Μενοιτιάδης 4- PN /7760; -ος + PN /7219; -ος δ* έτέρωδεν / δ* έτάροισιν / (δέ) 4- Dat. (meist am SA) /666, Λ 647, /7427. 733. 763 / /658, /7268 / Λ 644, 772. 684. 783, Ρ2; -ος/εις/ου/φ (am SA) /190. 216, 0390, /7284. 372. 377. 394. 816 / 859 / 478 / 581, Σ171, 7'38; -ος/εις/ου/φ/ ον (am SE / Kolon-Ende) /7480. 703, Ρ690, Σ81, Χ387, «Ρ211 / /7693 / Ώ756 / Ρ564 / 065, Ρ92, Χ2512; -ου Π699, 06; -φ ήρωϊ *Ρ151. 747; -φ περιβάς PSO; -ον + Dat.Pl. Ρ255 = ΣΙ79, Ρ341; -ον (4- Verb) /220, /7815, Ρ15, Σ345, Τ302, Ψ9 R-2] Verb 4- -ος Σ20; ως φάτο, -ος δέ (am SA) Α345 = /205 = Λ616 = Π 130in = 710in ; -ος δεό- φιν μήστωρ άτάλαντος Ρ477, y 110; μή μοι -ε 0592; βή δ9 έπι -φ Ρ5Ί4; περί -φ βαΐνε+ Ρ6. 286; (Verb 4-) -φ/ον (+ Ptz.) Γ4, Ψ126 / Ρ229. 402, 7783; (Präp. +) -φ/ον + Verb Π543. 724 = 732°, Ρ543, Σ102, ΨΊΊ6 / /201 s P159,n, 7'403, *Ρ45; (Präp. 4-) -φ (μεγαλήτορι) /620, /7257. 490; -ον 27151. 451 [2-1] -ος /7291; ^περι/έπι -φΛ ήρωϊ
βεβήκει Ρ137. 706; L u Ρ355. 400 [1-1] μετά -όν γε δανόν- τα 0575, ωΊ9 [2-1] ΡΝ 4- Verb 4- -ός τε Σ28 lc viers. [1-1«] -οιο δανόντος / πεσόντος άμύμονος Ρ379. 10; -οιο Ρ299, Σ93, ^619 [----] (υπο) coio ΜενοιτιάδαοΛ
δαμέντας+ / δανόντος Π420 = 452 = 434 / Φ28, ωΊΊ; u ¥739; ως άπό -οιο (βοήν) ΡΙ 13 s 665; -οιο βίην / φόνον Ρ187 s Ύ323 / Φ134 [1-2^] περί -οιο δανόντος Θ476, Ρ120. 182, Σ195 [2_*χ] περιδείδια -οιο P24Q 2 2. Silbe im longum 2a dreis. 2aa [---] PN 4- -ον έπεί P125 [-!«] -ος (έπεί) /195, Λ 807, /7463, Φ107; χαϊρέ μοι ω -ε ¥Ί9 - 179; -ε Διι φίλε Λ 611; -ε /711. 80. 787, Σ333; -ου
τεδνηώτος Ψ\92; -ον Σ232. 315 £ 355, Φ100 [-2.] -ος /7460, ν'δΟΟ; -ον Ψ134 2aß [-1-] -εις (-εες rec. Allen, ν. L2): βιογενές -ε^ ίπποκέλευδε /7126; L u /4 337, Λ 823, /749. 707; -εις ίπποκέλευδε Π584. 839; -εις ΠΊ. 754; -ου /7647, Γ412; -ή9 Ύ331 [-2_] (Ptz. 4- προσέφης) -εις ίππεΰ /720 s 744 s 843. 812 2b viers. [-1-1] και -ήος + ΡΝ» λ 468 = ω 16 [-1-2] Μενοιτιάδεω -ήος Π554; -ήος δει- λοΐο Ρ670, Ψ65. 105. 221; (έταΐρον έόν) -ήα προσέειπε(ν) Λ 602, 77125; -ήα μεγάδυμον /7818 — Prosaref.: Hes.
fr. 212a; Cypr. ap. Proci. Chr. 163 p.84 Sev. (= p.32 Dav. - p.42 Ber.)
L 1 Allg.: Wüst, RE XVIII (1949) 2274ff. (auch zum Nachleben); R.v.Scheliha, Patr., Basel 1943; Kullmann, Quellen 44f. u.ö. (s. Register); Reinhardt, Ilias 17ff. u.ö.; Schade- waldt, Homers Welt 178ff. (s. Register); Hooker, SO 64, 1989, 30ff. (= Scripta minora, Amsterdam 1996, 533ff.) 2 Etym., Bildg.: (-ος Kurzform ν. -έηςή Schulze, Kl.Schr. 310; Leumann, Gl. 32, 1953, 219 A.4; v. Kamptz S.215; Risch §31 f. 85; ders. ZVS 100, 1987, 6; (Bed.: 'der se. Vater Ruhm verschafft*:) Tichy, Kratylos 35, 1990, 132; Neumann, in: Coll. Raur. 2, 315; (dagg. Umdeutg. 'der auf den Vater hört’:) Mühlestein, Hom.Nam. 48ff.; ders., MH 43, 1986, 210f.; Heitsch, in: Kullmann- Reichel, Mündlichkeit 169f.; (zum Vok. - εις/εες:) Monro, H.Gr. S.88; Werner, η u. ει vor Vok. 32ff.; Shipp, Studies 187; West, Ilias (praef.) p.XXV 3 Formel, Epith.: Page, History 255f. (ίππ-Epith, aus alter Trad.); Hoekstra, Modifications 139f. (beim Nom. wenig Formeln, weil P. vorher zweitrangig? aber s.u. B5); H. Patzer,
1059
1060


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
1996, 107 ff.; G. Wöhrle, Tel.s Reise, Hypomn. 124, Göttingen 1999, 67 ff.); Schlunk, AJPh 97, 1976, 199ff. („suppliant- exile“); Nagy, in: Studies Palmer 227ff.; R. Finlay, CW 73, 1980, 267ff. (P. für Ach. Vaterfig. wie Peleus, Phoinix); Barrett, CB 57, 1980, 87 ff. m. Lit. (Freundsch., keine homosex. Bzhg.); D.S.Sinos, Ach., P. and the Meaning of φίλος (Inns- br.Beitr. z. Sprachwiss.), 1980, passim („genuine complement of Ach.“, φίλος)\ Hooker (s. LI) (repräsentiert die von Ach. zurückgewiesenen „patriarchal and communal values“); Kri- scher, RhM 135, 1992, 97ff.; ders., Μη.IV 47, 1994, 153 (P. Ach.s ηνίοχος), s. dazu Heitsch (L3); Krischet, in: Euphrosyne (Festschr. D.N. Maronitis, ed. J.N.Kazazis ...), Stuttgart
1999, 180ff. (zur ehernen Rüstung); Taplin (L8) 74f.; J.Shay, Ach. in Vietnam, New York 1994, 39 ff. (m. modernen militär. Parall.); G.Zänker, The Heart of Ach., Ann Arbor 1994, 16f. 100; L. Muellner, The Anger of Ach., Ithaca-London 1996, 14ff. u.ö.; E.G.Schmidt, in: Festschr. B. Kytzler (ed. R.Faber), Würzburg 1996, 34ff. (P. urspr. kein Hel.-Freier); Austin, in: Euphrosyne (s.o.) („P. the Healer“); Wöhrle (s.o.) 62ff. (zw. Ach. u. P. quasi Vater-Sohn-Bzhg.); Mills, G&R 47, 2000, 3 ff. („parental care“); Jinyo Kim, The Pity of Ach., Lanham, Md.
2000, 59 u.ö. ('Mitleid’ bei Ach. u. P.); (zu /7 97 ff. Rede¬
schluß im Irr.:) Kakridis, Gymn. 78, 1971, 508ff. (s. Reinhardt, Ilias 75ff.); (Ach. u. P. Cousins:) Schwartz, Ps.-Hes. 49. 173 7 Motivierg. d. Botengangs: B.Niese, Die Ent-
wicklg. der Hom. Poesie, Berlin 1882, 84 ff. (Machaon wird als unwichtig fallengelassen); Lesky, Innsbr. Beitr. z. Kulturwiss. 7—8, 1962, 19 ff. (Mach, nur Vorwand, s. Scheliha, Patr. 257); Nestor-P.-Episode: Schadewaldt, Iliasstudien 74ff.; zur 'in e. Dauerzustand überführten’ Handlung (z.B. Λ 848 / 0390): Patzer, in: Festschr. Hörner, Heidelberg 1990, 153ff.; ders., Formgesetze 94 ff. 8 Schuld, Grenzüberschreitg.: Page, Hi- story 303ff.; Schadewaldt (s. LI); Stallmach, Ate (Beitr. z. Klass. Philol. 18), Meisenheim 1968, 35ff.; Rüter, Od.-Interpr. 68; Arb. Schmitt., Selbständigk. u. Abhängigk. menschl.n Handelns bei Hom., AAWM 1990, Nr.5, 189f. u.ö.; O.Taplin, Hom. Soundings, Oxford 1992, 179ff.; Hellmann (L5d) 82
9 Aristie, Tod: Strasburger (L5d) 100; Schadewaldt, Homers Welt 241 (Gliederg. d. Patroklie); Krischet, Formale Konvent., Zetern. 56, 1971, 29f.; Patzer (s. L3) 14ff. 35ff. (Rüstg.); Kirk, Oral Trad. 209 (Klimax); Snell, Gl. 54, 1977, 34 ff. 46 (άφρων, zu /7805); Th. Lowenstam, The Death of P. (Beitr. z. kiass. Philol. 133), Königstein/Ts. 1981 (vgl. dens., ArchN 6, 1977, 72ff.; ders., The Scepter and the Spear, Lanham, Md., 1993, s. Index); Bannert, WS 97, 1984, 27ff. (die Waffenentkleidung bei P.’ Tod als Umkehrung der früheren Rüstszene, Gegenstück ist Ach.s Rüstszene T369ff.); Niens (s. L5e) 71 ff. 264; Lossau, WS 104, 1991, 5ff. (Ersatztötungen- Bauelemente in d. II.); Dubielzig, A&A 42, 1996, 5f. (Gliederg. d. Aristie, Opferkat.? Parall. zu Ach.s Aristie); Muellner (s. L6) 14ff.; Patzer, Formgesetze 112ff.; Schein, in: New Comp. 355ff. (< Ach.s Tod); Hellmann (L5d) 127ff. 146 (Kampf gg. Sarp., Kampftechnik); s. noch Griffiths, BICS 32, 1985, 49 f.; 36, 1989, 139 f. (Ersetzg. von P.’ Leiche durch e. Widder, als späteres Trag.-Motiv?); B.Andreae, Odysseus, Kat. Ausst. München, Mainz 1999, 80 ff. (Bergung von Ach.s u. P.’ Leiche)
10 Bestattg.: Rohde, PsycheI 14ff. („Seelenkult“); Nilsson, Opera selecta, Lund 1952, 695 („survival of earlier and cruder burial customs“); G. Nagy, Arethusa 13, 1980, 161 ff. (ved. Parall.); ders., Gr. Mythology and Poetics, Ithaca, London 1990, 85ff. (ψυχή)\ Schnapp-Gourbeillon, in: La mort, les morts dans les societes anciennes (ed. Gh. Gnoli, J.-P. Vemant), Cambridge Univ. Press 1982, 77ff.; West, East 398f. 11 P. in der Od.: Danek, Epos u. Zitat 474f. 12 bildl. Darstellungen: LIMCI1, S. 114fE (dazu Abb.468ff. in 12); sowie 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
G. Olbrich (mit G. Pugliese Carratelli zur Beischrift), PP 41, 1986, 139 ff. (Tonrelief [Sybaris, Anf. 6. Jh.] in serieller Stempelabrollung: Zweigespann [Wagen u. Pers, nicht erhalten] mit Beischrift ΑΧΙΛΕΣ 1 ΠΑΤΡΟΚ[ nach links); Interpr. bei D. Μ. Mertens-Hom, MDAI(R) 99, 1992, 1 (bes. 29ff.: nicht- iliad. Szene, viell. der aus /1 765 ff. im Rückblick erschließbare Aufbruch in den Krieg [zum Typ vgl. z.B. den Amphiaraos- Krater, korinth., 6.Jh., ebd. Abb. 8]; mögl. Indiz für Heroen- kult; jedenf. Ach. u. P. als Paar schon früh etabliert); dazu M.Giangiulio, I culti delle colonie achee d’Occidente (Vortrag [im Druck], Kongreß „Gli Achei e l’identita etnica degli Achei d’Occidente“, Paestum, Febr. 2001); K.Fittschen, Unters, zum Beginn der Sagendarstellungen bei den Gr., Berlin 1969, 174f. (korinth. Aryballos, vor 600: P., m. Beischrift, als Beifahrer nb. anonymem Lenker); zur Sosiasschale (LIMCI2, Abb.468: Ach. verbindet P.’ Wunde; nichtiliad., aber iliad. Motive spiegelnd? s. Λ 830ff.) s.u. B2b (Kullmann: mögl. Szene aus der Teuthran. Expedition; zum Typ, 'private’ Interaktion zweier Helden, vgl. noch Ach. u. Aias beim Brettspiel, s. LI MC II, S.96ff., Abb. 391 ff.)
B Sohn des Menoit., Enkel des Aktor, aus Opus, εταίρος, θεράπων, ηνίοχος Ach.s (s. *P280ff.); wäre nach se. Status (Ach. zugeordnet u. ohne eigenes Truppenkontingent, nicht im B) eigtl. e. Nebenfigur (wie etwa die, allerdings soz. niedrigeren, ηνίοχοι Autom. u. Alkim., die Ach. bzw. P. 'bes. schätzte’ /2575 ~ /7146, od. der bloß episod. Phoinix, Sthen. [der aber als Epigone myth. bedeutsam ist] od. Kebriones), ist aber als Freund u. (im /7) Stellvertreter Ach.s von größter menschl. u. funktionaler Bed. für die II. u. untrennbar vbd. mit deren μήνις-Thema: se. Kampf an Stelle Ach.s u. Tod durch Hektor — der, wie Ach.s Tod schon früh angekündigt wird, aber beiden unbewußt bleibt (s. 2c) u. ihn als trag. Figur erscheinen läßt — verursacht den Umschwung der Il.-Handlung von Ach.s Ehr- zum Rachezom, somit Ach.s Wiedereintritt in den Kampf, die Tötung Hektors u. letzt!. Ach.s eigenen (nachiliad.) Tod. Die poet. Voraussetzung dafür ist — vor dem (schon altoriental.) Hintergrund der Freundestypologie (s. L5d) mit spez. dem Antil. der Aith. als typolog. Parall. ('Vorläufer’ [?], woraus die, an P. erinnernde, iliad. Sonderbzhg. zw. Antil. u. Ach. resultieren könnte, s. L3. 5b, Kullmann, Quellen 314ff.; dagg. Erbse L3) — se. persönl. u. 'funktionales’ Verhältnis zu Ach.: se. mitleidfähige Freundlichkeit, die (komplementär zu Ach.s schroffer Unbedingtheit u. wie antithet. zu dieser konzipiert) zw. Ach.s Selbstisolierung u. der Not der Griechen vermittelt, u. se. (in der II. nicht realisierte, aber vorausgesetzte) Rolle als Ach.s Wagenlenker, die (schon kampftechn. u. in der Erwartung des Hörers) Nähe u. partnerschaftl. Sensibilität zw. beiden bedeutet (dazu Krischer L6 u. briefl.) u. durch se. Situation als ικέτης noch zu bes. Loyalität gesteigert wird. - Der Tod des θεράπων/ηνίοχος statt/fiir se. 'Partner’ (άναξ, s. θεράπων B2b; oft der [Halb-]Bruder, s. νόθος) ist in der II. e. häufiges Motivations- u. Episodenelement von Tötungsreihen (s. ατιτος) u. wird in der Patroklie zur Großform erweitert (vgl. Tötung von 3 Lenkern statt Hektors: 0118. 309, /7737ff., von Sarp.s Lenker Π 463 [die 2 letzten durch P.!], sowie P608, ferner Eli. 290, 0445 ff.; s. noch die serienbildende Tötung beider [oft Brüder]: E159. 608, Z12, Λ 92. 101. 122. 159. 328, Y460. 484ff., [verteilt auf 2 Sieger:] E576, /1320, 7V387ff.; ferner von sonst. Gegnerpaaren: E144, Z20, Ξ513ff. u.ö.; zum Verhältnis s. noch Ath., Nestor u. Peisistr. als Lenker E835, Θ 105ff., /482 sowie lolaos nb. Her.; O429ff. motiviert die Tötung von Aias’ θεράπων u. ίχ£π?£[!] Lykophron durch Hektor ΙΑιαντος άμαρθ’] die Tötung von Pulyd.’ ηνίοχος Kleitos durch Teukros. Der Wagenlenker in Aktion kann keinen Schild führen, ist also bes. gefährdet; daß er urspr.
1061
1062


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
Argos) 2 b Kriegsbeginn (Λ 765 ff. in Nestors, den P. motivierender, Erinnerg.): Menoit. ('der damals gerade in Phthia war’ 771) 'schickte ihn dem Ag.’ in den Krieg (entspr. Pel. den 4 Ach.) mit dem Auftrag, Ach.s Ratgeber zu sein (786f. Ach. γε- νεη υπέρτερος, βίη άμείνων, Ρ. πρεσβύτερος: vgl. Od.’ Version/252f. s A 765f., vgl. 783ff.; anderers. lehrte ihn It. Euryp. A830ff. Ach. als Schüler Cheirons [e. weitere konkurrierende 8 Erzieherfig.] φάρμακα, vgl. Δ 218f.); worauf Ach. (1t. eigener Erinnerg. Σ324ff. [αλιον έπος]) mit dem Versprechen an Menoit. reagierte, ihm nach Zerstörung Troias den Sohn rühm- u. beutereich zurückzubringen. P.’ Beteiligung an voriliad. Kriegs- 12 taten (s. Kulimann, Quellen 295 u.ö.) erscheint nur ad hoc in Anspielungen «P740ff. (Herkunft des Preis-κρητήρ: P. waran der Auslösung Lykaons [durch Euneos] beteiligt, vgl. <X> 73ff. 100ff., ¥/746f. u. 3c), /666 (erhielt von Ach. die Iphis aus 16 Skyros als Beutefrau), Σ 339 ff. (Beutefrauen aus gemeins. eroberten Städten) u. O7f. (gemeins. Strapazen in Kriegen u. zur See), sowie anläßl. der Totenklage (Lob des ένηής, ήπιος): P. war Ach.s ηνίοχος (Ρ42Ί. 439, s. Knscher L6, 20 Heitsch L3), versprach Bris. nach Eroberg. von Lymessos die Heirat mit Ach. (T295ff.); zu P. als Freier Hel.s (nb. Antil.) u. evt. Beteiligung an Ach.s Kampf gegen Telephos (die durch Pi. O.9,70ff. u. die Sosiasschale [s. L12] als vorhom. bezeugt ist?) 24 s. Kulimann, Quellen 109. 152. 194, anderers. Dihle, Homer- Probleme 159, ferner E.G.Schmidt (L6) 2c Tod: P. ist, nb. Tlep., der einzige prominente Grieche, der in der II. stirbt (Indiz für Erfindung durch den Il.-Dichter? s.o. 1 u. Kullmann, 28 Quellen 131); se. Tod (/7 784ff., s. Taplin L8) ist motivparallel zu Antil.’ Tod in der Aith. u. verweist voraus auf den außer- iliad. Tod Ach.s ([s.d. B2c] wie se. Bestattung auf Ach.s Be- stattg., s.u. 3 b) u. wird wie dieser mit zunehmender Häufigkeit 32 (im /7!) angekündigt: 0475 (LZeus* Prophezeiung^ ,,δτ9 αν
μάχωνται περί -οιο θανόντος"), Λ 604 (rKomm. d. Dichters:'' κακού δ9 αρα οί πέλεν άρχή), 065 (L_ u „τον δέ κτε- νεΐ 'Έκτωρ"), /745 (Γ Ί νήπιος, έμελλεν οί αύτφ θάνατον 36 και κήρα λιτέσθαι), 93 (indir. in Ach.s Warnung, Ap. nicht zu reizen), 652 (Zeus’ Beschluß, P. solle vor se. Tod noch viele Gegner töten), 685 (μέγ9 άάσθη νήπιος), 693 (LApostrophe^ σε θεοί θάνατόνδ9 έκάλεσσαν), 787 (L u ένθ9 αρα τοι, -ε, 40 φάνη βιότοιο τελευτή, s. L4); bzw. wird T8ff. von Ach. auf Grund einer (sonst unbekannten) Thetis-Prophezeiung befürchtet (s. dagg. P410f.)
3 Auftreten bei Hom. u. (3c) außerhom. a Ilias: P. wird 44 nach anfangl. seinem Status entspr.r Unscheinbarkeit zu e. im Handeln (Beeinflussung Ach.s, eigene Aristie) u. Leiden (Tod, Kampf um die Leiche, Bestattung u. Leichenspiele [parall. zu Hektors Bestätig.]) zentralen Gestalt der II.; entspr. zeigt die 48 dichter. Behandlung das allmähl. Hervortreten einer dienenden Randfigur ins Handlungszentrum (s. Patzer [L3] 24, Hooker [LI]); die Gesänge im einzelnen: 3aa Latenzphase (A- K), P. als stummer εταίρος: A: 1. Nennung geschieht beiläu- 52 fig bloß mit Patron. (307 Πηλείδης ήϊε [aus der άγορή] &W τε Μενοιτιάδη καί οίς έτάροισιν, ' Άτρείδης <5’ [3 Pa-
tron. in 3 Vv.!]), singulär (s.o. 1; erst /201 f. stehen EN u. Patron. erstmals zus., s. Latacz [L3]; zur, P.’ Identität klärenden, 56 Bzhg. zu V.337. 345 s. Scodel [L3]). — Die Erstnennung wichtiger Personen in der II. bedürfte einer Untersuchung: Diese können (entspr. der nach vom u. hinten offenen Form der Dichtung), wenn bekannt, bloß mit EN u./od. Patron, erschei- 60 nen (wie Ach. u. Ag. A 1. 7) od. e. ausführl. beglaubigende Einführung erhalten (wie Nestor u. Kalchas vor ihren wichtigen Reden - ersten Auftritten A247. 69 ff.), wogg. Pulyd. (nach unkommentierter Erstnennung Λ 57 u.ö.) erst Σ 249 ff.
64 vor se. wichtigen Rede beglaubigend 'vorgestellt’ wird (s. noch die 'Minimalvorstellungen’ [mit Patron, u. Epith.] von Hektor
auch keine eigene Rüstung besaß, ist erwägenswert, in der II. aber nicht mehr aktuell: s. 7V397 den θώρηξ χάλκεος von Asios’ getötetem ηνίοχος u. Λ 96 die στεφάνη des εταίρος πλήξιππος Oil., der sogar Ag., doch wohl gerüstet, entgegentritt, ferner z.B. noch die Waffen des Bogenschützen Teukros 0471 ff.: s. Krischer 1999 [L6] zur ehernen Rüstung). Disposition 1 Genese der P.-Figur 2 Herkunft, Hinw. auf Voriliad., Tod 3 Auftreten bei Hom. u. (3 c) außerhom. 4 Charakter, Funktion in der Handlg., Bzhg. zu Ach. 5 Formel, Epith., Gl.
1 Genese der P.-Figur (s. L5): Die Frage, ob P. aus älterer, voriliad. Trad. stammt, od. vom Il.-Dichter erfunden ist, wurde verseh, beantwortet: Die Erstnennung (A3O7) bloß mit Patron, ist 1t. Reinhardt (L5b) e. Indiz für Bekanntheit aus e. voriliad. Patroklie, ist aber viell. auch mit dichter. Ökonomie (allmähl. Einführung einer Nebenfigur) zu erklären (s.u. 3aa, Hooker L5e); Hinweise auf voriliad. Kriegstaten (viell. ad hoc erfunden?) u. der Vater als mahnende Parallelfigur zu Peleus bleiben blaß; auch se. Tod in der II. (singulär, außer Tlep., für e. prominenten Griechen, s.u. 2 c) u. das ansch. wenig entwik- kelte Epith.-System (das aber für chorjamb. EN nicht ungewohnt ist, s.u. 5 a sowie L3) könnten für P. als junge Sagengestalt sprechen; se. Charakter schließ!, (s.u. 4) scheint geradezu als Antith. zu Ach. geformt zu sein. Anderers. scheinen Einzelheiten, die nicht als systemat. Einführungsgesch., sondern in verseh, komplementären Berichten in die Il.-Handlung eingestreut sind (Herkunft aus Opus im Ggs. zur hom. Transferierung nach Phthia, nichtiliad. Funktion als Ach.s ηνίοχος [die aber viell. beim εταίρος-Freund typolog. als selbstverständl. vorausgesetzt wurde]; ίππ-Epith.), sowie e. gewisse Ambivalenz der P.-Figur (älterer Ratgeber aus Vorgesch. [s. 2 b] gegenüber sit.-bedingtem jugendi. Eindruck, s. z.B. /77) für voriliad. Trad. (viell. als εταίρος Nebenfig. ohne festgelegtes Schicksal, s. Kulimann, LI) zu sprechen. Namens- u. Funktionsähnlichkeit mit Κλεοπάτρη ([s.d.] /556 in Phoinix’ Erzählung vom Zorn des Meleagros als myth. Paradeigma, s. Reichel m. Lit. L5c) ließen an Beeinflussung durch e. Meleagris (od. umgekehrt) denken (s. L5c). Entscheidend ist aber die zentrale Bedeutung, die P. (ob mit od. ohne voriliad. Urspr.) in der II. gewinnt u. die kaum überkommen sein kann (s. Dihle L5e); P.’ Tod (durch Ap., Euphorbos u. Hektor) u. Rächung durch Ach. verweist einers. auf den Tod des Antil. (s.d.) in der Aith., der durch Memnon fallt (s.d.) u. ebf. von Ach. gerächt wird (ebf. mit der Konsequenz des eigenen Todes), anderers. auf Ach.s Tod (durch Paris u. Ap.!; vgl. die Nereidenklage Σ35ίΐ. mit der Klage um den toten Ach. in der Aith., die Bergung von P.’ Leiche P715ff. mit der dortigen Bergung Ach.s; s. L5b)
2 Herkunft, Hinweise auf Voriliad. (s. LI. 5), Tod: einzelne Hinw. auf Voriliad. sind sporad., mit je verseh, kontextbedingter Funktion, über die II. verteilt (keine Gesamtgesch., sondern verseh, komplementäre Berichte) a Herkunft, Jugend, Begründung der Bzhg. zu Ach. (erst Ψ 84 ff. von P.* Ei- dolon erwähnt): P. stammte aus dem lokr. Opus, tötete im Affekt (νήπιος ούκ έθέλων άμφ9 άστραγάλοισι χολωθείς) den Sohn des Amphidamas, wurde darauf von se. Vater Menoit. zu Pel. geschickt ([s.d.] der selber 2x ικέτης war!), in dessen Haus aufgezogen u. θεράπων Ach.s (zur Transferierung aus Opus nach Phthia als mögl. Indiz für P.’ voriliad. Herkunft s.o. 1; vgl. auch die ebf. zu Pel. geflohenen Phoinix /478 ff. u. Epeigeus /7571 ff., ferner Aias’ θεράπων / ικέτης Lykophron, der 0429 ff. statt Aias fällt u. gerächt wird, sowie den 0332 ff. von Aen. getöteten exilierten Medon: Hikesie typolog. als Be- gründg. von Dankbarkeit u. Vertrauensverhältnis; zum Thema des „suppliant exile“ Schlunk [L6]; vgl. ferner zum Ortswechsel Tlep. £661 ff. sowie Her.’ [s.d.] Doppelbzhg. zu Theben u.
1063
1064


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
erst £816 nach 4 242, £802. 807 u. von Antil. £565 nach 4 457): P. bleibt auch bei se. folgenden Auftritten ohne eigtl. Einführung (könnte also zumindest typolog. als bekannt vorausgesetzt sein); vielmehr werden Rolle u. Charakter sukzessiv durch se. Funktion u. Reaktion in der jew. Situation enthüllt, bis dann auch die Vorgeschichte stückweise entfaltet, d.h. in verseh. Reden argumentativ benutzt wird; der Dichter vermeidet also die 'mechan.’ Koppelung von Erstnennung u. Vorstellung, die die II. zu e. gleichförmigen Heldenkatalog machen würde, u. bringt nur jew. das für die Situation Erforderliche (wobei es, angesichts der Fülle unbekannter u. nie erklärter Personen bes. in den Kampfszenen, nicht stört, wenn auch bekannte od. später wichtig werdende Personen, auch falls der Hörer sich nicht an sie erinnert, zunächst unvorgestellt 'mitlaufen’, bis dann e. großer Auftritt e. [nachträgl.] Vorstellung bringen kann; s. noch Reinhardt, dagg. Erbse [L5b. c]). — Nächster Auftritt (ohne Erkl.) mit PN bei Übergabe der Bris. (A 337 Ach.: ,,διογενές -εις, εξαγε κούρην'', 345 [= /205 = Λ 616] -ος δέ φίλω έπεπείδεδ’ έταίρφ, s. Patzer [L3] 24f.); danach erst wieder (9475 in Prophezeiung des Zeus, wo P.’ Tod mit Ach.s Kampfeintritt u. Hektors Ende zus.gesehen wird („or’ άν μάχωνται περί -οιο δανόντος"). I Im / erscheint Ρ. als schweigende (190 σιωπή) Hintergrund- u. Assistenzfigur Ach.s (/205 = A345+) in dienender, 'weibl.’ Rolle (s. Beye L6; vgl. A624ff. Nestors Hekamede, /2473ff. Autom. u. Al- kim. als Ersatz für P.) bei der Bewirtung der Gesandten (209 mit Autom.!), anderers. (in ringkompos. Schilderung des Vorher u. Nachher) als Ach.s privilegierter 'Lebensgefährte’ (189 άειδε [Ach.] δ’ άρα κλέα άνδρών. 1 -ος δέ οί οίος ενάντιος ήστο σιωπή, δεγμένος Αίακίδην, οπότε λήξειεν άείδων wartete darauf, ihn jew. beim Singen abzulösen [Krischer, in: Hommage Parry 111; aber s.a. K123]. 666 [Ach. schlief bei Diomede 663 f. = 5304 Men. = 77 346 Alkin.] -ος δ* έτέρωδεν έλέξατο, bei ihm Iphis, die von Ach. geschenkte Beutefrau aus Skyros)
3aß Vorbereitung (A — O), der Erkundungsgang: Die Vorbereitung der Patroklie u. der Umschwung der Handlung beginnt im Λ (prägnant markiert durch gewichtige, P.’ Aristie ankündigende Epith. u. e. Unheils-Überschrift: 604 έκμολεν [P.] ίσος Άρηΐ, κακού δ’ αρα οί πέλεν αρχή, vgl. 644 Ισόδεος φως; e. Fembezug auf se. Tod Π 784 ff., s. 5 f), als Ach. den P. auf Erkundigung nach e. Verwundeten (Mach.) schickt (e. äußerl. Motivation, die das Treffen mit Nestor zunächst zur Episode zu machen scheint [648ff. Ρ.: „ούχ έδος, άγγελος «£’“], dann aber keine Rolle mehr spielt [was von der Analyse zu Unrecht beanstandet wurde, s. L7]); entscheidend ist die dichter. Absicht, P. von Ach. zu lösen (entspr. Tel.’ Selbständig- u. Selbstbewußtwerden in der Telemachie) u. mit Nestors Argumenten (als Verstärkung des im / von den Gesandten Gehörten) zu konfrontieren; 606 redet P. erstmals („τίπτε με κικλήσκεις, Αχιλεΰ; τί δέ σε χρεώ έμεΐο;" 616 [= 4 345 = /205, s. Patzer L3] reagiert er zum letztenmal als 'gehorsamer’ δεράπων). Er trifft (644) Nestor (s. L7), der ihm die Not der Griechen u. Ach.s Starrsinn verdeutlicht, ihn (765) an se. vom Vater Menoit. aufgetragene (783 ff. parall. zu Pel.’ Auftrag an Ach.) Beraterpflicht des πρεσβύτερος (787) für Ach., den υπέρτερος, erinnert, diesen zum Kampf zu mahnen (als Appell an die väterl. Autorität entspr. Od.’ Pel.-Zitat /252ff.; 4 790 = /259 „σύ δέ λήδεαι", 1256 Lob der φιλοφροσύνη), u. ihm als Alternative den entscheidenden Plan eingibt, an Ach.s Stelle in dessen Waffen in den Kampf zu ziehen, so die Troer zu täuschen u. die Griechen zu entlasten (804 resümiert: τφ δ* άρα δυμόν ένί στήδεσσιν ορινε). Anschließend (806 ff.) versorgt Ρ. den verwundeten Euryp. (mit Hilfe der von Ach. gelernten φάρμακα 830 ff., Motivparallele 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
zu Mach. 4 208ff.; im Ggs. zu 787 ist Ach. hier der Lehrer): e. Exemplum für die Bedrängnis der Griechen (mit mitleiderregender Femwirkung bis /73) u. für P.’ Menschenfreundlichkeit (was 833 sorgfältig motiviert wird mit Abwesenheit der eigtl. zuständigen ίητροί Ποδαλείριος ήδέ Μαχάων). I Nächste Nennung ist erst (963 ff. in Zeus’ Prophezeiung (P.’ Tod erscheint in e. motivierenden Handlungskette: Αχαιοί φεύγον- τες > [Αχ.] άνστήσει δν έταϊρον > τόν δέ πολέας ό- λέσαντα μετά Σαρπηδόνα > κτενεΐ Έκτωρ, hier nur in äußerer Faktenreihung als Initiative Ach.s ohne die 'seel.’ Motivierung durch Nestor). Erst 390 (-ος δ’, εϊως μέν Αχαιοί τε Τρώές τε τείχεος άμφεμάχοντο, ήστο) kehrt die Erzählung zur (Ende 4 verlassenen u. seither in e. Dauerzustand überführten, s. Patzer L7) P.-Euryp.-Szene zurück: Angesichts der angreifenden Troer bricht P. eilig auf (402 ,,σπεύσομαι είς A- χιλήα, ϊν9 ότρύνω πολεμιζειν 1 ... εΐ κέν οί σύν δαίμονι δυμόν όρίνω 1 παρειπών; άγαδη δέ παραίφασίς έστιν έταί- ρου" = 4 792 f. Nestors Worte)
3ay Höhepunkt (Π), P.’ Aristie als zweiter = 'alter Ach. ’ u. Tod: Im Π geht die Saat der Nestor-Szene auf: P. kehrt weinend zu Ach. zurück (V. 7 dessen iron., zunächst absichtl. mißverstehende u. erst im 2. Teil zur Sache kommende Frage „τίπτε δεδάκρυσαι ήϋτε κούρη, etwa weil Menoit. od. Pel. gestorben ist, od. gar aus Mitleid mit den Griechen, die jetzt für ihre ύπερβασίη büßen?“), hält ihm die Not der Griechen u. se. Starrsinn vor (31 ,,αίναρέτη", 34 „γλαυκή δέ σε τίκτε δάλασσα, νόος απηνής", dazu Erbse [L5a] 13) u. bittet ihn (in Nestors Worten 36—45 = Λ 794—803), mit Ach.s Waffen an der Spitze der Myrmidonen in den Kampf ziehen zu dürfen (41 f. = 4 799L „αΐ κ9 έμέ σοί ΐσκοντες άπόσχωνται πολέμοιο 1 Τρώες, άναπνεύσωσι δ* [ Αχαιοί]"), wobei er unwissend (46 νήπιος, so der Komm, des Dichters) den eigenen Tod erbittet. Ach.s Antwort (48 ff.) erinnert einleitend an se. Kränkung, signalisiert dann aber (60) das Nachlassen des Grolls u. gibt die erbetene Erlaubnis (64f. „τύνη έμά κλυτά τεύχεα δΰδι, ' άρχε δέ ..."), setzt aber Ρ.’ Aktion die strikte Grenze, nach Vertreibung der Troer von den Schiffen umzukehren, um nicht durch zu großen Erfolg (also die Grenzen des loyalen δεράπων überschreitend) Ach.s Ruhm zu schmälern u. ([93] prophet.!) Ap. nicht zu reizen (97 ff. Ach.s Wunsch: „blieben doch von allen Tr. u. Gr. nur wir beide übrig, um Troia zu erobern“ als 'Ende im Imaginären’, vgl. 4 762f. u. s. Kakridis L6). Es folgen (124ff., s. Bannert L9; zur ehernen Rüstung [ohne Ach.s Lanze] Krischer 1999, in: L6) die Rüstungsszene (168 ff. Truppenübersicht u. 5 ηγεμόνες. Menesth., Eudoros, Peisandros [193 δς μετέπρεπε έγχει μετά Πηλείωνος έταϊρον], Phoinix!, Alkim.) von Ρ. (219 -ός τε καί Αύτομέδων, als Ρ.’ Wagenlenker, zur Doppelung 145— 147 u. 148-151 s. Heitsch L3) u. Myrmidonen, (233 ff.) Ach.s Gebet an Zeus um κυδος u. glückl. Rückkehr für P. (246 wieder die Eingrenzung „έπεί κ9 άπό ναύφι μάχην διηται"), (268 ff.) Ρ.’ Rede an die Myrmidonen („ώς άν Πηλείδην τιμή- σομεν γνφ δέ καί Ατρείδης ήν άτην" [das hatte Nestor nicht gesagt!] als Motiv des Unternehmens entspr. Ach.s Loyalitätsforderung, s.o.), (276 ff.) der Angriff auf die Troer u. deren Bestürzung, da sie glauben, Ach. zu sehen, also zunächst der beabsichtigten Täuschung erliegen (wie auch Sarp. 424 den P. nicht erkennt). Im folgenden Kampf (P.* Aristie, s. L9: zur Gliederung Schadewaldt u. Dubielzig mit Spekulation über e. 'Katalog der Opfer*) tötet P. (nb. vielen ungezählten 378 f. 394 ff.) 54 gezählte Gegner, u. zwar (284ff.) je einzeln Pyraich- mes, den Anführer der Päonen, als ersten (was Ach.s Hauptkampf gg. Asterop. Φ139 ff. [u. 205 ff. gg. die Päonen] entspr.), dann Areilykos, Pronoos, Thestor u. Eryalos, (415-418 als Neunergruppe) die Lykier (s.419) Erymas, Amphoteres, Epal-
1065
1066


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
tes, Tlepolemos, Echion, Pyris, Ipheus, Euhippos u. Polyme- los, dann als Reaktion auf (570 ff.) Epeigeus’ Tod (der als ικέτης bei Pel. lebte wie P. selber [586]) den Sthenelaos u. (694—697 als zweite Neunergruppe) Adrastos, Autonoos, Echeklos, Perimos, Epistor, Melanippos, Elasos, Mulios u. Py- lartes, sowie (784 f.) 3x9 ungenannte Tr. u. (419 ff.) als Hauptgegner den Lykier u. Zeussohn Sarp, (dessen Tod Zeus bedauert wie den Hektors: 433 ,,φίλτατον άνδρών“ ~ X168 „φίλον άνδρα“), eingeleitet (463) durch die Tötung von dessen Wagenlenker(i) Thrasymelos (worauf 467 Sarp. P.’ Pferd Peda- sos [s.d.] tötet) u. gesteigert durch den Kampf um die Leiche, schließl. (737) Hektors Wagenlenker Kebriones als Einleitung des eigenen Todes: eine beeindruckende, Ach.s Aristie ebenbürtige Serie. P. überschreitet die von Ach. befohlene Grenze (s. L8) u. greift (652, auf Beschluß des Zeus [!], ihn vor se. Tod noch viele Gegner töten zu lassen) Troia an (685f. μεγ' άάσΰη 1 νήπιος* εί δέ έπος Πηληϊάδαο φύλαξεν, ' ή τ' άν ύπέκφυγε κήρα, 693 σε θεοί θάνατόνδ' έκάλεσσαν), wird aber (698ff.) viermal (!) von Ap. zurückgestoßen (707 „ου νύ τοι αίσα“, zur Mißachtg. der Warnung s. A.Schmitt L8; zur Zahl [702ff. τρίς μέν άλλ’ δτε δή τό τέταρτον ...] vgl. Diom. Ε436, Θ169, Ach. Τ445, Φ 176ff.), dann (724ff.) von Hektor angegriffen (737 ff. die Tötung des Kebriones mit Triumphrede u. sarkast. 'Kriegerhumor’ [745 „ρεΐα κυβιστψ“] u. Kampf um die Leiche) u. nach dreimaligem siegreichem Vorstürmen (784 θοφ άτάλαντος Άρηι, beim Sturm auf die Mauer! [vgl. 7Αρες τειχεσιπλήτα F31+]; als Fembezug auf Λ 604 [s.o. 3aß]; 786 δαίμονι ίσος) beim vierten Mal(!) von Ap. durch e. Schlag (792 χειρί καταπρηνεΐ) aufgehalten (mit Einleitung τοι, -ε, φάνη βιότοιο τελευτή) u. Stück für Stück seiner Waffen entkleidet (791 ff. als Umkehrung der Rüstung 130ff., s. Bannert L9; 806 στη δέ ταφών, s. Snell L9), dann (806 ff.) von Euphorbos getroffen (dessen Einführung P59 die dir. Rache durch Men. ermöglicht [s. Kullmann, Quellen 315f.] u. der als Töter von *20 Männern* aufgewertet wird; It. Mühlestein [L2] ist der 'Hirtenname’ Euph. e. Anspielung auf den Hirten Paris als Töter Ach.s in der Aith., dort ebf. zus. mit Ap., s. X359f.) u. schließl. (818 ff.) von Hektor mit der Lanze getötet; se. Triumphrede (830ff. als Steigerung der Sit. die Unterstellung, Ach. habe P. [833 „νήπιε“, 842 „αφρονι“] die Tötung Hektors aufgetragen) beantwortet P. (843 ff.), indem er Hektors Siegesruhm relativiert (849 „άλλά με μοϊρ' όλοή καί Λητούς έκτανεν υιός, ' άνδρών δ' Εΰφορβος* σύ δέ με τρίτος έξεναρίζεις“) u. ihm den nahen Tod durch Ach. prophezeit, was der Prophezeiung des sterbenden Hektor an Ach. (X359f.) entspricht (REinl. 843 s Ύ337 Hektor zu Ach., P.’ Todesverse /7855-858 [fast] ident, mit denen Hektors Ύ361- 364, s. ρέϋεα)
3a6 nach P.’ Tod (P-Ω), Kampf um die Leiche, Rache u. Trauer: P: Im Kampf um P.’ Leiche (= νεκρός od. νέκυς 104. 108. 121 u. oft, auch 581. 589 [eher von P. als von Podes, aber s.a. P540ff.], dazu Andreae [L9] 85f.) tun sich bes. Men. (der 59 Euphorbos tötet) u. Telamon. Aias sowie (256 ff.) Oil. Aias, Idom. u. Mer. hervor (unterstützt 268 von Zeus’ schützendem Nebel u. 544 Ath.), von den Troern Hektor (der 192ff. den P. spoliiert u. enthaupten u. den Hunden vorwerfen will, 192ff. P.’/Ach.s Waffen anlegt u. damit, nach Zeus* Worten’ se. Tod einleitet) u. Aen. (beide unterstützt von Ap., 71. 582. 322). Die (426) um ihren ηνίοχος weinenden unsterbl. Pferde Ach.s werden (475) von Autom. u. Alkim. geborgen. (593) Donner u. Blitz des aigisschwingenden Zeus leiten die Flucht der Griechen ein, worauf Men., (634) auf Aias’ Rat, die Leiche zu retten, (685) den Antil. mit der Todesnachricht zu Ach. schickt, der (400ff.) immer noch auf P.* Rückkehr hofft (410 ου οί έειπε μήτηρ, δττι ρά οί πολύ φίλτατος ωλεθ’ έταΐ- 1067
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ρος, s. dagg. die Prophezeiung ^9ff.). Men. u. Mer. tragen (715 ff.), gedeckt von beiden Aias u. verfolgt von Aen. u. Hektor (754), die Leiche (vgl. die Bergung Ach.s in der Aith.), die Troer bedrängen die Schiffe wie vor P.’ Eingreifen. I Σ: Ach., jetzt besorgt wegen Thetis* Prophezeiung (10 f. ,,Μυρμι- δόνων[!] τόν αριστον έτι ζώοντος έμεϊο λείψειν φάος“ im Ggs. zu Ρ410), befurchtet, P. habe se. Kampfverbot gegen Hektor übertreten u. sei gefallen. Antil.’ Nachricht bringt ihn an den Rand der Selbsttötung (34. 26 μέγας μεγαλωστί τα- νυσθείς wie e. Leiche, 28 ff. Klage der Beutefrauen um P., 35 ff. der Thetis u. Nereiden um den ώκύμορος Ach.[!]) u. entwertet ihm den erfüllten Wunsch (die Demütigung der Griechen 74ff.) u. das eigene Leben (78 ff. 98 „αύτίκα τεθναίην“) gegenüber dem Rachezorn auf Hektor (91 ff.). Von Iris veranlaßt, vertreibt er, da ohne Waffen, durch se. Schrei (228) die verfolgenden Troer (249 rät Pulyd., umzukehren), so daß der Leichnam geborgen, (233. 343 ff.) aufgebahrt u. (314 ff.) beklagt werden kann (339ff. von den gemeins. erbeuteten Frauen: e. Hinweis auf voriliad. Geschehen); nach se. Rückblick (324ff. „vergebl. versprach ich Menoit., oi εις ΌπόενταΙ1.] περικλυ- τόν υιόν άπάξειν ' 'Ίλιον έκπέρσαντα“) sagt Ach. auch se. Tod, zuvor aber die Tötung Hektors voraus. In Thetis’ raffender Erzählung an Heph. (444 ff.), den sie um neue Waffen für Ach. bittet, scheint Ach. den P. auf Bitten der Airai-Gesand- ten an seiner Stelle in den Kampf geschickt u. nur Ap. ihn an der Zerstörung Troias gehindert zu haben. I Das T, in dem Ach. dem 'Ehrzom’ entsagt (67 „παύω χόλον“), durchzieht Klage um P.; 4f. klagen Ach. u. die Gefährten (im Anschluß an Σ354Γ), 282 ff. Bris. (297 „du versprachst mir die Heirat mit Ach.“); 315ff. erinnert sich Ach. an P.’ Aufwartung („δεΐ- πνον έθηκας“), an se. Hoffnung, daß P. nach Ach.s Tod den Neopt. nach Phthia hätte fuhren, also wie bei Ach. dessen älterer Berater hätte sein sollen, u. wertet P.’ Tod gleich dem Tod von Vater u. Sohn. Thetis (38) flößt P.’ Leichnam Ambrosia gegen die Verwesung ein (wie 340 ff. Ath. dem Ach. zur Stärkung). Ach. (364 ff.) legt die neuen Waffen des Heph. an (Parall. zu P.’ Rüstg. Π124 ff.), u. das Pferd Xanthos (404ff.) verteidigt sich gg. Ach.s Vorwurf, an P.’ Tod schuld zu sein (411 „nicht wir sondern Ap.“) u. prophezeit Ach.s eigenen Tod (417 Οεφ τε καί άνέρι wie Ρ.) I Υ, Φ, X: Am letzten Kampftag der II., an dem Ach. dominiert, erinnern wichtige Hinweise an das Motiv der Rache für Ρ. (K426 „[Hektor] δς μοι έταΐρον έπεφνε τετιμένον“; Φ99ίΤ. Ach. [ggüber Lykaon] kennt nach P.’ Tod [,,δ περ σέο πολλόν άμείνων“] keine Schonung des Gegners mehr; %333ff. Ach.s Triumphrede an den sterbenden Hektor: „έφης -ή' έξεναρίζων ' σώς έσσεσΰ' ’ νήπιε“ als Gegenstück zu Π 830 ff.), bis dann die Handlung (vom momentan aufscheinenden Angriff auf Troia X381) zur Totenfeier für P. umbiegt (385ff. Ach.: „κείται ακλαυτοζ αθαπτος ‘ -ος* τοΰ δ' ούκ έπιλήσομαι [weder im Leben noch im Hades“], vgl. λ 54. 72 Elpenor). I Ψ: Nach erneuter Totenklage (9 Ach.: “-ον κλαίωμεν“, 19 „χαΐρέ μοι, ώ -ε» και ειν Άϊδαο δόμοισι“; 42ff. verweigert Ach. Bad u. Haarschnitt bis zur Bestattung) erscheint dem Ach. nachts (65 ff.) die ψυχή -ήος δειλοΐο (s. Parall. bei Gilgamesch in L5d), fordert baldige Bestattung (um in den Hades eingehen zu können) u. zukünft. gemeins. Grab mit Ach. ([80] dessen eigener Tod bevorstehe, 91 f. in c. gemeins. Urne, was Antil.’ Bestattung in der Aith. [wo Ach. dann aber nach Leuke entrückt wird] evoziert u. überbietet, s.u. 3b sowie LH) u. erinnert deswegen an ihre Verbundenheit aus gemeins. Jugend (erst hier als Rückblick der Nachtrag von P.’ Vorgesch., die Begründg. der Bzhg. zu Ach. [84—90]: „όμού ώς έτράφημεν έν ύμετε~ ροισι δομοισιν, ' εντέ με τυτθόν έόντα Μενοίτιος έζ Οποεντος 1 ηγαγεν ύμετερόνδ9 άνδροκτασίης ΰπο λυγρήζ, *
1068


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
ήματι τφ δτε παϊδα κατέκτανον Άμφιδάμαντος ' νήπιος ούκ έθέλων άμφ" άστραγάλοισι χολωθείς' ' ένθα με δεξά- μενος έν δώμασιν ίππότα Πηλεύς 1 έτρεφε τ* ένδυκέως και σόν θεράποντ’ όνόμηνεν", s. dagg. andere Version in D). 128ff. folgt die Verbrennung ([s. LIO] 135 Haarspende der Myrmidonen, 141 f. Ach.s [für P. statt für Spercheios], 151 -φ ήρωϊ\\ als Totenopfer u.a. 12 Troer; 179 ff. verspricht Ach., Hektor den Hunden vorzuwerfen; 236ff. Sammlung der Gebeine zur späteren gemeins. Beisetzung mit Ach.); 257ff. folgen die von Ach. veranstalteten Leichenspiele (bei denen e. Kampfpreis [740 ff.], e. κρητήρ, den P. zur Auslösung des Ly- kaon erhielt, an Voriliad. u. an Φ 73 ff. erinnert). I Ω: (3 ff.) Ach. (6 -ου ποθέων ^άνδροτήτά^ τε και μένος ήύ, s. Latacz s.v. L j, Wöhrle 68 [L6]) setzt die Klage um P. (7f. vbd. mit Erinnerung όπόσα τολύπευσε σύν αύτφ τε πτολέμους τε κύματα πείρων) u. (14 ff.) die Schleifung Hektors um P.’ σήμα fort; u. klagend (123 άδινά στενάχοντα in Dauerhandlung, s. Patzer L7) findet ihn nach der Götterversammlung auch Thetis u. bewegt ihn dazu, in Hektors Auslösung einzuwilligen (139f.). Als Priam. eintrifft, sind Autom. u. Alkim. bei Ach. (475 ποίπνυον παρεόντε), die hier in P.’ Rolle vom ZI90ff. nachgerückt sind, was 574f. unterstrichen wird (ους ρα μάλιστα ' τΓ Άχιλεύς έτάρων ^μετά -όν γε θανόνταΛ, korrelat. zu 145f. Αύτομ., τόν μετ’ Άχιλλήα ρηξήνορα τΐε [Ρ.] μάλιστα, wie ω78Γ: „τόν έξοχα τϊες απάντων 1 L /‘, sc. Ach. den Antil.[!]). Für Ach. sind Trauer um Vater u. P. gleichrangig (511 f.); dann bittet er P., in die Auslösung se. Besiegers einzuwilligen u. verspricht ihm se. Anteil an der Lösung (592f. ,,μή μοι, -ε, σκυδμαινέμεν, αϊ κε πύθηαι ' είν ’Άϊδός περ έων, δτι Εκτορα δϊον έλυσα ' πατρί φίλφ" = Befriedung u. Versöhnung des Toten)
3 b Odyssee (s. Lil): P. erscheint in Nestors Erzählung u. in den beiden Nekyiai, jew. zus. mit Ach., (Aias) u. Antil. (vgl. dessen Rolle in der Aith., s.o. B Vorbem.): γ 110 (ένθα κεΐται), λ 468 (ήλθε δ’ έπι ψυχή) — ω16 (εύρον δέ ψυχήν, sc. Hermes u. die Freier); Ag. erinnert Ach. an die gemeins. Bestattung: ωΊΊ. 79 („in e. goldenen, von Heph. gefertigten Amphore) κεΐται λεύκ’ όστέα ... (sc. Ach.s) 1 μίγδα δε -οιο Με- νοιτιάδαο θανόντος, 1 χωρίς δ’ Άντιλόχοιο, τόν έξοχα τΐες απάντων ' ... έτάρων μετά -όν γε θανόντα (darüber μέγας τύμβος τηλεφανής u. von Thetis gestiftete αεθλα"); die Versionen von Aith. (Antil.’ Bestattung, mit Ach.?) u. von ¥^71. 91 f. (P.* Bestätig, zunächst provisorisch, dann zus. mit Ach. in όμή σορός, die ¥/92 wie ω74 e. χρύσεος άμφιφο- ρεύς ist) werden also durch e. gemeins. Dreierbestattung ('2 + T) harmonisiert u. überboten (s. Lil u. Kullmann, Quellen 40ff.) 3c Prosaref.: Hes.fr.212a Ach. u. P. seien Cousins Cypr.ap. Procl. Chr. 163 p.84 Sev. « (p.32 Dav. - p.42 Ber.) Λυκάονα τε Πάτροκλος εις Λήμνον άγαγών άπεμπολεΐ (vgl. ¥'740ff. in 2b)
4 Charakter, Funktion in der Handlung, Bzhg. zu Ach. (s. L6): P. ist Ach.s εταίρος, θεράπων, ηνίοχος, Freund (zur Typologie der Freundespaare s. L5d, zur institutionellen Freundschaft zw. επιβάτης u. ηνίοχος s. Krischer, Sinos L6; zum Status vgl. anderers. die prominenten θεράποντες u. Anführer: Sthen., der auch als ηνίοχος fungiert, nb. Diom., Mer. nb. Idom., die beide aber auch im Kat. £564. 651 erscheinen, wogg. 17 685 als Anführer der Myrmidonen [s.d.] nur Ach. genannt ist); spielt ambivalente Rolle (s. Kullmann, Quellen 44 f.): als (1t. Nestors Menoit-Zitat) älterer Ratgeber (Λ 787 πρεσβύτερος, entspr., wie Ach. hoffte [7326ff.], des Neopt.; insofern Parallelfigur ['Dublette’] zu Phoinix, der ebf. Flüchtling bei Pel. u. Erzieher Ach.s ist [/478ff., vgl. noch als 3. ικέτης Epeigeus /7571], aber in der II. episod. bleibt), anderers. aber auch als jugendi. Freund (quasi Ach.s Sohn, s. Ψ 222 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
u. Wöhrle L6; dort auch zur, bei Hom. nicht thematisierten, Homosexualität, s. Beye u. ff. in L6); ist ένηής, μείλιχος u. ήπιος ([s.dd.] Ρ204 = Φ96, ¥/252 έτάροιο ένηέος*; Ρ67\, T3QQ; ¥Λ281 gegenüber den Pferden wie Θ186ff. Androm.; vgl. Λ 806 ff. se. Pflege des Euryp. [814 ωκτειρε], Π7ΪΪ. Ach.s Vgl.: ,,δεδάκρυσαι ήύτε κούρη", 7287 ff. die Tröstung der Bris. entspr. Hektors Verhalten gegenüber Hel. /2 762 ff.), im Ggs. zu Ach.s Unnachgiebigkeit u. Ehrzorn (s. άπηνής, νηλεής [Bla]: Π33ff. in P.’ Vorwurf an Ach.) u. aufbrausendem Ungestüm (Λ 649 ff. nennt ihn Ρ. ,,αίδοΐος, νεμεσητός, δεινός άνήρ, τάχα κεν καί άναίτιον αιτιόφτο", s. dagg. /256 Od.’ Lob der φιλοφροσύνη als Pel.-Zitat); ist durch se. 'Menschenfreundlichkeit’ (s. ένηής) u. Mitleidsfähigkeit, sowie anderers. durch se. Freundschaft mit Ach. der ideale Mittler zw. der Not der Griechen u. Ach.s Starrsinn, durchbricht dessen gekränkte Selbstisolierung, indem er ihm die (durch Nestor u. schon vorher durch die Bittgesandtschaft reaktivierte) 'Gemeinschafts- u. Vätermoral’ (s. Hooker L6) nahebringt (s. die Pel.- u. Menoit.-Zitate Od.’ an Ach., Nestors an P. /252 ff., Λ 783 ff.), u. erreicht (nach dem Scheitern der Bittgesandtschaft, die allerdings schon zu e. 'Konditionalis’ geführt hatte: /650ff. Ach.: ,,ού γάρ πριν πολέμοιο μεδήσομαι, πρίν γ’ 'Εκτορα Μυρμιδόνων έπί τε κλισίας και νήας ίκέσθαι") den von Nestor vorgeschlagenen Kompromiß, zur Täuschung der Troer an Ach.s Stelle kämpfen zu dürfen. Dabei überschreitet er, durch Ach.s Waffen u. Rolle in se. Aristie zum 'alter Ach. ’ gesteigert, die von Ach. gesetzte Grenze des loyalen θεράπων (s. L8), nach Entlastung des Schiffslagers umzukehren u. nicht Troia anzugreifen (/787 ,,έκ νηών έλάσας ίέναι πάλιν", 246 „έπεί κ’ άπό ναύφι μάχην δίηται", Σ13Γ ,,έκέλευον νήας έπ’ αψ Ιέναι μηδ’ 'Έκτορι ιφι μάχε- σθαι"), was als (schuldhafte?) Verblendung (/7685 ff.), zugleich aber auch als übermächtiger Ratschluß des Zeus (652 ff. 688) gewertet wird
5 	Formel, Epith., Gl. (s. M, L3: bes. Dee) a Formelsystem scheinbar zunächst eher spärlich (Argument für P.’ 'Neuheit’? s.o. 1), aber mit zahlr. Substituten (patron. u. funktional, s. 5e) u. nicht untyp. für chorjamb. EN: häufigster Kasus: Nom. (44x von 162), meist am VA/SA (A345+ -ος δέ, s. Patzer L3) u. meist ohne Epith., während am VE ^Μενοιτίου (s.d. Μ) αλκιμος υίός. / Akk. eintritt (vgl. z.B. Αλκίνοος, Τηλέμαχος, Άντίλοχος[1], Μηριόνης, Ίδομενεύς, die oft am VA, u. die zugehörigen VE-Formeln ιερόν μένος Άλκι- νόοιο, ιερή ϊς Τηλεμάχοιο, άγαυοΰ/μεγαθύμου Νέστορος [αγλαός] υιός, θεράπων έύς Ίδομενήος, [άγαυοΰ] Δευκα- λίδαο), dabei ως φάτο (Ach., Od.), -ος δέ / Τηλ. δέ φίλφ έπεπείθεθ’(ο) έταίρφ / πατρί Ausdr. pers.r Nähe, dagg. z.B. *ούδ’ άπίθησ(ε) L j / ιερή ϊς Τηλ. hier zu 'offiziell’; sonst Nom. am VE: /211, Λ 644 ισόθεος φως, P477, γ 110 -ος θεόφιν μήστωρ άτάλαντος (altertüml., sonst je Ix von Priam., Peirith., Neleus; s. noch ¥Ί6* /7759 μήστωρα/_ρες φόβοιο, άυτής); Π705, 786 δαίμοινι ίσος ' (vgl. /1604 Ισος Άρηι), Π653 (vgl. /2406) (ήύς) θεράπων Πηληιάδεω ^Αχι- λήοςΛ, Σ152, /7165 - Ρ388 (άγαθόν) θεράποντ(α) u , / ποδώκεος ^Αίακίδαο^, Ρ27\ θεράπων ήν L d sowie (πιστός) εταίρος* u.ä. (s.u. 5e; wogg. z.B. *θερ. έύς L j od. *έύς θερ. Άχιλήος nicht vorkommen); sonst /7760 ' -ος τε Μενοιτιάδης (vgl. z.B. B653* Τληπόλεμος δ’ Ήρακλείδης); im Gen.: PN + Patron. /7554 ^ΜενοιτιάδΔεω -ήος, sonst -οιο L jOO (s.d. u. hier in M); Patron, (am VA unmögl.) statt PN lOx (s. L ^ης B) 5b sonst Epith. (s. Μ): P299, /7257 μεγαλήτορος/ι, /7818 -ήα μεγάθυμον ’ ([s.d. M4], dies noch 5x + PN· auf -ήα), P67Q, Ψ65. 105. 221 -ήος δειλοΐο, P10. 379 άμύμονος, 690 αριστος Αχαιών ’ -ος (vgl. Σ10), Ρ137 s 706, ¥Ί51. 747 ήρωϊ (s.d. Bla); (zum Vok. [s. M2aa. β]:)
1069
1070


Πάτροκλος, Πατροκλ(έης)
παύρος, παυρότερος
Λ 611 -ε Διί φίλε, Π126+ διογενές -εις/-εις ^ίπποκέλευδε, / /720+ -εις ίππεύ ' (da Ρ. Ach.s ηνίοχος war [s. Krischer L6] od. L j als 'verschobenes* Epith. von Antil.’ Tat in der Aith. auf P. übertr.? [s. Mühlestein, Heitsch L3]) 5c Vok.: 25x, davon 17x in dir.R. (ais Interj. od. [/7830. 859, T287] am VA, /7126. 839 [διογενές} -εις ^ίπποκέλευδεd am VE, ¥Ί9 = 179 χαΐρε μοι ώ -ε); 8χ als Apostrophe d. Dichters (s. L4; nur /7: 20. 744. 843. 812 [προσέφης] -εις ίππεύ ' [dies im Sg. nur von P.], 584 -εις L u *, 693 ' -εις, sowie 754. 787 -εις/-ε im V.-In- neren), meist inhaltl. erklärt (s. L4): sympathisierend, patheti- sierend, variierend od. markierend bei (/7787) wichtigem Handlungseinschnitt (vgl. die ebf. häufig apostrophierten Men. u. Eum.); die Erkl. aus metr. Notwendigkeit (Ersatz für Nom., s. Parry, Matthews L4) befriedigt nicht (s. Goebel u. ff. L4), da z.B. *-ος άμύμων 1 (s.d. Ml u. hier M2aa) metr. mögl. wäre (vgl. P10 -οιο πεσόντος άμύμονος); s. noch /202 (Ach.:) ,,Μενοιτίου υιέ", Λ608 „δΐε Μενοιτιάδη, τφ έμφ κεχαρισμένε δυμφ" (= T287ex Bris.), Τ289 ,,δρχαμε Λαών“', Λ 765 (Nestor:) '„ώ πέπον", 786 (Menoit.:) '„τέκνον έμόν", Ψ94 (Ach.:) ,,ήδείη κεφαλή" 5d Umschr. durch PNg + Nomen: /7554 Μενοιτιάδεω -ήος λάσιον κήρ (s.d. B2c [s £851ex Πυλαιμένεος λάσ. κ.]), Ρ187 = Ύ323 -οιο βίην (s.d. BI4b), Ω6 -ου ... άνδροτήτά τε και μένος ήύ (zur St. s.o. in 3aö), £670 ένηείης -ήος δειλοΐο (μείλιχος [^ν]) 5e
weitere häufige Vbd.; vom toten Ρ.: -οιο νδανόντοςΔ / Akk. (s. M 1c; <2575, ω79), Μενοιτιάδαο (s.d. M) L d ', έπι/περιβαίνω + -φ, -φ ήρωϊ (s. Μ1 b). Bez. als Ach.s (φίλος, πιστός) εταίρος u. umgekehrt ('Freund’), δεράπων, ηνίοχος (s.dd. IISp.744,53ff.; 1016,70ff.; 925,43fT; Dee L3) ersetzt häufig den PN 5f Gleichnisse Λ 604 ίσος "Αρηΐ (gekoppelt mit κακού πέλεν άρχή, s.o. 3aß) bei Ankündigung, u. bei Erfüllung (Fembezug): Π784ff. δοφ άτάλαντος 'Άρηΐ, δαίμονι ίσος (φάνη βιότοιο τελευτή); sowie /73. 7 (Ρ. weinte) ως τε κρήνη μελάνυδρος, (Ach. fragt:) ,,τίπτε δεδά- κρυσαι ήύτε κούρη" Tier-, Naturvgl.: 428 ως τ9 αίγυπιοί (δρουσαν, Ρ. u. Sarp.) 482 ήριπε δ9 ως δρυς (Sarp.) 487 ήύτε ταύρον έπεφνε λέων 582 ϊρηκι έοικώς 751 (βεβήκει) οίμα λέοντος έχων (έή τέ μιν ωλεσεν άλκή, vgl. als Opp. άλκί πεποιδώς £299+), 756 λέονδ9 ως δηρινδήτην (Hektor u. Ρ.); s. noch P4f. (Men. schützte P.’ Leiche) ώς τις περί πόρτακι μήτρρ ' πρωτοτόκος; Ψ222 (Ach. klagte um Ρ.) ώς δέ πατήρ ού παιδός; ferner Ρ.’ Kriegersarkasmus /7745 „ώς ρεΐα κυβιστφ" (sc. getöteter Gegner) als Steigerung der Sit., nicht Charakterisierung des Sprechers
D Cycl.fr. dub. 5 p. 197 Be. (sch. ^89): It. νεώτεροι sei P. zu Pel. geflohen διά τόν Εύρυτίωνος τού 9Ίρου φόνον, s. dagg. andere Version *P87 (s.o. 3 a) H. W. Nordheider
πατροφον(ευς), πατροφόνος [3°, 1H] Ε -εύς instead of -ος for metr. reasons, see Boßhardt, Nom. auf-εύς· 10f.; Heubeck, Kl. Sehr. 251 n.14; Leu kart in Res Mycenaeae 235 n.2
B father-killer, of one who has killed someone else’s father (cf. παιδοφόνος /2506), always of Aeg. as murderer of Or.’s father; only -ήα (VE; for -ος see D below) a299 έκτανε (Or.) ^-ήα, ' Αϊγισδον (δς οι πατέρα έκτα)Λ s y307ex γ 197 έτισατο L d Hes.fr.23a,29 άπε[τείσατο π}ατροφο[ν}ήα
D /461 ώς μή -ος ... καλεοίμην (νν.458-61 in codd. desunt, cit.Plu.; Phoenix would be called -ος for killing his fa- ther) J.N. O’Sullivan
πατρώϊος [8; 16», 1”, 1«] E sufF. -ωϊος added to πατήρ see Risch §42a
, M 1 where text sound always [--„J: [_<_] ξεινος ^ς έσσι^ Z215; (ξεΐνοι) -οι εύχόμεδ9 είναι Ζ231, α187; -οί εί- σιν 0254 / Si ρ 69; -ος «417; σκήπτρον -ον άφδιτον αίεί 1071
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
£46. 186; -ον Τ38Ί, Φ44; -α πάντ(α) ρ80, υ336, /61; -α μ 136; γαίη -η ν188. 251 [-^~] ξεΐνος -ος είναι ρ 522; -ός έσσι* α175, 0286; -όν έστιν Κ391, «387; -ον £125, Ορ.376; έχον* -α (πάντα) 022, π388 2 uncert.: prob. [-2μ] πατρώι9 (ci.) Theb.fr.2,9 ρ.22 Dav.
Σχ sch.D £46: προγονικόν, £125: πατρικόν, Ζ215: έκ πατέρων καί προγόνων
Β ofone9sfather(s) with (2) or without (1) Lnotion of hered- ityj of pers. (ξεΐνος, εταίρος in 2) or thing 1 without (clear or immediate) L a (π.~ s πατρός) £125 (έν) τοι (Diom.) στήδεσσι μένος -ον ήκα (οιον έχεσκε Τυδεύς) Φ44 -ον ϊκετο δώμα (cf. δώματα πατρός Σ141 et saepe) Ορ.376 μουνογενής δέ πάις εϊη -ον οίκον ' φερβέμεν Φ22 έχον -α έργα μ 136 μήλα φυλασσέμεναι (subj. daughters of Helios) -a 2 with notion of heredity, of passing from father (so clearly 7387) or fathers (so clearly £46+, Z215. 231, vl88. 251) to current heir Z215 μοι (Diom.) ^ξεΐνος -όςά έσσι (Glaucus) παλαιός' Οίνεύς γάρ (Βελλεροφόντην^ ξείνισ9) ρ522 φησί (Od.-Cretan) δ9 Όδυσσήος L u είναι see Ameis-H. ad 1. Z231 ξεΐνοι -οι εύχόμεδ9 (Diom. and Glaucus) είναι = a 187ex (έξ άρχής) a 175 (μοι τούτ9 άγόρευσον) ήέ νέον μεδέπεις ή καί -ός έσσι ' ^ξεϊνοςΛ 417 L d δ9 ούτος έμός -ος έκ Τάφου έστί 0254 οί έξ άρχής -οί είσιν έταΐροι = ρ69 286 τοΐος τοι εταίρος έγώ -ός είμι Β46 εϊλετο (Ag.) σκήπτρον -ον = 186 7387 έκ σύριγγας
-ον έσπάσατ9 (Ach.) έγχος F391 γενεή δέ τοί έστ9 έπί λίμνη 1 Γυγαίη, δδι τοι τέμενος -όν έστιν ν188 (έγρετο) Όδυσσεύς ' εΰδων έν ^γαίη -ηΛ 251 (γήδησεν) Όδυσσεύς ' χαίρων ή L u α387 (μή σέ [Tel.] γ9 έν) Ίδάκη βασιλήα Κρονίων 1 ποιήσειεν, δ τοι γενεή -όν έστιν ntr.pl. as subst. of (potential) patrimony: π 388 ζώειν καί έχειν t-a πάνταj ρ 80 (εϊ κεν έμέ μνηστήρες) κτείναντες L d δάσων- ται Theb.fr.2,9 ρ.22 Dav. ώς οΰ οί ^πατρωίαν εϊη φιλότη- (πατρώϊ9 [this very prob, right] ένήει <έν> φιλότητι ci.)' δάσσοντ9 υ336 δφρα ... L d νέμηαι /61 (Od. to Eurym.:) ,,ουδ9 ει μοι -α πάντ9 άποδοΐτε, 1 δσσα τε νύν ΰμμ9 έστι και ει ποδεν αλλ9 έπιδεΐτε (would I refrain from killing the suitors“) J.N. O’Sullivan
πάτρως [1H] E deriv. from πατήρ, further L2. L ‘Gates, LKinship Terminologyj 21 f.; 2Szemerenyi, L d 53ff.
B patemal uncle Hes. fr. 280,22 9Α’ίδην δέ φίλον -ωα (of Perseph.) τετύχδαι. — Wdfld.: πατροκασίγνητος. See also μήτρως j. n. O’Sullivan
παυρίδιος [1H] E seltene k/m-Abl. von e. Adj. (παύρος), s.o. μαψίδιος u. νοσφίδιος, ferner Risch §43b u. L
L W. Petersen, Greek Diminutives in -ION, Weimar 1910, 220f.; Fraenkel, Nom.ag.II 181 A.l; Chantraine, Form. 39f.i Troxler, Sprache Hesiods 131 f.
B winzig Op. 133 -ov (am VA) ζώεσκον έπί χρόνον, vgl· V.326 (παΰρον [Blc] χρ. in and. metr. St.). - Wortf.: s. μ^ μινυνδαδιος, παναώριος u. ολίγον/πολύν* m. χο0"
G. Markwald
παΰρος, παυρότερος [13έ, 8°, 9Η, 2h, le] Ε uridg., ident m. lat. parvus ( dabei paruo- < *pau-ro-, vgl. pau-ci), vo® Stamm pau- (< *peh2u-) auch πάϊς (s.d.). — Abi.: παυρίδιος
F -ος 1, -φ 1, ~ov 1; -οι 13, -οισι 2, -ους 1; -α 6; -ots- ρον 1, -ότεροι 4, -οτέροισι(ν) 2, -οτέρους 1
Μ 1 Stamms, im longum la zweis.: [-**] ~a Γ214, h.Merc.577; -a Th.78O [U] μάλα -a £210, h.Merc.164; -« /333 [»„]\ -oi 0283 [±χ] -οι Pan.fr. 12,5 p. 121 Dav. [i.] coi δ\ αύτε Op.814; L u y<236; -oi 0276; •ους 0241 [2.] -οι δ9 αύτε Op.820 lb viers.: [ivUl
1072


παύρος, παυρότερος
-ότερον/οι/ους Δ407 / (956, 7V739, Ρ364 / 0407 [^U] -ότεροι ς 17 lc fünfs.: ^οτέροισι, £122 [1^‘χ]
.ν £641 2 Stamms, in den brevia 2a zweis.: [-2] -ον/οι δέ τ' Op.326. 818; -φ Op.538; -οι Λ 689, r240 [-1] -ος δέ £675; coi δέΛ τε £277, Hes.fr.384,1; L Op.482 [--] L j Op-824 2b dreis.: [-^] -οισι σ383 -οισι /545
Σχ sch. min. P.Hamb. 736 £122: όλι]γώτεροι sch. D £122: -οτέροισι' όλιγοτέροις. οί μέν γάρ Τρώες οί χωρίς τών επικούρων ήσαν άριθμφ μυριάδες ε', το δέ τών Ελλήνων πλήθος τινές μέν φασι μυριάδες δώδεκα, άλλοι δέ ιδ', 675 υ. οφτερ δυρχθ ολίγος ερκλ., 1333: διά παϋρα δασάσκετο' όλα δέ λαμβάνων ολίγα διένειμε και έδίδου
Β wenig(e), gering, Sg. nur £675, /1407 (i. Vbd. m. λαός), Op.326. 538; oft m. Opp. u. in sonst. Vbd. m. πολύς. — Wortf.: s.v. μικρός 1 Pos. (-ος·) la ais Obj. (Ntr. Akk. Pl.): wenig £214 (Ant.:) „Μενέλαος έπιτροχάδην άγόρευε, 1 -a μέν, άλλά μάλα λιγέως, έπει ού πολύμυθος“ /333 (Ach.:) ,,δεξάμενος (Ag.) διά -α δασάσκετο, πολλά δ' έχε- σκεν“ £210 „έμοι μάλα -α δόσαν και οίκί' ένειμαν“ h.Merc. 164 δς μάλα -α μετά φρεσίν αϊσυλα (πολλά ένι φρεσίν άρμενα v.l., cf. Breuning 90 f.; Radermacher, Hermesh. 108) οίδε lb adv. Gebr. (nur Ntr. Akk. PL): selten Th.780 -a δέ Θαύμαντος δυγάτηρ πόδας ώκέα Ίρις 1 ... πωλείται έπ' εύρέα νώτα θαλάσσης h.Merc.577 -α μέν ούν όνίνησι, τό δ' άκριτον ήπεροπεύει lc Mask, lea Sg. £675 άλλ' άλαπαδνός (Νιρεύς) έην, -ος δέ οί εΐπετο λαός (vgl. /1407 in Β2) Ορ.326 -ον δέ τ' έπι χρόνον όλβος όπηδεΐ kurze Zeit, vgl. V. 133 (s.v. παυρίδιος) 538 στημόνι δ' έν -φ πολλήν κρόκα μηρύσασθαι in einen kleinen Rahmen, zur Sache s. Blümner, Technologie I 144; West z.St. leß Pl. wenige /545 ού μέν γάρ κ' έδάμη (σϋς) -οισι βροτοΐσι Λ 689 (Nestor:) „ήμεΐς -οι κεκακωμένοι έν Πύλω ήμεν“ 0283 άγορή δέ έ -οι 'Αχαιών * νίκων, όππότε κούροι έρίσ- σειαν περί μύθων £241 (Mentor:) ,,οϋ τι καθαπτόμενοι έπέεσσι 1 -ους μνηστήρας κατερύκετε πολλοί έόντες“, polit. Deutg. bei W. Lengauer, Melanges P.Leveque V, Paris 1990, 204 276. 277 ,,-οι γάρ τοι παΐδες όμοιοι πατρί πέλονται, ' οι πλέονες κακίους, -οι δέ τε πατρός άρείους“ = Hes. fr.384,lcx σ383 (Od. zu Eurym.:) „καί πού τις δοκέεις μέγας έμμεναι ήδέ κραταιός, ' οΰνεκα πάρ -οισι (-οτέροισι ν.1.) και ούκ άγαθοΐσιν (ούτιδανοΐσιν ν.1.) όμιλεΐς“, zur Textkritik s. Wecklein, Textkrit. Stud. Od. 36; gemeint viell. schwach, unbedeutend! Vgl. aber oben £241; Merkelbach, Odyssee 80 m. A.4 τ240 ,,-οι γάρ 'Αχαιών ήσαν όμοιοι“ ψ236 ·οι δ' έξέφυγον Ορ.482 -οι δέ σε θηήσονται 814 -οι δ' αυτε ϊσασι 818 -οι δέ τ' άληθέα κικλήσκουσιν 820 -οι δ' αυτε μετ' είκάδα μηνός άρίστην 824 -οι δέ ισασιν Pan.fr. 12,5 ρ. 121 Dav. (έν πολέμφ) ένθα τε -οι ' θαρσαλέοι τελέθουσι μένουσί τε θοΰρον Άρηα 2 Komp, weniger A4Q1 „ήμεΐς (Sthen. u. Diom.) και Θήβης έδος ειλομεν επταπύλοιο ' -ότερον λαόν άγαγόνθ' ύπό τείχος άρειον“ II £122 μάχεσθαι ' άνδράσι -οτέροισι (sc. gg.) £641 (Tlep.:) „άνδράσι -οτέροισιν ' Ιλίου έξαλάπαξε (mein V.) πόλιν“ (956 Τρώες δ' αύθ' έτέρωθεν άνά πτόλιν ώπλίζον- το (όπλίζοντο ν.1.), 1 -ότεροι JV739 „οί δέ μάχονται ' -ότε- ροι πλεόνεσσι“ O4Q7 ούδέ δύναντο 1 -οτέρους περ έόντας απώσασθαι παρά νηών £364 ούδ' οί γάρ άναιμωτί γ' έμάχοντο, ' -ότεροι δέ πολύ φθίνυθον £17 τοί δ* άρσενες (σύες) έκτος ϊαυον,' πολλόν -ότεροι
D ν.1.: £245 (s. Merkelbach, Odyssee 18 A.l)
G. Markwald
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
παύω
παυσωλή [Ρ] Ε prob, deriv. from aor., see Frisk, Kl.Sehr. 45 w. n.2, Risch §39e Σχ sch.D £386: κατάπαυσή
B pause, respite (nom. act. in periphr. constr.) £386 εύ δέ τις ... πολέμοιο μεδέσθω, 1 ώς κε πανημέριοι στυγερφ κρινώμεθ' Άρηϊ. 1 ού γάρ -λή γε μετέσσεται ούδ' ήβαιόν 1 εί μή νύξ έλθοϋσα διακρινέει μένος άνδρών, see μετά-ή (μετά -ή!) and παύω ΒΙΙ4; cf. άμ/κατάπαυμα; no later instances w.Beck
παύω [72', 46°, 6Η, 7h, 2e] Ε unknown, see Chantraine, Dict. s.v. Related to παυ-ρος!. — Deriv.: άμ^παυμαΔ, κατά L j, (μετά) παυσωλ ή
F 1 act. Ia pres.stem -ω 2; Ist p. -εσκον 1; imp. -ε 4 (see Bllay on Sc.449), άπό-ε 1, κατά-ε 1; -έμεναι 1, -ειν 1, κατα-έμεν 2 lb fut. άπο-σει 1; κατα-σέμεν 3; -σουσα 1 lc aor. κατέ-σα 1, έ-σας 2, άπέ-σας 1, έ-σε 4, -σε(ν) 6, -σ(ε) 1, άνε-σεν 1, άπέ-σε 2, κατέ-σε 2, -σαμεν 1, -σαν 4, ^L£-aaVj 1, κατ^ d 1; -σησι 1, -ση 1, κατα-ση 1, -σωμεν 1, σσομενΛ 1, xaraL d 1; -σειε(ν) 6; -σαι 2; -σασαι 1 2
medio-pass. 2a pres.stem -ομαι 2, άπο-εαι 1, -εται 1; έ-ετο 2, άπε-ετο 1, -ετ(ο) 2; -έσκετο 1; -ώμεσθα 1; ^άπο-εΛο 1, L /o) 1, -ε(ο) 1, ^-έσθωΔ 1, -εσθον 1, -εσθε 1, L jV 1; -εσθαι 3; -ομένφ 1, μετα-όμενοι 1, -ομ[ένη] 1 2b fut. ^άπο-σΛομαι 1, άεται 1, -σονται 1; ^-σεσθ^αι 2, L Δ(αι) 1, άπθί Λαι 1 2c aor. έ^-σατοΛ 5, L u 3, -σα- τ(ο) 1, -θη 1, -σάσθην 1, έ^-σάμεθαΛ 1, L u 1, -σαντο 7; -σώμεσθα 1; -σαιτο 1; -σαι 1, -σασθαι 7; ^·σάμενοΛν 3, L j/ 1, -σαμένους 1 2d pf.stem πέ-μαι 1, πέ-ται 1; έπέ-τ(ο) 3; πε-μένοι 2
Μ 1 [2] -σ' Π528 2 disyll. 2a [!«] -σεν άριστεύ- οντα Λ 506, Hes.fr.33a,23; -σαν y/298; -ετ' 0242; -ε' /260 U«] -ε ω543, Sc.449 Ρ«] (άπό)-ε τεον μένος Α282, Φ34Ο; κατά-ε h.Cer.82; -ε Pan.fr.13,15 ρ. 122 Dav.; άπό-σει μ 126; -σεν ε451; -ση όϊζύος δ 35; κατα-ση Ύ457; -σαι τ268; -ετ' ι? 110; -σατ' όϊζυροΐο #540 [2«] -σε δέ χάρμης Λ/389,
£602; -σαν £595, <5659; -σαι //331; άπο-ε' α340 [$χ] -σεν ω42 2b [1-] -σεσθ' £174 [ί-] -ειν Φ294; -σαι φ2Ί9 [--] (έγώ) -ω/θη χόλον* 072, Τ67 / Th.533 [-1] -σαν δέ V/298 3 trisyll. 3a [^’] έπέ-τ' Σ248 = Τ46 = /43
3b [l«w] -σαμεν υ2Ί4; -ομαι (9295, 5103; -εται Hes. fr. 10a,95 [---] κατα-έμεν £244, ω457; κατα-σέμεν 0105, /762; κατα^-σομενΛ £168; L d Φ314; ^άπο-Αεαι ΠΊ2\; L Λσομαι Φ3Ί2; u Ασεται Θ4Ί3 πόλεμον κατα-σέμεν Η36; πολέμου δ' άπο-εο Α422; τό μέν έλκος έτέρσε- το, ί-σατοΔ δ' αίμα Λ 267. 848; L , δέ Ψ223 3c Μ~] κατέ-σα/ε 6583, /7618; (έ)μ' έ-σας Λ442, ο342; άν/άπέ- -σε(ν) £550 / Σ267, ΤΙ 19; έ-σε μάχης 015. 459 Μ J έ-σε δέ θούριδος άλκής 0250, £81 [---] κατέ-σαν h.33,14 3d πολέμοιο / πόλεμος δέ πέ-μαι / ται ΣΙ25, £134; ιάπέ-σαΛς σ114; πολέμου L jV Λ 323; κατέ-σε Th.87 3e [_2^] -σησι Δ 191; -σειεν Α 192, h.Cer.351; -εσθε ν180; -^ε- σθαιΛ άνωγέμεν π 278; -aL u οίομαι £198; -σουσα A2Q7; L-aavTOj πόνου Α467 = £430 - //319 s π 478 - ω384;
j δ' όϊζυροΐο πόνοιο h.33,17; ^-σασθαι όϊζΛυροϋ £112; L Λύος 6812 [---] -σαντο Σ241; -σαιτο X5Q2 [-!«] -σε- σθαι όίω ρ7; (ϊνα) μιν -σείε (φ/πόνοιο) Φ137. 249, 6:492; -σασθαι άνωγα π405 3f [i--l -εσκον ^315; -σείε/-εσθον κλαυθμοΐο γόοιό τε 6801, ^228; -έσθω(ν) Φ373, £169; -εσθαι κέλομαι Γ434; -σονται Ορ. 177; -σάσθην Φ384; ^-σασθαι^ πολέμοιο Η376 ® 395; L d 6’ έκέλευσε ε384; -σασαι £909 [---] -σωμεν πόλεμον Η29; -εσθαι κέλομαι π433; άπο-σεσθαι £288; -σασθαι 6683 4
quadrisyll. 4a -ομένφ τ402; -ομ[ένη κλαυθμοΐο]
h.Cer.392 suppl.; ^-σάμεΛθα πτολέμου ω42; L Λνον πολέ-
1073
1074


παύα
καί λάων, ϊνα -σομεν άγριον άνδρα" laß obj. noun of action H29 (Ap. to Ath.: ,,εϊ μοι πίδοιο κέρδιον) νΰν μέν -σωμεν πόλεμον καί δηϊοτήτα ' σήμερον", cf. 290 in 2aaaa,
4 Pan.fr. in Ihy 331 (Nestor to Ag.:) ,,τώ σε χρή πόλεμον μέν άμ’ ήοϊ -σαι Αχαιών" ω543 ϊσχεο, -ε δέ νεΐκος ιρμοΐίου πτολέμοιο. lay 'refl/ w. gen. (cf. laacc)
Sc.449 άγε -ε μάχης, μηδ’ άντίος ϊστασ’ έμεΐο, acc. to Wak-
8 kemagel, Synt.l 122 (w. Attic parallels) voice-indiff. (= -εο), see h.Cer.351 in Ibß, cf. 0160 etc. in 2aaaa w. dir. obj. 'hands’ (cf. lb and ψ298 in 1ha): Φ294 (Pos. to Ach.,: ,,ύποδησόμεδ*) μή πρίν -ειν χεΐράς L Jf ' πρίν κατά τεί-
12 χεα λαόν έέλσαι 1 Τρωικόν" lb strife, anger Iba ref. to another pers. acc.obj. pers.: l>274 (Tel. threatens us) ου γάρ Ζεύς εϊασε τώ κέ μιν ήδη ' -σαμεν έν μεγάροισι λι- γύν περ έόντ’ άγορητην (nom.ag. instead of ptc., cf. laabb)
16 acc.obj. another’s anger: A207 ήλδον έγώ -σουσα τό σον μένος, αϊ κε πίδηαι, ' ούρανόδεν, J.O’Brien, CJ 86, 1990, 113 η. 14 (ηο π. μήνιν); cf. ν.214 Ibß 'refl.’ acc.obj. one’s own anger A 192 (whether to kill Ag.) ηε χόλον -σειεν
20 έρητύσειέ τε δυμόν 282 -ε (Ag.) τεόν μένος* αύτάρ εγ<°γε* λίσσομ’ Άχιλληΐ μεδέμεν χόλον 012 τό πρίν δ’ οΰτ’ άρ' έγώ (Zeus) -ω (Ar., codd., -σω vulg.) χόλον ' 1 πρίν γε
τό Πηλείδαο τελευτηδήναι έέλδωρ, see Janko, Iliad ad 1.
24 £67 (Ach.: ,,νϋν) έγώ -ω (-ω μέν έγώ, -σω vv.ll.) χόλον, ουδέ τί με χρή ' άσκελέως αίεί μενεαινέμεν" Lw. gen./ h.Cer.351 (to retum her δφρα έ μήτηρ) ίδοΰσα χόλου και μήνιος αίνής ' άδανάτοις -σειεν, intrans., see Richardson
28 ρρ.35. 267, cf. Sc.449 lay above 1c pains L j, pers. not expressed; to free from Δ 191 (ίητήρ) έπιδησει ' φάρμαχ’ ά κεν -σησι όδυνάων, cf. <5812 in 2f below acc. obj. noun, to stop: Π52& (Ap. heard his prayer) αύτίκα -σ’ όδυ-
32 νας Also later medic. use, Mawet, Douleur 49 f., cf. 52 and όδυνηφατος Λ 848 in 2e ld suffering, wandering, to free from (gen.) w. acc. of pers.: o 342 (may you be as dear to Zeus) ώς έμοί, δττι μ’ έ-σας άλης καί ^όϊζύος. pers. not
36 expressed: <535 (ξεινήϊα φαγόντες άλλων) δεΰρ’ ίκόμεδ', αι κέ πόδι Ζεύς ' έξοπίσω περ -ση L j, cf. <5812 in 2 f below le to freefrom fatigue (gen.) w. acc. of pers. ε492 ύπνον επ δμμασι χεΰ’ (Ath.), ϊνα μιν -σείε τάχιστα ’ δυσπονέος κα-
40 μάτοιο If lamentation acc. pers. 4- ptes. and gen. to free from: δ 801 (πέμπε μιν) ειος Πηνελόπειαν όδυρομένην γοόωσαν ' -σείε κλαυδμοΐο γόοιό τε 'refl.’ w. gen. cease from: τ268 άλλά γόου μέν -σαι, έμεΐο δέ σύνδεο μΰδον
44 lg wrongdoing, acc. of pers., tried to stop χ3\5 (I did no wrong) άλλά καί άλλους ' -εσκον μνηστήρας, δτις τοιαυτα γε ρέζοι lh pastimes 1ha song / dance w. gen· £595 Μοϋσαι ' άντόμεναι Θάμυριν τόν Θρήϊκα -οαν
48 άοιδής put an end to his singing ^298bis -σαν άρ' όρχηΟ" μοιο πόδας, -σαν δέ γυναίκας 'refl.’ acc. feet (cf. Φ 294 in lay): 298 see above Ihß contests,'refl.’ w. acc.noun: φ2Ί9 νυν μέν -σαι τόξον, έπιτρέψαι δέ δεοΐσιν stop (tryittg
52 to string) the bow, put to rest w. gen.: 5659 μνηστήρας δ άμυδις κάδισαν καί -σαν άέδλων Ihy drinking, ’refl·* w. acc. of noun Pan.fr. 13,15 p.122 Dav. άλλά πιδοΰ (Mei- neke, απίδι Athen.) καί -ε πολύν πάτον ..., cf. (πείδω)
56 Η29 in laß, Α207 in Iba, π278ίί. in 2g, a>457 in iBcß li stream / winds stream, 'refl.* w. acc.noun: ε451 ο δ αύτίκα (after prayer) -σεν έόν ρόον, έσχε δέ κΰμα winds, acc. (winds) not expr. in cl.: κ22 άνέμων κατέδηαε
, 60 κέλευδα* ’ κείνον γάρ ταμίην άνέμων ποίησε Κρονίων, ήμέν -έμεναι ήδ' όρνύμεν
> 12 mid. 2a fighting 2aa subj. pers. 2aaaa w.
I gen. (+ instr. dat. £150) war: £112 (έχάρησαν) έλπομ&,
■ 64 yot -σασδαι όϊζυροΰ ^πολέμοιο. Η376 (to propose) αϊ f εδελωσι ’ -σασδαι L d δυσηχέος, εις δ κε νεκρούς ' κήομ^
παύω
μοιο 058; ^-σαμέν.ους/όν σ’ έκέλευσε+ *£823, 0176;
Λον 0160; L .οι Β\00 Ρ^] -έμεναι κ22 [1^*] μετά-όμενοι Ρ3Ί3 4b [v-vu] ε-ετο ρ359, h.Merc.97, πε-με- νοι £150, inc. sed. fr. 1,3 ρ.71 Ki. (= Epig.fr. dub. 7,1 p.31 - Ber.); (και) jot’ έπειτ’ άνεμος, μέν έ-σατο ήδέ γαλήνη $391, μ 168; (και L J μέν J-σατο. λαίλαπι δύων //400. 426; L j Ξ260 άπε-ετο h.Cer.436 4c [---] -έσκετο Ω\Ί 4d [1-2^] -^ώμεσδα μάχης. Φ46Ί Ρ-^] ι
-aL j /7290 5 ] έ-σάμεδα πτολέμοιο Φ432
Εχ sch. D Α 207: L-ooooa. * xaraL ,, Β595: παΰσαν* έπέσχον, Δ 191: -σησι* ... δεραπεύση, Ρ3Ί3: μετα-^όμενοι. δ’ έμάχοντο* οί μέν dva-L ., οί δέ μαχ^ d εκ διαδοχής ι καί άναπαύσεως, sch.Th.533: -δη* έ-σατο
L ‘Porzig, Satzinhalte 48ff.; 2Chantraine, Dict.865
B stop, put a stop to, end, mid. cease, desist, rest, little, if any, diff. betw. pres. and aor.: (imp. -σαι τ268 in II f only; 1 unique παύδη Th. 533) aspectual prevs. and temp. advs. (cf. Mader, Tempusgebrauch 67. 69); compds. (II): άνα- (1), απο- (2), κατα- (3), μετά- (4) Synt.: act. w. foll. possible com- plements: acc. of pers. (or hands, feet) or of noun (action), ab- : lat.gen. (of action / feeling), rarely w. inf. or (none in II) ptc.; intrans, mid. often w. ablat.gen.; advs.: temp. (incl. διαμπερές, πάμπαν) exc. έπισταμένως (Th.87 κατα-); instr.: γήραϊ (£150), λαίλαπι (ω42); see G w. L and Zsilka, AAntHung : 13, 1965, 327f. 340f. - Wdfld.: see under δέω (cf. κ22 in Ili below), έάω, έρητύω, έρωέω Bill (cf. /7721 ff. II2ba), έχω (intrans. Bllbabb, cf. £451 Iii below), μεδίημι (cf. 4 282f. in Hbß), ϊσχω (cf. ω543 Haß), λήγω (partly metr. equiv., often paired w. αρχομαι [no such π. instances], mid. meaning exc. 3x trans, and lacking mid. forms, hence less met- rically variable; see L above); opp.: see ότρύνω
Disposition: ref. to anger, strife (11 b, 2b, II3d), birth (II2ay), bleeding (2e), blowing (winds Ili, 2j, 1130, buming (I2k), contests (Hhß), dance (II ha), diving (I2ia), dragging (body I2iy), drinking (11 by), eating (I2h), escorting (stran- gers I2iß), fatigue (He), fighting (Ila, 2a, II2aa, 2ba, 3a, 4), flowing (stream Hi), going about (II2aß), grieving, la- menting (Hf, 2f, II2by, 3e), litigating (II3b), (mis)behavior (Ilg, 2g, II3c), night (121), pains (11 c), playing, shouting (12 i), suffering, wände ring (11 d, 2 c), working (12 d, II1)
I simplex diff. from compds. in that it carries no im- plication regarding the duration of cessation 1 act. (obj. pers., nouns implying action, inf., w. or without gen., intrans.: Sc.449 in ay, h.Cer.351 in bß) la fighting laa obj. another pers. (by wounding: £909, Λ 442. 506, Λ/389, 015. 250 [stunning], £602; killing [litotes]: 0459, £81, Hes. fr. 33a,23) laaaa w. inf. Λ442 ήτοι μέν έμ’ έ-σας έπί Τρώεσσι μάχεσδαι laabb w. ptc. Λ 506 -σεν (Alex.) ^άριστεύοντα. Μαχάονα (ίφ βαλών) Hes. fr. 33a,23 άλλ’ δτε δή οί (Periklymenos) άγάσσατο (Ath.)... ’ [πα]ΰσεν u j laacc w. gen. of action noun (cf. lay) pers. expressed in cl.: £909 (Hera and Ath. retumed home) -σασαι
Άρην άνδροκτασιάων 015 σος δόλος, 'Ήρη, ' 'Ηχηρά δΐον έ-σε μάχης, cf. 459 below Φ137 (Skam. consideret) όπως -σείε φ^όνοιο ’ δΐον Άχιλλήα, Τρώεσσι δέ λοι- γόν άλάλκοι. 249 ούδέ τ’ έληγε ώρτο δ’ έπ’ αύτφ ' άκροκελαινιόων, ϊνα μιν -σείε π^ , pers. not expr. in cl.: M339 (ιφ βάλε) βραχίονα, ^-σε δέ χάρμης. P6Q2 οΰτασε χεΐρ επι καρπφ ' ... L , 0250 (με βάλεν) χερμαδίφ προς στήδος, f-σε δέ δουριδος άλκής. £81 (έπεφνε) Εΰφορβον, L j 0459 καί κεν έ-σε μάχης έπί νηυσίν ' εϊ μιν (Hektor) άριστεύοντα βαλών (slew), cf. 15 above and Λ 506 in bb in prec. cl.: ω42 ούδέ κε πάμπαν ' παυσάμεδα (2 a aaa) πτολέμου, εί μή Ζεύς λαίλαπι -σεν laadd no comple- ment Φ314 (Skam. to Simoeis:) „ορυμαγδόν δρινε ’ φιτρών
1075
1076


παύω
παύω
= 395 Γ150 γήραϊ δή L u πε-μένοι, άλλ" άγορηταί έσ- δλοί, L1 126 Σ\25 γνοΐεν δ1 ώς δή δηρόν έγώ L
πε-μαΓ' ' μηδέ μ’ έρυκε μάχης, cf. 248 etc. below (958 (όφρ9 ή εϊπησι Ποσειδάωνι) -σάμενον L τά ά πρός δώμαδ9 ίκέσδαι Φ432 τώ κεν δή πάλαι άμμες έ-σάμεδα ^πτολέμομο ' Ίλιον έκπέρσαντες ... πτολίεδρον ω42 ονδέ κε πάμπαν -σάμεδα L dv, εί μή Ζεύς λαίλαπι παΰσεν (laacc) battle and war: (9160 -σάμενον μιν άνωχδι μάχης ήδέ L Λιο ' έρχεσδαι s 176 - Σ241 ήέλιος μέν έδυ, -σαντο δέ δΐοι 9Αχαιοί 1 φυλόπιδος καί πολέ- μοιο battle: Σ248 (Ach.’s appearance caused Tr. to quake) δηρόν δέ ^μάχης, έπέ-τ9 (ν.1. άπ- Leaf) άλεγεινής = Τ46 = Κ43, cf. Sc.449 in 1 ay above Φ467 -ώμεσδα L / οι δ9 αύ- τοί δηριαάσδων — 77290 νΰν μέν -σώμεσδα L καί δηϊοτήτος ' σήμερον, cf. 29 in laß 2aabb without gen. Γ434 αλλά σ9 έγωγε ' -εσδαι (vulg. -σασδαι) κέλομαι, μηδέ (πόλεμόν πολεμιζειν) Φ3Ί3 άλλ9 ήτοι μέν έγών άποπαύ- σομαι (II2ba), εί σύ κελεύεις, 1 -έσδω δέ καί ούτος Ψ823 (funeral games: τότε Αϊαντι περιδείσαντες) -σαμένονς έκέλενσαν άέδλια ίσ9 άνελέσδαι — (9295 (τί με σπεύδον- τα) ότρύνεις; ον μέν τοι, όση δύναμίς γε πάρεστι, 1 -ομαι Φ384 έπεί Ξάνδοιο δάμη μένος, οί μέν έπειτα 1 -σάσδην, 'Ήρη γάρ έρύκακε χωομένη περ (cf. 2b) 2aß subj. ^πόλεμος A ΤΙ 34 οί δή νΰν έαται σιγή, L d δέ πέ-ται 2 b anger(cf. Φ384 above) w. ptc.: S260 (Hypnos: „Zeus want- ed to cast me in the sea but I fled to Night) ό δ9 έ-σατο χωό- μενός περ'9 w. ptc. and gen.: Th.533 καί περ χωόμενος -δη χόλον, όν πρίν έχεσκεν (unique mid. form, later Sappho et Alcaeus, inc.auct.fr.27, p.367 Voigt [cf. h.Cer.436 in II 2by], Hp., pass. Thuc., see B introd. above) without com- plement in cl.: /260 άλλ9 έτι καί νΰν 1 -ε9, έα δέ χόλον δυ- μαλγέα 1 άξια δώρα δίδωσι μεταλήξαντι χόλοιο 2 c suffering, toiling 2ca w. gen. w. ptc.: Op. 177 γένος εστί σιδήρεον ούδέ ποτ9 ήμαρ 1 -σονται (ν.1. -ονται) καμά- τον καί όϊζύος ούδέ τι νύκτωρ 1 τειρόμενοι, see Verdenius ad 1., Jensen C&M 27, 1966, 18f., cf. <5812 in 2f below without ptc.: h.33,17 (Dioscuri smoothed waves, sailors) γηδησαν, -σαντο δ9 όϊζυροΐο πόνοιο 2cβ without gen. f 174 (Fm prob, here for more suffering) ού γάρ όίω ' -σεσδ9, αλλ9 έτι πολλά δεοί τελέουσι πάροιδεν 2d laboring, working w. gen.: Λ467 αύτάρ έπεί -σαντο πόνον τετύ- κοντό τε δαΐτα 1 δαίνυντ9 = £430 = 7/319 s π478 — ω384 <5683 (did the suitors send you) ή είπέμεναι δμφήσιν έργων -σασδαι, σφισι δ9αύτοΐς δαΐτα πένεσδαι;
without gen.: ul 10 άλλαι εύδον, έπεί κατά πυρόν αλεσσαν, 1 ή δέ μί9 οΰ πω -ετ9 2e bleeding (subj. αίμα), shock Λ 267 αύτάρ έπεί Lro μέν έλκος έτέρσετο, -σατο δ9 αψαΛ, ' όξεΐαι δ9 όδύναι δΰνον μένος Ατρεϊδαο 848 (έπί δε ρίζαν βάλε όδυνήφατον) ή οί άπάσας ' έσχ9 όδύνας* l j shock Symptoms: 0242 άτάρ άσδμα καί ίδρώς 1 -ετ9, επεί μιν έγειρε Διός νόος 2f weeping, pining w. gen.: $540 έξ ού δορπέομέν τε καί ώρορε δεΐος άοιδός, ' έκ τοΰδ9 οΰ πω -σατ9 όϊζυροΐο γόοιο 1 ό ξεΐνος ρΊ ού γάρ μιν πρόσδεν -σεσδαι οϊω 1 κλαυδμοΰ τε στυγερ^οΐο γόοιό τεΛ δακρυόεντος, ' πρίν γ9 αύτόν με ϊδηται φ 228 (Od. έρύ- κακε:) „-εσδον κλαυδμ^ „ μή τις ϊδηται" h.Cer.392 suppl. ί J’ πα(υ)ομ[ένη κλαυδμοΐο ], see Richardson ad 1., cf. α>323 — δ 812 καί με κέλεαι -σασδαι όϊζύος ήδ9
όδυνάων ' πολλέων, αΐ μ9 έρέδονσι κατά φρένα, cf. 1 c, Id, 2ca above without gen.: δ 103 άλλοτε μέν τε γόφ φρένα τέρπομαι, άλλοτε δ* αύτε ' -ομαι * αίψηρός δέ κόρος κρυε- ροΐο γόοιο 2g suitors* misbehavior (see II3cß) w. gen.: Z?I98 (let the marriage be arranged) ού γάρ πρίν -σεσδαι (•εσδαι, -σασδαι w.ll.) οϊομαι υιας 9Αχαιών 1 μνηστυος άρ- γαλέης, έπεί οΰ τινα δείδιμεν έμπης π 278 σύ δ’ είσορόων
1077
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ανεχεσδαι. αλλ9 ήτοι -εσδαι (-σασδαι ν.1.) άνωγέμεν άφροσυνάων 1 οί δέ τοι οΰ τι ' πείσο νται without
gen.: /5169 φραζώμεσδ9 ώς κεν καταπαύσομεν (I13cß, sc. the suitors)* ήδέ καί αύτοί ' -έσδων π405 εί δέ κ9 αποτρωπώσι δεοί, -σασδαι άνωγα (sc. planning to kill Tel.) 433 αλλά σε -εσδαι κέλομαι καί άνωγέμεν άλλους 2 h eating w. gen.: τ402 τόν ρά οί Ενρύκλεια φίλοις έπί γούνασι δηκε 1 -ομένω δόρποιο uncertain: inc.sed.fr. 1,3 ρ.71 Ki. ? (= Epig.fr.dub.7,1 ρ.31 Ber.) δωρήσσοντ9 άρ9 επειτα πε-μενοι 1 πύργων δ9 έξεχέοντο 2i misc., subj.pers. 2ia w. ptc. playing: X502 αύτάρ όδ9 ύπνος έλοι, -σαιτό τε νηπιαχεύων, ' εύδεσκ9 diving: Hes. fr. 10a,95 ναίει καί ρ9 άλίοιΐ ' Κήϋξ (as sea bird) δ’ οΰτε π[ 1 -εται άϊσσωΐν ' ΐεται Άλκυόνη[ς 2iß w. gen. shout- ing: B100 έζετο λαός, έρήτυδεν δέ καδ9 έδρας ' -σάμενοι κλαγγής escorting home: ν180 πομπής μέν -εσδε (-σα- σδε ν.1.) βροτών, δτε κέν τις Ϊκηται 1 ήμέτερον προτί άστυ 2 i γ without complement dragging body: Ω1Ί (έρύσας περί σήμα) αύτις ένί κλισίη -έσκετο singing: ρ359 (ήσδιε είος άοιδός) αειδεν. ' εύδ9 ό δεδειπνήκειν, ό δ’ έ-ετο δεΐος άοιδός 2j blowing, subj. wind w. ptc. 'raging’: //400 \άλλ9 δτε) καί τότ9 έπειτ9 άνεμος μέν έ-σατολαίλαπι δύων = 426” without complement: ε384 άνέμων κατ- έδησε (Ath.) κελεύδονς, 1 -σασδαι δ9 έκέλευσε καί εύνηδή- ναι άπαντας 391 L d ήδέ γαλήνη ' έπλετο νηνεμίη a μ 168 2k buming (fire) ^228 (ήμος) τήμος πυρκαϊή έμαραίνετο, -σατο δέ φλόξ, cf. /212 (έμαράνδη, see Hainsworth, Iliad ad 1. and v.d.Valk, Text.Crit.Od.84f.) 21 night h.Merc.97 όρφναίη δ* έπίκουρος έ-ετο δαιμονίη νύξ ’ ή πλείων, τάχα δ9 όρδρος έγίγνετο δημιοεργός
II cοm ρ d s. (no complem. ptcs.) III άνα - act. only, to let rest, give relief from, of labors, obj. pers. w. gen. 7*550 (like rainbow, sign of) χειμώνος δυσδαλπέος, δς ρά τε έργων 1 άνδρώπους άνέ-σεν (άπ- v.l. Leaf) έπί χδονί, cf. Op.494f., Αρ. Rh. 4,1629 f., see άμπαυμα
112 άπο stop, hinder, delay, mid. cease, usu. Tor the time being’ (diff. from άπολήγω) but 'killed* /1323 2 a act. 2aa from fighting, attacking 2aaaa obj. pers. w. inf.: μ 126 μάλα σφοδρώς έλάαν, βωστρεΐν δέ Κράταΐΐν, ' μητέρα τής Σκύλλης ' ή μιν έπειτ9 άπο-σει ές ύστερον όρμηδήναι, cf. 122 (έξαΰτις) w. gen.: Λ 323 τούς μέν έπειτ9 εΐασαν, έπεί πολέμου άπέ-σαν 'killed’ without complement: Σ267 νΰν μέν νύξ άπέ-σε (Ach., sc. from attacking) 2aabb obj. μένος ('refl.’) Φ340 μηδέ πρίν άπό-ε τεόν μένος, άλλ9 όπότ9 αν δή 1 φδέγξομ9 (τότε σχεΐν πΰρ), cf. 305 (έληγε), 379—84 2aβ from going about, obj. pers. 4- inf. σ114 (may Zeus reward you) ός τοΰτον τόν άναλτον άλητεύειν άπέ-σας 1 έν δήμφ 2aγ giving birth, obj. nom.act. TI 19 Αλκμήνης δ9 άπέ-σε τόκον, σχέδε δ9 Είλειδυίας 2b mid. (5χ w. gen.) 2ba from fighting A422 (νΰν νηυσί παρήμενος) μήνι9 Αχαιοΐσιν, ^πολέμουΛ δ9 άπο-εο πάμπαν 0473 ού γάρ πρίν L u άπο-σεται (Hektor) ' πρίν δρδαι (Ach.) παρά ναΰφι /7721 (Ap.-Asi- os to Hektor:) „τίπτε μάχης άπο-εαι; (would I were strenger, τώ κε τάχα t u άπερωήσειας)" without complement: £288 ού μεν σφώί γ9 όίω ' πρίν γ9 άπο-σεσδαι, πρίν γ9 ή έτερόν γε πεσόντα ’ αίματος άσαι νΑρηα Φ3Ί2 (Skam.:) „άλλ9 ήτοι μέν έγών άπο-σομαι, εί σύ κελεύεις,' παυέσδω (I2aabb) δέ καί ούτος" 2bβ from singing α340 ταύτης δ9 άπο-ε9 άοιδής ' λυγρής, ή τέ μοι αίέν (κήρ τείρει) 2by from grieving h.Cer.436 κραδίην καί δυμόν ΐαινον ' άμφαγαπαζόμεναι, άχέων δ9 άπε-ετο δυμός (cf. Sappho et Alcaeus, inc.auctfr.27 p.367 Voigt άχέων έπαύσδη[)
113 κατa · put a stop to, end w. connot of force and/or finality, act. only, 'refl.’ instances expr. eftbrt 3 a fighting
1078


παχνόομαι, παχνόω
παύω
661), welche beide fallen (u. /r[a]A-Anklang an VN aufweisen), außer £851 (Kat.) stets m. Epith. (μεγαδύμων άσπι- στάων, μεγαλήτορες, πολέσιν) R. Führer
παφλάζω [V] Ε schallnachahmend. - Abi.: Παφλαγόνες (Solmsen-Fraenkel, Idg. Eigenn. 98)?
Σχ sch.D z.St.: ήχοΰντα. άναζέοντα (ονοματοποιία ό τρόπος)
L 1 Skoda, Redoublement 88 f.; 2Perpillou, REG 95, 1982, 268f. = Recherches 35f.; 3Tichy, Onomatop.Verb. 248ff; 4Giannakis, Reduplicated Presents 284 f.
B platschen (L3), in Gl. 7V798 (ά τάλαντο ι άέλλη, ή ρά δ’) άλί μίσγεται, έν δέ τε πολλά ' κύματα -οντα πολυ- φλοίσβοιο δαλάσσης, 1 κυρτά φαληριόωντα, πρό μέν τ’ άλλ’, αύτάρ έπ’ άλλα, lautmalend (παφλά- π-λ-φλ- -λά- φαλ-). — Wortf.: βοάω B3b, βράχε (Φ9), βρέμω Β1, βρυ- χάομαι, έρίδουπος Β2, ήχήεις (Α157), ίάχω (Α482+), κα- ναχηδά, κελάδων, κελαρύζω, πολυηχής, πολύφλοισβος, ρόδιος, ροχδέω R. Führer
Πάφος [1°, lh] ΟΝ auf Kypros (s.d. Β3) m. Heiligtum (zugleich Kosmetiksalon) der Aphr. (5363 s h.Ven.59)
R. Führer
πάχετος [2°] stämmig, kompakt, von Ggst., urspr. Subst. Ntr.? (so mögl. ψ 191; vgl. μέγεδος u. s. Risch §llc, Frisk s.v. παχύς, Larisa, Μη. IV 23, 1970, 277); dann i.S.v. παχύς gedeutet, vgl. περιμήκετος', im Vgl. stämmig, gedrungen wie e. Säule: ψ 191 (Od. über sein Bett: ,,δάμνος έλαίης) άκμηνός δαλέδων* -ος δ’ ήν ήϋτε κίων", mögl. urspr. Subst (so auch späterer Gebr.) im Akk. der Bzhg. an Dicke, Umfang wie e. Säule (vgl. πάχος, μήκος 1324) kompakter Diskos: 5187 λάβε (Od.) δίσκον ' μείζονα καί -ον, στιβαρώτερον ούκ ολίγον περ 1 ή οΐφ Φαίηκες έδίσκεον, auffällig zw. 2 Komp. + ή (weshalb in Schol. als Komp, erkl.), s. Hains- worth, Odyssey z.St. H. W. Nordheider
πάχνη H°] (< *pak-snä, zu πήγνυμι, Abi. παχνόω, s.
Risch §35by:) Rauhreif, vgl. πηγάς, στίβη*, im Vgl. vom harten, körnigen Eisschnee, der die Schilde kristallin überzieht (vgl. πηγυλίς, zur Sache s.v. κρύσταλλος u. Mugler, Science gr., 71. 74) £476 (Od. erz.:) „νύξ δ’ άρ’ έπήλδε κακή BO’
ρέαο πεσόντος, 1 πηγυλίς* αύτάρ ύπερδε χιών γένετ’ ήϋτε -η (λάχνη ci. [ν. Ludwich in app.], sic Hampe), ' ψυχρή, *al σακέεσσι περιτρέφετο κρύσταλλος“, dagg. (unnötige) Kj.· weiche, 'wollige’ Schneeflocken; zur Klimax χιών πάχνη
κρύσταλλος s. Odyssey z.St.; z. Sache vgl. noch (ΚΙ, θ!·:) χιών έπάλυνεν άρούρας, zum Adon. Τ374
H.W. Nordheider
παχνόομαι, παχνόω [V, 1Η] Ε s. πάχνη Σχ sch.D £112: -ουται* συστέλλεται, ύπό λύπης πήγνυται, ή δάκνε- ται. ή μεταφορά άπό τής πάχνης
Β Med. erstarren, gefrieren, dazu kausat. Akt.; Subj. / Obj. άλκιμον, φίλον ήτορ '; vgl. ριγέω, Opp. ίαίνομαι/ω (s.d- mit Lit. [Zink]); Kampfwut, -mut erlischt vor der Übermacht (s. Zink 21 f.): £112 (Gl.: Men. wich von Patr.* Leiche wie Löwe vor der Meute) του δ’ έν φρεσίν άλκιμον ήτορ ' -νοΰ- ται, άέκων δέ τ’ έβη άπό μεσσαύλοιο, zum Ggt. s. (ί2321) γήδησαν, καί πασιν ένί φρεσί δυμός ίάνδη (sc. bei ermutigendem Vogelzeichen) Unverschämtheit des Nehmenden verhärtet (legt Reif auf Marg) das Herz des Beraubten (OpP· Freude des freiwillig Gebenden χαίρει, τέρπεται): Op.360 °ζ μεν γειρ κεν άνήρ έδέλων, δ γε καί μέγα, δώη, 1 χα%Ρι τφ δώρφ καί τέρπεται δν κατά δυμόν ' δς δέ κεν αύτός
1080
3aa obj. pers. ('kill’) w. gen.: Ύ457 (δείδω> μή 'Έκτορα) μουνον άποτμήξας (Ach.) πολιος πεδιονδε διηται, και δη μιν κατα-ση άγηνορίης άλεγεινής, ' ή μιν έχεσκ’ without gen.: /7618 (τάχα κέν σε) έγχος έμόν κατέ-σε διαμπερές, 4 εΐ σ’ έβαλόν περ 3aβ obj. nom.act. Η36 πώς μεμονας (Αρ.) πόλεμον κατα-σέμεν άνδρών; 3b litigation, disput- ing, obj. nom. act. Th. 87 όρώσι διακρίνοντα δέμιστας 1 ό δ’ ' αϊψά τι και μέγα νεΐκος έπισταμένως κατέ-σε 3c 8 of (mis)behavior, obj. pers. 3ca Zeus 0105 Ζηνι μενεαι- νομεν άφρονέοντες* ' ή έτι μιν μέμαμεν κατα-σέμεν άσσον ίόντες * ή έπει ήέ βίη; ό δ’ άφήμενος ούκ άλεγίζει 3cß suitors (see I2g) obj. pers. w. gen.: ω457 (it’s your 12 own fault) ού γάρ έμοί πείδεσδ’ ’ ύμετέρους παΐδας κατα-έμεν άφροσυνάων (cf. Pan.fr. in Ilhy) without com- plem.: /M68 (κακόν έσται) άλλά πολύ πρίν ' φραζώμεσδ’ ως κεν κατα-σομεν* ήδέ καί αύτοί 1 παυέσδων (12g) obj. 16 pers. expr.: /7244 φρένας ήλεέ, ποιον έειπες ' ήμέας ότρύνων κατα-έμεν. άργαλέον δέ (πλεόνεσσι μαχέσσασδαι περί δαιτί), idea of 'kill’ in play here (cf. 3aa above) 3d of anger, obj. noun of action *refl.’: /762 ήτοι έφην γε ' 20 ού πρίν μηνιδμόν κατα-σέμεν, άλλ’ όπότ’ αν δή 1 νηας έμάς άφίκηται άϋτή — δ 583 (I sacrificed) αύτάρ έπεί κατέ-σα δεών χόλον αίέν έόντων, κτλ. 3e lamenting, obj.
noun of action ('refl.*) h.Cer.82 άλλά δεά κατά-ε μέγαν 24 γόον* ούδέ τι σέ χρή ' μάψ αΰτως απλητον έχειν χόλον 3f blowing, obj. storm-winds h.33,14 αύτίκα δ’ άνέμων κατέ-σαν άέλλας,' κύματα δ’ έστόρεσαν
114 	μ ετα - mid. only: taking α (temporary) pause, from 28 fighting, cf. λήγω ΒII2 and (μετα)παυσωλή Ρ3Ί3 (πολέμι- ζον) μετα-όμενοι δέ μάχοντο ' ' πολλόν άφεσταότες
D /459 cit.Plut., ν.1. /212, Ώ636 Arist. (codd.), cf. γρ. <5295, α124, /7241 Rhianus, 561, ss. ^<255 32
G 1 subj. nouns 17x (BI 1 c, 1 i, 2aß, 2e, 2j, 2k, 21, III, 2by, 3 a) αίμα (A 267. 848), άνεμος (ε391, cf. 384, μ 168. 400, ζέφυρος μ 426), άσδμα (0242), έγχος (/7618), δυμός (h.Cer.436), ίδρώς (0242), νύξ (Σ267, h.Merc.97), πόλεμος 36 (Γ134), φάρμακα (Δ 191), φλόξ (*£228), χειμών (£550), also river (£451) 2 verbal complements 2 a w. inf. 4x
(BI laaaa, II 2aaaa, 2aß) 2b w. ptc. 9x (Ilaabb [cf. Iba], If, 2b, 2ca, 2ia, 2j) 2c w. gen. 63x (Ilaacc, 40 lay, Ibß, lc, Id, le, If, Ihß, 2aaaa, 2b, 2ca, 2d, 2f, 2g, 2h, 2iß, III, 2aabb, 2b, 3aa, 3cß) άγηνορίης, άέδλων, «λτ/ς, άλκής 2χ, άνδροκτασιάων, άοιδής 2χ, άφροσυνάων 2χ, άχέων, γόοιο 6χ, δηϊοτήτος, δόρποιο, έργων 2χ, καμά- 44 τοιο/ου 2χ, κλαγγής, κλαυδμοΐο/οΰ 4χ, μάχης llx, μηνιος, μνηστυος, όδυνάων 2χ, όΐζύος 4χ, όρχηδμοΐο, π(τ)ολεμοιο 14χ, πομπής, πόνοιο/ου 8χ, φυλόπιδος, χάρμης, χόλου 2χ 2d obj. pers. 22χ (11 aa, Iba, Id, le, 48 1 f, 1 g, 1ha, III, 2aaaa, 2aß, 3aa, 3cß) 2e obj. noun (expressed) 23x (Ilay, Iba, Ibß, lc, 1ha, Ihß, Ihy, li, II2aabb, 2ay, 3aß, 3b, 3d, 3e, 3f) άέλλας, γόον, δηϊοτή- τα, μένος 3χ, μηνιδμόν, νεΐκος 2χ, πτολέμοιο (ω 543), όδύ- 52 νας, πόδας, πόλεμον 3χ, πότον, ρόον, τόκον, τόξον, χεΐ- χολον 2f advs. αιψα, άλλοτε, αμ’ ήοΐ, αύτίκα 3χ, αύπς; δηρόν 4χ, διαμπερές, ένδα, έξοπίσω, έπειτα 6χ, έπισταμένως, νύκτωρ, νΰν 6χ, ού πω, πάλαι, πάμπαν 2χ, 56 ποτ ημαρ, πριν 6χ, πρόσδεν, σήμερον 2χ, τάχιστα, τήμος, τότε 2χ (w^ compds. άπο-: έπειτα, νϋν, πρίν 4χ, πάμπαν, κατα-: αύτίκα, διαμπερές, έπισταμένως, πρίν) W.Beck
Παφλαγόνες [4‘] L Leaf, Troy 278ff.; Allen, Catalogue 156 ff; Solmsen-Fraenkel, Idg. Eigennamen 98; DMic. 1179
B VN, Bundesgenossen der Tr. aus d. nördl. Kleinasien (s. Κύτωρος, Παρδένιος, Σήσαμος), nur im Zush. m. Anführer Pylaimenes (£851, £576f.) u. dessen S. Harpalion (JV656. 1079


παχνόομαι, παχνόω
παχύς, πάσσ(ων), πάχιστος
έληται άναιδείηφι πιδήσας, καί τε σμικρόν έόν, τό y’ έ-νωσεν .φίλον ήτορ., s. West z.St. m. Parali, (ψ215f δυμός έρρίγει u.a.) u. Lit.; zum Subj.wechsel (δς δέ τό γ9) Verdenius, Entretiens Hardt 7, 1960, 145 A.l; zum VE vgl. noch (<5481+) κατεκλάσδη ferner zur Sache (ΚΊ, Gl.:) χιών έπάλυνεν άρουρας H. W. Nordheider
πάχος η. [Ιθ] (-ey-Ntr. nb. παχύς, s. Risch §31 c:) Dicke eines Stammes (vgl. πάχετος ψ 191, παχύς Bl), im Akk. der Bzhg. nb. μήκος 1324 (Κύκλωπος ρόπαλον όσσον ιστόν νηός) τόσσον έην μήκος, τόσσον -ος είσοράασδαι, vgl. (τ359) „.τοιόσδ.9 έστι (Od.) πόδας L .ε τε χεϊρας" (dazu Fehling, Wiederhol. 205), ferner £194 H. W. Nordheider
παχύς, πάσσ(ων), πάχιστος [18\ 14°, 2Η, lh, le] Ε Erb- wort, < *l/ng9hu-, vgl. lat. pinguis (eigtl. erwartet *fmguis) u. s. Mayrhofer, EWAia II 220f. s.v. bahu- u. LIV 61. - Abl.: γου- νοπαχής, vgl. πάχετος, πάχος
F ~χέζ 2, -χέος 3, -χύν 2; -χειρ 20, -χείας 1Η; -ύ (Akk.) 2; Komp, -σσονα 5°; Sup. -χιστος 1
Μ 1 2[_] -χύν ι3Ί2 <[_] -χύς Μ44ό; -χύ Σ416 -ί— ] -Χύς Ζ18 2 [.Ζ] -χύ Ψ69Ί [.1] -χύν Ορ.497 3
[---] -χέος παρά μηρού Π 473 = κ439 = λ 231 4 [Jx]
εϊλετο / Aor. Med. .χειρί -χείρ. Η264 s Φ403, ΛΓ31, χ 326 / £376, £309 s Λ 355; L , Θ221 = S385ex, Χ454, £296, Κ261, Φ175. 424, ζ" 128, τ448, υ299, φό, h.Ap.340, Margites fr. POxy.2309,16; -χείας Op.509 5 Sup. [Jx] -χιστος
/7314 6 Komp. [1υυ] μείζονά τ9 είσιδέειν .και -σσονα.
ζ230 = ψ\57; καί μιν μακρότερον+ / μείζονα δ9 ήέ πάρος
□ δήκεν ίδέσδαι #20 a; σ 195 / ω 369
Σχ sch.D £376: -χειρ' τή ίσχυρφ, Μ446: πρυμνός -ύς' κατά τό έσχατον μέρος παχύς, ετεροβαρής
L Μ. Riemschneider, Homer, Leipzig 1950, 152; Treu, Homer 47ff.; Lamberterie, -u^I 77ff.; zu χειρί -χειρ (bes. φ6): N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 73 f.; P.Vivante, The Epithets in Hom., New Haven London 1982, 113f.; St. Lowenstam, The Scepter and the Spear, Lanham, Md., 1993, 13 ff. 26—32; dazu Nagler, Colby Quarterly 29, 1993, 255 f.; (Zeitschr.:) Fortassier, REG 106, 1953, 176L; Schlesinger, CPh 64, 1969, 236 f.; Wyatt, CPh 73, 1978, 343 f. (vgl. dens. 78, 1983, 234 f.); Eide, SO 55, 1980, 23ff.; ders. 61, 1986, 5ff.; Resümees z.T. in: Odyssey zu φό
B dick (als Ausdr. von Kraft), u. zwar von Umfang, Oberfläche: stämmig, prall, kompakt (M446 Opp. οξύς), evt. auch von Konsistenz geronnenes Blut, s. 2), od. (in Formel χειρί -χειρ 1 20x) von der Aktion (nicht primär der indiv. Beschaffenheit, s. Göttinnen u. φό, in 4): mit muskelpraller Hand/ Arm, d.h. fest, kräftig zupackend u.ä.; nicht dir.R. (/372, «439 = λ 231 in Apologen). — Wortf.: δαλερός (+ μηρώ, δά- κρυον, s.u. 3. 2), πηγός (τρόφις, τροφόεις), πυκνός; m. χείρ (s. Eide, L) u. z.T. in Metr. u. Kasus komplementär: βαρύς ('wuchtig’, drohend, s.d.; in verseh. Kasus u. Positio-
nen, s. [χεΐρα] βαρείαv' u. 'Verlängerg.’ βαρείρ χειρί πιδησας ’, nur σ 56 χειρί βαρείρ ', sonst ist VE für χειρί -χειρ reserviert), στιβαρός (meist στιβαρής άπό χειρός u. χερσί στιβαρήσιν ’, auch von αύχήν [s.u. 3], ώμος, βραχίων), άα- 56 πτος (Ρ1_, meist Akk.), δρασύς (metr. gleichw. [Positionslängg. vor δρ. nur beim Mask. Θ126, x436], aber vorkommend nur δρασειάων άπό χειρων ' u. Sc. 263 χεΐράς τε δρασείας), κα- ταπρηνής (s.d.); s.a. ϊφιος, πίων; κρατερός; Ορρ. άπαλός 60 (+ αύχήν, δειρή, s.u. 3; [χεϊρας] άτρίπτους άπαλάς φ!51), λεπτός (s.d.), οξύς (Μ446) 1 von Gegenständen (Stein,
Stämmen); kompakt (rundlich), vom Stein (Wurfgeschoß), Opp. οξύς ('spitz’): Λ/446 (^Έκτωρ δ9 άρπάξας λααν φέρεν, 64 ος έστήκει) πρυμνός -χύς, αύτάρ ΰπερδεν ’ οξύς έην (οΰ κε
δύ9 άνέρε ..., 452 άχδος, 460 βριδοσύνρ 'Wucht’) stämmig: Σ416 (Heph. άπομόργνυ αυχένα τε στιβαρόν) έλε δέ σκήπτρον -χύ (χωλεύων), Konnot. starke Stütze Op.509 4 πολλάς δέ δρυς ύψικόμους έλάτας τε -χείας (πιλνρ χδονί,
Boreas), Konnot. kräftiger Widerstand 2 von Blut; zu αυλός: dicker (reichlich u. kräftig hervorschießender) Blutstrahl: X 18 (Antin. getroffen άπαλοΐο δι9 αύχένος) αύτίκα δ9 αυλός 8 ανά ρίνας -χύς ήλδεν 1 αίματος ebenso zu αίμα (vgl. πυκνόν, δαλερόν [s.d. Bl] + δάκρυον* <5153, Ζ496+; sowie κοτυλήρυτον, άσπετον αίμα Ψ34, χ407), od. dick, d.h. geronnen? (so später medizin. t.t.): Ψό97 (άγον, k.o. geschlage- 12 nen Boxer) αίμα -χύ πτύοντα, κάρη βάλλονδ9 έτέρωσε 3 von nicht agierenden Körperteilen (μηρός, αύχήν, πούς); stämmig, prall (muskulös, kräftig): Π4Ί3 (Autom.) σπασσάμενος τανύηκες άορ -χέος παρά μηρού, ’ άίξας άπέκοψε 16 παρήορον = *439 (Od.: ,,μερμήριξα, άποτμήξας κεφαλήν", sc. dem Querulanten) = λ 231 („ούκ εϊων πίνειν", sc. die Schatten), kräftiger Körperbau (vgl. μηροί δ 135, σ67, 4- εύφυέες Δ 147) als Voraussetzg. für kraftvolle Aktion, vgl. χειρί 20 -χείΐ! in ähnl. Funktion (s.u. 4), -χιστος μυών (ό), sowie δα- λερώ πεπλήγετο μηρώ (0113) /372 (betrunkener Kyklop) κεϊτ9 άποδοχμώσας -χύν (πλατύν testis) αύχένα, s. αύχήν (B3a. ba; s.d. στιβαρός, dagg. απαλός) probl.: Ορ.497 24 μή σε κακού χειμώνος άμηχανίη καταμάρψρ ' σύν πενίρ, λεπτή δέ -χύν πόδα χειρί πιέζρς geschwollen (Hungerödem)?
Ορρ. λεπτή; dagg. Campanile (in Festschr. Risch 361): Umschr. für Masturbation 4 χειρί -χειρ, 20x als VE-Formel 28 nach buk. Dih. (s. L, B Wortf.): von der Hand eines Mannes (außer φό: Pen.), Gottes/Göttin (S385 Pos., Φ403. 424 Ath., h.Ap.340 Hera) in tatsächl. (nicht, wie geleg. bei βαρύς, vorgestellter) Aktion (Instr. außer £376, [mit £v:] Θ221, S385) 32 bei Kampf, (r448) Jagd (außer K[!]31. 454, <128, υ299, φό [Pen.!], h.Ap.340, Margites fr. POxy.2309,16): mit muskelpraller, d.h. fester, kräftiger Hand/Arm (Ausdr. entspr. Adv.; wie dt. mit starker Hand ~ kräftig zupackend u.ä.); Waffe 36 packen: 7/264 λίδον .εϊλετο χειρί παχείρ. (τρηχύν τε μέγαν τε, τφ βάλεν, Hektor) = Φ403 (Ath.) χ326 ξίφος L u (έλασσε, Od.) (übertr. auf Sit. des Aufstehens [K!]:) 7C31 δόρυ δ9 . .. ' βή δ9 (Men.) herausreißen: Φ175 μελίην 40 Άχιλήος 1 ού δύνατ9 έκ κρημνοΐο έρύσσαι (Asterop.) .χειρί -χείρ. halten: Ξ385 (ήρχε Pos.) δεινόν άορ τανύηκες έχων έν . d Θ221 πορφύρεον μέγα φάρος έχων (Ag.) έν L j (um anzufeuem; Mantel als Signalfahne, Ameis-H. z.St.) 44 K261 σάκος μέν άπό έο . .' έσχετο (Ach. den getroffenen
Schild) ταρβήσας r448 έσσυτ9 (Od.) άνασχόμενος δόλιχόν δόρυ L j ' ούτάμεναι μεμαώς jem.n schlagen (vgl. βαρύς von Schlagkraft): Φ424 έπιεισαμένη προς στήδεα L . ' 48 ήλασε (Ath. der Aphr.) · τής δ9 αύτού λύτο γούνατα h.Ap.340 (333 Hera in Anrufung) χειρί καταπρηνει δ9 έλασε χδόνα ' 6νν. ' ως άρα φωνήσασ9 ϊμασε χδόνα L u’ κινηδη δ9 άρα γαΐα (beim Pass.:) £296 (κόρυς) πληγεΐσ9 έγχεί τε μεγάλφ και L u (des Aias), ' έγκέφαλος (άνέδρα-
μεν) etw. werfen (vgl. βαρείης χειρός 7V410, Φ590), abbrechen: t>299 έρριψε (Freier) βοός πόδα L d (άλεύατ9, Od.), iliad. Ausdr. hier für häusl. Frevel (> heroisches Milieu) <128 (δάμνων ύπεδύσετο, Od.) έκ πυκινης δ9 ύλης πτόρδον κλάσε L u ' φύλλων (130 ως τε λέων, άλκί πεποιδώς, Dra- matisierg. der an sich unheroischen Szene) nicht Instr.: Γ3Ί6 (Paris* Helmriemen riss) κείνη δέ τρυφάλεια άμ9 έσπε- το L j (sc. des Men.) folgte dem festen Griff übertr. auf Do- lons (nicht aus Kraft, aber aus Angst) kräftige Bittgeste (K!): K454 μιν (Diom.) έμελλε γενείου L . ' άψάμενος λίσσε- σδαι, ό δ9 αύχένα μέσσον έλασσε (vgl. Α 501 f. δεξιτερή, für Diom.’ Aktion wäre L d passender) auffällig von Pen. (s. L): φό εϊλετο δέ κληΐδ9 εύκαμπέα L d (χερσί φίλρσι v.l.; s.a.
1081
1082


παχύς, πάσσ(ων), πάχιστος
πέδΐλ(ον)
St.West, Ptol.Pap. S.277; sc. um den Bogen zu holen), phys. (Schlüssel u. Handhabg. schwer) u. psych. Aspekt (entscheidender Schritt nach 20 Jahren Warten), s. Odyssey z.St.; keine kraftvolle Aktion, sondern vom ohnmächtig in die Knie gehenden Verwundeten, der sich mit seinem ganzen Gewicht schwer auf die Hand stützt. £309 (ήρως, sc. getroffener Aen.) έστη γνύξ έριπών και έρείσατο L d ' γαίης (δσσε νύξ έκάλυψε) s Λ 355 (Hektor) Zush. verloren: Margites fr. POxy.2309,16 (= fr.7,16 West) και L , (1 χ]ειρί δέ μάκρη), s. Langerbeck, HSPh 63, 1958, 62 5 Komp, πάσσο-
va, nur [---] in 2 Formeltypen: fülliger, voller (d.h. stattlicher, nb. 'größer’; sc. Ath. verschönt/verjüngt Od., Pen., Laertes): ζ230 τόν μέν (Od.) Αθηναίη θήκεν ... * μείζονά τ9 είσι- δέειν ^και -σσονα„ κάδ δέ κάρητος ' ούλας ήκε κδμας = ψ 157 (χεύεν κάλλος) θ 20 (Ath. θεσπεσίην κατέχευε χάριν) καί μιν μακρότερον L d θήκεν ίδέσθαι (δεινός τ’ αίδοΐος τε) s σ195 (λευκοτέρην δ9, sc. Pen.) (Vermischg. beider Formeln:) ω369 μείζονα δ9 ήέ πάρος L d θήκεν ίδέσθαι (den Laertes) 6 Sup. πάχιστος (VE) dickster (prall hervortretender) Muskel(-knoten): /7314 (traf ihn) έφθη όρεξάμε- νος πρυμνόν σκέλος, ένδα -χιστος ' μυών άνθρωπον πέλε- ται (νεύρα διεσχίσθη, vgl. 324 δρύψ9 άπό μυώνων u. a. drast. Verwundungen im Kontext, dazu Friedrich, Verwundung 44. 52), vgl. -χέος παρά μηρού (s.o. 3), zum VE vgl. ένθα μάλιστα / τε μηρός (2V568, £305)
D v.l. (vulg. βαρείης/p) Φ590, σ56 Η. W. Nordheider
πεδαω [5\ 8°] Ε denom. von πέδη Tußfessel’, s. Tucker, Greek Verbs 236 F nur Akt. -άφ 2, -άασκον 1; (έ)-ησ(εν) 9 (s. M Schlußbem.), -ήσαι 1
Μ 1 dreis. k~-] -άφ <5380 = 469 [««-] έ-ησ9 ν168 kM -ησε 2V435, σ155 [Jx] -ήσαι ·Ρ585 2 viers.
[--] έ-ησε ψ\Ί; -άασκον ψ353 k^J μοίρα θεών έ-ησε γ269 k«-xl βοΐρ9 έ-ησεfv) ύ517, Χ5; θεού κατά L j λ 292; γ9 έ-ησε Τ94 (sic van Thiel, West [v. Ilias p.xxvi, cf. ρ326+], μοίρα πέδ., γε πέδ. Arist. [cf. sch.A Δ 517], pars edd.)
Σχ erklärt m. κατέχω, έμποδίζω (sch.Bam. <5380, v<353)
L Onians, Origins 326—30
B urspr. die Füße fesseln (vgl. Σχ u. Δ 517, 2V435, λ 292 in 1), mehr allg. (jmd.n) fesseln, umstricken, bannen, behindern (1), (4- Inf.) zwingen (2), (4- Gen.) abhalten von (3); zur Bed.entw. vgl. δέω (verwendet im Kontext <538O+) u. lat. impedire. Agens Gott (6x), μοϊρα (4x), "Ατη (T94), ύπνος (ψ\Ί), Mensch nur ν'585 (in 1 am Ende, vgl. λ 292 in 1); Patiens Mensch (9x) bzw. dessen Glieder (ΛΓ435), Wagen (^585), Schiff (vl68); zur Sache vgl. L; in Vbd. m. θέλγω (N435), δόλφ (Ψ535, s. Richardson, Iliad z.St.); κατα- s. am Ende. — Wortf.: άάω, άγω (ΒΙΙ3 Ende), άπτω, βλάπτω, γυιόω, δάμνημι,* (έν/κατα)δέω, έέργω, είλέω I (BI2b), έρητύω, έρύκω, έχω, θέλγω, ίάλλω, (κατα)λαμβάνω (Blb), παύω, πιέζω, (παρα)πλάζω, πλέκω, (περι)στρέφω, σφάλλω, συγχέω; vgl. άτη ΒΙ, μοίρα B2a Textvarianten: s. Μ am Ende 1 nur m. Akk. Δ 517 Διώρεα μοΐρ9 έ-ησε' ' χερμαδίφ γάρ βλήτο umstrickte, vgl. Kirk, Iliad z.St., viell. richtig sch.bT z.St: καλώς έπι τού κατά τόν πόδα βληθέντος Ν435 (Pos. έδάμασσε* Alkathoos) θέλξας δσσε φαεινά, -ησε δέ φαίδιμα γυΐα · ' ούτε γάρ εξοπίσω φυγέειν δύνατ9 ούτ9 άλέασθαι fesselte seine Beine, lähmte sie, vgl. bes. γυιόω T94 (Ag.: Ate) κατ9 άνδρών κράατα βαίνει ' βλάπτουσ9 άνδρώπους' "κατά δ9 ουν ετερόν γ9 έ-ησε. ' και γάρ δή νύ ποτέ Ζήν9 άσατο* (94 ath., 95 Ζευς Arist.) sie hat nicht nur mich überwältigt. Sogar Zeus ... (ουκ εμέ μόνον, άλλά και έτερον, sch.bT) eher als sie überwältigt (gnom. Aor.) wenigstens d. einen (sc. τών έρι- ζοντων, ebd., m. Bez. auf [Ag. u.] Ach.; zum Probl. s.a. sch. A, 1083
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ameis-H. u. Edwards, Iliad z.St. sowie oben II 757,5ff.; zur Sache vgl. /5O2ff. [bes. 507], Aesch. Eum.330ff. Prom.1078) λ 292 (Melampus ύπέσχετο d. Rinder) έξελάαν χαλεπή δέ θεού (Zeus) κατά μοΐρ9 έ-ησε 1 δεσμοί (etym. Anspielung?) τ9 άργαλέοι και βουκόλοι άγροιώται, vgl. 3 unten, Σ119+ ν168 (Phäake:) „τίς δή νήα δοήν έ-ησ9 ένί πόντω ' οϊκαδ9 έλαυνομένην;* (Antw.: Pos.) hat festgebannt, vgl. <//353 in 3 II ψ 17 (Pen.: „τίπτε) έξ ύπνου μ9 άνεγείρεις ' ήδέος, δς μ9 έ-ησε φίλα βλέφαρ9 άμφικαλύψας;*, nur wenn Schlaf sie bezwingt, kann sie ihren Kummer vergessen, vgl. £ 491 ff., u85f., S.Aj.676, δάμνημι BI 1 ba II abgeschwächt behindern ^585 (Men.:) ,,ομνυθι μή μέν έκών τό έμόν δόλφ άρμα -ήσαι*, vgl. 434. 545. 571 f., s. βλάπτω Β 1, Richardson, Iliad zu d. Stt u. Delebecque, Cheval 204; menschl. Agens nur hier 2 m. (Akk. 4-) Inf. zwingen X5 (d. Tr. flüchteten) "Έκτορα δ9 αυτού μεΐναι όλοιή μοΐρ9 έ-ησεν fesselte, so daß er an se. Platz blieb, zwang ihn, an se. Platz zu bleiben /269 (Nestor: „Klyt wollte zuerst nicht auf Aeg. hören) άλλ9 δτε δή μιν μοϊρα θεών έ-ησε δαμήναι (δή τότε)* umstrickte, so daß sie (se. verführerischen Reden, 264) unterlag, Milderungsgrund für ihr Benehmen; auch anders erklärt, s. Ameis-H., West, Odyssey z.St., δάμνημι Bilay, μιν B6 (anders μοϊρα B2ay: μιν - Ag.) σ155 (Amphinomos) ούδ9 ως φύγε κήρα' -ησε δέ και τόν Αθήνη 1 Τηλεμάχου ύπό χερσί δαμήναι 3 m. (Akk. 4-) Gen. (bzw. άπό 4- Gen.) abhalten von ψ353 (Od.:) „έμέ Ζεύς άλγεσι καί θεοί άλλοι ' Ιέμενον -άασκον έμής άπό πατρίδος αϊης*, vgl. ν168 in 1 <5380 (Men.: „sag mir) δς τίς μ9 άθανάτων -άφ καί έδησε ^κελεύθ^ου* — 469 (w.ll. L jOL>£·, κέλευθον), vgl. «195 u. s. Ameis-H., West, Odyssey z.St. (u. zu η 272)
Kompos.: κατα- DSV T94, λ292 in 1, ohne klaren Bed. -untersch. ggüber Simplex (vgl. z.B. καταλαμβάνω)
D φ391 έ-ησε, wohl von έπιδέω, s. δέω ΒII2 u. Feman- dez-Galiano, Odyssey z.St. (anders LSJ); zur Sache s.a. L329f.
M.P.Cuypers
πέδ(η) [1*] E Abi. von uridg. *ped- (s. πούς), vgl. lat. pedica, impedire, s. Chantraine, Dict. s.v.; Gagnepain, Noms 18. 89 (Abi. über Adj. *pedo-); G. Nagy, Gr. Dialects & the Transformation of an LE. Process, Cambr., Mass., 1970, 72 A.78 (aus Kompos. rückgebildet). — Abi.: άλυκτοπέδη, ίσ το πέδη, πεδάω
Σχ sch.D 7V36: δεσμούς' ήτοι παρά τό πιέζειν εϊρην· ται. ή παρά τό τούς πόδας (vgl. Eust. 919,17 ff.)
Β Pl. Fiißfesseln N36 (Pferde von Pos. ausgespannt u. ge- füttert) άμφί δέ ποσσί -ας έβαλε χρυσείας 1 άρρηκτους άλυτους, δφρ9 έμπεδον αύθι μένοιεν (= #275, Heph.’ δεσμούς; vgl. auch O19f. δεσμόν ^άρρηκτον^, Th. 521 άλυκτοπέδγρι, 7V359L πεϊραρ L u τ’ άλυτόν τε) ' άνακτα, viell. m· etym. Wortspiel ποσσί / πέδας / έμπεδον, vgl. Eust. a.O. u. Janko, Iliad z.St. — Die Beine der Pferde werden gefesselt m. Stricken (daher PL, die ihnen nur Bew.sraum f. kleinere Schritte lassen. Pferde sonst im fgrE angebunden (Delebecque, Cheval 185 f.); π. zum Fesseln von Pferden auch später offen- sichtl. nicht mehr bezeugt (anders Xen.Eq.). - Wortf.: δέω G2
D πεδών ci. O21a M.P.Cuypers
πέδΤλχον) [5‘, 12«, 4H] E Dimin, von uridg. *ped- (vgL πούς), bereits myk., s. B Vorbem. u. DMic. II 95 f. (mit Lit zur Etym.); Γ umstritten: (1) < *ped-ih7 + -Io- (vgl. Galavotti, RFIC 39, 1961, 174ff.); (2) < 'pedilno- (Ruijgh, Etudes 68; L’); (3) < *pediulo- (Schwyzer 439 A.6, vgl. Σχ). Vgl. auch Risch 109; Chantraine, Form. 249. - Abi.: χαλλιπέδιλος, ZßV σοπέδιλος
1084


πέδϊλ(ον)
πεδίον
F Akk. -α 18, -(α) 1; -οις 2Η (s. Β am Ende, vgl. D)
Μ 1 zweis. [wl] -(a) v225 2 dreis. [J.] -a Op.541
[---] -οις Th. 12, Hes.fr.70,12 [^*χ] ποσσΙ δ9 ύπό λιπαροϊ- σιν ^έδήσατο καλά -α, Β44 = Κ22 = 132 = £186 = β4 = 5309 = υ 126; ύπό ποσσιν L u /2340 = ε44 s ρ2, «96, ο 550; ποσσι -α π 80, φ 341; -α £23, π 154, Sc. 220
Σχ sch.D Β44\ -α δε τά ύποδήματα, παρά τό περιει- λεΐσθαι αυτά τοϊς ποσί, ό έστι περιτίθεσθαι, vgl. sch.D Κ22
L 'Arend, Typische Scenen 97f.; 2Buchholz, Realien II2, 278 f.; 3Fernandez-Galiano, Odyssey zu <£>341 (u. 336—42); 4Hoekstra, Odyssey II 157; Manko, Iliad zu Ξ166—86; 6Mari- natos, Arch. Hom. A 12f. 32—4. 50 f. 59f.; 7H.B. Rosen, Strukturalgramm. Beitr. zum Verständnis Homers, Amsterdam, 1967, 48; 8Rüter, Od.-Interpr. 116—20; ’Ruijgh, Element acheen 151 f.
B Schuhwerk PL, fast ausschl. in formelh. Kontext, meist zus. m. and. Attributen, vgl. L159. In Ankleidungsszenen (1) nach Kleidung (χιτών usw.; Ausn. K22. 132 in la) u. Schwert (umgehängt; Ausn. B44 in la) erwähnt, aber logischerw. vor dem, was man in der Hand trägt (bes. Speer); bei typ. Klei- dungsbeschr.en (2) diese Reihenfolge meist übernommen; Ausziehen nicht beschrieben. In den verwandten Rüstungsszenen werden π. nie erwähnt; daß aber die hom. Helden barfuß in den Kampf gezogen seien (so z.B. L613), läßt sich daraus wohl nicht schließen (vgl. L2). Anziehen fast immer vor dem Ausgehen, Tragen nur außer Haus erwähnt: im Haus (bzw. Zelt) ging man wohl barfuß (so L2); Stt. aber nicht bes. beweiskräftig (Anziehen folgt dem Aufstehen, Spezialkleidung), vgl. aber o550. — Material der π. ist Rindsleder (£23, Op.541); vgl. auch myk. wrinons pedilön hermata 'Häute für Riemen von π9, diphtherän aizän pediloihi 'Ziegenleder für π9 (DMic.II 95). Die π. werden 'unter die Füße gebunden’ (ύπό ποσσι δήσα- σθαι in 1, vgl. ύποδήματα, u. [nicht im fgrE] ύποδέω), d.h. die Sohle kommt unter die Füße, sie wird m. Riemen um (άμφί £23, Op.541, Sc.220) die Füße befestigt (verfehlt L37). Die für den Winter bestimmten π. Op.541 f. sind m. Filz gefüttert; kein Grund zur Annahme, daß dort andere π. beschr. als sonst (so L612f.; zu άρμενα vgl. £23 άμφι πόδεσσιν άράρισκε -a). Genauere Bestimmg. des Aussehens aufgrund des sprachl. Materials unmögl.; Archäologisches bei L6. — Wortf.: nb. altem π. (vgl. L49) für Fußbekleidg. noch σάνδαλα (3x in h. Merc.) u. ύποδήματα (2°), jünger u. gemeinsprachl. (u. isoliertes [le] βηλά, s.d.); sachl. Unterschiede nicht erkennbar. - Epith.: καλά (/2340+, vgl. καλός B2a u. καλλιπέδιλος), π. der Götter άμβρόσια (/2340, £44, α96), χρύσεια (ll.cc. u. Th. 12, vgl. χρυσοπέδιλος), πτερόεντα (Perseus Sc. 220, fliegende π. tragen auch Hennes /2340 [m. sch.T z.St.] — £44 u. Ath. «96) 1 beim Anziehen (Akk., δήσασθαι) la im
Formelvers Lποσσι 5’ ύπό λιπαροΐσιν έδήσατο καλά -αΛ (andere Ankleidungsaktivitäten gehen voraus) Β44 (Ag. stand auf, ζιτών, φάρος) L d (ξίφος, σκήπτρον, έβη) K22 (Ag. stand auf, χιτών) L d (δέρμα λεοντος, έγχος, Ausgehen verzögert) 132 (Nestor stand auf, χιτών) L , (χλαϊνα, έγχος, βή) ß4 (Tel. stand auf, εϊματα, ξίφος) L j (βή) - 5309 = u 126 (έγχος nach den π.) £186 (Hera: Parfum, Zöpfe, εα- νόν, ένεταί, ζώνη, κρήδεμνον) L j (βή), vgl. L5 1b in d. Formel ^πό ποσσίν έδήσατο καλά -αΛ (and. Ankleidungsaktivitäten gehen nie voraus) /2340 (Hermes) αύτίκ9 έπειθ9 L j ’ αμβρόσια χρύσεια, τά μιν φέρον ήμέν έφ9 ύγρήν 1 ήδ9 έπ9 άπείρονα γαΐαν αμα πνοιβς άνέμοιο (ράβδον, πέτετο) — e44ff. a «96ff. (Ath., έγχος, βή), vgl. L8 ο 550 Τηλέμαχος
ι j (έγχος, πρυμνήσι9 έλυσαν) a ρ2 (nach Aufstehen, dann έγχος, άστυδε ίέμενος) 1 c and. Ausdrücke π 154 ο δ’ (Eum.) εϊλετο χερσι -α, * δησάμενος δ9 ύπό ποσσι πο· 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
λινδ9 ϊεν Op.541 (gg. Kälte χλαΐνα, χιτών) άμφι δέ ποσσι -α βοός ιφι κταμένοιο 1 άρμενα (vgl. £23 in 2 a) δήσασθαι, πίλοις έντοσθε πυκάσσας (%%. Regen δέρματα, πίλον), vgl. West z.St. 2 in and. Kontexten (Akk. bis auf 2 b) 2 a Obj. von δίδωμι, έχω, άραρίσκω π80 (Tel.: ,,^έσσω μιν [Bettler-Od.] χλαΐνάν τε χιτώνά τε εϊματα καλά/ δώσω δέ ξίφος και ποσσι -α (πέμψω sc. ihn)“, vgl. ο 369, σ361 (ποσίν θ9 ύποδήματα + δίδωμι) u. <£>341 (Pen.: „L d, δώσω άκοντα) και ξίφος ... δώσω δ9 ύπό ποσσι -α (πέμψω μιν)“, kontam. Konstr. (vgl. ύπό in 1, s. L3) u. atyp. Reihenfolge (Vorbem.) II v225 (Ath. erscheint dem Od. als Hirt, άμφ9 ώμοισιν έχουσ9 λώπην) ποσσι 5’ ύπό λιπαροΐσι -’ έχε, χερσι δ9 άκοντα Sc. 220 άμφι δέ ποσσιν έχεν (Perseus) πτερόεντα -α II £23 αύτός (Eum.) 5’ άμφι πόδεσσιν έοΐς άράρισκε -α, τάμνων δέρμα βόειον έυχροές (vgl. 34 σκότος), Anfertigung (vgl. Op.541 in lc, bes. άρμενα) 2b Dat. Th. 12 'Ήρην 1 9Αργείην, χρυσέοισι -οις έμβεβαυΐαν Hes. fr. 70,12 π]εδίλοις έμβεβα [ υι
D Mer. fr. 6,4 ρ.135 Ber. = Suppl. Hell. 903Α,23 εύρήεσσι -οις (Bed. unklar) Μ. P.Cuypers
πεδίον [100, 15°, 8Η, 7h, 2e] Ε usu. derived from πέδον despite sem. problems; but acc. to Η. Μ. Hoenigswald in Festschr. Knobloch, Innsbruck 1985, 167 f. π. is ntr. subst. < adj. *πεδίος < loc.sg. *pedi ('at the foot’, i.e. of mountains)
F -ov 6, -oio 40, -ου 8, -φ 28, -ov 28, -ονδε 13, -ονδ9 5; -ων 1, -α 1, -(α) 1; 4- -ον prose (Hes. fr. 220)
Μ 1 disyll. 1[~ν] και πεδί9 h.Merc.96 2 trisyll. (incl.
-ονδε) k.2] έκ -ου Λ 152, Μ119, /431; έν -φ Β4Ί3. 812, Γ133, Η66, Σ256, Υ2\Τ, /ς -ονΔ προχέοντο / προφανέντε Β465, /2332; u / πάν -ον καταβήναι / κατέχονσι Γ252, ΠΊ9\ L j Φ300, y485; πρός -ον ΆΊ98; άμ -ον £329; και -α Λ/283 [~~-] άκριτον ^έκ -ου/ ποτι δ9 αύτόν //337. 436; 5’ L , 0549, Λ677; -ου Vit. ρ. 17,8; κείμενον l£V -φΛ Η265 — Φ404, χ260; (μέν) L u Γπυρά καίετο / πύρ δαίετο’' 0 562, Φ343; μέν τ9 L u ^304; Δωτίφ L u Hes.fr.59,3, h. 16,3; δ9 L u Λ 836, 09; L , /7749, Σ263, iP461, r 66, v81; Γάύνε γάρ / ΰύνοντ” ^άμ -ονΛ (πρό) ΕΧΊ. 96; (δ9) L j Ζ71, ^464, h.Cer. 17, Cert. p.38,24; άμ / δ9 ές -ον πυρηφόρον h.Ap.228, /495; ήτοι Γοτ9 ές / ό νκάπΛ -ovs τό Κ11, Ζ201; L , Λ 167; πάν -ον Λ 714; πρός -ον Φ558; l-ov5£j δι(ά) Ύ309, ο 183, h.Merc.88; ούρανόθεν L , ¥Ί89; μέν -ονδ9 /421; -ονδ9 /2401; -ων Ορ.388 [«J] έξ- ηράνθη -ον Φ345. 348; πάν -ον £267 - ρ436; -ον καί Υ\56, 5563; -ον κάτα Π96, Φ2\Ί; -ον /577, Λ 172. 496, Ξ145; -ονδ9 Γ263; -φ £82, 0739, ^359, h.Ap.22O [_*] -ον δ9 / -ονδ9 άφίκοντο* /2329, Sc.378; πόλιος -ονδε (δίη- ται) Φ563, Χ456\ μέν -ονδ9 έδίωκε Φ3; l-ov5£j ΚΙ88, Λ492, Ρ750 [vJ] ούρανόθεν L u 021; L u Z393, £31, ΤΙ48 unclear ([---]): Δωτίφ έν -φ Hes.fr.65, Cat.89,4 (έμ -φ). 6 (-φ) Trav. 3 quadrisyll. 3a shape [««-«]: [w2u] -οιο διώκειν / διώκετο N64, Φ602; -οιο διαπρύσιον / διά Ρ748, Ψ122; σεύας / κύψας έκ -οιο 0681, Ρ621; -οιο £801, Φ247, ^518 U«^] πολέος -οιο δέουσα/ / δίενται Δ244, Ψ521 / 475; -οιο Ζ507 - 0 264, /580, 5602 3b [wix] 5’ ώκα διέπρησσον -οιο £785 - Γ14, ¥,364; πολέος -οιο Ε59Ί; άτυζομένω* -οιο Ζ38, ΣΊ; έπεσσύμενος* -οιο £147, Ύ26; έπιστάμενοι / τιταινόμενος -οιο £222 =- 0106 / Χ23; έπι θρωσμφ -οιο Κ160, Λ 56 - Υ3; έπέτον- το ριονίοντες -οιοΔ Ψ3Ί2 a 449, 5122; u u /V820, Sc.342; έκ -οιο Φ541; -οιο Ζ2, Κ344, Λ 754, h.Merc.491
Prose: Hes.fr.220
Εχ sch.D Γ14: -οιο* διά της πεδιάδος L Richel, Erde 225-243
1085
1086


πεδίον
πεδίον
Αχαιοί * νέν -φ, ϊσταντο 812 (έστι δέ τις προπάροιδε πό- λιος) κολώνη ' L j άπάνευδε (ν.812 om. pap. 674a) £133 (έπ9 άλλήλοισι φέρον) 'Αρηα ' L j (ν. om. pap. 688) /766
4 στίχες εϊατ9 Αχαιών τε Τρώων τε ' Λ 836 (τόν μεν ένι κλισίησιν οϊομαι) κεΐσδαΓ ο 5’ L Τρώων μένει Άρηα Η265 (λίδον εϊλετο) κείμενον L , = Φ404 09 'Εκτορα δ9 L , ϊδε (Zeus) κείμενον 0 562 χίλι9 άρ9 L , πυ-
8 ρά καίετο Φ343 L , πΰρ δαίετο /7749 (εί καί πόντφ έν γένοιτο, πολλούς άν κορέσειεν τήδεα διφών) ως νΰν L έξ ϊππων ρεια κυβιστώ Σ256 (άστυδε νΰν ίέναι, μή μί- μνειν ήώ) L j παρά νηυσίν 263 ούκ έδελήσει (Ach.) ' μί-
12 μνειν L , (άΛΛά περί πτόλιος μαχήσεται) Υ2\Ί (οΰ πω ’Ίλιος) L j πεπόλιστο (άλλ9 έδ9 υπώρειας ωκεον 9Ίδης) «Ρ461 έβλαβεν (mares) L , 0 739 έν ... Τρώων -φ πόντφ κεκλιμένοι έκάς ήμεδα πατρίδος αϊης Ψ359
16 σήμηνε δέ τέρματ9 Αχιλλεύς 1 τηλοδεν εν λειφ -φ Η337 τύμβον δ9 άμφί πυρήν ένα χεύομεν έξαγαγόντες 1 άκριτον έκ -ου (Lev -φ v.l.J = 436in med (L J 0 549 κνίσην δ9 & -O0j άνεμοι φέρον ούρανόν εϊσω Λ 152 υπο δε σφίσιν
20 ώρτο κονίη 1 L d Λ/119 νηών έπ9 άριστερα, τή περ Αχαιοί 1 L u νίσοντο σύν ϊπποισιν £621 (τά [sc. ηνία] γε Μηριόνης έλαβεν χείρεσσϊ) κύψας νέκ -οιοΔ Φ541 (ίδύς πόλιος καί τείχεος) κεκονιμένοι L d ' φεΰγον (Trs.) £87
24 δΰνε ιάμ -ονΔ ποταμφ πλήδοντι έοικώς 96 (τόν 5’ ως ένόησε) δύνοντ9 L u Ζ71 τά (sc. έναρα) έκηλοι 1 νεκρούς L j συλήσετε Ψ464 πάντη δέ μοι δσσε ' Τρωικόν L j παπταίνετον Cert. ρ. 38,24 Σιμοέντιον ήμενοι ούτως 1 ιο-
28 μεν έκ νηών οδόν Λ 167 ^μέσσονΔ κάπ -ον ... έσσευοντο ίέμενοι πόλιος 172 κάμ L Δ-ον φοβέοντο βόες ως,' άς τε λέων έφόβησε /796 (Ach. to Patr.: „πάλιν τροπάασδαι [sc. to the Gr. camp]) τούς δέ έαν L-ov κάταΛ δηριάασδαι"
32 Φ217 (Scam. to Ach.:) ,,έξ έμέδεν γ9 έλάσας L u μέρμερα ρέζε“ £785 ώκα διέπρησσον (Grs. marching out from ships) -οιο = £14 (Grs. + Trs.) = *£364” (horses) 801 έρχονται* -οιο μαχησόμενοι περί (προτί ν.1.) άστυ £222 δφρα ιδηαι
36 οίοι Τρώϊοι ϊπποι έπιστάμενοι -οιο ' κραιπνά μάλ9 ενδα καί ένδα διωκέμεν ήδέ φέβεσδαι = 0106 Φ602 τόν -οιο διώκετο πυροφόροιο 1 τρέψας πάρ ποταμόν (Σκάμανδρον) Ζ2 ένδα καί ένδ9 ϊδυσε μάχη -οιο 1 άλλήλων ίδυνομένων
40 (δοΰρα μεσσηγύς Σιμόεντος ίδέ Ξάνδοιο ροάων) 38 ϊηπω ... ^άτυζομένΔω -οιο ΣΊ (τί τ9 άρ9 αύτε) Αχαιοί ' νηυσίν έπι κλονέονται L Λοι -οιο; Κ344 έώμέν μιν παρεξελ- δεϊν -οιο ' τυτδόν TV820 σε πόλινδ9 οϊσουσι Jhorses) xo-
44 νίοντες -οιοΔ Ψ3Ί2 έπέτοντο L u = 449 Φ247 έκ δίνης άνορούσας ' ήϊξεν -οιο (-ον δέ ν.1.) ποσί πέτεσδαι ΞΙ45 (έτι που Τρώων ηγήτορες) εύρύ κονίσουσιν -ον, ον δ9 έπόψεαι αύτός ' φεύγοντας προτί άστυ νεών άπο 147
48 μέγ9 άϋσεν ^έπεσσύμενΔος (Pos.) -οιο Χ26 (τόν 5’... Πρίαμος ϊδεν) t jov -οιο Ψ4Ί5 αί δέ τ9 άνευδεν 1 ϊπποι ... πολέος -οιο δίενται 122 ταί (sc. ήμίονοι) δέ χδόνα ποσσι δατεΰντο 1 έλδόμεναι -οιο διά ρωπήϊα (drawing wood down
52 from the κνημοί 'Ίδης [ν. 117]) £82 αίματόεσσα δέ χείρ -φ πέσε ΚΙ60 Τρώες ^έπί δρωσμφ -οιοΔ ' εϊαται άγχι νεών (on L j Eiliger, Landschaft 47 f.) Λ 56 Τρώες έτέρωδεν L j (sc. έκοσμήδησαν) = Υ3 (sc. δωρήσσοντο) Λ 496 ωζ
56 έφεπε κλονέων -ον ΠΊ9 άλαλητφ ' παν -ον κατέχουσι (Trs.) ΚΙ56 τών 5’ άπαν έπλήσδη -ον (άνδρών ήδ' ϊππων) Φ345 παν δ' ^έξηράνδη -ονΔ 348 ως L d παν /2329 πο~ λιος κατέβαν, -ον 5’ άφίκοντο laß other particular
60 plain(s) Z201 κάπ -ον τό Αλήϊον οιος άλατο (Belleroph.) /577. 580 όππόδι πιότατον -ον Καλυδώνος ' ένδά μ^ ήνωγον τέμενος ... έλέσδαι 1 πεντηκοντόγυον, τό μέν ημ1’ συ οίνοπέδοιο, 1 ήμισυ δέ ψιλήν άροσιν -οιο ταμβαδαι
64 Λ 677 ληϊδα δ' έκ -ου (of Elis) συνελάσσαμεν (Pylians) ..♦ πεντήκοντα βοών άγέλας, τόσα πώεα οίών (+ pigs, goats»
Β plain (1), surface of Earth (2), arable land (3); for epiths. etc. see 1 introd. below 1 plain, broad more or less level low-lying terrain, whether seen as area that pers. etc. may be etc. in (e.g. £473. 812, £133, Λ 836, Σ256. 263, K217, <F461; occupy /779; fili K156, £267+), enter (e.g. £465, £252, /2332), leave (e.g. Μ119, 0681) or as surface on (/7265+, 09, /260), to (Ψ189, cf. 021 in 2 below; onto £82), from (77337+, 0 549, Λ 152, £621) which; in more or less strong contra distinet, to mountain(s) (Ida K217, Φ558, ¥Ί22; otherwise Λ492, M283, χ304, Sc.378, h.Merc.96. 491; opp. to other high, rough etc. ground, rock TV64, £748 [πρών], 5602 [rocky, uneven Ith.], h.Merc.88; assoc. w. κολώνη / κολωνός £812, Λ 714. 754, K156 [Καλλικολώνη] / Hes.fr.59,3), to ούρανός / clouds (0549, £189, cf. 021 in 2 below / X309), sea (Ξ31, /7749, «66), beach (ΡΊ48), river (Scam. Φ3. 217. 247. 343 [4- 345. 348], cf. 602; assoc. w. river also [7x in sim.] £87. 597, Z507+, Λ 492, £748. 750, £465 [Σκαμάνδριον], ZI [μεσσηγύς Σιμόεντος Ιδέ Ξάνδοιο ροάων], Cert. ρ. 38,24 [Σιμοέντιον]), city (Troy e.g. £801, £252. 263, Ζ393, Σ256. 263, Φ558 [άπό τείχεος προς -ον]. 563, ΛΊ98. 456, /2329 [+ 332]; other cities /260. 421. 431. 485. 495, £267+, ο 183, indef. in sim. 0681), Gr. camp at Troy (e.g. £465, Λ 836, Μ119, Y3, £364, /2401); assoc. w. horses: drawing chariot £222+, Ύ23, £372+. 475. 518. 521, 5602 (note v.590), v81, Sc. 342, Vit. p. 17,8 (doubtless w. chariot), otherwise Z507 (n. v.511) = 0264 (n. v.268). 681, Λ 677 (n. v.680), n. also ίππο- βότου h.Merc.491; assoc. w. other animals: domesticated Λ 677 (n. vv.678ff.), Ύ309, γ421. 431, h.Merc.491, cf. Λ 172, other 4 244 (νεβροί), Λ 172 (λέων), Ύ309 (λαγωός ν.310), birds TV 64, Ύ309, *304; crops, tillage £87, /577, Λ/283, 5602, £267+ (η. άγρούς ξ263+), Ορ.388, h.Cer. 17 (η. ν.23), η. also epiths. λωτεΰντα, πυρηφόρον, πυροφόροιο (cf. Λ 754 [η.ν.756], Hes. fr. 59,3); flowers h.Cer. 17 (n.w.öff.),
h.Merc.96, άκανδαι $329, ΰλη h.Ap.228 (pristine state). W. gen.: Τρώων Λ 836, 0 739, Θήβης h.Ap.228, Καλυδώνος 1511. — Epiths.: άνδεμόεντα, εύρύ*, ίπποβότου, λείφ, λωτεΰντα, πολέος, πνρηφόρον, πυροφόροιο, σπιδέος\ η. also Ίλήϊον, Σιμοέντιον, Σκαμάνδριον, Τρωικόν, Αλήϊον, Δωτίφ, Ήλύσιον, Ληλάντφ, Νύσιον\ η. also πιότατον (pred.). - Wdfld.: αγρός, αροσις, άρουρα, γαΐα/γη, ού- δας 1 plain la of specific plain(s) laa Trojan plain (79‘, Γ; attempts to define π. Σκαμάνδριον [£465] and π. Ίλήϊον [Φ558] as parts οΐ Tr. plain [A.Gruhn+, D. Schauplatz der Ilias u. Odyssee, Berlin-Grunewald 1910, 5—19] misguid- ed; cf. also π. Σιμοέντιον Cert. p.38,24) £465 (τών έδνεα νεών άπο) νές -ονΔ προχέοντο Σκαμάνδριον (η. λειμώνι ν.467) /2332 (τώ δ9 ού λάδον) Ζην 1 L προφανέντε (κα- ταβάντε ν.1.) £252 (καλέουσιν άριστοι Τρώων και Αχαιών) L j καταβήναι Κ11 δτ' L J τό Τρωικόν άδρήσειε (Ag.), ' δαύμαζεν πυρά πολλά Φ300 (βή [Ach. from near Scam.]) L j Z393 (πύλας ικανέ) Σκαιάς, τή άρ9 έμελλε διεξίμεναι ^-ονδε, ΚΙ88 L , γάρ αίει ' τετράφαδ9 (Gr. sen- tries), όππότ9 έπι Τρώων άϊοιεν ιόντων Ξ31 τάς γάρ πρώτας (sc. ships) L , ' εϊρυσαν Kl48 όππότε μιν (Her.) σεύαιτο (sc. κήτος) άπ9 ήϊόνος L , £189 (τφ [dead Hector] 5’ έπι νέφος ήγαγε) 'Απόλλων ' ούρανόδεν u , Φ563 μή μ9 (Agenor) άπαειρόμενον ^πόλιος -ονδεΔ νόηση (Ach.) Ύ456 (δείδω, μή δή μοι 'Εκτορα Αχιλλεύς) t , δίηται Γ263 διά Σκαιών -ονδ9 έχον ... ίππους Φ3 τούς μεν -ονδ9 έδίωκε (Ach., from Scam.)' προς πόλιν /2401 νΰν δ9 ήλδον (Hermes-Myrm.) -ονδ9 άπό νηών Φ558 (εί δ9 άν άπό τείχεος) φεύγω νπρός -ονΔ Ίλήϊον, δφρ9 άν ϊκωμαι ' 'Ίδης (κνημους) X198 (οσσακι δ9 όρμήσειε [Hector] πυλάων άν- τιον αιξασδαι) τοσσάκι μιν προπάροιδεν άποστρέψασκε (Ach.) παραφδάς ' £473 (τόσσοι έπι Τρώεσσι)
1087
1088


πεδίον
horses) 714 παν -ον (near Thryoessa) μετεκίαθον (Epeians) 754 έπόμεσθα διά σπιδέος (δι’ άσπιδέος ν.1.) -οιο, 1 κτείνον- τές τ’ αυτούς άνά τ’ έντεα (λέγοντες) γ260 τόν (Aeg.) γε κύνες τε και οιωνοί κατέδαψαν ' κείμενον Liv -φΔ έκάς άστεος (’Άργεος ν.1.) /66 θάνον L Κικόνων ύπο δηω- Οέντες /421 -ονδ’ έπι βουν ϊτω 431 (ήλθε) βοΰς 1 έκ -ου 485 πετέσθην (horses) 1 νές -ovJf λιπέτην δέ Πύλου (πτολίε- θρον) 495 ίξον δ’ L πυρηφόρον <5563 σ’ ές Ήλύσιον -ον (άδάνατοι πέμψουσιν) 602 -οιο άνάσσεις (Men.) ' εύ- ρέος, φ ένι (λωτός, κύπειρον, πυροί κτλ.) ο 183 ήϊ'ξαν (horses) -ονδε διά πτόλιος μεμαώτες i? 122 έπέτοντο (runners in foot-race) Lxoνίοντες -οιοΔ Sc.342 ρίμφ’ έφερον (horses) αρμα L d ξ267 πλήτο δέ παν -ον πεζών τε και ίππων (Ln. άγρούς v.d 263) = ρ436 (L u 432) Hes. fr. 59,3 (Διδύμους) ναίουσα κολωνούς ' νΔωτίφ έν -φΔ fr. 65 πάλιν Ησίοδος ,, L “ φάσκει αύτόν (Thamyris) τετυφλώσθαι h. 16,3 (Ασκληπιόν τόν έγείνατο) Κορωνις ' L u h.Cer. 17 (γόνε χθων) Νύσιον ^αμ -ονΔ (η. λειμών[α] ν.7) h.Ap.228 (ούδ’ αρα πω) ησαν άταρπιτοί ούδέ κέλευθοι ' Θήβης L d πυρηφόρον, άλλ’ έχεν ύλη h.Merc.88 (τόν [Hermes] δέ γέρων ένόησε) ιέμενον -ονδε δι’ Όγχηστόν h.Ap.220 στης δ’ έπι Ληλάντφ -φ Hes. Cat. 89,4 Trav. ]ρ έμ πεδίφ κήτει #ε[ Cat.89,6 Trav. έμ] πεδίφ μενέη Κηφ[ήος fr.220 (prose) έστι και Αίγαΐον -ον συνάπτον τη Κίρρφ, ώς Ησίοδος — h.Merc.96 (πολλά δ’ όρη και αύλώνας) και πεδί’ άνθεμόεν- τα διήλασε (Έρμης) lb indef. or gener. Iba indef. sg. in sim. (13*, 3°, 1H) A 244 ήύτε νεβροί, ' αϊ τ’ έπει ούν έκα- μον ^πολέος -οιο θέΔουσαι, ' έστάσ’ Ψ52} L Δοντος (horse) Ζ507 (ώς δ’ δτε τις στατός ίππος) δεσμόν άπορρή- ξας Οείη -οιο = 0264 Ύ23 σευάμενος ως 0’ ίππος άεθλο- φόρος σύν δχεσφιν, ' δς ρά τε ρεϊα Οέησι ^τιταινόμένος Δ -οιο *£518 δσσον δέ τροχού ίππος άφίσταται, δς ρα τ’ άνακτα 1 έλκησιν -οιο L u σύν δχεσφι 0681 έπει έκ πολέων πίσυρας συναείρεται ίππους, 1 σεύας έκ -οιο μέγα προτί άστυ δίηται ν81 ώς τ’ έν -φ τετράοροι αρσενες ίπποι (ρίμφα πρήσσουσι κέλευθον) Ε597 ώς δ’ δτ’ άνήρ άπάλαμνος, ίων πολέος -οιο, ' στήη έπ’ ώκυρόφ ποταμφ Λ 492 ώς δ’ οπότε πληθών ποταμός -ονδε κάτεισι (κατ’ δρεσφιν) £748. 750 (ώς τε πρων Ισχάνει ύδωρ) -οιο διαπρύσιον τετυχηκώς, ’ δς τε και ίφθίμων ποταμών ρέεθρα ϊσχει, αφαρ δέ τε πάσι ρόον -ονδε τίθησι πλάζων Ν64 άπ’ πέτρης περιμήκεος άρθείς ' όρμήση (sc. ιρηξ) -οιο διώκειν ορνεον άλλο Χ309 (οιμησεν ώς τ’ αίετός) δς τ’ είσιν -ονδε διά νεφέων (άρπάξων η αρν’ ή λαγωόν) χ304 (ώς τ’ αίγυπιοί) έξ όρέων έλθόντες έπ’ όρ- νίθεσσι θόρωσι. 1 ταί μέν τ’ έν -φ νέφεα πτώσσουσαι ϊεν- ται ε329 ώς δ9 δτ’... βορέης φορέησιν άκάνθας ' άμ -ον Sc. 378 (αϊγειροί) ρήγνυνται ύπ’ αύτέων (rocks) 1 ρίμφα κυ- λινδομένων, ηος -ονδ’ άφίκωνται Ibß gener.: sg.: h.Merc.491 δρεός τε καί ίπποβότου -οιο ' βουσι νομούς (νομεύσομεν [Hermes]) Vit. ρ. 17,8 ίπποι δ9 αύ -ου κόσμος, νηες δέ θαλάσσης - ρί.: Λ/283 (χέει [Zeus snow] έμπεδον, οφρα καλύψη όρέων κορυφάς καί πρώονας) και -α λωτευντα καί άνδρών πίονα έργα 2 surface of the Earth Θ2\ ούκ αν έρύσαιτ9 έξ ούρανόθεν -ονδε ' Ζην9 ύπατον μήστωρ9, see Kirk, Iliad ad 1., also Kopp, Phys^ Weltbild 34 3 arable land, tillage in gener, (pl.) Op.388 ούτος τοι -ων πέλεται νόμος οϊ τε θαλάσσης 1 έγγύθι ναιετάουσ9 οϊ τ9 άγκεα (πόντου άπόπροθι ναίουσιν), see West ad 1.
D £794a; v.l. Σ243 (v.l. in A), λ 513. See also Hes. fr. 70,2-5 app. J. N. O’Sullivan
πέδον, πεδό&εν [Γ, 2°, 1Η, 2h, le] Ε old ntr.subst. * pedo- from *ped- *foot’, see Mayrhofer, EWAia II 78f. — Deriv.: δάπεδο ν, είλόπεδον (v.l.), έμπεδος, θειλόπεδον, ίσόπεδον, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πεζός
κραναήπεδος, κραταίπεδος, οίνόπεδος/ον; see also πεδίον Ε
F -φ 1, -ον 1, -ονδε 3, -όθεν 2 Σχ sch.D /335: έμπε- δα* πέδον γάρ ή γή, Ν796: -όνδε* είς τό έδαφος
Β ground (1); metaph. (2). — Wdfld.: άρουρα (Γ115), γαΐα, ούδας, πεδίον, χθων, χώρος, see also έραζε, χαμά- δις/άζε/αί 1 lit. ground, part of surface of the earth in quest. (of lower, level ground as opp. to hill, mountain λ 598, 111.680; opp. to air, sky 7V796) 7V796 ύπό βροντής ... Διός είσι (sc. άέλλη) ^-ονδεΔ, ' θεσπεσίφ δ’ όμάδφ άλί μίσγεται λ 598 L j κυλίνδετο λάας (of Sisyphus, from hili) h.Cer.253 χείρεσσ’ άπό έο θήκε L Δ 1 έξανελούσα πυρός Th.680 -όθεν (i.e. from its base at ground level) δέ τινάσσετο μακρός "Ολυμπος 1 ριπή ύπ’ άθανάτων h.Cer.455 -φ (on the ground, see Richardson ad 1.) δγμοι 1 βρισέμεν άσταχύων Asius fr. 13,3 p.91 Dav. χιτώσι -ον χθονός ... είχον 2 metaph. Trom the ground up\ from the depths of one’s nature v295 (ούκ έμελλες [Od.]) λήξειν άπατάων ' μύθων τε κλο- πίων, οϊ τοι -όθεν φίλοι είσιν J. Ν. O’Sullivan
πέζα [Γ] Ε Abi. von *ped- (vgl. πούς, πεζός) m. LSuffix -ιαΛ (Ruijgh, MinosN.S. 19, 1985, 112 = Scripta minora II 50 zu L / „exprimant la ressemblance et la petitesse“; vgl. sch.D £204, zitiert s.v. πεζός); Altem.: Rückbildg. aus τράπεζα, vgl. L6, DMic. s.v. to-pe-za, we-pe-za+ ; vgl. noch άργυρόπεζα, κυανόπεζα
L 'Helbig, Hom. Epos 125ff.; 2Reichel, Hom. Waffen 120ff.; 3Leaf, Appendix M; 4Wiesner, Arch. Hom. F6-9; 5Crouwel & Littauer, JHS 108, 1988, 194—6; 6Plath, Streitwagen 391-3
B Έΐ{β', bez. das vordere Ende der Deichsel (einer άμαξα / άπήνη), auf dem das Joch befestigt wird (kommt in dieser Bed. im Gr. nicht weiter vor) Ω2Ί2 (ζυγόν) εύ κατ- έθηκαν (Priamos’ Söhne) έϋξέστφ έπί ρυμφ ' -η έπι πρώτη, έπί δέ κρίκον έστορι βάλλον, tauf den äiißeren (and. L3 623) Te/7j der Deichselspitze (Altem.: *L d des ρυμός, nämlich auf die π.’, vgl. άντυγ’ ύπό πρώτην Υ2Ί5, L6295): π. = άκρον; z. Sache vgl. £729. Zur 'Fuß’-Metapher vgl. d. ant. Disk, (bei Erbse u. L6); es könnte jedoch auch das Bild einer Tußähnl.’ angewinkelten (od. verdickten) Deichselspitze (wie beim Streitwagen, s. L2132f.) vorliegen (vgl. Ruijgh [s. E): „ce qui res- semble un pied“). Technisch scheint ein solcher 'Fuß’ hier allerd. überflüssig, denn (1) e. Konstruktion, bei der d. hochgebogene Deichselspitze m. dem Wagenrand verbunden ist (L13), kommt f. vierrädr. Wagen (V.324 τετράκυκλον) nicht in Frage (L5195), und (2) um * Abrutschen’ des Jochs von der Deichsel zu verhindern, reicht d. Ring-Nagel-Konstruktion aus (L2132 f.) S. R. van der Mije
πεζός [20i, 12°, lh] E Abi. von *ped- (vgl. πούς); < *ped-j.-o- 'Fußgänger’?, s. Schwyzer I 472; vergleichbar m. ved. pddya-2; s. Mayrhofer, EWAia II 80 u. Balles, Sprache 39, 1997, 162 (< *pedi-o- 'auf dem Fuß befindlich*)
Μ 1 Stamms, im longum la [iw] -ός h.Ap.213; -όν έόντ’ λ 159 [i«] -ός έών / ίων Δ 231, Λ 230 / λ 58 [iw] -ός £204; -όν α173 - ς190 « π224 £ 59 [iw] -ός /2438; -όν έόντα i5Q lb [i-] -ός /329, Λ^385, £612; -οι B8\Q — 059 = ω70; -ούς/οί Α298, Λ 150 lc [ίχ] -ός £13, Λ 341; -οί ζ3\9; -ών Δ 274 s *£133”, Λ 724 2 Stamms, in
den brevia [-i] -ός περ έών Λ721 [-i] -ός γ324; -οί τε Λ 529, -οί δέ Μ59; -ούς Λ 150 [-1] -ών ξ267 - ρ436
Σχ sch.D £204: ό έκ ποδών μαχόμενος. πέζα<ι> γάρ αί πόδες. διό καί άργυρόπεζα
Β als präd. Adj. (zu Fuß gehend >) zu Fuß (Ggs.: auf dem Wagen [la]), auf dem Landweg (Ggs.: per Schiff [lb]);
1089
1090


πενθώ, πνθήσ-
ηεζός
als Subst. (zu Fuß Gehende[r] >) Infanterist (2). Probl. nur Λ/59 (la); dir.R. 16x, Erzählertext 17x 1 präd. Adj. (IV,
9°, lh); -ός έών* 3‘, 2° (Λ 230 v.l. ιών), -ός Ιών (ν.1. έών) λ 58; Ptz. außer Λ 721 καί -ός περ έών sem. redundant, wohl metri causa (vgl. A 230 [lb] — Δ 231,n mit £204 [la]). Zum adv. Gebrauch von Adj. s. Wackemagel, SyntaxII 65-8 la zu Fuß, i.e. nicht auf dem / vom Wagen (im Krieg außer 2x am Ende): 7‘, 2°, lh Δ 231 (Ag.s Wagenlenker hielt das Gespann bereit) αύτάρ ό -ός έών ^έπεπωλεϊτο στίχας άνδρώνj, vgl. 250 ως δ γε κοιρανέων L ähnl. ohne έών Λ 341, /V385 s.u. £13 τώ μέν (Dares’ Söhne) άφ’ ίπποιιν, ό δ’ (Diom.) άπό χδονός ωρνυτο -ός 204 (Pand.: „ich ließ meine Pferde zu Hause) αύτάρ -ός ές "Ιλιον είλήλουδα ' τό- ξοισιν πίσυνος“ zu Fuß, ohne Wagen; vgl. Λ 230 in 1 b (-ός έών) Λ 341 (Diom. trifft einen Tr.) ούδέ οί ίπποι ' έγγύς εσαν προφυγεϊν 1 τούς μέν γάρ δεράπων άπάνευδ’ έχεν, αύτάρ ό -ός ' δΰνε διά προμάχων, ειως φίλον ώλεσε δυμόν, kontrast. Z1229f. oben, /V384—6 unten 721 (Nestor: „Mein V. versteckte meine Pferde) άλλά καί ώς 'ιππεΰσι μετ- έπρεπον ημετέροισι 1 καί -ός περ έών“, vgl. V.724 in 2 Μ 59 ενδ’ (sc. in den Graben) ού κεν ρέα ίππος έϋτροχον άρμα τιταίνων ' έσβαίη (ν.1. καββαίη), -οί δέ μενοίνεον εί τελεουσι und sie (sc. d. Wagenkämpfer) überlegten, ob sie es zu Fitß schaffen könnten, m. hartem impl. Subjektwechsel; anders Schadewaldt: 'die zu Fuß überlegten, ob sie’s vollbrächten’, aber: 1. -oi Subst. immer vom Fußvolk (s. B2), das bei Hom. solche Überlegungen nicht anstellt; 2. Adlige ohne Wagen (s. B2 Vorbem.) kaum gemeint, denn diese wären (auch m. ihrer jew. Gefolgschaft) wohl zu wenige für e. Sturm auf das gr. Lager; 3. Pulyd.* Rat (60 ff.) entspricht vorgeschlagener Auffassung 7V385 τφ δ’ "Ασιος ήλδ’ έπαμύντωρ ' -ός πρόσδ’ ίππων* τώ δέ (έχ’ ηνίοχος), vgl. Α231, Λ 341 oben £612 (Idom. steigt auf Mer.’ Wagen) -ός γάρ τά πρώτα λιπών νέας ... 1 ήλυδε /50 (Od. über Kikonen:) ,,έπιστάμενοι μέν άφ’ ίππων ' άνδράσι μάρνασδαι καί όδι χρή -όν έόντα“ II nicht im Krieg: £319 ή δέ (Naus.) μάλ’ ήνιόχευεν, δπως άμ’ έποίατο -οί ' άμφίπολοι τ* ’Οδυσεύς τε h.Ap.213 (Αρ. freite? [Lücke nach 212]) -ός, ό δ’ ίπποισιν; ού μην Τρίο- πός γ’ ένέλειπεν 1 b (3‘, 7°) auf dem Landweg, zu Lande (i.e. nicht mit Schifften]), Übers, 'zu Fuß’ oft irreführend (Fahrt m. Wagen /324 ausdrückl., /329, Λ 230 u. /2438 wahrsch. gemeint) /329 (Ach.: „δώδεκα σύν νηυσί πόλεις άλάπαξα) -ός δ’ ένδεκά φημι κατά Τροίην“ Λ 230 (Iphida- mas kam mit 12 Schiffen nach Troja; τάς μέν έν Περκώτρ λίπε) αύτάρ ό -ός έών (ν.1. ιών, Arist.: „διχώς“) εις Ίλιον είληλούδει, vgl. £204 in la (ohne Ptz.) Ώ438 (Hermes zu Priam.:) „σοί δ’ αν έγώ πομπός καί κε κλυτόν "Λργος ίκοίμην, ' ένδυκέως έν νηί δοή ή -ός όμαρτέων“ α\Ί3 (Tel. zu 'Mentes’: „ πώς) σε ναύται ' ήγαγον εις Ίδάκην; τίνες έμμεναι εύχετόωντο (-νται ν.1.); ' ού μέν γάρ τί σε -όν όιομαι ένδάδ’ ίκέσδαι“ - £190 (Eum. zu Od.) - π 224 (Tel. zu Od.) s 59 (Tel. zu Eum. über Od.; έ statt σε), γάρ- Zusatz probl., bes. in a; Erkl.: 1. Ith. = Halbinsel, also zu Fuß erreichbar; 2. Ith. - Insel, yap-Satz Adynaton (vgl. 0505): Witz (wenig passend in a [s. Eust. sowie West, Odyssey z.St.], u. 4x scheint zu viel) od. nur polar-redundant (vgl. λ 159 unten)? 3. in ξ u. π gemeint: von der Stadt her (mühsamer Weg, vgl. ρ 184ff.j πώς suggeriert Landeplatz) /324 (Nestor zu Tel.: „άλλ’ ίδι νΰν σύν νηί σρ) εί δ’ έδέλεις -ός, πάρα τοι δίφρος τε καί ίπποι“ λ58 (Od.:) „Έλπήνορ, ^πώς^ήλδες υπό ζόφον ήερόεντα;Λ ' έφδης -ός ιών (έών ν.1.) ή έγώ σύν νηί μελαίνρ“, ιών besser bezeugt (vgl. Lud- wich, App. z.St. u. Textkritik 118-21 sowie sch. Α Δ 277) 159 (Μ. zu Od.: „L j μέσσφ^γάρ μεγάλοι ποταμοί) Ωκεανός μεν πρώτα, τον ου πως εστι περήσαι 1 -όν έόντ’, ήν μή τις 1091
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έχρ (νηα)“ 2 Subst. (stets PL): Infanteristen (9‘, 3°); bez. stets d. Heeresmasse ('Fußvolk’): obwohl auch einige Fürsten über keinen Wagen verfügen (Aias, Od., junger Nestor Λ 721; auch Bogenkämpfer sind immer zu Fuß, s. Wiesner, Arch. Hom. F 26—8; Hainsworth, Iliad, zu Λ 488), werden diese nicht zu den -oi gezählt (Δ 274, Λ 724), kontrast. 1 a (strittig M59 ebd.); 'Masse’ 3x ausgedrückt (έδνεα -ών Λ 724, νέφος -ών Α 274, ¥Ί33, vgl. noch πολέας Δ 298), Überzahl der -οί ggüber Wagenkämpfern aber generell vorauszusetzen; stets (außer A274, wo Kavallerie fehlt) kontrast. zu bzw. erwähnt nb. ίππήες*/ίππων £810 ώϊγνυντο πύλαι, έκ δ’ έσσυτο λαός, 1 L-oi δ’ ίππήές τε3 = Θ59 (om. Pap. 818) = ω70 (om. Hs. F), L j 'polarer Ausdruck’ als Erw. von λαός, vgl. unten Λ 529 Δ 274 τώ δέ (Aianten) κορυσσέσδην, άμα νδέ νέφος εϊπετο -ών^, Aiant. selbst auch zu Fuß, s. Vorbem. Ψ\33 (Trauerzug der Myrm.) äv δ’ έβαν έν δίφροισι παραιβάται ηνίοχοί τε μετά L Jf ’ μυρίοι Δ 298 (Nestor ίππήας μέν πρώτα) -ούς δ’ έξόπιδε στήσεν πολέας τε καί έσδλούς (κακούς δ’ ές μέσσον έλασσεν) Λ 150bis -οί μέν -ούς δλεκον φεύγοντας άνάγκρ, 1 ιππείς δ’ ίππήας, z. Sache Latacz, Kampfparänese 218 529 (Kebr. zu Hektor:) „ίππους τε καί άρμ’ ίδύνομεν, ένδα μάλιστα 1 ^ίππήες -οί τεΛ ’ άλλήλους όλέκουσι, zu L d vgl. oben £810+ 724 (Nestor: „ποταμός,) δδι μείναμεν Ήώ δίαν 1 ίππήες Πυλίων, τά δ’ έπέρ- ρεον (-εεν ν.1.) έδνεα -ών“, Ν. zählt sich also (trotz V.721 [la]) nicht zu den π. (vgl. noch V.743L) £267 (Lügengesch. des Od.:) „oi δέ (Ägypter) βοής άϊοντες ‘ ήλδον* πλήτο δέ παν πεδίον -ών τε καί ίππων“ = ρ436
S. R. van der Mije
πείΦω, πιθήσ- [1601, 78°, 13Η, 19h, 3C] Ε Wz. uridg. ★b/eict- — lat. fido (LIV 57), also urspr. vertrauen, s. Frisk, Chantraine s.v., Risch §96b u.ö.; zum myk. EN Pe-pi-te-me-no- jo s. DMic.II 100. — Abi.: άπιδέω, άπιστος, Διοπείδης, Εύ- πείδης, Πειδώ, πέίσα, Πείσανδρος, -σήνωρ, -σιδίκη, -σι- δόη, πίστις, πιστός, πίσυνος
F (im Lemmawort steht „-“ für πει) 1 trans. Akt. (sek.); Präs.st. πείδ.*. -δω/εις/ει 1/1/1, έ-δον/ε(ν)/ον 1/10/3, -δ(εν)/ον Ί/\ (zum Augm. s. West, II. p.XXVI); Fut. -σ«£/ σει/σέμεν/σειν 7/2/2/1 (aber West /386 -σει*)\ Aor. παρέ- -σεν 3, -σείε 1, Inf. -σαι lh; redupl. Aor. (wozu Med. nur AS204, in 2) πέπιδε/οιμεν/οιεν/είν/ουσα lh/2/2/3/l, πα· ραιπεπίδρσιν/οΰσα 1/1, παρπεπιδων/οντες 1/2, dazu Fut πεπιδήσω 1' 2 intrans. Med.-Pass, -δομαι/p/ονται/ηται/
ώμεδα/ωνται/οίατο 1/1/1/1/15/1/2, έπι-δετ(αι)/ονται/ ηται 1/1/1; Impf, έ-δετο 8, -δετ(ο)/έσδην/εσδ(ε)/οντ(ο) 2/2/1/6, έπε-δετ(ο) }Ί; Imp. -δεο/ευ/εσδε 5/1/1, έπι-δεο 2; Inf. -δεσδαι Ί; Ptz. -δόμενος/οι 1/1, έπι-δόμένος/ai 1/ 1; Fut. · σο μ (αί)/σεαι/σεται/σονται/σεσδαι 3/1/1/4/5, έπι-σομαι/σεαι/σεται 1/1/3; Aor. II πιδόμην/έσδην/οντο 4/1/5, έπίδοντο 23, πίδηαι/ηται/ώμεδα/οιο/οίατο 4/3/1/ 7/1, (redupl.) πεπίδοιτ(ο) V (Κ204), Imp. πιδοΰ/εσδ(ε)/ έσδων Γ/5/1, Inf. πιδέσδαι 4 3 intrans. Pf. πέποιδα/ε/
ασιν 3/5/1, Konj. πεποίδω/ης/ομεν 1/2/1; Plqu. πεποίδεα 2, έπεποίδει 1, έπέπιδμεν 3; Ptz. πεποιδώς/ότες/ότας Τίέ 6/1 4 intrans, πιδήσ- (vgl. άπιδήσω, s. Bd. I s.v.): Fut·
πιδήσεις 1°, Ptz. πιδήσας 11 - zur Verteilg. der Formen s. Chantraine, Gr.h.I 283 u.ö.
Μ 1 eins. [1] -δ’ Z162 s a43in [2] ού -δ’ ... μεγα- λήτορα δυμόν Sc.450 2 zweis. 2a [L-]-δεις ψ230;-αειν
Χ357; -δοντ’ ω466 [1^] -δρ ο541; -δεν Ξ235 ού •δεν/ον (... μεγαλήτορα δυμόν) £33, ι500; οΰ πω ·σομ’ ε358 [2ν] (έπί)-δεδ9 έταίρων* Τ305, υ45 [$χ] ούδέ αε -δω/με -σεις/σει ξ392 / Α\32, Ζ360, Λ648, Σ126, Λ219. 433, £363 / /345; -δε(ν) 21104 α /7842·’ 2b [U] άλλά
1092


πενθώ, πνθήσ-
πείΦω, πιθήσ-
πιθοΰ/εσθ9 Pan.fr. 13i, 15 ρ. 122 Dav.; Λ 259 [«!] πέποιθ9 Ορ.375 2c [--] -θει Hes.fr.361; -σαι h.Cer.329; -θεσθ9 ω456 [-1] -θε φρένα Λ/173 [-2] -σει /386 3 dreis. 3a
[1-2] -θέσθην £834 = Λ 332; -θεσθαι Λ/238, ΞΙ 11, *£645, /7227, Th. 165; -σονται μύθοισι *£157, π 280 [2-2] έπι-θον- ται £878; ού -σονται (9154 [2.1] έπι-θηται Α 218 3b [1^] -θετό h.Cer.317; -θεο /783, h.Merc.378 [1^^] -θομαι α414; -θεο h.Cer.467, (έπι)-σομαι/σεται H2S6, Ψ96. 609 / Λ 789, Σ296; ούκ έπέεσσ9 έπι-σεαι/εται 0178 = 162; -σεαι /74 [---] -σέμεν οϊω Ε252, /315; (έπι)-θεο (μύθφ) Α 214. 565 = A412ex, £360; έπι-σεται £154 3c [_2^] -σείε £123; ού (πω) -θοντο Σ513, ^316; -θεσθαι /358; -σονται h.Ap. 176 [---] -θοντο £85 [---] -θονται/ηται/ωνται Αχαιοί ΑΊ9. 150, £364; -θοντό τε μύθφ Α273, ρ 177; -θε- σθε h.Ap.486; -θεσθαι Α274; (ού) -σεσθαι (όίω) Α 289. 296. 427, Γ466 = /146 3d Form [..-] (πιθ-, πεπ-) [^2] Lm- θόμηνΛ /453 k.2] ού L , £201 = Ύ103 = £228; πεπιθεΐν /184; παρπεπιθών £290 [---] πέπιθε/εΐν φρένας
h.Ap.275, h.Ven.7 s 33 [..2] πεπίθοιθ9 Κ204 3e Μ-] Dat. + πεποιθώς/πιθήσας υ289 / Ύ107, h.Merc.546 3f Form k-«] (έπειθ/σ-, πιθ9, πεπ-) [--<>] άλλα πίθεσθε Α274 [-2^] (θυμόν) έ-θε(ν ένι στήθεσσι) h.Ap. 113, h.Merc.396; παρέ-σεν ΗΥ20 = JV788; μοί (δή) τι πίθοιο Α93 = 7/48'η· = Ξ190*η, //28 = υ381, h.Ap.267; Dat. + πέ- ποιθα/ε Ν96 / s π98ίη = 116, *£286, Ορ.375 πί- θοιό/εσθέ μοι 5193 / Σ266, ω461 [Jo] έ-θον/εν/παρέ- -σεν Αχαιούς* τ151 / s /£106 = ω 141 / ^606; Πάτροκλος δέ φίλφ έπε-θεθ’ έταίρω Α345 = /205 = Λ 616 (3 rl4+ in 4c) [--χ] (ού ...) θυμόν ένι στήθεσσιν έ-θον/
ε(ν) /587, Hes.fr.22,8 suppl. / Ζ51, 7/258 = £33 = 'Hom.’fr. 11,2 ρ. 108 Dav., μ/337; ούδ9 θυμόν έ-θον/ε Ύ91. 78; (έπέεσσι) πίθοντο Λ/109. 468, κ178 = 428 = μ 222; πιθέσθην 0156; αϊ κε πίθηαι/ηται Α207, Φ293 s α279, *£82 / Α420, Λ 791; πίθηται Ορ.295; άλλά πίθεσθε λ 345; πιθέσθων 1167; πιθέσθαι H2S2 - 293, 7V726, ρ21; χερσι ^πέποιθΛα/ώς π 71 3 φ 132 / Π624; δφρα L Λω/τ)ς ω329 / Α524, ν344; άλκι L Λώς Ε299, 2V471, £61 = £130*χ, Ρ728, ΣΙ58; ποσι κραιπνοΐσι / ποσίν ταχέεσσι / άγλαίηφι / Dat. L Λώς Ζ505, ΛΤ38 / Cypr.fr. 13,2 ρ.40 Dav. / Ζ510 = 0267 / £588. 792, Α303, *£319; πασι νπιθή- σΛεις φ369; τεράεσσι / χειρί / Dat. L 2ας Α398, Ζ183 / Λ 235 = £48 / /119, 7V369, </>315, Ορ.359. 671 4 viers.
4a [1^«2] -θόμενος/οι (μύθοισιν) Κ295, Α408 [-vJ] έπι-θόμενος/αι Sc.369, /660 4b [-i~J ^θωμεθα, νυκτί (9502 = /65 = μ 291 [-JJ L , πάντες / Dat. £139 = /26 = 704 = Μ75 = Ξ74 = 370 = 0 294 = Σ297 = ν179 s μ 213 / Λ/241, *£48; -θοίατο λαοί Λ/229, Ξ93 4c Form [μ-κ,μ] (έπειθ-, πιθ-, πεπ-) [J--] (ό δ9) έ-θετο //121, Ύ224 « ω545, π 192; έπε-θετο βυμός άγηνωρΛ / Epith. + ΕΝ /£103 = κ466 - μ 28 = ω138 s *406 s 475 s 550 - ß 324 «χ τ148 / h.Merc.395; (οι) έ-θετο (L J h.Merc.132, h.Ap.418; πιθώμεθα Σ273; πιθοίατο K51; ^πεποίθ,εα (χερ- οί) 5434, (7181; (χείρεσσι) u Λομεν/ότες/ότας (ήδέ βίηφι) Χ335 / Λ/135 a 256. 153, 7V717, τ/34, 1107 / £329; U2VW] έ-θετο μύθφ Α33 «■ Λ571; έπε-θετο πατρί/θυμός τ14 - χ 108 - 393 / h.Cer.324 4d Form [^-J (^έπίθοντο^ Ιέ]πεπ-) [_2W] (οί δ9) L , (+ Dat.) ^249 - Op.69in, h.Cer.299; πεπίθοιεν /181; σπουδή παρπεπιθόντες Ψ37, ω119; πεπιθήσω Χ223 kvl«] έπέεσσι παραιπεπίθρσιν/ου- Ζ213, Ξ208; πεπιθουσα 026 Adv. 4- ^έπίθοντο.
Γ26β, ο288, Hes.fr.204,84 suppl.; κλύον ήδ9 t d //379 « /79 - 3133 - 378 » 0300 - ^54 - 738 - χ477 - ο 220 • Ζ178 - ψ 141 - h.Ap.502 a £247 - υ157, Th.474; (ούκ) j £*71, <44; πεπίθοιμεν/οιεν /112 a Α 100” / ί£40; τοΐς
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έπεποίθει /7171; ής* έπέπιθμεν £341 = Α 159, S55 4e
[„1_2 ] πεποίθασίν τε βίηφιν Δ 325
Σχ sch.min. P.Strassb.inv.33 zu A 207: αΐ κε [πίθηαι]' έάν π(ε)ισθης, vgl. sch.D z.St., sch.D A 218: έπι-θηται' πείθηται, άκούσει, ΒΊ92'. πεποιθώς’ πεπιστευκώς. τε- θαρρηκώς (vgl. £329: θαρρούντας), £48: χειρι πιθήσας' έπακολουθήσας τή χειρί, Ξ 208 παραιπεπιθοΰσα * παραπεί- σασα. έξαπατήσασα
L 1 sprach!., Aspekt u. Aktionsart (bes. von Impf. u. Aor., dazu generell Meier-Brügger, Gr.Sprw. 1 122ff.): Ed.Hermann, Gl. 10, 1920, 129 ff. („Zur Aktionsart im neg. Satz bei Hom.“; s.a. Meltzer, IF 17, 1904/05, 224f.; Rodenbusch, IF 21, 1907, 116ff.; Wahrmann, IF 51, 1933, 154); Wackemagel, Synt.I 183; Mutzbauer, Tempuslehrel 353ff.; Siegfr.Schulz, Die Wurzel πειθ- im älteren Griech., Diss. Freiburg (Schweiz) 1952; zum (älteren) kausat. Redupl.-Aor.: Specht, ZVS 66, 1939, 205ff. 2 sem., soz.: Karp, Arethusa 10, 1977, 237ff. (Theory of persuasion in Hom.); G.M.Pepe, Studies in Pei- tho, Ph.D. Diss., Princeton 1966 (Ann Arbor, Mich., Univ. Microfilms 1986); J.B.White, When words lose their meaning, Chicago 1984, 35 f.; Μ. Naas, Tuming, From Persuasion to Philosophy, New Jersey 1995; Hammer, Phoenix 51, 1997, 1 ff. („Who shall readily obey?“: Authority and Politics in the II.)
B urspr. (mit wohl prim. Med.-Pass.:) vertrauen, glauben (s. E m. Abi.; wozu Fut., Aor. πιθόμην, intrans. Pf. πέποιθα; πιθήσας [s. άπιθέω]), dann sich (von e. Sachverhalt) überzeugen, (zu e. Tun) überreden lassen, (vertrauend) hören auf, folgen, gehorchen (letzteres als Übers, oft zu stark [da π, großenteils mit Konnot. von Konsens], paßt am ehesten bei [formelh.] Reaktion Untergebener auf Befehl wie Ικλύον ήδ9 έ]πίθοντο, ζ.Τ. m. Adv. der schnellen Ausfiihrg., s. in 11 aabb u. G 1); oft m. Dat. (τινί, έπέεσσιν, μύθφ, auch dopp. Dat., K51 Gen. d. Pers. [s. G2], seltener Sachen u. ’Abstr.’, s. 1 c. d), geleg. m. Inf. (s. G2); Subj. i.d.R. Pers., θυμός, h.Ap.418 Schiff. Dazu (wohl sek.) kausat. Akt. bereden, überreden (überzeugen), umstimmen (wozu Fut., σ-Aor. [nur 5x, dazu /C204 intrans. Med.] u. älteres redupl. πεπιθ- [15x], s. LI); Subj. u. Obj. Pers., bzw. θυμόν, φρένας usw. (Hes. fr. 361 δώρα, 026 θύελλας). Also von der Zustimmung u. (od.) von der Ausführung (m. Schwerpunkt auf ersterer od. letzterer, m. fließenden Übergängen), z.T. gekoppelt m. spez. Handlungsverb od. dieses einleitend od. ersetzend (wobei die spez. Handlg. geschildert wird unter dem Aspekt der Bzhg. des Handelnden zum 'Auftraggeber’; s. in 11 aabb u. G4); z.T. Ausdr. aristokraLr Höflichkeit (ggüber Standesgenossen, aber auch Geringeren; s. bes. Δ93*
μοί τι πίθοιο", B\39* den Sprecher miteinbeziehendes ^πειθωμεθα πάντες", in I lay; zum Ggt. vgl. etwa Ξ105 „[ούκ] άεκοντας ανωγα"); zu d. Aktionsarten s. LI (It. Hermann Impf., bes. neg., für mehrere, unabgeschlossene Aktionen, Aor. term.; dazu Wackemagels Urteil; Schulz m. ausführl. Einzelinterpr.); andrers. auch metr. Gründe unübersehbar: in ähnl. Sit. je nach metr. Erfordernis z.B. nach z.T. ως (έ)φά- τ(ο)*: (A345+ m. chorjamb. ΕΝ) Πάτροκλος/ Τηλέμαχος δέ φίλφ έπε-θετ(ο) έταίρφ/πατρί ', (£85, ρ 177) -θοντό τε ποιμένι λαών/μύθφ ', andrers. (¥^249) εLπιθovτoJ ποδωκ. Πηλ. ’, (κ178\ Η3Ί9*) κλύον ήδ9 < , ' (wobei έ-θετο nb. [έ]πίθοντο tritt als Ersatz fur unmetr. *[έ]πίθετο, wofür sonst [ώς εφατ9] ούδ9 άπίθησε [s.d.] meist + Epith. 4- ΕΝ u.ä.); (Δ 104) φρένας αφρονι -θεν ' ggüber (nur h.Ap.275) πέπιθε φρένας δφρα w-x‘ ; generell: am VA nur πειθ/σ- mögl., am VE nur έπειθον* (-θοντο kommt am VE nicht vor), (έ)πίθον- το*, πιθήσ-, (έ)πεπ- (s. [i(...)] in Μ1. 2a. 3a.b. 4a, andrers. [(v)wix) in 3f. 4d)
Wortf. (s.a. G4. 5. 7): (zu II:) 'gehorchen* άκούω, κλύω (synon. ζ.Β. Ξ235, s. 'verdoppelndes Verbpaar* Η3Ί9*), επο-
1093
1094


πεν&ω, πνθήσ-
πεί-θ'ω, πιφησ-
μαι, υφίσταμαι, έπος έρυμαι (>4216), πιστό(ομαι)., neg. (ούδ9) άπιδήσω, (ά)νηκουστέω; 'sich (nicht) kümmern’ άλέγω/ίζω, άλογέω, έμπάζομαι, μετατρέπομαι; 'glauben’ όίομαι; (lc:) πίσυνος, εΐκων/ςας; (12:) 'zureden’ παραυ- δάω, -εΐπον, παραμυδέομαι; 'umstimmen’ άπομυδέομαι, παρατρωπάω, -φημι, τρέπω (δυμόν), πειράω; 'einflößen’ εμβάλλω, -πνέω, έντίδημι, ποιέω ένι φρεσίν; 'antreiben*, 'befehlen* έπάγω, έπείγω, άνωγα (vgl. z.B. ΞΙ05 άέκοντας άνωγα als Ggt.), έγείρω, έλαύνω / έλάω, (άν/έφ)ιημι, κελεύω, κέλομαι, όρίνω, (έπ) ορνυμι, (έφ)ορμάω, (έπ)ο- τρύνω, έπισπέρχω, -σσεύω; κεντέω, στυφελίζω, ώδέω; έρέδω/ίζω; 'betören*, 'täuschen’ άλιταίνω, άπατάω, άτέμβω, άπαφίσκω, βλάπτω (ΛΊ 5), έλεφαίρομαι, ήπερο- πεύω, δέλγω, κλέπτω (νόον), παρέρχομαι (>4132); zur Kombination von Aufford.: ’ ως (έ)φάτ(ο)+ u. Reaktion, Wirkg.: ό δ’ έ-δετο / οί δ’ έπίδοντο / δυμόν έ-δε / έπε- -δετο δυμός (s. ω545, ¥^249+ in Ilaabb, Ζ51+ in 12a, κ550+ in III u.ö.) vgl. (in 2.VH): ούδ’ άπίδησε (s.d.), ούδ9 άνηκοόστησεν (Ο236+), ωρνυτο δ* αυτίκ’, ώρτο δ’ έπειτα (^488. 7Ο8+), αδε / έπιήνδανε μυδος (Λ/80, σ50+, zum Ggt.: ούκ έμπάζετο μύδων υ275), του δ’ έκλυε (Α43+, Gottheit), έπί δ’ ήνεον (μ294+) + ΕΝ u.a., δυμόν δρινε (z5 2O8+, dazu ως είπών ωτρυνε E47ü+), bzw. konkr. Verb der Befehlsausführg. (z.B. βή δ’ έπεί ακούσε 7?16+, άνέκαιε
181, ε£ετ’ρ602\ διέσσυτο δ 37, ήσδιε £109)
Disposition (einzelne Ausnahmen s.u. in den Vorbem.) 1 Simplex 1 intrans. Med.-Pass, la πειδ-, πιδ- laa meist in pos. Aussagesätzen laaaa (jem.m) vertrauen, eine(r) Aussage glauben laabb auf jem. hören > ihm gehorchen (Subj. einzelne/viele) laß neg. nicht folgen (sich nicht umstimmen lassen) lay bei Aufford., Rat, Bitte lb Fut. πείσ- 1c Pf.st. u. (K204) πεπίδοιτ9, πιδήσ-, 2x πειδό- μενος* vertrauen(d) auf, (φ369) hören auf ld Sonderfälle: γηραϊ, νυκτί, δαιτί; πηδαλίοισιν (sc. νηΰς) 12 trans. πείδω jem.n zu etw. bereden, von etw. überzeugen 2 a (έ)πειδ- 2b πεισ- (Fut., 2x Aor.) 2c πεπιδ- II Kompos. 1 έπιπείδομαι 2 παρα πεί(δω), παρ/παραιπεπιδ-
I Simplex 1 intrans. Med.-Pass, la πείδομαι+, πι- δόμην+ (außer 0154 in laa: -σονται) laa in (außer h.Merc.378 in aa) Aussagesätzen (pos. außer 0154, «414, π 192 in aa) laaaa (jem.m) (vertrauen, eine(r) Aussage glauben (s.a. 1c), 6x (von 7) Präs.st. u. (V) Fut., 4x m. Dat., 1° m. A.C.I., lh Imp. + ώ^-Satz, dir.R. außer 1° Λ/229 (Pulyd.: „δεοπρόπος, δς) είδείη τεράων καί οί -δοίατο λαοί" (= Ξ93- s A79« in l aabb) Λ/238 (Hektor zu Pulyd.: ,,τύνη δ* ^οιωνοΐσι^) κελεύεις ’ -δεσδαι, τών ου τι μετατρέπομ9 ούδ9 άλεγίζω ([241] Διός -δώμεδα βουλή", s. lay), vgl. πιδήσας L d (h.Merc.546 in ley), τεράεσσι πεποιδότες, πιδήσας, πειδόμενοι (Μ256, ζ!398+. 408 in lea. γ. δ) υ45 (Ath. zu Od.:) „σχετλιε, καί μέν τίς τε χερείονι -δεδ* έταίρφ/ δς περ δνητός τ9 έστί καί ου τόσα μήδεα οιδεν ' αυτάρ εγώ δεός είμι" (neg.:) 0154 (Nestor zu Diom.:) ,,εί περ γάρ σ9 "Εκτωρ γε κακόν καί άνάλκιδα φήσει, ' άλλ9 ου -σονται Τρώες" «414 (Tel.:) „ουτ9 ουν άγγελίη (-ίης, ~ιΤ1ζ* “ιην vv.ll., ν. Leaf ad Κ5Ί) ετι -δομαι (έπι-δομαι ν.1.)
' ούτε δεοπροπίης έμπάζομαι" (sc. über Od.’ Rückkehr) traue nicht mehr π 192 (Tel.) ου γάρ πω έ-δετο δν πατέρ9 είναι Jlmpj) h.Merc.378 (Hermes zu Zeus:) „-δεο ... ‘ ώς ουκ οίκαδ9 ελασσα βόας" devi credere, ehe non ho ... (Cassola) laabb aw/jem. (se. Rat, Befehl) hören (sich überzeugen, bestimmen lassen) > ihm folgen, gehorchen (tun, was er will) nach ως έφατ9 u.a. laabbaa Subj. einzelne, wenige (Pers’ von Rang, Verwandte, Götter; aber auch [lh] Iris als ausfiih- rende Botin, [o541] εταίρος, [p21] Bettler; s.a. πείσ- in lb), 7x (von 12) Präs.st., 5x Aor., 9x m. Dat., dir.R. 7453, o54L 1095
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ρ21 7/121 ώς είπών παρέ-σεν (s. II2) άδελφειοΰ φρένας
1 αϊσιμα παρειπών, ό δ’ έ-δετο (Men. dem Ag.) Ύ224 (,,στήδι, τόνδε δ9 έγώ τοι πεπιδήσω" [s. 2c]) ως φάτ9 Αδη- ναίη, ό δ9 έ-δετο, χαΐρε δέ (Ach., στή δ’ άρ9) = ω545 (metr. vgl. [ohne ΕΝ]: ώς έφαδ9, οί δ9 έπίδ. ¥ζ249+ in ββ) Α 33 (Ag. zu Chryses: „άλλ9 ΐδι μή μ9 έρέδιζε") ώς έφατ9, έδδεισεν δ* ό γέρων καί έ-δετο μύδφ* ' βή δ’ = Ώ571 (Priam.) h.Cer.317 (ώς έφαδ9' ή δέ [Iris] Ζηνί) -δετό καί ... διέδραμεν Ορ.69 ώς έφαδ9, οι δ9 f πίδοντο Λ Διί Κρο- νίωνι άνακτι ... (s *F249 in ββ) Th.474 οί δέ δυγατρί φίλη μάλα μέν κλύον ήδ9 L Jt 1 καί οί πεφραδέτην (= 7/379*" u. ff. in ββ) 0156 δττι οί ώκ9 έπέεσσι φίλης άλόχοιο (Hera) πιδέσδην 7453 (Phoinix: „[μήτηρ] έμέ λισσέσκετο παλλακί- δι προμιγήναι) τή πιδόμην καί έρεξα" ο541 (Tel.:) „Πεί- ραιε συ δέ μοι τά περ άλλα μάλιστα ' -δη έμών έτάρων (καί νυν ...") (vgl. Ξ235 in lay) bist mir am ergebensten (loyalsten, der zuverlässigste) ρ21 (Bettler:) ,,ού μένειν έτι τηλίκος είμί, 1 ώς τ9 έπιτειλαμένω σημάντορι πάντα πιδέ- σδαι", dem Herrn (als Lohnarbeiter) gehorchen (s. δής, δητευω) laabbßß Subj. viele / mehrere (anonyme Masse der Krieger, Gesinde, Gef., aber auch [7? 85] βασιλήες, [1H] Hel.s Freier, ggüber dem Anführer, Feldherm, König, Hausherrn), 19x (von 36) ohne Dat. (meist formelh. [κλύον τ/δΐ έπίδοντο'); m. Dat.: e. Rat, Vorschlag (schätzen u. ihm)/o/- gen: A 273 (Nestor:) „καί μέν μευ βουλέων ξύνιεν -δοντό τε μύδφ (= ρ177*χ, s.u.)* ' άλλά πίδεσδε καί υμμες, έπει -δεσδαι άμεινον" (s. lay), Impf., da öfter: pflegten zu folgen, als Exemplum für Nestors (frühere) Autorität Λ/109 (ένδ9 άλλοι) βουλή Πουλυδάμαντος άμωμήτοιο πίδοντο’ ' άλλ9 ουκ (έδελ9 9Ασιος) (vgl. Λ/241 in lay), Aor., da best. Fall; Opp. wirkt unterstreichend ω466 (461 ,,πίδεσδέ μοι", oi γάρ σφιν άδε μυδος) άλλ9 Ευπείδει(Ι) ’ -δοντ9 hörten auf Ε. (Impf, am VA) in allg. Sit. (meist Präs., Umschr. f. Befehlsgewalt, Autorität Ag.s u.a. [vgl. ¥Ί57 -σονται, in lb], dir.R außer 1°): A79 (Kalchas:) ,,οίομαι άνδρα χολωσέμεν, δς μέγα πάντων ' 9Αργείων κρατέει καί οί -δονται Αχαιοί** (sc. Ag.) (= Λ/229*" in laaaa) 150 (Ach. zu Ag.:) „πώς Ή τοι πρόφρων έπεσιν -δηται 9Αχαιών ' ή οδόν έλδέμεναι ή
μάχεσδαι" Β364 ,,εί δέ κεν ώς έρξης (Ag.) καί τοι -δωνται Αχαιοί" Ξ93 (,,δς) σκηπτούχος τ9 εϊη, καί οί -δοίατο λαοί 1 τοσσοίδ9, δσσοισιν συ μετ9 Αργείοισιν α- νάσσεις" ([Ag.] = Λ/229*" in 1 aaaa) Κ5Ί (,,αϊ κ9 έδέλησιν) έπιτεΐλαι. 1 κείνου (vulg., κείνφ ν.1.) γάρ κε μάλιστα πιδοία- το (sc. Wächter auf Nestor, υιός σημαίνει"), m. Gen. d. Pers., s. Leaf, Ameis-H. z.St. u. vgl. analoges άκούω 4- Gen. ß227 (οί) έπέτρεπεν (Od. dem Mentor) οίκον άπαντα, ' -εσδαί τε γέροντι I (έ)πίδοντο (außer Β85, ρ 177): svw. setzten Befehl (Vorschlag, Rat) in die Tat um, z.T. m. Adv. der schnellen Ausfuhrg. μάλ9 αίψ9, άπτερέως, έσσυμένως, ότραλέως (keine dir.R. außer 3° in Apologen): B85 (Ag.: „ai κέν η<ύζ δωρήξομεν" [vgl. si-Sätze in lay]) oi δ9 έπανέστησαν -δοντό τε ποιμένι λαών (βασιλήες* έπεσσεύοντο δέ λαοί) Ψ249, (237 „σβέσατ9") ώς έφαδ9, οί δ9 έ^πίδοντοΛ ποδωαεί Πηλείωνι (κατά πυρκαϊήν σβέσαν) (= Op.69in Διί Κρον.; metr. vgl. [m. ΕΝ]: ώς φάτ9 9Αδ., ό δ9 έπείδ. Χ224+ [in αα]) κ178 („μνησόμεδα βρώμης") ώς έφάμην, οί δ9 ώκα έμοΐο επεεσσι L d » 428 (Εύρύλ. δέ έρύκακε) =« μ 222 ρ177 (ΰζ έφαδ9, οί δ9 άνστάντες έβαν -δοντό τε μύδφ ([sc. des Herolds] = A273e", s.o.) M468 (κέκλετο δέ Τρώεσσιν, Hektor) τείχος υπερβαίνειν' τοί δ9 ότρύνοντι u j. 1 αντιχο (ύπέρβασαν) ohne Dat.: £71 ώς είπών δμώεσσιν κλετο (Alkin.), τοί δ9 έ^ d (άμαζαν δπλεον) Γ260 λευσε δ’ εταίρους ' ίππους ζευγνύμεναι* τοί δ9 ότραλεοϊζ έ^ j a ο288 (έσσυμένως) Η379 (367 έύ φρονέων άγορή- σατο, sc. Priam.: ...“) ώς έφαδ9, οί δ9 άρα του μάλα ρεν
1096


πενθώ, πνθήσ-
πείΦω, πιθ-ησ-
κλύον ήδ9 sL j (ήδέ πίδ. ν.1.) · 1 δόρπον έπειδ" εϊλοντο = /79 = ΞΊ33 = 378 = 0300 = <£54 = 738 = /477 = ο 220 = /178 = ψ/141 = h.Ap.502 = £247 (αί δ9 άρα της) = υ157 (umgekehrt:) h.Cer.299 (ήνωγ9 νηόν ποιήσαι) οί δέ μάλ9 αίψ9 £L j καί έκλυον αύδήσαντος,' τεΰχον δ9 ώς έπέ- τελλ9 Hes.fr.204,84 ποινήν τεισομένους. τοί δ9 άπτερέως έπίδρν[το (Hel.s Freier) laß neg. (s.a. je 3x in laaaa, lc; sowie in 1 b, h.Ap.418 in Id, in 2; III. 2): (jem.m) nicht folgen (hören auf sich umstimmen lassen [von]), meist m. schlimmen Folgen (Zeichen von Torheit, νήπιος, vgl. ούκ εύ (/>369 [in ley], Opp. εις άγαδόν περ Λ 789 [1b]); 6χ Präs.st., 5χ πιδ-, 6x (von 11) ohne Dat., 7χ dir.R.; 27834 ούδέ οΰς παΐδας έασκε 1 στείχειν ές πόλεμον τώ δέ οί οΰ τι 1 -δέσδην’ κήρες γάρ άγον = Λ 332 /316 (Leiodes:) „άλλά μοι ού -δοντο (Freier) κακών άπο χεΐρας έχεσδαι“ ύ>456 (Halitherses:) „ού γάρ έμοί -δεσδ9, ού Μέντορι (παΐδας κα- ταπαυέμεν“) Ν726 (Pulyd.:) ,,'Έκτορ άμήχανός έσσι πα- ραρρητοΐσι πιδέσδαι“ £201 (Pand.: „Vater ίπποισιν μ9 έκέλευε ...) άλλ9 έγώ ού πιδόμην, ή τ9 άν πολύ κέρδιον ήεν) ίππων φειδόμένος“ = Ύ103 (sc. Hektor dem Pulyd.) = *228 (Od. den Gef., λίσσοντο) ι44 (,,φευγέμεν) ήνώγεα, τοί δέ μέγα νήπιοι ούκ έπίδοντο“ Σ513 (δίχα βουλή der Belagerer) οί δ9 (die Belagerten) οΰ πω -δοντο (ύπεδωρήσσοντο) gaben noch nicht nach (gingen auf d. Forderung d. Belagerer noch nicht ein Ameis-H.) (Subj. δυμός:) h.Merc. 132 (κρεάων ήράσσατο Έρμης) άλλ9 ούδ9 ώς οί έ-δετο (έπεπ. cod.Μ, om. οί) δυμός άγήνωρ 1 καί τε μάλ9 ίμείροντι πέραν κατά δειρής non si lascib indurre (Cassola), oi Dat. eth. (vgl. κ55Ο+ in III) lay bei Aufford., Rat, Bitte hören auf‘]em.r\, folgen (s. noch h. Merc.378 in laa, A565+ in III sowie in 1 d), meist als Höflichkeitsausdr. (aristokrat. liebenswürdig, s. Snell, Entdeckung 36 f.), um Zustimmung werbende Interj., z.T. in eZ-Satz (dazu vgl. εί πεπίδοιεν Ψ40 in I2c), Appell, nicht Befehl, oft an Gleich- od. Höherrangige; 21 x (von 43) Präs., 22x Aor.; immer dir.R.; im Inf. bzw. als Maxime: /358 (Ath. zu Nestor: „εύ γ9 έφησδα) σοί δέ έοικε ' Τηλέμαχον -δεσδαι, έπεί πολύ κάλλιον οΰτω“ Ορ.295 (πανάριστος, δς αύτφ πάντα νοήσει) έσδλός δ9 αύ κάκεΐ- νος δς εύ είπόντι πίδηται sonst im Imp., Konj., Opt. (bzw. H111+ αΐ κ9 έδέλητε ' -δεσδαι als ’Formelstreckg.’ von A207+ αϊ κε πίδηαι+), m. Dat.: A 214 (Ath. zu Ach.:) ,,σύ δ9 ϊσχεο, -δεο δ9 ήμΐν“, Redeabschluß £360 „αύτός τ9 εύ μήδεο -δεό τ9 άλλφ“ Σ266 „άλλ9 ϊομεν προτί äowL, πί- δεσδέ μοιΛ * ώδε γάρ έσται“, Interj. ω461 „καί νΰν ώδε γέ- νοιτο L j ώς άγορεύω** Α93 (Ath. zu Pand.:) „ή ρά νύ μοί π ^πίδοιο/, (τλαίης ...“) « 7/48in („κασίγνητος δέ τοί είμι“) = S190in (,,δττι κεν εϊπω“, Hera zu Aphr.) Η28 (Αρ. zu Ath.:) ,,άλλ" εϊ μοί τι L Λ τό κεν πολύ κέρδιον εϊη (παύσωμεν πόλεμον“', vgl. si-Satz Τ3Ο5+ in III) — ι>381 (♦»weg mit den ξεΐνοι“, Freier zu Tel.) <5193 (Peisistr. zu Men.:) „καί νΰν, εϊ τί που έστι, L μοι“ Λ/241 (Hektor zu Pulyd. [238]: ,,οίωνοΐσι κελεύεις -δεσδαι [s. laaaa]) ήμεΐς & Διός -δώμεδα βουλή“ (s.u. £139+) Σ273 (Pulyd. zu den Tr.:) „εί δ9 άν έμοΐς έπέεσσι πιδώμεδα (πιδοίμεδα ν.1.) χηδόμενοί περ“ ohne Dat.: h.Ap.267 (Telphusa zu Ap.:) „αλλ9 εί δή τι πίδοιο (έν Κρίση ποίησαι“, sc. νηόν) ΑΉΜ (Ath. zu Ach.:) ,,ήλδον έγώ παύσουσα τό σον μένος, ι,αι κε πίδηαιf Φ293 (Pos. zu Ach.:) ύποδησόμεδ" L f 1 βή πρίν παύειν“ s α279 („έρχεο“) s *P82e’ („έφήσομαι“; s-a. v.l. Aeschin.) A 420 (Thetis:) „είμ" αύτή πρός "Όλυμπον ·- Lai κε πίδηται]* (sc. Zeus) Λ 791 (Nestor zu Patr.:) „ταυτ9 ειποις "Αχιλήϊ ... L / Hl 11 (Ag.: „ούκ άέκοντας άνωγα, sc· d. Krieg abzubrechen, εϊη δς άμείνονα μήτιν ένίσποι“, darauf Diom.:) „ού δηδά ματεύσομεν, tai κ9 έδέλητε ’ -δε- σδαι]* (FormelStreckung) Th. 165 (Gaia:) „L j * πατρός (τει- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σαίμεδα λώβην“) Α259 (Nestor:) ,,^άλλά πίδεσδ] (νεω- τέρω έστόν“) 4- λ 345 ([VE], sc. der Arete) Α 274 bis (Nestor: „jene) μευ βουλέων ξύνιεν -δοντό τε μύδφ' ' L Δε καί ΰμμες, έπεί -δεσδαι άμεινον“ Pan.fr. 13 i, 15 ρ. 122 Dav. άλλά πιδοΰ καί παύε πολύν πότον S235 (Hera zu Hypnos:) ,,ήμέν δή ποτ9 έμόν έπος εκλυες, ήδ9 έτι καί νΰν ' -δευ“ (vgl. ο541 in laabb) /783 (Ach. zu Patr.:) „-δεο δ9 ώς τοι έγώ μύδου τέλος έν φρεσί δείω“ h.Cer.467 (Rheia zu Dem.:) ,,Ιάλλ" ϊδι τέκνον] έμόν καί -δεο“ /167 (Nestor:) „τούς άν (sc. Bittgesandte) έγώ έπιόψομαι, οί δέ πιδέσδων“ (1. PL, Sprecher bezieht sich höflicherweise mit ein, s.o. Λ/241, Σ273:) B139 (Ag.:) ,^άλλ" άγεδ", ώς άν έγώ εϊπα^ -δώμεδα πάντες’ 1 φεύγωμεν“ (als Einl. des 'Vorschlags’) = /26 = 704 = Λ/75 = Ξ74 = 370 = (9294 = Σ297 = ν 179 s μ 213 (νΰν δ9 άγ.) (danach Imp.:) h.Ap.486 (Αρ.:) „L d -δεσδε τάχιστα“, m. Adv. der prompten Ausführg.
1b Fut. πείσ- (s. noch Θ154 in laaaa), Subj. einzelner außer <£157, 6x neg., dir.R. außer Γ466 A427 (Thetis:) „μιν γουνάσομαι καί μιν -σεσδαι όίω“ (s.d. Blaa) glaube, daß er sich bereden (umstimmen) lassen wird Λ 789 „καί οί σημαί- νειν (sc. Patr. dem Ach.) ’ ό δέ -σεται εις άγαδόν περ“ (vgl. </>369 „ούκ εύ πάσι πιδήσεις“ [ley]) Ψ96 (Ach. zu Patr.’ ψυχή:) „πάντα μάλ9 έκτελέω καί -σομαι ώς σύ κελεύεις“ /74 (Nestor zu Ag.:) ,,τφ -σεαι (sc. γερόντων) δς κεν άρίστην 1 βουλήν βουλεύση“ wirst dem zustimmen, folgen //286 (Herold [282]: ,,νυκτί πιδέσδαι“ [Id], Aias:) ,,άρχέτω (sc. Hektor) ’ αύτάρ έγώ μάλα -σομαι“ werde mich anschließen Ψ\5Ί „"Ατρειδη, σοί γάρ τε μάλιστά γε λαός "Αχαιών 1 -σονται μύδοισι“ du hast die größte Autorität (Befehlsgewalt, s.o. in laabb, zum dopp. Dat. s. Ameis-H. z.St. u. in G2) neg.: K466 (Tr. bat Ach., ihn zu schonen) όμηλι- κίην έλεήσας, 1 νήπιος, ούδέ τό ήδη, δ ού -σεσδαι έμελλεν (ού γάρ γλυκύδυμος) daß er (sc. Ach.) nicht zu bereden wäre (Schadewaldt) = /146 (sc. Ath., ού γάρ αίψα δεών τρέπεται νόος) Α289 (Ag. über Ach.: ,,έδέλει) πάσι δέ σημαίνειν, ά τιν" (sc. kein Gr.) ού ^σεσδαι όίω]* (s.d. Β1 a) 296 (Ach. zu Ag.: ,,μή έμοιγε) σήμαιν9’ ού γάρ έγωγ9 έτι σοί L ]* ([s.d. Bld] -δεσδαι ν.1.) π 280 (,,παύεσδαι άνωγέμεν άφροσυνάων [sc. die Freier] παραυδών) τοι οΰ τι ' -σονται“ ε358 (Od. vermutet δόλος, weil Ino ihn) „σχεδίης άποβήναι άνώγει. 1 άλλά μάλ" οΰ πω -σομ"“
lc Pf.st. u. (Ä?204) πεπίδοιτ", πιδήσ-, (2i) πειδόμενος: vertrauen(d) auf (vgl. laaaa), (^>369) hören auf: meist Ptz., meist (außer 3x in ca) m. Dat. (eigene Kraft, Ausriistg., Besitz, Menschen, Götter, 'Abstr.’ u.ä.); neg. π71 s φ 132, φ369 (ÄT204 Frage); nb. älteres πεποιδώς (überw. kraftvoll, bzg. auf Eigenes: άλκί π. im Tiervgl., χερσί π. [nb. χειρί πιδήσας A235] u.a., aber hes. auch γυναικί; deklinabel) tritt als jüngere Formelvar. metr. gleichw. πιδήσας ([wozu -σεις Γ] auch abwertend von φρεσί λευγαλέησι, άναιδείηφι), beide meist am VE; vgl. πίσυνος, meist in 1. VH (Α 9+ ήνορέη καί κάρτεϊ χειρών, Ε2Ο5 τόξοισιν, 1233 Διί, Π295+ sc. οίωνφ, σ140 πατρί); zum Aspektuntersch. vgl. noch εικων / εϊξας (s.d.) lea πεποιδ-, ständig auf (Eigenes) vertrauend) nur (s.u. Ende:) 3x ohne Dat., 4x m. Inf., 18x (von 40) dir.R.; Ptz., Selbstwertgefuhl (eigener Kraft, z.T. im Gl.), vgl. κύδεϊ γαίων, σδένεϊ βλεμεαίνων (ferner γηδόσυνος κήρ ’ u.ä., Ορρ. έή τέ μιν ώλεσεν άλκή Π753); am VE: £299 (Aen.) βαίνε λέων ώς άλκί ^πεποιδώςΛ 4- £61 - £130*’·, 7V471 (σΰς) 4- £728, ΣΙ58 (Krieger) Π624 „αίψά κε καί κρατεράς περ έών καί χερσί L d ' εύχος έμοί δοίης“, allg. (vgl. Α 235+ χειρί πιδή- σας in aktueller Sit.) £588 έν δ" αύτός κίεν ησι προδυμίη- σι L j Α303 „μηδέ τις ιπποσύνη τε καί ήνορέηφι ’ οϊος (μεμάτω μάχεσδαι“) Ζ510 (Paris ώς ίππος) ό δ" άγλαίηφι t , - 0267 Ζ5Ο5 (σεύατ", Paris) ποσί κραιπνοΐ-
1097
1098


πενθώ, πιΌήσ-
πείΦω, πνθήσ-
σι L j = XI38" s CyprJr. 13,2" p.40 Dav. (ποσίν ταχέεσ- σι) ΒΊ92 (δς) σκοπός ίζε ποδωκείησι L j Ausrüstung: ¥'319 „άλλ9 δς μέν ϊπποισι και άρμασιν οισι □ 1 άφραδέως ..." (vgl. 286 πέποιδε, s.u.) k--]: ν289 δς δή
τοι κτεάτεσσι L πατρός έοΐο (um Pen. freite) πεποιδό- τες+: Ρ329 (Αρ. zu Aen.:) „ώς δή ίδον άνέρας άλλους κάρτεϊ τε σδένεί τε πεποιδότας ήνορέη τε 1 πλήδεϊ τε σφε- τέρφ και ύπερδέα δήμον έχοντας" Μ135 ως αρα τώ χει- ρεσσι ^πεποιδότες ήδέ βίηφι3 1 μίμνον, vgl. (φ 315) πιδήσας 256 του περ (des Zeus) δή τεράεσσι L , 1 ρήγνυσδαι (πειρή- τιζον; Parall. s. zu Λ/238 in laaaa, am VE entspr. τερ. πιδή- σας 4 398+, am VA πειδόμενοι τερ. 4 408) 153 κρατερώς έμάχοντο 1 λαοΐσιν καδύπερδε L d /107 (Κυκλώπων) οι ρα δεοΐσι ^πεποιδότεςΛ άδανάτοισιν 1 ούτε φυτεύουσιν ΝΊ\Ί (Lokrer ούδ9 έχον άσπίδας και δοΰρα, άλλ9 αρα τό- ξοισιν και) οιος άώτφ 1 "Ιλιον εις άμ9 έποντο L η34 „νηυσί δοήσιν τοί γε L u ώκείησι 1 λαΐτμα μέγ9 έκπερόω- σιν (Phäaken)“ I Verb, finit.: 4 325 (Nestor:) „οϊ περ έμεΐο 1 όπλότεροι γεγάασι πεποίδασίν τε βίηφιν" #181 ,,ο<ρρ’ ήβη τε ^πεποίδεαΛ χερσί τ9 έμήσι. 1 νΰν δ9 έχομαι κα- κότητι" #434 („εταίρους) οισι μάλιστα L d πάσαν έπ9 ίδύν" Ψ236 „δς τις 'Αχαιών 1 ϊπποισιν τε ^πέποιδε^ και άρμασι" (vgl. 319 πεποιδώς, s.o.) Ορ.375 bis δς δέ γυναικι L j, πέποιδ9 δ γε φιλήτησιν χ335 (Kirke zu Od.: ,,εύνης έπιβήομεν, δφρα μιγέντε) πεποίδομεν άλλήλοισιν" π 98 („κασιγνήτοις) οισι περ άνήρ 1 ^μαρναμένοισι πέποιδΑε" = 116 m. Inf.: 7V96 (Pos. anfeuemd: ,,ΰμμιν) L Δα σαωσέμε- ναι νέας άμάς" π71 (Tel.:) „νέος είμι και ου πω χερσί πέποιδα 1 άνδρ9 άπαμύνασδαι" s φ132 /7171 (Ach.) ηγεμόνας ποιήσατο, τοΐς έπεποίδει 1 σημαίνειν’ αύτός δέ μέγα κρατέων ήνασσε ohne Dat.: 4 524 (Zeus zu Thetis:) ,,κατανεύσομαι, δφρα πεποίδης (μέγιστον τέκμωρ") damit du gewiß bist (Hampe) = v344" (Ath. zu Od.: „δείξω") = 0)329" Laertes zu Od.: („δφρα πεποίδω") Icß (έ)πεπιδ-, 2x m. Inf., am VE außer K204, dir.R. B341 (Nestor: „έν πυρί δή βουλαί τε γενοίατο) καί δεξιαί, ής ^έπέπιδμεν" — 4J59 Ξ55 (Nestor: „τείχος) δή κατερήριπεν, φ L 4 (νηών ειλαρ έσεσδαι") redupl. Aor. Med. (s. Akt. in 2c): X204 „ούκ άν δή τις άνήρ πεπίδοιδ9 έφ αύτου 1 δυμφ τολμήεντι μετά Τρώας (έλδεΐν;") traut sich keiner zu gehen? Icy πιδήσ-, z.T. aktuell (ingr.) sich auf (Fremdes) verlassen(d) Ptz. außer ^369 (neg.), VE außer 2x, 7x (von 12) dir.R. 4 398 „Maiov9 άρα προέηκε δεών τεράεσσι ^πιδήσας" = Ζ183" (s.o. Af238 in laaaa; vgl. Λ/256 in lea, 4408 in cö) /119 (Ag.:) „άλλ9 έπεί άασάμην φρεσί λευγαλέησι L " TV369 μάρναδ9 ύποσχεσίησι L u Ορ.359 δς δέ κεν αύτός εληται αναιδειηφι L u 671 εΰκηλος τότε νήα δοήν άνέμοι- σι L ,' έλκέμεν ές πόντον Λ 235 (νύξ9, έπί δ9) έρεισε (s.d. Β Vorbem.) βαρείη χειρί L ,, in aktueller Sit. mit (gestemmt auf d.) wuchtige(r) Hand (s. noch Ameis-H. z.St. u. vgl. /7624 [cal χερσί πεποιδώς, allg.) = P48, Formelerw. von bloßem χειρί βαρείη (nur σ56), παχείη ' φ 315 („αϊ χ9 ό ξεΐνος τόξον) έντανύση χερσίν τε βίηφί τε ήφι u f (πεποιδώς ν.1. Eust.\ vgl. (Λ/135) πεποιδότες ΑΊ07 (Hektor:) „'Έκτωρ ηφι βιηφι L u ωλεσε λαόν" h.Merc.546 „δς δέ κε μαψιλό- γοισι t j οίωνοΐσι" (s.o. Μ238 in 1 aaaa) I <ρ369 (Tel. zu Eum.:) „πρόσω φέρε τόξα· τάχ9 (s.d. Bla) ούκ ευ πάσι (sc. den Freiem) πιδήσεις· * μή σε (άγρόνδε δίωμαι") nicht zum Guten (s. II Sp. 767,33) wirst du allen folgen, gehorchen (vgl.
4 789 „πείσεται εις άγαδόν περ" in lb) left πειδόμε- νος/οι, dir.R. 4 408 (Sthen. zu Ag.: „Θήβης εδος εϊλομεν) -δόμενοι τεράεσσι δεών καί Ζηνός άρωγη" (s.o. Λ/238 in laaaa; vgl. Λ/256 in lea, 4398* in cy) K295 (Pos.:) „"Αϊ- δόσδε κάτεισι (Aen.) * -δόμενος μύδοισιν Απόλλωνος (νήπιος") ld Sonderfalle; e. übermenschl.n Macht, Trieb 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(γήραϊ, νυκτί, δαιτί) gehorchen, sich fügen, nachgeben, als Not- wendigk., Aufford. (s. lay), dir.R.: Τ'645 (Nestor: „νεώτεροι sollen wettkämpfen) έμέ δέ χρή γήραϊ λυγρώ ' -δεσδαι" Η282 (Herold unterbricht d. Zweikampf:) „νύξ δ9 ήδη τελέ- δεΓ άγαδόν καί νυκτί πιδέσδαι" = 293 6) 502 (Hektor:) „vöv μέν ^-δώμεδα^ νυκτί μελαίνη δόρπα τ’ έφοπλισόμε- σδα" = /65 = μ 291 ^48 (Ach.:) „νυν μέν στυγερή L , δαιτί" I Schiff gehorcht dem Steuerruder, neg. (s.o. laß) h.Ap.418 άλλ9 ού πηδαλίοισιν έ-δετο νηΰς εύεργής
12 trans, (kausat.) πείδω (sek.): jem.n (τινά, (τινί / τίνος] δυμόν [Ζν2 στήδεσσιν], φρένα+) bereden (etw. zu tun) od. (ψ 230, £363. 392) von e. Sachverhalt überzeugen, Konnot von List, Täuschung /?106+ (δόλφ), 4 104 (άφρονι), /386 (μ9 άπάτησε καί ήλιτεν), h.Ven.7. 33 (άπατησαι) 2a (έ)πειδ- (meist 3.Ρ.Impf.; ψ/230, £392 „-δεις, -δω"), 12χ (von 26) dir.R.; 15χ neg. (s. Ende); pos.: nichthom. in allg. Sentenz od. nachgetragener Begründg. (γάρ): Hes.fr.361 δώρα δέους -δει, δώρ9 αίδοίους βασιλήας stimmen um, machen gefögig, willfährig (vgl. δώροισίν τ9 έπεσσί τε /112 in 2c) h.Merc.396 νεΰσεν δέ Κρονίδης, έπε-δετο δ9 (s. III) άγλαός Έρμης· ' ρηϊδίως γάρ έ-δε Διός νόος hom. zus.- fassend von der Wirkg. der vorhergehenden Aktion, Rede (ως φάτ9 u.ä.): /T106 (Pen. mit ihrer Webelist) „ώς τρίετες μέν έληδε δόλφ καί έ-δεν "Αχαιούς" (97 „μίμνετ9") = 141 s
τ 151 (l.Pers.) hielt sie hin (in Hoffnung auf die Heirat, δόλφΐ) 4104 ώς φάτ9 Άδηναίη, τώ δέ (Pand.) ^φρέναςΛ άφρονι -δεν überredete ihn, term. Impf.! (abschätzig: άφρονι) S /7842" („σοί δέ"), entspr. πέπιδε L j (h.Ap.275 in 2c) Z51 ώς φάτο, τφ δ9 άρα δυμόν (s.d. Β6) fvi στήδεσσιΛν ε-δε ([op/V£V vulg., cf. 4 208+], sc. ihn leben zu lassen) abgewandelte Formel: h.Ap. 113 τη δ9 άρα δυμόν έ-δεν L d φίλοισι überzeugst mich (flößt mir Vertrauen ein): ^230 (Pen.:) „-δεις δή μευ δυμόν, άπηνέα περ μάλ9 έόντα" (sc. daß du Od. bist) I neg. konnte nicht umstimmen (a 43 άγαδά φρονέων, m. schlimmen Folgen), Impf. f. zahlr. Aktionen (s.o. B Vorbern., LI): Ύ78 (ή ρ9 ό γέρων, τρίχας έλκετο) ούδ9 Έκτο- ρι δυμόν έ-δε (Priam.) s 91" (3. Ρ. PL, πολλά λισσομένω) /587 (,,έλλίσσονδ9) άλλ9 ούδ9 ώς τοΰ δυμόν ένί στήδεσσιν έ-δον" s Hes. fr. 22,8 suppl. s 77 258 (3.P.Sg., sc. Kal.) = «33 (Kirke) = ’Hom.’ fr. 11,2 p.108 Dav. (= p.149 Allen) s ¥<337 /500 „ώς φάσαν, άλλ9 ού -δον έμόν μεγαλήτορα δυμον" s Sc.450 (άλλ9 ού -δ9 "Αρεος) Λϊ 173 ώς έφατ9 (Asios), ουδέ Διός -δε φρένα ταυτ9 άγορεύων α43 „ώς έφαδ9 'Ερ- μείας, άλλ9 ού φρένας Αίγίσδοιο 1 L-#’ άγαδα φρον/ων* Ζ162 „άλλα τόν οΰ τι \ 2έοντα" (Belleroph.) Ρ33 (^μ^ άντίος ϊστασ9 έμεΐο") ώς φάτο, τόν δ9 ού -δεν kann dich nicht überzeugen (von Od.’ Rückkehr): £392 (Od. Eum.: „τοι δυμός άπιστος) οίον σ9 ούδ9 όμόσας περ έπη- γαγον ούδέ σε -δω", entspr. (363 [2b] Eum.:) „ούδέ με -σεις" 2b πεισ-: Fut., (£123, h.Cer.329) Aor., nur neg. (meist nach neg. Imp.), 8x (von 14) VE-Formel ούδέ με -σεις* (2‘ Erw. -σέμεν οϊω), dir.R. außer lh 4132 (Ag. zu Ach.: „μή) κλέπτε νόφ, έπεί ού παρελεύσεαι ^ούδέ με -σειςΛ (^ λεαι δέ με τήνδ9 άποδοΰναι") Z36Q ,,μή με κάδιζ9... t j - 4 648" - Σ126" („μή δέ μ9 έρυκε") - /2219" - 433^ („πειρξί έμεΐο") s /345"· (3.P.Sg., μ9 άπάτησε, μή μευ πει- ρατω) £363 (Eum. zu Od.: „ή μοι δυμόν δρινας) άλλα γ9 ού κατά κόσμον, οϊομαι, L d ' είπών άμφ9 Όδυσ^ΐ· « σε Χρή (ψεύδεσδαι") wirst mich nicht überzeugen (sc. von Od. baldiger Heimkehr; entspr. 392 [s. 2a] Od.: „ούδέ σε -δω*") (Formelerw.:) E252 (Diom.:) „μή τι φόβονδ9 άγόρευ9, επε^ ούδέ σέ σσέμεν οϊωΛ" (s.d. Blaß) /315 (Ach.:) „οΰτ9 έμε γ^ ... 9Αγαμέμνονα t / Χ357 (Hektor zu Ach.:) „ούδ* αρ9 εμελλον ’ -σειν (σοί γε σιδήρεος δυμός") 1336 (Ach.. „ουδ9 ει μοι τόσα δοίη) ούδέ κεν ως έτι δυμόν έμόν -αει 1099
1100


πείθω, πιθήσ-
(-σει’ Barnes, West, s.d. App. m. Parall.) Άχ.“ (375f. μ’ άπάτησε και ήλιτεν* ούδ" άν έτ’ αύτις έξαπάφοιτ’ έπέεσ- σιν) (Aor.:) £123 (,,ού τις κείνον) άγγέλλων -σείε γυναίκα τε και φίλον υιόν (ψεύδοντ’"), sc. daß Od. lebe h.Cer.329 άλλ’ οΰ τις -σαι δυνατό φρένας ούδέ νόημα 2c πεπιδ- (vgl. Med. //204 in leß, s. Schulz [L] 29), neg. nur h.Ven.7. 33, 2‘ m. Inf., 2h nb. άπατήσαι, 4x dir.R. A 100 (Kalchas:) „τότε κέν μιν (Ap.) ιλα^σσάμενοι πεπιδ ιΟίμεν" könnten ihn gnädig stimmen /112 "φραζώμεσδ’ ως κέν μιν (Ach.) άρε^ Λοιμεν (vulg., L Αωμεν Arist.) ' δώροισίν τ’ άγανοΐσιν έπεσσί τε", m. Instr. (vgl. δώρα -δει Hes. fr. 361 in 2a) /181. 184 (Nestor trug ihnen auf) πείραν ώς πεπίδοιεν
Πηλέίωνα ' (βάτην εύχομένω γαιηόχφ [2 νν.]) ' ρηΐδίως πεπιδειν ... φρένας Αίακίδαο *£40 (κέλευσαν στησαι τρίποδα) ει πεπίδοιεν ' Πηλεϊδην λούσασδαι (vgl. «-Satz //28+ in 1 ay) 026 (Zeus zu Hera: „τόν [Her.] σύ) πεπιδοΰ- σα δυέλλας 1 πέμψας έπ’ πόντον", vgl. Iris u. die Winde (*£192ff.) Ύ223 (Ath. zu Ach.: ,,στήδι) τόνδε δ’ (Hektor) έγώ τοι ' πεπιδησω έναντίβιον μαχέσασδαι" h.Ap.275 ως είποΰσ’ Έκάτου πέπιδε ^φρέναςδφρα οί αύτή (κλέος εϊη), entspr. Impf.(!) L d ... πεΐδεν (Δ 104+ in 2a) neg.: h.Ven.7. 33 τρισσάς δ’ Lo0 δύναται (Aphr.) πεπιδειν φρένας ούδ’ άπατήσαι Λ (sc. Ath., Art., Hestia) 1 25 w. 1 τάων L d
II Kompos. 1 έπιπείδομαι (lh DSV), intrans., metr. Erw. von πείδ. (zur Form vgl. redupl. Aor. u. Pf. [έ]πεπ-): (jem.m) gehorchen, (h.Ap. 176) etw. glauben, 24x (von 30) Präs.st., 6x Fut., in Aussagen u. Aufford. (T3O5, £154 εί- Satz, vgl. in Ilay), 16x m. Dat. d. Pers. (0162 s 178 + έπέεσσ"), κ550+ Subj. δυμός m. Dat.eth. (h.Cer.324 m. της), 5x neg. (s. Ende), lOx dir.R. (dazu Apologe κ55Ο+): A218, £878, A565+ (bei Aufford. u. Fut.); Impf., in allg. Aussage: X218 (Ach. zu Ath.: „χρή μέν σφώίτερόν γε, δεά, έπος εί- ρύσσασδαί) δς κε δεοΐς έπι-δηται, μάλα τ’ έκλυον αυτόν" (ούδ’ άπίδησε) ES18 (Ares zu Zeus: „πάντες δεοί) σοί τ’ έπι-δονται καί δεδμήμεσδα έκαστος (außer Ath.)“ in formelh. Handlungsablauf als Reaktion auf Befehl (ως φάτο+, lh νεΰσεν): A345 ως φάτο, Πάτροκλος δέ φίλφ έπε-δεδ’ έταίρφ, 1 έκ δ’ άγαγε Βρισηίδα (Ausführg. folgt) = /205 = Λ 616 = rl4 (Τηλ. ... πατρί) = £108 = 393 (distanzierter, offizieller wäre ζ.Β. *ως έφατ’, ούδ’ άπίδησ(ε) Μενοιτίου αλκιμος υιός / ιερή ΐς Τηλεμάχοιο, während es hier auf die pers. Nähe ankommt) h.Merc.395 νεΰσεν δέ Κρονίδης, βπε-δετΛο δ’ ... Έρμης* 1 ρηΐδίως γάρ έ-δε (s. 12a) Διός νόος «550 ως έφάμην, τοΐσιν δ’ L Λο δυμός άγήνωρ (Dateth., vgl. h.Merc. 132 in 11 aß) = μ 324 - τ148 s β 103 (ήμΐν δ’ αύτ") = κ466 = μ28 = ω138 s *406 (αύτάρ έμοί γ*) s 475 neg. (s.u.) od./u. Ptz.: h.Cer.324 ως φάτο λισ- σομένη- της δ’ ούκ L Αο δυμός 1660 (κέλευσε στορέσαι λέχος) αί δ’ ^έπι-δόμενΛαι στόρεσαν λέχος ώς έκέλευσε Sc.369 (ως έφατ’* ούδ’ άρα Κύκνος) έμενοίνα ' τφ L Λος έχέμεν ίππους Aufford.: Α565 (Zeus zu Hera:) ,,άλλ’ άκέουσα κάδησο, έμφ δ’ έπι-δεο μύδφ" = Δ 412“ (Diom. zu Sthen.) Γ305 (Ach. redeeinl.:) „λίσσομαι, εϊ τις έμοιγε φίλων έπι-δεδ’ έταίρων, ' μή ...“ (vgl. «-Sätze //28+ in Ilay) I Fut.: £154 (Glaukos:) „τώ νυν εΐ τις έμοί Λυ- κίων έπι-σεται άνδρών 1 οϊκαδ’ ιμεν" *£609 (Men. zu Antil.:) „τώ τοι λισσομένφ έπι-σομαι, ήδέ καί ίππον ' δώσω εμήν περ έοΰσαν" werde dir folgen, willfahren neg. (dazu s.o. h.Cer.324, Sc.369): 0162 (Zeus über Pos.:) „εί δέ μοι ουκ έπέεσσ’ ^έπι-σεται^ (έπι-δεται, πεπείσ., έτι πείσ. νν.Π.) άλλ’ άλογήσει & 178 (2.P.Sg.), m. dopp. Dat. (vgl. A 150, ¥Ί57) Σ296 (Hektor zu Pulyd.:) „νήπιε, μηκέτι ταϋτα νοήματα φαϊν’ ένί δήμφ* 1 ού γάρ τις Τρώων έπι-σεται* ου Υσρ έάσω. 1 άλλ’ αγεδ’, ώς αν έγώ εϊπω, -δώμεδα (s. 11 ay) πάντες" | DSV: h.Ap. 176 (ύμέτερον κλέος οϊσομεν) οί 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πείθω, πιθησ-
δ’ έπί δή -ονται, έπεί καί έτήτυμόν έστιν werden es glauben (Übers. Weiher), mi crederanno (Cassola)
112 παρα πεί ( δω ), παρ / παρα ιπεπ ιδ -, trans, (jem.n) überreden, umstimmen (beschwatzen), σ- u. redupl. Aor.; Obj. Akk.d.Pers., φρένας, κήρ; m. je 2x έπέεσσι, σπουδή, £290 ήσι φρεσίν (vgl. //120 αίσιμα παρειπών); *£606, £213 (Aufford. -l· Inf.) neg.; 5x (von 8) dir.R. Η120 ως ειπών Ζπαρέ-σεν3 άδελφειοΰ φρένας ήρως (Ag. des Men.) 1 αίσιμα παρειπών, ό δ’ έ-δετο ([s. I laabb] sc. nicht gg. Hektor zu kämpfen) = /V788 (Paris den Hektor) *£606 (Men. zu Antil.:) „νόον νίκησε νεοίη. ' δεύτερον αύτ’ άλέασδαι άμείνονας ήπεροπεύειν. ' ού γάρ κέν με τάχ’ άλλος άνήρ L j Αχαιών (τοι λισσομένφ έπι-σομαι", s. III) /213 (Freier:) ,,Μέντορ, μή σ’ έπέεσσι ^αραιπεπίδ3ησιν Όδυσσεύς ’ μνηστήρεσσι μάχεσδαι" daß er dich nicht (zu deinem Nachteil) beschwatze Ξ2Ο8 (Hera:) ,,εί κείνω (sc. Okeanos u. Thetys) γ’ έπέεσσι L Αοΰσα φίλον κήρ εις εύνήν άνέσαιμι" Ψ3Ί (βασιλήες) σπουδή ^παρπεπιδΛόντες
χωόμενον κήρ (sc. Ach.s) — ω 119in (Όδυσσήα, Erz.) £290 (Od/ Lügengesch.: ,,Φοΐνιξ ήλδεν άπατήλια είδώς, τρώκτης) δς μ’ άγε ^ν ήσι φρεσίν, δφρ’ ίκόμεσδα 1 Φοινίκην"
D S306a (pap.9) Hes.fr.273,1 (contra metr.); 302,11 (ΐπεΐδε); h.Merc.91 suppl.; v.l. Z61, 0339, K55, i522 (s.a. St.West, Ptol.Pap. S.244), ^40, h.Merc.263
G Im. Adv., z.T. der schnellen Ausführg. (Bll:) εις άγαδόν περ Λ 789, ούκ εύ φ369, μάλα //286 (vgl. 379+), μάλιστα Κ5Ί, Ψ\5Ί, ο541, μάλ’ αίψ’ h.Cer.299, ώκα κ178+, ότραλέως Γ260, έσσυμένως ο 288, άπτερέως Hes.fr.204,84, ρηΐδίως /184; cf. (lay:) έτι καί νυν Ξ235, τάχιστα h.Ap.486; präd. πρόφρων Α150; (II2:) σπουδή Ψ3Ί, ω119 2 m. Kasus od. Inf.; m. Akk. d. Bzhg.
(Bll:) τά περ άλλα ο541, πάντα ρ21, ä Α289; m. Inf. (II:) π 192 (m. A.c.I.), /316, tu456, A150; (lc:) 7V96+, Ξ55, K204; (2c:) *£40, Ύ223; (II2:) /213; oft m.Dat. d.Pers. od. Sache (s. B Vorbem.), m. Gen. nur (I laabb:) Κ5Ί; m. dopp. Dat. (Ilaa. b:) τοι έπεσιν -δηται A 150, σοί -σονται μύδοισι *£157, (111:) μοι* ούκ έπέεσσ’ έπι-σεται + 0162 = 178; m. Dat.eth. bzw. Gen. bei Subj. / Obj. δυμός u.ä. (Haß:) h.Merc. 132, (I2a:) Δ104+, (III:) *550+; bes. Dat. (s. Id:) γήραΐ, νυκτί, δαιτί; νηΰς πηδαλίοισιν; m. Instr. (12:) δώροισίν τ’ έπεσσί τε /112, δόλφ /9106* 3 in
«-Satz u.ä. (als höfl. Aufford., Ilay:) //28+, (III:) Γ305+ 4 πείδομαι gekoppelt m. anderem Verb (Bll:) βουλέων ξυν- ιεν -δοντό τε μύδφ Α2Ί3, κλύον ήδ’ έπίδοντο Η319* (umgekehrt h.Cer.299 [4- τεΰχον], vgl. Ξ235), έδδεισεν Α33, έβαν ρ\ΊΊ, έπανέστησαν £85, διεδραμεν h.Cer.317; ϊσχεο Α214, ευ μήδεο £360, πιδόμην καί έρεξα 1453, (III:) δεδμήμεσδα £878; korr. έπι-δηται nb. έκλυον Α218, (11:) κρατέει nb. -δονται ΑΊ9, έρξης nb. -δωνται £364; Poly- ptoton: Α273, 7/120 = 7V788, h.Merc.396; πείδομαι nb. Ορρ. (II:) οΰ τι μετατρέπομ’ οΰτ’ άλεγίζω Μ238, οΰτε έμ- πάζομαι α414, οΰ σφιν άδε μΰδος ω466, ού τρέπεται νόος χ 146; (III:) άλογήσει 0162 s 178; zum Ορρ. vgl. ού γάρ γλυκύδυμος Κ466, σιδήρεος δυμός Χ35Ί, δυμός άπιστος £392, δυμόν άπηνέα ψ23ΰ; trans, πείδω nb. (I2a:) προσ- αυδήτην πολλά λισσομένω Χ9\ 5 πείδω nb. Ausdr. fur
‘täuschen’: (BI2:) έληδε δόλφ ß\06, μή κλέπτε νόφ,^έπεί ού παρελεύσεαι Α 132, μ’ άπάτησε καί ήλιτεν, ούδ’ αν έξ- απάφοιτ’ έπέεσσιν /(375)386, ούδ’ άπατήσαν h.Ven.7. 33; ‘beeinflussen*: ούδ’ έπήγαγον £392, πειρφ* 0433, /345, δν- μόν δρινας £361 6 πείδω mit begleit. Pu.: (BI2:) άγο-
ρεύων Λ/173, άγαδά φρονέων α43, άγγέλλων £123, ίλασ- σάμενοι Α 100, άρεσσάμενοι (+ Instr.) /112 7 πείδομαι
nb. korr. Ausdr. (‘befehlen*, ‘bitten’, ‘raten’ usw.): (Bll:) ως
1101
1102


πείθ'ω, πιθησ-
πεΐραρ
φάτο* Ύ224+, Α33+, <Ρ249+, έκέλευσε* Γ260+, £201+, <£96, έκέκλετο £71, άνώγει* £358, <44, σημαίνει* Α289+, Κ5Ί (+ έπιτεΐλαι), Λ 789, έπιτειλαμένφ σημάντορι ρ21, ότρύνοντι Μ468, κρατέει ΑΊ9, σκηπτούχος τ9 εϊη S93, άρ- χέτω //286, έπιόψομαι /167, ύποδησόμεδ9 Φ293, έφήσομαι <£82, έν φρεσι δείω /783, παρέπεισεν αϊσιμα παρειπών //121, παραυδών π 280, γουνάσομαι Α42Ί, λισσοντ9 <228; (III:) ώς φάτο Α345+, ώς φάτο λισσομένη h.Cer.324, λίσ- σομαι* 7305, «£609, ώς έκέλευσε I66Q, νεΰσεν δέ Κρον. h.Merc.395; trans. (I2a:) ώς έφατ9* Δ104+, λισσομένω* Ύ91+, (2c:) κέλευσαν Ψ4Ο 8 mit Begriindg. für das ^Gehorchen’: (Bll:) δς είδείη τεράων Μ229, δς μήδεα οιδεν υ45, δς κεν άρίστην βουλήν βουλεύση Π4; (bei Aufford.:) εύ είπόντι Ορ.295, κεν κέρδιον εϊη H2Ü*, αμεινον Α2Ί4, άγαδόν //282, ούκ άπο σκοπού ούδ9 άπο δόξης μυδεΐται βασίλεια περίφρων Α345; (II:) έπει και έτήτυμόν έστιν h.Ap. 176, αϊσιμα παρειπών //120 = 7V788 9 ζ.Τ. neg. (s.
Β11 a β Vorbem.) 10 Alliteration: (Β 11 a α bb:) πάντα πι: δέσδαι ρ21; (lay:) -ώμεδα πάντες BV39*’, (Icy:) ούκ εύ πασι πιδήσεις φ369', Assonanz: (laabb:) Εύπείδει 1 -δοντ9' αίψα δ9 έπειτ9 έπι τ... 1 αύτάρ έπεί ω466
Η. W. Nordheider
Πενθώ [2Η] L Fischer, Nereiden 30ff.; Solmsen, TA- PhA 85, 1954, 5 A.14; Lendle, Pandorasage 41 ff.; F.W.Hamdorf, Gr. Kultpersonif.en der vorhell. Zeit, Mainz 1964, 63 f.;
E. 	Simon, D. Götter der Gr., München 1969, 236 f.
B (zu πείδω:) Verlockung (Fränkel, WuF 166 A.l), GN (nur Nom. am VA/VE zus. m. and. weibl. Gotth.en) I Okeanide (Th. 349, als erste genannt)
II Schmückerin der Pandora (Op.73 [4- πότνια] nb. Χά- ριτες u. Ώραι) ~ Verleiherin von sex appeal stellvertretend f. Aphr. (s. V.65f.) R. Führer
πείκω s. πέκω
πεινάω [3‘, 1°] E denom. from πείνη, see Tucker, Greek Verbs 262, cf. διψάω
B to be hungry, μέγα Σ162, ptc. in similes 3‘, indir.sp. and gen. obj. 1° lions: Γ25 (Men. saw Paris) ώς τε λέων έχάρη μεγάλφ έπι σώματι κύρσας 1 εύρών ή έλαφον ...ή αίγα ' -άων’ μάλα γάρ τε κατεσδίει, εϊ περ αν αύτόν 1 σεύωνται (κύνες, αίζηοί) ΣΙ62 (shouted and didn’t retreat) ως δ9 από σώματος οΰ τι λέοντ9 δύνανται 1 ποιμένες ... μέγα -άοντα δίεσδαι /7758 (over Kebr.) λέονδ9 ώς δηρινδήτην,' ώ τ9 περί κταμένης έλάφοιο ’ άμφω -άοντε μάχεσδον human: υ 137 (Eurykl. to Tel.: „he drank as long as he wished) σίτου δ9 ούκέτ9 έφη -ήμεναι". — Wdfld.: see δευω II, χράομαι, also άγευστος, άκμηνος, άπαστος, άσιτος, νήστις W. Beck
πείνη [1°] Ε uncert., see Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: πεινάω B hunger, famine o407 (Eum.: „on Syrie is plen- ty) -τ; δ9 οΰ ποτέ δήμον έσέρχεται, ούδέ τις άλλη ' νοΰσος επι στυγερή πελεται". — Wdfld.: see λιμός, πενίη Β2, also έρος, ίμερος W.Beck
πείρα v.l. zu Ν359 u. Σ501 (πεΐραρ ΒII2 u. 12)
πειράζω [3°] auf d. Probe stellen, nur Personen, m. Gen., wie πειράω (s.d. Blcß. 2aa. 3a); zur Verwendg. u. Konstr. m’. dem Akk. in späterer Sprache s. Fraenkel, Nom.ag.II 102 u. M. L. West, CR 13, 1963, 10 f. sonst s. Debrunner, Wortb 124 Schwyzer, Kl.Schr. 741-53 (= Festschr. Holger Pedersen’ 1103
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Aarhus/Kopenhagen 1937, 63-75) u. Risch 297 f. <281 ώς φάτο -ων (Polyphem, den Od.) π319 (Tel. zu Od.:) „άνδρών δ9 ούκ άν έγώ γε κατά_ σταδμούς έδέλοιμι ' ήμέας -ειν" ψ 114 (Od.:) „Τηλέμαχ9, η τοι μητέρ9 ένι μεγάροισιν έασον 1 -ειν έμέδεν". - Wortf.: s. πειράω G.Markwald
Πειραιδης [V] L Tyrannion fr. 15 Haas (SGLG 3, 1977, 116f.); Bowra, Tradition 78
B S. des Peiraios BII, äol. Patron. (E. Hermann, IF 35, 1915, 171; s.a. E.-M.Hamm, Gramm, zu Sappho u. Alkaios, Berlin 1957, §55a) Δ 228 (Ag.s δεράπων) Εύρυμέδων, υιός Πτολεμαίου -ao, vgl. formal (4-Wort-Hex. m. >1 PN u. ...ου vor buk. Dih.) £518. 705. 746, £534, 0120, M\ 17, 0446, 17114, inh. (3-Generationen-V.) £467, 7Ί23, a429+,
Hes. Th. 1011, fr. 199,5 R. Führer
πειρ(αίνω) [3°, lh] Σχ sch.Bam. μ 37: τετελεσται, χ\Ί5: έκδήσαντες
L ’Ludwich, Hymnenbau 85ff.; 2Mutzbauer, Tempusleh- rell 272; 3A. L.T.Bergren, The Etym. and Usage of ΠΕΙΡΑΡ in Early Gr. Poetry, Amer. Philol. Assoc. 1975 (Amer. Class. Stud. 2), 188 f.
B (zu πεΐραρ:) nach L? sind BI u. II, analog, zu πεΐραρ (s.d.), auf dies. Grundbed. „to form the limit of the outward extension of anything“ zurückführbar; eine dritte Bed. ‘durchbohren’ mögl.weise h.Merc.48 (s.u. BII). — Wortf.: πέπρω- ται, τετέλεσται, δέω Bd. II 264 I es ist (als Schicksal) verhängt, nur Pf. Pass, in μ 37 (Kirke zu Od.:) ,, ταΰτα μέν ουτω πάντα πε-ανταΓ
II binden /175 (Fesselung des Mel.) σειρήν δέ πλεκτήν έξ αύτοΰ -ήναντε = 192 h.Merc.48 (Erfindg. u. Anfertigg. d. Leier durch Hermes) πήξε δ9 άρ9 έν μέτροισι ταμών δόνα- κας καλάμοιο 1 -ήνας (τετρήνας, πείρινδ9 ώς cii.) διά νώτα διά ρινοΐο (διατρήτοιο ci.) χελώνης, zu den Konjekturen u. z.St. s. L1; schwer verständl.: nach Radermacher, Hermesh. 72 π. hier = vollenden', nach Cassola 520 διαπ. = durchbohren, vgl. auch LSJ s.v. περαίνω
D ci.h. Merc.41 άνα-ήνας G. Markwald
Πείραιος [8°] Μ 1 [1-] -(ε) ρ78 2a [-£«] -ον υ3Ί2 2b [1-3] -ε o540; -ον δέ ρ55 [3-2] (τόν δ9 αύ) -ος δουρί- κλυτός ο544, ρ71; (τόν) και -ος/ν προ... ρ74, ο539 L ν. Kamptz 243 f. 299 f.
Β I Ithakesier (3x Nom., 2χ Vok., 3χ Akk.), TeLs treuester Gef. (o539. 540f.), beherbergt dessen ξεΐνος Theokl. (o540ff. 544ff., p55f. 71 f., u372), verwahrt Tel.s Wertggste (p74ff. 78ff.); Patron. Κλυτίδη (o540), Epith. δουρικλυτος (o544, ρ71); in/vor REinl. o539. 544, ρ74/7, in dir.R. o540, ρ55. 78, nach RAbschl. υ 372; gehäuft o 539/40/44, ρ 71/4/8
II V. des Ptolemaios, vorausg. in Πειραιδης R- Führer
πεΐραρ n. [IV, 11°, 6H, 2h, 2e] E -ur-/-un-Ntr. von uridg. Wz. *per- 'hindurchkommen durchqueren’ (LIV 425), gleichge- bildet wie ved. parvan-’, s. Hoffmann, Sprache 20, 1974, 20 f, L6 62—101, L739f., Mayrhofer, EWAia II 99 f. s.v. parvan-’, s.a. unten Vorbem. zu B; viell. in myk. pe-we-ri-jo bezeugt (KN As 1517,12; s. Ruijgh, Etudes 148). — Abi.: άπειρέσιος, άπείρο>^ πειραίνω, πολύπειρων
F -αρ (Akk.) 3; -ατα (Nom.) 1, -ατ(α) 9, -ασι(ν) 5, -ata Ί, -ατ(α) Ί
Μ 1 zweis. [1ν] -αρ Ν359 [3W] ές -ατ9 λ 13;
//102 [2ω] -αρ £289 [2ν] όλέδρου ^-αδ9 ϊκηαι/εφή^0 Ζ143 = Κ429 / /33 s 41 - //402" - Λ/79"; L /άνηφΟ# Θ478 / μ51 —= 162 a 179; έπι -ατ9 ψ243’, -ατ9 ίΡ350»
110*


πείρας
πεΐραρ
Th.738 = 809 ; -αρ Σ501 2 dreis. [1^~] -ασιν έν Th.335. 518 έπι/έν -ασι γαίης /284, h.Ven.227 / Th.622; και/ές L-ara γαίηςd 5563, Op. 168; L S200 = 301; και -ατα Cypr.fr.7,10 p.38 Dav.; -ατα /433, h.Ap. 129, Choer. fr. 2,3 p. 192 Ber.
Σχ sch.D //102: πέρατα. τέλη, u.ö., sch. bT Σ501: άντϊ τον 'ήθελον άμφω έπι τφ μάρτυρι τό πέρας τής δίκης γί- νεσθαι"
L Έ. Leitzke, Moira u. Gottheit im alten gr. Epos, Diss. Göttingen 1930, 40-2; 2Krause, Gl. 25, 1937, 148f.; 3Köstler, Hom. Recht 65—77; 4Onians, Origins 310—42; 5Heubeck, Gl. 50, 1972, 139—42; 6Bergren (s. περαίνω L); 7Nothdurft, Gl. 56, 1978, 25—40; 8B. K. Braswell, A Commentary on the Fourth Pythian Ode of Pindar, Berlin-New York 1988, 304f.; 9Dühr- sen, WJA 20, 1994/95, 87-90; ,0R. Rollinger, in: Chr.Ulf (Hrsg.), Wege zur Genese gr. Identität, Berlin 1996, 199 ff.
B Vorbem.: Suche nach der Grundbed. aus dem Material des fgrE äußerst schwierig u. umstritten; Befund: von den insgesamt 32 St.n ist an 16 die Bed. eindeutig 'Grenzen’ (nur PL; davon 13x 'Grenzen d. Weit’; s. BH), an 4 St.n ebenso eindeutig 'Stricke’ (ebenf. nur PL; s. BII 1); die Bed. an den verbleibenden 12 St.n ist aus dem Zush. schwer erkennbar (s. BI2. II2); d. Problem d. divergierenden Bed.n 'Ende’ (I) u. 'Strick’ (II) hat man u.a. versucht zu lösen: 1. indem man zwei etym. verseh. Wortwz.n (*per- u. *sper-) annahm (Lewy, Fremdw. 123; L1; L2; vgl. Meister, Kunstspr. 202); 2. indem man von primärer Bed. 'Seil’ ausging, die sich aus dem Vorgänge der Landvermessg. od. auch dem Bilde d. Schicksalsfadens zu 'Grenze’ / 'Ende’ entw. habe (+L2; +L4334f.; vgl. spätere Bed.entw. κανών von urspr. 'Stab’ zu 'Kanon’); 3. indem man von primärer Bed. 'Ende’ ausging, die durch mißverstandene Wendungen wie ολέθρου πείρατ" έφήπται zu der and. Bed. geworden sei (L5); 4. indem man in Anschluß an ved. ★pdrvan (s. E) eine im fgrE schon def. Grundbed. „that which forms the limit of the outward extension of anything“ (L641) bzw. „Wirkstelle“, wo eine Kraft od. Macht in eine andere übergeht, „Ding, durch das Wirkung hindurchgeht“ (L730. 40), rekonstruierte. — Wortf.: (I) έσχατιή, ούρος, τέλος (II) άναδέσμη, βοεύς, δεσμός, έπίτονοι, ιμάς, κάλως, λίνον, μέρμις, μήρινθος, νεύρον, δπλον, ορμος, πείσμα, πρότονοι, σειρή, σπαρτόν, ύπέρη, χορδή
I 1 Ende, Grenze, nur PL; außer ι 284, ψ 248 (zu diesen s. L6 27-31) u. LChoer. fr. 2,3 p.192 Ber., die Grenzen der Welt (-ατα γαίης, Ώκεανοΐο, ουρανού, vgl. J. S. Romm, The Ed- ges of the Earth in Ancient Thought, Princeton 1992, 9ff.), außer Th.335 u. L j immer m. Gen.attr. 0478 (Zeus zu Hera:) „σέθεν δ" έγώ ούκ άλεγίζω 1 χωομένης, ούδ" εϊ κε τα νεία- τα -αθ" ϊκηαι 1 γαίης και πόντο ιο" Ξ200 (Hera:) „ειμι γάρ όψομένη πολυφόρβου ν-ατα γαίης/ s 301 5563 (Proteus zu Men.:) „άλλά σ" ές Ήλύσιον πεδίον και L 3 1 αθάνατοι πέμψουσιν" 1284 (Od. zu Polyphem:) „νέα μέν μοι κατέαξε Ποσειδάων ένοσίχθων, 1 πρός πέτρησι βαλών ύμής έπι -ασι γαίης, 1 άκρη προσπελάσας", nach L627f. u. 163 f. iron. gemeint: „Pos. verschlug mich ans Ende d. Welt“ λ 13 ή (ναΰς) δ" έξ -αθ" ϊκανε βαθυρρόου Ώκεανοΐο ψ243 (Od. zu Pen.:) ,,ώ γύναι, ού γάρ πω πάντων έπι -ατ" άεθλων 1 ηλθομεν, άλλ" έτ" όπισθεν άμέτρητος πόνος έσται, 1 πολ- λος και χαλεπός, τόν έμέ χρή πάντα τελέσσαι" Th.335 ος (οφις) έρεμνης κεύθεσι γαίης 1 -ασιν έν μεγάλοις (σπείρη- σιν μεγαλαΐς ci., s. Friedländer, GGA 1931, 244 f. — WdF 44, 104) παγχρύσεα μήλα φυλάσσει, von +L988ff. als 'Fesseln’, 'Windungen der Schlange’ gedeutet 518 Άτλας δ" ούρανον εύρύν έχει κρατερής ύπ" άνάγκης, 1 -ασιν έν γαίης πρόπαρ" Εσπερίδων λιγυφώνων 1 έστηώς 622 ύπο χθονί ναιετάοντες 1 εϊατ" έπ" έσχατιή μεγάλης έν -ασι γαίης 738 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ένθα δέ γής δνοφερής και ταρτάρου ήερόεντος ’ πόντου τ" άτρυγέτοιο και ουρανού άστερόεντος ' έξείης πάντων πηγαι καί -ατ" έασιν, 1 άργαλέ" εύρώεντα = 809 Ορ. 168 Ζεύς Κρονίδης κατένασσε πατήρ ές -ατα (έν -ασ[ι ν.Ι.) γαίης h.Ven.227 ναΐε παρ" Ώκεανοΐο ροής έπι -ασι γαίης Cypr.fr.7,10 p.38 Dav. άλλοτ" άν" Ωκεανόν ποταμόν και -ατα γαίης Choer.fr.2(= Suppl. Hell. 317),3 ρ. 192 Ber. έχουσι δέ -ατα τέχναι 12 metaph.: Ziel, Sg. Ix (Σ501) Σ501 (in einem Rechtsstreit:) άμφω δ" ιέσθην έπι ϊστορι -αρ (-αν, πΐαρ vv.ll.) έλέσθαι um e. Entscheidg. zu erhalten, vgl. oben Σχ; L3: „um ihren Streit zu Ende zu bringen“; L643ff.; L733f.: π. ist Spezialisierg. „zu e. fachtechn. Ausdr. f. δίκη"; vgl. außerdem Fanta 82ff.; E.Wolf, Gr. RechtsdenkenI 88f; Schadewaldt, Homers Welt 482 f. ^350 έπει φ παιδί έκάστου -ατ" έειπε (Nestor), L6 43 u. 190: Spiel m. der Doppel- bed. d. Wortes: Faktoren, die das Rennen ausmachen / Mar- kierg.n d. Rennstrecke', L731 ff.: d. wirkenden Kräfte', L8: results of each (of the suggested actions); vgl. auch J. Bollack, Empedocle III, Paris 1969, 63 /433 ήλθε δέ χαλκεύς 1 δπλ" έν χερ- σΐν έχων χαλκήϊα, -ατα τέχνης, ' άκμονά τε σφύράν τ" εύ- ποίητόν τε πυράγρην, ' οισιν τε χρυσόν έργάζετο, schwer zu verstehen; L631 ff. u. 186: formeltechn. bedingte Bed.sver- schiebg. von Ziel der Kunst zu Dinge, die die Kunst ausmachen', L727f. u. 37: Wirkstellen, d.h. Mittel der Kunst', and. L83O5: Produkte, weil selbst geschmiedet; gemeint ist viell.: Vollender der Kunst, vgl. h.Merc.48 πειραίνω BII; außerdem J. Bollack, a.a.O.III 63; Mader, Tempusgebrauch 40
II Strick^ 2x Sg., sonst PL; vgl. Vorbem. zu Β 1 μ 51 δησάντων σ" έν νηί θοή χεΐράς τε πόδας τε ' ορθόν έν ιστό πέδη, έκ δ" αύτού -ατ" άνήφθω = 162 = 179, nach L732f. vom Dichter nicht mehr verstanden u. unter d. Eindruck des lautähnl. πείσματα m. δεσμοί identif.; Kurt, Seern. Fachausdr. 182f.: „Endstück, wo die Vbd. od. Anknüpfg. an etwas anderes stattfindet“, nicht „Seil“; dagg. Latacz, Kratylos 31, 1986, 120L: „(Seil-, Schnur-)Enden“ h.Ap. 129 ούδ" έτι δεσμά σ" (δέσματ" ci.) έρυκε, λύοντο δέ -ατα πάντα, Forstel, Apollonhymnus 433: „Enden (der Schnüre und Binden)“ II2 metaph.: Schicksal(sfaden?), Sg. nur 7V359 u. £289 ZI43 άσσον ϊθ", ως κεν θασσον ^ολέθρου -αΛθ" ϊκηαι = Κ429, L635ff. (metaph.): damit du schneller in das Grenzland deines Verderbens kommst HAQ2 ώς ήδη Τρώεσσιν L / έφήπται = A/79ev = /41” = 33, L6 38ff. u. 187f.: d. Bänder d. Verderbens sind geknüpft', vgl. dt. *es ist verhängt’, 'Verhängnis’ 102 αύτάρ ύπερθε ' νίκης -ατ" έχονται έν άθανάτοισι θεοΐσιν, s. Leafz.St.; L634f. 186f.: d. Götter halten d. Entscheidg. über den Sieg in der Hand', L729f.: „Wirkstellen" des Sieges; altoriental. Parallelen s. L10 7V359 τοι (Zeus u. Pos.) δ" έριδος κρατερής και όμοιίου πτολέμοιο ' -αρ (-αν, -ατ" vv.ll.) έπαλλάξαντες έπ" άμφοτέροισι τάνυσσαν 1 άρρηκταν τ" άλυτόν τε, vgl. #274f. δεσμούς άρρηκτους άλυτους; hier wohl vom Bild d. Tauziehens, and. schol. A (s. Erbse); vgl. Michel, Erläuterungen 55f. m. Lit.; L5139-42; L645-57: unbe- wegl. Kampflinie in einer Patt-Situation (vgl. Λ/417—25 u. 0410—13; das Durchbrechen d. Kampflinie Z6); J.Krause, Άλλοτε άλλος, München 1976, 47 £289 (Pos.:) „Φαιήκων γαίης σχεδόν, ένθα oi (Od.) αίσα ' έκφυγέειν μέγα -αρ (πεΐαρ ν.1.) όϊζύος", Ameis-H. z.St: Schlinge; auch H.Schrek- kenberg, Ananke, München 1964 (Zetemata 36), 47 m. A.22; L657ff.: Grenze d. Leides; zum Epith. s. L730: etwa - große Wirkg. d. Leides; μέγα wohl Enallage, vgl. Bd.III Sp.76,2ff.; s. auch Odyssey z.St., wo £326 τέλος θανάτου άλεείνων verglichen
D h.Cer.256c γ]άρ άβραδί[ης ]μος πολύ πείρατι νυ- κτός ci.: Ορ. 169c (Rzach3)
G. Markwald
1105
1106


πειράω
Πείρας
Πείρας [Prosaref/] Gatte der Styx u. Mutter der Echidna (s.d.): Epim.fr.6 Diels (= Paus. 8,18,2); s. Knschan, RE XIX (1937) 102 G. Markwald
πειράω [40\ 36°, 4H, 2h] E Denom. zu πείρα 'Versuch’; s. Tucker, Greek Verbs 244. - Abl.: πειράζω, πειρητίζω, άπείρητος
F 1 Akt. -ήσω 3; -α 1, -άτω 2; -αν 3; -ήσοντα (Mask.) 2; 2 Med. 2a Präs, -g 3, -αται 1; Fut. -ήσομαι 4, -ήσο- μ(αι) 1, -ήσεται 1, -ήσεσδον 1, -ήσεσδε 2; έ-ατο 2, -ώντο 1, έ-ώντ(ο) 1; -ώμεσδα 2, -ώ 1, -ήσεσδαι 2, -ώμενος 6, -ωμένη 1 2b Aor. -ήσατο 2, -ήσαντο 2, έ-ήσαντο 1, έ-ήσαντ(ο) 2; -ήσομαι 4, -ήσεαι 1, -ήσεται 2; -ησαίμην 1, -ήσαιτο 3, -ήσαιτ(ο) 1, -ησαίμεδα 1; -ησαι 3, -ήσασδε 2 2c Pf. πε-ημαι 2 3 Pass, -ήδη 1; -ηδητον 1, -ηδώμεν 2; -ηδείης 1, -ηδεΐμεν 1; -ηδήτω 2; -ηδηναι 6, -ηδημεναι 1
Μ 1 Stamm im longum la zweis. [--] -? έμεΐο γε- ραιέ /2390. 433; -a <5545 [1-] -£/αν (δ9) ως κε Τρώες Φ459 / Δ66 = 71; -αν ώς /181 lb dreis. [1-2] -ήσω £316, h.Merc.175; -άτω 08; -ήδη Τ384 [2-2] -άτω 1345: -αται 2? 193; -ησαι #149 [2-2] -ήσαιτ9 Φ580 [---] έ-ώντ9 φ 184 lc viers. [----] τόξου -ήσασδε, καί φ 135 s 180 = 268; -ήσοντα καί Μ301 = £134; άγε -ήσασδε/ηδήτω (918, #205 [----] -ήσαιτο καί Ν457; -ηδητον Κ444 [---χ]
σύν τεύχεσι/έντεσι -ηδώμεν/είης/ήναι Ύ381, Λ 386, JET220; άέδλου/ων -ήσεσδον/δώμεν ΨΊΟΊ = 753 = 831 / #100; τόξου -ησαίμην <ρ113; έτι -ηδεΐμεν / ήναι π305, Κ349; -ήσεσδαι τ215, ^418; -ήσαντο #126. 377; -ήσαιτο <5119 = ©238; -ηδήτω Ψ553; -ηδηναι Φ225, «Ρ804, ©240, Sc.359 Μ-1] έ-ατο Δ5 [----] έ-ατο 7V8O6; έ-ήσαντ9 Ζ435, #23; πε-ημαι /23, Op.660 ld fiinfs. [2-2νω] -ησαίμεδα σ369; -ηδήμεναι #213 [W2-2W] έ-ήσαντο #120; 2 Stamm in
den brevia 2a dreis. [-2W] -ήσω 730; -ώντο Λ/341; -ησαι A3Q2 1-2«] -ήσομ9/-ησαι άέδλων #184. 145 2b viers. [-2WV] Τρώων -ήσομαι άντίον/ς έλδών ΤΊΟ, Υ352; -ήσο- μαι/εται ήδέ ϊδωμαι/ηται £126, φ 159; σδένεος -ήσομαι φ282; -ήσομαι/εται αι κε Ε2Ί9, Σ601; -ήσομαι/εαι, ή Β73, ν336; -ήσομαι /174, ©216; -ήσεται <5417; -ώμενος El29, /7590, ^394, h.Merc.55; -ωμενη ψ/181 [-2„ω] σδένεος ί-ώμενοςΔ 0359; L j 9^432; -ήσατο ^410, Hes. fr. 43a,75 unmetr.: -ώ Hes. fr. 412,1
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 33 zu A302: -η[σ]αι' π[είρ]α- σον, P.Oxy. 3237 zu A302: πειράδητ[ι, P.Berlin, inv. 11636 zu E279: -ήσομαι' πείραν λήμψομαι, sch. min. P.Hamb. inv. 736 zu ΒΊ3: [πειρήσομαΓ β]ασανιώ sch.D z!5: ^άπό-ανΔ έποιεΐτο, Δ 66 : L , λαβεΐν, 018: -αν λάβετε, Σ601: -ήσεται' άπο-ώμενος άνακινήσει
L Έ.Kammer, D. Einheit der Od., Leipzig 1873, 743ff.; 2Mutzbauer, Tempuslehre II 100ff.; ’Nestle, H. 77, 1942, 51 ff.; 4M. Riemschneider, Homer, Leipzig 1950, 85f.; 5Reid, American Imago 30, 1973, 33-56; 6H.-A. Stößel, D. letzte Gesang der Od., Diss. Erlangen 1975, 95ff.; 7Heubeck, ZAnt 31, 1981, 73-83 (= Kl. Sehr. 154-64); 8ders., Gn. 58, 1986, 586f.; ’Knox/Russo, CSCA 8, 1989, 351-8; ‘°R.Scodel, Credible Im- possibilities (BzA 122, 1999) 49 f.
B versuchen, ausprobieren als Denom. zu πείρα eigtl.: einen Versuch, eine Probe machen; zum Bed.s- u. Funkt.sun- tersch. zw. Akt. -άω u. Med. -άομαι s. L3 52 u. Neuberger-Donath, SCI 2, 1975, 24f.; zw. Med. u. Pass, ist kein Bed.sun- tersch. festzustellen (vgl. Chantraine, Gr. h. I 403); zu den beiden vieldisk. 'πεΐραι9 ΒΊ3 u. ©240 s. Krafft, Untersuchungen 157ff. u. L458”0 (zu ΒΊ3), L'6 (zu ©240) u. L7, wo für beide Stellen (επεσιν πειρασδαι) d. Bed. reizen, provozieren postuliert wird (fur B73 auch L8 u. schon L4). - Konstr.: m. Inf. (la), Finalsatz (lb), indir. Frages. (1c), Obj. der Pers. od. Sa-
1107
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ehe (Icß u. 2) u. abs. (3); Obj. i.d.R. Gen. (vgl. Schulze, Kl.Sehr. 654; Schwyzer II 105), Akk. sicher nur Σ601 (s. Icß), fragt, sind B 193 u. <5119 = ©238 (s. 3a). - Wortf.: γιγνώσκω (ίδύν, π 304), έρεδίζω (τ45), πειράζω, πειρητίζω 1 versuchen, i.S.v. sich bemühen, wobei d. Erfolg in Frage steht, vgl. O. Becker, D. Bild d. Weges, Berlin 1937, 54 (H. Einzelschr. 4) la m. Inf.: versuchen, etw. zu tun Δ5 αύτίκ9 έ-ατο Κρονίδης έρεδιζέμεν "Ηρην ' κερτομίοις έπέεσσι, παραβλήδην άγορεύων 08 (Zeus:) „μήτε τις ' -άτω δια- κέρσαι έμόν έπος" Λ/341 τοι δέ κατ’ αύτάς (sc. πυλάς) ' ίστάμενοι -ώντο βίη ρήξαντες έσελδεϊν T3Q (Thetis zu Ach.:) ,,τφ (dem toten Patr.) μέν έγώ -ήσω (-ήσομαι ν.1., -ήσομ9 ci.) άλαλκεϊν (-κέμεν ν.1.) άγρια φΰλα, 1 μυίας" Ψ553 (Antil.:) „περί δ9 αύτης (sc. ίππου) -ηδήτω άνδρών ός κ9 έδέλησιν έμοι χείρεσσι μάχεσδαι" Hes.fr.412,1 δνητός πεφυκώς τά όπίσω -ώ βλέπειν h.Merc. 175 (Hermes:) ,,-ήσω, δύναμαι, φηλητέων όρχαμος είναι" lb m. Finalsatz: versuchen, daß etw. eintritt, (ώς/όπως Ικεν], Ix μη) m. Konj. od. Opt. Aor. zA66 (Hera zu Zeus:) ,,-άν δ9 ως κε Τρώες ύπερκύδαντας 'Αχαιούς ' άρξωσι πρότεροι ύπέρ όρ- κια δηλήσασδαι" = 71 (vgl. Α. Schmitt, Selbständigk. u. Ab- hängigk. menschl. Handelns bei Homer, Stuttgart 1990, 256 A. 257) /181 -αν ώς πεπίδοιεν άμύμονα Πηλείωνα Φ459 (Pos. zu Αρ.:) „ούδέ μεδ9 ήμέων ' -<j ώς κε Τρώες υπερφίαλοι άπόλωνται" £316 -ήσω, ώς κ9 ύμμι κακάς έπι κήρας ίήλω δ 545 -α (-αν ν.1.), όπως κεν δή σήν πατρίδα γαΐαν ΐκηαι φ394 -ώμενος (sc. τοΰ τόξου) ένδα και ένδα, ' μή κέρα ιπες έδοιεν άποιχομένοιο άνακτος daß nicht etwa ..., analog zu den Verben der Furcht, vgl. π 179 1c m. indir. Frages.: versuchen, ob lea ohne Obj. Ε2Ί9 νΰν αύτ9 έγ- χείη -ήσομαι, αϊ κε τύχωμι 7V806 πάντη δ9 άμφι φάλαγγας έ-ατο προποδίζων, ' εϊ πώς οί εϊξειαν Icß m. Obj. (i.d.R. Gen.; Akk. nur Σ601, Dat. Φ225): jmdn. auf d. Probe stellen, etw. ausprobieren, ob K444 (Dolon:) „-ηδητον έμεΐο, ' ή ρα κατ9 αισαν έειπον έν ύμΐν, ήε και ούκί" Σ601 ως ότε τις τροχόν άρμενον έν παλάμησιν 1 έζόμένος κεραμενς -ήσεται, αϊ κε δέησιν, zum Akk. vgl. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 169; Leaf z.St.; Schwyzer II 105; auch πειρη- τίζων in M47 T70 Τρώων -ήσομαι άντίον έλδών, ' αϊ κ9 έδέλωσ9 έπι νηυσίν ίαύειν 384 -ήδη δ9 έο αύτοΰ έν έντεσι δΐος Άχιλλεύς, ' εϊ οί έφαρμόσσειε και έντρέχοι άγλαα γυΐα er probierte seine Rüstg. aus Φ225 (Ach.:) „"Εκτορι -ηδηναι 1 άντιβίην, ή κέν με δαμάσσεται, ή κεν έγώ τον* meine Kräfte m. Hektor messe; d. Dat. nach Analogie der Verben d. Kämpfens, s. Ameis-H. z.St.; and. Leaf z.St.; vgl. K422: άντίος ήλδ9 Άχιληΐ (-ήος ν.1.) 1174 (Od.:) „τώνδ9
άνδρών -ήσομαι, οϊ τινές είσιν,' ή ρ9 οϊ γ9 ύβρισταί 1 φιλόξεινοι" π305 (Od. zu Tel.:) „καί κέ τεο δμωων άνδρών έτι -ηδεΐμεν, 1 ήμέν ό πού τις νώϊ τίει ' ήδ9 οτις ούκ άλέγει" τ215 (Pen.:) „νΰν μέν δή σευ, ξεΐνέ, γ9 οϊω -ήσεσδαι, ' ει έτεόν δή κεΐδι κτλ" φ2%2 (Od. zu den Freiem:) ,,χειρών και σδένεος -ήσομαι, εϊ (ή ν.1.) μοι έτ9 έστιν ϊς 1 ή ήδη μοι δλεσσεν άλη τ9 άκομιστίη τε" ©216 (Od.:) „αύτάρ έγώ πατρός -ήσομαι ήμετέροιο, ' αϊ κέ μ έπιγνώη ' ήέ κεν άγνοιήσι" 2 m. Obj.; immer im Gen., zu <5119 = ©238 s.u. 3a 2a allg. 2aa Obj. ist belebt: jmdn. auf d. Probe stellen, es bei jmdm. probieren 1345 (Ach.’) „μή μευ -άτω εύ είδότος' ούδέ με πείσει" Ω390 (Hermes zu Priam.:) έμεΐο, γεραιέ" - 433in (s. Beck, Stellg. von Ω, S.201) #23 άέδλους ' πολλούς, τούς Φαίηκες έ-ήοαντ9 Όδυσήος, zum Text vgl. Odyssey z.St. v336 σης άλόχον -ήσεαι ^181 ως άρ* έφη (Pen.) πόσιος -ωμένη Hes. fr.43a,75 της (Euryn.) μέν Σίσυφο]ς Αίολίδης -ήσατο βουλέων ' βοΰς έλάσα[ς stellte auf d. Probe; Zush. undeud.i viel!., wie V. 77 nahelegt, von einer Brautwerbg., m. den Ri®' 1108


πειράω
dem als Brautgeschenk; and. Marg 438ff. 2aß Obj. ist unbelebt: etw. erproben, sich an etw. versuchen (9359 σθένεος -ώμενος Ψ432 -ώμενος ήβης ΊΟΊ (Ach.:) ,,δρνυσθ" οι και τούτου άέθλου -ήσεσθον“ = 753 = 831 θ100 άέθλων -ηθώμεν 1 πάντων 126 οί δέ παλαιμοσύνης άλεγεινής -ήσαντο 145 -ησαι άέθλων 184 -ήσομ" άέθλων σ369 ϊνα -ησαίμεθα έργου </>113 του ^τόξουΛ -ησαίμην 135 L d -ήσασθε = 180 = 268 159 L d -ήσεται 410 δεξιτερβ δ" άρα χειρι λαβών -ήσατο νευρής 418 τών (sc. Pfeile) τάχ" έμελλον "Αχαιοί -ήσεσθαι ausprobieren, d.h. d. Wirkg. der Pfeile Op.660 τόσσον τοι νηών γε πε-ημαι πολυγόμφων Sc. 359 -ηθηναι ' έγχεος ήμετέρου (wie φ418) 2b in feindl. Sinne: jmdn. zu besiegen od. töten versuchen, sich m. jmdm. messen; vgl. oben leß Λ/301 κέλεται δέ έ θυμός άγήνωρ 1 μήλων -ήσοντα και ές πυκινόν δόμον έλθεϊν = f 134 Κ349 ου οί θυμός έμεΰ έτι -ηθηναι 1 έσσεται 352 τών άλλων Τρώων -ήσομαι άντίος έλθών Φ580 "Αγήνωρ, ' ούκ έθελεν φεύ- γειν, πριν -ήσαιτ" "Αχιλήος ^804 άλλήλων προπάροιθεν ομίλου -ηθηναι 3 abs.: auf d. Probe stellen, e. Versuch machen 3a Obj. aus Zush. leicht zu ergänzen; Bed.n wie 2 ΒΊ3 (Ag.:) „πρώτα δ" έγών έπεσιν -ήσομαι“ (die Achäer; s. Vorbem.) 193 νΰν μέν -άται (Ag.), τάχα δ" ϊψεται υίας "Αχαιών (Akk. wohl durch ϊψεται bedingt, s. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 169) £129 θεός -ώμενος sich (m. dir) messen will 220 σύν έντεσι -ηθηναι (m. Diom.) A 386 εί μέν δή άντίβιον σύν τεύχεσι -ηθείης dich (an mich) wagen würdest δ 119 ή πρώτ" έξερέοιτο έκαστά τε -ήσαιτο (Men. den Tel.; μυθήσαιτο v.l.) in jeder Hinsicht prüfen solle — <u238 (Od. den V.), vgl. Heubeck, GB 12-13, 1985-86, 37-46 £126 (Od.:) ,,άλλ" άγ" έγών αύτός -ήσομαι ήδέ ϊδωμαι“ (unbek. Menschen) #120 οί δ" έ-ήσαντο πόδεσσι maßen (einander) im Wettlauf 149 άλλ" άγε -ησαι (άέθλων, aus V. 145) 205 (Od.:) „δεΰρ" άγε -ηθήτω (m. mir) 1 ή πύξ ήέ πάλη ή καί ποσίν“ 213 (Od.:) ,,έθέλω ϊδμεν καί -ηθήμεναι άντην“ (m. jedem) ω240 κερτομίοις έπέεσσιν -ηθηναι (Od. den V.; s. Vorbem.; έπεσιν δια-ηθήναι v.l., dazu Erbse, Beiträge 202ff.) 3b ohne Obj.: einen Versuch machen A302 (Ach. zu Ag.:) ,,εί δ" άγε μην -ησαι“ (mir noch etw. wegzunehmen) Z435 τρίς γάρ τβ γ" έλθόντες έ-ήσανθ" οί άριστοι (Ilion zu erstürmen) Θ 18 (Zeus:) ,,εί δ" άγε -ήσασθε, θεοί, ϊνα εϊδετε πάντες“ Ν45Ί ή -ήσαιτο καί οίος Π 590 -ώμενος ή έν άέθλφ ' ήέ και έν πολεμφ einen Probewurf machend Ύ381 (Ach.:) ,,εί δ" άγετ" άμφί πόλιν σύν τεύχεσι -ηθώμεν“ probehalber einen Angriff machen γ23 (Tel.:) „ούδέ τί πω μύθοισι πε-ημαι πυκινοΐσιν“ bin nicht erfahren #417 πάντα δέ γινόμενος (Proteus) -ήσεται (zu entkommen) #377 έπεί δή σφαίρη άν" ίθύν -ήσαντο, ' όρ- χείσθην δή έπειτα ποτί χθονί πουλυβοτείρη ' ταρφέ" άμει- βομένω, Darbietg. von Ballspiel u. Tanz: sich m. d. Ball versucht hatten, Dat. wie #120 u. ö., s.o. 3 a (vgl. Bd.ISp.751,36ff. u. IISp. 1166,65ff.) pl84 τφ (Fett) ρα νέοι θάλποντες έ-ώντ" (den Bogen zu spannen) h.Merc. 55 έξ αύ- τοσχεδίης -ώμενος (Hermes, zu singen)
θ πει]ρήσεται Hes.fr.75,18 v.l.: #183, χΜ5, h.Merc.
563 G. Markwald
Πειρέσιος s. άπειρέσιος D
Πειρην [1Η] V. der Ιο (Bd.IISp. 1266,23f.), Hes.fr. 124 (Prosaref.); vgl. auch Schwartz, Ps.-Hes. 473; KJ.P.IV585
G. Markwald
Πειρηνη [1H] E wohl vorgr. (vgl. Stähelin, in: Άντί- όωρον 151; Frisk s.v. ειρήνη', Risch 101), kaum zu πείρω 'durchbohren’ (vgl. de Waele, RE XIX [1937] 108 f.)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πειρί'&οος
B Quelle, T. des Oibalos II (s.d.), Hes.fr.258 (Prosaref.); gew. des Acheloios (im selben Fr.); zum Verwandlungsmythos u. d. beiden gleichnam. Quellen s. de Waele a.O. 106 ff.
G. Markwald
πειρητίζω [4, 7°, 3h] E Abi. von *πειρητός, s. Risch 299 u. vgl. πειράζω F -ε(ν) 3, έ-ε 3, -ον 1; -ε (Imp.) 1; -ων 6
Μ [---*] στίχας άνδρών -ων Μ 47, (9615; -ων ξ459 = ο304, π313, <ζ>221; καί τόξου / άλκής -ε(ν) </>124 = 149 / /237; -ε Η235; -ον Μ25Ί έ-ε h.Merc.53 = 419 s
501
Σχ sch.min. P.Amh. 18 zu ο 304: [-ων* π]ειραν λαμ- β[αν]ων, sch.D 7/235: διάπειραν λάμβανε
L ’La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 169; 2P.Gros- sardt, D. Trugreden in d. Od. u. ihre Rezept, in d. ant. Lit., Bem 1998
B versuchen dies. Bed.en wie πειράω (s.d.) 1 m. Inf.,
wie πειράω Bla Λ/257 ρήγνυσθαι μέγα τείχος "Αχαιών -ον 2 m. (leicht zu ergänzendem) Obj. im Gen. (Akk. nur M47), m. nachfolgendem indir. Frages. nur £459, o304; bei Personen jmdn. auf d. Probe stellen, wie πειράω B2aa (vgl. auch L2 200 ff.), bei Sachen od. Eigenschaften etw. erproben, wie πειράω B2aß //235 (Hektor zu Aias:) ,,μή τί μευ ηυτε παιδός άφαυροΰ -ε ' ήέ γυναικός“ Μ47 ταρφέα τε στρέφεται στίχας άνδρών -ων, s. L1; nach Leaf z.St. u. Shipp, Studies 199 fehlerhaft mechanisch aus (9615 übernommen 0615 έθελεν ρήξαι στίχας άνδρών -ων £459 τοϊς δ" Όδυσεύς μετέειπε, συβώτεω -ων, 1 εϊ πώς οί έκδύς χλαϊναν πόροι ή κτλ. = ο304, vgl. L2 77f. m. Α.316 π313 (Tel. zu Od.:) ,,δηθά γάρ αύτως εϊση έκάστου -ων“ φ 124 στη δ" άρ" έπ" ούδόν ιών καί τόξου -ε - 149 /237 σθένεος τε καί άλκής -εν (Ath.) ' ήμέν Όδυσσήος ήδ" υίοΰ κυδαλίμοιο ω221 αύτάρ Όδυσσεύς * άσσον ϊεν πολυκάρπου άλωής -ων um (den V.) auf d. Probe zu stellen h.Merc.53 πλήκτρφ έ-ε κατά μέλος (μέρος codd.) = 419 £ 501 probierte (d. Instrument) aus
D έπ}ειρ[ήτιζε POxy. 3698,11 G. Markwald
Πειρίη v.l. Eust. zu B766f. Πηρείη (s.d.)
ΠειρίΦοος [6‘, 3°, 3H + Prosaref.] E aus *Περί-θοος mit MD (v.Kamptz S.57. 74), vgl. myk. Pe-ri-to-wo (DMic.II 112), dazu Neumann, AAWW 131, 1994, 136; s. noch Kretschmer, Gl. 22, 1934, 264 (gg. Grumachs Abi. aus πείρινθ-, s.d. bei Frisk), Heubeck, Gn. 43, 1971, 583 f., Ruijgh, Scripta minora I 214 (gg. Wyatts Abi. aus *Φηρίθονος)\ Bed. also der sehr Schnelle, vgl. Πρόθοος u. (zur Vorsteiig.) Kriegerepith. θοός (B2a), θοΰρος (Άρης), (πόδας) ώκύς, ποδώκης, -άρκης, (γ 112+ περί μέν θείειν) ταχύς', ant. Erkl. (weil Zeus die Mutter in Pferdegestalt 'umkreiste’: περιθέειν) s. bei Escher, RE V (1903) 299f. (s.v. Dia); s. noch Lit. im KJ. P. s.v.
Μ 1 viers. -όου υιός* Μ129 a 182; ύπό -όφ Β742; Θησέα -οόν τε θεών έρικυδέα τέκνα λ 631; -οόν τε Δρύαντά τε Α263; τέκε -οον θεόφιν μήστωρ" άτάλαντον Ξ318 [LJ] Δρύαντά τε / Τλησήνορα -οόν τε Sc. 179, Hes.fr.166 2 fiinfs. υιός -όοιο ΒΊ4\ [LJx] με¬
γάθυμου -όοιο φ296, 'Hes.’fr.280,28; -οοιο φ29%
L Fontenrose, RE XIX (1937) 114ff; Nilsson, Myc. Origin 174f. (sek., harmonisierende Transferierg. nach Attika?); zum Thes.-Mythos noch Walker, RhM 138, 1995, Iff.
Β I Anführer der (thessal.) Lapithen (s.d.), genannt als Gestalt der Vorgesch.: und zwar (genealog.:) als Sohn des Zeus u. der Frau des Ixion (sc. Dia [s. RE s.v.], diese ist auch das weibl. Pendant zu Zeus: ansch. Zush. mit Ixions Vergewalti-
1109
1110


Πειρί'θ'οος
Πείροος, Πείρος
gungsversuch Heras, wobei er mit dem Trugbild Nephele den Kentauros zeugte [der Konflikt der Väter setzt sich also in den Söhnen fort]; nach anderen ist P. e. Sohn des Ixion); außerdem genannt (patron.:) als Vater des Polypoites (von der Hip- podameia) u. (erinnernd, paradigmat. [Nestor, Antin.]:) anläßl. des bei der Hochzeit von P. u. Hippodameia ausgebrochenen Kampfes der Lapithen gg. die Kentauren; außerdem bei Entführungsversuch der Perseph. (s.u. 12. 3 'Katabasis’; Motivparallele zu Hades im h.Cer. u. zu Thes. — Hel., Ixion —Hera; anderers. zu Her.), in Vbd. (sek.? wegen att. Homonymen? s. L) mit (Attika u.) Thes. (s. Λ 631 EN-Paar; A265 susp. = Sc. 182 nimmt Thes. sogar am Kampf der Lapithen gg. die Kentauren teil); se. 'Schwester’ Klymene (s.d. m. Lit.) Γ144 nb. Thes.’ Μ. Aithra als Hel.s άμφίπολος (s. West im App. z.St.). — Epith.: θεόφιν μήστωρ" άτάλαντον, μεγαθύμου, θεών έρι- κυδέα τέκνα m. Thes. (s. in Μ) II Nachkomme des Arkas
I Lapithenherrscher 1 Hom.; in Kat. von EN (als erster genannt, s. dagg. Sc. in 2) bzw. von Zeus’ Liebschaften: A 263 (Nestor: ,,άρείοσιν άνδράσιν ώμίλησα, ού γάρ πω τοίους ϊδον) οιον -οόν τε Δρύαντά τε ποιμένα λαών (= A296cv) 1 Καινέα τ" "Εξάδιόν τε και άντίθεον Πολύφημον 1 Θησέα (s.d.) r’ (265 [= Sc. 182] susp., v. West in app. [Thes. getrennt von P., am Ende der Liste wie im Sc. , sek. angehängt? s. Iliad z.St.]; 267 έμάχοντο Φηρσιν όρεσκφοισι), Nestors Pazifizierungsversuch; 'gewalttätige θεομάχοι" als Gegenbild zu den streitenden Ach. u. Ag. (s. Griffin, in: Hom., Beyond Oral Poetry, ed. J. Μ. Bremer, Amsterdam 1987, 97) S318 (Zeus zu Hera: ,,ού πώ ποτέ μ" ώδε έρος) έδάμασσεν, 1 ούδ" όπότ" ήρασάμην Ίξιονίης άλόχοιο, 1 J] τέκεΛ -οον θεόφιν μήστωρ" άτάλαντον 1 ούδ" δτε περ Δανάης * L Περ- σήα πάντων άριδείκετον άνδρών** (folgen noch Minos u. Rhadamanthys, Her., Dion, u.a.), das altertüml. Epith. sonst (//366) von Priam. u. 2x Patr.; patron. (mit Ausfuhrg. durch Geburtsgesch.): £741. 742 (οΐ δ" "Άργισσαν έχον ...) τών αύθ" ηγεμόνευε μενεπτόλεμος Πολυποίτης 1 j/ιός -όοιοΛ, τόν αθάνατος τέκετο Ζεύς (= Ξ434" u.a.)’ 1 τόν ρ" ύπό -όφ τέκετο κλυτός Ιπποδάμεια 1 ήματι τφ δτε Φήρας έτεί- σατο (τούς δ" έκ Πηλίου ώσε [742-744 susp.]), Patron. L m. Großvater (im 1. Rel.-S.), dann (im 2. Rel.-S.) ausgeführt u. durch Nennung der Mutter erw. (zum Typ vgl. £727f., dazu Fehling, Wiederhol. 138) Λ/129 (angreifende Tr.) έν δέ πύλη- σι δύ" άνέρας εύρον άρίστους ~ υίας ύπερθύμους Λαπιθάων αιχμητάων, 1 τόν μέν -όου υία κρατερόν ^Πολυποίτ Λην, 1 τόν δέ Λεοντηα s 182 ([Nom.] L .ης, δουρί βάλεν), zum Verstyp vgl. ZI30, ¥^472; paradigmat. (als Gastgeber): φ296. 298 (Antin. zum Bettler, der den Bogen verlangt: „οίνος σε τρώει, οίνος και Κένταυρον) Εύρυτίωνα, 1 άασ" ένί μεγάρφ μεγαθύμου -όοιο, ’ ές Λαπίθας έλθόνθ" ’ μαινό- μενος κάκ" έρεξε δόμον (s.d. M l b) κάτα -όοιο (die schnitten ihm Ohren u. Nase ab, έξ ού Κενταύροισι καί άνδράσι νεΐκος έτύχθη**), m. var. Ortsangabe, zum Epith. s.d. (M2) nb. Theseus als berühmter Hadesinsasse: λ631 (Od.: „nach Her. μένον) εϊ τις έτ" έλθοι 1 άνδρών ηρώων, οΐ δή τό πρόσθεν δλοντο. ’ καί νύ κ" έτι προτέρους ϊδον άνέρας,
1 Θησέα -οόν τε, θεών (s.d. ld£) έρικυδέα τέκνα' ’ άλλά πρίν ...” 2 *Hes.*; in EN-Kat. als 3. am VE (s. dagg. in 1): Sc. 179 (auf^ Schild:) έν δ" ήν ύσμίνη Λαπιθάων αιχμηταων 1 Καινεα τ" αμφι άνακτα Δρύαντά τε -οόν τε 1 Όπλέα τ" "Εξάδιόν τε, Φάληρόν τε Πρόλοχόν τε ’ Μόψον τ Αμπυκιδην, Τιταρησιον, οζον "Άρηος 1 Θησέα τ" ([182 = Α 265, s.o. in 1], Κένταυροι <5’ ...; zum 3-PNa-Verstyp vgl. Λ/139), s. Russo z.St. *P.* Katabasis’ (od. Minyas?, s.u. 3 u M.-W. im App.): fr.280,28 (Theseus zu LMeleagroSj: „P. behauptet, auf se. 'Halbschwester’ Perseph. [s.d. u. s.v. έγγύς Β2] mehr Anspruch zu haben als Hades“; darauf fragt L ,:) 1111
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
„[ού Δηί- vel Ίππο]δάμεια περίφρων ήν παράΙκοι]τις 1 μΐεγαθύμρυ -όοιο;** 3 sonst Hinw. (Prosaref.) auf Thes.’ u. P.’ Katabasis in Minyas fr. 1 p. 144 Dav. = p. 137 sq. Ber. (dazu ’Hes.’fr.280?, s.o. in 2), Pan. fr. 9 p. 118 Dav. - p. 179 Ber., s. Matthews z.St.
II arkad. Held, genealog. erwähnt in Nachkommenschaft des Arkas Hes.fr. 166 Αϊπυτος αύ τέκετο Τλησήνορα -οόν τε (= Ap.lex. zu £604 Αίπύτιον παρά τύμβον), Ρ. Namensdublette wie se. Großvater Elatos (s.d.); beide auch Lapithen- namen (s. M.-W. im App. z.St.; Visser, Katalog 536), zum 3-PN-Verstyp vgl. o249, K237, Asius fr. 1,1 p.89 Dav. (u. bei Tötung: Ξ514. 515, 0332) H. W. Nordheider
πείρινΦα Akk. Sg. [2‘, 1°] E vorgr. (vgl. L4 8ff. u. 126f.; L5 7, dagg. Hester, Lingua 13, 1964, 362), viell. m. myk. PN pe- ri-te-uzu verbinden, s. L7; DMic.II 112
F -νθα 3; sonst nur Ap.Rh. 3,873 u. Nonn. 48,318 (beide Male -νθος, Gen.); -νθος u. -νθα bei Hsch. u. EM s.w. -νθος als Nom. Fern, erkl.; zum Schwanken von Genus u. Flexion s. auch Eust. zu ζ 131 (in Σχ)
Σχ sch.D /2190: τό έπικείμενον τή άμάξη πλινθίον έφ" ού φέρουσιν τά φορτία, δ καί ύπερτερίαν καλουσιν, 277: έντεσιεργούς' καί τήν -νθα έλκοντας, απερ καί έντεα φησίν, sch.Bam. ο 131: κιβώτιον της άμάξης, έφ" ού κατ- έθηκέ τι ό όχούμενος, sch.min. P.Amh. 18 zu ο 131: πείριν[- #α] · πήγμα της άμάξης
L ‘Friedreich, Realien 312ff.; 2Helbig, Hom. Epos 145ff.; Uüthner, Antike 15, 1939, 251; 4A.J.van Windekens, Le pelas- gique, Louvain 1952; 5Deroy, Gl. 35, 1956, 191 ff.; 6Wiesner, Arch. Hom. F; 7Quattordio Moreschini, -nth- 78 f.; 8Plath, Streitwagen 312—6
B Wagenkasten, beim Zus.setzen d. Wagens aufgeschnallt, in d. II. auf einem (vierrädr.) Last-, in d. Od. auf einem (zwei- rädr.) Reise wagen; offenbar sehr alter t.t. (vorgr., s. E; L6102); kulturhist. Schlußfolgerungen L3; genauere Beschaffenh. (wie auch grammat. genus, vgl. F) uns., da keine nähere Beschreibg. od. Epith. vorhanden; Material unbestimmb., 'aus Weidenruten geflochtener Korb’ (z.B. L5 191 u. oft, vgl. auch Iliad u. Eust. [in Σχ] zu /2190) haltlose Vermutg., da auf zweifelh.n Etym.n beruhend (s. SGLG3 (1977) 269; Lewy, Fremdw. 123); π. nach älterer, z.T. aus Analogien (£727 f., £70) erschlossener Deutg. (L‘ 2; Leaf zu /2190; Delebecque, Cheval 175) der ganze, auf der Karosserie befestigte Wagenaufsatz zum Transport von Personen u. Lasten, nach neuerer Ansicht (L65f.; L8315) eine zusätzl., nach Bedarf anzubringende Kiste f. z-B. Reiseutensilien, Gastgeschenke (o 131) od. Lösegaben (/2190); so schon Ap.lex. 129,18, wo auch deutl., daß der t.t. in sublit. Sprache lebendig blieb (vgl. πυρινθω [sic, Dat.] in PMasp. 303,14, Mietwagenvertrag vom 27.4.553) /2190 δ γ" (Priam.) υίας άμαξαν έυτροχον ήμιονείην 1 όπλίσαι ήνώγει, -νθα δε δήσαι έπ" (άπ" ν.1.) αύτης s 267ex ο 131 καί τά (Abschiedsgeschenke f. Tel. von Men. u. Hel.) μέν ές -νθα τίθει Πεισΐ' στρατός ήρως 1 δεξάμενος. - Wortf.: δίφρος, έπιδιφριάζ, ύπερτερίη
D ci. h. Merc. 48 (Ludwich, Hymnenbau 86 f.)
G. Markwald
Πείροος, Πείρος [4] E not clear, see L2120f. *
nom. -οος £844 (v.l. -ως gives spond. ν.), -ως Δ52Ο. 525» gen. -εω K484 (-εως, -εος vv.ll.)
L ‘Kullmann, Quellen 174 w. n.l; 2v. Kamptz pp. 120f. 244. 300; 3Wathelet, Dict. 11868—71 w. nn. on p. 1479
B joint leader (w. Acamas: £844) of Thracians (£844, 519f. 537f.); from Aenus (Δ 520); s. of Imbrasus (A 520), f· of Rhigmus (K484f.); kills Diores (A517ff., w. stone and
1112


Πείροος, Πείρως
Πείσανδρος
spear) and is killed by Thoas (A 527 ff., corpse protected by Thracians) J. N. O’Sullivan
Πείρος [1H] Fluß im westl. Achaia, an dem d. Stadt "Ωλενος lag (vgl. Paus. 7,18,1): Hes.fr. 13,2 ωκεε (Periboia) δ’ Ώλενίην πέτρην ποταμοΐο παρ9 δχθας 1 εύρ(ρ)εΐος (εύρήος codd.) -οιο (Πιέροιο, Πίροιο, Πώροιο vv.ll.), zur Emendation εύρ<ρ>εΐος 'schönfließend’ s. Bd.II Sp.796,13f.; Danais fr. 1,2 p. 141 Dav.; textkrit. App. M.-W. z.St.; zu Nbf.n des FN u. Lage des Flusses s. Bölte, RE XIX (1937) 140f.; zu Periboia, Gattin des Oineus u. M. des Tydeus, s. Zwicker, ebd., 719 f. (Nr. 12) G. Markwald
πείρω [13\ 11°, 1H, 2h] E Wz. *per- uridg., s. LIV 425 (dazu u.a. dt. fahren); vgl. L2·5·6. - Abi. (vgl. Frisk s.v.): άκρο- πόρος, διαμπερές, οδοιπόρος, πεΐραρ, (άμ)πειράω, περάω, περονάω, περόνη, ποντοπόρος, πορθμός, πόρος, πόρπη, ύγρόπορος, ώκύπορος; vgl. περάω
F -ε (Impf.) 1, έ-ε(ν) 2, έ-ον 1, -ων 4, -οντες 1; -εν (Aor.) 1, έ-εν 1, -αν 3, έ-αν 5, άμ-αντες 1; πέπαρτο 1, πεπαρμένος 1, πεπαρμένη 2, πεπαρμένον 2, πεπαρμένα 1
Μ 1 Stamms, im longum [^] -ε(ν) /7405, /7434 [ίχ] -ων /28 = ι?183 = ν91 = 264 [---] πέπαρτο h.Ap.92 [Jx] και άμφ9 όβελοΐσιν έ-ε(ν)/αν /210, £75 / Α465 = £428 = /462 = μ365 = £430; έ-εν/ον Υ479, /33 [,4_] χρυσείοις ήλοισι πεπαρμένον Α 246, Λ 633; πεπαρμένος/ η/ α £399 / Φ577, Op.205 / h.Merc. 121 2 Stamms, in den brevia [-1] -αν 7/317 = Ώ623 = r422 [-3J -οντες κ124 [---] άμ-αντες Β426
Σχ sch. min P.Ant. 70 zu A465: έπειραν α]γειρογ, sch. D A465: ... περιέπειραν
L ‘Mutzbauer, Tempuslehre II 54f.; 2O. Becker, D. Bild d. Weges, Berlin 1937 (H.-Einzelschr., Heft 4); 3Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 120f.; 4Penwill, Apeiron 8/2, 1974, 17 f.; 5A. L. T. Bergren, The Etym. and Usage of ΠΕΙΡΑΡ in Early Gr. Poetry, Amer. Philol. Assoc. 1975, (Amer. Class. Stud. 2); 6Kösling, Jotpräs. 101—3
B durchstechen 1 la konkr. laa Fleischzubereitg.: (außspießen, vgl. G. Bruns, Arch. Hom. Q 47 ff.; meist m. Präp. αμφί A465 jd-ίστυλλόν τ9 άρΔα τάλλα και άμφ9 όβελοΐσιν έ-αν (-ον ν.1.) = £428 = /462 = μ 365 = £430 £426 σπλάγχνα δ9 αρ9 άμ-αντες ύπείρεχον Ήφαίστοιο 7/317 ι / έπισταμένως -άν τ9 ^όβελοΐσινd = /2623 = τ422 7210 >tai τά μέν εύ μίστυλλε και άμφ9^ u έ-ε γ33 κρέα τ9 ωπτων αλλα τ9 έ-ον £75 εύσεν (εύσέ τε ν.1.) μίστυλλέν τε καί άμφ9 L d έ-εν h.Merc. 121 ωπτα (κρέα) δ9 άμφ9 όβελοΐ- σι πεπαρμένα δουρατέοισι laß im Kampf: durchbohren, meist m. Präp.n διά, περί, άμφί Π405 ό δ9 έγχεϊ νύξε παραστάς ’ γναθμόν δεξιτερόν, διά δ9 αύτοϋ (αυτών ci., vgl. Wecklein, Textkrit. Stud. II. 26) -εν όδόντων, Subj. wohl eher d. Person als d. Lanze, vgl. Leaf z.St.; L3 120; De Boel, Goal Accusative 149 K479 τόν γε φίλης διά χειρός έ-εν ' αίΧΜ Χαλκείη (-ή -είη v.l., vgl. L3120) χ 124 ιχθύς δ9 ως -οντες (σπαίροντας ν.1.) άτερπέα δαϊτα φέροντο (Laistrygo- nen) Φ577 άλλά τε καί περί δουρί πεπαρμένη (Panther) ούκ άπολήγει ' άλκής Ορ.205 ή δ9 έλεον, γναμπτοϊσι πεπαρμένη (Nachtigall) άμφ9 όνύχεσσι, 1 μύρετο lay von Gegenständen, nur Pf. Pass.: gespickt A246 ποτί δέ ακήπτρον βάλε γαίη χρυσείοις ήλοισι πεπαρμένονΔ ά 633 πάρ δέ δέπας περικαλλές ‘ L u 1 b abstr.: peini- ^en, nur Pass. u. in Vbd. m. einem Ausdruck des Schmerzes im Dat. £399 κήρ άχέων, όδύνησι πεπαρμένος ‘ αύτάρ οϊστος 1 άμφ ένι στιβαρφ ήλήλατο h.Ap.92 Αητώ δ9 έννή- VaQ τε καί έννέα νύκτας άέλπτοις ' ώδίνεσσι πέπαρτο, s. Cumbach, Neuerungen 40f. 2 metaph.: durchmachen, 1113
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
durchfahren, vgl. Kurt, Seern. Fachausdr. 52 /28 άνδρών τε πτολέμους άλεγεινά τε κύματα -ων (-ών, περνών vv.il., s. La Roche, Textkritik 335 f. u. Lehrs, Arist. 299, vgl. Leaf z.St. u. Roth, Iterata 59 ff.) = £183 — v 91 = 264 /?434 παννυχίη μέν ρ9 ή γε (Ath.) καί ήώ -ε κέλευθον. — Wortf.: vgl. ελαύνω, dazu γομφοισιν άρασσεν / άρηρεν, περονάω, περάω, πήγνυμι, τέμνω, τμήγω, τεραίνω, τιτρώσκω, τρυπάω; vgl. auch L4
Kompos. άμ-ω auf spießen, £426, s.o. Β 1 a α
D A 464a G. Markwald
Πείρως s. Πείροος
πεΐσα [Γ] hapax E zu πείθω, Bildg. auf -ja, vgl. πίσσα, φυζα u.a. bei Risch § 50b; s.a. O. Lagercrantz, Zur griech. Lautgesch. (UUA 1898), 29; Solmsen, Beitr. 239 (auch zum Nom.); Frisk s.v. πείθομαι; zur Bed. anderers. (s. Σχ) evtl, noch (£269) πείσματα καί σπείρας u. (s. Odyssey z.St.:) πεΓ-
Σχ sch.Bam. υ23: ούκ έτι ήν έν κινήσει, άλλ9 έν δε- σμοΐς(Ι) έμενεν. ή έν οίς έπέπειστο, καί έγνώκει. οίον ούκ έμελεν αύτώ
Β έν -η: im Gehorsam υ23 (Od. empört [V.9 ώρίνετο θυμός] über die Mägde, die zu den Freiern gehen, überlegte [μερμήριζε], ob er sie töten od. sich zurückhalten solle; [13] κραδίη [s.d. B2ay] δέ οί ένδον υλάκτει, darauf innerer Monolog [17] κραδίην ήνίπαπε μύθφ' ,,τέτλαθι δή, κραδίη, καί κύντερον άλλο ποτ9 έτλης έτόλμας") ώς έφατ9, έν στηθεσσι καθαπτόμενος φίλον ήτορ' 1 τώ δέ μάλ9 έν -η (πείσει, πειθοΐ vv.ll.) κραδίη μένε τετληυΐα ' νωλεμέως' άτάρ αύτός έλίσσετο ένθα καί ένθα das Herz hielt ihm folgsam (von der Rede überzeug!) aus, 'Selbstbeherrschung’ (Sieg der Vernunft über die Leidenschaft) durch inneren 'Entscheidungsmonolog’ (s. hier s.vv. απτω ΒΠ4, ήτορ B2b, κραδίη B2ba; sowie Russo, in: Odyssey zu ul8ff. m. Lit.; Dirlmeier, Gymn. 67, 1960, 30 = Ausgew. Sehr., Heidelberg 1970, 145; Voigt, Überlegung 71; A. Schmitt, Selbständigk. u. Abhängigk., AAWM 1990, Nr. 5, 190); die ungewöhnl. Formulierung (έν -η κραδίη μένε τετλ.) umfaßt / ist kontam. aus 2 Vorstellungen: aushalten (s. μένω B3 4- τλήναι, πάσχω, ανέχομαι; κραδίη B2a0) u. gehorchen (wie έπεπείθετο [s.d. Bill] θυμός [s.d. B2b. 6 c], wo aber jem. anders befohlen hat [κ550+ ώς έφάμην ...]); zur Unterdrückung der Emotion vgl. z.B. noch t211 (aktuell von Od.: οφθαλμοί δ9 ώς κέρα έστασαν ήέ σίδηρος) u. ψ 172+ (als Dauereigensch. von Pen., Ach. u.a.: ,,σιδήρεον [vgl. χάλκεον, άμείλιχον] ήτορ" [s.d. B2a; entspr. κραδίη Β23η]); s. aber noch Ε, Σχ, Russo, in: Odyssey z.St. mit Deutung bondage (vg\. z.B. [έν] δεσμοΓσ[ίν], s.d. B lc)
H. W. Nordheider
Πεισάνδρη f.l. Hes.fr. 176,3 (Τιμάνδρη ci., q.v.; see also L "Εχεμο,ς [L uv also ci. here]) J. N. O’Sullivan
Πείσανδρος [6‘, 3°] E see v. Kamptz 65. 96. 106; cf. Πεισήνωρ
Μ 1 trisyll. la [-L] -ος Π\93 lb [1-2] -ός τε Πο- λυκτορίδης χ243; -ος/ον δ(έ) 7V6O1. 606 / ^268 [---] -φ 7V611; -ον Α 122. 143 2 quadrisyll. [1-1ν] -οιο Πολυκτο-
ρίδαο σ299
L ’Strasburger, Kleine Kämpfer 80f.; 2Kullmann, Quellen 132 f.;3Parry, HSPh 76, 1972, 19 f.; *v. Kamptz pp. 65. 96. 106. 215; 5Wathelet, Dict. II 871-4 w. nn. on p. 1480f.
B 'Persuader of men’, i.e. one who commands their com- pliance; on link between I and II see L’3 I A 122ff. (122. 143): Tr., s. of Antimachus, brother of (Hippolochus, (see also 1114


Πεισίστρατος
Πείσανδρος
Ίππόμαχος); Ρ. and L d killed by Ag. II TV 601 ff. (601. 606. 611): Tr.; attacks Men. and is killed by him III Π193: leader of a division of the Myrm., s. of Maemalus; πάσι μετε- πρεπε Μυρμιδόνεσσιν ' έγχεϊ μάρνασδαι μετά Πηλείωνος έταΐρον (νν. 194f., see Jachmann, Hom. Schiffskatalog 238) IV suitor, s. of Polyctor (σ299, ^243); his bride-gift a neck- lace (σ299); among (/243) 6 suitors who after death of leaders άρετή έσαν εξοχ' άριστοι (χ 244); killed by Phil, (χ 268)
D v.l. Z2O3 (Str.) J. N.O’Sullivan
Πεισηνορίδης [3°] E see Πεισήνωρ E L Mühlestein, Hom. Namenstudien 41
B son oj\Peisenors, i.e. Ops (f. of Eurycl.; L d suitable in- vented name for her grand-f.: L) a 429 Εύρύκλει 7Ωπος &υ- γάτηρ -δαο = 0 347 = υ 148 J. N. O’Sullivan Πεισήνωρ [1', Γ] Ε see L2; see also Πείσανδρος. — Deriv.: Πεισηνορίδης
L ’F.B.G. Kuiper, Νώροπι χαλκφ, Amsterdam 1951, 5. 10 (= Med. d. Kon. Nederl. Akad. Wet. Afd. Letterkunde, N.R. 14, 1951, Deel 4, 205. 210); 2v. Kamptz pp. 65. 96. 106. 215; ’Mühlestein, Hom. Namenstudien 41; 4Wathelet, Dict. II 875 w. nn. on p. 1481 f.
B sense as in Πείσανδρος (q.v.) I 0445: Tr., f. of Κλεΐτος (q.v.) II herald on Ith. 038 σκήπτρον δέ οί έμ- βαλε χειρι ' κήρυξ -ωρ, πεπνυμένα μήδεα (cf. Εύμήδης as name of herald /C314) είδώς. — For a third Π. see Πεισηνο- ρίδης J. Ν. O’Sullivan
Πεισιδίχη Ε im Frauenkat. Name verschiedener Aioli- den; die Überl. schwankt zw. Πεισι- u. Πασιδίκη (s. III u. IV); VG Wz. (s. τίνω, vgl. lesb. Πεισιδίκα u. ion. Τεισί- δικος bei Lejeune, Phonetique historique 74 f.), zum HG vgl. δίκη B5; kontrast. VG Πεισίστρατος
Β I [1H, 1H uns.] T. von Aeol. (m. Aenarete?), Schwester des Kretheus, Athamas, Sisyphos, Salmoneus, Perieres, (Deion u. unbek. Pers. [s. West, Cat. 60]), Alkyone, Kalyke, Kanake
u. Perimede (nach Hes.fr. 10a,26-34), Μ. von Antiphos u. Aktor (nach Hes.fr. 10a, 101) Hes.fr. 10a, 100 -ην; fr. 10a,33 -ην suppl.
II [1H uns.] T. des Leukon m. Themisto; 3. Generation nach Aeol., dessen S. Athamas - V. von Leukon (u. Bruder von /7.1); Schwester von Euippe u. Hyperippe (od. Hypereie) Hes.fr.70,10 -η suppl. Bartoletti PSI 1381, vgl. R. Merkelbach, D. Hesiodfr. auf Papyrus, Leipzig 1957, 10; skept. Schwartz, Ps.-Hes. 431 A.l, 434; zum Verstyp vgl. z.B. fr. 169,2
III [1H uns.] T. des Pelias (m. Anaxibie?); 4. Generation nach Aeol., dessen S. Salmoneus - V. von Tyro, die Μ. von Pelias (vgl. /7. IV) Hes. fr.37,22 (Πασιδίκην pap., Πεισι- Vi- telli-Norsa, coli. Apollod. 1,95,4, at cf. Pfeiffer, Ausgew. Schriften 34)
IV [1H, 1H uns.] T. des Nestor (m. Anaxibie?); 5. Genera¬
tion nach Aeol., dessen Urenkel Pelias (s. /7. III]) = Bruder von Nestors V. Neleus Hes. fr.36,3 -η δ’ ή είδος [έρήριστ’ άδανάτησιν - (?) fr. 35,12 -η Korr. im Pap. für urspr. Πασι- δικη (vgl. /7. III u. Apollod. 1,94); unter den Nestoriden in /413—65 wird /7. nicht erwähnt, viell. aber impl. in θυγατέρες /451. Zum Versbau vgl. fr. 23a, 10. 16 S. R. van der Mije
Πεισνθόη v.l. Th. 352 (statt Πασιθ.)
Πεισίστρατος [10°] E 'das Heer überredend’, s.
v. Kamptz 65. 215; Neumann, in: D. Musti, A. Sacconi
(edd.) La transizione dal Miceneo, Roma 1991, 170; Lejeune, Phonetique historique §51d; Knecht, τερψίμβροτος §19; kontrast. Bildg. Πεισιδίκη
4 M [-1^] ^Νεστορίδη,ς -ος, όρχαμος άνδρών, χ482 = 454ex s 400cx (Akk.), L Δς -ος /36, 5 155 = ο48. 166; L -ε ο46; -ος ήλυθεν ήρως /415 [-^ J -ος ήρως ο 131
L Genese: ’Bethe, Homerii 341-3; 2Schwartz, Odyssee 8 260f. 3Mühlestein, Hom.Nam. 90-108 = SMEA 17, 1976, 137-55; 4ders., SMEA 25, 1984, 323-35; 5ders., ZPE 82, 1990, 4ff.; 6J.Pinsent, in: Homer 1987, Papers of the Third Greenbank Colloquium 1987 (LCP 2), Liverpool 1992, 80f; 12 7Scott, CPh 2, 1911, 344f.; 8Bassett, CJ 31, 1936, 500-2;
Charakterisierung: 9D.J.Charlton, The Portrayal of Youthful Character in Hom., Diss. Harvard 1951; ,0Beßlich, Schweigen 74f. m. A.134; HCh.R.Beye, The II., the Od. and the Ep. 16 Trad., London/Melboume 1968, 170; l2Chr.Gnilka, Aetas spiritalis, Bonn 1972, 51
B 1 Allgemeines S. des Nestor (u. wohl der Eurydike, s. /452), wird nur in der Od. erwähnt (bes. das Fehlen in 20 Hes. fr. 35 bemerkenswert, dazu s.u. 'Genese’), wo er als Weggefährte Tel.s in /, δ und o eine wichtige Rolle spielt (s.u. 'Handlg.’). Altersgenosse des Tel. (/49) und wie dieser noch unverheiratet (/401). Zu seinen Geschwistern s. s.v. Νέστωρ 24 Sp.337,24—34 2 Bezeichnungen (vgl. M) In Erz.: ήρως, όρ¬
χαμος άνδρών, Νέστορος (άγλαός/ν) υίός/ν; in dir.R.: υίέΐ (/369), τφ έμφ κεχαρισμένε θυμφ (571), ώ φιλ* (5204); in beiden: Νεστορίδης* (s.d. Β3), -ος* 3 Handls lung In Pylos (/31—485) begrüßt P. Mentor u. Tel. (36, Rede 43—50), schläft wie Tel. in der αίθουσα (399; ebs. später in Sparta: 5296—299), übernimmt beim Rindsopfer f. Ath. das Schlachten (/454). Tritt bei der Fahrt nach Sparta als Tel.s 32 Wagenlenker auf (/486—497; ebs. später zurück nach Pylos: 0 182-216). Weilt m. Tel. in Sparta (51-619, o 1-181), führt d. Wort am 1. Abend (Reden 5156-167, 190-202: an Men., agierend), fehlt aber beim Gespräch zw. Men. u. Tel. am 2.
36 Tag (5312—619) u. überläßt danach Tel. die Initiative (Reden o49—55. 209—214: an Tel., reagierend) 4 Charakterisierung Gleich beim ersten Auftreten /36 ff. macht P. e. herzl. sowie (für sein Alter u. bes. im. Vgl. zu Tel. in α) sicheren u. wohler- 40 zogenen Eindruck. Diese Eigensch.en kennzeichnen ihn weiterhin durchgehend. Während d. Spartareise stellt er sich ganz hinter Tel.s Interessen zurück und hilft ihm äußerst effektiv: er stimmt sein Auftreten in Sparta (anfängl. d. Initiative ergrei- 44 fend, später zurückhaltend, s. 3) auf Tel.s Entw. (anfängl. uns., später souverän) ab. P.’ Takt u. Rednergabe erinnern (wie Men. bemerkt [5206], vgl. auch s.v. Νέστωρ Blga) an die Nestors (wie auch P.’ Name auf seinen Vater verweist, vgl.
48 Leaf zu Z402L); ebs. P.’ Frömmigkeit (/46—8, vgl. s.v. Νέστωρ 1 e) u. das Wagenlenken. Als früher Beleg des (durchweg pos. empfundenen, vgl. L12) puer senex (s. 5 204f.) stellt er (auf andere Weise als Orest) sowohl Gegenstück als Vorbild f.
52 Tel. dar, dem P.’ Schliff fehlt, da er ohne V., somit ohne richtige Erziehg. aufgewachsen ist. Diese pädagog. Aufgabe (in / von Ath. als Mentes/Mentor wahrgenommen) fallt jetzt dein Altersgenossen P. zu. Gleichzeitig entspricht er dem 'heroi- 56 sehen’ Typ des Freund-Wagenlenkers (wie Patroklos, Sthenelos; vgl. 571 m. E243, Λ 608). Moderne Kritik an P. (er sei allzu brav, gar pedantisch, zu 'nestorisch’, s. L10 “) ist (wie auch in Nestors Fall) subj. (s. /52f. m. West, Odyssey z.St, 60 571. 204f.; auch die häuf. Gnomen [/48, 5164f. 198f. o54f.J sind wohl nicht neg. zu beurteilen); gute Bem. in den Scholien zu 5163f. 199 5 Genese zur Hypoth., P. sei im 6. Jh. er¬
funden worden nach dem ath. Tyrann (od. gar dessen Enkel
64 L3“5) gleichen Namens s. L’~8 u. West, Odyssey zu /36
S.R.van der Mije
1115
1116


πείσμα
πελάζω, πελαω, πιλνάω, πίλναμαι
πείσμα [7°] Ε < ^penf-smn-; root 'pient*- < 'ü'enrf'- 'bind*; also in πενθερός, φάτνη, see Chantraine, Dict. s.v.
F -ατος 1, -a 3; nom. -ατα 2, -ατ9 1 L 'Morrison and Williams (έπηγκενίδες L4) 56 f.; 2 Kurt, Seern. Fachausdr. 180f.
B (mooring-)rope. — Wdfld.: δεσμός, πρυμνήσια; see also βρόχος, κάλος, δπλα 1 mooring-rope (used to hang maids /465) £269 (νηών δπλα) άλέγουσι, ' -ατα και σπείρας ref. here perh. to ship’s ropes in gener. 1136 λιμήν ϊν9 ού χρεώ -ατος έστιν, 1 οΰτ9 εύνάς βαλέειν οΰτε πρυμνήσι9 άνάψαι, see L2 «96 (σχέθον έξω νήα) πέτρης έκ -ατα δήσας 127 άπο -ατ9 έκοψα νεός νΊΊ -α δ9 έλυσαν άπό τρητοΐο λίθοιο /465 -α νεός (κίονος έξάψας περίβαλλε θόλοιο, to hang maids) 2 rope in gener, κ 167 σπασάμην ρώπάς τε λόγους τε, 1 -α δ9 δσον τ9 δργυιαν έϋστρεφές αμφοτέρωθεν 1 πλεξάμενος συνέδησα πόδας (πελώρου, i.e. stag) J.N. O’Sullivan
πέκω, πείκω [l·, 1°, 1Η] E IE 'pek9- (LIV 421), cf. Lith. pesu, pesti, Lat. pecto, OHG fehtan; on Myc. connect. see DMic. II s.vv. pe-ki-ti-ra2, pe-ko-to. - Deriv.: πόκος
F πείκειν 1H, πείκετε 1°; πεξαμένη V; πεικ- due to ML, further West on Op.775
Σχ sch.D SI76: κτενισαμένη L 'Schulze, QE 223f.; 2Müller, Handwerk und Sprache 192; 3Marinatos, Arch. Hom. A 2. 28ff.; 4Richter, Arch.Hom.H 59
B comb or card (1), shear (2). — Wdfld.: κείρω, κτενί- σασθαι, ξαίνω, τάμνω 1 comb hair (SI76 mid.: one’s own hair), card wool (σ316, maids’ work) SI76 (χρόα) άλειψαμένη ίδέ χαίτας ' πεξαμένη (πλεξαμένη ν.1.) χερσί πλοκάμους έπλεξε (Hera) σ316 (Od. to maids: ,,ήλάκατα στροφαλίζετε) ή εϊρια πείκετε χερσίν" 2 shear sheep (fur- ther L2) Op.775 ένδεκάτη δέ δυωδεκάτη τ9 αμφω γε μέν έσθλαί ' ήμέν δις πείκειν ήδ9 καρπόν άμασθαι
J.N. O’Sullivan
36 πέλαγος η. [V, 6°, 2Η, 2h, le] Ε verw. mit πλάξ, lat. plaga; -es-Ntr. von uridg. Wz. *pelh2(g)- 'breit, flach; ausbreiten’ (vgl. παλάμη und lat. plänus), also urspr. wohl (Meeres)fläche, s.a. πλατύς; zur Bildg. Risch §31d; s. noch Ruijgh, Scripta mi- 40 norall 110. — AbL: ΠελάγωνΊ
F -ος Ρ, -ει 1, -ος 6; -εσσι(ν) 4 Ml [---] ές -ος μέγα /321 [^J] έν -ει χ91; αμ -ος ε33Ο, Th. 190 '°ζ μέγα / μέσον S16, γ\Ί9 / 174; άτρύγετον -ος Th. 131 44 2 ^άλός έν -εσσι(ν)Λ £335 [ν«ίχ] L u h.Ap.73,
h.33,15; άπό χθονός έν -εσσι Aristeas fr. 1,2 p.86 Dav.
B d, (weite) Meer(esfläche), 8x (von 12) mit Präp. (vgl. πόντος Bla), 4x formelh. im metr. bequemen Pl. άλός (Γ 48 [απο] χθονός) έν -εσσι(ν); nachep. (m. geogr. Bestimmg.) auch Teilmeer. - Epith. (s. Μ): 3x μέγα, je Ix μέσον, άτρύγετον. — Wortf.: s. die viel häufigeren αλς, θάλασσα, πόντος (meist [-χ], meist formelhaft m. Epith.) 1 mit 52 fräp.; auf über das weite Meer hin treiben u.ä. (£329 entspr. &μ πεδίον, vgl. έπ9 εύρέα νώτα θαλάσσης) y 321 „δν τινα -• αποσφήλωσιν άελλαι ' ές -ος μέγα τοΐον (μέγα τε δεινόν τε") £330 (GL: ώς δ9 δτε Βορέης φορέησιν άκάνθας 56 ομ πεδίον), ως την (Od.* σχεδίην) αμ -ος άνεμοι φέρον εν- öa και ένθα Th. 190 (μήδεα des Uranos) κάββαλ’ απ' ήπεί- ροιο πολυκλύστφ ένί πόντφ, 1 ως φέρετ9 άμ -ος πουλυν Ζρθνον auf See umkommen (Ορρ. έπ9 ήπειρον); /91 („ει βο
& ο Υ* έπ9 ηπείρου δάμη, sc. Od.) εΐ τε καί έν -ει μετά κύ- μασιν Αμφιτρίτης" PL + adnom. Gen. formelh. in den Seiten der Salzflut (s. dagg. εν βενθεσσιν άλός Α 358\ dazu κολπος Β2): ε335 (Λευκοθέη) νΰν δ9 άλός ^έν -εσσιΛ θεών 64 εζέμμορε τιμής (άνεδύσετο [-σατο pars codd.] λίμνης)
h.33,15 κύματα δ9 έστόρεσαν (Dioskuren) λευκής άλός L d (V.8 κατά πόντον, κΰμα θαλάσσης) h.Ap.73 (Delos: „furchte, daß Ap. mich) ποσσί καταστρέψας ώση (ώσει v.l.) 4 άλός L jV (74 κύμα κατά κράτος") danach (άπό) χθονός
L j (wobei π. hier abs.): Aristeas fr. 1,2 p.86 Dav. (= p. 153 Ber., s.d. Parall.) άνδρες ύδωρ ναίουσιν άπό χθονός L d (^υ//)ν δ9 ένι πόντφ έχουσιν, s. noch Ivantchik, AC 62, 8 1993, 47f.) 2 ohne Präp.; die wogende Fläche: £16 (Gl.
für Unentschiedenheit:) ώς δ9 δτε πορφυρή -ος μέγα κύματι κωφφ die Weite durchqueren: y 174 ,,ήνώγει (Gott) -ος μέσον (μέγα ν.1.) είς Εΰβοιαν 1 τέμνειν (ίχθυόεντα κέλευθα
12 διέδραμον"), vgl. ω118 (s.v. πόντος BI2a mit Parall.) γ 179 ,,-ος μέγα μετρήσαντες" in Kosmologie (s. Πόντος ΒΙΙ): Th. 131 ήδέ (vel ή δέ, sc. Γαϊα) και ^τρύγετΔον -ος τέκεν οϊδματι θυΐον, ' Πόντον an open sheet of water (West z.St.),
16 mit folg. Identifizierg. durch ΈΝ’ Π.; zum Epith. vgl. πόντος τ\ ι°ζ+* άλός L jOio (s.d. M) u.a. H. W. Nordheider
Πέλαγων [2‘] Name zweier Kämpfer vor Troia; der Name (vgl. DMic. s.v. pe-ra-ko-no) verweist auf das Volk der Πε- λαγόνες (= Πελασγοί?), die mit d. ^ΠαίονεςΛ in Zush. gebracht werden; vgl. Φ 140f.: Asterop., Anführer der L d, ist S. von Πηλεγών. Die Pelagonen galten (nach Wathelet, Dict. 876f. 1482 u. Troyens 84) als Riesen (vgl. /7.1 μέγαν -οντα, Π. II ΐφθιμος -ων, Asterop.) u. γηγενείς; ihnen wurden heilende Fähigk. zugeschrieben (vgl. Auftreten /7. II).
I Pylier Δ 295 (Ag. trifft Nestor ους έτάρους στέλλοντα) άμφί μέγαν -οντα (4- 4 weitere ΡΝ), keiner dieser 5 wird weiter erwähnt; zu έταΐρος s. II748,69f., zu μέγαν s.o.; zum Verstyp vgl. 7Ί46, /83, /7415. 696, Σ39, h.Merc.57
II wahrsch. Lykier, Freund des Sarp. E695 (έταΐροι tragen schwerverletzten Sarp, vom Schlachtfeld, legen ihn hin) έκ δ9 αρα οί μηρού δόρυ μείλινον ώσε θύραζε ' ΐφθιμος -ων (ν.1. Σελάγων), δς οί φίλος ήεν ^έταΐροςΛ (s ν'556"), zu L j s. 11745,31 f., zur Sit. vgl. V.664—7; als Heilung ist P.s Aktion kaum zu bez.; vgl. Kirk., Iliad z.St. S.R.van der Mije
πελάζω, πελαω, πιλνάω, πίλναμαι [26', 24°, 9Η, 4h, Γ] Ε Wz. *pelh2- ererbt, s. LIV423L; verw. m. πλήσσω (*plh2-k-), lat. pello (*pl-n-h2-), altir. ad-ella '(an)stoßen’, 'treiben’, s. Mei- ser, in: Festschr. Rix 285 A.26; nb. πέλας, έμπελαδόν, (εμ)πλήν(Ί); vgl. noch παλαιός. Zum Verh. der Stämme πε- λα-, πλη-, πιλν- vgl. Strunk, Nasalpräsentien 35—37 u. Chantraine, Dict. s.v. πέλας; d. them. Formen πελάζω (m. Suffix -άζω), πελάω, πιλνάω sowie die Passivform πελάσθη sind in- nergr. - AbL: απλητος, πλησίος, τειχεσιπλήτα
F (- - πελα) Akt.: Präs, πιλνρς lh, πιλνφ 1H, -ζειν 1\ -αν lh; Aor. Ind. (zum Wechsel -σ-/-σσ- im Aor. Risch §88g) έ-σσα 1, ε-σσε(ν) 7, -σσε(ν) 6, -σε(ν) Ί, έ-σσαν 1, -σαν 6; Konj. -σης 1, -ση 1, -σση 3, -σσομεν 1, -σσετον 1; Imp. -σσατε 1; Inf. -σαι 1, -σσαι 3; Ptz. -σας 2, προσ-σας 1°, έμ- -σαντες 1Η; Fut. έμ-σειν lh — Med./Pass.: Präs, ^πίλνατ^ι 1\ έπι^ j 1°, Impf. t 2, προσε,^ Λο 1°; Aor. Ind. -σθη 1, -σθεν 1, επλητ(ο) 1, πλήτο 1, έπληντ(ο) 2, πλήντ(ο) 1; Opt. -σαίατο 1; Inf. πλήσθαι 1; Pf. πεπλημένος 1
Μ 1 eins. [2] πλήντ9 Ξ468 2 zweis. 2a [i-] πιλ-
νρς h.Cer. 115; έπλητ9 Th. 193; επληντ9 Δ449 - 6>63 2b [-£] πλήτο ιχθονί; £438; πλήσθαι L , Hes.fr.3O9; πιλν$ L j πονλυβοτείργι Op.510, vgl. Θ2ΊΊ* (3b), 9^361 (3c) 3
dreis. 3a πελα- [Jx] -ζειν ΕΊ66; -σσε(ν) Β744, Ν\, εΐΐΐ - 134, /39, Hes.fr.33,21; -σση Ν\%0, Λ154 λ 183; -σσαι Ψ7\9, χ440, Choer.fr. 1 (- Suppl.Hell. 317), 5 Colace; -σθη E282; -σθεν M42Q 3b πελα-, Form [««-] [«J] -αν h.7,44 [v«2] έμ-σειν h.Merc.523; -σας Op.431; προσ-
1117
1118


πελάζω, πελάω, πιλνάω, πίλναμαι
-σας z 285 -σε(ν) χθονί πουλυβοτείρη (9277 = Λ/194 = /7418 (vgl. Ορ.510 in 2b, *£368 in 3c), -σεν χθονί βω{τια- νείρη Hes.fr. 165,16, -σεν Δ 123, Λ/112, £315;-σαν S435, τ/254 = μ448, Α434 = h.Ap.504; ^σης εύεργέα νηα Λ 106, L Λκέος αυλής Ορ.732; -ση μ41 k-Μ -σαν τε χ 193 s 176 (-σαι τε) 3c τπλν-, Form [-^«] [-««] πιλναται Τ93; πιλ- νατο Th.703 [!«.] χθονί πίλνατο .πουλυβοτείρη. *£368 (vgl. πιλνφ χθονί L d Ορ.510 in 2b, -σε(ν) χθονί L d 6>277+ in 3b); έπιπίλναται <44 4 viers. 4a [«!««] -σσο-
μεν «424 s 404 (-σσατε); -σσετον ÄT442; προσεπίλνατο ν95 4b [-2^] πεπλημένος μ 108 4c k~^] έ-σσε φέρων άνεμός τε καί ύδωρ /300, τ/277, ο482; έμ-σαντες Sc. 109 [---ο] έπεί ρ* έ-σσέ γε δαίμων 0418, Φ93; έ-σσα £350; έ-σσαν £358 [^~-χ] έ-σσεν /291, 5500 5 fünfs.
[««ί««] -σαίατο £341
Σχ paraphrasiert m. προσ-ζειν/σθήναι (Genus beibehalten): sch.D Α434 u.ö., sch.min. P.Berlin inv. 11636 (zu £282), sch.Bam. μ 108; (προσ)άγειν: sch.D A434 u.ö.; (προσ)ήγγί- ζειν / ήγγίσαι ποιεΐν: sch.D ύ449 u.ö., sch.min. P.Yale 127 (zu £766), P.Oxy. 3238,24 (zu A434), sch. Bam. 5500, /285, £350; πλησιάζειν / πλησιάσαι ποιεΐν: sch.D /1449, (963, sch.Bam. μ 108, £358; προσέλθειν: sch.D Λ/112. 420; τιθέ- ναι / άποθέσθαι: sch. D Ξ 435, sch. Bam. κ 404. 424 einzelne Stt.: sch.D A434: -σαν* προσε-σαν. προσήγαγον. μετωνυ- μία* τουτέστι -σθήναι έποίησαν (vgl. sch. Α 434b); sch. min. P.Berlin inv. 10508 (zu Ξ438): πλήτο* προσεπέλασεν (sch.D: προσεπελάσθη); sch. Bam. /285: προσ-σας* προσεγγίσας. άντί τοΰ προσρήξας, «440: ούδάσδε -σαι* εις τό έδαφος 28 ρίψαι, λ 106: -σεις (sic): προσορμήσεις
Β 1 Simplex trans. (1): bringen, befördern (zu), heran- föhren (an), (hin)treiben (zu), hinlegen / strecken (auf), in Kontakt / Berührung bringen mit; intrans. (2): erreichen, wohin 32 kommen, stoßen auf, berühren, Im Ggs. zum späteren Gr. haben d. akt. Formen fast immer (44 von 49x) trans, (kaus.) Bed. (π/λν-Formen außer πιλνρ, Op.510 in Id intrans.); ferner ist 'nähern' (kaus.) bzw. 'sich nähern’ (intrans.) meistens im Kontext ausgeschlossen (als Übers, mögl. in Δ 123, χ 176 = 193 [lc], //41. 108, Th.193 [2a], Th.703, h.Cer.115, h.Merc.523 [2 b], dort aber leicht als Erweiterung der Grundbed. '(wohin) bringen’ / 'kommen' zu verstehen). - Für e. evt. urspr. Bed. 'schlagen', 'stoßen' (s. E) vgl. /285 (la), £282, z!449+, Th.703 (2c) sowie einige Stt. in Id u. 2d; vgl. auch (προσ)κύρω Bd. II 1597,57. - Zielangabe im Dat. 52x (inkl. «404 = 424
[lc] , s. III); ές m. Akk. 77 254 = //448 (la); ούδάσδε κ440
(ld) ; δεΰρ(ο) £111 = 134 (la); πη Choer.fr. 1 (= Suppl. Hell.317),5 Colace (lc); Ziel impl. im Kontext: 0418 = Φ93" (1b), Op.431, Sc. 109 (lc), μ41 (2a), Λ/420 (2b). - Verteilung zw. Erz. und dir.R. (in Hom.) nicht auffällig (πελάζω 18 29, πίλναμαι 3 1). - Wortf.: trans.: άγω (bes. 1 b), φέρω (bes. la, lc), τίθημι (bes. Id), intrans.: ίκάνω+ (s. zu μ41 in 2a), (προσ)κύρω (s. zu Th. 193 in 2a) 1 trans. (45x) Formen: stets akt. außer -σαίατο £341 (lc) la [13°, lh] auf dem Meer (vgl. 2a): e. Gotth. (θεοί, Zeus, Pos., Lins- gesamtj 5x), Naturgewalt(en) (άνεμος, κΰμα, ΰδωρ, L , 13x) od. Steuermann (2x) bringt (lenkt, treibt) (einen) schwimmende^) Menschen od. (ein) fahrende(s) Schiff(e) ans Land; 7x mit φέρω (kontrast. 1b) /291. 300 (Nestor über Men.’ Schiffe:) „τας μέν Κρήτη ε-σσεν (Zeus), 1 7νν. 1 άτάρ τάς πέντε νέας * Αίγύπτφ .έ-σσε φέρων άνεμός τε καί ύδωρ/ ηΙΊΊ (Od.: „Ich schwamm) δφρα με γαίη ' ύμετέρη L f ο482 (Eum.:) „τούς δ9 (Phön.) Ιθάκη L / 5500 Γυρησίν μιν (Aias; ν.1. μεν) πρώτα Ποσειδάων έ-σσε 1 πέτρησιν με- γάλησι, καί έξεσάωσε θαλάσσης ε 111 (Hermes zu Kal.:) „τον δ9 (Od.) άρα δεΰρ9 άνεμός τε φέρων καί κΰμα -σσε" m 134 (Antwort) η 254 L(Od.:) „δεκάτη δέ με νυκτί
πελάζω, πελάω, πιλνάω, πίλναμαι
μελαίνη \ νήσον ές Ώγυγίην -σαν θεοί" = μ 448 £315 L , γαίη Θεσπρωτών -σεν μέγα κΰμα κυλίνδον" ι39 (Od.:) „Ί- λιόθεν με φέρων .άνεμος. Κικόνεσσι -σσεν, ' Ίσμάρφ"
4 285 (Od. belügt Polyphemos: „νέα μοι κατέαξε Pos.) πρός πέτρησι βαλών ύμής έπί πείρασι γαίης, ' άκρη προσ-σας*
j δ’ έκ πόντου ενεικεν" λ 106 (Teir.: „έτι κε ϊκοισθε [sc." nach Hause, s. IISp. 1178,16f.]) αϊ κ9 έθέλης σον θυμόν
8 έρυκακέειν καί έταίρων, ' όππότε κε (ν.1. δή) πρώτον -σης εύεργέα νήα ' Θρινακίη νήσφ" h.7,44 (Dion, verwandelt d. Piratenschiff) οί δέ ίδόντες ' νή9 ήδη (ci. Hermann; s. App. Allen) τότ9 έπειτα κυβερνήτην έκέλευον ' γη πελάαν lb
12 [7', 1°] auf dem Lande (vgl. 2b): (einen) Mensch(en) zu Fuß od. mit Wagen an ein Ziel bringen, heranfuhren, treiben (wohin diese[r] aus eigener Kraft gelangt/en, kontrast. 1 c u. z.T. 1 a, vgl. άγω); Subj. 6x Gotth. (θεοί, δαίμων, Zeus, Hermes), 2x
16 Mensch(en) £744 (Peirith. Φήρας) έκ Πηλίου ώσε καί Αίθί- κεσσι -σσεν trieb sie bis hin zu den Α. K442 (Dolon:) ,,άλλ9 έμέ μέν νΰν νηυσί -σσετον (ήέ με δήσαντες λιπετ9 αυτόθι)" fuhrt mich hin zu den Schiffen, -σσετον wohl eher Konj.
20 Aor. (Hauri, Futur, 16) als Imp. des Aor. 'mixtus’ od. Ind. Fut (Hainsworth, Iliad z.St.) 7V1 Ζευς δ9 έπεί ούν Τρώάς τε και 'Έκτορα νηυσί -σσε, ' τούς μέν έα (πόνον έχέμεν) an die Schiffe herangebracht hatte 0418 (Hektor u. Aias kämpfen
24 um e. Schiff) ουδέ δύναντο ' ούθ9 ό τόν έξελάσαι ' ούθ9 ό τόν άψ ωσασθαι, .έπεί ρ9 έ-σσέ γε δαίμων. ( Ap., vgl. V. 305-7), e. ähnl. Sit. Λ/420 (2b) Φ93 (Lykaon zu Ach.:) „έμοί κακόν έσσεται* ού γάρ όίω 1 σάς χεΐρας φεύξεσθαι (ν.1. φεύξασθαι), L .", sc. μέ σοι, hier δαίμων unbek. (vgl. V.47. 82f. sowie vorige St.) 0154 (Zeus: „Ich werde Hermes schicken) ός άξει (sc. den Priamos) εϊως κεν άγων 9Αχιλήι -σση" = 183 (Iris zu Priamos: ός σ9 άξει, Quelle des unmetr. δς άξει in 154), zu άγων -σση vgl. unten £358 u. αγω Bd.ISp. 111,24—28; anders άγάγησιν (~ πελάσση) V. 155. 184 £358 (Od. zu Eum.: „θεοί) με σταθμω έ-σσαν άγοντες1 άνδρός έπισταμένου", s.o. zu 0154 lc (vgl. 2c) Ggste, Körperteil (στήθος £351) od. Person (gefesselt/tot, kontrast 1b; vgl. Ξ435 [Id]) (wohin) bringen, befördern, legen (für letztere Bed. vgl. 1 d); Subj. stets menschl. — Hierher viell. noch h.Merc.523, Op.732 (2b) A434 ιστόν δ9 ίστοδόκη -oav
40 προτόνοισιν ύφέντες — h.Ap.504 legten auf die Mastgabel, vgl. unten £350 u. 1 d Δ 123 (Pand.) νευρήν μέν μαζφ -αε^, τόξφ δέ σίδηρον κ404 (Kirke:) „κτήματα δ9 έν (δέ ν.1.) σπήεσσι -σσατε όπλα τε πάντα" = 424 (-σσομεν [Konj.],
44 keine ν.1. δέ); wohl von έμπ. (III, s.d.) £350 (Od.:) „ξεστόν έφόλκαιον καταβάς έ-σσα θαλάσση 1 στήθος (und schwamm fort)“ wörtl. 'legte meine Brust aufs Meer’ (behutsam, um nicht gehört zu werden), vgl. oben A434+ u. Id
48 χ 176 (Od. zu den 2 Hirten: ,,σειρήν) έξ αύτοϋ (MeL) πειρήναντε 1 κίον9 άν9 υψηλήν έρύσαι -σαι τε δοκοΐσιν , imp.Inf. s 193 (έρυσαν -σάν τε), bringt ihn an die Dachbai’ ken heran Op.43I (e. Handwerker) έν έλύματι πήξας (sc.
52 γύην) ' γόμφοισιν -σας (fort, r’ έλάσας West ) προσαρήρε' ται ίστοβοήι an die Deichsel heranträgt u, befestigt Sc. 10^ (lolaos zu Her.:) „δύσεο τεύχε9 άρήια, δφρα τάχιστα 1 δι~ φρους έμ-σαντες "Αρηός θ9 ήμέτερόν τε ' μαρνώμεσθ9 zus.· 56 führen, vgl. Th. 703 (2 c) Choer. fr. 1 (= Suppl. Hell. 317), 5^Co- lace (worüber noch dichten? πάντα δέδασται) ύστατοι ωσ& δρόμου καταλείπομεθ9, ούδέ πη έστι ' νεοζυγές άρβ^ -σσαι (άρμ9 έπελάσσαι Marx) II Med. £341 (Aen. zu den
60 Tr.:) „ίθύς Δαναών ϊομεν, μηδ9 οϊ γε έκηλοι ' Πάτροκλον νηυσίν -σαίατο τεθνηώτα" (mit sich) tragen, nehmen Id (vgl. 2d) χθονί (7x) / ούδει (1‘) / ούδάσδε (1°) ^·: 4x Strecke bringen ('töten’) von Gegnern im Kampf; 1° zu Boden
64 senden von einem Kopf ('köpfen’); 1* auf den Boden weifen beim Ringkampf; 2x vom Fällen e.s Baumes (1H Baum Obj., 1
1119
1120


πελάζω, πελάω, πιλνάω, πίλναμαι
Baum Subj., Laub Obj.), vgl. das Hinlegen des Mastes in 1c am Anf.; Ix (behutsam) einen Verletzten auf d. Erde legen 0277 πάντας έπασσυτέρους -σε jflovi, πουλυβοτείρη (v.dub., cf. West app. crit.) = Ml 94 = 77148, Abschluß e.s 'Gegnerkatalogs’ (stets Tr.) Hes.fr. 165,16 -σεν (Telephos sc. die Gr.) L d βω\τιανείρη ΨΊ\9 (im Ringkampf) οντ9 Όδυσεύς δυνατό σφήλαι οΰδει τε -σσαι, 1 οΰτ9 Αϊας δυνατό (sc. seinen Gegner); es gelingt Od. V.726—8 *440 (Od.: ,,μερ- μήριξα) οί (Euryl.) άποτμήξας κεφαλήν ούδάσδε -σσαι, vgl. Ξ468 in 2d Ορ.510 (Boreas δρυς έλάτας τε) οΰρεος έν βήσσης πιλνρ L u πουλυβοτείρη 1 έμπίπτων, zur Form s. West. z.St.; Baum Subj., s.u. TV180 (Imbrios επεσεν μελίη ώς, ή τ’) χαλκω ταμνομένη τέρενα L u φύλλα -σση, Bäume Obj., s.o. S435 (Hektor schwerverletzt, Gef. bringen ihn zum Fluß) ένδα μιν έξ ϊππων -σαν L „ κάδ δέ οι ύδωρ 1 χεΰαν, vgl. V.438 in 2d le metaph.: όδύνησι [Ρ], κηρι [1Η] π,: mit (Schmerzen/Todj in Berührung bringen > L u zufuhren > zufugen (altem. Entw.: π. χδονί ('töten’, s. 1 d) > π. κηρί ('töten’) > π. όδύνησι), vgl. Porzig, Satzinhalte 174 £766 (Zeus zu Hera:) »άγρει μάν οί έπορσον (Ath.) ή έ μά- λιστ9 εϊωδε κακής όδύνησι πελάζειν" Hes. fr. 33,21 (Perikly- menos πολέας) μελαίνη κηρι -σσε 1 κ]τείνων
12 intrans. (19x); Formen: 5χ Akt.: μ41 (2a), Μ112, Ορ.732, h.Cer. 115, h.Merc.532 (2b); 2x Aor.Pass.: M420 (2 b), £282 (2 c); sonst Med. 2 a [3°, 1H] auf dem Meer (vgl. la): erreichen, (wohin) kommen (= ίκέσδαι, vgl. zu μ 41); Subj. Mensch (2x), Gotth. (Ix), Schiff (Ix) μ41 (Kirke: »Σειρήνας άφίξεαι, αϊ ρά τε) δέλγουσιν, δτις σφέας είσαφίκηται. 1 δς τις άϊδρείη -ση καί φδόγγον άκούση 1 Σειρήνων (der kehrt nicht heim)“, -ση = (είσ)αφίκηται 'dorthin kommt’, vgl. noch V. 166 έξίκετο; d. Betörte springt über Bord u. schwimmt zur Insel, wo er umkommt (vgl. Od.’ Benehmen V. 193f. u. Ap.Rh.4,912—5; so auch Stanford zu 45f.; Heubeck, Odyssey zu 40.: nach dem Schiffbruch tot an den Strand gespült) v95 (als der Morgenstern aufging) τήμος δή νήσφ προσεπίλνατο ποντοπόρος νηΰς μ 108 (Kirke: ,,μή σύ γε κεϊδι [Charybdis] τύχοις) άλλά μάλα Σκύλλης σκοπέλφ πεπλημένος ώκα ' νήα παρέξ έλάαν, vgl. χριμφδείς πέλας χ 516; zu άλλα μάλα sondern vielmehr s. IIISp.23,6ff. Th. 193 (Aphr. πρώτον Κυδήροισί) έπλητ9, ενδεν έπειτα περίρρυτον ϊκετο Κύπρον, 1 έκ δ9 έβη, bei έπλητ(ο) erreichte nicht klar, ob sie Kythera berührt (vgl. 198 προσέκυρσε) od. nur 'Blickkontakt’ hat 2b (vgl. lb) auf dem Lande, von sich eigenständig bewegenden Subj.en (4x Mensch[en], Ix Gott, Ix [göttl.] Naturgewalten): erreichen [2‘], sich begegnen, zus.kommen (Th. 703), sich nähern od. kommen zu [2h, neg.], nahe herankommen (θρ.732) Ml 12 (Asios hört nicht auf Pulyd.) άλλα σύν αύ- τοΐσιν (Gespann u. Lenker) -σεν νήεσσι δοήσι 1 νήπιος erreichte d. Schiffslager, also (wie auch V. 113—5 nahelegen) Vorwegnahme der Sit. in TV (vgl. TV383ff.), nicht: 'näherte sich’ 420 (Lykier gelangen nicht zu den Schiffen) οΰτε ποτ9... Δαναοί Λυκίους έδύναντο ’ τείχεος άψ ωσασδαι, επει τα ηρώτα -σδεν, vgl. 0418 in lb Th.703 (beim Zus.prall der Olympier u. Titanen war es) ώς δτε Γαΐα καί Ουρανός ευρυς νπερδε * ^πίλνατο, (πίλναντο ν.1., πίλναιντ[ο] ci. [s. App. Solmsen, Komm. West zu 702])· τοΐος γάρ κε μέγας ύπό δοΰπος όρώρει 1 της μέν έρειπομένης, τοΰ δ9 ύψόδεν εξερι- πόντος, L j sc. ^άλλήλοις, (vgl. zd449+ in 2c; ohne L j auch Sc. 109 in 1c); zum Sg. s. West z.St. h.Cer. 115 (Königstöchter zu Dem.:) »τίπτε δέ νόσφι πόληος άπέστιχες ούδέ δόμοισι ’
cii. πίλνασαι, πιλνφ (2.Sg. Med.) nicht zwingend, da 1. trans, πιλνάω nur Ix belegt; 2. auch πέλασε* 3x intrans, gebraucht h.Merc.523 (Hennes versprach) μή ποτ9 άπο- Χλέψειν δσ9 Έκηβόλος έκτεάτισται,1 μηδέ ποτ9 έμ-σειν πυ- *ινΦ δόμφ9 vom fgrE her (Ap.s Besitz) nicht nach Hause zu
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέλας
tragen, vgl. κ404+ (1c), spätere Parall. (s. LSJ) sprechen jedoch für 'sich (Ap.s Haus) nicht zu nähern’ Op. 732 έζόμενος δ9 δ γε δεΐος άνήρ, πεπνυμένα είδώς, 1 ή δ γε ^πρός τοίχον j -σας εύερκέος αυλής, vgl. έμπελαδόν V. 734; L d (sc. ούρεΐ, s. ούρήσης 729), -σας ausführend: 'und zwar nahe herangetreten’ (damit es keiner sieht); Altern. 1: L u -σας (nb. προσπ. m. Dat. [II2]; vgl. π. ές m. Akk. [2x in la] nb. έμπ. m. Dat. [II1]); Altem. 2: L d -ας trans. (Obj.: Glied od. Urin), dann zu 1 c 2c [3’, 1°], vgl. 1c: von Ggst.en: erreichen, stoßen auf, aufschlagen auf A449 άσπίδες όμφαλόεσσαι έπληντ9 άλλήλησι, πολύς δ9 ορυμαγδός όρώρει = 063 stießen zus., vgl. Th. 703 (2b) £282 (Pand.) βάλε Τυδε'ίδαο κατ9 άσπίδα' τής δέ διάπρο ' αιχμή χαλκείη πταμένη δώρηκι -σδη erreichte, berührte od. gar schlug auf. d. Aufprall war wohl hörbar (vgl. oben A449) u. Anlaß für Pand.’ Jauchzen (283 ff.) £44 (Olymp) οΰτ9 άνέμοισι τινάσσεται οΰτε ποτ9 δμβρφ ' δεύεται οΰτε χιών έπιπίλναται (έπικίδναται v.l.) erreicht, berührt, vgl. ¥z368 (2d) 2d [4', 1Η], vgl. ld: χδονί (3χ) / οΰδεϊ (2'): auf Ldie Erde / den Boden, fallen, auf schlagen, L j berühren ^χδονί Ξ438 (Hektor kommt zu sich,
richtet sich auf, erbricht dann Blut) αύτις δ9 έξοπίσω πλήτο L j, τώ δέ οί δσσε ' νύξ έκάλυψε fiel zu Boden, vgl. 435 in ld Ψ368 (Wagenrennen) άρματα δ9 άλλοτε μέν χδονί πίλ- νατο πουλυβοτείρη, 1 άλλοτε δ9 άίξασκε μετήορα, s. M3c Hes. fr. 309 δώρα δεών μακάρων πλήσδαι χδονί, ohne Kontext S468 (Tr. wird vom Speer [fast?] geköpft) τοΰ δέ πολύ προτέρη κεφαλή στόμα τε ρΐνές τε ' ^οΰδεϊ, πλήντ9 ή περ κνήμαι καί γοΰνα πεσόντος, vgl. «440 in ld 793 (Ag. über Ate:) ,,τή μέν δ9 απαλοί πόδες* ού γάρ έπ9 L j ' πίλναται, άλλ9 άρα ή γε κατ9 άνδρών κράατα βαίνει ' βλάπτουσ9 άνδρώπους99, έπ9 wohl zu πίλναται: sie berührt die Erde nicht
II Kompos.: 1 έμπελάζειν (2°, lh m. Dat., 1H abs.): Sc. 109 (11 c), h.Merc.523 (12b), wohl auch x404 s 424 (11c, kontrast. π. ές m. Akk. [77 254 = μ 448 in 1 a])
II 2 προσπελάζει ν / πίλ ναμ αι (2° m. Dat.): ί 285 (Ila), ν95 (I2a, kontrast. π. πρός m. Akk. [(?) Op.732 in I2b])
II 3 έπιπίλναμαι (1' m. Dat., 1° abs.): 793 (2d), £44 (2c)
D v.l. A 277 -σσεται, 7668 -σσε (s. App. Mazon), Φ217 πελάσας, X402 πίλναντο (befürwortet von Petersen, Langua- ge 2, 1926, 22) S.R.van der Mije
πέλας [2°] E urspr. adverb. Ntr. vom Typ γέρας i.S.v. 'Anstoß*, vgl. πελάζω E u. B
B nahe heran, hinzu, bei Adv., Ix Präp. m. Gen.; metr. läßt sich statt π. immer das viel häufigere σχεδόν verwenden (nicht umgekehrt); Page, Odyssey 49 A.14: π. ist 'spätes’ Wort x516 (Kirke zu Od.: „wo Pyriphlegethon u. Kokytos in den Acheron fließen) πέτρη τε ξύνεσίς τε δύω ποταμών 1 ένδα δ9 έπειδ9, ήρως, χριμφδείς πέλας, ως σε κελεύω, βόδρον όρύξαι" dort vorgedrungen bist (ένδα) ... dicht dran vgl. μ 108 (πελάζω Bl2a) o257 (Theokl.) δς τότε Τηλεμάχου πέλας ΐστατο ’ τόν δ9 έκίχανε ’ σπένδοντ9 stellte sich zu ihm, nimmt ringkompositorisch σχεδόδεν δέ οί ήλυδεν (223) auf; vgl. noch (meist formelh.; ♦ - nicht vor dir.R.; s. auch ΐστημι BIA la): παρίστατο/ισταμένη/'εστη/αστάς, L j
στάς*; άγχοΰ δ9 ίστάμενος*, *στή σχεδόδεν (τ447), στή ρα μάλ9 ΡΝ» έγγύς (Η225), στή ^δέ μάλ9 εγγύς, ίων, *ίστά- μενοι L j (Σ586), προσεφώνεεν έγγύς έόντα, έγγύδεν ίστά- μενοι*, 'πλησίον έστήκει (Δ 329)', 'σχεδόν ήλδε4. - Wortf.: άγχι, άγχοΰ, έγγύδεν, έγγύδι, έγγύς, έμπελαδόν, έμπλην, πλησίον, σχεδόδεν, σχεδόν (s.a. oben zu ο 257)
S.R.van der Mije
1122
1121


Πελασγικός
πέλεια, πελειάδες, Πελειάδες
Πελασγικός [2‘] Σχ sch.D £681: τό-ον Άργος’ τό Θεσσαλικόν. Πελασγία γάρ πρότερον η Θεσσαλία εκαλείτο
Β pelasgisch 1 Beiw. des in Thessalien lokalisierten Argos (s.d. Bill) £681 (Ach.s Kontingent) όσσοι τό -όν Άργος έναιον, 1 οϊ τ9 Άλον οϊ τ' Άλοπην οι τε Τρηχΐνα νέμοντο, 1 οϊ τ' ειχον Φθίην ήδ' Έλλαδα 1 Μυρμιδόνες δε καλεΰντο και "Έλληνες και 'Αχαιοί, wahrsch. die Gegend des Flußes Spercheios, s. Visser, Katalog 647—661 2
Beiw. des dodonischen Zeus Π 233 (Ach.:) „Ζεΰ ανα
Δωδωναΐε -έ τηλόθι ναίων Δωδώνης μεδεων“, vgl.
Hes. fr. 319 s.v. Πελασγός; s. Janko, Iliad z.St. R.J. Allan
Πελασγός [4\ 1°, 2H, le] E Etym. unklar, vgl. L2; spekulativ L8 (Vbd. m. πελαργός 'Storch’); s.a. L5. - Abi.: Πελασγικός
M -ός Hes.fr. 161,2; -ov Asius fr.8,1 p.90 Dav.
Μ-] Λήθοιο -οΰ BS43, £288; -ών £840, Hes.fr.319 [Jx] ...ες δΐοί τε -οί Κ429, τ 177
Σχ sch.D #429: οί τό παράλιον μέρος της Καρίας έχοντες. αμεινον δέ λέγειν αυτό γένος τι πολυπλανές οίκήσαν έν τή Άσίφ και Ευρώπη, νΰν δέ τό της Τρωάδος πλησίον οικήσαν, δ φασιν Τράλλεις
L ‘Myres, JHS 27, 1907, 179-225; 2F. Lochner-Hüttenbach, Die Pelasger, Wien 1960 ; 3Van Windekens, Etudes pe- lasgiques, Louvain 1960; 4V.I.Georgiev, Introd. alia storia delle lingue indoeuropee, Roma 1966, HOff.; 5H.S.-L 61. 130A.4. 178; 6Fumee, Vorgriech. 37. 293. 294 f. 300. 305; 7Loptson, Mn. 34, 1981, 136-8; 8West, Cat. 91; 9H. Paraskevaidou, The Name of the Pelasgians, in: D.Musti, A. Sacconi (edd.), La transizione dal Miceneo all’ Alto Arcaismo, Roma 1991 (Atti del Convegno Intemaz. 1988), 281—3; 10Visser, Katalog 645 A.9
B I häufiger VN Pelasger 1 Pl. la in II. Bundesgenossen der Tr., aus Larisa (£841), das wahrsch. in der Troas lokalisierbar ist (s. Λάρισα BI u. Kirk, Iliad z.St.); im Troerkat. aufgeführt zw. Kontingenten aus der Troas u. Thrakien (£840ff.), in der Beschr. des Heerlagers durch Dolon nb. den kleinasiatischen Lelegem u. den nicht näher lokalisierbaren Kaukonen (#429: ^δΐοί τε ΠελασγοίJ ; angeführt von Hippo- thoos u. Pylaios, den Söhnen des Teutamos-Sohnes Lethos, der als Πελασγός bez. wird (£843, P288) lb in Od. eines der Völker, die das vielsprachige Kreta bewohnen (rl77 L J 1c nach /7233 (Πελασγικέ als Bein, des Zeus im Gebet des Ach. /7233 an Zeus von Dodona) u. Hes. fr. 319 (Dodona als Πελασγών έδρανον) Bewohner der Gegend um Dodona 1 d nach Hes.fr. 160 u. 161 die ersten Bewohner Arkadiens, als Nachkommen des P. (s. II) 12 Sg.: Bez. des Lethos als -ός (£843, P288) Pelasger, zum Volk der P. gehörig
II PN Pelasgos, der Erde entsprungen (Hes.fr. 160 αύ- τόχθονα, Terrae filius; Asius fr.8,1 f. -όν γαΐα άνέδωκεν), eponym. Stammvater der Pelasger (s. 11 d) in Arkadien, V. des Lykaon (Hes.fr. 161, s. Λυκάων BI); Beiw. άντίθεοv (Asius fr·8·1) R.J. Allan
πελάω s. πελάζω
πέλ«Ορ(ον) [1·, 1°] E sec Chantraine, Dict. s.v. πλέθρον.
— Deriv.: άπέλεθρος
B furlong (length of furrow): ca. 100 feet (of area a day's ploughing: ca. 10,000 ft.2), see Arch. Hom. H 13-15 w. n.58 and ουρον above pl. only, expressing size of divinities (length mor* t*'an area^: (λίθον) ουρον άρούρης' 1 τφ βάλε
... ’Άρηα κατ' αύχένα ' επτά δ’ έπέαχε ·α πεσών (cf. ¥Ί90, Th. 177) λ 577 Τιτυον ειδον, Γαίης υιόν, 1 κείμε4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
νον έν δαπέδω. ό δ' έπ' έννέα κεϊτο -α, cf. έχω ΒΙΙ6. - Wdfld.: μέτρον, ουρον, πεντηκοντόγυος, τετράγυος
W. Beck
πέλεια, πελειάδες, Πελειάδες [7; 4°, 3Η, lh] Ε uns., ob = myk. pe-re-*82, s. DMic. II 108f.; Stamm pel- auch in πο- λιός s.d.; Fern, auf -εια zu adj. *pelu- (vgl. ήδεΐα'. ήδύς) od. zu subst. *peleu- (vgl. ιέρεια: ίερεύς) ? Nebenform -άδες+ erweitert um Suff, -αδ-. Zu 'grau’ > 'Taube’ vgl. lat. palleo > palumbus u.ä. (s. Schulze, Kl.Sehr. 122) u. περκνός (s.d.); weiteres bei Meillet, BSL 28, 1928, 87 f.
F -al, -av 6, -ai 2, -άδες 3, -άσιν 2, -άδας 1 Μ 1 dreis. [---] -αν ο52Ί [--χ] τρήρωνα -αν #140, Ψ853. 855. 874, υ243; ως τε -α Φ493; ούδέ -αι μ62; ήέ -αι /468 2 viers. [«!««] δοιαι δέ -άδες Λ 634; δύνουσι -άδες Hes. fr. 289; άποκρύπτουσι -άδες Hes. fr. 290; καλέουσι -άδας Hes.fr.288; τρήρωσι -άσιν ΕΊΊ%, h.Ap. 114
Σχ P.Yalel27 zu £778 ί-άσιν'] περιστεραΐς (= sch.D z.St.) L 'Thompson, Birds, s.v.; 2Cramp, Handbook of the birds of Europe ..., Oxford 1980, IV283ff.; 3Steier, RE 2.Reihe IV, 1932, 2479-500
B I allg. Bez. für Taube (wie später περιστερά, s. Σχ und vgl. engl. pigeon — dove; περιστερή ist metr. unhandlich, wiederum ist π. außerhalb der Epen selten). Gemeint ist bes. die Felsentaube (columba livia); diese Art ist in der Ägäis weitaus am häufigsten u. dort als einzige Taubenart Standvogel. Sie wird in Φ493Ε eindeutig beschrieben, u. auch das rasche Fortbewegen auf dem Boden (£778+, s.d.) sowie d. schnelle (μ 62) u. behende Flug (Φ 493 ff., #140f.) sind für sie typisch. Es wird angenommen, daß im fgrE stets die wilde Unterart (c. livia livia) gemeint ist, allerd. könnte die Tatsache, daß man deren Gangart kannte (£778+) u. daß sie als Zielscheibe diente (*£855+), auf ihre Nähe zu menschl. Siedlungen deuten. Die Vbd. τρήρωνα πέλειαν* (5l, 2°, lh) bestätigt die Einordnung als Felsentaube, da τρήρων später nur diese Art bez., s. L‘; (ίΤρι/ρωνα^ wohl auch hier Subst., vgl. πολυτρήρωνα 2*; Reihenfolge u j -av+ [durchweg außer //62f.] spricht nicht f. L j als Speziesbez. [normale Reihenf.: Genus—species], aber vgl. P389, ε51, τ548; doch auch wenn L d Adj., wird die Bed. 'schüchtern’ in keinem Kontext verlangt, in £778+ sogar unpassend [allerd. s.u. zu #140]). Sonst vgl. φάσσα (in φασσο- φόνος 0328) = Holz/Ringeltaube (c. palumbus). — Kontexte: Gangart (£778+); Weiden (νεμέθοντο Λ 635); Fang (/468, Lebendfang vorausgesetzt ΨΚ55*); Beute von Greifvögeln (ϊρηξ Φ493, κίρκος #140, o527, αίετός u243); Ziel beim Bogenschießen (*£855*); bringen Zeus Ambrosia (μ 62). — 2x im Vgl. (Gangart £778*), 3x im Gl. (wird verfolgt Φ493, #140; im έρκος verstrikt /468); 2x im Vogelzeichen (in Fängen o527, t>243); Ix aus Gold, als Teil vom δέπας (Λ634), Ix Sinnbild der Schnelligk. (μ 62). — In sek. Fokalisation (de Jong, Narrators) *£855, μ62 (dir.R.), ^874. - In Vbd. m. Göttern: Zeus (μ62-65), Hera u. Ath. (£778, Vgl.), Iris u. Ei- leithyia (h.Ap. 114, Vgl.), Art. (Φ493, GL); also kein Zush. m. (Astarte >) Aphr. (s. Burkert, GrR 80 f.); von der min. ‘Taubengöttin’ (ebd. 62; Webster, Mycenae 41 f. - Mykene 62; DMic. s.v. pe-re-*82*; Scarpi, BIFG 2, 1975, 230-251*) fehlt jede Spur. £778 (Hera u. Ath. lassen Wagen bei Simoeis zurück) αί δέ βάτην ^τρήρωσι -άσιν ιθμαθ' όμοϊαιΛ, 1 άνδρα- σιν Άργείοισιν άλεξέμεναι μεμαυΐαι, hier eindeutig auf Gangart bez.; problematischer, da von d. ganzen Strecke Olymp-Delos: h.Ap. 114 βάν δέ (Iris u. Eileithyia) no# L j, vgl. Allen-Sikes zu V.l07; beiden Stt. gemeinsam: 2 Göttinnen gehen eilig. Der Vgl. bezieht sich wohl auf den schnellen u. resoluten, viell. auch den kurzen Schritt der Felsentauben (wenn letzteres überh. relevant [kontrast. L2285: „gait freer
1123
1124


πέλεια, πελειάδες, Πελειάδες
πελεκυς
than congeners, with walk often becoming loping half-run“], sicher!, nicht als komisches 'Trippeln’, sondern als Damen [mit engem έανόςΤ] angemessener Gang zu denken, kontrast. μακρά βιβάς der Helden); viell. auch Anspielung auf das für Tauben typische paarweise Auftreten Λ 634 (von Nestors δέ- πας) οΰατα δ" αύτοΰ ' τέσσαρ’ έσαν, δοιαί δέ -άδες άμφις έκαστον ' χρύσειαι νεμέθοντο, auf dem myk. 'Nestorbecher’ (s. Helbig, Hom. Epos 371) sind 2 Tauben (statt 8) fliegend (statt weidend) dargestellt Φ493 (Hera verprügelt Art.) δα- κρυόεσσα δ9 ^παιθαΔ (έπειτα v.l.) θεά φύγεν ως τε -α, ' ή ρά θ9 ύπ9 ϊρηκος κοίλην είσέπτατο πέτρην, 1 χηραμόν, vgl. Bannerman, Birds of the British Isles, VIII349—361; ähnl. (doch mit and. Ausgang) d. Vgl.: Ύ140 (Ach. geht auf Hektor los ηύτε κίρκος δρεσφιν) ρηϊδίως οιμησε ([καρπαλίμως] ωρμησε vv.ll.) μετά τρήρωνα -αν, ' ή δέ θ9 L u φοβείται, ό δ’..., vgl. oben Φ493; Hill, Η. 99, 1971, 372 betont Ängst- lichk. der π, (dagg. s.o. Vorbem.) ¥'853. 855 (Ach. ιστόν έστησεν) έκ δέ ^τρήρωνα -ανά ' λεπτή μηρίνθφ δήσεν πο- δός, ης άρ9 άνώγει ' τοξεύειν ,,δς μέν κε βάλη L d (πελέ- κεας οίκόνδε φερέσθω“) 874 (Taube entflogen) ύψι δ9 υπό νεφέων είδε (Mer.) L u (und traf sie) μ 62 (Kirke über Πλαγκταί:) „τη μέν τ9 ούδέ ποτητά παρέρχεται ούδέ -αι ' τρήρωνες, ταί τ9 άμβροσίην Διι πατρί φέρουσιν“ ο 527 (ώς αρα οί είπόντι έπέπτατο δεξιός δρνις, κίρκος) έν δέ πόδεσσι 1 τίλλε -αν έχων, κατά δέ πτερά χεΰεν έραζε υ243 (den Freiem) άριστερός ήλυθεν δρνις, ' αίετός ύψι- πέτης, έχε δέ τρήρωνα -αν χ468 ώς δ9 δτ9 άν Jj κίχλαι τανυσίπτεροι ήέ -αι/ έρκει ένιπλήξωσι ' αύλιν έσιέμεναι (so hingen d. Mägde am Strang), zu L d vgl. 'Stare u./o. Dohlen’ /7583 / P755; das Gl. ist im einzeln, unklar, s. Feman- dez-Galiano, Odyssey z.St.
II Plejaden Hes. fr. 288. 289. 90 τάς δέ βροτοι καλέουσι -άδας χειμέριοι δύνουσι -άδες τημος άποκρύπτουσι -άδες Form Πληϊάδες (s.d., bes. L1) sicher urspr.; ihre Verwendung durch Hes. (4x Op.),*spricht dagegen, daß die 'Astronomie’ Hes.s. Werk ist. LVorst. der Plejaden als Taubem spätestens bei Aesch.fr. 312; s. noch Gundel, RE XXI,2, 1952, Sp. 2485 ff. (zur L d bes. Abschnitte IIA 6. B2.3, IV3f.g [Schluß] sowie der ganze Kontext bei Athen. [11489c—492d); ferner Braun, Mn. 26, 1973, 47-54) S.R.van der Mije
κελεχχήσαι [Γ] E denom. from *τά πέλεκκα, see Tucker, Greek Verbs 256 w. n.94
B to shape w. axe ε 244 (δώκέν οί πέλεκυν, έπειτα σκε- παρνον, δείξε δένδρεα) αύτάρ ό τάμνετο δοΰρα ' είκοσι δ9 εκβαλε ... -ησεν δ9 αρα χαλκφ, 1 ξέσσε δ9 έπισταμενως και έπί στάθμην ίθυνε rough hewed, see ξέω and πελεκυς Bl W.Beck
πελεχχ(ον) prob. n. like στειλειόν [Γ] Ε -o-deriv. from πέλεκυς q.v.: *peleku-o- > *peleko- (pelekko- metri causa), see Tucker, Greek Verbs" 256 n.94. - Deriv.: πελεκκήσαι
Σχ sch.D 7V612: τφ του πελέκεως ^στειλειφΛ παρα το πεπελεκήσθαι. περί ούν τφ έλάίνφ L j φησιν
Β axe-handle N6V2 (έρυσσάμενος ξίφος ) αλτ9 επί PNd^· ό δ9 ύπ9 άσπίδος εϊλετο καλήν ' άξίνην ευχαλκον ελαϊνφ άμφί -φ ' μακρφ έϋξέστφ, cf. πελεκυς 0711, ε 234 ff. — Wdfld.: στειλειόν/ ή W. Beck
κέλεχυς [9\ 10°] Ε corresponds to Vedic parasu-, see Mayrhofer, EWAia II 87; Myc.?, see DMic. II 104f., Leukart, "täs §115c. — Deriv.: ήμι-, πέλεκκ(ον)
F -υς 2, -υν 4, -εων 3, -εσσι 3, -εας 7 (on forms / me- trics see L) Ml kJ] -εας τ5Ί3 UU] -υν μέγαν ε234; -υν /442; -εας φ!20. 260 Μ] -υς Γ60, /449; -υν μέγαν
1125
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
/391; -υν Ρ520; -εων τ578 = φ76, 421; -εας δέκα ¥'851. 882; -εας ¥Ί 14. 856 2 [„„2J -εσσι /V391 = Π484, 0711
Σχ sch.D ¥*856: άξίνας διστόμους, έστι δέ καί σταθμός σιδήρου έχων μνας δέκα, τό δέ ήμιπέλεκον τό ήμίσυ τοΰ πελέκεως. τό έκ τοΰ ενός μόνου μέρους έχον άκμήν, δ καί διστράλιον καλοΰσιν. ους τινας έφεξής ίστώντες έπί τινα βαθμόν έγυμνάζοντο οί τοξόται, πέμποντες διά τών τρητών αύτών τό βέλος, δι9 ού έμβάλλεται αύτοΐς ό στει- λειός, sch. Bam. τ573: τά σιδήρια τετρυπημένα
L F.J. Martinez Garcia, Los nombres en -υ del griego, Frankfurt a.M. 1996, 129-137
B double-axe / -hatchet (/ιμιπέλεκκαΛ ¥'851 in 3 a, αμφοτέρωθεν άκαχμένον s234f. in 1), perh. άξίνη (q.v.) single- headed (w. π.: 0711 in 2, see Janko, Iliad on /V612 where άξ. w. πελέκκφ); perh. an ingot as unit of exchange in 3 a (w. L j); π. μέγας (ε234, /391) tog. w. έν παλάμησι (ε234, cf. έν χερσίν ¥Ί14) and έν χειρί (/442f., cf. άξίνη) imply diff. sizes; metals: bronze Ψ114 ff., s234f. (cf. 244 and see άξίνη) in 1, iron in 3 and 4 adjs.: άκαχμένον f234f., άτειρής Γ60, μέγας ε234, /391, νεήκης 7V391 - /7484, οξύς 0711, Ρ52Ο, /442, υλοτόμος ¥Ί14, χάλκεον s234f. parts: ^στει- λειΛόν f234ff. (see πέλεκκον), L fj <p421f. - Wdfld.: άξίνη, βουπλήξ, ήμιπέλεκκον, μάκελλα, σκέπαρνον 1 woodcutting tool used to shape ship timbers: Γ60 (/Έ- κτορ) αίεί τοι κραδίη -υς ώς έστιν άτειρής, ' δς τ9 είσιν διά δουρός ύπ9 άνέρος, δς ρά τε τέχνη ' νήϊον έκτάμνησιν, όφέλλει δ9 άνδρός έρωήν, cf. $244 (πελέκκησεν q.v.) Ν391 (ήριπε δ9 ώς δτε τις δρυς) τήν τ9 οΰρεσι τέκτονες άνδρες ' έξέταμον -εσσι νεήκεσι νήϊον είναι = Π484, implies felling w. π. as in ε234 δώκε μέν οί -υν μέγαν, αρμενον έν παλάμησι, ' χάλκεον, άμφοτέρωθεν άκαχμένον αύτάρ έν αύτφ ' στειλειόν περικαλλές έλάϊνον, εύ έναρηρός, ' δώκε δ9 έπειτα σκέπαρνον (244f. έκβαλε, πελέκκησεν, ξέσσε) felling trees for pyre: ¥Ί14 οί δ9 ϊσαν υλοτόμους -εας έν χερσίν έχοντες 1 3νν. ' δρυς ταναήκεϊ χαλκφ ' τάμνον
2 weapon in battle (see άξίνη): 0711 (no use of missiles) άλλ9 οϊ γ9 έγγύθεν ίστάμενοι όξέσι δή -εσσι καί άξί- νησι μάχοντο ' καί ξίφεσιν καί έγχεσιν, see Janko, Iliad on 7V612 sacrificial: P520 ώς δ9 δτ9 άν όξύν έχων -υν αίζήϊος άνήρ ' κόφας έξόπιθεν κεράων βοός ' ίνα τάμη διά πάσαν (thus he feil), see βουπλήξ (ag. preference for 'goad’ stated there see LIMC VII p.31O. VI2 ρ. 158ff.) /442. 449 -υν δέ ... ' όξύν έχων έν χειρί παρίστατο, βουν έπικόψων. ' 5νν. ' ήλασεν άγχι στάς* -υς δ9 άπέκοψε τένοντας ' αύχενίους, λΰσεν δέ βοός μένος 3 in Connection w. archery 3a as prize ¥'851. 856 τοξευτησι τίθει ίόεντα σίδηρον, ’ κάδ δ9 έτίθει δέκα μέν -εας, δέκα δ9 όμιπέλεκκα.' 3νν.' ... „δς μέν κε βάλη τρήρωνα ^λε^αν,' πάντας άειράμενος -εας οίκόνδε φερεσθω*9 882 αν δ9 αρα Μηριόνης -εας δέκα πάντας άειρε, ' Τεΰκρος δ\ ,, perh. ingots, see Richardson, Iliad on 851, Σχ, L and 3 b below
3 b as target r573. 578 καταθήσω αεθλον,' τούς -εας, τούς
κείνος ... ' ϊστασχ9 έξείης, δρυόχους ως, δώδεκα πάντας, ' ... πολλόν άνευθε διαρρίπτασκεν όϊστόν ’ ' δς δέ κε ...
καί διοϊστεύση -εων δυοκαίδεκα πάντων (wins) - φΊ6 φ\20 πρώτον μέν -εας στησεν, διά τάφρον όρύξας ' πασι μίαν μακρήν, καί έπί στάθμην ϊθυνεν, ' άμφί δέ γαΐαν ενα- ξε 260 (κατά δήμον εορτή) άτάρ -εάς γε καί εϊ κ9 είώμεν απαντας ' έστάμεν· ού μεν γάρ τιν9 άναιρήσεσθαι οϊω, ’ έλθόντ9 ές μέγαρον 421 -εων δ9^ ουκ ημβροτε* πάντων πρώτης στειλειής, δια δ9 άμπερες ήλθε θυραζε ' ιος, contest variously explained: Laser, Arch. Hom.T 64 ff., Femandez-Ga- liano Odyssey III pp. 141-147; W.McLeod, in: Studies Dow (GRB Monogr. 10), Durham 1984, 203-210, Gallavotti, SMEA 15, 1972, 17—24; Burkert, GB 1, 1973, 69—78 adduces 1126


πέλεχυς
poss. model from representation of pharaoh shooting (through) 'π.-shaped ingot’ (cf. Laser 66 f.; S.Morris, in: New Compan- ion 621 f., and 3 a above) 4 being forged (quenched) <391 σφαραγεΰντο δέ οι πυρί ρίζαι (of eye). ' ως δ9 οτ9 ανηρ χαλκεύς -υν μέγαν ήέ σκέπαρνον 1 είν ΰδατι ψυχρφ βάπτη μεγάλα ίάχοντα ' φαρμάσσων (σιδήρου κράτος) W. Beck
πελεμίζω [10\ 1°, 2Η] Ε deriv. from πόλεμος?, see Chantraine, Dict. s.v.
F 1 act.: -ζεν 1; -ζέμεν 1; -ξεν 2; -ξαι 1 2 medio-
pass.: -ζεται 1; -ζετ (ο) 2; -χΰη 5
Μ 1 quadrisyll. [««-ν] -ξεν Φ\Ί6 = φ 125; -ξαι /7108 μέγας -ζετ9 "Ολυμπος Θ443 = Th.842 [w^-χ] ουρια- χον/ς -ζεν/χΰη JV443 / 77612 = £528; -χΰη Δ535 = £626 = /VI48 2 pentasyll. [««!««] -ζεται Th.458 -ζέ¬
μεν /7766
sch.D 1 act. TV443: έδόνησε. διέσεισεν, /7766: κι- νεΐν, φ125: έκαμπτεν 2 pass. ζΔ 535: βιεσείσΰηΛ. άνε- κινήΰη, Ε626: L j. άπεσείσατο τά έμπεπηγότα τρ άσπίδι, (9443: έκινεΐτο, Π612: έτινάχΰη, £528: έκινηΰη.
έσείσΰη
L Pötscher, AAntHung 37, 1996-7, 161-179
Β buffet, shake, vibrate, sway, forced motion of pers. (1), obj. (2), area (3). - Wdfld.: see έλελίζω, κινησαι, κραδάω 1 pers., force warrior to stagger back under attack from weapons of several enemies act.: /7108 (βάλλετο) εμπεδον αίέν έχων σάκος ουδέ δύναντο ' άμφ9 αύτφ -ξαι έρείδοντες βελέεσσιν pass.j Δ 535 (περίστησαν) μέγαν περ έόντα και ϊφΰιμον ' ώσαν άπό σφείων' ό δέ χασσάμενος -χΰη = £626 — /VI48 (cf. πάλλω Β3) 2 obj. 2 a butt-spike of
spear act.: /V443 δόρυ δ9 έν κραδίη έπεπήγει, ' ή ρά οι άσπαίρουσα και ούρίαχον -ζεν (Ar.Byz. Arist. codd.nonn., -ξεν Zen. [?] codd. plurimi) ' εγχεος* ^ένΰα δ9 έπειτ9 άφίει μένος δβριμος ”ΑρηςΛ pass.: /7612 έξόπιΰεν δόρυ ' ούδει ένισκίμφΰη, έπι δ9 ούρίαχος -χΰη ' εγχεος* L d. αιχμή δ9 κραδαινομένη κατά γαίης 1 φχετ9 « £528 2b spear, to dislodge Φ176 (μελίην) ού δύνατ9 έκ κρημνοΐο έρύσσαι ’ ^τρις μέν μιν -ξεν έρύσσεσΰαι μενεαίνων, ' τρις δέ μεΰηκε βίης/ τό δέ τέτρατον ήΰελε ' άξαι, to loosen, not just „zu sich her ziehen“ L163—170 (w. lit., inter- preting this instance like φ125) 2c bow, attempt to string φ 125 τόξου πειρήτιζε. ' u u, έπιελπόμενος ' νευρήν έν- τανύειν, tension on bow and string causes shaking (see on b above) 2d trees in wind /7766 ώς δ9 Εύρος τε Νότος τ9 έριδαίνετον άλλήλοιιν ' οΰρεος έν βήσσης βαΰέην -ζέμεν ύλην,' φηγόν τε μελίην τε ' αϊ τε πρός άλλήλας έβαλον οζους, cf. κινέω (Β\4Ί. 395, Δ 423) 3 (geogr. / world)
area, pass., agent Zeus (similar use: έλελίζω, κινησαι, σείω, τινάσσω) (9443 έπι ΰρόνον ' έζετο, τφ δ9 ύπό ποσσι \βεγας -ζετ9 "Ολυμπος Λ — Th. 842 (έβρόντησε) κονάβησε και ούρανός ... 1 πόντος τ9 Ωκεανού τε ροαι και τάρταρα γαίης. ' ποσσι δ9 ΰπ9 άΰανάτοισι L u ’ όρνυμένοιο άνα- κτος·^ έπεστονάχιζε δέ γαΐα, cf. ν.680 (τινάσσω) 458 τοΰ και ύπό βροντής -ζεται ... χΰών
D ν.1. Θ199 Ρ7 (West, Ptol. Pap. S. 86 f.) W. Beck
Πελίης [l·, 2°, 4H, l/2e] E deriv. from πελιός 'livid’ (not EGrE): Leukart, -täs 131. 187
B Pelias, son of Tyro and Pos., twin-brother of Nel. (q.v.) λ 254. 256 (255 ΰεράποντε Διός, see II 1019,39), cf. Hes.fr.30,29ff.; P. stayed in lolkos λ256, Hes.fr.33a,2, cf. 37,17f.; probably c.Naup.fr.2 p.124 Ber. (- p.146 Dav.) ~ λ 256 f. half-brother of Kretheus’ sons Aison, Amythaon and Pheres (λ 258 f., Hes. fr. 38 prose) father of Alkestis £ 715, cf. Hes.fr. 37,18 f., and of Peisidike III (q.v., Hes. fr. 37,22) hav- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέλομαι (πέλω)
ing robbed Aison of power he sent his son, Jason, after the Golden Fleece Th. 996 (μέγας βασιλεύς ύπερήνωρ, ' ύβριστής -ης και άτάσΰαλος όβριμοεργός), cf. Hes. fr.37,18 suppl. and for prose ref. to his death c. Naup.fr. 9 p.148 Dav. W.Beck
πελιός v.l. K 334; s. πολιός
πέλλ(α) [V] E unknown, see Chantraine, Dict. s.v. B vessel Holding milk Π642 οί δ9 αίει περί νεκρόν όμίλεον, ώς δτε μυΐαι 1 σταΰμφ ένι βρομέωσι περιγλαγέας κατά -ας 1
δτε τε γλάγος άγγεα δεύει wooden bowl Jan ko, Iliad ad 1. citing Pi. fr. 104b,5, cf. Ath. 1 l,482f and 495c; for curdling: Nie. Alex.311; see Keil, Lexikal. Raritäten 54f., Bruns, Arch. Hom. Q 41 f. — W d f 1 d.: άγγος, γαυλός, σκαφίς W. Beck
Πελλήνη [l·] Ε vorgr., s. E. Meyer, RE XIX (1937) 355 B Stadt in Achaia im Herrschaftsgebiet des Ag. £574 (-ην), s. Visser, Katalog 57. 200—207, zur Geogr. s. ebd. 191 f., keine myk. Funde im klass. /7. (H.S.-L 69) R.J. Allan
πελλός Κ2Ί5 ci. Zopyrus ap. Eust., vgl. πελιός, πολιός
πέλομαι (πέλω) [63\ 53°, 21Η, 9h, 4C] Ε Erb wort, uridg. ★kTelhr 'sich herumbewegen’, s. LIV 345—347, m. äol. Anl. (statt τέλομαΐ). — Abi.: τελέΰω, περιτέλλομαι, τέλσον, πέ- λεΰρον(?); άμφί-, πρό-, τρίπολος, βουκόλος, αί-, άκρο-, δι- κασ-, ΰαλαμη-, ΰεμιστο-, ίππο-, νηο-, οίο-, οίωνο-, όνειρο- πόλος, έμπολάομαι, πολεύω, (πυρ)πολέω, πωλέομαι; κύκλος (s.d.), κυλλοποδίων (s.d.), πάλιν, τηλε
F Akt. Präs.Ind. -ει 17; Impf. -ε(ν) 14; Aor.Ind. έπλε 1'; Med. Präs.Ind. -εται 20, -ονται 19; Impf, -οντο 3; Iter. -έσκεο l·; Konj. -ηται 2, άμφι-ηται 1, -ώμεΰ9 1, -ωνται 2; Opt. -οιτο 3; Imp. -ευ V; Aor. Ind. έπλεο 2', έπλευ 4‘, έπλετο 41, έπλετ9 6; Ptz. Mask, περί^πλομένάου 2, περιν 3ων 5, έπι^ jü>v 2Η, περ^ 3ους 1, Ntr. Nom. έπ^ jOV 2°
Μ 1 zweis. la -[-<>] (άνΰρώπων) -ει άνδρών /134, Ν237, ΚΑρ.458; -ει Δ 158, Ορ.825 *[««] άνΰρώποισιν 6565; ούρον -ει 6124; -ει Γ3; τού* και όδόντων μέν κα- ναχή -ε(ν) Τ365, Sc. 164; -ε(ν) ΕΊ29, 645 = η84, ω211, h.Ap.304; κακός -ευ Ώ219 -[^] -ει άνήρ 6169. 209, -εν άνδρών Δ 450 = (964; κακώς+ δέ τε / δ9 άρα οί -ει/ί-εν (αύτ.η) 1324, Λ604, L ,φ ε280; -εν τ192 lb Μ] -ει χ4Ο5; -εν Sc.259 [„!] άνΰρώποισι -ει 1592; τε -ει (938 = ε 186 = h.Ap.86; -ει Ορ.292; -εν £511 lc [1^] άλλων ' ιέπλετ\ Δ 506; L u Δ 479 — £303 [-^] έπλευ άριστος / Ά- χιλλεύ /54, *£891 / 69, Π29; (δέ μοι) έπλετ9 άνα... κ2Ί3 s h.Ven.130, h.Cer.440 Id [‘χ] έπλε MW 2 dreis. 2a [Iwm] πάντων ' έπλεο Δ418; άλλο ' νέπλετοΛ 'Αχαιών ' j /V677; έπειτ9 άνεμος μέν έπαύσατο ηδε γαλήνη 1 L j νηνεμίη ε392, μ 169; ένι φρεσί τούτο νόημα 1
j β364, ο 321^; L , (2227*, Τ5Ί (♦ = vor Vokal) Ρ-Λ L j έργον Th.836 [ί.«] u έργον M21\; L , νείκεοζ %116;L , νήνεμος (9556; L 4 X185, α 225, 6441 χαιών u 3 Ξ400; τη δ9 άπτερος L d μύΰος ρ5Ί = τ29 ~ φ386 - Ζ398, καί έπίκλοπος έπλε(τ)ο (μύΰων) X28L ^397; (έΰέλ)εις καί τοι φίλον/ς ^έπλετο ΰυμφΛ S337, ν!45, σ113 / ¥*548, φίλον L , 7/31, ÄT531 = Λ 520, 6571, £397, h.Ap.527, (δέ οί) L , ΞΙ58, υ304; ,/πλετο, νεΐκος Λ 737; L j πάντων £480, /48; δέ οί L u Hes.fr.239,2, h.Merc. 117; L , Z434, Ώ94, Th.425 2b [UJ] -εται (καί) Λ 392, α393, Ορ.665; άστυ περιπλομένων Σ220 [««-] αν· ΰρώπου -εται Π3\5; Άχαιοΐσιν -εται Δ284; -εται δειλοΐσι βροτοΐσιν ΧΊ6, ο 408, Ορ.686; κακή -εται Ορ.761; -εται νει· κέων Ορ.30; -εται πλόος Ορ.678. 682; -εται Ξ345, Τ221» Ώ524, £108, Ορ.388. 420. 547, Vit. ρ. 10,11 [^] περιπλομέ·
1127
1128


πέλομαι (πέλω)
νου/ων/ους (δ9) ένιαυτοΰ/ών/ούς Λ 248, Ορ.386 / α16, Th. 184, h.Cer.265, Heges.fr.dub.3,2 ρ. 166 Dav. / ¥^833; ^έπιπλομέν Λων (5*) ενιαυτών Th.493, Sc. 87; L Δον έτος τ/261 = £287 2c [---] τε -οντο /526; ^άνθρώποισιΛ -ώμεθ9 Ζ358 2d [--χ] (μετ9) L u -ηται /-οιτο / c ονται Λ Γ28Ί = 460 / σ225 / 0160, ν60, Antim. Teius fr. 2 ρ.79 Dav.; έργαν d κ223, h.Merc.454; νηυσί L Λ 125 = ψ2Ί2, Θρ.808; ούρα (...) L Λ7351, ν'431; πάντα L Δ/^ωνταιΔ Ν632, Cert. ρ.40,30; ούκέτι φυκτά L Λ/ονται Λ/-ο ντο Π\2%, £489, 5299; L d 7V1O3, /7276, £79, £226, σ367 = £301, υ 223; -οντο £20; άμφι-ηται α352; -οιτο Ύ443, *F749 3 viers. άστυ -έσκεο πασι Ύ433 ...η vor [««(-)]
Α450+, TV237, 7365+, (/2219 ν.1.,) 545+. 565, £108, ο408, r 192, Θρ.30. 420. 686. 761. 825, h.Ap.458; ...οιο ...οιο nach
Α284, /2524 (525 ...οΐσι ...οΐσιν, vgl. Ύ76+); ...οισι vor L-(x)] Γ287+, Ζ358, /592, ¥'749, 17160, ν60, σ225, Antim. Teius fr. 2; ...τα vor [«-(χ)] TV632, 77128, 17299, £20, υ223, £405, Op.292, Cert. p. 40,30
Σχ 1 Präs.st.; sch.min. P.Strassb. inv.33 zu A284: γίνεται (ebs. sch. Dz.St. u.ö.). έστί, sch. D E729: νΰν νύπήρχεΔν, X433: L άς. έγένου, £511: έγένετο. ην, Γ287. 460: -ηται' γένηται, Δ 158: -εΓ γενήσεται 2 Aor.; sch.D (9556: έγένετο (so reg.), ήν, Σ’220: περιπλ^ομένων/ περιερχ^ d (ebs. Lsch. Bam.j α16 [+ τελείουμένων}, vgl. Λ 247; redeuntibus / volventibus Lucr. 1,311, Verg. Aen. 8,47 / 1,234), L u η 261: έπι- πλ^όμενονΛ · συμπληρούμενον. έπιπορευ^ d
L 'Philipp Mayer, Progr. Gymn. Gera 1841, 3—28; 2E. Wentzel, Jahresbericht kathol. Gymn. Glogau 1847, 9—15; 3Mutzbauer, Tempuslehre II50ff.; 4W. Boeder, Studien zum gr. Med., Diss. Freiburg 1961, 163ff.; 5Krafft, Untersuchungen 33 (dagg. Verdenius, Μη. IV 21, 1968, 82) A.3; 6Ruijgh, Lingua 51, 1980, 91 = Scripta minora 1620; 7Neuberger-Donath, GB 9, 1980, 1—10; 8G. Dietz, Menschenwürde bei Hom., Heidelberg 2000, 87-99
B sich (herum)bewegen (vgl. E) > versari > esse, Vollverb (nur in II) > verbum substantivum (in I jew. a) > Kop. (in I jew. b); (Formen :) Präs.st. bereits myk. (in II nur 3°), Aor. def. (Ind. Sg. in I, Ptz. in II), Impf. reg. ohne (: Aor. m.) Augm. (höchstens /526 herstellbar, doch vgl. O38+); Med. (vgl. -ετ[αι], -οντ9, έπλετ9 in lesb. Dichtg.) primär (29x k$x], alle Modi außer Inf. [: metr. gleichw. πολεύειν / τετύχθαι Ζ 223 / Ο HO, α391, Hes. fr. 280,22], auch 2./1.P. 8x / Z358), Akt. (32x = 21%, davon nur 8x [v-], sonst Laußer Μ1 ld durch *πέλετ9 [vgl. Ale. fr. 360,4 V.; nicht im fgrE, kontrast. γένετ9} ersetzbar, ausschl. 3. P.Sg. Ind., kein Aor. L J5 nicht in II) sek.: (17x) -ει metr. Altem, zu (20x) -εται (s. Ilby Anf. zu /7315 u. vgl. Θ124 m. ÄT351, /592 [s.u.] m. <7160, O38+ m. A284; and. L4, L75ff.), z.T. supplet. Verh.: Impf, ausschl. (14x) -εν/-οντο (3x); ausschl. Sg. in 13. 2a/ba, Pl. (reg. [5‘, 11°, 1H, lh, 2e] in Kongr. m. Ntr. PL, wo Sg. nur /592, /405 u. an Prädik. attrah. Op.686) 7x in I2bß/y (Mask./Ntr.), 17x von 51 in II u. 9x von 15 in II; (Wortst.:) π. steht zw. (adj./Gen.-)Attr. u. Subj. Λ 604. 737, £*400, 7221, *273+, *192, Op.388. 665. 678. 682, zw. Prädik. u. Subj. Δ 158, Z434, •2*345, /294, p57+, Op.420. 825, h.Cer.440 bzw. zw. Subj. (z*T. unausgedrückt) u. Prädik. £511, /54, Λ 604, ΛΤ16, ^891, Hes.fr.239,2, h.Ap.304, tendiert sonst zur (abs. od. rel.) Endstellg. (s.u. jew. Vorbem.; Ausn. 0556, Λ/271, Ύ443, Th. 425. 836), daher am VA (12x, s. Mlc/2a) nur nach Enjb. (kontrast. φχετο Ύ213, a260); (Synt.:) neg. m. μτ7/ού([κ£]- π/δε[ν]) /2218f. / Δ 158, /7128, /294. 524, εΊ9, t?216f., ^299, £489, o407f., u223, Sc.259, Vit. p. 10,11, Potentialis σ225, Irr. 3x in 13 a, selten (nur I) in Finalsatz: £287+ („subj.
very rare without κε" Leaf z.St.), Z358, Π128 („sehr selte- ne Kombinat, μή [...] ού" Blößner, Iterata 142) / X443 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέλομαι (πέλω)
(Konj. in dir.R. / obl.Opt. in Erz.) bzw. Kausalsatz m. έπεί: //31, l>223, h.Ap.304; oft (bes. 11) gnom. (in Vbd. m. ♦ = γάρ [Lsonst nochj £511, Α^53Γ, 545+], ♦♦ = γάρ τ(ε), ° — Komp. [L d O226L, 756 f., /294, υ304], 00 = Sup. [L , A505L, Z433L, /54, £345, O37f.+, /7314L, <£749. 891, 5441. 565, £280]): im HS TV237, 7221°°, Ύ76°°, /2524*, a393°, /7276*, £79**, 7/217*°, (7169**°. 209, Op.30»*. 292. 388. 420°°. 547*#. 665. 678. 682. 686*. 761**. 825, h.Ap.458, Antim. Teius fr. 2, Vit. p. 10,11°, im NS /134. 592, a352°°, λ 125+, v60, Hes.fr.239,2 / Cert. p.40,30 (Rel.satz [sonst noch A283f. 505f., Z433L, £400, /7314L, Ψ749. 891, 5565, £397, σ113, £48 u. in Ilba; St. L+ τε epique s. 11 Vorbem.J / Temp.satz [όταν, vgl. sonst δτε Λ 737, Σ219Γ, α 16, 7/261"*“, 5299 u. L u, δφρα M 10f.]). — In assoz.Zush. m. 1 ήγαγες* Ύ116, h.Ap.527, ά(έ)θλων 5160. 209f., αίεί* /322ff, 5 565ff, £224ff., h.Cer.265ff., αϊμα* Δ 158. 450f.+, αίματόεντα /324ff., £405, αιψα Λ 392, 7221, «392L, άκου- (Ptz.) A603f., a352, (Präp. 4-) άκρφ* £729, Op.291f., άλλή- λοισι(ν) £400f., εΊ9, h.Cer.265ff., άλλος* A5O5L, 7/216L, 5169, £226, o407f., Sc.259f., αμήχανος* /729, Th.836, άνάγκη* τ/217, κ273+, άνθρωποι* 7221, a351f., Ορ.678. 685f., h.Ap.303f., Vit. p. 10,11 u. s. M bzw. II Vorbem., (α)ρα £511, A604, £400, ρ57+, χ404ί, Th.492f., Sc.259, h.Cer.265, αρετή* Ν23Ί, Op.289/92, άρχή* A 604, ΑΊ16, Th.425, άστυ //31 f., /592, Σ220, Ύ433, άφραστ- Hes.fr. 239,2ff., Vit. p. 10,11, γέροντα* ' Ύ75Γ, ω 211, (-)δε- κάτη* ε2Ί9ΐ., r 192, (περί/έπί)δρόμος* 1[~~] £728f., Ζ434, Hes.fr.76,7 suppl. (in D), δύναμίς* Ψ891, h.Merc. 117, έμεΐο
A391L, *P69, έΟέλεις* Ξ33Ί*, ßL218f., /7364,, o327f., είαρινός* σ36Ί*, Ορ.678. 682, ίέναι Ω94ΐ. L ,, £397, ένθα (dem./rel.) Α450+ / Z433f., /7314L, έπαύρη* ' A391L, Op.419f, έπειτα £158f., £391 f. s μ 168L, Th.492f., Op.292, ' έρξον δπη* ΛΤ85, ν145, ' άλλ9 δτε δή (...) έτος ήλθε α\6, η26\*, εύχωλή Δ450*, Ύ433, ή(δ)έ /134, O226L, δ45+, s391f/ (: Arist.), ήματα* /324ff, X432L, σ367+ (Ορ.825), ήώς τ192, Ορ.547, θεάων ’ Ω93ΐ., κ222ΐ., θεοί* Ο38+, εΊ9, Sc.259, ΐαυον /324f., £20f., κακός* Α284, /324, Α604, /2219, a392f., Ορ.761, Antim. Teius fr. 2, h.Ap. 302 ff, κάρη X74ff., £107f., λάθωμαι* X281f., *P69, λυγρά* Ν23Ί, £226, μάλιστ(α) Z433L, σ113, μέγα* A283L, Λ/llf., O37f.+, Λ443, Sc.259, μίνυν- θα(διος) A416ff, A478f.+, νόος* ΛΊ85, Hes.fr.239,2f., Vit. p. 10,11, νύκτας /324f., X432L, δδ9* //31 f., TV632, a225, u304, δθι £280, £397, ολίγη* A391L, Op.30, όμοιοι M21Qf., /7276, δρκ(ι)- A 158, O38+, δρνις /323f., /2219, δσ(σ)α* 1592, K35\, £400, XI 15f., «P431. 891, <7124, ούτος* ΧΊ6, /7363L, o326f., Op.388. 682, h.Ap.458, (ά)πασι* A283L 417L, £480, /54. 591 f., Λ/271, TV632, X115f. 433, ^890f., £107f., £48. 404f., Th. 184, Cert. p.40,30, παΰροι β2Ί6, Op.824f., περ Γ3, A 391 f., £344f., 5565, Op.292, Vit. ρ.ΙΟ,ΙΟΕ, πολεμ- A284, /322/4/6, £225f., h.Cer.265f., πόλις Z 434, Λ/11, πολλά* /324L, 5160, 0p.808, h.Ap.302ff, h.Merc. 117, Antim.Teiusfr.2, Vit. p. 10,10f., ' ρεΐα £108, Op.761f., στυγερός* £158, ?/216f., o408, τείχος Z434, Λ/llf, τη Adv. A 520, 5565, τιμή- A5O5L, T286f. 459L, ΰλη(ν) 7V1O2L, Op.420f., φαίνονται* ε279ΐ., Op.386f., (έριδα) προφερηται* Γ3/Ί, /323L, 5209L, συμφερ- Λ 736L, TV237, χαλεπή Ορ.292. 761 L, έπι / ποτι χθονί h.Ap.303f. 458f.,\u£(p)t/+ Hes.Op.547. 686, fr.76,7 (in D), ωρη / &ρ(ι)- Op.30 / σ367\ Op.420ff. 664f., h.Cer.265, Cert. p.40,30. - In Gl. Σ220 in II3 u. 8x in 11 (s.d. ..Vorbem.J, außer I2a—bß überw. (s.u. jew. L J in dir.R. (RAnf. ¥>69, 2.V. /54, 757, ¥*891, /2219, ß364, 5160, o327, σ113, υ3Ο4, fl>397, h.Ap.527, vorletzter V.u //31, L u A 284, Z358, .= 345, X185, κ273, λ248, vl45); gehäuft Λ433/43, Op.386/88 (>
1130
1129


πέλομαι (πέλω)
πέλομαι (πέλω)
Cert. ρ. 40,24/26/30). 678/82/86, m. Klangwiederh. ρητοίτεπέ /526, έπ Ζ434, Λ 737, S158f., ΑΤ281, £391 f. s μ 168f., φ397, πε Γ3, A391f., S344f., /7315, 5565, Ορ.292. 388, Vit. ρ. 10,10f., έλ Λ 392, /7314f., P218f., h.Merc.*453f., ελ 1324, <545+, λε(ν) A 284, Λ 604, 093f., ο 327, οντ £20 (♦ = m. 'Responsion’ wie ...σι πέλει / ...σι πόλιν 1592/3)
I 	Simplex; Präs.st. iter. (1) bzw. dur. (2), Aor. punkt. (3), z.T. mit Ggw.sbezug; Übergang zw. verbum substantivum (jew. a) u. Kop. (jew. b) fließend (vgl. IISp.441,74ff.; 442,45 ff. u. z.B. Op.769 m. 822), oft periphr. in Vbd. m. Ver- balsubst. (vgl. Porzig, Satzinhalte 13 ff., s.a. γίγνομαι Bile): άνάγκη, άρηγών, αρχή, βιοτή, δασμός, έργα/ον, έρκος, εύχωλή, καναχή, κήδε1, κλαγγή, κόρος, κϋδος, λοετρά, λόχος, νεΐκος, νόημα, νόος, οιμωγή, δνειαρ, πήμα, πλόος, πρήξις, φωνή, (ολίγη) ωρη, s.a. Vbd. m. präd. Verbaladj. (dazu Ammann, in: Μνήμης χάριν 114) o.ä. Z358, /526, MW, Ν23Ί, £79, £108 u. 4x in 2by; Subj. unpers. ('es’, 'das*, 'was*) /134. 324, Λ 604, X\ 16, σ225 u. 16x in 2/3 jew. by (s.a. πάντα N632, Cert. p.40,30), göttl. £511, S158, £79, ζ 108, Sc.259, h.Cer.440 (in L1 by, 2/3 jew. ba/ßj, überh. außer L d selten Konkr. (belebt): λ 125+, Op.808 (A284, 7V1O3) in Ibß, £729 (ω211) in 2a. — Wortf.: γίγνομαι BIlc—f. 2b, είμί, έπομαι BI4b, τελέθω, τετύχθαι II iter. i.S.v. reg. wiederkehrend u. damit (bis auf A284, A 392) zeitlos: (vorhanden) zu sein pflegen, (nur 3.P.) Ind. Präs. (35x Sg., 16x Pl.) bis auf 4x in by (s.d.); fungiert als Iter. nicht nur (b) Lggüber 0 im Nom.- satZj (so in lesb. Dichtg., s. E. Lobei, "Αλκαίου μέλη, Oxford 1927, xxxviiff.) bzw. έστί, sondern auch (a) ggüber έστι (wie russ. byvaet L j sowie ggüber est')\ verallgemeinernd in Vbd. m. αλλοισίν γε £226, άλλοτε άλλοτε Ορ.825, άνδρών /134, Ν237, h.Ap.458, άνθρωπον/ων/οισι(ν) /134. 592, /7315, Τ221, 5565, 5160, Ορ.678, Antim. Teius fr. 2, βροτοΐ- σιν Χ76, Ορ.686, θεάων/οΐσι κ222ΐ. / Ο38+, θνητοΐσ(ιν) Ορ.665, Vit. ρ. 10,10f., δς τις / ω τινι 5209L, Op.30f., πάσι ν "Αχαιοΐσιν A283L, αιψά τε (and. Ruijgh, ,,τε epique“ 837) / γάρ τ(ε) / δέ τε / δτε τ9 / Rel.-Pr. + τ(ε) Τ22\, «392f. (einzige Stt.!) / £79, 5169 (codd.), Op.30. 547. 761 / /324 (vulg., v.l. 5' άρα < Λ 604) / 0556, σ367+ / ÄT351, N102f., Ξ345, 037f.+, 5124. 160, A125+, £226, Op.808 (sonst nur noch T287+ / £280 / Ύ116 / v60 in I2a/bß/ 3bcx / II2), nb./in NS m. iter. Konj. /323 f. 592, Ύ74Π*., 5209L, Op.30f.(?). 291 f. 388f.(?), h.Ap.458ff. / Cert. p.40,30; hom. in Gl. (£480, Γ3, 0556, £108, /301. 405) u. (/324, N103) / od. dir.R. (ebs. 3h — alle St.) bis auf £79 (γάρ), /7315 u. 3x (δσσα/ον) in ba la verbum substantivum: vorhanden zu sein pflegen (russ. byvat'), vorkommen, üblich sein, sich gewöhnlich ergeben, herrühren (έκ N632, le); Subj. (Abstr.) 5x Mask., 5x Fern., 3x (Quantor 4-/«) Ntr.Pl. (9x von 13 Verbalsubst.), dem Verb (T221, Op.388. 665. 678. 682 tw.) vorangest., in Vbd. m. adnom. Gen. u. (T221) / od. pers. Dat. bis auf N632 (έκ) u. Op.682 (< 678) Ν23Ί αϊ κ9 δφελος τι γενώμεθα και δύ" έόντε. ' συμφερτή δ9 άρετη ^-ει άνδρών. και μάλα λυγρών in d. Kombinat, pflegt Kampfkraft selbst bei recht kümmert. Männern vorhanden zu sein, vgl. Λ/412 h.Ap.458 (τίφθ9 ήστον ούδ9 έκβητε;) αυτή μέν γε δίκη L , άλφηστάων, ' όππόταν έκ πόντοιο ποτί χθονι (έλθωσιν, αύτίκα δέ σφεας σίτοιο ίμερος αίρει) tuiti si comportano cosi (Zanetto), vgl. έστί/Q A 218, r43 / 168, τέτυκτο σ2Ί5 (1 ISp. 303,45 ff.) N632 (Ζευ) σέ φασι περί φρένας έμμεναι άλλων ’ σέο 5’ έκ τάδε πάντα -ονται* 1 οιον (χαρίζεαι Τρωσίν), vgl. α33 Antim. Teius fr. 2 ρ.79 Dav. έκ γάρ δώρων πολλά κάκ" ^άνθρώποισι. -ονται fieri solent /592 οί κατέλε- ξεν άπαντα ’ κήδε9, δσ" L , -ει τών άστυ άλώη durchmachen müssen Τ221 αιψα τε φυλόπιδος -εται κόρος L uv schnell hat man genug, vgl. έστί N636 Γ3 ήύτε περ κλαγγή 1131
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
γεράνων -ει ούρανόθι πρό (έπεί χειμώνα φύγον), sc. jedes Jahr (vgl. Op.449), 'Konjug.’ zu γένετ9 A49, ήν A605 Λ 524 ού γάρ τις πρήξις -εται κρυεροϊο γόοιο richtet nichts aus, vgl. κ202+ Op.30 ωρη γάρ τ9 ολίγη -εται νεικέων τ9 άγο- ρέων τε 1 ω τινι μή βίος ένδον wenig Interesse hat an 388 ουτός τοι πεδίων -εται νόμος οϊ τε θαλάσσης ' έγγύθι ναιετάωσ" οϊ τ9 άγκεα βησσήεντα (ναίωσιν) 665 (50 Tage nach Sommersonnwende) ώραΐ^ος -εται. θνητοις πλόος 678 άλλος δ9 είαριν^ u πλόος άνθρώποισιν s 682med lb Kop.: zu sein pflegen Iba + präd. Pron. οϊα (τε) / δσ- σον+ (τ9) (in dir.R. / Maßangabe des Dichters), s.a. οντος* Op.388. 682, h.Ap.458 in la; Subj. (vorangest.) Ntr.(Pl. außer 5124) 5160 άθλων, οίά τε πολλά μετ9 άνθρώποισι coy- ται. stattfinden, vgl. A536L κ223 (Κίρκης ιστόν) οια θεάων ' λεπτά τε καί χαρίεντα καί άγλαά_ έργα L □, vgl. h.Cer. 140 h.Merc.454 ου πώ τί μοι (Αρ.) ώδε μετά φρεσίν άλλο μέλησεν 1 οία νέων θαλίης ένδέξια έργα L j, vgl. ^589 *£431 δσσα δέ δίσκου ούρα L d, vgl. /7589 Ä7351 δσσον τ9 έπί ούρα L u ’ δήμιόν.ων, vgl. 0358f. 5124 δσσον τ9 έν νειφ ούρον -ει L .οΐιν Ibß (9χ δς+ [τε 7χ]) 4- präd. Subst. (vorangest., 3χ Mask., 3χ Fern., 5χ Ntr.); Subj. je 5x Konkr. (21 am Anf. belebt) / Abstr. bzw. /134 unpers. A284 λίσσομ" "Αχιλλήϊ μεθέμεν χόλον, δς μέγα πάσιν ' έρκος "Αχαιοΐσιν -εται πολέμοιο κακοΐο, vgl. έμεν Δ 299 7V1O3 έλάφοισιν έοίκεσαν, αϊ τε καθ" ύλην 1 θώων παρδαλίων τε λύκων τ" ήϊα -ονται gewöhnl. gefressen werden /134 όμοΰμαι 1 μή ποτέ τής εύνής έπιβήμεναι ηδε μιγήναι, ' ή θέμις άνθρώπων -ει, άνδρών ήδέ γυναικών, vgl. έστίν/0 V.276 / Ορ.137 (IISp.991,68ff.) 038 Στυγός ύδωρ, δς τε μέγιστος 1 δρκος δεινότατος τε -ει μακάρεσσι θεοϊσι (s £340*’) = £186 = h.Ap.86 AI25 έρετμά, τά τε πτερά ^νηυσί -ονται. — ψ2Ί2, vgl. γίνονται <5708f. 361 f. Ορ.808 (νήΐα) ξύλα πολλά, τά τ" άρμενα L d 686 χρήμ^ γάρ ψυχή -εται δειλοΐσι βροτοΐσιν, s. West z.St. 825 LaA- λοτε (s.d. B2a) μητ.ρυιή -ει ήμέρη, L .ηρ, vgl. τελέθειν Theb.fr.4,3 p.25 Ber. Iby 4- präd. Adj. (4x Komp., 5x Sup.) bzw. /324 Adv.; £480, 0556 / η217 gnom.Aor. (in Gl./dir.R.), Cert. p. 40,30 Konj. nach δταν, Subj. (unpers. /324, vorangest. außer 0 556, Ξ 345, Op. 420) bis auf Op. 292.


κέλομαι (πέλω)
πέλομαι (πέλω)
χαλεπήj περ έουσα 761 φήμη γάρ τε κακή -εται, κουφή μέν άεΐραι 1 ρεΐα μάλ', άργαλέη δέ φέρειν, L d δ9 άποθέ- σθαι «393 (ού) κακόν βασιλευέμεν* αίψά τέ οί δώ 1 άφ- νειόν -εται και τιμηέστερος αύτός £276 παύροι γάρ τοι παΐδες όμοιοι πατρί -ονται, vgl. Pan.fr. 12,5f. ρ. 121 Dav.
169 άλλος μέν γάρ τ' είδος άκιδνότερ^ος -ει άνήρΛ es kommt vor, daß 209 άφρων δή κείνος γε και ούτιδαν^ „ ' δς τις ξεινοδόκω έριδα προφέρηται άέθλων η2\7 ού γάρ τι στυγερή έπι γαστέρι κύντερον άλλο ' έπλετο, ή τ' έκέλευσεν έο μνήσασθαι άνάγκη Vit. ρ. 10,11 θνητοΐσιν άν- ωϊστων πολέων περ 1 ούδέν άφραστότερLov -εταιΛ νόον άνθρωποί Χ76 (δτε αιδώ) αισχύνωσι κύνες κταμένοιο γέροντος, ' τούτο δή οικτιστ^ , δειλοΐσι βροτοΐσιν £226 (μοι αίει νήες φίλαι ήσαν και πόλεμοι και άκοντες) και όϊστοί, 1 λυγρά, τά τ' άλλοισίν γε καταριγηλά -ονται. 1 αύτάρ έμοι τά φίλ' έσκε 12 dur. i.S.v. Zustandsbeschr.: (auf Verg. bzg.) Impf. (Ύ433 Iter. 4- νύκτας τε καί ήμαρ) bzw. (auf Zukunft bzg.) Ind./Konj./Opt./Imp. Präs. Δ158, £489, i>223 / Γ287+, Z358, 77128 / σ225 / /2219; 1.P.(P1.) Z358 in bß, 2.P.(Sg.) Ύ433, /2219 in ba, sonst 3.P.(P1. /526, £20 in bß u. 4x in by), davon 14x -ε(ν) (ω211 menschl., £511, Sc. 259 Lgöttl. Subj.j) ggüber häufigerem (2P, 24°, 2H, 2h; falsch IISp. 436,32) ebf. dur. (nicht iter.!) έσκ(ε[ν}) (überw. menschl., nie L ,); in Vbd. m. (3‘ έσσομένοισι +) άνθρώποι- σι Γ287+, Ζ358, σ225, Δαναοΐσιν £511, πασι Τρωσί Ύ433Γ, τε epique Γ287+, £280; parall. m. είσί Ε726/8/9, ήν Sc.259f., ...εσκεν ω211Ε, h.Ap.3O3f., nb. temp. NS m. iter.Opt. /525f., Sc. 164 2a verbum substantivum: (opt./
akust. wahrnehmbar) vorhanden sein, es gibt, bis auf 7287+ ausschl. (9x) -£(v), außer 7365+, τ192 mit lok. Best. (vgl. είμί BI2aaaaßß) durch Adv./Präp. (έν, ένθα / έκ, κατ', μετ'); (21450* dopp.) Subj. ([rl92 tw.] vorangest., Abstr. außer l£729, (o211j) £729 Mask., llx Fern. (7x Verbalsubst.); in dir.R. 7287+, rl92, sonst in Beschr. (Exk. L ,, Sc. 164, + Vgl. <545+) 545 ως τε γάρ ήελίου αίγλη -εν ήέ σελήνης 1 δώμα *άτ9 = τ/ 84, kontrast. 7374 τ192 τφ δ' ήδη δεκάτη ή ένδε- κάτη -εν ήώς ' οίχομένφ σύν νηυσί ("Ιλιον είσω), kontrast. γένετ* Α493+, vgl. έην γ 180+ 7365 (κορύσσετο Ach.) τού ^καί όδόντων μέν καναχή ·εΛ, τώ δέ οί δσσε 1 λαμπέσθην, vgl. gleichbed. ήν £82, kontrast. *£688 Sc. 164 (όφίων κεφα- λαί) τών L jV, εύτε μάχοιτο (Her.), vgl. V.404, Κ375 Δ 450 ένθα δ9 άμ9 οίμωγή τε καί εύχωλή -εν άνδρών 1 όλ- λύντων τε καί όλλυμένων (aber [nach Gl.] γένετο V.456) = θ64 £729 (άμφ9 όχέεσσι βάλε κύκλα) πλήμναι δ9 άργύ- ρου είσί ... 1 δίφρος δέ Ιμασιν ' έντέταται, δοιαί δέ ... αντυγές είσι. ' τού δ9 έξ άργύρεος ρυμός -εν* αύτάρ έπ9 οκρφ ' δήσε (ζυγόν) daran befand sich, s. Ameis-H. u. Leaf ξ-St. ω 211 (Laertes* An wesen) έν δέ γυνή Σικελή γρηυς -εν, η ρα γέροντα (κομέεσκεν), vgl. £345f. £287 τιμήν δ9 9Αρ- γειοις άποτινέμεν ήν τιν9 έοικεν, ' ή τε καί έσσομένοισι μετ9 άνθρώποισι -ηται — 460 von der noch die Nachwelt spricht, vgl. Z358 in bß, Th.500 (Ggs. 5710) 2b Kop.: (zu) sein (pflegen), 3x Präs, (-ονται/-ει), 4x Modi, 8x Impf.: 3x •οντο (nur hier), 5x -ε(ν) 2ba 4- (X433, σ225 dopp.) Präd. (außer /2219 Verbal-)Subst (voran/nachgest., /2219 Mask., 4x Fern., 3x Ntr.), im Ggs. zu 2a (u. Sc.259 in bß) abstr. (vgl. bes. εύχωλή X433 m. z!450+ in 2 a); bis auf lh in Vbd. m. pers. Dat., 3x m. lok. Best, (ένί, κατά, μετ')', Subj. (unausgedrückt od. £511, Ω218f. vorangest. Pron.) belebt od. 71604, «225 unpers.; in dir.R. X433, /2219, «225, Komm, des Dichters £511 (γάρ ρα), Λ604 (αρα), h.Ap.304 (έπεί) σ225 (εϊ n ξεΐνος πάθοι) σοί κ' αίσχος λώβη τε μετ9 άν- ^Ο^ποισι -οιτο, kontrast. (metr. gleichw.) £285 £511 (Ath.) ή Υάρ ρα -εν Δαναοΐσιν άρηγών pflegte beizustehen, vgl. ηεν 439θ (ήσαν Μ180) Λ 604 (Ach. rief Patr.) ό δέ κλισίηδεν 1133
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άκούσας 1 έκμολεν κακού δ9 άρα οί -εν άρχή damit fing sein Unglück an, vgl. 581 Ύ433 μοι νύκτας τε καί ήμαρ 1 εύχωλή κατά άστυ -έσκεο, πάσί τ' ονειαρ ' Τρωσί, vgl. /7549f. (β345f.) /2219 μή μ' έθέλοντ' ίέναι κατερύκανε, μηδέ μοι αύτή ' ορνις ένί μεγάροισι κακός -ευ (< *-ε' > -ε Αρ.Rh. 1,304 It. Schwartz, Άντίδωρον 63 A.l, doch s. West zu Th.549) h.Ap.304 (δράκαιναν κτεΐνεν Ap.) ή κακά πολλά 1 άνθρώπους έρδεσκεν έπί χθονί ' έπεί -ε πήμα δαφοινόν 2bß 4- präd.Adj. (s.a. by) bzw. £280 Adv. (Sup.); Subj. (unausgedrückt / vorangest. Laußer Δ 158d) Konkr. (belebt L ,, £280); bis auf £280 in dir. R./Exk. (3' / £20, Sc.259) £280 (am 18. Tag) έφάνη ορεα ... ' γαίης Φαιήκων, δθι τ' άγχιστον -εν αύτφ Δ 158 ού μέν πως άλι- ον -ει~ δρκιον αίμά τε άρνών ' σπονδαί τ' άκρητοι καί δε- ξιαί, ής έπέπιθμεν, = *έσεθ' (nicht im fgrE), ά. sonst nur + Fut./Aor. Z358 ώς καί όπίσσω ' άνθρώποισι -ώμεθ9 άοίδι- μοι έσσομένοισι besungen werden, 1. Ρ. nur hier (vor hom. hapax) /526 δτε κέν τιν' έπιζάφελος χόλος ΐκοι, ' δωρητοί τε -οντο παραρρητοί τ' έπέεσσι pflegten sich m. Geschenken u. Worten umstimmen zu lassen, zur Klangwiederh. vgl. Ari- stot. Rh. 1410a 25ff. Sc. 259 Κλωθώ καί Λάχεσις σφιν έφέ- στασαν* ή μεν ύφήσσων 1 "Ατροπος ού τι -εν μεγάλη θεός, άλλ9 άρα ή γε ' τών γε μέν άλλάων προφερής τ9 ήν πρεσβυτάτη τε £20 (σύες άρσενες) τριηκόσιοί τε καί εξήκοντα -οντο beliefen sich auf 2by (unpers.) 4- präd.Ver- baladj.(Ntr.PL);indir.R. /7128 μή δή νηας έλωσι καί ^ούκ- έτι φυκτάΛ -ωνται 5299 γίνωσκον δτ9 u , -οντο, kontrast. σ345 £489 με χεΐμα 1 δάμναται* ού γάρ έχω χλαϊναν '
νυν 5* L j L-ovraij υ223 (Phil.: ich wäre schon längst weg) έπεί ούκέτ9 άνεκτά L d denn es ist nicht mehr auszuhalten 13 punkt. i.S.v. Sachverhaltskonstatierung (hist.: τό πρώτον άπ9 άρχής Th.425, έκ τού h.Cer.440) bzw. -antizipa- tion: Ind. Aor. bzw. X443, ΨΊ49 (obl.) Opt.Präs., 2.P.(Sg.) 6‘ in bß, sonst 3.P.(Sg.); mit Ggw.sbezug A418 (417 νύν). 506 (νύν), Z434 (Lparall. m.j έστι), //31, /54 (53 έσσι), Μ2Ί\ (νύν), Ξ33Ί s ν145 s σ113 (L , έθέλεις), Χ185, ^548, «225 (226 έστίν), £364, 5 571, κ273, £397, ο327 (L6: „l’aori- ste έπλετο *il est devenu* equivaut souvent a έστι Ί1 est*“) 3a verbum substantivum: sich ergeben, sich erweisen, außer «225, 5441, £392+, Jh.425. 836, 4- pers.Dat. bzw. Λ 737, Ν6ΊΊ, Ξ400 VN8; («225 dopp.) Subj. (Abstr., [Ξ400, x273+ tw.] vorangest. außer [Verbalsubst.] Λ 737, M271, X443, L f 4x Mask., 7x Fern., 7x Ntr. (Pl. X443); hom. (vgl. h.Ven. 130) Lin dir.R., (3° in entrüsteter Frage m. τίς) außer N677 (Irr. wie noch 5441, Th. 836), Ξ400 (nach GL), X443 (inner!, abh.), £392 (= μ 169in L ,) x273 (σύ μέν9) αύτάρ έγών ειμι* ^κρατερή δέ μοι έπλετ9 άνάγκηΛ harte Notwendigk. hat sich fi mich ergeben > ich bin dazu einfach gezwungen h. Ven. 130 (μ9 ήρπαξε Hermes) σ’ ίκόμην, L , £392 άνεμος μέν έπαύσα- το ήδέ γαλήνη ' ^έπλετο^ νηνεμίη - μ169'η stellte sich ein Th.425 (Hek.) έχει ώς τό πρώτον άπ9 αρχής L , δασμός vollzogen worden war h. Merc. 117 (βούς είλκε) δυναμις δε οι u , πολλή stellte er unter Beweis, vgl. V.426, υ237+ Λ/271 (δς τ9 έξοχος δς τε μεσήεις δς τε χερειότερος) νυν L , έργον (s.d. Β2) άπασι jetzt ist es Sache aller (geworden), vgl. Ω354 Th.836 καί νύ κεν L , έργον (s.d. Big) άμήχανον (εί μή), vgl. θ 130* /V677 (Hektor wußte nichts von Verlusten am linken Hügel) τάχα 5’ αν καί κΰδος 'Αχαιών \ / τοΐος γάρ (half Pos.) hätten Erfolg gehabt X443 (Andrem, ließ) άμφί πυρί στήσαι τρίποδα μέγαν, δφρα -οιτο ' "Εκτο- ρι θερμά λοετρά ein warmes Bad hätte (: *γενοιτο bekäme, s.d. Bild) 5441 ένθα κεν αίνότατος λόχος ^έπλετο, (Eidothea έσάωσε, δλεσσε δέ κήτεος όδμήν) wäre es ein grauenvolles Im-Hinterhalt-Liegen geworden, vgl. μ 275 Λ 737 (συμφερο- μεσθα μάχη) άλλ9 δτε δή Πυλίων και Έπειών t , νεΐκος
1134


πέλομαι (πέλω)
Πέλοψ
(έλον ανδρα) Kampf entbrannte (ingr.), kontrast. (metr. gleichw.) V.671 (eff.) £364 τίπτε δέ τοι Jvi φρεσί τούτο νόημα ' έπλετο,; πή δ" έθέλεις ίέναι (μοΰνος;), s. III Sp.417,37ff. ο 327 τίη τοι L / (λιλαίεαι όλέσθαι) Ύ185 ερςον οπή δή τοι νόος ^έπλετο, μηδ" έτ' έρώει, vgl. ν!45 in by «225 τίς δαίς, τίς δαι όμιλος όδ\ ,; 1 είλαπίνη
ήέ γάμος; έπει ούκ έρανος τάδε γ' έστίν was ist hier los? Ξ400 (neg. Gl.) όσση άρα Τρώων και Αχαιών L u φωνή ' δεινόν άϋσάντων, ότ' επ' άλλήλοισιν δρουσαν, vgl. Σ’221, kontrast. Μ338 3b Kop.: sein, sich erweisen als 3ba + (lh dopp.) präd. (fern.) Subst. (nach/vorangest.), s.a. φ39Ί in bß; Subj. (voran/nachgest.) unpers./göttl.; hom. in dir.R. X116 (όσσα τ9) ήγάγετο (Alex.) Τροίηνδ', ή τ' ^έπλετ,ο νεί- κεος αρχή, s. ISp. 1371,29, kontrast. Λ 604 in 2ba h.Cer.440 (Hek. άμφαγάπησε κόρην Dem.s) έκ τοΰ οί πρόπολος καί όπάων L / άνασσα, fig.etym.? 3bß + (4 505f., Ύ281 dopp.) präd.Adj. (s.a. by; Komp. Ώ94, Sup. 4 505L, Z433f., l/54, ¥'891j. 749) bzw. Ψ69 Ptz. (vorangest. bis auf L d, 1H); Subj. (unausgedrückt / vorangest. bis auf LZ434, i294d, ρ5Ί+) 4 479+, ρ5Ί+ Abstr., sonst Konkr. (L Λ/ll, 1H unbelebt, sonst [Ξ158 göttl.] Pers. [6x 2.P.]); hom. in (ρ57+ nach) dir.R. außer £158, Ψ749 (innerl. abh.), 4479+, Ώ94 / Λ/11 (Komm. / Vorausblick des Dichters) /48 κεϊται δς αίτιος έπλετο πάντων, dazu ISp.390,6ff. Π29 (Diom., Od., Ag., Euryp. verwundet) σύ δ' άμήχα^νος έπλευ, 'Αχιλλεΰ,, auf Verg. bzg. (30 χόλος), dagg. έσσι Κ\6Ί, ΝΊ26 auf Ggw. bzg. Ψ69 εΰδεις, αύτάρ έμεΐο λελασμέ^ u du hast mich vergessen, vgl. είς Π53Ζ MW δφρα μέν 'Έκτωρ ζωός έην καί μήνι' 'Αχιλλεύς 1 καί Πριάμοιο άνακτος άπόρθητος πόλις έπλε, 1 τόφρα δέ καί μέγα τείχος 'Αχαιών έμπεδον ήεν unzerstört blieb, eigtl. sich als unzerstörbar erwies im Ggs. zu mögl. dur. *έσκε (am VE ξ222, parall. m. έην in οφρα-τόφρα-Konstr. o361/2; s.a. vv.ll. #284 u. vgl. Φ44Ί) bzw. *...ον -εν άστυ ρ5Ί ως άρ' έφώνησεν, τή δ' άπτερος έπλετο μΰθος = τ29 β φ386 — /398, vgl. h.Cer.282 /54 περί μέν πολέμφ ένι καρτεράς έσσι, ' καί βουλή μετά πάντας όμήλικας ^έπλευ άριστος, hast dich erwiesen als Ψ%9\ ϊδμεν γάρ όσον προβέ- βηκας απάντων 1 ήδ' όσσον δυνάμει τε καί ήμασιν j 749 (κρητήρα θήκεν άέθλιον) ός τις έλαφρότατος ποσσί κραιπνοϊσι -οιτο, vgl. γένετ' V.632, Γ71+ Ζ434 λαόν δέ στήσον παρ' έρινεόν, ένθα μάλιστα ' άμβατός έστι πόλις καί έπίδρομον έπλετο τείχος. ' τρίς γάρ τή γ' έλθόντες έπειρήσαντ(ο) sich erwiesen hat Ύ281 άρτιεπής ^καί έπίκλο- πος επλε,ο (Ach.) μύθων, ' δφρα σ' ύποδείσας μένεος άλκής τε λάθωμαι (Hektor), s. IISp.639,70ff. φ397 τις
L /to τόξων Hes.fr. 239,2 δστις άδην πίνη, οίνος δέ οί ^έπλετο, μάργος s'il α le vin mauvais Ω94 (κάλυμμ' έλε) κυάνεον, τοΰ δ' οΰ τι μελάντερον L , έσθος nie gab's ein schwärzeres, vgl. T/216f. in Iby (u. Sapph.fr.94,24-6 V.) 4479 μινυνθάδι^ος δέ οί, αιών ' έπλεθ' ύπ' ΡΝ8 (δαμέντι) - Ρ3Ο3 sein Leben war kurz (komplex.), vgl. /415 f., kontrast. r328 £158 (Ζήνα) είσεΐδε (Hera), στυγερ^ , ^έπλετο θυμφ, u. er verursachte ihr Mißbehagen (Ggs. χαΐρε 156, sc. über Pos.) ¥*548 ει δέ μιν οικτίρεις καί τοι φίλος L d dir ans Herz gewachsen ist, kontrast. έσκε r239f. 4 418 ^ώκύμο- ρ,ος καί όϊζυρός περί πάντων ' έπλεο (Ach.), vgl. Σ95 506 τίμησόν μοι υιόν, δς L ,ώτατος άλλων ' έπλετ' 3by (unpers. [t3x am Anf.u τόδε}) 4- präd. Adj. (Ntr.Sg., Komp.) u. pers. Dat. (Ρ τφ σφ θυμφ) Laußer Κ 531 = Λ 520,; in dir.R. L , T57 η αρ τι τόδ' άμφοτέροισιν άρειον ’ ^πλετο,, σοί καί έμοί, δτε (μενεήναμεν;) 0221 (τόδ9) εμοί (Zeus) πολύ κέρδιον ήδέ οί αύτφ (Pos.) ' L „ δττι (ύπόειξε) υ304 τοι τόδε κέρδι^ον έπλετο θυμφ, (s.d. B9ba)·' ούκ έβαλες τόν ξεΐνον, kontrast. τ283 //31 έπεί j ’ ύμΐν άθανάτησι, διαπραθέειν τόδε άστυ (vgl. 1135
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
π28) = £337” (τοι) = ν!45” = σ!13” s #571” (οί) s £397” (όθι μοι) = Κ531” (τή 'dorthin’ Lm. Verg.sbezug,) = Λ 520 = h.Ap. 527” (τφ σφ L ,), kontrast. έσκε ο362
II Kompos. (D/KSV; and. KSN έκ ΕΊ29 / TV 632, Antim. Teiusfr.2 in I2a/la, μετ' Γ287+, «225, #160 in I2a/ ba/lba); Präs. (4- pers.Dat.) in 1/2 (KSV/DSV, Lmetr. bedingt,), Aor. (abs. außer Σ220) in 2/3 (KSV, L ,), Pl. außer «352, t/261+, A248, o408, Op.386; in Gl. Σ220, dir.R. ¥z833, «352, 7/261, A248, v60, Sc.87, h.Cer.265. - Wortf.: έλθεΐν Bill. 7b/d. 12, έρχομαι BII4. 5a, μάχομαι BII 1, of- χομαι BII 3.5.8, πολέ(ύ)ω, άμφεστρατόωντο, περιτέλλο- μαι, -τροπέω, φοιτάω, άμφιχέομαι
III ά μ φ ι π. [ 1 °]: (klanglich) umfangen, (musikal.) umspülen, KSV (Präs.) «352 τήν γάρ άοιδήν μάλλον έπικλείουσ' άνθρωποι, 1 ή τις άκουόντεσσι νεωτάτη άμφι-ηται, vgl. £122, Λ 466, £41
112 έ π ι π. [4°, 2Η]: sich heranbewegen, sich (reg.) einstellen, DSV (Präs. + pers.Dat; and. KSN K351 / T/216f. in Ilba/γ) u. KSV (Aor., metr. Altern, zu II3; and. έπιτέλλομαι 'aufgehen’ Op.383. 567, h.Merc.371) o408 (Συρίη) πείνη δ' οΰ ποτέ δήμον έσέρχεται, ούδέ τις άλλη ' νοΰσος έπί στυγερή -εται δειλοΐσι βροτοΐσιν, vgl. Λ 200 ν60 (χαΐρε) είς δ κε γήρας ' έλθη καί θάνατος, τά τ' έπ' άνθρώποισι -ονται, vgl. Ορ. 100/2f. τ/261 άλλ' δτε δή δγδοόν μοι ιέπιπλόμε- ν,ον έτος ήλθε = £287, vgl. «16 in 113 Sc.87 τάχα δ' άμ- μες L ,ων ένιαυτών 1 γεινόμεθ' = Th.493ex (έ. δ' έ.)
113 περιπ. [2', 3°, 2Η, lh, 1β]: sich herumbewegen, Umlauf vollenden, (Σ220 KSN >) KSV, nur Aor. (zu Präs, περιτέλλο- μαι, s.d.); Subj. Σ220 (Gl.) Pers., sonst ένιαυτός (s.d. Blb u. vgl. russ. vremja 'Zeit’ zu vertet' 'drehen’), ^833 4- Kardinalzahl, sonst gen.abs. (s 9 Monate λ 248, Th. 184, le, vgl. Sc.87 in II2) Σ220 ότε τ' ϊαχε σάλπιγξ 1 άστυ ^τεριπλομέν,ων δηίων ΰπο, vgl. V.208, Λ 713, Bacchyl.c. 18,6; urspr. KSN (άστυ πέρι, vgl. IISp.208,14ff.) > KSV (trans, nur hier), vgl. Bölling, AJPh 81, 1960, 77 f., Leumann, Hom. Wört. 94f. ¥^833 έξει μιν (σόλον) καί πέντε L ,ους ένιαυτούς 1 χρεωμένος (vgl. Θ404) s «16ex (Gen., vgl. £551) = h.Cer.265ex = Heges.fr. dub. 3,2 p. 166 Dav. s Th. 184ex (π. δ' έ.) S Λ248ex (Sg., vgl. V.295+) s Op.386 (π. έ.)
D Hes.fr. 76,7 τφ δέ (Hippomenes) περί ψυχής (vgl. Mia; -ετο im fgrE nicht belegt, doch vgl. Ψ526) O21b (vgl. Ύ443 4- Z358) v.l. 417, £63, Θ454, S396, #710, £469, £164, #284, μ 15. 186, Hes. Th. 193, Sc. 314, fr. 33a, 15
R. Führer
Πελοπόννησος [Prosaref.H, 5h] M (παρέκ /
διέκ) -ον πίειραν έ(χουσα+) h.Ap.250 = 290 s 419” * 432med ; -ov h.Ap.430
B Zus.rückg. (vgl. Ελλήσποντος) aus Πέλοπος νησοζ (so Tyrt.fr. 2,15 W., s.a. Cypr.fr. 13,3 f. p.40 Dav.), nachhom. (kontrast. τό Άργος BV) ON (Prosaref. Hes.fr. 189), Ggs. zu Εύρώπη BI (h.Ap.250 = 290, in dir.R.), auf der Fahrt von Kreta nach Delphi zuerst in nördl. (s. h. Ap. 408), dann in östl. Richtg. (s. h.Ap.433/6) umschifft (h.Ap.419. 430. 432); Epith. πιειραν (4h), πάσαν h.Ap.430 (vgl. άπασαν Cypr.fr. 13,3f.)» gehäuft h. Ap. 430/2 R. Führer
Πέλοψ [2‘, (Prosaref. 4-) 1H, le] E vorgr. Suffix (Chantraine, Form. 259 f.) u. wohl auch VG (vgl. Πελασγός); and. Kretschmer, Gl. 28, 1940, 236 f. („die dunkelhaarige Rasse der Urbevölkerung“) > Ramat, RFIC 90 - n.s. 40, 1962, 176f.; Robertson, GRBS 29, 1988, 250 („Dark-face“), doch s. Beekes, Gl. 73, 1995/6, 19-25
M [U] -ψ £105 [_>] -πος Cypr.fr.13,4 p.40 Dav. [vU] -πος Hes.fr. 193,11 [wv*] -πι £104
1136


Πέλοψ
πελώρη
L Nilsson, Myc. Origin 44; J.Forsdyke, Greece before Hom., London 1956, 137; v. Kamptz 330f.; E. A.S.Butterworth, Some Traces of the Pre-Olympian World in Gr. Lit. and Myth, Berlin 1966, 9f. 154ff.; Stubbings, in: CAH II l3, 638ff.
B IS. des Tantalos (Cypr.fr. 13,4 p.40 Dav.), Schützling des Hermes (B104), durch Hippodameia BIV V. des Atreus (B105) u. Thyestes (vgl. Hes. fr. 190,2), der Nikippe (Prosaref. Hes.fr. 191) u. der Lysidike (Hes.fr. 193,11), Eponym der Πελοπόννησος (s.d.); Patron. Τανταλίδεω (Γ > Tyrt.fr. 12,7 W.), Epith. πληξίππω (#104, Anspielg. auf Sieg im Wagenrennen über Oinomaos?); gehäuft #104/5, π^-Alliterat. Hes.fr. 193,11 II δ Όπούντιος, von Oinomaos getöteter Freier Hippodameias (Prosaref. Hes. fr. 259a) R. Führer
πέλω s. πέλομαι
πέλωρ, πέλωρον [5‘, 7°, 5H, 6h, 2C] E zu Morph, u. Wort- bildg. s. Egli, Heteroklisie 89—96; wenn < * k”erh2-ör m. Dissim. von l-r < r-r, dann gleiche Wz. wie in τέρας, s.d. (Lautwandel k* > p wäre äol.) u. vgl. Chantraine, Dict. 1106 s.v. τέρας E. — Abl.: πελώριος (von -ρ); πελώρη
Μ 1 zweis. τοϊα -ρ’h.Merc.349 [J] -ρ h.Ap.374 [vl] -ρ Σ410, ι428, μ 87, h.Ap. 401 2 dreis. [---] τοϊα -ρα h.Merc.225; -ρον Th.295. 299; -ρα #321 [---] -ρου Pan. fr. 2 p. 116 Dav. [~-χ] φέρων όνύχεσσι -ρον Μ 202 = 220, 0 161; κεφαλή/ήν/άς / κάρη βεινοϊο -ρουΔ Ε14\, λ 634, Th.856, Sc.223; L d κ168; τοΐο -ρον Th.845; δοιά -ρα h.Merc.342; αίνά -ρα κ219, Cypr.fr.26,1 p.44 Dav.; -ρον ι251, h.Ap.416
Σχ sch.D #321: μέγιστα σημεία, ΕΊ4\: μεγάλου τέρατος, sch.min. P.Yalel27 £741: δεινού τέρατ[ος, Σ410: μέγιστο ν
Β Monstrum, Ungeheuer, Tier von ominöser Bedeutung meist Subst. Ntr., auch adj. nur in den Formen -ρ, -ρα, -ρου, -ρον (vgl. noch -ρη) belegt: Entwicklg. -ρ > -ρα (Gelenk d. Heterokl.) > -ρου/-ρον Übergang vom Subst. (in 2 u. 3 stets m. Attr.) zum Adj. begünstigt durch appositionellen Gebr. wie in lb (z.B. Κύκλωψ -ρ), 4b (z.B. δράκοντα -ρον); auch h.Merc.225. 349 ließen sich nach späterem Sprachverständnis adj. auffassen; sicher adj. sind -ρου Pan.fr.2 p. 116 Dav. in 3 sowie -ρη (s.d.) charakterisierende Zusätze: Adj. (nicht nur dir. auf π. bezogene): αιητον Ix, αίνά/ότε- Qa 3x, άλλο άμήχανον Ix, δεινοΐο/ά 6x, δεινή τε σμερδνη τε 1χ, ζωόν (άσπαίροντα) 2χ, ήμερον 1χ, κακόν 1Χ, μέγα τε δεινόν τε Ix (vgl. Th.299), τοΐο / τοϊα / δοιά 4χ sonstige (auch epex.) Zusätze, geschilderte Reaktionen: θαυμάζομεν #320f.; μέγα θαύμα h.Ap.415f.; θηήσαντ(ο) x 168/80; άγάσσασθαι h. Merc. 342 f.; κατεκλάσθη φίλον ητορ δεισάντων ι251; έδδεισαν, έπει ϊδον χ 219; χλωρόν δέος βρει A633L; άκέων καθείατο δειμαίνοντες h.Ap.401/ 4;ζ έρρίγησαν, όπως ϊδον Μ 202/3; ίύζοντες έποντο, Υήθησαν, θυμός ίάνθη ο 161/2/5; ούδέ κέ τίς μιν γηθήσει- εν ιδων μ31ΐ.; Διός τέρας £741 f.; άθεμίστια είδως ί 428; ουδέν έοικός άνθρώποις ούδ(έ) θεοϊσι Th.295f.; αιόλον ώμηστην Th.299f.; Prodigien-Deutung Λ/220, ο 161 Ggs. 'Stimme’ vs. αυτόν/ή, 'das Ungeheuer leibhaftig’ 1257, μ 31 gehäuft Th. 295. 299; 845. 856; h.Ap. 374. 401. 416; h.Merc.225. 342. 349 in dir.R. 2‘, 6°, 3h (h.Merc.), in Erz. 4' (Λ/202 Jnnerl.abh.j), 1°, 5H, 3h (h.Ap.; 416 L J. - Wortf.: αχριος, ζατρεφής, θήρ, θηρίον, κνώδαλον, όλο(ι)ός, οΰ τι φατειός, πήμα (h.Ap.304), (μέγα) σήμα, σίντης, σμερδα- σμερδνός, τέρας, χλούνης, ώμηστής; weiteres s. δει· νθ£ Sp.236,5ff.; μέγας Sp.69,57ff. 1 πέλωρ la nicht ap- Positionell μ 31 (Od.: „Σκύλλη, τής φωνή) δση σκύλακος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
νεογιλλής γίνεται, αυτή δ9 αύτε -ρ κακόν“ (schreckliches, großes) Ungeheuer h.Ap.374 (die Namen Πυθώ u. Πύθιος,) οΰνεκα κεΐθι ' αύτού πΰσε -ρ μένος οξέος Ήελίοιο 401 (Αρ.) έν πόντφ δέμας δελφίνι έοικώς ' και κεϊτο -ρ μέγα τε δεινόν τε (ominöses, großes) Untier, präd.; s.a. V.416 in 4a lb in Appos. zu Mask. Σ410 (Heph.) άπ9 άκμοθέ- τοιο -ρ αιητον (s. s.v. αητός) άνέστη 1 χωλεύων ύπό δέ κνήμαι ρώοντο άραιαί der Gewaltige, der Missgestaltete? 1428 (Od.:) „Κύκλωψ εΰδε -ρ, άθεμίστια είδώς“ das Monstrum; vgl. 7159a in D 2 πέλωρα κ219 (Od.:) „τούς άμφί λύκοι ... ήδέ λέοντες ' σαΐνον τοι 5’ εδδεισαν, έπει ϊδον Laiva -ραΔ“ verhexte Bestien, Zaubertiere Cypr. fr. 26,1 p.44 Dav. τέκε Γοργόνας, L d Unholdinnen #321 (Od.: „ημείς δ9 έσταότες θαυμάζομεν) δεινά -ρα θεών είσήλθ9 έκατόμβας, 1 Κάλχας δ9 αύτίκ9 έπειτα θεοπροπέων αγόρευε“ Prodigien; vgl. £53 in D h.Merc.225 (Ap.: „ich hoffe, es ist kein Kentaur,) δς τις τοϊα -ρα βιβρ ποσί“ eff.Obj., etwas Riesiges, Monströses (näml. Fußspuren) 349 (Ap.:) ,,διέ- τριβε κέλευθα(,) ' τοϊα -ρ9, ώς εϊ τις άρα ιήσι δρυσί βαίνοι“ 342 (Αρ.:) „τά δ9 άρ9 ϊχνια δοιά -ρα 1 οίά τ9 άγάσσασθαι“ sind zwei Riesendinger 3 πελώρου Gorgo: £741 Γοργείη κεφαλή βεινοϊο -ρουΛ ' δεινή τε σμερδνή τε, Διός τέρας Ungeheuer λ 634 (Od.:) „έμέ δέ χλωρόν δέος βρει, 1 μή μοι Γοργείην κεφαλήν L u 1 έξ "Αϊδος πέμψειεν Περσεφό- νεια“ Sc. 223 παν δέ μετάφρενον (des auf dem Schild dargestellten Perseus) είχε κάρη L Jt 1 Γοργούς Typhoeus: Th. 856 (Zeus) πάσας ' έπρεσε θεσπεσίας κεφαλάς L d 845 (sengende Hitze herrschte von Zeus’ Blitzen u.) άπό τοΐο -ρου Tier: «168 (Od.: „auf Kirkes Zauberinsel [Darice Bir- ge, Helios 20, 1993, 17—28, bes. 19f.] tötet Od. einen kapitalen, gottgesandten Hirsch [ύψίκερως, μάλα μέγα θηρίον]) συνέδησα πόδας L “ Adj. Pan. fr. 2 p. 116 Dav. καί Βεμ- βινήταο -ρου δέρμα λέοντος 4 πέλωρον 4 a nicht ap- positionell Th.295 ή δ9 έτεκ9 άλλο -ρον άμήχανον, ούδέν έοικός 1 θνητοΐς άνθρώποις ούδ9 άθανάτοισι θεοϊσι, ' ... "Εχιδναν monströses Lebewesen h.Ap.416 ίδέσθαι ' εί μενέει νηός δαπέδοισι -ρον, ' ή εις οίδμ9 άλιον άμφίς όρού- σει (ominöses, großes) Untier, s.a. V.401 in la 4b Subst. (präd. od. in Appos. zu Mask./Fern.) od. kongr. Adj. 1257 (Od.:) „κατεκλάσθη φίλον ήτορ, ' δεισάντων φθόγγον τε βαρύν αύτόν τε (den Kyklopen)(,) -ρον“ das / als Ungeheuer / den ungeheuren Th. 299 (sie gebar die Echidna,) ήμισυ μέν νύμφην ... ' ήμισυ δ9 αύτε -ρον(,) όφιν δεινόν τε μέγαν τε ' αιόλον ώμηστήν, s.a. V.295 in 4a Μ202 (αίετός) φοινήεντα δράκοντα ημέρων όνύχεσσι(,) -ρον(,)Λ 1 ζωόν έτ9 άσπαίροντα ominöses (aber nicht großes) Tier — 220 (Pulyd., dir. R.) 0 161 αίετός άργήν χήνα L , ' ήμερον έξ αύλής, präd. Subst., falls nicht unmoviertes Adj. (so LSJ) im Ggs. zu -ρη (s.d.) t 9
D /159a (Άίδης) έπεί κε λάβησι -ρ έχει ουδ9 ανιησιν £53 (Schol.:) Zen. schreibe unverständlich χραΐσμεν θανά- τοιο -ρα (Waffen,) Prodigien (?) des Todes V.Langholf
πελώρη Adj. f. [8H, stets Th.] E s. zu πέλωρ, πέλωρον Μ 1 [---] -ρης έσχατα ^Γ/γαΛίης Th.731; -ρη καίετο
Ja Th.861; -ρη L Ja Th.505 2 [«ίχ] στονάχιζε δέ / στοναχίζετο / έδέξατο L Ja -ρη Th. 858 / 159 / 479; L Ja -ρη Th. 173. 821
B Epith. d. J^aJa, die teils Merkmale einer 'Pers.* hat (Th. 159. 173. 479. 821. 858), teils nicht (Th. 505. 731. 861) metr. gleichw. m. Ml: μελαίνη -«ν αιη Sc. 153 (κελαινή v.l.) m. M2: L Ja μέλαινα Hom. 5x, Th.69 metr. Altem, f. Ml: έρεμνής -~v L Jης Th.334 ungeheuer (groß), gewaltig, unheimlich nie in dir.R., meist in grausigem Textzush. Th. 159 (Uranos barg seine u. der Erde gemeinsamen monströ-
1137
1138


πελωρη
πέμπτος
sen Kinder L Λίης έν κευθμώνι), ή δ" έντός στοναχίζετο ιΓ/γαΐα -ρηΛ ' στεινομένη, δολίην δέ κακήν έπεφράσσατο τέχνην 173 (Kronos bereit, seinen Vater Uranos zu entmannen,) γήθησεν δέ μέγα φρεσι L u 479 (den Zeus) έδέξατο l j ' εύρείτ] τρεφέμεν άτιταλλέμεναί τε 821
όπλότατον τέκε παΐδα Τυφωέα L j 1 Ταρτάρου έν φιλότητι 858 (Zeus verbrannte die Häupter des Typhoeus, δεινοΐο πε- λώρου, dieser stürzte,) στονάχιζε δέ L d 505 (Götter gaben dem Zeus βροντήν, κεραυνόν, στεροπήν*) τό πριν δέ -ρη Γ/γαΐα κεκεύθει 731 (Tartaros, ένθα Τιτήνες κεκρύφαται) χώρφ έν εύρώεντι, -ρης έσχατα Γ/γαίης 861 (im selben Zush.) πολλή δέ -ρη καίετο Γ/γαΐα 1 αύτμή θεσπεσίη
D Hes.fr. 150,11 (πελώ[ρη od. πελώ[ριος Gr.-H.)
V. Langholf
πελώριος [16\ 5°, 1Η] (< πέλωρ) F -ος 6, -ον 9,
Fern, -ον 1, Ntr. -ον 1, Akk.-ον 2, Akk. -α 3
Μ Ri« J Αίας έστι / ώρτο -ος έρκος "Αχαιών Γ229 / H2W ; -ος Ε395, Η 20%, Ρ360, 1 187; ήτοι ό μέν Περίφαντα -ον έξενάριζεν / αύτόθ" έασε £842 / 847; "Αχιλήα -ον Φ52Ί, Χ92; Ώρίωνα -ον λ 572; Αΐαντα -ον PV74; άνδρα -ον Γ166; -ον έγχος Ε594, 0424; -ον Λ 820, 1190, Λ 594, Th. 179; -α θαύμα ίδέσθαι Κ439, Σ83; -α /290
Σχ sch.D Γ229: μέγας, Γ166: μέγιστον, Κ439: ού κατά τό μέγεθος νϋν μεγάλα άλλά κατά τό κάλλος τεράστια
Β (zu πέλωρ) nie subst. gebraucht 1 Personen la Helden vor Troja 10 stattlich, imposant (meist aus d. Sicht beteiligter Pers.en, s. de Jong, Narrators 130), nicht notw. durch Körpergröße Γ166 (Priam.:) „ανδρα -ov (Ag.) ... ' άνήρ ήϋς τε μέγας τε * ήτοι μέν κεφαλή και μείζονες άλλοι έασι,' καλόν δ" οϋτω έγών οϋ πω ΐδον όφθαλμοΐσιν ' ούδ" οϋτω γεραρόν" öfters jedoch zugleich hoch gewachsen, riesenhaft, schrecklich Γ229 (Hel.:) „Αϊας ^-ος, έρκος "A- χαιώνΛ (έξοχος "Αργείων κεφαλήν ήδ" εύρέας ωμούς, V. 227)“ Η2\\ τοΐος άρ" Αϊας ώρτο u Jf ' μειδιόων βλοσυ- ροΐσι προσώπασι (ποσσιν ήϊε μακρά βιβάς, κραδάων έγχος, Τρώας δέ τρόμος ύπήλυθε γυΐα έκαστον) Ρ\Ί4 (Hektor: „du hast unrecht) ός τέ με φής Αΐαντα -ον ούχ ύπομεΐ- ναι* ' οΰ τοι έγών έρριγα μάχην" 360 ως Αϊας έπέτελλε -ος, αϊματι δέ χθων ' δεύετο Φ52Ί (Ach. Τρώεσσι πόνον και κήδε" έθηκεν* Πρίαμος) ένόησ" "Αχιλήα -ον* αύτάρ ύπ" αύτοϋ ' Τρώες άφαρ κλονέοντο πεφυζότες, ούδέ τις άλκή ' γίγνετ(ο) Χ92 (Hektor) μίμν" "Αχιλήα -ον άσσον ιόντα Λ 820 ή ρ" έτι που σχήσουσι -ον 'Έκτορ" "Αχαιοί, ' ή" ήδη φθείσονται ύπ" αύτοϋ δουρι δαμέντες; Ε842 jftoi ό μέν Περίφαντα -ονΛ έξενάριζεν 847 L , αύτόθ" έασε ' κεΐσθαι 1 b sonstige (auch göttl.) Personen 2', 3° groß, schrecklich, Furcht einflößend, gewaltig E395 (Dione:) ,,τλή δ" "Α'ίδης -ος ώκύν όϊστόν" Η20% (Aias) σεύατ" έπειθ" οιός τε -ος έρχεται "Αρης λ572 (Od.:) „Ώρίωνα -ον είσενόησα ' Θήρας όμοϋ είλεΰντα κατ" άσφοδελόν λειμώνα, ' τούς αύτός κατέπεφνεν" Kyklop: 1187 (Od.:) „ένθα δ" άνήρ ένίαυε -ος (^άπάνευθεν έών άθεμίστια ήδη ft" 190 (Od.:) j ’ και γάρ θαϋμ" έτέτυκτο -ον, ούδέ έφκει ' άνδρί γε σιτοφάγφ, άλλά ρίφ ύλήεντι ' ύψηλών όρέων, δ τε φαίνεται οίον άπ" άλλων" 2 Gegenstände 2a Waffen 4‘ schrecklich, Furcht erregend τεύχεα: K439 (Od.:) „τεύχεα δέ χρύσεια ca, θαϋμα ίδέσθαι, ' ήλυθ" έχων (Rhesos)“ Σ’83 (Ach.:) „τεύχεα δ" “Εκτωρ 1 δηώσας άπέδυσε L u 1 κα- λα τα μεν Πηληι θεοί δοσαν αγλαά δώρα" έγχος: Ε594 Άρης δ" έν παλάμησι L-ov έγχοςΛ ένώμα 0424 (Iris:) „εί έτεόν γε ’ τολμήσεις Διός άντα L , άεΐραι" 2b Sonstiges 2°, 1Η die Sichel, m. der Uranos entmannt wurde: Th. 179 (Kronos) δεξιτερή δέ -ον έλλαβεν άρπην, ' μακρήν καρχαρόδοντα Meereswogen: /290 (Nestor:) „κύματά τε 1139
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τροφόεντα -α, ίσα δρεσσιν" Stein: Α 594 (Od.:) „Σίσυφον είσεΐδον κρατέρ" άλγε" έχοντα, ' λάαν βαστάζοντα -ον άμ- φο τέρ^σ ιν"
D Hes.fr. 150,11 (πελώ[ριος od. πελώ[ρη Gr.-H.)
V. Langholf
Πελωρίς [1Η] ΟΝ sizil. Landzunge an der Straße von Messina; V.d. Mühll, Ausgew.kl.Sehr. 440f. Hes.fr. 149 (Prosaref.) V. Langholf
πέλωρον s. πέλωρ
πέμματα [Γ] Ε < *pep-mata < ^pelc-mata zu πέσσω < *pek?-ie-, s.d.
B Feingebäck, unterschieden von πλακούντες 'Kuchen* bei Athen. 4,172A; vgl. auch ebd. 172D (= Stesich.fr. 179[i] p. 153 Dav.) Pan.fr.23 p. 127 Dav. (Prosaref.) = fr. 12 p. 178 Ber. (m. Lit.); zur Einordng. des Pan.frg.s s. Stoessl, RE XVIII (1949) 882. — Wortf.: μειλίγματα G. Markwald
πεμπά(ζω) [1°] Σχ sch. Bam. 5412: κατά πέντε άριθμή- σει (see Sch. Dindorf)
B (from πεμπάς [not EGrE]:) count (by fives) orig, basic method using Fingers: see πέντε, πεντήκοντα aor.subj. 5412 φώκας ... άριθμήσει καί έπεισιν* ' αύτάρ έπήν πάσας -σσεται ήδέ ϊδηται, 1 λέξεται έν μέσσμσι, ‘herdsman’ count- ing on Fingers. — Wdfld.: άριθμέω, λέγω, μετρέω
W. Beck
πεμπταΐ(ος) [1°] (from πέμπτη [sc. ήμέρη, see Wackemagel, Synt.II 65ff.]:) of voyagers arriving on the fifth day £257 (έβδομάτμ άναβάντες έπλέομεν) -οι δ" Αίγυπτον ίκόμεσθα, cf. πέμπτος Β wdfld. and 3 a W.Beck
πέμπτος [4\ 3°, 4H, lh] E see Chantraine, Dict. s.v. πέντε F -ος 2, -φ 1, -οισι 1; -ης 1, -μ 1, -ας 1; -ον 2, -φ 2, -ον 1
Μ 1 disyll. la RJ -ος *Ρ351 1b RJ -φ/ης/ας δ" Ψ2Ί0 / Π197 / Op.802 R J -φ ε263 [-J -η Ορ.803; L-ov έτοςύ h.Ven.277 [-1] έγώ -ος ι335; -ον δ" *Ε615 [--] L ω309; -φ δέ Ορ.698 2 trisyll. [--J έγώ -οισι Ορ. 174
Β (the) fifth — and last of group(s) / series, emph. posit in beginning of cl. exc. LOp. 174 (1 b)d; tog. w. subst. in same cl. L u, «P615 (2), ω309, h. Ven.277 (3b); 3 of 12x in Ψ9 4 in Op.; pl. Op. 174. 802. — Deriv.: πεμπταΐος. — Wdfld.: ^δε- κατοςΛ, 5toL d, έβδομος, έεικοστός, εϊνατος, έκτος, όγδοα- τος, τέταρτος, τρίτατος, τρίτος 1 of persons la flfth and last pers. of group *P270 τφ δέ τετάρτφ θήκε δύω τάλαντα, 1 -φ δ" φιάλην, cf. ν.615 (2 below) 351 Μηριόνης δ" άρα -ος ώπλίσαθ" ίππους ι335 (τρΐψαι εν όφθαλμφ) οί δ" έλαχον, τούς άν κε καί ήθελον αυτός έλέσθαι, 1 τέσσαρες, αύτάρ έγώ -ος μετά τοΐσιν έλέγμην last group of series 77197 τής δέ τετάρτης (sc. στιχοζ) ήρχε ... Φοΐνιξ, ' -ης δ" "Αλκιμέδων Ορ. 174 μηκέτ" έπειτ9 ώφελλον έγώ -οισι μετεΐναι ' άνδράσιν, άλλ" ή πρόσθε θα- νεΐν ή έπειτα γενέσθαι 2 object, last prize ίΡ615 -ον δ9 ύπελείπετ" άεθλον (φιάλη given Nestor), cf. ν.270 (la) 3 units of time 3 a day(s) ε263 τέτρατον ήμαρ έην, και τφ τετελεστο άπαντα* 1 τφ δ" άρα -φ πέμπ" (Kal.) άπό νηαου, w. τετ-τετ πεμπ-πεμπ, cf. πεμπταΐος (arrival) — Ορ.802. 803 εν δε τετάρτη μηνός άγεσθ* εις οίκον άκοιτιν '...1 δ" εξαλεασθαι, έπεί χαλεπαί τε καί αίναί* ' έν -η γάρ ψα- σιν Έρινυας αμφιπολεύειν ’ "Ορκον γεινόμενον fifth day rf each decade (West ad 1. rejecting two other interpretations) 3b year Ορ.698 γυνή τέτορ" ήβώοι, -φ δέ γάμοιτο I 1140


πέμπτος
ω309 Όδυσσήϊ τόδε δη-ον έτος έστίν, ' έξ ου κεΐθεν έβη h.Ven.277 ές -ον έτος αύτις έλεύσομαι υιόν άγουσα
D *P538b, v.l. Ορ.782 Pollux W.Beck
πέμπω [38\ 91°, 10Η, 7h, le] Ε unklar, s. Chantraine, Dict. s.v. — Abl.: Εύπόμπη, πομπεύς, πομπή, πομπός
F -πω 1, άπο-πω 1, έκ-πεις 1, άπο-πει 1, -πουσιν 4; Impf, άπέ-πον 2, έ-πε(ν) 7, -πε(ν) 15, -π’ 3, άπέ-πε(ν) 3, έ-πε 1, άπε-πομεν 1, έ-πον 2, -πον 4; -πησι(ν) 2, -πωμεν
2, -πωσι 1, -ποιεν 4; Imp. -πε 1, άπό-πε 2, -πετε 1, άπο- -πετε 1; Inf. -πειν 4, άπο-πειν 2, -πέμεν 2, άπο-πέμεν 2, -πέμεναι 2; Ptz. -πων 1, -πουσα 1; Fut. -ψω 9, άπο-ψω 3, -ψει 3, άπ-ψει (άμ-ψει [i.e. άνα-ψει] v.l. ant.) 1 (ο 83), -ψο- μεν 1, -ψουσι(ν) 5, -ψειν 1, -ψέμεναι 1; Aor. άπέ-ψα 1, πρού-ψα 1, πρου-ψ9 1, -ψας 1, έ-ψε(ν) 3, -ψε(ν) 3, άπέ-ψε
3, κατέ-ψε 1, παρέ-ψεν 1, πρού-ψ(εν) 2, έ-ψαν 3, -ψαν 4, έκ-ψαν 1, πρου-ψαν 1; Konj. -ψω 2, -ψης 1, άπο-ψη 1, έκ-ψησι 1, -ψωμεν 1; Opt. -ψαιμι 1, -ψειας 1, -ψειεν 1, έκ-ψειε 1; Imp. -ψον 5, άπό-ψον 1; Inf. -ψαι 5; Ptz. -ψαντες 1; einziges Med. (Imp.) έκ-ψασθε 1 (υ361); Pass, kommt nicht vor
Μ 1 Stamm im longum la eins. [2] -π9 άπό £263 [2] -π9 Ψ\37 lb zweis. [1-] -πειν/πων/ψω/ψον/ψαι (δ9) 4- Akk.Obj. /7447. 454 / /2780 / σ84 / /2310 / h.Ven. 137; -ψω/ψειν/ψαν δ9 ές (εις) α93 / Φ48 / Th. 477, Hes.fr. 145,3; -ψω / ψει δ9 δππη π81 = φ342 / s £517 - □ 339; -ψαν Th.718; -ψον σύν χ369 [-->] -πε δέ μ(ιν) + Ortsang./ Ζ168. 207, Σ452, 0799 / 77671 = 681; -πε δ9 + Präp. τ/264, Hes.fr. 145,1; -ψας/ψεν/ψον/ψαι έπ9 Ο2Ί, Σ240, ÄT464, Β6; -πον ω419, Th.716; -ψω Α184 μ«] άπό- -πε £146, ο65; -πε Ορ.84; άπο-ψω ρΊ6; -ψον £25; άπό-ψον β\\3 μ«] -πε / έκ-πε νέεσθαι <58, Φ598; -πε θύ- ραζε ι461; -πον έπεσθαι /7575 [£χ] Ptz. + άπο-πω/πει/ ψω/ψη £108 / υ133 / £161, τ412 / ο53; ούδ9/άλλ9 άπο- -πειν «73, Ορ.87; Dat. 4- -πε /253 = 439 = Λ 766, Λ/28, δ 5; Akk. Obj. 4- -πειν/ψω/ψαι ο 74 / /7133, £255 / £396 lc dreis. lea [1«^] -πετε v39; -πέμεν «18, ο 15; -ψομεν ^309 [ίο«] άπο-πετε λ339; άπο-πέμεν £112, τ316 Icß [1-2] -πουσα h.27,6; -ψουσιν £37, h.Ven. 140 [1-1] οϊκαδέ -ψειας £350 ley k-«] άπέ-πον/πε(ν) τ243, ΚΊ2 — κ76ίη; έ-πε(ν) (σύν) /438, Σ237, Λ626, Hes.fr. 198,4; (πρό β’/μ9 ένθάδ9) έ-ψε(ν) 4442, λ623, Th.784; άπέ-ψε £334 - ξ291; εις "Ερεβος κατέ-ψε Th.515; παρέ-ψεν μ 72 [«^«] άπέ-πον / έ-πε + Akk.Obj. ω312, ν66; έ-πε / άπέ-ψα νέεσθαι ν206, yz23 [«‘χ] (Obj. 4-) έ-πε/ον Γ116, <5623; Ptz. + έ-πον / έ-ψαν / άπέ-πε / άπέ-ψε τ461, Theb.fr.3,2 ρ.23 Dav., Φ452, ω285; LOrtsangabe 4-j έ-ψαν 6586 = ρ 149 II [-1χ] L j πρού-ψεν 0367 ld viers. [LJ] -πέ- βεναι η227 = ν48 [1««1] οϊκαδέ -ψέμεναι «484 [«!««] άπε-πομεν «65 2 Stamm in den brevia 2 a eins. ![-]
χαί -π9 ψ3\5 2b zweis. 2bo [1-] προΰ-ψ9 ω360 2bß [--] και -ψαν σύν ^340; έκ-ψαν π3 [--] -πω Π240; έκ- -πεις /2381; -πον 1575; (σ9 εύ) -ψω / άπ-ψει 6589 s
εις "Ερεβος -ψε h.Cer.335; -ψης Π445 [-1] -πειν τ281; -ψω/ψει £140, π 83 α ε 167in / a o34ex ; -ψεν Φ43; 'ψον /2430; -ψαι (δόμον) ι524, £336 2c dreis. [-!«] Ortsangabe 4- -πουσιν/ψωμεν/ψειεν Α390, υ383, λ635; (δώματος) έκ-ψησι/ψειε σ336, 72681; Akk.Obj. 4- -πουσιν/ πωμεν/ψαντες π228 - υ188 / 629, ν52 / α38; -πουσιν/ πησι/ποιεν/ψουσι(ν)/πρου-ψαν 4- Ortsangabe h.Cer.488 / h.31,16 / 6560 - £17 - 142 - ρ 146 / 6564, £333 - τ290 / h.Ap. 102; (έγώ) προΰ-ψα/ε (σύν) ρ54. 117; -πωσι 6556 ί--*] -πησιν 0109; έγώ -ψαιμι νέεσθαι φ374; δόμου έκ-ψασθε θύραζε υ361
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέμπω
Β (gehen machen, auf den Weg u./o. ans Ziel bringen, als Veranlassender od. Ausführender:) schicken, bringen, (t.t. [s. 2]:) ein Geleit geben (so auch Abll., s. E), Subj. Pers., 6556 Phäakenschiffe, meist mit Obj. der Pers., selten (s. 5) der Sache; meist mit Angabe des Ziels, Zwecks (im Inf. usw.); je nach Tempus punkt. (Aor.ingr. od. term.: los-, entsenden od. hinsenden, -bringen) od. durat. (Impf, nachhaltiger Wirkg.: einschl. des erreichten Ziels: s. de Boel, IF 92, 1987, 52); zu Temp. u. Konstr. noch Chadwick, Lex. Gr. 233 ff. — Wortf.: ιαλλω, ϊημι, στέλλω, (zu 3:) άγω, ηγεμονεύω, ήγέομαι (Β2), ρύομαι, φυλάσσω, (zu 4. 5:) βάλλω, ιάπτω, ρίπτω, ferner δίδωμι, φέρω, (zu h.31,16 in 15, Λ/28 in II2:) έλαύνω; vgl. (zu 2:) die Abll. πομπή/ός/εύς Ζεύω als t.t.; korr. δέχομαι sowie ίκέσθαι, νέεσθαι (geleg. als Inf. des Zwecks bei π.)
Disposition I Simplex 1 jem.n mit Auftrag, Botschaft irgendwohin schicken (meist mit Zielangabe usw.): Aor.
Präs.st. Fut. 12 als Hausherr u.ä. den Gast, Schützling, Bedürftigen (weiter-, heim-)senden, ihm e. Geleit geben (ihn ausstatten): ohne od. mit Angabe des Ziels (Präs.st. Fut., Aor.
Sonderfälle Toter, Gefangene, Braut) 13 als Ausfuhrender / Gott jem.n geleiten, fuhren, bringen (meist mit Zielangabe usw.): Fut., Aor. Präs. (6556 Subj. Schiffe) göttl. Geleit Tote 14 jem.n in Übel, Verderben schicken 15 Obj. Sache II Kompos. 1 άπο(-) la (KSV) jem.n mit e. Auftrag wegschicken lb den Gast lc die Mutter ld jem.n, etw. unverrichteter Dinge fortschicken, abweisen le Obj. Besitztümer If DSV II2 έκ(-) 2a KSV (Obj. Besitztümer, Beauftragte, Schützlinge) 2 b DSV II3 κατ- II4 παρ- II5 προ(-)
I Simplex 1 jem.n mit Auftrag, Botschaft irgendwohin schicken, Subj. u. Obj. z.T. Götter; meist (außer /2310, a38, /575) m. Angabe des Ziels (Dat. der Pers.), des Zwecks (im Inf., Final-, Rel.-Satz, Pu.), /7575+ άμα/μετά/σύν, £167+ όπισθεν, vgl. ϊημι (BIAlb); ca. 50% dir.R. _ la Aor. B6 (βουλή, des Zeus) -ψαι έπ9 9Ατρείδη ... ούλον "Ονειρον /2310 (Priam.: „Ζευ πάτερ) -ψον δ9 οιωνόν (δεξιόν, δφρα ...“) Σ240 (Ήέλιον δ9) 'Ήρη ' -ψεν (-πεν ν.1.) έπ9 Ώκεα- νοΐο ροάς άέκοντα νέεσθαι α38 (Zeus:) „προ οί εϊπομεν ημείς, ' Έρμείαν -ψαντες (-ψαντε Zen., Ar. Byz.), έύσκοπον (διάκτορον ν.1.) L9AργεϊφόvτηvJ (-ψαντες Μαίης έρικυδέος άγλαόν υιόν ν.1.), * μήτ9 αύτόν κτείνειν“ h.Cer.335 (Ζεύς) εις "Ερεβος -ψε ... L Jf * δφρ9 λ 623 (Her.:) „ποτέ μ9 έν- θάδ9 έ-ψε κύν9 άξοντ9 (άνένεικα και ήγαγον“) Th. 784 Ζεύς δέ τε Ίριν έ-ψε θεών μέγαν δρκον ένεΐκαι h.Ven. 137 ,,-ψαι δ9 άγγελον ώκα μετά Φρύγας (είπεϊν πα- τρί“) lb Impf., (h.Cer.488, /7240) Präs. (s.a. /7454 in 3d) /575 („τόν δέ λίσσοντο γέροντες) -πον δέ θεών ίερήας“ ΓΙ 16 'Έκτωρ δέ προτι άστυ δύω κήρυκας έ-πε (έ-ψε ν.1.) ' ... αρνάς τε φέρειν Πρίαμόν τε καλέσσαι (Ταλθύβιον ^προ- ίειΛ, Ag.) ν66 (κήρυκα L „ Alkin.) 9Αρήτη 6’ άρα οί δμφάς άμ9 έ-πε γυναίκας (νέεσθαι ν.1.), ' την μέν φάρος έχουσαν (την δ9 έτέρην δπασσε κομίζειν) 6799 -πε δέ μιν προς δώματ9... (Ath. das εϊδωλον) ' εϊως Πηνελοπειαν (παύσειε κλαυθμοΐο) Ορ.84 εις Επιμηθέα? -πε πατήρ 9Αργεϊφόντην 1 δώρον άγοντα h.Cer.488 αιψα δε οι -που- σιν (ές δώμα Πλούτον), sc. Dem. u. Kore (Schüuling, Sohn, Gefolgsmann [meist] in den Krieg:) ZI68 „-πε δε μιν Αυκίηνδε, πόρεν δ9 δ γε σήματα λυγρά** 207 „-πε δε μ9 ες Τροίην (έπέτελλεν αίέν άριστεύειν**) Π240 (Ach. zu Zeus:) „έταρον -πω (-ψω pap.435) πολέσιν μετά Μυρμιδόνεσσι μάρνασθαΓ Σ23Ί τόν ρ9 (Patr.) ήτοι ysv έ-πε σύν ϊπποι- σιν και δχεσφιν 1 ές πόλεμον, ούδ9 αύτις έδεξατο νοστη- σαντα 452 „Πάτροκλον περί μέν τά ά τεύχεα έοσε, ' -πε δέ μιν πόλεμόνδε, πολύν δ9 άμα λαόν οπασσε* (mit)
1141
1142


jem.m als Begleiter (πομπός) mitschicken: 143% (Phoinix:) „σοί δέ μ' έ-πε Πηλεύς ' ήματι τφ, δτε σ' έκ Φδίης 'A- γαμέμνονι -πε“ (s. II2; V.442 „με προέηκε“) Π 515 οι δ* άμ' 'Αχιλλήϊ -πον έπεσδαι ' Ίλιον είς (sc. Pel. u. Thetis den Epeigeus) 1c Fut., Obj. günstiger Wind als Geleiter (δπισδεν; vgl., ουρον ϊημι, ίάλλω, δίδωμι, ούροι πομπήες <5360; dazu Casevitz, Eos 83, 1995, 27ff.) £167 (Kal. zu Od.:) „εϊματά τ' άμφιέσω* -ψω δέ τοι ουρον δπισδεν, ' ως κε (πατρίδ' ϊκηαι“) = ο 34” („-ψει ' άδανάτων δς τίς σε φυλάσσει τε ρύεταί τε“, Ath. zu Tel.)
12 	als Hausherr u.ä. den Gast, Schützling, Bedürftigen (weiter-, heim-)senden, ihm ein Geleit geben, d.h. ihn zur Weiterreise instandsetzen, indem man ihn mit Fahrzeug, Begleitern, Proviant, Kleidung ausstattet (vgl. Ill), t.t. wie πομπή/ός (κ18 entspr. τεύχε δέ πομπήν), πομπευς/εύω, korr. οδόν ήτεον (χ 17); geleg. mit Adj./Adv. (άπήμονα/μαντον ν39, r281, εύ <5589, καρπαλίμως r461), Angabe des Mittels (σύν δίφρφ /369, έν/σύν νηί £37, ^340, έπι σχεδίης τ/264, ϊπ- ποισι και αρμασι δ 8), begleit. Ptz. (έλεήσας ί 350, έσσας £396, χαίροντες τ461), £140 neg.; ca. 2/3 der Stt. dir.R. 2a ohne Angabe des Ziels 2aa Präs.st. o 74 (Men. zu Tel.: „ίσον κακόν) δς τ' ούκ έδέλοντα νέεσδαι ' ξεΐνον 3 έποτρύ- νη καί δς έσσύμενον κατερύκη. 1 χρή L παρεόντα φιλεΐν, έδέλοντα δέ -πειν (ich gebe dir δώρα“), mehr als bloß gehen lassen (parall. zu φιλεΐν) η 221 (έκέλευον, sc. Phäaken) -πέμε- ναι τόν ξεΐνον (vgl. 150 Od.: „πομπήν ότρύνετε“, £290 Naus.: „δφρα πομπής καί νόστοιο τύχης“) = ν48 ν39 (Od. zu Alkin.:) „-πετέ με σπείσαντες άπήμονα, χαίρετε δ' αυτοί, (τετέλεσται πομπή καί φίλα δώρα“) κ18 (δτε δή) οδόν ήτεον ήδ' έκέλευον ' -πέμεν (-ειν pap., ν. St. West, Ptol.Pap. ρ.25Ο), ούδέ τι κείνος άνήνατο, τεύχε δέ πομπήν.1 δώκε δέ μ' άσκόν (sc. Aeol., vgl. 65 άπε-πομεν, s. Ill) V<315 ήδ' ώς Αίολον ϊκεδ', δ μιν πρόφρων ύπέδεκτο 1 καί -π' τ/264 (μ' έκέλευσεν έποτρύνουσα νέεσδαι, sc. Kal.) -πε δ' επί σχεδίης πολλά δ' έδωκε (ούρον δέ προέηκεν) 2aβ Fut., Aor. £140 (Kal.:) ,,-ψω δέ μιν οΰ πη έγωγε* ' ού γάρ μοι πάρα νηες ... καί έταΐροι, ' οϊ κέν μιν -ποιεν“ (s. 3), vgl. (112) άπο-πέμεν, (32) οΰτε πομπή (zur Sit. s. Christopoulos, Kemos 9, 1996, 277 f.) /369 (Ath. zu Nestor über Tel.:) „-ψον σύν δίφρφ τε καί υίέΐ* δός δέ οί ίππους“ <5589 (Men. zu Tel.: „έπίμεινον) καί τότε σ' εύ -ψω, δώσω δέ τοι άγλαά δώρα“ 2b mit Angabe des Ziels, Zwecks (im präp., adv. Ausdr., Inf., NS) 2ba Präs.st. v52 (Alkin.: „μέδυ νεϊμον) δφρ' εύξάμενοι Διί πατρί ' τόν ξεΐνον -πωμεν έήν ές πατρίδα γαΐαν“ τ281 „οί πολλά δόσαν -πειν τέ μιν ήδελον αύτοί 1 οϊκαδ' άπήμαντον“ 461 δώρα πορόντες ' καρπαλίμως χαίροντα φίλως χαίροντες (φίλην ές πατρίδ' ν.1.) έ-πον (φίλως δ' άπέ-πον ν.1.) ' είς Ίδάκην (Autol den Od.) ο 15 („δτρυνε) Μενέλαον ' -πέμεν, δφρ' έτι οϊκοι ... μητέρα τέτμης“ ν206 (Od.: „κεν άλλον) βασιλήων 1 έξικόμην, δς κέν μ' έφίλει καί έ-πε νέεσδαι“ jem.n zur Bewirtung 'weiterreichen’: 529 (Gef. zu Men.:) „ή σφώϊν καταλυσομεν ίππους, 1 ή άλλον -πωμεν ίκανέμεν, δς κε φιλήση“ 2bß Fut., Aor. £37 (Zeus:) „-ψουσιν δ' έν νηϊ φίλην ές πατρίδα γαΐαν (δόντες, πόλλ'“ sc. Phäaken den Od.) s μ/340 (καί -ψαν σύν) ι350 (Od. zum Kyklopen:) „ει μ ελεησας ‘ οϊκαδε -ψειας“ s κ484,η („οίκ. -ψέμεναι“) ξ396 (Od. zu Eum.:) „έσσας με χλαΐνάν τε χιτώνά τε εϊματα -ψαι ' Δουλιχιονδ' ίέναι“ 517 („Tel. τοι εϊματα) δώσει,' -ψει δ', δππη σε (δυμός κελεύει“) « ο 339 s π81 (-ψω) - <ρ342 Φ43 (ξεΐνος μιν έλύσατο) -ψεν δ' ές δίαν 'Αρίσβην Th.477 -ψαν δ' ές Λύκτον (sc. 'Ρείην) 2c Sonderfalle (Impf., 1· Fut.) Bestattung des έταΐρος: ψ\31 (κάρη έχε, Ach. des Patr.) έταρον γάρ άμύμονα -π' Άϊδόσδε (Άϊδος δώ v.l.) Heimsendung der Chryseis: Α 184 (Ag.: „Χρυσηί- 1143
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δα) σύν νηί τ' έμή καί έμοΐς έτάροισι -ψω, έγώ δέ κ' άγω Βρισηίδα“ Hochzeit der Tochter: <5 5. 8 τήν μέν Ά- χιλλήος υίέΐ -πεν (Men. seine Tochter) 1 (ύπέσχετο δωσέμεναι, 2νν.) ' τήν άρ' δ γ' ένδ' ϊπποισι καί αρμασι -πε νέεσδαι ' Μυρμιδόνων προτί άστυ (υίέΐ δέ ήγετο ...)
13 als ausfuhrender Begleiter / (c. d) ausführender od. veranlassender Gott (Zeus) jem.n geleiten, führen, bringen (vgl. άγω), m. Angabe des Ziels, (£336) Dat. der Pers., (£25) Finalsatz außer Ώ430, π228+, A626; £336 + ένδυκέως, Π445 ζων, £25 έπισταμένως; ω419, /7671. 454 4- Dat./Akk. + Inf.; dir.R. außer t>188, /7681, tu419 3a Fut., Aor. Ώ430 (Priam. zu Hermes:) ,,-ψον δέ με σύν γε δεοΐσιν, 1 δφρα κεν
άφίκωμαι“ £255 (Naus, zu Od.:) ,,πόλινδ' ϊμεν, δφρα σε -ψω ' πατρός έμού πρός δώμα (261 οδόν ηγεμονεύσω“) (zu Schiff:) £333 ,,έμμεν έταίρους, 1 οΐ δή μιν -ψουσι ... ές πατρίδα γαΐαν 1 άλλ' έμέ πρίν άπέ-ψε“ (s. III) = τ290 £336 ,,δ γέ μ' ήνώγει (sc. den Seeleuten) -ψαι βασιλήΐ Άκάστφ ' ένδυκέως“ 3 b Präs. Α 390 ,, τήν μέν γάρ σύν
νηί 'Αχαιοί ' ές Χρύσην -πουσιν, άγουσι δέ δώρα“ δ560 ,,ού δύναται (Od.) ήν πατρίδα γαΐαν ίκέσδαι* ' ού γάρ οί πάρα νηες καί έταΐροι, ' οϊ κέν μιν -ποιεν έπ' εύρέα νώτα δαλάσσης“ = £17 = 142 = ρ 146 π 228 ,,Φαίη- κές μ' άγαγον ... οΐ τε καί άλλους 1 άνδρώπους -πουσιν (μ' έν νηί έπί πόντον άγοντες κάτδεσαν είς Ίδάκην“) = υ!88 (sc. πορδμήες) (Subj. Schiffe:) i?556 ,,είπέ δέ μοι γαΐάν τε τεήν ' δφρα σε τή -πωσι (-ψωσι ν.1.) τιτυσκόμε- ναι φρεσί νηες (ού γάρ κυβερνητήρες“) 3c göttl. Geleit (Aor., Fut., nur λ626 Impf.) λ626 (Her.: „Κέρβερον) ήγαγον έξ 'Αϊδαο* ' Έρμείας δέ μ' έ-πεν (έ-ψεν ν.1.) ίδέ Άδήνη“ gaben mir ihr schützendes Geleit K464 (Od. zu Ath.:) „αύτις ' -ψον έπί Θρηκών ίππους τε καί εύνάς“ α93 (Ath. über Tel.:) ,,-ψω δ' ές Σπάρτην τε καί ές Πύλον
' νόστον πευσόμενον πατρός“, vgl. (ν422) „αύτή μιν πόμπευον“ ε25 (Zeus zu Ath.:) „Τηλέμαχον δέ σύ -ψον έπισταμένως ' ως κε μάλ' άσκηδής ήν πατρίδα γαΐαν ϊκηται“ <5564 (Proteus zu Men.:) „σ' ές Ήλύσιον ' ^άδά- νατοίι -ψουσιν“ 586 (Men.:) ,,νεόμην, έδοσαν δέ μοι ούρον ' L j, τοι μ' ώκα φίλην ές πατρίδ' έ-ψαν“ = ρ149 (Tel.) /7445 (Hera warnt Zeus:) ,,αϊ κε ζων -ψης Σαρπηδό- να δνδε δόμονδε (μή έδέλησι καί άλλος -πειν άπό“, s. III), entspr. (436) ,,ή μιν μάχης άπο δείω άναρπάξας Αυ- κίης έν δήμφ“ ob ich ihn nach L. versetze, (442) „δανάτοιο έξαναλύσαι“ 3d Sonderfall: m. Obj. -I- Dat./Akk. 4- Inf.: einen Toten jem.m zum Weitertransport übergeben, Impf. (vgl. δίδωμι) Π454 (Hera zu Zeus:) ,,-πειν μιν (Sarp.) Θάνατόν τε φέρειν καί Ύπνον ' είς δ κε (Αυκίης δήμον ϊκων- ται“), entweder (mit Ameis-H. z.St.:) -ειν μιν + konsek. A.c.I. (entspr. folg. Stt., wobei allerdings Akk. schwierig [daher auch Kj. δανάτφ ΰπνφ, s. West im App.]) od. (mit schwier. Wortstellg., aber so Iliad z.St.:) -ειν 4- Θάνατον (dazu s.o. II) ... φέρειν 4- μιν 671 (Zeus zu Ap. über Sarp.:) „περί δ' εϊματα εσσον* ' -πε δέ μιν πομποΐσιν άμα κραιπνοΐσι φέρεσδαι ' Ύπνφ καί Θανάτφ (δήσουσ'“) = 681 (Impf.) φ419 (τούς νέκυς) έξ άλλάων πολίων οίκόνδε έκαστον 1 -πον άγειν άλιεύσι ... έπί νηυσί τιδέντες
14 jem.n in Übel, Verderben schicken, als Leiden, Strafe (vgl. βάλλω, ίάπτω, ρίπτω, vl42 άτιμίησιν ίάλλειν)*, im Fut., Aor., m. Angabe des Ziels, dir.R. außer Φ48, Th.718 021 („τόν σύ, sc. Hera den Her.) -ψας έπ' άτρύγετον πόντον (καί μιν έπειτα Κόωνδ' άπένεικας“) Φ43 δς μ& εμελλε (Ach. den Lykaon) ' -ψειν είς Άιδαο καί ούκ έδε~ λοντα νέεσδαι ι524 (Od. zum Kyklopen:) „αΐ γάρ δη ψυχής τε καί αίώνός σε δυναίμην ' εύνιν ποιήσας -ψαι δόμον Άϊδος εϊσω“ σ84 (Antin. droht Iros:) „-ψ(ο o' ήπει- ρόνδε, βαλών έν νηϊ ' ^είς Έχετον βασιλήα., βροτών
1144


πέμπω
πέμπω
δηλήμονα" <ρ309 („σε νη'ΐ L J -ψομεν" υ383 (Freier spotten:) „τούς ξείνους εν νηί βαλόντες ές Σικελούς -ψω- μεν (-πωμεν v.l.)“ Th.718 (Τιτήνας υπό χθονός) -ψαν και ... έδησαν
15 Obj. Sache, nur 0109 (Dat.), π83, h.31,16 m. Zielangabe; Geschosse senden (schleudern, abschießen, s. ϊημι m. Wortf.), Präs.st., Ix άπό + Gen.: Th.716 πέτρας άπό χειρών ' -πον έπασσυτέρας (vgl. III) h.27,6 τόξα τιταίνει (Art.) 1 -πουσα στονόεντα βέλη Lebensmittel, Geschenke senden, 3χ Fut., Aor., 2x Impf.: 5623 (bei Men.) oi δ" ήγον μέν μήλα, φέρον 5’ οίνον* 1 σίτον δέ σφ' άλοχοι έ-πον (ένεικαν vulg., sic van der Valk, Text. Crit. Od. 41) π83 (Tel.: „den Bettler -ψω 5’ [s. 2]) εϊματα δ' ένδάδ' έγώ -ψω και σίτον" h.Ven. 140 (Aphr. zu Anch.: „meine Eltern τοι χρυσόν τε έσθήτά θ') -ψουσιν, σύ δέ δέχθαι" Hes.fr. 198,4 δώρα μέν ού ποτ' έ-πε ... εϊνεκα κούρης Theb.fr. 3,2 ρ. 23 Dav. ώμοι έγώ, παΐδες μέγ' όνείδειον τόδ' (ci., όνειδείοντες cod.) έ-ψαν, sc. ίσχίον Zeus sendet Göttern ein Übel: 0109 (Hera über Zeus:) „δττι κεν ύμμι κακόν -πησιν έκάστφ (’Άρήί γε πήμα τετύχθαι") Helios treibt (lenkt) sein Gespann über den Himmel zum Okeanos (vgl. έλαύνω): h.31,16 εύτ' äv (ci., ένθ' άρ' codd.) δ γε στήσας ... άρμα και ίππους 1 θεσπέσιος -πησι δι' ουρανού Ωκεανό νδε
16 Zush. verloren: Hes.fr. 145,1. 3 -πε δ' άρ' εις ’Ίδηγ,
νύμφαι δ[ ' 1 -ψαν δ' εις ..[
II Kompos. 1 άπο (-) (ο 83 άππέμψει) wegschicken (s. meist ISp. 1043,16ff.), nur geleg. m. lok. Bestimmg. (5x Gen.sep.: κ76 δόμων, bei DSV, s. noch Th. 716 [in 15]; o65 ές πατρίδα, Op. 87 έξοπίσω, ζ 461 θύραζε), Finalsatz, Inf. (κ65, y/23), Angabe des Mittels (τ243 έπι νηός), Adv. («65 ένδυκέως, τ243 αίδοίως, ψ23 στυγερώς, ο 83 αύτως; sowie temp. νΰν, πρίν, δττι τάχιστα), begleit. Ptz. (Λ 339 μή έπειγόμενοι, ω312 χαίρων, ε161 μάλα πρό- φρασσ', ο 53 παραυδήσας, Φ452 άπειλήσας, ι? 133 άτιμή- σασ', /5133 έκών u.a.), «73 nb. κομιζέμεν, r316 δέχεσθαι ; dir.R. außer ΚΊ2, e263, ζ461, Ορ.87 la jem.n m. einem Auftrag (Präs.st.; vgl. II) ΚΊ2 ως ειπών άπέ-πεν άδελφεόν εύ έπιτείλας (Ag. den Men.) 1 b den Gast ausstatten u. auf die (Ab-, Weiter-)Reise schicken (vgl. 12) Iba Präs.st. *65 (Aeol. zu Od.: „πώς ήλθες;) ή μέν σ' ένδυκέως άπε-πομεν, δφρα ϊκοιο (δφρ' άν ϊκηαι ν.1.) 1 πατρίδα" (vgl. 18 -πέμεν, τεύχε δέ πομπήν) 73 (Aeol.: ,,έρρ9 έκ νήσου) ού γάρ μοι θέμις έστι κομιζέμεν ούδ' άπο-πειν άνδρα τόν, δς τε θεοΐσιν άπέχθηται" (dagg. 76 άπέ-πε wies aus dem Haus [s.u.], s. Odyssey z.St., van der Valk, Text. Crit. Od. 54) darf kein Geleit geben, nb. κομιζέμεν λ 339 (Arete über Od.: ,,ξεΐ- νός έστιν, έμμορε τιμής) τώ μή έπειγόμενοι άπο-πετε μηδέ τά δώρα (κολούετε") ο65 (Tel. zu Men.:) „ήδη νύν μ* άπό-πε φίλην ές πατρίδα γαΐαν" τ243 („οί δώκα χιτώνα) αίδοίως δ' άπέ-πον ... έπί νηός" 316 (Pen.: „ού τοΐοι σημάντορές είσ' wie Od.) ξείνους αίδοίους άπο-πέμεν ήδέ δέχεσθαι" (entspr. 313 πομπής) ω312 „έσαν όρνιθες ίόντι, ' δεξιοί, οίς χαίρων μέν έγών άπέ-πον έκεΐνον" ε 112 (Hermes zu Kal.:) „τόν (Od.) νΰν σ9 ήνώγειν ([-/ei vulg.] Zeus) απο-πέμεν δττι τάχιστα" (140 Kal.: „-ψω δ' ού", 32 Zeus: nOv πομπή") 146 „ούτω νύν άπό-πε" Ibß Fut., Aor. ^161 (Kal. zu Od.:) „σε μάλα πρόφρασσ9 άπο-ψω (άρμόζεο σχεδίην") r412 (Autol.: „κτήματ9 οί) δώσω καί μιν χαί- ροντ9 άπο-ψω" ο 53 („εις ο κε δώρα φέρων, Men.) μύθοις αγανοΐσι παραυδήσας άπο-ψη (ξεΐνος μιμνήσκεται ξεινο- δόκου, δς κεν φιλότητα παράσχη") ω285 „τώ κέν σ9 ευ δώροισίν άμειψάμενος άπέ-ψε (Od.) ' καί ξενίη άγαθή' ή Υαρ θέμις" ξ334 „εμέ πρίν άπέ-ψε* τύχησε γάρ έρχομένη ντίύς" (333 -ψουσι, 336 -ψαι) β r291 lc die Mutter aus
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
dem Haus fortschicken (d.h. zurück in ihr Elternhaus, s.u. /5133) /1113 (Freier zu Tel.:) „μητέρα σήν άπό-ψον, ά-
νωχθι δέ μιν γαμέεσθαι" (130 Tel.: „δόμων άέκουσαν άπώ- σαι") Id jem.n unverrichteter Dinge, unbeschenkt fortschicken, abweisen Ida Präs.st. Φ452 (Laom. den Pos. u. Ap.) „άπειλήσας δ' άπέ-πε (άπέ-ψεν ν.1.)“ υ 133 (,,τίει, sc. Pen.) χείρονα, τόν δέ τ' άρείον' άτιμήσασ' άπο-πει" κ76 (Aeol. zu Od.: ,,ού θέμις κομιζέμεν ούδ' άπο-πειν" [s.o.] darf kein Geleit geben) ως ειπών άπέ-πε δόμων βαρέα στε- νάχοντα (ούκέτι φαίνετο πομπή) wies aus dem Haus (s. Odyssey z.St.) Idß Fut., Aor. 1//23 (Pen. zu Eurykl.: „άλλην κε) στυγερώς άπέ-ψα νέεσθαι 1 αύτις έσω μέγαρον" ο83 (Men. zu Tel.:) ,,άστεα δ' άνθρώπων ήγήσομαΓ ούδέ τις ήμέας 1 αύτως άπ-ψει (άμ-ψει [i.e. άνα-ψει] ν.1. ant., άπο-ψει vulg., ν. van der Valk, Text.Crit.Od. 141), δώσει δέ" le Obj. Besitztümer; jem.m etw. abliefem (s. ISp. 1076, 17ff. u. Ameis-H. z. folg. St.): ρΊ6 (Peiraios zu Tel.: ,,δτρυνον) γυναίκας, 1 ώς τοι δώ^' άπο-ψω" ς108 (Eum.: „den Freiem) συών τόν άριστον έϋ κρίνας άπο-πω"; fort- u. zurückschicken (s. έξοπίσω Bl): Ορ.87 οί έειπε Προ- μηθεύς μή ποτέ δώρον 1 δέξασθαι πάρ Ζηνός άλλ' άπο-πειν 1 έξοπίσω If DSV (Präs.st., nur /5 133 Fut.); die Mutter aus dem Haus (s.o. /7113): /5133 (Tel.:) „κακόν δέ με πόλλ' άποτίνειν 1 Ίκαρίφ, αϊ κ' αύτός έκών (έγών ν.1.) άπό μητέρα -ψω, vgl. 113 (s.o.) (mit Gen. sep.:) entlassen von
/2780 (Priam.: „Ach.) -πων μ' ωδ' έπέτελλε ... άπό νηών" schützend geleiten (retten) aus (göttl., vgl. άρπάζω B2b): /7447 (Hera zu Zeus: „mancher Gott will) -πειν ov φίλον υιόν άπό κρατερής ύσμίνης" (445. 454 Simplex, s. 13) den Gast: ε263 τφ δ' άρα πέμπτφ -π' άπό νήσου δια Καλυψώ, εϊματά τ' άμφιέσασα (άσκόν έθηκε, 161 Kal.: „άπο-ψω", s.o.), zur Assonanz s. Odyssey z.St. m. Lit. den Widder gehen lassen: /461 τόν κριόν άπό έο -πε θύραζε (Kyklop)
112 έκ (-), mit Gen.sep. außer /2381, Λ/28, π3, Ziel (/2381 f. ές 4- Akk., υ361 θύραζε), Inf. (Φ598, <ρ374 νέεσθαι Ί- ήσύχιον, στυγερώς, u361 έρχεσθαι), Instr. Λ/28; 6χ (von 12) Präs.st., υ361 einziges Med. έκ-ψασθε; dir.R. außer Λ/28, Φ598, /2681, π3 2a KSV; Besitztümer hinausschaffen, -bringen (vgl. 15): /2381 (Hermes zu Priam.:) „ήέ πη έκ-πεις κειμήλια (άνδρας ές άλλοδαπούς") jem.n mit Auftrag hinausschicken: π3 έκ-ψάν τε νομήας άμ' άγρομένοισι σύεσσι (mit Gen. sep.:) den Schützling hinausgeleiten (sc. Gott): Φ598 (μιν έξήρπαξε, Ap. den Agenor) ήσύχιον δ' άρα μιν πολέμου έκ-πε νέεσθαι /2681 (δπως Πρίαμον) νηών έκ-ψειε λαθών ... πυλαωρούς (iron.:) υ361 (Eurym. über Theokl.:) „μιν αιψα, νέοι, δόμου έκ-ψασθε θύραζε ' εις άγορήν έρχεσθαι" (Antw.: „ού πομπήας όπάζειν, έξειμι") jem.n aus dem Haus hinausjagen, -werfen: σ336 (Melantho droht Od.: „μή τίς σε κεκοπώς) δώματος έκ-ψησι" 2b DSV; Fundamente aus dem Boden herausstoßen, -treiben (vgl. έλαύνω): Λ728 (Pos. έχων τρίαιναν) έκ δ9 άρα πάντα θε- μείλια κύμασι -πε (der gr. Lagermauer), m. Instr. (s. Ameis- H. z.St.) (mit Gen.sep.:) jem.m einen Gefolgsmann senden aus: 7439 (Phoinix zu Ach.: „σοί δέ μ9 έ-πε Πηλεύς, s. 1) ήματι τφ, δτε σ9 έκ Φθίης Άγαμέμνονι -πε ' νήπιον" - 253 = Λ 766 ein Ungeheuer: λ 635 (δέος) μή μοι Γορ- γείην (s.d.) κεφαλήν ' έξ Άϊδος -ψειεν Περσεφόνεια gewaltsam hinausjagen (4- Inf.:) φ3Ί4 (Tel.:) „τώ κε ταχα στυγερώς τιν9 έγώ -ψαιμι (έγών άπε-ψα [— ^23] Eust.) νέεσθαι 1 ήμετέρου έξ οίκου"
113 κατ- Frevler gewaltsam hinunterschicken, -schleudern, Aor., mit ές 4- Akk. Th. 515 υβριστήν δε Μενοίτιον Ζεύς ' εις "Ερεβος κατέ-ψε βαλών κεραυνφ (vgl. 718 ύπό χθονός -ψαν, s. 14)
1145
1146


ΠενΦίλος
πέμπω
114 παρ - den Schützling an e. Gefahr vorübergeleiten (göttl.), Aor. μ 72 (κε τήν [Argo] βάλεν ποτί πέτρας) άλλ9 "Ηρη παρέ-ψεν
115 προ (-) vorwärts (voraus-, weiter-, her-, hin)senden, mit Angabe des Zwecks (im Inf., Ptz., Finalsatz), 0367 εις, ρ54. 117 (σύν +) Dat.; Aor., dir.R. außer lh; jem.n mit Auftrag: 4 442 (Od.:) ,,ω Χρυσή, πρό μ9 έ-ψεν Αγαμέμνων 1 παΐ- δά τε σοί άγέμεν" (195 προ ηκε) 0367 ,,ευτε μιν (Her.) εις Αίδαο προΰ-ψεν (άξοντα κύνα") h.Ap. 102 αί δ9 Ί- ριν προΰ-ψαν άπό νήσου ’ άξέμεν Είλείδυιαν voraus: ω360 (Od.:) "Τηλέμαχον ' προΰ-ψ9, ώς άν δεϊπνον έφο- πλίσσωσι" ρ54 (Tel.: ,,ξεϊνον) έγώ προΰ-ψα σύν έτά- ροισι" den Gast ausstatten u. weitersenden: 117 (Tel.. „Nestor μ’ ές) Μενέλαον 1 ιπποισι προΰ-ψε καί άρμασι"
D Hes.fr.204,58 ούδέ ... μ[ε]τάγγελον άλλ[ον έπεμψεν inc.auct.fr. POxy.2510,3 πέ]μψωσ[ι]ν (= fr.dub.32,3 ρ.85 Ber.; vgl. 5564) v.l. 7/119 (πέσσει vulg.), v68 (δπασσε vulg.); ci. Th.791
4
8
H.W. Nordheider
πεμπώβολ(ον) [V, 1°] E
deriv. from οβελός q.v., on Formation see Risch, Kl.Schr. 52. 122; on -mp- see Strunk, Äolis- men 35 f.
Εχ sch.min.P.Oxy 3238 on A463: -α' τ{ριαι]νοειδεϊς οβελίσκοι {έκ μ]ιας αρχής πέν[τε ό]βελρύς έχοντες, sch.D Α463: πέντε οβελούς έχοντα έκ μιας λαβής κρατουμένους, τριαινοειδεϊς
Β five-pronged fork(s) used in sacrifice app. for roasting; see οβελός 4 463 καϊε δ9 έπι σχίζης ό γέρων, έπι δ9 ... οίνον 1 λεϊβε' νέοι δέ παρ9 αύτόν έχον -α 1 έπει κατά μήρε κάη καί σπλάγχνα πάσα ντο, 1 μίστυλλόν τ9 άρα τάλλα καί άμφ9 ^όβελοϊσινΛ έπειραν = χ460, same as L d (q.v.)? see Kirk, Iliad on 447—468 and B427—8, Arch. Hom.J 167 w. n.614 and Plate QVIIc W. Beck
12
16
20
24
28
Πεμφρηδώ [1H] E vgl. πεμφρηδών N. einer Wespenart; ähnl. τενδρηδών, άνδ(ρ)ηδών; onomatop.?
B eine der drei Γραία ι, T. des Φόρκυς u. der Κητώ, Schwester der Ένυώ u. Γοργώ, Th. 273 (-ώ, vv.ll. Πεφρηδώ, Πεφριδώ, Πευφρηδώ; West z.St.) V. Langholf
32
36
40
πενΦερος [V, 1°] E -ero-Abl. von uridg. Wz. * hl·end'-, s.o. bei πείσμα E; vgl. Mayrhofer, EWAia II 208 f. s.v. bdndh- u- 'Verwandter’
L ’Ciantelli, SSL 12, 1972, 302—4; 2Gates, Kinship Termi- nology 25; 3Markwald, Hom.Epigr. 34 A.l
B Vater der Ehefrau, Schwiegervater, Bez. des Vaters der Ehefrau an beiden Stellen nb. γαμβρός deutl., wahrsch. also im fgrE unterschieden von έκυρός 'Schwiegervater = Vater des Ehemannes’, vgl. έκυρός, Σχ; aber unbek., ob π. wie nachep. auch (für anderen durch Heirat m. Frau verschwägerten Mann) 'Schwager’ (= Bruder der Frau), so wie γαμβρός (s.d.) 'Schwiegersohn’ [=« Ehemann der Tochter] u. 'Schwager’ [— Ehemann der Schwester]. Nachep. π. (wie im Neugr.) allg. für Schwiegervater (Vater von Ehemann od. Ehefrau), dagg. έκυρός, -ή schon im Hellenismus erklärungsbedürftig u. durch π. erklärt (vgl. Ar.Byz.fr.302—4 Slater und z.B. sch.D Λ770) ZI70 (Erz.: Proitos schickt Belleroph. nach Lykien) ,,πόρεν δ9 δ γε σήματα λυγρά 1 1 δεϊξαι δ9 ήνώγειν φ (sc. des Proi¬
tos) -φ, δφρ9 άπόλοιτο" (Belleroph. wird dort gastl. empfangen, am 10. Tag bittet der άναξ Lykiens ihn, das σήμα sehen zu können, das er ihm γαμβροΐο πάρα Προίτοιο [V. 177] brächte) θ 582 (Alkin. über die mögl. Gründe des Weinens des Gastes:) „η τίς τοι και πηός άπέφδιτο Ίλιόδι πρό, ’ έσδλός έών, γαμβρός ή πενδερός; οϊ τε μάλιστα 1 κήδιστοι τελέδουσι μεδ9 αιμά τε και γένος αύτών". — Wortf.: έκυ- 1147
44
ρός -ή vgl. γαμβρός u. νυός 'Schwiegersohn’ bzw. '-tochter’
M. Schmidt
ΠενθΈσίλεια [lc] E VG zu πένδος, zum Typ s. v. Kamptz §34b; HG -λεία feminine Namensform zu Kurznamen auf -λος (< -λαός), vgl. Πενδίλος, s. Risch §50c. §85; It. Mühlestein, MH 43, 1986, 219f. (= Hom. Nam. 184f.) nach Vorbild 9Αχιλ(λ)εύς gebildet (das volksetym. auf άχος bzg.); Spekulation über hethit. Abi. bei Fr. Cornelius, Gesch. der Hethiter, Darmstadt 1973, 269 u. A.3 (dort auch zu 'Amazone’)
L 1 Kullmann, Quellen 43ff. 212ff.; 2ders., Hom. Motive, Stuttgart 1992, 57 f.; Sch wenn, RE Suppl. VII (1940) 868 ff.; Abb. s.: LIMC II, 162ff.
B Amazone(nkönigin; "Αρεως μεν δυγάτηρ, Θρφσσα δε τό γένος; zur Mutter Ότρήρη s.d. u. in D), erscheint als Bundesgenossin der Troer in Aeth. ap. Procl. p.47,4 Dav. (p.67 Ber. [v. adn.J, p.87 Sev.): Ach. tötet sie u. dann den Thers. (s.d.), weil der ihn der Liebe zu P. bezichtigt hatte (weitere Überl.: P. tötet Podarkes u. Machaon, s.dd. u. L1112. 115); P. steht als auswärtige Helferin im Kyklos nb. Memnon u. dem Mysier Euryp. (s.dd., vgl. noch Sarp. u. den Rhesos der Dolo- nie; zur 'Stilist. Datierung’ der Sage s. L’43; dort 46 ff. auch zur anderen Amazonen[s.d.]-Überl. Γ189 in Priam. Erz.; s. dazu als 'Historical Reconstruction’: M.Zografou, Amazons in Hom. and Hes., Athen 1972)
D Aeth. fr. 1,2b p.70 Ber. (fr. spur, p.48 Dav.), s. s.v. Ότρήρη u. West zu Ώ804 (im App.), sowie (zum Schluß der II.) noch Bassett, CJ 18, 1922/23, 305ff.; fr.dub.3 p.169 Be.
H.W. Nordheider
48
52
56
60
πενθ'έω [2‘, 2°] E zur Bildung s. Tucker, Greek Verbs 58, 63 Μ [-^] -ήσαι T225 (zur Form s. Szemerenyi, Gl. 33, 1954, 242f.) [-1«m] -είετον *F283; -ήμεναι σ174 = τ!20
B (zu πένδος:) trauern, d.i. Trauer fühlen u. durch Aussehen, Verhalten (Riten) zeigen; trans. (2*): jem.n betrauern, u. intrans. (2°); nur dir. R. (3x in lebensklugem Rat, se. Trauer zu mäßigen), Adv. άκριτον. — Wortf.: s.v. γοάω 1 IU trans.: e. Toten betrauern; Aor.: Trauer erweisen (durch Verhalten, Riten): T225 (Od. zu Ach., der ohne Essen in den Kampf will:) ,,γαστέρι δ9 οΰ πως έστι νέκυν -ήσαι 'Αχαιούς (denn zu viele fallen, χρή καταδάπτειν νηλέα δυμόν έχοντας, έπ9 ήματι δακρύσαντας") durch den (leeren) Magen, Präs.st.: Pferde zeigen durch ihr Verhalten Trauer: ^283 (Ach.:) „τόν τώ γ9 έσταότες -είετον (Pferde den Patr.), ουδέι δέ σφι ' χαϊται έρηρέδαται, τώ δ9 έστατον άχνυμένω κήρ » als zus.fassender Oberbegr., vgl. (P426ff.) κλαϊον, δάκρυα, μυρομένοισιν, πόδφ 2 Od., intrans.: (äußerl, erkennbar) in Trauer sein, 4- άκριτον; unterschiedloses (nach Zeit u. Sit undifferenziertes, d.h. unaufhörliches) π. ist (macht’s) nur schlimmer: Selbstmahnung (se. wahren Zustand [πολύστονοςΐ aus Schicklichkeit zu verbergen, um durch exzessive Trauer anderen nicht lästig zu fallen, sich nicht lächerlich zu machen)· τ120 (Od. zu Pen.: „μή μοι δυμόν ένιπλήσης όδυνάων) μα~ λα δ9 είμί πολύστονος' ούδέ τί με χρή 1 οϊκφ έν αλλοτριφ γοόωντά τε μυρόμενόν τε ' ήσδαι, ^έπεί κάκιον -ήμεναι άκριτον αιείΛ · ' μή τίς μοι νεμεσήσεται (φή δέ δάκρυ πλώειν βεβαρηότα με φρένας οϊνφ") Mahnung, mit dem vernachlässigten Äußeren (der trauernden 'Witwe*) auch die innere Einstellg. zu ändern (folgt Trost: παΐς τηλίκος)' (Eurym. zu Pen.: „mach dich schön) μηδ9 οΰτω δακρύοισι πε· φυρμένη άμφί πρόσωπα ' έρχευ (zu den Freiem) u f
H.W. Nordheider
64
ΠενΟίλος [le] Sohn (νόδος) des Or. u. der Aeg.-Tochter Erigone, in Prosaref.: Cin.ep.fr.4 p.93 Dav. (p. 116 Ber., s.d.
1148


Πεν&ίλος
πένθος
im App.), galt als Besiedler von Lesbos u. Stammvater der dort. Penthiliden, die so mit Or. u. Ag. verknüpft wurden (s. Ale.fr.70,6 Voigt m. Anm.; Hanslik in RE s.v.; A.R.Bum, The World of Hes., New York 1966, 177 f.); der Name (s. RE s.v.) ansch. e. Koseform zu Μεγαπένΰης (s.d.; zur Namensgebung vgl. Πενΰεσίλεια, sowie Αινείας, "Αχιλλεύς in ant. [volksety- molog.] Deutg., s. Pape-Benseler s.w.) H. W. Nordheider
πένθος n. [20', 15°, 3H, lh] E zu πάσχω, s.d. E; vgl. nichtep. πάΰος; s. noch DMic. s.v. te-ra-pe-te, Ruijgh, Scripta minoraII 25. — Abi.: Μεγαπένΰης, νεο-, πολύ-, ταλα- πενΰής, νηπενΰές, πενΰέω, Πενΰεσίλεια
F -ος 19, -εος 1, -εϊ 4, Akk. -ος 15
Μ 1 zweis. la Stamm im longum [!«] ^ος άλαστον, έχουσα /2105 R.J L d έχε φρένας h.Ven.207 JJ-έγα -ος, ένι στήΰεσσιν άέξων Ρ139; L , (... Ικάνει ‘) Α 254 = Η124, Δ 417; ϊκετο -ος Σ64; (έχε) -ος ένι φρεσί Σ88, σ324; και -ος αμέτρητον / έχων ΰυμφ τ512, Th.98 [--] άλαστον / και ένι φρεσί -ος (έχοντα) ω423, 7/218; μέγα δέ φρεσί -ος άέξει / έχοντα λ 195, ω233; κραδίη μέγα -ος έχοντες Th.623; χαλεπόν / στυγερόν δέ με -ος ίκάνει / έχοντα fl69, κ376; (κραδίη μέγα) -ος αεξε+ ρ489, ω231; καΰίκετο / έχε -ος άλαστον α342, Th.467; καί -ος έΰηκας Ρ37 = /2741 [*χ] (φρένας / άάσχετον) ϊκετο -ος Α362 = Σ73, .0708, ψ/224; κρατερόν ρά έ / κρήΰεν λάβε -ος Λ 249, Π548; (φρεσίν ...) -ος ρ470, Δ 197 = 207 lb Stamm in den brevia [-2] -ος μέν έχω φρεσίν η219 2 dreis. [1^«]
-εος Λ 658; -εϊ δ" άτλήτφ 13 [---] στυγερφ ένί -εϊ Ύ483; -εϊ λυγρφ Χ242, ß7Q; s. West, II. (praef.) p. XXIII Σχ sch.D A 254: λύπη
L Anastassiou, Zum Wortfeld Trauer in der Sprache Homers, Diss. Hamburg, 1973, 179ff.; Mawet, Douleur 253ff. u.ö.; Roth, Iterata 48f. 118; Morenilla-Talens, Mn. 45, 1992, 289ff. (zu π. άλαστον, άρητόν π.: meist um das tote Kind)
B nur Sg.; Kummer (Gram), Leid, Trauer (Schmerz), Gefühl von Verlust, Entbehrung ([ποΰέω] von Kindern, Heimat [Od.], Mann, Mitkämpfer, τιμή [Ach.]): dauernd-zehrend (Gram, Depression bei Pen., Laertes u.a.; s. [la:] fl69+, Th-467+, [b:] ω423+, [2a:] Λ195+, [b:] r512, [3:] Ύ483), od. plötzl. schockartig überfallend (Trauer, Schmer^) u. in rituelle Totenklage ([la:] /2708, [2b:] P37+) od. Rache mündend ([la:] Λ 249+); öfter (in antagonist. Sit.) verstärkt durch den Ggs. des triumphierenden Gegners (führt zu Niedergeschlagenheit ([1:] A254+, A417+. 197+, [3:] /3), aber auch zur Aktion ([2a:] P139+, [3:] Ύ242). - Konstr.: bei Bewegungsverben, dynam. Vorgängen od. stat.: (la) als Subj. (Agens, Macht 'von außen’): überkommt (packt) Menschen (h. Ven. 207 + φρένας), (A 254+) γαΐαν (-ος ίκάνει+, selten έχε, έκά- λνψε, λάβε), (1 b) od. ist (als innerer Zustand, Vorgang) in jem.m vorhanden (τινί ένί φρεσίν έστιν, έκειτο u.ä.); od. als pbj.: (2a) -ος έχω, άέξω (ΰυμφ, κραδίη [$νί] φρεσίν u.ä. als inn. Vorgang), andrers.: (2b) -ος έΰηκας, πόρε jem. 'gab’ π.; (3) geleg. im Dat.causae u.a. ([ένδοΰιϊ] -εϊ τείρεσΰαι). Zum Nebeneinander der Satztypen -ος έχει με u. -ος έχω s.d. (Π Sp. 843,66 ff.). Geleg. m. Gen. der Pers. Kummer um jem. (s. G) Epith. der Intensität (/7548 άσχετον ούκ έπιεικτόν u,a· [s.dd.] 'unwiderstehlich’, 'überwältigend’; s. in M, L, G) °d· Abwertg. (στυγερόν; s. G; Mawet, Douleur 269ff.). — Wortf.: s.v. κήδος; vgl. z.B. πήματα πάσχω u.ä. als Ursache des π.; als metr. u. Kasus-Substitute vgl. (oft nach buk. Dih.) einers. αλγεα πάσχων/πένΰος άέξων, anderers. άλγε9/πεν- ΰος έχοντα, ferner π. ίκάνει/ϊκετο π.; vgl. ποΰέω (α342 [Ρ®η·], λ 195 [Laertes] im Kontext); Ορρ. κΰδος, κλέος ([s.dd.], s.u. 1 b. c). Gliederung im folg, nach grammat Funktionen (die Sit. [Träger u. Ursachen des π.] jew. mitgenannt) 1149
1 als Subj., (A 197 + in c) Appos. la als Agens m. Verb + Akk.Obj. (Pers.Pron., A254+ γαΐαν, h.Ven.207 PN- + φρένας); 'überkommt’jem.n, viele u.ä. ίκάνει, (καΰ)ίκετο (s.
4 IISp. 1173,44ff.; 1171,69ff. zum Temp.), 8x (von 13) dir.R.: Kummer (drückendes Gefühl der Frustration, Beschämg. ggüber den Gegnern): A254 (Nestor beim Streit zw. Ag. u. Ach.:) ,,ω πόποι ή μέγα -ος Άχαϊίδα γαΐαν μκάνει," (Ορρ.
8 κεν γηΰήσαι Πρίαμος, κεχαροίατο) = Η124 (κεν οίμώξειε; sc. weil keiner gg. Hektor anzutreten wagt) Leid des Irrfahrers Od., der 'Witwe’ Pen. (ποΰέω a342)\ ζΊ69 (Od. zu Naus.:) „χαλεπόν δέ με -ος L d (φύγον πόντον, πάΰω κα-
12 κόν") ψ224 (Pen.:) ,,έξ ής (sc. Hel.s άτη) πρώτα καί ήμέας μκετο -ος," (210 όϊζύν) α342 (Pen. zu Demod.:) „έπεί με μάλιστα καΰίκετο -ος άλαστον (ποΰέω μεμνημένη αίεί", sc. Od.) (allg.: der Fragerin noch unbekanntes) Leid, Kum-
16 mer: A 362 (Thetis zu Ach.:) ,,τέκνον, τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας L = Σ73 (nach Patr.’ Tod) Σ64 „δττι μιν L / (22 άχεος νεφέλη έκάλυψε, 35 φμωξεν, 62 άχνυται) I (keine dir.R.:) Schmerz, Trauer über plötzl. Tod, 4- ϊκετο, έκά-
20 λυψε, λάβε (überfällt schockartig): Ώ708 πάντας γάρ άάσχετον L j (nach Hektors Tod, Opp. 706 χάρμα πόλει τ9 ήν), folgt rituelle Totenklage (zur Rache stimulierend:) Λ 249 (τόν δ9 ώς ούν ένόησε) κρατερόν ρά έ -ος ' όφΰαλ-
24 μούς έκάλυψε κασιγνήτοιο πεσόντος (s. καλύπτω Β11 b) Π548 Τρώας δέ κατά κρήΰεν (κατ9 άκρ. al.) λάβε -ος ' άσχετον, ούκ έπιεικτόν, έπεί σφισιν έρμα πόληος ' έσκε (Sarp.; s. λάζομαι Blb; zum Adv. s. κάρη Β4 sowie ISp.432,
28 68 ff., dazu Ameis.-H., anders Iliad z.St.; vgl. noch /V772+ κατ9 άκρης, andrers. /7762 κεφαλήφιν λάβεν, Σ353+ [ähnl. /7640] ές πόδας έκ κεφαλής [s.d. Bl] für Totalität) m. έχε (s. IISp.843,66ff.), durat.: Leid, Trauer um verlorene
32 Kinder: Th.467 παΐδας ... κατέπινε' 'Ρέην δ9 έχε ν-ος άλαστον, h.Ven.207 Τρώα δέ L d έχε φρένας, ούδέ τι ήδει ' δππη οί φίλον υιόν (Ganymed) άνηρπασε άελλα (γόα- σκε) lb m. έστί, έκειτο (durat.); 4- Dat. u. Gen. der Pers.
36 (Gen.abs. mögl.), 2x ένί. Ix μετά φρεσίν (dir.R. außer <u423); Kummer um toten Sohn: ω423 παιδός γάρ οί άλαστον ένί φρεσί -ος έκειτο (s.d. BIA5c) Σ88 (Ach. zu Thetis:) „νΰν δ9 ϊνα καί σοί -ος ένί φρεσί μυρίον εϊη ' παιδός
40 άποφΰιμένοιο" wegen Niederlage (Prestigeverlust, Ορρ. κΰδος, s.u. κλέος in 1c): Α417 („τούτφ μέν [Ag.] γάρ κΰδος άμ9 έψεται, beim Sieg) τούτφ δ9 αύ μέγα -ος "Αχαιών δηω- ΰέντων" neg.: kein Schmerz (άχος) u. Kummer bei Verletzg.
44 im reellen Kampf (Ggs. die entehrende [einseitige] Mißhandlg. durch Antin.): p470 (Od.:) „ού μάν οΰτ9 άχος έστί μετά φρεσίν οΰτε τι -ος, ' όππότ9 άνήρ (μαχειόμενος βλήεται") le als Appos. 4- Dat. der Pers. (Opp. κλέος, s.o. κΰδος in b),
48 dir.R.; Leid, Kummer wegen Verlustes eines Gef. (zugleich Prestigeverlust ggüber den Gegnern): Δ 197 („Men., δν τις όϊστεύσας έβαλεν) τφ μέν κλέος, άμμι δέ -ος" - 207 2
als Akk.Obj. 2a selber π. haben (dir.R. Λ105, η218. 219,
52 [x376], λ 195), zu έχω (s. IISp.844,28ff.), 4- ΰυμφ, κραδίη, (ένί, μετά) φρεσίν, σ324, ρ489 4- Gen. der Pers.; Leid, Kummer: /2105 (Zeus zu Thetis: „ήλυΰες) -ος άλαστον έχουσα μετά φρεσίν" (sc. um Ach.), zu π. αλ. s.o. α342,
56 Th.467, h.Ven.207 (la), s. Roth, Iterata 48f. 7/218. 219 (Od.: „γαστήρ έκέλευσεν) καί μάλα τειρόμενον καί ένί φρεσί Γος έχοντα,, ' ώς και έγώ -ος μέν έχω φρεσίν, ή δέ μάλ9 αίεί ' έσΰέμεναι κέλεται (sc. γαστήρ)" χ376 (αλλ9 ήμην αλ-
60 λοφρονέων, κακά δ9 δσσετο ΰυμός [Od. wegen der Gef.], Κίρκη δ9 ώς ένόησεν έμ9 ήμενον) στυγερόν δέ με t , (379 ΰνμόν έδων) ω233 τόν δ9 (Laertes) ώς ουν ένόησε Όδυσσεύς ‘ γήραϊ τειρόμενον, μέγα δέ φρεσί L , (231 -ος
64 άέξων, s.u.) Th.98 εί γάρ τις καί -ος έχων νεοκηδέι ΰυμφ1 άζηται κραδίην άκαχήμενος (δυσφροσυνέων έπιλήΰεται ού-
1150


πένθος
δέ τι κηδέων μέμνηται, sc. durch den Sänger) 623 (ένδ' οι γ9 άλγε' έχοντες εϊατ', gefangene Hunderthänder) δηδα μαλ' άχνύμενοι, κραδίη μέγα -ος έχοντες Mitgefühl mit (+ Gen.): σ324 (Melantho) άλλ' ούδ' ως έχε -ος ένί φρεσι Πηνελοπείης zu άέξω, je Ix m. φρεσί, ένι στήδεσσιν, έν κραδίμ : Kummer wegen Verlust, Kränkg.: P139 (Kampf um Patr.’ Leiche: Men.) έστήκει, μέγα -ος ένι στήδεσσιν άέξων ρ489 Τηλέμαχος δ' έν μέν κραδίη μέγα -ος άεξε ' βλημέ- νου (Od.), ούδ' άρα δάκρυ χαμαί βάλεν ' άλλ' άκέων κίνησε κάρη, κακά βυσσοδομεύων des Laertes um den Sohn: λ 195 „φύλλων κεκλιμένων χδαμαλαι βεβλήαται εύναί. ' ένδ' δ γε κεΐτ' άχέων (Laertes), μέγα δέ φρεσι -ος άέξει ' σον νόστον ποδέων (πότμον γοόων ν.1.)“ ω 231 αί- γείην κυνέην κεφαλή έχε, -ος άέξων. ' τόν δ' ώς ούν ένόησε Όδ. ' γήραϊ τειρόμενον, μέγα δέ φρεσι -ος έχοντα (s.o.) 2 b anderen π. geben, verursachen, zu έδηκας,
πόρε (dir.R.); Klage (γόος) u. Trauer, Kummer um den toten Sohn: Ρ3Ί (,,γνωτόν έμόν, τόν έπεφνες, χήρωσας δέ γυναίκα) άρητόν δέ τοκεύσι γόον και -ος έδηκας. ' ή κέ σφιν γόου κατάπαυμα γενοίμην" (durch Rache) = <2 741 (Hektor durch se. Tod; οδύρονται, άλγεα λυγρά) Kummer der Pen.: τ512 „αύτάρ έμοι και -ος άμέτρητον πόρε δαίμων (τέρπομ' όδυρομένη γοόωσα, μελεδώναι όδυρομένην έρέ- δουσιν") 3 sonst. Kasus: Ix Gen., 3x Dat. (dir.R. außer /3); Leidfvolles Geschehen, sc. Verwundungen, drohende Niederlage) kennen: Λ 658 „ούδέ τι οίδε (Ach.) ' -εος, δσσον δρωρε κατά στρατόν* οί γάρ άριστοι (βεβλημένοι“) (im Dat.causae:) Kummer über Niederlage (Sorge, Unruhe, Un- schlüssigk., Resignation, Beschämg.): 13 (φύζα φόβου έταίρη) -εϊ δ' άτλήτφ βεβολήατο πάντες άριστοι (8 έδαίζετο δυμός, 9 Άτρείδης δ' άχεϊ μεγάλφ βεβολημένος ήτορ, rät zum Aufgeben, bis Diom. die Stimmg. wendet: 50 έπίαχον) X242 (Deiph.-Ath. zu Hektor:) „ύποτρομέουσιν άπαντες* ' άλλ' έμός ένδοδι δυμός έτείρετο ^-εϊ λυγρφΛ. ' νϋν δ' ίδύς με- μαώτε μαχώμεδα“, innere Qual (ένδοδι δυμός έτ.) stimuliert hier (anders als β 70) zum Eingreifen (s. Roth, Iterata 48 f.) ßlO (Tel.:) ,,σχέσδε, φίλοι, καί μ' οίον έάσατε L u ' τεί- ρεσδ'" (wegen Übergriffen der Freier) Leid der Witwe: Ύ483 (Androm.s Totenklage um Hektor:) „αύτάρ έμέ στυ- γερφ ένί -εϊ λείπεις ' χήρην"
D ¥'223b (£ Ρ37+), u83a
G 1 Epith. (in Bla:) ά(ά)σχετον (ούκ έπιεικτόν) (77548, /2708), άλαστον (α342, Th.467, h.Ven.207), κρατερόν (Λ 249), μέγα (Α254, 7/124), χαλεπόν (£169); (lb:) άλαστον (ω423), μέγα (Α417), μυρίον (2788); (2a:) άλαστον (Ρ 105), μέγα (Ρ139, λ 195, ρ489, ω233, Th.623), στυγερόν (x376); (2 b:) άμέτρητον (τ512), άρητόν (Ρ3Ί - /2741); (3:) άτλήτφ (13), λυγρφ (Ύ242, ßlö), στυγερφ CY483); m. Gen. der Pers. (z.T. Gen.abs. mögl.): (lb:) ω423, Σ88, zl 417; (2 a:) σ324, ρ489; zu π. άλαστον s. Roth, Iterata 48f. u.a. in L 2 gekoppelt mit (lb:) άχος (ρ470), κλέος (als Opp., Δ 197); (2b:) γόον (Ρ3Ί - /2741); sowie (2a [·Ο£ έχοντα}) τειρόμενον (7/218, ω231 γήραϊ, vgl. Ύ242), άχέων (λ 195) Η. W. Nordheider
πενίη [1°, 4Η] (from πένομαι ) need, poverty adjs.: δυ- μοφδόρος, κακή, ούλομένη; appos. μακάρων δόσις Ορ.717 ξ 157 (Beggar-Od. to Eum.: „when Od. comes I shall get good clothes but before that) καί μάλα περ κεχρημένος, ου τι δεχοίμην. ' έχδρός γάρ μοι κείνος όμως Άιδαο πυλησι (= /312 Ach. to Od.) 1 γίνεται, δς -μ εϊκων άπατή- λια βάζει", cL πενιχρός given by gods: Ορ. 638 (Κύμην προλιπων εν νηϊ) ουκ αφενός φεύγων ούδέ πλούτον τε καί δλβον, ' άλλά κακήν -ην, τήν Ζεύς άνδρεσσι δίδωσιν 717 μηδέ ποτ' ούλομένην -ην δυμοφδόρον άνδρί ' τέτλαδ'
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πένομαι όνειδίζειν, μακάρων δόσιν αίέν έόντων most importantly lack of food: Th. 593 (όλοίιον γένος γυναικών, πήμα μέγα δνητοϊσι) ούλομένης -ης ού σύμφοροι, άλλά κόροιο (like drones fed by bees) Ορ.497 μή σε κακού χειμώνος ^άμηχα- νίηΛ καταμάρψη 1 σύν -η, λεπτή δέ παχύν πόδα χειρί πιέζης (άεργος κενεήν έπί έλπίδα μίμνων, χρηίζων βιό- τοιο), for use w. L see West ad 1. — Wdfld.: see λιμός, also δύη. - Deriv.: πενιχρός W. Beck
πενιχρός [1°] (on formation see Risch §29b and Chantraine, Dict. s.v. πένομαι) needy, poor, poverty-stricken /348 Ζεύς τό γ' άλεξήσειε καί άδάνατοι 1 ώς ύμεϊς παρ' έμεΐο δοήν έπί νήα κίοιτε ' ως τέ τευ ή παρά πάμπαν άνείμονος ήέ -οΰ, ' φ ού τι χλαΐναι καί ρήγεα πόλλ' ένί οϊκφ, ' ούτ' αύτφ μαλακώς ούτε ξεινοισιν ένεύδειν, cf. πε- νίη1 Bl. - Wdfld.: άνείμων, δευόμενος, κεχρημένος, χρηίζων, πτωχός, Ruijgh, in: Antidoron Antoniadis, Leiden 1957, 13-21 W.Beck
πένομαι [10!, 14°, 3H, 2e] E uncertain, see Chantraine, Dict. 881 f.; Thieme, Festschr. Risch 167. — Deriv.: πενίη
F άμφι-ονται 1; -ώμεδα 1; ε^οντο d 1, άμφε^ u 8, L 6; -εσδαι 12
Μ 1 trisyll. U-v] -οντο A 318 [~-χ] άμφι-ονται /728; ένί μεγάροισι -οντο δ624 = ω412, «348; μνηστήρες δέ / μνηστήρεσσι δόμον κάτα ^δαΐτα -οντοά β322, /199; L Σ558; δαϊτα ^εσδαιΔ /428, <5531. 683, £251; ταυτα L j 7700, π319, ω407; L , Ορ.773, Hes.fr.83,5; 204,80, Cert. ρ.38,10 2 quadrisyll. 2a [vJu] άμφ^ε-οντο^ Δ220; u
/2124 μεγαλήτορες άμφ^ d 7V656, 7778; άμφ^ j Φ203, ¥Ί84, ο467, r455, inc.auct.fr. 1 p.159 Dav. 2b Μ««] ταυτα -ώμεδα v394
Σχ sch.min.P.Strassb. inv.33, P.Köln inv.2281, P.Oxy3238 on A318: ^ένήργουνΛ, sch.D A318: -οντο* L u. έπραττον, 7700: -εσδαι* ... δράν, A22Q: άμφε-οντο* περί τόν Μενέλαον L j καί ήσχολοϋντο
Β make (prepare), do, work (at), busy oneself w., (at)tend (to). — Wdfld.: see έντύνω; έπω, πονέομαι; άκέομαι, ιαο- μαι; άμφιπολεύω, δεραπεύω; έρδω, έργάζομαι, ποιεω, πρήσσω, τεύχω I simplex w. δαϊτα 7χ (in 1, see Ml), cf.
άριστον /2124, δειπνον δ624 = ω412 (lb), δόρηα Cert.ρ.38,10 (la), ταυτα Τ200 (2), ν394, π319, ω407 (3), cf. τά Α318 (la); άλλα Hes.fr.204,80 (3), ? 83,5 (4), έργα Ορ.773 (2a); π. tog. w. άμφέπω Σ558 (la), w. έντύνομαι, /2124 (lb) adv.: final άμφί w. dat. rei Hes.fr.204,80 (3), w. acc. <5624 = ω412 (lb), local άμφί w. acc.pers. /2124 (lb), ένί μεγάροισι <5624 = ω412 (lb), *348 (3), έπ' άκτής Cert.ρ.38,10, κατά w. δόμον / δώματα β322, /199 / /428, w. στρατόν Α 318 (1 a), temp. ύστερα π 319 (3) 1 in prepa-
ration of sacrifice / meal 1 a trans, prepare A 318 (they offer· ed Ap. bull and goat hecatombs) ως οί μέν τά -οντο κατα στρατόν Σ558 (κήρυκες) βαϊτα -οντοΛ, 1 βουν δ' ίερεύσαν- τες μέγαν άμφεπον β322 μνηστήρες δέ δόμον κάτα L j /428 είπατε δ' εϊσω 1 δμφήσιν κατά δώματ' ... δαϊτα -εσδαι, ' έδρας τε ξύλα τ' άμφί καί άγλαόν οισέμεν υδωδ + δ 531. 683, £251, /199; άμφί (/428, cf. Hes. fr. 204 [in 3] and II below) difficult, see Ameis-H. ad 1. w. Anhang and West, Odyssey ad 1. (cf. also σ 307 ff., υ 149-63, and κ 352-9) Cert.p.38,10 (Φρύγες πάντων άριστοι) ληιστήρσιν έπ' άκτήζ δόρπα -εσδαι cf. II2 below and χ 124 in D meal prepara- tion w. other activities: T200 (Ach. to Ag.:) „άλλοτε περ *ai μάλλον όφέλλετε ταυτα -εσδαι, ' όππότε τις μεταπαυσωλη πολέμοιο" (meal tog. w. oath and transfer of gifts, see II1W lb intrans, (w. άμφί, περί + acc.) /2124 τόν (Ach.) γε ' εύρ' (Thetis) άδινά στενάχοντα* φίλοι 6' άμφ' αύτον
1151
1152


πένομαι
πεντήκοντα
εταίροι έσσυμένως έ-οντο και έντύνοντ9 άριστον bustled 5624 οί 5’ ήγον μεν μήλα, φέρον 5’ εύήνορα οίνον' 1 σίτον δέ σφ9 άλοχοι έπεμπον. ' ως οί μέν περί δεϊπνον ένι μεγάροισι -οντο = ω412 busied themselves w. (cf. 2) 12
do work trans., farmwork: Op.773 (8th and 9th) ήματα μηνδς ' έξοχ9 άεξομένοιο βροτήσια έργα -εσθαι intrans., domestic work: κ348 άμφίπολοι δ9 αρα τέως μέν ένι μεγά- ροισι -οντο ' τέσσαρες, αϊ οί δώμα κάτα δρήστειραι εασι (there follows a long list of tasks incl. serving food, cf. 1) 13
other business, trans, do v394 (Ath. to Od.:) „και λίην τοι
παρέσσομαι, ούδέ με λήσεις, 1 όππότε κεν δή ταΰτα (sc. slaying the suitors) -ώμεθα" π319 (Tel. to Od.:) „άνδρών δ9 ούκ άν έγώ γε κατά σταθμούς έθέλοιμι 1 ήμέας πειράζειν, άλλ9 ύστερα ^ταΰτα -εσθαι Δ, 1 εί έτεόν γέ τι οίσθα Διός τέρας" ω407 (Od. to Dolios:) ,,ώ γέρον, ήδη οίδε (Pen. that I’ve returned) * τί σε χρή L j/ Hes.fr.204,80 (all Helen’s suitors had to swear) μή τιν9 έτ9 άλλον [ά]νευ .έθεν άλλα πέγεσθαι 1 άμφί γάμωι κούρης εύω]λ[ένο]υ (cf. 4 and II below) I 4 indeterminate Hes.fr.83,5 ]αλλα -εσθα[ι, άλλα like fr. 204,80?
II άμφι- (physical proximity) (at)tend to acc. only 1 subj. pers. la obj. pers. laa tend wounded Δ 220 αίμ9 έκμυζήσας έπ9 άρ9 ήπια φάρμακα είδώς (Mach.) 1 πάσσε 1 δφρα τοι άμφε-οντο Μενέλαον, 1 τόφρα (Tr. advanced) /728 (οΰτασται, βέβληται) τούς μέν τ9 ίητροι πολυφάρμα- κοι άμφι-ονται ' έλκε9 άκειόμενοι τ455 τόν μέν άρ9 Αύτο- λύκου παΐδες φίλοι ^άμφε-οντοΔ,' ώτειλήν δ9 Όδυσηος δήσαν έπισταμένως, έπάοιδή δ9 αίμα (έσχεθον) — 7V656 κεϊτο ταθείς' έκ δ9 αίμα μέλαν ρέε 1 τόν μέν Παφλαγό- νες l j» ' έζ δίφρον δ9 άνέσαντες άγον προτί "Ιλιον
laß attend king ο467 εύρε (the nurse) δ9 ένι προδόμφ ήμέν δέπας ήδέ τραπέζας 1 άνδρών δαιτυμόνων, οϊ μεν πα- τέρ9 ^άμφε-οντο Δ. ' οί μέν άρ9 ές θώκον πρόμολον δήμοιό τε φήμιν lb obj. thing(s) gifts (indemnity): 7278 δώρα δέ Μυρμιδόνες L ' βάν δ9 έπί νήα φέροντες Άχιλ- λήος attended to town-hall: inc. auct. fr. 1 p.159 Dav. λήιτον L j, building or repairing? II2 subj. animals (fishes, dogs), obj. corpse Φ203 τόν δέ κατ9 αύτόθι λεΐπεν ... ' κείμενον έν ψαμάθοισι, δίαιε δέ μιν μέλαν ύδωρ. ' τόν μέν άρ9 έγχέ- λυές τε καί ιχθύες L 4 1 δήμον έρεπτόμενοι έπινεφρίδιον κείροντες Ψ184 (Ach. threatened to give Hektor’s body to the dogs) τόν δ9 ού κύνες L u (άλαλκε Aphr.), grisly combi- nation of 11 and Illa, cf. κ 124 in D and μέλπηθρα
D v.l. «124 vulg. fort, recte (see van der Valk, Text. Crit. Od. 178), ρ 269, υ 281, χ 498 W. Beck
πεντάετες [1°] (on πεντα- see Chantraine, Dict. 882:) for five years γ 115 ούδ9 εί -ίάετέςΔ γε καί έξ^ j παραμίμνων ' έξερέοις, δσα κεϊθι πάθον κακά ... 9Αχαιοί* ' πρίν κεν άνιηθείς σήν πατρίδα ϊκοιο. 1 eivL u γάρ σφιν κακά ράπτομεν. — Wdfld.: see έτος Ε and Β2, ένιαυτός Β2
W. Beck
πενταέτηρον [2\ 2°] Σχ sch.D £403: πενταέτη Β five-year-old, epith. ref. to choice age of animal (βουν / ύν) sacrificed / slaughtered, w. πίονα exc. τ420; in II. of obj. of μέρευσενΔ, in Od. w. εισάγω ox (cf. ένναέτηρον)’. B4Q3 βουν L j (Ag.) ' ^πίονα -ονΛ ... Κρονίωνι s Η315 τ420
(Autol. υίοϊσιν έκέκλετο δεϊπνον έφοπλίσσαι) είσαγαγον βουν άρσενα -ον swine: £419 (Eum. told them to bring the best) ύν είσηγον μάλαν j. — Wdfld.: ένναετηρος (q.v.), έννέωρος (κ 19. 390), ήνις, cf. τριετηρίς W. Beck
πένταχα [!’) Σχ sch.D Λ/87: είς πέντε τάξεις Β in five groups Μ 87 οί δέ διαστάντες, σφέας αύτούς 1153
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άρτύναντες, -α κοσμηθέντες άμ9 ήγεμόνεσσιν έποντο. — Wd fl d.: δίχα/θά, έπταχα, τρίχα/θά, τετραχθά W. Beck
πέντε [5*, 2°, 1Η, Γ] Ε ΙΕ word, see Mayrhofer, EWAia II 65f. — Deriv.: πεντάετες, πένταχα, πεντήκοντα, πέντο- ζος, πεμπάζω, πέμπτος, πεμπώβολον
Μ 1 [1.] -ε δ9 άρ9 77171, Σ481; -ε δέ £62, Ορ.613 [2«] -ε ^833, χ299 [Μ -ε Κ3\Ί 2 [-2] -ε 7270
Β ßve (see πεμπάζω, πεντήκοντα) 1 persons pro- geny: Α^317 μοΰνος έην μετά -ε κασιγνήτησιν £62 -ε δέ τοι ... υίες γεγάασιν, ' οί δύ9 όπυίοντες, τρεις δ9 ήίθεοι θαλέθοντες Mus.fr. 18 Diels (prose) five Hyades (w. seven Pleiades) leaders: 77171 πεντήκοντ9 έσαν άνδρες έπί κληϊσιν 1 -ε δ9 άρ9 ηγεμόνας ποιήσατο 2 objects layers of shield: Σ481 -ε δ9 άρ9 αύτοΰ έσαν σάκεος πτύχες Υ2Ί0 δύω μέν έλασσε (spear) διά νπτύχαςΔ, αί δ9 άρ9 έτι τρεις ' ήσαν, έπεί -ε L d ήλασε (Heph.) ships: /299 (one group blown to Crete and destroyed) άτάρ τάς -ε νέας ' Αίγύπτφ έπέλασσε φέρων άνεμος 3 units of time years: ^833 έξει μιν (sc. σάλον) καί -ε ένιαυτούς 1 χρεωμένος (as source of iron) days: Op.613 (put your grapes in the sun for ten days) -ε δέ συσκιάσαι, έκτφ δ9 είς άγγε9 άφύσσαι 1 δώρα Διωνύσου W. Beck
πεντήκοντα [15’, 9°, 5Η, 2h, 4e] Ε on formation see Mayrhofer, EWAia II 67. — Deriv.: ^πεντηκοντΔ ακέφαλος,
Λόγυον, πεντηκόσιοι
Μ 1 [2-2] ένεσαν / ήσαν / έσαν Ζ244 / 77168, LCert.p.39,jl6 / 77170; -’ h.Merc.74, L J7, inc.auct. fr.3 p.159 Dav. 2 [i-2w] -α βοών A61S, h.Merc.437; -α μ/ τοι 72495, /421; -αδ(έ) A74S, ¥Ί47, η 103, μ 130; -α £15 [2_2W] τών μέν / αύ -α νέες / νεών Β5Ο9. 685; κούρους/αι -α Δ 393, Th. 264; -α Β556, Θ563, υ49, ω342, Ορ.663 [2-*χ] κεφαλαί δέ ^έκάστ^φ -α Th. 151. 672; L -α Β7\9; δύω ^καί -αΔ #35. 48, π 247; Λ 680; -α £786, Cert.p.39,17 prose: Hes. fr. 127
L ’W.H. Roscher, Die Zahl 50, Leipzig 1917; Ό. Germain, Homere et la mystique des nombres, Paris 1954, 21 f.; 3Wick- ert-Micknat, Historia 35, 1986, 131 f.; see δέκα
B fifty (in fiftyAvo #35. 48 / π 247 in 1 aa/γ, cf. Δ 393, one hundred and fifty A 680 in Ibß); product of the basic 'digital’ nr.s δέκα and πέντε (qq.v.) π. is natural Instrument for Organization (and accounting) of groups, especially under the material conditions of the Homerie world (moderate abund- ance L2) and is the most freq. multiple of ten in the epics (a favorite nr., cf. L1); exc. in fiftyAwo π. need not be exact: a- bout fifty (but is not as inexact as implied by L3, who confuses the poets’ reasons for using π. w. its meaning, cf. L2) 1 ani¬
mate la humans laa ship’s complement (cf. εεικοσι Bl. 2c) £719 Φιλοκτήτης ήρχεν 1 έπτά νεών* έρέται δ~9 έν έκάστη -α ' έμβέβασαν (cf. laß and γ) 77168. 170 ήσαν νήες θοαί, ησιν ' ηγείτο (Ach.) έν δέ έκάστη έσαν άνδρες (πέντε ήγεμόνας ποιήσατο) Θ35 νήα ... έρύσ- σομεν είς άλα ' κούρω δέ δύω καί -α ' κρινάσθων κατά δήμον + 48 (cf. Δ 393 below); penteconter one of seve- ral ship-types in 8,hc. (Morrison Λ Williams, Gr. Oared Ships, Cambr. 1968, 46f., cf. L’9flf.) laß wam’ors (cf. έείκοσι
Blc, εκατόν, μυρίος, τριηκόσιοι in 2d below) a Company (cf. laa above and L'34ff.): Δ393 (Καδμείοι) άψ άρ9 άνερ- χομενφ ... λόχον εΐσαν άγοντες ’ κούρους -α* δύω δ9 ήγήτορες ήσαν (cf. #35 above, L2) 0563 χιλι9 αρ9 εν πεδίφ πυρά καίετο, πάρ δέ έκάστφ ’ ήατο -α σέλ$ πυράς (cf. 2d below) inc. auct. fr. 3 p.159 Dav. άνδρών εκατόν λίπε (Ach.), cited as ambiguous by Aristot. as combined shout- ing-power: £786 ήυσε "Ηρη ' Στέντορι είσαμένη
1154


πεντήκοντα
χαλκεοφώνφ, δς τόσον αύδήσασχ9 όσον άλλοι -α (see -ακέφαλος) nr. of Companies: ι>49 (δεός σε φυλάσσω) εϊ περ -α λόχοι 1 νώϊ περισταΐεν, κτεΐναι μεμαώτες 1 καί κεν τών έλάσαιο βόας Ιβγ suitors (cf. έείκοσι Blc. 2b) from Doulichion (cf. laa. ß above) π247 (not just ten or twenty suitors but many more) εισεαι ένδάδ9 άριδμόν. 1 έκ μέν Δουλιχίοιο δύω και -α ' ές δέ δρηστηρες έπονται laö slave-women (cf. έείκοσι Blb. lc) 77103 -α δέ οί δμφαί κατά δώμα .γυναίκες. (αί άλετρεύουσι, αί ύφόωσι) /421 -ά τοί είσιν ένί μεγάροισι L u ' δμφαί, τάς (διδάξα- μεν ειρια ξαίνειν) las progeny /2495 -ά (sc. sons) μοι ήσαν, δτ9 ήλυδον υίες 'Αχαιών' ' έννεακαίδεκα μέν μοι ίής έκ νηδύος ήσαν, ' τούς δ9 άλλους μοι έτικτον ένί μεγάροι- σι γυναίκες, cf. /421 (laö above), see also Z244 (2b) Th. 264 αύται μέν Νηρήος έξεγένοντο ' κοΰραι -α, άμύμονα έργ9 είδυΐαι Hes.fr. 127 (prose): fifty sons of Aigyptos 1 b animals (cf. έείκοσι Β1 b, έκατόν, έςήκοντα, μυρίος, τριηκόσιοι) Iba herds (raided) Λ 678 ληϊδα ... συνελάσ- σαμεν ήλιδα πολλήν, ' -α βοών άγέλας, τόσα πώεα οίών, τόσσα συών συβόσια, τόσ9 αίπόλια πλατέ9 αιγών Ibß nr. in herd Λ 680 (raided) ίππους έκατόν καί -α, ' πάσας δηλείας, πολλήσι δέ πώλοι ύπήσαν (ήλασάμεσδα Πύλον είσω) μ 130 έπτά βοών άγέλαι (Ήελίοιο), τόσα δ9 οίών πώεα καλά, ' -α δ9 έκαστα £15 (12 sties in yard) έν δέ έκάστφ ' -α σύες 1 δήλειαι τοκάδες' τοί δ9 αρσενες έκτος ιαυον, ' πολλόν παυρότεροι (360) 1 by nr. stolen
from herd (cf. ba above) h.Merc.74 άγέλης άπετάμνετο βοΰς (ήλαυνε διά χώρον) 437 (βουφόνε) -α βοών άντάξια ταϋτα (sc. song) μέμηλας Ibö nr. for sacrifice ¥Ί47 (my father swore) σοί τε κόμην κερέειν ρέξειν δ9 ιερήν εκατόμβην, 1 -α δ9 ένορχα παρ9 αύτόδι μήλ9 ίερεύσειν 1 ές πηγάς lc plants: rows of vines ω342 δγχνας μοι δώκας τρισκαίδεκα καί δέκα μηλέας, 1 συκέας τεσσαράκοντ9' δρ- χους δέ μοι ώδ9 όνόμηνας 1 δώσειν -α, Henderson, JHS 117, 1997, 106f. (π. and characterization) Id monsters’ heads (cf. έκατόν) Th. 151 τών έκατόν μέν χεΐρες άπ9 ωμων άίσσοντο ' απλαστοι, κεφαλαι δέ έκάστφ -α ' έξ ωμων έπέφυκον 4- 672 (cf. -ακέφαλος) 2 objects 2a ships (cf. έείκοσι B2, έκατόν, ένεν.ήκοντα., έξ. d, όγδώ- .κοντα., τεσσαρά. ., τριή. .) B5Q9 τών μέν -α νέες κιον, έν δέ έκάστη 1 κοΰροι Βοιωτών έκατόν καί είκοσι βαΐνον ·+■ 556 (Athenians, ν.1. τεσσεράκοντα) 4- 685 (Myrm. a.o.) 2b rooms Z244 έν αύτφ (Priam’s house) ‘ ένεσαν δαλαμοι ' πλησίον άλλήλων δεδμημένοι (ένδα παΐδες κοιμώντο), cf. las above 2c chariots Λ 748 (έπόρουσα) -α δ9 έλον δίφρους, δύο δ9 άμφίς έκαστον ' φώτες (were slain by me) 2d means for cooking (answer to riddle) Cert.p.39,16. 17 bis - ήσαν πυρός έσχάραι, έν δέ έκάστη ' οβελοί, περί δέ κρέα -α ' τρίς δέ τριηκόσιοι περί έν κρέας ησαν 9Αχαιοί (cf. Θ563 in laß above and see πεντηκόσιοί) 3 units of time: days (cf. δέκα Bla. 2, έξή.κοντά., τεσσα-
J Op.663 ήματα -α μετά τροπάς ήελίοιο, ' ές τέλος έλδόντος δέρεος, καματώδεος ωρης, ' ωραίος πέλεται δνητοϊς πλόος W.Beck
πεντηκοντακέφαλος [1Μ] having fifty heads Th.312 (έτικτεν) άμήχανον οΰ τι φατειόν, ’ Κέρβερον ώμηστήν, Άίδεω κύνα χαλκεόφωνον,' -ον (-οκ- ν.1.), άναιδέα τε κρα- τερόν τε ( cf. .πεντήκοντα. Β1 d and see McKay, AJPh 80 1959, 383fT. w. £786 s.v. L u 1 aß) W. Beck ’
«βντηκοντόγυον [Γ] Σχ sch.D /579: .πεντήκοντα. γυιών, δ έστι L j πλέδρων. γυίη γάρ μέτρον γης. οί δέ . ζευγών
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέπλος
Β adj. of measure of area, extent uncertain /579 όππό- δι πιότατον πεδίον ... 1 ένδα μιν (Meleager) ήνωγον τέμενος περικαλλές έλέσδαι 1 -ον (-γυιον ν.1.) ήμισυ οίνοπέδοιο, 1 ήμισυ δέ ψιλήν άροσιν, very large grant meant (see πεντήκοντα)', usu. explanation (γύης = άροτρον pars pro toto >) fifty days9 work = fifty πέλεδρα (q.v., see Richter, Arch. Hom. H 14f., Leukart, -täs §167 n.329, Σχ above, Eust.), which would be ca. 11 acres (ca. 4.5 hectares), does not seem very extensive; see τετράγυος W. Beck
πεντηκόσιοί [1°] ftve hundred γΊ (Pylians sacri fi ce d on the shore bulls to Pos.) έννέα δ9 έδραι έσαν, -οι (-ακ- ν.1. Arist.) δ9 έν έκάστη ' εϊατο, καί προΰχοντο έκάστοδι έννέα ταύρους (cf. πεντήκοντα Βintrod. and 2d). — Wdfld.: διη-, τριηκόσιοι qq.v. W.Beck
πέντοζος [1Η] five-branch kenning for hand (π. prob. fern, like χειρ, see West ad 1.) Op.742 μηδ9 άπό -οιο δεών έν
δαιτί 1 αύον άπό χλωροΰ τάμνειν σιδήρφ, ref. to par- ing fingemails, on the kenning see West ad 1. and I.Waem, ΓΗΣ ΟΣΤΕΑ, Uppsala 1951, 7. 118-21 W.Beck
Πεπαρη'θ'ος [lh] E pre-Gr., see Fick, Vorgr. Ortsnamen 67f. and L553 L Herbst, RE XIX (1937) 551 ff.
B main town of an island of the same name near the Thessalian coast, one of the Sporades, now called Skopelos; at h.Ap.32 άγχιάλη -ος 1 mentioned among the places where Leto sought a birth-place for Ap.; the epith. shows that the town is meant (see 1106,38; otherwise A.-H.-S. ad 1.) W.Beck
πέπλος [IV, 5°, 3h, le] E prob, redupl. format, from same root as in e.g. ά-πλ-ός, and so from noun or verb meaning *fold’, see Chantraine, Dict. s.v.; see also Stefanelli, AGI 66, 1981, 19—32. — Deriv.: έύ-, έλκεσί-, κροκό-, τανύπεπλος
F -ος 1, -οιο 1, -ου 1, -φ 1, -ον 8; -οι 4, -ων 1, -οισι 1, -ους 2
Μ 1 disyll. la shape [-ν]: [--] -ον, δς οί Z9Q (S 271 in [!_]); -ον έχουσ9 ο 124 [^] -ον έλοΰσα Ζ302 [-ν] -ου, δν οί E33Ü lb [-χ] άμφί δέ -ος/οι h.Cer. 182, £194; -ον σ292; -οι η96; -ων h.Cer.277; -ους Ω229 lc [1-] -ον μέν ΕΊ34 = Θ385, h.Ven.86; -ον δ9, δς Ζ271 (S 90 in [1J) Id [-2] -φ inc.auct.fr. PSI 1386,29; ένδ9 έσαν οί -οι παμποίκιλοι Ζ289, ο 105; -ους £38 2 [-2J οί
-οιο £315; -οισι /2796
Σχ sch.D £194: -οι δέ λέπτα ύφάσματα ή σινδόνες. έστι δέ καί .γυναικεΐον. ίμάτιον κτλ., 734: L d ένδυμα τοΰτ9 έστι χιτών, δν ούκ ένεδύοντο άλλ9 ένεπερονώντο, sch.min.P.Strassb. inv. 1015 to £194: -or πέπλος λ(ε)γεται τρ ανδρειρν κ τρ (γ)υγαικς(ιο)ν .ϊματι[ο]ν
L Severyns, AC 33, 1964, 353 f.; Marinatos,
Arch.Hom. Allf. 41 fT. (w. Snodgrass, Gr.41, 1969, 391 f.); Skoda, Redoublement 166—8
B large (though not of uniform size: μέγαν σ292, Jis/1' στος. Z9Q\ 289 [L , 294], o 105 [107]; app. large enough to cover chariot £194) cloth used as garment, robe (1) or covering, drape (2) Epith.: άμβροσίου, έάνόν, δυηέντων, nw· νέος, λεπτοί έύννητοι, μέγαν/ιστός, παμποίκιλοι, ποιχι- λον, περικαλλέα*, πορφυρέοις ... μαλακοΐσιν, φαεινοΰ, φαεινοτερον πυρός αύγης, n. also χαριέστατος Ζ90*· — Wdfld.: see είμα Β introd., also ρήγος, τάπης ί wom (so first Ί pcps. [wom alone £734*?]; to be wom £38, o 105. 124, σ292), where clear, by female (goddess £315. 338. 734*, h.Cer.277, disguised as human h.Cer. 182, h.Ven.86; wedding dress o 105. 124 [note w. 126f.]); reaching to the feet (h.Cer. 182; cf. έλκεσίπεπλος), otherwise ample (n. £315.
1156
1155


πέπλος
πέπνΰμαι, πεπνυμένος
337ff.); fastened with περόναι (σ292); distinet from χιτών (Ε734+, Ω229), τάπης, φάρος, χλαΐνα (Ώ229), ζώστρα, ρήγεα (£38); valuable: stored in θάλαμος (in φωριαμοί, Ζ289, Ώ229, ο 105), given as gift (ο 105. 124, σ292), part of ransom (Ω 229), offering to Ath. (Z90+ 302) £315 πρόσθε
δέ οί (Aen.) -οιο φαεινού πτύγμ9 έκάλυψεν (Aphr.) ' έρκος έμεν βελέων 338 δόρυ χροός άντετόρησεν ' άμβροσίου διά -ου (of Aphr.), δν οί Χάριτες κάμον αύταί, 1 πρυμνόν υπέρ θέναρος 734 -ον μέν κατέχευεν (Ath.) έανόν ' ποικίλον, δν ρ9 αύτή ποιήσατο (and put οη χιτών and armour) — 0385 (w. 385—387 om. Zen.) h.Cer. 182 στεϊχε (Dem.-Doso) κατά κρήθεν κεκαλυμμένη, άμφί δέ -ος ' κυάνεος (θεάς έλελίζετο ποσσίν) 277 όδμή δ9 ίμερόεσσα θυηέντων άπό -ων (of Dem.) 1 σκίδνατο, app. pl. for sg. h.Ven.86 -ov έεστο (Aphr.-maiden) φαεινότερον πυρός αυγής £38 άμαξαν έφοπλίσαι, ή κεν άγησι ' ζώστρά τε καί -ους καί ρήγεα (η. εύπεπλον ν.49) ο 105 παρίστατο (Hel.) φωριαμοΐσιν, 1 ένθ9 έσαν οί -οι παμποίκιλοι, ούς κάμεν αύτή (έργα γυναικών v.l.) (and took out the one that was κάλλιστος ποικίλμασιν ήδέ μέγιστος, άστήρ δ9 ως άπέλαμ- πεν) 124 -ον έχουσ9 (Hel.) έν χερσίν σ292 9Αντινόφ ... ένεικε (Antin.’s κήρυξ, as gift for Pen.) μέγαν περικαλλέα -ον, 1 ποικίλον* έν δ9 (έσαν περόναι δυοκαίδεκα) Ζ90 (Hector is to teil Hecabe) -ον, δς οί δοκέει χαριέστατος ήδέ μέγιστος 1 είναι ένί μεγάρφ καί οί πολύ φίλτατος αύτή, ' θεΐναι /Αθηναίης έπί γούνασιν, = 271 (-ων ν.1.) 302 -ον έλουσα Θεανώ ’ θήκεν L , 289 (ές θάλαμον κατεβήσε- το [Hecabe]) ένθ9 έσάν οί -οι παμποίκιλοι, έργα γυναικών 1 Σιδονίων (vv.294f. = ο 107 f., see above) poss. more gener, in sense, envisaged use (cf. 2 below): Ω 229 δώδεκα περι- καλλέας έξελε -ους (4- χλαίνας, τάπητας, φάρεα, χιτώνας) 2 cloth covering, drape (for stored chariot, for bones, seat) £194 (έν μεγάροισι ΡΝβ ένδεκα δίφροι) άμφί δέ -οι ' πέ- πτανται (cf. use of λίς Θ441) /2796 (τά (sc. όστέα) γε χρυ- σειην ές λάρνακα θήκαν) πορφυρέοις -οισι καλύψαντες μα- λακοϊσιν η 96 (θρόνοι περί τοίχον έρηρέδατ*) ένθ9 ένί -οι 1 λεπτοί έύννητοι βεβλήατο, έργα γυναικών (cf. use of τάπητες 7200, υ 150; λίς α130, *353; ρήγεα *352) so app.: inc.auct.fr. PSI 1386,29 έσ]σαμένη πέπλφ καλόν θρ(όνον
θ Cat. 96 C,6 Trav. (on Cat. 96 see έλθεϊν D)
J. N. O’Sullivan
πέπνΰμαι, πεπνυμένος [2*, 2° / 12‘, 67°, 1H] E prob, mid.pf. w. πνέω (-ΰ- ML); sem. development *'be breathing’ > 'conscious’ > 'intelligent’, cf. *495 in Blc, πνέω BI la. II laß (and Plb.6,47,10+ -μαι 'be conscious’; Hsch. πνυτός* έμφρων, σώφρων); diff. Chantraine, Dict. s.v., who separates π. from πνέω and assumes cognacy w. near- synon. πινυτός (cf. also Hsch. πινυμένην* συνετήν), which in tum poses formal problems (sec. association w. πνέω*!) in fa- vour of cognacy of π., πνέω and πινυτός see Blanc in CEG 4> 100; Clarke, Gl. 74, 1997/98, 135-42. Finite forms / inf. once in κ (w. unique sense), ψ, Ψ, Ω (Blc. 2b. 3b. c): sec. deriv. from c μένος/l (cf. also periphr. L /ov έστί/είναι - ■ται/σ^αί in B4. 5). See also πνέω (E, L1-8)
-σαι 1, -σο 1, -σθαι 2; -μένος/ε/φ/ον 59/1/1/3, nom. -μένω 4, acc. -μένα 12
Μ πεπνυ- always [--] (cf. Ε, πνέω Μ) 1 trisyll. (finite forms, inf.) [i.a] .σαί /2377 [2-2] -σθαι *495 [-Μ -σο ^210 [.5μ] γ/440 2 quadrisyll. (-μένος^) 2a
, τόν/τήν δ9 αυ(τ*) ΡΝ άντίον ηυδα, w.
'Αντηνωρ £203, Μηριόνης JV254. 266, Άντίλοχος ^586, Τηλέμαχος α213. 230. 306. 345. 388. 412, /5129. 208. 309. 371, Τ'21· 75. 201. 225. 239, <5290. 315. 593, ο 86. 154. 179. 265. 1157
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
279. 512. 535, π 30. 68. 112. 146. 240. 262, ρ45. 77. 107. 392. 598, σ226, τ26, ι>338, φ 343, χ 153, ^123, ω510, Λαέρτης ω375; τοΐσι δέ Τηλέμαχος L , ήρχετο μύθων α36Ί, ο 502; τοΐσι(ν) δ(έ) ΡΝ L ήρχ9 άγορεύειν, w. 9Αντήνωρ Η34Ί, Πουλυδάμας Σ249, Τηλέμαχος χ461; ,-μ/να, μήδεα είδώς 77278, /?38; L , πάντ(α) νοήσαι / αγορεύεις σ23Ο, τ352; μύθον -μένον α361 = φ355; -μένφ άνδρί /52; -μένε 9'570 2b -μένω άμφω Γ\4%,~ 7/276, 7689, σ65; c μένος Λ έστί γ20 = 328; -μένον/L , είναι 5 190 / <7388, σ!25; L άνήρ δ 204; άνήρ L , r350; ^μένα, βάζεις 758, <5206; L είδώς/ή 5696. 711, £361, ω442, Ορ.731 / 5586
Σχ sch.D £148: φρόνιμοι καί ^συνετ,οί, 203: L ,ός, 7/278: σώφρονα καί φρόνιμον, 347: σώφρων. L ,ός, /58: L ,ώς, 689: φρόνιμοι, Ψ440: σώφρονα καί L ,όν (φρόνιμον ν.1.) είναι, Ω3ΊΊ: -σαι* ,ός εί. ^πεπαίδευ,σαι, sch. Bam. α213: σεσοφισμένος. L ,μένος, ^συνετ,ός, κ495:
,φ καί έμφρονι είναι
L ’N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 74-8; 2D.Beck, CJ 94, 1998/99, 121-41; 3Hainsworth, Odyssey on 5388; 4id., Iliad on /57—8. 689, Λ 822; and see now J. Heath, Mn. 54, 2001, 129-57; cf. πνέω L1-8 (on etym.)
B possess(ing) intelligence (orig, consciousness? cf. lc, E), of (words/counsels of) men (never gods) who distinguish them- selves through their ability to correctly interpret (social) situa- tions (cognitive: comprehension, rational thinking, schol. συνετός, φρόνιμος) and say (less frequently: do) what is right (moral connot. wise, reasonable, sensible, prudent, proper, schol. σώφρων; absent only *495 in lc). In EGrE „intelligence and sound moral principies largely overlap“ (St. West, Odyssey on yl9f.) and speech is a touchstone of intelligence: characters are commended w. π. by the narrator when they are about to speak (sp.introd. 71, 50°: M2a + 7/278, 5696 s 711 = ω 442") or because speaking is their *job’ (epith. phrases of heralds/counselors Γ148, 7/276, 7689, ß3%, £361 [< <5696+]); by other characters because they have just spoken (sometimes: are reputed to speak) wisely (dir.sp. 4’, 14°, sec. focalization a361 - ^355, γ 52; cf. near-synon. πινυτός). - Concretely π. is used of 'professional Speakers’ in both II. and Od. (1): heralds (la), counselors (1 b), and seer Teir. (lc). In the II. otherw. (2) of young men who are exceptionally good thinkers and Speakers for their age, i.e. despite their lack of life experience: Diom. (2 a), Antil. (2 b), and 'young noble’ Hermes (2c). Hence(?!) in the Od. key word w. Tel. (3a: 46x in sp.in- trod., 3x otherw.), also applied to his peer Peisistr. (3 b), to the wise and eloquent father(-figure)s they both are trying to live up to (4: Nestor, Men., Od., Laertes), and (ironically, in dir.sp.) to their antipodes, the young suitors (5). Otherw. (6): 2' of Mer. as ad hoc Substitution for usu. epith. (6 a), and 1°, 1H in general truths (6 b). — Father-son theme, prominent w. π. in Od. (cf. also πινυτή 4x of mother/wife Pen.), is already pre- figured in 11., where cf. Pulyd. (young ^unselorj vs. Hektor (son) s Ant. (old L J vs. Priam (father) in 1 b; 'young noble’ Hennes ('son’) vs. Priam ('father*) in 2c; but esp. Antil. (Lson of Nestor,) vs. Diom. ('could have been youngest t ,’) in 2 a. b, a connection (also established e.g. by P694—7 a 729—31 — 693. 695 f.) which is acknowledged in 5, where Nestor’s (true) youngest son Peisistr. 'replaces’ his deceased brother vis a vis Antil.’s Iliadic antagonist, Men., in a passage evoking both Antil. in Ψ and Diom. in 7: see under 3 b. Also many other Connections betw. instances, e.g. £148 + 203 + 7/347 (4- Σ249) in lb; F440 4- 570 4- 586 in 2b; Σ249 in lb + N254+ in 6a; /52* in 3b 4- y20+ in 4a; 5388 4- r350. 352 in 4b + σ230 in 3a; σ65 4- 125 in 5; 7/276. 278 4- ß3S in 1 a; Σ249 in 1 b 4- 5586 in 6b. Purely 'ornamental’ usage only in generic epith.phrases w. heralds (la, both poems, point of departure 1158


πέπνϋμαι, πεπνΰμένος
for 'literary’ exploitation). — In L34 (and elsewh.) emphasis on proper (verbal) behaviour towards elders or betters and on court- esy (e.g. „applied to subordinate or youthful characters who know their place“). Such an evaluation attaches too much sig- nificance to 6 a (q.v.), does no justice to 1 and 4, neglects that characters in 2—3 are commended for speaking like grown-ups, undervalues the cognitive aspect, and passes over differences betw. 11. and Od. — Gramm, usage L-μένος/: (A) of persons: mostly pred. in sp. introd. w. PN of structure [-στ;2] (L d αντίο v ηΰδα / ήρχετο μύδων / ήρχ’ άγορεύειν: 6’ various Speakers see Μ; 46° Tel. in 3a + 1° in 4b), also appos. w. PN (epith.phrase -μένω αμφω 3j in 1 and 1° in 5; -μένε 1' in 2b), pred. w. είμί (-μένος/ov έστί/είναι 5° in 4. 5; cf. πινυτός), attr. w. άνήρ (3° in 3b. 4b; cf. 6b, πινυτός «229); (B) of words, counsels: subst. βάζεις (V, 1° in 2 a. 3 b) and L j είδώς* (epith.phrase, 4° in la and 1°, 1H in 6b), attr. L d μήδεα είδώς (epith.phrase, Γ, 1° in la) and ^μΰδονΔ -μένον ένθετο δυμφ (2° in 3a; cf. πινυτόν L u Mus.fr. 11 Diels), pred. -μένα πάντ(α) άγορεύεις / νοήσαι (2° in 3 a. 4b). — Wdfld.: see πινυτός; associated w. νόος / νοέω (Ώ377, «495, σ230), φρένες (κ495, σ23Ο), γιγνώσκω (χ495), οίδα (σ230), όράω (Σ249); κατά μοίραν (/58), δίκαιος (y 52); ορρ. άφραδής, άεσίφρων, παρήορος (cf. 2 b), νήπιος (σ230); contrasted w. martial prowess Γ148, /58, Σ249
1 	'Professional Speakers’ (7‘, 6°) 1 a heralds (Talth., Idai-
os, Odios, Eurybates, Peisenor, Medon) /689 (Od. reporting to Ag.:) „ως έφατ’ (Ach.)* είσι καί οίδε τάδ’ είπέμεν ' Αίας καί κήρυκε δύω, ^-μένω αμφω“ (Odios and Eurybates, ν. 170), cf. σ 65 in 5 Η276. 278 (Aias and Hektor would have wounded each other, εί μή κήρυκες ήλδον) Ταλδύβιός (Gr.) τε καί Ίδαΐος (Tr.), L / * μέσσφ δ’ άμφοτέρων σκήπτρα σχέδον, είπέ τε μΰδον ' κήρυξ Ίδαΐος, ^-μένα μήδεα είδώςu („stop fighting“) /738 σκήπτρον δέ οί (Tel.) έμβαλε χειρί ' κήρυξ Πεισήνωρ, L d (to speak in assembly) 5696 τήν (Pen.) δ’ αυτε προσέειπε Μέδων, -μένα είδώς (κήρυξ in pal- ace of Od., 5681+) = 71 lex (ήμείβετ’ έπειτα) = to442ex (τοΐ- σι δέ καί μετέειπε) — /36ΓΧ (τοΰ δ’ ήκουσε), cf. 6b lb counselors (Ant. [+ Oukalegon], Pulyd.) Γ148 (in list of Tr. δημογέροντες sitting w. Priam) Ούκαλέγων τε καί /Αντήνωρ» -μένω αμφω (πολέμοιο πεπαυμένοι, άλλ’ άγορηταί έσδλοί), preparing for: 203 τήν (Hel.) δ’ αύτ’ L d -μένος άντίον ηΰδα, introducing story how Ant. hosted Od. and Men. when they came to retrieve Hel., in tum preparing for: Η3ΑΊ τοΐσιν δ’ L u μένος ήρχ’ άγορεύειν Λ (ν.1. άντίον ηΰδα, from Γ203), introducing advice to retum Hel. Σ249 τοίσι δέ Πουλυδάμας L , ' Πανδόίδης* ό γάρ οϊος δρα πρόσσω καί όπίσσω' ' "Εκτορι δ’ ήεν εταίρος, ίή δ’ έν νυκτί γένοντο, ' άλλ’ ό μέν άρ μύδοισιν, ό δ’ έγχεϊ πολλόν ένίκα, mirroring prev. instances (see introd., cf. also listing of father Panth. in Γ146), introducing Pulyd.’ most cru- cial advice; v.250 cf. «495 in lc; v.251 cf. 5586 in 6b; see Edwards, Iliad on 249ff.; Janko, on N756ff., Ξ 449 ff. (on Pulyd.’ usu. epith. έγχέσπαλος: cf. Mer. in 6a) lc seer Teir. *495 (Kirke to Od.: „in Hades consuit ψυχή of Teir.) τοΰ τε φρένες έμπεδοί είσι (cf. ν.240. 329; σ230 in 3 a)· ' τφ καί τεδνηώτι νόον πόρε Περσεφόνεια ' οΐφ -σδαι (ποιπνύ- ν.1.) · τοί (other dead) δέ σκιαί άίσσουσιν“ have the capacity for intelligent thought, π. only here purely cognitive, without moral connot. (cf. introd., Ε, Σχ, and Bulloch on Call, h. 5,129); unlike other ψυχαί, Teir. can recognize Od. and converse w. him before drinking blood (A91 „έμέ δ’ έγνω καί προσεειπε , contrast λ 140ff.); problems: he does drink before prophecy (A96), other ψυχαί also become seers by drinking (Al45ff.); disc. (e.g.): schol. ad 1., Plu.Mor.240e+; Onians, Origins 59ff.; van der Valk, Text.Crit.Od. 186
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέπνϋμαι, πεπνΰμένος
2 young men in Iliad (5x) 2 a Diom. /58 (Nestor to Diom, who advised assembly in vv.32—49: „in counsel you are the best of your ομήλικες) άτάρ ού τέλος ϊκεο μύδων. ' ή μέν καί νέος έσσί, έμός δέ κε καί πάις εϊης όπλότατος γενεήφιν* άτάρ -μένα βάζεις ' Άργείων βασιλήας, έπεί κατά μοίραν έειπες (ν.59 dei. multi), cf. 2b, 5 206 in 3b: see introd. 2b Antil. ^440 (Men. to Antil., who is cutting him off in chariot race:) „έρρ’, έπεί οΰ σ’ έτυμόν γε φάμεν -σδαι Αχαιοί“, repeated after race in: 570 „/ΑντίλοχΛε, πρόσδεν -μένε, ποιον έρεξας;“ but in reality Antil.’s 'reckless driving* (,,άφραδέως ίππάζεαι“ 426) was calculated — as are his excuses afterwards, introduced by: 586 τόν δ’ αύτ’ L Δος -μένος άντίον ηΰδα, contrast 589 f. (,,οίσδ’ οίαι νέου άνδρός ύπερ- βασίαι τελέδουσι' 1 κραιπνότερος μέν γάρ τε νόος, λεπτή δέ τε μήτις“) and (in Men.’s answer) 603f. („οΰ τι παρήορος ούδ’ άεσίφρων ' ήσδα πάρος“); see e.g. schol., Eust. on 586ff.; Richardson, Iliad on 301 ff.; Hoekstra, Odyssey on 086; Parry, HSPh 76, 1972, 7; cf. also 2a. 3b: see introd. 2c Hermes posing as young noble /2377 (Priam: „a god must have sent me such an excellent escort) οίος δή σύ δέμας καί είδος άγητός, ' ^-σαί τε νόφΛ, μακάρων δ’ έξ έσσι τοκήων“, judgment L based on intelligent speech v. 362 ff. (cf. also 373)
3 young men in Odyssey (52x) 3 a Tel. (46x sp. introd.,
3x otherw.) single interlocutor: «213+ (43x, instances in M2a) τήν/ τόν δ’ αύ /Τηλέμαχος - μένοςΔ άντίον ηΰδα speech to group: «367 τοΐσι (suitors) δέ L d ήρχετο μύδων (άντίον ηΰδα ν.1.) — ο 502 (to crew) + /461 τοΐσι δέ L j 77p/’ άγορεύειν (cf. //347+ in lb; remarkable, because Tei. addresses a small gathering of friends), vying w. /?409+ / σ60+ τοΐσι δέ καί / τοϊς δ’ αύτις μετέειφ’ ιερή ις Τηλεμά- χοιο; see L12 other instances: «361 (Pen., after autoritative speech by Tel.) δαμβήσασα πάλιν οίκόνδε βεβήκει' ' παι- δός γάρ μΰδον -μένον ένδετο δυμφ = φ355, sec. focaliza- tion σ230 (Pen.: „ούκέτι τοι φρένες έμπεδοι ούδέ νόημα [215, cf. *495 in lc], because jou neglect our guest“; answer Tel.:) „έγώ δυμφ νοέω καί οίδα έκαστα, 1 έσδλά τε καί τά χέρεια' πάρος δ’ έτι νήπιος ήα. ' άλλά τοι ού δύναμαι -μένα πάντα νοήσαι“ plan everything properly (because the suitors distract me), cf. r352 in 4 b 3 b Peisistr. /52 χαΐρε 5’ Άδηναίη -μένφ άνδρι δικαίφ, ' οΰνεκά οι (posing as Mentor) προτέρτ] δώκε αλεισον, proper social behaviour, moti- vated in preceding speech (v.43ff.) 5204. 206 (Men.:) „τόσα είπες, δσ’ äv -μένος άνήρ ' εϊποι καί ρέξειε, καί δς προγενέστερος εϊη* ' τοίου γάρ καί πατρός, δ καί ^-μένα βάζεις f, Men. retums Peisistr.’s own compliment (v. 190 in 4 a), made in wise speech where his brother Antil. (in 2 b) figured prominently, w. words which recall Antil.’s Iliadic alter-ego, Diom. (L j /58 in 2a): see introd. (cf. also 5211 πινυτούς of Nestor’s sons in general)
4 old(er) men (Odyssean Tathers*: cf. introd.) 4a uNest- orJt Men. /20 (Ath.-Mentor to Tel.: „ask L d about your father) ψεΰδος 5’ ούκ έρέει' μάλα γάρ -μένος έστί“ (cf. ν. 21. 52 in 3a. b) — 328 (L j to Tei. about Men., cf.:) 5190 (Peisistr. to Men.:) „περί σε βροτών -μένον ^είναιΛ 1 Νέστωρ φάσχ’“, cf. ν.204 in 3b 4b Od., Laertes 5388 (Alkin.:) „o ξεΐνος μάλα μοι δοκέει -μένος L u“, retuming compliment after polite speech by Od. (v.382ff.), cf.: r35O. 352 (Pen. to beggar-Od.:) „ού γάρ πώ τις άνήρ -μένος ώδε 1 ξείνων εμον ικετο δώμα, 1 ώς σύ μάλ’ εύφραδέως -μένα παντ άγορεύεις“, also echoing σ23Ο in 3a ψ210 (Pen.:) „μή μ°ι> Όδυσσεΰ, σκυζεΰ (because I did not immediately embrace you, v.214), έπεί τά περ άλλα μάλιστα ' άνδρώπων -σο*\ and therefore you will recognize the intelligence of my ques- tioning (v.l74ff.); cf. πινυτός (4x of Pen.) ω375 τόν 5* αν
1159
1160


πεπνϋμαι, πεπνΰμενος
Λαέρτης -μένος άντίον ηΰδα, formula otherw. in Odyssey of grandson Tel. (3 a)
5 suitors σ65 (Tel. to beggar-Od.: „if you defeat Iros, no one will harm you) ξεινοδόκος μέν έγών, έπι δ" αίνεΐτον βασιλήες, ' Εύρύμαχός τε και Αντίνοος, -μένω άμφω" (cf. /689 in la), from the mouth of this Speaker (cf. 3a) surely ironical; echoed in: 125 (Od.:) ,,Άμφίνομ’, η μάλα μοι δο- κέεις -μένος είναι", i.e. wise enough to leave before the suitors’ luck runs out (not so: /89ff.)
6 other instances 6a Mer. 7V254 τον (Idom.) <5* αύ Μηριόνης -μένος άντίον ηΰδα = 266, remarkable -μένος (Mer. not otherw. distinguished as eloquent) ad hoc Substitution for usu. epith. δουρικλυτός (cf. esp. /7619; also v.l. here) drawing attention to the absence of Mer.’s spear, broken in v.l59ff. and the very reason for his presence behind the lines, as he himself explains to Idom. in v. 255 ff. (no category „sub- ordinate warriors“ [L34 a.o.] needed to account for these instances); cf. Σ249 in lb 6b general truth 0586 (Alkin. to Od.:) ,,ού μέν τι κασιγνήτοιο χερείων ' γίγνεται δς κεν έταΐρος έών ^-μένα είδΛή" (cf. κεχαρισμένα είδώς 584), un- fortunate remark, because Od. is only son and the έταΐροι he lost' were νήπιοΓ, cf. Σ249 in lb Op.731 δ γε θειος avtlQt L ^ς (relieves himself squatting), who knows what is proper
D v.l. A 592. 822, π434. 460, Op.793 M.P.Cuypers
πέπταμαι s. πίτνημι
πεπ(ων) [16*, 3°, 4H, 2h, Γ] E Abi. von uridg. *pekr- ‘reif machen’, *gar machen’, s. LIV 421 f. u. LChantraine, Dict. s.v.j πέσσω\ Suff, -on- wie bei άρηγών, s. Risch §24b; vgl. L u
F nur Vok.: -ov 24, -νες 2 Μ 1 zweis.: [v^] -ον, τί l441, Sc.350; -ov £109, (9437, 77492, h.Merc.457, Pan.fr.13, 10 p. 122 Dav. [^-] άλλ’ άγε ^δεΰρο, -ov, u παρ’ έμ’ ΐστα- (σ)ο Λ 314, £179 = /233; L u £120 ![««] L0 -ονΔ, ή μέν οοί γε 1252, Λ 765; L d ή £171; L d, εί/ού μέν γάρ Μ322, Sc.357; L d, ώ Μενέλαε Ζ55, P23S; L d, ως μέν ν154ί l ώς Th.544; ,, οΰ(κ) Π62Ζ, Th.560; L
0472, h.Merc.282 2 dreis.: [„«*] ω -ονες £235, Ν120
Σχ sch.min. Ρ.Strassb. inv. 1015 zu Ε109: πεπος* φίλε, sch.D £235: ώ -ονες* έκλυτοι και άσθενεΐς. ότέ δέ ήδι- οτοι. η μεταφορά άπό τών πεπόνων και άκμαίων. ά τή μεν γεύσει έστιν ήδέα, τή δέ θίξει και αφή μαλακά και εύ- ένδοτα, £109: προσφιλέστατε νΰν (s £120)
L ‘Hoffmann, Eth. Term. 4 A.2; 2Wendel, Gesprächsanrede H6f.; 3E.Brunius-Nilsson, ΔΑΙΜΟΝΙΕ, Uppsala 1955, 55ff.; 4Reinhardt, Ilias 282; 5Opelt, Gl. 56, 1978, 184f.; 6Gruber, Deixis 105
B Lieber, Freund, nur in Anrede, die ein Vertrauensverhältnis voraussetzt od. postuliert; ob das Wort π., seiner Etym. entsprechend (s. E), einers. freundl.e (‘weichgekocht’ i. S. v. ‘angenehm’), anderers. tadelnde (‘Weichling’, bes. £235 u. N120; vgl· L6) Bed. haben kann, ist unwahrsch.; eher ist daran zu denken, daß ledigl. der Zweck der Anrede (z.B. Bitte, Auffor- derg., Warnung, Tadel, Drohung) dieser jew. ihre spez. sem. Färbg. gibt (so L’; Wilamowitz, luH 220 A.2; L3; and. Leaf zu ^235; L2117; E. Bomemann, Odyssee-Interpretationen, Frankfurt a.M. 1953, 109; Struck, Bedeutungslehre 142). In Vbd. m. Göttern, Personen u. Tieren (nur t447) gebraucht; oft verstärkt durch Interj. ώ. Vgl. lautl. ähnl. ώ πόποι. — Wortf.: φίλος f freundschaftl. Anrede £109 (Diom. zu Sthen.:) „δρσο, Καπανηϊάδη, καταβήσεο δίφρον, 1 δφρα μοι έξ ωμοιο ερΰσσης πικρόν όϊστόν" /1314 (Od.:) „Τνδέίδη, τί πα- &°ντε „λελάσμεθα θούριδος άλκής; ' άλλ’ αγε δενρο, -ον, έμ’ ΐσταο" s £179 (Hektor fordert Glaukos auf, nach
περ
seinen Taten zu beurteilen, ob er feige sei od. nicht) » /233 (Ath./Mentor verlangt von Od., nicht zu verzagen, sondern sich an ihr/ihm ein Beispiel zu nehmen) Λ/322 (Sarp, bittet Glaukos um größten Einsatz:) ,,ω -ον εί μέν γάρ κτλ." 0431 (LAias fordert Teukros zunij Schießen auf:) ,,Τεΰκρε -ον, δή νώϊν άπέκτατο πιστός έταΐρος ' Μαστορίδης" 472 (L j Speerkampf auf:) ,,ω -ον, αλλα βιόν μέν έα και ταρ- φέας ιούς ' κεΐσθαι" Π492 (Sarp, sterbend:) ,,Γλαΰκε -ον, (-ων ν.1.) πολεμιστά μετ’ άνδράσι, νΰν σε μάλα χρή 1 αίχμητήν τ’ έμεναι και θαρσαλέον πολεμιστήν" £120 (Men.:) „Αίαν, δεΰρο, -ον, περί Πατρόκλοιο θανόντος ' σπεύσομεν" 238 (Aias fürchtet, der Übermacht zu erliegen:) ,,ώ -ον, ώ Μενέλαε διοτρεφές, ούκέτι νώϊ ' έλπομαι αύτώ περ νοστησέμεν έκ πολέμοιο" (L356: „The word order marks the anxiety and excitement of Ajas“) /447 (Poly- 16 phem:) „κριέ -ον, τί μοι ώδε διά σπέος έσσυο μήλων '
ύστατος;" (vgl. L4)_ ν!54 (Zeus zu Pos.:) ,,ώ -ον, ώς μέν έμφ θυμφ δοκεΐ είναι άριστα" h.Merc.457 (Ap. zu Hermes:) ,,ίζε, -ον, και μΰθον (θυμόν cod., θυμφ ci.) έπαίνει 20 πρεσβυτέροισι" Pan. fr. 13,10 ρ. 122 Dav. (Warnung vor über-
mäß. Weingenuß) άλλά, -ον, μέτρον γάρ έχεις γλυκεροΐο ποτοΐο 2 vorwurfsvolle Anrede £235 (Thers.:) ,,ω -ονες, κάκ’ έλέγχε’, ’Αχαϊίδες, ούκέτ’ Αχαιοί" (vgl. Vorbem.) 24 Ζ55 (Ag., weil Men. einen Feind schonen will:) ,,ω -ον, ω
ΜενέλαεΖ τίη δέσύ κήδεαι ούτως 1 άνδρών;" 1252 (Od. zu Ach.:) ,,ώ -ον, ή μέν σοί γε πατήρ έπετέλλετο Πηλεύς", vgl. E.Valgiglio, II libro [X dell’ Iliade, Rom 1955, z.St. 28 Λ 765 (Nestor zu Patr.:) ,,ώ -ον, ή μέν σοί γε Μενοίτιος ώδ’ έπέτελλεν" 2V12O (Pos. spornt die Achäer an:) ,,ώ -ονες, τάχα δή τι κακόν ποιήσετε μεϊζον ' τήδε μεθημοσύνμ" (vgl. Vorbem. u. Wilamowitz, Iu Η 220 A. 2; Iliad z.St.) /7628 32 (Patr. weist Mer. zurecht:) ,,ώ -ον, οΰ τοι Τρώες όνειδείοις έπέεσσι ' νεκρού χωρήσουσι" P\l\ (Hektor:) ,,Γλαΰκε, τίη ... ύπέροπλον έειπες; 1 ώ -ον, (ω πόποι ν.1.) ή τ’ έφάμην σέ περί φρένας έμμεναι άλλων" (zur v.l. s. Schwartz, Odys- 36 see 60 A.l; Erbse, Beitr. VersL Od. 152) Th.544 L(Zeus zu
Prom. beim Mekone-Opfer:)j ,,ώ -ον, ώς έτεροζήλως διεδάσ- σαο μοίρας" (s. West z.St.) 560 L d ,,ώ -ον, ούκ άρα πω δολίης έπελήθεο τέχνης" Sc.35O (Her. fordert Kyknos auf, 40 den Weg freizumachen:) „Κύκνε -ον, τί νυ νώϊν έπίσχετον ώκέας ίππους, ' άνδράσιν οΐ τε πόνου και όϊζύος ϊδριές εί- μεν;" (s. Russo z.St.) 357 (Her. droht Kyknos:) ,,ώ -ον, ού μέν γάρ τοι Άρης θανάτοιο τελευτήν ’ άρκέσει, εί δή νώϊ 44 συνοισόμεθα πτολεμίζειν" h.Merc.282 (Αρ. verlangt von
Hermes d. gestohlenen Rinder zurück:) „τον δ’ απαλόν γελά- σας προσέφη έκάεργος Απόλλων* ' ώ -ον, ήπεροπευτά, δολοφραδές κτλ."
48 D vv.ll.: (9467; Vit. ρ. 13, 9 (dazu Markwald, Hom. Epigr. 187f.) G. Markwald
περ L grundlegend: Denniston, GP 481—490 (^περ sei 52 ursprüngl.j verstärkend); E.J. Bakker, Linguistics and Formulas in Homer: Scalarity and the Description of the Particle per, Amsterdam / Philadelphia 1988 (L u fokussierend u. ‘skalierend’ [,,we speak of scalarity when a given constituent (word or 56 phrase) represents the highest, extreme value on a scale" S. 271;
ausführl. 27ff.]; Rez.: CR 104 - N.S. 40, 1990, 84-86; Kraty- los 37, 1992, 195—197) außerdem: ’Αντίδωρον 339—343; A.Oguse, RPh 42, 1968, 262—284; I. Anastassiou, Zum Wortf. 60 ‘Trauer’ in d. Sprache Homers, Diss. Hamburg 1973, 11 f.
29ff.; Tsopanakis, Hom. Researches 293—295; J. Wills, HSF 106, 1993, 61—81; Chadwick, Lex.Gr. 241-247; Ruijgh, Scripta minora II630L
64 Stellen s. Gehring u. Hofinger; Nachträge: *£83a Hes. Cat.94,16 Trav. Vit.p.9,14. 18 10,10 39,24. - Vbd.eη : αϊ
1161
1162


περ
κε π., άλλά π., δή π., εϊ π., είς ο κε π., έν π. όνείρφ, ένθα π., ενθάδε π., ένθεν π., έξ ου π., ές π. όπίσσω, η (ηε) π., ήν π., ήύτε π., ϊνα π., καί π., μάλα π., νύ (πω) π., νΰν δή π., δθεν τέ π., δθι π., οίός π., δς π., δσος π., ότε π., οΰ π., ούδέ π., όψέ π., (τό) πάρος π., πρίν π., πρώτον π., πύκα π., τή π., τοΐός π., ΰψι π., ως π. V. Langholf
Περαιβοί s. Περραιβοί
περ(αίνω) (zu πεΐραρή vollenden v.l.Hes.fr.302,3 ευ δέ -ανθεΐεν (Pollux, μελ- Vit. 17,22 rec. Μ.-W., μαρ- Suda) κότυ- λοι και πάντα κάναστρα, 1 φρυχθήναί τε καλώς, zur La. s. Markwald, Hom.Epigr. 222ff. ci.h.Merc. 133 άλλ* ούδ* ως oi (Hennes) έπείθετο θυμός άγήνωρ ' καί τε μάλ* ίμείροντι περήν* (Clarke, -ήν et sim. codd., -αν Barnes, rec. Cassola) ιερής κατά δειρής, s. Radermacher, Hermesh. 99 f.; Cassola z.St. G. Markwald
περαιωΦηναι [1°] E Denom. zu περαΐος (nicht fgrE), see Tucker, Greek Verbs 289
B über (das Meer) setzen ω437 άλλ* ΐομεν, μή φθέωσι -θέντες εκείνοι, s. Erbse, Beitr. Verst.Od. 221 f.; zum -#7/-Aor. s. Risch 252 ff. — Wortf.: περάω G. Markwald
περάτη [1°] E von Frisk u. Chantraine, Dict. zu πεΐραρ gestellt (s.d.), aber besser subst. Adj. m. -ato-Suff. für lok. superi. Ausdrücke (vgl. μέσσατος), s. Risch 93; π. ist Abl. von *pero-, s. Mayrhofer EWAia II 86
B die äußerste (Region) ψ243 νύκτα μέν έν -άτη δο- λιχήν σχέθεν (Ath.), fern. Adj., sinngemäß χώρη zu ergänzen: „verlängerte d. Nacht im äußersten Westen", s. Ronconi, SIFC 14, 1937, 176; passage 1t. D.B. Monro, Odyssey, Oxford 1901, z.St. (zustimmend Agar, CR 16, 1902, 123); nach Ameis-H. u. Odyssey z.St. zeitl. zu verstehen: at the end of the course of nighr, vgl. auch A.Rengakos, Ap. Rh. u. d. ant. Hom.erkl., München 1994 (Zetemata 92), 127f. — Wortf.: έσχατιή
G. Markwald
περάω [21', 19°, 3H, 6h, 2e] E Denom. zu *perä- (vgl. s.v. πέρην), s. Tucker, Greek Verbs 242
F -gl, έκ-άφ 1, -όωσι(ν) 4, έκ-όωσιν 2, -άασκε 2, -αον 1, -äv 1, -άαν 4 (Φ454 Fut.?), -ώντα 1; -ήσειν 2, -ησέ- μεναι 2; έ-ησα 1, είσε-ησα 1, έ-ασσα 1, έ-ασσας 1, -ησε(ν) 4, έ-ησε(ν) 2, έξε-ησε(ν) 4, έ-ασσε 1, -ήσαμεν 1, -ασαν 1, έ-ασσαν 1; -ήσω 1, -ήσης 1, -ήση 1, -άσησι 1, -άσητε 1, -ήσαι 4, διά (DSV) -ήσας 1, -άσαντες 1; πε-ημένος 1
Μ 1 zweis. Μ] ποσσι -άν Ορ.738 Μ] -g h.1,10 Hurst 2 dreis. 2a [JJ -ησε δ* άρ* Δ460 = Ζ10, Hes.fr. 141,1 [~-χ] -ώντα Φ233; διέκ / διά προθύροιο -ήσειν/ήσαι h.Merc. 158. 271; -ησεν/-ήσης /-ήση ζΔ 502, κ508, h.Merc.43; πύλας *Α'ίδαο -ήσειν/-ήσω/^-ήσαιΛ £646, *£71, Cert.p.37,8; L u Μ53, Λ158; διά (DSV) ποσσι -ήσας Pan.fr. 15,1 ρ. 123 Dav. 2b UU] -άαν Φ454 -αον Π 36V. -άαν μέγα λαΐτμα ε 174; -άαν £613, Μ63; -ασαν ο428 Uk,*] έκ-άφ μέγα λαΐτμα ι323 3 viers. [JvJ
-ήσαμεν ω!18 [^«] έ-ασσας Φ78 [vU.] (έκ)-όωσιν £176, τ/35; -άασκε £480 s τ442; είσε-ησα Ορ.655; έ-ησε Φ594; -άσησι £297; -άσητε ο453; -άσαντες h.Cer. 132 [vJv] -όωσι 5709 όωσι θάλασσαν £272, 1129;
έ-ησεν £291 [^*χ] έκ-όωσιν 5561; έ-ησα £409; έξε-η-
σε(ν) Ν652, Π346 s κ!62, h.Merc.352; ήδ* έ-ασσα/ν Φ102, ο387; έ-ασσε Φ40 4 fünfs. έπήλθε -ησέ-
μεναι μεμαώσιν Μ200 - 218" [wJUv] πε-ημένος Φ58
Σχ sch. min. P.Amst. 5 zu £291: έπέρησεν'] διε-ασεν; sch. D £613: δια-äv. διϊέναι, E646: πυλάς *Α'ίδαο -ήσειν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
περάω
είς 'Άιδου κατελθεΐν, Ζ10: διε-όνησε, Φ40: έ-ασσε' -αν θαλάσσης έπώλησεν
L 1 Mutzbauer, Tempuslehre II 273; 2Ο. Becker, Bild des Weges [H. Einzelschr. 4], Berlin 1937, 23ff.; 3E.F.Bruck, Totenteil u. Seelgerät im gr. Recht, 2. Aufl., München 1970, 64ff.; “Benveniste, Vocabulaire I 133ff; 5Wickert-Micknat, Unfreiheit 138 ff; 6P. Grossardt, Die Trugreden in d. Od., Bem 1998, 238 A. 57
B durchdringen, eigtl. u. urspr. 'hindurch machen’, dann (I) durchfahren, überqueren, auch durchbohren, schließl. (II) spez. bei Menschenraub u. -verkauf (eigtl. kausat. 'hinüberschaffen’) verkaufen (s. L2’5); formal sind Bed. I u. II durch d. Aoriste -ησ- (I) u. -ασ(σ)- (II) geschieden; zur Metrik vgl. L6 II Simplex: geleg. m. Präp. έπί (m. Akk.) u. διά (m. Gen.), nur h. 1,10 Hurst intrans, m. Lokaladv. — Wortf.: πλέω, τέμνω (πέλαγος), διαβαίνω, διέρχομαι, ύπερθρφσκω, πείρω, τάμνω, διατμήγω la (das Meer) befahren, durchfahren, £613 αύτός (Ag.) γάρ σφιν δώκεν 1 νήας έϋσσέλμους -άαν έπι οϊνοπα πόντον 5709 -όωσι δέ (νήες) που- λύν έφ* ύγρήν, zur sog. ep. Zerdehng. s. Hermann, Sprachw. Komm. 84 f. £174. 176 σχεδίη -άαν μέγα λαΐτμα θαλάσσης, ' τό 5’ ούδ* έπί νήες έΐσαι 1 ώκύποροι -όωσιν 409 τόδε λαΐτμα διατμήξας έ-ησα (έ-ασσα vulg., έτέλεσσα ν.1.) £272 ησιν (νηυσίν) άγαλλόμενοι πολιήν ^-όωσι θάλασσαν j 1129 άνδρες έπ* άλλήλους νηυσίν L κ5Ο8 άλλ* όπότ* αν δή νηι δι* *Ωκεανοΐο -ήσης, vgl. W.Karl, Chaos u. Tartaros, Diss. Erlangen 1967, 99 u. 101 m. A. 19 ω 118 πάντα -ήσαμεν εύρέα πόντον Hes.fr. 141,1 ...] -ησε δ* άρ* αλμυρόν ύδωρ h. 1,10 Hurst ένθ* οΰ τις σύν νηι] περί?] με- ροπών [άνθ]ρώπων dort hinüberfahren 1 b (zu Fuß) durchqueren, überqueren E646 πύλας *A‘iöao -ήσειν = *P71" s Cert.p.37,8" Μ53 οΰτ* άρ* ύπερθορέειν σχεδόν οΰτε -ήσαι * ρηϊδίη (τάφρος) 63 ή (τάφρος) δέ μάλ* άργαλέη -άαν 200 δρνις γάρ σφιν έπήλθε -ησέμεναι (τάφρον) μεμαώσιν = 218" Π 367 ούδέ κατά μοίραν -αον πάλιν (sc. τάφρον), zur Form s. Shipp, Studies 35 f. Φ283 ώς παϊδα συφορβόν, ' δν ρά τ* έναυλος άποέρση χειμώνι -ώντα Λ158 τόν (Ωκεανόν) οΰ πως έστι -ήσαι ’ πεζόν έόντ* Ορ.738 μηδέ ποτ* άενάων ποταμών καλλίρροον ύδωρ ποσσι -αν h.Merc. 158 διέκ προθύροιο -ήσειν s 271" lc durchdringen lea allg. £480 οΰτ* δμβρος -άασκε διαμπερές s τ442 h.Merc.43 ώς δ* όπότ* ώκύ νόημα δια στέρνοιο -ήσμ Icß von einer Waffe: durchbohren 21460 -ησε δ* άρ* όστέον εϊσω ' ^αίχμή χαλκείη^ = Ζ10 502 ή δ* έτέροιο διά κροτάφοιο -ησεν ‘ L £291 βέλος δ* ϊθυνεν *Αθήνη ' ρίνα παρ* οφθαλμόν, λευκούς δ* έ-ησεν όδόντας Φ 594 πάλιν δ* άπό χαλκός ορουσε ' βλημένου, ούδ* έ-ησε
12 Kompos. 2a διαπεράω (in DSV): durchqueren Pan. fr. 15,1 ρ. 123 Dav. Παρνησσόν νιφόεντα θοοΐς διά ποσ- σί -ήσας ' ϊκετο (Her.) κτλ. 2b είσπεράω: hinfahren Ορ.655 ένθα δ* έγών έπ* άεθλα δαίφρονος *Αμφιδάμαντος Χαλκίδα [τΤ είσε-ησα (είς έ-ησα v.l.) 2c έκπεράω'. ganz durchfahren, überqueren, durchdringen η 35 νηυσί θοήσιν τοι γε πεποιθότες ώκείησι ' λαΐτμα μέγ* ^έκ-όωσιν^ 5561 λαι- τμα τάχισθ* άλός L , ι323 ή τ* (νηΰς) έκ-άρ μέγα λαΐτμα II h.Merc.352 έπεί ψαμάθοιο μέγαν στίβον έξε-ησεν II 7V652 όϊστός ' άντικρύ κατά κύστιν ύπ* όστέον ιέξε-ησεΛ' Π 346 τό 5’ άντικρύ δόρυ χάλκεον L u s κ 162
II 	verkaufen (nur vom Menschenhandel, in die Ferne). - Wortf.: s. πέρνημι Φ40 καί τότε μέν μιν Λήμνον έ-ασσε ' νηυσίν άγων, zur Konstr. vgl. «Jacquinod, Double ac- cusatif 68 58 ^Λήμνον ές ήγαθέην* πε-ημένος (πεπρημενοζ* ci.) 78 καί μ* έ-ασσας άνευθεν άγων πατρός τε φίλων τε L j 102 καί πολλούς ζωούς έλον ήδ* έ-ασσα ήπείλησε πόδας καί χεϊρας ΰπερθε 1 δήσειν, καί -ααν
1163
1164


περάω
νήσων έπι τηλεδαπάων, zur Form (Futur?) s. Chantraine, Gr.h. I 354 A. 2; Risch 257 u. 320; Hauri, Futur 16; Tucker, Greek Verbs 207; vgl. auch oben, Σχ £297 κεϊθι δέ μ9 ώς -άσησι (-άσειε ν.1.) και άσπετον ώνον έλοιτο ο 387 σέ γε ... ' άνδρες δυσμενέες νηυσίν λάβον ήδ' έ-ασσαν ' ^τοΰδ' άνδρός πρός δώμαθ'. 428 άλλά μ' άνήρπαξαν Τάφιοι ληί- στορες άνδρες 1 ... -ασαν δέ με δεΰρ' άγαγόντες 1 u j 453 τόν κεν άγοιμ' έπι νηός, ό δ' ΰμιν μυρίον ώνον ' άλφοι, οπη -άσητε (-άσαιτε ci.) κατ' άλλοθρόους άνθρώπους h.Cer. 132 όφρα κε μή με ' άπριάτην -άσαντες έμής άπο- ναίατο τιμής
D Hes.fr.43a,67 νηϊ θοή έ-]ησ' Ιερέων ποτί γουνόν Άθηνέων M\S3a (G. Μ. Bölling, Ilias Atheniensium, Lancaster, Pa., 1950, z.St.) v.l.: £17 ci.: h.Merc. 133 (s. περαίνω)
G. Markwald
Πέργαμος [6*] E s. πύργος M [1^^] ^'Απόλλων -ου έκ κατιδών, Τρώεσσι δέ 4 508, 7/21, L d -ω είν ιερή Ε446 (vgl. IISp.805,66—71); -ον εις άναβασα ΩΊ00 [--«] κατά -ου άκρης Ζ512; έφέζετο -φ άκρη E46Q
L Kretschmer, Gl. 22, 1934, 113f.; Heubeck, Praegraeca 63ff.; Solta, Kratylos 35, 1990, 122f.
B vorgr. (idg.) ON (> Appell. Stesich.fr. 192,3 p. 177 Dav.), höchster Punkt Trojas (£460, Z512), Ausblick ermöglichend (4 508+, 0700), Standort von Ap.s (vgl. Ath.s Z88. 297) Tempel (£446; s.a. 4 508+, £460 [vgl. K52]) u. Alex.’ Haus (Z512, s. 503. 317); nur cas.obl. (alle), stets abh. von Postpos. / Präv. / Präp. (είν, εις, έκ / έφ... / κατά), 3x von 6 m. Epith. (άκρτ]+, ιερή), in assoz. Zush. m. entweder Ap. (4‘) od. Priam. (Z512, ΩΊ00). - Wortf.: άκρόπολις, άκρος B7, π(τ)όλις (Δ 514) R. Führer
Περγασίδης [V] L v. Kamptz 341 ff.; Wathelet, Dict. II877. 1482f. B S. des Pergasos (£535, zus. m. [?aol. Περά- μοιο >] Πριάμοιο im zugehörigen and. HV wie Περγάμου ^512), s. Δηϊκόων R. Führer
πέρην [3‘, 4Η] Ε erstarrter Akk. zum Fern. *perä-, s. Mayrhofer, EWAia II 86 s.v. pera-; früher gern als erstarrte Kasusform zum Wz.nomen *πέρα gedeutet (s. Sturtevant, AlPhO 6, 1938 [Mel. Boisacq], 283-7; Risch 358 f.); zu myk. Pe-ra3-ko-ra-i-ja vgl. H. S.-L. 86 (m. Lit.) u. s. DMic. II 102. — Abi.: άντι-αι(ος), άντι-αν, -άτη, -άω, -νημι
Β gegenüber, jenseits, m. Gen., immer in Position [vl] #535 Λοκρών, οϊ ^ναίουσι -ην. ιερής Εύβοίης, vgl. Allen, CR 20, 1906, 194; O. Becker, Bild des Weges, Berlin 1937 [H. Einzelschr. 4], 33 f. 626 νήσων, ai L j άλός Ίϊλιδος άντα 0752 πέρνασχ' (Ach.), δν τιν' έλεσκε -ην αλός ατρυγέτοιο, ' ές Σάμον ες τ9 Ίμβρον καί Λήμνον Th. 215 Εσπερίδας θ9, αις μήλα -ην κλυτοΰ Ώκεανοϊο 1 χρύσεα Χαλά μέλουσι = 274e’ - 294ex, vgl. W. Karl, Chaos u. Tartaros, Diss. Erlangen 1967, 98 814 Τιτήνες ναίουσι, -ην χάεος ζοφεροΐο, s. Α. Ballabriga, Le soleil et le Tartare, Paris 1986, 265 f. — Wortf.: υπέρ G. Markwald
’βρβω [40, 10°, 3H, lh] E unknown, see Chantraine, Dict. s.v.; Bader, BSL 69/1, 1974, 1 fT. - Deriv.: Περσέπολις, π°λύπορθ(ι)ος (v.l.), πορθέω, πτολίπορθος
f -θοντε 1; έκ-σει 2, έκ-σουσ91; -σειν 1, έκ-σειν 1; -σα 1» έ-σε(ν) 2, διέ-σε 1, -σε(ν) 3, διε-σαμεν 3; έκ-σης 1» δια- *σομεν 1, έκ-σωσ9 1; -σειαν 1; δια/έκ-σαι 2/3; -σας 2, ^εκ· •σαν^α L L jT* 4, ^-σαντες. 2, έκ^ j 1; έ^πραθ.ον 1,
1, δι/έξε^ .ομεν 1/1, έν 3ον 1, διέ^ Λον 1;
βειν 2, δια^ .έειν 3; pass.: -θετό (on poss. of seeing this 1165
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πέρΟω
as aor.: L342ff.) 1; ^-θομέν.η 3, L .αι 1; -σεται 1; διεπράθε- το 1; -θαι 1
Μ 1 disyll. la shape [-«]: [!«] -σα K192; -σε δέ Y92 [2υ] Löia-oai. Δ 53 1b [-χ] L , Δ 55; -σας 7757
lc [1 -] -σας B66Q Id shape [--]: [-2] ^έκ-σει., Τρώες Φ310; L jV £407; έκ-σαι (Πριάμοιο πόλιν) 419, 0216 [-2] έκ-σει Σ283; έκ-σουσ' ^εύ ναιομέν.ην £489; (Ιλίου) έκ-σης/σαι/σωσ' L .ον πτολίεθρον 7V380 / s £133 / 4164; Ίλιον έκ-σαντ' εύτείχεον £113 = 288 = £716 = 720; δέ jio/ivs -σεν Ζ415; -σεν δέ L υ Γ296 [-1] L -σειν/θαι Τρώων άγερώχων Φ584 / 77708 2 trisyll. 2a
shape [««-]: Μ-] βιαπραθέειν. Σ511 [wl] δέ L u με- μαώτες /532; ^πραθέειν. Hes. fr.35,3 Μ-] L u μεμαώτες Sc.240; δια^ 7/32 2b shape [-««]: [ku] έπραθεν Hes.fr.43a,62; -θετό δέ Πριάμοιο πόλις Μ15; -σεται ΩΊ29 [l^w] δια-σομεν 146; πόλιν επραθον Σ454, «40; διέπραθον #514 2c shape [«-«]: [«2«] διέπερσε πόλιν ι265 Μ«] (£)-σεν Λ 625 2d [Jx] έ-σε α2 2e shape [—]: [-2Μ] -θοντε πόλεις Σ342; -σειαν Φ517; Ίλιον/ου έκ-σαντα/ες (έυκτίμενον πτολίεθρον) Σ327 / Φ433 [--u] δέ πόλιν ^-σαντες εβηΛσαν £107; L Δμεν <^241 3 quadrisyll. 3 a
Μ««] Πριάμοιο πόλιν διε-σαμεν αίπήν y 130 = ν316, Α533 3b shape [ ]: [1««2] -θόμεναί τε h. 11,3 R««2]
δέ ^διεπράθΛομεν 4 367; L Λετο ο384 [f««2] έξεπράθομεν 4125 Μ«*] -θομένη τε Β3Ί4 = 4 291 = 7V816
Σχ sch.D: lOx explained by (compd.: e.g. 4 367 [where έξ- explains &-], //32; έκ- 4- καταστρέψαι* Α 19. 164) form of πορθέω ; sch. min. P.Berlin inv. 11518,119 to 4 53: [διαπέρ- σ]αι* πορθήσαι, P.Oxy.3159,11 to //32: έκπ'ρ'ρθεϊν, P.Amh. 18,219 to o384: κ\ατε]πορθήθη, P.Achmim2 to 419: έκπορθήσαι
L ’Wyatt, Metr. Lengthening 208; Walgiglio, Prometheus 11, 1985, 17—19 (on force of prevs. in compd.); ’Forssman in A.Lubotsky (ed.), Sound law and analogy (Festschr. Beekes), Amsterdam — Atlanta, GA 1997, 37—45 (on forms πέρθαι and πέρθετο)
B sack city, island (4 625) (1), take as booty from sacked city (2: έκ-); in dir.sp. 34\ 7°, in narr. 6', 3° (incl. /40), 3H, lh. — Wdfld.: αίρέω, έλεΐν, (έξ)αλαπάζω, κεράίζω, δλλυμι (/188, Τ60), πορθέω, διαφθείρω 1 sack ('bring about the sack of w. divine subj. H32, 0216) city, ravage island (4 625); assoc. w. killing of menfolk (Z415, 7*296 [+ 7757], /40), carrying off of women (4 367, £660, Z415, 4 625, 77 57, Σ342, 7*296, K192, 0729, /40), of child(ren) (0729, o384), taking of booty (4 164. 367, Z415, Σ327, /40, λ 533; see also 2 below; note also epiths. indicating wealth et sim. of cities sacked); obj. (when particular, usu. w. defining expr.: gen. [e.g. Πριάμοιο, Τρώων}, demonstr. adj. [//32, 0729], ύμή[v] [£489, 7V8161) πόλιν (π\τ}όλις/ιν [ΠΊ03\/ηες subj. of pass. 8x), άστν/εα, πτολίεθρον (+ Ίλιου 3’, Τροιης α 2, Τρωων Α 164), name(s) of city/ies, pron., or obj. understood of sack of Troy: 419 (ύμϊν μεν θεοί δοΐεν) έκ-σαι ^Πριάμοιο πό- λιΛν y 130 L jV διε-σαμεν αίπήν — ν316 - λ533me<ίe,, Λ/15 -θετό δέ L £ (n. άπόρθητος ν. 11) £374 (Ag. to Nestor: „If I had ten such counsellors as you) τώ κε τάχ' ήμύσειε πόλις Πριάμοιο άνακτος ' χερσίν ύφ' ήμετέρησιν αλουσά τε -θομένη τε" - 4 291 - JV816 £241 L;πόλιν. Πριάμου, -σαντες έβημεν ’ οϊκαδε ε107 L , -σαντες έβησαν ' οϊκαδ9 77708 οΰ νύ τοι αϊσα ' σφ (Patr.) ύπό δουρί L . -θαι Τρώων (on form see Janko in Kirk, Iliad ad 1., L3) Φ 584 (έολπας [Ach.]) ήματι τφδε L . -σειν (-σαι v.l.) Τρώων E4&9 τάχ9 έκ-σουσ9 (έκ-σωσ9 ν.1.) εύ ναιομενην L . υμην Σ454 νύ κεν αύτήμαρ t □ επραθον (Grs.), ει μή Απόλλων (Μενοιτίου υιόν έκταν9) /265 τοσσην ... διε-σε (^Ag.) t j καί άπώλεσε λαούς 1 πολλούς Ω 729 πόλις ηδε κατ
1166


πέρΦω
Περίβοια
άκρης ' -σεται Φ517 μέμβλετο γάρ οί (Αρ.) τείχος έυδμή- τοιο πόληος, ' μή Δαναοί -σειαν ύπέρ μόρον ήματι κείνφ Σ283 εϊσω (i.e. into Troy) δ’ ού μιν δυμός έφορμηδήναι έάσει, 1 ούδέ ποτ" έκ-σει (Ach., sc. πόλιν) Η32 ώς φίλον έπλετο δυμφ ' ύμΐν άδανάτμσι, διαπραδέειν τόδε άστυ Φ310 (αστυ μέγα Πριάμοιο) έκ-σει (Ach.) #514 άστυ διέ- πραδον υίες Αχαιών 1 ίππόδεν έκχύμενοι (η. κεραϊζέμεν ν.516) Β133 ούκ είώσ* (Trs.’ allies) έδέλοντα (Ag.) 1 Ιλίου (Ηλιον ν.1.) έκ-σαι εύ ναιόμενον ^πτολίεδρον. = 7V38O (έκ-σμς) Φ433 (Ath.: „May all who aid the Trs. be like Aphr.) τώ κεν δή πάλαι άμμες έπαυσάμεδα πτολέμοιο, 1 Ιλίου (Ηλιον ν.1.) έκ-σαντες έυκτίμενον L / Ρ4ΩΊ ούδέ τό έλπετο (Ach.) πάμπαν 1 έκ-σειν (subj. Patr.) L d άνευ έδεν, ούδέ σύν αύτώ α2 Τροίης ιερόν L d έ-σε (Od.) /46 (άλλοι μενέουσΐ) Αχαιοί, 1 είς δ κέ περ Τροίην δια-σομεν 0113 (πριν μέν μοι [Ag.] ύπέσχετο [Zeus]) fΊλιον έκ- -σαντ* εύτείχεον άπονέεσδαι = 288 = £716 = /20 Σ327 (φήν [Ach.] δέ οί [Menoet.]) υιόν άπάξειν 1 L .α, λαχόντα τε ληίδος αίσαν (9216 (αΐ κεν άνευ έμέδεν [Pos.] ...) Ιλίου πεφιδήσεται (Zeus) ούδ* έδελήσει 1 έκ-σαι — other particular cities: in the vicinity of Troy: A 367 φχόμεδ* ές Θήβην, ιερήν ι^πόλιν. Ήετίωνος, ' τήν δέ διεπράδομέν (Ach. +) τε καί ήγομεν ένδάδε πάντα Ζ415 έκ δέ L d -σεν (Ach.) Κιλίκων εύ ναιετάωσαν, ' Θηβην /757 κούρην ήν άρα μοι γέρας έξελον υίες Αχαιών, 1 δουρί δ* έμφ κτεάτισσα (Ach.) πόλιν (LLymessus: see s.v. Βρισηίς.) εύτεί- χεα -σας Τ296 (άνδρ* έμόν) Αχιλλεύς 1 έκτεινεν, -σεν δέ πόλιν ... Μύνητος (i.e. L J Κ92 -σε (Ach.) δέ Λυρνησσόν καί Πήδασον 192 τήν (sc. Lymessus) ' -σα (Ach.) μεδορμη- δείς σύν Αδήνμ καί Διί (ληϊάδας δέ γυναίκας ήγον) Α 164 (Ach. to Ag.:) „ού μέν σοί ποτέ ίσον έχω γέρας, όππότ* Αχαιοί ' Τρώων έκ-σωσ* εύ ναιόμενον πτολίεδρον“ Σ342 (τάς [Tr. and Dardanian women] αυτοί καμόμεσδα βίηφι) πιείρας -δοντε (Ach. and Patr.) πόλεις elsewhere: 11660 (τήν [Astyocheia] άγετ* [Her.] έξ *Εφύρης) -σας άστεα πολλά Δ 53. 55 (Hera to Zeus:) ,,τάς (sc. Argos, Sparta, Myc.) δια-σαι, ότ* άν τοι άπέχδωνται περί κήρι* ' 1 εϊ
περ γάρ φδονέω τε καί ούκ είώ δια-σαι, ' ούκ άνύω φδο- νέουσ*“ /532 (Αίτωλοί άμυνόμενοι Καλυδώνος) Κουρήτες δέ διαπραδέειν μεμαώτες Αρηΐ ι40 πόλιν (sc. Ismarus) έπραδον, ωλεσα δ* αυτούς. ' έκ πόλιος δ* άλόχους καί κτήματα πολλά λαβόντες ' δασσάμεδ* Hes. fr. 35,3 (δφρα μέν ούν έζ]ωε Περικλύ[μ]ενος) ούκ έδύναντο (Her. 4-) Πύ]λον πραδέειν fr.43a,62 (τφ [Eurypylus] δέ) έπραδεν (Her.) ίμερόεντα πόλιν, κε[ρ]άϊξε δέ κώμας — Lon shieldj or indef.: Σ511 (τήν δ* έτέρην πόλιν [L J άμφί δυω στρατοί ειατο λαών) δίχα δέ σφισιν (besiegers) ήνδανε βουλή, ' ήέ διαπραδέειν (sc. πόλιν) ή άνδιχα πάντα δάσα- σδαι Sc.240 τοί μέν ύπέρ σφετέρης πόλιος (L ,) σφε- τέρων τε τοκήων ' λοιγόν άμύνοντες, τοί δέ πραδέειν μεμαώτες ο 384 (Od.-beggar to Eum.: „μοι τόδε είπέ) ήέ διε- πράδετο πτόλις (ή ένι ναιετάασκε πατήρ ή ...“) h. 11,3 η (Ath.) σύν Αρηΐ μέλει πολεμήΐα έργα ' -δόμεναί τε πό- ληες αυτή τε πτόλεμοί τε — island: Λ 625 Έκαμήδη, ' τήν άρετ* έκ Τενέδοιο γέρων (Nestor), δτ* έ-σεν Αχιλλεύς 2 take (acc.) as booty from (έκ-) sacked city (gen.) A 125 (Ach. to Ag.:) „τα μέν πολίων έξεπράδομεν, τά δέδασδαι“
Compds.: δια - Τ, 6° in 1 (prev. intens.); έκ - 16* (DPV Ζ415) in 1 (prev. intens.; perh. w. notion of’gutting’, removing booty from [?], cf. 2), A 125 (prev. « *out of) in 2
D 0692a, K30b (έκ-). 30c; v.l.: δια- Λ 733, έκ- 4416, S89, (971; comipt Vit. p. 19,8 J. N.O’Sullivan
περί L 1 allg.: B.Giseke, D. allmäl. Entstehg. der Gesänge der II. aus Untersch. im Gebr. der Präp. nachgewiesen,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Göttingen 1853, 117-20. 122-5; F. Illek, Über d. Gebr. der Präp. bei Hes. II, Jahresber. des 2. dt. Obergymn. Brünn 1889, 8f.; K.von Garnier, D. Präp. als sinnverstärkendes Präf. i. d. hom. Gedichten Diss. Heidelberg, Leipzig 1906, 34-8; Thesleff, Intensification 154—5; Chantraine, Gr.h. 11124—30; Fritz, Lokalpartikeln 203—29 2 πέρι(προ A 180 = /7699):
Lehrs, Quaest. Ep. 74. 90 f. 97; La Roche, Textkritik 200 f. 337—41; Laum, Akzentuationssystem 192—203. 21 If. 222—5. 228; West zu Th. 647; West, II. Ι,ΧΙΧ 3 kombiniert m. άμφί (s.d. ISp.670,29ff., erg. (9348, #175, Hes.Th.694 ci., fr.26,19 {380}, h.Ven.271, vgl. Σ564, x261f.): Lehrs, Arist. 388; F. Schubert, Progr. dt. Obergymn. Kleinseite Prag 1893, 34ff.; West zu Th.848; Richardson zu h.Cer.276 4 im Zush.
m. Geräuschen (vgl. άμφί BAI3/BI8/CI4): Krapp, Akust. Phänomene 232ff. 5 'durchbohrt von’ (vgl. άμφί BCI5e/ II 3c): Leaf zu (986; Friedrich, Verwundung 52 A.l; West zu Op.205 6 in Vbd. m. nom.act.: Porzig, Satzinhalte 166f.
7 	zu einzelnen St.: Φ352: Wyatt, Metr. Lengthening 218f.; Ύ70: Roth, Iterata 101; *P462: V.d.Mühll, MH 18, 1961, 202 = Ausgew. kl. Sehr. 11; λ 424: J. Davreux, La legende de la prophetesse Cassandre, Paris 1942, (5—)8; P. Bergmann, Der Atridenmythos in Epos, Lyrik u. Drama, Diss. Erlangen-Nürnberg 1970, 30. 231 A.98. 101; ς473: Hoekstra, Odyssey II226L; Th.35: s. IISp.351,72f.; Op.480: Renehan, Notes 1163; West z.St. 8 περ- in Kompos.: Morpurgo Davies, Gl. 42, 1964, 147ff.; Edwards, Lang, of Hes. 107f.
Stellen s. Gehring u. Hofinger; Nachträge: Λ/245, *£64 v.l. (pap.451, coniecerat Schwartz), Hes.fr. 10a,8; 193,5 (PPalau Rib.21 ed. Lopez, ZPE 107, 1995, 55), h.Merc. 152, II. Parv.fr.1,2 p.53 Dav., ’Hom.’fr.8 p. 107 Dav., Phor.fr.3,3 p. 154 Dav., Cert. p. 37,31; 39,17. 18
(z.T. nur vermeintl.) Verbalkomposita mit περί- bzw. Th.678. 733 (L8) περ- (s. unter den einzelnen Verben): άγνυμαι, βαίνω, βάλλω, γίγνομαι, γνάμπτω, δαίω, δείδω, δίδομαι, δινέομαι, δραμεΐν, δρύπτω, δύω, είμι, έλδεϊν, έννυμι, έχω, ήχέω, ίάχω, ίσταμαι, καλύπτω, κείμαι, κήδομαι, κλύζω, κτείνω, μαιμάω, μαίνομαι, μάρναμαι, μένω, μηχανάομαι, μίσγω, ναιετάω, οίδα, οΐχομαι, πέλομαι, πλέκω, πλήδω, ρέω, σαίνω, σείομαι, στείχω, στέλλω, στεναχέω, στεναχί- ζομαι, στένω, στέφω, στίζω, στοναχέω, στοναχίζω, στρέφω, τάμνω, τελέω, τέλλομαι, τίθημι, τίω, τρέπω, τρέφομαι, τρέω, τρομέομαι, τροπάω ν.1., τροπέω, φαίνομαι, φράζομαι, φύομαι, χέω, χώομαι; mit άμφιπερι-: στέφω, στρωφάω, φδινύδω ; mit περιπρο-: χέω R. Führer
περίαλλα [lh] vor allem, besonders, adv.; eigtl.: 'über das andere hinaus’, vgl. Sommer, Nominalkompos. 124 h. 19,46 (Hermes zeigt seinen eben geborenen Sohn Pan vor:) πάντες δ* άρα δυμόν έτερφδεν (έτερφθον codd.) ' άδάνατοι, -α δ’ ό Βάκχειος Διόνυσος (Βακχείος Cassola). — Wortf.: ^μάλι· στα. (vgl. bes. , δέ + ΕΝ: Α 175, Σ175, 057)
G. Markwald
Περίβοια [V, Γ, Prosaref.” e] Μ [m^2w] γείνατο καί-α Φ142, η57 L ν. Kamptz 57. 90. 216; Schwartz, Ps.-Hes. 510f.; K. Hirvonen, Matriarchat Survivals, Helsinki 1968, 20; Wathelet, Dict. II 877 ff. 1483
B verseh. Ahnherrinnen von Heldengeschlechtem / Dynastien, hom. jew. von Wassergotth. geschwängert ({έ\μηΡί l(v)J] Φ143, 7/61) I älteste T. des Akessamenos, von Axios B 2 Μ. des Pelegon, Großm. des Asterop. (Φ142)
II jüngste T. des Eurymedon BIII, von Pos. Μ. des Nausithoos BI, Großm. des Rhexenor u. Alkin., Urgroßm. der Arete (77 57)
1167
1168


Περίβοια
περικαλλής
III 	Τ. des Hipponoos aus Olenos, kriegsgefangen bzw. von Hippostratos verfuhrt, nach Althaia 2. Frau des Oineus, Μ. des Tydeus (Prosaref. Theb.fr.8 p.25 Dav. 4- Hes.fr. 12)
R. Führer
περιβροτόεσσα pars edit. in 'Hom.’ fr.8 p. 107 Dav.; περί βροτόεσσα cod.; vgl. s.v. βροτόεις
περιγλαγ(ής) [Γ] E HG von γλάγος s.d., vgl. Shipp, Studies 193 Σχ sch.D /7642: γλαγέας' γάλακτι πεπληρω- μένας
Β randvoll Milch, vgl. G. Munno, La lingua d’ Omero, Rom 1962, 31; Risch 188 /7642 (im Gl.: Kampf um Sarp.s
Leiche) ώς δτε μυΐαι 1 σταθμφ ένι βρομέωσι -έας (γλαγέας, έυγλαγέας, πολύγλαγέας vv.ll.) κατά πέλλας 1 δτε τε γλάγος αγγεα δεύει, m. nachgetragener Explikation (643 = Β 471) G. Markwald
περιδείκετος v.l. Th. 543 (f. άριδείκετ9)
περιδέξιος [Γ] E Abl. von δεξιός, Det.-Kompos. (Risch 213) Σχ sch. D Φ163: άμφοτέραις ταΐς χερσίν ώς δεξιαϊς χρώμενος, vgl. sch. min. P.Mich. inv. 6619 z.St.
B rundum rechts, i.S.v. beidhändig geschickt, nicht wie ύπερδέξιος, sondern άμφιδέξιος (vgl. Σχ u. άμφιγυήεις, Bd.ISp.673f.), denn Asterop. wirft m. seinen beiden Speeren gleichzeitig Φ 163 δ δ9 άμαρτή δούρασιν άμφίς (sc. βάλεν) 1 ήρως 9Αστεροπαΐος, έπει -ος ήεν. ’ καί ρ9 έτέρφ μέν δουρί σάκος βάλεν κτλ., vermutl. Ersatz f. unmetr. άμφιδέξιος, s. Buttmann, Lexil. 219; vgl. Leaf u. Iliad z.St.; ferner Leumann, Hom. Wort. 73; Jachmann, Hom. Schiffskatalog 132f.; frühes Beisp. f. „Ambidextrie“ (Laser, Arch. Hom. SI5), deren Wirk- samk. durch Verwundg. Ach.s (V. 166, einzige in d. II.!) bewiesen wird
D #848a G. Markwald
περιδινή(εις) Kj. in Pan.fr. 18,3 p. 124 Dav. ποταμφ -εντι (ci., βαθυβινήεντι^ [q.v.] ci., παρά L d codd.)
περίδρομος [3‘, Γ] E verb. Rektionskompos., s. Risch 198 Σχ sch.D #812: περιφερής, στρογγυλός. πανταχόθεν περιτρέχεσθαι δυνάμενος, sch.min. P.Yale 127 zu #726: [περιφερείς των] τροχών χαντυγες
L ’Reichel, Hom. Waffen 122f.; 2Schwyzer, APAW Nr. 10, 1942, 54 A.2; 3Delebecque, Cheval 177f.; 4W.Richter, Arch. Hom.H 28
B herumlaufend, kreisrund, immer (vgl. περίδρα- βον Ύ369), 3x in Endstellg. nach 1 od. mehreren Attr., 2x gefolgt von Rel.satz, je Ix von Expl, ένθα καί ένθα bzw. άμφο- τέρωθεν, 2x von e. Platz im Gelände (vgl. auch h. 1,12 Hurst: πέτρη περιδέδραμε πάντη), 2x von Teilen e. Wagens (Naben u. Brüstung[sränder], vgl. L‘), dabei immer Grundbed. 'herumlaufen* „fühlbar“ (vgl. Leaf zu £726; L2 4; Risch 198: „'umlaufend’ u. 'umlaufbar’“) #812 έστι αίπεϊα κολώνη, 1 έν πε- 8ίφ άπάνευθε, -ος ένθα καί ένθα ξΊ αυλή ('Hofmauer’, s.d. Β Vorbem.) 1 υψηλή δέδμητο, περισκέπτφ ένί χώρφ καλή τε μεγάλη τε, -ος* ήν ρα συβώτης 1 αύτός δείμαθ9 ύεσσιν £726 πλήμναι δ9 αργύρου είσί -οι άμφοτέρωθεν 72% δοιαί δέ -οι αντυγές είσι, einen geschlossenen Kreis bildend? vgl. L3. - Wortf.: περίτροχος metr. gleichw., πε- $ιηγής, sonst s. κυκλοτερής G. Markwald
^εριζαμενές/ώς [lH/lh] übermäßig heftig, „verstärktes ζα- βενης* (Zumbach, Neuerungen 25), s.d. (durch 1H überholt Stromberg, Prefix Studies 90: „with tmesis: περί £.“); -ές nb.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
5χ ...εσκε(ν), -ώς vor κεχολώσθαι Hes.fr.204,126 ρέεσκε δέ καρπός έραζε 1 π]νείρντος Βορέαο -ές Διός αϊση, vgl. μένος B2ba (bes. £524f.), ferner ύπερμενής von Zeus (bes. Sc.413) h.Merc.495 ούδέ τί σε χρή 1 κερδαλέον περ έόντα -ώς κεχολώσθαι (Ap., vgl. V.307), in 'Responsion’ m. έπιξα- φελώς V.487, vgl. (♦ ebf. von Götterzom) /516. 525, <330*, £340*, /VI6*, h.Cer.254*. 362*, r324, £282 u. (ως/ώσ) 7/310. — Wortf.: μάλ9 αίνώς, έκπάγλως, έπιζαφελώς, κρα- τερώς, λίην, περιώσιον, υπέρβιον R. Führer
περιηγής Hes. fr. 392 spurium
Περιήρης [V, (Prosaref. +) 1Η] L ν. Kamptz 57. 88. 216 Β S. des Aiolos Bl (Hes.fr. 10a,27), von Alkyone B2 (Ur- großm. von Bl) V. des Mantineers Halirrhothios (LProsaref. Hes.fr.j49), des Messeniers Leukippos III (L d50), des Myrmidonen Boros (/7177) in Thessalien (zur geogr. Kreuzg. vgl. s.v. 'Αρσινόη u. West, Cat. 142) R. Führer
περικαλλής [20\ 34°, 4H, 15h] F Mask, -έϊ 2\ -έα 12, -έ9 3; -έες lh, -έας Ί; Fern. Nom. -ής 2, Vok. -ής lh, -έος 4, -έϊ Ρ, -έα 13; Ntr. Nom. -ές Γ, -έος 1°, Akk. -ές 8; Dual Akk. -έ9 2°; Pl. Nom. -έα 3h, Akk. -έα 10, -έ9 2°
Μ la [««!«] δέ δέπας -ές δ Λ 632, Ώ234; -ές ε236 (ΡΝ8 δόμ)ον -έ9 ΐκοντο+ Γ421, Ζ242, £85; δίδου -ές άεθλον Ψ&9Ί; -ές έλέσθαι /578; έμόν -ές #430; -ές σ300, r34; θεά/ούς -έ9 άεθλα ω91. 85; -έ9 έόντε ν401 s 433 lb [οο-χ] -ές ψ50 lc [----] αύτή καί κούρη -ής Περσε- φόνεια h.Cer.493; -ής £389, h.Cer.405 2 1«^] (ελών)
-έος έκ / ήν ρ343, /4 603; -έϊ Θ249; αυτήν καί κούρην -έα Περσεφόνειαν h. 13,2; -έα (βήσετο) δίφρον Γ262 = 312 - y481ex, #436; (θεαί) -έα έργ9 είδυίας* Hes.fr.26,6; 129,23; -έα τεύχε9 Ζ321, ω165; -έα τήν λ281; -έα καί β\\Ί = η 111, h.Merc.244; -έα Th. 10; τρίποδας ήδέΛ λέβητας ν217, h.Merc. 179, L j /438 = 452; -έας έξελε πέπλους Ω229 -έος α425, «347 = 480; -έϊ δίφρφ zi486;
Διός -έϊ £693; θεμένη / ^λιπών -έαΛ δίφρον υ387, £20, L j γί; έθεσαν / (έ) φέρον / δίδον -έα δώρα #420 / π 327, σ303 / h.Cer.327, δώσω -έα h.Merc.529; Διός -έα τέκνα h.Merc.323. 397. 504; θεάς -έα Γ396; -έα κούρην Π85, Hes.fr. 193,11; (τεύξειν*) -έα νηόν h.Ap.80. 247. 258. 287; (VN8 άνδρών) -έα νήα ν 149. 175; -έα πέπλον σ292; τεόν -έα (9238; -έα α153, i?438; -έες ήσαν h.Ven.88; VN8 άνδρών -έας £263 = ρ432
Σχ sch.D Α6Ο3: πάνυ καλής (so reg.), ενδόξου
L 1 Düntzer, Hom. Abh. 543 ; 2Delebecque, Cheval 174; 3Meier, Ep. Formel 145f.; 4Kurt, Seem. Fachausdr. 43; 5Plath, Streitwagen 246 ff.
B (wunderschön, prächtig, herrlich, von Numinosem 18x in 1, h.Merc.529 in 2a, A603 in 2b, Th. 10 in 3, von Göttergaben β 117+, t236, ω85. 91, h.Cer.327, von Phäakenwundem 7/111, vl49+; von Aphr.s (vgl. καλός Blc) Hals Γ396, in erot. Zush. (vgl. IISp. 1306,36ff.) κ347+, A281, h.Ven.88, von (Stief-)M. (vgl. (9304f., λ271) £389, h.Merc.244, von T. (κούρη, vgl. /556f. u. θυγάτηρ Π\Ί5. 180f., X155, y464f., 0320) A281ff., Hes.fr. 193,11, h.Cer.493+; typ. Hex.-Wort (kaum lyr., nicht trag.), weitg. gleichbed. m. καλός (B3b ausgenommen), Lim Ggs. zu καλόςj (s.d. IISp. 1311,55ff.) nicht von örtlichk. (kontrast. Stesich. S 8,2 p. 154 Dav. s Thgn. 1277", Hdt. 7,5,3), L u (s.d. II Sp. 1305,35 ff.) kaum (doch s. zu v 149+ in 2b) subj. gefärbt (sondern obj. Qual, betonend), daher hom. rel. seltener (4‘, 15°; 6h) in dir.R. (s.u. jew. Vorbem.); präd. ν40Γ (in 1 am Ende; s.a. /438+, y/50 in 2b), sonst attr., normal unmittelbar (nur Γ262+, (9249, Ω229 m. Sperrg.) vor Bezugsw. (am VE außer Z321 s
1169
1170


περικαλλής
περικαλλής
ω 165”, Ρ436 u. 3Η in 3), z.T. auch (metr. bedingt bei δέπας, δόμον, θρόνους, κίθαριν, ρόον, τέμενος, τρίποδας, φάος) unmittelbar od. β 117+, 19430, κ347+(?), λ 281, ψ50, h.Ven.88 m. Sperrg. danach (ohne Bed.untersch., vgl. (9238 m. 249, 7785 m. Lh.Cer.493+j, L , m. 405, Hes.fr. 129,23 m. /H17+); zus. m. weiterer synt. über- (a/A) od. untergeordneter (b/B) Adj./Subst.-Vbd. (vgl. IISp. 1306,9f.): bBaA (vgl. Bühler, H. Einzelschr. 13, 1960, 215) £693 u. („wobei EN d. St. eines Adj. einnimmt“) vl75, <263+, AbBa «425f., h.Ven.88; kombiniert m. Poss.-Pr. (9238, #430, (nur in 2:) zusätzl. Quant.s-/ Qu al. s-/Stoffadj. (vgl. II Sp. 1305,5ff. 37-44) /578L, σ292, h.Merc.529f. / a292f., h.Ven.88f. / f236, £430f., h.Merc.529f., h.Ven.88f. (and. h.Merc.244 in 1), gefolgt von epex. Rel.satz (vgl. IISp. 1305,13ff.) A603, Λ 632, /2234, A281, h.Merc.529f., vor/in Aufz. Z321 f, /578ff. / £396f., β 117+f., v217f., h.Merc. 179ff.; gehäuft (vgl. IISp. 1306,10ff.) Θ238. 249, /2229. 234, £420. 430. 438, σ292. 300. 303, ω85. 91, in Wechsel m. x«Ari^(-Abl.) A603L, Λ 629/32*, /2228f., «153/5*, <85/7*, £438f./41, A 281 f., v217f. 398/401 s 430/ 3, «300f., Th. 8/10, h.Ven. 88 f. (♦ nachzutragen II Sp. 1306,22ff.), mit κα/αλ(λ)/λέ(ς)-Assonanz £421, /1486, Z242. 320 f., Θ249, /577 f., £436, £896 f., «425, γ 1 f. 481, f235f., <84f., £419ff. 430. 438f., v217+. 432ff., <263+, p342f., «300f., r33ff., ^50f., w90ff. 165f., Th.9f., h.Cer.326f., h.Merc.397f., h.Ven.87f.; in assoz. Zush. m. 'Αθήνη* 1 «153/6, /?116+f., r33f.; (Διός νόος) αίγιόχοιο* £693, ω164, Th. 10f., h.Merc.396f.; αΐθωνι* (σιδήρω*) A485L, /2233L, h. Merc. 179f.; αιψα <263+, r34f.,
h. Merc. 322 f.; άντιβολήσειν* cu85ff., h. Merc. 177 ff.; αύ v 149, h. Cer. 405; αυλής a 425, η 111 f.; αύτίκα Θ 247 ff., π 327; (αύτάρ έν/έπ9) αύτφ/ής/οΰ 1 Z242L, A629/32f., e235f.; '-γυος* /578 f., T/lllff.; δόμον Γ42\*, h.Merc. 178f.; δώρα /785f., £438f. u. 3°, lh am Ende von 2a; έκ/ξ (DSV / KSV) /1486, £389 f., /2229. 234, £438f., <263+f., o299f., £451 f.; ' ένθεν /2229, Th.9f., h.Merc. 179; θάλαμος* Z321, «425, £438f., ω165Ε; θαύμα r34ff., h.Ven.88ff. (vgl. II Sp. 1305,2 ff.); ϊκοντο* Γ42\*, <85, h.Merc.322f. 397f.; καλέσσαι* ρ342Γ, y/50f.; καλύψαι* V149/52. 175ff., Th.9f.; κάνεον* A630ff., ρ343; κήρυξ* ^897, «153, i?418fT.. π327Ε, σ291Ε; λέβητας ' Χ2233Ε, ν217+; μέγα* ΠΜΪ., Ω234Ϊ., η 111 f., σ292, h.Merc. 178f.; 1 πάρ δ(έ) Γ262 = 312, Θ249, Λ 632, /481 f.; πάντα* Ζ241 f., /2 229/32 ff., £430f., v401f. 432f., «292f., £438ff., y/49f., ω91/4, h.Cer. 326 f., h.Ap. 247/53 a 287/93, h.Merc. 529 ff.; πόρε* /785f., /2234, A281L; πόρθεον* ξ263*ϊ„ h. Merc. 179 f.; Τηλέμαχος* «153/6. 425, /481, p342f., r34f., £452 ff., ω 165; κατέθηκε ω91. 165f.; τιμήν* /784f., h.Cer.327f.; τράπεζαν* A 628/32, /438+; φή(μί) + ποτέ (9238, v 175; χάλκε(ι)ον* £387ff., Z320f., A630ff., *£896f., ε235f. (vgl. γ 1 f.); χρυσ- A632f., £430f. 438ff., v217f., «292ff., r34. Th.lOff., h.Merc.l79f. 529f., h.Ven.88f. — Wortf.: άγλαός, άμύμων, απαλός, έλικώπις, έπήρατος, έρικυδής, έριώπις, έύδμητος, εύεργής, εύερκής, εύξεστος, εύπηγής, έϋπλόκαμος, εύποίητος, εύώπις, ιερός, κάλλιμος, καλλίσφυρος, καλός (s.d.), καλυκώπις, λευκώλε- νος, πιων, (παμ)ποικίλος, πολυδαίδαλος, τετυγμένος, χαθείς 1 von Numinosem (s.a. Vorbem.) u./o. (bis auf erste 5 Perik.) Belebtem (vgl. καλός Bl); Sg. außer v401+, h.Merc.323+; in REinl. h.Cer.405, dir.R. £389, (9238, /785, *347+, λ281, v401, h.Ap.80+ /1 Ήέλιος δ9 άνόρουσε,
λιπών -έα λίμνην, ' ούρανόν ές (- £20*ne<i in 2b), s. IISp. 1698,69ff. u. vgl. καλός Blb τ34 χρύσεον λύχνον έχουσα φάος -ές έποίει (Ath.), s. V.36, vgl. h.Merc. 141 h.Ap.80 (schwör) ^ένθάδεΔ μιν (Ap.) πρώτον τεύξειν -έα νηόν ' έμμεναι άνθρώπων χρηστήριον - 287” s 258 s
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
247” (s ν149” in 2 b, vgl. V. 52. 253.+ 286, A39, <266) (9238 (ού) ποτέ φημι τεόν -έα βωμόν 1 παρελθέμεν L d έρρων nie einen / keinen je von deinen prächtigen Altären, vgl. /273, AP IX 786,1 249 (αίετόν ήκε ^νεβρόνΔ έχοντ9 όνύχεσ- σι) πάρ δέ Διός βωμώ -έϊ κάββαλε L d II £693 είσαν (Gef. den Sarp.) ύπ9 αίγιόχοιο ^Διός -έΔϊ φηγώ, vgl. //60, £307, für Eiliger, Landschaft 56 „Kontrast“ wie //329 (3h
männl., 6x weibl.) Gotth. (vgl. καλός Blc): h.Merc.323 (ϊκοντο) ές πατέρα Κρονίωνα L Δα τέκνα (Ap. u. Hermes) = 397” = 504”, vgl. Α631, h.Ap. 14 = h.31,5” 244 (Ap. γνώ) νύμφην τ9 ούρείην -έα (u. S.), vgl. ^έϋπλόκαμος^ V.4. 7, ferner Th. 298, <108 u. zur ’Vererbg.’ (s. vorige Perik.) II Sp. 1307,31 f. κ 347 Κίρκης επέβην -έος εύνής = 480, motivierend, kontrast. metr. gleichw. V.276, vgl. L d V. 136+, ferner h.Ven. 153 f. (and. II Sp. 787,29 ff.; 788,8, vgl. h.Ven. 263) h.Cer.405 την δ9 αύ ^ΠερσεφόνΑη -ής άντίον ηύδα, vgl. metr. gleichw. Th.913, <186, η233*, ΩΊ23 493 (Δηοΐ) και κούρη -ής L Δεια (βίοτον όπάζειν) a h. 13,2 (Akk., vgl. metr. gleichw. h.Cer.8. 333) (weibl.) Menschen (vgl. καλός Bld): /785 (ώς αν μοι τιμήν αρηαι πρός) Δαθαών, άτάρ οί -έα μούρηνΔ 1 άψ άπονάσσωσιν, vgl. metr. gleichw. Α98 Hes.fr. 193,11 Λυσιδίκην ]Πέλοπος -έα[ L d £389 (κεν άπόλοιτο "Άρης) εί μή μητρυιή (sc. der Aloaden), -ής Ήερίβοια, ' Έρμέφ έξήγγειλεν, vgl. metr. gleichw. καλλίσφυρος (bes. Hes.fr. 195,3), λευκώλενος, ferner Hes.fr.215,2 A281 Χλώριν είδον -έα, τήν ποτέ Νηλεύς ' γήμεν έόν δια κάλλος, vgl. V. 321 ff. (Σ383) u. zur Wiederholungsfigur Γ233/5 (männl./weibl.) Körperteile (vgl. καλός Ble): v401 κνυζώσω δέ τοι δσσε πάρος -έ9 έόντε = 433, vgl. ^δμ- ματαΔ / φάεα καλά «208 / π15 = ρ39 = τ417 fVererbg.’, s.a. II Sp. 1302,24ff.), ferner Ύ403 £396 (ώς) ένόησε θεάς -έα δειρήν 1 στήθεά θ9 ίμερόεντα και L d μαρμαίροντα, vgl. £285, h.Ven. 181 2 von Unbelebtem (vgl. καλός B2), s.a. 1
am Anf. 2 a spez. von Wertggsten (u.a. Schmuck, Kleidung
/ Geräte, vgl. καλός B 2 a/d), bis auf Λ 632, h. Ven. 88 u. (Diebesbeute) h.Merc. 179 als (ρ343 Behälter f.) Geschenk (vgl. καλός B2e), s.a. /578 in 2b; 9x Sg., lOx PL; in RAbschl. v217, dir.R. £430, ω85. 91, h.Merc.179. 529 h.Ven.88 δρ- μοι δ9 άμφ9 απαλή δειρή -έες ήσαν, ' καλοί χρύσειοι παμ^ποίκιλομ (4- Vgl.), vgl. metr. gleichw. σ295 σ292 ένει- κε μέγαν -έα πέπλον, ' L Δν (4- Beschr.), vgl. Ζ271. 289. 294 Ώ229. 234 φωριαμών έπιθήματα κάλ9 άνέφγεν* 1 ένθεν δώδεκα μέν -έας έξελε πέπλους ' 4 νν. έκ βέ δέπας -ές, δΛ οί Θρήκες πόρον (μέγα κτέρας), vgl. /63 Λ 632 (τράπεζαν καλήν, χάλκειον κάνεον) πάρ L u οϊκοθεν ήγ9 ο γεραιός, ' χρυσείοις ήλοισι πεπαρμένον (4- Beschr.) £430 (οί) τόδ9 άλεισον έμόν -ές όπάσσω, ' χρύσεον, vgl. £591 438 -έα χηλόν ' έξέφερεν θαλάμοιο, τίθει δ9 ένί κάλ- λιμα δώρα, vgl. /7221 f. ρ343 άρτον τ9 ούλον έλών -έος εκ κανέοιο 1 καί κρέας (,,δός τφ L d ταΰτα“), vgl. /217+ u· zum Geschenk aus schönem Behälter /2228 (s.o.) v217 Lrp«’ ποδας -έας ήδέ λέβηταςΛ 1 ήρίθμει καί χρυσόν υφαντά τε εϊματα καλά, vgl. Hes.fr.200,4ff. h.Merc. 179 είμι γάρ εις Πυθώνα μέγαν δόμον άντιτορήσων* 1 ένθεν αλις L πορθήσω καί χρυσόν, vgl. h.Ap.443 529 δλβου καί του δώσω -έα ράβδον, 1 χρυσείην τριπέτηλον, άκήριον ί] σε φυλάξει, vgl. ω2ί. II ω91 οί9 έπί σοί κατέθηκε θεά -ε αεθλα a 85" *£897 Ταλθυβίφ κήρυκι δίδου (Ach. f. Ag·) -ές αεθλον, s. 885. 892 (893 - 896 - £325in 4- 327"), vgl- Th.437 σ300 (έκ δ9) ϊσθμιον ήνεικεν θεράπων, -ές άγαλμα, vgl. CEG (334) 335. 363. 422/3, AP VI 7,2 a 8,2, XVI 164,1 303 τή δ9 άρ9 αμ9 άμφίπολοι έφερον θώραΛ a π327" - £420", vgl. £417. 439, o75f., σ301 h.Cer.327 πολλά δίδον L j ' τιμάς τ9, vgl. /598f., Ö2O3L, £130» t201 2b allg. von sonstigen Dingen (Waffen / Transportmittel /
1171
1172


περικαλλής
περιχτίονες
Möbel, Geräte / Ländereien, Baulichkeiten, vgl. καλός B2b/ c/d/f); Sg. außer Z321, £263+, /438, ω 165, antith. (vgl. IISp. 1305,28ff.) zu neg. Schicksal £436 (vgl. 439), vl49+, £263+ (ö> 165?); in Gl. A486, dir.R. /578, vl49\ £263\ /438, ^50, ω 165 Z321 τον δ’ εύρ9 έν θαλάμφ ^-έα τεύχε9Δ έποντα, ' άσπίδα και θώρηκα, vgl. £328 ω 165 L d άείρας ' ές θάλαμον κατέθηκε (Od. m. Tel.), vgl. π284ί., τ4. 17f., /162 II ν149 Φαιήκων έθέλω -έα νηα ' * ραΐσαι s 175
(^εύεργέα, v.l.), an 1. St. metr. Altem, (in dir.R.) zu L Θ567 (> v.l.), y/234 wie Θ222 = Λ 5. 600 (in Erz.); vgl. O704f., /4 443 21486 (αιγειρος την άρματοπηγός) έξέταμ9, δφρα ϊτυν κάμψη -έϊ δίφρφ, vgl. £193f., kontrast. Φ38 £262 πάρ δέ οί Αντήνωρ -έα βήσετο δίφρον = 312 = /48ΓΧ, vgl. £464 £20 Ίδαΐος δ" άπόρουσε λιπών ν-έα δίφρονJt vgl. metr. gleichw. V. 585 £436 (Gl.) ως μένον άσφαλέως j έχοντες (Ach.s Pferde), vgl. h.Ap.232 II υ387 κατ9 άντηστιν δεμένη L u (belauschte Pen. die Männer), Verh. zu vorigem wie ρ602 = ω 408 zu /7402, vgl. L2 /438 θρόνους ~εας ηδε τραπέζας ' ΰδατι καί σπόγγοισι καθαίρειν = 452, prolept. (vgl. II Sp. 1308,26)? doch vgl. S238, υ150 (Θ65—9) A603 (ού θυμός έδεύετο) φόρμιγγος -έος, ήν εχ9 "Απόλλων, vgl. /186f. «153 κήρυξ δ9 έν χερσίν κίθαριν -έα θήκε, 1 Φημίφ (vgl. αλλ 149. 151. 155. 157, αθή 152. 156) £236 (πέλεκυν χάλκεον) έν αύτφ 1 στειλειόν -ές έλάϊνον II /578 μιν ήνωγον τέμενος -ές έλέσθαι 1 πεντηκοντόγυον (halb Weinberg, halb Acker), vgl. Z194f. £263 αιψα μάλ9 VN8 -έας άγρούς ' πόρθεον = ρ432, vgl. ω 205 f.; wegen μάλ9 nicht *μάλα (vgl. £512, £419) πίονας (vgl. i?560) £85 αι δ9 οτε δή ποταμοΐο ρό^ον -έ9 ικοντο Δ, vgl. ε441, S433+, Φ352 £421 αί δ9 δτ9 Άλεξάνδροιο δόμ^ 3 = Z242ex, vgl. Z313f. 1//50 ό δώμα θεειοΰται -ές schwefelt das Haus schön (?), doch vgl. /455 α425 δθι οί θάλαμος -έος αυλής ' υψηλός δέδμητο, vgl. £5 ff. u. metr. gleichw. /449, ferner Hes. fr. 235,4 f. 3 von (weibl.) Tätigk. (vgl. καλός B3a); Pl. außer Th. 10; in Exk. η 111, dir. R. β 117 β 117 οί περί δώκεν Άθήνη ' έργα τ9 έπίστασθαι -έα καί φρένας έσθλάς ' κέρ- δεά τ9 = 77ΙΙΙ Hes.fr.26,6 ([κο]ύρ«ί Πορθάονος) τρε[ΐς, ο]ίαί τε θεαί, -έα[ νέργ9 ειδυϊαΔ]ι, vgl. Ζ289. 324 u. HSp.678,10ff. 129,23 suppl. περικ]αλλέα L Λς Th. 10 -έα όσσαν ίεϊσαι (Musen), vgl. V.43. 65. 67, Α604, £152, μ 192
Ο ν.1. σ 295 R. Führer
περίχηλ(ος) [2°] Εχ sch. Bam. £240: περισσώς κατ- εσκληκότα Β ringsum > gut brennbar (zu [κήλα von] καίω) £240 (Kal. zeigte) δθι δένδρεα μακρά πεφύκει, 1 (Aufz.) ' Lava πάλαι, -aJf τά οί (Od.) πλώοιεν ελαφρώς, in ’Responsion’ m. περικαλλές V.236 σ309 (λαμπτήρας τρεις ιστασαν) περί δέ ξύλα κάγκανα θήκαν, ' L Δ, νέον κεκεα- σμένα χαλκφ, 1 καί δαίδας μετέμισγον, vgl. ο 322. - Wortf.: s. δανός (zu [δάος von] δαίω) R. Führer
Περιχλόμενος [1°, 5Η, Γ] Ε Bed. = περικλυτός sehr berühmt, zur Bldg. s. v. Kamptz §7b,3. 16g. 28c. 66; hist, nicht belegt (dafür Περίκλειτος, -κλής); häufiger Beiname von Hades (s. III; dazu Fischer, Nereiden 21; Mühlestein, Hom. Nam. 10 A.49, Νηλεύς B5bß)
Bl S. von Neleus u. Chloris (λ 281—6, Hes. fr. 33a,6—12); dem fgrE läßt sich nicht entnehmen, daß er ältester S. war (so spätere Trad.). Von Pos. (Neleus’ V.) mit Verwandlungsfahigk. (in verseh. Tiere, nicht in Elemente, vgl. Ninck, Bed. des Wassers, Ph. Suppl. 14, 1921, 143f.; Fauth, Poetica 7, 1975, 255) beschenkt (Hes. fr. 33a, 13 ff., vgl. fr. 43c, 10); solange er lebte, konnte Pylos von Her. nicht eingenommen werden (Hes. fr. 35,2 f.); nachdem er viele Belagerer getötet hatte (Hes. fr.33a, 19—24), stellte er sich übermütig (νήπιος ebd. V.28)
Her. entgegen, worauf dieser ihn mit Ath.s Hilfe erschlug (ebd. V.30ff., vgl. fr. 33b [Prosa]) Stellen: λ 286 (-όν τ9 άγέρωχον ') = Hes. fr. 33a, 12. 33 (-ον θεοειδ[έα ’) s 35,2ex (Nom.). 4 (-ov)
II Verteidiger von Theben gg. die Sieben, späteren Quellen zufolge S. des Pos. Nach Theb.fr. 6 p.26 Ber. (Prosa) erschlägt er τα εν Θηβαίδι επη τα ές τήν Παρθενόπαιον
8 τελεύτην zufolge LParthenopaioSj, während οί Θηβαίοι λέ- γουσιν, daß L u von Asphodikos erschlagen wurde. Uns., m. welchen der beide Quellenangaben die kyklische Theb. u. m. welcher die des Antimachos gemeint ist (Matthews, Er. 85 12 1987, 4)
III Hades/Pluto? (s. Vorbem.) Hes.fr. 136,11 (Melampus rät seinem S. [Euchenor?], nicht nach Troia zu fahren) ]ρ« -ω[ι, Erg. Merkelbach (im krit. App. M.-W.) synt. schwierig;
16 Lobei (ed. POxy 2501): „Περί- mere error, Θεο- intended?“ (nach V.6) S. R.van der Mije
περίχλυστος [1H, lh] washed round about by the sea, 20 epith. of islands Th. 199 γέντο -φ (πολυκλύστφ v.l., see West ad 1.) ένί Κύπρφ h.Ap. 181 Δήλοιο -ου (-ης v.l.) άνάσσεις. -Wdfld.: άμφίρυτος, περίρρυτος. See κλύζω
J. Ν. O’Sullivan 24
περιχλυτός [12\ 12°, 5Η, lh] F -ός 17, -οΰ 2, -όν 2; ntr. -όν (acc.) 3, -ά (acc.) 6
28 Μ only [^1 «ν] ποίησε ^-ός άμφιγυήειςΔ Σ’587 (cf. ν.590), Th.579; δώμα L , Α607; L 4 Σ383 (cf. Hes.fr.209,3). 393 = 462 s #357, Σ59Ο (cf. v.587), #300. 349, Hes.Th.571, fr. 209,3 (cf. Σ383); άοιδός αειδε -ός a 325, #83 = 367 =
32 521; -ός Λ 104; (δώμα) L-ou Ήφαίστοιο Δ (L u metr. = πολύ- φρονος Ήφαίστοιο [#297. 327]) #287, cu75; προτί άστυ -όν δ9, π 170, ω154; -όν Σ326, Ορ.60; (καί πολλά) -ά δώρ9 όνομήνω* /121, Σ449 = Hes.fr.22,6med"; -ά Ζ324, u //299, h.Ap.537
Σχ sch. min. P.Köln inv. 2281 on A 607: περισσώς fvöo- ξοςΛ (= sch.D Η299), sch.D A 607: ό πάνυ L d
L Greindl, κλέος 15f.; Kastner, Gr. Adj. zweier Endg. 46; Parry, Blameless Aeg. 245—8
B lit. 'exceedingly heard of, so exceedingly famous, renowned, epith. of pers. (1), of άστυ (2), of things (3). - Wdfld.: (άγα-, πολύ-, τηλε)κλειτός, (άγα-, όνομα-, τηλε)- * κλυτός, κλυτοεργός, κλυτόμητις, κλυτοτέχνης; see also other derivs. of κλειτός, κλυτός s.w. (Ε) 1 of pers. (indiv.
exc. h.Ap.537) la Heph.: 12x -ός άμφιγυήεις, see M ad init. #287 δώμα ^-οΰ Ήφαίστοιο4 ω75 έργον L d (-όν ν.1.) Ορ.60 'Ήφαιστον -όν 1b human Λ104 "Αντι- φος ... -ός £326 φήν (Ach.) δέ οί (MenoeL) ... -όν υιόν άπάξειν α325 τοΐσι δ9 ^άοιδός αειδε -όςΛ #83 ταυτ9 άρ t j — 367 »521 — h.Ap.537 τά δ9 άφθονα πάντα
52 πάρεσται,' δσσα έμοί (Αρ.) κ9 άγάγωσι -ά φΰλ9 άνθρώπων
2 of place (άστυ) δ 9 Μυρμιδόνων ^προτί άστυ -oVj on Ith.: π 170 έρχησθον L u ω 154 ικοντο t d 3 of things (4 out of 5x δώρα); here (as also perh. in some instances a- bove) π, has become a general term of epic approbation: glo- rious, excellent, splendid /121 ύμϊν δ9 έν πάντεσσι u-d δώρ\ όνομήνω (Ag.) Σ449 πολλά L d όνόμαζον s Hes. fr.22,6mede’ ([περ]ικλυτα: καί άγλαά Porphyrius) Η299 ω δώρα άλλήλοισι -ά δώομεν Ζ324 άμφιπόλοισι -ά έργα
κέλευε (Hel.) J. Ν. O’Sullivan
περιχτίονες [4‘, Γ, 1Η, lh] Ε Wz. kti- < uridg. *tk9ef 64 'wohnen, siedeln’, s. LIV 585 f. u. oben II Sp. 1566 s.v. κτίσ- σαι; s. auch περικτίται
1173
1174


περικτίονες
περιμήκ(ης)
Μ -όνων/-ονας ανθρώπων/ους h.Ap. 274,
Hes.fr. 144,2 / £65; -όνων Ρ220 [<>^Μ πάντεσσι -όνεσ- σιν άνάξει/ν 7Ί04. 109; -όνεσσιν Σ212
Σχ sch.min. P.Oxy. 3160 zu £65: περίοικοι, sch.D Ρ220: -όνων’ περίοικων L Casevitz, Colonisation 62 f.
B ringsum wohnend, Umwohner, adj. (1) u. subst. (2). — Wortf.: μεταναιέτης, μετανάστης, περικτίται, περιναιεται 1 adj. (zu επίκουροι u. άνθρωποι) P220 (Hektor zu den Tr.:) ,,κέκλυτε, μυρία φυλά -όνων επικούρων“ £65 (Tel. in Versammlg.:) „ νεμεσσήθητε και αύτοί, 1 άλλους τ' αί- δέσθητε -ίονας άνθρώπους, ' οϊ περιναιετάουσι“, vgl. Linde, Gl. 13, 1924, 223 Hes. fr. 144,2 βασιλεύτατος (Minos) βασιλήων ' και πλείστων ήνασσε ^-όνων άνθρώπων ά Ζηνός έχων σκήπτρον h.Ap.274 (Telphusa zu Ap.:) ,,δέξαι’ ιερά καλά L /‘, Gleichsetzg. m. d. Amphiktionen bei Defra- das, Prop. deiph. 57 f.; zustimmend Forstel, Apollonhymnos 255; Cassola z.St. 2 subst. Σ212 (Gl.) πυρσοί τε φλεγέ- θουσιν ύψόσε δ' αυγή ' γίγνεται άϊσσουσα -όνεσσιν ίδέσθαι Τ104 (Zeus, in Erz. Ag.s:) „σήμερον άνδρα (Her.) φόωσδε μογοστόκος Είλείθυια 1 έκφανεΐ, δς πάντεσσι -όνεσσιν άνάξει“ = 109 G.Markwald
περικτίται hapax [Γ] Ε Kompos. m. verb. HG (vgl. Risch 196); Simplex ki-ti-ta u. Kompos. me-ta-ki-ti-ta 'Mitwoh- ner’ (vgl. hom. μετανάστης, s.d.) schon myk., s. Kerschenstei- ner, MSS 9, 1956, 39; DMic.I 367f. 442f.; Leukart, -täs 66f. 280; zur Wortbildg. Fraenkel, Nom.ag. I 44; Strunk, Kratylos 20, 1975, 72f.; Leukart, a.O. 134f. Σχ sch.Bam. Λ288: οί περιοικοΰντες
B Umwohner, Freier der Neleustochter Pero λ 288 την (Πηρώ) πάντες μνώοντο -αι, zur Sache s. Hainsworth, Odyssey z.St. - W o r t f.: s. περικτίονες G. Markwald
Περίλαος [1H, le] E Poss.-Kompos.: 'reich an Kriegsvolk’, vergleichbar m. Namen wie Περίβοια od. Περιμήδης (s. ν. Kamptz 57); andere Abl.n m. dem HG s. Bd.IISp. 1633,35ff.; schon myk.: DMic.II 111 (vgl. Palmer, Er. 54, 1965, 5)
B I uns. Erg. (vgl. Wilamowitz, DLZ 34, 1913, 1865; R. Merkelbach, Die Hes.fragmente auf Papyrus, Leipzig 1957, 46, fr. N 13) in Hes. fr. 193,13; danach S. des Elektryon u. d. Pelopstochter Lysidike; vgl. aber Apollod. 2,4,5 u. sch. Pi. zu 01.7,49
II S. des Ankaios u. der Samia, der T. d. Flusses Maian- dros: Asius fr.7 p.90 Dav. (Prosaref.) G.Markwald
περίμετρος) [3°] mit Übermaß (über das übliche Maß hinaus) (vgl. μέτρον B4), permagnus dir.R., vom Stoff, den Pen. webte £95 (Antin.:) „στησαμένη μέγαν ιστόν ένι με- γάροισιν υφαινε, L’ λεπτόν και -ον“ = ω130 (Amphime- don) s τ140 (Pen.:) „φάρος μέν μοι πρώτον ένέπνευσε φρεσι δαίμων 1 στησαμένη μέγαν ιστόν ένι μεγάροισιν υφαινειν, L (Mask. od. Ntr.)“, vgl. ιστοί περιμήκεες zum Weben von φάρεα vl07 (s. περιμήκης B4). - Wortf.: περιμήκης, περιμήκετος; ύπέρ μέτρον Pan.fr. 14,5 p. 122 Dav. (υπέρμετρος ν.1.); άπειρων, δόλιχός, μακρός, μέγας’,
έννεά^ Λ, ένδεκά^ ,, δυωκαιεικοσί^ ,
V. Langholf
Περιμήδη Ε zur Bildg. s. Περιμήδης Β I [1Η] Τ. d. Aeol. (u. d. Aenarete?), Hes.fr. 10a,34 (-ην)
Π (Ie] (Herrschergeschlecht von Samos:) T. d. Oineus, Gattin d. Phoinix, M. d. Astypalaia u. Europe; Asius fr.7 p.90 Dav. (Prosaref.) S. R. van der Mije
1175
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Περιμήδης [P, 2°, 1H] E Poss.-Kompos. 'reich an Plänen’ (v.Kamptz §16g, s. auch §3la,2 für andere PN auf -μήδης); vgl. DMic. s.v. pe-ri-me-de
Β I [Ρ] V. des Schedios, des Anführers der Phoker: 0515 (-εος)
II [2°] Gef. des Od. λ 23 (Od.:) „ένθ' (sc. wo geopfert werden sollte) ίερήϊα μέν ν-ης Εύρύλοχός τε, 1 έσχον (während ich die Grube aushob“) μ 195 (Od.: „beim Gesang d. Sirenen) αύτίκα δ' άνστάντες πλείοσί μ' έν δεσμοΐσι δέον“
III [1Η] Kentaur, S. des Peukeus, Bruder d. Dryalos (beide Namen „unicismi“ [Russo]), auf Her.’ Schild dargestellt im Kampf gg. d. Lapithen: Sc. 187 (-εα); zum Namenstyp vgl. s.v. Πευκέίδης
D S. des Likymnios, Enkel des Elektryon, nach Harrauer, WS 101, 1988, 111-4, zu ergänzen Hes.fr. 193,13 (Πε- ρ[ιμήδην) u./od. nach Hes.fr.33a, 19 S.R.van der Mije
περιμήκετος [P, 1°] E HG zu μήκος; Erw. statt περιμήκης zur Hiatvermeidg. (2x vor η-, περιμήκεα/εϊ vor Kons.; s. Ruiperez, Em. 15, 1947, 58f.) od. umgangssprachl.? (Meister, Kunstspr. 12); s. Risch § 1 lc, u. vgl. πάχετος Σχ sch. D Ξ 287: πάνυ ύψηλήν
B sehr hoch, (übergroß), von Baum u. Gebirge; vgl. περί-, ούρανομήκης, ύψηλός, ύψίκομος, μακρός, (die alle [außer dem 1.] auch in Vbd. m. έλάτη), μέγας; vor buk. Dih. S287 (άκροτάτη ύλη) είς έλάτην άναβάς (Hypnos) -ον, ή τότ' έν 'Ίδη 1 μακροτάτη (άκροτ. Plu.) πεφυυΐα δι’ ήέρος αίθέρ’ ϊκανεν, im Kontext zahlr. Steigerungen ζ 103 (Gl.: Naus.) οϊη δ’ ’Άρτεμις είσι κατ' ούρεα (ούρεος vulg., ν. III Sp. 807,43)
1 ή κατά Τηϋγετον -ον ή Ερύμανθον
Η. W. Nordheider
περιμήκ(ης) [Ρ, 7°, 1Η] F (Mask.:) -εϊ 2, -εα 1, -εες 2; (Fern.:) -εος 1, -εες 1; (Ntr.:) -ες 1, -εα 1 Μ 1 -ες όρος ν183 (vor buk. Dih.:) Nomen 4- -εες μ 90,
vl07, Sc. 133 πέτρης -εος N63; -εϊ ράβδφ *293,
μ 251; -εα + kons. anl. Nomen ι487, μ 443 (s. dagg. περι- μήκετον vor Vok.) Σχ sch.D TV63: λίαν μεγάλης, ύπερμε- γέθους
Β (zu μήκος, s. Risch § 31h. 69g:) sehr hoch, lang, groß, von Bergen, Gegenständen, Körperteilen zur Steigerung der Sit. (übergroß); in dir.R., ep. Erz. außer N63, v!07, Sc. 133, Gl. N63, μ 251. — Wortf.: Erw. περιμήκετος (2x Akk., Hiatvermeidg.), sowie ούρανομήκης, μακρός, μέγας, ύψηλός 1 sehr hohes Gebirge, Felsen (vgl. περιμήκετος, μακρός BIlaa. δ. b, μέγας BI5a, ύψηλός) N63 (GL: Pos. ως τ' ΐρηξ) ός ρά τ' άπ’ αίγίλιπος πέτρης -εος άρθείς ' όρμήση πεδίοιο ν183 (Alkin.:) ,,αϊ κ’ έλεήση (Pos.), 1 μηδ' ήμιν -ες (πολύμη- κες ν.1.) δρος πόλειάμφικαλύψη“ (s 152 s 158 s θ569 μέγα δέ σφιν / δ’ ήμιν όρος) 2 sehr lange Gegenstände (vgl. μακρός Bild, μέγας BI6d; zur Sache s. Kurt, Seem. Fachausdr. 94. 176 f.; Buchholz, Arch. Hom. J 169) *487 λαβών -εα κοντόν 1 ώσα παρέξ Stange zum Staken μ 443 μεσσφ δ’ ένδούπησα παρέξ -εα δοΰρα Schiffsbalken (sc. Trümmefi κ293 (Hermes zu Od.:) ,,όππότε κεν Κίρκη ο9 έλάση ράβδφ“ (Opp. ξίφος όξύ έρυσσάμενος) μ 251 (G1.:) ώς δ’ ότ’ έπί προβόλφ άλιεύς L u 1 ίχθύσι ... δόλον κατα εΐδατα βάλλων Sc. 133 (όιστοί) πρόσθεν μέν θάνατόν τ’ είχον 1 μέσσοι δέ ξεστοί, -εες, αύτάρ δπισθε (καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν) 3 sehr lange Hälse (vgl. μακρός Bile, μέγας B14), zur Steigerung des Schrecklichen μ 90 εξ δε τέ ol (Skylla) δειραί -εες (σμερδαλέη κεφαλή) 4 sehr große (hohe) Webstühle (vgl. μέγας BI6e, sowie Ιστός), da Götterbesitz v!07 (Nymphengrotte auf Ithaka) έν δ’ ιστοί
1176


περιμήχ(ης)
λίθεοι -εες, ένθα τε Νύμφαι φάρε* ύφαίνουσιν (θαύμα ίδέσθαι) Η. W. Nordheider
Περιμήλη gemäß Hes. fr. 256,5 (Prosaref.) T. d. Admetos, M. d. Magnes (s. s.v. Μάγνης II2) in den Ehoeae magnae
S. R. van der Mije
Πέριμος [Γ] /7695 -ov (vv.ll. Πέρινον, Πέριμνον), zum
Verstyp vgl. B594, Σ’42, h.Cer.419; Troer, S. d. Megas, von Patr. getötet (als einer von 9 in /7694—6). Kurzname zu Περιμήδης (s.d.) od. evtl. (Wathelet, Troyens 56. 61. 146. 179) zu Περιμήκης (vgl. den N. des V.s: Riesengeschlecht?), Myk. belegt (s. DMic. s.v. pe-ri-md). Weiteres bei Wathelet, Dict. 879f. 1484 u. Janko, Komm. z.St. S.R.van der Mije
περιναιέται [V] E Kompos. m. verb. HG; zur Wortbildg. s. Leumann, Hom. Wort. 183; Risch 33; Leukart, -täs 268 f.; vgl. auch μεταναιέτης u. μετανάστης III Sp. 167
B Umwohner, Rivalen d. Königsherrschaft des Pel. /2488 (Priam. zu Ach.:) „και μέν που κείνον (den V. Pel.) -αι άμφϊς έόντες (έόντος ν.1.) 1 τείρουσ* κτλ", vgl. Leaf u. Richardson, Iliad z.St. — Wortf.: s. περικτίονες
G. Markwald
περίξεστος [1°] (from ξέω:) made extremely smooth, poli- shed all around μ 79 ούδέ κεν άμβαίη άνήρ, ού καταβαίη 1 ' πέτρη γάρ λίς έστι, -η έϊκυΐα, cf. Σ504,
γ406 (ξεστός) ‘ W.Beck
περιπευχές [Ρ] Ε on formation see Frisk s.v. έχεπευκές Σχ sch.D Λ 845: περισσώς και πάνυ πικρόν
Β (from πεύκη:) extremely piercing / bitterly painful syn- aesth. (see Chantraine, Dict. 893), epith. of βέλος (arrow) Λ845 έκ μηρού τάμνε ... 1 όξύ βέλος -ές 1 έπι δέ ρίζαν βάλε πικρήν 1 όδυνήφατον. — Wdfld.: έχεπευκές, πευκεδανός, πικρός, οξύς, όξυβελής, όξυόεις W.Beck
περιπληΟής [1°] Σχ sch. Bam. ο 405: μεγάλη Β populous, crowded, neg. in Eum.’s descr. of utopian Syrie □ 405 ού τι -ής λίην τόσον, άλλ* άγαθή μέν, ' εΰβοτος κτλ. — Wdfld.: στείνομαι, cf. άδινός, άθρόος, θαμέες', see πλήθω (w. D) W.Beck
κεριρρηδής [1°] Ε on formation see Chantraine, Dict. 887 (s.v. π.) and 964 (s.v. ραδινός)
Σχ sch. Bam. £84: περικλασθείς. ή περιρραγείς. ή περιρ- ρεόμενος. ή περιρρυείς. ή περιφερής = sch. Dind., see EM 664,39 and Ap.lex. 130,7 (Arist.: στροβηθείς περιφερής έπεσε Πί τραπέζη, ώς περικλασθήναι περί αυτήν)
Β uncertain χ 84 (Od. shot Eurym., he) φάσγανον ήκε χαμαζε, -ής δέ τραπέζη 1 κάππεσεν ίδνωθείς (δινηθείς, δινωθείς vv.ll.), άπό δ* εΐδατα χεύεν έραζε * και δέπας ό δε χθόνα τύπτε μετώπφ (kicked chair and died) sprawling over (LSJ), see Fernandez-Galiano, Odyssey ad 1. (w. Lit.), A.Rengakos, Ap.Rh. u. d. ant. Homererklärg., Zetemata 92, München 1994, 128 (on 1,431. 4,1581). - Wdfld.: μεγαλω- στι, παρήορος B2, πρηνής, ύπτιος, also γνύξ, όδάξ, see ι- δνόομαι W. Beck
κερίρρυτος [1°, 2Η] flowed around by the sea, sea-girt, ePith. of islands rl73 (Κρήτη τις γαΓ έστι μέσφ ένι πόντφ) -ος Th. 193 -ον ϊκετο Κύπρον 290 -φ ειν Έρυθείη. - Wdfld.: άμφίρυτος, περίκλυστος
J.N. O’Sullivan
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
περιτιμήεις
περισΦενέων [1°] Σχ sch. Bam. £366: ήτοι περισσώς ισχύων
Β being exceedingly strong, using one*s exceeding strength £368 (Medon pleads for his life:) ,,σύ δ* ϊσχεο' είπέ δέ πατρί, ' μή με -έων δηλήσεται όξέϊ χαλκω". — Wd f 1 d .: see κρατερός W. Beck
περίσχεπτος [4°] Σχ sch. Bam. or 426: ύψηλφ, δθεν έστι περισκέψασθαι. ή πάντοθεν όρωμένω. περιορατώ
Β uncertain: only in phrase L-q> ένι χώρωΛ used when one approaches building or dwelling; prob, connected w. σκέπτομαι (see Chantraine, Dict. 1014 s.v.), then conspicuous a426 oi (Tel.) θάλαμος περικαλλέος αυλής 1 ύψηλός δέδμητο, L j ξ6 οί (Eum.) αυλή ' υψηλή δέδμητο, L d (κατωρυχέεσ- σι λίθοισι ν.1.), 1 καλή τε μεγάλη τε, περίδρομος χ211 ευρό ν δ* έν βήσσησι τετυγμένα δώματα Κίρκης 1 ξεστοΐσιν λάεσσι, L d = 253 the Interpretation sheltered < (σκέπω) σκεπάω (or so understood) worth consideration: Kirke’s pal- ace is in a dell; Eum.’s Station is on high ground (ς 1 f.) but (at least partly) sheltered from wind (ξ 532 f.), see άνεμοσκεπέων and West, Odyssey on a426, Hoekstra on ξό W.Beck
περισσεύω [1H] to be over and above, to remain in addition Hes.fr.278,4 (Mopsos to Kalchas in mantic contest:) ,,μύριοί είσιν (sc. figs) άριθμόν, άτάρ μέτρον γε μέδιμνος' 1 είς δέ -ει, τόν έπενθέμεν ού κε δύναιο" W.Beck
περισσ(ός) [2Η] Ε < *peri-tio- w. -//’o-suff., see Chantraine, Dict. s.v. έπισσαι
B of Privileges granted: extraordinary, exceptional Th. 399 τήν (Styx) δή Ζεύς τίμησε, -ά βέ δώρα έδωκενΛ (she to be the gods’ oath, her children to dwell w. him) Hes. fr. 10a,61 [τόν (Endymion) δέ Ζεύς τίμησ]ε, περισρά L ' ΐν δ* αύτφ θανάτου ταμίης καί γήραος ήεν. — Deriv.: περισσεύω. — Wdfld.: see δώρον G W. Beck
περισταδόν [V] Σχ sch.min. P.Ryl.536 on 7V551: περι- σ[ ταντες-], sch. D 7V551: περιιστάμενοι
Β taking one*s stand around TV551 Τρώες δέ -ον (πα- ρασταδόν ν.1.) αλλοθεν άλλος 1 ουταζον σάκος, i.e. round about Antil. See further s.v. παρασταδόν, also ϊστημι BI B 10a J.N. O’Sullivan
περιστεναχέω s. στοναχήσαι
περιστένομαι s. στένω
περιτιμήεις [lh] (ringsum >) überaus reich an Ansehen, geehrt, Erw. von τιμήεις (s.d. sowie Risch §69a [A.5: zum VG]), dir.R., präd. zur Kopula (wie τιμήεις Bl, τιμάοχος h.Ven.31, τίμιος «38, τετιμένη Th.415, von Göttern u.a.) als Pass.-Ersatz (s. Schwyzer, Pers. Agens 8 =» Kl. Sehr. 8); h.Ap.65 (Leto verspricht der Delos, wenn sie der Ort von Ap.s Geburt wird, νηός u. κνίση, die antw.j ,,κε γονήν δεξαίμην, αίνώς) είμι ^δυσηχής, ' άνδράσιν, ωδε δέ κεν -εσσα γε- νοίμην" (s.d. Β12aß: bes. σ161 τιμήεσσα γένοιτο προς .^..), Opp. L j (s.d.), entspr. (V.88 Leto: „Ap.) τισει δε σε γ ε^ο- χα πάντων" (zum Ggt V. 53 ci., s. Cassola z.St.), vgl. noch (0161) „περί μέν σε τίον" + Instr., ferner (Δ 46, ε36*) „περί κηρι τιέσκετο, τιμήσουσΓ (s. II Sp. 1408,53 ff.), sowie εμ- μορε (s.d. Bl) τιμής, (i?480) τιμής έμμοροι, (λ302. 304) τιμήν έχοντες, λελόγχασιν u.a. (s.v. τιμή [Bl e]: Ressort e.
H.W. Nordheider
1178
1177


περίτροχος
περίτροχος [Γ] Σχ sch.D z.St.: περιφερές Β kreisrund (zur Bildg. s. Risch 198) JF455 (ίππον άριπρεπέα) δς τό μέν άλλο τόσον φοΐνιξ ήν, έν δέ μετώπφ ' λευκόν σήμα τέτνκτο -ον ήύτε μήνη, > Mosch. 2,85. — Wortf.: ευ- κυκλος Β1, κυκλοτερής, πάντοσ9 έίση, περιηγής, τροχοειδής Κ· Führer
Περίφας [3J Ε Kurzform von Περιφήτης (s.d.), vgl. Wathelet, Dict. 880f. (wohl auch von Hom. so gedeutet, s.u. BII); and.: von Wz. φα- 'strahlen’ (Lavoie, AC 39, 1950, 18—25; Dossin, RBPh 49, 1971, 6; vgl. v. Kamptz §28).
Β I Gr., von Ares getötet £842. 847 (während Diom. u. Ath. herannahten) L0 (Ares) μέν -αντα πελώριον, έξενάριζεν, ' Αίτωλών οχ' αριστον Όχησίου άγλαόν υιόν (doch als er Diom. sieht) L d αύτόθ9 έασεν ' κεΐσθαι
II tr. Herold, dessen Gestalt Ap. annimmt P323 Αινείαν οτρυνε (Ap.), δέμας -αντί έοικώς 1 κήρυκι Ήπυτίδη, δς οί παρά πατρί γέροντι (sc. Anch.) ' κηρύσσων γήρασκε, φίλα φρεσί μήδεα είδώς, sprechender Name wie der seines V.s (vgl. ήπύτα κήρυξ H3Ü4), der wohl auch Herold war (vermutl. sogar seinerseits Sohn eines H.s, da ein spr. Name oft den V. charakterisiert, vgl. Leaf zu Z402—3 u. Περιφήτης II); zum Typ vgl. noch Τέκτων 'Αρμονίδης (£60); andere verbinden den Namen Π. m. dem Sonnengott Ap. (< φα-, s. E)
S. R.van der Mije
Περιφήτης [2] E von περί u. φημί (vgl. Kurzform Πε- ρίφας, ferner Πολύ-, Εύφήτης u. m. Schwundstufe im HG Άντιφάτης [dazu Leukart, -täs § 183c]): 'laut sprechend’ (od. 'hervorragender Sprecher’?) f. einen Herold passender als '(zu) viel redend* (so Wathelet, Dict. 882 f., vgl. Eust. II. 110,6 [zu Περίφας]: περιττώς φωνών)
Β I Tr., Ξ515 (-την) in einer Aufzählung von Teukros getötet; viell. identisch m. Πολυφήτης (7V791); Näheres bei Wathelet, Dict. 882f. 1485, Troyens 25. 31. 42f. 57. 72 u. Janko, Iliad zu Ξ511-22
II Gr. (aus Mykene), in einer ausführl. Schilderg. (0630— 52, s. Janko, Iliad z.St.) 0638 (-την) von Hektor getötet. S. des (ansonsten unbek.) Heroldes Kopreus έκ πατρός πολύ χείρονος υιός άμείνων (V.641; zu Kopreus vgl. Apollod. 2,76,5; zum 'sprechenden Namen* Π. vgl. Περίφας II); nach Wilamowitz, luH 157 A.2 nicht ad hoc erfunden (anders Strasburger, Kleine Kämpfer 35) S. R. van der Mije
περιφραδες, περιφραδέως [41, 2°, 1H, lh] E HG zu φράζομαι (s.d.) F -ές lh, -έως 7
Σχ sch.min. P.Ant.70 zu A466: άγαίθώς]. έμπείρως, P- Oxy. 3238 z.St.: έμπε[ί]ρως sch.D A466: πάνυ έμπείρως καί έντέχνως
L Bruns, Arch. Hom. Q 47; Lynn-George, CQ 46, 1996, 17
B verständig, kundig, außer h.Merc.464 -ες (Λ^) nur Adv. -έως (U^l) u. nur von d. Fleischzubereitg. gebraucht, in II. u. Od. vom Vorgang des Bratens, im Hes.-Fragm. beim Abziehen des Fleisches vom Spieß (vgl. L) A 466 ^ωπτησάν τε -έως„ έρύσαντό τε πάντα = £429 - 77318 =» J2624 - £431 τ423 L , δάσσαντό τε μοίρας (έρ. τε π. ν.1.) Hes. fr. 316,1 ωπτησαν μέν πρώτα, -έως δ9 έρύσαντό II h.Merc.464 (Hermes auf Ap.s Frage nach d. neuartigen Kunst des Leierspiels:) „είρωτγς μ9, Έκάεργε, -ές** du fragst mich Verständiges, d.h. 'deine Frage verrät Sachverstand’ (vgl. V.442 έφρασε θέσπιν άοιδήν u. 447 ff.); wohl Obj. zum Verb (Ra- dermacher, Hermesh. z.St.; Cassola adv.: con molta eloquenza), nach Zumbach, Neuerungen 40 dagg. Vok. - Wortf.: έμπειρος, πολυφραδής, εύ (s.d. 11766,21 ff.) καί έπισταμένως (s.d.); weitere s.v. περίφρων
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
περίφρων
D μ 365a G. Markwald
περίφρων [l·, 55°, 4Η, lh] Ε Poss.Kompos.: 'ringsum’ wird zu 'in hohem Maße Verstand habend’, s. Sommer, Nomi- nalkompos. 110 A.3; Risch 187f. m. A.5
F -ων 48, Vok. 4, -ονος 2, -ovi 6; Ntr. Pl. -ονα 1
Μ 1 dreis.: [J-] κούρη Ίκαρίοιο, c(ov Πηνελόπεια, a329 = λ 446 = π435 = σ245 = 285 = τ375 = υ388 = </>321; τήν/τόν δ9 αύτε προσέειπε L d 5830, ρ498, σ177, y/10. 58 / p 162. 528. 585, r308. 349. 559. 588, <ρ311. 330, ψ 104. 173. 256. 285 = 134 = τ491 (Εύρύκλεια): τήν/τόν δ9 ήμείβετ9 έπειτα L , 5808, y/80 / σ250, τ 123; έπειτα L , r 59; ως φάτο, τού δ9 ήκουσε L / γήθησεν δέ -ων Περσε- φόνεια τ89, h.Cer.370; ήκουσε L d ρ492; καλέει σε L d ρ553; -ων Εύρύκλεια </>381; L d / Εύρύκλεια / Άδρηστίνη 5787, £216, £373, π 409, ρ36 = τ53, ρΙΟΟ = τ103 = 508, ω404 / τ357 / £412; -ων λ345, Hes.fr.280,27 2 viers.:
[«!««] χρύσεος ήν / χρύσειος, κλυτά έργα -ονος Ήφαί- στοιο Sc. 297. 313; άγγελίην έρέοντα / εϊποιμι L-ovi Πηνελοπείη, ο 41 = π 329, ο 314; κούρη Ίκαρίοιο, L d ρ562 = σ159 = φ2: -ονα Th. 894
Σχ sch.D £412: πάνυ σώφρων, sch. al.: περισσόφρων. άγαν συνετή, περισσώς φρονούσα
L 'Verdenius, Mn. IV 21, 1968, 151; 2Snell, Weg zum Denken 72; 3P.Vivante, The Epithets in Homer, New Haven and London 1982, 129f.; 4Wickert-Micknat, Arch. Hom. R 118f.; 5N. Felson-Rubin, in: J. Μ. Bremer u.a., Homer: Beyond Oral Poetry, Amsterdam 1987; 6Hölscher, Odyssee 243ff.; 7I. Papadopoulou-Belmehdi, Le chant de Penelope, Paris 1994, 186ff.; 8Dee, Epith. for Heroes 362ff.; vgl. auch s.w. έπίφρων u. έχέφρων Bd.IISp.651 f. u. 830
B umsichtig, klug, verständig, epith., außer Sc. 297 s 313 (zu Heph., s.u. B 2) nur zu Frauen bzw. Göttinnen (Th. 894 τέκνα, aber inhaltl. wohl eigtl. zu Ath.), vor allem zu Pen. (50x), dann Eurykl. (4x), Aigialeia, Arete (βασίλεια), Hippodameia (?, s. app.crit. zu Hes.fr.280,27 u. unten D), Ath., Perseph. (jew. Ix); Präp. περί bezeichnet hier Überlegensein: deutl. z.B. 7V631 (s. L2; L5 79 A.12); zur Bed. des Epith. π. allg. s. L3; L4; Wickert-Micknat, Unfreiheit 199; zur Formeltechnik s. Parry, Epithete 13. 120. — Wortf.: άρτί-, δαϊ-, έπί-, έύ-, έχέ-, πυ- κινό-, σαόφρων, άρι-, περί-, πολυφραδής, άγχίνοος, έχέθυ- μος, πινυτός, Περιμήδης: Opp. άφρων (s.d.) 1 Pen.; In¬
terpr. der Bed. des Beiw. natürl. abh. von der Pen.s (s.d.); während manche den Schwerpunkt auf ihre List setzen (z.B. K. Reinhardt, Von Werken u. Formen, Godesberg 1948, 15), tritt meist sittl. Verhalten u. Charakter in d. Vordergrund der Betrachtg. (Hoffmann, Eth. Term. 56; Whallon, GRBS 3, 1960, 59; L1; L6; Lateiner, Nonverb. Beh. 103), u. wird π. als Pendant zu πολύμητις, dem Beiw. ihres Gatten Od., gewertet (L3; L5; vgl. auch s.v. Πηνελόπεια B3a u. des Tel. Epith. πε- πνυμένος) la Nom. (oft in REinl.) α329 κούρη ρίοιο, ν-ων Πηνελόπεια, = λ 446 — τ375 — υ388 5787 η δ9 ύπερωίφ αύθι L , ' κεΐτ(ο) 808 τήν δ9 ήμείβετ9 έπειτα L j = Ι//80 / σ250 - τ123 5 830 τήν/ τόν δ9 αύτε προσέειπε t j = ρ498 - σ177 = γ/10 - 58 / ρ 162 - 528 - 585 - τ308 - 349 - 559 - 588 - ^>311 = 330 - ¥<104 - 173 - 256 (s. F. Domseiff, Antike u. Alter Orient, Leipzig 1956, 64f.) -= 285 £216 (Od. zu Kal.:) „οΰνεκά σεΐο t j 1 είδος άκιδνο- τέρη μέγεθος τ9 είσάντα ίδέσθαι** £373 (Eum.:) „ούδέ πο- λινδε ' έρχομαι, εί μή πού τι L , ' έλθέμεν ότρύνησιν** π409 ή δ9 αύτ9 άλλ9 ένόησε L ρ36 ή δ9 ιεν έκ θαλάμοιο u j — τ53 p 100 τοΐσι δέ μύθων ήρχε L d — τ!03 — 508 ρ492 τού δ9 ώς ούν ήκουσε L u ~ τ89 ρ553 (Eum. zu Od.:) „ξεΐνε πάτερ, καλέει σε L τ59 ένθα καθέζετ9 έπειτα ,** ω404 ή ήδη σάφα οΐδε lb Vok. (vgl·
1179
1180


περίφρων
Περχώτη
J.Svennung, Anredeformen, Uppsala-Wiesbaden 1958, 204f. u. Markwald, Hom.Epigr. 120ff.) π435 (Eurym.:) „κούρη Ίκα- ρίοιο, -ων (-ον ν.1.) Πηνελόπεια" = σ245 = 285 = </>321 lc Dat. ο41 (Ath. zu Tel.:) „τόν (Eum.) δ9 ότρύναι πόλιν είσω 1 άγγελίην έρέοντα L-ovi Πηνελοπείη" = π 329 s 314 ρ562 κούρη Ίκαρίοιο, L , = σ159 (z.St. vgl. S. D. Sullivan, Psycholog. Activity in Homer, Ottawa 1988, 154f.) = φ2 2 andere £412 Αίγιάλεια -ων Άδρηστίνη (s.d.) Λ 345 (Echeneos zu den Phäaken:) ,,ώ φίλοι, ού μάν ημιν άπό σκοπού ούδ9 άπό δόξης ' μυθεΐται βασίλεια -ων (Arete)“ τ357 (Pen.:) ,,άλλ9 άγε νύν άνστάσα, L-ov Εύρύκλεια,, νίψον σοϊο άνακτος ομήλικα" 491 τόν δ9 αυτε προσέειπε L d = υ 134 (φίλη τροφός v.l., s. Berard, Intr.Od.I 102f.) </>381 (Eum.:) „Τηλέμαχος κέλεταί σε, L u (-ov v.l., s. Svennung, a.O.)“ Th. 894 έκ γάρ της (Metis) εϊμαρτο (Zeus) -ova τέκνα γενέσθαι (Ath. u. ein Zeus entthronender S., vgl. Bd. III Sp. 207,13 ff.) Sc. 297 κλυτά έργα -ονος /Ηφαίστοιο^ s 313, metr. gleichwertig πολύφρονος L d Hes. fr. 280,27 Ίππο- / Δηϊ?]δάμεια -ων ήν παρά[κοι]τις h.Cer.370 γήθησεν δέ -ων ^ΠερσεφόνειαΛ, vgl. VE άγαυή / έπαινή
j
D _ Minyas fr. dub. 7,27 p. 141 Ber. ή ρ9 ούχ Ίππο]δάμεια -ων ήν παρά[κοι]τις; (s.o. Hes.fr.280,27 in Β2) <p353a v.l.: <5 742, χ 419.492, ψ 25 G. Markwald
περιωπή [2*, 1°] Σχ sch. Bam. κ146: ^τόπον υψηλόν Δ, αφ9 ού έστι περισκέψασθαι και άποσκοπεύσαι, sch.D Ξ8: L j, έξ ού περιωπήσασθαι και ^περιβλέψαΔσϋαί έστι πάντα, F451: τόπος υψηλός, άφ9 ού έστιν L j και ίδεϊν πάντα
L ’Porzig, Satzinhalte 152. 251; 2Skoda, Redoublement 206 f.
B (L1:) wo er beobachten konnte, (L2:) poste d’observation, (2* rel. erhöhter, nicht [: Σχ] abs. hoher) Aussichtspunkt (m. Blick über d. Ebene 2‘, ins Inselinnere κ 146, wo gleichbed. m. 148 σκοπιή, s.d. B2), komplementär zu (έν) περιφαινομένφ (Lfvi χώρφΔ) ε476, h.Ven. 100 u. viell. περισκέπτφ (s.d.) L u, nur von Präp. (έν / ές) abh. am VE; in assoz. Zush. m. βοή αιζηών / βροτών ένοπήν £4/8, κ146Ε, (είλετο δ9 άλκι- μον) έγχος (ελών) Ξ8/12, κ145Ε, έκτος Ξ8/13, ¥Μ51, (αν)έλθών £8, κ 146ff., έργα £3/8, xl46f., (καθ)ήστο + •=5/8, ίΡ451, (εϊσ)ϊδοιμι* £8/13, κ146ί., (έ)στη(ν) δ(έ) •=8/13, κ 146 ff., παρά νηός+ £4/8, κ 146, φράξεο* £3/8, ^450f.; in dir.R. außer *£451 (%άρ) Ψ451 πρώτος δ’
(Idom.) έφράσαθ9 ίππους* ήστο γάρ έκτος άγώνος υπέρτατος έν -fj* ' τοΐο δ9 άνευΰεν έόντος όμοκλητηρος ακούσας ' έγνω, φράσσατο δ9 ίππον £8 (δπως έσται τάδε ßpya) έλδών τάχα εϊσομαι νές -ήνΛ, vgl. V. 13, Λ450/63 * 146 παρά νηός άνηΐον L Δ, ' εϊ πως έργα ϊδοιμι βροτών ενοπήν τε πυδοίμην. ' έστην δέ σκοπιήν ές παιπαλόεσσαν ανελδων. — Wortf.: σκοπιή R. Führer
περιώσιον, περιώσια [Ρ, 1°, 21*] Σχ sch.D /1359: περίσσιος. παρά τό προσηκον, Paraphr. P.Bodl.gr.inscr.3017 z-St.: υπερβαλλόντως L Chantraine, Form. 42
B (zu πέρι:) im Übermqß, mehr als andre (άλλων 56 h.Cer.362), (allzu)sehr, nur adv. Akk. Ntr. in Vbd. m. (vorangest.) Verbum (affectus außer P), 3x -ov neg. in dir.R. (2. bzw. lh 3.V.), h. 19,41 -a pos. in Erz., hom. [mwIw], nachhom.
metr. u./o. synt. Altem, zu λίην τόσον in Vbd. m. 60 (vorangest.) Adj. (δ 371 [J^l, o405 [-1-J) 4359 οΰτε σε (Od.) νεικείω (s.d. B2bß) L-ov οΰτΔε κελεύω ungebührlich (Σχ), vgl. V.241, Γ59+ π203 οΰ σε (Tel.) έοικε ... πατέρ9 ένδον έόντα ' οΰτε τι δαυμάζειν u / άγάασδαι übermäßig 64 h.Cer.362 (έρχεο παρα μητέρα ήπιον) θυμόν έχουσα ' μηδέ
τι δυσδύμαινε λίην -ον άλλων (s.d. ΒII Ibß) allzusehr über das, normale (ά.) Maß hinaus, vgl. V.467f. h. 19,41 (υιόν Έρ- μειας) ές χέρα δηκε 1 δεξάμενος, χαϊρεν δέ νόφ -α δαίμων 4 über die Maßen, vgl. V.46, ferner (außerep.) περιχαρής. —
Wortf.: ύπέρ αισαν, έξοχον B2a, λίην Bl. 6, μάλα BI4a, ύπέρ μέτρον, περίαλλα R. Führer
8 /r
περχαζω s. υπο-
περχνος [Ρ] Ε mit -wo-Suffix wie Synon. έρεμνός, κελί λαινός (s. Chantraine, Form. 194). In verseh, idg. Sprachen vertretene Wortsippe, wobei die vielen Tierbez. auffallen, vgl. ved. prsni- 'gesprenkeltes. Mayrhofer, EWAiaII 164) und lat. porcus. Von perk- (s. auch DMic. s.v. pe-kö) noch (ύπο)περ- 16 καζω t/126 sowie (nicht im fgrE:) πέρκος (Greifvogelart), πέρκη ('Flußbarsch’). Für Farbe > Tier vgl. πέλεια E
Σχ _ sch.D Ώ316: τόν αύτόν τφ προειρημένφ* μέλανα, άφ9 ού και τόν μελαινόμενον καρπόν περκάζειν λέγομεν 20 L ’Boraston, JHS 31, 1911, 237f.; 2F. Robert, Les noms des oiseaux en Grec ancien, Diss. Basel 1911
B (vom Adler:) dunkel gescheckt (Adj.) od. der dunkel Gescheckte / Steinadler (Subst.); Farbnuance schwer zu best.; 24 meistens m. μέλας, bisweilen auch m. ποικίλος u.ä. (Hsch.
/71969. 1970. 1973f.) glossiert; Bed.spektrum der Wortsippe reicht von 'teils dunkel’ bis 'dunkel werdend’, 'schwarz schimmernd’. -ός Nie.Th. 129 von männl, έχις (Schol.: μέλας και 28 στικτός), Hp.VC19 vom nekrotisierenden Knochen; -ός, περ-
κάζω, περκαίνω von reifenden Oliven, Trauben (u.a. 77126), Getreide (Σχ), beginnendem Bartwuchs; πέρκη (s. E); vgl. noch außergr. Bezüge in Chantraine, Dict. s.v. sowie unten zur 32 Art Λ 316 (Priamos bittet Zeus um Adler als Vorzeichen) αύτίκα δ9 αίετόν ήκε, τελειότατον πετεηνών, ' μόρφνον δηρητηρ9, δν και -όν καλέουσιν (enorme Flügelweite geschildert). Uns. sind Wortart (Adj. od. Subst.) sowie Akzent (Oxyto- 36 non od. Paroxytonon), ähnl. wie bei μόρφνος (s.d.); Arist. hält
π. für e. Subst. (Adlerart) u. schreibt πέρκνον (gg. die παρά- δοσις, s. Herodians Sch. z.St.); L2 hält diese Änderg. f. unnötig, da zu Hom.s Zeit wahrsch. πέρκνον Adj. (vgl. μόρφνον u. 40 ai. pfsnih sowie Hsch. πράκνον* μέλανα), -όν Subst. Im spä¬
teren Gr. ist π. (stets oxyton) meist Adj., doch bei Lyc.260, Aristot. Mir. 835a Subst. (Adler). Im übrigen spricht d. Wort- bildg. eher f. (evtl, substantiviertes!) Adj. (s. Chantraine, 44 Form. 194), d. Syntax dagg. f. Subst. (u. μόρφνος Adj.): zweiter Akk. zu καλέω (s.v. B2a) nur Ix von 27 Adj. (£147 in 2ay). — Best, der Art: Größe (nur hier Größe des Adlers betont), dunkle Farbe u. θηρητηρ9 (ΰηρ- stets von Säugetieren 48 als Beute gebr., Ausn. M170?) deuten alle auf den Steinadler
(aquila chrysaetus) hin; vgl. Φ252ί. αίετού μελανός τού ΰηρητηρος (s. Leaf z. St.), Aesch. Ag. 115 ό κελαινός', zu Aristot.’ Identif. m. πλάγγος s. L' S. R.van der Mije
Περχώσιος (3'J aus Perkote (s.d.), Herkunftsbez. von Merops (£831 « A 329) u. Pidytes (Z30), in assoz. Zush. m. "Αδρηστος (s.d. B2/3) £830f. u. Z30/7, έξενάριξεν ' Z30 u. A 329/35, Πιδύτην / Πιτύειαν [1-2 / Z30, £829ff.
R. Führer
Περχώτη [3‘) L Leaf, Troy 188ff.; Wendling, UaF 3, 1931, 65. 118; Burr 144; Giovannini 15. 32f.
B Stadt am Heliespont zw. Lampsakos u. Abydos, verbündet m. Troja (£835), dem es (im Krieg) als Hafen (A 229) u. (im Frieden) als Rinderweide (0548) dient. — Abi.: Περκώ- σιος R- Führer
1181
1182


Περμησσός
Περσεύς
Περμησσός [1Η] Wasserlauf am Helikon, in dem die Musen baden (Th. 5), vorgr. ON, v.l. (dazu Aly, RhM 68, 1913, 46 = 'Hesiod’ 76, Arrighetti, Athenaeum 39, 1961, 257) T- < ♦fa/- (Heubeck, Kl. Sehr. 509 - Res Mycenaeae 163), zur strittigen Lokalisierung s. West z.St., Wallace, GRBS 15, 1974, (13. 15.) 18 ff. u. vgl. Pfeiffer zu Call. fr. 696. 2a, 20—5 R. Führer
πέρνημι [3\ 1H] E Wz. uridg. *perh2- (LIV 427) Σχ sch.D Σ292: ^πιπρασκ ,όμενα, Ύ45: L ,ων
L Wackernagel, Unt. 206; Schulze, Kl.Sehr. 203f. A.3; Chantraine, RPh 66 = III 14, 1940, 11 ff.; Happ, IF 71, 1966, 315f.; Benveniste, Vocabulaire 1133f.; Bravo, DHA 10, 1984, 104f.; E. Scheid-Tissinier, Les usages du don chez Hom., Nancy 1994, 74 ff.
B (verfrachten >) außer Landes (vgl. περάω BH u. fig. etym. πέρην άλός /2752) verkaufen (= ^περάω BIIJ, 2' Ach. viele Priam.-Söhne, 1H Erysichthon s. T. Mestra, nur Σ292 (agensloses Pass.) κτήματα (vgl. πωλέομαι BI2, kontrast. L J, nur Präs.st. in suppl. Verh. zu L d (Φ454 Fut., Φ58 Pf., sonst Aor.); in assoz. Zush. m. πολλά* Σ291Γ, %44f., hom. in dir.R. von Tr. (Hektor, Priam., Hekabe) Σ292 (έξαπόλωλε δόμων κειμήλια) πολλά δέ δή Φρυγίην και Μηονίην ' κτήματα -άμεν’ ϊκει, vgl. /38j, Hes.fr.302,5, Sol.fr.4 W.,24f. Λ45 μ9 υιών πολλών εύνιν έθηκε 1 κτείνων και -άς νήσων έπι τηλεδαπάων, vgl. Φ454 ΩΊ52 (άλλους παΐδας έμούς) -ασχ9 δν τιν9 έλεσκε πέρην άλός ' ές Σάμον ές τ9 'Ίμβρον και Λήμνον, vgl. Φ40. 58. 78 Hes.fr.43a,10 πυ- κι]νά [φίρεσί μήδε' ίδ[υΐαν? ' (? Akk.)]tffa· τ[ή]ν (?) ρ γε - [άς. — W ο r t f.: νίσομαι Β113, περάω, πωλέομαι Β12
D v.l./28 R. Führer
περονάω [4] Σχ sch.D 7/145: -όνησεν διεπέρασε. διέ- πειρε. διήλθεν. διέτρησεν, ΚΊ33: -ονήσατο' πόρπη συνέλα- βεν. ένεπορπώσατο
Β hindurchstechen (Abl. von περόνη, s. Tucker, Greek Verbs 236. 266:) 1 m. e. Speer: durchbohren, nur Akt.; zu
/V397 s. Friedrich, Verwundung 18 f.; Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 119; Buchholz, Arch. Hom. J 81 f. A.311 //145 πριν γάρ Λυκόοργος ύποφθάς ' δουρι μέσον -όνησεν, ό δ9 ύπτιος ουδει έρείσθη £ 7V397,n 2 m. Gewandnadeln (vgl.
unten περόνη): feststecken, nur Med.; s. Bielefeld, Arch. Hom.C 8 ÄT133 άμφί δ9 άρα χλαΐναν -ονήσατο (Nestor) φοινικόεσσαν ' διπλήν έκταδίην ΞΙ80 χρυσείης δ9 ένετησι κατά στήθος περονάτο (Hera), vgl. auch Bd.II Sp.583, s.v. ένετή. — Wortf.: πείρω G. Markwald
περόνη [V, 3°] E Deverb. von πείρω, s. Risch 101. — Abl.: περονάω Σχ sch. D £425: πόρπη έν τη περιβολή
L 1 Helbig, Hom. Epos 274ff.; 2Evans, JHS 32, 1912, 292f.; 3M. Johnson (Hrsg.), Ancient Greek Dress, Chicago 1964, 30ff.; 4Marinatos, Arch.Hom.A 36f.; 5Bielefeld, Arch. Hom.C 6ff. u. 67f.; 6J. Bouzek, Hom. Griechenland, Prag 1968, 31 f. 93 ff. 116f. 138f. 154f.; 7F. Brein, Der Hirsch in d. gr. Frühzeit, Diss. Wien 1969, 183-9; ’Coll. Raur. (1991) 78f.; s.a. Bd.I Sp. 1556f.
B Gewandnadel, viell. auch Fibel, Brosche, Spange; die ar- chäol. Forschg. konzentriert sich auf die π. des Od., als einzige im fgrE genau beschrieben (τ225—31); dennoch eindeutige Zuweisg. bisher nicht gelungen; vermutet werden Vorbilder aus myk. od. geometr. Epoche, auch etrusk. od. asiat. Zuweisg. nicht ausgeschlossen £425 (Ath. zu Zeus:) „τών τινα καρ- ρέζουσα Άχαΐΐάδων έϋπέπλων ' προς χρυσή -όνη καταμύ- ξατο (Aphr.) χεΐρα άραιήν" σ293 έν δ9 άρ9 (πέπλφ) έσαν -όναι δυοκαίδεκα πάσαι ' χρύσειαι, κληΐσιν έϋγνάμπτοισ9 άραρυΐαι, s. L3; L443; L57f. 67f. r226 (Od.:) „έν δ9 άρα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(χλαίνη) οί (Od.) -όνη χρυσοΐο τέτυκτο 1 αύλοΐσιν διδύμοι- σι“, s/l12; Webster, Mykene 150f.; L57; L7; Heubeck, Gymn. 76, 1969, 71 u. Bd.I Sp. 1556f. 256 (Pen.:) „-όνην τ9 έπέθηκα φαεινήν ' κείνω (Od.) άγαλμ’ έμεναι", zum Schmuck als Liebeszauber s. Mader, Tempusgebrauch 202 f. - Wortf.: ένετή, πόρπη θ· Markwald
Περ(ρ)αιβοί [V, lh] gr. Volksstamm (zur probl. Lokalisat. s. Giovannini 37; H.S.-L. 149f.; Visser, Katalog [Register] u. Δωδώνη Bd.IISp.371; Γουνεύς ebd. 179; Αίνιήνες ISp.318f.); Lzus. m. dem der Αίνιήνες, von Γουνεύς befehligt BIAS (Περαιβοί l·-*]); L j auf Ap.s Route liegend h.Ap.218 (Περραιβούς μ -3 ]) V. Langholf
Πέρσαι Choer.fr. 23(= Suppl. Hell.937),28 Colace
Περσαΐος [lh] V. der Hek. (h.Cer.24), ident, m. Πέρσης BI (s.d.), doch s.a. West, Ph. 110, 1966, 149 (-η θυγάτηρ ci., vgl. Pfeiffer zu Call. fr. 474 über Περσείη = Hek.) R. Führer
Περσέπολις [1H] L van Leeuwen, Comm.Hom. 56; Sulzberger, REG 39, 1926, 391 f.; Knecht, τερψίμβροτος 33. 43; Schwartz, Ps.-Hes. 485 f.
B S. des Tel. u. der jüngsten Nestor-T. Polykaste (Hes. fr. 221,3), benannt nach seinem Großv. πτολίπορθ(ί)ος Od. R. Führer
Περσεύς [1*, 2°, 7H 4- Erg., Prosaref.] E wohl vorgr., vgl. Πέρσης, Περσεφόνη’, zum Bildungstyp vgl. die Heroennamen Άτρεύς, Θησεύς, Νηλεύς usw. (s. Boßhardt, Nom. auf -εύς §437. 467; v.Kamptz S.126. 156. 361 u.ö.; Frisk s.v.; Risch §57c; Neumann, in Coll.Raur.2,237); wurde volksetym. auf πέρθω bzg. — Abl.: Περσηιάδης (sc. Sthen.)
Μ 1 Stamm im longum la [--] -εύς Δαναίδης Sc.229; -εύς τ(ε) + PN /414, Hes. fr. 35,11 suppl. = 36,2; -εύς /444 μχ] ίππότα -εύς Sc.216 lb R-2] ή τέκε -ήα Ξ320 (Längg. der Endsilbe, s. Ameis-H. z.St.) 2 Stamm im biceps 2a [-3] -εύς Th.280 2b [-3.] [ή δ9 έτεκεν Πε]ρσήα Hes.fr. 135,3; -ήα φίλον fr. 135,5; sowie Erg. (s. BI2)
B I Sohn des Zeus u. der Danae (d.h. der ’Danaerin’ [Ethn. wie z.B. Chryseis, s. Nilsson, Myc. Origin 40ff.], deren Vater Akrisios, König von Argos, Mutter u. Kind in e. λάρναξ [s.d.] aussetzte [s.u. 12]); durch se. Sohn Elektryon Großvater der Alkm. u. Urgroßvater des Her., der für se. konkurrierenden Vetter Eurystheus (s.dd.), Σθενέλοιο πάις Περσηιάδαο (Π23), die άεθλα ausfuhren mußte. Vorkommen nur genea- log. (hom. nur in Zeus’ Liebeskat, im Ξ: nb. Peirith., Her. u.a.; Hes. fr.: se. 3 Söhne von Andromeda [s.u. 12]) u. (bei Hes.) an- läßl. der Enthauptung der Gorgo (— se. märchenhaft folklorist. Haupttat m. Spezialausrüstg. [zur vorderoriental. Herkunft s. West, East 453ff.]; s.u. Sc., wo er als Her.’ Stammvater auf dem Schild erscheint; dagg. λ 634 die Γοργείη [s.d.] κεφαλή ohne Bzhg. zu P.); s. noch (Th., h.Cer.; mit auffälliger ’Licht- verwandtsch.’) die Brüder 9Αστραΐος — Πέρσης u. die Ehepaare Πέρσης- 9Αστερίη (mit T. Hekate, die der Perseph. nahesteht), Ήέλιος — Περσηίς (auch κ 139). — Epith. (s. dd., u. Μ): (Ξ) πάντων άριδείκετον άνδρών, (Hes.) ^ίππότα, -εύς (s. Russo z.St. u. vgl. L j Τυδεύς, Πηλεύς, Οίνεύς, Φυλεύς, Νέστωρ), ’ -εύς Δαναίδης, s.a. Hes.fr. 129,15 (suppl.) [κραΐ- τρ[ρό]ν μ[ήσ]τωρ[α] (s.d. B2c) φόβοιο (noch von Diom., Hektor, Patr. u. von Aen.’ Pferden) II Sohn Nestors
I 1 II. (paradigmat-genealog.) im Kat. der Zeus-Liebschaften (u. Kinder) Ξ320 (Zeus zu Hera: „nie war der Eros so stark, ούδ9 όπότ9 ήρασάμην ... Δανάης) 9Ακρισιώνης, ' J τέκε -ήα, πάντων άριδείκετον άνδρών (... ώς σέο vüv ε- 1183
1184


Περσεύς
Περσεφόνεια/η, Φερσεφόνεια/η
ραμαι”) 12 Hes.; Ρ. tötet die Medusa (s.d.): Th.280 της δτε δή -εύς κεφαλήν άπεδειροτόμησεν, ' έξέδορε Χρυσάωρ τε μέγας και Πήγασος ίππος Sc. 216. 229 (Schildabb.:) έν δ’ ήν ήυκόμου Δανάης τέκος, ίππότα -εύς, 1 ούτ’ άρ’ έπι- ψαύων σάκεος ποσίν ούδ’ έκάς αύτοΰ 1 (ausgerüstet mit πτερόεντα πέδιλα, αορ, κάρη Γοργούς in κίβισις, ’Άιδος κυνέη, s.dd. u. s.w. αρπη I, Χρυσάωρ [10 w.]) 1 αύτός δέ σπεύδοντι και έρρίγοντι έοικώς (= 215cx) 1 -εύς Δαναίδης έτιταίνετο (flieht vor den Gorgonen, s.d.); s. noch Hes. fr.363Α II genealog. (1H + 3x suppl.): Hes.fr. 129,15 (Abas -> Proitos u. Akrisios [m. Eurydike] --> Danae) [ή Περσή’ έτεκεν κρα]τε[ρό]ν μ[ήσ]τωρ[α] φόβοιο. 1 [Προΐτος δ’ αύ ...] (V. 11 Hinw. auf Tod des Akris, durch P.?) fr. 135,3.5 (Danae, e.g.:) [ή δ’ έτεκεν Πε]ρσήα, τόν είς άλα λά[ρνακι '
ά]νέτειλε Διί 1 Περσήα φίλον (Ρ.’ Söhne mit Andromeda: Alkaios, Sthen. u. Elektryon [s.dd.]) fr. 190,5 suppl. (die drei P.-Söhne heiraten die Töchter von Pelops u. Hippoda- meia)
II Sohn Nestors ([s.d.] in Namenreihe der Söhne); in 'zeremonieller’ Sit. (offizieller Auftritt der Familie, Opferritus): /414 (Νέστωρ έφΐζε, περί δ’ υίες ήγερέδοντο) Έχέφρων τε Στρατίος τε 1 -εύς τ’ ’Άρητός τε καί άντίδεος Θρασυμήδης (dann Peisistr. als 6.) 444 (dann Rinderopfer m. Beteiligg. aller Söhne in Reihenfolge: Str. — Ech. — Ar. — Thr.) -εύς δ’ άμνί- ov (s.d.) είχε (dann Nestor ..., Thr. ..., Peisistr. σφάξεν, V.450 ολόλυζαν δυγατέρες τε νυοί τε καί παράκοιτις Εύρυ- δίκη) II genealog. (Dubletten? s. M.-W. im App. z.Stt.): Hes. fr. 35,11 suppl. (als Her. Pylos zerstörte, überlebte als einz. Neleussohn Nestor) [τοΰ δ’ ήν Άντίλοχός τε κα]ί ... Θρασυμήδης 1 [Περσεύς τε Στρατίος τε καί ’Άρητος] κ[α]ί Έχέφρων 1 Πεισιδίκη δ’ (u. Polykaste, Mutter Anaxibie? [erg.]) = fr.36,2 τοΰ [...] 1 Περσεύς τε [Στρατίος τε κτλ.] 1 Πεισιδίκη δ’
D Mus.fr. 16 Diels, Cat.88 Trav.; s. noch Hes.fr.suppl. (in BI2) H.W.Nordheider
Περσεφόνεια/η, Φερσεφόνεια/η [2‘, 11°, 4H, 10h + Prosaref.] E GN, m. zahlr. Var. (Φερσε- [übl. v.l.], Πηριφόνα, Φερρέφαττα u.a.); schon myk.? (s. DMic.II 108 pe-re-82, Pe- tersmann, Sprache 32, 1986, 304 f.); Etym. unsicher, verseh. Hypothesen (VG zu *φέρος 'Ertrag’, zu etr. Unterweltsdämon
u.a.) s. bei Heubeck, Kl. Sehr. 256, Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.; sicher volksetym. vbd. m. πέρδω (vgl. Περσέπολις) u. -φόντης (s. Άργειφόντης); vgl. noch Περσεύς u. (zum Suff.) z.B. Πηνελόπεια (statt -77)
F -εια/είης/είη/ειαν 9/3/3/4, -η/ην 3h (Ix Vok.)/2Hh, Φερσεφόνεια/η/ειαν je 1 (Hes.fr., sic Cassola in h.Cer. passim); zu Περσ./Φερσ. (übl. La. in Pap.) s. Andorlini, Lundon, ZPE 133, 2000, 5f.; West (im App.) zu /457. 569; Richardson zu h.Cer.56
Μ 1 viers. [1^2] -η δ’ h.Cer.387; Φερσεφ]όνη κούρη Hes.fr.280,20 (suppl.) RW.J] -η (περικαλλής) h.Cer.405. 360; -ην (λευκώλενον) Th.913, h.Cer.56 2 fünfs. [^„2«]
αγνή -εια / Akk. λ386, h.Cer.337; -εια Διός δυγάτηρ λ217
Άίδης καί Φερσεφόνεια Hes.fr. 185,4; Ζεύς τε κα- ταχδόνιος καί έπαινή -εια 1451; Άίδεω* (...) καί έπαινης -είης / Dat. / Akk. χ 491 - 564 (ä Th. 768 - 774 [susp., ν. D]) / s «534 - λ 47 / /569; άγαυή -εια / Akk. λ 213. 226. 635 / h.Cer.348, Hes.fr.280,12 (Φερσ.); κούρη περικαλλής -εια / Akk. h.Cer.493 s h. 13,2; περίφρων / δαίφρονι -εια/ είβ h.Cer.37O. 359; -εια χ494; -είης χ509; Prosaref.: le (s.u. Β5)
L Bräuninger, RE XIX (1937) 944ff. (auch zu Namensform u. Deutg.); Rohde, Psyche I 211; Nilsson, Griech. Feste 354ff. (Brautraub > Jahreszeitenmythos); ders., ARW 32, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
1935, 79 ff. (Kult von 'Kornmutter’ u. 'Kommädchen’ aus myk. Zeit); Richardson, S. 13ff. u. z.Stt.; C. Penglase, Gr. Myths and Mesopotamia, London-New York 1994, 18. 126 ff.; s. noch s.v. Δημήτηρ
B einers. (im /:) rächende u. (κ, λ:) über die Toten herrschende Unterweltsgöttin (hom. 6x [von 13] u. 1H formelh. zus. m. Hades), anderers. (Th., h.Cer. u. lh:) die mädchenhafte Tochter Dem.s u. (sek.? s.a. S326) des Zeus, deren 'heilige Gesch.’ (h.Cer.) von Entführung (Brautraub) durch Hades, Trauer der Mutter u. jährl.r Wiederkehr an die Oberwelt die Kore mit der Unterweltsherrin u. mit dem agrar. Jahreszeitenzyklus von Aussaat u. Ernte verknüpft (u. aitiolog. die Eleusin. Mysterien begründet); P. wurde später mit Dem. identifiz. (τώ δεώ, Δαμάτερες); zum zykl. Ortswechsel zw. Ober- u. Unterwelt vgl. noch Adonis (s.u. 5) u. die Dioskuren, ferner (zur Drittelung des Jahres) den dreifält. δασμός (s.d.) der Kronossöhne; typolog. zum Paar Hades —P.: Alkin. u. Arete (s. Mer- kelbach, Odyssee 211); sowie, als sterbl. Pendant: Dem.s Zögling Demophon; zur (ansch. altägäi.) Mutter —Tochter-Dyas (die Tochter als verjüngte Mutter): Rheia-Hera, Hera —Hebe, Leto —Art., Hel. —Hermione? (s. E.Simon, Die Götter der Gr., München 1969, 91 ff.), zur Entführung: Ariadne, Europa, Thetis, Hel. (Chrys., Bris., Kassandra); s. noch Peirith. (s.u. 3), Hekate, Plutos. — Epith. einers. (Hom.) von der Herrin (άγαυή / έπαινή -εια* als metr. 'Dubletten’ am VE, dazu άγνή -εια als VA-Var.), anderers. von dem Mädchen (Hes., h.Cer.: wo aber auch h.Cer.348. 337 άγαυήν, άγνήν, 359. 370 δαί/περίφρων* bei der Rückführung; vgl. περίφρων Πηνελό- πεια; s. M u. einzelne Vorbem.) 1 Ilias (Phoinixrede) bei Fluch: wird zus. mit Hades (καί έπαινή -εια*) als rächende Unterweltsgöttin angerufen von Eltern, um den eigenen Sohn (wegen Übergriffs in die väterl. 'Sexualhoheit’) mit Kinderlosigkeit, Unfruchtbarkeit bzw. (wegen Verwandtentötung) mit dem Tode zu bestrafen /457 („ich schlief mit der παλλακίς des Vaters, der) πολλά κατηρατο, ^στυγερός δ’ έπεκέκλετ’ ΈρινΰςΛ,1 μή ποτέ γούνασιν οισιν έφέσσεσδαι φίλον υιόν 1 έξ έμέδεν γεγαώτα' δεοί δ’ έτέλειον έπαράς, 1 Ζεύς (s.d. BII, anders I3e) τε καταχδόνιος καί έπαινή -εια”, Verteilung der Namen: L d — έτέλειον Ζεύς καί -εια ’chiast.’ zur nächsten St.: κικλ. ’Αίδην καί -ειαν- Έρινύς έκλυεν, also (Hades u.) Ρ. zumindest in der relig. Praxis hier funktionsgleich mit Έρινύς (s.d.) vorgestellt; s. noch (auch zur nächsten St.) Dietrich, Death 232 ff. /569 („Meleagers Mutter wegen Tötg. des Bruders πόλλ’ άχέουσ’ ήράτο) πολλά δέ καί γαΐαν πολυφόρβην χερσίν άλοία 1 κικλήσκουσ’ ’Αιδην καί έπαινήν -ειαν 1 ... 1 παιδί δόμεν δάνατον' τής δ’ ηεροφοΐ- τις Έρινύς 1 έκλυεν έξ Έρέβεσφιν”, zu Gestus u. Anrufung vgl. h.Ap.332ff. 2 Odyssee, in Kirkes Ankündigung u. Od.’
Erz. der Nekyia als Herrin der Unterwelt: (4x) έπαινή, (3x) άγαυή, (Ix VA) άγνή Π. (4x nb. Hades), (Ix) Διός δυγάτηρ (nur 2x ohne Epith.), l/2x im poss. Gen. zu άλσεα, δόμους; wird angerufen (έπεύξασδαι), hat Macht über die Toten (νόον πόρε, sc. dem Tein, ωτρυνεν, άπεσκέδασ’, auch zu täuschen: εΐδωλον ωτρυν’, ούκ άπαφίσκει) u. (λ634) über die Γοργείη (s.d.) κεφαλή; im Gen. poss. (bei Geogr. der Unterwelt) u. Dat. (4x formelh. nb. Hades): x509 (Kirke:) „ένδ’ άκτή τε λάχεια καί άλσεα -είης” 491 „ίκέσδαι * είς ’Α'ίδαο δόμους καί έπαινήβ -είης” - 564 534 „έπεύξασδαι δέ δεοΐσιν, 1 ίφδίμφ τ’ Αϊδη καί έπαινή -είη” - λ 47 im Nom. als Handelnde (wobei Hades nicht genannt außer λ 635 [lok.]): *494 „τφ (Tein) καί τεδνηώτι νόον πόρε -εια” λ 213. 217 (Od. fragt se. Mutter:) ,,ή τί μοι εΐδωλον (s.d. Bla) τόδ’ άγαυή -εια 1 ^ωτρυνΔ’ ...:“ ’ (die antw. [2νν.]:) „ού τί σε -εια Διός δυγάτηρ άπαφίσκει”, genealog. Epith. zur Unterstreichung der Glaubwürdigkeit 226 L 2εν (sc. γυ-
1185
1186


Περσεφόνεια/η, Φερσεφονεια/η
πέσσω
ναΐκας) γάρ άγαυή -εια (ήγερέδοντο), Ρ. 'trieb’ die (weibl.) Toten, die ohne Bewußtsein u. Initiative (dagg. V.36 άγέρον- ro, sc. angelockt vom Opferblut, ohne Hinw. auf P., ebf. einzelne prominente ψυχαί), entspr.: 386 (έπει ψυχάς γυναικών άπεσκέδασ9) αγνή -εια (ήλδε [!] 5’ έπι ψυχή, Ag.s) 635 (fürchtete) μή μοι Γοργείην (s.d.) κεφαλήν 1 έξ ’Άϊδος πέμψειεν άγαυή -εια, Hadesgespenst od. Gorgoneion (sc. 'Spezialwaffe’ wie z.B. Zeus’ Aigis?), Höhepunkt u. Abbruch des Schreckens in der Imagination 3 Hes.: Epith. λευκώλε- νον, κούρη Δημήτερος (s.u. in 4); genealog. im Kat. der Liebesabenteuer des Zeus (886ff.): Th.913 (Dem.) η τέκε -ην λευκώλενον, ήν "Αϊδωνεύς 1 ήρπασεν ής παρά μητρός, έδωκε δέ μητίετα Ζεύς (~ h.Cer.2f.), die Verse zw. Chariten (907-11) u. Musen (915ff.), s. noch in D (Th.768 = 774) Φερσ. (Pap.): fr. 185,4 ] "Α'ίδης και -εια ‘ 280,12. 20 (Thes. erz. Meleagros in der Unterwelt von Peirith.’ [s.d.] Absicht, se. 'Halbschwester’ P. zu entführen) ] άγαυήν Φερσεφόνειαν 1 4vv. 1 ... δρνυται έδνωσασδαι ’ \αύτοκ\ασιγνήτην ομοπάτριοι έγγυτέρω γάρ 1 [φήσ9 ει]ναι γεγαώς αύτός μεγάλου "Αίδαο ’ [Φερσεφ]όνη κούρη Δημήτερος ήυκόμριρ (dagg. Hades nur Ρ.’ πάτρως, s. s.v. έγγύς Β2), Peirith. ist (It. #741) Kind des Zeus wie P. 4 h.Cer. (u. h.13,2): 4x (von 10) -η, Epith. (von der Herrin [wie in 1. 2] od. dem Mädchen [wie in 3] od. [2x] -φρων-Adj): (je Ix) άγνήν / άγαυήν / δαίφρονι / περίφρων / (2χ) κούρη ^περικαλλής* -εια*, (1χ) -η L d (-η sonst ohne Epith.); sonst. Bez.: ^κούρη^ κόρη (h.Cer.27. 66; 333 έήν εύώπιδα L uv, 439 κόρην Δημήτερος άγνής), δύγατρα τανύσφυρον (V.2), βαδυζώνοιο δυγ. (304), φίλον τέκος (71), τέκνον Anr. (393), αίδοίη παρακοίτι (343), δεά (34), σεμναί τ" αίδοΐαί τε (486); h.Cer. Thema (wie h. 13 [s.u.]): 1 Δήμητρ" άρχομ" άείδειν, 1 αύτήν ήδέ δύγατρα τανύσφυρον, ήν "Αϊδωνεύς ήρπαξεν, δώκεν δέ ... Ζεύς ([~ Th. 913 f.] παίζουσαν κούρησι ανδεά τ9 αίνυμένην; s. 415 ff. P.s Erz. mit Namenliste der Gespielinnen, meist aus dem chthon. Bereich; s. Fischer, Nereiden 142ff.) Raub: 56 (Hekate: „τίς) ήρπασε -ην; (Περσ. cod. Μ, Φερσ. Cassola passim)“ Rückkehr u. Privilegien (τιμαί): h.Cer.337 (δφρ9 "Α'ίδην παραιφάμενος, sc. Hermes in Zeus’ Auftrag) αγνήν -ειαν άπό ζόφου (ές φάος έξαγάγοι) 348 (Hermes:) „ήνωγεν (Zeus) άγαυήν -ειαν 1 έξαγαγεΐν Έρέβευσφι μετά σφέας** 359. 360. 370 έκέλευσε (Hades) δαίφρονι -είη ·1 „έρχεο, -η, παρά μητέρα ' (δεσπόσσεις πάντων όπόσα ζώει, τιμάς δέ σχήσησδα μεγίστας** [9νν.]) 1 ως φάτο* γήδησεν δέ περίφρων -εια ([vgl. Pen.] Hades gab ihr ροιής κόκκον zu essen [s. Cassola z.St.] mit der Folge, daß P. ’/3 des Jahres in der Unter- u. 2/3 in der Oberwelt zubringen muß, 373 f. 395 ff.) Wiedersehen mit der Mutter: 387 -η δ9 (άλτο ι?έεζ[ν) 405 (Dem. fragt nach Hades’ δόλος) τήν δ9 αύ -η περικαλλής άντίον ηΰδα ([412] „er gab mir ροιής κόκκον**) Schlußanrufung: 493 (Έλευσΐνος δήμον έχουσαι και Πάρον "Άντρω- νά τε) πότνια άγλαόδωρ" ώρηφόρε Δηοΐ άνασσα ' αύτή και κούρη περικαλλής -εια ' πρόφρονες ... h.13,2 Δήμητρ9 ήύκομον σεμνήν δεάν άρχομ9 άείδειν, ' αύτήν και κούρην, περικαλλέα -ειαν. ' χαΐρε δεά (s h.Cer.l. 2 [s.o.]) 5 Pro¬
saref.: Pan.fr.22A p. 126 Dav. (= p. 185 Ber.): P. wollte Smyrnas Sohn Adonis (s.d.), den ihr Aphr. übergeben hatte, nicht zurückgeben, worauf Zeus ihn ihr für 1/3 des Jahres zusprach (Motivparall. zum Wechsel der Kore zw. Unter- u. Oberwelt, s. Matthews z.St.)
D Th. 768 - 774 ([Interpol., s. West z.St.] s *534 - λ 47, s. B2) H.W.Nordheider
Πέρση, Περσηΐς [1°. 2H] L Usenet, Göttemamen Hf.; Wilamowitz, G1H 1109 m. A.1; Fischer, Nereiden 28 f. 146
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Β T. des Ok. (*139 -ης, Th.356. 957 -ηίς) u. der Tethys (Th. 356), von Helios Μ. der Kirke u. des Aietes (*139, Th. 957), Beiw. κλυτός (Th. 956 f.) R. Führer
Περσηϊάδης [2‘] S. des Perseus (s.d.), Patron, des Sthen. (TI 16. 123), V.s des Eurystheus (3-Generationen-Vers T123)
R. Führer
Περσηις s· Πέρση
Πέρσης Π2Η] Ε -ης nb. Περσεύς, s. Chantraine, Dict. 889 s.v. Πέρσαι
Μ 1 Stamm im longum la [--] -τ/Ορ.ΙΟ 1b [1-] -ην Th.377 [*χ] -ης Th.409; μέγα ^νηπιε -ηά Op.286. 633, L j Ορ.397 2 Endg. im longum [-1] Ld) -η σύ δΔέ ταϋτα
Ορ.27. 274, L j’ Ορ.213, ώ -η Ορ.611 [-2] ώ -η Ορ.641, -η Ορ.299
L Wilamowitz, Erga 144f.; ders., G1H 1172 m. A.2;
F. Domseiff, Ph. 89, 1934, 398 f. 402 = Antike u. alter Orient, Leipzig 1956, 74 f. 79 = 'Hesiod’ 132f. 136f.; Deichgräber, Eleus. Frömmigk. 517; B. A.van Groningen, MAWA 20, 1957, 153-66; Walcot, SO 34, 1958, 13f.; Nicolai, Hesiods Erga 21 ff.; H.Schwabl, Hes.s Th., SAWW 250,5, 1966, 45ff.; J. Blusch, Formen u. Inhalt von Hes.s indiv. Denken, Bonn 1970, 156f.; A. W. H. Adkins, Moral Values and Political Be- haviour in Ancient Greece, London 1972, 23ff.; Bravo, DHA 3, 1977, lOff.; West, Hes.WD 33ff.; Hunt, Helios 8, 1981, 29. 33ff.; Jones, CJ 79, 1984, 307ff.; J.-U. Schmidt, Adressat u. Paraineseform, Hypomnemata 86, 1986, 19ff. 29ff. 47ff.;
G. Nagy, Gr. Mythol. and Poetics, Ithaca / London 1990, (64ff. 71 f.) 74ff.; Clay, MD 31, 1993, 23-33; J.C. B.Petropou- los, Heat and Lust, Boston / London 1994, 72. 76f.; Rousseau, in: Cahiers de Philologie (Lille) 16, 1996, 111 ff.
B IS. des Titanen Kreios (s.d.) u. der Eurybie (Th.377), Bruder des Selene-V.s Pallas (s.d.) u. des Astraios (s.d.), von der Titanen-T. Asterie (s.d.) V. der Hek. (Th.409), πασι μετέ- πρεπεν ίδμοσύνησιν (Th.377), ident, m. Περσαΐος (s.d.)
II Bruder des HesL (Op.633), Adressat der Op. (V. 10 Dat, sonst Vok., 5x + ώ, 3x + [μέγα] νήπιε, V.299 4- δΐον γένος), in assoz. Zush. m. (έπ)άκουε LOp.213. 274f.j, δίκης
j, έγώ Op. 10. 286, έργάζευ Op.299. 397, ' τύνη Op. 10. 641
R. Führer
πεσεΐν s. πίπτω
πεσσοί [1°] E keine, s. Chantraine, Dict. s.v.; kaum < *ped-so- (nb. *ped-io- > πεζός), vgl. russ. (*ped-so- >) pechota 'Fußvolk’, pesij "πεζός9, peskom 'zu Fuß’, peska 'Schachbauer, Damestein’ = italien. pedina (: pedone 'Fußgänger’) — frz. pion - ngr. πεσσός
Σχ sch. Bam. α107: τοΐς κύβοις -οί γάρ αί ψήφοι (s.a. Lehrs, Arist. 152)
L Laser / Buchholz, Arch.Hom. TI23ff.; Kurke, CPh 94, 1999, 253 ff.
B Spielsteine > Brettspiel a\Ql -οΐσι προπάροιδε δν- ράων δυμόν έτερπον (Freier). — Wortf.: άστράγαλος Β2
R. Führer
πέσσω [7\ 1°] Ε Wz. uridg. *pek~-, s. LIV 421 f.; -ω < vgl. ved. päcyate 'wird reif; von ★pekr-e- ved. pacati 'kocht, brät’, russ. peku 'backe’, lat. coquö 'koche, backe* (coqu- < *k”ok~- < *k~ek~- < *pek~-); zum metaph. Gebr. vgl. IISp. 1400,66f. — Abi.: πέμματα, πέπων
Σχ sch.Bam. η 119: ^πεπαίν^ει. πέπειρα ποιεί, sch.D /565: L jtüv. παρηγορών. ή ισυνέχ2ων, Θ513: L j/7- teQ0“ 1187
1188


πεοβω
πεύση, Δ 513: ^καταδαπανβ. η πραΰνει, 4 81: κατάσχτ], Λήση, Β23Ί: κατέχειν, 0617: έν έαυτή έχει
L J. Herzer, Progr. Zweibrücken 1884, 7f.; Mutzbauer, Tempuslehre II 73; Porzig, Satzinhalte 107f.; Zinato Bonaldi, BIFG 3, 1976, 266ff.; Braswell zu Pi.Py.4,186(e)
B weichkochen (s. E) i.S.v. 1° (Exk.) reif werden lassen (Baumfriichte), 7' (dir.R.) verdauen (nur metaph.: γέρα, βέλος, κήδεα, χόλον)', am VE außer Β23Ί, in Vbd. m. γε 2[M] 4 81, 0(512.) 513. — Wortf.: άέξω B2bß, καταβρόξαι, γεύομαι B2, γηράσκω B4, έπαυρίσκω, έχω Bllaßccßß (*Dekl.* /565/Hes.Th.635, fr. 318), έψω, μελαίνομαι (Sc. 300), ό- πτάω, ύποπερκάζω, καταπίνω I Simplex (Präs., Ώ639, η 118f. 4- αίεί): η 119 (ununterbrochene Fruchtfolge von Bäumen) αίει 1 ζεφυρίη πνείουσα τά μέν φύει, άλλα δέ -σσει läßt die einen wachsen, die anderen reifen, vgl. (Abl.) πέπειρα (seit Archil.fr. 196a,26 W.2) Β23Ί (οΐκαδε) νεώμεθα, τόνδε (Ag.) δ’ έώμεν 1 αύτοΰ ένι Τροίη γέρα -σσέμεν auf seinen Beutestücken sitzen, vgl. /333 Lu. zum Bildj δημοβόρος, δωρο- φάγος 0513 μή μάν άσπουδεί γε νεών έπιβαϊεν έκηλοι, άλλ" ως τις τούτων γε βέλος και οϊκοθι -σση 1 βλήμενος an einem Geschoß zu knabbern hat, vgl. κομίζω B4 L d έπαυρίσκω 0617 (έν Σιπύλφ) λίθος περ έουσα θεών έκ κήδεα -σσει (Niobe), kontrast. ο344, vgl. έδω B2d u. (metr. gleichw.) λ 195, ω231 639 αίει στενάχω (Priam.) καί κήδεα μύρια -σσω (κυλινδόμενος κατά κάπρον), vgl. V.91. 105, £83, Th.98f. 4 513 (ού) μάρναται (Ach.), άλλ’ έπι νηυσί χόλον θυμαλγέα -σσει = /565ex (-σσων, Meleager, κεχολω- μένος), vgl. h.Cer.354
II Kompos. (Aor.): καταπ. 4 81 περ γάρ τε χόλον γε και αύτήμαρ κατα-ψη, 1 άλλά τε και μετόπισθεν έχει κότον, δφρα τελέσση,' έν στήθεσσιν έοϊσι hinunterschluckt
R. Führer
πέταλ(ον), πέτηλ(ον) [Γ, 1°, 2Η, 2h / 2Η] Ε -/o-Abl. von uridg. *peth2- 'ausbreiten* (s. πετάννυμι), vgl. LIV 430f., Chantraine, Dict. 891; -ηλ- (nur verwendet zur Vermeidg. von [v«w]) nach L aus den Abll. ύψι^πέτηλος^ (P, 2°) u. rpzL (lh) m. MD
Μ 1 zweis. -αλ’ Op.680 2 dreis. (UJ] -άλοις
B3V2 [JJ -ηλα Hes.fr.204,125 [„‘χ] -ηλα Sc.289 3
viers. έν ^άλοισι^ r520; L u h.Merc.84 [~«$χ] έν
t j Op. 486, h. 19,17
Σχ sch.D £312: φύλλοις L Leumann, Hom. Wort. 123
B nur Pl. 1 Blätter eines Baumes, Laub, — Wortf.: φύλλοv, vgl. κομή (ψ\95), θαλλός (ρ224), θάμνος la lok. Dat. (teilw. + έν): Aufenthaltsort von Vögeln £312 (in d. Platane έσαν στρουθοΐο νεοσσοί) δζφ έπ’ άκροτάτφ -αλοις ύποπεπτηώτες verborgen unter den Blättern τ520 (αηδών) καλόν άείδησιν έαρος νέον ίσταμένοιο,' δενδρεων βν -άλοισι^ καθεζομένη πυκινοΐσιν h. 19,17 (δρνις) έαρος πολυανθέος L d ' θρήνον έπιπροχέουσα χέει μελίγηρυν άοιδήν, vgl. vor. St. Ορ.486 κόκκυξ κοκκύζει δρυός L □ lb sonst (Nom. u. komitat. Dat.) Op.680 (ήμος) δσον τ’ επιβασα κορώνη ' ίχνος έποίησεν, τόσσον -αλ’ άνδρί Ψ^νήη 1 έν κράδη άκροτάτη wenn d. Blätter an der Spitze des (?Feigen-)Zweiges krähenspurgroß sind (ist d. Meer befahrbar) Hes.fr. 204,125 πολλά δ’ άπό γλωθρών δενδρέων άμυοντα χαμαζε ’ χςύετο καλά -ηλα, vgl. s.v. βλωθρός, h.Merc.84 (Hermes flocht 'Sandschuhe’ aus Zweigen u.) ύπό ποσσίν εδησατο σάνδαλα κουφά ' αύτοΐσιν -άλοισι, vgl. οζους ν*81» νεοθηλέος άγκαλον ύλης V.82; Bd.I 1647,6fi*. 2 Halme (wohl aus Deutg. ύψιπέτηλος als 'hochstämmig*, s. L u. Russo z.St) Sc.289 ήμων ' αιχμής όξείησι κορωνιόωντα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πετε(ών)
-ηλα 1 βριθόμενα σταχύων. — Wortf.: (ά)στάχυς, καλάμη/ ος
D ci. Wecklein V^165a (cl. E.Hec.574) M.P.Cuypers
πέτασοι s. πίτνημι
πετεηνός [8‘, 2°, 1H] E zu πέτομαι: jnetri causa zer- dehnte Form vonu πετηνός (seit Aesch. belegt); < *petasno- m. ion. Lautentwicklung?; zum Stamm *peta- vgl. den Ansatz von uridg. *peth2- in LIV 431. Die häufige (jed. nicht in den besten Hss. vertretene) v.l. πετεεινός ist L , πετεινός (nachep. Nb.form von πετηνός, < jüngerem *petesno- m. ebenfalls ion. Lautentwicklung, s. Risch 100)
Μ 1 [υν^ν] -ά π218 2 [ωυ1-] τών δ’ / άλλ’ ώς τ’
ορνίθων -ών £459 / 0690 [~^χ] έλαφρότατος -ών X139, ν87, ώκιστος -ών 0238, Φ253, τελειότατον -ών 0247 =» 0315, ύπουρανίων -ών Ρ6Ί5; οίωνοΐς -οις Ορ.277
Σχ sch.D £459: -ών' πετεινών: sch.Bam. π218: -ά' πτήναι δυνάμενα
Β Bed.entw. wohl (entsprechend Β 1-3): 1. fähig zu fliegen, flügge (1°) > 2. Epith. m. verblaßter Bed. zu ορνίθων (2‘), οίωνοϊς (1H) > 3. Vogel Außer Vögel werden durch π. keine anderen Flieger bez. (vgl. πέτομαι lb—h); dieser Umstand führt nicht zwingend zur Annahme e.r Grundbed. 'gefiedert* (so Körner, Tierwelt 54), denn 'flügge* setzt den Ggs. 'noch nicht flügge* voraus, und diese Eigensch. trifft nur auf (Jung-)Vögel zu. — Wortf.: zu Bl: πετήνα (Ggs.: άπτησι /323); zu B2: ποτητός: zu B3: όρνεον, δρνις, οιωνός (diese nie im Gen. Pl. nach Superl.). Häufige v.l. πετεειν- (s. E) nicht bei den Perikopen angeführt 1 präd. Adj. π218 (Gl.: φήναι ή αίγυπιοί) οίσί τε τέκνα ’ άγρόται έξείλοντο πάρος -ά γενέσθαι 2 attr. Adj. (2' Gl., 1Η) £459 βς τ’ ορνίθων -ών3 έθνεα πολλά, ' χηνών ή γεράνων ή κύκνων δουλιχοδείρων, ' ... ' ένθα καί ένθα ποτώνται (ως τών [der Gr.] έθνεα πολλά ές πεδίον προχέοντο) 0690 L , αίετός αιθων ' έθνος έφορμαται ... 1 (= £460 oben) ' ώς 'Έκτωρ ϊθυσε Ορ.277 (τόνδε) νόμον διέταξε Κρονίων, ' ίχθύσι μέν καί θηρσί καί οίωνοΐς -οΐς (ν.1. οίωνοΐσι πετεινοΐς) 1 έσθειν άλλήλους (άνθρώποισι <5* ...) 3 Subst. (6', 1°),
stets Gen.Pl. nach Superl. (s. G) 0 247 (Ag. betet zu Zeus, τόν δέ πατήρ όλοφύρατο) αύτίκα δ’ αίετόν ήκε, τελειότατον -ών (ν.1. -όν) « <0315 (Priam betet, τοΰ δ’ εκλυε Ζευς) 0238 (βή Αρ.) ϊρηκι έοικώς ' ώκέϊ φασσοφόνφ, δς τ’ Ζώκι- στος -ών^ Φ 253 (άπόρουσεν Ach.) αίετοΰ οιματ’ έχων ...' δς θ’ αμα κάρτιστός τε καί u , Λ139 ηύτε κίρκος δρε- σφιν, ^ελαφρότατος -ώνΛ (οϊμησε μετά πέλειαν, ως πέτετο Ach.) ν87 (άσφαλέως θέεν [Schiff der Phäaken]) ουδέ κεν ΐρηξ ' κίρκος όμαρτήσειεν, L u £675 παπταίνων (Men.) ώς τ’ αίετός, δν ^ά τέ φασιν ' όξύτατον δέρκεσθαι ύπουρανίων -ών
G Vogelarten: αίετός 0247 -■ /2315, £675, Φ253; ιρηξ 0238, κίρκος ΛΊ39, ΐρηξ ’ κίρκος ν87; φήναι ή αίγυπιοί π218; Wasservögel £459, 0690 (£460 - 0692); unspezifiz. Ορ.277 - im Gl.: £459, 0690, £675, ΛΊ39, π218; im Vgl. 0238, Φ253, v87; allg. Op.277; im Vogelzeichen 0247 - 0315 (nur hier in der Erz. ein Vogel im Flug)
S. R. van der Mije
Π«8(ών) [V] Ort in Böotien (Str. 9,410), zur Bildg. vgl. myk. Ethn. £e-to-o-m-yo(DMic.Il 115) u. PN Πετεως (s.d.), zu Geogr. u. ant. Erwähnungen s. Kirsten, RE XIX (1937) 1128 f.,
H.S.-L. 25; Visser, Katalog 265f. 283 u.ö.; nur im böot. Kontingent des Achäerkats (in 3-ON-Vers am „VE) £500 (494 Βοιωτών 5 PN ηρχον + 4 Verse m. ΟΝ) οϊ τ’ Ελεών’ (s.d.) είχον ήδ’ 'Ύλην καί -ώνα ' (+ 8 Verse m. ΟΝ), -ών-Asso-
1190
1189


Πετε(ών)
πέτομαι
nanz; zur Versstruktur s. Visser a.O. 56 (m. Parall.). 315; die 3 ON (sowie Eutreus, s. Εύτρησις V. 502) jetzt auf neuen Linear B-Täfelchen aus Theben; dazu Latacz, Troia u. Hom., München 2001, 291 ff. mit Folgerungen für myk. Herkunft des Schiffskat.s (falls die Orte z.Zt. Hom.s verschollen waren, was strittig ist); s. dagg. P. bei Str. u. allg. zur Probl. Kullmann, Festgehaltene Kenntnisse ..., ScriptOralia 61, 1993, 129ff.; J. Μ. Fossey, in: Recent Developments (Proceedings of the 6th Internat. Boeot. Conference, ed. by J. Bintliff), Oxford 1997, 139 ff. H. W. Nordheider
Πετε(ώς) [6‘, 2H] E unklar (zum ΟΝ ΠετεώνΊ), s. v. Kamptz S. 120f. 311; zum Gen. (sowie zur Nom.-Form Πετης/ης [D.S.]) vgl. Πηνελέωο (v.l., -έοιο vulg.; s.d. E m. Lit.) u. s. Risch §58b (Metath.), Shipp, Studies 56f., Peters, Laryng. 256 (m. Disk, der Lit.: künstl. Form), West, II. praef. p. XXXIV
M nur Gen. -ώο (-φο Arist., sic West) Verb +
υίός/όν L-töo Μενεσδεύς* TV690, Δ 327; (ώ υιέ) -ώο διο- τρεφέος Δ33&, M355 [wJv] Verb + υιός L , £552, Λ/331, Hes.fr.200,3 suppl.; δόμος -ώο άνακτος fr.200,6 suppl. — zur Längg. (/1338) υιέ Πετ. vgl. (/721+) Πηλέως υιέ μέγα u. s. A. Aloni, Tradiz. arcaiche della Troade e composiz. dell’11., Milano 1986, 32
B Vater des Athenerführers Menesth. (s.d.), nur in patro- nym. Wendg.: 5x (1H suppl.) nach υίός+ (davon 4x [3x VE] in 'Vollformel’ νυιός -ώο Μενεσδεύς^, abgewandelt [Δ 327] im Akk., bzw. [2x] m. folg. Königsepith. διοτρεφέος statt Με- νεσδ.); 2x dir.R.; gg. myk. Ursprung der Formel (so Page, Hi- story 145ff.) s. Peters (E); weiteres s. RE XIX (1937) 1130; metr. vgl. υιός Πανοπήος "Επειός / Δολίοιο Μελανθεύς / Διός αίγιόχοιο (*£665, ρ212, £396) 'Vollformef in 2.VH (im Achäerkat.): £552 (546 ot δ’ άρ" "Αθήνας είχον) τών αύδ" ήγεμόνευ" L d ([-φο Arist.] zitiert in Vit. p. 16,1) verschoben (in l.VH): TV690 (Athener gg. Hektors Angriff) έν δ" άρα τοΐσιν 1 ηρχ" L οί δ" άμ" έποντο 1 Φείδας τε variiert (bei Ag.s Musterung): ύ327 εύρ" υιόν -ώο Μενε- σδηα πλήξιππον (inmitten der Athener) 338 (Ag.:) ,,ώ υιέ -ώο Γδιοτρεφέος" βασιλήος, 1 και σύ (Od.)“, zur Längg. υίε s.o. Μ; 'Vollformel’ bzw. Umstellg. (beim Angriff der Lykier auf Menesth.’ πύργος): Λ/331 τούς δέ ίδών ρίγησ" L 355 (Herold zu den Aianten:) ,,ήνώγει -ώο (-oio v.l., s. St. West, Ptol. Pap. S. 127) Γ Ί φίλος υιός 1 (Hilfe zu bringen“) Hes. (suppl. Wilam.): fr.200,3. 6 (Hel.s Freier) έκ δ" άρ" "Αδη- νέων μνάδ" υιός Π[ετεώο Μενεσδεύς,] ' πολλά δ" έεδνα δί- δου ' ’ καλά, τά ρ" ένδοδι κεΰδε δόμος Πε[τεώο άνα¬
κτος, zur Erg. vgl. Πριάμοιο / Έλένοιο / Τεύκροιο / Ζήδοιο άνακτος (Β3Ί3+, TV758+, *£859, τ523)
H.W. Nordheider
πέτηλον s. πέταλον
πετηνα Akk. [1Η] flügge, fliegend (= πετεηνός, Ggs. άπτησι Dat. Pl. V) Hes. fr. 336 δς αίέν μη (με ci. Hermann) πετηνα γενέσθαι zugehöriger Nom. uns.: entweder πετην (so EGen. s.v. ξαήν άνεμον [vgl. EM ebd.], Lzitiert bei M.-W./ dagg. Lobeck [ebf. L J; s. auch άπτησι E m. Lit. u. vgl. πτην LSJ) od. *πετηνος (πετηνός seit Aesch. belegt)
S.R.van der Mije
πέτομαι [46‘, 18°, 3H, 2h] E Wz. uridg. *peth2 (LIV 431), viell. verw. m. πίτνημι (ebd. 431 A.l), jedoch nicht m. πίπτω (ebd. 429 f.), trotz formaler (καταπτητην Θ136 / πτηται 0170) sowie sem. Ähnlichk. (vgl. B2 Vorbem.); Aor. athem. (außer έπιπτέσδαι Δ 126); them. Formen wohl sek. zu πτηται 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(O\lö), s. Strunk, Nasalpräsentien 99; έξέπτη (Op.98) wahrsch. nach έφδην φδάμενος u.ä. gebildet. - Abi.: άπτησι, διιπετής, ίδυπτίων, παλιμπετές, πετεηνός, πετηνα, ποτάο- μαι, ποτέομαι, ποτή, ποτητός, πτερόν, πτέρυξ, πωτάομαι, ύψιπέτης/ήεις, ώκυπέτης
F Präs.st. (39χ): -εται 3, -ετ(αι) 1, -ονται 3, -ετο 4, -ετ(ο) 2, -έσδην 15, -οντο 1, έ-οντο 6, -εσδαι 4; Aor.st. (30χ): πτάτο 1, έπτατο 2, έπτατ(ο) 2, άπό δ" έπτατο 4, διά δ" έπτατο 1, διέπτατο 3, είσέπτατο 1, έπέπτατο 3, ύπέρπτα- το 4, έξέπτη 1 (s. Ε), Konj. πτηται 1 (s. Ε), έπιπτέσδαι 1 (vgl. Ε), πταμένη 3, άποπτάμενος 2, άποπταμένη 1
Μ 1 zweis. la -[--] -ετ" TV755, Κ99; πτάτο ^880; τό/ό δ" ύπέρπτατο TV408 = Ύ275εχ, £280 / δ 192 -[^] -ετ" Ύ198 lb [1<>] ^έπτατ"Λ λ 208 [--] L d έρετμά μ 203 (s ω543 in 2a) lc [-1] πτηται 0170 [-2] έπιπτέσδαι Δ 126 2 dreis. 2a [---] άπό δ" ιέπτατού TV587 = £99ex
(διά δ" L J = 7V592ex; διν , 0 83 = 172in med, «320; έπν , TV821 = ο 160 = 525 [2^] L τεύχεα ω534 (s μ203 in lb); άπό δ" L d δυμός Π469 = κ163 = τ454; εΐσ^ j Φ494 2b [---] -εται Π 265; άποπτάμενος ΒΊ\, Th.284 [_1] -εται N\4Q, *£846; -ετο Μ20Ί, 0345 = ε49; πταμένη Π&56 = Ύ362, £282 [---] -ετο JV143; άποπταμένη λ222 2c [J.] -ονται £89, Γ5 [--*] -ονται 0684; ί-έσδην. £366 = 045 = Ύ400 = χ484 = 494 = ο 192 s £768 = /C53O = Λ 519 = 281ex = h.Cer.379ex, /7149, άί- ξαντε L u 0150; σπεύδοντε L d *£506; καταδέντε L d ^381; -οντο Sc.308; -εσδαι TV62, Φ247, £147, h.Ap.448 2d [1-2] έξέπτη Op.98 3 viers. [o«2^] Ls-ovrOj K514,
*£372 s 449 s t?122, £148 [_*χ] L , TV29
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 1015 zu £99: διά δ" έπτατο' <δι> έπέπτατο δέ, διεπετάσδη δέ, P.Berlin inv. 11636 zu £282: πταμένη' πτασα\ sch.D £71: άποπτάμενος' άπο- πτάς. ταχέως άπέλδων, £99: διά δ" έπτατο' διέπτη δέ, δ έστι διήλδεν, 366: πετέσδην έτρεχον ύπερβολικώς (ähnl. Ä7514), TV 140: ταχέως φέρεται (ähnl. 0170)
Β fliegen, und zwar im eigentl. Sinne (1) Lvon Fortbew. durch d. Luftj aus eigener Kraft (Subj. belebt: Vögel usw.); sodann im erw. Sinne (2) L u infolge äußerer Einwirkung (Subj. unbelebt: Geschosse usw.); in erw. Sinne (3) von Lschneller Fortbew. auf der Erded (Ix auf Wasseroberfläche) aus eigener Kraft (Subj. belebt: Pferde, Menschen); im zweifach erw. Sinne (4) von L u infolge äußerer Einwirkung (1H, Subj. Wagen; also nicht, trotz der einschlägigen Metaphorik [s. West zu Op.628] von Schiffen). — Abgrenzungs/Einordnungsprobleme:
1. 	die Unterscheidg. zw. belebtem u. unbelebtem Subj. ist hier aus moderner Sicht erfolgt; im fgrE werden dagg. Geschosse, aber auch e. Rollstein, manchmal als belebt dargestellt (Näheres zu d. Stt. in 2), wobei uns. ist, ob dies als poet. Kunstgriff od. als primitive Psychologie (so Verdenius, Lampas 2, 1969, 97) zu deuten ist. 2. (zus.hängend mit 1.): inwieweit liegt in B2 e. 'echte’ od. e. verschlissene Metapher vor? Für letzteres spricht d. Fehlen einer 'eigentl.’ (nicht übertr.) Bez. für diese Kontexte; für ersteres die 'Belebg.’ (s.o.) sowie Aristot.’ Urteil, έπτατ" όϊστός stelle einen Fall von έναργεία dar (Rhet. III 11,1141b); 3. auch für B3 gilt d. Frage 'Metapher od. ver¬
schlissener Ausdruck?’; für letzteres sprechen d. vielen Parallelen in and. Sprachen für 'Fliegen’ Li.S.v. 'Schnellen’/ in Fällen wie X143 dürfte 'Wiederbelebg.* der Metapher vorliegen; 4. Auffällig (u. viell. relevant f. Fragen 1—3) ist d. Gebrauch der Kompos.: in B2 11 der 12 Stt., in B3 dagg. keine der 15 Stt.
I 	Simplex (hier auch die Perikopen der Kompos., in Π nur d. Stt.): Simplexformen stets intrans, u. (außer N592 in 2) Präs.st. 1 aus eigener Kraft; als 'belebt’ gedachte Projektile in 2 (s.o. Vorbem.) 1 a von Vögeln [5‘, 4°], 3x im Gl., 6x im Vogelzeichen; 5x Simplex / Präs.st.; abs. nur N62, sonst m.
1191
1192


πετομαι
πετομαι
έπ(ί) ροάων Γ5, ^νοιήςΔ Μ20Ί, μετά L >9148, έκ κορυφής β\4Ί, 4χ Kompos. (7V821+ έπέπτατο 4- Dat., Φ494 είσέπτατο + Akk.); π. (μετά) πνοιής (Λ/207, ^148) meint 'sehr schnell’ (vgl. Π 149 in 3 a sowie Th. 268), bezogen auf Vö- 4 gel evoziert es aber auch das Bild des Gleitens 'auf den Winden’. — Wortf.: άϊσσω, οίμάω, ποτάομαι, πωτάομαι Γ5 (Τρώες ^κλαγγή, ϊσαν, όρνιθες ώς) ηυτε περ κλαγγή γερανών πέλει ούρανόθι πρό 1 1 L d ταί γε -ονται επ' 8
Ώκεανοϊο ροάων Μ20Ί (Adler von Schlange gebissen, läßt sie fallen) αυτός δέ κλάγξας ^-ετο πνοιής άνέμοιοΔ, zu L d vgl. oben Vorbem. TV62 ώς τ' ϊρηξ ωκύπτερος ώρτο -εσθαι, 1 ός ρά τ' (vom Felsen) άρθείς 1 όρμήση πεδίοιο διώκειν 12 όρνεον (ώς ήϊξε Pos.), Subj. ϊρηξ, nicht Pos. (vgl. 1 f Vorbern.), s. Ruijgh, ,,τε epique“ 590 (and. Janko, Iliad z.St.); daß nur hier in 1 a π. abs. (s. Vorbem.), hängt viell. mit dem men- schenähnl. Abgang Pos.s zus. (V.70-2; vgl. 3b) 821 ώς άρα 16 oi (Aias) είπόντι έπέπτατο δεξιός όρνις, 1 ^αίετόςΔ = ο 160 (Tel.; L J = 525 (Tel.; κίρκος), vgl. ο531 in D Φ494 (Art. floh vor Hera) ώς τε πέλεια, 1 ή ρά θ' ύπ' ϊρηκος κοίλην είσέπτατο πέτρην β 147. 148 ώς φάτο Τηλέμαχος, τώ δ' 20 αίετώ εύρύοπα Ζεύς 1 ύψόθεν έκ κορυφής δρεος προέηκε -εσθαι (φέρεσθαι ν.1.). 1 τώ δ' έως μέν ρ' έ-οντο ^μετά πνοιής άνέμοιοΔ (άλλ' ότε δή κτλ.), V. 148 om. cod. Β; zu L j s.o. Vorbem. lb von Insekten [2‘], im Gl., Simplex, 24 Präs, (mit adv. Best.: έπ' άνθεσιν, πρόσσω). — Wortf.: πο- τάομαι^ ποτέομαι, πωτάομαι, είμι, έρχομαι BS9 (ήϋτε έ- θνεα είσι μελισσάων ... αίει νέον έρχομενάων) βοτρυδόν δέ -ονται έπ' άνθεσιν είαρινοϊσιν* 1 αί μέν τ' ένθα αλις πε- 28 ποτήαται, αί δέ τε ένθα (so die Gr.), zur Sache Kraak, Mn. III 12, 1945, 157—9 /7265 (Myrmidonen wie Wespen, τούς εί όδίτης κίνηση) άλκιμον ήτορ έχοντες 1 πρόσσω πας -εται καί άμύνει οισι τέκεσσι, zum Wechsel vom Pl. zum Sg. 32 s. Janko, Iliad z.St. lc von der ψυχή e.s Menschen [2‘, 2°J bzw. dem θυμός e.s Tieres [2j, 2°], stets beim Sterben außer Λ208 (ψυχή im Hades); stets Kompos. (άποπ. P, 3°; έκπ. 3‘, 1°) im Aor. (punktuelles Ereignis); 3x (θυμός, KSV) abs. (vgl. 36 G). - Wortf.: βαίνω, (κάτ)είμι, (κατ)έρχομαι, έπείγομαι (Ξ519), έπομαι, ίκέσθαι, λείπω, οιχομαι, ποτέομαι, σεύο- μαι, τρίζω ψυχή /7856 ώς άρα μιν (Patr.) είπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψε* 1 ψυχή δ' έκ ρεθέων πταμένη Άϊ- 40 δόσδε βεβήκει = Ύ362 (Hektor) λ208 (Od.: „έθελον μητρός ψυχήν έλέειν* τρίς μέν έφωρμήθην) τρις δέ μοι έκ χειρών ^σκιή εικελον ή καί όνείρφΔ 1 έπτατ'“, L j schildert sowohl die unkörperl. Natur der ψυχή (vgl. ¥ΊΟ0 ηυτε κα- 44 πνός) wie die plötzl. Art des Verschwindens, vgl. nächste St.
222 (Od.* Mutter: „Leichnam wird verbrannt) έπεί κε πρώτα λίπη λεύκ' όστέα θυμός, 1 ψυχή δ' ήϋτ' ονειρος άποπτα- μένη πεπότηται“, uns., ob d. Vgl. eher auf πεπότηται bezo- 48 gen ('entweicht [aus dem Körper] u. schwirrt [hier im Hades] umher wie e. Traum [d.h. unkörperl.]’) od. auf άποπταμένη (dann soviel wie 'plötzlich’, 'auf einmal’): für letzteres spricht d. Satzstellung (vgl. zudem le), ersteres paßt besser zu Od.’ 52 Fragen Vv.210-4 (vgl. zudem V.208 oben) θυμός analog zu ψυχή\ Θ. = vitale Energie, entweicht u.U. weniger schnell als ψ. (vgl. θυμός Blb), daher *P880 expl. ώκύς Π469 (οΰτασεν ίππον έγχεϊ) ό δ' έβραχε θυμόν άίσθων, 1 56 χάδ δ' έπεσ' έν κονίησι μακών, άπό δ' έπτατο θυμός - x 163 (Hirsch) = τ454 (Eber) ^880 (Mer. trifft Taube) ώκύς θ' έκ μελέων θυμός πτάτο, vgl. TV 671 = Π606 Id von Ελπίς [1Η] Ορ.98 (μούνη δ' 'Ελπίς ) ένδον έμεινε πίθου 60 υπό χείλεσιν ουδέ θύραζε 1 έξέπτη, zur Form s. Ε, zur Sit. s. s.v. 'Ελπίς le vom Traum (aus menschl. LPerspektivej) [1·] Ä71 (Ag.:) ,,ώς ό μέν (sc. "Ονειρος) ειπών 1 φχετ' άποπτάμενος, έμέ δέ γλυκύς ύπνος άνήκεν“; das Kommen des "Ο. 64 bez. Ag. V.56 m. ήλθεν, Ptz. (Aor.!) weniger Schilderg. des
Abgangs (so Kessels, Studies on the Dream in Gr. Lit., Diss. Utrecht 1973, 108; kontrast. a32O in If) als Bild f. das (aus d. l j des aufwachenden Ag.) plötzl. 'Wegsein’ des Traumes (φχετ' 'war weg’, s.d.), vgl. Λ 208. 222 in lc u. V.56 ήλθεν, ferner (u , des Zeus:) V.8 βάσκ' ιθι u. (L , des Dichters:) V. 16. 18 βή, 17 καρπαλίμως δ' ικανέ, 35 άπεβήσετο If von Göttern (L d des Dichters, viell. außer «320) [4\ 2°, lh]: Ap., Iris, Hermes jew. 2x, Ath., Hera jew. Ix (vgl. Pos. TV62 in la; N.B.: auch TV17-9 fliegt Pos. nicht, ebs. N29 seine Pferde, s. 3 a); 4x Simplex, Präs., abs. (d.h. ohne adv. Best., vgl. G); 3x διέπτατο (s. II2); 'Fliegen’ bis auf 0150 veranschaulicht durch Vgl./Gl. (Vogel «320, £49, νόος 083, νόημα h.Ap.448, Schneesturm 0172) bzw. durch Beschr. von Hermes’ πέδιλα (0340-5 = £44-9). - Ob vogelähnl. od. nicht, in jedem Fall ist an Fortbew. durch die Luft (kontrast. TV62 in 1 a), nicht an menschenähnl. Bewegg. zu Fuß zu denken (gg. Kurz, Menschl. Bewegung 151 f.), vgl. weitere 'Flug- Vgl.e’ (bzw. -Verwandlg.en) von Göttern, z.B. /4 78, 7349-51, /371 f., /239f. (Ath.), h.Cer.43 (Dem.), h.33,13 (Dioskuren); anders h.Cer.314 083 (ώς δ' ότ' äv άϊξη νόος άνέρος) ώς κραιπνώς μεμαυΐα διέπτατο πότνια "Ηρη = 172 (ώκέα Ίρις) durchflog, d.h. legte (die Strecke) im Flug zurück; βή O 169 besagt nicht 'zu Fuß’, s. ποδήνεμος V. 168 u. Gl. V. 170f. (in 2b) 150 (Hera schickt Ap. u. Iris zu Zeus) τώ δ' άίξαντε ^-έσθΔην, vgl. τώ δ' ούκ άκοντε / δέ σπεύδοντε L Λην (£366+ / V'SOö'’1 in lg u. 3 a) u. Φ247 ήϊξεν L Δαι (3b) 0345 (Hermes έδήσατο πέδιλα, εϊλετο δέ ράβδον) την μετά χερσίν έχων -ετο (αίψα δ' άρα Τροίην ικανέ, βή δ' ίέναι) = ε49, wo der Flug beschrieben u. m. dem e.r Möwe verglichen wird «320 (άπέβη Ath.) όρνις δ' ώς άνόπαια βιέπτα- TOifl°g durch die Dachluke wie ein Vogel (Τ), άνόπαια Obj. zu L j (s. II2); Wömers Auff. von άνόπαια (s.d.): 'den Raum hinauf zur Dachluke’ würde zum Gebr. von διαπ. passen; anders s.v. άνόπαια u. West, Odyssey, z.St.; uns., ob in Vogelod. 'eigener’ Gestalt (wohl nicht des Mentes): ώς spricht gg., das Fliegen durch die Dachluke für Vogelgestalt (Darst. unklar, weil aus Tel.s Perspektive? Vgl. Bannert, WS 91 [N.F. 12], 1978, 30-2; de Jong, Nairators 118fT. sowie le) h.Ap.448 ένθεν (vom Tempel) <5* αύτ' έπί νήα νόημ' ώς άλ- το (Αρ.) -εσθαι 1 άνέρι είδόμενος, vgl. Sc.222 ώς τε νόημ' έποτάτο sowie ο. 083 1g von fliegenden Pferden [3’, 1H, lh] (nichtfliegende Pferde in 3 a), außer Th. 284 (Pegasus) stets von Gespannen, die Götter vom u. zum Olymp befördern (vgl. 3 a, bes. Pos.s Gespann TV29); außer Th. 284 άποπτάμενος Simplex, Präs.st., außer 045, £768 (mit Best, des Wo) abs. (vgl. G); uns., ob man sich d. Pferde als geflügelt vorstellen soll, s. Richardson zu h.Cer.89; Formelüberschn. m. 3a, vgl. Mlc sowie ΐππω ώκυπέτα 041 f. (zu 045) s TV23f. (zu TV29 in 3a), B763-5, h.Cer.89 £366 (πάρ δέ oi [Aphr.]
Ίρις έβαινε) ^μάστιξεν δ' έλάαν, τώ δ' ούκ άκοντε (ν.Ι. άέ- κοντε) -έσθηνΔ (ν.1. έπέσθην) Θ 45 (Zeus έπεβήσετο δίφρου) L j (ν.1. πε]τάσθην) ’ μεσσηγύς γαίης τε καί ούρανοΰ άστερόεντος (L j auch /484+ in ß) s £768 f. (Hera m. Ath.) = Ä?5304 (in β)= h.Cer.379*x (Hermes m. Perseph., auch hier Flug beschrieben) Th.284 (als Medusa geköpft wurde, έξέθο- ρε Πήγασος) χώ μέν άποπτάμενος προλυτών χθόνα * ϊκετ' ές άθανάτους
2 [11’, 4°] von Fortbewegg. durch d. Luft aufgrund äuße¬
rer Einwirkg.; 4x Simplex, außer έκάς έπτατο TV592 (2 a) stets Präs.st., außer TV 140 (2b) stets m. Komplem. od. adv. Best.; llx Kompos. (άπο- Ix, διά[πρό] 2x, έκ 3x, έπι- Ix, ύπερ- 4x, stets Aor.). - Für das sem. Verh. zu πίπτειν vgl. /280 (2a) sowie 2b; obwohl hier die Schwerkraft e. Rolle spielt, wirken jew. noch andere Kräfte mit, so daß es sich nicht um bloßes 'Fallen’ handelt (s. zu den Stt.) 2a von Menschen
1193
1194


πέτομαι
πέτομαι
abgeschossen bzw. geworfen: Subj. Pfeile [4‘], Speere [4‘, 1°], Wurfstock [1*], Diskus [1°] Wortf. Tür Geschosse recht klein: δούρατα έκ χειρών ήϊξαν £656f., βέλος έκφυγε χειρός Λ 376; Pass, von 'schießen’ (βάλλω usw.) wird hierfür nicht verw.; da es demnach keine 'eigentlichere’ Bez. zu geben scheint, kann man diese Verwendg. von π. wohl noch für keinen Beweis für 'Belebg.’ halten (s. B Vorbem. 1; and. viell. έπιπ. Δ 126, s.d.) Pfeil: Δ 126 λίγξε βιος (des Pand.) άλτο δ’ όϊστός όξυβελής, καδ* όμιλον έπιπτέσδαι με- νεαίνων, auf 'Belebg.’ (s.o.) weisen άλτο u. μενεαίνων hin, ebs. έπιπτέσδαι heranfliegen (Zielbewußtsein, vgl. unten Γ99) £99 (Pand. zielt auf Diom.) και βάλ* κατά δεξιόν ώμον, 1 δώρηκος γύαλον' διά δ* ^έπτατο πικρός όϊστόςJf 1 άντικρύ δέ διέσχε TV587. 592 (Helenos zielt auf Men.) κατά στηδος βάλεν ίω 1 δώρηκος γύαλον, άπό δ* (διά δ’ v.l.) L 1 ώς δ* ότ* (G1.) ... 1 2νν. 1 ως άπό δώρηκος πολλόν άπο- πλαγχδεις έκάς L sprang ab, vgl. V. 140 (2b) Speer: £282 (Pand. trifft Diom.’ Schild) της δέ διάπρό 1 αιχμή χαλ- κείη πταμένη δώρηκι πελάσδη TV408 (Idom. duckt sich hinter seinen Schild) Lro δ’ ύπέρπτατοΛ χάλκεον έγχος, 1 καρ- φαλέον δέ οί άσπις έπιδρέξαντος άΰσεν 1 έγχεος = %275ex (Hektor duckt sich) £280 Κτήσιππος δ* Εύμαιον ύπέρ σάκος έγχεϊ μακρφ 1 ώμον έπέγραψεν' L Jf πΐπτε δ* έραζε, auf -εσδαι folgt (wenn die Wurfkraft gewichen ist) πίπτειν Y99 (Aen.: „Ach. wird immer von Göttern geschützt) και δ* άλλως τοΰ γ* ίδύ βέλος -ετ*, ούδ* άπολήγει 1 πριν χροός (διελδέμεν)“ fliegt gerade auf sein Ziel zu, vgl. X143 (3 b), ίδυπτίωνα (Φ169), £631 f.; ist der Speer 'belebt* (vgl. Φ 161 — 170)? Übrige: *£846 δσσον τίς τ* έρριψε καλαύροπα βουκόλος άνήρ, 1 ή δέ δ* έλισσομένη -εται διά βοΰς άγελαίας, 1 τόσσον παντός άγώνος ύπέρβαλε (m. dem Diskus) δ 192 (Od. ήκε Diskus) ό δ* ύπέρπτατο (ν.1. ύπέρβαλε) σήματα πάντων, 1 ρίμφα δέων άπό χειρός 2 b von Naturkräften angetrieben [2‘, 2°] TV 140 (Gl.: wie e. Rollstein, όν τε ποταμός ώση) ύψι τ* (ν.1. δ*) άναδρώσκων -εται, κτυπέει δέ δ* ύπ* αύτοΰ 1 ύλη' ό δ* άσφαλεως δέει έμπεδον, ειος ϊκηται 1 ίσόπεδον, τότε δ* ού τι κυλίνδεται έσσύμενός περ fliegt durch die Luft, 'Belebg.’ erst am Schluß (vgl. άσφαλής B Vorbem.; δέω B3; δρώσκω Sp. 1067,20; ίκάνω BIlaa); vgl. V.587. 592 (2a) 0170 ώς δ’ ότ* αν έκ νεφέων πτήται νιφάς ήέ χάλαζα 1 ψυχρή ύπαι ριπής Βορέαο, ’ ως κραιπνώς μεμαυϊα διέπτατο ώκέα Ίρις, für V. 172 s. If; Schnee / Hagel fällt nicht, sondern fliegt, von B. angetrieben, schräg durch die Luft μ203 (Od.:) „καπνόν και μέγα κΰμα ϊδον και δοΰ- πον ακόυσα. 1 ^τών δ* άρα δεισάντων έκ χειρών έπτατ* έρετμά, ' βόμβησαν δ* άρα πάντα κατά ρόον“, die Ruder fallen nicht, sondern 'fliegen’ ihnen infolge der Strömung aus den Händen ω534 ως φάτ* *Αδηναίη, τούς δέ χλωρόν δέος είλε- 1 L jO τεύχεα, 1 πάντα δ* έπι χδονί πΐπτε, offensichtlich bez. έπτατο etwas and. als πίπτε: wirft man (wie in 2 a) die Waffen 'verkrampft’ weg od. 'fliegen’ sie durch göttl. Ein- wirkg.?
3 	fliegen als Ausdruck schneller (selbständiger, kontrast. B2 u. 4) Fortbew. über d. Erde (TV 29 in 3 a Meeresfläche) 3 a von Pferden [12‘, 3°]: zum Verh. zu fliegenden Pferden (1g) s.d.; stets Simplex, Präs.st.; 4x m. adv. Best, des Wohin, 3x von Geschwindigk. (s. G); Kontexte: stets vom Gespann außer A7514. 530 (Rhesos’ Pferde, s. Komm. Hainsworth zu K 498 ff.), 0684 (Gl.), unbest. /7149; 5* von außergew. schnellen Pferden (des Rhesos ΛΓ514. 530, des Pos. TV29, des Ach. /7149, Ύ400), 4' vom Wagenrennen, 2‘ vom 'Nottransport’ e.s Verletzten, 3° von Tel.s Reise, l· vom 'Akrobaten’. - Wortf. (Delebecque, Cheval 199 f.): άείρομαι II, αίσσω, βάλλω, δίε- μαι, ειμι, έμβαίνω, έπείγω, έπιδρώσκω, (διέρχομαι, δέω, ιεμαι, κιω, ορέγομαι, πρήσσω κέλευδον, διαπρήσσω, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σπεύδω, τιταίνω, (έπι) τρέχω, τρωχάω Κ514 (Diom.) ϊππων ^έπεβήσετοf κόψε δ* *Οδυσσεύς 1 τόξω' τοι δ* έ-οντο δοάς έπι νήας * Αχαιών 530 (Diom. L J ϊππων' 1 μά- στιξεν δ* ίππους, ^τώ δ* ούκ άκοντε (ν.1. άέκοντε) -έσδηνΛ = Λ 519 (Nestor transportiert verletzten Mach.) = £768 Λ 281 (Wagenlenker des verletzten Ag. ιμασεν ίππους) νήας έπι γλαφυράς' L d TV29 (Pos. βή δ* έλάαν έπι κύματ*) γηδοσύνη δέ δάλασσα διίστατο' τοι δ* έ-οντο 1 ρίμφα μάλ*, ούδ* ύπένερδε διαίνετο χάλκεος άξων, kontrast. fliegende Göttergespanne in 1 g (s. Janko zu Vv. 27-31) u. vgl. unten ^£506 0684 (Gl.; e. Mann holt 4 Pferde vom Feld) ό δ* έμπεδον άσφαλές αίεί 1 δρώσκων άλλοτ* έπ* άλλον άμείβε- ται, οί δέ -ονται Π149 (Autom.) ύπαγε ζυγόν ώκέας ίππους Ξάνδον και Βαλίαν, τώ ^άμα πνοιή^σι -έσδην, 1 τούς έτεκε Ζεφύρω άνέμφ "Αρπυια Ποδάργη, L άσι wohl so schnell wie die Winde (vgl. 1 a Vorbem. zu [μετά] πνοιής), vgl. 7'415 (Xanthos: „L δέοιμεν") u. Κ43Ί άνέμοισιν όμοιοι Ύ400 (Ach. ές δίφρον άναβάς) μάστιξέν ρ* (ν.1. δ*) έλάαν, τώ δ* ούκ άκοντε (ν.1. άέκοντε) -έσδην = (δ’ statt ρ*) χ484 = 494 = ο 192 (Tei. m. Peisistr.) = £366+ in 1g *£372 (beim Wagenrennen) κέκλοντο δέ οισιν έκαστος 1 ϊπ- ποις, οί δ* έ-οντο κονίοντες πεδίοιο = 449, vgl. δ 122 in b 381 (vom Atem der Pferde des Diom.) Εύμήλοιο μετάφρενον εύρέε τ* ώμω 1 δέρμετ*' έπ* αύτφ γάρ κεφαλάς καταδέντε ν-έσδηνά 506 (Räder hinterlassen keine tiefe Spur) έν λεπτή κονίη' τώ δέ σπεύδοντε L (ν.1. -εσδον), vgl. Vv.368f. u. TV29 oben 3 b von Menschen [4\ 1°]: 3x von Ach. (2x Lm. Vogel-Gleichnis im KontextJ, Ix von Hektor, 1° von Od.; in den 2 Stt. L wirkt π. wie echte Metapher (s. B Vorbem. 3), in ΛΊ98 ist dies fragl. (wirkt Gl. Vv. 138—144 noch nach?), in NI55 u. δ 122 unwahrsch. (s. zu den Stt.); stets Simplex, Präs.st., m. adv. Best. (s. G; vgl. noch F327 ύπεραλτο) ΝΊ55 (Hektor) ώρμήδη δρεϊ νιφόεντι έοικώς 1 κεκληγώς, διά δέ Τρώων -ετ* ήδ* έπικούρων, unwahrsch., daß nb. Ldem sing.j Berg-Gl. u. L d κεκληγώς (sonst nur von unartikulierten Lauten, s. κλάζω) auch -ετ* noch echte Metapher sein sollte Φ247 (LAch.j, vom Fluß bedrängt) έκ δίνης άνορούσας 1 ηϊ- ξεν πεδίοιο ποσι κραιπνοϊσι -εσδαι (ν.1. φέρεσδαι), 1 δεί- σας, L d m. Adler verglichen V.252L; vgl. άιξαντε -έσδην 0150 (If) Ύ143 (ήύτε κίρκος οϊμησε μετά πέλειαν) ή δε δ* ύπαιδα φοβείται, ό δ* έγγύδεν όξύ λεληκώς 1 ταρφε* έπαϊσσει, έλέειν τέ έ δυμός άνώγει' ' ως άρ* ό γ* (L ζ) εμ~ μεμαώς ίδύς -ετο, τρέσε δ* "Εκτωρ 1 τείχος υπο Τρώων, s. Komm, zur nächsten St.; zu ίδύς vgl. Y99 (in 2) 198 (sooft Hektor versuchte, zu den Mauern zu gelangen,) τοσσάκι μιν προπάροιδεν άποστρέψασκε παραφδάς 1 προς πεδίον* αν- τός δέ ποτι πτόλιος ^ετ* αίείΔ, Hektors Versuche entsprechen ύπαιδα φοβείται (141), L d entspricht ταρφέ* έπαϊσσει (142) δ 122 (Phäaken beim Wettlauf) άμα πάντες 1 καρπα- λίμως έ-οντο κονίοντες πεδίοιο, wohl sek. nach *£372. 449 (in a)
4 	von Fortbewegg. über den Boden ('schnellen’, vgl. 3) aufgrund äußerer Einwirkg. (vgl. 2): 1H, Subj. von Pferden gezogener Wagen Sc. 308 (auf Her.’ Schild ηνίοχοι έφίεσαν ίππους) τά δ* έπικροτέοντα -οντο 1 άρματα κολλήεντ*, sek. nach Typ 3 a (vgl. bes. *£506)
II Kompos. (Perikopen in I): stets Aor. außer TV755 (in II2); trans, (m. synt. Komplem., manchmal ellipt.) außer II1; Stt. behandelt in I
III άπο - [3‘, 3°, 1H] weg-, dahinfliegen (intrans.), 4* από δ* έπτατο, sonst KSV; stets Aor., stets abs. £71 (Ile), TV587 (12), /7469 - κ 163 - τ454, λ 222 (Ilc), Th.284(Hg)
112 δια - [4, 1°], 7V755 KSN, £99 DSV, sonst KSV; Aor. außer 7V755 m. Akk. fliegen durch £99 (12), N755 (I3b), a320 (Ilf), vgl. π. διά m. Akk. *£846 (12); abs./ell.
1195
11Q6


πέτομαι
πέτρη
(die Strecke) im Flug zurücklegen (vgl. h.Cer.317) od. (die Luft) im Flug durchqueren (vgl. 7'351): (983. 172 (11 f); kontrast. διαβαίνω, διέρχομαι, διασεύομαι stets m. (£661, *F876 eil.) Obj.; Bed. 'entfliegen’ (so u.a. LSJ s.v.) verstößt gg. den Ge- 4 brauch des Präverbs (s. LSJ διά D): in den bei LSJ angeführten Stt. bedeutet δια- 'auseinander’ (s. LSJ διά DII), richtig im DGE s.v.
113 είσ - [l·] Aor., m. Akk. in hineinfliegen Φ494 8 (Ha)
114 έκ [4*, 3°, 1H] (aus ...) herausfliegen, stets trans., Aor., nur Op.98 (11 d) KSV m. Eli. des Woraus; έξ- verstärkt durch δύραζε, sonst KSN: (9170 (I2b), 77 856 = Ύ362, 12 *F880, A207f. (11 c), //203 s ω534 (I2b); vgl. £147 (11 a)
115 έπι [2‘, 2°] heranfliegen, stets trans., KSV, Aor.; m. Eli. des Wohin Δ 126 (12), m. Dat. οί είπόντι (vgl. Kühner- Gerth III §423 1/2) 2V821 = 0I6O = 525 (11 a); vgl. π. έπί 16 m. Gen. Γ5 (11 a), m. Dat. £89 (Ilb), m. Akk. Λ7514 (13a), h.Ap.448 (11 f)
116 ύπερ - [2*, 2°} darüber (hinweg)fliegen, vom geworfenen Ggst. (in 12), stets ό/τό <5’ ύπέρπτατο ; m. Akk. 20 (σήματα πάντων) #192 (Subj. Diskus); sonst m. Eli. des Worüber (Subj. Speer): Λ7408, Ύ275, *280
D πέτεσδα[ι Cat. 94,15 Trav.; ψπτασα| h.Cer.398; v.l. (έπ)έπτατο o531; plusv. /u4a 24
G ohne Lnähere Best, des -εσδαι (synt. Kompl. od. adv. Best.)j 29x, darunter 7x m. Ptz., 3x Konstr. 'setzte an’ 4- L-£- σδαι/. ώρτο N62 (II a), ήϊξεν Φ241 (I3b; vgl. άίξαντε -έσδην (9150 in 11 f), άλτο h.Ap.448 (11 f), vgl. προέηκε L u 28 £147 (II a); m. L d (41 x): 'wohin’ 12x: ποτι πτόλιος XI98 (I3b), ές πεδίον y484f. (13a), έπι νηας 2x (ebd.), h.Ap.448 (11 f), οί έπέπτατο 3x in 11 a, έπ9 άνδεσιν £89 (II b), έπ9 ... ροάων Γ5, είσέπτατο πέτρην Φ494 (II a) 'von wo* 8x: 32 εκ ρεδέων Π856+, έκ μελέων ^880, ^έκ χειρών ά A2O7f. (He), L d μ203+, έκ νεφέων (9170 (12b), Op.98 (IId) 'wo’ 6x: μεσσηγύς γαίης τε και ουρανού (945f.+ (11 g), διά ... Τρώων ΝΊ55 (I3b), διά βούς *£846, διά δ9 έπτατο (γύα- 36 λον) Ε99, ύπέρπτατο σήματα #192 (12 a); 'wie schnell’ 8χ: αμα πνοιήσι Π\49 (13a), ^νοιής άνέμοιοΛ Μ 201, μετά L j £148 (II a), καρπαλίμως #122 (I3b), κραιπνώς (983. 172 (Ilf), ρίμφα μάλ9 N29L, σπεύδοντε Ψ506 (13a); 'wie’ 40 (7χ): ίδύ(ς) Ύ143 (I3b), Υ99 (I2a), πρόσσω Π265 (Ilb), εκάς Ν592 (12a), δρνις δ9 ως α320 (Ilf), ήύτ9 ^δνειρΛος λ 222, σκιή εϊκελον ή και L 2φ 207 f. (11 c)
S. R. van der Mije 44
Πετραίη [1H] (from πέτρη) Th.357 in list of Okeanids C Πετραίη τ9 έρόεσσα); on connection w. rock-springs (cf. πε- τραίην χύσιν Ap. Rh. 4,1416) and Pos. see E.Sittig, De Graecorum nominibus theophoris, Halle 1911, 74 f., cf. Fischer, Nereiden 30. 142 and see s.w. πετραϊος, Πετραϊος W. Beck
52
*ετραΐ(ος) [1°, 1H] (zu πέτρη) im od. am Felsen', nur fern. μ 231 ένδεν γάρ μιν έδέγμην πρώτα φανεϊσδαι 1 Σκύλλην -αίην, ή μοι φέρε πήμ9 έτάροισιν Op.589 άλλά τότ’ ήδη (im Sommer) ’ εϊη -αίη τε σκιή (πέτρη τε σκιερή 56 ν.1.) και βίβλινος οίνος κτλ. ci.: h.Ap.383 G.Markwald
Πετραΐος [1H] (from πέτρη) first-mentioned leader of 60 the Centaurs at Sc. 185 (' άμφί μέγαν -ov) in the battle w. the Lapiths; tog. w. other Centaur-names reflecting their wild habitat, see Πευκείδης, πέτρη Bl. 4b, and Πετραίη; for appear- ances in later lit. and art see J.Schmidt, RE XIX (1937) 1179f. 64
W.Beck
πέτρη [18j, 42°, 12H, 8h, le] E bisherige Versuche der Deutg. aus dem Gr. unbefriedigend (z.B. zum Stamm *pet- 'fliegen*, 'fallen’, vgl. Szemerenyi, Scripta minoraIII 1602; weitere s. Frisk s.v.; Meier-Brügger, ZVS 94, 1980, 122); daher auch vorgr. Ursprg. vermutet (Fumee, Vorgriech. 370). - Abi.: πετραϊος, πετρήεις, πέτρος
F -77 16, -ης 21, -η 11, -ην 9, -αι 4, -άων 4, -ης 1, -£σ/(ν) 8, -ας Ί
Μ 1 Stamms, im longum la zweis.: [i„] -η h.Ap.284; -η ύπο γλαφυρή £533; -η έπ9 ήλιβάτφ h.Merc.404; -η έπι/ έφ9 77407 / 429 = Sc.406; -αι Sc.375 [’J -αι μ 59 [1-J -η τ(ε) Β6\Ί = Λ 757,Π, κ515; -η μ 79; -ης έκ γλαφυρής £88; •ης 4107, h.Merc.229; -ην Choer.fr.9(= Suppl.Hell.330), 1 Colace; -αι τ9 ήλίβατοι Π35, ν 196; -ης η279; -ας ήλιβάτους Th.675 [£χ] λισσή δ9 άναδέδρομε -η £412, κ4; ήύτε -η (9618, ρ463; πέρι/περί -η/ν κ81 / Th.35, Hes.fr.70,19; -η γ293, /395, μ 64. 241; ούδ9 νάπδ -ηςΛ X126, rl63; L j A/137; ύπό -ης/η /484 = 541 / Th.301; -ης /VI39, £428, £399; π(ρ)οτί -η/ας £415 / //71. 255; -η Δ108, μ 121, h.Merc. 124; -ην Φ494, //233, ωΐΐ; -ας χ 131 lb dreis.: [---] -ησι(ν) <5501, h.Ap.383 [---] -άων £443 = η282, #508, κ121 2 Stamms, in den brevia 2a zweis.: [_2] έκ
-ης ρ210, ω8, Th.786. 792; -η ν408; -ας μ 260 [-1] ήλίβα- τος/ν -η/ν 0213, h. 1,12 / /243; -η Sc.437; ή/αϊ τε κατ9 ^αίγίλιπος -ηςΛ 715 = 774, h. 19,4; L d Ν63; -ης κ96; -ην #507, Hes.fr. 13,1; -ας ψ321, Th.715 2b dreis.: [-2.] πρός -ησι *284 [>2W] L-poiv £Vj ήλιβάτοισι h. 19,10; L 72614; πρός -ησι £434; -ησι ε 156, Th. 778
L 1 ’Kraak, Mn. III 12, 1945, 157-9; 2Morgan, CQ 35, 1985, 229—32; 3G. Nagy, Gr. Mythol. and Poetics, Ithaca u. London 1990, 223 ff. 2 zur Wendung δρυς καί πέτρη (unten, B4b): 4Cook, CR 15, 1901, 322-6; ’E.Samter, Volkskunde im altspr. Unterricht, Berlin 1923, 17—20; 6Fries, RhM 75, 1926, 1-3; ’Muller, Mn. Ill 2, 1935, 204-6; 8R. Böhme, Orpheus, Berlin 1953, 115f.; 9West zu Th.35; ,0Bradley, SO 44, 1969, 7-22; uMinton, TAPhA 101, 1970, 369 m. A.23; ’2Hof- mann, Gymn. 78, 1971, 90—7; ,3Verdenius, Mn.IV 25, 1972, 240f.; ’4Theraios, H. 102, 1974, 137f. m. A.2; ,5J.Svenbro, La parole et le marbre, Diss. Lund 1976, 67—70; ,6Neitzel, H. 108, 1980, 292f. m. A.9; ,7Bumett, CPh 86, 1991, 284 A.39; 18Pötscher, ZA 45, 1995, 265-70; ,9C.Watkins, How to kill a dragon, New York u. Oxford 1995, 161—4; “O’Bryhim, H. 124, 1996, 131-9; 2,New Comp. 617 m. A.65; 22West, East 431; ^Alexiou, Mn.IV 51, 1998, 72-5; 24Kozianka, Kratylos 45, 2000, 188
B Fels, im Ggs. zu πέτρος (s.d.) fast nur gewachsener Felsen als landschaftsformendes Element (Ausn. s.u. 3). — Wortf.: λάας, λίδος, όλοοίτροχος, δρος, πέτρος Gliederung: 1 auf dem Lande 1 a Fels(gestein) 1 b Felsenhöhlung od. -höhle 1c felsiges Gebirge, Felsmassiv Ica benannt Icß unbenannt 2 am od. im Wasser 2a aus dem Meere ragendes Felsmassiv, Riff 2 b Felsvorsprung, Klippe 3 Felsbrocken 4 in symbolhafter Verwendung 4 a für Standfestigk. od. Starrsinn 4 b sprichwörtlich
1 auf dem Lande; m. Konnot. einer Gebirgswildnis, Lebensraum u. Zufluchtsort wilder Tiere (Greifvögel, Wildziegen u.a.), nicht selten m. dem anderen Wildniselement 'Wald* in unmittelbarer Vbd. genannt (z.B. 0273; vgl. auch unten 4b) la Fels(gestein) 4107. 108 -ης έκβαίνοντα (Ziegenbock) δε- δεγμένος έν προδοκήσι ' βεβλήκει πρός στηδος* ό δ9 ύπτιος έμπεσε -η Ν63 (ϊρηξ) δς ρά τ’ άπ9 αιγίλιπος -ης πε- ριμήκεος άρδείς 0213 (im Gl.) τόν (έλαφον ) μέν τ9 ήλίβα- τος -η καί δάσκιος ύλη ' είρύσατ9 Π 429 (αιγυπιοί) -η έφ9 υψηλή μεγάλα κλάζοντε μάχωνται «Sc.406 ν!96 -αι τ9 ήλίβατοι καί δένδρεα τηλεδάοντα (von Ithaka) £399 (Od.
1197
1198


πετρη
πετρή(εις)
zu Eum.:) „δμώας έπισσεύας βαλέειν (mich) μεγάλης κατά -ης“ h.Ap.284 αύτάρ ΰπερδεν ' -η (-ος ν.1.) έπικρέμαται, κοίλη <5* ύποδέδρομε βήσσα h.Merc. 124 ρινούς δ’ έξετά- νυσσε καταστυφέλφ (κατά στυφελή cod. Μ) ένι -η 404 Λητοίδης δ9 άπάτερδεν ίδών ένόησε βοείας 1 -η επ' (γαίη κατ' v.l., s. Breuning 100) ήλιβάτφ 1b Felsenhöhlung od. -höhle £88 μελισσάων άδινάων 1 -ης έκ γλαφυρής αίει νέον έρχομενάων (zum Bienengleichnis s. L1) Φ494 πέλεια, η ρά δ' ύπ' ϊρηκος κοίλην είσέπτατο -ην, ' χηραμόν 1395 σμερδαλέον δέ μέγ' φμωξεν (Polyphem), περί δ' ιαχε -η ς533 δδι περ σύες άργιόδοντες 1 -η ύπο γλαφυρή εύδον ω8 έπεί κέ τις άποπέσησιν (Fledermaus) ' όρμαδού έκ -ης Th. 301 ένδα δέ οί σπέος έστι κάτω κοίλη ύπό -η 778 (Στύξ) νόσφιν δέ δεών κλυτά δώματα ναίει, ' μακρήσιν -ησι (μακροϊσιν -οισι ν.1.) κατηρεφέ' h.Merc.229 Κυλλήνης δ' άφίκανεν δρος καταείμενον υλη, 1 -ης εις κευδμώνα βα- δύσκιον lc felsiges Gebirge, Felsmassiv lea benannt £617 δσσον έφ' Ύρμίνη και Μύρσινος έσχατόωσα 1 -η τ' Ώλενίη και Άλήσιον έντός έέργει = Λ 757 (zu Text u. Geographie s. Bölte, RhM 83, 1934, 329 u. 331 fT.) Hes.fr. 13,1 φκεε δ' Ώλενίην -ην ποταμοΐο παρ' δχδας ' εύρεϊος Πεί- ροιο Ω 614 νΰν δέ που έν -ησιν, έν ουρεσιν οΐοπόλοισιν, 1 έν Σιπύλφ (vgl. Iliad z.St.) ν408 (Ath. zu Od.:) „ai (Schweine des Eum.) δέ νέμονται ' πάρ Κόρακος -η έπί τε κρήνη Άρεδούση“ ωΐΐ πάρ δ' ϊσαν 'Ωκεανού τε ροάς και Λευκάδα -ην (Identif. mit dem Gibraltar L2 m. Lit.; s. auch L3) leß unbenannt TV 137. 139 ήρχε δ' άρ' "Εκτωρ 1 άντικρύ μεμαώς, όλοοίτροχος ως άπό -ης, δν τε κατά στεφάνης ποταμός χειμάρροος ωση, 1 ρήξας άσπέτφ δμβρω άναιδέος έχματα -ης i? 508 ή κατά -άων βαλέειν έρύσαν- τας έπ' άκρης (das Tr. Pferd) h. 19,4 (νύμφαι) αϊ τε κατ' αί- γίλιπος -ης στείβουσι κάρηνα 10 άλλοτε δ' αύ -ησιν έν ήλιβάτοισι διοιχνεϊ, ' άκροτάτην κορυφήν μηλοσκόπον είσ- αναβαίνων 2 am od. im Wasser 2 a aus dem Meere ragendes Felsmassiv, Riff /293 έστι δέ τις λισσή αίπεΐά τε εις άλα -η ' έσχατιή Γόρτυνος έν ήεροειδέϊ πόντφ 5501 Γυρή- σίν μιν πρώτα Ποσειδάων έπέλασσε 1 -ησιν μεγάλησι 507 (Ποσειδάων) τρίαιναν ελών χερσι στιβαρησιν 1 ήλασε Γυ- ραίην -ην, άπό δ' έσχισεν αύτήν (zur Identif. s. Odyssey z.St.) £412 έκτοσδεν μέν γάρ πάγοι όξέες, άμφι δέ κΰμα 1 βέβρυχεν ρόδιον, λισσή δ' άναδέδρομε -η = κ4βχ χ87 (λιμένα [der Laistrygonen]) δν πέρι -η * ήλίβατος τετύχηκε διαμπερές άμφοτέρωδεν, 'άκται δέ προβλήτες έναντίαι άλλή- λησιν 96 αύτάρ έγών οίος σχέδον έξω νηα μέλαιναν, 1 αύ- τοΰ έπ' έσχατιή, -ης έκ πείσματα δήσας 121 (Λαιστρυγό- νες) άπό -άων άνδραχδέσι χερμαδίοισι ' βάλλον 131 άσπασίως δ' ές πόντον έπηρεφέας φύγε -ας ' νηΰς έμή μ 59 ενδεν μέν γάρ -αι έπηρεφέες, προτί δ9 αύτάς 1 κΰμα μέγα ροχδεϊ (Πλαγκταί, zu diesen s. Gisinger, RE XX [1950] 2187 ff.) 64 τών (Vögejn) αίέν άφαιρεϊται λίς -η 71 καί νύ κε τήν ( Αργώ) ένδ9 ώκα βάλεν (λίς -η) μεγάλας ποτί -ας 79 -η γάρ λίς έστι, περιξέστη έϊκυΐα 121 (Kirke zu Od.:) „ήν γάρ δηδύνησδα κορυσσόμενος παρά -η (der Skylla)“ 233 εκαμον δέ μοι δσσε ' πάντη παπταίνοντι πρός ήεροει- δέα -ην (der Skylla; zum Epith. s. Dürbeck, Farbenbez. 170) 241, αμΦι δε -η ' δεινόν βεβρύχει 255 οϊ γ9 άσπαίροντες άείροντο προτί -ας 260 αύτάρ έπεί -ας φύγομεν βεινήν τε Χαρυβδιν ' ΣκυλληνΛ τ9 ψ32Ί ως δ9 ϊκετο Πλαγκτάς -ας
j h. 1,12 Hurst ού γάρ οί έστι λι]μήν νηών δχος αμφιελισσεων, 1 αλλα οι ηλιβατο]ς -η περιδέδραμε πάντη ’ ύψηλή 2b Felsvorsprung, Klippe' /7407 (έλκε) ώς δτε τις φώς ' -η έπι προβλήτι καδήμενος ιερόν ίχδύν ' έκ πόντοιο £156 ήματα δ9 έν (άμ ν.1.) -ησι καί ήϊόνεσσι καδίζων (Od.) 415 μή πώς μ9 έκβαίνοντα βάλη λίδακι ποτί -η ' κΰμα μέγ9 αρπάξαν 428 αμφοτέρησι δέ χερσίν έπεσσύμενος λάβε -ης 1
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
είος μέγα κΰμα παρήλδε 434 ως τοΰ πρός -ησι δρα- σειάων άπό χειρών ' ρινοί άπέδρυφδεν η2Ί9 ένδα κέ μ' έκβαίνοντα βιήσατο κΰμ9 έπί χέρσου, 1 -ης πρός μεγάλησι βαλόν 1284 (Od. zu Polyphem:) „νέα μέν μοι κατέαξε (Pos.) ... ' πρός -ησι βαλών“ 2c Fluß- od. Quellfelsen /15 (κρήνη) ή τε κατ' αίγίλιπος -ης δνοφερόν χέει ύδωρ = /74 £443 τη δή οί έείσατο χώρος άριστος, ' λείος -άων = τ/282 κ515 (Kirke zu Od.:) „-η τε ξύνεσίς τε δύω ποταμών έριδούπων“ ρ 210 κατά δέ ψυχρόν ρέεν ύδωρ ' ύψόδεν έκ -ης Th.786 (ύδωρ ψυχρόν) δ τ' έκ -ης καταλείβεται ήλιβάτοιο ' ύψηλής 792 ή δέ μι9 έκ -ης προρέει (zu Text u. Verständnis von 785—92 s. Merkelbach, SIFC 27/28, 1956, 291 f.) Hes. fr. 70,19 δς τε Λιλαίηδεν προίει καλλίρροον ύδωρ 1 ]μιν περί -η[ν 3 Felsbrocken ί 243 τόσσην ήλίβα- τον -ην έπέδηκε δύρησιν (Polyphem) 484 έκλύσδη δέ δά- λασσα κατερχομένης ύπό -ης (von Polyphem geworfen) = 541 Th. 675 -ας ήλιβάτους στιβαρής έν χερσίν έχοντες (He- katoncheires) 715 (Κόττος τε Βριάρεώς τε Γύγης τ') οϊ ρα τριηκοσίας -ας στιβαρέων άπό χειρών 1 πέμπον έπασσυτέ- ρας Sc.375 ώς δ' δτ9 άφ9 ύψηλής κορυφής δρεος μεγάλοιο ' -αι άποδρώσκωσιν 437 ώς δ9 δτ' άπό μεγάλου -η πρηώνος όρούση, ' μακρά δ9 έπιδρώσκουσα κυλίνδεται h.Ap.383 έπί ρίον ώσεν (Αρ.) ’ -ησι προχυτησιν, άπέ-
κρυψεν δέ ρέεδρα 4 in symbolhafter Verwendg. 4a fur Standfestigkeit od. Starrsinn 0618 ϊσχον (Gr.) γάρ πυργη- δόν άρηρότες, ήϋτε -η 1 ήλίβατος μεγάλη, πολιής άλός έγγύς έοΰσα, ' ή τε μένει λιγέων άνέμων λαιψηρά κέλευδα Π35 (Patr. zu Ach.:) „γλαυκή δέ σε τίκτε δάλασσα 1 -αι τ9 ήλίβατοι, δτι τοι νόος έστίν άπηνής“ ρ463 ό δ9 έστάδη ήϋτε -η ' έμπεδον (Od. nach dem Schemelwurf des Antin.) 4b sprichwörtlich, s.a. Janda, MSS Beih. 18, 1997, 68-79 Ύ126 (Hektor zu sich selbst:) ,,ού μέν πως νΰν έστιν άπό δρυός ούδ9 άπό πέτρης ' τφ (Ach.) όαριζέμεναι, ά τε παρ- δένος ηίδεός τε“, vgl. Bd.I1084, 67ff.; III 481, 37ff. τ163 (Pen. zu Od.:) ,,ού γάρ άπό δρυός έσσι παλαιφάτου ούδ9 άπό -ης'9, vgl. Bd. III 107, 64ff. Th.35 άλλά τίη μοι ταϋτα περί δρΰν ή περί -ην; Lit. zu diesen vieldisk. Versen s. L24-24; weitere ältere Lit. L4, neuere L9 u. L12; sprichwörtl. Wendung meist aus uraltem Glauben von der Abstammg. der Menschen aus Bäumen od. Felsen erklärt (vgl. bes. G. Nagy, in: FS H.Güntert, Innsbruck 1974 [Innsbr. Beitr. z. Sprach- wiss. 12], 122ff.; LI3 (ders.); auch M.Luginbühl, Menschenschöpfungsmythen, Bem 1992, 53 f.); aber auch, δρΰς u. πέτρη als Metaphern f. 'Wildnis’ aufzufassen, ist möglich (vgl. oben Bl, Vorbem.); bes. schwierig Th.35: nach L9 u. L12 ist περί auf jeden Fall lokal zu verstehen (= *bei’), nach L20 steht περί δρΰν ή περί πέτρην allegor, f. 'Dichtkunst’; das die 3 Stellen verbindende Element scheint d. Gedanke urtüml. Urspriing- lichk. zu sein II Choer. fr. 9(= Suppl. Hell. 330), 1 Colace -t/v κοιλαίνει ρανίς υδατος ένδελεχείη
D Mer.fr.2,3 ρ. 133 Ber. (= Suppl. Hell. fr. 903 A, 5) σ\κληρής -ης έξαλτ[ο χαμα]ζε ' δριμύ βέλος, Choer.fr.22,1 Colace ώς δ9 άλιεύς άκτή έν άλιρράντφ έπί -η, 501a v.l.: Ξ278, Sc.421 ci.: Ορ.589
G Epith.: αίγίλιψ, αίπεϊα, άναιδής, γλαφυρή, έπη- ρεφής, ήεροειδής, ήλίβατος, καταστύφελος, κοίλη, λίδαξ> λίς, λισσή, μακρή, μεγάλη, περιμήκης, περιξέστης, προβλής, προχυτή, ύψηλή G. Markwald
πετρη(εις) [4‘, 1°, 1Η, 5h, le] F -εσσα 2, -εσση 2, -εσσαν 5, -εν 1, -εντα 2
Μ 1 dreis.: [2-3] -εν Ορ.533 2 viers.: μ-Μ -εσσαν Cypr.fr.32,3 ρ.61 Ber. [4-2w] -εντα h. 19,7 R-*x] τ£ σαΛ/ν h.Ap.44 / £519. 640; L , <5844; Πυδοϊ ένι -εσση /405, h.Ap.390; -εσσαν £496, h.Ap. 183; τε -εντα h.Cer.491
1199
1200


πετρή(εις)
πεύθομαι, πυνΟάνομαι
Σχ sch.D £496: πετρώδη, τραχεϊαν (ähnl. /405)
Β (zu πέτρη:) felsig 1 zur Kennzeichnung eines Ortes (s. Visser, Katalog 137f.) £496 οϊ θ' Ύρίην ένέμοντο και Αύ- λίδα -εσσαν, vgl. Η. S.-L. 19 519 οϊ Κυπάρισσον έχον Πυθώνά τε -εσσαν, vgl. Η. S.-L. 40 640 Χαλκίδα τ' άγχία- λον Καλυδώνά τε -εσσαν, vgl. Η.S.-L. 109 /405 (Ach.:) „ούδ' δσα λάϊνος ουδός άφήτορος εντός έέργει ' Φοίβου Απόλλωνος Πυθοϊ ένι -έσση“ = h.Ap.390ex 5844 έστι δέ τις νήσος μέσση άλι -εσσα, ' μεσσηγύς Ιθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης, 1 Αστερίς, ού μεγάλη h.Cer.491 άλλ' αγ' Έλευσΐνος θυοέσσης δήμον έχουσαι 1 και Πάρον άμφι- ρύτην Άντρωνά τε -εντα h.Ap.44 και Κνίδος αίπεινή και Κάρπαθος ήνεμόεσσα ' Νάξος τ' ήδέ Πάρος 'Ρήναιά ('Ρήνειά ci.) τε -εσσα 183 είσι δέ φορμίζων Λητούς έρικυδέος υιός ' φόρμιγγι γλαφυρή προς Πυθώ -εσσαν Cypr. fr. 26,2 p.44 Dav. αϊ (Gorgonen) Σαρπηδόνα ναϊον έπ' Ώκεανφ (έν ώ. ci.) βαθυδίνη ' νήσον -εσσαν, vgl. Cypr. fr. 32,3 ρ.61 Ber. 2 anderes Op.533 πυκινούς κευθμώνας έχουσι (Tiere im Winter) 1 κάκ γλάφυ -εν (vgl. Bd.II Sp. 162,11 ff.) h. 19,7 (Παν) δς πάντα λόφον νιφόεντα λέλογχε 1 και κορυφάς όρέων καί -εντα κέλευθα, vgl. Eiliger, Landschaft 162
D v.l.: o295, h.Ap.425 (s. van der Valk, Text.Crit.Od. 89) G. Markwald
πέτρος [4, le] E < *per-tro-7, s. Meier-Brügger, ZVS 94, 1980, 122-129 Σχ sch. D //270: λίθω
B Stein (als Wurfgeschoß, außer Nosti fr. 9 p.70 Dav., wo allerd. Prosaref.), während das fern, πέτρη (s.d.) fast ausnahmslos den gewachsenen Fels bezeichnet //270 (Αίας) πολύ μείζονα λααν άείρας 1 ήκ' έπιδινήσας 1 εϊσω δ' άσπίδ' έαξε βαλών μυλοειδέϊ -φ Π4\\ Έρύλαον ^έπεσσύ- μενον βάλε -ω3 1 μέσσην κάκ κεφαλήν 734 (Πάτροκλος) έτέρηφι δέ λάζετο -ον 1 μάρμαρον όκριόεντα, τόν οί περί χείρ έκάλυψεν Κ288 ένθά κεν Αινείας μέν L u 1 ή κόρυθ' ήέ σάκος II Nosti fr. 9 p.70 Dav. (= fr. 4 ρ.96 Ber.) Prosaref.: Zeus hängt Tantalos Stein über d. Kopf. — Wortf.: λαας, λίθος, μάρμαρος, χερμάδιον
D v.l.: Th. 778, h. Ap. 284 G. Markwald
πεύΦομαι (πυνϋ’άνομαι 2°), ποΦέσΦαι (- = πυθ) [36*, 48°, 3Η, 5h, le] Ε Erbwort (< idg. *bheudh-), s. LIV 66 f. - Abl.: απυστος, άπευθής
F Präs, πυνθάνομαι 1°, νπεύθομΛαι 1°, L Λεθ' 1°; πυνθα- νόμην 1°, έ^πεύθετ^ο 3, L jO 3, L / 1, έπευθόμεθα 1; πευ- θοίατ' 3°; μτευθέσθμο 1°; L Λαι 2°; πευθόμενος Γ; Fut. πεύ- σομαι 1, ^πεύσεΛαι 1, L Λται 2; νπευσόμενοΔς 5°, L _,ν 2°; Aor. -όμην 5, -έσθην 1', έ-οντο 4'; -ηαι 5, -ηται 3, -ησθε 1, -ωνται 1; -οίμην 4, -οιτο 4, πε-οιτ' 3*, -οίατο 1*; -έσθαι 21; Pf. ^πέπυσ^μαι 1°, L Λσαι 1°, L Λται 2°; sL Λτο 2, L Δτο 2', jifyv Γ; L ffai Γ
Μ 1 [1J πεύθετ' /1498 2a [i--] νπεύθομΛαι γ\ΖΊ; l jS#’ /87; πεύθετο γάρ Λ 21, π 411, Th. 463; πεύσομαι ψ262; πεύσεαι Σ19; μιεύσεται^ ειν 'Ιθάκη β256 [-vj εκ l j ΚΙ29 2b [uJ] ούκ ϊδον, ού -όμην ψ4Ω, h.Merc.263 β 363; νέγώ -όμηνΛ 5732 [---] u □ £321; πε-οιτ' Ζ50 = Κ381 - Λ 135" 2c [U J πάντα / τούτο -οιτο (καί) ^211, h.Merc.269; ήδέ / τό -έσθαι κ152, Hes.fr.273,1 -, Mus.fr.7,1; ούδ' αρα πώ τι πέπυστο 7V521 2d [~-χ] αι *ε -ηαι /2592; δφρα -η(τ)αι (' πατρός) £685, y 15 / 5713; πάντα -ηαι 5494; -ηαι £351; -ησθε £12; -ηται τ486; άπο- φθιμένοιο -ηται/^-οίμηνΛ Τ337. 322; τε L j κ 147; L j £102; γε L f^-οιτο, β43 £ 31; Τρώες γε / Τρώεσσι -ωνται f u //195, ÄT207; γάρ τό/άδε γ' έστί ,καί έσσομέ- νοισι -έσθαι, £119, ω433, Ύ305, λ 76, φ255,
1201
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Hes. fr. 212b,6; προέηκε/έμεν τε ^-έσθαιΔ Λ 649, κ155; έκ τε L j Κ308 = 320 = 395"; ούδέ / ου[τε] L d ν335, h.Cer.478; L Z465, κ537 = λ 50 = 89, ο3ΊΊ; ούδέ πεπύ- σθαι £641; 5’ ού πω φώτε / Ln πεπύσΔθην/το Ρ3ΊΊ, Χ437, εϊ / ού L Λσαι/μαι/ται λ 494 505, /7411; ήέ πέπυ-
σται ρ 510 2e Μ-] -έσθην Ρ42Ί 2f [-*„] πευθοίαθ'
οί άλλοι α\5Ί = 5 70 = ρ592; προϊειν ^πεύθεσθ^αι /88 = κ 100 2g [~~~] l jWä134 3a ώς (ούν) έ-οντο
E1Q2, 0379 / Σ530; δ' ούκ έπέπυστο Ν6Ί4, h.Ap.97 έ-οντο καί άλλοι 0224 3b («1^] πάντα -οίατο Α 257; ^έπεύθετοΛ £408 u 5677 = π412 3c
[ΐ^ί] ^πυνθάνομΛαι καί β3\5; L Λην 'Ιθάκης ν256 (νόστον) ^πευσόμενοςΔ/ν πατρός α281 = ο 270 £ β2\5 £ 264 = α941Π £ ^9360; L ν415 [1 ^πευθόμε^νος ρ 158
4 Λθα 1524
Σχ sch.D Ζ465: αίσθέσθαι (vgl. //195). ^άκούσαι^ (so reg., s.a. sch.min. P.Strassb. inv.33 zu A 257, P.Amh. 18 zu o270. 377), £119: L d. ^μαθεϊνΛ, Ύ305: γνώναι (vgl. £351, £641). L j, Λ498: πεύθετο' έπέπυστο. ήδη. ήκουσεν, 0224: μάλα γάρ κε μάχης έ-οντο καί άλλοι καί τά έξης' πάνυ γάρ άν απόπειραν της ήμετέρας δυνάμεως έλαβον
L J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 163f.; J.Clas- sen, Beobachtungen über d. hom. Sprachgebr., Frankfurt a.M. 1867, 163; Mutzbauer, Tempuslehre 1365 f.; Porzig, Satzinhalte 58f.; Chantraine, Gr.h. I Ulf. 396, II54f.; P.Laspia, Omero linguista, Palermo 1996, 24 A.l9
B von etw. erfahren, sowohl unmittelbar (akust.) hören (bes. 2 a, 3 a) als auch (durch Informationsquellen) vermittelt mitbekommen, abs. (1), in Vbd. m. Gen. (2) od. Akk./NS (3), mit expl. Angabe des (pass.) Standorts im Ggs. (außer ρ 157 f., τ486) zum (akt.) Geschehen (kontrast. 3c) £351 (έτέρωθι), £408 (^νόσφινΛ, vgl. άκούετε L u ^έόντεςά γ 193), £426f. (μάχης άπάνευθεν L J, Ώ592Γ (είν Άϊδός περ έών), 5677L (αύλής έκτος έών), X437/4Q (μυχφ δόμου), π 411 (Jvi μεγάροισιν), τ486 (L J, yl86f. (L d μαθημένοΔς), Σ53ΟΓ (είράων προπάροιθε L μ), ß255f. (L £ είν Ιθάκη), pl57f. (έν πατρίδι γαίη ήμενος), 7V521ff. (δ γ' άρ' νάκρφ Όλύμπφ ύπό χρυσέοισι νέφεσσινΛ ήστο), h.Ap.97f. (ήστο γάρ L J, ν256 (έν Κρήτη), Λ 21 (Κύπρονδε); Subj. selten pl. (l.P. /524, y87, 2.P. £12, 3.P. δμώες o376f., άλ- λαι δμφαί /7411 f., jrAAo/j 0224, α157+, L u ^Τρώες; A256L, L j //195, 0379, Άργεΐοι £699/702, Kriegspartei Σ53Ο, Gef. 188+, κ155, Nachwelt B119+), selten göttl. (2V521, 0224, £427, Th.463, h.Ap.97, h.Merc.263. 269. 363), nur £427 (zugleich) tier.; 53x Aor., lix Fut., lOx Präs. (Ind. nur l.P., y87. 187 m. Pf.-Funkt., vgl. ακούω Gl), 9x Impf. (£408 iter., Λ 498 m. PIqu.-Funkt.), je 5x Plqu. (nur neg., s. la, 2c) / Pf.; komplementär zu άγγελ- £408f. 641 f. 685f., Σ18Γ, T337, Χ437ΪΪ., ß30f. £ 42f. 255f., π 133f., ειπ'* a281f., /?215f., x537fT., π131/4. 411f., v/261f., κλέος* /524, A 21, «281 IT., /3215IT., v415, φάσ'* yJ87f., ^321; ermöglicht durch (άλλων μύθον) άκούων / ήν άκούση* £408, j9314f. / α94. 281 f., /9215f. 360, εϊρεο* Λ611/49, α281/4, seinerseits Ermöglichg. für έειπε* β3\*, 5677+, λ494, in polarem Ggs.paar m. άχέειν h.Cer.478f., φάσθαι ο377; parall. m. (άλλου μύθον) άκουσα* «281f., β4\ 1 f., 5728/32, h.Merc.263, δαή(με)ναι 5 493f., v335, v<262, ϊδον* κ\4Ί (vgl. 152), v334f., ψ4/3*, έκλυεν* 03Of. £ 42f., ϊδμεναι* Ν6Ί4, 5493L, antith. zu (οίον) άκουσα ψ40, ΐδεν (όφθαλμοϊσι) ρ510ί., ο7ιδα γ 184/7; Aor. ingr. (vgl. -έσθαι abh. von πρίν Z465, x537+) im Ggs. zu efT. δαήναι, vgl. δφρα δαείω/ώμεν /7423 (Φ61), A?425, /280 / £299 (nur
1. P.!) mit metr.gleichw. δφρα -η(τ)αι £685, γ 15 / 5713 (nur
2. /3. P.!), Verh. zu ακούω ähnl. wie νοέω zu Ιδεϊν, vgl. auch l(5*) ώς (ούν)ι έ-οντο £702, 0 379, Σ53Ο (nur PL!) mit
1202


metr.gleichw. L ένόησε (nur Sg.!) νοέω BI3b (u. L d ήκουσε ρ492). — In assoz.Zush. m. αγε £685, tfllf., ^/261 f.; Άργεΐο Γ Ε699/Ί02, TV 674 ff, (2379f.; Άρης* E7Q2, TV521; αύτίκ(α) Σ53ΟΓ, μ/262; Αχαιοί* £119f., Ζ50+, Λ 21, £641 ff., γ 185ff., π 133Γ.; γ(ε) £119 s ω433, £351, Ζ465, 7/195, 031 \ ν256, h.Cer.478; δεύρο/τ(ε) £685 / 041ΟΓ., i? Ilf.; έστί R.] £119 s ω433, h.Cer. 478; έκαστος* /87, ο 377; "Εκτωρ* E699/7Q2, A497f., TV674, £101 f. 427f., £19ff, X437f., f2592f.; έλδεϊν* AT211. 3O8+, T129f., X437f., /184/7, x 152. 154f.; ένδοδι 0315, <5677f., h.Ap.92/7; Διι7ός H194f., N674 / 0379, £408f., «281 ff; λαοί* £119f., TV674ff; μάρνατο* A 257, Λ 498, TV673F.; μάχης/εσδαι Λ 498, 0224, £426f. / £119ff., £377/80; μέ- γα(ς) A256f., Λ 21, Ύ305, 0314f., o376f., h.Merc.269f.; έν(ι) μεγάροισι* 0411, γ 186f., κ 150ff., v334f., π411, r486, h.Ap.96f.; μούνη / οιη* h.Ap.97 / 041 If., π133Γ, y/40; όίω/ομαι £350f., 0255Γ., y/261f. / £641. 685ff., Γ334/7; (άπ)ωλετο* / δλεδρον £641 f., %304f., /87. 185ff. / 87f., π411; πάντα* Α 257, ΛΓ211, Λ 498, 041ΟΕ, /86f., <5494; πόλεμον*/ίζειν* £119 ff., £351, £376 f., ri29ff, A493f. / £119ff, £101 f., /86f.; (ει) που K2Q7, £102, v415, ρ510; πρώτ(α) P427, xl54f.; Τρώες* A256f., £702, 7/195, K2Q7, 0379, £377/80, /86f.; ΰφαινε* X437/ 40, 5677f.; (μνησϊ^) χάρμης O379f., £102f. — Überw. in dir.R. (l.V. £685, 0592, λ505, v256. 415, μ/40; 2.V. K32O, A 649, Σ19, 0411, <5713, δ\2\ vorletzter V.u «94, ρ510, h.Merc.363; L d £351, Z50+. 465, T337, Ύ3Ο5, 0256. 360, «270, π 134, φ 255, y/262), selten in Erz. (neg. Λ 498, TV521. 674, £377, Ύ437, «157+, h.Ap.97; in Vbd. m. γάρ Λ 21, £408, <5 677*, π 411, Th. 463; in temp. NS m. έπεί P427, ώς £702, 0379, Σ53Ο; Inf. Hes.fr.212b,6, h.Cer.478); gehäuft K2Q7. 211, T322. 337, « 147. 152. 155, π411. 412, h.Merc.263. 269, nb. Abi. /87f. 184/7, <5675ff; m. ώ?-Assonanz γ 15f. — Wortf.: αϊον, ακούω, δαήναι B3, εϊρομαι, έρεείνω Β3, κλυεΐν ΒΙΙ, μεταλλάω Β1, νοέω ΒΙ3 1 abs. (τι Χ437, 0411 in la adv., s.a. 3b Vorbem.) la neg.: etw. (nicht) mitbekommen (akust. im Ggs. zu opt. νοέω BI2c); Subj. 6° άλλοι*, 3h göttl.; Opt./Imp.Präs. 3°/l° (nur hier); in Erz. 3', lh, REinl. 3°, dir.R. sonst (am Anf. u. Ende) 7/195 (ευχεσδε Διί) σιγή έφ' ύμείων, ϊνα μη Τρώές γε -ωνται τ486 σίγα, jrij τίς, τ' άλλος ένι μεγάροισι -ηται, s. V.474, vgl. Ξ90 s £493, π 301 π 134 (benachrichtige Pen.) τών δ' άλλων L j ... ' πευδέσδω «157 (Tel. προσέφη Ath.) άγχι σχών κεφαλήν, ϊνα μή πευδοίαδ9 οι άλλοι = <570 (dazu van der Valk, Text. Crit. Od. 100) = ρ592 A 498 ουδέ πω "Εκτωρ ' πεύδετ', έπεί ρα μάχης νέπ' άριστερά, μάρνατο hatte noch nichts mitbekommen, vgl. A331 N674 "Εκτωρ δ' ούκ έπέπυστο ... οt5<5f τι ήδη 1 δττι ρά οί νηών L d δηϊόωντο ' λαοί ύπ' Άργείων a h.Ap.97in (Είλείδυια) Χ437 άλοχος δ' οΰ πώ ji πέπυστ,ο ' "Εκτορος* ού γάρ οϊ τις (ήγγειλ9), poss.Gen. (kontrast. 2c), zum Enjambement vgl. Z394f. 0411 μήτηρ δ' έμή οΰ u ,αι, ' ούδ9 άλλαι δμφαί, μία δ' οιη μΰδον άκουσεν, s. V.373 1//40 (Freiermord) ^ούκ ϊδον, ού -όμην„ άλλά στόνον οιον άκουσα ' κτεινομένων h.Merc.263 L „ ούκ άλλου μΰδον άκουσα - 363 lb pos.: in Erfahrung bringen, erfahren, zu hören bekommen; hom. in dir.R. y/262 εϊπ9 άγε μοι τον άεδλον, έπει και δπισδεν, όίω, ' πεύσομαι, αύτίκα δ9 έστι βαήμε- ναι οΰ, τι χέρειον ν335 (κ9 άλλος ϊετ9 ίδέειν άλοχον) σοι δ9 οΰ πω φίλον έστι L ,βέ -έσδαι „ ' πρίν γ9 έτι σής άλό- χου πειρήσεαι, vgl. <5192 *152 (μερμήριξα) έλδεϊν ή^ „ επει ιδον ... καπνόν erkunden gehn 155 (μοι δοάσσατο κέρ- διον) πρώτ9 ελδοντ9 έπι νήα ' δεϊπνον έταίροισιν δόμε- ναι προέμεν τε -έσδαι, vgl. <88, Α649 in 3b 0315 νΰν δ9 δτε δή μέγας ειμι και άλλων μΰδον άκούων ' πυνδάνομαι,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
και δή μοι άέξεται ένδοδι δυμός (Ggs. νήπιος ήα) etw. mitbekomme, vgl. «228f., Op. 296 f. £351 εί δέ σύ γ' ές ^πόλε- μον, πωλήσεαι (Aphr.), ή τέ σ' όίω 1 ριγήσειν L γε και εϊ χ9 έτέρωδι -ηαι schon vom bloßen Hörensagen, kontrast. Φ487 £119 αισχρόν γάρ τόδε γ' έστι ^και έσσομένοισι -έσδαι,, 1 μάψ ουτω (λαόν VNg πολεμιζειν) = ω433 (λώβη, εί μή τει- σόμεδ9) noch i. d. Ohren der Nachwelt, vgl. Z358, Al76ff. φ 255 δτ' ού δυνάμεσδα τανύσσαι ' τόξον* έλεγχείη δέ L Ύ305 (μή) άκλειώς άπολοίμην, 1 άλλά μέγα ρέξας τι L wovon noch die Nachwelt spricht, vgl. /204, 0580 λ 76 σήμά τέ μοι χεΰαι 1 L u (vgl. 7/86ff., <u80ff.) = Hes.fr.212b, 6ex 2 Obj. Gen. (+ präd.Ptz. 5* in 2c) u. z.T. zusätzl. NS (£641 / /15, λ 494, Th. 463 in a/b, vgl. 3 Vorbem.) bzw. Akk. (pers. T322/6, vgl. 3c; τό γε £408, vgl. 3b; π Z465, TV521, Λ494. 505 adv.); neg. (Pf.st.) TV521, £377. 641, λ 505 2a (031+ impl.) Obj. (nur άγγελίης/άων) unmittelbar akust. per- zipiert (s.a. Z465, £102 in 2b); in dir.R. £641 οΰ μιν (Ach.) όίομαι ούδέ πεπύσδαι 1 ^υγρής άγγελίης,, δτι οί ώλεδ9 έταΐρος 685 (δεύρο) δφρα -ηαι ' L ,, ή μή ωφελλε γενέ- σδαι 4- Σ19 (πεύσεαι) 031 ήέ τιν9 ^άγγελί,ην στρατού έκλυεν έρχομένοιο, 1 ήν χ' ήμΐν σάφα εϊποι, δτε πρότερός γε -οιτο; = 43 (1.Sg.) 256 (Tel.s Schiffsreise) άλλ9, όίω, και δηδά καδήμενος L ,άων 1 πεύσεται ειν Ίδάκη, τελέει δ9 οδόν οΰ ποτέ ταύτην wird sich Nachrichten "reinziehen9 (iron.), s. £122 ff, vgl. sl50 2 b Obj. (mittelbar apperzipier- ter) JnformationSjinh. (i.S.v. περί τ270) bzw. £408, «537, Th.463 (prophet.) L quelle (i.S.v. έκ «282f. = 0216f., h.Merc.471, s.a. TI29 in 3b), 2* nom.act., v256 ON, sonst Pers. (EN bis auf £408, « 281+, /15, 012; and. poss. (part.) Gen. %437f. (π 134) / /524, 0379 / K129, «94+, <5713, π411 in la/3a/3b); Subj. göttl. 0224, Th.463; hom. in dir.R. außer £408 (γάρ) Z465 (με) γαϊα καλύπτοι, 1 πρίν γ9 έτι σής τε βοής σοΰ δ' έλκηδμοϊο -έσδαι eh ich mitbekäme 0224 (Pos. οϊχεται άλευάμενος χόλον) ήμέτερον* μάλα γάρ κε μάχης έ-οντο και άλλοι, ' οϊ περ ένέρτεροί είσι δεοί, s. Κ61—6 £102 εί δέ που Αϊαντός γε βοήν άγαδοϊο -οίμην, ' άμφω κ' (έπιμνησαίμεδα χάρμης) irgendwo bemerkte, vgl. 1401 #12 (δεΰτ9) είς άγορήν ίέναι, δφρα ξεί- νοιο -ησδε, ' δς νέον ϊκετο etw. mitkriegt von, vgl. «405 κ 537 (μηδέ έαν) αίματος άσσον ϊμεν (Tote) πριν Τειρεσίαο -έσδαι = λ 50 = 89 (s. κ 492 a ψ 323), dazu Α. Schnaufer, Fgr. Totenglaube, Spudasmata 20, 1970, 81 £408 (ούδέ τό έλπετο) έκπέρσειν (Patr.) πτολίεδρον άνευ έδεν (Ach.) 1 πολλάκι γάρ τό γε μητρός έ^πεύδετο, νόσφιν άκούων, ' ή οι άπαγγέλλεσκε Διός νόημα, vgl. A396f. Th.463 L j γάρ Γαίης τε και Ούρανοΰ ' οΰνεκά οί πέπρωτο έφ ύπο παιδί δαμήναι hatte erfahren von λ 494 είπέ δέ μοι ^ηλήος ..., εϊ τι πέπυσσαι, 1 ή έτ9 έχει τιμήν (ή μιν άτιμάζουσιν) über Pel. irgendwie erfahren hast, ob er ..., vgl. ρ 106 505 L j οΰ τι πέπυσμαι ρ510 (δφρα μιν) έρέωμαι 1 εϊ που Όδυσσήος ήέ πέπυσται ' ή ϊδεν όφδαλμοϊσι von Od. gehört hat, s. V.525, vgl. /93f. £321 ένδ9 Όδυσήος έγώ -όμην' κείνος γάρ έφασκε 1 ξεινίσαι /15 πόντον έπέπλως, δφρα -ηαι ' ^πατρός,, δπου κύδε γαϊα και δν τινα πότμον έπε- σπεν, vgl. <5713f. in 3 b «281 έρχεο πευσόμενος L j οίχομένοιο, ' ήν τίς_ τοι εϊπησι βροτών, ή δσσαν άκούσης 1 έκ Διός » ο 270 (ήλδον), vgl. α!35 s /77 ν256 πυνδα- νομήν L Ίδάκης γε και, έν Κρήτη (Antw, auf L , ές Τροίην δνομ9 ϊκει 248) ich habe gehört von, vgl. o403 2c Obj. Todesnachricht aus präd. Ptz. (Aor., doch s.a. A257 in 3 b) + (T337 impl.) pers. Subj.-Gen. (£377ff EN, sonst Appell.); Subj. göttl. TV521 u. (zugleich tier.) £427; Dual £377. 427 (nur hier); Aor. od. Plqu., T322. 337 in dir.R. £377 δύο δ9 ου πω φώτε πεπύσδην 1 1 Πατρόκλοιο δανόντος Ν521
ού<5’ άρα πώ τι πέπυστο Άρης ' υϊος έοΐο νπεσόντοςΛ
1203
1204


πενέομαι, πυνΌ’άνομαι
Πευχεΐδ(ης)
ένί ύσμιντ] Ρ42Ί (Ach.s ϊπποί) μάχης άπάνευδεν έόντες 1 κλαΐον, έπει δή πρώτα -έσδην ήνιόχοιο ’ L u ύφ9 'Έκτορος Τ322 ού μέν γάρ τι κακώτερον άλλο πάδοιμι, 1 ούδ9 εϊ κεν του πατρός ^άποφδιμένοιοd -οίμην * 3νν. 1 ήέ τόν δς Σκύρω μοι ένι τρέφεται υιός, ΕΠ. von Inf. (vgl. Bl 19 in 1 b) od. Ptz. (vgl. 5732 in 3 c) 337 (Πηλήά γ9 όιομαι άκάχησδαϊ) έμήν ποτιδέγμενον αίει 1 λυγρήν άγ- γελίην, δτ9 L u -ηται 3 Obj. Akk. (+ Prädik. 4‘, 1° in 3c, s.a. Acl Bl 19ff. in 1b u. Eli. Γ322/6 in 2c) u./o. NS (s.a. 2 Vorbem.; ότι P641, /2592, ούνεκα Λ 21, Th.463, sonst ind. Frages.) 3 a Obj. (nom. act., 2x κλέος+) unmittelbar akust. perzipiert (s.a. K2Q1 in 3 b); in temp. NS m. ώς (ούν) 2i (vgl. νοέω BI3b), in Vbd. m. γάρ Λ 21, 5677+, in dir.R. /524, «147, v415 0379 ώς ^έ-οντο3 Διός κτύπον vernahmen, vgl. Κ 532 Σ53Ο ώς ούν L d πολύν κέλαδον παρά βουσιν 1 εί- ράων προπάροιδε καδημενοι (μετεκίαδον) κ147 άνήϊον ές περιωπήν, 1 εΐ πως έργα ιδοιμι βροτών ένοπήν τε -οίμην, vgl. μ 202, 21455 5677 (ούδ9 ήεν άπυστος) κήρυξ γάρ οί έειπε Μέδων, δς ένπεύδετοΛ βουλάς * αύλής έκτος έών* οί δ9 ένδοδι μήτιν ύφαινον = π 412 mitbekommen hatte, vgl. ^148 Λ 21 (δώρηκά οί Κινύρης δώκε) L d γάρ Κύπρονδε μέγα κλέος, ούνεκ9 (ές Τροίην άναπλεύσεσδαι έμελλον) denn wichtige Kunde war zu ihm nach K. gedrungen 1524 ούτω και τών πρόσδεν έπευδόμεδα κλέα άνδρών 1 ηρώων, δτε κέν τιν9 χόλος ϊκοι* 1 δω^ρητοί τ9 έπέΛλοντο παρα- pL άεσσι haben wir sagen gehört über, vgl. π241Ε, 5687f., /1118 v415 φχετο (Tel.) πευσόμενος μετά σον κλέος, εϊ που έτ9 εϊης auf der Suche nach Äußerungen über dich, um zu erfahren, ob du noch irgendwo lebst, vgl. /83, 5701 3 b
(K32O impl.) Obj. (mittelbar apperzipierte) Informat., Κ20Ί, a94+, 5713, π411, h.Cer.478 nom.act., sonst (y87 prol. Akk. +) NS (s.a. Λ 21, v415 in 3a) bzw. A 257 Ptz.-Konstr. (vgl. 2c) u./o. (pron.) Ntr. (Pl. bis auf [Bl 19 in lb, P408 in 2b] Hes.fr.273,1+, Lh. Merc.269j; s.a. Vorbem. zu 1 u. 2); Subj. göttl. L / neg. Γ129, L □, in Vbd. m. έκ £308+ (DSV), Kl29 (DSN, vgl. 2b); hom. (u. L j) in dir.R. außer π411 (γάρ) Κ20Ί (ει) τινά που και φήμιν ένι Τρώεσσι -οιτο, 1 άσσα τε μητιόωσι ^μετά σφίσινΛ 308 (νηών) σχεδόν έλδέμεν, έκ τε -έσδαι 1 ήέ φυλάσσονται νήες (ή ήδη φύξιν βου- λεύουσι L J = 320 — 395ex herauszubekommen Λ 649 με προέηκε -έσδαι 1 δν τινα τούτον άγεις βεβλημένον, s. V. 611 f., vgl. /69f. /88 έτάρους προίειν πεύδεσδαι ίόντας 1 οϊ τινες άνέρες ειεν - κ 100 zu erkunden, vgl. «155 in lb ο 377 δμώες χατέουσιν 1 άντία δεσποίνης φάσδαι και έκαστα -έσδαι, vgl. V.362, £128, ρ70. 584 Hes. fr. 273,1 ήδύ^ δέ και τό (Akk., vgl. Ρ408 in 2b) -έσδαι, δσα δνητοΐσιν έδειξαν (s.d. Β5 u. Williams zu Call. h. 2,94) ' άδάνατοι, δειλών τε και έσδλών τέκμαρ έναργές — Mus. fr. 7,1 (je 2χ εσδ, δει, αρ) h.Merc.269 μή τις τούτο -οιτο πόδεν τόδε νεΐκος έτύχδη* 1 καί κεν δή μέγα δαύμα (γένοιτο Rinderdiebstahl eines Säuglings) η29 εί δ9 9Αχιλεύς ού ^ταύταΛ (sc. göttl. Beistand) δεών έκ πεύσεται όμφής, ' δείσετ9 έπειδ9, δτε κεν τις έναντίβιον δεός (sc. Αρ.) έλδη ΑΓ211 u u τε γιάντα s -οιτο και άψ εις ήμέας έλδοι 5494 ούδέ τί σε χρή ‘ ϊδμε- ναι ούδέ δαήναι έμόν νόον* ούδέ σέ φημι ' δήν άκλαυτον έσεσδαι, έπεί κ9 εύ L j -ηαι Α25Ί (Τρώες μέγα κεν κεχα- ροίατο) εί σφώϊν τάδε L d -οίατο μαρναμένοιϊν wenn sie das alles erfuhren, wie ihr hier streitet ρ158 (Od. ηδη εν πα- τρίδι) τάδε πευδόμενος κακά έργα, vgl. π 380, /595 /2592 (βή μοι) σκυδμαινέμεν, αϊ κε -ηαι ' είν "Αϊδός περ έών δτι 'Έκτορα έλυσα α 94 (πέμψω) ^νόστον, πευσόμενον πα- Τθός φίλου, ήν που άκούση s //360 (Nom.) - 215ιη s 264 (Akk.), vgl. α281 + in 2b, ρ571 5713 (Tel.) ές Πύλον, δφρα '^αι ' πατρός έοϋ ή L j ή δν τινα πότμον έπέσπεν, vgl. M5f. in 2b, 5423f. π 411 (Pen. beschloß) μνηστήρεσσι 1205
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
φανήναι ' πεύδετο γάρ ού παιδός Jvi μεγάροισι3ν όλε- δρον, s. V.421f. y 187 (ήλδον) άπευδής, ούδέ τι οιδα ' κείνων, οϊ τ9 έσάωδεν VN» οϊ τ9 άπόλοντο. 1 δσσα 5* L d καδήμενος 1 ^πεύδομ/χι (δαήσεαι) 87 άλλους μέν γάρ πάντας L Λεδ9, ήχι έκαστος άπώλετο (κείνου 5’ όλεδρον άπευδέα δήκε Zeus), vgl. 193f. h.Cer.478 (έπέφραδεν όργια) τά γ9 ού πως έστι παρεξ[ίμ]εν ου[π?] -έσδαι ' ούτ9 άχέειν 3c Obj. Sachverhalt aus Prädik. (3' Adj., Γ Ptz., £702 eil. [< Nom.satz]) + pers. Subj.-Akk. (£702 EN, 3’ Pron., Γ impl.) u. darauf bezogener Ortsangabe; nur Aor. (in NS); in dir.R. außer £702 £702 αίέν όπίσσω ' χάζονδ9, ώς έ-οντο μετά Τρώεσσιν ”Αρηα merkten, dqß Α. unter d. Tr. ist, kontrast. Κ20Ί in 3 b am Anf. Z50 (V. gäbe) άποινα, ' εϊ κεν έμέ ζωόν πε-οιτ9 έπι νηυσίν = /C381 s Λ 135 (νώϊ ζωούς), nur hier redupl. Aor. (dazu Latacz, Freude 61) 5 732 (ούδ9 όρμηδέντος άκουσα) εί γάρ έγώ -όμην ταύτην οδόν όρμαίνοντα,' τώ κε κτλ., zur Konstr. vgl. //129
Kompos.: έκπ . (DSV) 3x in K (s. 3b am Anf.)
D (921b (= B119+ ex) v.l. /204 (dto.) R. Führer
πευχάλιμος [4*, 1H] E Verh. zu πυκνός wie λευγαλέος zu λυγρός (L‘ 4) Εχ sch.min. P.Berlin inv. 11634 zu Ö366: δριμ<ε> ίαις (ebs. sch.D T35), sch.D Θ366: συνεταΐς (so reg.), ή πικραΐς (παρά τήν πεύκην), £165: ... πυκναΐς
L ‘Buttmann, Lexil. 119; 2Bechtel, Lexil. 146; ’Arbenz, Adj. auf -ιμος 28; 4Benveniste, Origines 46; ’Onians, Origins 30ff.; 6Szemerenyi, Syncope 83f.
B dichtgefugt, kompakt, kohärent, übertr. vom Verstand (s.a. Fränkel, DuPh 593 f.) umfassend, vielseitig, souverän, nur (einziges formelh.) Beiw. von (Laußer O81j, 1H göttl.) φρεσί (abh. von ένί / έπί / μετά u J, am VE L j, K35; in dir.R. Θ366, 1H, innerl. abh. £165, in Gl. (981, in Erz. K35 β366 (Zeus φρεσι μαίνεται ούκ άγαδήσι) εί γάρ έγώ (Ath.) τάδε ήδε9 ένι ^φρεσι -paijV (ούκ άν ύπεξέφυγε Her.) £165 (εί ύπνον) χεύη (Hera dem Zeus) έπί βλεφάροισιν ίδέ u j, vgl. V.294, h.Ven.38 X35 έριούνης ' Έρμείας, δς έπι L j κέκα- σται (981 ώς δ9 δτ9 άν άίξη νόος άνέρος, δς τ9 έπι πολλήν ' γαΐαν έληλουδως L d νοήση ' „ένδ9 εϊην, ή ενδα" Hes. fr. 283,1 εύ νύν μοι τάδ9 έκαστα μετά L □ φράζεσδαι. - Wortf.: πυκνός B3b R.Führer
πευχεδανός [Ρ] Ε nb. 'peukos η. (> έχε-, περιπευκές, vgl. πεύκη) wie ριγεδανός nb. ρίγος; zur Bildg. s. L,
Εχ sch.D z.St.: πικρού, όλεδρίου. άπό τής πεύκης ή μεταφορά L Bechtel, Lexil. 277
Β uns., etwa: versehrend (vgl. πικρός u. £224-6), verheerend (Ng\. δήϊος, μαλερός, μέρμερα), Epith. von π(τ)όλεμος KZ ώς δ9 δτ9 άν άστράπτη (2&us) ...' τευχών ή πολύν όμβρον ... ήέ χάλαζαν ' ή νιφετόν ' ήέ πόδι πτολέμοιο μέγα στόμα -οιο, ' ως πυκίν9 (άνεστενάχιζ9 Ag.), vgl. Τ313 u. (metr. gleichw.) N97 (IISp. 1667,47ff.), ferner Op.229. - Wortf.: άγριος B2c, αίματόεις B3, αίνος Blba, άργα- λέος B1 b, δακρύσεις B 2, δήϊος B1 b, δυσηλεγης, δυσηχης, κακός B3a, κρυερός, (ό)κρυόεις, λευγαλέος, λυγρός, όϊζυρός, όλοός, όμοίΐος, πικρός, πολυαϊκ-, πολυδακρυ(ο)ς, (καταρ)ριγηλός, στυγερός, φδισήνορ- R. Führer
ΪΙευχεΙ&Χης) [1Η] (Patron., s. πεύκη:) von den Kentauren Perimedes u. Dryalos(!) als Söhnen des Peukeus (belegt bei Lycophr. 663 als Beiname des Her., s. Perpillou, -εύς S. 200), im letzten Vers eines zweiteil. Namenkat.s (178-183. 184-188) kämpfender Lapithen u. Kentauren (Abb. auf Schild) ,Sc. 187 Κένταυροι δ’ έτέρωδεν ... ' άμφί μέγαν Πετραΐον ίδ9 "Ά- σβολον ’ "Αρκτον τ9 Ούρειόν τε τε Μίμαντα ' καί
1206


Πευχεΐδ(ης)
*fb πη
δύο -ας, Περιμήδεά τε Δρύαλόν τε, έλάτας εν χερσϊν έχοντες, als Abschluß der Lapithenreihe entspr. (182) Θησέα r’ Αίγέίδην, ebf. m. Patron, (vgl. auch 181 Μόψον r’ Αμπυ- κίδην als metr. gleichw. l.VH); der Vatername evoziert Urwüchsigkeit ('ein Kerl wie e. Baum’, vgl. ήριπε δ9 ώς δρυς [TV389+], η πεύκη [Sc.421], μελίη, πύργος [7V178, Δ 462] von fallenden Kriegern; s.a. rl63+ ούδ9 άπό δρυός [s.d. Β3] ούδ9 άπό πέτρης u. μελίη Blb) u. wildes Waldmilieu (έλάτας έχοντες) wie Πετραΐος, "Αρκτος, Ούρειος, entspr. dem Baumnamen des Sohnes Δρύαλος (zu δρυς [s.d. E Abll.], vgl. als Pendant [V. 179] den Lapithen Δρύας; zum 'intellektuellen’ ΕΝ Περιμήδης dagg. s.d. u. s.v. μήδεα Bl u. vgl. den weisen Cheiron); s. noch s.v. Μολίων/ονε zu Götterzwillingen; Re- konstrukt. des Schildes (9 Lapithen gg. 7 Kentauren) bei My- res, JHS 61, 1941, 27 H. W. Nordheider
πεύκη [2\ 2H, le] E Erbwort, verw. m. dt. 'Fichte’, urspr. 'Spitze’, s. Chantraine, Dict. s.v. — Abl.: έχεπευκές, πευκάλι- μος, πευκεδανός, s.a. Πευκέίδης L s. s.v. πίτυς
B Kiefer, Nadelbaumart, verseh. Identif.n: L2: (Seekiefe0 pinus maritima', L416f.: Aleppokiefer (p. halepensis); L780: mountain pine (p. pumilio); Seymour, Homerie Age 341: cluster pine or p. pinaster, L,o174 A.2: Schwarzkiefer (p. nigra)', vgl. auch L9 u. unten, s.v. πίτυς, Vorbem. Epith. nur ήλίβατος (vgl. Bd.IISp.907,1 ff.); 3x im Gl.: Λ494 (Aias, wie ein πλήδων ποταμός) πολλάς δέ δρυς άζαλέας, πολλάς δέ τε -ας 1 έσφέρεται (είς άλα) = Sc. 376 (zus. m. αϊγειροι, vgl. Russo z.St.) Sc.421 ηριπε δ9 (Kyknos), ώς δτε τις δρυς ήρι- πεν ή δτε -η (πέτρη ν.1.) 1 ήλίβατος (durch Blitzschlag) II sonst: ¥*328 (als Rennbahnmarkierg.:) ξύλον αύον 1 ή δρυός ή -ης* τό μέν ού (ού v.l., cf. Richardson, Iliad ad 1.) καταπύδεται δμβρφ Vit. ρ. 12,18 αλλτ; τίς σου -η άμείνονα καρπόν ιησιν 1 'Ίδης έν κορυφήσι, vgl. L10. - Wortf.: s. πίτυς
D Eumel.fr.9,4 p. 191 Ki. (unecht, s. Bd.IISp. 104,15ff.)
G. 	Markwald
πεφνεΐν, πεφασΦαι s. δείνω
πρ, πη, πη [23‘, 18°, 1Η, 3h, le] F πή 21, πρ 24, πη 1
Μ 1 in longo [1] πή έβη/αν Ζ3ΊΊ, 0229; πή δή Κ385, /7339, *281, ν203, ρ219, ^362; πή κεν υ43; πή με h.Merc.307; πή 094. 413, Ρ362, ο 509 R] (άλλ*) οΰ\πρ δύναμαι. ίδέειν Ρ643, Ψ463; L , Φ219; πή δή Ε4Ί2, Ω20\; πή δ9 β364; πή S298, Ρ373 [2] άλλ9 ού πη 7V191 [-] πή δέ v2Q3 2 in brevibus 2a 1 [_] πή με Γ400 *[-] ού πρε410; πή κεν μ287, πή Ν30Ί, ν207 2b UM ήέ / ούτε πρ ές γαλόων ή / ούτ9 είνατέρων έϋπέπλων Ζ3Ί3. 383; ήέ^πρ Ω381; ^ούδέ πρ. μ 232 UM L u έστι Ζ26Ί; οΰ τί πη έστι Θρ.105 UM ούτε/δε Lnp αλλρ. /7127 = σ288, X l j /251; ιρύδέ πρ. είχεν/ον /7110, μ 433; L j έστι ΩΊ\, h. 1,18, 7,58, Choer.fr. 1(= Suppl.Hell. 317),4 Colace; ού πρ ε 140
Σχ sch.D Γ400: ή πρ με* ή πάλιν πού ποτέ με, and elsewhere πή as πού, ε140: ούπη* ούδαμώς
Β where (whither)! (1), somewhere, anywhere (2), somehow, someway (3); π. orig, of direction, way, route (Schwyzer II579, also 1550 on πη/πρ), but naturally then of locat, w. gradation into modal use. In indef. use (2. 3) π. facultatively generalizes or strengthens concomitant adverbs and modal verbs: 19 of 24 instances neg. (ού, ούδέ, ούτε; w. τι Φ219, Op. 105 in 3aß, categoric Op. 105 and 3ca); w. following αλλρ: 4x (M2b), πάντρ/η: /7110 (3b), ¥*463, μ232 (2baaa), Choer. fr. 1,4 Colace (3aß); w. modal δύναμαι, έστι, έχω 4- inf. 1 Ix (cf. 1207
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
G). Dir.sp. exc. 2x in 2. - Wdf 1 d.: ρ, δπ(π)ρ, πόδι, πόσε, που, πώς/πως (cf. G), τή 1 emph. interrog. (6x w. δή Ml) w. verb of motion: where?, whither?, mostly in Lre- proachjes worded w. ironic surprise, otherwise: self-L d v203 (Od.), L jful reminder o509, dissembled L 7C385, in expr. of surprise Ξ298, simple question Ζ3ΊΊ, 7V3O7, t?43 la normal directional w. βαίνω: Ζ3ΊΊ πή έβη Ανδρομάχη ... έκ μεγάροιο; 1 ήέ πρ (2a) ές γαλόων ή είνατέρων 1 ή ές Αδηναίης έξοίχεται; w. είμι: β364 τίπτε δέ τοι, ^φίλε τέκνον., ένι φρεσι τούτο νόημα 1 έπλετο; πή δ9 έδέλεις ίέναι πολλήν έπι γαΐαν 1 μούνος έών άγαπητός; ο 509 πή γάρ έγώ, L ., ϊω; τεύ δώμαδ9 ϊκωμαι 1 άνδρών, οι Ίδάκην κάτα κοιρανέουσιν; w. έρχομαι: Ä7 385 πή δή ούτως έπι νήας άπό στρατού ^έρχεαι οιος. 1 νύκτα δι9 όρφ- ναίην ' ή τινα συλήσων νεκύων; «281 πή δ9 αύτ9, ώ δύστηνε, δΓ άκριας L ., 1 χώρου άϊδρις έών; w. μέμονα: 0413 πή μέματον; τί σφώϊν ένι φρεσι μαίνεται ήτορ; 1 ούκ έάρ, Κρονίδης έπαμυνέμεν Αργείοισιν Ν30Ί Δευκα- λίδη, πή τ9 άρ μέμονας καταδύναι όμιλον; (right, through the mid., or left?), as much point of departure as direction Ξ298 'Ήρη, πή μεμαυΐα κατ9 Ούλύμπου τόδ9 ικάνεις; 1 ίπποι δ9 ού παρέασι και άρματα τών κ9 έπιβαίης w. φέρω: ν 203 bis (are the people here hospitable?) πή δή χρήματα πολλά φέρω τάδε; πή δέ και αύτός 1 πλάγξομαι; (see sec- tion end below) αϊδ9 οφελον μεΐναι παρά Φαιήκεσσιν φ362 πή δή καμπύλα τόξα ^φέρεις., άμέγαρτε συβώτα, ’ πλαγκτέ; h.Merc. 307 πή με L ., Έκάεργε, δεών ζαμενέστατε πάντων; w. φεύγω (cf. δπρ Ξ50Ί = Π 283 = /43, πόσε Π422, ζ199), ύπεκ(προ)-: 094 Όδυσσεύ, 1 πή φεύγεις μετά νώτα βαλών κακός ως έν όμίλφ; II μ 287 έκ νυκτών δ9 άνεμοι χαλεποί, δηλήματα νηών, ’ γίνονται* πή κέν τις ύπεκφύγοι αίπύν δλεδρον,1 ήν πως έξαπίνης έλδρ άνέμοιο δύελλα; υ43 μερμηρίζω* εϊ περ γάρ κτείναιμι (sc. the suitors) Διός τε σέδεν τε έκητι, 1 πή κεν ύπεκπροφύγοιμι; w. other verbs (άγω, ίδύνω, πλάζομαι): ρ 219 πή δή τόνδε μολοβρόν άγεις, άμέγαρτε συβώτα, πτωχόν άνιηρόν, δαιτών άπολυμαντηρα; Ω362 πή, πάτερ, ώδ9 ίππους τε και ήμιόνους ίδύνεις 1 νύκτα δι9 άμβροσίην, δτε δ9 εύδουσι βροτοϊ άλλοι; ν203 (πλάγξομαι, see above) lb figurative (in ironic / sarcastic reproaches) w. βαίνω: B339 (παι- σιν έοικότες άγοράασδε νηπιάχοις) πή δή συνδεσίαι τε και δρκια βήσεται ήμιν; ~ 0229 (κάκ9 έλέγχεα,) πή έβαν εύχωλαί, δτε δή φάμεν είναι άριστοι (ας κενεαυχέες ήγο- ράασδε) w. οϊχομαι: Ε4Ί2 'Έκτορ, πή δή τοι μένος οΐ- χεται δ πριν έχεσκες; 1 φής που (πόλιν έξέμεν οιος w^your relatives) J2201 ω μοι, πή δή τοι φρένες οϊχονδ9, ρς τό πάρος περ ’ έκλε9πώς έδέλεις έπι νήας Αχαιών έλδέμεν οιος; 2 enclitic, indefinite somewhere, 2χ narr. (TV 191, /7110) 2a directional w. verb of motion, neg. ß\21 x σ288 w. gern: Γ400 δαιμονίη, τί με ταύτα λιλαίεαι ήπεροπεύειν; ' ή πρ με προτέρω πολίων ... ' άξεις, ή Φ(?υ~ γίης ή Μρονίης ' εϊ τίς τοι και κεΐδι φίλος ...; w. ές* Ζ383 see 377 in la /2381 κατάλεξον, ' ήέ πρ έκπέμηειζ κειμήλια ' άνδρας ές άλλοδαπούς, ϊνα (σόα μίμνρ) άλλρ *-else’ (and έπί) β\2Ί ημείς δ9 ούτ9 έπι έργα πάρος γ9 ιμεν ούτε ^πρ άλλρ.Ζ 1 πρίν (Pen. marries) ■» σ288 γ 251 (πού Μενέλαος έην;) ή ούκ "Αργεος ήεν Αχαιϊκοΰ, άλλά L j ' πλάζετ9 έπ9 άνδρώπους; 2 b location (cf. δπρ ι2Ί9, mixed loc./direction «190-192) anywhere, all instances em- phatic after neg. 2ba in expressions for 'to see’, ’espy somewhere in a visual field; betw. directional (1) and m<xW use (3) 2baaa w. δύναμαι (see Gl and cf. Φ219 in 3aß) w. following πάντρ: Ψ463 (έβλαβεν) ήτοι γάρ τάς πρώτα ιδον περί τέρμα βαλούσας, ' νύν δ9 οΰ πρ δύναμαι ίδέειν9 παντρ δε μοι δσσε (αμ πεδίον παπταίνετον) μ 232
1208


πρ, πρ, πη
Πήγασος
έδέγμην πρώτα φανεΐσδαι ' Σκύλλην πετραίην ' ούδέ πη άδρήσαι δύναμην' έκαμον δέ μοι δσσε ' πάντη παπταίνον- τι προς πέτρην without πάντη'. Ρ643 (someone to an- nounce Patr.’s death to Ach.) άλλ9 ού πη δύναμαι ίδέειν τοιοΰτον 2babb without δύναμαι TV 191 όρμηδέντος όρέξατο δουρί ' 'Έκτορος' άλλ" ου πη χροός εϊσατο, πας δ" άρα χαλκω 1 κεκάλυφδ9 £410 (Od.:) ,,έκβασις ού πη φαίνεδ9 άλός πολιοΐο δύραζε (πάγοι όξέες, κΰμα, λισσή πέτρη"), cf. //433 below 2bß w. έχω 4- inf. μ 433 τφ (sc. wild fig-tree) προσφύς έχόμην ώς νυκτερίς' ούδέ πη είχον ' ούτε στηρίξαι ποσίν έμπεδον ούτ9 έπιβήναι (cf. £410 in abb above and 77110 in 3b below, see G3) 2by w. (κατ) δέσδαι w. άλλη'. /140 (ύμΐν ένείκω) έκ θαλά¬
μου' ένδον γάρ, οϊομαι, ούδέ πη άλλη 1 τεύχεα κατδέσδην (Od. and Tel.) obj. of ^έπίσταμαιγ. v207 νυν δ9 ούτ9 άρ πη δέσδαι (my treasure) L ούδέ μέν αύτοΰ ' καλλείψω, μή πώς μοι έλωρ άλλοισι γένηται 3 modal use; ref. to possibility: neg. (ού and compds.) exc. Ώ373; w. δύναμαι, έστι, έχω 4- inf. exc. £140 (πέμψω), Ω3Ί3 (no inf.); metr. var. [«] for πως (see G) 3 a instances w. verb of motion
(rel. to lb) 3aα w. πέμψω £140 έρρέτω, εϊ μιν κείνος (Zeus) έποτρύνει καί άνώγει, * πόντον έπ9 άτρύγετον. πέμψω δέ μιν ού πη (see Σχ above) έγώγε' ' ού γάρ μοι πάρα νηες κτλ. gar nicht Ameis-H. 3aβ w. δύναμαι, έστι 4- inf.
w. preceding neg. 4- τί 'at all’: Φ219 πλήδει γάρ δή μοι νε- κύων έρατεινά ρέεδρα, ' ούδέ τί πη δύναμαι προχέειν ρόον είς άλα δΐαν 1 στεινόμενος νεκύεσσι — Ορ. 105 αύτόμα- τοι φοιτώσι (νοΰσοι) κακά δνητοΐσι φέρουσαι 1 σιγή ούτως ού τί πη έστι Διός νόον έξαλέασδαι, categoric, see ca; cf. πως ε 103f. = 137 f., z 411; πη accepted by Verdenius ad 1. w. follwing πάντη'. Choer.fr. 1(= Suppl.Hell. 317),4 Colace έχουσι δέ πείρατα τέχναι (sc. poetic),1 ύστατοι ώστε δρόμου καταλειπόμεδ9, ούδέ πη έστι 'πάντη παπταίνοντα νεοζυγές άρμα πελάσσαι 3 b instance showing deriv. from location (rel. to 2b), w. following πάντη'. 77110 (αίεί δ9 άρ- γαλέφ έχετ9 άσδματί) ούδέ πη είχεν ' άμπνεΰσαι* πάντη δέ κακόν κακφ έστήρικτο (cf. μ433 in 2bβ above, see G3) 3c other modal instances w. έστι 4- inf. 3ca categoric neg. Z267 (no wine for me) ^ούδέ πη έστιΔ ... Κρονίωνι 1 αϊματι καί λύδρφ πεπαλαγμένον εύχετάασδαι ΩΊ\ κλέψαι μέν έάσομεν, L d 1 λάδρη "Αχιλλήος δρασύν 'Έκτορα h. 1,18 οί δέ σ9 άοιδοί 1 ρδομεν άρχόμενοι λήγοντές τ9, L j ' σεΐ9 έπιληδόμενφ ιερής μεμνήσδαι άοιδής 4- h.7,58 3cß concessive Ω3Ί3 ουτω πη (v.l. ant. δή) τάδε (ν.1. δή πΐί) έστί φίλον τέκος ώς άγορεύεις. ' άλλ9 έτι τις καί εμεΐο δεών ύπερέσχεδε χεΐρα
D ν.1. λ 166 Pap. Rainer 26764, /25 Eust.
G comparable instances of οΰ πως (4- inf., cf. B2b and 3) 1 w. δύναμαι'. ΝΊ29 2 w. έστι: M65, TV114. 325, 7225, £130. 310, £103. 137.413, /411, xl70, λ 158, o49, p 12. 286, σ52, τ555, «>331, χ 136. 460, h.Cer.478 3 w. ειχεν: //217,
7354 4 w. έοικε: £212 W.Beck
«ηγ(άς) [1H] (rel. to πήγνυμιή hoar-frost Op.505 μήνα δέ Ληναιώνα, κάκ9 ήματα, βουδόρα πάντα, ' τοΰτον άλεύασδαι καί -άδας, αϊ τ9 έπί γαΐαν ' πνεύσαντος Βορέαο δυσηλεγέες τελέδουσιν κτλ. - πάχνη q.v. W. Beck
Πήγασος [3Η] Ε der Name kann trotz 'kleinasiat.’ -aso- Suflf. (vgl. Πήδασος) gr. sein (s. Kretschmer, Gl. 31, 1951, 95f.; dagg. Szemerenyi, Scripta minora III 1602: zu anatol. *asus 'Pferd*; verw./ident. [sprachl. u. funktional: als Blitzträger] m. hethit. Wettergott It. Hutter, in: Festschr. Fr.Lochner v.Hüttenbach, Graz 1995, 79ff.); verseh. Herleitg. (von πηγή 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
[so Th.281f., s. L7] od. πηγός [vgl. /124 ίππους πηγούς, s. 1?5]) schon ant. (s. Kl. P. s.v.), s. Chantraine, Dict. s.v.
L s.v. Βελλεροφόντης L1-4; sowie: 5Wilamowitz, G1H I 270; 6L. Radermacher, Mythos u. Sage bei den Gr., Wien 1938, 98ff.; 7Nilsson, AJPh 74, 1953, 167; “Dornseiff, Antike u. alter Orient, Leipzig 1956, 58ff.; zur Nicht-Erwähng. bei Hom.: 9Kullmann, Wirken d. Götter 22ff.; l0Haig Gaisser, TAPhA 100, 1968, 170; zum Reiten: “Wiesner, Arch.Hom.F 114 u.ö.; ,2ders., Gn. 25, 1953, 317; Mythos, Nachleben: P. u. die Künste, Kat. Austellg. Hamburg (ed. CI. Brink, W. Hornbostel), München 1993
B nur Hes.: Name e. Pferdes göttl.r Abstammung (Eltern Pos. u. Gorgo; Bruder Chrysaor), vbd. m. Perseus- u. Belle- roph.-Sage (Halbbruder, s.dd.), übernimmt himml. Funktion als Überbringer von Zeus* Blitzwaffen; je Ix Πήγασος ίππος / Akk. am VE, It. Th.284 (άποπτάμενος) geflügelt; Herkunft der Sage (ob anatol. [L1] od. gr. [L3]) umstritten (s.o. E zum Suff.; Abb. von Flügelpferden einers. mittelassyr., andrers. [davon beeinflußt?] korinth., wohin auch sonst. Sagenzüge weisen, s. s.v. Βελλεροφόντης, Roscher s.v., RE XIX [1937] 56ff.),; die urspr. Funktion des P.: im Bereich Unterwelt, Wasser (Pferd des Pos.?), bzw. im Himmel (Blitzträger des Zeus, od. Sonne? s. L'28), beides mögl. vermischt; die Sage von Belle- roph. auf dem P. ist e. Indiz für das Aufkommen der Reitkunst (s. L11,2); zur Nicht-Erwähnung bei Hom. (absichtl. Eliminierung od. Unkenntnis?) s.u. Ende; zu weiteren myth. Zauberpferden s. s.v. Άρίων, sowie L6, Roscher s.v.; P. erscheint 2x in Genealogie der Ungeheuer (Th.): 1 Geburt, 'Etym.* u.
Aufstieg zu den Göttern (wird Zeus’ Helfer): Th.281 ([270] Φόρκυϊ δ9 αύ Κητώ Γραίας τέκε ... [274] Γοργούς δ9, Pos. schlief m. der sterbl. Medusa) τής ότε δή Περσεύς κεφαλήν άπεδειροτόμησεν, ' έξέδορε Χρυσάωρ τε μέγας καί -ος ίππος' ' τώ μέν έπώνυμον ήν οτ9 άρ9 Ώκεανοΰ παρά πηγάς ' γένδ9, ό δ9 άορ χρύσειον έχων (έχεν ν.1.) ' χώ
μέν άποπτάμενος προλιπών χδόνα 1 ϊκετ9 ές άδανάτους, Ζηνός δ9 έν δώμασι ναίει ' βροντήν τε στεροπήν τε φέρων Διί 1 Χρυσάωρ δ9 έτεκε (Ρ. holt also die Blitzwaffen, wohl von den Kyklopen, die βροντήν u. κεραυνόν für Zeus zur Verfügung halten, s. 141. 504), Blitz als springendes Pferd (L1, dagg. L8: sek., urspr. Sonnenpferd, weil Sonne aus den πηγαί des Okeanos auftaucht); zur *Etym.’ vgl. die zahlt. πηγαί in der P.-Sage (s. L7, RE s.v.); die Geburt dargestellt im Westgiebel des Artemistempels von Korfu (s. Brommer, Gn. 25, 1953, 264; E. Simon, Die Götter der Gr., München 1969, 170 ff. m. Abb.) 2 als Reitpferd des Belleroph. im Kampf m. der Chimäre: Th.325 (ή δέ [Keto] Χίμαιραν έτικτε) τήν μέν -ος εϊλε καί έσδλός Βελλεροφόντης, Ρ. hier im Ungeheuer-Kat. vor Belleroph. genannt als der Chimäre ebenbürtig (ebf. märchenhaftes Zauberwesen), seine Mitwirkung entscheidet 3 entspr., aber m. anderer Gewichtung (als vom ge- meins. Vater dem Halbbruder beigegebener Helfer) in Belleroph.’ Geburtsgesch.: Hes.fr.43a,84 (Mestra [?] Ποσε[ιδάω- νος £v] άγκοίνησι μιγεΐ[σα] gebar dem Glaukos den Belleroph.) τφ δέ καί η[ πα]τήρ (sc. Pos.) πόρε Πήγασο[ν ίππον] 1 ώκύτατον [...]’ 1 wv τφ πΰρ [πνειουσαν
Μ Χίμαιραν]; dagg. fehlt Ρ. in der Belleroph.-Erz. bei
Hom. (ZI55ff.), wo es Glaukos auf die Serie der Heldentaten se. Vorfahren ankommt (vermieden als märchenhaft u. im Kontext störend [L169,0], od. sek. in die Sage eingefügt, nachhom. [L3]?), ist aber hinter der Erz. erschließbar (ZI83 καί τήν μέν [Chimäre] κατέπεφνε δεών τεράεσσι πιδήσας, s. πειδω BIlc, allg. Formel für göttl. Hilfe statt Hinw. auf das Zauberroß; 200ff. Verlust der göttl. Gunst ohne Erkl.): die 'Lücken’ in der hom. Erz. lassen sich durch die bei Hes. u. Pi. überl. Mitwirkg. des P. schließen (Pi. 0.13,60—92: Belleroph. be1209
1210


Πήγασος
πήγνυμι
kämpft 'mit* Ρ. Amazonen, Chimäre u. Solymer[!], Pi. 1.7,44ff.: P. wirft se. Reiter beim Ritt zu d. Göttern [Hybris!] ab)
H.W. Nordheider
πηγεσίμαλλος [Γ] E eher Poss.-Kompos. (< πηγός, vgl. Πρωτεσίλαος) als verb. Rekt.-Kompos. (< πήγνυμι, vgl. έλκεσίπεπλος), s. Risch 192
Εχ sch.D z.St.: βαδυμάλλω. καλόν έριον έχοντι. ή μελάνι (πηγόν γάρ τό μέλαν)
L 'Wilamowitz, Kl.Sehr.I 457 A.3; 2Fränkel, Hom.Gl. 76 A.l; 3Kretschmer, Gl. 22, 1934, 264f.; 4Knecht, τερψίμβροτος 29; 5Bergold, Zweikampf 200
B dickwollig (L3) i.S.v. mit kompaktem Wollbehang, mit zottigem Vlies, VE-Beiw. von (aus Herde herausragendem) Leithammel (vgl. /434. 445), in Vgl. in dir.R. £197 κτίλος ως έπιπωλεΐται (Ag.) στίχας ' άρνειφ μιν έίσκω -φ, ' ός τ’ όίων (πώϋ διέρχεται). — Wortf.: s. λάσιος R. Führer
πηγ(ή) [5\ 1°, 3Η, 2h, 1·] Ε mögl. Zush. m. πήγνυμι sem. unklar, s. einers. Groselj, ZA 4, 1954, 173 f. (urspr. 'aqua frigida*), andrers. Knobloch, Gl. 56, 1978, 50 (urspr. 'Kastenbrunnen*); viell. eher Substantivierg. von πηγός i.S.v. ♦'ständig* (d.h. ganzjährig, vgl. έπηετανός ζ86, v247). — Abi.: Πήγασος? F -ai 3, -έων 2, -ής 1, -άς 6
Μ 1 [-*] (ές) -άς ¥Ί48, Υ9 = ζΊ24 = h.Ven.99 [-3] έκ -έων Φ312 [-1] -αί Th. 738 = 809; -ής έπι ^Κηφισοϊο^ £523; -άς υπό L Choer. fr. 5 ci. 2 [έχ] -αί Ύ147; άπό -έων h.Ap.263; παρά -άς Th.282
L 'Wilamowitz, Herakl. Π94; 2Paton, CR 8, 1984, 93f.; ’Allen, CR 20, 1906, 197; 4Bassett, TAPhA 61, 1930, 146f.; ’Wycherley, CR 51, 1937, 2f.; ‘Stokes, Phronesis 7, 1962, 28ff.; 7A. Ballabriga, Le Soleil et le Tartare, Paris 1986, 47f. A.139
B Quellen (nur Pl., doch s. Ύ147 ff.), sorgenti, im Ggs. zu κρήνη Tonte* nur natürl., nicht gefaßt, wie κρουνός groß im Ggs. zu πϊδαξ, 2x (am Anf.) Quellfluten, nur (: L') Th. 282 (etymologisierendes αύτοσχεδίασμα!) Ok.’ Fluten (: 'sources*
J. 	Rudhardt, Le theme de l*eau primordiale dans la mythol. gr., Bem 1971, 75, wogg. Vian, RPh III 46, 1972, 286) wie (danach?) später, 2H (am Ende) metaph. Urgrund', in Vbd. m. (Φ312, ν'148 impl.) Poss.-Pr. h.Ap.263 (nur hier + Epith., kontrast. κρήνη G, Stesich.S7,3f. p. 154 Dav.), sonst m. (außer Hes. nachgest.) Gen. (Flußname außer LK9\ Th.738+j), von Präp. abh. außer (je 3x Akk. / Nom.) L d, ÄT47; in dir.R. außer Y9, tB523 (Kat.), X147, (Exk.), 3H (le Prosaref.), in numinosem Zush. (Götterhandlg. bis auf 1. u. letzte Perik.) außer L j, nb. ποταμόν* Β522Ϊ., ΥΊ/9*, ¥Ί42/8, m. Alliter. (4 π-) Y9, (3 π- / 2 π-) Th. 738 / Φ312 (jew. πάντ-) ¥Ί48 (Pel. gelobte, 50) μήλ9 ιερεύσειν ' ές -άς, δδι τοι (Spercheios) τέμενος βωμός τε, vgl. Φ131Ε, A35f., IISp. 1074,13f.; 1536,54f. u. s. Nilsson, Griech. Feste 358f. h.Ap.263 πημα- νέει σ9 (Ap.) αίει κτύπος ίππων ' άρδόμενοι τ9 ούρήες έμών ιερών άπό -έων, vgl. V.387, «350 Φ312 έμπίπληδι ρέεδρα ' ΰδατος έκ -έων, πάντας δ9 όρόδυνον έναύλους, vgl. 21454 Ύ147 (κρουνώ ικανόν) ένδα δέ -αι ' δοιαι άνα- ϊσσουσι Σκαμάνδρου (ή μεν heiß, ή δ9 έτέρη eiskalt, έπ9 αύ- τάων πλυνοί) „they came to the twin fountains; there two of the springs of the Scamander gush forth“ (Fraser, CJ 33, 1938, 488) B523 (οί πάρ ποταμόν Κηφισόν) έναιον, 1 οϊ τε Λί- λαιαν έχον -ής έπι ^Κηφισοΐο., Ggs. Flußlauf / Quellgebiet, s. h.Ap.240f. Choer.fr.5 «- Suppl.Hell.321 (Prosaref.) άρ- πασδήναί φησιν αυτήν (Oreithyia) άνδη άμέργουσαν ύπό τάς, του Κηφισού -άς (-άς υπο L , Hermann) Υ9 (ού τις άπέην) νυμφάων, αϊ τ9 άλσεα ... νέμονται 1 και -άς ποταμών και πίσεα - ζΊ24 - h.Ven.99, vgl. κρηναϊαι, νηϊά- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δες, Ggs. Flußgötter ΥΊ Th. 282 (έκδορε Πήγασος) τφ μέν έπώνυμον ήν, δτ9 αρ9 Ωκεανού παρά -άς 1 γέντ(ο), s. V.274. 279, vgl. /7151, 1132 738 (ένδα γης και Ταρτάρου πόντου τε και ουρανού) έξείης πάντων -αι και πείρατ9 έα- σιν (χάσμα μέγ9) = 809, vgl. V.728. — Wortf.: s. IISp. 1537,29ff. (zu Th.282: δχδαι, προχοαί, ρέεδρα, ροαί, ρόος)
D ν.1. Φ196 R. Führer
πήγνυμι [341, 7°, 3Η, lh] Ε inherited, Chantraine, Dict. 895 and LIV 416. — Deriv.: πηγεσίμαλλος?, εύπηγής, νπηγόςά, άρματο^ d, πηγυλίς, έύ-, πηκτός, Ναύπακτος, μεσσο-, πρωτοπαγής, πάγος, άπαξ (cf. πάσσαλος, πάχνη)
F 1 act. fut. πήξεις 1; pf.stem πέπηγεν 1; έ^πεπήγειΛ 1, L j 1; aor. έπηξε(ν) 2, πήξε(ν) 10, έγ^κατέπηξΔ(ε) 1, L Δεν 2, συνέπηξεν 1, πήξαμεν 1, L Λαν 1; πήξη 1; πήξαι 3; πήξας 3, πήξαντ(α) 1 2 medio-pass. pres.stem -ται 1;
-τ(ο) 1; -σδαι 1; plqu. κατέπηκτο 1; aor. έπάγη 2, πάγη 6, πάγεν 1, πήχδεν 1; πήξασδαι 1
Μ 1 disyll. la -L«] πάγεν Λ 572 lb [1ν] πήξε h.Merc.47; πήξαι Σ\ΊΊ [^] έν δόρυ πήξε 0650; πήξε 21460 = Ζ10, /83; έν χροϊ πήχδεν / -τ9 άρηϊδόων αίζηών (9298, 0315 [^] πήξαι ε163 lc k3] έγκατέπηξ9 Α98 [νί] πάγη βέλος Δ 185, Κ283; πάγη δ9 έν Δ 528, Κ486 πάγη £616, *£877 Id [-1] πήξαι λ77; και τότε δή / μ9 έν γαίη πήξας/ντ9 έρετμόν λ 129, ψ2Ί6 le [£*] (μετα)- στρεφδέντι ^μεταφρένφ έν δόρυΛ πήξεν Ε40, Θ258 - Λ 447; τ/μοι φεύγοντι L d πήξη/εις Θ95, Ύ283; πήξε(ν) Ν3Ί2 = 398; πήξας Γ2Υ1, Ορ.430 2 trisyll. 2a [lw] πήξαμεν μ 15; -ται Ύ453 2b [---] fv γαίτ/Α (δ9) έπάγη Κ3Ί4, Χ2Ί6 2c [---] L κατέπηκτο Λ 378; ^κατέπηξε^ν Ζ213; έπηξε(ν) £664, 7V57O [--χ] πεπήγει ΠΊΊ2', πέπηγεν £135; L /αν 7/441 s 7350; συνέπηξεν £902 2d [-1J -σδαι Ορ.809; πήξασδαι Ορ.455 3 quadrisyll. /-χ1
έπεπήγει 7V442
Σχ sch.D £664: κατασκεύασε, £135: παρά δ9 νπέπη- γε/ παρα^ d δ έστι παράκειται, 217: έρείσας, 21460: ένέρεισε, 528: πάγη' ένεπάγη. είσήλδεν, (9298: πήχδεν' ένεπάγησαν, ε163: πήξαι* συμπήξον L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 115 ff.
B additive: impiant, stick in, fasten, fix in, insert, summa- tive: assemble (12), congeal (II11); intrans, act. (pf.stem): £135 (II10), 7V442 (II5a), /7772 (112), trans, mid.: Op.455. 809 (12); advs./preps.: see sections in II and διά δ9 άμπερές Λ 378 (116), μεσσηγύς £40 - 0258” = Λ 447. 572, 0315 (II5), νέρδε Ύ453 (12), πρόσδεν Ψ3ΊΊ, ύψού ε 163 (117); synt.: simple loc. dat.: λ 129 (II), //15 (II7). - Wdfld.: πείρω, άραρίσκω, έρείδω I simplex 1 act., stick, impiant obj. spear (cf. II5): TV 570 (βάλε αιδοίων τε μεσηγύ και όμφαλοϋ) ένδά οί έγχος έπηξεν obj. 'marker*: λ 129 (όππότε κεν δή τοι) όδίτης ' φήη άδηρηλοιγόν έχειν ' και τότε δή γαίη πήξας ^ύήρες έρετμόνΛ (οϊκαδ9 άποστει- χειν), see ψ276 (II5 b) μ 15 έπι στήλην έρύσαντες ' πήξαμεν άκροτάτφ τύμβφ L u, see λ 77 (II Ί) 12 trans, build, assemble, construet (cf. II11) obj. ships, wagon act.: £664 (Tlep. killed his father’s uncle) αιψα δέ νήας έπηξε (φεύγων έπι πόντον) mid.: Ορ.809 (ταμεΐν) νήιά τε ξύλα πολλά, τά τ9 άρμενα νηυσί πέλονται. ' τετράδι δ9 άρχεσδαι νήας -σδαι άραιάς, cf. αρμόζω (el62f. in 117) 455 φησι δ9 άνήρ φρένας άφνειός πήξασδαι άμαξαν (έκατόν δέ τε δούρατ* άβάξηζ), see άρματοπηγός, πηκτός, πρωτοπαγής and άρα- ρισκω (I coi. 1179ff.), cf. II5c and 7 below 13 medio-pass., knees lock~ X453 (Andrem.:) „έν δ9 έμοι αυτή 1 στήδεαι πάλλεται ήτορ άνά στόμα, νέρδε δέ γούνα ' -ται* εγγύς ύη τι κακόν", see Segal, HSPh 75, 1971, 45f. (cf. λύω BI3a) al-
1211
1212


πηγνυμι
Πήδαιον
so 7V434ff. (πέδησε γυΐα, preliminary to /V442 in 115), cf. Call. Hy. 5,83 f.
II 	w. prep. or prev. (CP in 6. 8. 11, DP without complem. £135 in 10, //441 = /350 in 6); mainly ref. to weapons: ar- rows 7x (4x in 5, also 2. 6. 7), spears 22x (18x in 5, also 1. 2. 8. 10), sword (6), cf. stakes in 3, otherwise: decks (7), eyes (9), head (3), milk (11), oars 2x (5 b. 7, cf. II), plough-tree (5 c), reed (4), stakes 2x (6, cf. 3) 1 w. άγχι stuck dose to F283 άλευάμενος δόρυ ... 1 έστη, κάδ δ’ άχος οί χύτο μυ- ρίον όφδαλμοϊσι, ' ταρβήσας δ οί άγχι πάγη βέλος, cf. £374 (5aacc)
112 w. άμφί about, act. intrans. /7772 πολλά δέ PNa άμφ9 οξέα δούρα πεπήγει 1 ιοί τε άπο νευρήφι δορόν- τες, cf. £135 (10)
113 w. άνά impale Σ\ΊΊ κεφαλήν (of Patr.) δέ έ (Hektor) δυμός άνωγε 1 πήξαι άνά σκολόπεσσι, unique w. movable obj. and fixed instr.
114 w. διά + gen. fix through h.Merc.47 πήξε δ9 άρ9 έν μέτροισι ταμών δόνακας καλάμοιο, ' πειρήνας διά νώτα, βιά ρινοΐο3 χελώνης, w. L see Cassola ad 1.; cf. Λ 378 in 6
115 w. έν (23x) fix in subj. / obj. penetrating implement
5a a weapon 5aa spear(s, cf. 7V57O in II) 5aaaa in human body: head 2x, otherwise in trunk (indeterm. 0315); π. foll. by δούπησεν δέ πεσών: £40. 616, Λ 447, Ν372, pre- ceded 7V442 αα act. subj. is agent: /1460 τόν ρ9 έβαλε πρώτος κόρυδος φάλον 1 έν δέ μετώπφ πήξε, πέρησε δ9 άρ9 όστέον εϊσω 1 αιχμή = Ζ10 £40 PNa έκβαλε δίφρου* ' πρώτφ γάρ στρεφδέντι μεταφρένφ έν δόρυ πήξεν ' ώμων μεσσηγύς, διά δέ στήδεσφιν έλασσε = 0258ex = Λ 447 s Θ95βχ s £283ex N372 τιτύσκετο δουρί ... 1 καί βάλεν ούδ9 ήρκεσε δώρηξ ' ... μέση δ9 έν γαστέρι πήξε = 398 0650 στήδεϊ δ9 έν δόρυ πήξε intrans.: 7V442 δούπησεν δέ πεσών (see introd. aa), δόρυ δ’ έν κραδίη έπεπήγει, cf. /7772 (2), £135 (10) and medio-pass. ßß medio-pass., subj. spear(s) Δ 528 τόν δέ PN βάλε δουρί ' πάγη δ9 έν πλεύμονι χαλκός £616 τόν ρα κατά ζωστήρα βάλεν ' νειαίρη δ9 έν γαστρί πάγη ... έγχος (δια ζωστηρος] ελασ- σεν PBodm.I = 539) Κ486 τόν βάλε μέσσον άκοντι, πάγη δ9 έν νηδύϊ χαλκός, ' ήριπε δ9 έξ όχέων II 0315 όϊστοί (see aß) ' δ^φσκον* πολλά δέ δούρα ... άπό χειρών ' άλλα μέν έν χροϊ -τ’ αίζηών, * Lπολλά δέ καί μεσσηγύ, πάρος χρόα έπαυρεΐν, ' έν γαίη ϊσταντοΛ, see Λ 572 below and <9298 (aßaa) 5aabb in shield, medio-pass. Λ 572 τά δέ
δούρα 1 άλλα μέν έν σάκεϊ πάγεν δρμενα πρόσσω, 'L Jt cf. cc below 5aacc in ground medio- pass. £374 έκών δ9 ήμάρτανε φωτός* ' δεξιτερόν δ9 ύπέρ ώμον (eil.) έύξου δουρός άκωκή ' έν γαίη έπάγη* ό δ* άρ’ έστη τάρβησέν τε (cf. III) + Χ2Ί6 (ύπέρπτατο έγχος) Saß arrow(s) Saßaa in human body act., subj. is agent: £83 Ιόν άποπρόίει, βάλε δέ στήδος παρα μαζόν,1 έν δέ οί ήπατι πήξε δοόν βέλος medio-pass.: Δ 185 ούκ έν και- ρίφ όξύ πάγη βέλος, άλλά πάροιδεν ' είρύσατο ζωστήρ* 0298 οκτώ δή προέηκα όϊστούς, 1 πάντες δ9 έν χροϊ ηήχδεν αίζηών, cf. 0315 (aaaa) 5aßbb in ground act. intrans.: see /7772L in 2 5b obj. is oar ψ2Ί6 όππότε
δή μοι ξυμβλήμενος άλλος όδίτης ' φήη άδηρηλοιγόν εχειν ... ' χαί τότε μ9 έν (δή ν.1.) γαίη πήξαντ9 έκέλευσεν ερετμόν ..., see II 5c obj. part of construction, w. instr. dat. Op.430 (γύην) πρίνινον* δς γάρ βουσίν άρούν όχυρω- τατός έστιν, ' εύτ9 άν 9Αδηναίης δμώος έν έλύματι πήξας ' Ύομφοισιν πελάσας προσαρήρεται ίστοβοήι, see West ad 1. and πηκτός-, cf. ε 163 (7)
116 w. έν + κατα - insertsword in sheath: λ98 ξι- Φ°ζ ' κουλεφ έγκατέπηξ9 stakes impiant*. Η44\ (βα- 1213
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δεΐαν τάφρον όρυξαν) έν δέ σκόλοπας κατέπηξαν » /350 subj. arrow, medio-pass.: Λ 378 (βάλεν) ταρσόν δεξιτεροΐο ποδός* διά δ9 άμπερές ιός ' έν γαίη κατέπηκτο (384 ού ταρβήσας, cf. Κ283 in 1), cf. ^877 (7) see also 9
117 w. έπί fix, impiant on, above (Ix gen., 2x dat.) π. act., obj. is attached / inserted: ε 163 άγε δούρατα μακρά ταμών άρμόζεο χαλκφ ' εύρεϊαν σχεδίην* άτάρ ϊκρια πήξαι έπ9 αύτής ’ υψού, cf. 5 c and 12 λ 77 (σήμά μοι χεύαι έπί δινί) ταύτά τέ μοι τελέσαι πήξαί τ9 έπί τύμβω έρετμόν, ' τφ καί ζωός έρεσσον, see II medio-pass.: W877 βάλε μέσσην (dove), ' άντικρύ δέ διήλδε βέλος* τό μέν άψ έπί γαίη ' πρόσδεν Μηριόναο πάγη ποδός (cf. Λ 378 in II6)
118 w. έπί 4- κατα- impiant above subj. spear Z213 ως φάτο, γήδησεν δέ Διομήδης* ' έγχος μέν κατ- έπηξεν έπί χδονί (cf. £135 in II10) see also II9
119 κατα fix on ground £217 ότε δή στάσκεν, ύπαι δέ ϊδεσκε κατά χδονός δμματα πήξας (Kirk, Iliad ad
1.) see also II6 and II8
1110 w. παρά stick beside act. intrans. £135 οί δή νύν έαται σιγή 1 άσπίσι κεκλιμένοι, παρά δ9 έγχεα μακρά πέπηγεν (cf. II2 and Ζ213 in II8)
1111 συν - curdle, congeal £902 δ’ δτ* οπός γάλα λευκόνι έπειγόμενος συνέπηξεν ' υγρόν έόν, μάλα δ’ ώκα περιτρέφεται κυκόωντι, ' ως άρα καρπαλίμως ίήσατο ... 9Άρηα (later construet hence Emp.fr.33 Diels-Kranz L u έγόμφωσεν καί έδησε, [O’Brien, JHS 90, 1970, 155 fj, cf. 12 above and τρέφω /246; £477 [see πηγυλίς])
D £159a Diog. Laert., A/189a Pap. 121, £157a Zen. (- 177 in Bll3), v.l. Ξ40 Dion. Sid., /246 W.Beck
πηγός [2\ 2°] E cf. πηγή E. — Deriv.: Πήγασος'! πηγεσίμαλλος? Σχ sch.D /124: εύτραφεΐς. εύπαγεΐς, άφ9 ού γενναίους, £388: -φ* οί μέν γλωσσογράφοι μελάνι καί ίσχυρφ* τινές δέ γαληναίφ* κρεϊσσον δέ εύπαγεΐ καί εύτραφεΐ καί εύμεγέδει
L Tosi, Eikasmos 8, 1997, 227-32
Β (from πηγνυμι ή stalwart, stout (1), mighty (2), connot- ing swift (also interpr. as color word: Σχ, Garzya, P&I 22—24, 1970—72, 41-50 and L; see Chantraine, Dict. 894) 1 of hors¬
es /124 (Ag.: „I offer Ach. among other things) δώδεκα δ* ίππους 1 -ούς άδλοφόρους, οΐ άέδλια ποσσίν άροντο (and who shall win their owner many prizes)“ - 266 (cf. Alcm.fr. 1,48) 2 of waves ε388 (after Pos. destroyed the
raft) ένδα δύω νύκτας δύο τ9 ήματα ^κύματι -φΛ ' πλάζετο (Od.), continuation of Ath.’s measures for bringing him to Σχε- ρίη (382-387) y/235 ώς δ9 ότ9 άν άσπάσιος γή νηχομένοι- σι φανήη, ' ων τε Ποσειδάων εύεργέα νή9 ένί πόντφ ' ραί- ση, έπειγομένην άνέμφ καί L j *' παύροι δ9 έξέφυγον (Lesky, Thalatta 158: like τρόφις, τροφόεις). - Wdfld.: εύπηγής, εύτρεφής; see ίππος and κύμα Β introd.
D v.l. ant. Ξ16 W.Beck
χηγυλίς [1°] Σχ sch.Bam. £476: παγετός, ψυχρά (ή ψ. ci. Barn.)
Β (Risch §51d) frozen, icy ξ4Ί6 ύπό τεύχεσι πεπτηώτες ' κείμεδα, νύξ δ9 αρ9 επήλδε κακή βορέαο πεσόντος, ’ -ίς' αύτάρ ΰπερδε χιών γένετ9 ήύτε πάχνη, ' ν/υχρϊ/, καί σακέεσσι περιτρέφετο κρύσταλλος, see κρύος, cf. LSJ πηγνυμι III w·
Πήδαιον [Γ] (s. Πήδαιος:) Ort in der Troas, Heimat des Imbrios (!, zum ON Imbros, s.dd.), genannt bei dessen Tötung Λ/172 (Τεύκρος κατέκτα Ίμβριον) Μέντορος υιόν* \ναϊε δέ -ον (-ασον γρ., -άσσον, -αϊον codd. pauci) πρίν έλδεϊν υϊας "Αχαιών (Πριάμοιο νόδην έχε Μηδεσικάστην, V. 176
1214


Πήδαιον
Πήδασος
‘L j πάρ Πριάμφ, metr. vgl. noch £613, λ257, h.Ven.227), „echtes, altes Namengut“ (Heubeck, Gn. 25, 1953, 270), weitere ant. Erwähnungen (s. RE IX [1937] 17) basieren auf Hom.; Spekulat. zur Geogr. Vellay, RE Hom (Paris, Bude) 5, 1935, 44ff. (Hissarlik et Γ enigme de Pedaeon) H. W. Nordheider
Πήδαιος [1‘] E nichtgr., zum ΟΝ Πήδαιον (s.d.), viell. volksetym. Assonanz an πηδάω9. Zur Bildg. u. allg. v.Kamptz S. 119. 311, Wathelet, Dict.II 883f., ders., Troyens (s. Index); weitere Beisp. zum Namenstyp (PN zu ON) s. bei Bowra, Tradition 78 u. s.v. Πήδασος E; Akz.: Lehrs, Arist. 291 f.
B Sohn (νόθος, s.d.) des Ant., erscheint (m. Hinw. auf Stiefmutter) nur bei seiner Tötung durch Meges £69 -ov (-aiov v.l.) <5* αρ' επεφνε Μέγης, Άντήνορος_ υιόν, ' δς ρα νόθος μέν έην, πύκα δ' έτρεφε δια Θεανώ 1 ίσα φίλοισι τέ- κεσσι χαριζομένη πόσεϊ φ (= Z12in = 29in), in Tötungsserie (38ff. m. variierender Abfolge Subj.-Obj., bzw. umgekehrt: 'Αγαμέμνων Όδίον, Ίδομενεύς Φαιστόν, Σκαμάνδριον Μενέλαος, Μηριόνης Φέρεκλον, Πήδαιον Μέγης, Εύρύπυλος Ύψήνορα), zum Verstyp s. Visser, Hom. Vers. 196ff.; zu den teilw. redenden (?) Namen (Π. 'Springer’?, Στρόφιος, Όδίος) Mühlestein, Hom. Nam. 32ff.; zu den drast. Verwundungen Friedrich, Verwundung, 75ff.; zu den Antenoriden Kullmann, Quellen 178; I. Espermann, Antenor, Theano, Antenoriden (Beitr. z. Klass. Phil. 120), 1980, 52f.; andere Tötungen von νόθοι s. s.v. H. W. Nordheider
πηδαλιον [5°, 2H, lh] E um dimin. -io- erweiterte -alo- Abl., Grundwort vgl. πηδό(ς/ν); s. Chantraine, Form. 245 ff. 253; Risch §39b. Zur eigentüml. Bildg. s. L3, Ruijgh, Etudes §90 A.64, Schwyzer, KZ 63, 1936, 62 f., E. Hermann, Schiffsteile, NAWG 1943, Nr.l, 4
Μ 1 dreis. [-^«] -’ #558 2 viers. [1««ί] -ov /281,
Op.629 [-~^] -ω ε270; -ον £255, Op.45 -ov £315 3 fünfs. -οισιν h.Ap.418
Σχ sch. Bam. £255: κώπην, Verwechslg. m. ^πηδός/νά sowie auch öfters umgekehrt (s. j Σχ); wie L u oft zu πηδάω gestellt
L 'Casson, Ships 46. 224ff.; 2Gray, Arch. Hom. GlOlf.; +3Kurt, Seem. Fachausdr. 144—6; 4J.S. Morrisson u. R.T. Williams, Greek Oared Ships, Cambridge 1968, 52 f. 135. 198. 291 f.; 5Seymour, Homerie Age 310f.; 6C.Torr, Ancient Ships, Nachdr. Chicago 1964, 74—8; 7West zu Op.45
B Steuerruder e.s Schiffes, viell. urspr. nur dessen Blatt, vgl. πηδός/ν. Vom κυβερνήτης/ήρ m. beiden Händen bedient (/281, sitzend £315); oben m. einem οίήιον versehen (Griff, auch f. d. Steuerruder als ganzes); zur Befestigung vgl. L3 u. #ρτ/νυ£ B2; π. an beiden Seiten d. Schiffes seit geometr. Zeit in Abb. bezeugt (L14), häufig auch in d. späteren Lit. (L2); beim Segeln wurde wahrsch. nur d. Leeruder benutzt, das andere hochgezogen (L3). Anzahl im fgrE unklar: mehrere π. an einem Schiff nur vorausgesetzt h.Ap.418 (u. viell. μ 218 νηός οιηια νωμφς, auch anders erklärt, L5), Pl. sonst von mehreren Schiffen (#558, vgl. £43); strittig, ob alletyr. Schiffe nur 1 π. hatten (L1) od. nur die kleineren (in 1, 2b unten; L34) Epith.: εύεργές Op.629, übertr. von νηΰς. - Wortf.: οίήιον; abzulehnen ist d. Gleichsetzg. (Eust.) m. ξ 350 έφόλκαιον (s.d. m. L2, Hoekstra, Odyssey z.St., L4198) u. m. κ32 πούς (Schol., s. L2) 1 π. der σχεδίη des Od. £255 (Od. ιστόν ποιεί και
έπίκριον) προς δ' αρα -ον ποιήσατο, δφρ' ίθύνοι 270 -φ ίθύνετο τεχνηέντως ' ήμενος 315 τηλε δ' άπό σχεδίης αύτός πέσε, -ον δέ 1 έκ χειρών προέηκε 2 sonstige π. 2a γ 281 (Αρ. tötete κυβερνήτην Μενελάου) -ον μετά χερσι θεούσης νηός έχοντα #558 ού γάρ Φαιήκεσσϊ κυ- βερνητηρες έασιν, ' ούδέ τι - έστί, τά τ' αλλαι νήες
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έχουσιν" άλλ' αύται ισασι (d. Schiffe) νοήματα και φρένας άνδρών h.Ap.418 ού -οισιν έπείθετο νηΰς εύεργής (nach L3 hat e. sachunkundiger Dichter gemeint, d. Schiff würde m. beiden π. gleichzeitig gesteuert) 2 b wenn e. Schiff längere Zeit nicht fuhr, wurde das π. abgenommen (L15); so konnte es im Winter in d. Rauchabzug zur Konservierung gehängt werden (L7, sch. Op.45, Eust. 750,40) Op.45 αιψά κε -ον μέν ^πέρ καπνοΰΔ καταθεΐο 629 -ον δ' εύεργές L κρεμάσασθαι, vgl. 618 ff. Μ. Ρ. Cuypers
Πήδασος [8j 4- Prosaref.] Ε ΟΝ wohl kleinasiat., s. Zgu- sta, Kleinasiat. ON §1054—2 u. Neumann, WJA 23, 1999, 8. - Der Name des Pferdes Π. (es stammt aus der Troas!) von πηδάω abgeleitet, s. v. Kamptz S. 311 (für kleinasiat. dagg. Hil- ler-Panagl, Friihgriech. Texte 260). — PN kleinasiat. (so v. Kamptz S.311 und Hiller-Panagl a.a.O) od. doch gr. wie Pferdename? Weitere Lit.: Wathelet, Dict. 884; ders., Troyens (s. Index); Risch §66a; Kretschmer, Gesch. der gr. Sprache 188; ders., Gl. 28, 1940, 240; Heubeck, Gn. 25, 1953, 270; Durande, SMEA 7, 1968, 41; zum Namenstyp PN nach ON (überw. bei Opfern) s. E. Drerup, Das Homerproblem in der Gegenwart, Würzburg 1921, 306f.; Beye, HSPh 68, 1964, 354f. m. Lit.; vgl. noch Πήγασος sowie Πήδαιον/ος
Μ nur Akk. -ον [1« ] -ον αίπεινήν / αίπήεσσαν Ζ35, Φ87 [-<,<,] Αϊσηπον / Λυρνησσόν και -ον Ζ2\, Υ92; Αϊ- πειαν και -ον άμπελόεσσαν Ι\52 = 294; -ον ίππον Π46Ί [--ο] άμύμονα -ον Π\52; Prosaref.: 1Η, 2e (s.u. BI Ende)
Β ON zweier Städte (I) in der Troas bzw. (II) in Messenien; (III) PN eines Troers (nur Ix als Opfer); (IV) Name von Ach.s sterbl. Beipferd
I ON: Stadt in der Troas am Satnioeis, Residenz des Lele- ger-Herrschers Altes u. Heimat des Elatos; Epith. 1 -ον ai- πεινήν, αίπήεσσαν weisen auf Höhenlage (Akropolis?) od. eher „hochragende Mauern“ (s. Visser, Katalog 128f.); zur geogr. Lokalisierg. (Identifizierg. m. Monenia, Assos?) s. RE XIX (1937) 29; zum Verh. von „Stadt u. Stamm bei Hom.“ Gschnitzer, Chiron 1, 1971, Iff.; in Tötungsszene in Her- kunftsangabe/Stammbaum des Opfers: Z35 ('Ελατόν δέ Αγαμέμνων [ένήρατο]) ναϊε δέ Σατνιόεντος παρ' δχθας 1 -ον αίπεινήν. Φύλακον δ' έλε Αήϊτος ήρως (zum Pers.wech- sel vgl. 0516), Tr. Elatos ([s.d.] Namendublette) nur hier Φ87 (Lykaon bittet Ach. um Gnade: „με γείνατο Λαοθόη θυγάτηρ) Άλτεω, δς Λελέγεσσι άνάσσει 1 -ον αίπήεσσαν έχων έπι (ύπό ν.1.) Σατνιόεντι“ von Ach. zerstört zus. m. Lymessos ([s.d.] Antehom.): K92 (Aen.: „με δουρι φόβη- σεν [Ach.] έξ Ίδης) πέρσε δέ Αυρνησσόν και -ov“ entspr. (Prosaref.:) Cypr.ap.Procl.Chr.80 p.32 Dav. (p.84 Sev.) Cypr.fr.21 p.42 Dav.: Ach. erbeutet Bris. (s.d. m.Lit.: Kullmann) in P. (dagg. £691 f. in Lymessos) Hes.fr.214: P. hieß urspr. Μονηνίη (s.d.)
II ON: Stadt in Messenien, wird (zus. m. 6 anderen) dem Ach. von Ag. als Entschädigg. angeboten; Epith. άμπελόεσσαν (nb. ποιήεσσαν u. βαθύλειμον sowie allg. pos. εύ vaio- μένα) fur Fruchtbark. (Wert des Geschenks; s. Visser, Katalog 125f.); zur Lokalisierg. (Identifizierg. m. Korone, Methone?) s. RE s.v.; Griechenl.-Lex. 428f.; Sergent, RA, N.S. 1, 1994, 103ff. /152 (Ag.:) „έπτά δέ οί (Ach.) δώσω εύ ναιόμενα πτολιεθρα, ’ Καρδαμύλην Ένόπην τε και Ίρήν ποιήεσσαν ' Φηράς τε ζαθέας ήδ9 Άνθειαν βαθύλειμον 1 καλήν τ9 Αι- πειαν καί -ον άμπελόεσσαν. 1 πασαι δ9 έγγύς άλός, νέαται Πύλου ήμαθόεντος (polit, geogr. s. Iliad z. St.) = 294 (Od.)“
III PN: Troer, nur genannt (m. Abstammg.) bei seiner Tötg. durch Euryalos zus. m. se. Zwilling Aisepos (auch Flußname [s.d.]) Z21 Δρήσον δ9 Εύρύαλος καί Όφέλτιον (s.d.) 1215
1216


Πήδασος
Πηλεγ(ών)
έξενάριξε* βή δέ μετ' Αϊσηπον και -ον (Πήρεχον Arist., Τήρεχον al.), ους ποτέ νύμφη 1 νηίς 9Αβαρβαρέη τέκ9 άμύ- μονι Βουκολίωνι (υιός Λαομέδοντος, ποιμαίνων, ή δέ δι- δυμάονε γείνατο παΐδε), die v.l. wohl, um die Homonymie mit dem ON in V.35 (s.o. I) zu vermeiden; zu Verwandtsch. u. Nymphengeburt (ebf. S444, /384) s. Wathelet, Troyens 104 (s.d. Index)
IV 	Pferdename: sterbl. Beipferd (παρήορος, έν δέ παρ- ηορίησιν, s.dd.) Ach.s nb. den (traditionellen) unsterbl. Xanthos u. Balios (s.dd.), Epith. άμύμονα, ίππον; genannt bei Rüstg. des Patr. (m. Gesch. der Erbeutg. aus Theben in d. Troas, ad hoc erfunden?) u. Tötg. durch Sarp.; funktional: verursacht retardierende Komplizierg. von Patr.’ Kampf m. se. Hauptgegner, steigert dessen krieger. Rang u. Gefahrlichk. (kampftypolog. ist P.’ Tod die Revanche für die Tötg. von Sarp.s θεράπων Thrasymelos durch Patr. /7.463; vgl. andrers. als Motivparallele/Vorbild das getötete Beipferd in der Nestor- Antil.-Episode der Aeth. [Procl.Chr. 188 p. 88 Sev., faßbar durch Pi.Py.6,28ff.?] u. 08Off.; s. s.v. Πάτροκλος B3ay; Kullmann, Quellen 290. 314f.; Heitsch, Ph. 136, 1992, 157 A.45 m. Lit.) /7152 Αύτομέδων ύπαγε ζυγόν ώκέας ίππους, 1 Ξάνθον και Βαλίον ... 1 2νν. ' έν δέ παρηορίησιν άμύμονα (άμείνονα ν.1.) -ον ίει, 1 τόν ρά ποτ9 Ήετίωνος ελών πόλιν ήγαγ9 'Αχιλλεύς, 1 δς και θνητός έών έπεθ9 ίπ- ποις άθανάτοισι 467 (Sarp.) ό δέ -ον ^ούτασεν ίππον ά (ήλασεν / άγλαόν ίππον 1 τόν ρα ποτ9 'Ηετίωνος κτλ. *Arist.’ et al., παρήορον L d Ap.lex.) ' έγχεϊ δεξιόν (s.d. B2b) ώμον* ό δ9 έβραχε ([s.d.] Autom. άπέκοψε παρήορον [vgl. Θ87], wie Antil. Nestors Pferd in der Aeth.), s. Iliad z.St.; s.v. Νέστωρ (B2by); zur (myk.?) Technik des Dreigespanns s. Wace - Stubbings, Companion 104; Wiesner, Arch. Hom. F 20 ff. 66; Β. P. Powell, Hom. and the Origin of the Gr. Alphabet, Cambridge 1991, 193f.; Turfa, Steinmayer, Antichthon 27, 1993, 5f. H. W. Nordheider
πηδάω [4‘, lh] E (diachron:) m. urgr. ä, darf nicht m. *ped- (πούς) zus.gestellt werden, s. Sommer, Nachlaß 14. — Abi.: ΠήδασοςΊ
Σχ sch.D S455: έξωρμηκέναι L (abwegig) Deroy, LEC 16, 1948, 352 - AC 32, 1963, 438 (Tamer, naviguer’)
B (synchron [:E] zu πούς [Φ269 fig.etym.]:) Beinbewegungen machen (Impf.), springen (Aon), Subj. (sg. außer lh) menschl. (Körperteil Φ302) Laußer S455d (in II2); in Erz. (SA jew. ό+ <5[ε]) L Jt am VE / κ.τρ.τρ. L u. — Wortf.: s. θρώσκω I Simplex; (ggüber Lmetr. gleichw.j δρουσε supplet.) Impf. (2‘) bzw. (m. ωρουσ- L J Aor. (lh) in Vbd. m. υψόσε bzw. θύραζε (4- präp. Obj.) Φ269 (μιν κύμα) πλάζ9 ωμούς καθύπερθεν* ό L<5’ ύψόσε Δ ποσσιν έ-α (ποταμός δ9 νπό γούνατ9 έδάμνα, κονίην δ9 ύπέρεπτε ποδοΐιν), vgl. 246f. 251. 254 302 (πεδίον πλήθ9 ΰδατος) τοΰ L , γούνατ9 ε-α 1 πρός ρόον άίσσοντος άν9 ίθύν, ούδέ μιν ϊσχεν (ποταμός) h.7,52 έπορούσας (Dion.) 1 άρχόν έλ9, οί δέ (Matrosen) θύραζε ' πάντες όμώς -ησαν, έπει ΐδον, εις άλα (~ Λ/83), vgl. Α 532, h.Ap.417, Ώ572, φ 388 u. metr. gleichw. h.28,8
II Kompos.; Aor., KSV (in 1) u. KSN (in 2) III ανα aufspringen, hochschnellen (expressiver als konventionelles άναίσσω) Λ 379 (Pfeil verwundete Diom.) ό δέ (Schütze Alex.) μάλα ήδύ γελάσσας ' έκ λόχου άμ-ησε (u. Prahlte), kontrast. Γ62, *23, h.Ap.3f.
II2 άπό : entfahren Js455 (ού μάν όίω) χειρος απο ... αλιον -ήσαι άκοντα, vgl. W410. 505, E* 18, Η407, /"367 f., £656 f., Λ 552 f., /7 773 R· Führer
1217
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πήδινος v.l. ant. E838 (Hsch. s.v. ,πήδος^ EM s.v. πηδάλι- ov, Eust. z.St.) f. φήγινος (άξων); Adj. vom Baum πηδός (L j?), s. LSJ s.vv. u. s.u. πηδός/v E, Σχ, L1; viell. plausiblere lectio difficilior, s. Thphr. HP 5,7,6 M.P.Cuypers
πηδό(ς/ν) Genus? [2°] E uns.: (1) Abi. von uridg. *ped- (s. πούς) od. *pedo-; (2) πηδάω denom. von π. (s.d. E); (3) Baumname πηδός/πήδος in metonym. Verwendung wie έλάτη (vgl. Schol. u. antike Lexika s.vv. πήδος / πηδάλιον); (1) u. (2) werden z.T. kombiniert, was aber unmögl., weil in (1) η alt, in (2) η < ä, s. πηδάω E; (1) sem. probl., s. Darms, MSS, Beih.9, 1978, 112 u. L3; (2) sem. ebf. nicht überzeugend; also (3)? (wenn richtig, π. wohl Fern. [vgl. έλάτη], Ntr. von Arat. 55, sch. zu Ap. Rh. 4,200 u. Eust. nach Anal, von πηδάλιον). — Abi.: πηδάλιον
Σχ sch. Bam. η 328: νΰν ού ^πηδαλίΛφ, ού γάρ έχουσι L ja (#558), αλλά κώπαις παρά τό παίειν την θάλασσαν* πήδος γάρ είδος ξύλου, ή τφ πλατεΐ τής κώπης (vgl. Arat. 155 -ά = L γα m. L4), ν78: άναρρίπτεται γάρ ύπό τών κωπών τό ύδωρ, vgl. L5
L ‘Deroy, AC 32, 1963, 434ff.; 2Gray, Arch.Hom. G105f.; 3Kurt, Seern. Fachausdr. 140f. 171; 4J.Martin, Arate, Phenomenes, Paris 1998, II zu V.155; 5S.Neitzel, SGLG 3 (1977), 270
B Ruder, viell. urspr. nur dessen Blatt (s. Ε, Σχ) η 328 (Alkin.: „wenn Od. sich von d. Phäaken heimführen läßt, wird er erfahren) δσσον άρισται ' νήες έμαι και κούροι άναρρί- πτειν ^άλα ν78 (d. Ruderer des phäak. Schiffes, das Od. heimbringt) άνερρίπτουν L d, vgl. κ!30 άμα (v.l. άλα) πάντες (ci. πηδώ) άνέρριψαν, Ameis-H., Anh. Π 85f. Angesichts d. Möglichkeit, e. Ruder für e. Worfel-Schaufel zu halten (A 124ff., y/273 ff.), war das fgr. Ruderblatt wohl rel. breit (L2). — Wortf.: έλάτη, έρετμόν, κώπη, πτερόν; πηδάλιον
D ci. Nauck κ130, s.o. M.P.Cuypers
Πηερίη v.l., s. Πηρείη
πηχτός [2‘, 1°, 1Η, 1Ί Σχ sch.D Κ353: -όν άροτρον* τό τόν γύην προσπεπηγότα έχον (Barnes, έχοντα codd.). αύτόγυον δέ τό έξ αύτοϋ μονόξυλον. και Ησίοδος φησιν κτλ. (sim. on ν32)
Β (from πήγνυμι, see πακτόνή fastened together, con- structed, epith. of plough (cf. πήγνυμι Bll5c), stool (lh). - Wdfld.: άρηρως, κολλητός and see πύκα 1 of plough; poss. generic in Homer but distinctive in contrast to αυτογυος in Hesiod Op.433 (γύην) πρίνινον* δς γάρ βουσιν άροΰν όχυρωτατός έστιν, ' εύτ9 αν 'Αθηναίης δμώος έν έλύματι πήξας ' γόμφοισιν πελάσας προσαρήρεται ίστοβοήι. ' δοιά δέ θέσθαι άροτρα ' αύτόγυον και -όν (that’s best: if one breaks, use the other), i.e. w. tree (γύης) fastened in stock (έν έλύματι) and not both in one piece (αύτόγυος q.v.), see West on 427 ff. and Hoekstra, Odyssey on v32, Rechenauer, Er. 95, 1997^ 79-88 ΛΓ353 (mules better than oxen) έλκέμεναι^ νειοϊο βαθείης L-ov άροτρο Vj N7O3 ως τ9 εν νειφ βοε οι- νοπε L j ' ίσον θυμόν έχοντε τιταίνετον s ν32 (see Hoekstra, Odyssey ad I. on formulae) 2 of a stool h.Cer. 196 (Dem. refused to sit on a chair and waited until) oi έθηκεν Ίάμβη ' -όν έδος, καθύπερθε δ9 έπ9 άργύφεον βάλε κώας ' ηστ9 έπι δίφρου (see έδος Β1)
D Sc. 63 ci. Guyet w- Beck
Πηλεγ(ών) [3j] E metr. Wechselform nb. PN Πελάγων (- je ein Pylier u. Lykier in II.), zum (illyr.7) VN Πελαγόνες (s. RE s.v.); s. v. Kamptz S.330, Wathelet, Dict. s.v. + Anm. (s.a. dens., Troyens [Index]); nach Risch §85, Egli, Heterokli- 1218


Πηλεγ(ών)
Πηλεύς
sie 100 Kurzform aus Vok. *Πηλέγονε (zu *Πηλέγονος, vgl. Τηλέγ.); vgl. Call. h. 1,3 Πηλαγόνων (rec. Pfeiffer, Πηλογ. v.l.) έλατήρα (sc. von Zeus als Sieger über die Giganten)
B (Eponym des makedon. Stammes der Pelagonen [vgl. die Paionen], nur -όνος/α in [2WW2]:) in II. Sohn des (makedon.) Flußgottes Axios u. der Akessamenos-Tochter Periboia, Vater des Paionenführers Asterop. (s. dd.); nur (genealog.) bei dessen Zweikampf m. Ach. genannt (der als einer der Höhepunkte der Ach.-Aristie durch Stammbaum des Gegners eingeleitet wird); dabei inhaltl. u. klangl. Entsprechg. Πηλέος υιός / Πηλείδη — υίέι -όνος (sowie [Φ 184ff.] Ggs. des Zeus- zum Flußenkel u. Skam.) Φ141 (Πηλέος υιός [!] Άστεροπαίω έπαλτο) υίέϊ -όνος' τόν δ* Άξιός εύρυρέεθρος 1 γείνατο και Περίβοια Άκεσσαμενοΐο θυγατρών 1 πρεσβυτάτη 152. 159 (als Ach. nach se. Namen fragt) τόν δ* αύ -όνος προσ- εφώνεε ^φαίδιμος υίόςΔ'' „Πηλείδη [!] μεγάθυμε 1 ([5 νν.] έμοι γενεή έξ "Αξιου) 1 δς τέκε -όνα κλυτόν έγχεϊ' τόν δ" έμέ φασι 1 γείνασθαι“ (152 = 97 οιο προσηύδα L u = Z144ex , zum VA Φ141 vgl. [m. verseh. Zäsur] einers. υιός Ά- γακλήος [77571], anderers. υίέι* δέ Πριάμοιο [K81+] usw.)
D Z?848a (s. s.v. Άστεροπαΐος D, sowie St. West, Ptol. Pap. S.61) H.W.Nordheider
Πηλείδης, Πηληιάδ(ης) [6V, 4°, 1H, 2e] E zur Bildg. s. Meister, Kunstspr. 51 (Quantität). 149; Debrunner, in: Άντίδωρον 34 ff; Schwyzer I p.509; Chantraine, REG 49, 1936, 406; ders., Gr.h. I p. 105; Webster, Er. 54, 1956, 37; Strunk, Äolismen 79; Wathelet, Traits eoliens 180 u.ö.; Risch §53
F Πηλείδης 24; Vok. -η 7; Gen. -ao 6, -εω 4, ^Πηληιά- Öjao 2, L Δεω 10; -η 9; -ην 6
Μ 1 erste Silbe im longum: Πηλείδ. la dreis. (auch
[ ] mögl., s. West, II. [praef.] p.XXIII) laa [1-2] (SA)
-ης δ" (μέν A306) + Verb / Präp. (Adv.) / Subst. Φ251 =
Ύ138'π, Φ272. 595 / A223. 306, Kl64, <P59. 231. 700 =
740*n / Γ261, Φ173, 0572; -ης (Enjb.) K503; (SA) -η μεγάθυμε/ μή Φ153 / K200 = 431, Φ288; -η Ρ641, Τ83, Ύ58; -ην 4- Verb (+ πόδας ταχύν έξοχον άνδρών) ¥M1, Hes.fr.2O4,88 laß [1-2] -εω* Άχ.; Verb + (...) 1 -εω/η Άχιλήος/Γ (Enjb.) 064, Ρ195 / 105, Κ322; -εω Άχιλήος / Dat. 4- Inf./Ptz. Κ85, Ρ701; (Inf. 4- έάσω*) -η Άχιλήι (4- Inf.) Κ312 s ΆΊ76, Φ557; -ην (δ") Άχιλήα + (...) Verb ^542, II.Parv. fr.4a,l ρ.54 Dav. lay [2_2] (SA) ^ως φάτοΛ / αύτάρ / τοΐσι* δέ -ης (4- Verb) /1245, Ψ28Ί. 651 (L j* -ης δέ m. Subj.wechsel) / ¥^798 = 884. 826 / Σ316 = Ψ\Ί, Κ290; ήέ σύ / δρσεο / μήτε σύ -η (πάντων έκπαγλότατ" άνδρών) Α146 s Σ170, Α277 (-η έθελ*); (ήρω) -ην 77271, Il.Parv. fr.2a,2 ρ.53 Dav. (Enjb.) lafi [2-2] -εω Άχιλήος θ75 lb viers. (auch [-««-«] mögl.) [2-2.] (τεύχεσι / χέρσ" υπο) -αο O14t Ρ199, Φ208, Ύ290 [2-2«] (SE) υπο -αο βίηφιν 0614 [2-ίχ] (SE) τεύχεα -αο Ρ191 2 erste Silbe in den brevia: Πηληιάδ. 2a fünfs.
[_!..’] Verb 4- κλισίην / Subst. + ^Πηληιάδεω ΆχιλήοςΛ /1322 s /166 / AI, Λ467 » ω15; έταροι / θεράπων L 4 Π 269 / 653 s 0406; κλισίην ^ΠηληιάδΛεω 4- Verb 0431 s 448 2b sechss. [-1..2.] L Δαο 4- Verb /7686 [-2.w‘x] Άχιλλήος ... L Δαο λ 557
B Patron, des Ach. (PN am VA metr. unmögl.) als Sohnes des Peleus, nb. Πηλείων, Πηλέος (-έως; w.ll. -έος, -ήος) υίός/έ, Αίακίδης (s.dd. sowie δόμον Πηλήιον 2‘); steht 47χ (von 68) fur ΡΝ (23/7χ -ης/η bei VA - SA in [1^2] bzw. [2^2], K503 [m. Art.!] im Enjb.; 6x -ao, 3x -η, 4x -ην, 2/Ix Πηληιαδεω/αο) sowie 21 x m. PN kombiniert in obl. Kasus (4/6/2x -εω ^Άχιλήος, / Dat. / Akk. am VA [075 VE], 8x ^Πηληιάδ.εω L Λ am VE, λ 557 Άχιλλήος L Δαο ' m. Sperrg.; Α 1 evoziert Patron, die Vorgesch., s. Armstrong, CW 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
87, 1993, 61 f.); vgl. Άτρεύς m. ähnl. komplettem System: Ά- τρείδης/είων, Άτρέος υιός, andrers. Δαρδανίδης/ίων/ιος, sowie Νηλείδης/ηιάδης, Νηλήιος υιός, u. Τυδέίδης, Τυδέος υιός (s. dd.), dazu Μ. Peters, Sprachl. Studien zum Frühgriech., Wien 1989, 152f.; metr. vgl. Ααερτιάδεω Όδυσήος 1 u.a. bei Parry, Epithete 76; zu den Bez. für Ach. s. D.Shive, Naming Achilles, Oxford Univ. Press 1987, passim; C.Higbie, Heroes’ Names, Hom. Identities, New York-London 1995 (s. Index); Material bei Dee, Epith. for Heroes s.w. (bes. 128ff). — die Stt. s. in M; dazu Textkritik: A 277 μήτε σύ, -δη, έθελ" (-δ" ήθελ’, -δη θέλ" vv.ll. et pars edd., ν. West, Ludwich in app., et Textkritik II 82) ΘΊ5 νεΐκος Όδυσσήος και -εω Άχιλήος (vulg., άνακτος Strabo) /7686 εί δέ έπος ^ΠηληιάδΛαο φύλαξεν (vulg., L Λεω έφύλ. ν.1.) ^Πηλείω- νοςΔ als v.l.: Ρ191 κλυτά τεύχεα -αο (vulg.) 199 τεύχεσι -αο κορυσσόμενον θείοιο (vulg., λαμπόμενον μεγαθύμου
d ν.1. [= 214])
D ν.1. ω23 ψυχή προσεφώνεε -αο (pap., Πηλείωνος vulg.) Η. W. Nordheider
Πηλείων [43\ 5°] Ε zur Bildg. s. Risch §24c, sowie Lit. s.v. Πηλείδης E F -ος 13, -ι 8, -a 26, -άδ" 0338 (s.u. B)
M nur [—«] (auch [ ] mögl., s. West, II. [praef.]
p.XXIII) [2-2J -ι δαμείς Ύ40; -α δ" ικανέ X2\4 [2_2J άντία -ος (ύπερθύμοιο) K80 = 118in. 88 = 333. 113; -ος άγαυοΰ Κ392; αύτάρ (ό) -α Φ599, XI; -ι δαμείς Υ294; -ι Α188, Σ166, Φ306 [1-2.] Präp. 4- -ος/ι /7195, £310; -άδ" (s.u. Β) ίκέσθαι 0338 [2_*χ] μεγαθύμου -ος Ρ214, Σ226, ΤΊ5; Subst. / Verb -ος P2QS, 0465 / ω23; Verb, Subst. 4- ποδώκεϊ -ι / Akk. Ψ249, 0 458 / Θ474 s /7281, 7V113, Σ261. 267, Κ27. 45, JV193, *Ρ35. 793; μετ" / Verb 4- άμύμονα -α Β6Ί4 = Ρ280 = Λ 470 = 551 = ω18 / Ρ770, /181. 698, ÄT323, Ύ278; Verb 4- -α Α 197, Κ366, Φ327
Β Patron, des Ach. als Sohnes des Peleus (s.d.), nur in den obl. Kasus: 31 x (von 48) am VE 4- (ΙΟχ) άμύμονα, (12x) ποδώκεϊ/εα, (3x) μεγαθύμου; metr. entspr. (aber m. vok. Ausl.) Πηλείδαο (6x [nur P191 VE, s.d. Μ 1 b] ggüber 13x [6x VE] -ος); vgl. noch Πηλέος υίός/έ, Αίακίδης (Gen. άμύμονος / ποδώκεος Αίακίδαο kasussupplet. zu άμ./ποδ. Πηλείωνα/1, dies metr. gleichw. m. "Αχιλλήα πτολίπορθον / Dat.; μεγαθύμου -ος m. Πηληιάδεω Άχιλήος) u. a. bei Parry, Epithete 107f. 225; A 188 (-ι δ" άχος) Anspielg. auf PN 'Ach.’ (s. Robbins, QUCC 45,3, 1993,18); weitere Lit. s.v. Πηλείδης B. — die Stt. s. in M; dazu Textkritik: K333 άντία -ος ύπερ- θύμοιο (ν.1., άντί" Άχιλλήος πολεμίζειν ήδέ vulg.) μάχεσ- θαι Α197 κόμης (κόμην ν.1.) έλε -α (vulg., -ος ν.1.) ^Πηλείδαο* als ν.1.: ω23 ψυχή προσεφώνεε -ος (vulg., L j pap.) P214 τεύχεσι λαμπόμενος μεγαθύμου -ος (vulg., γαθύμφ -ι Arist. [ν. van der Valk, Text. Crit. Od. 156], Πηληιάδεω Άχιλήος Zen.) ^Πηλείωνάδ"/ 0338 πριν L j
(-α δ" pars edd., ci. alii alia) ίκέσθαι, singulär (s. Lejeune, Adv. en -θεν 56 A.l), „Hyperhomerismus“ (V.d. Mühll, Hypomnema 379 A.46), vgl. (Ύ214) -α δ" ικανέ
D A 2a (έσπετε νΰν μοι, Μοϋσαι) όππως δή μήνίς χόλος θ" έλε -α (= Procl.Chr. ρ. 172 Sev. - II.cycl. ρ.64 Ber.), ν. West in app. ΞΙ36a (Φοινίκι όπάονι -ος) v.l. Ä306 (Zen., Ar.Byz., cf. ÄT323), P186, Φ55Ο, (pro Πηλείδαο :) P191. 199 H. W. Nordheider
Πηλεύς [40\ 4°, 3H, le 4- Prosaref.] E wohl zum Bergnamen Πήλιον; Anklang an πηλός *Schlamm’(?) (s. Batr. 240. 244, viell. auch /734, dazu Leumann, Hom. Wort. 149) u. πήλαι (Πηλιάδα μελίην, s. Π142+) wurde volksetymolog. mitgehört (s.a. Assonanz ίππηλάτα Πηλεύς); zur Bildg- ν.Kamptz §80a, Lesky, RE XIX (1937) 271 f., Risch §57c; s. 1219
1220


Πηλεύς
Πηλευς
aber auch Perpillou, -εύς 183 f., L.R. Palmer, Interpr. of Myc. Gr. Texts, Oxford 1963, 79; zum Gen.: Bechtel, Vocalcontr. 233, Meister, Kunstspr. 149f., Chantraine, Gr.h.I S.105. 223, Ruijgh, Etudes §172 A. 513, Wathelet, Traits eoliens 275. 348f., West, Iliad (praef.) p. XXXIV, Rez. von Führer, Schmidt, GGA 253, 2001, 20; weiteres s.v. Πηλείδης E. — Abi.: Πηλείδης, -είων, -ηιάδης, -ήιος
F -εύς 17; Vok. -εύ 1Η; Gen. -έος Ί, -έως (Syniz., -έος, -ήος w.ll., s. West [Ε]) 4, -ήος 7; Dat. -εϊ 2, -ήι Ί', Akk. -ήα 2, -τ/’ 1
Μ 11. Silbe im longum la zweis. (bei -εϊ auch -έϊ [-~J mögl.) [1-] -εύς Αίακίδης Φ189, Hes.fr.211,3 suppl.; -εύς (δς) /394, Λ 783, Ύ421; -εϊ (δς) /261, Th. 1006 R_] -εύς Σ87 [*χ] γέρων (δ9) ίππηλάτα -εύς //125, /438, Λ 772, Σ331; (πατήρ ήν) ίππότα -εύς Π33, Ψ89; γέρων / πατήρ 4- Verb 4- -εύς /400 / /252, ¥Ί44; Αίακίδη όλβιε -εύ Hes.fr.211,7 lb dreis. [-<>-] -έος υίός/έ Φ139 / ΣΙ8, Υ2, Χ8. 250; σχέτλιε / όλβιε -έος υιέ /7203, ω36 [1.Ζ] -ήος ΑΊ69 [---] -ήος Π\Ί5 2 2. Silbe im longum 2a zweis. (-έως Syniz., -έος, -ήος vv.ll., s. West [E]) [-2] ές -ή9 /7574 [-2] -εύς δέ Alcmaeonis fr. 1,2 p. 139 Dav.; διογενής / ώ Αχιλεύ -έως υίός/έ Α489 / /721 = 7716 = Α478 [-1] Αίακίδης -εύς Π\5 2b dreis. [---] ές -ήα άναχθ’ /480 [---] πρός οίκον -ήος Ι\4Ί s 289; -ήος άμύμονος Κ206, λ 494 = 505; -ήα Τ334; Αίακίδη / πατρί έμώ -ήι Σ433, ^278; -ήι δεοί δόσαν /7381 = 867 s Σ84 s /2534 [_* J δόμεν -ήι άνακτι Ρ443
L zur Etym. s.o. Ε; Lesky, RE XIX (1937) 272ff.; ders. SIFC 27/28, 1956, 216ff.; Friis Johansen, in: Festschr. Μ.P.Nilsson, Lund 1939, 181 ff. (Ach. bei Cheiron); Kullmann, Quellen 230ff. u.ö.; Schwartz, Ps.-Hes. (s. Index); Ka- kridis, Poetica 5, 1972, 153ff.; Schlunk, AJPh 97, 1976, 199ff. („suppliant exile“); March, BICS Suppl.49, 1987, 3ff. („P. and Ach. in Hes.“, Rolle des Cheiron); K.Crotty, The Poetics of Supplication, Ithaca-London 1994, 26 ff. 80 f. u.ö. (P. als Hintergrundfigur der II.); L. Muellner, The Anger of Ach., Ithaca- London 1996, 121 f. 166 u.ö. (latente Rivalität zw. Zeus u. Ach. wegen dessen Abstammg.); Sh.Mumaghan, in: D.H. Roberts u.a. (Hrsg.), Classical Closure, Princeton 1997, 37. 41 f. (Hochzeit von P. u. Thetis als Teil der Διός βουλή)', West, East 482f. (vorderoriental. Parall.); Heiden, AJPh 119, 1998, 4ff. („The Fugitive Homicide“: /2480—484); Knox, RhM 141, 1998, 6ff. (/2547—549); zum Territorium: H.S.—L. 126ff.; Visser, Katalog 647ff.; Formel: Parry, Epithete 94. 106f.; Ca- sevitz, in: S.Gely (Hrsg.), Sens et pouvoir de la nomination II, Montpellier 1992, 11 ff. (Verteilg. der Patron.); Material bei Dee, Epith. for Heroes 359 ff.
B (Eponym des thessal. Peliongebirges [s. E], dort Hochzeit, alte Vbd. m. Cheiron; Herrscher der Myrmidonen in Phthia ΙΨ144 Bzhg. zum Spercheios]:) erscheint haupts. als Gatte der Thetis u. Vater des Ach.; Sohn des Aiakos (Αία- κίδης heißt auch Ach.) auf Aegina, wo er (zus. m. sc. Halbbruder Telamon) den gemeinsamen Halbbruder Phokos erschlägt ((s. 2. 3.] Sage sek., um P. wieder ins urspr. Thessalien zu transferieren?), flieht nach Phthia (/7175 nennt, wohl von der Tochter des dortigen Herrschers Eurytion, se. Tochter Polydore), dann (It. Pi. fr. 48 SM wegen Tötung des Eurytion bei der Kalydon. Jagd) nach Jolkos (zu Akastos, der ihn nach Verleumdung durch sc. Frau [Potipharmotiv! s.a. ZI55ff.] den Kentauren ausliefem will), das er später aus Rache erobert (s. 2; Motivparallelen zur Hikesie in Iby); heiratet die Nereide Thetis (It. Lesky, West [LJ urspr. volkstüml. Undinen-Motiv [Sterblicher überwältigt die Meerfrau], dann überlagert durch die 'höfische’ Erz. von Götterplan u. Ehestiftung durch Hera [weil Thetis Hera zuliebe dem Zeus widerstand, bzw. von ihm 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
gemieden wurde wegen der Prophezeiung, ihr Sohn werde den Vater übertreffen]; in der II. beide Schichten noch erkennbar [s. 1]); wird durch Teilnahme u. Geschenke der Götter bei der Hochzeit geehrt; Thetis gebiert ihm den Ach. (weitere anonyme Kinder s. in 2) u. lebt seitdem wieder im Meer bei Nereus (nach Streit wegen Unsterblichkeitsprobe [s. 2], weshalb Cheiron [bzw. Phoinix, s.a. Patr.] Ach.s Erziehung übernimmt), wird aber (je nach der Erzählsit.) auch in konventioneller Rolle als Ehefrau u. Mutter in Phthia vorgestellt (s.o. II Sp. 1028,50 ff.) Epith.: genealog., bzw. vom Heldenvater, Herrscher, Götterliebling (vgl. /261 άνδρί ' -εϊ, δς περί κήρι φίλος γένετ* άθανάτοισιν), sowie (wegen se. Götterpferde?) ίππηλάτα (m. Assonanz), ίππότα, die auch m. anderen PN (s.dd. M u. Parry in L, u. vgl. z.B. Πατρόκλεες ίππεύ / ίπποκέλευθε vom ηνίοχος Patr.): (s. Mia:) 2x (VA) -εύς ^Αίακίδης, (sowie L d -εύς / Dat. /715, Σ433), 9x (VE) γέρων (πατήρ) ... / γέρων (δ9) ίππηλάτα / ίππότα -εύς (+ έσθλός Μυρμιδόνων βουληφόρος ήδ* άγορητής [s.dd.] //125, vgl. Nestor), sowie Αίακίδη όλβιε -εύ Hes. fr. 211,7 (vgl. όλβιε / σχέτλιε -έος υιέ ω36, Π203, πατρί έμφ -ήι Ψ2Ί8)', (s. Mlb. 2b:) -έος υιέ δαίφρονος ΣΙ8, 3χ -ήος άμύμονος, je 1χ -ήι άνακτι / Akk.; s. noch Paronomasie: /7. ist ersetzt durch πατήρ (s.d. Blaaaa) od. γέρων (s.d. Blaaaa. cc), heißt (βροτός) άνήρ im Ggs. zu Thetis (Σ85. 432 f., /260, vgl. Φ 188); weiteres bei Dee (L)
1 	II., Od. (dort nur ω36, λ478 in laß, λ494 s 505 in Id); dir.R. außer /7175 (in laa), Φ139, /1489 (aß), /7381 = 867 (bß), /7574 (by) la genealog., patronym. laa als Vater Ach.s (2x nb. Thetis) u. (/7 175) der Polydore; agonist. Vgl. der Abstammungen: Φ189 (Ach. zu Asterop.: „ich stamme von Zeus) τίκτε μ* άνήρ πολλοϊσιν ανάσσων Μυρμιδόνεσσι 1 -εύς Αίακίδης' ό δ* άρ* Αιακός έκ Διός ήεν“ Κ206 (Aen. zu Ach.:) „φασί σέ μέν -ήος άμύμονος εκγονον είναι, ' μητρός δ* έκ Θέτιδος (αύτάρ έγών υιός Αγχίσαο“), vgl. noch (Φ109 Ach. zu Lykaon:) „πατρός δ* εϊμ’ άγαθοϊο, θεά δέ με γείνατο μήτηρ“ neg. (tadelt Diskrepanz zw. Abstammg. u. Verhalten): /733 (Patr. zu Ach.:) „νηλεές, ούκ άρα σοί γε πατήρ ήν ίππότα -εύς, ' ούδέ Θέ- τις μήτηρ' γλαυκή δέ σ* έτικτε θάλασσα ' πέτραι τ* ήλίβα- τοι, δτι τοι νόος έστιν άπηνής“, Ggs. πηλός (s. Leumann [Ε]), „Dichterallegorese“ It. Most, RhM 136, 1993, 21 If., vgl. noch rl63 patronym. im MyrmidonenkaL: /7175 (στίχος ήρχε Μενέσθιος υιός Σπερχειοιο ποταμοιο) δν τέκε -ήος θυγάτηρ καλή Πολύδωρη (Κλεοδωρη Zen.), s.u. in 2 laß patron. Bez. Ach.s als Sohn des Ρ.: -έος υίός/έ (vulg., -έως v.l.) [-mv-m] od. -έως υίός/έ (Syniz., -έος v.l., -ήος [v.l. vel ci.] pars edd.) [--^-]; in Anr. (Y2 dichter. Apostrophe, ω36+ ganzer Vers 4- EN Ach.) außer Φ139, A489; nie /2; zur Form s. in E; vgl. gleichw. (kasussupplet.) Πηλείωνος/ i/a, Πηλείδαο, Αίακίδαο [-**-«], sowie δϊος / φαίδιμ’ / οβριμ' Αχιλλεύς/εύ, ποιμένι λαών, όρχαμον άνδρών (s. s.v. Α- χιλλεύς Μ) u.a. VE im Adoneus, andrers. kürzeres Πηλείδης/ η/εω/η/ην, vok. ani. Αίακίδης/η/η/ην [-**-], sowie Πηληιάδεω/αο [--^-(~)]; zum Typ vgl. ’Ατρέος υιός, andrers. Νηληίφ υϊι, Τελαμώνιος/ον Αϊας / υιόν (dazu s.v. Πηλείδης Β m.Lit.); -έος υίός/έ (1° 4- ΕΝ): Φ139 τόφρα δέ -έος υιός έχων ... έγχος ' ’Αστεροπαίφ έπαλτο (υίέΐ Πηλεγόνος) Σ18 (Νέστορος υίόςή „& μοι ^-έος υίεΛ δαίφρονος“ Υ2 θωρήσσοντο ’ άμφί σέ L u Χ8 (Πηλείωνα προσηύδα Απ.) „τίπτε με L , ... διώκεις“ 250 (Hektor:) „οΰ σ’ έτι , φοβήσομαι“ /7203 (Ach. zu den Myrmidonen: „μ* ητιάασθεή σχέτλιε t u χόλφ αρα σ’ έτρεφε μήτηρ ’ νηλεές“ ω36 (ψυχή Ατρείδαο;) „όλβιε t , θεοϊσ9 έπιείκελ’ Αχιλλευ“ I -έως (-έος, -ήος w.ll., s. West [Ε]) υίός/έ (in versfullender Bez., Anr.): A489 (ό μήνιε) διο- 1221
1222


Πηλεύς
Πηλεύς
γενής -έως υιός, πόδας ώκύς "Αχιλλεύς (s. St. West, Ptol. Pap. S.35) /721 (Patr.:) ,,ώ "Αχιλεύ -έως (pars codd., -έος cet.) υίέ, μέγα φέρτατ" "Αχαιών" = 7216 (Od.) = λ 478 (Od.) lay als Hausherr /147 (Ag.: „Ach. kann e. meiner Töchter) άνάεδνον άγέσδω 1 πρός οίκον -ήος (πρός Πηλήϊον οίκον ci. Barnes) * έγώ δ" έπί μείλια δώσω" = 289 lb in Vorgesch., dir.R. außer 3' Iba Heirat m. Thetis, in 2 Versionen je nach der Funktion der Gesch. für den Kontext: in der Klage von Mutter u. Sohn als gewaltsame Unterwerfung der Göttin unter den Sterblichen durch d. Götter / Zeus (u. αρχή κακού für Ach.s Schicksal), dagg. in Heras Argumentation (zugunsten von Ach.s halbgöttl. Vorrang vor Hektor) als fürsorgl. Vermittlung ihres Schützlings an den Götterliebling Σ87 (Ach. zu Thetis: „δεοί) σε βροτού άνέρος έμβαλον εύνή (s. in Ibß). 1 αιδ" όφελες σύ μέν αύδι μετ" άδανάτης άλίτ]σι ' ναίειν, -εύς δέ δνητήν άγαγέσδαι ακοιτιν (νύν σοί πένδος παιδός άποφδιμένοιο"), zum Wunsch s. St. Lowen- stam, The Scepter and the Spear, Lanham (Maryland) 1993, 107, Muellner (L) 166 Σ433 (Thetis zu Heph.: „έμοί Ζεύς άλγε" έδωκεν) έκ μέν μ" άλλάων άλιάων άνδρι δάμασσεν 1 Αίακίδη -ήϊ, καί έτλην άνέρος εύνήν 1 πολλά μάλ" ούκ έδέ- λουσα. ό μέν δή γήραϊ λυγρώ 1 κεΐται (υιόν δρέψασα έπι- προέηκα "Ίλιον είσω") /261 (Hera zu Αρ.: „Ach. ist) δεας γόνος, ήν έγώ αύτή ' δρέψα τε καί άτίτηλα καί άνδρι πόρον παράκοιτιν 1 -εΐ (-έϊ pars edd.), δς περί κήρι φίλος γέ- νετ" άδανάτοισι. ' πάντες δ" άντιάασδε δεοί γάμου" Ibß in Vorgesch. von Ach.s Waffen (Σ84) u. ίπποι άμβροτοι, Πηλιάς μελίη, Hochzeitsgeschenke (άγλαά δώρα, vgl. /2534 in le) der Götter (Ψ2ΊΊ Pos.s) an P. (als * Kompensation’ für se. Sterblichk., s. Muellner [L] 166); werden nach Patr.’ Tod wegen Verlustes bzw. wegen ihres sterbl. Besitzers beklagt: Σ84 (Ach. zu Thetis: „Ach.s τεύχεα hat Hektor) καλά' τά μέν -ήϊ δεοί δόσαν άγλαά δώρα 1 ήματι τφ δτε σε βροτού άνέρος έμβαλον εύνή. 1 αΐδ" δφελες ..." (s. in Iba) Ρ443 (Zeus bemitleidet Ach.s unsterbl. Pferde nach Tod des Patr.:) „ά δειλώ, τί σφώϊ δόμεν -ήϊ ανακτι 1 δνητω" sind bes. leistungsfähig: /7381 τάφρον ύπέρδορον ώκέες ίπποι * αμ- βροτοι, ούς -ήι δεοί δόσαν άγλαά δώρα (om. pars codd.) = 867 ν'278 (Ach.: „meine Pferde die besten) Ποσειδάων δ" έπορ" αύτούς ' πατρί έμφ -ήι, ό δ" αύτ" έμοί έγγυάλιξεν" Πηλιάς μελίη (s.d.) von Cheiron: /7143 (nicht Patr., sondern nur Ach. konnte πήλαι [s.o. Ε]) Πηλιάδα μελίην, τήν πατρί φίλφ πόρε Χείρων 1 Πηλίου έκ κορυφής = T39Q (387 πα- τρώιον έγχος), wohl ebf. Hochzeitsgeschenk (so Cypr. fr. 3 p.36 Dav., s. in 3) od. schon aus P.’ Jugendzeit? Iby in Vorgesch. (außer Π 574 erinnernde dir. R. an Ach.) von Ach.s Gefährten, die P. als ίκέται aufnahm (Patr., Phoinix, Epeigeus /7574 [nb. Thetis]) u. dem Sohn beigab (motivparallel zu P.’ eigener Hikesie, [s.o. B Vorbem. u. Heiden L], ferner zu Priam.’ Bittgang zu Ach. [/2 477 ff.] 'wie e. asylsuchender Totschläger’, s. 1 e): P. als Garant alter, enger Vertrautheit, durch deren Vergegenwärtigung der Sprecher Ach. nachgiebig stimmen möchte /7574 (Hektor tötete Epeigeus, δς ρ" έν Βου- δείφ ήνασσε, άτάρ) άνεψιόν έξεναρίξας 1 ές -ή" (-ήα ν.1.) ίκέτευσε καί ές Θέτιν άργυρόπεζαν' ' οί δ" άμ" "Αχιλλήϊ πέμπον έπεσδαι ' Ίλιον εις ^89 (Patr.’ ψυχή zu Ach.: „nach unabsichtl. Totschlag brachte mich Menoit. nach Phthia) ένδα με δεξάμενος έν δώμασιν ίππότα -εύς 1 έτραφέ (έτρε- φέ ν.1.) τ" ένδυκέως καί σον δεράποντ" όνόμηνεν" /438 (Phoinix zu Ach.:) „σοί δέ μ" έπεμπε γέρων ιππηλάτα -εύς ' ^ήματι τφ, δτε σ" έκ Φδίης "Αγαμέμνονι πέμπεΑ ' νήπιον" 480 (ders.: „φεύγον, Φδίην δ" έξικόμην) ές -ήα άναχδ"' ό δέ με πρόφρων ύπέδεκτο, ' καί μ" έφίλησ" (496 δάμασον δυμον μεγαν") 1 bö in Erinnerung der Kriegsgesandten (dir.R. Od.’ an Ach., Nestors an Patr. bzw. an die Gr.): P. als 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Heldenvater, Autorität für eth. Normen /252 (Od. zu Ach.:) ,,ή μέν σοί γε πατήρ έπετέλλετο -εύς ' L d 1 (δυμόν ΐ- σχειν", 259 = Λ 790) Λ 769. 772. 783 (Nestor zu Patr.:) ,,-ήος δ" ίκόμεσδα δόμους ... 1 (trafen Menoit., dich u. Ach. [2vv.]) 1 ... γέρων δ" ιππηλάτα -εύς ' πίονα μηριά καϊε ... ' 9νν. 1 -εύς μέν ώ παιδί γέρων έπέτελλ" "Αχιλήϊ ' αίέν άρι- στεύειν καί ύπείροχον έμμεναι άλλων' 1 σοί δ" αύδ" Με- νοίτιος" (790 = /259) //125 (Nestor beklagt die Feigheit der Gr. ggüber Hektor:) ,,ή κε μέγ" οίμώξειε γέρων ιππηλάτα -εύς 1 έσδλός Μυρμιδόνων βουληφόρος ήδ" ^άγορητής^ (s.dd.), 1 δς ποτέ μ" είρόμενος ...", Nestor selber heißt λιγύς Πυλίων L j (Α248+), hier Nenng. des P. als indir. Anspielg. auf Ach. lc in Zukunftsphantasie Ach.s (zurückweisende Übersteigerg. von Ag.s Entschädigungsangebot) /394 („ήν γάρ δή με σαώσι δεοί) -εύς δήν μοι έπειτα γυναΐκά γε μάσσεται αύτός" 400 (,,γήμαντα άλοχον) κτήμασι τέρπε- σδαι τά γέρων έκτήσατο -εύς" (vgl. 147+ in lay) Id in Klage, Sorge Ach.s (vgl. Ω511 κλαΐεν έόν πατέρ" u. Patr.): P. als der Vater, der ohne Sohn (Σ331 zus. m. Thetis!) schutzlos u. dem Tode nahe ist /715 (Ach. zu Patr.:) ,,ζώειν μάν έτι φασι Μενοίτιον "Άκτορος υιόν, 1 ζώει δ" Αίακίδης -εύς μετά Μυρμιδόνεσσι" Σ331 „έπεί ούδ" έμέ νοστήσαντα 1 δέ- ξεται έν μεγάροισι γέρων ιππηλάτα -εύς 1 ούδέ Θέτις μήτηρ" 7334 „ήδη γάρ -ήά γ" όιομαι ή κατά πάμπαν τεδνάμεν, ή που τυτδόν έτι ζώοντ" άκάχησδαι 1 γήραϊ τε στυγερώ καί έμήν ποτιδέγμενον αίεί 1 λυγρήν άγγελίην" *7144 ,,Σπερχεί", άλλως σοί γε πατήρ ήρήσατο -εύς ' κεΐσέ με νοστήσαντα (σοί τε κόμην κερέειν") Α494 (Ach. zu Od.: „παιδός ...) είπέ δέ μοι -ήος άμύμονος εΐ τι πέπυσσαι, 1 ή έτ" έχει τιμήν πολέσιν μετά Μυρμιδόνεσσιν,1 ή μιν άτιμάζουσιν άν" Ελλάδα τε Φδίην τε" = 505 (Antw.) le als Gegenfigur zu Priam.: Ursache für / Pendant im Leid (zu Ω s. Schlunk, Heiden, Knox [L]: Ach. nimmt Priam.’ Ήί- kesie’ [/2 477 ff.] an wie P. die ίκέται [s. Iby]) X421 (Priam.: ,,ήν έλεήση, Ach.) γήρας' καί δέ νυ τφ γε πατήρ τοιόσδε τέτυκται ' -εύς, δς μιν έτικτε καί έτρεφε πήμα γενέσδαι 1 Τρωσί' μάλιστα δ" έμοί" (Ρ. ais Exemplum für Ach.s Mythos von den 2 πίδοι [/2527]:) /2534 (Ach. zu Priam.:) „ως μέν καί -ήι δεοί δόσαν άγλαά δώρα (vgl. Ibß) ' έκ γενετής' πάντας γάρ έπ" άνδρώπους έκέκαστο δλβφ τε πλούτφ τε, άνασσε δέ Μυρμιδόνεσσι, 1 καί οι δνητω έόντι δεάν ποίησαν άκοιτιν (aber auch κακόν: παΐδα παναώριον), vgl. 486 Priam.: ,,μνήσαι πατρός σοΐο τηλίκου ως περ έγώ" 2 Hes. (s. Lesky, RE, Schwartz, March [L]); in Genealogie: Th. 1006 (von den Nereiden gebar Psamathe dem Aiakos den Phokos) -εΐ δέ δμηδεΐσα δεα Θέτις ' γείνατ" "Αχιλλήα, zur Sage West z.St., die Er- mordg. des Phokos durch Telamon u. P. s.u. (in 3) Eroberg. von lolkos u. Heirat m. Thetis (s.a. Hes. fr. 212b): fr. 211,3. 7 (Φδίην έξίκετο κτήματ" άγων έξ Ίαωλκού) -εύ]£ Αίακίδης, φίλος άδανάτοισι δεοΐσιν. ’ (3w., wegen Sieges u. γάμος Seligpreisg. der λαοί:) ' „τρίς μάκαρ Αίακίδη καί τετράκις όλβιε -εύ (μέγα δώρον von Zeus, Ιερόν λέχος") s.a. PSI 1465,2 (s.v. Πηλήιος D) Prosaref.: Hom. habe (in A 1) P· a^s bekannt aus Hes. vorausgesetzt (Hes. fr. 207); P. u. die Frau des Akastos (fr.208; 209 [metr.]: Ak. versteckt P.’ μάχαιρα, um ihn gegen die Kentauren schutzlos zu machen [aber Cheiron hilft]); Zeus bestimmt Thetis einem sterbl. Mann, weil sie Hera zuliebe seiner Werbg. widersteht (fr. 210); Patr.’ Vater Menoitios Bruder des P., so daß Patr. u. Ach. Vettern (fr. 212a, s. Schwartz [L] 173); P.’ Tochter Polydore (Zen.: Kleodore; fr.213 [s.o. in laa]); der erzürnte P. hindert Thetis, Ach.s Un- sterblichk. zu erproben, nachdem sie auf diese Weise (mit Wasser od. Feuer) viele(!) gemeinsame Kinder getötet hat (fr. 300; deshalb wohl verläßt Thetis urspr. P., s. Lesky, RE W
1223
1224


Πηλεύς
Πηλιον
286) 3 sonst; Telamon u. P. erschlagen Aiakos’ Sohn Pho-
kos auf Aegina (müssen deshalb außer Landes: Tel. nach Salamis, P. nach Thessalien): Alcmaeonis fr. 1,2 p. 139 Dav. (Τε- λαμών δίσκφ) πλήξε κάρη, -εύς δέ χεΐρα τανύσσας 1 όξινη (έπεπλήγει νώτα) Prosaref.: Hera stiftet die Ehe von P.
u. Thetis, die ihr zuliebe Zeus widerstanden hat (Cypr. fr. 2 p.45 Ber. [p. 156 Be.]; vgl. /261 in Iba); Eris erregt Streit der drei Göttinnen έν τοΐς Πηλέως γάμοις (Cypr. ap. Procl. Chr. 7 p.31 Dav. [p.77 Sev.]); Cheirons μελίη u.a. göttl. Hochzeitsgeschenke (Cypr. fr. 3 p.36 Dav., vgl. Π143+ in Ibß); P. erlernt Gebr. der Lanze von Cheiron, Ach. von P. (Il.Parv.fr. 5 p.55 Dav.); Neopt. (s.d. B3) kehrt zu P. zurück (Nosti ap. Procl.Chr.23 p.67 Dav. [p.95 Sev.]; wohl Lücke im Text)
D Prosaref.: Cycl.fr.dub.35 p.62 Ber.: Thetis (u. nicht Cheiron) habe Ach. erzogen, da sie P.’ Haus nicht nach der Hochzeit verlassen habe (ώς οί νεώτεροι); Cycl. fr. dub. 3 p. 196 Be. (Schol. zu 77175 [s. Blaa]; Tochter Polydore): Dichter wisse nichts von anderer Frau des P.
H.W. Nordheider
Πηληιάδης s. Πηλείδης
Πηλήι(ος) [2‘] (zu Πηλεύς, s. Risch §46:) peleisch (des Peleus), formelh. + δόμον, in dir.R. Σ60 (Thetis hört Ach.s Klage um Patr.: ,,ω μοι δυσαριστοτόκεια) τόν δ9 (Ach.) ούχ ύποδέξομαι αύτις ' οϊκαδε νοστήσαντα δόμον -ον εϊσω" = 441 (dies, zu Heph.), hier Rolle der zu Hause wartenden Mutter (im Ggs. zum Meeresaufenthalt, s. s.v. Πηλεύς B Vorbem.), adj. Ausdrucksweise (vgl. Όδνσήιον ές δόμον σ353, ές Πύ- λον Νηλήιον δ 639 u.a. bei Wackemagel, Synt. II 68,
v. Kamptz §39 b3) älter als Gen. (πρός οικον Πηλήος I\41+, vgl. auch Νηληίφ υίι Β 20 gegenüber Νηλήος υίέες Λ 692 usw.)
D PSI 1465,2 Πη}ληείης suppl. March (BICS Suppl. 49, 1987, 13f.); al. (Ήρακ]ληείης, q.v.), sc. βίης
H.W. Nordheider
πηληξ f. [9\ 1°] E unbek.; Bildg. wie δώρηξ, s. Risch 162. — Abi.: χρυσεο-ξ
Μ 1 zweis.: [1_] -ξ 77 105 [£*] άμφί δέ -ξ 0603. 647; ■ξ Ν305 2 dreis.: [-2.] -κι κάρη Ξ498, Γ482; -κα
77797, «256 [-* J -κι 0308; -κα Ν521
Σχ sch. min. P.Ryl. 536 zu N521: πήλη]κα' περικεφαλαίαν, sch.D 7V527: LπερικεφαλαίαΛν. λόφον, 805: περί δε τοΐς κροτάφοις αύτοΰ έσείετο ή L d σφοδρώς ένεργοΰντος, @308, Ξ498, 0601 durch L , erklärt
L ’Lorimer, Monuments 242; 2Page, History; 3J. Borchhardt, Hom. Helme, Mainz 1972, 8; weitere Lit. s. II Sp. 1493,1 ff. s.v. κόρυς
B Helm(busch). Zuweisg. zu einem best. Helmtypus nicht möglich; so wird z.B. N521 ders. Helm als π., 530 als τρυφα- λεια, Π 793 der Ach.s (leihweise von Patr. getragen) als κννέη, 795 als τρνφάλεια, 797 als π. bezeichnet; über die Beschaffenh. ergibt sich: π. ist aus Metall (σμερδαλέον κοναβησε 0648; Epith. φαεινή, das allerd. auch den Busch meinen könnte, N521. 805, /7104), m. einem Busch aus Pferdehaar (εδειραι Π195, ίππόκομος 797) u. m. Metallbuckeln (φαλα- ρα εύποίητα /7106) versehen II auffällig sind ΛΑ805 u. 0608 (Bl), wo mit π. als totum pro parte der auffälligste Teil des Helmes, der schwingende Roßschweif, nicht (wie Ameis-H.) der Helm selbst gemeint zu sein scheint: s. L2 249 f. m. 288 A.93; L3 8 m. A.34f.; vgl. auch Σχ u. die bes. Hektor kennzeichnenden Epith. κορνδάΐξ u. κορνδαίολος. - Wortf.: *αταΓτυ£ κόρος, κννέη, λόφος, στεφάνη, τρνφάλεια 1 Helmbusch 7V805 άμφι δέ οί (Hektor) κροτάφοισι φαεινή 1225
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σείετο -ξ 0608 τώ δέ οί οσσε λαμπέσδην βλοσυρήσιν ύπ9 όφρύσιν, άμφι δέ -ξ 1 σμερδαλέον κροτάφοισι τινάσσε- το μαρναμένοιο 1 'Έκτορος, beide Stellen schildern die Kampfbegierde u. Kampfeswut Hektors 2 Helm Θ303 (Gorgythion wird von e. Pfeil tödl. getroffen) ώς έτέρωσ9 ήμυσε κάρη -κι βαρυνδέν Ν521 Δηϊφοβος μέν άπ9 (dem toten) Άσκαλάφου -κα φαεινήν 1 ήρπασε, Μηριόνης δέ δοφ ατάλαντος 'Αρηΐ 1 δουρί βραχίονα τύψεν έπάλμενος, έκ δ9 άρα χειρός 1 αύλώπις τρνφάλεια χαμαί βόμβησε πε- σοΰσα (dem Deiphobos) S498 άπήραξεν (Πηνέλεως) δέ χαμάζε 1 αύτή σύν -κι κάρη 0641 τή (Schild) δ γ9 ένί βλαφδείς πέσεν ύπτιος (Periphetes), άμφί δέ -ξ ' σμερδαλέον κονάβησε νπερί κροτάφοισιά πεσόντος 77105 (Aias kann nicht mehr standhalten) δεινήν δέ L d φαεινή ' -ξ βαλλόμενη, ^καναχήν έχεά, βάλλετο δ9 αίεί 1 κάπ φάλαρ9 εύποίηδ9 797 (Patr. fällt) τοΰ δ9 άπό μέν κράτος κυνέην βάλε Φοίβος 'Απόλλων' 1 ή δέ κυλινδομένη L d ποσσίν ύφ9 ίππων ' αύλώπις τρνφάλεια, μιάνδησαν δέ έδειραι 1 αϊματι καί κο- νίησι' πάρος γε μέν ού δέμις ήεν 1 ίππόκομον -κα μιαίνε- σδαι κονίησιν, 1 άλλ9 άνδρός δείοιο κάρη χαρίεν τε μέτωπον 1 ρύετ9 'Αχιλλήος Γ482 ό (Ach.) δέ φασγάνφ αύχένα (des Deukalion) δείνας 1 τήλ9 αυτή -κι κάρη βάλε «256 εί γάρ νΰν έλδών δόμου έν πρώτησι δύρησι ' σταίη (Od.), έχων -κα καί άσπίδα καί δύο δοΰρε
D 7339a G. Markwald
Πηλιάς [5‘] (zu Πηλιον, s. Risch §52d, Meier, -ίδ- §42a:) vom Pelion-Geb. (stammend), Epith. zu μελίη (s.d. B2a, Ml), 4x [_^^_] m. Längg. im Akk. -άδα μελίην (77143 « 7390, Φ162 am VA, X133 R«-3]), nur Υ2Ί1 (Sperrg.) ' -άς ήϊξεν μελίη; von Ach.s (dem Peleus von Cheiron geschenktem) πατρώϊον έγχος aus einem Eschenstamm des Pelion-Geb.; also Ggst. aus Vorgesch. u. Bergwildnis (s. μελίη, όρος B Vorbern.), od. auch Erinnerg. an lange Stoßlanze des bronzezeitl. Wagenkämpfers? (s. Turfa, Steinmayer, Antichthon 27, 1993, 6ff); metr. entspr. (Sc.420) Her.’ ' άνδροφόνος μελίη (s.d. L [Shannon]); in Rüstszene (ούχ έλετ9, έσπάσατ9) des Patr., Ach. (77143 = 7390, m. Herkunftsgesch.: Var. τήν πόρε/ τάμε Χείρων), Assonanz παλλειν — πήλαι — Πηλιαδα — Πηλιον - Πηλεύς (s. Rank, Etymologiseering 65. 93 f.); kampfeinleitend (άνέσχετο, σειων) in Ach.s Kämpfen gg. Hauptgegner Asterop. (Φ162 gg. dessen άμαρτή δούρασιν άμφίς, 169 μελίην ίδυπτίωνα [EN? s.d.], μείλινον εγχος) u. Hektor (Ύ133 ’ δεινήν), sowie Aen. (T277 ' -άς ήϊξεν μελίη, gg. dessen [262] δολιχόσκιον έγχος); im einzelnen s. noch s.v. μελίη B2a H. W. Nordheider
Πηλιον [4‘, Γ, 4H, lh + Prosaref.] E verw. m. πηλός 'Schlamm, Lehm’, Verwandtsch. m. Πηλεύς z.T. bestritten (s.d. E). - Abi.: Πηλιάς
F -ov 5, -φ 2, -ov 3 M [L„ ] -ου έκ κορυφής Π 144 — 7391; -ον είνοσίφυλλον λ 316 [-««] εκ -ου Β144 ί*--] έκ -ου Hes.fr.204,92; καί -ον άκρα κάρηνα h.Ap.33; έν(ί) -φ νλήεντι Hes.fr.40,2; 204,87; καί -ον είνοσίφυλλον Β151 Rmm] κατά -ον αίπύ Hes.fr.209,4
Β Geb. in Thessalien (λ 316 zus. m. Olymp u. Ossa, B151 m. Peneios), Wohnort / Schauplatz der Sagen (1) von Kentauren, Cheiron u. Peleus, (2) der himmelstürmenden Aloaden, sowie (3) im Schiffskat. u. (4) Itinerar der Leto (h.Ap.); s. Griechenl.-Lex. 523 m. Lit. - Epith.: Hom. 2x είνοσίφυλλον ([s.d.] Ix VE), Hes. l/2x (VE) αίπύ, νλήεντι ; als adnom. Gen. zu (2x VA) κορυφής. (VE) κάρηνα 1 in Zush. m. Kentauren u. Cheiron (Peleus, Ach. u. Jason); Herkunftsort von Peleus’ u. Ach.s Πηλιάς μελίη (s.dd.): /7144 (nur Ach. konnte πήλαι) Πηλιάδα μελίην, τήν πατρί φίλφ πόρε
1226


Πήλιον
Χείρων ' -ου έκ κορυφής (Assonanz) = Γ391 Wohnort der Kentauren (u. Lapithen): 27744 (s.u. in 3) Hes.fr.209,4 (Aka- stos versteckte dem Peleus [s.d. B Vorbem. u. 2] μάχαιραν) ώς την μαστεύων οιος κατά -ον αίπύ 1 αίψ9 ύπό Κενταύροισιν όρεσκώοισι δαμείη Ort, an dem Cheiron den Ach. u. Jason aufzieht: Hes.fr.204,87. 92 (Men. gewann Hel., weil Ach. nicht konkurrierte) Χείρων δ9 έν L-(p ύλήεντιΔ ' Πηλείδην έκόμιζε ' (Men. hätte nicht gesiegt [2 vv.]) ... εϊ μιν κίχε παρθένον ουσαν ' οϊκαδέ νοστήσας έκ -ου ώκύς Άχ. fr. 40,2 Αϊσων, δς τέκεθ9 υιόν Ίήσονα ' δν Χείρων έ- θρεψ9 ένι L Prosaref.: Ort der Hochzeit von Peleus u. Thetis: Cypr.fr.3 p.36 Dav. 2 beim Angriff der Riesen Otos u. Ephialtes (s.d.) auf den Himmel A316 ’Όσσαν έπ9 Ούλύμπφ μέμασαν θέμεν, αύτάρ έπ9 9Όσση ' -ον είνοσί- φυλλον, Σν’ ούρανός (s.d.) άμβατός είη, zur Sage s. Odyssey z.St. 3 im Schiffskat, bei Vorgesch. bzw. als 'aktuelle’ geogr. Angabe; Kampf der Lapithen u. Kentauren (s.o. in 1): 27744 (Anführer Polypoites, den Hippodameia dem LPeirith.j gebar) ήματι τφ, δτε Φήρας έτείσατο (L J λαχνήεντας, ' τούς δ9 έκ -ου ώσε και Αίθίκεσσι πέλασσεν (vgl. 295 ff., Α 263 ff.) 757 (die Magneten befehligte Prothoos) οι περί Πηνειόν και -ον είνοσίφυλλον ' ναίεσκον, zur Geogr. H.S.-L. 151, Visser, Katalog 642ff. 682ff., (zum Verstyp:) 57. 105. 194, vgl. noch BS69 (Fluß + Geb.) 4 im Itinerar der schwangeren Leto h.Ap.33 (δσσους Κρήτη τ9 έντός έχει και δήμος Αθηνών) Θρηίκιός τ9 Άθόως και -ου άκρα ^κάρηναΛ ([45] τόσσον έπ9 ώδίνουσα Έκηβόλον ϊκετο Λητώ), Itinerar aus Inseln, Küstenstädten u. Geb. (34 ff. jew. am VE "Ιδης τ9 ορεα σκιόεντα, και Αύτοκάνης δρος αίπύ, και Κωρύκου άκρα L d, και Αίσαγεής δρος αίπύ, Μυκάλης τ9 αίπεινά L _,), s. Cassola zu 30-44 H. W. Nordheider
Πήλις [le Prosaref.] sonst unbek. Tr., genannt unter den Toten nach der Eroberg. Troias nb. Ήιονεύς u. Άδμητος II.Parv.fr. 15 p.58 Dav. (= Paus, über die Lesche in Delphi: νεκροί δέ, ό μεν γυμνός Π. δνομα έπι τόν νώτον ...)
H.W. Nordheider
πημα [16*, 31°, 13Η, 3h, le] Ε viell. verw. m. ved. päman- 'Hautkrankheif, s. Mayrhofer, EWAia II 121 (dagg. Chantraine, Dict. s.v.); zur Bildg. vgl. L272—88. 383—90, L3. — Abl.: (παν)άπήμων, πολυπήμων, πημαίνω (m. άπήμαντος)
F Nom. -a 13, -(a) 1, Akk. -a 28, -(a) 4 (? s. B4), -ατος 1, -ατι 2; Akk. -ατα 10, -ατ9 4
Μ 1 Stamms, im longum la eins, [ί] άνθρώποις Th.329; -’ μ 231, £275, Ορ.804 lb zweis. [1~] -α μέγα θνητοϊσι Th.592. 874; -α Ορ.346 μν] -ατ9 έπασχον £886 [--] μέγα -α Γ50, /229, 0163, φ3Ο5, Ορ.56, Hes.fr.159; -α κακόν ε\79 = κ344 s ε 187 = χ300; τόδε -α Λ 347, ρ446; -α τόδ9 /2547; τά δέ -α λ555; -α ÄT453, Ρ688 -α βρο- τοΐσιν μ 125, h.Ap.306 » 352; -α γενέσθαι/οίμην Χ421, ρ597 / £338 (δύης); -α πάθησι/οντες η\95, μ 27; πάσχετε -ατ9 ylOO = <5243 - 330; -α κακοΐο χ 152; -α μέγιστον Ύ288; μέγα -α Ρ99, Th.792; -α Γ160, Λ 413, Ο110, £312, ο345, Ορ.242 (μέγ9). 366, h.Ap.304 (δαφοινόν) [ίχ] -α Ζ282 (μέγα), 0176 lc dreis. [-w] -ατα πολλά 0721
-ατα πάσχ(ει+) α49 s τ/152 s 0411, α190, ε33, ρ444 - 524; δ9 έν -ατα οϊκφ 1535 a λ 115; -ατος άρχή #81; -ατι κύρσαι Ορ.691, Pan.fr. 13,6 ρ. 122 Dav. 2 Stamms, in den brevia 2[-] άνδράσιν Op.82 [-£] -α θνητοϊσι βροτοΐσι Th. 223
Χχ sch.D Γ160: κακόν, βλάβη (vgl. sch.min. P.Mil. Vogl. 1181 zu α49), 0110: βλάβη, πένθος; vgl. L2103
L 11. Anastassiou, Zum Wortf. 'Trauer’ in d. Sprache Hom.s, Diss. Hamburg 1973; +2Mawet, Douleur 63-156. 383- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πήμα
90; 3dies., Sprache 27, 1981, 141—66; 4van der Valk, Text.Crit. Od. 19. 53. 162
B Schaden, Unheil, Übel, Leid; als Obj., das jem. verursacht od. erleidet (1), als Subj., das jem.n empfängt, zu jem.m kommt (2) u. prädikativ zur Charakterisierung von Menschen, Ungeheuern, Gegenständen und Ereignissen (3); hom. außer Λ413 (in laß) in dir. R. / Ber., vgl. πημαίνω, άπήμων Bl u. z.B. κακόν, άνίη (weniger ausgeprägt die 'LeidWörter’ auf -ος, s. Wortf.). Betroffene ist Pers., Verursacher meist Gotth. (L2111-3). Nie m. Angabe des empfindenden Organs (Ausn. viell. Op.366 θυμφ, in 3 c): π. ist 'subjekt-extern’ (L288). Pl. (nur Akk.) außer 2x personif. -ατα = 'die Freier’ (in Ibß) nur, nach dem Vorbild von άλγεα, in Vbd. mit πάσχω (l·, 12° in Iba; nur hier eindeutig Leid) u. πολλά (ί in laß). Weitere Überlegungen zur Semantik (bes. das Verh. zu den 'Leidwör- tem’ auf -ος) bei L2 (bes. 88. 100—2. 387; gg. die ältere Forschg. 75—7. 96 f.); irrig der ebd. (113—29) unternommene Versuch, π. in das ep. (Sozial-)Wertesystem einzubinden (Inhalt kontextbedingt, Wort an sich wertneutral). — Epith. (Stt. in Μ): μέγα/ιστόν (12/1), κακόν (4), πολλά, δαφοινόν, ex- plikat. Gen. κακοΐο, δύης (jew. 1), Appos. (z.B. λ 115, Op.242); vgl. L2Tab.IV. — Wortf.: κακόν; άλγος, άνίη, άρή II, άχος, δήλημα, δύη, κήδος, λοιγός, όϊζύς, όλεθρος, πένθος, πόνος; vgl. L2Tab. I—VI
1 als Obj. (Akk. + 2x Dat. in lby); vgl. L298-102 la Subj. Verursacher: π. im Sinne haben (α), zufögen (ß), heranrollen (γ); Betroffene(r) im Dat. (nur /152 nicht ausgedrückt); vgl. L* 184, L298. 109-13 m. Tab. II, άλγος, κακός B4b, κήδος B2b, όϊζύς υ196, y<210, πόνος B?? (nicht άχος, δ- λεθρος, πένθος) laa π. im Sinne haben (κατανεύω, βουλεύω, έπαρτύω, πιφαύσκομαί) 0176 (μοι) κατένευσε Κρονίων 1 νίκην και μέγα κϋδος, άτάρ Δαναοΐσι γε -α, vgl. Ρ688 in lay, L1192 ε!79 (schwöre) μή τί μοι αύτφ -α κακόν βουλευσέμεν άλλο = κ344 s ε187 (τοί) = κ300, vgl. βουλεύω B2b χ 152 νύκτα μέν άέσαμεν χαλεπά φρε- σιν όρμαίνοντες * άλλήλοις- έπι γάρ Ζεύς ήρτυε -α κακοΐο, vgl. £338 in lby φ305 ως και σοι μέγα -α πιφαύ- σκομαι, αϊ κε τό τόξον 1 έντανύσης laß π. zufugen (τίθημι, [έπ/προσ]άγω, φέρω) Λ 413 (die Tr. griffen an) μετά (μέγα ci. Herwerden, rec. West) σφίσι -α τιθέντες, d.h. έπι τφ ίδίφ κακφ τούτο πράξαντες (sch.D z.St.); in Erz., vgl. Vorbem. 0721 (die Schiffe der Gr.) ήμιν -ατα ^πολλάΛ θέσαν, vgl. άλγεα L j ί53+ u. Β Vorbem. oben /2547 έπεί τοι (Priam.) -α τόδ9 ήγαγον Ούρανίωνες (herrschen Kampf u. Tod um deine Stadt) ρ446 τίς δαίμων τόδε -α (den Bettler Od.) προσήγαγε, δαιτός άνίην; vgl. 444 in Iba, ferner 377, v379 u. B3 Op.242 τοΐσιν δ9 ούρανόθεν μέγ9 έπήγαγε -α Κρονίων, 1 (näml.) λιμόν όμου και λοιμόν μ 231 (Skylla) ή μοι (Od.) φέρε -’ έτάροισιν, vgl. 125 in 3b lay n. heranrollen (κυλίνδω) P688 -α θεός Δαναοΐσι κυλίνδει, 1 νίκη δέ Τρώων, vgl. 2b, 0176 in laa, v.l. ε296 in D lb Subj. Betroffene(r): π. erleiden (a), vorfinden, sehen (ß), begegnen (y), entgehen (δ), vgl. L2Tab.II, άλγος B2a, κακός B4c. e. f, κήδος B2c, όϊζύς Bld, πένθος, πόνος Iba [Γ, 12°] π. erleiden (πάσχω), stets m. Ortsangabe; 2x Sg. + Aor. (am Schluß), llx Pl. 4- Präs., metr. Altem, zu άλγεα πάσχω (άλγος B2aa); vgl. L2 98—100. 135-8, L’ 181 f. £886 (wäre ich nicht geflüchtet) ή τέ κε δηρόν 1 αύτοΰ -ατ9 έπασχον έν αί- νήσιν νεκάδεσσιν α49 (Od.) δς δή δηθα φίλων άπο L-ata πάσχΛει a τ; 152 a #411 190 (Λαέρτην φασι) άπάνευθεν έπ9 άγροΰ L 3ειν ε33 (Od.) έπι σχεδίης L jtwv 1 ήματι είκοστφ Σχερίην ϊκοιτο ρ444 ένθεν (Zypern) δή νΰν δεΰρο τόδ9 ΐκω L 3ων (vgl. 446) s 524 (Kreta, ϊκετο) γ Ιθθ δήμφ ένι Τρώων, δθι πάσχετε -ατ9 (ν.1. άλγε9) Αχαιοί δ 243 - 330, vgl. /220 - ω2Ί η\95 (unser Gast soll άνευθε 1227
1228


πημα
πόνου και άνίης nach Hause kommen) μηδέ τι μεσσηγύς γε κακόν και L-a πάθ^σι μ 27 (δείξω οδόν) ϊνα μή τι κακορ- ραφίτ] άλεγεινή ' ή άλός ή έπι γης άλγήσετε L 3όντες Ibß π. vorfinden, sehen (δήω, ευρίσκω, είσοράω), vgl. L2109—11 Λ 115 (Teir. zu Od.:) ,,δήεις Lö9 έν -ατα οϊκω^ ' (näml.) άνδρας υπερφιάλους", vgl. Vorbem., Β3 ζ 535 (Polyphem zu Pos.:) ,,εΰροι (Od.) L / /229 (Od. zu Ach.:) „λίην μέγα -α, διοτρεφές, είσορόωντες ' δείδιμεν* έν δοιή δέ σαωσέμεν ή άπολέσθαι ' νηας" Iby π. begegnen (έπιγί- γνομαι, κύρω) £338 (die Thesproter machten böse Pläne) όφρ9 έτι πάγχυ δύης έπι -α γενοίμην (ν.1. δύη, γένηται), öfters unnötig geändert; vgl. y 152 in laß, L453, Verdenius, Mn. 11, 1958, 24; Sedgwick, Ph. 101, 1957, 163 f. Op.691 (verlade nie dein ganzes Lebensgut) δεινόν γάρ πόντου μετά κύμασι ι~ατι κύρσαιΔ, vgl. /2530 Pan.fr. 13,6 ρ. 122 Dav. (εϊ τις μέτρα πίοι) ούκ άν ποτέ L d, aber unmäßiges Trinken κακά όπάζει (V.9), vgl. fr. 14, <p304 Ibö π. entgehen (φεύγω) £312 (Zeus ließ mich den Mast ergreifen) όπως έτι -α φύγοι- μι (ν.1. έπι κΰμα, vgl. v.l. Ρ99 in 2b, £296 in D)
2 als Subj. (Nom. 4- Ix attr. Gen. zum Subj. in b, lx Subjektsakk. im A.c.I. in c): π. empfängt jem.n, kommt zu jem.m (a), rollt an jem.n heran (b), wird jem.m zugejiigt (c); vgl. L’184, L276. 89f. m. Tab.I, κακός B4a, κήδος Bl, πένθος 2a π. empfängt jem.n, kommt zu jem.m (υποδέχομαι, ίκάνω) £275 (wäre ich nur dort gestorben) έτι γάρ νύ με -’ ύπέδεκτο ο 345 (κακά κήδεα wegen des verwünschten Bauches erleidet) όν τιν* ϊκηται άλη και -α και άλγος, vgl. L’117L, ίκάνω Β Ibß 2b π. rollt an jem.n heran (κυλίνδομαι), übertr. von κΰμα, vgl. lay; Betroffene(r) im Dat. Λ 347 νώιν δή τόδε L-a κυλίΛνδεται, όβριμος 'Έκτωρ, vgl. Β3 Ρ99 όππότ9 άνήρ έθέλη φωτι μάχεσθαι ' όν κε θεός τιμξί, τάχα οί μέγα L Λσθη (ν.1. κΰμα, vgl. £312 in Ibö, v.l. £296 in D) /M63 τοϊσιν (Freier) ... μέγα L Λνδεται, denn Od. ist nah t?81 τότε γάρ ρα κυλίνδετο -ατος αρχή ' Τρωσί τε και Δαναοΐσι Διός διά βουλάς (ν. susp.), d.h. des troj. Krieges, vgl. Hainsworth, Odyssey zu 75. 79—82; W.Marg, in: Navicula Chiloniensis, Festschr. Jacoby, Leiden 1956, 23—5 2c π. wird jem.m zugejiigt (Subjektsakk. im A.c.I.) OHO έλπομ9 Άρηί γε -α τετύχθαΓ ' υιός γάρ οί όλωλε, vgl. z.B. Α 110, Λ/345, JV209, <5392, Ορ.265
3 als / zum Unheil, Übel, Leid (fur), präd. zum Subj./Obj. = schadenstiftendes Lebewesen (teilw. Personif.), seltener Appos.; vgl. Λ 347 in 2b, ι 535, Λ 115 in Ibß, p446 in laß; κύρ- μα, χάρμα, δήλημα usw.; κακός B4g.j, άνίη Bl (m. L2107— 9); kontrast. ‘Leidwörter’ auf -ος (Ausn. πένθος 4 197 — 207); s. L291—7. 103-7, L3; typ. Konstr.: είναι / πέλειν / γενέσθαι -α, Nom.satz, τίκτειν / τρέφειν PNa/Pers.-Pr.a -α; Be- troffene(r) im Dat. (nicht ausgedrückt nur 2H, in c) 3 a [6‘, 2°] Betroffene(r) = Tr./Gr. Γ50 (ή τοιόσδε έών ... γυναΐκ9 εύειδέ9 άνηγες, Alex.) πατρί τε σφ μέγα -α πόληί τε παντί τε δήμφ9 1 δυσμενέσιν μέν χάρμα, κατηφείην (ν.1._ -η) δε σοι αύτφ; vgl. Latacz, Freude 124 160 άλλά και ώς, τοιη περ έοΰσ9 (Hel.), έν νηυσί νεέσθω, ’ μηδ9 ήμΐν τεκέεσσί τ9 όπίσσω -α λίποιτο sie soll nicht zum Unheil Zurückbleiben £282 μέγα γάρ μιν (Alex., nicht Diom.) Όλύμπιος ^έτρεφε 'aj 1 Τρωσί τε και Πριάμφ τοΐό τε παισιν Ύ421 (Pel.)
(Ach.) έτικτε και L d γενέσθαι ' Τρωσί (μάλιστα δ9 έμοί, Priam., άλγε9 έθηκε) 288 σύ (Ach.) γάρ σφισι (Tr.) -α μέγιστον Κ453 ούκέτ9 έπειτα σύ (Dolon) -ά ποτ9 έσσεαι ^ΑργείοισιΛν, vgl. h.Ap.364f. λ555 (Od.:) „τά δε (τεύχεα Ach.s) -α θεοί θέσαν L /*, vgl. laß, Th.600f. ρ59Ί (Eum. zu Tel.:) „πολλοί δέ κακά φρονέουσιν 9Αχαιών,1 τους Ζευς εξολέσειε πριν ήμΐν -α γενέσθαι" bevor sie uns zum Unheil werden (nicht *bevor uns Unheil geschieht’), vgl. v.l. δ 668 in D
[1°, 8H, 3h] Betroffene - Menschheit, Götter, Schwörende 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πημαίνω
h.Ap.304 (d. pythische Drache κακά πολλά άνθρώπους έρ- δεσκεν) έπει πέλε -α δαφοινόν + 306 (καί ποτέ έτρε- φεν) δεινόν τ' άργαλέον τε Τυφάονα -α βροτοΐσιν (όν "Ηρη έτικτε) = 352 (Hera έτεκ9), vgl. 364 (δήλημα) Th.329 (den Löwen, S. Typhaons) 'Ήρη θρέψασα ... ' γουνοΐσιν κατένασσε Νεμείης - άνθρώποις - Th.592 έκ της (Pandora) γάρ γένος έστι γυναικών θηλυτεράων 1 [...] ' -α μέγα θνητοΐσι Ορ.56 χαίρεις πΰρ κλέψας και έμάς φρένας ήπεροπεύσας, ' σοί τ9 αύτφ μέγα -α και άνδράσιν έσσομέ- νοισιν 82 (man nannte sie) Πανδώρην, ότι πάντες 'Ολύμπια δώματ9 έχοντες ' δώρον έδώρησαν, - άνδράσιν άλφη- στήσιν, vgl. 57. 88 f. (κακόν) - Th.792 ή (Styx) δέ μί9 έκ πέτρης προρέει, μέγα -α θεοΐσιν (denn wer bei ihr Meineid schwört, wird schwer bestraft) Op. 804 'Όρκον τόν 9Έρις τέκε έπιόρκοις, vgl. 282—4, Th.231f., Γ299 II sonstige Stt.: μ 125 (Krataiis) μιν (Skylla) τέκε -α βροτοΐσιν, vgl. 118f. (κακόν), 223 (άνίην), 231 in laß Th.223 τίκτε (Nacht)
Νέμεσιν -α θνητοΐσι βροτοΐσι 874 (αύραι) αί... πίπτου- σαι ές πόντον, ' -α μέγα θνητοΐσι, κακή θυίουσιν άέλ- λτ], vgl. 876 f. (κακοΰ) 3c [2Η] im gnom. Nom.satz Op.346 -a κακός γείτων, όσσον τ9 άγαθος μέγ9 δνειαρ 366 έσ- θλόν μέν παρεόντος έλέσθαι, -α δέ θυμφ 1 ϋίρηίζεινΔ άπεόντος, θυμφ zu L u eher als zu -a, vgl. Vorbem.
4 	ohne Kontext Hes.fr. 159 σφιν δ9 αύτοΐς μέγα -α, vgl. Ορ.56 in 3b, Λ413 in laß
D Teleg.fr.2 p.59 Ki. = fr. dub. 12 p.98 Ber. = E886 (in B2a); v.l. 0134 (κακόν μέγα πασι Arist. vulg., θεοΐς μέγα -a Zen.), /282 (κήρα φέρουσα, vgl. μ 231 in Blaß, L419, La- barbe, L’Homere de Platon 118—20), <5668 (ήβης μέτρον ίκέσθαι Arist., ήμΐν -α γενέσθαι vel φυτεΰσαι vulg., vgl. ρ597 in B3a, L4162, West, Odyssey z.St.), £296 (μέγα κΰμα κυ- λίνδων, vgl. Blay. 2b. 1 bö); suppl· Hes.fr.37,14 (Bartoletti, PSI 1301,14) M.P.Cuypers
πημαίνω [3*, 2°, 1H, lh, le] E -/-Präs, zu πήμα, s.d. u. L153 A. 159; Debrunner, Wortb. 109; Chantraine, Gr.h. I 404. — Abi.: άπήμαντος
M 1 dreis. [i-ί] -αίνει 042, Th.232; -ανθείς Cert.p.39,10 R-2] -άνθη £255 2 viers. -ανέει
h.Ap.262 [2^2] -ανέειν /2781; U-M -ανθήναι Θ563 [5_‘x] -ήνειαν Γ299
Σχ sch.D Γ299: βλάψειαν, διά τοΰ παρελθεΐν αύτούς (sc. όρκους), 042: βλάπτει, κακοί (vgl. /2781), sch.min. P.Berlin inv. 10509 zu 042: κακο[ΐ L Mawet, Douleur 71. 145f. 153-5
B schädigen, Schaden zufugen, abs. (1 a) od. m. aff. Obj. (1b), -Θη-Αοτ. erleiden (2); Betroffene sind Pers, außer Schiffe 2° in 2 (wo aber Ix belebt); in dir.R. außer Th.232 (vgl. πήμα BVorbem.); Akt. stets in religiös-juristischem Kontext (Eid außer h.Ap.262, 1b Ende), vgl. L u. Adrados, Em. 21, 1953, 131. - Wortf.: s. δηλέομαι 1 Akt. la abs._ Γ299 (Eid:) ,,όππότεροι ^πρότεροι ύπέρ όρκιαΛ -ήνειαν, ' ώδέ σφ9 εγκέφαλος χαμάδις ρέοι, ώς όδε οίνος" im Verstoß gg. d. Vertrage Schaden zufugen, vgl. Kirk, Iliad z.St. u. L d βηλήσαντο^ 4 236 a 271 (abs.), 4 67 - 72 (Obj. Αχαιούς), όρκια L , Γ107 (vgl. 4157. 269) Λ781 (Priam. zu den Tr.: „μ9 ωδ9 έπέτελλε [Ach.]) μή πρίν -ανέειν, πρίν δωδεκάτη μόλη ήώς", vgl. 668—72 (Zusage) 1 b m. Akk. der Pers. 042 (Eid:) „μή δι9 έμήν ιότητα ‘ -αίνει (Pos.) Τρώας τε καί 'Έκτορα, τοΐσι δ9 (Gr.) άρήγει" Th.232 'Όρκον θ9, δς δή πλεΐστον ... άνθρώπους ' -αίνει, δτε κέν τις έκών έπίορ- κον όμόσση, vgl. 282-4. 804 h.Ap.262 (Voraussage der Telph. an Ap.: „wenn du hier deinen Tempel baust) -ανέει σ9 αίεί κτύπος ίππων ώκειάων ' άρδόμενοι τ9 ούρήες έμών Ιερών άπό πηγέων" wird stören, zur Sache vgl. L145C, S.
1230
1229


πημαίνω
Πηνελόπεια
Ph.8—11; vgl. auch άπήμων h.Ap.244 2 -Θη-Aor. 5563
(Alkin.:) „ούδέ ποτέ σφιν (phäak. Schiffen) ' ούτε τι -άνθη ναι έπι δέος ούτ' άπολέσθαΓ, Schiffe belebt, vgl. 555— 62, LI53 £255 (Od.: „die Fahrt war leicht) ούδέ τις ούν μοι ' νηών -άνθη, άλλ' άσκηθέες και άνουσοι ' ήμεθα“, Patiens unbelebt nur hier (nach voriger St.?) Cert.p.39,10 (Ag.: „ώ ξεΐνοι) μηδέ τις υμών ' οϊκαδε νοστήσειε φίλην ές πατρίδα γαΐαν ' -ανθείς, άλλ' αύθις άπήμονες οΐκαδ' ίκοισθε“
D v.l. h. 15,5 M.P.Cuypers
Πηνειός [3*, 2Η, lh] Ε wohl vorgr., zum Suff. vgl. Αλφειός, Όλμειός, Σπερχειός u.s. Risch §48d, Ruijgh, Scripta minora I 530 (ältere Auffassg.: zu πήνος 'Faden’ bei Curtius, Etym. S.275); zur Bildg. s. noch Leukart, -täs S. 158 A.78
B Fluß in Thessalien, zur Geogr. s. RE XIX (1937) 458; hom. (nur B) in R-2], nachhom. am VA: in Enjb. bzw. (Th. 343) Aufz. (in 3-Namen-Vers im Flüssekat.); Epith. άργυροδίνη ', (lh) ποταμόν δινηεντα ' -όν (im Kontext s.a. καλλίρροον, έυρρείτην, andrers. είνοσίφυλλον) im Schiffskat, als geogr. Angabe (s. Visser, Katalog 57. 194 u.ö., auch zur Versstruktur): B152. 753 (dem Gouneus folgten Al- νιήνες u. Περαιβοί, οί περί Δωδώνην τ' άμφι) Τιταρήσιον έργ' ένέμοντο, ' δς ρ9 ές -δν προϊει καλλίρροον ύδωρ, 1 ούδ' δ γε -φ συμμίσγεται άργυροδίνη, ' άλλά τέ μιν καθύ- περθεν έπιρρέει ηύτ' έλαιον (δεινού Στυγός άπορρώς), zur ’Vermischg.’ m. dem Titaressos s.d. u. RE (s.o.), probl. Vbd. m. Dodona (s.d.); zur Wiederholg. s. Fehling, Wiederhol. 138 Bl 51 Μαγνητών δ9 ηρχε Πρόθοος 1 οί περί -όν και Πηλιον είνοσίφυλλον 1 ναίεσκον ( = #632"), Assonanz; im Flüssekat. in genealog. Aufz.: Th.343 (337) Τηθύς δ' Ώκεανφ ποταμούς τέκε δινήεντας ' 5νν. ' -όν τε και "Ερ- μον έυρρείτην τε Κάικον ' (2 νν.; dann folgt [346ff.] Okeani- denkat.), überw. 3-Namen-Verse (m. Epith. zum 3. [V.344 zum
1.] Namen; 4-Namen-V. nur 341), zur Reihenfolge West zu 337 ff. im Zush. m. Ap. u. der Nymphe Kyrene: Hes. fr.215,2 ή9 οιη Φθίη ' -οΰ παρ' ύδωρ καλή ναίεσκε Κυρήνη (die Αρ. raubte, s. bei M.-W. z.St.), zur thess. Herkunft der (nordafrikan.) Kyrene s.d. u. Wilamowitz, G1H2 183 A.2 h.21,3 Φοίβε, σέ μέν και κύκνος ... άείδει ' όχθη έπιθρώσκων ποταμόν πάρα δινηεντα ‘ -όν, Cassola z.St. verweist auf Raub der Kyrene durch Ap., A.-H.-S. auf Ap.s Geburt H. W. Nordheider
Πηνέλεως [8*1 E wohl verw. m. πηνέλοψ, vgl. PN Πηνελόπεια, s. v. Kamptz S.120. 376, Risch §62 (zum Suff.), vgl. Ακρόνεως, Αναβησίνεως (s.dd. m. Lit.); anders (HG zu λεώς nb. λαός): J.Stark, Der latente Sprachschatz Hom.s, München; Berlin 1908 (Nachdr. Hildesheim 1973), 10, Shipp, Studies 55; zum Gen. (Ξ489) vgl. Πετεώο (#552+) u. s. (m. verseh. Beurteilg.) Wackemagel, Kl. Sehr. III 1526, Hoekstra, Modifications 32 A.4, Peters, Laryng.256, Horrocks, Minos 20—22, 1987, 281 A.32; West, II. praef. p. xxxiv; Nom. -εος: D.Haug, Evolut. langue ep., Diss. Oslo 2001, 105f.; Metr.: D.G. Miller, Innsbr. Beitr. z. Sprachwiss. 38, 1982, 131
Μ 1 -εως (4- PN) /7335. 340; -εφ ... δαίφρονι
Ξ487; -εών θ9 ηρώα Ν92 -εως (Βοιώτιος) Ξ496,
#597 [-««ί] -εως + ΡΝ #494 2 [lw-u] -έοιο (-έωιο
West, II., ν. in app. et praef.) άνακτος Ξ489
B (prominenterer 'kleiner Kämpfer’:) Anführer der Böoter nb. Leitos (u. 3 anderen, #494), wird (zus. m. diesem) von Pos. zum Kampf ermuntert (7V92), tötet (in 2 ausfiihrl. Szenen) den Ilioneus (Ξ487 ff.) u. Lykon (/7335 ff.), verläßt (bei der Schlachtwende durch Zeus) als erster leichtverwundet den Kampf um Patr.’ Leiche (#597); Epith. (s. M): je Ix δαίφρο- νι, ηρώα, Βοιώτιος, ανακτος; zu den Greueln der Tötungs4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
szenen im Ξ u. Π s. Friedrich, Verwundung 20. 26 ff., zu sonst. Vorkommen s. RE s.v.; (in vorhom. Dichtg. [Tod durch Eu- ryp.]:) Kullmann, Quellen 69; (Herkunft aus von der II. unabh. Trad.:) Visser, Katalog 343f. 348 Stt. im einzelnen; in Kat./ Namenreihe: #494 Βοιωτών μέν -εως και Λήϊτος ^ηρχονΛ ' Άρκεσίλαός τε Προθοήνωρ τε Κλονίος τε (zum Verstyp VN8 + 2 ΡΝ + L j, vgl. #517. 856) N92 (Pos.) Τεΰκρον έπι πρώτον και Λήϊτον ήλθε κελεύων ' -εών (-εόν Ar. Byz.) θ' ηρώα Θόαντά τε Δηϊπυρόν τε ' Μηριόνην τε και Άντί- λοχον, μήστωρας άϋτης, zum VA vgl. (Λ 339) Παιονίδην ηρώα (s.d. Μ2b) u.ä. in Tötungsszenen: S487. 489 (Tr. Akamas tötete den Böoter Promachos, dann Triumphrede, Άργείοισι δ9 άχος) -εφ νδέ μάλιστα δαίφρονι θυμόν δρινεν/ ' ώρμήθη δ' Άκάμαντος' ό δ' ούχ ύπέμεινεν έρωήν ‘ -έοιο (vulg., -έωο, -άοιο vv.ll., -έωιο West; ν. Ε, Μ) Γ άνακτος1 · ό δ9 ούτασεν Ίλιονηα (Abstammg., έκ δ9 ώσε γλήνην, δόρυ δ9 όφθαλμοΐο διαπρό), (1) vgl. "Αντιλόχφ / Αϊαντι / Τυδείδη / Κεβριόνη (L 7V418 = S459, £181, /7727); (2) Γ Ί sonst i.d.R. am VE, vgl. nur 'Ήφαίστοιο / Ήελίοιο Γ Ί (5270, h.Ap.413), Απόλλωνι άνακτι (Α36) 496 (έζετο χεΐρε πετάσσας, Ilioneus) -εως (-εος ν.1.) δέ έρυσσάμενος ξίφος όξύ (= Φ 116ex = K284ex) ' αύχένα μέσσον έλασσεν (zeigte den aufgespießten Kopf [φή κώδειαν άνα- σχών] den Troern, dann ebf. Triumphrede), Tötung als Revanche in Serie, in der jew. ein gr. u. tr. Töter abwechseln (Abfolge [442ff.]: Aias-Pulyd.-Aias-Akamas-P., dann [508ff.] gr. Tötungsserie) /7335. 340 -εως δέ Λύκων τε συνέδραμον 1 (έγχεσι, dann ξιφέεσσι [3 νν.]) 1 ό δ9 αύχένα θεΐνε 1 -εως (so daß Kopf nur noch an der Haut hing), in gr. Tötungsserie (77306ff.; Zus.fassg. V.351 ούτοι άρ9 ήγεμόνες Δαναών έλον άνδρα έκαστος) bei Schlachtwende: #597 (έλετ9 αιγίδα, Zeus) έφόβησε δ' Αχαιούς. ' ^πρώτοςΛ -εως Βοιώτιος ήρχε φόβοιο. ' βλήτο (έπιλίγδην, durch Pulyd.), metr. vgl. L j δ9 Αντίλοχος / δ9 Ίδομενεύς / Νεστορίδης (Δ 451, Ψ450, χ36), andrers. Αίας / Γλαύκος / Νέστωρ / Τεΰκρος δέ L , (Ζ5+, /7593, *532, ^862) Η. W. Nordheider
Πηνελόπεια [83°, 5e] Ε Abi. von unhom. πηνέλοψ, s. Chantraine, Dict. s.v.
F Nom. -a 53, Vok. -a 6, -ης 3, -η 14, -αν 8; Prosaref. 4 Μ [1^3_] -η π338 [^UJ -α <5675. 804, ψ5; -αν <5800, ρ569, τ476, ^158 [- 1χ] γέλασσε / κόμισσε δέ -α
ρ542, σ322; μετ-/^προσηύδα -αΛ δ 721/680 = ρ575; L Λ σ244; άμύμονι -η ω194; ιέχέφρ^ων -α <5111, ρ390, ω294; L jOVi -η π 130. 458, ω198; L Δονα -αν ν406; ^ερίφρ^ων -α ρ\62 = 528 = 585 = τ3Ο8 = 349 = 559 = 588 = <ρ311 = 330 = 104 = 173 = 256 = 285 s <5830 = ρ498 = σ!77 =
^10 = 58, «329 - λ 446 = π435 = σ245 - 285 = τ375 = υ388 = <#321, σ250 = τ123 s 5808 = ^80, ρ 100 - τ!03 = 508, ρ36 = τ53, ρ492 = r89*x, <5787, £216, £373, π409, ρ553, τ59, ω404; L 3ονι -η ρ562 =» σ159 « φ2, ο41 β π329 = ο 314; νοήματα / δώματα -η β\2\, 5679; αύτή π303; αύτης -ης τ376; αύτήν -αν χ425; και -α ξΥΠ, Asiusfr. 10,2 ρ.90Dav.; και -ης β2Ί4; -α «223; -ης σ324; -η π 391; -αν £482 Prosareferate (dort nur der kürzere Name Πηνελόπη): Teleg.fr.l p.73 Dav.; Teleg.fr.2 p.73 Dav. - Nosti fr. dub. 1 p.70 Dav.; Teleg.ap.Procl. p.73,23. 25; Alcmaeonis fr. 6 p. 140 Dav.
L Usenet, Göttemamen 10; Fick, Vorgr. Ortsnamen 114, 140; H. Draheim, Die Od. als Kunstwerk, Münster 1910, 37- 44; A. Roemer, Hom. Aufsätze, Leipzig 1914, 98-103. 191— 194; Post, TAPhA 70, 1939, 185-188; Büchner, Hermes 75, 1940, 129—167; Kretschmer, Anzeiger d. österr. Ak. d. Wiss., phil.-hist. Kl. 82, 1945, 80-93; Harsh, AJPh 71, 1950, 1—21; B. Stockem, Die Gestalt d. Pen. in der Od., Diss. Köln 1955,
1231
1232


Πηνελόπεια
Πηνελόπεια
ν. Kamptz, Personennamen § 10c. d, 22a 1, 41b 2, 50a 3, 75b; L.Allione, Telemaco e Penelope nell’ Odissea, Torino 1963 (Pubblicazioni della Fac. di Lettere e Filos. 14, fase. 3), 63— 111; A. Amory, The Reunion of Od. and Pen., in: Ch.H.Taylor (Hrsg.), Essays on the Od., Bloomington 1963, 100-136; Beßlich, Schweigen, 138-143; Rüter, Od.-Interpr. 146f. 188—192. 204—211; A. Thornton, People and Themes in Homer’s Od., London 1970, 93—114; Erbse, Beiträge 55—97; Parry, Blameless Aeg. 137-143; N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 53f. 57 f.; M.-M. Mactoux, Penelope. Legende et mythe, Paris 1975; L.L.Clader, Helen, Leiden 1976 (Mnemosyne Suppl. 42), 35—40; J. H. Finiey, Jr., Homer’s Odyssey, Cambridge, Mass. 1978, 1—24. 177-184; Risch, Kl. Sehr. 304; Emlyn-Jones, G&R 1131, 1984, 1-18; Heubeck, WJA 11, 1985, 33-43; P. Marquardt, AJPh 106, 1985, 32-48; P.Vivante, Homer, New Haven 1985, 113—133; Sh. Muma- ghan, Pen.’s agnoia, in: M.Skinner (Hrsg.), Rescuing Creusa, Helios 13 (2), 1987, 103-115; Byre, AJPh 109, 1988, 159-173; Hölscher, Odyssee 243—250. 303—305. 325 f.; Thomas, Hermes 116, 1988, 257—264; P. A. Marquardt, Love’s Labor’s Lost: Wo- men in the Od., in: R.F.Sutton (Hrsg.), Daidalikon. Studies in Memory R.V.Schoder, Waukonda (111.) 1989, 239-248;
J.J. Winkler, The Constraints of Desire, New York 1990, 129— 161; Bacry, REA 93, 1991, 11—25; Μ. A. Katz, Pen.’s Renown, Princeton 1991; Steinthal, Gymnasium 98, 1991, 497—516; Do- herty, AJPh 113, 1992, 161-177; W.Kullmann, Homer.Moti- ve, Stuttgart 1992, 279-283; Lateiner, TAPhA 122, 1992, 150— 163; Mumaghan, ClAnt 11, 1992, 261—264; D.E.Gershenson, SCI 12, 1993, 8—13; E.-R. Schwinge, Die Od. — nach den Odysseen, Göttingen 1993, 57—124; Wohl, Arethusa 26, 1993, 38—45; Johnston, Helios 21, 1994, 137—159; I. Papadopoulou- Belmehdi, Le chant de Penelope, 1994 [ohne Ortsangabe]; L.E. Doherty, Siren Songs: Gender, Audiences, and Narrators in the Odyssey, Ann Arbor 1995; Lateiner, Nonverb. Beh. 126-129. 243-279 u.ö. (Index); S.D.Olson, Blood and Iron, Leiden 1995 (MnemosyneSuppl. 148), 148—160; B. Cohen (Hrsg.in), The Distaff Side. Representing the Female in Homer’s Od., Oxford 1995 (Index); Anhalt, CQ 47, 1997, 15— 25; Danek, Epos u. Zitat (Index); W.G.Thalmann, The Swineherd and the Bow, Ithaca / London 1998 (Index)
B (Stellen s. Μ) 1 Genealogie T. d. Ikarios (/752—53. 133, τ546, α329+, ρ562+, 0840 s σ188 s ω195), Schwester d. Iphthime (<5797, 810; jedoch Asius fr. 10 p.90 Dav. κοΰραι τ’ Ίκαρίοιο Μέδη και -α, s. Μέδη Bd.III; nach Alcmaeonis fr. 6 p. 140 Dav. [Prosaref.] hatte sie zwei Brüder, Alyzeus u. Leukadios), Gemahlin d. Od., Μ. d. Tel. (a 215 f., /7274; er ist bei Hom. einziger S., π119Ε), Ziehmutter der Melantho (σ 321—323); gebar dem Od. nach dessen Heimkehr Ptolipor- thes (Teleg.fr. 1 p.73 Dav. [Prosaref.]; nach LTeleg.fr.2 p.73 Dav. - Nosti fr. dub. 1 p.70 Dav., auch Μ. des Arkesilaos [Prosaref.]); nach Od.’ Tod Gemahlin des Telegonos, Sohnes der Kirke (L Teleg. ap. Procl. p. 73,23. 25 [Prosaref.]) 2 Funktion in d. Handlg. Pen. u. Od. sind komplementäre u. einander ähnliche Figuren (s.u. 3). Der L νόστο ,ς des Helden wird durch Abenteuer έν πόντφ (α4) verzögert, die ersehnte neuerliche Vereinigg. der Gatten nach dem L Λς (aus Od.’ Perspektive: L jU κεχρημένον ήδέ γυναικός «13; e 215—220; ähnliches oft aus Pen.s Perspektive) durch die Anwesenheit der Freier auf Ithaka retardiert (Od. <w<5’ ένδα πεφυγμένος ήεν άέδλων α 18). Die Hauptperspektive d. Erz. liegt zwar auf dem Mann Od.; da aber die Vorgänge έν πόντφ u. die auf Ithaka in geschiedenen Erzählsträngen geschildert werden u. darüber hinaus Pen. bis nach der Tötg. d. Freier u. d. treulosen Dienerinnen selbstständig agiert, ohne vom L £ des Od. Kenntnis zu haben, ist die ep. Zeichng. dieser Frauenfigur 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
reich u. differenziert. Ihr Wirkungsbereich ist das Haus (οϊκος) des Od. {μένει παρά παιδί και έμπεδα πάντα φυλάσσει Α 178—182, vgl. τ524—529; u34f.; ψ/355) u. die Sorge um das Wohl der in Ith. wohnenden Schwiegereltern (σ 266—268). Durch die lange Abwesenheit des Od., das Werben der Freier, das Volljährigwerden des Tel. u. die öffentl. Meing. (φήμις) des von Pen. ehel. Treue zu Od. fordernden (π 75 = r527; vgl. ψ 149—151), aber in der Sit. macht- u. initiativlosen Volkes {δήμος) wird sie in gesellschaftliche Funktionen gedrängt, die m. ihren vorherigen nicht od. nur schwer vereinbar sind: ihre Rolle als von Freiern umworbene Frau (2 a) Lsteht in Opposition zu der alSj Ehefrau des Od., Mutter des Tel. (vor dessen Volljährigwerden) u. Schwiegertochter des Laertes; ihre Rolle als Herrin des Haushalts (2 b) L u 'Gastgeberin* (s. ξεΐνος Bd. III Sp.464,55—60, dort auch L8) angesichts der massenhaften, nötigenden Präsenz der Freier u. der als Mutter des Tel. (nach dessen Volljährigwerden: Tel. wird nun Hausherr). Die Handlungskonflikte, die aus diesen Oppositionen zu entstehen drohen, sucht Pen. durch spezifische Strategien zu vermeiden (2c) 2a Pen. als von Freiem umworbene Frau: Die 108 Freier (s. μνηστήρ Bd. III Sp. 236 ff.) bedrängen Pen. seit mehr als 3 Jahren (/789, v377) u. ruinieren den Wohlstand des Hauses, wenden sich aber nicht an Pen.s Vater Ikarios, damit er sie neu verheirate (/748—58); sie verlangen vielmehr, dass die Entscheidg. zugunsten eines von ihnen in Ith. selbst fallen müsse, u. drohen, diese durch ihre Anwesenheit zu erzwingen {ß 123-128. 198-207, /211-213, σ288Γ). Solange Tel. minderjährig war (bei Od.’ Abreise soeben geboren, 5112, A448f.), verhinderte sein kindl. Alter eine Wiederverheiratg. {γήμασδ9 ού μ" εΐα r530f.), denn Od. hatte ihr bei seiner Abreise aufgetragen, im Falle seines Fortbleibens sich erst dann neu zu verehelichen, wenn dem Sohn der Bart sprosse (o269f.). Das durch die Freier stets bedrohte labile Gleichgewicht im Hause u. im Volke {δήμος \ dieser ist durch d. Freier eingeschüchtert, /7239—241) wird durch das Volljährigwerden des Tel. gestört: die (Geschenke gebenden [δώρα, σ275ff.] od. anbietenden [έδνα, λ 117 — v378; Bd. IISp.397,8—18]) Freier verlangen nunmehr von ihm als neuem Hausherrn, zugunsten einer Wiederverheiratg. einzugreifen (ß 113L, υ334— 337); Pen. u. er selbst bestätigen, dass letzteres bereits geschehe (r532-534, u341f.). Auch V. u. Brüder Pen.s drängen (nach Ath.s Worten im Traum des Tel., 0 16—18) auf e.e neue Eheschließg. u. favorisieren den Freier Eurym. Zwar weigert sich Tel., seine Mutter aus dem Haus zu 'stoßen’ {άπώσαι) u. zu ihren Eltern zurückschicken (auch weil er den Brautpreis nicht zurückerstatten will, /7130ff.); dennoch sieht Pen., die aufgrund ihrer Sit. in ihren Handlungsmöglichkeiten blockiert u. daher unentschlossen ist (π 73—77, τ 524—529), ihre 'verhasste’ (π 126) Wiederverheiratg. als unvermeidlich voraus (a272f., τ 157f., 571 f.). Der Freier ihrer eigenen Wahl ist Am- phin. {τ394-398), trotzdem setzt sie die Bogenprobe an (^>68—79) 2b Pen. als Herrin des Haushalts: Trotz der Freier, die tagsüber (nicht nachts) im Hause sind u. bereits über Od.’ Eigentum Verfügungen treffen, als sei es ihr Besitz 09 335 f., dazu Odyssey), ist Pen. Herrin der Bediensteten u. auch des Eum. (£372—379, ρ 389-391), der ihr ggüber loyal ist (v403-406), aber eine gewisse Unabhängigkeit erworben hat (£7—10). Auch Tel. stand als Kind unter Pen.s Vormundschaft (Jr 426 f.); während der Handlungs-Zeitspanne der Odyssee kehrt sich das Verhältnis um, nicht ohne Konflikte zw. Μ. u. S.: Tel. beginnt während des Erwachsenwerdens (expl. ol75f. s 269f. 217), seine Rechte als Herr {μυδος u<5’ άν- δρεσσι μελήσει 1 πασι, μαλιστα δ* εμοι * τοΰ γάρ κράτος έστ9 ένι οϊκφΛ a358f.) auch ggüber seiner Μ. wahrzunehmen, die sich ihm fügt (Phemios-Szene α328ff.; Reise des Tel. ohne 1234
1233


Πηνελόπεια
Wissen Pen.s β 373—376, δ 743 ff., ρ 41 ff.; Bogenprobe <pll3— 117, 344—353 τόξον L d; vgl. λ 184—187, Weissag, d. Μ. des Od. im Hades; «289—297, neue Rolle des Tel. durch Ath. antizipiert); Pen. ihrerseits fährt m. mütterl. Ermahnungen fort (Vorwurf an Tel., sich nicht deutlich genug von den Freiern zu distanzieren u. sein Hausrecht nicht auszuüben σ 166—168. 215—242); während der Bogenprobe ist sie anwesend (Abgang ^>354). Nach der Wiedererkenng. der Gatten tritt Od. wie selbstverständlich in seine Rechte als Hausherr ein (Befehle an Pen. ψ348—365; vgl. wl67f.) 2c Strategien Pen.s, Konflikte zu vermeiden: Die Agierenden im Hause m. ihren unterschiedlichen Funktionen u. widerstreitenden Interessen stehen in einem prekären Gleichgewicht zueinander. Pen. taktiert ggüber dem Werben der Freier hinhaltend: Mittel sind das Weben u. nächtl. Auflösen des Leichengewandes f. Laertes (als Teil ihrer Pflicht ggüber den Schwiegereltern, σ 266—268: /793—110, τ137—156, ω 128—146); Versprechungen u. Botschaften an einzelne Freier (v380f.); Vermeidg. klarer Stellungnahmen (η δ9 ουτ9 άρνεΐται γάμον οΰτε τελευτήν ' ποιήσαι δύναται π126Γ); vor allem aber das Distanz-Halten u. Sich-Entziehen (Lateiner 1992 u. 1995; Teilnahme am Geschehen weitgehend über den Hörsinn, s. Anhalt 1997, 23 f.): Pen. zeigt sich den Freiem selten (o516f.) u. hält sich stattdessen im intimeren Wohnbereich des δάλαμος (5716—719, ρ36 = r53, p506), iLm ύπερφονΛ (5787, o517, σ3Ο2, χ428, ^85) auf (über die Lokalisierg. d. δάλαμος Odyssey zu ρ492—506); vgl. u387 κατ9 άντηστιν. Ihre Auftritte (m. verschleiertem Gesicht) vor den Freiem haben zeremonielle Züge («328—335, π409—416, σ 158—213, φ5Ί—66; unzeremoniell dagg. vor dem Bettler Od., r53—59). IL d entgeht Pen. auch Konflikten m. Tel. («362, ρ 101, <p356), dem sie darüber hinaus zu Distanz im Umgang m. d. Freiem rät (σ 166—168, s.o. 2 b Ende). Im langen Prozess der Wiedererkenng. m. Od. kann Pen. ihre habituelle Distanziertheit nur langsam überwinden (thematisiert 97—103 durch Tel.; 209—230 durch Pen.). Auch sonstige Personen verfolgen die Strategie, sich selbst zu entziehen od. andere vom Geschehen zu isolieren: Laertes hält als Witwer, in seinem eigenen Hauswesen auf dem Lande wohnend, Distanz zu den Vorgängen im Palast u. spielt überdies eine vorwiegend pass. Rolle (s. Λαέρτης Bd. IISp. 1611,58— 1612,3); Eum. geht zur Stadt nur, wenn Pen. ihn ruft (£371 — 374); Tel. befiehlt seiner Μ. vor der Tötg. der Freier, sich in ihr Gemach zu entfernen (^350—354); auch Od. sorgt f. Iso- lierg. Pen.s in entscheidenden Momenten d. Handlg.: seine Be- gegng. m. Pen. verlegt er auf den Abend, wenn die Freier das Haus verlassen haben (ρ 561 -588); um nach der Tötg. der Freier Konflikte m. den Bewohnern Ith.s zu vermeiden, befiehlt er Pen., sich Lim ύπερφον, still zu verhalten (^361 — 365); die Tötg. der ungetreuen Mägde lässt er ausdriickl. in Abwesenheit Pen.s geschehen (während sie L d schläft, χ 428 ff.) 3 Charakterisier^: 3 a Pen. u. Od. als komplementäre u. einander ähnliche Figuren (expl. ψ 300-309; Od. πολύτροπος α 1, κ 330 entspr. Pen.s Eigenvgl. m. der Nachtigall „ή τε δαμά τρωπώσα χέει πολυδευκέα φωνήν“ zur Dar- stellg. ihrer inneren Zerrissenheit τ 518-529): Die beiden fast ausschließlichen Epitheta Pen.s, έχέφρων (7x) u. περίφρων (50x; sonst nur άμύμονι ω 194 (wegen φρένες) u. Όδυσσήος παράκοιτιν ^>158), entsprechen inhaltl. denen, die Od.’ Klugheit bezeichnen; auch sonst ist sie als klug charakterisiert (ή τοι περί κέρδεα οίδεν £88. 115-118; Geschenke-Heischen Pen.s, Od.’ Freude über ihre List σ 274-303; Verhöre des Od. durch Pen. vor der Wiedererkenng. τ 215-219, ψ 174-204; Weblist Pen.s s.o. 2 a); in ihrer Klugheit ist sie dem Od. ebenbürtig (r 350—352) 3 b Pen.s Tugend wird gerühmt in expl. Kontrastierg. m. Klyt. (ω 192-202, Ag.); weitere f. Pen. vorteil4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πηός
hafte Vgl.e ihrer Wesensart: m. Klyt. (Λ441—456, Ag.; ähnl. v383-385, Od.); m. Tyro, Alkmene, Mykene (/7115—122, Antin.). Zu dem Vgl. m. Hel. (i//218—224, Pen.) s. Odyssey z.St. Der Vgl. m. Kal. (s211-218, Kal. u. Od.) betrifft nur das Aussehen 3 c Pen.s seel. Verfassg. u. seel. Reaktionsweisen auf die Sit. u. das Geschehen im Hause: Verhärtg. des Wesens (in Worten u. Taten: έκ δ9 άρα δεσποίνης ού μείλιχόν έστιν άκουσαι 1 οΰτ9 έπος οΰτε τι έργον, έπει κακόν έμπεσεν οϊκφ, άνδρες υπερφίαλοι ο374—3Ί6, Eum.; vgl. in and. Zush. έπει μήτηρ στυγερός άρήσετ9 Έρινυς 1 οίκου άπερ- χομένη /7135L, in der Spekulation Tel.s), dabei Verlust der Fähigkeit, m. den Bediensteten einschl. Eum. zu kommunizieren, u. der Freigebigkeit (o 376—379, Eum.); ähnl. während des Prozesses Lder Wiedererkenng.j, auch in Selbstbeschr. Pen.s (ή δ9 άνεω δήν ήστο, τάφος δέ οί ήτορ ϊκανεν ψ93, Erz.; άπηνέα δυμόν έχουσα* ' 5νν. ' σοί δ9 αίει κραδίη στε- ρεωτέρη έστί λίδοιο 97—103, Tel.; δυμός μοι ένί στήδεσσι τέδηπεν, ' ουδέ τι προσφάσδαι δύναμαι έπος ούδ9 έρέεσδαι ' ούδ9 εις ώπα ίδέσδαι έναντίον 105—107, Pen.; die Götter gaben dir ein κήρ άτέραμνον.,. ού μέν κ9 άλλη γ9 ώδε γυνή τετληότι δυμφ 1 άνδρός άποσταίη 166—169, Od.; nach L j beschreibt Pen. ihr Verhalten m. αίεί γάρ μοι δυμός ένί στήδεσσι φίλοισιν 1 έρρίγει, μή τίς με βροτών άπάφοιτ9 έπέεσσιν ' έλδών 215—217); nach Kenntnis der Gefahrdg. des Tel. Trauer u. Verzweiflg. (5716—720), Verweigerg. v. Speise u. Trank (787—794); ähnl. auch sonst («171—174. 251—256, u61—90); Weinen («362-364, £128-130, π 449-491, ρ7-9. 38-40, τ 204-214. 249-252. 512-524. 594-598. 602-604, υ 57-60. 92-94, φ 356-358, ^32f.; vgl. 85—88). Nach L , als unmittelbare Reaktion bei Pen. sofortiges Nachlassen der Anspanng. (τής δ9 αύτοϋ λύτο γούνατα καί φίλον ήτορ ψ205; Vgl. m. Rettg. aus Schiffbruch ^233—240), begleitet von Tränen (δακρύσασα ψ207·, όδυρομένοισι ψ24\); sie schlingt ihre Arme um Od.’ Nacken, küsst sein Haupt (y/207f.) u. lässt von der Umarmg. lange nicht ab (^<240- 242). — Epith.: s.o. B3a
D ^<353a φΊ v.l. V. Langholf
πηνίον [1‘] E dimin. from πήνη (not EGrE) ’thread*; etym. πην- (Dor. παν-) unknown, see Frisk s.v. (pop. from Παν, cf. sch.bT Ψ762) Σχ sch.D Ψ762: εϊλημα κρόκης
B woof (horiz. thread in weaving) wound on a spool Ψ762 έπί δ9 ωρνυτο (Od. behind Ajax in foot-race) ... ’ άγχι μάλ9, ώς δτε τίς τε γυναικός έυζώνοιο ' στήδεός έστι κανών, δν τ9 εύ μάλα χερσί τανύσση ' -ον έξέλκουσα παρ- έκ μίτον, she draws the shed rod (κανών B2) towards her breast, and passes (not throws) the spool (π.) through (έξ-) the vertical threads (warp, μίτον) of the loom, handling either the π. itself or a shuttle (κερκίς) to which it is attached; cf. Richardson, Iliad on 759—64; Keil, Lexikal. Raritäten 62. Since early artistic representations show only spools, not shuttles, it is possible that in EGrE the κερκίς is also just a spool carrying the woof (see κερκίς [both options]; diff. Leaf on Ψ76ϋ). - Wdfld.: κερκίς, κρόκα M. P. Cuypers
πηός [V, 3°, 1Η] Ε unklar, vgl. Chantraine. Dict. 897 u. Frisk II 530 m. Lit. (Wackemagel gg., Gemet u. Benveniste für Vbd. m. VG von lat. parri-cidd) F -ός 1, -φ 1, ·οί 1, -ους 2
Σχ sch.D Γ163: -ούς τε* τούς νκατ9 έπιγαμίανΛ συγγενείς, sch. Bam. #581: -ός* ξυγγενής. L d ή ^πόρρωδεν συγ~ γενΛής, κ441: -φ* συγγενεϊ. Κτιμένην γάρ έγεγαμήκει την Όδυσσέως αδελφήν, ψ<120: τούς L βΐς — vgl. Ar.Byz. fr.273AB Slater u. sch. #581 Dindorf (s. dazu Aristonici περί σημείων Όδυσσείας rell., ed. O.Camuth, Leipzig 1869, 85; Dyck HSPh 91, 1987, 154 [m. Lesungen des Schol. von
1235
1236


πηός
M.L. West u. Henrichs wie von Carnuth u. Friedländer bei Carnuth]; A. Rengakos, Ap.Rh. u. die antike Homererkl., München 1994, 129; Tosi, Eikasmos 8, 1997, 238)
L 'Ciantelli SSL 12, 1972, 305; 2Gates, Kinship Terminolo- gy 27f.; 3Latte, H. 66, 1931, 36; 4Wackernagel, Gn. 6, 1930, 453-7 = Kl. Sehr.II, 1306-1310
B wahrsch. sowohl (Verwandter durch Heirat = ) Schwager, Verschwägerter (1), als auch allg. (Blutsverwandte u. Verschwägerte zus.fassend) Verwandter, der Versuch, alle Stellen im fgrE entweder unter 1 (so L3) od. unter 2 (so L2) zu fassen, führt nicht zu plausiblen Ergebnissen (s.u.), eine Bed.-Entw. von (1) zu (2) ohne Schwierigkeiten. — Wortf.: s. έτης, s. γαμβρός, πενθερός 1 Verschwägerter #581 (Alkin. über die mögl. Gründe des Weinens des Gastes:) ,,ή τίς τοι καί -ός άπέφθιτο Ίλιόθι προ, ' έσθλός έών, γαμβρός ή πενθερός; οϊ τε μάλιστα 1 κήδιστοι τελέθονσι μεθ9 α'ιμά τε καί γένος αύτών; 1 ή τίς που καί εταίρος ...“, nach der Logik des Satzes ist π. kein Blutsverwandter, sondern Oberbegr. zu γαμβρός u. πενθερός, also allg. Bez. für alle durch Heirat Verwandten κ441 (Erz.: ich überlegte, ob ich dem Eurylo- chos) άποτμήξας κεφαλήν ούδάσδε πελάσσαι, ' καί -φ περ έόντι μάλα σχεδόν (aber die Gef. redeten auf mich ein), da männl. Blutsverwandte in Od.’ Familie nicht existieren (vgl. π 117—20), kann Euryl. nur 'Verschwägerter’ sein, u. π. dies bezeichnen (genaues Verwandtschaftsverh. u. Gattin des Eury- lochos unbekannt, sch.D aus o363 herausgesponnen) 2 allg. Verwandter Γ163 (Priam. ruft Hel. zum Platz nb. sich:) „όφρα ϊδμς πρότερόν τε πόσιν -ούς τε φίλους τε", Priam. fragt kaum nach 'Verschwägerten’, sondern eher allg. nach Verwandten, vgl. Erwähng. der Brüder durch Hel. V. 236 ff. ψ 120 (Od. zu Tel.:) „καί γάρ τίς θ9 ένα φώτα κατακτείνας ένί δήμφ, 1 ώ μή πολλοί έωσιν άοσσητηρες όπίσσω, 1 φεύγει -ούς τε προλιπών καί πατρίδα γαΐαν", daß einer, der wegen einer Bluttat seine Heimat verläßt, nur seine Schwäger verläßt (und alle Blutsverwandten mitnimmt), ist nicht wahrsch. Op.345 ει γάρ τοι καί χρήμ9 έγκώμιον άλλο γένηται, 1 γείτονες άζωστοι έκιον, ζώσαντο δέ -οί, Ggs. zw. Nachbarn u. Verwandten, also π. hier nicht bloß Verschwägerte (L3 konstruiert antiaristokratische Tendenz, um Bed. 'Schwäger’ zu retten)
Μ. Schmidt
Πηρείη v.l. £766 (ϊπποι αρισται Φηρητιάδαο (!], τάς Εύμηλος [q.v.] έλαυνε) τάς έν Πηρείη (v.l. [POxy, cf. Hsch., Steph.Byz. s.v.], rec. West; Πιερίη vulg., rec. van Thiel; Πηε- ρίβ, Φηρίη [cf. Φηραί] et al. w.ll.; v. Leaf, Kirk in Iliad ad 1., New Comp.92 n.lll) θρέψ9 "Απόλλων (sc. bei se. Dienst fiir Admet von Pherai), die v.l. (kleiner thessal. Ort am Othrys- Geb., Einwohner Πηρεΐς inschr. überl.) eingeführt, da Πιερίη (s.d.) zu entfernt von Pherai schien, bzw. nur noch 'das Musenland* bedeutete? od. umgekehrt: Pierien als der bekanntere ON eingedrungen? s. Weber, Ph. 90, 1935, 393ff.; Kirsten, RE Suppl.VII (1940) 885; sonst: v.l. h.Merc.70 (nb. Πιερίης)
H.W. Nordheider
κήρη [6°] E unklar; vorgr. nach Fumee, Vorgriech. 151 f., Chantraine, Dict. s.v.
Σχ sch. Bam. ρ357: επάνω της πηρης. άπλωσας γάρ τήν πήραν άντί τραπέζης έπάνω έΰηκεν
Β Bettelbeutel, nur von dem d. Bettlers Od., vielfach zerrissen u. m. einem Strick zum Tragen über d. Schulter versehen; immer am VE; Ix -ης, 4x -ην; 4x m. Epith. άεικέλιος bzw. άεικής (s.dd., Bd.ISp. 160,28ff. 162,58ff; vgl. Long, JHS 90, 1970, 136); zur Beschaffen!!, nach außerep. Quellen s. Wotke, RE XIX (1937) 563f. v437 δώκε δέ οί (Ath. dem Od.) σκήπτρον και άεικεα -ην, 1 πυκνά ρωγαλέην εν δε στρό- 1237
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
«ρος· (δ9 εύστροφος ν.1.) ήεν άορτήρ ρ 197 άμφ9 ώμοισιν αεικέα βάλλετο -ην = σ 108 ρ357 άμφοτέρησιν έδέξατο και κατέθηκεν (Od., Speise) 1 αύθι ποδων προπάροιθεν, άει- κελιης έπί -ης, 1 ήσθιε κτλ. 411 πάντες δίδοσαν, πλήσαν δ9 αρα -ην 1 σίτον καί κρειών 466 κάδ δ9 άρα -ην 1 θηκεν (Od.) ευπλειην. — Wortf.: άσκός, κίβισις (s.d.), κώρυκος
G. Markwald
πηρος [Γ] Ε Vbd. m. πήμα probl., s. Chantraine, Dict. u. L13; L565f.
Σχ sch.D £599: -όν θέσαν ήτοι της τέχνης έπαυσαν καί έκφρονα αύτόν έποίησαν. ή περί τήν φωνήν έβλαψαν, πηρός γάρ καλείται ό κατά τι μέρος του σώματος βεβλαμ- μένος
L 'Wackemagel, Unt. 235 A.2; 2Severyns, Le Cycle epique; 3Bader, Suffixes 107; 4K.A. Priess, D. mythol. Stoff in d. II., Diss. Mainz 1977, 132 m. A.2; 5Mawet, Douleur 68ff.
B versehrt, invalide B599 (Μοϋσαι) χολωσάμεναι -όν (Thamyris) θέσαν, αύτάρ άοιδήν 1 θεσπεσίην άφέλοντο καί έκλέλαθον κιθαριστύν machten ihn zum Krüppel, in Ant. u. Moderne häufig spez. von der Versehrth. d. Augen verstanden, also als blind aufgefaßt, so z.B. Bechtel, Lexil. 38; Ameis-H. z.St. stumm; dagg. fordern schon die Schol. (s. Σχ) eine allg.ere Bed.; vgl. L257 u. 184f.; Jakobi, RhM 138, 1995, 190ff.; zustimmend L4; L5; wenn £600 zur Interpr. herangezogen werden darf, was nach dem sonst. Wortgebr. von αύτάρ wahrsch. ist (Beispiele s. Bd.ISp. 1572, Β12f), handelt es sich um eine Versehrth., die Gesang u. Spiel d. Sängers unmöglich machte; zum Thamyris-Mythos s. Bd.IISp.969, s.v. Θάμυρις; vgl. auch Leaf u. Iliad z.St.
D ci. Th.270 (s. Hesiod’40) G.Markwald
Πηρώ [Γ, 1H] E unklar, s. v. Kamptz S.377 (zu πηρόςΊ), Risch §58a (zu ΠειρίθοοςΊ), s.d. u. s.w. Ίνώ, Τυρώ usw.
B Tochter der Chloris u. des Nel.; Epith. ιφθίμην (s.d. B4), ήύκομος (s.d. B2); von Od. genannt im Heroinenkat. an- läßl. von Chloris’ Gesch.: λ287 (καί Χλώριν είδον, τήν Νηλεύς γημεν, ή τέκε) Νέστορά τε Χρομίον τε Περικλύμε- νόν τ9 1 τοΐσι δ9 έπ9 ιφθίμην -ώ τέκε, θαΰμα βροτοΐσι (s Cypr.fr.7,lex p.37 Dav. [Helena]), ' τήν πάντες μνώοντο περικτίται (wofür Nel. die Rinder des Iphikles fordert; folgt Gesch. des μάντις άμύμων [sc. Melampus], der die Rinder [nach Gefangensch. bei Iphikles] schließlich [für se. Bruder] beschafft), vgl. o 225 ff. die gleiche Gesch. in ergänzender Erzählweise (233 εϊνεκα Νηλήος κούρης, sc. P.), ansch. wird beide Male eine vorhom. Dichtg. zitiert, u. zwar unvollständig, da den Hörem bekannt (s. Odyssey z.Stt. m. Lit. sowie Marg, Gn. 43, 1971, 745) im Frauenkat. m. Nennung von Sohn u. Mann: Hes.fr.37,8 (Melampus verschaffte se. Bruder die Rinder [Text erg.]) -ώ δ9 [ή}ύκομος Ταλα[όν ...] ' γείνατο παΐ- δα ΒίαντρΙς (s.a. Prosaref. in fr.261 sowie s.v. Ίφικλέης m. Lit. [Pfeiffer]), vgl. VA Τυρώ έυπ]λόκαμος (fr. 30,25 suppl.)
H.W. Nordheider
πηχυς [4', 4°, 2h] E IE, see Mayrhofer, EWAia II 223.
- Deriv.: δεκά-, δυωκαιεικοσί-, ένδεκά-, έννεά-, ροδό-, τρίπηχυς
F -ει 1, -υν 3; acc. -εε 5; acc. -εις 1 Μ 1 disyll. la [2J -ει φ4\9 -υν Φ166 [Μ ό δε τόξου -υν ανελκε Λ 375, 7V583 lb [-1] -εις h.Merc.50 2 trisyll. [± —1 άμφί δε παιδί φίλφ / φοινίκι βάλε -εε ρ38, ω347 / h.Ap.117 RwJ -εε λευκώ £314, ν<240
Σχ sch.D £314: -εε λευκώ' τοΐς λευκοϊς -εσι. λέγει δε ταΐς χερσίν άπό μέρους, Λ 375: τοξου -υν* το τοξον περι-
1238


πηχυς
φραστικώς, τό γάρ τόξον έκ δύο κεράτων συγκεΐται, ών έκάτερον -υς καλείται, μετεχειρίζετο ούν φησι τό τόξον, sch.Bam. <χ>419: -ει' τφ του τόξου κέρατι
Β forearm of humans (1), part of bow and phorminx (2) adj. / descript.: λευκώ £314, ^<240; τόξου Λ 375, 7V583, χειρός Φ166 w. (άμφί)βάλε(ν) Λ 375 = 7V583ex, Φ166, ρ38 = ω347ίη, h.Ap. 117; άμφί χεύατο (... βελέων) £314; ήκε φ419, άφίετο ψ24Ω. - Wdfld.: άγκών, βραχίων (q.v.), καρπός, χειρ, ωλένη, ώμος 1 of pers. la wounded Φ 166 τφ 5* έτέρφ (δουρί) μιν -υν έπιγράβδην βάλε χειρός ' δεξιτερής, σύτο δ’ αίμα 1 b of femaies embracing, holding (pars pro toto cf. βραχίων, χειρ), visual emph., άμφί 4x (w. βάλε 3x) £314 (Aphr. μήτηρ) άμφί δ’ εόν φίλον υιόν έχεύατο -εε λευκώ, ' πρόοδε δέ οί πέπλοιο φαεινού πτύγ- μα κάλυψεν 1 έρκος έμεν βελέων ρ38 (Pen. like Art. or Aphr.) άμφί δέ παιδί φίλφ βάλε -εε δακρύσασα, 1 κύσσε κτλ. = ω34Τη ψ240 ώς άρα τή άσπαστος έην πόσις είσοροώστμ 1 δειρής δ’ ού πω πάμπαν άφίετο -εε λευκώ II h.Ap. 117 μενοίνησεν δέ τεκέσδαι. ' άμφί δέ φοινίκι βάλε -εε, γούνα δ9 ερεισε 2 extended to (stringed) implements 2a of bow Λ 375 ό δέ τόξου -υν άνελκε 1 καί βάλεν, ούδ" άρα μιν άλιον βέλος έκφυγε χειρός = 7V583CX <χ>419 εϊλετο ... όϊστόν, ό οί παρέκειτο τραπέζη 1 γυμνός 1
τόν ρ’ έπί -ει έλών έλκεν νευρήν γλυφίδας τε, 1 αύτόδεν έκ δίφροιο καδήμενος, ήκε δ’ όϊστόν 1 άντα τιτυσκόμενος Usu. expl. from φ419 as „some fitment at centre of bow-stave“ (Hainsworth, Iliad on Λ 375, „centrepiece“ Janko on 7V583, so Leaf, Ameis-H. on Λ 375). This is not an ancient explan. The idea that he 'pulled back the centrepiece’ (Λ 375, 7V583) is contrary to sense. The explan. body of bow (sc. opp. to Lbow- stringj) given by sch.bT and Eust. on Λ 375, when understood as ref. to ends of the bow, conforms to sense and synt. Another such possibility would be to posit a t.t. meaning center serving: reinforcement of the L d where the arrows are nocked, cf. sch. AT on 7V583 (Doric for \ /) 2 b 'arms’ of phorminx
h.Merc.50 (he stretched cowhide over shell) καί -εις (v.l. -υς, rec. Cassola) ένέδηκ’, έπί δέ ζυγόν ήραρεν άμφοϊν (έπτά δέ χορδάς), οη construction: Dumoulin, AMW 49, 1992, 92
W. Beck
πΐαρ [2', Γ, 2h] Ε -wr-ntr. from ΙΕ root *peiH- *swell’ (LIV 419), see πίων. — Deriv.: Πϊερίη
Σχ sch.D Λ 550: πΐαρ έλέσδαΓ έξαρπάσαι την λιπαρω- τάτην καί καλλίστην τών βόων = Ρ659, ί 135: λιπαρόν, εΰ- γειον
Β (choicest) fat, richness (of soil). — Wdfld.: άλοιφή, δημός, κνιση, see πίων 1 fat of animals (cf. πίων Bl) la cattle Λ 550 ώς δ’ ... λέοντα βοών άπό μεσσαύλοιο 1 έσσεύοντο κύνες τε καί άνέρες ' οϊ τέ μιν ούκ είώσι βοών έκ νπΐαρ έλΔέσδαι 1 ό δέ κρειών έρατίζων 1 ίδύει = Ρ659, interpr. as adj. Σχ, Leaf οη Λ 550; see Buttmann, Lexil. II 47ff., Hainsworth, Iliad ad 1. lb emblematic of sacrificial offering h.Ven.30 τή (Histie) ... Ζεύς δώκε καλόν γέρας άν- τί γάμοιο, ' καί τε μέσφ οϊκφ κατ’ άρ’ έζετο L ,ούσα (cf. πίων Β2) 2 of soil, richness, fertility (cf. πίων B3. 4) ί 135
(easy ploughing, 'deep’ harvest) έπεί μάλα ^πΐαρ ύπ’ ούδαςΔ h.Ap.60 (Leto to Delos: „here will be continual sacrifice) βοσκήσεις δ’ οϊ κέ σ’ έχωσι ' χειρός άπ’ άλλοτρίης, έπεί ού τ°ι L /‘, West, East 237 cps. biblical Tat of the land’
W.Beck
πΐδακ- [Γ] Σχ sch.D z.St.: πηγής B (Berg-Jßue// (klein im Ggs. zu κρουνός, πηγή) als Tränke (KJangwiederh. πΐ^άμφ etymologisierend?); in Gl. (wie κρήνη IISp. 1536,63, πηγή nie) /7825 ορεος κορυφήσι μάχεσδον (Löwe u.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πιέζω
Eber) -κος άμφ’ ολίγης' έδέλουσι δέ πιέμεν άμφω, vgl. ν247. — Wortf.: άρδμός u. s. IISp. 1537,29ff. - Abi.: πιδακόεντ- / πιδηέσσης, πολυπίδακ- R. Führer
πΐδακόεντ- [le] quellenreich, vom (Fuß des) Έλικών BI (vgl. Th.2f. 6f.) Heges.fr. dub. 3,4 p. 166 Dav. (έκτισε) ’Άσκρην, ή δ’ Έλικώνος έχει πόδα (s.d. ΒΠΙ) -α (-ος?, cf. Κ59), metr. gleichw. m. πιδηέσσης (s.d.) Λ 183 vom Ida
R. Führer
πιδηέσσης Gen. [Γ] Σχ sch.min. P.Berlin inv. 10511 z.St.: π{ε}ίδακας έχούση[ς, sch. D z.St.: καδύδρου L Meister, Kunstspr. 243 m. A.3; Schwyzer, KJ.Sehr. 728ff.
B quellenreich, assonierendes Beiw. von Ίδη BI wie πολυπίδακ- (s.d.) Λ 183 Ίδης έν κορυφήσι καδέζετο (Zeus) -ης, vgl. SI57, Φ449 R.Führer
Πΐδυτης [1‘] Ε unklar (vorderasiat., vorgr.?), vgl. mys. Flußnamen Πίδυς (aber auch πΐδαξ?), s. v. Kamptz S.301, Wathelet, Dict. s.v., ders., Troyens 27. 34, zur Endg. Risch §14
B Troer aus Perkote (s.d.), von Od. getötet in gr. Tötungsserie (ab Z5ff. Αϊας δέ πρώτος ...) Z30 Άστύαλον δ’ άρ’ έπεφνε Πολυποίτης' 1 -ην (Πηδ. ν.1.) δ’ Όδυσεύς Περκώ- σιον έξενάριξεν 1 έγχεϊ ... Τεύκρος δ’ Άρετάονα 1 Άντί- λοχος δ’ ’Άβληρον ένήρατο (m. variierender Reihenfolge Obj.-Subj./Subj.-Obj.), zum Verstyp (Obj. + Epith.) vgl. £69, 0518 u. s. Visser, Hom. Vers. 160 ff. 198; zum Epith. vgl. (B 831+) Μέροπος Περκωσίου (ebf. vor buk. Dih.)
H.W. Nordheider
πιέζω [1*, 6°, 1H] E uns., viell. < *(e)pi-Hled-ie/o- (zu urspr. athem. έδω, vgl. οδύνη u. zum Präv. έπαυρίσκω, s.d.) 'hineinbeißen’ > 'kneifen’ (vgl. V), 'einschneiden’ (vgl. μ 196), 'zwacken’ (vgl. Sol.fr. 13,37 W.), womögl. m. Umdeutg. (wie έπ-αλτο > έ-παλτο) έπί-εζε > έ-πίεζε (and. Katz, Gl. 72, 1995, 158)
Σχ sch.D /7510: έξέδλιψεν, sch.Bam. 5 287: έσφιγγεν, 419: κρατεΐν, μ 164: συνδεσμεΐν, 174: έμάλασσον
Β zus.driicken, pressen, einzwängen (konkr.-hapt. im Ggs. zu abstrakterem έέργω Bll aß), immobilisieren (vgl. Wiederaufnahme durch/von έχ’+, δέον+ 5 287ff./416—9, μ 161— 4. 196), stets mit abh. (5287 έπί +) Akk. (> Nom. bei Passivtransformat. 5336) der Pers. bzw. des (1*, 1H eigenen) Körperteils, nur μ 174 der Sache (vgl. δεψήσαι), je 2x in Vbd. m. χειρί / χερσί / έν δεσμοΐσ(ι) / μάλλον, in Od. von Kraftaufwand / Gewaltanwendg. begleitet (vgl. μ 174f. στιβαρήσι, μεγάλη ϊς / κρατερήσι* 5288, 5336), Präs.st. außer 5336, am VE Laußer in dir.R. (ähnl. 1H) L /7510 χειρί δ’ έλών έ-ζε βραχίονα' τεϊρε γάρ αύτόν έλκος, vor Schmerz Op.497 μή σε κακού χειμώνος άμηχανίη καταμάρψη 1 σύν πενίη, λεπτή δέ παχύν πόδα χειρί -ζης, vor Hunger, vgl. V.524 (s 494in) u. s. γουνοπαχής μ 174 έγώ κηροΐο μέγαν τροχόν 1 τυτδά διατμήξας χερσί στιβαρήσι -ζον' 1 αίψα δ’ ίαίνετο, vgl. V.48 5287 (ΡΝ άμείψασδαϊ) ήδελεν' άλλ’ Όδυσεύς έπί μάστακα χερσί -ζε 1 νωλεμέως κρατερήσι, σάωσε δέ VN", 1 τόφρα δ’ έχ\ δφρα σε (Hel.) νόσφιν άπήγαγε (Ath.) drückte auf die Kehle, vgl. ψΊ6 5336 η ρ« κεν έν ^δεσμοΐς^ έδέλοις κρατεροΐσι -σδείς 1 εύδειν (παρα Aphr.), vgl. 296 ff., £200 μ 164 (με δεσμφ δήσατ9) εί δέ κε λίσσωμαι ύμέας λΰσαί τε κελεύω, 1 ύμεΐς δ’ έν πλεόνεσσι τότε u μ -ζειν (s 54) 196 πλείοσί μ’ έν L Λι δέον ^μάλλον τε -ζΔον (Gef.) strinsero di piu (Privitera) 5419 αύδι 8’ εχειν μεμαώτα (Proteus) καί έσσύμενόν περ άλύξαι. 1 2 νν.1 ύμεΐς δ’ άστεμφέως έχέμεν L Λειν, vgl. 454f. 463, h.7,23. - Wortf.: άγχω, βαρύνω Bl (ψ Cypr.fr.1,2 suppl.), βιάζ®
1239
1240


πιέζω
Β1, δάμνημι (£391), δεψήσαι, δέ(σμεύ)ω, (συν)έρείδω (/7108), έχω Bllaabb, θλίβω, πεδάω (A292f.), στείνομαι
R. Führer πιεΐν s. πίνω
πίειρα s. π ίων
Πϊερίδες [1Η] (Meier, -ίδ- S.31 f. 70. 79, Ruijgh, Scripta minora I 611) Sc. 206 δεαι δ" έξήρχον άοιδής ' Μούσαι -ες, s. Πΐερίη V. Langholf
Πΐεριη [2*, 1°, 3Η, 4h] Ε Abi. von *piuer- (vgl. πίων, πίειρα), s. Ruijgh, Scripta minora I 611; Leukart, -täs §126 A. 145
M viers. [U~3] -ην δ9 έπιβασα / έπιβάς S226 / £50; -ης h.Merc.70; -ην h. Ap.216 τάς έν -η ΒΊ66, Th.53; -ης h.Merc. 191; -ην Hes.fr.7,3 fünfs. [^Χ] -ηδεν Ορ.1, h. Merc. 85
Β LN erwähnt in örtl. Zush. m. dem Olymp (S226 -ην, Th.53 -tj, Hes.fr.7,3 -ην, h.Ap.216 -ην μέν πρώτον άπ9 Ού- λύμποιο κατηλδες; impl. h.Merc.70 -ης δεών [δέων ν.1.] ορεα, Ls50 -ηνΔ) u. dem Meer (L J Geburts- u./od. Aufenthaltsort der Musen (Op. 1 -ηδεν, Th.53, danach Πϊερίδες Sc. 206), Wohnsitz der Briider Magnes u. Makedon (Hes.fr.7,3), Standort der Rinder Ap.s (h.Merc.70. 85. 191), Aufzuchtort von Rossen Ap.s (£766, vv.ll.; zur Überl. s. Πηρείη; New Companion 92 Α. 111) V. Langholf
Πιερος Hes.fr. 13,2, v.l. ant. f. Πείρος, s.d.
πιΟεσΟαι s. πείδω
πιΟησ- s. πείδω
Λίθος [l·, 2°, 6Η] Ε = Myc. qe-to, see Chantraine, Dict. 900; DMic. II 202
M 1 dissyll. [^3] δέ -οι β34Ο Μ] άρχομένου δέ / άρ- ξασδαί τε -ου καί Ορ.368. 815; -ου Ορ.97; -ον Ορ.819; τε -οι Ω52Ί [Μ1] -ου Ορ.94; δέ -ων ^305 2 trisyll. [--χ]
-οιο Ορ.98
Β large storage jar (Groß, KIP.4,873) parts: πυδμήν Op.368f., χείλεα Ορ.97, πώμα Op.98, cf. κρήδεμνον B3 (and see end below); gen. of contents δώρων Ω52Ί, οϊνοιο £340. — Wdfld.: αγγος, άμφιφορεύς, κέραμος 1 hold- ing provisions la Od.’s wine (pl. in wealthy house) ß34Q (δάλαμον κατεβήσατο) έν δέ -οι οϊνοιο παλαιού ήδυπότοιο · έστασαν ’ έξείης ποτι τοίχον άρηρότες, earthenware best for wine (Arch. Hom. Q 28—30) ^305 (suitors who slaughtered much livestock,) πολλός δέ -ων ήφύσσε- το οίνος, cf. /469 (έκ κεράμων) lb indeterminate, impl. ref. to grain (O.Longo, in: Festschr.G.Monaco I, Palermo 1991, 81—91), in management rule for farmer Ορ.368 άρχομένου δέ -ου και λήγοντος κορέσασδαι, ’ μεσσόδι φεί- δεσδαι * δειλή δ9 έν πυδμένι φειδώ, three stages of agricultural cycle (Longo) 815 παΰροι δ9 αυτε ϊσασι τρισεινάδα 56 βηνός άρίστην 1 αρξασδαί τε -ου κτλ. 819 τέτραδι δέ οιγε -ον 2 in fables, containing good and/or evil Ω52Ί (Ach. to Priam:) ,,δοιοι γάρ τε -οι κατακείαται έν Διός οΰδει ’ δώρων οια δίδωσι κακών, έτερος δέ έάων", see Richardson, 60 Iliad ad 1. („sunk into the floor“) and έτερος Bley Op.94. 97. 98 (ζώεσκον άτερ κακών) άλλά γυνή χείρεσσι -ου μέγα πώμ9 άφελοΰσα ' έσκέδασ9, άνδρώποισι δ9 έμήσατο κήδεα λυγρά. ' μούνη δ9 αύτόδι Έλπις έν άρρήκτοισι δόμοισιν 1 64 ένδον έμεινε -ου ύπό χείλεσιν ούδε δύραζε ' έξέπτη* πρό-
πιχρός
σδεν γάρ έπέμβαλε πώμα -οιο '[...]' άλλα δέ μυρία λυγρά κατ9 άνδρώπους άλάληται, parallelism w. earthen Pandora (q.v. L: Hoffmann 56f. 67ff., Ogden 216f.; see also Mar- 4 quardt, CPh 77, 1982, 289 ff.) suggests earthenware (otherwise
Walcot, H. 89, 1961, 250); orig. of π. in the story due to mutual metaphor: both earthen sources of e viis, Pandora and π., seen as equivalent (cf. Ogden l.c.); for 'prison’ see κέραμος
8 above, Fauth, Numen 21, 1974, 116ff., Marquardt 289 n.12 (cf. West on Th.727 [fepz/v of Tart.] and see C.Penglase, Gr. Myths and Mesopotamia, London and New York 1994, 21 Of. [π. = „netherworld“]); 'box’ (Erasmus): see West on Op.94
12 D v.l. Op.96 W.Beck
, πικρόγαμ(ος) [3°] Σχ sch. Bam. «266: έπι κακφ τφ
16 έαυτών τόν γάμον τούτον μνηστευσόμενοι
Β m. bitterer Heirat (s. Risch § 74d, vgl. άγαμος Γ40, ebf. in Wunsch), dir.R. «266 ('Mentes’:) „τοΐος έών μνηστηρσιν όμιλήσειεν Όδυσσεύς* 1 πάντες κ9 ώκύμοροί
20 τε γενοίατο (s.d. Β12aß) -οί τε" = <5346 (Men.) = ρ 137 für alle würde rasch der Tod und bitter das Streben nach einer Heirat (m. Pen.) sein, vgl. Ameis-H. zu «266; πικρός B2, πολύπι- κρα (π255), γάμος Blaa; zur Wunschphantasie, d. Freier
24 werden ihr Heiratsstreben m. dem Tode bezahlen müssen, vgl. y223f., o523f., p475f., u3O6—8 (sowie «163—5, ul 15-7)
Μ. P.Cuypers
28 πικρός [13’, 4°, lh] E w. -ro-suff. from PIE *peik9- (LIV 419 f.), see Chantraine, Dict. s.v. and L'; cf. ποικίλος. — Deriv.: πικρόγαμος, πολύπικρος
F -ός Ί, -όν 4; -ήν 4, -άς 1; acc. -όν 1 (adv.), acc. -ά 1
32 Μ 1 πικρ- in longo la [-<.] -όν <5406 [1ν] -ός όιστός Δ 134. 217, £99. 278, /V587. 592, «Ρ867; -δν όϊστόν Δ 118, £110, (9323, /8; -ά βέλεμνα Ύ2Ο6 lb [i-] -ήν ε323 [--] -ήν ρ448 χ] -ήν Λ 846 2 πικρ- in brevibus [~-]
36 -ήν h.8,12 [-1] -«£/1271
Σχ sch.D Δ118: οδυνηρόν, χαλεπόν, £278: πικρο- ποιός. έπίπονος
L 'Bader, Minos 20-22, 1987, 41-60; 20käl, LF 92, 40 1969, 208—22; 3Paraskevaides, Synon. 30f.; 4R. Thomas, Hist.
Entw. der Metapher im Gr., Diss. Erlangen 1891, 71—5
B pointed, sharp, of arrows (όιστός), missiles (βέλεμνα, 1) and metaph. (2) of what causes a stinging Sensation (brine,
44 medicine) or of such a Sensation itself (physica! pain, grief); cf. οξύς (B introd. and 1 'tactile’), often present in the direct context; in later Gr. only usage 2, which has therefore since antiquity been mistaken for the word’s basic meaning (bitter,
48 painful) and projected on 1 (cf. e.g. Σχ, sch.bT Δ 118. 217; contra L14). - Wdfld.: see οξύς (add πευκεδανός). — opp. (2): γλυκύς, ήδύς 1 VE -ός/-όν ^όιστός^ [10, Γ], once pl. -ά βέλεμνα (at the end; unclear whether arrows); cf. οξύς
52 Bla (esp. laaaaaa, of arrows [βέλος]), z!125f. L , ‘ όξυ- βελής, £395* ώκύς (-ύν) L Jt L3 Δ 118 (Pand.) έπι νευρβ κατεκόσμει -ov L u 134 έν δ9 έπεσε ζωστηρι άρηρότι -ός L j (of Pand., piercing ζωστήρ and δώρηξ of Men.), cf. 213 217 ϊδεν (Mach.) έλκος (of Men.), όδ9 έμπεσε -ός L , £99 (Pand. βάλε Diom.) κατά ώμον, ' δώρηκος γύαλον, διά δ9 έπτατο -ός u Δ, cf. /V587 below 110 (Diom. to Sthen.:) „καταβήσεο δίφρου ’ όφρα μοι έξ ωμοιο έρύσσης -όν L / 278 (Pand. to Diom.:) „ή μάλα σ9 ού βέλος ώκύ δαμάσσατο -ός L Λ cf. /1478 (δαμάσσεται ώκύς Δ, see D), £106 0323 (Teukros) φαρέτρης έξείλετο -όν L d (but Hektor hit him in the shoulder before he could shoot) 7V587 (Helenos) κατά στηδος βάλεν ίφ ’ δώρηκος γύαλον (of Men.), άπό δ9 έπτατο -ός L u, contn zH18ff., cf. £99 above, and N592
1241
1242


πικρός
πί(μ)πλημι (πιμπλάνομαι)
(after sim.) ώς άπό θώρηκος ... πολλόν άποπλαγχθείς έκάς έπτατο -ός L , *F867 άπό μήρινθον τάμε -ός L , (of Teukros) /8 έπ9 Άντινόφ ίθύνετο (Od.) -όν L , (beginning of killing of suitors) II X 206 (Ach. forbade his men) ίέμεναι έπι "Εκτορι -ά βέλεμνα 2 metaph. 5406 (φώκαι άλός έξαναδύσαι) -όν άποπνείουσαι άλός όδμήν pungent (L2), adv. rather than adj. of two termin., cf. 446, ZI82; Kastner, Gr. Adj. zweier Endg. 23 f. (442 όλοώτατος όδμή after 406); for seal’s strong smell cf. Ar.V.l035 £323 (shipwrecked Od.) άνέδυ, στόματος δ9 έξέπτυσεν άλμην 1 -ήν Λ 846 (έκ μηρού τάμνε ' όξύ βέλος περιπευκές) έπι δέ ρίζαν βάλε -ήν ' χερσί διατρίψας όδυνήφατον, ή οι άπάσας ' έσχ9 όδύνας' τό μέν έλκος έτέρσετο, παύσατο δ9 αίμα, remedy stings like the wounding arrow, cf. 1 above, Δ 117 (wrong LSJ -ός II „of taste“) 271 όξεΐαι δ9 Loöuvai δυνον μένος 9ΑτρέίδαοΔ. 1 ώς δ9 ότ9 άν ώδίνουσαν έχη βέλος όξν γυναίκα ' δριμύ, τό τε προϊεΐσι μογοστόκοι Είλείθυιαι ' ... -άς (v.l. pap. χαλεπ[ά]ς, cf. Hainsworth, Iliad ad 1., πολλάς Ap. Dysc.) ώδΐνας έχουσαι, 1 ως όξεϊ9 L „ cf. prev. instance and οξύς BIbßbb. ccaa (άχος όξύ), Sc.457 (δριμύ άχος), Mer.fr. in D h.8,12 (Ares, grant me) κάρτος άρήιον, ως κε δυναίμην ' σεύασθαι ^κακότηταΔ -ήν άπ9 έμοΐο καρήνου (... θυμού τ9 αύ μένος όξύ κατισχέμεν, 14), cf. Κ71 L , βα- ρεΐαν ρ448 (Antin. to Od.: „disappear) μή τάχα -ήν Αίγυπτον και Κύπρον ϊδηαι“ or you will see a bitter Eg. and Cy., i.e. something as unpleasant as the experiences you have just related, cf. Stanford, sch. ad 1. (ήν είπες -ήν σοι είναι), πι- κρόγαμος, πολύπικρος, LSJ -ός III1
D Mer. fr. 2,4 p. 133 Ber. = Suppl. Hell. 903A,6 (δριμύ βέλος. πικρίόν δ* ά]χος, cf. Λ 271. 846 in Β2, 7V587. 592 in Bl); Hes.fr.spur.403 (= A271ex); v.l. /1478 (for ώκύς [όι- στός], cf. E278 in Bl), δ 153 (for πυκνόν [δάκρυον])
M.P. Cuypers
πιλνάω, πίλναμαι s. πελάζω
πίλος [Γ, 2Η] Ε unklar, s. Chantraine, Dict. s.v.; -/o-Abl. von gleicher Wz. wie in πΐαρ, π ίων 7
Σχ sch. D K 265: τό πεπιλημένον έριον
Β Filz 1 Teile der Winterkleidung; Fußlappen: Op.542 (άμφί δέ ποσσι πέδιλα βοός) δήσασθαι, πίλοις έντοσθε πυκάσσας, s. West z.St. Kopfbedeckung (als Regenschutz, υετού άλέην): Op.546 κεφαλήφι δ9 ΰπερθεν ' πίλον έχειν ^άσκητόνΔ, ΐν9 ούατα μή καταδεύη, zu L , s. Bd.ISp. 1407,37 2 Teii des 'Eberzahnhelms’ (s. κυνέη Bl,
κόρυς L) JC265 (κυνέη aus Leder, έντοσθεν ίμασιν έν- τέτατο στερεώς, außen waren Eberzähne,) μέσση δ9 ένι πίλος αρηρει. Zum Aufbau d. Materiallagen (unklar ist u.a. μέσση) s. bes. κόρυς L2102, L32515f., L7213, L109f., 18-25, L,257f. Die 'innere’ (unterste) der drei Lagen war aus Leder- Riemenwerk genäht (sch.D 7C262: ρινοΰ ποιητήν* έσχοινορ- ραφημένην), umspannte den Kopf fest u. gab dem Helm elastische Stabilität; die 'äußere’ Lage (έκτοσθε) bestand aus den Eberzähnen, die S-förmige Muster bildeten (Abb. L271012) u. daher f. die Klingen von Hiebwaffen schwer durchdringbar waren; als 'mittlere’ Lage (μέσση, vgl. Μ. Μ.Willcock, The Iliad of Homer I, Basingstoke u. London 1978, 289) 'dazwischen* (ένί) war der Filz eingepaßt, auf dem die Eberzähne befestigt waren; er absorbierte Schläge auf diese Zähne und konnte stumpfe, durch die Zähne verursachte Schädelverletzungen verhindern oder mindern. — Wortf.: άωτος, εϊρος, ε(ΐ)ριον, κώας, λαΐφος, λάχνος, μαλλός, πόκος, ράκος
Ν. Langholf
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πί(μ)πλημι (πιμπλάνομαι) [32\ 32°, 9Η, 5h, le] Ε < ur- idg. *plehr (LIV 434f.), Wz.- u. sigmat. Aor. ererbt (= ai.). - Abl.: πλεϊος, πλείων, πλήθος, πληθύς, πλήθω, πλή{σ}μη, πλήμνη, πλη{μ}μυρίς, πλησίστιος', vgl. άπληστος
F (- = πλη) Akt. Präs. πίμνπλησιΔ 1Η, έμπί^ , 1Η, ^πιμπλΔασι Γ; L Λήσι 1Η; έμ^ Δηθι Γ; L Λεϊσαι 1Η; Fut. ά- να-σειν Γ, έμ-σέμεν 2°; Aor. -σε(ν) 3, έμ-σεν le, ένέ-σεν 1, -σαν 4, ένέ-σαν 1; άνα-σης 1, ένι-σης 1, ένι-σωσιν 1; -σειαν 1; έμ-σον 1; άνα-σαι 1; -σας 1, άνα-σας 1, έμ-σας 3, άνα^-σαντεςΔ 4, έμ^ , 1; -σασα 2, -σασ9 lh Med. Präs. πιμπλάνεται 1‘, πίμ^πλαταιΔ 1Η, έμπ\ , lh; ^πίμπλαντΔο 2, L 9 2; Wz.-Aor. -τ’ 1‘, -το 9, έμ-το 1, -ντο 2, έμ-ντο 1; Θη-Aox. έ-σθη 2, -σ[θη 1Η, ^σθενΔ 5, ένέ^ , 1; ένι-σθηναι 1; σα-Aor. έμ-σατο 2; -σαίατο 1; ένι-σασθαι 1; ^-σάμενΔος
з, έμ^ Δος 1, L Δοι 1; L Δαι 1
Μ 1 2[.] δέ παν -θ9 ύδατος Φ300 2a [ΐ«]-τοΦ16; -ντο δ9 άρ9 θ57 [--] πάσας -σαν Π374; -το δέ παν πεδίον £267 = ρ436 [3 J -σαν Σ351; -το μ 417 s £307; δ’ έμ-ντο #16 [--] καί -σαν άπάσης Ξ35; δ’ έμ-το Φ607 2b [1-] φρένες άμφί μέλαιναι 1 πίμπλαντ9 Α 104 = δ 662; -σας δ9 Hes.fr.271,2; -σασ9 h.Cer.207 2c [-5] τώ δέ οί δσσε 1 δα- κρυόφι -σθεν Ρ696 = Ψ397 = δ705 = τ472; -σεν δέ
h. Cer. 189; έμ-σεν Theb.fr.2,4 p.22 Dav.; δώδεκα δ9 έμ-σον β353', έμ-σας (ύδατος) #495, /209. 212; κήδε9 / άλγε9 άνα-σαι/ειν £207. 302 [-1] μ μένεοςΔ -ντο φρένες Th.688, o#L j -το ^φρένας άμφί μελαίναςΔ Ρ499, -σε L , Ρ573; -σεν μένεος N6Q; (μέν) -το στόμα Sc. 146, Ψ777*, -το Σ50; δέ πας -σ[θη Hes. POxy. 2509,19; -σθεν δ9 άρα οί Ρ211 [-5] -σαν δ9 άρα ρ411; πότμον άνα-σης Δ 170; ένι-σης τ 117; μέν άνα-σας 0132 3a [---] τ’ έμ-σέμεν / δ9 έμ- πί^πλαταιΛ έσθλών κ523 = λ 31 / h.30,10, πίμ^ u Sc.429; μένεος δ9 ^έμ-σατοΔ θυμόν Χ312, L d r 296 3b [---] (έν δέ οί δσσε ') δακρυόφιν νπίμπλΛαντο «248 = υ349; L Δασι Φ23; δέ δέκ9 έμπίπλησι Hes.fr. 275,2; πότμον άνα-σαντες Λ 263; -σασα £93 [---] ^πίμπλη2σι/ήσι καλιήν Ορ.411. 301; καί έμ^ Λθι Φ311; πάντας ένι-σωσιν ψ358; οιτον ά- να-σαντες Θ34 = 354 = 465; -σασα Π223; (καί) ένι-σα- σθαι/σθηναι η 221, λ 452 [-ίχ] έμ-σαντες σ45 3c [1--] πιμπλεΐσαι Th.880; -σειαν Π72 R_2] ένέ-σεν Υ471; δ9 άπαν ^έ-σθηΛ πεδίον ΥΙ56, δ’ L d h.Cer.280 [1-5] πάντες ένέ-σάν τ9 έδοσάν τε ρ503; ένέ-σθεν δέ οί Π348 4a [-5^] -σαίατο θυμόν τ198 4b [1ν^] πιμπλάνεται μένεος Ι679\ ν-σάμενΛος δ9 (άρα θυμόν) ρ603, 7224, L Λοι δέ τε £87; L Δαι ύδατος h.Cer. 170 [2^1] Λος δώκε £112 [5^1] έμ^ Δος Ύ504
Σχ 1 Simplex; sch.D 7224: ^ληρώσΔας (so sch.min.Ρ. Turner 13 zu A 104 u. reg., vgl. Schulze, Kl. Sehr. 397 zu Dessau 4414). γεμίσας (vgl. Ξ35) 2 Kompos.; sch.D zl 170:
dvaL Λεις (vgl. 034, 0132), K471: £L Δεν, Ύ504: έμ- πλησθείς L Hahn, TAPhA 85, 1954, 260 ff.
B (Med.: sich) fiillen (mit = Gen.), materiell (12 u. II2b, Akt. u. Med.), 'psychol.’ (II u. II 2 a, haupts. Med.) u. übertr. (III, nur Akt.); Verh. Simplex (I):Kompos. (II) 42 : 37, Med.: Akt. 41 38, Inf. (5°, davon 3x Fut.) nur in II, Imp. nur in II2b; 63x von 79 (- 79,75%) Aor. (29x Akt., 34x Med., wovon 14x Wz.- u. je lOx θη/σα-Aox.), nur 5x mit Augm. (K156 metr. gesichert); Subj. beim med. σα-Aor. stets, beim Akt
i. d.R. pers. (davon göttl. 0132 in III, Φ311 in II2b, 2‘ in II
и. 4x in I2a, s.d.) bis auf αίμα Y471 (in II2b), αύραι Th.880 (in I2b) u. (ebd.) ιχθύες Φ23 (Gl.), nicht aber μήλα ψ358 (and. Ameis-H. z.St); mit Ausn. von III (s.d.) reg. in Vbd. m· Gen.-Obj., z.T. impl. beim Akt. (weil ident, m. Subj. 77374, K471, Φ23, Lweil aus Zush. zu erg.u Ξ35, ß353, ι209, ρ5Ο3, ^358, Hes.Op.411, fr.271,2; 275,2) u. med. σα-Aor. (L j 77221, /296, £112, τ198), der teils (L7224, h.Cer. 170,, £87.
1243
1244


πί(μ)πλημι (πιμπλάνομαι)
112 in 12 b) kausat. + (L auch dem Gen.) nachgest. Akk.- Obj. (άγγεα, δέπας, νηας, σκύφος), teils (Ύ312. 504, 77 221, ί296, ρ603, r 198) refl. 4- nachgest. Jnn.Akk., (θυμόν 3x, xi/ρ, νηδύν) bis auf 77221 (tfy-Aor. v.l.); L d sonst nur noch ΨΊΊΊ hinter πλήτο, aber kein dopp. Akk. (σχ.κ.δλον) beim Akt. (and. L zu P499. 573 in 11, vgl. Jacquinod, in: 'Kühner’ 138, u. ders., Double accusatif 24); Akk.-Obj. sowohl vorangest. (je 2x in 11, II2a, 7x von 8 in III, 6x von 10 in II2b) als auch nachgest. (9x von 10 in 12 b), Gen. als alleiniges Obj. nb. refl. Med. häufiger (4 0 in II2a, 4 2 in II, 10 5 in I2a, 4 4 in II 2b) voran- als nachgest. (22 11), Gen.-Obj. nb. Kaus. + (ρ603 inn.)Akk. (der nur /224, h.Cer. 170 [s.d.] dem Gen. folgt) häufiger (1 : 0 in II2a, 7 3 in 12b, 2 1 in II, 5 3 in II2b) nach- (15x, davon 7x zus. m. Akk.) als vorangest. (7x, nur P573 zus. m. μιν), lOx Zwischenstellg. von π. zw. Akk. u. Gen. (7V6O [Ptz. + π.], Π72, Σ351, *523 = Λ31, T117) bzw. Gen. u. (3‘ inn.)Akk. (Ύ312. 504, Ψ777; Op.301 [s.u.]), 8x (lh zus. m. Gen. u. verb.fin.) zw. Adj. (♦ = πας) u. (le 2. Adj. +) Subst. im (1296 inn.)Akk. (77374*, z296, y/358*, Op.301, h.Cer. 169 f., Theb.fr. 2,4) bzw. Nom. (Hes. Sc. 429, POxy. 2509,19*), umgekehrt nur %312f. (zw. Subst. im Gen. u. inn. Akk. 4- [am VA nachgetragen] Adj. im Gen.). In Vbd. m. ύπό 4- Gen./Dat. = Agens nur Φ15Γ (Med.) u. viell. 22 f. / A262f. (Akt., jew. auch and. Bzhg. mögl.); in Ach./Ag./Men.-Kontext /224. 679, 7772. 223, Φ16. 23. 300, Ύ312 / A 104, Λ 263, λ 452 / 4170, P573. In Exk. £35, /7223, in/nach Tier-Gl. Φ23, Sc.429 / P573, Φ16, nach RAbschl. A104, TV60, P211. 696, <5705, £93, ρ6Ο3, h.Cer. 170 (dir.R. s.u. jew. Vorbem.). — In assoz. Zush. m. 1 άγρομένων πολλοί δ’ άρ9 θ 16f. 57f.; άλλοι* Φ22ί. 606f., ρ411. 503, ψ357f.; άνδρών K156f., Φ16, #57. 495; <5’ αρ(α) Ρ211, #57, ρ411. 603, u348f., Th.687f., Sc.429, h.Cer. 188 f.; άργύφ/ρεον* Σ50 / Hes.fr. 271,2, LTheb. fr.2,3f.j; αύτάρ έπειτα 1 θ 55 ff., L u; άχνύμενός Α 103 f.+, 0132f.; βή+ (5[£]/ρ[α]) Ρ211 ff. 573f. 696ff., Φ299Γ, #56 f., £87, ρ603Γ, h.Cer.l88f. 280f.; 1 δεινός* P211, Sc.l46f.; δώκε* £86f. 112, ρ 411. 503, rl97f., Hes.fr. 271,2, h.Cer.206f.; δΰ* A 263, P210f.; ίμεν(αι) O132L, #56f., ρ603Γ; ηλθον* Φ606Γ, x 244/8, £267+, Hes.fr.271,1 f.; έν/ έπαύλους ’ 7771 f., Φ311ί / ^358; η καί TV59f., P209ff.; θ(ε)είου/οιο μ 417*, h.Cer. 189; θυμόν* Ύ312, χ248+, ρ603, τ 117. 198; λαμπ- Α 104+, Κ156, Sc.l45f.; μέν 0132, ρ503, Th.688, Sc. 146; μέγα* A103f.+, #56f., £212. 296, «247f.; κ/μελαιν-* Sc.429 / A 103f.+, P499. 573, K470f.; μοίραν A 170, Hes.fr.275; νεκύων* Π72, Φ300ίΤ.; τοΰ γε Th.687f., Sc.429; όδόντες* Π34Ζ, Sc.146; δσσε* / οφθαλμοί* Α104+, P695f.+ (vgl. £438!), x247f.+, Sc.l45f. / /7348L, A452L; (ά)πάν* £33ff., 77374, Σ50, K156, Φ300. 311 f., β353, x248f., /z416f.+, £267+, ρ5Ο3, y<358, Hes.Th.688, POxy.2509,19; (ένί)πλεΐον £112f., ρ603ίΤ.; πολλά* 0132, Φ300ί, #16f. 57f., ^357f.; (ά)στεροπής £267f.\ h.Cer.280; στόμα (τε ρΐνάς τε) £35f. (vgl. 467f.!), /7348f., P395flf. 777, Sc.146; θήκ9* /7223, £92f., σ45; ΰδα- τος Φ300. 311 f., «209, h.Cer. 170; φέρον* i212,
Hes.fr.271,2, h.Cer.170; φοβ- 77373L, Φ606Γ, Sc.l44ff.; χεΰ9* Φ300, i209f. — Wortf.: άραρίσκω B3aß, άφύω Bllba, βάλλω BIB6ay, βύω, δεύω\, δίδωμι BI2aaee, έπω B3b, έχω BII2bß, ΐημι BIB7da, κορέννυμι, (έν/ επ)δρνυμι, πάσχω, πλήθω, έμπνέω, ένστάζω, τερπομαι, εντίθημι, άνατλήναι, χέω
I 	Simplex; im Ggs. zu Kompos. (II) häufiger Med. als Akt. (27 15), kaum in dir. R. (s.u. jew. Vorbem.) 11 [6‘, 3°,
1H] ’psychol.’ (έντός P211, φρένας άμφι [vgl., Th.554, Mimn.fr. 1,7 W.] μελαίνας P499. 573, inn. Akk. θυμόν 2°): er- werd) en (mit - [r!98 impl.] Gen. [5x μένεος, s.a.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πί(μ)πλημι (πιμπλάνομαι)
III 	Sp. 139,25 ff.], 5x voran-, 4x nachgest.), vgl. gleichbed. II2a; A 104+, /679 (med.) Präs.st. (4- μέγα / έτι μάλλον), sonst Aor., 2' kausat. (Aor.) Akt., sonst refl. Med., Agens Lgöttl.j, Patiens Pers. bzw. P211 / A 104+, 1H deren (1H L J μέλεα / φρένες; in dir.R. /679, rl98 P211 (''Εκτορι δ’ ήρμοσε τεύχε9 έπι χροί, δΰ δέ μιν "Άρης) -σθεν δ9 άρα οί μέλε9 έντός 1 ^άλκής και σθένεος^, vgl. Φ304 499 (εύξάμε- νος Διί) L j -το ^φρένας άμφίΛ, vgl. V.83 (~ £294" s h.Ven.243"), r516f., O60f., Mimn.fr. 1,7 W. 573 (οί μυίης θάρσος ένήκεν 4- Gl.) τοίου μιν θάρσευς -σε L d, vgl. Φ547 TV60 (σκηπανίφ) άμφοτέρω κεκοπώς -σεν ^μένεοςΑ /679 ούκ έθέλει σβέσσαι χόλον, άλλ9 έτι μάλλον ’ πιμπλά- νεται L d, ingr., vgl. Vendryes, in: Άντίδωρον 270, s.a. Dunkel, ZVS 95, 1981, 228 A.17 A 104 άχνύμενός* L j δέ μέγα φρένες άμφι 1 πίμπλαντ9 = <5662, vgl. Th.554, s.a. F. Kud- lien, D. Beginn des medizin. Denkens b. d. Gr., Zürich 1967, 83ff. Th.688 ούδ9 άρ9 έτι Ζεύς ΐσχεν εόν μένος, άλλά νυ τοΰ γε 1 είθαρ μέν L d -ντο φρένες, vgl. V.853 ρ603 -σάμενος δ9 άρα ιθυμόνΛ έδητύος ήδέ ποτήτος ' βή nachdem er nach Herzenslust gegessen u. getrunken, vgl. Λ 780 = £201, #98, Op.593, h.Cer. 175 rl98 (έτάροις άλφιτα δώκα καί οίνον) καί βοΰς ίρεύσασθαι, ϊνα -σαίατο L u damit sie sich <daran> gütlich täten, vgl. £28. 46 12 [12', 10°, 6H, 4h] ma¬
teriell: (sich) (an)fiillen (mit = Gen., impl. S35, /7374, Φ23, £87. 112, Hes.Op.411, fr.271,2 in 2b), vgl. gleichbed. II2b; refl. Med. (2 a) u. kausat. Akt./Med. (2b) 2a refl. Med. (4- Agens-Angabe Φ15Γ, vgl. 22f. in 2b); nur Ind., Lbis auf u349j (s.d.) Impf, nur (Wz.- od. θη~)Aor., Sg. L d, P696+ (am Anf.); Subj. uKörperteilej, Landsch., Behausg., Gen.-Obj. (lOx voran-, 5x nachgest., vgl. Nachtrag K156f.) nur Sc. 146 L u, sonst Flüssigk., (außer Σ50 Menschen-)Menge, Sinnesreize; nur in Erz. (£267+ innerhalb dir.R.) P696 (sprachlos) τώ δέ οί δσσε 1 ^δακρυόφιΔ -σθεν = Ψ397 = 5705 -= r472, s. West, East 231 υ349 (Ath. verstörte Freier) δσσε δ9 άρα σφέων 1 L πίμπλαντο (= *248 in II 2b), kontrast. u204 in dir.R. Sc.146 (Φόβος) τοΰ καί όδόντων μέν -το στόμα (άπλήτων) war voll (ungenau nach Ψ777 in II 2b), vgl. Russo z.St. II Σ50 (πάσαι Νηρηίδες) τών δέ καί -το σπέος Φ300 (βή) ές ^πεδίον/ τό δέ πάν -θ9 υδατος έκχυμένοιο £267 -το δέ πάν L u πεζών τε καί ίππων ' χαλκοΰ τε στε- ροπής = ρ436 ΚΙ56 τών δ9 άπαν έ-σθη L u καί έλάμπετο χαλκφ, ' ^άνδρώνΔ ήδ9 ίππων, vgl. Θ213Γ Φ16 (Gl.) ως ύπ9 9Αχιλλήος Ξάνθου ... ' -το ρόος έπιμίξ ίππων τε καί L j (2χ λή) Θ57 (βαν ές) δώμα. ' -ντο δ9 άρ9 αϊθουσαί τε καί έρκεα καί δόμοι L d 1 άγρομένων, vgl. ρ604Γ, 5319 II h.Cer.280 αυγής 5’ έ-σθη δόμος άστεροπής ως, Epiphanie, vgl. V. 189 in 2b Hes.POxy.2509,19 ω]ρυχ- μοίο δέ πάς -σ[θη (suppl. Lobei) δόμος (supplevi ΜΗ 46, 1989, 238 A.14) 2b kausat. Akt. (Φ23, 3H Präs., sonst Aor.) u. l/224, £87j. 112, h.Cer. 170 dat. Med. (σα-Aor., nur Ptz. Nom. wie insges. 9x, wovon nur L d mit eigenem Akk.-Obj., sonst άπό κοινοΰ m. verb.fin.); Subj. /7223, £93, Op.301, h.Cer. 189 weibl. Gotth., Th.880 αυραι, Φ23 Tiere, sonst menschl. (£35 / 7772. 374 Gr./Tr.), Akk.-Obj. (eindeutig vorangest. nur /772, tw. /7374, Op.301) Landsch., Behältnisse, Behausg., Gen.-Obj. (3x voran-, 7x nachgest.) Unrat, Flüs- sigk./Lcbensmittel (ähnl. /7223), Sinnesreiz od. (7x) impl. (- Subj. /7374, Φ23); in Gl. Φ23, dir.R. /772, £87 /7374
(Rückzug) ιαχή τε φόβφ τε ' πάσας -σαν οδούς, vgl. £145 Φ23 ώς δ9 ύπό δελφίνος ... ιχθύες άλλοι ' ^φεύγοντες^ πιμ- πλάσι μυχούς λιμένος (δειδιότες) Π 72 τάχα κεν j έναύλους ' -σειαν νεκύων, vgl. Φ218 Th. 880 (αυραι) έργ9 έρατά φθείρουσι ' πιμπλεϊσαι κόνιός τε καί άργαλέου κολοσυρτοΰ ablagemd (dir. Obj. größer als indir., umgekehrt Λ/31), nicht 'gänzlich bedeckend’ (Schirnding), ’en les noyant 1246
1245


πί(μ)πλημι (πιμπλανομαι)
dans’ (Mazon) Ξ35 (Strand faßte nicht alle Schiffe) τώ ρα προκρόσσας έρυσαν καί -σαν άπάσης 1 ήϊόνος στόμα μακρόν, οσον συνεέργαδον άκραι, vgl. 0213f. II £87 οϊ τ' έπι γαίης ' άλλοτρίης βώσιν_ καί σφι Ζευς ληϊδα δώη, ^-σάμενΛοι δέ τε νηας έβαν οίκόνδε νέεσδαι nachdem sie ihre Schiffe gefüllt (sc. für sich), vgl. o446 h.Cer. 170 L dai ΰδατος φέρον αγγεα 207 (τή δέ δέπας Met. δίδου) οίνου 1 -σασ', ή δ' άνένευσ', hyst.prot. wie Π223 (s.u.) im Ggs. zu y40f. 51 u. folg. Stt. /224 ν-σάμενοςΛ δ' οϊνοιο δέπας δεί- δεκτ' Άχιλήα (2χ λη) ließ sich einschenken (s. V.203) u.
g 112 oi L j δώκε σκύφος, ω περ επινεν, 1 οίνου ένίπλειον* ό δ' έδέξατο füllte (sich?) das eigene Trinkgefaß, Med. verblaßt (kontrast. V.87, s.o.), nur metr. Verlängerg. f. -σας, vgl. η 179+ (dazu IISp. 1386,13 u. Hoekstra, Epic Verse 70) Hes.fr.271,2 -σας δ' σκύπφον φέρε, δώκε δ' ανακτι Π223 (χηλού, την οί) δήκ' έπί νηός άγεσδαι, έύ (ένι- ν.1.) -σασα χιτώνων 1 χλαινάων τ' (u. ταπήτων) ε93 παρέδηκε τράπεζαν ' άμβροσίης -σασα ρ411 πάντες δίδοσαν, -σαν δ' άρα πήρην 1 σίτου καί κρειών, vgl. V.466f., /8f., IIISp. 133,14ff. Op.301 (έργάζευ, δφρα Dem. βιότου) τεήν πιμπλτβσι καλιήνΛ, vgl. V.307 411 ού γάρ έτωσιοεργός άνήρ πίμπλη^ d II h.Cer. 189 έπ' ουδόν έβη ποσί καί ρα μελάδρου ' κΰρε κάρη, -σεν δέ δύρας σέλαος δείοιο, vgl. V.280 in 2a, h.Ap.441-5
II Kompos.; im Ggs. zu Simplex (I) häufiger (II1 ausschl.) Akt. (incl. 3° [Inf.] Fut.) als Med. (22 14, nur 2x δη-Aor.), überw. in dir.R. (s.u. jew. Vorbem.) bis auf Med. in 2b
III ά να π [6', 2°] sein Lebenslos erfüllen, schlimmes Ge¬
schick bis zur Neige auskosten / Leiden durchmachen, stets Akt. m. Abstr. (neg. gefärbt, vgl. 4' κακά/όν) als Akk.-Obj. im Sg./Pl. (vorangest. außer 0132); nur KSV, (5‘ Nom. Ptz.) Aor. Laußer f302j, in dir.R. (von Göttinnen L d, Δ 170) bis auf Λ 263 Δ 170 αϊ κε δάνης καί μοίραν (^πότμονΔ ν.1.) άνα- -σης βιότοιο Λ 263 ΡΝ8 υίες ύπ' Patron? ... ' L να-σαν¬
τες Δ έδυν δόμον~ Άϊδος εισω Θ34 (VN8 όλοφυρόμεδ*) οϊ κεν δή κακόν οίτον L δλωνται = 354 = 465 0132 (willst du) άνα-σας κακά πολλά 1 άψ ιμεν Οΰλυμπόνδε καί άχνύ- μενός περ άνάγκη ε207 δσσα τοι αίσα ' κήδ^' άνα-σΔαι (άνατλήναι ν.1.), πρίν πατρίδα γαΐαν ίκέσδαι, vgl. ν307 (fehlt IISp.835,48 u. 847,62ff.), £47 302 (μ' έφατ' έν πόντω)
Δειν (άνατλήσειν ν.1.)
112 	έμπ ., ένιπ ., έν π ., KSV u. 2\ 3°, 1Η DSV (εν [1] Lbis auf x248d, Aor. u d, 1H Präs.st.) 2a [2‘, 2°, 2H] 'psychol.’ (inn.Akk. δυμόν / κήρ Ύ312. 504, vgl. νόημα 1Η): erfull(t werd)en (mit = [4x voran-, τ 117 nachgest.] Gen. außer letzter St.), vgl. gleichbed. II; Sc.429 DSV, sonst KSV, 2H Präs.st., sonst Aor., 2x (τ 117 kausat.) Akt. (4- μάλλον / δέκα < μοίρας >), sonst refl. Med., Patiens τ117 δυμός, Sc. 429 ήτορ (eines Löwen), sonst menschl. (ebs. Agens, kontrast. II); außer Ύ312 u. (Gl.) Sc.429 in dir.R. Sc.429 έμ ^μένεοςΛ δ' άρα του γε (Löwe) ... πίμπλαται ήτορ Χ3\2 (ώρμήδη) L d δ' έμ-σατο ιδυμόνύ ' άγριου τ!17 (μηδ' έξερέεινε) μή μοι μάλλον L j ένι-σης όδυνάων 1 μνησαμένφ Ύ504 (δδ' ύπνος έλοι, εΰδεσκ*) εύνή ένι μαλακή, δαλέων έμ-σάμενος κήρ Luxus in Fülle genießend λ 452 έμή ούδέ περ υίος ένι-σδήναι άκοιτις ' όφδαλμοΐσιν έασε mich am Anblick meines Sohnes weiden, vgl. Χ42Ί Hes. fr. 275,2 οιην μέν μοίραν δέκα μοιρέων τέρπεται άνήρ, ' τάς δέ δέκ' έμπίπλησι γυνή τέρπουσα νόημα macht voll (sc. am Maß der Lust) > enjoys all ten in full (Evelyn-White) 2b [6‘, 15°, lh, le] materiell: (sich) (an)füllen (mit » Gen., 7x voran-, 9x nachgest., 7x impl.: K471, ß353, 7/221, /209. 296, ρ503, ^358), vgl. gleichbed. 12; Σ351, ΨΊΊΊ, «248, μ417+ DSV, sonst KSV, 13x kausat. Akt. (Φ311 Präs., *523* Fut., sonst [4° Nom. Ptz.] Aor.; Akk.-Obj. [6x 4- 2x άπό κοινού =] 8x voran-, 4x nach-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πίναξ
gest., ρ503 impl.; in dir.R. außer Σ351, K471, le), lOx refl. Med. (κ248, h.30,10 Präs.st., sonst Aor.; 4- inn.Akk. ΨΊΊΊ, i296; in Erz. [innerhalb dir.R. κ248] außer η 221, /296); Agens Γ471 αίμα, Φ311 Simoeis, sonst menschl., Patiens (außer Φ311, ΨΊΊΊ) Körperteile, Behältnisse, Behausg., Gen.- Obj. (außer μ417+) Flüssigk./Lebensmittel, Menschenmenge od. impl. (= Subj. T471) *248 (sprachlos) έν δέ οί δσσε 1
δακρυόφιν πίμπλαντο (= ν 349 in 12a) Π348 (κατά στόμα νύξε) έκ δ' έτίναχδεν όδόντες, ένέ-σδεν δέ οί άμφω 1 Lai- ματοςΛ όφδαλμοί σ45 (γαστέρες αιγών) τάς έπί δόρπφ ' κατδέμεδα κνίσης τε καί L χ έμ-σαντες, vgl. V. 119 Κ471 ούτα καδ' ήπαρ* 1 έκ δέ οί ήπαρ ^δλισδε^ν, άτάρ αίμα
κατ' αύτοϋ ' κόλπον ένέ-σεν, stärker als δεύω I (/570) ΨΊΊΊ (L □) έν δ' δνδου βοέου -το στόμα τε ρΐνάς τε Σ351 (λοΰσαν καί ήλειψαν) έν δ' ώτειλάς -σαν άλείφατος II μ417 έμβαλε νηϊ κεραυνόν* ' ή δ' έλελίχδη πάσα ' έν δέ δεείου -το = £307 Φ311 (έπάμυνε) καί έμπίμπληδι ρέεδρα ' ΰδατος έκ πηγέων, Kaus. zu πλήδω(ν ποταμός), vgl. V.218 β353 (μοι οίνον έν άμφιφορεΰσιν άφυσσον) δώδεκα δ' έμ-σον καί πώμασιν άρσον Theb.fr.2,4 p.22 Dav. έμ-σεν δέπας ^.. οίνου, vgl. h.Cer.206f. (in I2b) /209 (δτε πίνοιεν οίνον) έν δέπας νέμ-σαςΛ ΰδατος άνά είκοσι μέτρα (s.d. B2a) 1 χεΰ' 212 τοΰ φέρον L 4 άσκόν μέγαν η22\ (Magen αίεί έσδέμεναι κέλεταί) καί ένι-σασδαι άνώγει, ingr. ggüber (metr. gleichw.) eff. ένι-σδήναι A452 (> v.l.) in 2 a /296 (έπεί) μεγάλην έμ- -σατο νηδύν ' άνδρόμεα κρέ' έδων, eff., vgl. ρ603 in II ρ503 πάντες ένέ-σάν τ' έδοσάν τε, vgl. V.411 in I2b χ523 (βουν ρέξειν) πυρήν τ' έμ-σέμεν ^έσδλώνΛ = λ31 h.30,10 βρίδει μέν σφιν άρουρα ήδέ κατ' άγρούς ' κτήνεσιν εύδηνεΐ, οίκος δ' έμπίπλαται L u II ^/358 (μήλα) ληίσσο- μαι, άλλα δ' Αχαιοί 1 δώσουσ', εις δ κε πάντας ένι-σωσιν έπαύλους (2χ λη), Kaus. zu /219f. /916 καρπαλίμως δ' έμ-ντο βροτών άγοραί τε καί έδραι ' άγρομένων 495 (hölzernes Pferd) δν ποτ' ές άκρόπολιν δόλον ήγαγε (Od.) άνδρών έμ-σας, οϊ 'Ίλιον έξαλάπαξαν Φ6ΰΊ (πεφοβημέ- νοι ήλδον) προτί άστυ, πόλις δ' έμ-το άλέντων, vgl. 0214L
D Λ 827a; v.l. Β415, /242. 433, Ύ402, ν307, ρ286, Sc. 291
G 5χ in Φ, je 4χ in Π Ρ ξ ρ; Adv. (bis auf Π223, τ\\Ί nur in II, II2a): άμφί Α 103f.+ ; ειδαρ Th.688; έντός Ρ211; έύ Π223; καρπαλίμως t? 16; (έτι) μάλλον /678f., τ 117; με- γα Α 103 f.+ R. Führer
πίναξ [V, 4°] Ε uncertain, formation Risch §59a Σχ sch. Bam. μ 67: τάς σανίδας
B short board. — Wdfld.: (1) κλήρος, (2) έλεοΐσιν, κρεΐον, (3) δόρυ, ξύλον, σανίς 1 tablet w. message ZI69 πέμπε δέ μιν (Belleroph.) Λυκίηνδε, πόρεν δ' δ γε σήματα λυγρά, ' γράψας έν -ακι πτυκτφ δυμοφδόρα πολλά, ' δεΐξαι δ' ήνώγειν φ πενδερφ, δφρ' άπόλοιτο, wax-coated diptych: Heubeck, Arch. Hom. X 142, Kirk, Iliad ad 1.; Shear, JHS 118, 1998, 187ff.; see γράφω B2; Powell, New Companion 26 ff. 2 platters (for meat, see Bruns, Arch. Hom. Q 36) α 141 (σίτον ταμίη παρέδηκε) εϊδατα πόλλ' έπιδεΐσα 1 δαιτρός βέ κρειών -ακας παρέδηκεΛν άείρας 1 παντοίων = δ 57 π 49 τοΐσιν t u συβώτης 1 οπτά- λέων 1 σίτον δ' έσσυμένως παρενήεεν έν κανέοισιν 3 crushed ship’s planking μ 67 (no ship escaped the Planktai) αλλα δ' όμοΰ -ακάς τε νεών καί σώματα φωτών 1 κυμαδ άλός φορέουσι πυρός τ' όλοοΐο δύελλαι, „einzige St. in d. gr. Lit.“ (Kurt, Seem.Fachausdr. 98); cf. δόρυ Blb W.Beck
1247
1248


Πίναρος
Πίναρος (zum Akz. Hdn. 1111,194,1-21 Lentz) [le] E wohl lyk. (trotz gr. πίναρος 'schmutzig’), vgl. L.Zgusta, Kleinasiat. Ortsnamen, Heidelberg 1984, 494; hierzu Heubeck, Gn. 57, 1985, 500; zum ΟΝ Πίναρα ders., in: Y.L.Arbeitman (Hrsg.), A linguistic happening in memory of Ben Schwartz, Louvain 1988, 197—204
B Flussgott in Lykien, S. des Tremiles u. der Prexidike, Pan.fr. 18,4 p. 124 Dav., vgl. 23,4 p. 183 Ber. της όλοοί παΐδες Τλώος ξανθός (ΞάνθοςΊ) Πίναρος τε ' και Κράγος, s. F.Stoessl, Tanyassis’, RE XVIII3 (1949), 890f.; G.Huxley, GRBS 5, 1964, 29—33; zur matrilinearen Ausdr.sweise Matthews 104 V.Langholf
πινύσ(χω?) [Ρ] Ε έ-σσεν Aor., zugehöriges Präs, wohl -σκω (Simon., Aesch.), allerd. auch mögl. -σσω (vgl. [intrans.] ά-σσω 1', 2° u. L 66—71; -σσω sonst erst bei Naumach.); vgl. zuletzt Blanc in CEG 4, 1999, 100
Σχ sch.D Ξ249: έ-σσεν* έσωφρόνισεν L Szemerenyi, Syncope in Gr. and IE, Napoli 1964, 59—65
B (jemanden) klug, vernünftig, gewitzigt machen, (od. viell. 'vorsichtig machen’, vgl. Σχ sowie s.v. πινυτός/ή), hier mögl.
m. dopp. Akk. (vgl. διδάσκω): '(jemandem etwas) beibringen’ S249 (Hypnos zu Here: „Ζηνός ούκ αν άσσον ίκοίμην ούδέ κατευνήσαιμ9) ήδη γάρ με και ^άλλο τεή έ-σσεν (έπέ- νυσσεν ν.1., έ-σσες, έ-σσας cii.) έφετμήϊ": obwohl d. ungefähre Sinn dieses V.s unstrittig ist, sind Wortlaut u. Konstr. probl.; L faßt έ-σσεν als Impf, zu έπινύσσω auf (vgl. v.l. έπένυσσεν): 'your command has prodded (urged) me (to do) another thing before now’, aber: 1. Hauptaussage 'ich kam zu Schaden’ bliebe unausgesprochen; 2. Konstr. άλλο nicht weniger schwierig als m. πινύσκω; 3. έπινύσσω erst im 2. Jh.
n. Chr. belegt, nie in übertr. Bed.; νύσσω 'anspomen* erst im patrist. Gr. (Lampe s.v. 4b); auch sinnverw. τύπτω nicht übertr. verwendet; 4. Kontext verlangt Aor.; 1 u. 2 gelten nicht für zweite Altern, in L (m. τεή έφετμή): 'for another thing (punishment, disaster) has hit me (befallen, struck me) as a resuit of your command’, aber auch in dieser Bed. ist νύσσω (od. τύπτω) nicht belegt, u. auch so ist άλλο schwierig. Problem liegt wohl nicht im Verb, sondern in der Versmitte (αλ- λοτεη), u. dürfte auf unpassende Verw. der l.VH von 4 590 zurückzuführen sein (Ellendt, Drei hom. Abh.en, Leipzig 1864, 30 = 'Homer’ ed. Latacz, 79); gute Behändig, der Altem, (m. Lit.) bei Ameis-H. Anhang, Leaf u. L S. R.van der Mije
πινυτή [Ρ, 2°] Σχ sch.D //289: σωφροσύνην, φρόνη- οιν; sch. Bam. υ228: σύνεσις
B (zu ^πινυτός^) Verstand, Vernunft, wie L , stets in dir.R., 2x nb. den beiden anderen 'Primärtugenden’ erwähnt, die (in der Vorst, des Sprechers) manchen Menschen von den (ranghöchsten) Göttern (den Männern von Zeus / θεός / θεοί, den Frauen von Hera) verliehen werden: 1. Tüchtigk. (Männer: im Kampf, Frauen: in Hausarbeiten), 2. Schönh.; kontrast. 'Spezialgaben* wie Bogenschießen von Ap. (zum Thema s. Mn. 40, 1987, 254-61; van Wees, Status Warriors, Amsterdam 1992, 78-81) //289 (Hektor:) „Αίαν, έπεί τοι
θώκε θεός μέγεθος τε βίην τε 1 και -ήν, περί δ9 έγχει 'Αχαιών φέρτατός έσσι (παυσώμεσθα μάχης)", um Aias f. seinen Vorschlag (παυσώμεσθα) zu gewinnen, macht ihm Hektor e· umfassendes Kompliment (stark—schön—klug, s. Vorbem.); dabei fällt -ή auf (da Aias* Aussehen u. Kampfkraft ohnehin evident u. eben unter Beweis gestellt sind), aber gerade diese Eigensch. (i.S.v. 'Besonnenh.*, vgl. Σχ u. πινυτός) ist hier gefragt; e. Verweis auf V.198f. (Kirk, Iliad z.St.) liegt nicht vor, denn dort geht es um Kampftechnik, u. außerdem hört Hektor diese Worte nicht i>71 (Pen. über Pandareos* Τ.:) „'Ήρη δ9
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πινυτός
αύτήσιν περί πασέων δώκε γυναικών 1 είδος και -ήν, μήκος δ' έπορ9 "Αρτεμις αγνή, 1 έργα δ9 Άθηναίη δέδαε κλυτά έρ- γάζεσθαι", hier weibl. Pendant (schön-geschickt-klug) zur männl. Vortrefflichkeitsdreiheit (s.o.) 228 (Od. zu Phil.:) „βουκολ9, επει ούτε κακφ ουτ9 άφρονι φωτί έοικας, 1 γινώσκω δέ καί αύτός, ό τοι -ή φρένας ϊκει, 1 τούνεκά τοι έρέω", weil ϊκ(άν)ω sonst nur bei vorübergehenden phys./ seel. Zuständen (s. Ameis-H., Anh. z.St.; ίκάνω BI Ibß), liegt entweder erweiterter Gebr. von -ή vor (so Ameis-H.: „die richtige Einsicht“, bezieht sich auf V.224f.) od. von ϊκει (~ ό -ός έσσι ; bezieht sich auf Phil.’ ganze Rede 199-225, die Od.’ visuellen Eindruck [227] bestätigt); nur hier -ή nicht als Gottesgabe bez. - Wortf.: s. zu νόος S.R.van der Mije
πινυτός [6°, le] E wahrsch. Verbaladj. zu *πίνυμαι (Hsch. πινυμένην* συνετήν). - Abl.: πινυτή, πινύσκω/σσω (άπινύσσω); f. Verwandtsch. m. πεπνυμένος s. Chantraine, Dict. 884 u. Blanc, CEG 4, 1999, 100
Σχ sch. Barn. α229: σώφρων. συνετός (ähnlich 0211), λ 445: όλβιος, εύδάιμων. πλούσια, συνετή, σώφρων
L ’Szemerenyi, Syncope in Greek and Indo-European, Napoli 1964, 56—78; 2Hoffmann, Eth. Term. 54f.; ’H.Rois- man, Loyalty in EGrE and Tragedy, Beitr. z. kl. Philol. 155, Königstein/T. 1984, 49—52
B vernünftig, verständig, 6° als Eigensch. von Menschen (4x von Pen. [vgl. attr. περίφρων], jew. 1 x von Nestors Söhnen u. e.m unbestimmten άνήρ), le von μύθος; δ 211 Gabe des Zeus (vgl. s.v. πινυτή). Dauerhafte Eigensch.: Pen. bleibt -ή, auch wenn sie sich paradox verhält (t> 131, φ 103, vgl. s.v. πινυτή), betrifft weniger kreative Intelligenz (z.B. πολύμητις) als das Verstehen, Erfassen einer vorgegebenen Sit., moral. Kompon. ('besonnen*, 'anständig’) unverkennbar (vgl. σώφρων in Σχ.); „prudent in one’s own interest“ (Adkins, Merit and Responsibility, Oxford 1960, 80, A.2) ist f. α229, υ 131 ausgeschlossen, vgl. L2·3; Pen.s Gg.pol ist d. triebhafte Klyt., s.u. λ445, nie negiert; außer Γ stets in dir.R. sowie präd. (Präd.- nom. zu είναι*, außer a229) a229 (Ath.-Mentes:) „ως τέ
μοι ύβρίζοντες ύπερφιάλως δοκέουσι 1 δαίνυσθαι ... νε- μεσσήσαιτό κεν άνήρ 1 αϊσχεα πόλλ9 όρόων, ός τις -ός γε μετέλθοι", jeder Mann, der unter sie käme, würde sich — vorausgesetzt, er wäre vernünftig/anständig — beim Anblick empören (Ameis-H. fassen -ός substantivisch auf) 5211 (Men.: „Κρονίων Νέστορι δώκε) αύτόν μέν λιπαρώς γηρασκέμεν
1 υίέας αύ -ούς τε καί έγχεσιν είναι άρίστους", vgl. ^πε- πνυμένΛος άνήρ V. 204, L Λα βάζεις V.2O6; zum Motiv 'vernünftig u. kampftüchtig* vgl. s.v. πινυτή Η289 λ445 (Ag.:) ,,ού σοί γ9, Όδυσεΰ, φόνος έσσεται έκ γε γυναικός* ’ λίην γάρ -ή τε καί εύ φρεσί μήδεα οίδε (περίφρων Πηνελό- πεια"), vgl. s.v. μήδεα Β2 II 3x Pen.-Formel ^-ή περ έοΰ- σαΛ* (konz.) υ 131 (Tel.:) „τοιαύτη γάρ έμή μήτηρ, t ’ έμπλήγδην έτερόν γε τίει 1 χείρονα, τόν δε τ9 αρειον9 άτιμήσασ9 άποπέμπει" φ103 (Tel.: „με Ζεύς άφρονα θήκε*) μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, L 1 άλλφ άμ9 έψεσθαι ... ’ αύτάρ έγώ γελάω" ^361 (Od.: „άγρον άπειμι*) σοί δέ, γύναι, τόδ9 έπιτέλλω (ν.1. έπιστελλω) -ff περ εουση (εις ύπερφ9 άναβασα ήσθαι"), vgl. 4 577, ^305 II Mus.fr. 11,1 Diels αύτίκα δέ Χθονίης φωνή -όν φάτο ΖμνθονΛ *1 σύν δέ τε Πύρκων άμφίπολος κλυτού Έννοσιγαίου, vgl. t u πε- πνυμένον α361, φ355. - Wortf.: άγχίνοος, άρτίφρων, έπητής, έπίφρων, έχέφρων, ούκ άνοήμων, ούκ αφρων, μητίετα, νοήμων, πεπνυμένος, περίφρων, πολύβουλος, πο- λύιδρις, πολύμητις, πολυμήχανος, πολύτροπος, πολύφρων, σαόφρων sowie f. -ος είναι* verbale Ausdr. wie ευ φρεσι μήδεα οϊδε (λ 445, s.o.), vgl. auch s.v. νοήμων Wortf.
S. R. van der Mije
1249
1250


πίνω
πίνω
πίνω [24', 71°, 9Η, 3h, 12C] Ε Wz. uridg.; Imp.Aor. πΐθι (att.) / πώθι (äol.) lassen auf urspr. Wurzelaor. *έπΐν / *έπων schließen; *έπϊν > Fut. πϊομαι (= Konj.Aor. m. Kurzvokal, vgl. έδ-ο-μαι zu Präs. έδ-μέναι), Inf. Aor. πΐέμεν (3x nb. πΐέμεν 2x, vgl. them. πϊΙέ]εΐν); sonst im Aor. them. Formen m. Stamm πϊ-; Präs, gebildet durch Nasalinfix: πϊ-ν-ω, vgl. κάμ- ν-ω usw.; Pf. πέποται; zum Problem der Form der Wz. m. *peh3- / *ph3- (> gr. po-, vgl. οίνοπότης, οίνοποτήρ u.a.m.) u. *peh3i- / *ph3i- bzw. *pih3- (> gr. ρϊ-, ρϊ-) s. Chantraine, Dict. s.v.; Mayrhofer, EWAia II 113f.; LIV 417f.; Eichner, in: Laryngaltheorie 134f.
F (πι — -) Akt.: Präs.st. (66x) -νει 1, -νετ9 1, -νουσζ(ν) 3, -νουσ’ 1; έ-νεν 2, κατέ-νε 3, -νε 5, έ-νον 2; -νεσκεν 1; -ντ; 3, -νωσιν 1; -νοιεν 1; -νε 5, -ν’ 1, -νετε 3, -νόντων 1; -νειν 5, -νέμεναι 2, -νέμεν 4; -νων 7, ^κατα-νων^ 1, -νοντα 2, -νοντε 1, -νοντ(ε) 1, -νοντες 5, -νόντων 1, -νοντας 3; Aor. (45χ) (έ)-ον 1*, έκ-ον 2, έ-εν 1, -εν 4, έκ-εν 2, κάπ-εν 1 (έ)-ον 9*, έκ-ον 1; -ω 1, -ησθα 1, -y 1; -οιμι 1, -οι 2, -οιεν 1; -ε 1; -ειν 3, -έειν 5, -έμεν 3, -έμεν 2; -ών 1 (κατα-ών Th.497? s. ΒΙΙ3), -οντες 1, -ουσα 1; Med.: Fut. -όμενος 1, -όμεν(α) 1; Pass.: Präs.st. -νέτο 2; -νόμενος 1, -νομένοιο 1, -νομένης 1; Pf. έκπέποται 1 ♦iForm -ον 2χ gesichert (Ύ2, σ426), sonst (8χ) τε -ον / τ9 έ-ον
Μ 1 Stamms. (52χ π/ν, 5χ πΐ) im longum la eins. [2] -v’ Pan.fr. 12,1 p. 120 Dav. lb zweis. Iba [1<J L-vs καί ήσθ9 π 141; -νε καί £168; -νέ τε φ310 [--] αύτάρ ό L .ε £94, η 177, η τοι ό L .ε £249; -νετ9 ν9 [2ν] -νε καθήμενος Ξ5, υ136 [--] -νέ τε οίνον £109, ο 391 Ibß [1-] -νειν /249, h.Cer. 208, Pan.fr. 12,18 ρ. 121 Dav.; -νων Pan.fr. 13,8 ρ. 122 Dav.; [1-] -νουσ9 £341 [*χ] -νη φ294, Pan.fr. 12,2 ρ. 120 Dav.; γάλα -νων ι297, ^κατα-νων\ Th.497 lc dreis. Ica [!««] -ομεν9 N493 [--«] μέθυ -νέτο /469, <45; -νετε Cert. ρ.39,8; έσθιέμεν ^και -νέμενd /7305, <ρ69; έσθεμέναι κέλεται L u τ/220; φαγέμεν και -έμεν σ3 Rmw] -νετε Lotvov. κ460 = μ 23; -νέμεν L u Ορ.592; -έμεν /7825, π 143 Icß και τούς μέν ^κατέ-νε μέγας Κρόνοςj Th. 459; παίδων θ9 ους L u Th. 473; παΐδας έούς κατέ-νε Th.467 [~-*] έ-νεν £112, Pan.fr.4,2 ρ. 117 Dav.; έ-νον <5220, r62 Icy [1-2] -νοντες 0232, η99 s κ427 (Akk.); -νόντων Ορ.745; -νουσαι ν410 [2-2] -νουσιν Ρ250; -νωσιν Δ 262; -νοιεν «208; -νόντων α340; -νοντας β396; Id viers. [1~~2]-νόμενος· Pan.fr. 14,5 ρ. 122 Dav.;-νομέντ/ς- Pan.fr. 13,13 ρ. 122 Dav.; -όμενος κ 160; L-V£ß£Vaij Α 641 [2κ>«2] L j Δ 346 le fiinfs. [2««1χ] -νομένοιο υ312 2
Stamms, im breve (43χ πϊ) bzw. in den brevia (19x πϊν) 2 a zweis. 2aa l[ww] κάπ-εν Hes. fr. 343,10 2[^„] -εν αίμα Λ 153; -ε οίνον /347 1[«ω] ^έπει -εν. αίμα κελαινόν λ 98, 390; L j αλμυρόν ύδωρ 5511; τρις δ9 έκ-εν /361, νκαί έκ-.εν /353; έκ-ον Cert.p.39,3; u .ον κ23Ί = 318ίη· "··* 2aß Μ] -p ^χαί. κ328; -οι χ 11 [«2] (vgl. 2bct [έ\πιον) -ω L j λ 96; -οι L j Pan.fr. 13(i),5 ρ. 122 Dav. [U] -ον Χ2, σ426 (vgl. 2ba [^1] έ-ov); -ών κ326; ^εΐν., δτε θυμός ά- νώγοι 0189, 570; L , κ386 2ay (π/’ν-, vgl. 2by) [-2] -vp Hes.fr.239,2; έσθων καί Γνων. Ω476, κ272, υ337; ποτόν L j /354; ορόν -νων ρ225; -νοντ9 (Nom.Dual) Λ642; έσθειν καί L-V£/Vj ε197; L d Λ232 [-1] -νει L j Pan.fr.12,11 ρ. 121 Dav. 2b dreis. 2ba [~~2] //481 kU) έκ¬
πέποται χ56\ έφαγόν τ9 έ-όν τε ο 373 (Lwenn als τε -ον gelesen, in 2aßJ; φαγέμεν -έμεν τε ο 378; -έειν Sc.252 [vJ] σπείσας έ-εν σ151; αύτάρ έπεί σπεΐσάν τ9 έ-ον 5’ δσον ήθελε θυμός /177 - /342 - 395 - η\%4 - 228 « σ427 a ρ273 (L j); -έειν 4263, Λ584; -έμεν h.Cer.209 LJ] -έειν λ 585 2bß [W2J -όντες X7Q Μχ] αϊ κε -^σθα Ζ260; ^δφρα -οιΛμι «316; L Λεν Ω35Ο; -ουσα Ώ102 2by (πϊν-, vgl. 2ay) [-2^] -νεσκεν ^αΐθοπα οίνον. Γ7226; -νοντες 1251
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ύδωρ £825, h.34,4 s Vit.p.7,1 [-1.] -νουσί τε β57 = ρ536; -νοντά τε τερπόμενόν τε α258; -νοντέ τε δαινυμένω τε ο398 [-2„] -νοντά περ ΞΙ
L Vendryes, BSL 41, 1940, 25—38
Β I Simplex trinken: akt. m. Akk.-Obj. bzw. Obj.-NS (1), Gen. part. (2), abs. (3), pass. (4); unklar, welches Kriterium die sem. Verteilung zw. π. u. 'Essen’ (έσθίω usw.) genau bestimmt: ob Konsistenz (flüssig—nicht flüssig) od. Art der Einnahme (vgl. deutsch: 'Suppe trinken aus der Tasse’—'essen m. einem Löffel’) od. (wie bei καταπ.) 'Verarbeitung* (herunterschlucken ohne—m. kauen); die fgrE-Kontexte geben keinen Aufschluß (es wird z.B. nirgendwo gelöffelt); der Gebr. im späteren Gr. deutet darauf hin, daß καταπ. ein Sonderfall ist u. im fgrE eher noch restriktiver verwendet wird als später (nie von Tieren: kontrast. z.B. £314 m. Hdt.2,68. 70). Näheres in G Wortf.: έλεϊν (φ294, vgl. πίντ} ebd.), καταβρόξαι (δ222, s. V.220 έ-νον), λαυκανίης καθέηκα (Ω642), λα- φύσσω, οίνίζομαι 1 m. Obj. (im Akk. bzw. [7x in 1 a am Ende] im NS) la Obj. 'Wein’ [8’, 20°, lh, 4e]: οίνον (17x), κύπελλα / κρήτηρας οίνου/οιο, μέθυ, δαιτρόν, δήμια, μέ<τρα> (jew. 1χ), ποτόν (3xJ, NS (7x); viell. noch hierher: <p294 αϊσιμα (in 3 a); Obj. οίνον: £341 (Aphr. verletzt,
ίχώρ fließt) οίός πέρ τε ρέει μακάρεσσι θεοΐσιν' 1 ού γάρ σίτον έδουσ9, ού -νουσ9 ^αΐθοπα οίνον., 1 τούνεκ9 άναί- μονές είσι Ξ5 (Vgl. ΞΙ in 3a; Nestor zu Mach.: „μείζων δη παρά νηυσί βοή) άλλά σύ μέν νϋν -νε καθήμενος L d (ν.1. μίμνε καθ. έν κλισίησϊ) 1 2νν. 1 αύτάρ έγών έλθών (κτλ.)9* (vgl. κ272 in 3a, υ 136 unten) sind sie vom Weingemisch (Λ624) auf normalen Wein übergegangen, od. steht οίνον hier für ersteres? /7226 ένθα δέ οί (Ach.) δέπας έσκε τετυγμένον, ούδέ τις άλλος ' οΰτ9 άνδρών -νεσκεν άπ9 αύτοΰ L ., 1 οΰτε τεφ σπένδεσκε θεών, δτε μή Διί β57 (Tel. zu Ithak.: „die Freier) είλαπινάζουσιν -νουσί τε L u 1 μαψι- δίως** = ρ536 (Pen. spricht) σ151 ως φάτο (Od. zu Am- phin.), καί σπείσας έ-εν ^μελιηδέα οίνον., 1 άψ δ9 έν χερσίν έθηκε δέπας 426 (κήρυξ νώμησεν Freiem) οί δέ θεοΐσι 1 λείψαντες μακάρεσσι -ον L d (Forts, unten) α 340 (Pen. zu Phemios: „singe ein and. Lied!) οί δέ σιωπή 1 Loivov. -νόντων** /208 (Od. über Marons großartigen Wein:) „τόν δ9 δτε -νοιεν d (mischte er 1 Teil Wein m. 20 Teilen Wasser)“, Subj. diejenigen, die vom Wein wußten (V.205—7) od. Maron u. seine Gäste? (vgl. G Anf.) 347 (Od.:) ,,Κυ- κλωψ, τη, -ε L ., έπεί φάγες ανδρόμεα κρέα** κ460 (Kirke:) ,,άλλ9 άγετ9 έσθίετε βρώμην καί -νετε L .** = μ 23 ν9 (Alkin. zu Phäaken:) „δσσοι ένί μεγάροισι γερούσιον αΐθοπα L j 1 αίεί -νετ9 έμοΐσιν, άκουάζεσθε δ9 άοιδοϋ** £109 &ς φάθ9 (Eum.) · ό δ9 (Od.) ένδυκέως κρέα τ9 ήσθιε L-vf οίνον., 1 άρπαλέως άκέων (Forts, in 3a) ο391 (Eum.: „ξεΐν9, έπεί μ9 άνείρεαϊ) σιγή νυν ξυνίει καί τέρπεο L j ήμενος** υ 136 (Eurykl. zu Tel. über 'Gast* Od.:) Loivov. μέν γάρ -νε καθήμενος, δφρ9 έθελ9 αύτός, 1 σίτου δ9 ούκετ’ έφη πεινήμεναι** (vgl. Ξ5 oben) h.Cer.208 (Met. reicht Dem. Weinbecher) ή δ9 άνένευσ9' ού γάρ θεμιτόν οι έφασκε ' -νειν L u έρυθρόν (Forts, in 3b) II verseh. Akk.- Obj. (s. Vorbem.): Δ 346 (Ag.: „beim Mahl seid ihr beide immer unter den ersten) ένθα φίλ9 όπταλέα κρέα έδμεναι ηδε κύπελλα ' οίνου -νέμεναι μελιηδέος, δφρ9 έθέλητον* 1 νυν δέ ...“ 0232 (Ag.: „πή έβαν εύχωλαί, ας) ήγοράασθε, '
έσθοντες κρέα πολλά ...1 -νοντες (στήσαντες ν.1.) κρητήρας έπιστεφέας οϊνοιο** Pan.fr. 12,2 ρ. 120 Dav. („ξεΐν9 άγε δή καί πΐν9,) άρετή νύ τις έστι καί αυτή (αύτή mss.), 1 δς άνδρών πολύ πλεΐστον έν είλαπίνη μέθυ -νη ' εο παι έπισταμένως** Δ262 (Ag. zu Idom.: εϊ περ γάρ τ9 άλλοι γε) δαιτρόν -νωσιν, σον δέ πλεΐον δέπας αίεί ' έστηχ** (Forts, in 3a) Ρ25Ο (Men.: „ω φίλοι 9Αργείων ηγήτορες,
1252


πίνω
πίνω
οι τε παρ' Άτρέίδης) δήμια -ουσιν και σημαίνουσιν έκαστος ' λαοΐς (rettet Patr.’ Leichnam)“ Pan. fr.l3(i),5 p. 122 Dav. εϊ τις μέ(τρα) (West; s. app. Dav.) -οι και άπό- τροπος οϊκαδ9 άπέλδοι (ούκ άν ποτέ πήματι κύρσαι) /354 (Od. gibt dem Kyklopen Wein) ,,ό δέ δεκτό και εκπιεν ήσατο δ9 αίνώς ' ήδύ ποτόν -νων καί μ9 ήτεε δεύτερον αύτις" Pan. fr. 4,2 ρ. 117 Dav. τού κεράσας κρητηρα μέγαν χρυσοϊο φαεινόν (φαεινού Kinkel) 1 σκύπ- φους αίνύμενος δαμέας ποτόν ήδύν έ-νεν (ένειμεν Köchly) fr. 12,11 ρ. 121 Dav. (ού γάρ μοι ζώειν γε δοκεΐ) δστις άπ9 οίνου ' δυμόν έρητύσας -νει ποτόν άλλ9 έ^νεόφρωνΔ (άλλο L d mss.; μείνη ποτόν άλλ9 u West) II Obj.satz: /177 αύτάρ έπει σπεΐσάν τ9 έ-όν δ9 όσον ηδελε δυμός = /342 = 395 = 7/184 = 228 = σ427 s <ρ273 (zur Libation s. G) lb andere Getränke: φάρμακα (in κυκεών) (2°), Wasser (Ρ, 2°, lh, le), Molke (1°), Blut (P, 4°, 1H) «326. 328 (Kirke zu Od.:) „δαύμά μ9 έχει, ώς ού τι -ών Lra- δε φάρμακ\ έδέλχδης. 1 ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος άνήρ L άνέτλη, ' δς κε -η και πρώτον άμείψεται έρκος όδόντων" II Β825 (οΐ δέ Ζέλειαν έναιον) άφνειοί, ^νοντες ύδωρ} μέλαν Αίσήποιο, 1 Τρώες, τών αύτ9 ήρχε (Pand.), s. G Ende h.34,4 οΐ πόλιν αίπεινήν νύμφης έρατώπιδος 'Ήρης ' ναίετε ' άμβρόσιον L u ξανδού ποταμοϊο 1 'Έρμου = Vit. ρ.7,1 (δε ίου statt ξανδού), s. G Ende 5511 ως ό μέν (Aias) ένδ9 άπόλωλεν, έπει -εν αλμυρόν ^ΰδωρΛ (V. viell. Interpol., West, Odyssey z.St., anders in Odissea) v410 (Ath. zu Od.: „Eum.’ Schweine sind) πάρ Κόρακος πέτρη έπί τε κδύν1] Άρεδούση, ' έσδουσαι βάλανον μενοεικέα και μέλαν L j 1 -νουσαι, τά δ9 ύεσσι τρέφει (άλοιφήν)" II ρ225 (Mel. zu Eum.:) „τόν κ9 (Od.) εϊμοι δοίης σταδμών ρυτήρα γενέσδαι 1 1 καί κεν ορόν - νων μεγάλην έπιγουνίδα δεΐ-
το" II Ύ70 (Priam.: „meine Hunde werden mich zerreißen) οι κ9 έμόν αίμα -οντες άλύσσοντες περί δυμφ ' κείσοντ9 έν προδύροισι" λ 98 (Od. über ψυχή des Teir., vgl. V.96 in 2:) „ό δ9 έπεί -εν ^αίμα κελαινΛόν, ' καί τότε (με προσηύδα)" = 390" v.l. (nb. ϊδεν όφδαλμοΐσι, s. Merkelbach, Odyssee 190 A.2; vgl. 5511 oben) λ232 (Od.:) „ούκ εϊων -νειν άμα πάσας L Λόν (sc. ψυχάς)" 153 (Od.:) „αυτού μένον έμπεδον, δφρ9 έπί μήτηρ ' ήλυδε καί -εν L Λεφές" Sc.252 (auf Her.’ Schild Κήρες) δήριν έχον περί πιπτόντων* πασαι δ9 άρ9 ϊεντο 1 αίμα μέλαν -έειν 2 m. (part.) Gen. (Ix m. ενδεν = ού): (etw.) trinken von (der verfügbaren Menge), 3° vom Wein, 1° vom Blut 5 220 εις οίνον βάλε (Hel.) φάρμα- κον, ένδεν έ-νον, vgl. r62 in 3a χ 11 (Antin. άλεισον) μετά χερσίν ένώμα, ' δφρα -οι οϊνοιο ο373 (Eum.: „μοι έργον άέξουσιν δεοί) τών (sc. die Erträge meiner Arbeit) έφα- γόν τ9 έ-όν τε καί αίδοίοισιν έδωκα", wohl Wein gemeint, da er den auch Od. angeboten hat λ96 (ψυχή des Teir.: »άποχάζεο βόδρου) αίματος δφρα -ω καί τοι νημερτέα εϊπω" 3 abs. 3a Wein (7*, 22°, 2Η, 4e); Wein entweder im unmittelbaren od. weiteren Kontext erwähnt, od. aber aus der Sit sowie den epischen Gepflogenh.en zu schließen; uns. π 141, σ3 (viell. in 3c), π 143 in 3c (viell. hierher) /1263 (s. V.262 in la) „σον δέ πλεΐον δέπας αίεί ' έστηχ9 ως περ εμοι, -έειν ^δτε δυμός άνώγοι^, Inf. hier wie in 2 folg. Stt. cpex. um zu trinken (vgl. h.Cer.209 in 3b) 570 πάρ δ9 έτί-
δει (κήρυξ dem Demod.) κάνεον καλήν τε τράπεζαν, ‘ πάρ δε δέπας οϊνοιο, -ειν t d 69189 (Hektor zu Pferden:) „υ- μΐν πάρ προτέροισι μελίφρονα πυρόν έδηκεν (Andrem.) οίνον τ9 έγκεράσασα -ειν, L j, ' ή9 έμοί", s. Komm. Kirk ^St; allerd.: 1. δυμός viell. nicht der Adrom., sondern der Pferde, vgl. vorige 2 Stt.: dann Komma vor -ειν, 2. Andrem, mischt viell. nicht Wein m. Hafer (e. Art κυκεών [s. 1b, 3 b] m. ungemahlenem Getreide; wäre eher zum Essen [s. B Vorbem.]?), sondern Wein + Wasser (wie bei Menschen; κεράω
sonst stets von 2 Flüssigk.en) Z260 (Hekabe zu Hektor: „toi οίνον ενεικω, ως σπεισης Διί) έπειτα δέ καύτός όνήσεαι, αϊ κε -ησδα" (zur Form vgl. πίησι auf’Nestorbecher’, ZPE 2,
4 1968, 231—55) //481 (Zeus donnert, Gr. bangen) οίνον δ9
έκ δεπάων χαμάδις χέον, ούδέ τις έτλη ' πρίν -έειν (-έμεναι ν.1.), πρίν λεΐψαι (Κρονίωνι) ΞΊ Νέστορα δ9 ούκ ελαδεν ιαχή (der Kämpfenden) -νοντά πεφ έμπης (Forts, in
8 l a) Χ2 (Tr.) κατά άστυ πεφυζότες ήϋτε νεβροί 1 ίδρώ άπεψύχοντο -ον τ9 ^άκέοντό τε δίψαν,, zur Sit. vgl. Ζ260 oben; zu L d vgl. Λ 641 f. in 3b (κυκεών) /2476 νέον δ9 απέληγεν (Ach.) έδωδής 1 ,έσδων καί -νων/ έτι καί παρέ- 12 κειτο τράπεζα, άπέληγεν regiert zunächst έδωδής, dann auch paratakt. angefugtes L d (altem.: έδωδής Gen.part. zu L □) «272 (Od.:) ,,Εύρύλοχ9, ήτοι μέν σύ μέν9 αύτού
τφδ9 ένί χώρφ ' L , (αύτάρ έγών είμι)", vgl. Ξ5 (in
16 la) α258 (Mentes erinnert sich an Od.:) ,,οικφ έν ήμετέρφ -νοντά τε τερπόμενόν τε" β3Ο5 (Antin. zu Tel.: „μή τί τοι άλλο κακόν μελέτω) άλλά μάλ9 (μοι ν.1.) /σδιέμεν καί -νέμενν ώς τό πάρος περ" φ69 (Pen.:) ,,κέκλυτέ μευ,
20 μνηστήρες άγήνορες, οΐ τόδε δώμα ' έχράετ9 L u έμμενές αίεί" β396 (Ath. μνηστήρεσσιν έπί ύπνον έχευε) πλάζε δέ -νοντας, χειρών δ9 έκβαλλε κύπελλα ε 197 (Od. setzt sich) νύμφη δ9 έτίδει πάρα πάσαν έδωδήν, ' έσδειν καί 24 -νειν, οία βροτοί άνδρες έδουσιν (sie selbst trinkt Nektar) £249 πάρ δ9 άρ9 9Οδυσσηί έδεσαν (phäak. Diener) βρώσίν τε πόσιν τε. 1 ήτοι ό -νε καί ήσδε ' άρπαλέως, vgl. 1 μαψιδίως /?57f.+ in la η99 ένδα δέ Φαιήκων ήγήτο-
28 ρες έδριόωντο ' -νοντες καί έδοντες’ έπηετανόν γάρ έχε- σκον (vgl. οίνον 164) £ «427 (ders. Wein wie V.386, s.u.) 177 (σίτον ταμίη παρέδηκε, εΐδατα πόλλ9 έπιδεΐσα)
αύτάρ ό -νε καί ήσδε (Od.), s.o. zu V.99 *386 (Od. zu Kir- 32 ke:) ,,εί δή πρόφρασσα -έΐν φαγέμεν τε κελεύεις, ' λυσον (έταίρους)", Wein erwähnt V.356 £112 (Forts, von V. 109
in la) αύτάρ έπει δείπνησε ' καί οι (Eum.) πλησάμενος δώκε σκύφος, φ περ έ-νεν, οίνου ένίπλειον, Subj. zu
36 έ-νεν wohl Od. (s. Hoekstra, Odyssey z.St.) 168 (Eum:) „ουτ9 Όδυσεύς έτι οίκον έλεύσεται’ άλλά έκηλος ' -νε μηδέ με τούτων ' μίμνησκ9" ο378 (Eum.: „δμώες χατέου- σιν άντία δεσποίνης φάσδαι) καί φαγέμεν -έμεν τε, έπειτα
40 δέ καί τι φέρεσδαι ' άγρόνδ9" 398 (Eum.:) „νώϊ δ9 ένί κλισίη -νοντέ τε δαινυμένω τε ' κήδεσιν άλλήλων τερπώμεδα (μνωομένω)", vgl. V.391 in la π 141 (Eum. über Laertes: „μετά δμώων) ένί οϊκφ 1 -νε καί ήσδ9, οτε δυμός ένί
44 στήδεσσιν άνώγοι* ' αύτάρ νύν viell. in 3c, wie Forts. (V.143) σ3 (ήλδε 5’ έπί πτωχός) μετά 5’ έπρεπε γαστέρι βάργη 1 άζηχές φαγέμεν καί -έμεν, zur Konstr. vgl. /7492; viell. in 3c u337 (Agelaos zu Tel.: „Pen. soll heiraten) όφρα 48 σύ μεν χαίρων πατρωία πάντα νέμηαι, ' έσδων καί -νων, ή δ* άλλου δώμα κομίζη" φ294 (Antin. zu Od.:) „οίνος σε τρώει μελιηδής, δς τε καί άλλους ’ βλάπτει, δς άν μιν χαν- δόν έλη μηδ9 ^αϊσιμαΛ -νη", L j vermutl. Adv., s. Odyssey
52 z.St.; sonst in la 310 (gleicher Kontext) „άλλά έκηλος ' -νέ τε μηδ9 έρίδαινε μετ9 άνδράσι κουροτέροισι" τ62 (δμφαί άπό σίτον) ήρεον ήδε τραπέζας 1 καί δέπα, ένδεν άρ9 άνδρες ύπερμενέοντες έ-νον (ν. om. D; vgl. 5220 in 56 2) Ορ.745 μηδέ ποτ9 οίνοχόην τιδέμεν κρητήρος ΰπερδεν '
-νόντων when people are drinking (West) Hes. fr. 239,2 οστις άδην -νη, οίνος δέ οί (οϊνοιο δέ τ9 Peppmüller, δυμος δέ οί West) έπλετο μάργος, ' σύν δέ πόδας χεΐράς τε δέει 60 (usw.) Pan.fr. 12,1 ρ. 120 Dav. ξεΐν9 άγε δή καί -ν’ (Forts, in
la) fr. 12,18 ρ. 121 Dav. „τφ σέ χρή παρά δαιτί δεδεγμέ- νον εΰφρονι δυμφ ' -νειν μηδέ βορής κεκορημένον (βορή κεκακωμένον ν.1.) ήύτε γύπα (παΐδα v.l.) ‘ ήσδαι πλημύρον- 64 τα, λελασμένον εύφροσυνάων", s. s.v. γύψ fr. 13(i),8 ρ. 122
Dav. („mäßiges Weintrinken bringt Freude) άλλ9 δτε τις
1253
1254


πίνω
πίνω
μοίρης τριτάτης προς μέτρον έλαύνοι 1 -νων άβλεμέως (κακά άνθρώποισιν σπάζει") Cert. ρ.39,8 έσθίετ9, ω ξεΐνοι, και -νετε' μηδέ τις υμών 1 οικαδε νοστήσειε 3 b andere Getränke als Wein: κυκεών (2\ Γ, lh), Nektar (1‘, 1°), Milch (1°) Wasser (3\ 3°); κυκεών (vgl. Θ189 in 3 a): Λ 641. 642 (Hekamede reibt Käse u. streut Mehl in den Wein) -νέμεναι δ9 έκέλευσεν, έπεί ρ9 ωπλισσε κυκειώ. 1 τώ δ9 έπει ούν -νοντ9 αφέτην πολυκαγκέα δίψαν, 1 μύθοισιν τέρποντο, Subj. Nestor u. Mach., vgl. Ξ5 in la *316 (Od.:) „τεύχε (v.l. τεύξε, sc. Kirke) δέ μοι κυκεώ χρυσέφ δέπφ, δφρα -οιμι, 1 έν δέ τε φάρμακον ήκε (αύτάρ έπει έκ-ον", s. III) h.Cer.209 (Forts, von 208 in la: άνωγε Dem.) άλφι και ύδωρ 1 δούναι μίξασαν -έμεν γλήχωνι τερείνη. 1 ή δέ κυκεώ τεύξασα θεφ πόρεν um zu trinken, epex. Inf. (vgl. zA263+ in 3a) II Nektar: Ω102 χρύσεον καλόν δέπας έν χέρι θήκε (Here der Thetis) 1 καί ρ9 ευφρην9 έπέεσσι' Θέτις δ9 ώρεξε -ούσα trank und reichte ihn wieder zurück £94 (Kal. stellt Tisch m. Ambrosia hin) κέρασσε δέ νέκταρ έρυθρόν' 1 αύτάρ ό (Hermes) -νε και ησθε,_vgl. V. 197—9 in 3a II Milch: t249 ήμισυ (der Milch) δ9 αύτ9 έστησεν (Ky- klop) έν άγγεσιν, δφρα οί εϊη 1 -νειν αίνυμένφ (δαινυμένω ν.1.; δ]φ[ρ9 έ]πι δο[ 1 πίνοι αί[νυμενος Pap.31 ap. West (St.), Ptol. Pap.) καί οί ποτιδόρπιον ειη (v. om. Ρ) II Wasser (4x Tier, [2x Ende] Tantalos im Hades): TV493 λαοί έπονθ9 (dem Aen.), ώς εϊ τε μετά κτίλον έσπετο μήλα 1 -όμεν9 έκ βοτάνης /7825 (ώς δ9 δτε σύν λέων έβιήσατο) ώ τ9 ... μάχεσθον ' πίδακος άμφ9 ολίγης' έθέλουσι δέ -έμεν (-νέ- μεν ν.1.) αμφω /2350 (Priam. u. Idaios auf dem Rückweg nach Troia στήσαν) ήμιόνους τε και ίππους, δφρα -οιεν ' έν ποταμφ *160 (Od.: „Hirsch) ποταμόνδε κατήϊεν έκ νομού ύλης 1 -όμενος' δή γάρ μιν εχεν μένος ήελίοιο" λ584. 585 (Od: „Τάνταλον εισεΐδον έσταότ9 έν λίμνη) στεΰτο δέ διψάων, -έειν (epex.Inf., s. Gl Ende) <5’ ούκ ειχεν έλέσθαι' ’ όσσάκι γάρ κύψει9 ό γέρων -έειν μενεαίνων, 1 τοσσάχ9 ύδωρ άπολέσκετ9" 3c allg.: Trinken schlechthin, (nb. Essen) überlebensnotwendig (2°, vgl. π 141, σ3 in 3a) 77220 (Od.): „πένθος μέν έχω φρεσίν, ή δέ (Magen) μάλ9 αίει 1 έσθέμεναι κέλεται και -νέμεν (και ένιπλησθήναι άνώγει)" π 143 (Forts, von 141 in 3a; Eum. zu Tel.:) „αύτάρ νύν, έξ ού σύ γε φχεο νηϊ Πύλονδε, 1 οΰ πώ μίν (Laertes) φασιν φαγέμεν και -έμεν αΰτως (φθινύθει δ9 άμφ9 όστεόφι χρώς)" 4 Pass. (V, 2°, 2e), vgl. /56 in III /469 (Phoinix: „εται κτλ. πόλλα μήλα εσφαζον ...) πολλόν (πολλών ν.1.) <5’ έκ κεράμων ^μέθυ -νέτο" (vgl. III) ί45 (Od.:) „ένθα δέ πολλόν μέν L Jf πολλά δέ μήλα εσφαζον (Gef.) κτλ" υ312 (Tel.:) „τάδε μέν και τέτλαμεν είσορόωντες, 1 μήλων σφαζομένων οινοιό τε -νομένοιο ' και σίτου" Pan.fr. 13,13 ρ. 122 Dav. („Hast genug, geh nach Hause) δείδια γάρ τριτάτης μοίρης μελιηδέος οίνου ' -νομένης, μή σ9 "Ύβρις ένι φρεσι θυμόν άερση" fr. 14,5 ρ. 122 Dav. („οίνος) έκ κραδίης άνίας άνδρών άλαπάζει, ' -νόμενος κατά μέτρον' ύπέρ μέτρον (υπέρμετρος ν.1.) δέ χερείων"
II Kompos. III έκ- [5°, Γ] austrinken, stets KSV (kontrast. /469 in 14). Nur Ind.: 5x Aor.Akt. (ohne Obj.) = d. jeweilige Menge (im Trinkgefäß, Krater) austrinken; Ix (/56 am Ende) Pf. Pass. (Subj. δσσα) - jem.m e. unspezifiz. Menge 'wegtrinken’. Beim Akt. ist als Obj. d. Getränk (Wein außer «237. 318 κυκεών) zu ergänzen, also nicht '(das Gefäß) leeren’, wie aus δσσα (/56 am Ende) hervorgeht; auch nicht 'sich satt trinken’, wie aus z 353. 363, /56 hervorgeht. Zum Verh. von έκ- u. Zeitstamm vgl. L Akt.: <353 (Od.: „Κύκλωψ, τή, πίε οίνον) ό δέ δέκτο καί εκ-εν' ήσατο δ9 αίνώς * ήδύ ποτόν πίνων καί μ9 ήτεε δεύτερον αύτις" 361 („οί αύτις) πόρον αϊθοπα οίνον' 1 τρις μέν εδωκα φέρων, 1255
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τρις δ9 εκ-εν άφραδίησιν" *237 (Od.: „έν τυρόν κτλ. οΐνφ έκύκα [Kirke]) ^αύτάρ έπεί δώκέν τε καί έκ-ονΔ (Gef.) (κατά συφεοϊσιν έέργνυ") 318 („τεύχε δέ μοι κυκεώ, δφρα πίοιμι) L u ούδέ μ9 έθελξε" Cert. ρ.39,3 αύτάρ έπεί σπεϊσάν τε καί έκ-ον, οίδμα θαλάσσης 1 ποντοπορεΐν ήμελλον II Pass.: /56 (Eurym. zu Od.:) „δσσα τοι έκπέ- ποται καί έδήδοται έν μεγάροισι (άποδώσομεν"), Paralle- lismus, beide Pf.Pass, in fgrE singulär
112 έπι- [1°, 1H] dazu trinken, näml. zum Essen (nicht eindeutig, ob Trinken während od. nach der Mahlzeit gemeint), DSV (später auch KSV, s. LSJ), m. Akk.-Obj. 1297 (έπεί Κύκλωψ έμπλήσατο νηδύν) άνδρόμεα κρέ9 εδων καί έπ9 άκρητον γάλα -νων, 1 κεϊτ9 εντοσθ9 αντροιο, bei der 2. u. l3. Mahlzeitj (311. 344) kein Trinken erwähnt; nach der L u bietet Od. Wein an (347 in Ila) Op.592 (im Hochsommer εϊη σκιή καί Βίβλινος οίνος, ferner μάζα, γάλα, κρέας) έπί δ9 αϊθοπα -νέμεν οίνον, 1 έν σκιή έζόμενον, ^κεκορημένον ήτορ έδωδήςΔ, imp. A.c.I. s. Kühner-Gerth II 22; Sachverhalt uns.: Milch zum Essen u. Wein hinterher? Zu vgl. Pan.fr. 12,18 p. 121 Dav. (in I3a)
113 κατα- [5H] verschlingen, stets KSV, m. Akk.-Obj.;
Kontext: um später nicht vom eigenen Sproß besiegt zu werden (Th.461 ff.; Hes.fr.343,8), verschlingt Kronos seine Kinder (4x Th.), Zeus die Μήτις (Ix fr.). — Synon. im gleichen Kontext 'έην έσ/έγκάτθετο νηδύνu (Th. 487. 890. 899, Hes. fr. 343,7); daß dieser Vorgang m. καταπ. statt κατεσθίω
o.ä. beschrieben wird, läßt vermuten, daß 'Essen’ Kauen impl. (vgl. frz. manger < manducare; s. auch BI Vorbem.), während die Götter unversehrt in die νηδύς gelangen sollen (viell. sogar ohne zu schlucken, wie L u nahelegt) Th. 459 τούς μέν κατ- έ-νε μέγας Κρόνος, ώς τις έκαστος * νηδύος έξ ιερής μητρός προς γούναθ9 ϊκοιτο (= 473med) 467 τφ δ γ9 άρ9
ούκ άλαοσκοπιήν εχεν, άλλά δοκεύων 1 παΐδας έούς κατέ-νε 473 (Rhea bittet Eltern) μήτιν συμφράσσασθαι, δπως λελάθοιτο τεκούσα 1 παϊδα φίλον, τείσαιτο δ9 Έρινύς (ν.1. -ύς) πατρός έοΐο 1 παίδων (θ9) ούς κατέ-νε (Κρόνος; V.473 [= 459med] exp. Heyne) 497 πρώτον δ9 έξήμεσσε (codd. -ησε) λίθον, ^πύματον κατα-νων\, West z.St. verteidigt κατα-νων, aber 1. vorzeitiges Ptz. Präs, scheint ohne richt. Parall. (vgl. Kühner-Gerth I 200); 2. dur. Aspekt paßt hier nicht; καταπϊών (Goettling) allerd. ohne Parall. Hes. fr. 343,10 (Μήτιν έην έγκάτθετο [Zeus]
νηδύν, δείσας μή ' τούνεκά μιν) κάπ-εν έξαπίνης
D *233a; ν.1. ζ206; ci. h.Cer.211; probl./umstrittene Stt. (in II Β:) δ511, λ 390, (I3b:) t249, (113:) Th.497
G 1 Adv.: άβλεμέως (Pan.fr. 13,8 p. 122 Dav.), αδην (Hes. fr. 239,2), άζηχές (σ3), (έμμενές) αίεί (ν9, φ69), αϊσι- μα (φ 294 in 3a, s.d.), άντία δεσποίνης (ο 377 f.), άπ9 αύτοΰ, sc. δέπαος (Π 226), άρπαλέως (£249 f., £109f.), αυθι (μ23ΐ.), (οΰ πω) αΰτως (π 143), έκ κεράμων (/469), ένδυκέως (£109), έν είλαπίνη Pan.fr. 12,2 ρ. 120 Dav., ένί κλισίη (ο398), έν(ί) μεγάροισι (v8f., /56), ένί οϊκφ (π!40Γ), εξαπίνης (Hes. fr. 343,10), εύ καί έπισταμένως (Pan.fr. 12,2 f. ρ. 120 Dav.), εΰφρονι θυμφ (Pan.fr. 12,17 f. ρ. 121 Dav.), κατά ^μέτρον.' ύπέρ L , (Pan.fr. 14,5 ρ. 122 Dav.), μάλ(α) (β3Ο5), μαψιδίως (β5Ίΐ., p536f.), μετά δμώων (π140Γ), οϊκφ εν ήμετέρφ (α258), δτε θυμός άνώγοι (3χ in BI3a Anf.), παρά νηϊ (*272), σιγή (ο 391), σιωπή (a339f.), τρίς ζ361; präd. Adj. / Ptz.: άκέων (£109f.), άλύσσοντες (Ύ70), έκηλος (£167f., p309f.), έν σκιή έζόμενον, κεκορημένον ήτορ έδωδής (Ορ.592), (καθ)ήμενος (Ξ5, o391f., υ136), θυμόν έρητύσας (Pan.fr. 12,11 ρ.121 Dav.), πανημέριοι (μ23ΐ.)\ m. epex. Inf.: Δ 346, £197 (Pr.), 4 263, (9189, θ70, λ 584, h.Cer.29 (Aor.), vgl. δφρα -οιμι *316 2 Subj. Menschen
außer: Thetis /2102, Hermes £94 (Nektar), Dem. h.Cer.209
1256


πίνω
πίπτω, πεσεΐν
(κυκεώ auf Wasserbasis), Kyklop 1249. 297 (Milch). 347. 354 (Wein), Κήρες Sc.252 (Blut); Tiere 0189 (Wein), Ύ70 (Blut), TV493, /7825, /2350, κ 160, v410 (Wasser); Wein trinkende Frauen sind (kontextbedingt) nicht expl. erwähnt, aber /208, h.Cer.206ff. (la) impliziert; man kann sich also vorstellen, daß auch Hel. ihren mit Drogen versetzten Wein mittrinkt. Auch für Götter ist Wein trotz ZT341 u. h.Cer.208 (la) wohl nicht tabu, denn Ath. trinkt als Mentes u. Mentor offenbar mit («143, /342) 3 Trinken nach Libation (stets nach dem Es¬
sen; ident. Formelv. außer ♦): *77481, /177, /342. 395, η 184. 228, *σ426. 427, </>273, *Cert.p.39,3 (ohne Kontext), vgl. noch /7226 (/7480 f. wird 'zwischendurch’ geopfert [χαμάδις χέον], sonst wohl nur m. neu gemischtem Wein, s. 77 179—184 [vgl. 177], σ423—7 [vgl. 396 f.]) — Trinken gekoppelt m. Essen (insges. 37x): Reihenfolge Essen—Trinken (im gleichen V. außer ♦): *4 346, £341, *0 232, /469, 72476, 057. 305, £197, 7/220, *570, /297. 272, *272. 460, μ23, *v410, £109. *112, o373. 378, π 143, ρ536, σ3, t>312. 337, <p69, χ56 (έκπ.), Op.592 (έπ/π.), Cert.ρ.39,8; Reihenfolge Trinken-Essen (stets im gleichen V.): £94, £249, η 99. 177, /45, *427, o398, π141 — π. gekoppelt m. (κάθ)ήμαι: S5, o391, t? 136, s.a. Op.592 (έπιπ.) II Topoi: 'Du sollst trinken (u. essen) u. dir keine Sorgen (bzw. anderen keine Probleme) machen’: S5, 0305, *272, £168, o391, u337, </>310; 'Wein trinken u. angeben könnt ihr, aber wenn es auf Taten ankommt...’: 4 262. 346, 0232 (£250) (la), vgl. A/310ff.; '(Wein ist gut, aber) zuviel Wein ist schlecht’: φ 294—310, Hes.fr.239,2, Pan.fr. 13. 14; θυμός drängt zum Trinken: /177+ (7x Blla Ende), 4 263+ (3x BI3a Anf.), π141, Pan.fr.12,11 p. 121 Dav., and. ebd. V. 18 u. fr. 13,13 p. 122; -νοντες ύδωρ + Flußname im Gen. (3x in 1 b) 4 zur Bez. der geogr. Lage einer Stadt/Ethnie, 3x (£825, h.34,4+) m. zusätzl. enkomiast. Funktion
S. R. van der Mije
πίπλημι s. πίμπλημι
πίπτω, πεσεΐν [173’, 60°, 15H, 4h, 3e] E Wz. uridg. *pethr 'fallen’, s. Mayrhofer, EWAia II 71 f., L79, LIV 429f.; zur Un- terscheidg. zw. *pethi-, *peth2- '(auf)fliegen’ u. *ped- 'treten; fallen, sinken’ s. LIV 413. 431; Präsensst. m. Redupl., s. L7 (u. West, II. I p.xxi); Aoristst. ion.-att. statt pete- (so dor.) neu pese- nach Futurst. pesee- (s. LIV 430 A.3 u. 8); zum Pf. s. L1; Chantraine, Gr.h.I 430 m. A.l; Hackstein, in: CEG 4, 1999, 101
F 1 Präs.st.: πίπτει 5, -ουσι(ν) 3; έ-ε(ν) 4, -ε(ν) 11, ε-ον 6, -ον 3, άπέ-ον 1, έκ-ον 1; -ωσι(ν) 3; -οι 1; -ων 1, εμ-ων
I, -οντα 1, όντων 2, -ουσαι 1 2 Aor.st.: έπεσον 8, -ον
II, κάπ-ον 4, έ-ε(ν) 4, £-(£) 9, -£(ν) 26, εκ-ε 13, έμ-ε(ν) 18, κάπ-ε(ν) 12, κάπ-(ε) 4, -έτην 1, καπ-έτην 1, έκ-ον 1, εμ-ον 1; -#σι(ν) 3, άπο-ρσιν 1, -μ 1, έμ-β 1, -ητον 1, -ωμεν 1, ■ωσι 2; -o/ 1, -οιεν 2; έμ-(ε) 1; -έειν 3, έκ-έειν 1, -ειν 1; -ών 33, -όντος 12, -όντα 13, -όντ(α) 2, -οντ(ε) 2 (Dual Akk.), -οντες 1, προ-όντες 2, -όντων 1, -ουσα 4, -ουσ(α) 1, άμφι-ουσα 1 3 Pf.: πεπτεώτας 1, -εώτ(α) 1 (Ntr. Akk.) 4 Fut.: πεσέονται 1, -έεσθαι 4
Μ 1 Stamms, im longum (πιπτ- od. πεπτ-) la zweis.: laa [iw] πϊπτεν έπι βλεφάροισ(ι) ψ30/9, Hes.fr.294,4, [-«I -ε κάρηνα Λ 500 U-] -£ £370, ω 535 [U] -ε κάρηνα Α 158; -ε δ9/-ει/-ον έραζε /280 / £633 / Λ7156, Σ552; έκ-ον Φ492; -ε 067 = Λ 85 - 0319 - /7778 laß [1-] -ον *£120; πεπτεώτ(α) (m.Syniz.) Φ503 lay [*χ] πίπτει Α69, £88.129, Th.791 lb dreis.: Iba [Λ] άπέπιπτον 3351 ibß k-χ] ύπνος έπι βλεφάροισιν ε-ε(ν) 0398, «271, ν79; έ-εν μ 239; τοι δ9 άγχιστΐνοι έ-ον £361, χ 118
1257
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
S ω 181. 449; έ-ον /7378, h.7,13 1 by [1-*] -ουσιν 7227; -όντων Ä7200; πεπτεώτας (m.Syniz.) /384 [2_f ] πιπτόντων Sc.251 2 Stamms, in den brevia (πιπτ-) 2a [-2] έμ-
πίπτων Op.511 [-1] -ων Φ241 [_*] -οι Hes.fr. 302,19 2b
[-^] -ουσιν Λ 157; -ωσι(ν) 4243, Ορ.620; -οντα Sc. 253; -ουσαι Th.873 [->„] -ουσι h.Ven.271; -ωσι M27S 3 Stamms, im breve (πεσ-) 3a eins.: ![«] ^κάππεσ9, άφ9 (άπ9) Μ3Ζ6 ~ /7743 - //414; L , /7311; έμ-(ε) /781 3b zweis.: 3ba i[vW] κάδ δ9 έ-(ε) έν κονίησι μακών Π469 = *163 - τ454, σ98; κάπ-ον/εν έν κονίησι Λ/23, 0538; κάπ-εν/ως -εν, άμφι δέ /7414 = 580, 7V181; κάπ-ον/ε(ν) 4 593, /7662 / Δ 523 = 7V549, /7290, «£728 = 881, /85; έν δ9/ώς έπεσ(ε) 0485, Λ 297, 0 624 / S418, /7600 *[«~] -εν ύπτιος 0647, £523, /371, σ398; -ον π 13 1[ ] βέ προπά-
ροιθε ποδών -εν, έν κονίησι TV2O5; L u Τ441; δ9 L£v κονίη- σι, χαμαί -εν 4482, Sc. 365; χαμαί -ον L ,ν £583, 7V617, /7741; χαμαί -ε Ν578, /7803; χαμάδις, -ε, λύντο δέ γυΐα Η\6, 0 435; L , -ον 0714; -£· τόν δέ/τοι δ9 £82, τ2Ο2; -£(ν) Λ/459, S460, Φ385, £315, *559 s Λ64, μ 410, /259 = 276; έμ-ε 4 217, /7113; κάπ-ε £374 *[~J -ε Μ395 θαλερόν νδέ οί έκ-ε, δάκρυ £266, π 16; τόξον L u χειρός 0329, 0465; L d χειρός Δ493, 0421, £31. 34, /17; L u Ύ448; έκ-ε χειρός Γ363; έκ-ε/ον £585 s 7V399, Λ 179; έπει χόλος ^έμ-ε θυμφι /436, S207 = 306; χόλος/κακόν L j /7206, Theb.fr.2,6 ρ.22 Dav.; L d £625, μ266; έπει κακόν ^έμ-εν οϊκφΛ ο375; κακόν L u β45; έμ-ε πόντφ, 5508, £50. 318; έμ-ε(ν)/ον/η 21108, 0451, Sc.420, h.Cer.309 / h.Ven. 199 / Λ 155; κάπ-ε/ον 0280, *£251 / 731 3bß ki] -ών έκ νηός *51; τώ/τόν ^δέ πεσόντ' έλέησε^ν άρηϊφιλος/ άρήϊος ΡΝ £561, £346. 352; τώ L , £610 Μ] -ε τ469; βούπησεν δέ -ών* ό δ9 έπεύξατο^ δϊος Όδυσσεύς/9Αχιλ- λεύς Λ 449, Τ388; L d TV373; ^δούπησεν δέ -ών,Λ τόν/κατά δέ σκότος δσσε κάλυψεν 0578, Π325; L d ό δ(έ) £617, 0 524, /7401; L , Δ 504 = £42 = 540 = /V187 = £50 - 311 = ω525, 7V442, 0421, Π599. 822, £580, /94; δέ -ών ό δέ /V618; -ών Λ 241 Μ] -ε £300; έν δέ θεείου πλήτο* -ον δ9 έκ νηός έταΐροι/απάντες μ 417, £307; -ον Λ 311, £760, Sc.379; -p Τ110; -οι 7V289; νύξεν/ήφυσ’/έσχεν* ό δ* έν κονίρσι -ών έλε γαΐαν άγοστφ Λ 425 / /V508 - £315 / 7V52O = Ξ452; -ών 0270. 380 = 7V832, Φ407; -οΰσ' ο479 3c dreis.: 3ca k~i] έν/σύν δ* έ-ον μεγάλφ πατάγφ, βράχε δ9 Φ9. 387; έν δ’ έ-ε/ον 21134 / /7276, ω526; σύν ρ9/έκ δ9 έ-ον Η256, «£687 / τ/283; κάδ δ9 έ-ε(ν) Λ 676, ω540; καπ-έτην £560 [v^i] -έτην Ψ2\6; -έειν Ζ82. 307, *£595; έκ-έειν Ψ467 [~«1] έ-ον £295 [^*] έ-εν 7V178
3cß [ο2μ] τόν δέ -όντα Δ463 [~ij Jv κονίησι -οιεν,/όντος ύπ9/ύφ9 Ζ453, £428; L ,/όντα £437, 0423; -όντος N2Q7. 522, £10 [«!-] -όντα /7410 [^] οϊ δέ προ-όντες έρεσσον /490, μ 194 3cy [~-χ] -ητον /1325; τε/γε/δε -ησιν/ωσι 5524, /254, Sc.375; -ησι 0624; άπο-ησιν ω7; έν(ι) νηεσσι* πολυκλήίσι -όντες/ωμεν/ωσι £175, 7V742, 063; κασιγνητοιο/Βορέαο -όντος 0330, Δ 250 / £475, Ορ.547; -όντος/ων £289, 0648, Ξ468, Χ383 /
Hes.fr.204,119; πρίν γ9 ή έτερόν γε ^-όντα, £288, JV266; ίδον άνδρα L u Λ 745, /22; L , Λ 594, 0 428 β /7500, Σ395, σ91, II.Parv.fr.20,4 ρ.59 Dav.; χαμαι/άδις βόμβησε ,-οΰσα, Ν530, σ397 / /7118; άμφιν ^#$23; , , Hes.fr.252,5 3d viers.: [«Jd σχήσεσθ9/έσσεται, άλλ9 έν νηυσί μελαίνησιν -έεσθαι /235 — Μ107 « 126 β £639, Λ 824
sch. D 4593: κάππεσον* κατηνέχθην ..., £175: πε- σόντες· έμ-όντες. είσελθόντες, Γ239: πεσόντος* άναιρεθέν- τος, Φ5Ο3: πεπτηωτ9* πεπτωκότα, Χ383: πεσόντος* νυν άποθανόντος, Ψ595*. έκ θυμού πεσέειν* άποπεσεΐν της ψυχής, δ έστι μισηθήναι
1258


πίπτω, πεσεϊν
πίπτω, πεσεϊν
L ’H.Osthoff, Zur Gesch. des Perf. im Idg., Straßburg- London 1884, 370 f. u. 383 f.; 2Mutzbauer, Tempuslehre II 275—7; 3Graz, Feu 137ff. (zu εμπίπτω); 4Kurz, Menschl. Bewegung 19—29; 5Morpurgo Davies, Minos 20/22, 1987, 467 A.16; 6Giannakis, Gl. 69, 1991, 66ff.; 7ders., Reduplicated Pre- sents 176ff.; 8ders., Gl. 71, 1993, 34ff.; 9Hackstein, Gl. 74, 1997/98, 23 f.; 10Saunders, CQ 49, 1999, 351 f.
B Vorbem.: Als Abi. von der Wz. *pet- bez. π. (ebenso wie πετομαι, vgl. E) e. schnelle Bew., aber, im Untersch. zu πετομαι, eine spez. nach unten u. zielgerichtete; dabei scheint die Präs.redupl. urspr. etwas Punktuell-Perfektives ausgedrückt zu haben ('fallen* u. dann 'liegen*, bes. deutl. viell. K 200 [in 11 a], s. L6 8); die Stellen sind daher im folg. jew. nach Präs.-, Aor.- u. Pf.st. gegliedert. Da ein Verb wie π. seiner Natur nach eine lokat. adv. Erg. verlangt (Frage: 'woher?* od. 'wohin?’), ist das Glied.prinzip nach KSV u. DSV oft probl. u. anfechtbar; als Tmesis (DSV) dem jew. Kompos. zugeordnet (in II, zu έκπ., έμπ., έπιπ. usw.) sind daher nur d. Fälle, in denen die präp. Bestimmg. eine inh. notw. od. wesentl. Erg. zum Verbum darzustellen scheint; häufig vorkommende Adv.- (wie χαμαί) od. Wortvbdg.n (wie ύπτιος) m. π. sind in G zus.gefaßt. — Wortf.: s. s.v. έρείπω, Bd.IISp.687,4f.
Gliederg.: I Simplex: fallen 1 Präs.st. (πιπτ-) 1 a von Kriegern im Kampf m. tödl. Ausgang 1b anderes (Garben, Bäume, Geschosse) 2 Aor.st. (πεσ-) 2a von Kriegern im Kampf m. tödl. Ausgang 2 b nicht von Kriegern im Kampf 2ba Gott / Mensch 2bß Körperteile u. Gegenstände 2by Wind II Kompos. 1 άμφι- 2 άπο(-) 3 εις 4 έκ- 4a in KSV 4 b in DSV 5 έν(-) 5a πιπτ. 5 b πεσ. 5c Pf.st. 6 έπι(-) 6a πιπτ. 6b πεσ. 7 κατα(-) 8 μετά- 9 προ- 10 συν-
I Simplex: fallen 1 Präs.st. (πιπτ-): 1 a von Kriegern im Kampf mit (nur /7378 nicht) tödl. Ausgang /7378 ύπό <5* άξοσι φώτες έ-ον 1 πρηνέες έξ όχέων (beim Durchqueren d. Grabens) II A 243 πολλοί ύφ9 "Εκτορος 1 δνησκοντες -ωσι Θ6Ί -ε δέ λαός = Λ 85 = 0319 = /7778 Λ?200 έν καδαρφ, όδι δη νεκύων διεφαίνετο χώρος 1 -όντων, s. L8 Λ 158 ύπ9 9Αγαμέμνονι ^-ε κάρηναj 1 Τρώων φευγόντων 500 άνδρών u d Ρ361 τοι δ9 άγχιστϊνοι έ-ον 1 νεκροί όμοΰ Τρώων και κτλ. = χ 118" s ω181 = 449*’ Γ227 (Od. zu Ach.:) „λίην γάρ πολλοί και έπήτριμοι ήματα πάντα 1 -ουσιν" Sc. 251 .(Κήρες) Λ δήριν έχον περί -όντων 253 όν δέ πρώτον μεμάποιεν L u * κείμενον ή -οντα νεού- τατον 1 b anderes (Garben, Bäume, Geschosse u.a.) Λ 69 τά δέ φράγματαj ταρφέα -ει Σ552 L , δ9 άλλα μετ9 δγ- μον έπήτριμα -ον (-εν ν.1.) έραζε II Λ 157 οί δέ τε θάμνοι 1 πρόρριζόζ -ουσιν ¥Ί20 ταί δέ (δρυς) μεγάλα κτυπέουσαι 1 -ον II Μ278 ως τε ίνιιράδεςΔ χιόνος -ωσι δαμειαί ' ήματι χειμερίφ (Steine als Geschosse) 156 L d δ9 ως -ον ^έραζεΔ (Geschosse) Ρ633 ήμΐν δ9 αύτως πάσιν έτώσια (βέλεα) -ει L j /280 τό δ9 (Speer) ύπέρπτατο, -ε δ9 L j II Hes.fr.302,19 -οι (τύπτοι ν.1.) δέ κάμινος (-ον v.l.) zusam- menfallen, zu den vv.ll. vgl. Markwald, Hom. Epigr. 237 f. A.46 I 2 Aor.st. (πεσ-) 2a von Kriegern im Kampf mit (nur Ξ418 [bei Hektor], Φ407 u. Sc. 365 [bei Ares] nicht) tödl. Ausgang: Ξ418 ως έ-(εν) 'Έκτορος ώκα χαμαί μένος fv κο- vipoij, von Aias m. e. Stein getroffen Φ407 επτά δ9 έπέσχε πελεδρα -ων (Ares, von Ath. m. einem Stein getroffen) Sc. 365 (Her. zu Kyknos:) „πρηνής δ9 L , χαμαί -εν (Ares) έγχεος ορμή" II Γ289 τίνειν ούκ έδέλωσιν 9Αλεξάνδροιο -οντος Δ 463 τόν δέ -όντα ποδών έλαβε κρείων Έ- λεφήνωρ 482 ό δ9 (Simoeisios) έν κονίησι χαμαί -εν αϊγει- ρος ως 504 ^δούπησεν δέ -ών,Λ άράβησε δέ τεύχε9 έπ9 αύτφ = £42 - 540 (ήριπε δέ πρηνής ν.1.) - 7V187 - £50 = 311= ω 525 Λ 449 L u ό δ9 έπεύξατο δΐος Όδυσσεύς £ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Κ388 s Ν3Ί3 £617 L ό δ9 έπέδραμε φαίδιμος Αϊας 0 524 L j ό δ9 άπ9 ώμων τεύχε9 έσύλα 578 L τόν δέ σκότος δσσε κάλυψεν = /7325 = 7V442,n = 0421‘n = /7401in = 599in = 822in = P580in = /94in, zum -v έφελκ. u. zur Formeltechnik s. Rossi, GGA 223, 1971,166 £288 πρίν γ9 ή έτερόν γε -όντα 1 αίματος άσαι ”Αρηα = Ύ266*’ £561 τώ δέ -όντ9 έλέησεν άρήίφιλος Μενέλαος = Ρ346 = 352 = £610in Ζ307 (Hekabe betet zu Ath.:) „αυτόν (Diom.) 1 πρηνέα δός πεσέειν Σκαιών προπάροιδε πυλάων" Η16 ό δ9 (Iphinoos) έξ ίππων χαμάδις -ε Θ270 ό μέν αύδι -ών άπό δυμόν δλεσσεν 330 Αίας δ9 ούκ άμέλησε κασι- γνήτοιο -όντος = Α 250*’ Θ380 -ών έπί (bei) νηυσίν 'Αχαιών = 7V832 Λ 241 ως ό μέν αύδι -ών κοιμήσατο χάλκεον ύπνον 745 έτρεσαν άλλυδις άλλος, έπεί ϊδον άνδρα -όντα Μ395 ό δέ σπόμενος -ε (σχόμενος περί ν.1.) δουρί 1 πρτ/ντ/ς· JV178 ό δ9 αύτ9 έ-εν μελίη ώς 181 ως -εν, άμφί δέ οί βράχε τεύχεα 207 (Pos.) έχολώδη 1 υίωνοΐο -όντος έν δηϊοτήτι ~ 522 618 Ιδνώδη δέ -ών S460 τοΰ (Aias) γάρ -εν άγχι μάλιστα 468 τοΰ δέ πολύ προτέρη κεφαλή στόμα τε ρΐνές τε 1 ούδεϊ πλήντ9 ή περ κνήμαι καί γοΰνα -όντος, vgl. L4 26f. m. Α.33 u. 34 0 428 νεών έν άγώνι -όντα = /7500 0435 ό δ9 (Lykophron) ύπτιος έν κονίησιν 1 νηός άπο πρύμνης χαμάδις -ε 647. 648 τή (άσπίδι) δ γ9 ένί βλαφθείς -εν ύπτιος, άμφί δέ πήληξ 1 σμερδαλέον κο- νάβησε περί κροτάφοισι -όντος (Periphetes stolpert über s. Schild u. wird dann von Hektor getötet, vgl. L4 22 m. A. 22 u. 23) /7410 -όντα δέ μιν λίπε δυμός 600 ώς έ-(ε) έσδλός άνήρ Ρ10 ούδ9 άμέλησε 1 Πατρόκλοιο -όντος άμύμονος 523 ως άρ9 ό γε προδορών -εν ύπτιος Ύ383 ή κατα- λείψουσιν πόλιν άκρην τοΰδε -όντος ("Εκτορος) δ524 ός τε έής πρόσδεν πόλιος λαών τε -ησιν σ91 ώς μιν (Iros) ψυχή λίποι αύδι -όντα (im Faustkampf) χ22 (μνηστήρες) όπως ϊδον άνδρα -όντα 254 (Ageleos:) „τών δ9 άλλων ού κήδος, έπήν ούτός γε (Od.) -ησιν" Hes.fr. 204,119 άν]δρών ηρώων έν δηϊοτήτι -όντων 2 b nicht von Kriegern im Kampf 2ba Gott / Mensch: A 594 (Heph.:) „ένδά με Σίν- τιες άνδρες άφαρ κομίσαντο -όντα" Σ395 (Heph.:) „ότε μ9 άλγος άφίκετο τήλε -όντα" ι3Ί\ άνακλινδείς -εν ύπτιος (Polyphem, vom Wein berauscht) κ559 κατ9 άντικρύ τέγεος -εν (Elpenor) s λ 64 ο 479 ένδούπησε -οΰσ9 (phön. Amme, durch tödl. Erkrankung) ώς ειναλίη κήξ II. Parv. fr. 20,4 p.59 Dav. τόν δέ -όντα (Astyanax, von Ach. vom Turm geworfen) 1 έλλαβε πορφύρεος θάνατος 2bß Körperteile u. Gegenstände £82 αίματόεσσα δέ χειρ πεδίφ -ε (πεδίφ Lok., vgl. Schwyzer II 156) JV205 "Εκτορι δέ προ- πάροιδε ποδών -εν ^έν κονίησιΛν (Kopf des Imbrios) 617 τώ δέ οί οσσε 1 πάρ ποσίν αίματόεντα χαμαί -ον u j s /7741*’, zur Sache s. L10; vgl. auch Iliad zu Ν6\Ί II £583 έκ δ9 άρα χειρών ' ήνία ... χαμαί -ον (-εν v.l.) L dv Μ459 -ε δέ λίθος εισω ' βριδοσύνη Ν578 ή μέν άποπλαγχδεΐσα Λαμαι -εΛ (τρυφάλεια) /7803 άπ9 ώμων 1 άσπίς σύν τε- λαμώνι L d TV530 έκ δ9 άρα χειρός * αύλώπις τρυφάλεια χαμαί βόμβησε -οΰσαΛ σ397 πρόχοος δέ χαμαί /7118 τήλε δ9 άπ9 αύτοϋ ' αιχμή χαλκείη χαμάδις L j 0714 (φάσγανα) άλλα μέν έκ χειρών χαμάδις -ον, άλλα δ9 άπ9 ώμων ' άνδρών μαρναμένων Ρ760 πολλά δέ τεύχεα καλά -ον περί τ9 άμφί τε τάφρον ' φευγόντων Δαναών Κ441 αύτοϋ δέ προπάροιδε ποδών -εν (δόρυ) μ 410 ίστος δ* όπίσω -εν 2by Wind: metaph. i.S.v. nachlassen, sich legen, sicher so τ202, aber in £475 u. Op.547 oft - έμπ. aufgefaßt, wie Λ 297, *P216 u. Op.511 (s.u. II5a. II5b. II5bßbb), d.h. einfallen; für d. erstere Bed.: Gomme, CQ 42, 1948, 11 f-i Krafft, Untersuchungen 133 f.; Odyssey zu £475; für die letztere: Seilschopp, Stil. Unt. Hes. 74 f.; Edwards, Lang, of Hes. 182f. £475 νύξ δ9 άρ9 έπήλδε κακή βορέαο -όντος, ' ηηγν- 1259
1260


πίπτω, πεσεΐν
πίπτω, πεσεΐν
λίς τ202 τη τρισκαιδεκάτη δ" άνεμος -ε, τοι δ9 άνάγοντο Ορ. 547 ψυχρή γάρ τ’ ήώς πέλεται Βορέαο -οντος
II Kompos. 1 άμφι überjem.m zusammenbrechen, m. Akk., πεσ #523 ώς δέ γυνή κλαίησι φίλον πόσιν άμφι-οΰσα (Forts, in I2a am Ende), vgl. π214ff., ψ33
112 άπο (-) abfallen, herunterfallen von, m. Gen., nur S351 u. ωΊ KSV, sonst DSV πιπτ.: S351 στιλπναί δ’ άπέ-ον (άνέπ. v.l.) έερσαι £129 καί οί όδυρομένη βλεφάρων άπο δάκρυα -ει h.Ven.271 -ουσι δ9 άπ9 όζοι h.7,13 λόγοι δ9 άπό τηλόσ9 έ-ον 1 χειρών ήδέ ποδων II πεσ e315 τήλε δ9 άπό σχεδίης αύτός -ε (αύτόν βάλε ν.1.) ωΊ (νυκτερίς) έπεί κέ τις άπο-ησιν 1 ορμαθού έκ πέτρης
113 είς einmünden, einfallen, eintauchen, m. Akk., nur DSV πιπτ.\ Th.791 περί γην τε και εύρέα νώτα θαλάσσης 1 δίνης άργυρέης είλιγμένος είς άλα -ει (πέμπει, βάλλει cii., s. Merkelbach, SIFC 27/28, 1956, 291 f.) 873 αί δή τοι -ουσαι (αύραι) L££ ήεροειδέα πόντονd, ' ... κακή θυίουσιν άέλλη Ορ.620 εύτ9 αν Πληιάδες σθένος δβριμον Ώρίωνος 1 φεύγουσαι -ωσιν L d
114 έκ herausfallen aus, m. Gen., Menschen u. Gegenstände, Präs, (πιπτ.) nur Φ492 ταχέες έκ-ον όϊστοί, sonst Aor. πεσ 4a in KSV B266 θαλερόν δέ oi (Thers.) έκ-ε δάκρυ = π16βχ (Eum.) Γ363 (ξίφος) άμφί δ9 άρ9 αύτφ (αύτή ν.1.) ' ... ^έκ-ε χειρός. 21493 νεκρός δέ οί L 0329 τόξον δέ οί L d = O465ex 0421 δαλός δέ οί L £31 σκήπτρον δέ οί L d 34 σκύτος δέ οί L u £17 δέπας δέ οί L j £585 δ γ9 άσθμαίνων εύεργέος έκ-ε δίφρου 1 κύμβαχος έν κονίησιν έπι βρεχμόν τε και ωμούς = 7V399 Λ 179 πολλοί δέ πρηνείς τε και ύπτιοι έκ-ον ϊππων ' Α- τρεϊδεω ύπό χερσί Ύ448 χαμαί δέ οί έκ-ε κερκίς, vgl. Segal, HSPh 75, 1971, 43 f. Ψ46Ί (Idom. als Zuschauer beim Wagenrennen:) „ένθα μιν έκ-έειν οίω σύν θ9 άρματα άξαι" 4b in DSV *£595 (Antil. zu Men.:) ,,ή σοί γε ηματα πάντα 1 έκ θυμού -έειν" als dir aus dem Sinn zu fallen, nach dem Zush. als mich dir zu entfremden, wie άπό θυμού μάλλον έμοι έσεαι, A562L; vgl. ένθύμιος (Bd. IISp.595, s.v.) u. καταθύμιος (Bd.IISp. 1347f., s.v.); s. auch Porzig, Satzinhalte 159 7/283 έκ (έν v.l.) δ9 έ-ον (aus dem Wasser ans Land) θυμηγερέων «51 μερμήριξα, 1 ήέ -ών Jx νηός .άποφθίμην ένι πόντφ //417 -ον δ9 L 3 εταίροι s £307 π 13 έκ δ9 αρα οί χειρών -εν (-ον ν.1.) άγγεα
115 έν (-) hineinfallen, einfallen in, m. Dat. 5a πιπτ (KSV nur Op.511, sonst DSV) 5aa auf etw. fallen, befallen £370 έν γούνασι -ε Διώνης (Aphr.) £88 τοΐς δπιδος κρατερόν δέος έν φρεσι -ει 5aβ einfallen in Φ241 ωθεί δ9 (’Αχιλήα) έν σάκεϊ -ων ρόος Ορ.511 πολλάς δέ δρΰς ύψι- κόμους έλάτας τε παχείας ' ούρεος έν βήσσης πιλνρ χθονι πουλυβοτείρη 1 έμ-ων (Boreas) 5b πεσ -: 5ba KSV Sba aa in, an, auf etw. fallen, befallen, einfallen (*· in den Sinn kommen) Δ 108 ό δ9 (Ziegenbock) ύπτιος έμ-ε πέτρη <5508 τρύφος ^έμ-ε πόντφu £50 έξ αίθέρος L d (Hermes) 318 τηλού δέ σπεΐρον και έπίκριον L u h.Cer.309 πολλον δε κρΐ λευκόν έτώσιον έμ-ε γαίη h.Ven. 199 (Aphr. zu Anch.:) »τφ δέ και Αινείας δνομ9 έσσεται οϋνεκά μ9 αίνον ' εσχεν αχός ένεκα βροτοΰ άνέρος έμ-ον εύνή", zur Syntax vgl. Cassola z.St. /436 έπει χόλος ^έμ-ε θυμφ. — S207ex - 306 » Π206ex £625 δέος L , //266 καί μοι έπος L u ' μάντιος άλαοΰ Theb.fr.2,6 ρ.22 Dav. μέγα οί κακόν u ,, gemeint vermutl. άτη, s. Kirk, Oral Trad. 195 f. 5ba bb eindringen, einfallen in Δ2\Ί έλκος, δθ9 έμ-ε πικρός όϊστός Λ 155 ώς δ9 δτε πΰρ άίδηλον έν άξύλφ έμ-η ύλη, vgl. L3 140f. 0451 αύχένι γάρ οί δπισθε πολύστονος εμ-εν ιος ^81 (Ach.:) „άλλά καί ως, Πάτροκλε, νεών απο λοιγον αμύνων 1 έμ-(ε) έπικρατέως" 113 πΰρ έμ-ε νηυσίν Ά-
1261
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
χαιών, vgl. L3 141 β45 δ μοι κακόν έμ-εν οϊκφ s ο 375° Sc.420 μέγα γάρ σθένος έμ-ε φωτός 5bß DSV 5bßaa in etw. fallen, jmdn. befallen (nur Φ385) Z453 οϊ κεν πολέες τε και εσθλοι 1 L£v κονίησι. -οιεν (-ωσιν ν.1.) ύπ9 άνδράσι δυσμενεεσσιν Θ485 έν δ9 έ-(εν) Ώκεανφ λαμπρόν φάος ηελιοιο Λ 425 ό <5’ L d -ών έλε γαΐαν άγοστφ £ JV508 — £315 £ 7V520 = Ξ452 0423 L u -όντα νεός προπάροιθε μελαίνης Ρ428 ήνιόχοιο ' L -όντος ύφ9 "Εκτορος άνδρο- φόνοιο Φ385 έν δ9 άλλοισι θεοΐσιν έρις -ε βεβριθυΐα ' άρ- γαλέη, Interpr. s. Gruber, Abstr. Begriffe 51 σ398 δ γ9 οίμώ- ξας -εν ύπτιος L , τ469 έν δέ λέβητι -ε κνήμη
Hes.fr. 252,5 Θηρώ δ9 Απόλλωνος έν άγκοίνησι -οΰσα ' γείνατο (Chairon) Sbßbb einfallen, sich stürzen in od. auf, eindringen in £175 φεύξεσθ9 έν νήεσσι πολυκλήϊσι -όντες; = 063 £ 7V742ex , zum Formelgebr. s. Alexanderson, Er. 68, 1970, 36 f. Δ134 έν <5’ έ-ε ζωστήρι άρηρότι πικρός όϊστός Ζ82 πρίν αύτ9 έν χερσί γυναικών ' φεύγοντας -έειν 1235 ούδ9 έτι φασίν ' σχήσεσθ9, άλλ9 έν νηυσί μελαίνησιν -έεσθαι (vgl. Benicken, Studien I 164; Leaf z.St.) = M107 - 126 = £639 £ Λ 824, s. Mader, Tempusgebrauch 116 ff. Λ 297 ('Έκτωρ) έν δ9 έ-(εν) ύσμίνη ύπεραέϊ ίσος άέλλη, vgl. La- tacz, Kampfparänese 203 f. 311 έν νήεσσι -ον φεύγοντες Αχαιοί 325 ώς δτε κάπρω 1 έν κυσί θηρευτήσι ... -ητον 7V289 ούκ άν έν αύχέν9 δπισθε -οι βέλος ούδ9 ένί νώτφ 0624 (bis) έν δ9 έ-(εν) ώς δτε κΰμα θοή έν νηι -ησι /7276 έν δ9 έ-ον Τρώεσσιν άολλέες Φ9 έν δ9 έ-ον (Tr. in den Xanthos) μεγάλφ πατάγφ Ψ2\6 έν δέ πυρή -έτην (Boreas u. Zephyros) /259 άλλου δ9 έν τοίχφ μελίη -ε -= 276 ω526 έν δ9 έ-ον προμάχοις (Od. u. Tel.) 5c Pf.st. (in DSV): gefallen (= liegen) in /384 τούς δέ ϊδεν μάλα πάντας έν αϊματι καί κονίησι 1 πεπτεώτας πολλούς, vgl. V/45ff.
116 έπι (-) darauffallen, m. Dat.; nur DSV 6a πιπτ- β398 έπεί σφίσιν ύπνος ^έπί βλεφάροισι^ν έ-εν s ε271 - v79ex , zu altoriental. Parall.n vgl. West, East 235 ψ/309 ούδέ οί ύπνος 1 -εν L d πάρος καταλέξαι άπαντα - Hes. fr.294,4in μ 239 ύψόσε δ9 άχνη ' άκροισι σκοπέλοισιν έπ9 άμφοτέροισιν έ-εν ω535 (τεύχεα) πάντα δ9 έπί χθονι -ε 6b πεσ - £300 ό δ9 άγχ9 αύτοΐο -ε πρηνής έπί νεκρφ Sc.375 (ώς δ9 δτ9) πέτραι άποθρώσκωσιν, <έπ9 άλλήλΛαις δέ -ωσι 379 ως οί L Λοισι -ον μέγα κεκλήγοντες
117 κατα (-).: herab-, herunterfallen, Umfallen, m. Gen. außer ε374 (Dat.), wo Bed.: sich hinabstürzen (wie έμ-, oben II5b/?bb); nur πεσ ., metr. bedingt immer in den Formen κάππεσ- od. κάδ δ9 έπεσ-, außer *£437, wo DSV A593 (Heph.:) „κάπ-ov έν Λήμνφ, ολίγος δ9 έτι θυμός ένήεν" Δ 523 ό δ9 ύπτιος έν κονίησιν ' κάπ-εν - 7V549 £560 καπ-έτην, έλάτησιν έοικότες ύψηλήσιν Λ 676 κάδ <5* έ-εν, λαοί δέ περίτρεσαν άγροιώται Μ 23 δθι πολλά βοάγρια καί τρυφάλειαι 1 κάπ-ον έν κονίησι καί ημιθέων γένος άνδρών s Ο538'η Λ/386 ό δ9 άρ9 άρνευτήρι έοικώς ' κάπ- -(εν) άφ9 υψηλού πύργου Π743 μ 414 0280 πασιν δέ παραί ποσί κάπ-ε θυμός Π29ΰ ό δ9 ύπτιος έν κονίησι ' κάπ-εν οίμώξας 311 ό δέ ^πρηνής έπί γαίη. ' κάπ-(εν) 414 ό δ9 άρα u . ' κάπ-εν - 580 469 κάδ δ9 έ-(εν) έν κο- νίησι μακών (Pferd Pedasos), άπό δ9 έπτατο θυμός ■* κ 163 (Hirsch) - τ454 (Eber) - σ98ίη (Iros) 662 πολέες γάρ έπ9 αύτφ (Sarp.) ' κάπ-ον Ψ25\ βαθεΐα δέ κάπ-ε τέφρη (beim Löschen d. Scheiterhaufens) 437 κατά δ9 αύτοί 1 έν κονίησι -οιεν έπειγόμενοι περί νίκης 728 έπι δε στήθεσσιν Όδυσσεύς ' κάπ-ε - 881 731 έπί δέ χθονι κάπ-ον άμφω ε3Ί4 αύτός (Od.) δέ πρηνής αλί κάπ-ε, χεϊρε πετάσσας χ85 περιρρηδής δε τραπέζη ' κάπ-εν ίδνωθείς ω540 (κεραυνός) κάδ δ’ έ-ε πρόσθε γλαυκώπιδος όβριμοπάτρης (Ath.)
1262


πίπτω, πεσεΐν
πιστός
118 μετά dazwischen fallen, mitten hineinfallen, nur in DSV TI 10 δς κεν έπ9 ήματι τώδε πέση μετά ποσσι γυναι- κός (Geburt) Φ503 Λητώ δέ συναίνυτο καμπύλα τόξα πεπτεώτ9 (πεπτώτ9 ν.1.) άλλυδις άλλα μετά στροφάλιγγι κο- νίης, s. Leaf z.St.: μετά στρ. κον. zu συναίνυτο? Vgl. dagg. Π 775 u. ω39; zur Form s. Chantraine, Gr. h. I 430
119 προ - vornüber fallen, sich nach vom werfen πεσ /490 οί δέ προ-όντες έρεσσον = μ 194”
ΠΙΟ συν - aufeinander losgehen, ε295 von Winden: Zusammentreffen, nur in DSV πεσ H256 La0v ρ9 ε-ονΔ λείουσιν έοικότες (ή κάπροισιν) Ψ68Ί L Jf σύν δέ σφι βα- ρεΐαι χεΐρες έμιχδεν Φ387 σύν δ9 έ-ον (d. Götter) μεγάλφ πατάγφ ε295 σύν δ9 εύρος τε νότος τ9 έ-ον ζέφυρος τε (και βορέης, wie μισγομένων άνέμων V.317
D Hes.fr.31,6 έμ[πεσε inc. auct. fr. POxy.2513,30 ]νΙ].επεσεινεί Il.Pers.fr. 1,1 p.63 Dav. πεσεΐν Eumel.fr.9,4 p. 191 Ki. unecht, s. s.v. βρυχηδόν Bd.IISp. 104 //266a u. Afl89b s. Bd.ISp. 1165,4ff. v.l.: £588, 0476, Λ 376, P379, Ψ216. 727, ζ\ 16, 1433 (pap.31 West, Ptol. Pap. 240) 491 ci.: h.Cer.389 (suppl.)
G Konstruktionen u. Wortverbindungen: 1 in der Bed. 'getötet werden’ m. ύπό = 'von’ od. 'durch’: 4 243, Z453, 4 158.179, P428 2 in Vbd. m. νεκρός od. νέκυς: K20Q,
P361 3 m. χαμαί: 4 482, £583, 2V53O. 578. 617, £418, /7741. 803, Ύ448 σ397, Sc.365 4 m. χαμάδις: H\6, 0435. 714,77118 5 m. έραζε: M156, P633, Σ552, χ280 6 m. εν κονίησι(ν): 4 482. 523, £583. 585, Ζ453, 4 425, Λ/23, 2V2O5. 508. *520. 549. 617, £418. 452, 0423. 435. 538, /7290. 469. 741, Ρ315. 428, *£437, κ 163, σ98. 398, τ454, Sc.365 7 m. προπάροιδε: Z3Q1, 7V2O5, 0 423, Κ441 8 m. πρόοδε: ΠΊ4\, 0524, ω54Ο 9 m. πρηνής: Z3Q1, 4 179, Λ/395, /7311. 378. 414. 580, £300, ε374, Sc.365 10 m. ύπτιος: 4 108. 523, 4 179, 7V549, 0435. 647, /7290, Ρ523, /371, σ398 G. Markwald
πίσεα n.pl. [V, 1°, 2h] Ε unklar, s. Chantraine, Dict. s.v. Σχ sch.D Y9: τά ύδρηλά χωρία, τούς καδύδρους τόπους (άπό τοΰ είναι έν αύτοΐς π{ε}ΐσαι, δ έστιν ποτίσαί)
Β Auen (nur Akk. Pl.) als gras-/baumreicher (vgl. εια- μενή) Aufenthaltsort (vgl. έναυλος B3) von νύμφαι BI Ida/ δ im Gebirge (£123, h.Ven.98, h. 19,19) nb. άλσεα (K8 = h.Ven.97); in dir.R. 1° Y9 νυμφάων, αϊ τ9 άλσεα νέμονται 1 και πηγάς ποταμών καί -εα ποιήεντα = £124 = h.Ven.99, vgl. <5337 = ρ 128 s h.Cer.381”, s.a. Fehling, Wie- derholungsfiguren 309 h. 19,2 (Pan) δς τ9 άνά -η 1 δενδρή- εντ9 άμυδις φοιτφ νύμφαις, vgl. V.25f., h. 14,5 = 26,8” . — W ο r t f.: s. λειμώv R. Führer
πίσσα (1·, 1Η] Ε < *pik-ia\ -ZA2-deriv. from root noun seen in Lat. pix (Risch § 50b) perh. <PIE *peik9- (cf. πικρός, ποικίλος, see LIV 419); popular etym. w. πεύκη, e.g. sch.D K3: πευκεδανοΐο' πικρού, όλεδρίου. άπό της πεύκης ή μεταφορά ... καί τό δάκρυον αυτής πικρότατόν έστιν ή -α
L ’Casson, Ships 21 If.; 2Giangrande, CR 20, 1970, 153f.; 3Kurt, Seern. Fachausdr. 17. 32 f.; 4R. Meiggs, Trees and Tim- ber, Oxford 1982, 467-71 (App.7: „Pitch“). 415f.; ’Schramm, RE XIX (1937) 1—5 („Pech“); 6C.Torr, Anc. Ships, Chicago 1964, 34-7; 7Vogt, H.91, 1963, 119f.
B pitch, the dark residue obtained by distilling wood tar, extracted by carbonization, tapping; proverbially 'black’ (με- λας, δνοφερός, κυάνεος, cf. Ηρ. Mui. 105,5, Ar. Fr. 629, Call. Hec.Fr.74,17 Hollis, Opp.H.3,58, Lucr.6,257, Ov.Ep.17,7, etc.); used to seal ships’ hulls (L1 346; implied in EGrE, cf. μέλας B2a), barrels, roofs, and walls; for torches, medicinal purposes (L7), etc. 4 277 ώς δ9 δτ9... ειδεν νέφος αίπόλος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άνήρ 1 ' τφ δ9 άνευδεν έόντι μελάντερον ήύτε -α φαί-
νετ9 ιόν κατά πόντον (τοΐαι κίνυντο φάλαγγες κυάνεαι), constr. cf. II 948,48ff. above Hes. fr. 270 -ης τε δνοφερής καί κέδρου νηλέι καπνφ, perh. of burning ships (M.-W. ad !., diff. L2); cf. also Aristot.Col.791 b22f., Nie.Alex. 116f. 488, L4415f. M.P.Cuypers
πιστεύ(ω) [le] (from πιστός:) trust in w. dat. pers. Cert.p.40,13 ,,-εΰσαι δέ βροτοΐς ποιον χρέος άξιόν έστιν;" 1 ,,οϊς αύτοΐς κίνδυνος έπί πραχδεΐσιν έπηται". — Wdfld.: πείδομαι, έπιτρέπω W.Beck
πίστις [1Η] (from πείδομαι ή trust(ing) Ορ.372 καί τε κασιγνήτφ γελάσας έπί μάρτυρα δέσδαΓ 1 \-εις δ9 άραΐ όμώς καί άπιστίαι ωλεσαν άνδρας, vv.susp., -ιες expected, see Verdenius ad 1. (authenticity and conjectures); for Hes.’s use of abstracts in antith. see J. Blusch, Hes.s individ. Denken, Bonn 1970, 52 f. — Deriv.: άπιστίη W. Beck
πιστόομαι s. πιστώσασδαι
πιστός [2V, 3°, 3H, lh] F -ός 3, -όν 6, -οί 1; -ov acc. 1, -ά nom. 2, acc. 14; -ότατος 1
Μ 1 dissyll. la [1^] -όν h.Merc.528 R«] ξόρκια -άΛ ταμόντες £124, ω483, L u Γ269 U-] -ός/ν έταΐρος/ν 0431, Σ460, Hes.fr.280,5 suppl. / 0331, Ρ500. 557. 589, Σ235, ο 539; ^ριλότητα καί δρκια -άΔ ταμόντες* ΓΊ3 = 256 = 94, L j Γ323; (καί) ξόρκια -άΛ τάμητε* Γ252, Τ191; L j 4157; -ά Λ 456 [±χ] δ9 L , Γ280, 7/351, L u Γ245, Χ262, Hes.fr.204,78 1b [-4] -oi Th.735 2 [i-.2] -ότατος
Π\4Ί
L Η. Roisman, Loyalty in EGrE and Tragedy, Beitr. z. kl. Philol. 155, Königstein/Ts. 1984
B (from πείδομαι ή of persons trusty, faithful (1), rites in- suring trust (2), subst. ntr.pl. trustworthiness, faith (3). — Deriv.: πιστόομαι, πιστεύω, άπιστος. — Wdfld.: see έρίηρες 1 of persons la of a companion (w. έταΐρος q.v. exc. /7147, see L passim) laa pathetically of one slain 0437 (Ajax to Teucer:) ,,νώϊν άπέκτατο ^-ός έταΐροςs 1 Μαστορίδης, δν ' ίσα φίλοισι τοκεΰσιν έτίομεν" Σ460 (Thetis to Heph.: „give my short-lived son new armor) ό γάρ ήν οι άπώλεσε L u 1 Τρωσί δαμείς' ό δέ κείται δυμον άχεύων" — 0331 'Έκτωρ μέν Στιχίον τε καί Άρκεσίλα- ον έπεφνε, 1 τόν μέν Βοιωτών ηγήτορα ’ τόν δέ Μενε- σδηος μεγαδύμου u-ov έταΐρον ά Ρ55Ί (Ath.-Phoenix to Men.:) ,,σοι μέν δή ... κατηφείη καί όνειδος ’ έσσεται ει κ9 Άχιλήος u d 1 ... κύνες έλκήσουσιν" 589 (Ap.-Phainops to Hektor:) „σόν δ9 έκτανε (Men.) L j 1 έσδλόν ένί προμά- χοισι Ποδήν ..." 1 ως φάτο, τόν δ9 άχεος νεφέλη έκάλυψε Σ235 δάκρυα δερμά χέων (Ach.), έπεί εϊσιδε L , 1 κείμενον ... δεδαϊγμένον laß without pathos, emphasizing reliabili- ty Hes. fr. 280,5 suppl. (Meleager to Thes.:) „κατήλυδες [εις
Ά'ίδαο ’ ...] άμ9 έσπετο πιρ\τός] Εταίρος] (Peirith.)“ introd. dir. sp.: P500 Άλκιμέδοντα προσηύδα (Autom.) L-0y έταΐρονj ο 539 Πείραιον προσεφωνεε (Tel.), L u ’ 1 «· · · δέ μοι τά περ άλλα μάλιστα 1 πείδη έμών έτάρων, οΐ μοι Πύλον εις άμ9 έποντο" not dir. sp., sup.: /7147 (Patr. or- dered Autom. to yoke horses) τόν μετ9 9Αχιλλήα μάλιστα, ’ -ότατος δέ οί έσκε μάχη ένι μεΐναι όμοκλην
1 b of guards Th. 735 ένδα (where the Titans are in custody) Γύγης Κόττος τ9 ήδέ Βριάρεως 1 ναίουσιν, φύλακες -οι Διός 2 of (solemn) oath, pact trustworthy, insuring trust
2 a of δρκια q.v. (see L29ff., Bergold, Zweikampf 43 f. 51. 53) Γ256 (Idaios to Priam:) „τφ δέ κε νικήσαντι γυνή και κτήμαδ9 έποιτο* ' οί δ9 άλλοι φιλότητα καί ^δρκια ·αΛ
1263
1264


πιστός
ταμόντες ' ναίοιμεν Τροίην τοι δέ νέονται" = 73 s 94 _ 7Ί9Γχ 4- Β124, Λ252, ω483, see £105 ff. (άπιστος) Γ269 (κήρυκες) L d θεών σύναγον, κρητήρι δέ οίνον 1 μίσχον, άτάρ βασιλεΰσιν ύδωρ έπι χεϊρας έχευαν. 1 έρυσσά- μενος (Ag.) χείρεσσι μάχαιραν ' ' άρνών έκ κεφαλέων
τάμνε τρίχας 4- 245 280 (Ag.:) ,,τίνυσθον (Ζεΰ κτλ.) δτις κ9 έπίορκον όμόσση, ' υμείς μάρτυροι έστε, φυλάσσετε δ9 L j“ 4- 323 Δ 157 (Ag. to wounded Men.:) „θάνατόν νύ τοι δρκι9 έταμνον ' ' ως σ’ έβαλον Τρώες, κατά δ’ L d πάτη¬
σαν"' Η35\ (Ant. to Tr.: „let’s give up Hel. and treasure) νΰν δ’ L j ' ψευσάμενοι μαχόμεσθα* τώ ου νύ τι κέρδιον ήμιν ' έλπομαι έκτελέεσθαι, ϊνα μή ρέξομεν ώδε" Hes. fr. 204,78 [πάν]τας δέ μνηστήρ[ας] (of Hel.) άπ[ήι]τεεν L Jf 1 [ό]μνύ- μεναί τ’ έκέλευσ[ε] και [..]π.. άράασθαι ' σπονδή (to abide by his decision) Ύ262 (Ach. to Hektor:) „μή μοι, άλαστε, συνημοσύνας άγόρευε* ’ ώς ούκ έστι λέουσι και άνδράσιν L j, 1 ούδέ λύκοι τε και άρνες όμόφρονα θυμόν έχουσιν" 2b of σύμβολον h.Merc.528 κατένευσεν (Αρ.) μή τινα φίλ- τερον άλλον ... έσεσθαι ' „έκ δέ τέλειον 1 σύμβολον άθανάτων ποιήσομαι, ήδ’ άμα πάντων 1 -όν έμφ θυμφ και τίμιον ' όλβου και πλούτου δώσω ^ράβδονΛ 1 χρυσείην τριπέτηλον, άκήριον, ή σε φυλάξει", see Cassola on 526 ff. „accordo rispettato nel mio cuore“, see 535 ff., but έκ
ποιήσομαι is voluntative and σύμβολον seems to ref. rather to the sign (L J of the accord already granted, cf. A 233 ff., L23 3 collective pl. that can be trusted'. trustwor-
thiness, faithfulness λ456 κρύβδην ... ές πατρίδα γαΐαν ' νήα κατισχέμεναι, έπει ούκέτι -ά γυναιξίν, cf. άνεκτά (Α 573, υ223), φυκτά (77 128, δ299, £489) W.Beck
πιστώσασθαι [2\ 2°, 1Η] Ε on formation see Tucker, Greek Verbs 286 Σχ sch.D Z233: πίστεις έποιήσαντο άλλήλοις, Φ286: πίστιν της σωτηρίας έδωκαν
Β π. by means of words tog. w. gestures/actions, aor. only 1 mid.: give mutualpledges of goodfaith or good will, in narr. Z’233 (Diom. to Glaukos:) „τεύχεα δ’ έπαμείψομεν, δφρα
και οίδε ' γνώσιν, ότι ξεϊνοι πατρώϊοι εύχόμεθ’ είναι" 1 χεΐράς τ’ άλλήλων λαβέτην καί -ώσαντο (and exchanged armor) Φ286 ανδρεσσιν έΐκτην (Ath. and Pos.), ' χειρί δέ χεΐ- ρα (of Ach.) λαβόντες έ-ώσαντ’ έπέεσσι ' ' μήτ’ αρ
τι λίην τρέε μήτέ τι τάρβει' 1 τοίω γάρ τοι νώϊ θεών έπι- ταρρόθω είμέν" 2 pass., dir.sp. 2a be pledged, boundby an oath at another’s behest o436 (maid to sailors:) „εϊη κεν καί τοΰτ’, εϊ μοι έθέλοιτέ γε ' δρκφ -ωθήναι άπήμονά μ’ οϊκαδ’ άπάξειν." 1 πάντες έπώμνυον, ώς έκέλευεν h.Merc.536 (Αρ. to Hermes:) „έγώ γε ' -ωθείς κατένευσα καί ωμοσα καρτεράν δρκον 1 μή τινα 2 b be convinc-
ed, assured ςα 218 (Od. to Eum. and Phil.:) „σήμα άριφραδές άλλο τι δείξω, 1 δφρα μ’ έϋ γνώτον -ωθήτόν τ’ ένι θυμφ* 1 ούλήν", perh. be made loyal at heart W. Beck
πίσυνος [6*, 1°, 1H] deriv. from πείθω, formation unclear, perh. analog, to θάρσυνος (2‘), see U. Wyss, Wörter auf -συνη, Diss. Zürich 1954, 13 ff. and Risch §55b
Μ |υνΖ] τφ/τοΐς -ος /2295 s 313 / Th.506 [««-] -ος καί σ!40; -ος £205 [---] -οι καί 0226 « Λ9; -ος /238
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 1015 on £205: πεποιθως, sch.D £205: πεπιστευκώς. τε&αρρηκώς, Ι23&; -ος Διι* πε- ποιθώς τφ Διί, δ έστι θαρρών
Β of persons: trusting in, relying on w. instr. datives weapons: £205 (Pand. to Aen.:) „πεζός ές Ίλιον είλήλουθα 1 τόξοισιν -ος* τά δέ μ’ ούκ άρ’ εμελλον ονη- σειν" Th. 506 δώκαν (Zeus’ siblings) δέ βροντήν ήδ’ κεραυνόν ' καί στεροπήν 1 τοΐς -ος ... άνάσσει own courage and strength: Λ 9 τοί (Ajax and Ach.) ρ’ έσχατα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πίτνημι, πίτνω, πετάσαι, πέπταμαι
(sc. on wings of camp) νήας έίσας ' εϊρυσαν, ήνορέη -οι καί καρτέι χειρών = 0 226 (ν. susp.), cf. σ140 below persons: /238 (Od. to Ach.:) „Ζευς δέ σφι ένδέξια σήματα φαίνων ' αστράπτει * 'Έκτωρ δέ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων ' μαίνεται έκπάγλως -ος Διί, ούδέ τι τίει ' άνέρας ούδέ θεούς" σ140 (beggar-Od. to Amphin.:) „πολλά δ’ άτάσθαλ’ έρεξα βίη καί κάρτεϊ εϊκων, ' πατρί τ’ έμφ -ος καί έμοΐσι κασιγνήτοισι", cf. 0226 above omen: /2295 (Hecuba to Priam: „ask Zeus to send an eagle) δεξιόν, δφρα μιν νοήσας ' τφ -ος έπί νήας ϊ^ζ Δαναών" s 313, cf. 7V823 (νθάρσυνοςΛ οίωνφ). — Wdfld.: j, πιστός W.Beck
πίσυρες s. τέσσαρες
ΠιτΌεύς [1*] Ε Boßhardt, Nom. auf -εύς §327; ν. Kamptz §42c 1, d3; 57b; 75b; 80a
Β PN V. von Hel.s Dienerin Aithre, Γ144 (-ήος); zu Ari- starchs Ath. s. M.L.West, Frühe Interpol.en i.d. II., NAWG 1999, 186f.; Th. E. Jenkins, in: Μ. Carlisle and O.Levaniouk (edd.), Nine Essays on Homer, Lanham 1999, 208 ff.; zum Versbau vgl. Π175, a429+, 77245, Th.780, h.Ap.319
V. Langholf
πίτνημι, πίτνω, πετάσαι, πέπταμαι [13*, 12°, 1Η] Ε zu idg. ♦ fft-n-eh2-/peth2-/pth2-, s. Beekes, Laryngeals 188 u. LIV 430f., vgl. lat. pateo, pando. — Abl.: πέταλον, πέτηλα; vgl. ποταμός; s.a. πέτομαι / έπτατο
F (- = πέτα) Akt.Präs, πίτνα 1, έπιτνον 1Η; Ptz. πιτνάς 1; Aor. (-σσ- nur am VE, s. Μ 2d) -σ(ε) Γ, -σαν 1°, -σσαν 2; -σείε 1°; Ptz. -σσας 10; Med.-Pass. Präs, πίτναντο 1; Aor. -σθησαν 1; Ptz. -σθεΐσαι 1; Pf. πέπταται 1, πέπτανται 1; πέπτατο 1; Ptz. ^πεπταμένας ά\, avat u 1
Μ la -σ’ ιστία ε269 lb [1-] πίτνα Φ7; πιτ- νάς Λ392 2a [!««] ^πέπτατΛαι £45 [---] L jO δ’ £371 2b [---] -σαν £94 2c [---] έπιτνον Sc.291 2d l-^χ] (στήσαντ’/ς) άνά θ’ ιστία λευκά -σσαν/ς Α480, δ 783 / κ506; κατά / ύπό λΐτα -σσας (9441, α310; ([καδ]έζ£ετο) χεΐρε -σσας (' άμφω/οτέρας) Ξ495 — Φ115ex = i417cx, ε374, ω397; άμφω χεΐρε -σσας Δ253 = 7V549 2e
[-2μ] πίτναντο XAQ2 2f [i-^] πέπτανται £195 3a
-σείε σ160 3b [1^2] ^πεπταμένας, Φ531 [3.^2] dvaL , Μ122 3c Μ-2] -σθεΐσαι Φ538 Μ-Μ -σθησαν δέ φ 50
Σχ 1 Simplex; sch.min. P.Ryl.536 zu JV549: έκτείν[ας, sch.D 4 523: έκ-σας. έκτείνας, Φ7: έξέτεινεν. ένεπέβαλλεν, £195: περιβέβληνται. ήπλωνται (vgl. Ξ495 u. 2), Φ538: έξ- απλωθεΐσαι (vgl. £371). άνοιχθεΐσαι (vgl. Φ531) 2 Kom¬
pos.; sch.D /4480: άνελκύσαντες ήπλωσαν, 0441: κατα- -σας ... άπλώσας
L ’F. Grajew, Unters, über d. Bed. der Gebärden in d. gr. Epik, Diss. Freiburg, Berlin 1934, 16ff.; 2Kurz, Menschl. Bewegung 27; 3Benveniste, Vocabulaire II13
B ausbreiten, pandere, im Ggs. zu τανυω / τείνω 'spannen, tendere’ ohne Konnot. von Kraftaufwand, z.T. in komplem. Verh. zu στορέσαι (s.u.), das den Bereich 'unten, zu Füßen* abdeckt (wie russ. stlat’ ggüber prosteret9); Subj. beim Akt. (> Agens beim Pass. φ50) stets pers. (göttl. 0441, Φ7), dir. Obj. (bzw. Patiens) insbes. Körperteile (kontrast. τα[νυσ]θείς 'ausgestreckt’ von Pers.), meteorol. Ersch.en / Textilien (aber στορέσαι von Meer / Bettzeug [< urspr. 'Streulager’ laut Posch, WäS 16, 1934, 19 f.] außer ρ32), Torflügel (nur Med.- Pass., Opp. έπικλίνω, -τίθημι), indir. Obj. nur Δ 523+, λ 392 (pers. Adressat, vgl. όρεγω Bla), £94 u. (ci.) 1H (lok. Best, vgl. adv. άμφί BAU / II2 £194f., X401f., έξείης £94), mod. Adv. nur 2° am Ende. - In assoz. Zush. m. αύτός 1266
1265


πίτνημι, πίτνω, πετάσαι, πέπταμαι
πιφαύσκω
0441 f., α 130ff.; (καθ)έζετο 0441 ff., Ξ 495 = Φ 115" s /417"; θρόνον 0441 f., «130; 1 θυμόν /1523f., σ160ί; θύ- ρησι /αζε/ετρα /417f., <p49f.; έ(πικε)κλιναν/μένας 0435/ 41, Λ/121 f.; έν κονίησι 1 zA522f.+, Ύ402; λευκά/ή Α480+, 5~45; μεμαώς/μενεαίνων £374f., λ 392; όχήα(ς) ' A/121f., Φ537Γ, <ρ47/50; υπό (...) ποσ(σ)ί(ν) 0441 ff., al30f.; πεφυζότες Φ6Ε 531 f.; ως έφατ'/αρ’ έφη Φ53ΊΪ., ω391. In dir.R. nur £195, Φ 531, /417, *506, Α392, in Exk. ζ45, 1Η. - Wortf.: έλκω BI4a, άνά έρύω (/77 = μ402), άνα- κλίνω, (άν)οϊγω, όρέγω, στορέσαι, τανύω, τείνω Δ 523 ύπτιος έν κονίμσι 1 ^κάππεσε.ν, άμφω χεΐρε έτάροισι -σσας, 1 θυμόν άποπνείων = 7V549, Pathos-Geste, vgl. /2743, μ 257 u. s. L2, and. („Geste der Todesbereitsch.“) L’17 ε374 πρηνής άλί L ., ^χεΐρε -σσας., 1 νηχέμεναι μεμαώς, vgl. £350f. tu 397 ίθύς κίε L (ΡΝ8 δέ λαβών κύσε χειρ9), Begrüßg., vgl. ψ 207 f. /417 είνι θύρμσι καθέζετο (Kyklop) L ., 1 εϊ τινά που μετ' όεσσι λάβοι στείχοντα θύραζε = S495" (Verwundeter) = Φ115" (Demoralisierter), vgl. IISp.4O8,42f. (410,29f.) λ392 (κλαίε) πιτνάς είς έμέ χεΐρας όρέξασθαι μενεαίνων (Ag.), konat., s. 393, vgl. 204 fft Ψ99f.; Präs.st. nur hier u. folg. 3 St. *402 τοΰ δ' (Hektor) ην έλκο- μένοιο κονίσαλος, άμφι δέ χαΐται 1 κυάνεαι πίτναντο (πίλ- ναντο, πίμπλαντο w.ll.), kontrast. h.Cer. 177f., h.7,4f. II Sc.291 (οϊ γε μέν ημών) οί δ* άρ9 έν έλλεδανοΐσι δέον και έπιτνον (έπιπλον ν.1.) άλωή (-ήν codd.), vgl. /213, Augm. nur hier (tilgbar) Φ7 προχέοντο πεφυζότες, ήέρα δ9 'Ήρη ' πίτνα πρόσθε βαθεΐαν έρυκέμεν, Ggs. Ρ649, ν352 Ρ371 πολέμιζον ύπ9 αίθέρι, ^πέπτατ.ο δ9 αύγη 1 ήελίου (νέφος δ9 ού φαίνετο), Ggs. /7567 ζ*45 (ΟΙ.) οΰτ9 άνέμοισι τινάσσε- ται οΰτε ποτ9 δμβρφ ' δεύεται οΰτε χιών έπιπίλναται, άλλά μάλ9 αΐθρη 1 L .αι άνέφελος, Ggs. λ 19 II £195 (έν μεγά- ροισι 11 δίφροι) άμφι δέ πέπλοι ' πέπτανται, als Schutzhülle (vgl. £777) 0 441 (ίππους λύσε) άρματα δ9 άμ βωμοΐ- σι τίθει κατά ^λΐτα -σσας., vgl. ρ32, ν73 α130 ές θρόνον εισεν άγων, ύπό L d, vgl. £49f., υ139, *155f. f94 (εϊματα έπει πλΰναν) έξείης -σαν παρά θΐν9, kontrast. Δ 536 Α 480 (ούρον ϊει Αρ.) οί δ9 ιστόν στήσαντ9 άνά θ9 ιστία -σσαν = 5783" (s 554 > D) s κ506" (Ptz.), vgl. ιΊΤ fDekl.’) £269 (ούρον προέηκεν Kal.) γηθόσυνος δ9 οΰρφ -σ9 ιστία (Od.) entfaltete, kontrast. All 'schwellte’ II Λ/122 ούδέ πύλησιν ' εύρ9 έπικεκλιμένας σανίδας ' άλλ9 αναπεπταμένος. έχον άνέρες, εϊ τιν9 έταίρων (φεύγοντα σαώσειαν) aufgeklappt Φ531 L . έν χερσί πύλας έχετ9, είς ο κε λαοί 1 έλθωσι προτί άστυ πεφυζότες 538 (άνεσαν πύλας) αί δέ -σθεΐσαι τεΰξαν φάος (Αρ. half den Tr.) φ 50 (έβραχε) θύρετρα ' πληγέντα κληϊδι, -σθησαν δέ οί (Pen.) ώκα taten sich αι/(konkr.-anschaul.), vgl. £809, kontrast. (abstr.-zus.fas- send) x389, h.Merc.247 II σ160 (Ath. gab Pen. ein) ^μνηστήρ.εσσι φανηναι, δπως -σείε (θέλξειε ν.1.) μάλιστα ' θυμόν L .ων ίδέ τιμήεσσα γένοιτο ' μάλλον πρός πόσιος, s. 212 f. 282 f., vgl. 191. 347 f. u. zur (uns.) Bed. (übertr. Gebr. nur hier) Ameis-H. z.St.; Wilamowitz HdO 19; Büchner, H. 75, 1940, 143ff.; Erbse, Beitr. Verst. Od. 81; Russo, Odyssey z.St.
Kompos.: άνά (-) Λ/122 (KSV), A480+ (DSV), s. ISp.759,41 ff.; (DSV:) κατά darüberbreiten 0441, ύπό als (Sitz-) Unterlage ausbreiten a 130
D v.l. /1351, 554, σ327, Alcmaeonis fr. 1,2 p. 139 Dav.
R. Führer
Πιτύεια [V] Es. Chantraine, Dict. s.v. πίτυς B Stadt an der Propontis, £829 (-αν); s. Leaf, Troy 185-188; Burr 143; Giovannini 32f.; s.a. 9Αδρήστεια oben ISp. 144f.
D £717 v.l. V. Langholf
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πίτυς [2‘, Γ] E viell. verw. m. lat. pinus u. ved. pitu- däru-, s. L6 u. Mayrhofer, EWAia II 137f. (dagg. aber Kuiper, in: Festschrift Debrunner 248 A.24; L8); Stamm mögl.weise im myk. PN pi-sa-wa-ta enthalten, vgl. DMic. II 129; L12
L 1 Buttmann, Lexil. I 17 f.; 2Friedreich, Realien 94; 3Murr, Pflanzenwelt 110—13; 4Fellner; 5Wackernagel, Kl. Sehr. III 1599 f.; 6Hermann, Sprachw. Komm. 106f.; 7Levy, Isis 52, 1961, 79f.; 8Fumee, Vorgriech. 260; 9R.Meiggs, Trees and Timber in the Ancient Mediterranean World, Oxford 1982, 112f.; *°Markwald, Hom. Epigr. 174f. m. A.2; ”Herzhoff, H. 118, 1990, 267 A.37; 12Leukart, -täs 112 m. A.224
B Kiefer, Nadelbaumart; welche, ist uns. (L10 174 A.2); oft als Schwarzkiefer (pinus nigra) identif., u.a. wegen der Epith. βλωθρή u. μάκρη (L4 44f.; L7 80; Seymour, Homerie Age 341; L11; and. L2); laut L3 urspr. „Kollektivbegr. f. alle baumartigen Nadelhölzer“, erst später Spezialisierg. (vgl. L9; L10 175 A.2); nur als Baumaterial erwähnt; laut L7 f. den Il.dichter ident, m. πεύκη (s.d.) im Gl. f. das Fallen eines Heroen: 7V39O ήρι- πε δ9 ώς δτε τις δρΰς ήριπεν ή άχερωις 1 ήέ -υς βλωθρή, τήν τ9 οΰρεσι τέκτονες άνδρες 1 έξέταμον πελέκεσσι νεήκε- σι νήϊον είναι = /7483 II /186 (als Baumaterial f. das Gehege Polyphems) περί δ9 αύλή ' ύψηλή δέδμητο (βέβλητο ν.1.) κατωρυχέεσσι λίθοισι 1 μακρήσίν τε -υσσιν (-ΰσιν ci., cf. L56) ίδέ δρυσίν ύψικόμοισιν. — Wortf.: έλάτη, πεύκη
G. Markwald
πιφαύσχω [9*, 11°, 1Η, 2h] Ε redupl -sÄ>Präs. m. kausat. Bed., eigtl. 'zum Leuchten bringen’; das / ist regelrecht kurz, nur *478. 502, Σ500, h.Merc.540 metr. gedehnt (vgl. Schulze, Kl. Sehr. 332; A. Sideras, Aeschylus Homericus, Göttingen 1971, 92 f.); zur Wz. s. Chantraine, Dict. s.v. φάε
F -ov 2, -£ 1, -έμεν 1, -ειν 1, -ων 4, -ομαι 4, -εαι 2, -εται 2, -εο 2, -όμενος 4
Μ 1 dreis.: [---] -ειν h.Merc.540; -ων Σ500 [---] -ων K5Q2 [-3~] -£ *478 k‘x] -ον Κ202, μ 165; -ων χ 131 = 247 2 viers.: -έμεν/ομαι, δν κ(εν) Α442,
ο518; -ομαι/εταΓ ούδέ τι ψ2(32, Ο9Ί; -ομαι ούδ9 β44 s 32; -ομαι φ305; -εαι /712, Th.655; -εο Φ99. 333 3 fünfs.:
-όμενος τά ά κήλα M2SQ, h.Ap.444; δέ μάλιστα -όμενος β 162, ν37
Σχ sch.D *202: -ον ένεφάνιζον. έλεγον, 478: -ε* προσεσήμαινεν. έλεγε, 502: -ων φανεροποιών. σημαίνων, Σ500: δεικνύς καί έμφανίζων, Φ99: διαλέγου, 333:
ένδείκνυσο δέ καί διέγειρε πολλήν φλόγα έμφαίνων, ϊνα γνφ την τοΰ πυρός δύναμιν
L 1 Mutzbauer, Tempuslehrell 35 f.; 2G. Knebel, Untersuchungen zu d. derivierten Präsentien bei Homer, Diss. Hamburg 1949, 65-72; 3Graz, Feu; 4Bremer, ABG 18, 1974, 192ff.; 5Neuberger-Donath, SCI 2, 1975, 8—10; 6Bremer, Licht und Dunkel; 7L.C. Muellner, The Meaning of Homerie ΕΥΧΟΜΑΙ through its Formulas, Innsbruck 1976, 104f.
B scheinen lassen, erhellen, urspr. Bed. selten (Bl), meist (B2) handelt es sich um ein Sichtbarmachen durch Worte (K 502 durch ein Zischen), d.h. Erzählen, Sagen, aber um eine spez. Form des Sagens: ein „Auseinandersetzen, so daß es der Hörer nach und nach, Punkt für Punkt versteht“ (L269; s. ψ 188—202), bes. deutl. an d. Stellen, wo π. m. Verben od. Nomina der Rede verbunden wird (12x, s. G; vgl. auch L7); zur „Relation von Wort und Licht“ s. L4; zum (oft bestrittenen, z.B. Fournier, Dire 33; L272) Bed.sunterschied zw. Akt. u. Med. s. L5. — Var.: v.l. πιφάσκ- zu allen Stellen, s. West zu Th.655; L7 1 leuchten lassen, zeigen (Med.) Λ/280 τ/μαπ χειμερίφ, δτε τ9 ωρετο μητίετα Ζεύς ‘ νιφέμεν, άνθρώποισι -όμενος τά α κήλα, vgl. L3201 Φ333 (Hera zu Heph.:) „dAA’ έπάμυνε τάχιστα, -εο δε φλόγα πολλήν”, vgl. 1267
1268


πιφαύσκω
πύον, πιειρα
I?200f.; L6 88 h.Ap.444 ένδ’ άρ’ δ γε (Αρ.) φλόγα δαϊε -όμενος (έ-όμενος ν.1.) τά ά κήλα 2 verbal 2a Akt.: erhellen, deutlich machen, darlegen *202 (Versammlg. d. Achä- erfursten) ένδα_ καδεζόμενοι έπε’ άλλήλοισι -ον 478 (Od. zu Diom.:) ,,ούτοι δέ τοι Ίπποι, ους νώϊν -ε (έ-ε v.l.; cf. Leaf ad 1. et van Leeuwen, Enchir. §280 A.k) Δόλων, δν έπέφ- νομεν ήμεΐς" 502 ροίζησεν (Od.) δ’ άρα -ων Διομήδεϊ δίω deutlich machend, daß es nötig sei zurückzukehren Σ500 (Schildbeschreibg.) ό μέν εύχετο πάντ’ άποδοΰναι δημφ -ων (έ-ων ν.1.), ό δ’ άναίνετο μηδέν έλέσδαι, vgl. Leaf z.St. u. Appendix 1 §25; L6353 A.88; L7 λ442 (Ag. zu Od.:) ,,τώ νΰν μή ποτέ και σΰ γυναικί περ ήπιος είναι · ' μηδ’ οί μΰδον άπαντα -έμεν, δν κ’ ευ ειδής, 1 άλλά τό μέν φάσδαι, τό δέ και κεκρυμμένον είναι", vgl. L6151 μ 165 (des Od. Anweisungen vor d. Sirenenabenteuer) ή τοι έγώ τά έκαστα λέγων έτάροισι -ον χ!31 τοϊς (d. Freiem) δ’ Άγέλεως μετ- έειπεν έπος πάντεσσι -ων = 247 h.Merc.540 καί σύ, κα- σίγνητε χρυσόρραπι, μή με κέλευε 1 δέσφατα -ειν, δσα μήδεται εύρύοπα Ζεύς 2b Med.: offenbaren, verkünden, nennen Ο9Ί (Hera zu Themis:) ,,ταΰτα δέ και μετά πάσιν άκούσεαι άδανάτοισιν, ' οία Ζεύς κακά έργα -εται" /712 (Ach. zu Patr.:) ,,ήέ τι Μυρμιδόνεσσι -εαι, ή έμοί αύτφ, ' ήέ τιν’ άγγελίην Φδίης έξ έκλυες οίος;" Φ99 (Ach. zu Lyka- οη:) ,,νήπιε, μή μοι άποινα -εο μηδ’ άγόρευε" β32 (Aigyp- tios Lin der Volksversammlg.j:) ,,ήέ τι δήμιον άλλο -εται ήδ’ άγορεύει;" s 44 162 (Halitherses L /) „μνηστηρσιν ^δέ μάλιστα -όμενος, τάδε εϊρω" ν37 αίψα δέ Φαιήκεσσι φιλη- ρέτμοισι μετηύδα (Od.), * Άλκινόφ L u φάτο μΰδον ο 518 (Tel. zu Theokl.:) „άλλά τοι άλλον φώτα -ομαι, δν κεν ϊκοιο, ' Εύρύμαχον" </>305 (Antin. zu Od.:) „ως καί σοί μέγα πήμα -ομαι, αϊ κε τό τόξον 1 έντανύσης" ψ202 (Od. zu Pen.:) ,,οΰτω τοι τόδε σήμα -ομαι", vgl. L6159 Th.655 (Kottos zu Zeus:) ,,δαιμόνι’, ούκ άδάητα -εαι, άλλά καί αυτοί 1 ϊδμεν δ τοι περί μέν πραπίδες κτλ"
G π. in Vbd. m. einem Verbum od. Nomen der Rede: *202, Σ500, Φ99, ß32 s 44. 162, λ 442, μ 165, v37, χ 131 » 247, h. Merc. 540 G. Markwald
πΐων, πιειρα [22‘, 31°, 6H, 19h] E cogn. w. Ved. pivan- (fem. pfvan-) 'fat’, 'opulent’, see Mayrhofer, EWAia II 139; see also πΐαρ and Πΐερίη
F pos. -ovi 13, -ova 21, -ονες 2, -ονας 2; -ειρα 1, -ονος 2 (lx αίγός), -είρη 1, -ειραν Ί, -ονας 5 (αίγας), -είρας 1; -ονος 1, nom. -ova 1, acc. -ova 18 comp. -οτέρη 1 superi. -όταται 1, nom. -ότατον 1; see Leumann, MH 2, 1945, 55 ff., Egli, Heteroklisie 78
M 1 trisyll. la [i-J -ος Sc.408; -ova μήρια καϊε / έκη9 Λ 773, τ366; -ονα πενταέτηρον Β403 [U] κατά -ονα μηρί’ έκηα+ A4Q, Ο3Ί3 s <5764; νμάλα -ον,ος £512; L ,α πενταέτηρον £419; L ,α δήμον £710; L ,α α>66 [-««]
(δϊος/οϊς) καί -ονος/ας αίγός/ας 7207 / β56 « ρ535. 180 β υ250. 186; έν Λυκίης εύρείης L-ovi δήμφ, Π673. 683; Λυ- κιης / άνδρών έν L u Π437. 514 / ν322, ρ526 = τ271; (Κρήτης) έν L Χ385, Th.971; -ονι δημφ ρ241; έν(ί) -ονι νηφ £549, h.Ap.253 - 293; Ίδάκ/Κρήτης & -ονα δήμον, ξ329, τ399 / Th.477; L ,/όν h.27,14, £428; (καί) -ονα δημφ/όν ν'750, ι464, Th.538, h.Merc. 120 / *501; ένδάδε cova νηόν, h.Ap.478. 482; ένι / καί L , h.Ap.52. 523; u j μ 346, h.Cer.297, h.Ap.501, h.Merc. 148; ^άπόπροδι -ον,a <35, Op.390; L Λες/ας άγροί/ούς Ψ332, δ757; ^πολιας καί, -ονας άγρούς 5560; -ονες h.Cer.455; (L J -ονα^εργα Λ7283, <5318, h.Merc. 127, h.Cer.93; εις εύρύ σπέος ήλασε cova μήλα, ι231. 337; έξήλασε L , <312; κάτα t , <217; ι j Af319, ζ315; -ονα <565 lb [-Μ -ειρα τ173 (-!«] ^Πελοπόννησον -ειραν, έχουσιν* h.Ap.250 — 290. 419; L
1269
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
h.Ap.432; -ειραν άρουραν Σ541, £328, μ/311 lc [i-2] -είρ# ΤΊ 80; -είρας Σ342 2 quadrisyll. -όταται
Ορ.585; -ότατον /577 [1„«1] -οτέρη h.Ap.48
Σχ sch.min. P.Lit.Lond. 177 on £710: πιο] να δήμον εχον[τες ] πλούσιοι ον\τες, sch.D Α40: πιμελή. ^λιπα- ρ,ά, Β549: άντί τοΰ πλουσίφ καί εύδαίμονι, Ι2ΰ1\ L ,οΰ. ή τελείου, 577: L ,ώτατον. εύγειότατον, Σ541: L ,όγειον, Π80: L j^. δαψιλεΐ. πολυτελεϊ. έστι δέ μεταφορά, Ύ501: -ονα δήμον' τόν έπίπλουν, τό λίπος, ν'832: -ονες άγροί' νΰν εύδαίμονες, <5757: -ονας άγρούς' τούς πιαίνοντας, τουτέστι L 2ούς, πλουσίους ποιοΰντας τούς άνδρώπους
Β full of nourishment: plump, fat ([esp. sacrificial] animals in 1, connot. tasty), rieh (temples in 2), fertile, rieh (earth, soil in 3), fertile, plenteous, prosperous (regions in 4); comp. h.Ap.48 (4bü), superl. /577 (4a), Op.585 (laß); w. instr. δημφ ΨΊ50, i464, Th.538, h.Merc. 120, cf. ^τεδαλυϊαν άλοι- φή, 1207', on π. δημός/ος (Iba, 4by) see II col.227,44. - Wdfld.: (w. 1 below:) απαλό-, έυ-, ζατρεφής, ϊφιος, δαλέδοντες / L ,, δαλερός and πΐαρ, δημός, κνίση; (w. 2 below:) ^άφνειός,, δυήεις, κνισήεις; (w. 3 and 4 below:) L ζείδωρος, λιπαρός, φερέσβιος and πΐαρ, ούδαρ άρούρης 1 ref. to animals used for food (cf. πΐαρ Bl) la of whole animals plump, fat (4x w. ί(ε)ρεύω in context) laa cattle £403 βοΰν Ιέρευσεν (Ag.) ' -ova πενταέτηρον
Κρονίωνι, ‘ κίκλησκεν δέ γέροντας άριστήας ΨΊ50 δευ- τέρφ αύ βοΰν δήκε μέγαν καί -ονα δημφ, cf. 1 b below laß goats sg.: /207 (κρεϊον μέγα κάββαλεν) έν δ’ άρα νώτον έδηκ’ δϊος καί -ονος αίγός, 1 έν δέ συός σιάλοιο ράχιν τεδαλυϊαν άλοιφή (cf. 1 by below) pl.: £56 οί δ’ εις ήμετέρου πωλεύμενοι ήματα πάντα, ’ βοΰς ίερεύοντες καί δϊς Lxai -ονας αίγας,, 1 είλαπινάζουσιν — ρ535 ρ 180 οί δ’ ίέρευον δϊς μεγάλους L j ' ϊρευον δέ σύας σιάλους καί βοΰν άγελαίην,' δαϊτ’ έντυνόμενοι « υ 250 υ 186 βοΰν στεϊραν μνηστήρσιν άγων (Phil.) L j (οϊας v.L) superi.: Op.585 τήμος (in June) -όταται τ’ αίγες, καί οίνος άριστος lay sheep and goats (μήλα q.v.) Λ/319 Λυκίην κάτα κοιρανέουσιν ' ήμέτεροι βασιλήες, έδουσί τε ^-ονα μήλα, ' οίνον τ’ έξαιτον μελιηδέα ι2\Ί ένόμευε νομόν κάτα L , + 315 237 εις εύρύ σπέος ήλασε L ϋ £ 337 - 312" 464 καρπαλίμως δέ τά μήλα ταναύποδα, -ονα (-ονι ν.1.) δημφ (έλαύνομεν), cf. 1 b below ω66 πολλά δ’ έπ’ αύτφ (sc. your pyre) ' μήλα κατεκτάνομεν ^μάλα -ονα, καί έλικας βοΰς la6 pig £419 (κέασε ξύλα) οί δ’ υν είσήγον L , πενταέτηρον lac doe (and goat) Sc.4O8 (ως αιγυπιοι) μάχωνται αίγός όρεσσινόμου ή άγροτέρης έλάφοιο -ονος (π. prob, άπό κοινού) lb of part of animal Iba fat (δημός q.v., metr. var. αργής) as a food in itself: X501 μυελόν οίον έδεσκε (Astyanax) καί οίών L-ova δημόν, for preparing sacrifice (cf. β. δ. ε below): £428 μιν, (pig) διέ- χευαν' ό δ’ ώμοδετεΐτο συβώτης, ' πάντοδεν άρχόμενος μελέων, ές L , ρ241 εϊ ποτ9 Όδυσσεύς ' ΰμμ’ έπί μηρί9 έκηε, καλύψας -ονι δημφ, ' άρνών ήδ’ έρίφων, τόδε μοι κρηήνατ’ έέλδωρ (see Α40 below) Ibß of sacrificial thigh· pieces (μηρία) wrapped in fat (see ρ 241 above) A 40 ει δη ποτέ τοι κατά cova μηρί,9 έκηα ’ ταύρων ήδ’ αιγών, τόδε μοι κρ. έ. + 0373 (ή βοός η οιος) s δ 764 Λ 773 Πηλεύς L ,α καϊε βοός Διί ... ' αυλής έν χόρτφ τ366 ού γάρ πώ τις τόσσα βροτών Διί ... ' L / έκη9 ούδ9 έξαίτους έκατόμβας, ' δσσα σύ Iby of (coveted) backpieces: 5 65 σφιν νώτα βοός παρα -ονα δήκεν ' δπτ’ τά ρά οί γέρα πάρδεσαν αύτφ (cf. /207 in laß above and h.Merc. 120) Ibb pieces in general h.Merc. 120 έργφ δ’ έργον δπαζε ταμων κρέα -ονα δημφ* ’ ωπτα κτλ, (cf. α. y^above) 127 είρύσατο -ονα έργα ' λείφ έπί πλαταμώνι καί έσχισε δώδεκα μοίρας Ibe entrails Th.538 τφ μέν γάρ σάρκας τε 1270


πίων, πίειρα
πλάζω
καί έγκατα -ονα δημφ ' έν ρινφ κατέθηκε, καλύψας γαστρί βοείη (ν. 541 άργέτι) 1όζ extended to a meal (of meat) 7Ί80 (Od. to Ach.:) „σε δαιτί άρεσάσθω (Ag.) 1 -είρη“ 2 of temple (νηός exc. £512 άδυτον) 'rieh in offeringf-. sacrifices and other wealth (cf. πΐαρ Β1 b) B 549 (Ath.) είσεν (Erechtheus) έω έν L-ovi νηφΔ * ' ένθα δέ μιν ταύροισι καί άρνειοΐς ίλάονται (Athenians yearly) h.Ap.52 Δήλ9, εί γάρ κ9 έθέλοις έδος έμμεναι ... 1 'Απόλλωνος, θέσθαι τ9 ένι -ονα νηόν' ' 4 νν. 1 άνθρωποί τοι πάντες άγινήσουσ9 έκατόμβας ' ... κνίση δέ τοι άσπετος αίεί ' δήμου άναΐξει 478 (ξεΐνοι,) ένθάδε -ονα νηόν ' έξετ9 έμόν πολλοΐσι τετι- μένον άνθρώποισιν 4- 482. 501 523 δείξε δ9 άγων (sc. the Cretans) άδυτον ζάθεον καί -ονα νηόν (they are to live from the sacrifices) — £512 Αινείαν μάλα -ονος έξ άδύτοιο 1 ήκε (Αρ., to rejoin the battle), must ref. to fumishings / offer- ings μ 346 εί δέ κεν είς Ιθάκην άφικοίμεθα ' αίψά κεν Ήελίφ Ύπερίονι cova νηόνΛ ' τεύξομεν, έν δέ κε θεΐμεν άγάλματα πολλά καί έσθλά — h.Cer.297 λαόν 1 ήνωγ9 ... Δημήτερι L j ' ποιήσαι καί βωμόν h.Ap.253 νημερτέα βουλήν ' πάσι θεμιστεύοιμι χρέων ένί L d. ' ως είπών διέθηκε θεμείλια ' εύρέα καί μάλα μακρά διηνεκές = 293 h.Merc. 148 (Hermes retumed to Kyllene) ίθύσας δ9 άντρου έξίκετο -ονα νηόν 3 of agriculture (rieh, fertile earth, cf. πΐαρ B2) and its produce (incl. έργα in b) 3 a earth furrows: h.Cer. 455 μέλλεν άφαρ ταναοΐσι κομήσειν άσταχύεσσιν ' ήρος άεξομένοιο, πέδφ δ9 άρα -ονες δγμοι 1 βρισέμεν άσταχύων fields: ^832 εϊ οι καί μάλα πολλόν ^άπόπροθΐι -ονες άγροί (it’s enough iron for 5 years) 5757 έτι πού τις (of the family) έπέσσεται, δς κεν έχησι 1 δώματά θ9 ύψερεφέα καί L , ^ονας άγρούς3 fields of a location (cf. 4): 5560 πάντων ϊσασι (Phaeacian ships) πόλιας καί L j ' άνθρώπων, cf. h.Cer.93 (b), Σ342 (4bß) — Σ541 έν δ9 έτίθει νειόν μαλακήν, ^-ειραν άρουραν2 ' εύρεΐαν τρίπο- λον πολλοί δ9 άροτήρες έν αυτή (έλάστρεον) /7328 είς Έφύρην έθέλει, L u έλθεΐν, οφρ9 ένθεν θυμοφθόρα φάρ- μακ9 ένείκη ^311 ήλθεν Αωτοφάγων άνδρών L , 3b cova έργαΛ cultivation (incl. animal husbandry): Λ/283 (Zeus) χέει (snow) έμπεδον, οφρα κάλυψη ’ ... ' καί πεδία λωτουντα καί άνδρών L , h.Cer.93 φχετ9 έπ9 άνθρώπων πόλιας καί L u produce, Stores: δ318 έσθίεταί μοι οίκος, δλωλε δέ L u ' αίεί ' μήλ9 άδινά σφάζουσι καί βοΰς 4 fertile (and wealthy) places, areas 4 a primary ref. to fer- tility a place: Op.390 ούτος τοι πεδίων ... νόμος οΐ τε
' οΐ τ9 άγκεα βησσήεντα ' πόντου άπόπροθι, -ονα χώρον, ' ναίουσιν γυμνόν σπείρειν κτλ. a plain, superi. very fertile·. 1511 όππόθι -ότατον πεδίον Καλυδώνος έραννής,' ένθα τέμενος περικαλλές έλέσθαι 4b ref. to fertility and ensuing wealth 4ba an estate, house w. land «35 ώς ούδέν γλύκιον ής πατρίδος ούδέ τοκήων 1 γίνεται, εϊ περ καί τις άπόπροθι -ονα οίκον ' γαίη έν άλλοδαπή ναίει άπάνευθε τοκήων (see Μ.Ο. Knox, JHS 90, 1970, 120) 4bß rieh cities (w. fertile land) Σ342 (women we won) -εί- ρας πέρθοντε πόλεις μερόπων άνθρώπων, cf. 5560 (3 a) 4by δήμος (q.v. Β3) £710 εν Ύλη ναίεσκε μέγα πλού- τοιο μεμηλώς ' πάρ δέ οι άλλοι ' ναΐον Βοιωτοι μάλα -ονα δήμον έχοντες £329 (to Dodona to consuit the Oracle) δππως νοστήση Ιθάκης ^ές -ονα δήμονΛ = τ399*χ (έλθών) Th.477 πέμψαν δ9 ές Λύκτον, Κρήτης u J9 ' όππότ9 άρ9 ήμελλε τεκέσθαι ’ Ζήνα, cf. ν.971, r 173 below h.27,14 έρχεται ές μέγα δώμα ... ' Φοίβου ... Δελφών L - Π437 ή μιν (Sarp.) ζωόν έόντα μάχης άπο ' θείω άναρπάξας ^Λυκίης έν -ονι δήμφΛ, ' ή κτλΖ 514 κλΰθι, άναξ, δς που l j ' εις 7 ενι Τ@°ίη 673 μιν ώκα ’ θήσουσ9 έν Αυκίης εύ- ρείης -ονι δήμφ,' ένθά έ ταρχύσουσι £ 683 - Γ385 (Ίφι- τίωνα) δν νύμφη τέκε ' Ύδης ^έν -ονι δήμφά ν322 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Φαιήκων άνδρών L d θάρσυνάς τ9 έπέεσσι καί ές πόλιν ήγαγες αύτή ρ526 στεΰται δ9 Όδυσήος άκούσαι ' άγχοΰ, Θεσπρωτών άνδρών L Δ, 1 ζωοΰ = τ271 Th. 971 (Dem. bore Plutus) νειώ ένι τριπόλω, Κρήτης L d, cf. ν.477 above, r 173 4bö Crete τ173 Κρήτη τις γαΐ9 έστι μέσω ένί πόντφ, ' καλή καί -ειρα, περίρρυτος (άνθρωποι άπειρέσιοι, έννήκον- τα πόληες) 4bc the Peloponnese, h.Ap.: 250 μοι αίεί 1 ένθάδ9 άγινήσουσι έκατόμβας, ' ήμέν δσοι Πελοπόννησον -ειρανΔ έχουσιν, 1 ήδ9 1 χρησόμενοι — 290 419 (νηυς·) παρέκ L d έχουσα 1 ήϊ9 οδόν 432 έπεί Κρίσης κατε- φαίνετο κόλπος άπειρων ' δς τε διέκ L d έέργει 4b5 places that would not receive Leto (h. Ap. 30—49), comp. more fertile, wealthier h.Ap.48 ούδέ τις έτλη 1 Φοίβον δέξασθαι καί -οτέρη περ έοΰσα
D B783a. 866a; ν.1. «438 Pap. 31 (West, Ptol.Pap. p.241), «469 P.Bodmer 49 (MH 43, 1986, 224. 227), τ420, ω 112
W. Beck
Πλαγχταί [2°] (zu πλάζω:) ON (in der Göttersprache) f. vorgewölbte Meeresfelsen m. schwerer Brandung u. feurigen Böen, wo Schiffe u. sogar vorbeifiiegende Vögel wie Zeus’ Tauben scheitern, μ61 (-άς), ψ321 (-άς) neuere Lit.: Gi- singer, RE XX (1950), 2187—2199; Rank, Etymologiseering 121 f.; J.Clay, Hermes 100, 1972, 127-131; V.d.Mühll, Aus- gew.kl.Schr. 69 f.; Heubeck, Kl. Sehr. 112f.; A. Ballabriga, Le soleil et le tartare, Paris 1986, 95—100; B. K. Braswell, A com- mentary on the fourth Pythian ode of Pindar, Berlin 1988 (Texte u. Komm. 14), 290 f. (zu V.208); Hölscher, Odyssee 176-178, 183 V. Langholf
πλαγχτός [1°] Σχ sch.Bam. z.St.: παρα πλήξ. την διάνοιαν πεπλανημένε
Β (zu πλάζω:) verrückt, irre φ 363 (Freier schmähend zu Eum.:) ,,πή δή καμπύλα τόξα φέρεις, άμέγαρτε συβώτα, ’ -έ; “ Irrer, weil er scheinbar aus eigener Initiative den Bogen zum Bettler-Od. trägt; vgl. /7396, υ346, h.Ven.254 in πλάζω Blc. 2c u. πλήσσω BII2.5, ήλεέ ß243+, έκπεπαταγμένος σ321 sowie Aesch.Ag.593 (λόγοις τοιούτοις -ός); zur Substantivierung vgl. χ95+, ρ511; von den and. von Femandez- Galiano, Odyssey z.St., vorgeschlagenen Übersetzungen paßt „vagabond“ (vgl. πλάζω B3 [χ95+ πλαζομένου]) weder zur Sit. noch zur Pers, (etwas besser Schadewaldts „Herumtreiber“), u. trans, „trickstet“ (vgl. πλάζω Β1 c) ist u.a. unwahrsch. für diesen Bildungstyp (Risch §10). — Abi.: Πλαγκταί, πλαγκτοσύνη, πολύπλαγκτος. — Wortf.: s. s.w. άφρων, ήλεός Μ. Ρ. Cuypers
πλαγκτοσύνη [1°] Σχ sch.Bam. u. sch.min. P.Amh.18 z.St.: πλάνης
B Wandererstand (= Leben, Los des Wanderers) o343 (Od. zu Eum.: „mögest du Zeus so lieb sein wie mir) δττι μ9 έπαυσας άλης και όϊζύος αίνής. ' -ης δ9 ούκ έστι κακώτε- ρον άλλο βροτοΐσιν" (folgt Erkl.), vgl. πλάζω Β3, πολυ- πλαγκτος Bl (and. πλαγκτός), δουλοσύνη (1°), ήλοσύνη (zu άλάομαιΐ); s. Ameis-H. z.St. (m. Anh.), U.Wyss, Wörter auf -σύνη, Aarau 1954, 26; später nur bei Nonn. (D. 2,692*). — Wortf.: άλη (4°) M.P.Cuypers
πλάζω [12’, 26°, 2h, Γ] E vgl. lat. plangö, s. LIV 436; Frisk u. Chantraine, Dict. s.v. - Abi.: πλαγκτός (m. Πλαγκταί, πολύπλαγκτος, πλαγκτοσύνη)
F 1 Akt.: Präs, -ζει 1, -ζουσι 1; -ζε 1, -ζ9 1, προσέ-ζε 1; -ζων 1, Nom. προσ-ζον 1; Aor. -γξ9 1, παρέ-γξεν 2; πα- ρα-γξασα 1 2 Med.-Pass.: Präs, -ζομαι 1, -ζετ9 1; -ζετο
1, -ζετ9 1; -ζεσθαι 1; ^-ζόμεν^ς/ου/οι 2/2/1, ?L j« 1 (s·
1271
1272


πλαζω
πλαζω
B3b); Fut. -γξομαι 2; Aor. άπε-γχθην/ης/η 1/2/1, ^-γχ&η, 2, παρεν , 1; ,-γχϋείς^ 1, άπο/επιί , 1/1, ^γχ&έντ,α 1' παλιμ, sa 1, L γες 1, άπο, ,ες/ας 1/1, παλιμ, Αας 1’ άπο-γχδεΐσα 1 4
Μ 1 Stamms, im longum (vgl. Cypr.fr. in B3b) la eins. [Α] -Γ Φ269; -γξ9 ω307 lb zweis. [1„] -ζετ9 έπ9 /252, £43; -γχδη α2; -ζε β396 [3 J προσ-ζον Μ2Ζ5 [1-] -XXtoV S120; -ζων ΡΊ5\ lc dreis. [1..] -ζομαι J<91; 8 -γξομαι ν204, ο312; -ζετο £389 [1-2] -ζεσθαι π 151 προσέ-ζε λ583 ld viers. [1^2] -ζομένου/οι/ος /95 = 5325 / γ 106 / π 64, h. 15,5 2 Stamms, in den brevia 2 a
zweis. [-2] άπο / έπι-γχδείς N592, 514 [-1] -γχδη/ζει δ9 12 άπό Λ 351, α75 2b dreis. [2_2] άπε-γχδη/ης Χ29\ / 5573, ο382 [1-2] νπαρε-γ.χδη / L Λξεν / άπε-γχδην δέ 0464 / z 81, υ346 / h.Ven.254 [-!«] -ζουσι Β132; άπο-γ- χδεΐσα 7V578; ^γχδέντ.α/ες £278, ν278; άπον .ας μ285 16 [-Μ παλιμ L-γχθέντ.ας/α (γ9) όίω 4 59, ν5; dnoL .ες ι259\ παρα-γξασα τ 187
Σχ allg. (auch sch. min. P.Amh. 18 zu o312) erklärt m. Formen von πλανάω (intrans. Aor. durch έπλανήδην, Akt. auch 20 durch πλανασδαι ποιώ [sch.Bam. a75+]); einzelne Stt.: 1 Akt. (Bl): sch.D P751: πλανών. νυν δέ άνακόπτων. καί ανακρούων, Φ269: άπέκρουεν. έπλάνα. ή προσεπέλαζεν (vgl. sch.Bam. Λ583 u. s. Blaß), Λ/285 (.προσ-.): L .ερ- 24 χόμενον. L .ρηγνύμενον, Ρ132: πλανώσι καί άπείργουσι της πολλής προθυμίας, sch.Bam. 181 (παρα-): άπεπλάνη- σεν (vgl. τ187), β396: παραφρονεΐν έποίησεν, υ346 (παρα-): έξηπάτησεν 2 δη-Αοτ. (Β2): sch.D 4 59 (παλιμ-): 28 είς τούπίσω πλανηδέντας άπελδεΐν (cf. sch.Bam. ν5), Η120: άποπλανηδείς καί έκπεσών τής πατρίδος διά την φνγήν, 4 351 (άπό): άπεκρούσδη (cf. /V578), 0464 (παρα-): παρηνέχδη, παρέπεσεν 3 Med. Präs. (Β3): sch.Bam. 32 £389: έπλανατο. προσεπέλαζε τή γή (s.o. Φ269), sch.D Λ^91: ούδέν έστηκώς διανοούμαι, πλανώμαι κατά την γνώμην, οίονεί άπορώ όπως χρήσομαι τοΐς παροΰσι πράγ- μασιν 36
L 10. Becker, Das Bild des Weges im fgr. Denken, H.Einzelschr. 4, 1937, 156ff.; 2Mutzbauer, Tempuslehre 89f.; 2aB. Louden, The Od.: Structure, Narration, and Meaning, Baltimore - London, 1999, 70-94; 3Schmidt, Synonymik 1547— 40 51; 4Tichy, Onomatop. Verb. 48-54. 249
Β verschlagen: jem.n/etw. aus der Richtung, aus der Lage schlagen, zurückschlagen (la), m. Angabe von Ziel od. Ausgangspunkt (άπό, παρα-) abschlagen/treiben von (lb), außer- 44 dem aus der Bahn 'schlagen9 = geistig verwirren (Simpl. / πα- Qa-, lc; vgl. 2c, πλαγκτός); δη-Aor. (2) meist abgeschlagen/ trieben werden, abirren von (παλιμ-, άπό/άπο-, παρα-, Adv.); Med. Präs./Fut. (3) hin und her getrieben werden, herumirren, 48 wandern (m. έπί/έπι-, κατά od. and. Angabe des Bereichs); vgl. πολύ^πλαγκτο.ς, L .σύνη. Bed.spektrum vgl. teilw. lat. pello\ oft in Zush. m. Wasser gebraucht. Patiens Mensch (bzw. dessen Glieder, Geist; oft Od.) außer [5‘] in 2b (Waffe) u. [P] 52 in la (Wasser); Agens beim Akt. Götter/Feinde (4/Ix) od. Naturkräfte (6x), im Med.-Pass, selten angegeben (nur <259 άνέμοισιν in 2 a, £389 κύματι in 3 b, h. 15,5 πομπήσιν in 3c), göttl. Agens jedoch oft impl. (L2a 73 ff.). In Hom. 'nicht- 56 sep.’ Gebr. des Aktivs (la. c) stets in Erz./Ber., dagg. sep. Gebr. (lb) u. Med.-Pass. (2-3) in dir.R./Ber./Musenanruf (außer 5* in 2b [Subj. Waffe], £389 in 3c). - Wortf.: zu 1- 2: πλήσσω, κόπτω, τύπτω, προσπελάζω (ι235), κλύζω; 60 απερύκω, άπο/παρακλίνω, άποκόπτω, -στρέφω, -σφάλλω, ^τρέπω, -τρωπάω, -φέρω, άπωδέω (s.a. άπό Blb); zu lc. 2c (geistig): s. βλάπτω Wortf., L’ (vgl. πλήσσω BII2. 5); zu 3: πλανάομαι (nur ¥^321; vgl. jedoch Σχ, s.v.), άλάομαι, άλη- 64 τεύω, δινέομαι, δινεύω (τ67), φέρομαι
Glied.: 1 Akt. (Präs. u. Aor.) la Wassermasse schlägt gg. jem.n/etw. laa Simplex 1 aß προσ- 1 b Gott / Wind / Wogen schlagen jem.n ab von Iba άπό Ibß παρα- lby sonst lc (geistig:) Gott verwirrt jem.n lea Simplex Icß παρα- 2 δη-Αοτ. 2 a Mensch wird zuriickgeschtagen, abgetrieben von 2aa παλιμ- 2aß άπό /άπο- 2ay sep. Adv. 2b Waffe prallt ab, irrt ab von 2ba άπό /άπο- 2bß παρα- 2c Gott irrt sich (απο-) 2d LMensch wird hin u. her getrieben, irrt herum. 2da Simplex 2dß έπι- 3 Med. Präs./Fut. 3a έπί 3 b κατά 3c sonst
1 	Akt. (Präs. u. Aor.) 1 a Wassermasse schlägt gg. jem.n/ etw. (vgl. ^389 in 3, πλήσσω £431+), m. sep. Nuance (zurück/ weg/abschlagen); nur m. Obj.-Akk./Dat., stets Präs, (iter.), im Gl. außer λ583 laa Simplex Φ269 (sooft Ach. versuchte, dem Skamander standzuhalten) τοσσάκι μιν μέγα κΰμα ' -ζ9 (ci. κλύζ9, vgl. λ 583 in β) ωμούς καδύπερδεν schlug von oben seine Schultern weg, parallel m. 270 ύπό γούνατ9 έδάμνα (die Knie von unten); nicht bloß 'schlug auf (Ameis-H., Leaf u. Richardson, Iliad, z.St.; L450; Σχ) P751 (πρών) δς τε ποταμών ρέεδρα 1 ϊσχει, άφαρ δέ τε πασι ρόον πεδίον- δε τιδησι ' -ζων, Fels schlägt Flüsse zurück (vgl. Σχ; Umdrehung von Schläger u. Geschlagenem, kontrast. and. Stt. in 1 a), so daß sie die Ebene überfluten laß προσ- Λ/285 (Schnee fallt auf Land u. Meer) κΰμα δέ μιν προσ-ζον έρύ- κεται · άλλα τε πάντα 1 εϊλυται καδύπερδ9, wohl Wogen (κΰμα Koll.) schlagen den Schnee zurück u. halten ihn von sich ab, sonst deckt er alles zu (vgl. IISp.719,22ff.; Leaf, Ameis-H. z.St.); nicht: Wogen 'schlagen an am’ Schnee u. werden (selbst) von ihm gebändigt, aber nicht (wie das Land) zugedeckt (Hainsworth, Iliad z.St.; Fränkel, Hom. Gleichnisse 32f.) λ583 („Τάνταλον είσεΐδον) έσταότ9 έν λίμνη · ή δέ προσέ- -ζε (-κλυζε ap. S.E., cf. Φ269 in α) γενείφ" spülte ihm ans Kinn (nicht 'reichte bis’, Schol. προσεπέλαζε [d.h. πλάζω aus πελάζω „κατά συνκοπήν"]) lb Gott / Wind / Wogen schlagen/treiben jem.n ab von einem (Reise)Ziel / einer Wegmarke; m. sep. Ausdr. (άπό / παρα-', impl. V), vgl. 2; Aor. (3°) u. iter.Präs. (1‘, Γ) Iba άπό a!5 (Zeus: „Όδυσήα Ποσειδάων) οΰ τι κατακτείνει, -ζει δ9 άπό πατρίδος αιης" treibt stets (Präs.) ab von (wohl nicht 'treibt umher fern von’ L’89 u.a.) ω3Ο7 (Od. lügt:) „άλλά με δαίμων ‘ -γξ9 άπό Σικανίης δεΰρ9 έλδέμεν ούκ έδέλοντα" Ibß παρα- z 81 (Od.:) „καί νύ κεν ίκόμην ές πατρίδα γαΐαν, 1 άλλά με κΰμα ρόος τε περιγνάμπτοντα Μάλειαν ’ καί βορέης άπέωσε, παρέ-γξεν δέ Κυθήρων" trieb bei Κ. nach der Seite hin ab, d.h. in die offene See; vgl. 2bß, variiert in Lügenerz. ggüber Pen.: rl87 (Od.-Bettler:) „τόν (Od.) Κρήτηνδε κατή- γαγεν ϊς άνέμοιο 1 ίέμενον Τροίηνδε, παρα-γξασα Μα- λειών" lby sep. Nuance impl. ΖΠ32 (Ag.: „επίκουροι der Tr.) με μέγα -ζουσι καί ούκ είώσ9 έδέλοντα 1 Ιλίου έκ- πέρσαι πτολίεδρον" halten zurück vom Erreichen des im χαί-Satz erwähnten Ziels (nicht 'verwirren*), vgl. Σχ, 4 59 in 2aa; zum Präs. vgl. «75 in α lc Gott verwirrt jem.n, vereitelt seinen Plan (vgl. 2c, L1, ^>327, πλήσσω BII2) lea Simplex ß39b ^μνηστήρ.εσσιν έπί ύπνον έχευε (Ath.), ’ -ζε δέ πίνοντας, χειρών δ9 έκβαλλε κύπελλα' 1 οί δ9 εΰδειν ώρνυντο κατά πτόλιν, wohl brachte ab von ihrem Vorhaben (L3548) Icß παρα- υ346 u .σι 9Αδήνη 1 άσβεστον γέλω ώρσε, παρέ-γξεν δέ νόημα, vgl. nicht-fgrE παρα- κόπτω/παίω/πλήσσω; L’ 159, L3548
2 δη-Aor.; fast nur m. sep. Ausdr. (παλιμ-, άπό/άπο-, παρα-. Adv.): Mensch wird abgeschlagen von u.ä. (a, vgl. lb), auch geistig (c, vgl. 1 c); [5‘] Waffe prallt ab von u.ä. (b); daneben [P, 2°] ohne sep. Ausdr. (d) gebraucht wie Med. Präs./ Fut (in 3): herumirren 2a Mensch wird zurückgeschlagen, abgeschlagen, abgetrieben von, irrt ab von 2aa παλιμ- (od.
1273
1274


πλάζω
πλανάομαι
πάλιν DSV) Α 59 (Ach. zu Ag.:) „νΰν άμμε παλιμ-γχθέντας ^όίω ' άψ άπονοστήσειν Δ ' εί δή όμοΰ πόλεμός τε δαμφ και λοιμός "Αχαιούς" zurückgeschlagen, d.h. abgeschlagen vom Ziel (vgl. B132 in Iby), nicht 'wiederum (zum zweitenmal) abgeschlagen* m. Bezug auf d. teuthran. Expedition: vgl. s.v. παλιμπλαγχθείς (hinzu: Cypr. ap.Procl. p.32,79 Dav.) v5 (Alkin. zu Od.: „έπει ϊκευ έμόν ποτι δώ) τώ σ" ου τι παλιμ-γχθέντα γ" L d (denn meine Seeleute u. Schiffe sind unübertroffen)“, vgl. vorige St., hier γ" metri causa; nur das Ptz. ist neg. 2aß άπό / άπο- μ 285 (Eurylochos zu Od.: „έτάρους) άλάλησθαι άνωγας, νήσου (des Helios, schon fast erreicht) άπο-γχθέντας, έν πόντφ" ο 382 (Od. zu Eum.:) „πολλόν άπε-γχθης σής πατρίδος ήδέ τοκήων", vgl. Ν592 in ba r 259 (Od. zu Polyphem:) „ήμεΐς τοι Τροίηθεν ^άπο-γχθέντες Δ "Αχαιοί ' παντοίοις άνέμοισιν ύπέρ μέγα λαϊτμα θαλάσσης, 1 οϊκαδε ίέμενοι, άλλην οδόν, άλλα κέλευθα 1 ήλθομεν" als auf dem Weg (in die Heimat) von Troja verschlagene Gr., Τροίηθεν nicht unmittelbar zu L d II #573 (Alkin. zu Od.: „erzähl mir) δππη άπε-γχθης τε και άς τινας ϊκεο χώρας", wohl von woher du verschlagen wurdest u. wie (Antw. 139ff. "Ιλιόθεν κτλ.); zu δππη vgl. v204 in 3c £278 (Phäake über Naus.:) „ή τινά που -γχθέντα κομίσσατο jfe άπό νηόςΔ 1 άνδρών τηλεδαπών", L d wohl zu π., von seinem Schiff weggespült (s. κομέω Β1 a), aber abs. Gebr. (vgl. [Ξ120 in] da) nicht auszuschließen 2aγ sep. Adv. v278 (Od. lügt: „wir wollten nach Pylos od. Elis, aber άπώσατο ΐς άνέμοιο) κεΐθεν δέ -γχθέντες ίκάνομεν ένθάδε" 2b Waffe prallt ab, irrt ab [5‘] 2ba άπό / άπο- (vgl. z.B. 7V587, Φ593) Λ 351 (^προϊει έγχος ' και βάλεΔν) άκρην κάκ κόρυθα. -γχθη δ" άπό χαλκόφι χαλκός prallte ab von Ύ291 (L j ... μέσον σάκος) τηλε δ" άπε-γχθη σάκεος δόρυ 7V592 ως άπό θώρηκος ' πολλόν άπο-γχθείς έκάς ^έπτα- το όιστόςΛ, Wiederaufnahme (nach Gl.) von V.587 άπό δ" L / vgl. ο382 in aß II 7V578 (ξίφεϊ ήλασε κόρσην) άπό δέ τρυφάλειαν άραξεν. ' ή μέν άπο-γχθεΐσα χαμαί πέσε, abs. abgeschlagen 2bß παρα- 0464 (Teukros zielte auf Hektor, aber Zeus zerriß die Sehne seines Bogens) παρε-γχθη δέ οι άλλη ' ιός irrte nach der Seite hin ab (vgl. 1 bß) anderswohin, d.h. flog am Ziel vorbei 2c geistig (vgl. 1c); άπο- h.Ven. 254 (Aphr.:) „πολλόν άάσθην ' άπε-γχθην δέ νόοιο (βροτφ εύνηθεΐσα)" bin vom Kurs der Vernunft abgeirrt, vgl. νόος Blba, παρε-γχθην γνώμης Eur.Hipp.240 (u. z.B. Aesch. Ag. 1252, [Aesch.] Prom.472, Sol.33,4 W.) 2d ohne sep. Ausdr.: Mensch wird hin u. her getrieben, vgl. 3 2da Simplex al (άνδρα) πολύτροπον, ος μάλα πολλά ’ -γχθη, έπει Τροίης πτολίεθρον έπερσε, zu folg, πολλών ϊδεν άστεα u. πολλά έν πόντφ πάθεν vgl. #14 in β, π 64*, γ 106* in 3; s.a. s.v. πολύτροπος ΞΙ20 (Diom.: „Großv. Oi- neus) ^αυτόθι μείνε» πατήρ δ" έμός "Αργεί νάσθη 1 -γχθείς" nach einem Wanderzug, aber 'unfreiwillig ausgewandert* (vgl.
2 	a, Σχ) ebensogut mögl. (sep. Nuance durch Opp. m. L
zur Sache s. Janko, Iliad z.St. 2dß έπι- # 14 (Ath.-Herold: „sammelt euch, Phäaken,) δφρα ξείνοιο πύθησθε ' δς νέον Αλκινόοιο ϊκετο δώμα ' πόντον έπι-γχθείς", vgl. 3a (bes. γ 106)
3 	Med. Präs./Fut.: hin u. her getrieben werden, herumirren, wandern, vgl. 2d; m. Angabe des Bereichs (έπί/έπι-, κατά. Adv.; vgl. z.B. άλάομαι BIIA.B) od. in räuml. Kontext; II. nur Ix in K (in c; vgl. aber Ξ120 in 2da) 3a ύπί (vgl. 2dß u. π64 in c) /106 (Nestor zu Tel.: „μ" έμνησας όϊζύος, ήν άνέτλημεν, nämlich) οσα ξύν νηυσίν έπ"... πόντον ' -ζόμε- νοι κατά ληίδ", δπη άρξειεν "Αχιλλεύς (μαρνάμεθ*)", vgl. # 14 in 2dβ, zu δπη folg. St u. v204 in c 252 (Tel. zu Nestor: „wo war Men., als Ag. ermordet wurde?) ή ούκ Άργεος ήεν "Αχαιικού, άλλά πη άλλη ' -ζετ" έπ" άνθρώπους;" £43 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(Eum. zum 'Bettler’:) „κείνος (Od.) έελδόμενός που έδωδής ' -ζετ" έπ" άλλοθρόων άνδρών δήμον τε πόλιν τε" 3b κατά ο312 (Od.-Bettler zu Eum.:) „κατά δέ πτόλιν αύτός άνάγκη ' -γξομαι" π 151 (Tel.:) „άλλά σύ (Eum.) γ" άγγεί- λας (der Pen.) όπίσω κίε, μηδέ κατ" άγρούς ' -ζεσθαι μετ" έκεΐνον (Laertes)“ h. 15,5 (Her.) κατά γαΐαν ήδέ θάλασσαν 1 -ζόμενος ^πομπήσιν ύπ" ΕύρυσθήοςΔ (vv.ll. s.
A.-H.-S.), zu L j s. B Vorbem. Cypr.fr. 1,1 p.35 Dav. μυρία φυλά κατά χθόνα ^-ζόμενΛα <...> (L Λα περ cod. unus), viell. χθόνα <...> 1 L Δα (vgl. Μ; L Δων περ 1 άνθρώπων Ludw., L j’ άνδρών Barn.) 3 c sonstige Stt. (Adv. des Bereiches od. räuml. Kontext) π64 (Eum. zu Tel.:) ,,φησι (der 'Bettler’) δέ πολλά βροτών έπι άστεα δινηθήναι 1 -ζόμενος", vgl. a ν204 (Od. im Selbstgespräch:) ,,πή δή χρήματα πολλά φέρω τάδε (Phäakengeschenke); πή δέ και αύτός ' -γξομαι (-ζομαι v.l.);“ Fut., nicht Konj. Aor. (Schol. πλανηθώ), vgl. o312 in b; zu πη /106. 252 in a, #573 in 2aβ K91 (Nestor: „τίς δ" ούτος ^κατά νήας άνά στρατόν έρχεαιΔ οίος;" Ag.: „ich bin es u.) -ζομαι ώδ", έπει ού μοι έπ" δμμασι νήδυμος ύπνος ' ιζάνει, άλλά μέλει πόλεμος καί κήδε" "Αχαιών", räumliches Irren (vgl. L J, aber zugleich geistige 'Weglosigkeit’ (vgl. 1c, 2c, Σχ; S. Laser, Studien zur Dolonie, Diss. [masch.], Kiel 1949, 21) /95 (Tel. zu Nestor: „ich bitte dich) κείνου (Od.) λυγρόν όλεθρον ένισπεΐν, εϊ που οπωπας ' όφθαλμοΐσι τεοΐσιν ή άλλου μύθον άκουσας ' ^-ζομένουΔ" = #325 (zu Men.) oder falls du einen Bericht (über seinen Tod) von jem. anderem gehört hast, einem Wanderer wie er, der auf seiner Reise Pylos besuchte u. wußte, wie er gestorben ist; L d wohl nicht präd. = Od., abh. von μύθον ('if you heard from someone eise the story of his wander- ings’, West, Odyssey z.St.; vgl. Ameis-H. z.St.); vgl. ρ511 ε389 (Od.) δύω νύκτας δύο τ" ήματα κύματι πηγφ ' -ζετο, wohl wurde hin u. her getrieben vom Wogenschwall (Schol. z.St. έπλανατο, vgl. V.377), nicht 'wurde geschlagen’ (Arist. ap. Ep. Hom., Cramer, AO 1149; Richardson, Iliad zu Φ 265—71;
vgl. £431, Hippon. 115,4 W., Ale. 73,3 V.)
Kompos.: άπο-: 2x in Iba (nur DSV), 5x in 2aß (Ix DSV), 4x in 2ba (Ix DSV), Ix in 2c έπι-: Ix in 2dß, 3x in 3a (DSV) κατα-: 4x in 3b (DSV) παλιμ-: 2x in 2aa παρα-: 2x in 1 bß, Ix in 1 c, Ix in 2bß προσ-: 2x in 1 aß
Μ. P. Cuypers
Πλάκας f. [3'] E verw. m. πλάξ (f.), s. Chantraine, Dict. 910
B ON Anhöhe oberhalb des mys. ^Θήβαι / ΘήβηΔ (s.d. BII, m. Lit.), das daher ’hypoplakisch’ hieß nur in HVfor- mel ύπό -φ ύλήεσση ' (in Vbd. m. u u außer Z425) Z396.
425, X479 weitere Lit.: W. Leaf, Strabo on the Troad, Cambridge 1923, 318. 322; W.Ruge, RE VA2 (1934), 1595-1599; Johanna Schmidt, RE XX 2 (1950), 2008; F. Gschnitzer, Chiron 1, 1971, 4f.; C. Higbie, Measure and Music, Oxford 1990, 34 f. V. Langholf
πλανάομαι [l’J E Abi. von nicht-fgrE πλάνη (Hdt. 1,30* usw.), s. Tucker, Greek Verbs 239. - Abi.: πλανόδιας!
B irren — später häufig, im fgrE sonst in dieser Bed. πλά- ζομαι (πλάζω B3) iP321 (Nestor zu Antil.: „der eine Wa¬
genlenker, sich verlassend auf die Überlegenheit seiner Pferde u. seines Wagens) άφραδέως έπί πολλόν ελίσσεται ένθα καί ένθα, ‘ ίπποι δέ -όωνται άνά δρόμον, ούδέ κατίσχει", er hält seine Pferde nicht im Zaum, weshalb sie e.m ungeraden, längeren Kurs folgen (der andere hat schlechtere Pferde, aber gewinnt, weil er knapp lenkt), zur Sache vgl. Delebecque, Cheval 66. 198 M.P.Cuypers
1275
1276


πλανόδιας
πλζϊος (πλέος)
πλανόδιας Akk.PI. [lh] L 'A.-H.-S. 292; 2Ludwich, Hymnenbau 88 f.; ’Luther, Wahrh. u. Lüge 166; 4Radermacher, Hennesh. 88; 5Schulze, QE 166f. 174; 6Zumbach, Neuerungen 9. 50
B unsicher h.Merc.75 πεντήκοντ9 άγέλης άπετάμνετο (Hermes) βοΰς ... 1 -ας δ9 ήλαυνε διά χώρον, ' ϊχνΓ άπο- στρέψας' δολίης δ9 ού λήΰετο τέχνης ' άντία ποιήσας όπλάς, wohl πλανάω + οδός (ä MD, s. L56, Chantraine, Dict. s.v. πλανάομαι): entweder Subst. (auf) irreführenden Wegen (L36) od. Adj. (zu βούς) irreführende Wege gehend (L*2), vgl. πλανάομαι, πλάζω B3 (u. LSJ s.vv. πλανάω 13, πλάνος, πλανώδης): nicht: Umwege od. in die Irre gehend (vgl. L4). Sonst nur noch Hsch. π2572: πληνοδίφ' παρανόμφ. τετιμη- μένη. τη πεπλανημένη της ορδής όδου, τουτέστιν άδίκφ, viell. mit urspr. Lesart (-ä- u. Fern, -ας probl.). — Altem.: zu πάλιν: den Weg rückwärts gehend od. Rückwärtswege, vgl. Material bei L' Μ. P. Cuypers
πλάσσω [2H] E < ★plaf'-ie/o-, vgl. nichthom. Kompos. auf -πλαδος\ Einzelheiten der Wz. unklar (bei der üblichen Herleitung aus *plh2-tf'- [s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.] *πληδ- [m. η < ä] erwartet, vgl. βρίθω, πλήδω). - Abi.: πλαστός
B formen, gestalten, Pandora aus Lehm Th. 571 γαίης (s.d. Blla) γάρ σύμ-ε περί ^κλυτός Άμφιγυήεις ' παρδένω αίδοίη ϊκελον Κρονίδεω διά βουλάςά, vgl. Σ587. 590. 614 (ποίησε, ποίκιλλε, κάμε) variert: Θρ.70 αύτίκα δ9 έκ γαίης -ε L u vgl. Th.513, Ορ.όΟίΓ. u. s. West zu Th.571; Robert, in: 'Hesiod’ 360ff. Zur späteren Bed.entw. vgl. lat. fingo, ai. dehmi u. s. Müller, Handwerk u. Sprache 112f. - Wortf.: s. ποιέω
Kompos.: συμ- Th.571 M.P.Cuypers
πλαστός [1Η] (πλάσσω:) geformt, gestaltet, Pandora aus Lehm Th.513 (Epimetheus πρώτος) Διός -ήν ύπέδεκτο γυναίκα ' παρθένον, vgl. 571 (πλάσσω, s. West z.St.), Ορ.70.
60 ff. M.P.Cuypers
πλαταγέω s. συμ-
Πλάταια [Γ] Ε < *plth2(e)u- (Peters, Laryng. 193 A.l49) > ved. prthiv-i'ü\e Breite’ i.S.v. 'Erde’ (Risch, Gn. 41, 1969, 322 u. Mayrhofer, EWAia II 162 f.) L Burr 25. 111; H.S.-L. 29
Β « Πλαταιαί (zum Akz. Wackemagel, Kl. Sehr. III 1580), Stadt in Boiotien (£504) R. Führer
πλαταμών [lh] Σχ Hsch. s.v.: τόπος πλατύς και μέγας ύποθαλάττιος. οί δέ λεωπετρία (sc. λείο-), οί δέ ολισθηρά πέτρα, Anecd.Gr. ed. Bekker III1313 (cod.Vat. 1410): δπερ έστίν ^έπί θαλάσσης Δ άκτή, ό κρημνώδης δηλαδή τόπος, τούτο έπί ποταμού δχθη* δπερ δέ t j αίγιαλός, ό επίπεδος δηλαδή καί ομαλός, τούτο έπί τών ποταμών π.
Β (zu πλατύς:) Fläche (konkr.), (Fels-)Harre h.Merc. 128 είρύσατο πίονα έργα (s. 120 ff. 135) 1 λείφ έπί -ι και έσχισε δώδεκα μοίρας (Ggs. 124. 404), vgl. formal (V. 198 a) 56 Th.279in, £307, inhaltl. ^359; > Ap. Rh. l,365‘n R Führer
πλατάνιστος [2’] E uncertain, see Chantraine, Dict. s.v. and F. Bader, BSL 89/1, 1994, 199 z , 60
Σχ sch.D £307: ύπό τή ίερ$ πλατάνφ. τη τάσει μέν τοι άναγνωστέον ώς κυπαρίσσφ
Β plane-tree (platanus orientalis) portent at Aulis £307.
310 περί κρήνην ... κατά βωμούς ' έρδομεν ... έκατομβας * 64 καλβ ύπό -φ δθεν ρέεν ύδωρ9 ' ένθ9 ... δράκων 1
1277
βωμού ύπαϊςας πρός ρα -ον δρουσεν. ένθα δ9 εσαν στρουθοΐο νεοσσοί, vivid descr. for authenticity (Kirk, Iliad ad 1.), cf. αϊγειρος w. Beck
4
πλάτος [le] L Wackemagel, Unt. 182; Fränkel, Hom.
Gl. 44; Porzig, Satzinhalte 247
B (Ober-) Fläche (abstr.), zweidimensional im Ggs. zu ein- 8 dimension. 'Breite’ (εύρος λ 312, π. Emp.fr. 17,20) Cypr. 1,2 p.35 Dav. ήν δτε μυρία φυλά κατά χθόνα ϊπλαζόμενα ' <-^τ-έ> βάρυ< νε βαδυ>στέρνου -ος αϊης, vgl. Th. 117, εύρύς Β1 ay (u. ved. prthivf 'Erde’) R. Führer
12
πλατύς [6', 3°, 1Η, le] Ε * ved. prthu- < *pßh2u-, s. Mayrhofer, EWAia II 161 f. — Abi.: Πλάταια, πλαταμών, πλάτος: vgl. πλατάνιστος, πλαταγησαι'Ι
16 F Mask, -έος 1, -εΐ 2, -ύν 1; Fern, -έη lc; Ntr. -έος 1, Nom. -έ9 1, Akk. -έ9 4
Μ 1 Η--] ^αίπόλια -έ9 αιγώνΛ Β4Ί4, £103 -L·-] έπί -εΐ/ύν Έλλησπόντφ/ον £86, ω82 / £432 L d Λ 679 20 = £101 £ Th.445ex 2 [---] άπό -έος Λ/588 (~~-J υπό -έος £796; -έη Choer. fr. 4,3 posit.bildender Ani. metr. notw. außer le
Σχ sch.D £474: μεγάλα, ή δτι έν διαστήματι καί πλάι* τει πλείονι νέμονται αί αίγες, £86: ήτοι κατά άντίφρασιν* στενός γάρ ό Ελλήσποντος, ή τφ κατ9 έκεϊνο τό μέρος τό πεπλατυμμένον (vgl. Αρ. lex. 132,8 ff.)
L 'Jachmann, Athenaeum 33, 1955, 94f. 108f. - Hom. 28 Schiffskatalog 244f. 254f.; 2Heubeck. Gl. 37, 1958, 258ff. - Kl.Schr. 272ff.; 3Radici Colace, RFIC 104, 1976, 17ff.; 4Lamberterie, -υς 1213. 218ff. 243ff. 452ff.
B flach u. breit (21 von ledernen / hölzernen Gerätschaf- 32 ten), in geringer Höhe sich ausbreitend (u5x formelh. von Zie- genherdenj, weit, ausgedehnt (4x von Gewässern), vorangest. (u. von Präp. abh.) außer L Λ, nur neben Bezugsw. mit π u./ ο. λ(α): hom. in Gl. (£474, N588) od. dir.R. außer (innerl. 36 abh.) £796, £432 £796 (ενρε τόν έλκος άναψύχοντα)
ίδρώς γάρ μιν έτειρεν ύπό -έος ντελαμώνΛος ' άσπίδος (άν δ9 ϊσχων L Λα αιμ9 άπομόργνυ), s. V.98. 112, vgl. s.v. έύτμη- τος, kontrast εύρύς B2d Λ/588 ώς δ* δτ9 άπό -έος πτυό- 40 φιν κατ9 άλωήν ' θρώσκωσιν κύαμοι (ή έρέβινδοι πνοιή ΰπο καί λικμητηρος έρωη), 'Responsion’ m. V. 592 £474 ως τ9 ^αίπόλια -έ9 αιγώνΛ αίπόλοι ' ρεΐα διακρίνωσιν, έπεί κε νομφ μιγέωσιν (vgl. Γ198) — (Nom., ένδεκα),
44 Klangwiederh. π-λ-α nb. αι(πόλ) Λ 679 (ληίδα συνελάσσα- μεν, 50) βοών άγέλας, τόσα πώεα οίών,' τόσσα συών συ- βόσια, τόσ9 L Λ (vgl. V.696) — ξ 101 (12) a Th.445eB (ληίδ9 V.444) £432 τώ δ9 (Ach.s Rosse) ουτ9 αψ έπί νήας έπί -ύν 48 L Ελλήσποντον ' ήθελέτην ίέναι ουτ9 ές πόλεμον, vgl.
Ρ545, /72; gg. L2 ('Leumannsche’ Umdeutg. zu 'salzig*) s. L4220ff. 458f. α>82 (τύμβον χεύαμεν) άκτβ έπι προύχούση, έπί -εΐ L jtp - £86e’ large plaine de iHellespont (L4459) 52 Choer.fr. 4 (- Suppl. Hell. 320),3 φκεον δ9 (Phön.) έν Σολύ- μοις δρεσι -έη παρά λίμνη an dem großen (?Salz-)5ee, vgl. Hdt. 2,156,2 (ggüber 2,108,4) u. s. L4452-9 (ggüber L3). -
Wortf.: αλμυρός, άπειρων, εύρύς, μέγας
D v.l. i372 R. Führer
πλίβς s. πολύς
πλΗος (πλέος) [7‘, 7°, 5Η1 E ion. πλέος < ^πλήος (> att πλέως) zu πίμπλημι (s.d.); *πλήος < ^pßirio-Ί, vgl. lat. pius < *püjp- < * puH-jo- 'fromm’ (< 'kultisch gereinigt*). - Abt: έμ-, ένί-, έύπλειος, πλειάν
F Mask, -ος 1, -ου 1; -σι 1, -ους 1; Fern, -η 4; -αι 2; -οτέρΐ) 1; Ntr. -ον 1, πλέον 1°, -ου 1, πλεφ 1Η, -ον 2; -οις 2
1278


κλεΐος (πλέος)
πλεύμων
Μ la πλέφ ήματι Ορ.792 lb L,2] δέ πλέον υ355 lc [1.] -ου λ:579; -ον Λ 637 ld [*-] -αί τοι οϊν/χαλκοΰ κλισίαι /71, Β226; -η Ορ. 101; -ον ρ605 le [-2] ήματος έκ -ου Ορ.778 [-2] -ος 5319; -οι μ92; -η ο4Α6 [-2] -η δέ υ355, Ορ. 101; δέ -ον δέπας ζΔ262; Ιδέ -οις δεπάεσσι Θ162 = Λ/311; -ους Th.636 2 -οτέ-
ρη λ 359
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 162 zu ο446: -η' πληρης, sch.D Β226: -αί τοι' πλήρεις, γέμουσαι
L R. Thomas, Zur hist. Entw. der Metaph. im Griech., Diss. Erlangen 1891, 76f.; Werner, η u. ει vor Vokal 65ff.; Fehling, Wiederholungsfiguren 199f. 208. 311
B voll (von = Gen., s.u.), bzg. auf Gefäße (5', vgl. μεστός le) u. sonst konkr. Raum Bietendes (bes. Behausg. 2‘, 4°) außer letzten 4 St. (übertr.), 9x präd. (s.u.) = πλήδω (seltener + Gen.); hom. in dir.R. außer Λ 637 (Exk.), /C579, p605 (jew. Buchschluß). — In assoz. Zush. m. ίκέσδαι/ω ' A359, o446f., πολλαί+ B226, pos. wertend [7\ 2°] (5x
präd., davon 3x mit abh. nachgest. Gen.): Θ162 περί μέν σε (Diom.) τίον (Gr.) ... 1 έδρη τε κρέασίν τε ίδέ -οις δεπάεσσι = Λ/311 (Sarp. u. Glaukos) Δ 262 (Ag. zu Idom.:) σόν δέ -ον δέπας αίει ' έστηχ\ ως περ έμοί Λ 637 (δέπας) άλλος μέν μογέων άποκινήσασκε τραπέζης ' -ον έόν, Νέστωρ δ9 (άμογητί), kontrast. ί8, λ 419 Κ5Ί9 άπό δέ κρητηρος 9Αδήνη ' -ου άφυσσόμενοι λεϊβον Α359 (εί δώρα διδοΐτε) καί κεν πολύ κέρδιον εϊη 1 -οτέρη σύν χειρί ές πατρίδ9 ίκέσδαι, Ggs. *42 ο 446 ότε κεν δή νηΰς -η βιότοιο γένηται, ' άγγελίη μοι (ίκέσδω), vgl. £87, r58O Β226 -αί τοι (Ag.) χαλκού κλισίαι, πολλαι δέ γυναίκες 1 είσίν ένί κλισίης = /71in med (οίνου) neg. wertend [5°, 2Η] (4x präd. mit Anapher; stets mit abh. Gen., nachgest. außer 5319, υ355): p605 (Eum.) λίπε 5’ έρκεά τε μέγαρον τε ’ -ον δαι- τυμόνων, vgl. δ 51 5319 (έσδίεταί μοι οίκος) δυσμενέων 5’ άνδρών -ος δόμος υ355 bis ειδώλων δέ πλέον πρόδυ- ρον, -η δέ καί αυλή, ' ίεμένων "Ερεβόσδε, nicht *-ον 5’ ειδώλων (vgl. ρ605, s.o.) wegen Spitzenstellg. des Hauptbegr. (wie 351. 353. 354) Hes. Op. 101 bis μυρία λυγρά κατ9 άνδρώπους άλάληται' ' -η μέν γάρ γαΐα κακών, -η δέ δάλασσα' ' νοΰσοι δ9 (αυτόματοι φοιτώσί), vgl. formal fr. 1,6 μ 92 (Skyllas) όδόντες 1 πυκνοί καί δαμέες, -οι μέλα- νος δανάτοιο, vgl. Sc. 131 kalendarisch [3HJ: Th.636 (Titanen u. Kroniden) συνεχέως έμάχοντο δέκα -ους ένιαυτούς 10 volle Jahre, kontrast. Ί0 ganze Talente’ T247+ (πας B2) Op.778 (am 12. νεΐ νήματ*) άράχνης ' ήματος έκ -ου, δτε τ9 ϊδρις σωρόν άμαται an einem Sommertag, s. IISp.914,62ff. 792 είκάδι δ9 έν μεγάλη, πλέφ ήματι, ιστορα φώτα ' γείνασδαι. — Wortf.: μεστός u. s. Abl. (in E) R. Führer
Πλεισϋένης [(Prosaref.”)] L Schwartz, Ps.-Hes. 41 If.; P. Bergmann, D. Atridenmythos in Epos, Lyrik u. Drama, Diss. Erlangen 1970, 50f.; Ph.I.LKakridiSj, Dodone 9, 1980, 39ff. (55 Resume); J.Th.L d, in: Gnomosyne (Festschrift Marg), München 1981, 47ff.; Papathomopoulos, REG 105, 1992, 45 ff.
B S. des Atreus u. der LAeropej, von KJeolla (bzw. L j [D]) V. des Ag. u. Men. (Hes.fr. 194; vgl. Stesich.fr.209ii4 u. 219, Ibyc. S 151,21 p.207. 211. 242 Dav., Bacchyl.c. 15,48)
D Hes. fr. 195,4 suppl. (dagg. J. Th. Kakridis, ZPE 30, 1978, 1 ff.) Ήερόπ[ειαν ' -εος πρό]ς δώμα[ φίλη]ν κεκλή[- σδαι ακοιτιν (5 Men., 6 Ag.), vgl. West, Cat. 111m. A.188
R. Führer
κλειστός s. πολύς
κλείω s. πλέω
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
κλείων s. πολύς
κλειών [1Η] uncertain etym. and meaning Op.617 έπήν δή ' Πληιάδες δ9 Ύάδες τε τό τε σδένος Ώρίωνος ' δύνωσιν, τότ9 έπειτ9 άρότου μεμνημένος είναι ' ωραίου' -ών δέ κατά χδονός άρμενος εϊη, for differing explanations: year, seed, abundance see West ad 1., Chantraine, Dict. s.v., cf. I col. 1181,27 above W.Beck
κλεχτός [2*, 3°, 1H] (from πλέκω:) plaited (hair-band), woven (basket, chariot-board), twisted (rope); cf. not EGrE subst. πλεκτή Ύ469 (Androm.) άπό κράτος βάλε δέσματα σιγαλόεντα, ' άμπυκα κεκρύφαλόν τε ίδέ -ήν άναδέσμην ' κρήδεμνόν δ9, see Marinatos, Arch. Hom. Β 21 f.; Bieler, ib. C 3 Σ568 L-οΐς έν ταλάροισιΛ φέρον καρπόν ι241 (Cycl.) ήμισυ δρέψας γάλακτος 1 L Δν άμησάμενος κατέδηκεν Sc.63 (κόνις) κοπτομένη -οισιν ύφ9 άρμασι, cf. εύπλεκής, -πλεκτός + δίφρος Sc.306. 370, Ψ335. 436, see δίφρος Bl introd. χ 175 σειρήν δέ -ήν έξ αύτοΰ (sc. Mel.) πειρήναντε = 192, cf. σειράς εύπλέκτους ¥Ί15, δύσανοι έυ- πλεκέες /?448f., πείσμα έυστρεφές πλεξάμένος *167f., έύ- στρεπτος (w. Σχ), στρόφος, not EGrE σχοινοπλοκέω. — Deriv.: έύπλεκτος Μ. Ρ. Cuypers
πλέκω [V, 3°, lh, le] Ε PIE root *plek9-, cf. e.g. Lat. (-)plico, and w. extension -t- Lat. plectö, OCS plesti, Germ. flechten', see Frisk s.v., LIV 438. — Deriv.: δίπλαξ, τρίπλαξ; έυπλεκής, (έύ)πλεκτός; πλόκαμοι, πλοχμοί (? έπίπλοκος, πλόκιος)
F διέ-κε 1; έ-ξε 1, ν-ξάμενΔος 1, L Λαι 1; ^περι-χδΛη 1, 1
Β plait, twine 1 simplex and δια-: plait, braid, twist, weave, eff. obj. locks, garlands, rope, shoes (alw. w. several at- tributes [adj., appos.]); cf. στρέφω, υφαίνω SI76 (Hera) χαίτας ' ^πεξαμένηΛ (ν.1. πλ-) χερσί πλοκάμους έ-ξε φαεινούς, ' καλούς άμβροσίους έκ κράατος braids or twisted locks, see πλόκαμοι B; for etym. wordplay cf. 178. 181; act. because indir. refiex. already expressed in L fl Cypr. fr. 5,2 p.48 Ber. -ξάμεναι στεφάνους εύώδεας άνδεα γαίης (ci. ποίης, rec. Ber.) ' άν κεφαλαΐσιν έδεντο δεαί, cf. Th. 576 f. (w. West ad 1.); Braswell, Gl. 60, 1982, 221 ff. *168 (Od.:) ,,πεϊσμα 5’ όσον τ9 οργυιαv έυστρεφές 1 -ξάμενος (out of ρώπες and λύγοι, 166) συνέδησα πόδας (of deer)“, cf. πλεκτός (end) II h.Merc.80 σάνδαλα δ9 αύτίκα ριψίν (Postgate, έριψεν codd.) ' άφραστ9 ήδ9 άνόητα διέ-κε, δαυμα- τά έργα, ' συμμίσγων μυρίκας καί μυρσινοειδέας όζους, wickerwork 'sandshoes’ (like snowshoes), cf. Σ568, t247, Sc.63 2 περί-: δη-aor. w. dat. twine oneself around some-
one/thing, i.e. embrace, hang on to; cf. περιφύς π21+, άμφι- χυδείς π214+, Aesch. Eum. 259, Lat. amplector ψ33 (Pen.) έχάρη καί ... ' γρηί ^περι-χδ^η £313 (Od.: „έμοί Ζεύς ιστόν νηός έν χείρεσσιν έδηκεν) τφ ρα L Λείς φερόμην όλοοΐς άνέμοισιν", cf. ε 130. 371, μ 425
Compd.: δια- lh in 1, περί- 2° in 2 M.P.Cuypers
κλέος s. πλεΐος
κλεύμων [V] Ε ΙΕ word, cf. Ved. kloman-, Lat. pulmo, Mayrhofer EWAia I 419; vulg. spelling πνεύμων (association w. πνέω, πνεΰμα; also dominant in codd. of other authors) is prob. Hellenistic (silence in schol. — approval?): see Phot. 433,18, Moeris π 33 Hansen, Eust. on /1528; G.W. Bond (Oxford 1989) on Eur.HF1093; West, IliasI xxxiv; LSJ and Chantraine, Dict. s.v.
1279
1280


Nachtrag zu den Hinweisen für den Benutzer
Die D-Scholien wurden mit der vorläufigen Ausgabe von H. van Thiel verglichen (s. ZPE 132, 2000, 1).
Nachträge zu den Abkürzungsverzeichnissen von Band 2
B. 	Zeitschriften und Reihen
CEG = Chronique d’etymologie grecque, pubi, par A. Blanc, Ch. de Lamberterie, J.-L. Perpillou, in: Revue de philologie, de litterature et d’histoire anciennes [RPh] 70, 1996ff. (= CEG Iff.).
C. 	Moderne Autoren
Beck, Stellung von Ω = Götz B., Die Stellung des 24. Buches der Ilias in der alten Epentradition, Diss. Tübingen 1964.
Beßlich, Schweigen = Siegfried B., Schweigen - Verschweigen - Übergehen. Die Darstellung des Unausgesprochenen in der Od., Heidelberg 1966 (Bibi. d. klass. Altertumswiss., N.F., 2. Reihe).
Burguiere, Infin. = Paul B., Histoire de l’infinitif en grec, Paris 1960 (E&C 33).
Dee, Epith. for Gods = Dee, Epith.
Dee, Epith. for Heroes = James H. D., Epitheta hominum apud Homerum: A Repertory of Descriptive Expressions for the Human Characters of the II. and the Od. = The Epithetic Phrases for the Homerie Heroes, Hildesheim; Zürich; New York 2000 (Alpha-Omega. Reihe A, Lexika ... z. klass. Phi- lol.; 212).
Distaff Side Od. = B. Cohen (ed.), The Distaff Side: Represent- ing the Female in Homers Odyssey, New York and Oxford 1995.
Festschr(ift) Rix = Indogermanica et Italica: Festschrift für Helmut R. zum 65. Geb., hrsg. von G. Meiser, Innsbruck 1993 (Innsbr. Beitr. zur Sprachwiss.; 72).
Führer, Formproblem - Rudolf F., Formproblem-Untersuchungen zu den Reden in der frühgr. Lyrik, München 1967 (Ze- temata 44).
Gagnepain, Noms - Jean G., Les noms grecs en -ος et en -ä. Contribution a l’etude du genre en indo-europeen, Paris 1959 (E&C 31).
Giannakis, Reduplicated Presents = Georgios K. G., Studies in the Syntax and Semantics of the Reduplicated Presents of Homerie Greek and Indo-European, Innsbruck 1997 (Innsbr. Beitr. zur Sprachwiss.; 90).
Greenhalgh, Warfare = P. A. L. G., Early Greek Warfare. Horsemen and Chariots in the Homerie and Archaic Ages, Cambridge 1973.
Gygli-Wyss, Nomin. Polyptoton — Brigitte G.-W., Das nominale Polyptoton im älteren Griechisch, Göttingen 1966 (Zeitschr. f. vergl. Sprachforschung [ZVS]; Eig.heft 18).
Hiller-Panagl, Frühgr. Texte = Stefan H.; Oswald P., Die frühgriechischen Texte aus mykenischer Zeit Zur Erforschung der Linear B-Tafeln, Darmstadt 1976 (2., durchges. Aufl. 1986) (EdF 49).
Iber, Adv. in -ως — Ferdinand L, Adverbiorum Graecorum in -ως cadentium historia usque ad Isocratis tempora pertinens, Diss. Marburg 1914.
Kalen, Selbst Finalsätze ■« Ture K., Selbständige Finalsätze u. imperativische Infinitive im Griech., Uppsala; Leipzig 1941 (Skrifter utgivna av K. Humanistiska Vetenskaps-Samfundet i Uppsala; 34: 2).
Kolk, Pyth. Ap.-Hymn. = Dieter K., Der pythische Apollonhymnus als aitiologische Dichtung, Meisenheim am Glan 1963 (Beitr. z. klass. Philologie; H. 6).
Leaf, (Homer and) Hist(ory) = Walter L., Homer and History, London 1915.
Leaf, Troy = Walter L., Troy. A Study in Homerie Geography, London 1912.
Lendle, Pandorasage = Otto L., Die ‘Pandorasage* bei Hesiod. Textkritische u. motivgeschichtl. Untersuchungen, Würzburg 1957.
Lutz, Leibesübungen = Hans L., Beiträge zur Frage der Leibesübungen u. zur Erklärung einzelner Stellen in Homers Od., Diss. Erlangen 1927.
Masson, Onomastica = Olivier Μ., Onomastica Graeca selecta. Introd. et index de Catherine Dobias et L. Dubois, Nanterre o.J. [1990], 2 Bde.
Mugler, Science (gr.) = Charles Μ., Les origines de la Science grecque chez Homere. L’homme et l’univers physique, Paris 1963 (E&C 46).
Prevot, Aor. = A. P., L’aoriste grec en -tfz/v, Paris 1935 (Coll, lin- guistique publ. par la Soc. de ling. de Paris; 39).
Renehan, Comm. = Robert R., Review Article: Progress in Hesiod (zu West, Hes. WD), CPh 75, 1980, 345-358 („The Commentary“).
Shipp, Essays = George Pelham S., Essays in Myc. and Hom. Greek, Melbourne Univ. Pr. 1961 (Australian Hum. Research Council Monogr. 8).
Sommer, Frage = Sommer, Ahhijaväfrage.
Stegmann, Herrscherbez. — Kurt St. von Pritzwald, Zur Geschichte der Herrscherbezeichnungen von Homer bis Plato. Ein bedeutungsgeschichtl. Versuch, Leipzig 1930 (Forschungen zur Völkerpsychologie u. Soziologie; 7).
Studi Castiglioni — Studi in onore di Luigi C. I-II, Firenze 1960.
Tabachovitz, Hom. εί-Säue - David T., Homerische «-Säue. Eine sprachpsychoiogische Studie, Lund 1951 (Skrifter utgivna av Svenska Institutet i Athen; 8° III).
Thornton, Iliad — Agathe Th., Homer’s Iliad; its Composition and the Motif of Supplication, Göttingen 1984 (Hypomnemata 81).
Ulf, Gesellsch(aft) - Christoph U., Die hom. Gesellschaft Materialien zur analytischen Beschreibung u. hist. Lokalisierung, München 1990 (Vestigia 43).
Vandaele, OpL - Hilaire V., Essai de syntaxe historique: L’opta- tif grec, Paris 1897.
West, Il(ias) - Homeri Ilias, rec., testimonia congessit Martin L. W., 2 vol., Stuttgart / München; Leipzig 1998-2000 (Bibi, scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana).
Zgusta, KleinasiaL ON - Ladislav Z., Kleinasiatische Ortsnamen, Heidelbeig 1984 (BN N.F. Beiheft 21).


LEXIKON
DES
FRÜHGRIECHISCHEN EPOS
(LfgrE)
Begründet von Bruno Snell
Im Auftrag der Akademie der Wissenschaften in Göttingen vorbereitet und herausgegeben vom Thesaurus Linguae Graecae
20. LIEFERUNG
πλευραί - πώυ
Redaktor: Michael Meier-Brügger
Organisation der Arbeitsstelle: William A. Beck
Verfasser der Artikel:
Rutger J. Allan, William A. Beck, Martijn P. Cuypers, Rudolf Führer, Volker Langholf, Georg Markwald, Sebastiaan R. van der Mije, Hans Wilhelm Nordheider, James N. O’Sullivan, Caroline P. de Putter, Martin Schmidt, Gerd Steiner, Theodore Vlachodimitris
GÖTTINGEN VANDENHOECK & RUPRECHT 2004


Verfasser der Artikel dieser Lieferung
R. J.Allan mit Προμηδεύς, Πυδώ u.a.
W.A. Beck mit ποιέω, που, πρήσσω, πρόσδεν, πρότερος u.a.
M.P.Cuypers mit πνέω, ποιπνύω, πολύκροτος, πολύμητις, πολυμήχανος, πολύτροπος, (ώ) πόποι, πορσύνω, πόρτις u.a.
R. Führer mit πλέω, ποδέω, ποικίλος, πραπίδες, πρόφρων, πυκινός u. a.
V. Langholf mit ποδάρκης, πολλάκις, πολύπτυχος, πορφύρω, ποτιμάστιος, πρόδομος, πρόδυρον, πρόφασιν, Πυγμαίοι u. a.
G. Markwald mit πορεΐν, Πρωτεσίλαος, Πρωτεύς, πρώτος u .a.
S. R.van der Mije mit Ποσειδάων u.a.
H. W.Nordheider mit πλησίος, πλούτος, πολύς, πομπή, πόνος, πόντος, πότμος, Πουλυδάμας, πτωχός, πύλαι, πύρ, πύργος u. a.
J. Ν. O’Sullivan mit πλήσσω, π(τ)όλεμος, Πολύφημος, πολύφρων, πόρος, πόσις II, ποταμός, ποτής, ποτόν, πότος, πρηνής, πρόμαχος, πρυμνός, πτερόεις u. a.
C.Ρ. de Putter mit πολύτλας, πορδέω, πόσις I, πότν(ι)α, πρέσβυς, πρήδω, προγενέστερος, πτολί- πορδος u. a.
Μ.Schmidt mit ποινή, πόλις u.a.
G. Steiner mit Πρίαμος u. a.
Th.Vlachodimitris mit Πύλος u. a.
Holländische Stipendiaten der Stichting voor Literatuur-, Muziek- en Theaterwetenschap waren
R. J.Allan, M.P.Cuypers und C.P.de Putter.
Redaktion
W. A. Beck hat die Organisation vor Ort geleitet. Die Autoren haben die Redaktionsarbeit durch Gegenlesen der Artikel unterstützt. In verschiedener Funktion wirkten außerdem mit R. Kranz,
S. R. van der Mije, B. Schönefeld, N.Ticha-v.d. Mije und V.Yntema.
ISBN 3-525-25522-5
© 2004, Vandenhoeck & Ruprecht in Göttingen / www.v-r.de
Alle Rechte vorbehalten. Das Werk und seine Teile sind urheberrechdich geschützt. Jede Verwertung in anderen als den gesetzlich zugelassenen Fällen bedarf der vorherigen schrifdichen Einwilligung des Verlages. Hinweis zu § 52a UrhG: Weder das Werk noch seine Teile dürfen ohne vorherige schrifdiche Einwilligung des Verlages öffendich zugänglich gemacht werden. Dies gilt auch bei der entsprechenden Nutzung für Lehr- und Unterrichtszwecke. Printed in Germany.
Gesamtherstellung: Hubert & Co., Göttingen
Gefördert mit Mitteln des Bundesministeriums für Forschung und der Freien und Hansestadt Hamburg - Akademienprogramm


πλεύμων
πλέω, πλείω, πλεύσεσΦαι, (ΡΓβν.)έπλω
Β lung, later freq., in EGrE otherw. ήτορ, πραπίδες, φρήν, cf. Omans, Origins 39 f. z!528 τόν (Peiros) δέ Θόας
βάλε δουρί ' στερνόν υπέρ μαζοΐο, ^πάγη δ9 έν -ονι χαλκός j (vulg. πν-, cf. Ε) = Μ 189a (where pap. πλ-); L u also v.l. T486 (vulg. νηδύι, victim Peiros’ son; see La Roche, HU II 141) M.P.Cuypers
πλευραί, πλευρά [5‘, 1°, 1H, lh] E uncertain, see Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: Πλευρών
Μ 1 disyll. la [--] -αί ρ232; -ά (acc.) 21468 lb [_2] -ών Λ 437; ^-άς τε καίΛ Υ\Ί0; -άς /210 [-2] L u ώμους ^716, Sc.430 2 [-ί J -fjaiv h.Merc. 157
B ribs, side — Wdfld.: ίσχίον, λαπάρη; στερνόν, στήθος 1 fern.pl., ribs as surface la of a pers. ¥z716 τε- τρίγει δ9 αρα νώτα ... άπό χειρών ' έλκόμενα στερεώς ... ' πυκναί δέ σμώδιγγες άνά -άς τε καί ώμους ' αϊματι ... άνέ- δραμον ρ232 „αϊ κ9 έλθγ πρός δώματ9 Όδυσσήος θείοιο, ' πολλά οί άμφι κάρη σφέλα άνδρών έκ παλαμάων 1 -αί (-άς, -ά vv.ll.; -ά τ9 Bothe, -ί9 Bekker) άποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο." ' ως φάτο (Mel.), καί παριών λάξ έν- θορεν άφραδίησιν 1 ίσχίφ, see Russo, Odyssey ad 1. on text and Interpretation; poss. the idea may be that of one exposing his sides by covering his head w. his arms and fleeing h.Merc. 157 νυν σε μάλ9 οϊω ' ή τάχ9 άμήχανα δεσμά περί -ήσιν έχοντα ’ Λητοϊδου ύπό χερσί διέκ προθύροιο περήσειν, 1 ή σέ φέροντα μεταξύ κατ9 άγκεα φηλητεύσειν II Ω10 κατά δάκρυον ειβεν, ' ^άλλοτ9 έπί -άς κατακείμενος, L (ύπτιος, L 2ε πρηνής) lb of a lion Kl70 (έάλη τε χανών) ούρή δέ -άς τε καί ισχία άμφοτέρωθεν 1 μαστίεται, έέ δ9 αύτόν έποτρύνει μαχέσασθαι + Sc. 430 2 coli.
ntr.pl. rib-cage, containing vital organs, wounded in battle 21468 νεκρόν γάρ έρύοντα ίδών 1 -ά, τά οί κύψαντι παρ9 άσπίδος έξεφαάνθη,' οΰτησε ξυστφ ... λύσε δέ γυΐα Λ 437 διά μέν άσπίδος ήλθε ... έγχος, 1 καί διά θώρηκος ήρήρειστο, ' πάντα δ9 άπό -ών χρόα (χροός Arist., et -ά ?) έργαθεν, ούδ9 έτ9 εασε (Ath.) ' μιχθημεναι έγκασι φωτός (sc. Od., cf. Δ 135ff.), πάντα: 'to the bone*; see w. 456ff. and
II 405,57 ff. W.Beck
Πλευρών [3‘, 2H (Prosaref.*)] E „vermutl.“ gr. ON (Risch, MH 22, 1965, 195 = Kl. Sehr. 147, vgl. Heubeck, Gn. 44, 1972, 324), bereits myk. (DMic. II107). — Abi.: Πλευρώνιος
Μ [1_] Π[λευρών Hes.fr. 10a,64 suppl. [-2] -(α) B639
(έν) -ι καί αίπεινή Καλυδώνι 7V217, ΞΙ 16 [-^] περί //λ]£[υ]ρών[<] μακεδνή Hes.fr.25,13 L Burr 80; H.S.-L. 107; West, Cat. 60
B I ON: Stadt in Aitolien, mit (Reimwort!) Kalydon gekoppelt B639L, 7V217 = S116ex , wie K. umkämpft zw. Kure- ten BII u. Meleagros (Hes.fr.25,13 suppl.), urspr. unter der Herrschaft von dessen V. Oineus m. Brüdern (HU6f.) u. Söhnen (B 639 ff.), später unter der des Thoas (l?638f., 7V216ff.); B639 Akk., 3x Dat. (Epith. πάση N2\l, μακεδνή Hes. fr. 25,13)
II PN: E. des Endymion, S. des Aitolos, Bruder des Kalydon (Hes.fr. 10a,64 suppl.), V. des Agenor BII4 (s 2), Großv. des Thestios (u. des Porthaon, s. Abi.), Urgroßv. der Leda (Asius fr. 6 p.90 Dav., Prosaref.), deren Ersterwähnt Hes. fr. 23a,5 von Α<τωλ[ V. 6 gefolgt wird R. Führer
Πλευρώνιος [1‘, 1H] bereits myk. (DMic. II107) Zugehö- rigkeitsadj. (Risch §40a) zu Πλευρών (s.d.), stets [-i.J I aus Pleuron BI stammend (VN): Ringer Ankaios B3 (¥*635)
II von Pleuron Bll abstammend (Patron., vgl. Reimwort Τελαμώνιος): Agenor BII4 (impliziert in 3-Generationen-Vers Hes.fr. 10a, 50 suppl.), V. des Porthaon R. Führer
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πλέω, πλείω, πλεύσεσΦαι, (ΡΓΪν.)έπλω [10', 34°, 1Η, 5h] Ε Wz. uridg. *pleu- 'schwimmen, schweben’ (LIV2 487 f.; Mayrhofer, EWAia II 194f.); 'segeln’ typ. gr. (s. Chantraine, Dict. 916), in πλούτος, πλύνω u. πλώω ältere Bed. faßbar, s.dd. — Abi.: πλώω, πλόος, πλούτος, πλύνω
F (- = πλε) Akt. Präs, -ΐτ9 3; -ον 1, έ-ον 1, -εν 1, έ-εν
l, -ομεν 9, ^έ-ομενΛ 1, dvL u 1, έπν u 1, κατ^ u 1, -ον 1, έ-ον 4, άπέ-ιον 1, έπέ-ον 3; -νίεινΛ 1, άπο^ d 3, έπι-ΐν 2; -ων 3, έπι-ίων 1, -ίοντες 1, -ουσα 1, -ουσας 1; Aor. ^έπέπλωΔν 1, L Λς 1, άπέπλω 1, παρέπλω 1; ^έπιπλώς; 1,
3ας 1; Med. Fut. ^-ύσεσθ9 1, άνα^ 2αι 1
Μ la [1] -ων έπί οϊνοπα πόντον α183 lb 1[-] -ΐθ9 ύγρά κέλευθα γΊ\ « r252 - h.Ap.452; (Ptz.)ντας έπι-ΐν αλμυρόν ύδωρ ι22Ί. 470; έπιπλώς εύρεα πόντον Ζ291 2a -[^~] -εν/ον ε278 s η26Ί, ο553 2b [«-] -ων έπί οϊνοπα πόντον //88, 6474 2c [1-] -ύσεσθ9 μ 25 [1-] νηί γ9 ρέπέπλωΛν εύρεα πόντον Ορ.650; πόντον L Λς γ 15; (γε) παρ/άπέπλω ποντοπόρος νηύς μ 69, ξ339 2d [-2] όμώς -ίειν ο34; οϊκαδ9 / άστυδ9 άπο-ίειν /418 « 685, π 331; πόντον έπι-ίων / έπιπλώσας ε284, Γ4Ί 3a [1«^] έ-εν/ον Ξ251 / Γ444, γ 158, h. Αρ.399. 437 [1^] άναβάντες έπέ-ον ύγρά κέλευθα Α312 = ο 474 s 6842 3b [---] ως έ-ον h.Ap.408 [vJ] όμώς ^-ομενΛ «28 s 80 = ο476, L u γ2Ί6, ι62 = 105 = 565 = κΊΊ = 133 3c [νίχ] -ουσα μ 70; -ού- σας 1360 3d [---] -ίοντες π368 [---] νήεσσιν άνα- -ύσεσθαι Λ22 3e [2-2] βάντες άπέ-ιον ι?501 4 [1.J]
ιέ-ομεν^ £253 [2«„2] κατ^ d 1142 [1ν«2] άν/έπ^ d μ 234, h. Αρ.469
L ’J.La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 6f.; 2Wackema- gel, Kl. Sehr. III 1811; 3Schulze QE 280; 4ders., Kl.Sehr. 443
m. A.6. 667; 5Wyatt, Metr. Lengthening 127; 6Shipp, Studies 99; 7Kurt, Seern. Fachausdr. 208
B (wohin) segeln (Richtg. best., vgl. russ. plyt9, kontrast πλώ\ίζ\ω), Subj. Schiff (incl. Besatzg.) 7360, /158, p68f., £339, π 331, sonst pers. (kontrast. πλώω); nur Ind., Inf. u. Ptz. (Nom. bis auf'Sprache Ach.s’ /360), je 25x Simplex (I) u. Kompos. (II), (Wz.-)Aor. nur in II (: Hes.fr. 193,18 suppl. in D), langvok. Präs.st. /418 - 685, o34, zr331 im Inf. (-ίειν [-2] < 'pleueen k —], vgl. IISp. 1029,62f. u. L3277. 280), ε284, π 368 im Ptz. (MD als Altern, zu Syniz. / correptio Attica in Μ 1 a / 2b. 3c), nur 501 ohne metr. Notw. (Verschiebg. in l.VH vor Penth. von A312* aus 2.VH wie Γ47 ggüber Z291 in II3, s.d.), kontr. 4°, lh in Mlb; mit expl. Angabe des Transportmittels durch νηί, (έν) νή/έεσσι(ν) Γ46ΐ. 444, 2/88, Λ 22, π368, h.Ap.397ff., vgl. Βορέη £253; in Vbd. m. inn. Akk. κέλευθα / οδόν y71+ (and. A 312+ in 113) / Z291f. (in I), Akk. der Entfernung £339 (in 112), der Zeit *17/9/6 Tage* ε 278+ / x28 / 80* (in I), Datierung αύριοv / ήρι μάλ9 /357/60 (in 113), αμα δ9 ήοΐ μ24ί. (in I), έβδο- μάτη £252f. (in II2) — In assoz. Zush. m. άλλοδαποΐσι/ θρόους Γ4Ίΐ., α!83; έν δ9 άνδρες* /360f., h.Ap.392/9; άνθρώπους* 1 Η 31 f., α183, h.Ap.398f.; (άνα)βάντες Α312\ yl57f., 6 473f., 0501, £252f.; βαλόντες* 0501, <470; νυν δ9 ωδε ξύν νηϊ κατηλυθον* α 182f., h.Ap.469ff.; έπειτ(α) Α312 - ο 474, h.Ap.436f.; έτάρους* Γ4Ί, α 182f.; ηγεμόνευε <142, h.Ap.437; ήμεΐς γ276, μ234; θεός γ 158, <142; (άφ)ίκόμεθ9* 1360/3, y276 ff., 6474, 1105 ff. 565 ff., x80f. 133fF., £253/7, o34ff., h.Ap.437f.; έλυον/σαν o552f., h.Ap.405fF., (ίρα) Διί (u. θεοΐσι) ρέξας (Ιερά) 1351/ 60, δ472ff.; (-)έφαίνετο* ε2Ί3ΐ*, 1142f., x28f. 77ff.; - hom. (kontrast. 3h in I) selten (A312 a 6842, £278. 284, o553) in Erz. (kontrast Wortf.), Z291, Λ 22 in Exk., überw. in (0501, π331 in)dir.R. (RAnf. <252 — h.Ap.452), s.u. jew. Vorbem. — Wortf.: άγω BIV5 / XI3, άμείβω ΒΠΙ3b, βαίνω BI3cybb / II4b, είμι, ελαύνω Bllb / II5, έλθεΐν 1281
1282


πλέω, πλείω, πλεύσεσθαι, (Ρτϊν.)επλ<ο
ΒII8, έρεσσω, έρχομαι (II Sp.726,65f. 73f.), θέω BI3a, κίε (II Sp. 1416, 67 f.), ναυτίλλομαι, νέομαι, νίσομαι (III Sp.407,3f.), οϊχομαι, όχέομαι, πείρω, περαιόομαι, περάω, ποντοπορέω, (δια)πρήσσω, (παρα)φεύγω (ΒΊ4. 140. 159. 175, γ 166f. / /z98f.), φέρομαι I Simplex [2\ 19°, 4h]; Ix (ingr.) Fut. (abs.), sonst Präs.st. m. Angabe des Wo / Wie (lang) / Woher / Wozu / Wohin; in dir.R. außer ε278, o553, 3h μ 25 (eßt) άμα δ9 ήοΐ φαινομένηφι 1 -ύσεσθ9 werdet ihr losfahren, vgl. κ484 (Kaus.). 562 f. II π 368 ον ποτ9 έπ9 ήπειρον νύκτ9 άσαμεν, άλλ9 ένί πόντφ ' νηϊ ... -ίοντες έμίμνομεν Ήώ γ 158 άναβάντες έλαύνομεν αί δέ μάλ9 ώκα 1 έ-ον, vgl. ν86 h.Ap.408 (ονδ9 δπλ9 ονδ9 ελνον λαΐφος) άλλ9 ώς τά πρώτιστα κατεστήσαντο βοεΰσιν 1 ως έ-ον, zur Prosodie vgl. #35 an ders. VSt. o34 έκάς νήσων άπέχειν νήα, ’ νυκτί δ9 όμως -ίειν κ28 έννήμαρ μεν όμως -ομεν (φερόμεσθα όμως pap. 31) νύκτας τε καί ήμαρ s 80 = ο 476 ε 278 επτά δέ καί δέκα μέν -εν ηματα ποντοπορενων s 77 267 (1. Sg.) II /276 άμα (άνα- Zen.) -ομεν Τροίηθεν ίόντες (Men. u. Nestor) Ξ251 (δτε Her.) έ-εν Τλιόθεν, Τρώων πόλιν έξαλαπάξας Γ444 δτε σε (Hel.) πρώτον Λακεδαίμονος έξ ' έ-ον άρπάξας έν ... νέεσσι μ ΊΟ 9Αργώ ... παρ9 Αίήταο -ονσα ι62 ένθεν δέ προτέρω -ομεν άκαχήμενοι ήτορ (vgl. V.64) = 105 = 565 = κ77 = 133 γΊ\ ώ ξεΐνοι, τίνες έστέ; ποδεν -ΐθ9 ύγρά κέλευθα; ’ ή τι κατά ^πρήξινΛ = 1252 = h.Ap. 452, vgl. /7434 h.Ap.399 (Κρήτες) έπί L d καί χρήματα νηι ' ές Πύλον 1 έ-ον fuhren gerade (Inzidenzschema) 437 (άψορροι) προς ήώ τ9 ήέλιόν τε ' έ-ον ο 553 (πρυμνήσι9 έλυσαν) άνώσαντες -ον ές πόλιν, vgl. V. 503
II Kompos.; Ix Fut. in III, 6x Aor. Lin II2. 3U. 5, KSV außer 5x KSN L d
III άναπ [l·, 1°] 'hinaufsegeln’ (vgl. ISp.759,56) i.S.v. eine (riskante) Fahrt unternehmen (Ggs. II4), Fut./Impf., in Vbd. m. (ές +) Akk. = (Fem-)Ziel; in Exk. / dir.R. Λ 22 (erfuhr, daß Gr.) ές Τροίην νήεσσιν άνα-ύσεσθαι έμελλον dabei waren, eine Expedition gg. Tr. zu machen, vgl. a210f., ß 172+f., £246, <£>39 sowie (Kaus.) Op. 164f. μ 234 στεινωπόν άνε-ομεν γοόωντες (Skylla u. Charybdis) nahmen es rudernd m. d. Meerenge auf
112 άποπ ., άπό π [2‘, 4°] absegeln, wegfahren, £339 Aor., sonst Präs.st., £252f. KSN, sonst KSV; m. Angabe des Woher (— Gen.), Wohin (* ...#’) od. #501 abs.; in (#501, π 331 in)dir.R. £339 δτε γαίης πολλόν άπέπλω νηΰς sich weit vom Festland entfernt hatte, vgl. 1473. 491 253 έβδομάτη δ* άνακβάντεςj άπό Κρήτης ' έ-ομεν βορέη (ρηϊδίως), vgl. V.246. 299, γ 15f. sowie Α 312* in 113 #501 (sang, ώς) έπί νηών ' t , άπέ-ιον, πυρ έν κλισίησι βαλόν- τες (Gr.), vgl. Μ16, ν317 /418 καί δ9 αν τοΐς άλλοισιν έγώ παραμυθησαίμην ' οϊκαβ9 άπο-ίεινΛ - 685 π 331 νηα δ9 άνώγει ' αστυ^ , (ποτι-ίειν v.l.) (weg- u.) weiterzufahren, s. ο 503 u. vgl. o 553 in I
113 έπιπ ., π έπί [5', 8°, 1H, lh] über das Meer (- Akk.) fahren, 4x (am Anf.) Aor., sonst Präs.st., 7/88, /360, a 183, #474 KSN, sonst KSV, m. zusätzl. Angabe des Wohin / Wozu (έπ9, ές / μετά 4- Akk.) bzw. Wohin / Woher (ές / έκ + ON) a!83f. bzw. Op.650f., h.Ap.469f.; in dir.R. (ähnlich 1H) außer Z291 (Exk.), $284 (innerl. abh.), A 312 a <5842 yl5 (ού χρή αίδοΰς) τουνεκα γάρ καί ^πόντονΛ έπέπλως, δφρα πύθηαι ' πατρός, vgl. S665, Hes.fr.204,60 Ορ.650 ού γάρ πώ ποτέ νηι γ9 έπέπλων ... L „ ‘ εί μή ές Εύβοιαν έξ Αύλίδος, vgl. V.655 Ζ291 (πέπλοι, τάς Alex.) ήγαγε Σιδο- νίηθεν, έπιπλώς ... L τήν όδόν ήν Ελένην περ άνήγα- γεν Γ41 έν ... νέεσσι ' t d έπιπλώσας ' μιχθείς άλλοδα- ποΐσι γυναΐκ9 άνήγες, metr. Verlängere (σα-Aor. [< έπλωσανΊ} nur hier) ε284 (ihn sah Pos.) εϊσατο γάρ οί ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πλήθος
L j έπι-ίων (έπιπλώων v.l.), MD //88 καί ποτέ τις εϊπησι καί όψιγόνων ... 1 νηϊ ... -ων επι L u = <5474**, vgl. /286 α183 (ωδε ξύν νηϊ κατήλυθον) -ων έπί L , έπ9 άλλοθρόους ' ές Τεμέσην μετά χαλκόν, zur (sing.) Syniz. Bechtel, Vocalcontr. 259, Chantraine, Gr.h. 137 /360 (αΰριον δψεαι) ήρι μάλ9 Έλλήσ^ , έπ9 -ούσας ' νήας έμάς ι22Ί (baten mich) καρπαλίμως έπί νηα έρίφους τε καί αρνας ' σηκών έξελάσα^ντας έπι-ϊν αλμυρόν ΰδωρΛ, indir. R. (innerh. dir.R.), VE metr. gleichw. m. A312* (s.u.) 470 έκέλευσα θοώς μήλα ‘ πόλλ9 έν νηϊ βαλό^ d >4 312 άναβά^ντες έπέ-οΛν υγρά κέλευθα = ο 474 s #842, Erz. (ο474 innerh. dir.R.) h.Ap.469 (τίς γαΐα;) άλλη γάρ φρο- νέο^ Λμεν μέγα λαΐτμα ' έ{ζ }£ Πύλον έκ Κρήτης, Umsetzg. in 1. PL, vgl. £252f. in II2, ferner ε 174, /260. 323
114 καταπ [1°] 'herabsegeln* i.S.v. (im Hafen) einlaufen (Ggs. III), in dir.R. 1142 (λιμήν) ένθα κατε-ομεν (nachts, im Dunkeln, nichts merkend), vgl. «140f., /r472f.
115 παρα π [1°] vorbeisegeln, passieren, in dir.R. μ 69 (Plankten) οϊη δή κείνη γε παρέπλω νηΰς ' Αργώ (Forts, in I), vgl. V.62. (Kaus.) 72. 99. (metr. gleichw.) 186. 197, π 357
D Hes.fr.23a, 19 suppl.; 43a,63 suppl.; 193,18 suppl.;
Cypr. fr. dub. 40 p.63 Be., v.l. μ 186, r216 (West, Ptol. Pap. 270f.)
G Adv. άμα /276, όμως κ28+, ο 34, πολλόν £339, ρηϊδίως £253f., μάλ9 ώκα /157f., ως h.Ap.408 R.Führer
πληγή [5\ 4°, 2Η] Μ 1 disyll. [-2] ύπό -ής Ξ414; -έων ρ283 [-1] -ή /7816 [->] -ής Λ 532 2 trisyll. 2a
shape [--«]: [---] -ησιν #244, app. Hes.fr.88,5 [---] cÜaiv ιμάσΛσω* 017, Th.857; ύπό u Δθλης v82; -ήσι σ54 2b [-‘χ] -ησιν Β264 L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 100
B a blow, stroke, nom.act. to νπλήσσωΔ (B264, //816 [L j
791], Th.857 [855]), ίμάσσω (Λ 532, 017, Th.857; cf. -ησιν ίμάσθλης v82), έλαύνω (ρ283 [279]); assoc. as dat. instr. w. δάμνημι /7816, #244, σ54 (cf. Th.857). — Epith.: άεικέσ- σι, άεικελίησι Exc. in case of lightning (cast: see κεραυνός), of blow with hand, fist or something held in hand (Hes. fr. 88,5 unclear) w. whip: A 532 (ίμασεν ίππους μάστιγι) τοί δε -ής άίοντες 1 ρίμφ9 έφερον (άρμα) ν82 (ως τ9 ίπποι) όρμη- θέντες ύπό -ησιν Ιμάσθλης (ν. om. C) ' ύψόσ9 άειρόμενοι ρίμφα πρήσσουσι κέλευθον — thunderbolt: Ξ414 δθ9 ύπό -ής (ριπής ν.1.) ... Διός έξερίπη δρυς 017 (Zeus to Hera: „ού μάν οίδ9, εί αύτε κακορραφίης) έπαύρηαι καί σε ^-ήσιν ίμάσσ^ω" Th.857 έπεί δή μιν (Typhoeus) δάμασε (Zeus) t άας, ' ηριπε γυιωθείς (η. πλήξεν ν.855) — hand, fist: /7816 θεού (Ap.) -ή καί δουρι δαμασθείς (Patr.) ' αψ έτάρων είς έθνος έχάζετο (η. πλήξεν ν.791) σ54 (Od.-beg- gar to suitors: „με γαστήρ ότρύνει) ϊνα -ήσι δαμείω" (in fight with Irus) — prob, blow w. σκήπτρον (as B265f.) envisaged: 2? 264 (Od. to Thers.: „αύτόν δέ κλαίοντα) έπί νήας άφήσω ' πεπληγώς άγορήθεν άεικέσσι -ήσιν“ — unclear w. what: # 244 αύτόν μιν -ήσιν άεικελίησι δαμάσσας (Od.), ' σπείρα κάκ9 άμφ9 ωμοισι βαλών, οίκήΐ έοικώς, άνδρών δυσμενέων κατέδυ πόλιν ρ283 (Od.-beggar to Eum.:) „ού ... τι -έων άδαήμων ούδέ βολάων“ (η. έλάση ν.279) Hes.fr.88,5 ]Κέ[ν]ταυροι τεκ[...' ]μεν πληγήσιν [. - Wdfld.: κεραυνός; opp. βολή (ρ 283) J. Ν. O’Sullivan
πλήθος [2*] L Lamberterie, -υς II571 f. 636 Β (abstr.) Anzahl im Ggs. zu (metr. mögl.) πληθύς ’(konkr.) Menge’, im Ggs. zu abs. άριθμός rel. (von Unter- wie Überlegenheit); nur instr. Dat. am VA, in dir.R. (Ap.s P330) P330 ißov άνέρας^ άλλους 1 κάρτεί τε σθένεί τε πεποιθότας ήνορέη τε ' -εϊ τε σφετέρφ καί ύπερδέα δήμον έχοντας der eigenen Zahl (Ameis-H.), sc. ohne Hilfstruppen; s.a. II Sp.276,49ff. 9'639 μ’ ϊπποισι παρήλασαν Ακτορίωνε 1 -ει πρόσθε βα·
1283
1284


πλήθος
πλήθω
λόντες (εσαν δίδυμοι* ό μέν lenkte, ό δέ peitschte) forging ahead (Richardson) durch ihre Zahl (Ameis-H.), sc. 2 statt 1 (vgl. LIMC Aktorione 3) R. Führer
πλίνθος [15*, 2°] F -ύς 2, -ύος 1, -υΐ (dazu Bechtel, Vo- calcontr. 277) 3, -ύν 11
Μ 1 πληθ- im biceps [-2] ή -ύς* 0305; ές -ύν* £31 - Κ197 [-2] ή -ύς* £278; οΰ ποτ9 ένι -υΐ μένεν άνδρών Α514; -υΐ π 105; ές -ύν Λ 360; κατά -ύν £676, Κ377; μετά -ύν* £143; -ύν* £221 [-2] οΰ ποτ9 ένι -υΐ μένεν άνδρών Ύ458 2 πληθ- im longum 2a [1 -] -ύν £488, Λ 305*.
405, 0295 2b [1 ο] -ύος* 7641 ♦ = vor Vokal
Σχ sch.D £278: τό πλήθος (so reg.), 0305: έν σχήματι πέφρακεν άντί του οί πολλοί
L C. F. ν. Nägelsbach, Hom. Theol., Nürnberg 31884, 261 fT.; Welskopf, in: TypenbegrifTe III 185f.; van Wees, CQ 82 = n.s. 38, 1988, 14. 23; Ch. Ulf, D. hom. Gesellsch., München 1990, 141-5; Lamberterie, -υς II636ff.; F.J.Martinez Garcia, Los nombres en -y, Frankfurt 1996, 224—233
B (nur P221 bloße, sonst kämpfende) Menge (in Ggs. zu μοϋνος LA405f., π!05Ί), Masse (im Ggs. zu Hektor Λ 300/5. 359f., P221, K376f., X455/8, zu Od. £278, £674ff., 7641, L J, Gros des (eigenen, nur £676, Λ304Τ, L „ D feindl.) Heeres (im Ggs. zu gr. άριστοι/ήες O295f. 303fT., (βουληφό- ροι) £143, ηγεμόνες B4X7L, A304L, κοίρανοι £487f., tr./ gr. (πρόμαχοι) K376f., L%458 / A514J; in Vbd. m. άνδρών
j, Δαναών 7641 u. (impl.) £487f., A304f., Αυκίων £676, je 8x von gr./tr. Seite, 1° von Freiem, 9x (u. D) von Präp. abh. (kontrast. λαός B2da); in dir.R. (Ap.s K377) außer £488, Λ 305 (nach Frage des Dichters), £278 / 143, 0305 (in/nach RAbschl.), £676, Λ 360, D - In assoz. Zush. m. αύτάρ M A304L, O304C; έγώ £488, P221; ' έξέ... Ε669/Ί6, Λ 360; θυμόν £142f., £670/1/3/6; δ9 ούκ αν έγώ μυθήσο- μαι ούδ9 όνομήνω £488, λ 514/7; πα(ντεσ)σι £143, π 103 ff. — Wortf.: άγορή Β1, άνήρ BII2b/?, δήμος Blb. d, έθνος Bl, κούρος Blb, λαός Β2, μυρίος Blaa, δμαδος, όμιλος, ούλαμός, πας Blcß, πολύς ΒΙΙ5, στρατός, φλοίσβος, φΰλον Ρ221 κέκλυτε, μυρία φΰλα επικούρων* ' ού γάρ έγώ -ύν διζήμενος (ένθάδ9 ήγειρα έκαστον, άλλ9 ϊνα μοι Troja ρύοισθε) Menschenansammlg., in (auch gedankl.) ’Respons.’ m. ίθύς V.227 II 7641 ύπωρόφιοι δέ τοί είμεν (Aias u. Od.) ' -ύος έκ VN· Gesamtheit, vgl. V.521, A90, 7785 £143 ώς· φάτο (Ag.), τοΐσι δέ θυμόν δρινε 1 πασι μετά -ύν, όσοι ού βουλής έπάκουσαν in der (versammelten) Menge, vgl. V.96. 99 278 (γέλασσαν* ωδε δέ τις εϊπεσκεν ίδών ές πλησίον άλλον 4- dir.R.) ως φάσαν ή -ύς, vgl. 7/177 488 (Musen, sagt) οϊ τινες ^ήγεμόν^ες VN· και κοίρανοι ήσαν* ’ -ύν δ9 ούκ αν όνομήνω (s λ328 α 517) die Masse (des Kriegsvolks), s. V.492 Λ305 (10 ΡΝ·) τούς ... L Λας VN· έλεν, αύτάρ έπειτα 1 -ύν + G1. (πολλόν τρόφι κΰμα* ως πυκνά καρήατα δάμνατο λαών), vgl. V.55 0295 -ύν μέν ποτί νήας άνώξομεν άπονέεσθαι * ' αύτοι δ9, δσσοι άριστοι ένι στρατφ (στηομεν) 305 (οί μέν άρ9 άμφ9 Αϊαν- τα ύσμίνην ήρτυνον άριστήας καλέσαντες) αύτάρ όπίσσω ' ή -ύς έπι νήας VN» άπονέοντο II £676 (Od. überlegte, ob er den Sarp, verfolge ή τών πλεόνων VN· άπό θυμόν έλοι- το) Lxara -mVj VN· τράπε θυμόν (Ath.), vgl./kontrast. Λ/330/376; ausgedehnte ’Respons.’ Υ3ΊΊ μηκέτι πάμπαν Άχιλλήΐ προμάχιζε, ' άλλα L , τε και έκ φλοίσβοιο δέδε- ξο, s. V.379 Ρ31 (σ') άναχωρήσαντα κελεύω ' νές πληθύνΛ ίέναι, μηδ9 άντίος ϊστασ9 - Κ197 Λ 360 άμπνυτο, και αψ ές δίφρον όρούσας 1 έξέλασ9 L και άλεύατο κήρα, vgl. V.585+, Ρ129 Ύ458 οΰ ποτ9 ένι -υΐ μένεν άνδρών, ’ άλλα πολύ προθέεσκε ~ λ 514 (ούδ9 έν όμίλφ) Λ 405 μέγα μέν κακόν αϊ κε φέβωμαι ' -ύν ταρβήσας* τό δέ ρίγιον αϊ κεν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άλώω 1 μοϋνος, s. V. 412 ff., vgl. £94 f. II π 105 (ich würd es denen allen heimzahlen) εί δ9 αύ με -υΐ δαμασαίατο μοΰνον έόντα Überzahl, vgl. u30. 40, /?250f.
D Mer.fr. 4,1 K.-M. (- Suppl. Hell. 903A,13) ένθ9 ό μέν
ε[ίς· πλη}θύν VN» κίεν, vgl. £676, kontrast. A 360
G je 3x in B A, je 2x in O P Y R. Führer
πλήθω [6*, 3°, 4H, lh, le] E nb. πίμπλημι, s. Risch §101 F -ει 2, -ουσι 2; -εν 1; -ωσι(ν) 4; -ων 2, -οντι 2; -ουσαν 1, -ούσας 1
Μ la [1ν] -εν 0214 lb [i-] -ει Φ218 lc [-2] οπότε -ων Λ 492 [-1] -ων Sc.478 [-2] οτε -ει h.32,11 2a [--ν] ^ποταμοί Δ -ωσι Cert. ρ.43,8 [-2ν] L u -ουσι ρέον- τες 77389, τ207; (δέ) -ωσι(ν) ι8 / Ορ.307. 461; (ποταμφ) -οντι έοικώς £87, Sc. 314 2 b [-2χ] τε -ουσαν/ς Σ484,
Λ 419 nur 5χ (2*, 2°, lh) von 15 nach kurzem Vokal pos.bildend (kontrast. πλατύς)
Σχ sch.D £87: πεπληρωμένφ (ebs. Λ 492, Σ’484). πλημμυροΰντι
Β Lvoll seind (bis auf Φ218 pos. im Ggs. zu neg. πλημύρω ’überL /), bes. (8x) von Flüssen (i.S.v. Hochwasser fuhren außer Φ218, Sc.314, le), daneben von Landflächen (0214, Op.461), Vorrichtungen zur Deponierung von Nahrung (2°, Op.307) u. Mondphasen, im Ggs. zu βρίθω, βρύω, θάλλω nicht von Pflanzen; 8x Sg., 7x Pl., mit abh. (and. /7389) Gen. (nach/vorangest.) wie πίμπλημι (dessen fehlendes Pf. Med. damit suppliert wird) nur 0 214, Φ218, i8f. / τ207(7), Op.307 (kontrast. präd. πλεΐος, s.d.); bis auf 0214, Sc.478, lh nur in Schildbeschr. (Σ484, Sc.314), Gl. (£87, Λ 492, /7389·") od. dir.R. (Φ218, 2°, ähnl. 2H, Γ) in assoz. Zush. m. Ζεύς* Λ492Τ, 77386/9; θάλασσα (ν) ' Σ483Γ, Cert. p.43,8; ' ως κλονέοντο* Ε8Ί/93, Λ 492/6; δμβρφ Λ492Γ, Sc. 478; (ä) πάντα* /7389, Σ484Γ, Φ216ΙΤ., r6ff., A419L, Sc.314f.; πεδίον(δε) £87, Λ492, Φ217Γ; ' πολλάς δέ Λ492ίΤ., 773897; χειμάρρφ* / ερίφ EXIL, A492L / Sc. 478. - Wortf.: βρίθω Blla / 2, βρύω, βύω, θάλλω Β3, νάω, πίμπλημι BI2b / II2b, πλεΐος (präd.), πλημύρω, στείνομαι 0214 τών δ9, δσον έκ νηών άπό πύργου τάφρος έεργε, ' -εν όμώς ίππων τε και άνδρών άσπιστάων ' είλομένων, vgl. Ξ357, ri56f., Φ6Ο7 Φ218 L πεδίο vu κάτα μέρμερα ρέζε* ' -ει γάρ δή μοι (Skam.) νεκύων ... ρέεθρα (στεινόμε- νος νεκύεσσι), vgl. /771 f. Λ 492 ώς δ9 οπότε -ων ποταμός L βε κάτεισι * χειμάρρους κατ9 δρεσφιν, σπαζόμενος Διός δμβρφ, vgl. Φ283 £87 θΰνε γάρ άμ L j ποταμφ ^-οντι έοικώςΛ ' χειμάρρφ, vgl. V.598L Sc.314 άμφι δ9 ΐτυν ρέεν Ωκεανός L 4 478 τοΰ δέ (Kyknos) τάφον και σήμ9 άιδές ποίησεν "Αναυρος ' δμβρφ χειμερίφ -ων, „il dat. e causale14 (Russo z.St.), s.o. A 492 /7389 (Zeus zürnt Ungerechten) τών δέ τε πάντες μέν ^ποταμοιΛ -ουσι ρέοντες - τ207βχ (von/ bei Schneeschmelze) Cert. ρ.43,8 έστ9 άν ΰδωρ τε νάη καί δένδρεα ... τεθήλη ' καί L j -ωσι, περικλύζη δέ θάλασσα Op.461 (pflüg) πρωί μάλα σπεύδων, ϊνα τοι -ωσιν άρουραι, vgl. h.30,9 307 σοί δ9 έργα φίλ9 έστω μέτρια κοσμεΐν, ' ώς κέ τοι ωραίου βιότου -ωσι καλιαί, vgl. V.301, ο 446, τ580 18 (δτ9 άκουάζωνται άοιδοΰ) παρα δέ -ωσι ^τράπεζαμ ' σίτου καί κρειών, vgl. o333f., p411f. Λ 419 άμφί κρητήρα l S -ούσαας ' κείμεθ9 (Ag. u.a.), vgl. χ 19fT. 84fT. II Σ484 έν μέν γαΐαν έτευξ9 (Heph.), έν δ9 ούρανόν, έν δέ θάλασσαν, ' ήέλιον τ9 σελήνην L dv h.32,11 (Σελήνη) διχόμηνος, δτε -ει μέγας δγμος, ' λαμπρόταταί τ9 αύγάί τότ9 άεξομένης τελέθουσιν when the great orbit is complete (West)
D Suppl. Hell. 1061 ν]β$φι ποιμαίνοντο πέρι, -ον δέ (περίπληθοι δέ cod., περι-ον<το> West) άρουραι, vgl. Op.461 u. zum Hiat Ω528, ρ216, ω209 R.Führer
1285
1286


Πληϊάδες
πλήσ-θχιι
Πληϊάδες [V, 1°, 4Η (Prosaref.*)] Μ [i^2] -ες/ας #’ Ύάδες/ας τε τό τε σθένος Ώρίωνος Ορ.615, Σ486; -ας τ* £272; -ας Ορ.572; -ων Ορ.383 [2^3] -ες Ορ.619
L ’Bartholomae, IF 31, 1912/13, 40ff.; 2Κορρ, Phys. Weltbild 200ff.; 3Werner, η u. ει vor Vokal 85; 4Scherer, Ge- stimnamen 141 ff.; 5Wyatt, Metr. Lengthening 189; 6Meier, -ίδ- 64; 7West, Hes. WD 254ff.
B Plejaden, Siebengestirn, (D: 10 — 3=) 7 T. (vgl. .Hes.fr.169J des Atlas (Op.383, vgl. L ,,3) u. der Pleione (s.d.), jungfräul. Jagdgef. der Art., nach Verfolgg. durch Orion (vgl. Op.619f.) verstimt (Cycl. fr. 2 p.74 Dav.), gleichbed. m. Πελειάδες (s.d.), ihr * Aufgang’ / 'Untergang’ (dazu L7255f.) Signal für αμητός / άροτος (Op.383f. 571—5 / 383 f. 614—7. 619—23); in assoz. Zush. m. Άρκτος BII Σ486Γ, s272f., δύ(ν)ω Bilaa ε272, Op.383f. 615f., μεμνημένος Op.615f. 619/23, Ύάδες* Σ486 s Ορ.615, φεύγων/ουσαι Ορ.572. 619f., χαρασσομένοιο / έμεναι Ορ.383—7. 572f., σθένος (...) Ώρίωνος Σ486 s Ορ.615. 619
D 'Mus.’ (fr. 12 ρ.226 Ki. ψ fr. 18 Diels) ap. Hyg. astr.2,21 R. Führer
Πληϊόνη [(Prosaref.*)] T. des Ok., von Atlas Μ. der Πληϊάδες (s.d.), die nach ihr benannt (Cycl.fr.2 p.74 Dav.), etymologisierende poet. Erfindg. (Schulze, QE 175)
R. Führer
πλήχτ(ης) v.l. £31
πληκτίζ(ομαι) [1‘] Σχ sch.D Φ499: διαπληκτίζεσθαι. στασιάζειν L Debrunner, Wortb. 139; Latacz, Freude 106 (105 ff. on verbs in -ίζομαι in Hom.)
B trade blows with, sich mit jemandem (dat.) schlagen Φ499 (Hermes to Leto:) „έγώ δέ τοι οΰ τι μαχησομαΓ άργαλέον δέ 1 -ίζεσθ9 άλόχοισι Διός“. - Wdfld.: έριδαίνω/ ίζω, μάρναμαι, μάχομαι, θείνω (q.v., wdfld. 1)
J. Ν. O’Sullivan
πλήχτρον [4h] L M.L.West, Ancient Gr. Music, Oxford 1992, 49 f. 65-8
B plectrum w. which strings of κίθαρις / φόρμιγξ struck h.Ap. 185 φόρμιγξ 1 χρυσέου ύπό -ου καναχήν έχει Ιμερόεσ- σαν h.Merc.53 έπει δη τεϋξε φέρων έρατεινόν άθυρμα 1 -φ έπειρήτιζε κατά μέρος, η δ" (sc. φόρμιγξ) ύπό χειρός 1 σμερδαλέον κονάβησε = 419 s 501
D inc.auct. fr. POxy. 3698,11 πληκτρ [ J. N. O’Sullivan
πλήμη s. πλήσμη
πλη{μ)μϋρίς [1°] Σχ sch.Bam. z.St.: πλημμύρα, η της άλός έπανάστασις. η κλύδωνος φορά, ή άνάχυσις
L Bechtel, Lexil. 278f.; Wackemagel, Kl.Sehr.II 1164 A.1; Pasquali, in: Άντίδωρον 326
B Flut(welle) iAM> (Kyklop warf Stein vor Schifi) την δ" αψ ήπειρόνδε παλιρρόθιον φέρε κΰμα, ’ -ις έκ πόντοιο, θέμωσε δέ χέρσον ίκέσθαι, vgl. s366f., /290. - Abl.: πλη{μ]μύρω R. Führer
πλη{μ}μ0ρω [1*] E Chantraine, Dict s.v. — Abl.: πΛτ/μυρά; B vo/^gefressen) sein, auf Tier(-VgL) bzg. wie Archil. fr.43 W. u. (übertr.) Bacchyl. c.5,107; in dir.R. Pan. 12,19 p. 121 Dav. σέ χρή παρά δαιτί δεδεγ^μένον εΰ- f^pOjVi θυμφ 1 πίνειν μηδέ βορής κεκορημένον ήύτε γΰπα ' ησθαι -οντα, λελασ^ Λσυνάων. — Wortf.: οίνοβαρείων (ι3Ί4)
1287
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
D Hes. fr. 204,163 suppl. έπλήΙμ]υΙρε (so Crönert, Η. 42, 1907, 612; and. West, CQ 11, 1961, 135) R. Führer
πλήμνη [2\ 1H] E prob. rel. to πίμπλημι, πλήθω, see Chantraine, Dict. s.v.
Σχ sch.D £726: αί χοινικίδες τών τροχών, δι9 ών ό άξων στρέφεται, Ψ339: -η* χοινικίδι (άπό τοΰ πληρούν τόν άξονα)
Β nave, hub of wheel £726 (Hera’s chariot fitted w.) κύκλα ' χάλκεα όκτάκνημα σιδηρέφ άξονι άμφίς. ' τών ήτοι χρυσέη ϊτυς ... ΰπερθε 1 χάλκε9 έπίσσωτρα ' -αι δ9 άργύρου είσι περίδρομοι άμφοτέρωθεν Ψ339 (tum at the marker) ώς άν τοι -η γε δοάσσεται άκρον ίκέσθαι ' κύκλου ποιητοϊο' λίθου δ9 άλέασθαι έπαυρεΐν Sc. 309 (they drove fast) έπικροτέοντα πέτοντο ' άρματα κολλήεντ9, έπι δέ -αι μέγ9 άύτευν
D v.l. ant. Hes. fr. 320 W. Beck
πλημυρ- s. πλημμυρ-
πλήν [1°, 2Η] Ε adv. acc. of root noun *pleh2-, rel. to πέλας, άπλητος, see Chantraine, Dict. s.v. πέλας \ έμπλην q.v. < *en plan, see Risch §125; meaning *near’ old, 'except’ sec., see Schwyzer II 542 f.
B except, in phrase π. γ9 PN8 (1° after penth., 2H at VE) used to except member(s) of a group / dass #207 δεΰρ9 άγε πειρηθήτω 1 ή πύξ ήέ πάλη ή καί ποσίν, οΰ τι μεγαίρω, ' πάντων Φαιήκων πλήν γ9 αύτοΰ Λαοδάμαντος. ' ξεΐνος γάρ μοι δδ9 έστί Sc. 74 τίς κεν έκείνου (Ares) ' έτλη θνητός έών κατεναντίον όρμηθηναι ' πλήν γ9 Ήρακλήος καί Ίολάου; Hes.fr.25,3 έγχει μάρνασθα[ι ] πλή<γ> γ9 Ήρακλή[ος ] 1 αυτ Άρηϊ. — Wdfld.: see άτερ Βintrod. W.Beck
Πληξαυρη [1Η] L ’Kretschmer, Gl. 10, 1920, 54 ; 2Fischer, Nereiden 71 f; 3Troxler, Sprache Hesiods 144; 4Deich- gräber, Musen 25 f.
B die das Wasser schlägt (zu -αυρ- L3 < L1, vgl. L4; and. L2), Okeanide (Th.353) nb. Γαλαξαύρη (s.d.); zum Verstyp (EN + EN vor Hephthem. + attribuierter EN) vgl. A 145, Ξ425, Ώ251, X429, Λ/21 > Hes.Th.342. 345. 909, fr.33a,9. 11 = 193,15; 70,10; 169,2, h.Cer.109 R.Führer
πλήξιππος [4‘, 1H, lh] Σχ sch.D £104: ίππους πλήττοντι. ίππικφ, sch.min. P.Hamb.736 to £104: ίπ]πεΐ άγαθφ L Knecht, τερψίμβροτος 10
B horse-striking (i.e. with whip: cf. πληγή Λ 532, v82, πλήσσω /7728, ¥^363), horse-driving, chariot-driving, epith. of individuals (Λ 93 of Oileus, charioteer of Bienor), of Βοιωτοί (Sc. 24) £104 Έρμέιας δώκεν (sc. σκήπτρον) Πέλοπι -φ Δ327 εύρ9... Μενεσθ^ήα -ονΛ' έσταότ9 Λ93 (έλε Βιήνορα) έπειτα δ9 έταΐρον Όιλ^ d £705 (τινα πρώτον, τινα δ9 ΰστατον έξενάριξαν 'Έκτωρ τε καί Άρης;) Τεύθραντ9, έπί δέ -ον Όρέστην, ’ Sc. 24 (τφ δ9 άμα ίεμενοι πολέμοιο) Βοιωτοί -οι (πλάξιπποι b [praeter R]) (έσποντ9) h.Cer.474 βασιλεΰσι ' δ\εΐξε,} (Dem.) Τριπτολεμφ τε Διοκλεΐ τε -φ (δρησμοσύνην ιερών). - Wd f 1 d.: see ίππεύς
J. N. O’Sullivan
πλήσαι s. πί(μ)πλημι
πλήσΦαι s. πελάζω
1288


πλησί(ος)
πλήσσω
πλησί(ος) [13', 14°] Ε -fo-Abl. zu Verbaladj. auf -to- (vgl. άπλητος), -sio- < -tio-, s. Schwyzer I 270, Risch §44a, Wz. wie in πέλας/ πελάζω, s.d.
F Adj.: -ov (m.) 10 (einschl. μ 102), -ω 1°, -οι 5‘, -ai 4; Adv. -ov 7 — zu Formen u. Überl. (Adj. od. Adv.) vgl. άν¬
τίος /ov/a (s.d. B Vorbem.) u. s. Scheindler, Textkrit. Erl. 41 f.
M (Adv.*) [i--] -ον/οι/αι ^άλλήλ^ων (4- Ptz.) Γ115*, μ 102, £14* / Z245 (... ένΰα) = 249 / ε71; -ω/οι L 3οισι /3149, ΨΊ32 (4- Ptz.); -οι έστησαν Λ 593 = 2V488; -αι (αί γ9 ησΰην) Δ 21 = 0458, *93; -ον (ένΰ9) Σ422*, #7*, υ106* [---] (οί) -ον Ιζε/έστήκει τ/171*, 4329* [---] ίδών ές
-ον άλλον Β2Ί\ = 4 81 = £372 = i?328 = *37 = ν167 = σ72 = 400 = <ρ396
Σχ sch.min. P.Amh. 19 zu Λ 593: -or έγγύς, sch.D Β2Ί\: ίδών ές -ον άλλον* είς άλλον τινά τών έγγύς παρόντων άποβλέψας, Γ\ 15: -ον* έκ τού σύνεγγυς, 4 21: -αι* έγγύς
Β (genähert:) nahe, benachbart, adj. u. (1 b) adv. Gebr. (m. Gen. od. Dat.: άλλήλων/οισι, η\Ί\ οί [s. SchwyzerII 547; 141. 534], od. abs.) ohne Bed.unterschied, z.T. nach metr. Bedürfnis (s.o. M, F m. Lit.); meist bei Verb / Ptz. der Ortsnähe od. -bewegung (anders μ 102, l>106 [s. la. b jew. Ende] u. B271+ [in 2]); 17x (von 27) 4- άλλ. (das zudem 6x ergänzbar): bei enger gg.seitiger räuml.r Nähe mehrerer (anonymer) Partner (Pers., Tiere od. Sachen) nebeneinander (Subj. od. Obj. im PL: 8x πλ. άλλήλων/οισι, sowie 6x άλλ. ergänzbar; od. unbest.: 9x τις ές -ον άλλον); 4x ohne άλλ. (auch nicht ergänzbar) bei best. Subj. im Sg. ([lb:] Σ422, 4 329, 77171, anders 0 106); 16x am VA (lOx formelh. vor Penth.: -ov+ ^άλλήλ/ον / έστησαν / αϊ γ9 ησΰην [dazu 4 329, τ; 171 abgewandelt im 2. Metrum], 2x verlängert L Δοισι vor Zäs. κ. τρ. τρ., 4x [ohne άλλ.] folgt Interp.), 9x am VE (-ον άλλον). — Wortf.: άγχι, -ίμολον, έγγύς, έμπελαδόν, έμπλην, πέλας, σχεδόν (jew. m. Abll.), die metr. nicht gleichw. mit πλ. (bzw. wie έγγύΰεν/ΰι, άγχόΰι m. vok. Anl.) u. (außer άγχιστΐνος) alle adv., s. noch γείτων sowie παρά, πρός u. πελάζω (μ 108 σκοπέλφ πεπλημένος), κλίνω ([s.d. BI3b:] άλι / λίμνη / πόντφ / ρηγμΐνι ΰαλάσσσης κεκλιμένος*)
1 am VA, 2χ [---] la präd. Adj. (m. Verb der Ortsruhe od. Bewegung, anders μ 102); ('πλ. ^άλλήλ2ων [s.d. BII] 4- Ptz.:) Z245 πεντήκοντ9 ένεσαν ΰάλαμοι ' -οι (-ον ν.1.) L /ον δεδμημένοι, ένΰα δέ παΐδες ' κοιμώντο Πριάμοιο s 249 (vgl. [lb:] Σ422, υ 106 -ον ένΰ*) εΊ\ κρήναι δ9 έξείης πίσυρες ρέον ' -αι L Λων τετραμμέναι άλλυδις άλλη (verlängert, Zäs. κ. τρ. τρ.:) Ψ732 (Ringer) έπι δέ χΰονί κάππεσον άμφω ' -οι (-ον v.l.) L Δοισι, μιάνΰησαν δέ κο- νίη, vgl. (Ρ361) τοι δ9 άγχιστΐνοι έπιπτον ' (sc. viele), (Ρ300) άγχ9 αύτοΐο πέσε /H49 (αίετώ έπέτοντο) -ω (-ον v.l.) L jOiai τιταινομένω πτερύγεσσιν (verkürzt, πλ. + Verb ohne L /) 4 593 (verwundeter Euryp.: „ϊστασΰ9 άμφ* Αϊαντα“) οί δέ παρ9 αύτόν ' -οι έστησαν σάκε9 ωμοισι κλί- ναντες - 2V488 (vgl. £508, Σ16+ έγγύΰεν ίσταμένη / ήλΰεν) 421 (έπέμυξαν, Ath. u. Hera) -αι αϊ γ9 ησΰην - 0458 (πλ. am SE:) *93 (νηες) έντοσΰεν λιμένος ... δέδεντο ‘ -αι* ού μεν γάρ κύμα (‘abgekürzte Wendung’, s. Heubeck, Iliad z.St., auch zur Interpunkt.:) μ 102 „τόν δ9 έτερον σκόπελον χΰαμαλώτερον δψει, Όδυσσεύ, ' -ον (vulg., -ω Ar.Byz., -οι ci., ν. van der Valk, Text Crit. Od. 104) L jtuv· καί κεν διοϊστεύσειας“ den einen nahe beim anderen, beide nahe beieinander (vgl. 4 340. 346* εγγύς έσαν / έόντα, zur Paarigkeit noch *86 εγγύς ... είσι κέλευΰοι) lb Adv. (die Kasus bei adj. Gebr. wären z.T. unmetr.) Γ115 τεύ- χεά τ9 έξεδύοντο · τά μέν κατέΰεντ9 έπι γαίη ‘ -ον L Λων, ολίγη δ9 ην άμφίς (s.d. Blb) άρουρα (s.d. B2c) legten die 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Waffen jiahe beieinander^ ab (so Leaf, Ameis-H. z.St.), od. die Männer L d (Kirk, Iliad z.St.) £14 έντοσΰεν δ9 αύλής συ- φεούς δυοκαίδεκα ποιεί (Eum.) ' -ον L Δων, εύνάς συσίν (ohne L j, das aber ΰΊ ergänzbar:) ΰ7 (Alkin. u. Od.) έλ- ΰόντες δέ καΰΐζον έπί λίΰοισι ' -ον* ή δ9 (VA = SE) Σ422 αύτάρ ό έρρων (Heph.) ' -ον, ένΰα Θέτις περ, έπί ΰρόνου ίζε φαεινού (vgl. [in la] Ζ245 s 249 m. Sperrg. -01 ... ένΰα) υ 106 φήμην δ9 έξ οϊκοιο γυνή προέηκεν άλετρίς ' -ον, ένΰ9 άρα οί μύλαι εϊατο, der Ruf erscholl in der Nähe, kam aus der Nähe (svw. έγγύΰεν) — 'verschoben’ nach [ivw]: 4 329 (Ag. εύρε Μενεσΰηα) αύτάρ ό -ον έστήκει ^ΟδυσσεύςΑ (dagg. nicht vorkommend αύτάρ L u ' -ον έστή- κει, dazu vgl. £30, τ388, π 177 αύτάρ L d ' έζετο / ϊζεν / ήιεν), vgl. noch (£570, Ο442+) άγχι παρίστατο / παρέστη, (Δ 529+, β267*) άγχίμολον / ^σχεδόΰενs δέ οί ήλΰε 4- ΡΝ, (τ447) στη ρ9 αύτών L j, (£611) στη δέ μάλ~ έγγύς ίων usw. η\Ί\ (υιόν άναστήσας, Alkin.) ος οί -ον ίζε, μάλιστα δέ μιν φιλέεσκε 2 als Nomen am VE nb. άλλον (Akk.), REinl.: anonymen Nebenmann, Nachbarn, den neben sich (vgl. ISp.554,31 m. Parall.: άλλος —άλλφ u.ä.; s. noch Kirk, Iliad z.St.:) B271 (άγορή) ώδε δέ τις εϊπεσκεν ίδών ές -ον άλλον (vgl. 7201+ ΡΝ" προσεφωνεεν έγγύς έόντα, Ψ304* άγχι παραστάς bei 2 benannten Partnern; s. noch D) =4 81 (Kampfgewühl) « Χ3Ί2 = #328 (versammelte Götter) = *37 (Od.’ Gef.) = vl67 (Phäaken) = σΊ2 (Freier) = 400 = <p396
D Op.22 (πλησίον pro πλούσιον ci. Danielsson [cf. B21\+], sed v.313 et West ad 1.) H. W.Nordheider
πλησίστιος [2°] die Segel blähend, zu ιστίον B5a (λ 5 fre- spondierend*) u. πίμπλημι, das selbst so nicht gebraucht (außer viell. [vgl. D am Anf.] als <v.l.> für πρήΰωΊ), epex. hinter (formelh.) ικανός (s.d. Wortf.) λ 7 (ήμΐν κατόπισΰε νεός) ΐκμενον ούρον ίει -ον, έσΰλόν έταϊρον, ' Κίρκη (vgl. V. 11) = μ 149 R. Führer
χλή{σ)μ(η) [1Η] L Lamberterie, -υς 1448 Β (ΡΙ.:) Hochwasser, Fluten (eines angeschwollenen Flusses im Ggs. zu ‘normalen’ προχοήσι) Hes. fr. 320 αύτός δ9 έν -ησι διιπε- τέος ποταμοΐο < verlor 1 Sandale?>, vgl. Ap.Rh.I9. 11, III67. 71. 73, kontrast. P263, ε453, λ 242, Op.757 (and. Lehmann bei Marckschefiel, Hes.i ... Fr.a, Lipsiae 1840, 310: „de Ulixe ... ad Phaeacum insulam natante“) R. Führer
χλήσσω [39‘, 16°, 3Η, 2h, 2β] Ε PIE, see LIV2 484; related wds. (for ‘strike’, ’stroke’; ’mourn’ [< 'beat the breast’] et sim.) in other IE längs.; on development of tenses see L348ff. 71 f. — Deriv.: πληγή, πλήκτρον, πλήκτης (v.l.); πληκτίζο- μαι; Πληξαύρη, πλήξιππος; βουπλήξ, παραπλήξ; έκπα- γλος; έμπλήγδην
F έπι-σσεις 1, έκ-σσουσι 1; έπι-σσων 1, δια-σσοντες 1; έπι-ξειν 1; -ξα 1, -ξε(ν) Ί, -ξ(ε) 5; -ξη 1, ένι-ξωμεν 1, ένι-ξωσι 1; -ξειε 1; -ξας 3, -ξαντέ 1, ένι-ξαντες 1; 2nd aor. έ^πέ-γον^ 1, L j 2; πε-γέμεν 2; pf. πε-γώς 2, πε-γυΐα 4; plqu. έπε-γει 1; mid.: -ξατο 1; -ξάμενος 1; 2nd aor. πε-γετο 4, πε-γοντο 2; pass.: -γη 2, κατε-γη 1, έκ-γεν 1; -γείς 2, -γέντος 1, -γέντι 1, έκ-γέντες 1, -γείσα 3, -γεΐσ9 1, nom. -γέντα 1
Μ 1 monosyll. la Ul -ξ9 Ε147, AH92, 77115, Ρ294 lb 2[-] -£’ 4 240 2 disyll. 2a shape [-J: (U) -ξα
*162; -ξε(ν) B266, Γ362, £431, μ412, Th.855, Alcmaeonis fr. 1,2 p. 139 Dav.; -ξη σ57 Ν έκ-γεν Σ225 2b [1-] -γείς 012; -γεΐσ9 Ρ296 2c shape [-χ]: [-2] -γείς Ψ694 [-2] έπι-σσων £500; έπι-ξειν Ψ530; -ξεν /7791; -ξας /7332, υ 17, χ20 [-1] -γη φρένας Ν394, Π403 [-2] έπι- -σσεις Α7211 3 trisyll. 3a R«v] -ξατο h.Cer.245 3b
1289
1290


πλήσσω
πλήσσω
shape [---] -σσουσι σ231; ένι-ξωσι /469; -ξαντέ
£588; έκ-γέντες h.7,50; -γείσα Sc.422 [---] δια-σσοντες ¥Ί20; ένι-ξωμεν/αντες ορυκτή ΜΊ2, 0344; -ξειε Χ^489; Διός -γέντι/εΐσα ^εραυνφΔ 0117, μ 416 = £306; -γέντε L j 0 455 3c shape [---]: [---] πέ-γον/ώς Ψ363, 0264 / £264; -γέντος/α Th.861, φ50 [2-3] πε-γώς Ύ497 [*_5] κατε-γη Γ3\ 4 quadrisyll. 4a shape [ ]:
[-!««] πε-γέμεν /7728, ^£660 [-2^] Γκαί ω / θαλερω' πε- -γετο μηρώ ΛΗ62, 0397 = ν198 / 0113 4b [ί — 2] -ξά- μενος /7125 4c [----] ράβδφ ^ε-γυΐαΑ χ238. 319, π456; L j £763; στήθεα πε-γοντο Σ31. 51 4d [~---] έπέ-γον £504; έπε-γει Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav.
Σχ sch.D /7728: μαστίζειν, *£120: διακόπτοντες, ΜΊ2: έμπέσωμεν (sim. 0344), Χ^500: έλαύνων, Γ31: έφοβήθη. έδειλώθη, sch. min. P.Berl. 11634 to 0455: πληγεΐσε (i.e. -είσαι)
L 'Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 99—103; 2Jankuhn, Pass. Bed. 80 f.; 3Tichy, Onomatop. Verb, (see index s.w. πέπληγ[α], πλήξ[α], -πλήσσε-)
B strike lit. or metaph. (II2. 4. 5). — Wdfld.: see (sub)- sections below I simple usu. of strong, violent blow, but sometimes force medium (M162 et sim. [of slapping, beating own thighs, breast]; <£>50) or light(ish) (x238+); act. (31x: 19x 5-aor., 5x redupl. 2nd.aor., Ix plqu., 6x pf.ptc.), mid. (8x: 2x 5-aor., 6x redupl. 2nd. aor.) and pass. (lOx aor.ptc.); some instances of redupl. forms clearly iter. (pf.ptc.act. £264, £763, Ύ497; aor.act. £504, 77728, *£660, #264; aor.mid. Σ31. 51); subj. Lof trans.act.j pers. (divine £763, 77791, x238+, Th.855), animals (£588, cf. πόδες ίππων £504), thing (ε431, μ 412), obj. (sometimes understood) L d pers. (divine £763, Th. 855), part of pers. (μ 412, ul7), animal(s) (77728, !£363, «162; cf. ΑΓ500 in II3 below), thing (Γ362, £504, /7115, /20, so prob. £264; cf. Ψ 120 in III below); subj. of pass.pers. (human ^£694; divine 3‘, Th.861) or thing (£296, μ416+, φ50, Sc.422); subj. of mid.pers., obj. part of subj.; subj. of abs. act. humans (*£660 boxers); w. acc. (not obj.) of part of body struck £266, £147, Λ 240, /7332. 791, κ 162, Alcmaeonis fr. 1,2. 3 p.139 Dav. (cf. φρένας in 112, ητορ in 115 below); where subj. pers. blow (usu. slashing, swinging) usu. delivered w. weapon, implement (7x sword [of slashing stroke, where clear], 2x thrust spear, axe [Alcmaeonis fr. 1,3; cf. *£120 in III below], whip [77 728, ^£363], staff et sim.; κληΐδι <£>50) held in the hand(s) or w. flat of hand(s) (Af 162 etc.; /7791), fist(s) (*£660. 694; prob, clenched hand[s] also Σ31+, υ17, Ύ497, σ57) or foot, feet (thrust: £264, /20; cf. £504 horses’ hooves); but sometimes w. cast weapon (thunderbolt 8x, spear xl62, discus Alcmaeonis fr. 1,2); 29x (n. also ΑΓ500 in II4a below) w. datinstr. (incl. 7x χειρί / χερσί[ν], 2x ποδί / ποσίν \ πληγήσιν £264); blow delivered by impetus of subj. strik- ing against obj. £588 (subj. horses), £431 (wave), μ 412 (fall- ing mast) (cf. II3 below); of places where obj. (subj. of pass.) is (part of: μ 412) pers., animal blow fatal £147, K489, Λ 240, A/192, /7332, £294 (cf. 296), μ 412, Alcmaeonis fr. 1,3 (cf. 2); adv.: αύτοσχεδίην (Λ/192, £294), λυγρώς (£763), πύξ (Ψ660); 3x pregnant sense w. expr. of motion: άγορηθεν (£264), ές πόλεμον (/7728), ούρανόν ές (£504). — Wdfld.: see κόπτω, μαστίξαι; also έπιμαίομαι blow w. hand(s), flst(s): /7791 -ξεν (Ap. Patr.) δέ μετάφρενον εύρέε τ9 ώμω ' Λειρί 3 καταπρηνεΐ σ57 (Od.-beggar to suitors: „όμόσσατε δρκον, μή τις έπ9 *7ρφ ήρα φέρων έμέ L J -ξη άτασθάλλων** Χ49Ί τόν δέ (orphan) και άμφιθαλής έκ δαιτύος έστυφέλιξε ' χερσίν πε-γώς καί όνειδείοισιν ένίσσων *£660 (ανδρε δύω κελεύομεν [Ach.]) πύξ μάλ9 άνασχομένω πε-γέμεν, abs. 694 -γείς (Euryalus in boxing- match) άνέπαλτ9 (n. κόψε παρήϊον ν.630) so, where obj. part of subj. (mid. exc. υ 17) (6x of thigh-slapping as reaction
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
to unexpected, unwelcome tum of events, a gesture of anger and/or grief, alarmed concem; further s.v. μηρός Blay): M162 φμωξέν τε καί ω ^πε-γετο μηρώΔ 1 Άσιος (162a χερσί καταπρηνέσσ9, όλοφυρόμενος δέ προσηύδα [= 0114]) 0391 (φμωξέν [Patr. at sight of Grs. being routed]) και ω L j 1 ΧεΡσι καταπρηνέσσ9 = ν198 (Od., thinking the Phaea- cians have brought him to some place other than Ithaca) 0113 (Άρης) L d 1 χερσι καταπρηνέσσ9 Π\25 μηρώ -ξάμε- νος (Ach., seeing ship on fire) h.Cer.245 κώκυσεν δέ και αμφω -ξατο (Met.) μηρώ 1 δείσασ9 φ περί παιδί, see Hoekstra, Sub-epic 50f. Σ31 (χερσί) στήθεα πε-γοντο (mouming women) = 51in (mouming Nereids) υ17 στήθος δέ -ξας (Od., Controlling his anger) κραδίην ήνίπαπε — foot, feet: £504 (κονισάλφ, δν) ούρανόν ές έ^πέ-γονΛ πόδες ίππων £264 L a (dancers) δέ χορόν (’dancing-floof rather than intern, acc.) ποσίν / 20 άπό είο τράπεζαν * ώσε ποδί -ξας (stricken Antin.) — subj. (whole body, mass) strik- ing against obj.: £588 (δηθά μάλ9 είστήκει [dead Mydon, on his head]) δφρ9 ΐππω -ξαντέ (hardly of kicking) χαμαί βόλον £431 παλιρρόθιον δέ μιν αύτις 1 -ξεν (sc. κΰμα) έπεσ- σύμενον μ 412 -ξε (falling mast) κυβερνήτεω κεφαλήν — arc-describing (so of sword, where clear) stroke (of varying force) w. weapon et sim. (so too prob. £264, £763) held in hand(s) (dist. from βαλών £146f.) £362 (^έρυσσάμενος ξίφος Δ) -ξεν άνασχόμενος κόρυθος φάλον (361—362a alia et plura pap.640, v. West, Ptol.Pap. p.45) A/192 (L d Άντι- φάτην) -ξ9 αύτοσχεδίην (^πληξ αορι μεγα^λω κεφαλήν υ^ιελυσε δε γυια pap. 875 [cf. /7115, 0581]) £147 (τον δ9 έτερον ξίφέΐ) κληϊδα παρ9 ώμον ' -ξ9, άπό δ9 αύχένος ώμον έέργαθεν ήδ9 άπό νώτου Π332 (οί) λύσε μένος, -ξας ξίφει ναύχέναΛ Λ 240 τόν δ9 αορι -ξ9 L j, λΰσε δέ γυΐα Χ489 δν τινα Τυδείδης αορι -ξειε (-ξασκε v.l. ant.) (n. θεινομένων ν.484) /7115 ('Έκτωρ Αΐαντος δόρυ) -ξ9 αορι (άντικρύ δ9 άπάραξε) Alcmaeonis fr. 1,3 ρ. 139 Dav. (Πηλεύς) άνά χεΐρα τανύσσας 1 άξίνη έϋχάλκφ έπε-γει (obj. Phocus; plqu. of im- med. occurrence) μέσα νώτα (cf. *£120 in III below) £266 σκήπτρφ δέ μετάφρενον ήδέ καί ώμω 1 -ξεν (Od. Thers.) 264 (αύτόν [Thers.] κλαίοντα) έπί νηας άφήσω (Od.) 1 πε-γώς (πεπλήγων v.l.: see L373) άγορήθεν άεικέσσι πληγή- σιν ΕΊ63 (Hera to Zeus:) „ή ρά τί μοι κεχολώσεαι, αϊ κεν Άρηα 1 λυγρως ίπε-γυΐαι μάχης έξαποδίωμαι;“ χ238 ράβδφ L j (Circe) κατά συφεοΐσιν έέργνυ — 319in * π 456“ (Ath.) /7728 ίππους ές πόλεμον πε-γέμεν Ψ363 έφ9 ϊπ- ποιιν μάστιγας αειραν ' πέ-γόν θ9 ίμασιν sim.: ^50 (έβραχε) θύρετρα 1 -γέντα κληΐδι (η. άνέκοπτεν ν.47) —
spear-thrust: £294 (τόν δ9 υιός Τελαμώνος) -ξ9 αύτοσχεδίην κυνέης διά χαλκοπαρήου 296 (ήρικε) κόρυς περί δουρός άκωκή, ’ -γεΐσ9 εγχέί τε ... καί χειρί — cast weapon: κ 162 (τόν [sc. έλαφον}) κατ9 ακνηστιν μέσα νώτα ' -ξα (spear surely cast, pace Heubeck in Od. ad 1.: deer near, but hardly that near!) Θ12 (Zeus to gods: „ov δ9 αν έθέλοντα νοήσω) ή Τρώεσσιν άρηγέμεν ή Δαναοΐσι, ' -γείς ού κατά κόσμον έλεύσεται Οΰλυμπόνδε9* 455 (Zeus to Ath. and Hera:) „ούκ äv έφ9 ύμετέρων όχέων, -γέντε ^κεραυνφ^, ' αψ ές "Ολυμπον ϊκεσθον** 0117 (Ares: „I must go to avenge the death of my son) εϊ πέρ μοι καί μοίρα Διός -γένη L j1 κεΐσθαι όμοΰ νεκύεσσι** μ416 έλελίχθη (ship) ... ζΐχός* -γείσα L j (η. έμβαλε νηϊ κεραυνόν ν.415) - ξ306 Sc. 422 (ήρι- πε [Cycnus] δ9, ώς δτε τις δρυς ήριπεν) -γείσα Διός ... L j Th.855 (έπεί εϊλετο [Zeus] βροντήν τε στεροπήν τε καί κεραυνόν) -ξεν (obj. Typhoeus) άπ9 Ούλύμποιο έπάλμενος (η. πλτπτ/σιν ίμάσσας ν.857, κεραυνωθέντος ν.859) 861 (φλόξ δέ κεραυνωθέντος άπέσσυτο τοΐο ανακτος [Typhoeus]) -γέντος Alcmaeonis fr. 1,2 p.139 Dav. (μιν [ci.] Τελαμών) δίσκφ ' -ξε (-ξαι ν.1.) κάρη
1291
1292


πλήσσω
πλουτέ(ω)
II compds. metaph. (8χ) exc. III. 3. 4a; act. (4x pres. [which only in compos.], fut. inf. F580, 3x 5-aor.) and pass. (5x aor.) III δια split. — Wdfld.: see κόπτω Fl 20 τάς μέν (sc. δρυς) δια-σσοντες (διαπλίσσοντες v.l.) (w. the axes of v. 114) Αχαιοί ' έκδεον ήμιόνων
112 έκ (-) metaph. of psychological effect (terror exc. σ231), the affected pers. losing his presence of mind (which is 'struck out’ of him) and ability to function normally. — Wdfld.: έκπατάσσω, όρίνω, ταράσσω; δείδω, ταρβέω, τρομέω 7V394 έκ δέ οί ηνίοχος ν-γη φρέναςj (at death of Asius) /7403 ένι δίφρφ ‘ ήστο άλείς* έκ γάρ L u Σ225 ήνίοχοι δ" έκ-γεν (έκ-ον ν.1.), έπει ϊδον πυρ (η. όρίνδη δυμός ν.223, κυκήδησαν ν.229) h.7,50 ές πρύμνην έφόβη- δεν (pirates), 1 άμφί κυβερνήτην δέ σαόφρονα δυμόν έχοντα ' έσταν άρ’ έκ-γέντες upset, disturb mentally: σ231 (Tel. to Pen.:) ,,ού δύναμαι πεπνυμένα πάντα νοήσαι* ' έκ γάρ με -σσουσι παρήμενοι άλλοδεν άλλος 1 οϊδε κακά φρονέοντες *put me off my shot*
113 ένι w. dat. hurtle into. — Wdfld.: έμπίπτω ΜΊ2 (εί) ντάφρωΛ ένι-ξωμεν (Trs.) 0344 Αχαιοί 1 L u και σκο- λόπεσσιν ένι-ξάντες (ένδα και ένδα φέβοντο) throwing themselves into /469 (δτ’ άν ή κίχλαι) ήέ πέλειαι 1 έρκει ένι-ξωσι
114 έπι - 4a lit. deal α blow upon, strike (cf. έπικόπτω; or έπι- = ‘onward’?) λΓ500 έξήλαυνεν (Od. horses) ομίλου 1 τόξφ έπι-σσων, έπει ού μάστιγα (νοήσατο έλέσδαι) 4b metaph. rebuke, chide ('strike out at’) w. dat. — Wdfld.: see ένίσσω M2W (Polyd. to Hector:) „άει μέν πώς μοι έπι- -σσεις (ένι-σσεις ν.1.) άγορήσιν ' έσδλά φραζομένφ** F58O (Men. to Grs.:) „έγών αύτός δικάσω, καί μ’ οΰ τινα φημι 1 άλλον έπι-ξειν Δαναών'"
115 κατ - metaph. strike with fear; cf. II2 above, but effect here less drastic Γ31 (τόν δ’ [Men.] ώς ένόησεν Αλέξανδρος) έν προμάχοισι φανέντα, κατε-γη ήτορ, ' άψ δ’ έτάρων εις έδνος έχάζετο (η. δείσας ν. 37)
D Mer.fr.3,3 Κ.Μ.; inc.auct.fr.PBerol.21123 Α,5 δ]ια- πλήξειε sscr. ρ (see also [<5ια]πρήσσω); ν.Ι. Λ146, Ξ40, <7318, ί 491, £425 (ap. D.H.), άπο- «440, δια- δ507
J. Ν. O’Sullivan
πλίσσομαι [1°] Ε < ★pliK'-je/o-, root unclear, see Chantraine, Dict. s.v.
Σχ sch. Barn, ad 1.:_τό δέ -σσοντο βάδηνΛ διέτρεχον, ώστε τό δλον είναι* εύ μέν έτρόχαζον, εύ δέ L j βεσαν, altem. (L J διαβαίνειν, σκέλος παρά σκέλος μεταφέρειν / τίδημι, βηματίζειν, w. ample explanation, e.g. Ιπποκράτης δέ πλίγμα τό μεταξύ τών μηρών διάστημα έπειδή τοί- νυν διισταμένων τών μηρών τό βήμα γίνεται, ούκ άφυώς οί Δωριείς τά βήματα πλίκας λέγουσι; cf. also Eust. on Π375: τό δέ „τανύοντο ϊπποι** άντί του συντεταμένως έτρεχον καί ούχ άπλώς έβημάτιζον, δ καί -σσεσδαι ... λέγεται
Β trot < ’spread the l^ßs* £318 ϊμασεν (Naus.) μάστιγι φαεινή ' ήμιόνους * αί δ’ ωκα λίπον ποταμοΐο ρέεδρα. ' αί δ’ ευ μεν τρώχων, ευ δ’ έ-σσοντο ([έ]πλή-, όπλί-, είλί- vv.ll.) πόδεσσιν ran at fidi trot, cf. Σχ and τανύοντο ... ϊπποι Π375, (ϊπποισι) τάδη / τέτατο δρόμος Ψ375. 758 - δ 121in (improbable Leaf on Fl20 „ambling gait“, Ameis-H. ad 1. „τρώχων ... liefen, -σσοντο schritten, je nach der Beschaffenheit des Wegs und dem Gebot der Lenkerin“, cf. also Anh. ad 1.); πλιχ- is used of the extension of hinged shapes, cf. Σχ and e.g. sch.Ar.Ach.218 άπε-ξατο* ... άπεφυγεν ... πλίξ καί τό άπό τοΰ άντίχειρος είς τόν λιχανόν δάκτυλον διάστημα, Ηρ. έκ-σσομαι gape, of wound (Fract. 3,498,13) or womb (Prorrh.II 9,54,19), στόμα διαπε-χός i.e. κεχηνός (Mui. II 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
8,346,1, cf. Hsch.Δ 1208); see Pisani, AlPhO 6, 1938, 181-92; Prellwitz, ZVS 47, 1916, 188; Martin and Kidd on Arat. 1108; Gow on Theoc. 18,8
D δια-σσοντες v.l. Fl20 (-πλήσσ- Arist., cf. v.l. £318; sch.bT ad 1.: τοΐς ποσί διαβάντες, cf. Σχ, Archii.fr.96 Tard., Hp. Mui.l.c., sch. £318 διαπε-χδαι τό περιπλέκειν τούς πόδας, Hsch.Α 1207. 1214), ά-στοι v.l. h.Merc. 168 (for άλ(λ)-ιστοι) M.P.Cuypers
πλόχαμ(ος) [l·, lh, le] Ε w. πλέκω; on the form, see Chantraine, Form. 133, Risch § 19c. - Deriv. (more freq. than π.): έυπλόκαμος, έυ-ίς, καλλι-ος, λιπαρο-ος, χρυσο-ος (epith.s of women)
L ‘Helbig, Hom. Epos 236—47 (esp. 246f.); 2Marinatos, Arch. Hom. Bl—22 (esp. 2—3); 3Matthews, Er. 94, 1996, 37—9; 4Shelmerdine, The Perfume Industry of Myc. Pylos, Göteborg 1985, 128ff.
B (pl. only) braids or twisted locks (cf. κ 167 f., πλεκτός B at the end; so L2 B 2, because the pictorial evidence for braids is scarce; but hair is generally schematized); normal female hairstyle (cf. deriv.), 'oriental-effeminate’ if wom by men? (see at the end) Ξ176 (Hera, preparing to seduce Zeus) χαίτας ' πεξαμένη χερσί -ους έπλεξε φαεινούς 1 καλούς άμβροσίους έκ κράατος άδανάτοιο, w. etym. wordplay (cf. 178. 181); cf. Ap.Rh. 3,45—50, L337f. — h.24,3 (Hestia, you who tend Apollo’s temple at Delphi) αίεί σών -ων άπολείβεται ύγρόν έλαιον, cf. Cassola ad 1. and e.g. F281 f., L4 — Asius fr. 13,1 p.91 Dav. (the Samians) αΰτως φοίτεσκον όπως -ους κτενίσαιντο ' είς "Ηρης τέμενος, in a passage quoted by Ath. to illustrate the Samians’ τρυφή; cf. w.4ff., P52, Λ 385; L2B3, L339. — Wdfld.: πλοχμοί (synon.); έδειρα, δρίξ, κεράς B4, κόμη, χαίτη; non-EGrE βόστρυχος, πλοκή
M.P.Cuypers
πλόος [1°, 4Η] (zu πλέω ή Seefahrtfsmöglichk.), nur f[w|, jew. in Vbd. m. (vorangest.) Adj.; in dir.R. (1°) o.ä. (4H) /169 (όψέ) μετά νώϊ (Diom. u. Nestor) κίε (Men.) ... ’ έν Λέσβφ δ’ έκιχεν δόλιχόν -ον όρμαίνοντας, 1 ή καδύπ^ερδε ΧίοιοΛ νεοίμεδα (ή ύπέν^ Λ) Ορ.630 (Schiff überwintern) αύτός δ’ ^ώραϊο^ν μίμνειν -ον είς δ κεν έλδη 665 (50 Tage nach Sonnwende) L Λς ^πέλεταιΛ δνητοΐς -ος 678 άλλος δ’ είαρι- νός L j -ος άνδρωποισιν a 682med. - Abl.: αλί-, πρωτό- πλοος, εύπλόίη R. Führer
πλούσιος [1Η, lh] (zu πλούτος, vgl. Risch §44a:) im Überfluß, wohlhabend, unhom. (aber später üblich) nb. ep. häufigem άφνειός (s.d. m. Wortf. u. Abgr.), am VA, vgl. 1 πλουτεΰντα als metr. Wechselform; hes. als Folge fleißiger Landarbeit u. Hauswirtschaft (Wirkung der guten Eris, ή έπί έργον έγείρει): Ορ.22 είς έτερον γάρ τίς τε ϊδεν έργοιο χατίζων ' -ον, δς (πλησίον δς [cf. Ä27P], άφνειόν ci., ν. West ad 1.) σπεύδει μεν άρόμεναι ήδέ φυτεύειν ' οίκόν τ’ ευ δεσδαι (24 entspr. άφενος, 313 1 πλουτεΰντα) h.Merc. (dir.R.) als Folge des Rinderdiebstahls: 171 (Hermes zu Maia: „βέλτερον) μετ’ άδανάτοις όαρίζειν ’ -ον, άφνειόν, πολυλήϊον ή (άντρφ έν δαασσέμεν**), präd. in Synon.reihe (zur Häufung vgl. z.B. Op.637 die Trias άφενος πλούτον τε καί δλβον), Ορρ. (168) άδώρητοι καί άλιστοι, vgl. (172) τιμής (als Folge des 'Reichtums*) H. W. Nordheider
πλουτί(<ο) [1H] (zu πλούτος;) im Übetflitß (reich) sein, bei Hes. tatsächl. nur svw. sein Auskommen haben; Ptz. (zur Konstr. s. Edwards, Lang, of Hes. 119) als metr. Wechselform zu πλούσιον, ep. üblich ist präd./appos. άφνειός (s.d. Blaa. ß); geht hier auf die gute Getreideernte (0p.300f. δφρα
1293
1294


πλουτέ(ω)
πλούτος, Πλούτος
Δημήτηρ βιότου πιμπλήσι καλιήν), die aus fleißiger Landarbeit resultiert u. Sozialprestige verursacht (> Stimulierung zur Arbeit durch Überflügelung / Neid der Nachbarn): Op.313 εί δέ κεν έργάξη, τάχα σε ξηλώσει άεργος ' -εύντα (-έόντα West) * πλούτφ δ9 άρετη και κΰδος όπηδεΐ (22 entspr. πλούσιον), Polyptoton, Ορρ. (299. 302) Λιμός', hier also nur der bis zur nächsten Ernte reichende Getreide Überschuß, der den Bauern vorm Hungern bewahrt (s. Athanassa- kis, Ramus 21, 1992, 169) H. W. Nordheider
πλουτοδότ(ης) [1H] Wohlstand gebend, sc. e. gute (Getreide-) Ernte (vgl. πλούτος u. die Götter Πλούτος/ων/ώ sowie zur Bildg. Hermes χαριδώτης, anderers. myk. -do-to, s. DMic. I 287); Epith. des zu δαίμονες έπιχδόνιοι (s.dd. m. Text von Solmsen, Hes. 19701, anders 19903) gewordenen hes. goldenen Geschlechts (nachep. auch von Zeus, Dion, u.a., s. LSJ s.v.): Op. 126 τοι μεν δαίμονές είσι ' έσδλοί, έπιχδόνιοι (άλε- ξίκακοι testis), φύλακες ... άνδρώπων, 1 (2 w. susp.) 1 -ar και τούτο c/έρας βασιλήιονΔ εσχον (s. West z.St., auch zu L j Rohde, Psyche I 99 m. Hinweis auf Seelen/Ahnenkult; Dietrich, Death 354), vgl. (V.465+) Dem. (u. Ζευς χδόνιος) als Spender von Δημήτερος (ιερόν) άκτήν, (V.614) Wein als δώρα Διωνύσου, (h.Cer.489) Πλούτον δς άνδρώποις αφενός δίδωσιν, sowie allg. (t?325+) δεοί δωτήρες έάων; zum Ggt. vgl. etwa δωροφάγοι (sc. ungerechte βασιλήες)
H.W. Nordheider
πλούτος, Πλούτος [6‘, 2°, 6H, 3h, 2e] E Abstr. zu πλέω, zum Suff. vgl. βίοτος, φόρτος, dazu Risch § 11b, zur Bildg. noch Fraenkel, Nom.ag.II 148 A.2; vgl. myk. po-ro-u-te-u (Πλουτεύς, s. DMic.II 150). — Abi.: πλούσιος, πλουτέω, πλουτοδότης, Πλουτώ, Πλούτων
F -ος 4, -οιο 1', -ου 2, -φ 6, -ον 6 Ml zweis. la [i«] -ον h.Cer.489 [!«] -ος/ον 4- Verb Ορ.377, Th.969 [lw] δλβος και -ος όπηδεΐ h.30,12; αφενός και -ον + Verb Α 171 [1-] -ου Ορ.381 lb [-2] -ος δέ και ειρήνη ω486; δλβου και -ου h.Merc.529; δλβφ τε -φ τε Π596 s Ω536; (δλβφ τε) -φ τε και υίάσι £206, Ω546; -φ δ9 άρετη και κύδος όπηδεΐ Ορ. 313; σύν -φ δέ και Ευφροσύνη Vit. ρ. 18,25 [-1] (δεσπέσιον) -ον (δ9) 4- Verb B61Q,
Hes. fr. 203,2 [-2] -ος Vit. ρ. 18,24; ούκ αφενός ούδέ -όν τε και δλβον Ορ.637 2 dreis. [-lw] -οιο μεμηλώς ΕΊΝ,
L Personif. (s. II): Zwicker, RE XXI 1 (1951), 1027ff; s.a. KJ.P. s.v. (zur Abgr. P. - Pluton - Hades); soz.: Mele, in: Storia e civilta dei Grecil, Milano 1978, 66f.; metr.: Paraske- vaides, Synon. 123 f.
B Über/Ιμβ (vgl. A 171 m. άφύξειν, B61Q κατέχευε; etw. anders Porzig, Satzinhalte 261: fruchtbar machende Schwemme, Überflutung?): was über das zum Leben Notwendige hinausgeht u. als akkumulierter Besitz Macht u. Prestige verleiht: Reichtum; in Hes.s Bauemwelt der Emteüberschuß, Getreidevorrat (-= urspr. Bed.? vgl. den personif. P. in II, sowie zu £708 in II; s. noch βίοτος), im Kampf (A 171 in 12) der angehäufte Beu fesch atz; oft gekoppelt mit δλβος (13, 4- υϊες als Basis von Macht u. Prestige, s. II), sowie (A171) mit αφενός (Op.637 umfassende Begr.trias αφενός -όν τε και δλβον, s.dd. zu Abgr. u. Wortf.; s.u. P. als Bringer von αφενός u. δλβος), ferner mit ειρήνη u. εύφροσύνη (s. 13. II), Hes. fr. 203,2 (II) antithet in Trias mit άλκήν u. νούν; Attr. δεσπέσιος (B670 in 11); πολλός (Γ in II); Opp. πενίη, Λιμός (Ορ.637. 299); weiteres s.u. in den Vorbem. (zu den formelh. Begr.spaa- ren Hainsworth, in: Iliad III 18f.; s.a. die Koppelungen bei Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 122 ff.)
I πλούτος 1 in Beschr. von Krieger, König, Sippe als Charakteristikum (Prestigemerkmal), durch das (Dat.) jem.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
hervorragte (4x, gekoppelt mit δλβφ u./o. υίάσι), das Zeus gab (2x), wonach jem. strebte (£708); dabei je 2x in 'Nachruf’ auf Gefallenen bzw. Lebensbilanz des Vaters/Königs £708 (in Tötungsserie Hektors: Όρέσβιον) δς ρ9 έν 'Ύλη ναίεσκε μέγα -οιο μεμηλώς (s.d. Bla), 1 λίμνη Κηφισίδι (mit ihm Βοιωτοι πίονα δήμον έχοντες) war auf Reichtum aus (vgl. Op.381 in 4, anderers. K2+ μάχης άκόρητος u.ä.), zum Topos 'Reichtum’ des Getöteten (in Vbd. m. Wasser ~ Fruchtland) s. Iliad z.St. 77596 (Glaukos έκτεινεν δέ Βαδυκλήα) δς Έλλά- δι οικία ναίων 1 ^δλβφ τε -φ τεά μετέπρεπε Μυρμιδόνεσσι Ω536 (Ach. zu Priam.: ,,Πηληΐ δεοί δόσαν άγλαά δώρα) πάντας γάρ έπ9 άνδρώπους έκέκαστο 1 L ανασσε δέ Μυρμιδόνεσσι (δεάν ποίησαν άκοιτιν“), Enjb. 546 („δσσον Λέσβος έντός έέργει ...) τών σε, γέρον (Priam.), -φ τε καί υίάσι φασι κεκάσδαι“ (543 δλβιον) £206 (Od.’ Lügen- gesch.: „mein Vater) δς τότ9 ένί Κρήτεσσι δεός ως τίετο δήμφ 1 L j καί υίάσι κυδαλίμοισιν“ (200 entspr. άνέρος άφ- νειοΐο) Β670 καί σφιν (Tlep. u. den Siedlern von Rhodos) δεσπέσιον -ον κατέχευε Κρονίων Hes. fr. 203,2 άλκήν μέν γάρ έδωκεν "Ολύμπιος Αίακίδησι, 1 νούν δ9 9Αμυδαονίδαις, -ον δ9 έπορ9 9Ατρεϊδησι 12 in aktueller Weigerung, Beute (als Ziel des Krieges) zu sammeln, nb. άφενος A171 (Ach. zu Ag.: „νύν δ9 είμι Φδίηνδ9) ούδέ σ9 (sc. σοι) οϊω (s.d. Β1 d) 1 ένδάδ9 άτιμος έών άφενος καί -ον άφύξειν“ (s.d. BI2) bin nicht gesonnen, fur dich weiterhin Reichtum/Überfluß aufzuhäufen / zu schöpfen (vgl. korr. κατέχευε Β6ΊΟ), s. Latacz, Basler Komm. z.St. 13 allg., zukünft als göttl. Segensgabe, 1° m. ειρήνη, 2h m. δλβος (Ix im adnom. Gen.) ω486 (Zeus zu Ath.:) „φόνοιο 1 έκλησιν δέω- μεν* τοί δ9 (Ithakesier) άλλήλους φιλεόντων 1 ώς τό πάρος, -ος δέ καί ειρήνη άλις έστω“ h.30,12 (an Gaia: [V.4] alle Lebewesen φέρβεται έκ σέδεν δλβου, όλβιος, δν κε σύ τιμήσης [vel -σεις Cassola], άφδονα πάντα, βρίδει άρουρα) κτήνεσιν εύδηνεΐ, οίκος δ9 έμπίπλαται έσδλών* ’ αύτοί δ9 εύνομίησι πόλιν κάτα 1 κοιρανέουσ9, δλβος δέ πολύς καί -ος όπηδεΐ' ' παΐδες δ9 εύφροσύνη ... κυδιόωσι (βίοτον δπαξε) h.Merc.529 (Αρ. zu Hermes:) „δλβου καί -ου δώσω περικαλλέα ράβδον 1 χρυσείην τριπέτηλον“, zum caduceo s. Cassola z.St. 14 Op. (in Lob der Arbeit): Ertrag/Emteüberschuß, der (als 'Vorrat’ βίοτος gesammelt) vor Hunger bewahrt (V.299) u. 'Sozialprestige’ (άρετή u. κύδος) bringt (Parall. zum Gedanken s. bei West z.Stt.) Op.313 εί δέ κεν έργάζη, τάχα σε ξηλώσει άεργος 1 πλουτεύντα* -φ δ9 άρετη καί κύδος όπηδεΐ 377. 381 μουνογενής δέ πάις εϊη πατρώιον οίκον ’ φερβέμεν ως γάρ -ος άέξεται έν μεγάροισιν* 1 1 ρεΐα δέ
κεν πλεόνεσσι πόροι Ζεύς άσπετον δλβον* 1 πλείων μέν πλεόνων μελέτη, μείξων δ9 έπιδήκη. 1 σοί δ9 εί -ου δυμός έέλδεται (έργον έπ9 έργφ έργάξεσδαι, vgl. £708 in 1) 637 (unser Vater ήλδε Κύμην προλιπών) ούκ άφενος φεύγων ούδέ -όν τε καί δλβον 1 άλλα κακήν πενίην, τήν Ζεύς άν- δρεσσι δίδωσιν, zur Häufung vgl. ζ.Β. (h.Merc. 171) πλούσιον άφνειόν πολυλήϊον u. s.o. Β Vorbem. (Lit.)
II Personif. Πλούτος Gott d. reichen (Getreide-) Ernte/Vorrats, vbd. mit/Kind von Dem. (u. Perseph.), macht άφνειός, bringt άφενος u. δλβος, (Vit.:) vbd. m. Εύφροσύνη u. Ειρήνη Th. 969 Δημήτηρ μεν -ον έγείνατο 1 Ίασίφ (s.d.) ήρωι μιγεΐσ9 έρατη φιλότητι 1 νειφ ένί τριπόλφ, Κρήτης (s.d. Β1 a) έν πιόνι δήμφ,1 έσδλόν, δς εϊσ9 έπί γήν τε καί εύρέα νώτα δαλάσσης * πάσαν* τφ δέ τυχόντι καί ου κ9 ές χεΐρας ϊκηται, 1 τόν δ9 άφνειόν έδηκε, πολύν δέ οί ωπασεν δλβον (vgl. ε 125 ff. Kal.s Paradigma ohne Nennung des P.), zur Bzhg. zu Pluton u. Hades sowie zu Iasios u. Kreta: s. West z.St., Kl.P. s.v. h.Cer.489 (μέγ9 δλβιος, wen Dem. u. Perseph.) προφρονέως φίλωνται 1 αιψα δέ οί πέμπουσιν έφέστιον ές μέγα δώμα 1 -ον, δς άνδρώποις άφενος 1295
1296


πλούτος, Πλούτος
θνητοΐσι δίδωσιν, s. Richardson S.27f. 33 Vit. p. 18,24. 25 (δώμα άνδρός) δς μέγα μέν δύναται, μέγα δέ βρέμει όλβιος αίεί* ' αύταί άνακλίνεσθε θύραΓ -ος γάρ έσεισι ' πολ- λός, σύν -ω δέ και Ευφροσύνη τεθαλυΐα 1 Ειρήνη τ9 άγαθή' δσα δ’ αγγεα, μεστά μέν εϊη Η. W. Nordheider
Πλουτώ [1Η, lh] (zu πλούτος, vgl. Πλούτος/ων:) (I) Okeanide u. (II. ident.?) Gespielin Perseph.s bei deren Entführung I genealog.: Th.355 (Tethys gebar dem Ok. θυγατέρας, αΐ ...) Κερκηίς τε φυήν έρατή -ώ τε βοώπις (s.d. Μ, Β2), vgl. als Personif. gottgegebenen Wohlstandes noch (V.350. 354. 360) Δωρίς, Πολύδωρη, Εύδώρη, sowie (V.360, h.Cer.420) Τύχη, dazu Fischer, Nereiden 20 u.ö. (zum Verstyp [2PN + 2 Epith.] vgl. h.Cer.424)
II h.Cer.422 (Perseph. erz.: „ήμεΐς μέν άν9 ίμερτόν λειμώνα ...) καί 'Ροδόπη -ώ τε καί ιμερόεσσα Καλυψώ (... παί- ζομεν" [~ 434in]), vgl. (489) den von Dem. u. Perseph. gesandten Plutos (s.d. BII) H.W.Nordheider
Πλούτον [le] (Prosaref.:) Tit.Cycl. ap. Apollod. 1,2,1 p.6 Ki. ([v. p. 10 Ber.] dub.): -ων (i.e. Hades) nb. Zeus u. Pos. bei der Teilung der Welt (s. s.v. δασμός u. 0189)
H. W. Nordheider
πλοχμ(ός) [V] - πλόκαμος (sch.D, T ad 1.), w. suffix
*-smo- from the same root, cf. Lejeune, Phonetique historique 74; Risch §19c P52 (Euphorbos, Struck by Men., feil and)
αϊματι οί δεύοντο κόμαι Χαρίτεσσιν δμοΐαι * -οί θ9, οΐ χρυσφ τε καί άργύρφ έσφήκωντο, see πλόκαμος Β and L2B3, Ι?39; LEdwards, Iliadj ad 1.; 17872; Euph. character doublet of Paris in Γ? (cf. e.g. Γ390—4; Εΰφορβος B; L u on P9 Μ. P. Cuypers
πλυνοί [V, 2°] washing-trough, washing-tank at river’s edge; stone (Ύ153), app. man-made basins (cf. Garvie on £86) through which river-water flowed (£86) and in which clothes were trodden (£92; so bottom not of mud) Ύ153 έπ9 αύ- τάων (springs of Scam.) -oi εύρέες έγγύς έασι 1 καλοί λαϊ- νεοι, δθι εϊματα (πλύνεσκον Τρώων αλοχοι καλαί τε θύ- γατρες), for the view that these π. have been located see Korf- mann, ST 8, 1998, 57—62; Μ. Siebter, Troia, Stuttgart 2001, 166—8, for 'die hom. Brunnenanlage als dichter. Fiktion’ D. Hertel, D. Mauern von Troia, München 2003, 148 ff. £40 πολλόν ... άπο -οί είσι πόληος 86 (δτε ποταμοΐο ρόον ϊκοντο ένθ9) -οί ήσαν έπηετανοί, πολύ δ9 ύδωρ 1 καλόν ύπεκπρορέει μάλα περ ρυπόωντα καθήραι (η. βόθροισι ν. 92). -Wdfld.: βόθρος J. Ν. O’Sullivan
πλύνω [V, 6°] Ε < *plü-n-j.e, root *pleu- (πλέω), see LIV2 487f.— Deriv.: έυπλυνής, νεόπλυτος, πλυνοί, πύελος
F άπο-εσκε 1, -εσκον 1; -ούση 1; fut.: -έουσα 1, -έου- σαι 1; aor.: -αν 1, -ασ(α) 1
Β wash. — Wdfld.: καθαιρώ; see also λοέσσαι w. wdfld. I simple wash clothes; subj. female, free or servant (o420, cf. Naus.’s άμφίπολοι £93) II w. acc. expr. or readi- ly understood from context Ύ155 (πλυνοί, δθι εϊματα) -εσκον Τρώων αλοχοι καλαί τε θύγατρες £59 (ούκ αν δή μοι έφοπλίσσειας άπηνην, ϊνα) εϊματ9 αγωμαι ' ές ποταμόν -έουσα 93 έπεί -άν (sc. εϊματα) τε κάθηράν τε ρύπα πάντα ω148 φάρος έδειξεν (Pen.), ύφήνασα μέγαν ιστόν, ' -ασ9 12 abs. £31 ϊομεν -έουσαι άμ9 ήοΐ ο420 -ούση (servant- girl) τις πρώτα μίγη κοίλη παρα νηϊ (ship in harbour ν. 473)' εύνή καί φιλότητι
II compd. άπο - wash off, wash dean £95 παρά θΐν9 άλός, ηχι μάλιστα ' λάϊγγας ποτί χέρσον άπο-εσκε (άπο-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πνέω, πνείω
πτύεσκε v.l.: see Garvie ad 1.) θάλασσα 'the sea [beating] on the shore washed (iter.: at every wave) the pebbles cleari, not 'wash up’ as Cunliffe et al. J. N. O’Sullivan
πλωιζω [1H] (in verseh. Richtg.en) herumsegeln (vgl. russ. plavat9, kontrast. πλέω), Subj. pers. (wie bei πλώω erst lh) Op.634 (νήα άλαδ9 έλκέμεν) ϊν9 οϊκαδε κέρδος άρηαι, 1 ως περ (unser V.) ' -εσκ~ έν νηυσί, βίου κεχρημέ-
νος έσθλού' 1 δς ποτέ καί τηδ9 ήλθε immer wieder hin- u. herfuhr R. Führer
πλωτός [1°, Γ] L Giusti, MC 7, 1937, 63 ff. (auftauchende u. verschwindende vulkan. Inseln); Ammann, in: Μνήμης χάριν 122
B (Verbaladj. zu πλώω:) schwimmfähig, schwimmend (vgl. russ. plavucij) κ3 Αίολίην δ9 ές νήσον άφικόμεθ9' ένθα δ9 έναιεν ' (Aeol.) 1 -ή ένί νήσφ Tit. Cycl. fr. 8,1 ρ. 18 Dav. έν δ9 αυτή -οί χρυσώπιδες ιχθύες έλλοί ' νήχοντες παίζουσι δι9 υδατος άμβροσίοιο. — Abi.: Πλωτώ R. Führer
Πλωτώ ci. Th. 248 s. Πρωτώ
πλώω [Ρ, 1°, lh] Ε < *plöu- wie (gleichbed.!) russ. plavat9 '(hin u. her) schwimmen’ u. Kaus. russ. plavit9 'flößen’, 'schmelzen’, ai. plävayati 'läßt schwimmen’, 'überschwemmt’, zu πλέω s.d. E. — Abi.: πλωτός, πλωιζω, δακρυπλώω
B (überhaupt) schwimmen, zur See fahren (Richtg. unbest., vgl. russ. plavat9, kontrast. πλέω), Subj. unbelebt (im Ggs. zu νέω, νήχω, πλέω, πλωιζω) außer lh Φ3Ο2 (πεδίον παν πλήθ9 υδατος) πολλά δέ τεύχεα 1 -ον καί νέκυες schwammen obenauf, galleggiavano, vgl. Μ26 ε240 (δένδρεα) αύα πάλαι, περίκηλα, τά οί -οιεν έλαφρως die mit Leichtigk. schwimmföhig wären h.22,7 -ουσιν άρηγε (Pos.) steh den Männern auf See (jew.) bei, distr. Iter. im Ggs. zu (metr. gleichw.) ναύτησιν '(best.) Seeleuten’, vgl. z.B. h.33,16
Kompos. (έπι-σας Γ47 s. πλέω BII3)
D Cat.51A,4 Trav. - Suppl. Hell. 956,4; v.l. ε284, μ 186, τ 122 R. Führer
πνείω s. πνέω
πνεύμα D breeze (πνοιή Bl, πνέω BI2) in prose ref. Cypr.fr. 14 p.52 Ber. — fr. 11 p.39 Dav. (Alex, brought Hel. to Troy in 3 days) εύαέι τε ^-ατι χρήσαμενοςΛ καί θαλάσση λείη, halfline L , perh. original (reconstructions cf. Ber. ad 1.): -a wind often in later poetry (LSJ s.v. I); cf. also Ach. Tat.8,19,2 — X.Eph. 1,11,2 ούρίφ χρησάμενοι -an, and Cha- rito8,2,7 -ατι ... φορφ χρησάμενοι'. alluding to Cypr.?
Μ. P. Cuypers
πνεύμων s. πλεύμων
πνέω, πνείω [33‘, 16°, 9H, 5h] E root *pneu-, prob, expressive (L8; cf. LIV2 489; similar verbs in Germanic; cf. also Lat flö, spirö, w. similar sem. ränge); mid./pass.aor. (and pf.? see below) πνϋ- (ύ only in isolated imp. άμπνυε X222) ML rather than < *pnuH- (so L5, but laryngal probl. in act. aor. and nominal deriv.); pres. πνει- (25x, πνε- only Λ 327, ε469, Th.319, h.Ap.231) ML (unless < *pneu-je/o-). For attempts (all open to formal, many also to sem. objections) to detach from πνέω (and mostly: connect w. πινυτός) the forms αμπνυτο/ύνθη and ^πέπνΟμαι/μένοςj see Billa; L u and πινυτός E; Frisk and Chantraine, Dict. s.w.; Ll~8. - Deriv.: άνάπνευστος (cf. Billa introd.), άνάπνευσις, άπνευστος, λιγύπνοιος, πνεύμα, πνοιή, ποιπνύω; cf. πλεύμων Ε
1297
1298


πνέω, πνείω
F for πν; aor. only in compds. (incl. DPV) 1 act. pres.: -είει 2, ^-έει, 1, avaL d 1, ^έπι-εί,ουσι 1; άνέ-εον 1; l jDaiv 1; άμ/άπο-είων 1/2, ^-είοντ,ος 1, L ,ες 6, L ,ας 1, acc. L ,ε 1, έμ^ ,ε 1, ^-είουσ,α 1, άπο/έπι/καταν ,α 2/1/1, άπον / 1, L ,αν 1, -έουσαν 1, άπο^ ,αι 1 2 act.
aor.: έμ^-ευσε(ν), 5, ένέ^ , 3, (έν ...) έ-ευσ9 1, άν/ένέ-ευ- σαν 2/1; (έν ...) ^-εύση, 1, παρα,. , 1, £pL ,σι 1, άνα/έπι- -εύσωσι(ν) 5/1; άνα-εύσειε 1; imp. αμ-ύε 1 (cf. 3); άμ-εΰσαι 1; έμ-εύσας 1, (έπι ...) -εύσαντος 1 3 mid./pass.aor. (in¬
trans.): άμ-ΰτο 5; άμ-ύνδη 2 (for -υδη [codd. pauci] by anal, w. verbs in -ύνω, see Chantraine, Gr.h. 1404); see Blllaß introd., cf. πέπνϋμαι/μένος
Μ πν- makes position exc. Th. 319 (in 2 c); length in πνει/πνΰ see E; stem in brevibus exc. Ώ442 in la; 1b (4x έμ-ευσε μένος, 5x άμ-υτο); <5361 and Op.506 in 2b 1 disyll. la [-J] άμ-εΰσαι 77111; έμ-ευσεν/σας h.7,33, Op.508; έν δ* έ-ευσ9 Ώ442 [-2] δυμόν ^άπο-εί,ων Δ524, 7V654; (δυμόν ...) L ,ουσ9 h.Ap.362; άμ-είων Hes.fr.76,23; άμ-ύνδη Ε697, Ξ436 [-1] (έν δέ ...) -εύση μένος 7159 [-1] -είει Ρ447 = σ131; παρα-εύση *24 lb [--] έμ-ευσε μένος Κ432, 0 262 = ΚΙ 10, ω520; ,αμ-υτο καί, ές φρένα δυμός άγέρδη Ύ475, £458, ω349; L u Λ 359 [-<>] άμ-υτο h.Merc.110 lc 1[««] αμ-υε Χ222\ -έει £469; άνα-έει h.Ap.231 2 trisyll. 2a [---] άνα-εύσωσι Λ 800 - /742
- Σ200; έμ-εύσησι ^μένος, 060; L u ^-είοντε,ς χ203; έμν j Ρ502; ^άπο-είουσα, πυρός μένος Ζ182 - Th.324; L ,ι 5406; έπι/κατα^είουσα, Ε69Ζ, h.Cer.238; L ,/αν τ/119, <5446 [---] μένεα ^είοντ,ες/ας Β536, Γ%, Λ 508 / Ώ364; L ,ε/ος /V385, <5567; ^άνα-εύσ,ωσι(ν) 0235, Φ534; L ,ειε Τ227; έπι-είησιν/εύσωσιν/είουσι δ 351, 1139, Th.872 [-‘χ] ,-είοντες, Sc.24 2b [1-3] L , 5361; (έπί ...) -εύσαντος Ορ.506 [---] άνέ-ευσαν /7302 [1-1] ^νέ-ευσ,εν μένος Ρ456; δάρσος L ,εν ί381; L ,ε τ138; av/L ,αν Λ 382, Th.31 2c -έουσαν Th.319 2d [l.J άνέ- -εον Λ 327
Εχ sch.D £536: μένεα -είοντες' δυμοϋ καί δυνάμεως -έόντες. τουτέστιν γέμοντες. δαρσαλέοι, Π42: άνα-εύσω- σιν άναπαύσωνται (cf. Χ222), aor. αμ-υτο/ύνδη explained w. άνέ-ευσεν, άνέλαβεν έαυτόν. (άν)εσωφρόνησεν/ίσδη (Χ475, Ε69Ί, Ξ436, Λ 359, cf. sch.min. P.Oxy.3158, Ρ.Lit. Lond.177 on E397) Δ 524: δυμόν άπο-είων' την ψυχήν έκ-έων, Lsch.Bam.j 5406: άπο-είουσαι* δζουσαι, sch.D 060 έμ-εύσησι (μένος) · έμβάλη (cf. L d ι381+), Ρ502: έμ-είοντε μεταφρένφ' κατα-έοντες, δ έστι καταφυσώντες αύτοϋ τό μετάφρενον. δ έστιν έγγύς οντες τοΰ νώτου (cf. JV385)
L 1 Frisk, Kl. Sehr. 367-77; 2Hamp, Gl. 38, 1969, 187- 203; 3Nehrin$, CPh 42, 1947, 106-21; 4Onians, Origins 44- 61; ’Ruijgh, Element acheen 134f.; 6Schulze, QE 322—5; 7Sze- merenyi, Syncope 56—78; ’Tichy, Onomatop. Verb. 335—8
B blow, breathe, i.e. send forth air / airlike substance (breath, wind, 'spirit', fire, odour); abs. or w. cogn.acc. (μένος, δυμόν, πΰρ, όδμήν, etc.), adv. (λιγύ, ήδύ, etc.); mostly w. prep. (compds. 47x, simplex 14x) specifying origin, goal, ränge of motion. — (i) w. animate agent (46x): abs. breathe - live (11 a), w. acc. breathe μένος (1b) or fire (lc); compds.: άνα- recover breath, i.e. rest (IIlaa) or regain Lconsciousnessj (mid./pass., laß); άπο- breathe out δυμόν - loose L , (II2a) and breathe forth fire (μένος πυρός, 2b); έμ- inspire μένος* in someone (II 3 a), breathe upon (3b); κατα- breathe down upon (115). Agent is mostly human (27x); also god (12x in II3a. 5), Chimaera (3x in Ilc, II2b), dragon (lx in II2a), horses (3x in IIlaa. 3b. 5). — Wdfld.: see L4; cf. ποιπνύω, πνοιή B2. — (ii) agent wind (12x, Iliad only £698): blow (12); compds.: έμ- blow upon (II3c); έπι- upon (from behind), over (II4); παρα- beside (II6). Agent - Ζέφυρος/υρίη or Bo- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πνέω, πνείω
ρέης 5x; άνεμος, άήτη, αΰρη, ούρος 6χ (+ Ix unspecified). - Wdfld.: άημι; cf. πνοιή Bl. — (iii) agentless: ambrosia, seals disperse odour, smell (2°: 13, άπο- II2c); hot air rises up (αμ-υτο lh: II1 b)
I simplex 1 (animate) breathe la abs. = live, cf.
IIlaß, πέπνϋμαι E, Blc, LSJ πνέω IV P447 (οΰ) τί πού έστιν όιζυρώτερον άνδρός 1 πάντων, δσσα τε γαΐαν έπι -είει τε καί έρπει = σ131 (om. nonn.), diff. επι- in 114 lb breathe (fighting) spirit, in phrase μένος/^μένεα -είοντες,* (epith. 4‘, pred. 1°), cf. II2b. 3a, μένος B2aß, Δ66, P362 B536 οΐ δ9 Εύβοιαν έχον L ’Άβαντες, cf. 542 ff. 78 οι δ9 άρ9 ϊσαν σιγή L d 9Αχαιοί, έν δυμφ μεμαώτες άλεξέμεν άλλήλοισιν = Λ 508ex (περίδεισαν) = .0364" (acc., έδεισας) χ203 ένδα μένος -είοντες έφέστασαν (party of Od. έπ9 ουδού, suitors έντοσδε δόμων) similarly: Sc. 24 τφ (Her.) δ9 αμα ίέμενοι πολέμοιο τε φυλόπιδος τε 1 Βοιωτοί πλήξιπ- ποι, ύπέρ σακέων -είοντες (έσποντ*), i.e. ’warlike’, cf. 25 (μεγάδυμοί), Ε536—45, LSJ πνέω Ν2 lc breathe fire Th.319 ή (Hydra) δέ Χίμαιραν έτικτε -έουσαν άμαιμάκετον πΰρ, cf. (Th.324 in) II2b, IIlb, Hes.fr.43a,87 in D, Pi. 01.13,90; „ungainly“ rhythm (West ad 1.) mirrors content (tripartite, ’Chimaeran’ verse) 12 (wind) blow (λιγύ, αίεί) 5361 (Men.: „the gods kept me on Pharos for 20 days) ουδέ ποτ9 ούροι ’ -είοντες φαίνονδ9 άλιαέες“, cf. 357 in II4 567 (Proteus: „in Elysium) αίεί Ζεφύροιο λιγύ -είοντος (-ας ν.1.) άήτας 1 Ωκεανός άνίησιν άναψύχειν άνδρώπους“, ’whistl- ing wind’ cf. λιγύπνοιος h.Ap.28, λιγυρός Bl, λιγύς Bla. 4; on v.l. see άήτη Σχ (b), Β η 119 (in paradisiacal garden of Alkin.) μάλ9 αίεί 1 Ζεφυρίη -είουσα τά μέν φύει, άλλα δέ πέσσει ε469 (Od. lists dangers of sleeping on river-bank:) „αΰρη δ9 έκ ποταμού ψυχρή -έει ήώδι πρό“, cf. LSJ έκπνέω II2 13 (agentless) disperse odour, smell (ήδύ) 5446 (Men.:
„Eidothee) άμβροσίην ύπό ρίνα έκάστφ δηκε 1 ήδύ μάλα -είουσαν, δλεσσε δέ κήτεος όδμήν“, cf. 406 in II 2 c, h.Cer.238 in II5, άυτμή B4
II compds. (incl. DPV 2‘ in 3a, 1H in 4, l· in 5; cf. έκ 1° in 12, ύπέρ 1H in 11 b) 1 άνα - la (animate) recover breath, cf. άνάπνευσις (Λ 801 = Π43 - Σ201); opp. ά^πνευ- στος, £456, avaL u Th. 797 (not άνάμπν- [vol.I col.780,58ff.]: form cf. e.g. άνάελπτος), άπινύσσω OIO laa (act.pres./aor. 11*, 1H; lh) recover, rest, have respite from exhausting activity (fighting, running, fasting); w. nom.ptc. (+ adv.) 7x (cf. Lverbs of ceasing: Smyth, Gr.Grammarj §2098; note hyperbaton Λ 327, Φ534), adv. only Ix, abs. (cf. aß) 2x, w. gen. 3x (from, cf. L u §1392, άνάπνευσις)', nom.ptc. (+ adv.): Λ 327 9Αχαιοί 1 άσπασίως φεύγοντες άνέ-εον 'Έκτο- ρα „atmeten auf von der Flucht vor Hektor“ (Ameis-H. ad 1.) 800 (Nestor to Patr.: „ask Ach. to lend you his armour) αϊ κέ σε τφ ϊσκοντες άπόσχωνται ^πολέμοιο, ' Τρώες, άνα-εύσω- σι δ9 άρήιοι υϊες Αχαιών 1 τειρόμενον ολίγη δέ τ9 άνά- πνευσις L ,“ — Π42 (Patr. carries out Nestor’s plan) — Σ200 (Iris asks Ach. to provide temporary relief to Gr. by appearing in new armour; om. nonn.) /7302 Δαναοί νηων άπωσά- μενοι ... πΰρ 1 τυτδόν άνέ-ευσαν (as Nestor hoped, Α 800) Φ534 (Priam:) „έπεί κ9 ές τείχος άνα-εύσωσιν (Tr.) άλέντες (close city gates)“ h.Ap.231 ένδα (grove of Pos. at Onchestos) νεοδμής πώλος άνα-έει άχδόμενός περ ' έλκων άρματα, description of unknown custom, cf. A.-H.-S. ad 1. adv. only: /7111 (Aias, besieged by Tr., άεί άργαλέφ έχετ9 άσδματι) ούδέ πη είχεν ' άμ-εΰσαι (έμ- v.l.) abs.: Χ222 (Ath. to Ach.:) „άλλα σύ μεν νΰν στήδι καί άμ-υε (while I convince Hektor to face you)“, them. aor. only here (later only Q.S. 1,599+); read άμ·υο7 (cf. instances in aß, all abs.) Hes.fr.76,23 (Hippomenes won the foot-race) έστη δ9 άμ-είων catching his breath w. gen.: A 382 (Paris to Diom.: WI wish I 1299
1300


πνέω, πνείω
had killed you) ούτω κεν και Τρώες άνέ-ευσαν κακότητος" 0235 (Zeus to Αρ.: „for now raise μένος of Hektor, later) έγώ φράσομαι ' ως κε και αύτις Αχαιοί άνα-εύσωσι βόνοιο,", cf. Λ801+ άνάπνευοις πολέμοιο (metr. equiva- lent) Τ22Ί (Od. to Ach.: „we cannot moum our dead by fast- ing, because too many are falling every day) πότε κέν τις άνα-εύσειε L (πόνος primarily fasting, pace Edwards, Iliad ad 1.) laß (mid./pass.aor. άμ-ϋτο / άμ-ύνθη 4*, 2°) abs. regain consciousness after fainting from injury, emotional distress (cf. θυμός Bla); instances needlessly detached from άνα-έω by Arist. (sch.A Ύ475: Ά. έμ-υτο γράφει, έμπνους έγένετο, coli. £698 w. reading έμ-ύνθη; vulg. always άμ-) and e.g. L3 6, LSJ, OCT: sem. difference w. act. is insubstantial and agrees w. value of mid. (perh. supportive: abs. usage of hapax άμ-υε X222 in aa; mid. forms not unique if πέπνυμαι is cognate, see s.v. E) £697 (wounded Sarp, έλιπε ψυχή) αύτις δ’ ^άμ-ύνθη, (because πνοιή Βορέαο ζώγρει έπι-είουσα θυμόν, cf. II4) £436 (comrades splashed water over fainted Hektor) ό δ9 L u και άνέδρακεν όφθαλμοϊσιν (but passed out once more, because βέλος έτι θυμόν έδάμνα), cf. ΟΙΟ. 235. 240 f. + 60. 262 in 3 a Λ 359 (Diom. knocked Hektor un- conscious, but while he retrieved his spear) τόφρ9 'Έκτωρ ^άμ-υτο, (and fled) Ύ475 (upon seeing Hektor dead, Androm. άπό ψυχήν έκάπυσσε, but έπει) L u και ές φρένα θυμός άγέρθη (έειπεν) = £458" (washed-up Od. απνευστος και άναυδος κεϊτ9 όλιγηπελέων, after recovery είπε) - ω349" (upon recognizing Od., Laertes fainted [άποψύχοντα], after recovery προσέειπε) lb (agentless) h.Merc. 110 (Hermes spun fire-stick) βμ-υτο, δέ θερμός άυτμή (άνά δ9 L . v.l. [sc. ★έ-ΰτο'ϊ but cf. M, E]) a waft of hot air rose up, cf. Ile, II2b, άυτμή B3c, Pi. 01.8,36, Thphr. HP 5,9,6, Ap.Rh. 3,231+, Q.S. 10,62, LSJ άναπνέω III
112 άπο - (pres.ptc. only) 2a (animate) breathe out θυμόν - loose consciousness (and die), cf. IIlaß, £698 (in II4)+, 77468\ X467+, 0252, θυμός Blb, Tyrt.fr. 10,24 W., LSJ έκπνέω 12 z5 524 (Dioreus κάππεσεν) θυμόν άπο- -είων (526 σκότος οσσ9 έκάλυψε) - 2V654in (Harpalion) h.Ap.362 λείπε (sc. δράκαινα shot by Ap.) δέ θυμόν ' φοι- νόν βπο-είουσ 9 she left her life breathing it out in blood (i.e. spitting blood), unusual expression, cf. θυμός vol. II 1090,45ff., Verg.A. 11,349 2b (animate) breathe forth fire ZI82 (Χίμαιρα) δεινόν L ,α πυρός μένος - Th.324, cf. 11 c, II1 b; for μένος cf. 11 b, II3a 2c (agentless) disperse odour 6406 (Proteus’ φώκαι) πικρόν L ,αι άλός ... όδμήν, cf. 446 in 13, πικρός B2i0 , Ap.Rh. 2,192
113 έμ - 3a (animate) inspire something (acc.) in some- one (dat.), god imparts a new mental disposition, faculty, plan (μένος Ί\ 1° [cf. Ilb]; θάρσος, αύδήν θέσπιν, φάρος ύφαίνειν 1° / 1Η / 1°); cf. (έμ) βάλλω BIB6ay, (έν)ϊημι BIB7da, έν/έπιτίθημι; L444ff.; Kullmann, Wirken d. Götter 73ff.; form aor. ind./subj.; either in dir.sp. or immediately following it 060 (Zeus: „call Ap. δφρ9 "Εκτορα ότρύνησι μάχην ές) αυτις δ9 έμ-εύσησι βένος,", cf. 232 (instmction: „οί έγειρε L u μέγα“), 262 (carried out), and £436 in IIlaß 262 ως είπών (Ap.) βμ-ευσε μένος, μέγα ποιμένι λαών (Hektor) - Κ110 (Aen.) ÄT482 ως φάτο (Od.) · τφ (Diom.) δ9 L j γλαυκώπις Άθήνη (and he killed Rhesos) ω520 ως φάτο (Ath.) καί & L , βέγα Πάλλας, Αθήνη (in Laertes), inexpert adaptation of prev. instances (L . because γλαυκώπις already used in 516. 518) TI59 (Od. to Ach.: „long battle will ensue ευτ’ &v πρώτον όμιλήσωσι φάλαγγες) εν δέ θεός -ευση μένος άμφοτέροισιν (Gr. and Tr.)“ Ρ456 ως είπών (Zeus) ϊπποισιν ένέ-ευσεν βένος ήύ, (μένος πολυθαρσές ένήκεν Zen., cf. Nickau, Unten. 140-3), horses of Ach. human- ized (as often) Ώ442 (Hennes η και ηνία λάζετο of Priam’s 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πνοιή
wagon) έν <5’ έ-ευσ9 ϊπποισι και ήμιόνοις L . 1381 (Od. about to bum out Cyclops’ eye) „αύτάρ θάρσος ένέ-ευσεν μέγα δαίμων" Th. 31 (Muses ως έφασαν) ένέ-ευσαν δέ μοι αύδήν ' θέσπιν τ138 (Pen.:) „φάρος μέν μοι πρώτον ένέ- -ευσε φρεσι ^δαίμων, ' στησαμένη ιστόν ύφαίνειν" (Arist., codd. pauci; L . * στησαμένη vulg., rec. van Thiel; etiam v.l. μέγα L . - 1381"), cf. e.g. rlO, φ\ 3b (animate) breathe upon P5Q2 (Autom. to Alkimedon:) „μή δή μοι άπόπροθεν ισχέμεν ίππους, ' άλλά μάλ9 έμ-είοντε με- ταφρένφ", cf. Ν385 in II5 w. sim. instances 3c (wind) blow upon Op.508 (Boreas) δς τε διά Θρήκης πόντφ ' έμ-εύσας ωρινε starts to blow across Thrace upon the sea and stirs it up, cf. 506 in II4, 74 f. h.7,33 έμ-ευσεν δ9 άνεμος βέ- σον ίστίον,, acc. cf. perh. Pi. Isthm.2,40, but ci. έμπρησεν (Haslam, ICS 3, 1978, 56) is attractive (cf. esp. A481 έν δ9 άνεμος πρήσεν L J
114 έπι - (wind) blow upon (from behind), over E69S (wounded Sarp.) άμ-ύνθη, περί δέ πνοιή Βορέαο * ζώγρει έπι-είουσα κακώς βεκαφηότα, θυμόν revrved him by blowing upon him, perh. re-inspiring the θυμός he had breathed out (u j, cf. II2a. laß, καπύσσαι B [add. Hsch. s.w. L Jt κέκη- φέ?]; diff. Kirk, Iliad ad 1.) 6357 (Men.: „Pharos, as far from Egypt as can be covered in a day by νηυς) η λιγύς ούρος έπι-είησιν όπισθεν", cf. 361 (ουροι) and 567 (λιγύ) in 12; subjunctive see Chantraine, Gr.h.II 245f. 1139 (Od.: „on island of goats [ s Pharos] a sailor may wait) είς δ κε ναυτέων 1 θυμός έποτρύνη και έπι-εύσωσιν άήται", w. play on kinship θυμός / άήτη II Th. 872 (Notos, Boreas, Zephyr are) θνητοϊς μέγ9 δνειαρ, αί δ9 άλλαι μάψ αυραι έπι-είουσι θάλασσαν blow over Ορ.506 (avoid) πηγάδας, αϊ τ9 έπί γαΐαν ' -εύσαντος Βορέαο δυσηλεγέες τελέθουσιν, ingr. aor., cf. 504 (time — beginning of winter). 508 (έμ-εύσας, II 3c), Hes. fr. 204,126 in D
115 κατα - (animate) breathe down upon N385 τώ (horses) δέ -είοντε κατ9 ωμων (of Asios) ' αίέν έχ9 ήνίοχος, i.e. close behind him, for fast withdrawal, cf. P502 in II3b; Janko, Iliad on 383-401; also 0455-7, P610-5; ^380f. 765; /5 227, Z7506 h.Cer.238 χρίεσκ9 (Dem.) άμβροσίη ώς εί θεού έκγεγαώτα (Demophoon), ' ήδύ κατα·είουσα καί έν κόλποισιν έχουσα, cf. <5446 in 13
116 παρα - #24 (Od.:) „νηϊ δ9 ένί ... κατέδει (Aeol., the bag with winds) μέρμιθι ' ϊνα μή τι παρα-εύση ολίγον περ so that no wind at all would blow beside, i.e. (1) apart from (or against) the Zephyr which Aeol. προέηκεν άή· ναι or (2) out of the bag (Ameis-H. ad 1., LSJ s.v.) or (3) abs. astray; against ci. -εύσει9 see Chantraine, Gr.h. II269
D suppl. Hes.fr.204,126 (π]νείργτος Βορέαο περιζαμε- νές, cf. Ορ.506 in ΒΙΙ4), 43a,87 (πυρ l-είουσαν ... Χίμαιραν], cf. Bile, II2b); v.l. Th.874 (πνέίρυφ[ι pap. [from 872], θυίουσιν codd.) Μ. P. Cuypers
πνοιή [15‘, 8·, 3H, 2h] E w. πνέω ; regulär form πνοή < *pno$-eh2, but EGrE always -oi- (metri causa), prob, from deriv. in -πνοιος < *-pnoy-ios (probl.: EGrE only [lh] λιγύ- πνοιος; but direct ZArderiv. would have resulted in · πνοίη, ML in *πνουή) ; cf. Wyatt, Metr. Lengthening 166-8
F -ή 4, -ff 10, -ήν 2; -αί 1, -fc / -ffai(v) 6/3, -άς 2
Μ πν- always makes position (cf. πνέω Μ) 1 stem in longo la disyll. lau [1J ύπό, λιγυρή JV590, F215;
L j Ζεφύροιο 5402; -ff T439 Rv] άνεμου ως -ή £20 laß U-l -0 Φ355, ^380; -άς ... ^άνέμων, Th.253 lb trisyll. [1.2] -ήσιν λιγυρήσι E526 2 stem in brevibus 2a
disyll. [-2] -άς L .<5839 [-2] -ή u , h.31,14; -fl h.Ap.420; -ήν Ζεφύρου κ25; -ήν Λ622 [-1] -ή ^Βορέ,ω άλεγεινή £395; -ή t ,αο *507; άμα -ff ^Ζεφύροιο, Τ415; πν]οιή 1301
1302


πνοιή
L j Hes.fr.75,9 [-*] αμα ^-ής άνέμοιο, Ω342 = α98 = £γ46; μετά L , *£367, β 148; L , Μ 207; -ή Βορέαο Ε69Ί; -αί ... ^ανέμων, Ρ55 2b trisyll. [---] -ήσι Th.268 [-’«] αμα -ήσι 77149
Σχ sch.D Λ 622: αύραν, 7V590: <-ή ύπό> λιγυρή' όξέως περιπνεούση αΰρφ, Γ439: πνεύματι, Φ355: θέρμη, sch.Bam. α98: άμα -ής άνέμοιο' ίσα άνέμφ
Β blast of wind (1), rarely [3‘] blowing, breath of animate beings (2; metaph. exc. Ix Ψ); cf. πνέω B Introd. and 12/1, άϋτμή B Introd. and 2/1. 3 (π. not of odour as πνέω BI3, II 2c, άντμή B4) 1 blast of wind / a specific wind, added
in gen. (19 of 25 instances: άνεμος/οι 12, Ζέφυρος 4, Βορέης 3; see M) or deducible from context (e.g. E 526 in a): cf. άήτη, άυτμή(ν) B2, ίωή (and πνεύμα [Aesch.] Prom. 1086+); θύελλα, κατάιξ; βίη, ϊζ, μένος (cf. άνεμος B2b); contrast άελλα, αΰρη, λαΐλαψ, ούρος (all exclusively used of wind). Choice of gen. mostly defined by context, not metre. Wind(s) and π. agree in number exc. VE -ής άνέμοιο and h. 31,14 in a. Cf. K439 in 2. — Epith.: άλεγεινή 1, λιγυρή 3 la dative: fly, run along w. (i.e. swift as) the wind (simple dat. / μετά / άμα 1/1/6; cf. £20 in b, <5838 in c, £253 [έπλέομεν Βορέη άνέμφ] et sim.); hair, clothes flutter in the wind (μετά / simple dat. 1/1); wind as cause/instrument of motion (simple dat. /ύπό 3/3) Μ20Ί πέτετο (eagle) ^-ής άνέμοιο, („λείπει τό άμα“, sch. άΤ ad 1.; but cf. vol. ΠΙ 1193,4ff.) ß 148 έπέτοντο (eagles) μετά L cf. Ψ36Ί below /2342 (Hermes* winged[?] πέδιλα) τά μιν φέρον ήμέν έφ9 υγρήν ' ήδ9 έπ9 άπείρονα γαΐαν άμα L d = $46 = α98 (Ath.), cf. Deroy, Ath. 30, 1952, 59 ff. 77149 ώκέας ίππους, 1 Ξάνθον καί Βα- λίον, τώ άμα -ησι πετέσθην' ' τούς έτεκε Ζεφύρφ άνέμφ 'Άρπυια Ποδάργη, cf. Β763—70 (esp. 764) Τ415 (Xanthos:) „νώι δέ καί κεν άμα -ή Ζεφύροιο θέοιμεν“, i.e. as fast as our father Th.268 (Harpies) αϊ ρ9 άνέμων -ησι καί οίωνοΐς άμ9 έπονται ' ώκείης πτερύγεσσι II Ψ36Ί (horses ran) χαΐται δ9 έρρώοντο μετά L d fluttered in the wind, cf. /7148 above, A 529 h.31,14 περί χροϊ (of Helios) λάμπεται εσθος ' λεπτουργές -ή άνέμων, remarkable constr. (‘fluttering’ under- stood) and sg. (read -ής*! but cf. 7V795) II E 526 (Boreas and other άνεμοί) οϊ τε νέφεα 1 -ήσιν λιγυρήσι διασκιδνασιν άέντες Ξ395 κΰμα ' ποντόθεν όρνύμενον -ή Βορέω (Βορέα, άνέμου, -ων w.ll.) άλεγεινή 7V59O (just as along a threshing floor) θρφσκωσιν κύαμοι ή ερέβινθοι * ^-ή ύπό λιγυρή, καί λικμητηρος έρωή (so flew the arrow), cf. West on Op.599; Janko, Iliad ad 1. *P215 (Boreas and Zeph.) πόντον ικανόν άήμεναι, ώρτο δέ κΰμα ' j, cf. 21423; D below 5402 έξ άλός είσι γέρων άλιος 1 -ή ύπό Ζεφύροιο h.Ap.420 -ή (-ήν ν.1.) Απόλλων ' ρηϊδίως ϊθυν9 (sc. the ship) lb nom. £697 (wounded Sarp.) άμπνύνθη, περί δέ -ή Βορέαο 1 ζώγρει έπιπνείουσα κακώς κεκαφηότα θυμόν, cf. βορέης ΒΙ3, ζωγρέω Β2, πνέω ΒΙΙ4 Ρ55 τό (young olive tree) δέ τε -αί δονέουσι ' παντοίων άνέμων £20 ή (Ath., appearing to sleeping Naus.) δ9 άνέμου ως -ή έπέσσυτο δέμνια κούρης, cf. Λ/207+ in a, 5839 in c; Segal, Er. 72, 1974, 36 «507 (Kirke: „you do not need a guide to Hades) τήν (ship) δέ κε τοι -ή Βορέαο φέρησιν“, cf. π 25 in c, h.Ap.420 in a Hes.fr.75,9 (Atalante) πν]οιή Ζεφύροιο χιτώνα ' [... πε]ρί στήθεσσ9 άπάλοισι, probably cf. h.31,14 and Ψ36Ί in a, Λ 622 in c (cf. suppl. West ad 1.) 1c acc. *25 (Od.:) „έμοί -ήν Ζεφύρου προέηκεν (Aeol.) άήναι, ' δφρα φέροι νηας“, cf. *507 in b Th.253 (Kymodoke) ή κύ- ματ9 έν πόντφ ' -άς τε ζαέων άνέμων ' ρεΐα πρηυνει, cf. 3*395 in a II Λ 622 τοί (Nestor and Mach.) 5’ ίδρώ άπεψύχοντο χιτώνων, ' στάντε ποτί -ήν (-ή ν.1.) παρά θΐν9 άλός, cf. Φ561 5839 (εΐδωλον, sent by Ath. to sleeping Pen.) ως είπόν σταθμοΐο παρά κληϊδα λιάσθη ' ές -άς
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ποδαλείςιος
άνέμων (-ου v.l., cf. Λ/207+ in a), cf. £20 in b 2 [3*] blowing, breath of animate beings (cf. άϋτμή Bl, άσθμα), metaph. (= wind, Tire) exc. *P380 K439 τό (spear) γ9 Αθήνη '
-ή πάλιν έτραπε 1 ήκα μάλα ψύξασα, breath of Ath. = blast of wind, cf. 1 a above Φ355 (in river Skam. eels and fish were distressed) -ή (ριπή v.l.) τειρ όμενοι Ήφαίστοιο* 1
καίετο δ9 ΐς ποταμοΐο, breath of Heph. = blast of Tire, cf. πνέω BIlc+, άϋτμή B3 (esp. Φ366Γ in b), θύελλα Blb, πυρός πνοά Eur.Tr. 815; M. S. Silk, Interaction in Poetic Ima- gery, Cambridge 1974, 185 f. *£380 (horses of Diom. followed closely) -ή δ9 Εύμήλοιο μετάφρενον εύρέε τ9 ώμω ' θέρμετ9' έπ9 αύτφ γάρ κεφαλάς καταθέντε πετέσθην, echoed by άυ- τμένα in 765 (foot-race), cf. also 7V385 in πνέω ΒII5
D v.l. (Plut.) *P213 (-ή ύπό λιγυρή, from 215), suppl. Hes.fr.76,9 (άμ[α -ησι θέουσα Vitelli, cf. fr.75,9, 77149)
Μ. Ρ. Cuypers
Ποδαλείςιος [2\ le] Ε Bed. ‘mit weißem/zartem(?) Fuß’, kontrast. Seher Μελάμ- u. vgl. Οϊδίπους, ferner πόδας άργοί, ώκύς; Material zu λευκός πούς bei Irwin, Colour Terms 121 ff.; zur Bed. s. noch Bechtel, Lexil.213, Leumann, Hom. Wörter 27f., v.Kamptz S.92; zur Bildg. ders. S. 105. 216, Risch §80a
L Kenner, RE XXI,1 (1951) 1131 ff. (s.a. Kl.P. s.v. u. Beaumont, JHS 56, 1936, 195f. zu Kult in Unteritalien); Laser, Arch. Hom. S 97 ff; Diller, Gn.22, 1950, 135f.; Kullmann, Quellen 114. 337 f.; Visser, Katalog 691 ff; s. noch s.v. Μαχάων L
B nach II. Sohn des Askl. (s.d.), nach II. Pers, des Pos., wird in der II. als Anführer u. Arzt (s. ίητήρ) nur im Kat. u. Λ (als abwesend) erwähnt, jew. paarweise (formelh.) mit Bruder Mach, (s.d.), der öfter als Krieger u. (Δ 190ff.) Arzt aktiv wird; das Brüderpaar offenbar aus älterer Dichtung übernommen (da ein nicht praktizierender Zweitarzt in der II. sonst un- wahrsch. wäre): viell. ist se. Diagnose von Aias’ Wahnsinn (s. II. Pers, in 2) u. damit auch die dortige Zweiteiig, der Medizin in Chirurgie u. ’Intemistik’ in der II. vorausgesetzt (zumal Ag. Δ 190ff. nur [!] den Mach, [als den geeigneteren?] holen läßt, so sch. zdl93b, vgl. Schmidt, Erklärungen 202 ff. zur ant. Disk.; anderers. scheinen aber Λ 833 [s.u.] beide gleichermaßen zu Chirurg. Hilfe geeignet); evt. besteht auch Konkurrenz zu Mach. (II. parv.) als Heiler Philoktets (s. Diller, Kullmann [L]); zum Typ des helfenden Brüderpaares vgl. noch die göttl. Dioskuren u. die christl. hl. Ärzte Kosmas u. Damian; s. noch Haudry, Lalies 10, 1992, 355 ff. zum altnord. Sinjjötli ‘der Weißfußige’(!)
1 II. £732 (oi 5J είχον Τρίκκην καί Ίθώμην τ9 Οίχα- λίην [s.dd.]) τών αύθ9 ήγείσθην Ασκληπιού δύο παϊδε, 1 π/τηρ’ άγαθώ, ^°ζ ήδέ Μαχάων, (m. 30 Schiffen), knappe Erwähng.: Asklepiadenmythos scheint als bekannt vorausgesetzt (s. Kullmann, Visser [L]); vgl. Führerpaare £620. (Brüder:) 678. 864. 870 A 833 (der verwundete Euryp. bittet Patr., ihm den Pfeil herauszuschneiden u. von Ach./Cheiron gelernte φάρμακα aufzulegen) „ίητροί μέν γάρ L u (sind entweder verwundet [Mach.] od. im Kampf4), d.h. beide wären in gleicher Weise zu Chirurg. Hilfe geeignet, Patr. (s.d. B3aß) wird ad hoc zu ihrem Vertreter 2 Il.Pers.fr. 1 p.63 Dav. (- fr.4 p.91 Ber. — Aeth.fr.3 p.35 Ki.; metr.) Differenzierg. nach Chirurgie u. ‘innerer Medizin’: (Pos. [πατήρ Έννοσίγαιος] gab dem einen [Mach.]) έκ τε βέλεμνα ' σαρκός έλεΐν τμήξαί τε καί έλκεα πάντ9 άκέσασθαι, 1 τφ δ9 άρ9 (Ρ.) άκριβέα πάντα ένί στήθεσσιν έθηκεν ’ άσκοπά τε γνώναι καί άναλ- θέα ιάσασθαι (Ρ. erkannte als erster die Symptome von Aias’ Wahnsinn, also ‘psychiatr.’ Diagnose), s. Diller (L)
H.W. Nordheider
1303
1304


ποδάνιπτρα
ποδήνεμος
ποδάνιπτρα PL [2°] Ε HG < *-nig*-tro- zu νίζω (Risch § 18b); VG zu πούς; -a- unklar (eher Akk. Sg. [Risch §80a] als < *ποδ-απο synkopiert [Frisk s.v.; Chantraine, Dict. s.v. νίζω])
B Wasser zum Fußwaschen, vgl. χέρνιβα (zum Händewaschen); Fußwaschung dem Gast Od. r317ff. angeboten als provisorische Reinigung (später Bad) r343 (von Od. abgelehnt) „ουδέ τί μοι ^α ποδώνj έπιήρανα θυμφ 1 γίγνεται", zu L j vgl. /472 οίνον οίνοχόεντες, ρ247+ αίπόλος αιγών usw. 504 (von Eurykl. ausgeführt) γρηύς δέ διέκ μεγάροιο βεβήκει ' οίσομένη -α' τά γάρ πρότερ" έκχυτο πάντα (vgl. V.386ff.) Zur Sache vgl. νίζω Bll. Ill; R.Ginouves, Βαλα- νευτική, Paris 1962, 61-75 (bes. 70 f.). 151—81 (bes. 155f.); Laser, Arch.Hom. S151—3 M.P.Cuypers
Ποδάργη [2‘] Harpyie (s. s.v. άρπυια), nur genealog. als Mutter von Ach.s 2 unsterbl. Pferden, zum Namen s. s.v. Πόδ- αργός, vgl. noch die Harpyien (s.d. B2b) Άελλώ u. Ώκυ- πέτη, anderers. Ach.s Epith. ποδώκης u. ποδάρκης sowie ώκύποδες (ίπποι) /7150 τφ δέ (Patr.) καί Αύτομέδων ύπαγε ζυγόν ώκέας ίππους (~ ¥'293in / 294") ' Ξάνθον και Βαλίον (s.dd.), άμα πνοιησι πετέσθηνj, 1 τούς έτεκε Ζεφύρφ άνέμφ άρπυια -η (ος Zen., ποδάρκη, -άγρη w.ll.) ' βοσκομένη λειμώνι παρά ρόον Ώκεανοΐο. ' έν δέ παρηο- ρίησιν Πήδασον (s.d. [der sterbl.]) ϊει, die Rüstszene (130 ff.) als Vorbereitg. von Patr.* Aristie wird durch Ekphrasis von Waffen u. Pferden bedeutungsvoll gesteigert: die Geburts- gesch. der Pferde beglaubigt ihre Schnelligk. L u (Bzhg. zur Unterwelt [Okeanos] s. s.v. άρπυια B2a) entspr. (als Fernbezug) in Ach.s Anr. vor se. Aristie: 7'400 „Ξάνθε τε καί Βαλίε, τηλεκλυτά τέκνα -ης (sorgt, daß euer ήνιοχεύς diesmal nicht stirbt wie Patr.“, folgt Todesprophezeiung des Xanthos), zur Anr. vgl. Θ185, zum Verstyp B 871
H.W. Nordheider
Πόδαργος [2*] E EN von Pferden, zu πούς u. αργός i.S.v. 'schnell’ (s.d. u. Hundename "Άργος sowie Risch §76a, Dürbeck, Farbenbez. 87 ff.), mit Umstellg. aus άργί-, s.a. ώκύ- πους u. Heubeck, Kadmos 13, 1974, 39ff.; vgl. Harpyie Ποδάργη, κύνες πόδας άργοί (Σ578), ποδώκης (ποδάρκης, sc. Ach.), ferner ποδήνεμος, άελλόπος (von Iris); anderers. schon myk. Po-da-ko 'Weißfuß’ als Ochsenname, vgl. To-ma-ko (DMic. II 132. 360), sowie Ποδαλείριος u. Μελάμπους; s. noch Schmitt, Dichtersprache 240 f. (m. ai. Parall.), dazu krit. Risch, Gn. 41, 1969, 322
B (typ.) EN von Pferden i.S.v. 'schnellfüßig’ (s. Risch, E), s. Zus.stellg. von Pferdenamen bei Delebecque, Cheval 146; Maehler, in: Worte, Bilder, Töne (Festschr. B.Kytzler, hrsg. v. R. Faber), Würzburg 1996, 15 ff. I Pferd Hektors, in dessen Anr. (4-EN-V.) 0185 „Ξάνθε τε καί σύ, -ε, καί Λίθων Λάμπε (s.dd.) τε δΐε (ath. Arist., cf. ίΡ403. 443 sine vocat.), ' νυν μοι την κομιδήν άποτίνετον" (Dual!), markiert die Einl. des Angriffs (entspr. [172 ~ 184] 173 „Τρώες καί Λύκιοι καί Δάρδανοι", Τ400 Ach.: „Ξάνθε τε καί Βαλίε"), die übrigen ΕΝ sind opt. Bez.; zur Bzhg. zu Ach.s göttl. Xanthos u. Balios (4- Pedasos), Eos* Lampos u. Phaethon s. L.Ch. Muellner, ΕΥΧΟΜΑΙ, Innsbruck(er Beitr. z. Sprachwiss. 13) 1976, 29, A.26; zum Viergespann (ansch. 2 Beipferde u. 2 Jochpferde) s. Wiesner, Arch. Hom. F22. 66
II Pferd des Men. nb. Ag.s Αϊθη, in Zweiergespann beim Wagenrennen ¥^295 ύπό δέ ζυγόν ήγαγεν (Men.) ώκέας ίππους (β /7148) ' Αίθην την Άγαμεμνονέην τόν εόν τε -ον (folgt Herkunftsgesch. der 'fremden* Aithe [s. Kullmann, Quellen 261], die auch V.409. 525 hervorgehoben wird, während P. ohne Vorgesch. u. unscheinbar bleibt) H. W. Nordheider
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποδάρκης [21'] Ε < πούς, άρκέω. — Vgl. Ποδάρκης M nur [J-] -ης δΐος "Αχιλλεύς ' (= ♦): τόν πρότερος προσ^έειπε *d ΚΙ77 = Φ149; τόν δ" αύτε προσν 0668; τοΐσι δέ καί μετ^ d *Ρ889; ένθ" αύτ" άλλ" ^ένόησε ¥Ί40 — 193; τόν δ" ώς ούν L Φ49; τόν δέ ίδών L u / ώκτιρε Λ 599 //75 = *Ρ534; πάντας γάρ κατ^έπεφνε Ζ423; άλλ" ήτοι τόν L , «Ρ828; * X 121 s 27181, #688, Υ413. 445, Φ265, Ύ376, Ψ333. 555
Εχ sch.D Α 121: ήτοι ό τοΐς ποσί ταχύς, ή ό έπαρκεΐν τοΐς ποσίν δυνάμενος, ähnl. #688
Β Epith. Ach.s in der VE-Formel -ης δΐος "Αχιλλεύς, Stt. s. M öfters in d. Einl. von Reden: A 121, Σ181, Y177, Φ149, ^889, 0668; vgl. /75, Ύ376, ^534; in Tötungsszenen u. -beschr.en: Visser, Hom. Vers. (s. Versregister) andere VE-For- meln im Nom.: πόδας ώκύς L "Αχιλλεύςd / μεγάθυμος L ώκύς L d, δΐος L j die metr. gleichw. Formel ποδώκης δΐος L j scheint in der gesamten gr. Lit. nirgends vorzukommen; weitere Epith. s.v. Άχιλ(λ)εύς Bd.l Sp. 1754,30-1755,54 eigtl. FUße als (od. zur) Abwehr habend od., so Gesamtkomm. zu A121, mit den Fi^ßen (seiner Aufgabe) gewachsen, was beides prinzipiell bedeuten könnte entweder 'zu Fuß od. durch Laufen (als πεζός) abwehrend* (vgl. βοηθόος 'auf einen Ruf hin zu Hilfe eilend’) od. 'mit den Füßen als Waffen (= durch Fußtritte) abwehrend’; die formelh. Verwendg. macht Entscheidg. unmögl.; der sem. Bezug spez. auf LAch.s Schnelligkeitj, schneller Läufer, ist aber schon in der Antike die Standarderklärung, s. Σχ (ähnl. Σχ zu βοηθόος) ; u d thematisiert in 7V325, Φ600-Ύ213, «P792, dazu W. Whallon, Formula, Character, and Context, Washington, D.C. / Cambridge, Mass. 1969,14-17; vgl. auch die Schnelligkeit implizierende Genealogie im ArL Ποδάρκης — Wortf.: αίψηροκέλευθος, άργός, -ίποδας, ελαφρός, θοός L(s.d. Wortf.)j, καρπάλιμος L Ί, κραιπνός, λαιψη- ρός, ποδώκης, ταχύς, ώκύς, ώκύς, -πους, -πτερος, ώκυπέτης
D w.ll. Λ 607, Σ97, Τ40. 145 V. Langholf
Ποδάρκης [2\ 1Η] Es. ποδάρκης Β; ν. Kamptz §1 lb. 23a. 66 (S. 216)
B Gn, S. des (schnellen Läufers, s. Bd.IISp. 1261 f.) Iphi- klos, E. des Phylakos übernahm, nachdem sein älterer Bruder Protesilaos als erster Gr. bei der Landg. vor Troja gefallen war, dessen Kommando über die Truppen der Städte der Phthiotis #704 (-ης όζος Άρηος, vgl. 709 έσθλόν έόντα), s. Visser, Katalog 661—668; H.S.-L. 132—134 erwähnt beim Kampf um die Schiffe 7V693 (πρό Φθίων δέ Μέδων τε μενεπτόλεμός τε -ης) einer der Freier Hel.s, Hes.fr. 199,5 (-ης) insgesamt s. Kullmann, Quellen (Register 2) V. Langholf
ποδηνεκής [3‘] E Meier-Brügger, Sprache 33, 1987, 102—107 Εχ sch.D K24: ^μέχρι ποδών A καθήκον, μέγα, 0646 L j διϊκνουμένην. μεγίστην
Β [vlww] bis zu den Füßen hinabreichend 1 Schild des Myk. ^Περιφήτης* 0646 (άσπίς) την αύτός φορέεσκε -έ", έρκος άκόντων (L j stolperte über den unteren Rand seines eigenen Langschildes, stürzte und wurde getötet); s. Iliad z.St; Artt. άσπίς B Vorbem., Bd.ISp. 1427,19ff.; 1429,6ff.; σάκοςB Vorbem. 2 Löwenfell ΑΓ24 έέσσατο (Ag.) δέρμα λέοντος ' αίθωνος μεγάλοιο -ές, εϊλετο δ" έγχος - 178 (Nestor): als Defensivwaffe (so sch. K 23c; vgl. Artt. ρινός, ρινοτόρος) u./ od. als Kälte- u. Regenschutz (so sch. K23d; Danek, Dolonie 221; vgl. sch.D K24 του θερμού καί διαπύρου την φύσιν)
V. Langholf
ποδήνεμος [104, lh] Μ only [J-] έστησε / άπίθησε ^-ος ώκέα 7Ιρις, Ε363 / Λ 195 - 0168; L , #786, 0200, Σ166. 183 - 196, 095, h.Ap. 107; -ος Ε353
1305
1306


ποδηνεμος
ποθτν, ποΦεν
Σχ sch.min. P.Mich.Schwendner 11 on £353: κ]ατά τούς πόβ[ας ...ταχ]εϊα, sch.D £786: τοΐς ποσιν ταχεία, Λ 195: ίση άνέμοις κατά τό τάχος
Β wind-footed, with feet as swift as the wind, epith. of Ίρις (q.v. BII), as messenger (5x of Zeus; 3x of Hera; of goddesscs exc. Hera h.Ap. 107) exc. £353. 368; Iris also άελλόπος, (πόδας) ώκέα Occurrences in Μ. — Wdfld.: άελλόπος, see Schindler in Festschr. Risch 397; further ποδώκης wdfld.
J. N. O’Sullivan
Ποδης [2*] E short form of Ποδάρκης vel sim.; -ής contr. from -εης (Ion. for -£[/]ας·); see v. Kamptz 119. 217; cf. Myc. Po-da (see Leukart, -täs 211) L Wathelet, Dict. II 887 f. w. notes on p. 1488
B Tr., s. of Eetion (see Ήετίων BIII); wealthy, honoured comrade of Hector; άφνειός τ9 άγαδός, έσδλός, but flees from Men., who kills him w. spearcast (further Willcock in Festschr. Kullmann 2002, 221—9 [esp. 225 w. n.13 and 226—9]) £575 έσκε δ9 ένι Τρώεσσι -ής, νιος ^Ήετίωνος^, ' άφνειός τ9 άγαδός τε' μάλιστα δέ μιν τίεν 'Έκτωρ 1 δήμον, έπεί οί έταΐρος έην φίλος είλαπιναστής. τόν ρα κατά ζωστήρα βάλε (Men., άίξαντα φόβονδε) 590 σόν δ9 έκτανε πιστόν έταΐρον ' έσδλόν ένι προμάχοισι, -ήν υιόν u d
J. Ν. O’Sullivan
ποδίζω s. προποδίζων
ποδωχεί(η) [V] Σχ sch.D £792: τή τών ποδων ταχυτή- τι Β swiftness of foot ΒΊ92 (πόδας ώκέα Ίρις took the voicc of Polites, who) σκοπός ίζε -ησι πεποιδώς ' τύμβφ έπ9 άκροτάτφ Αίσυήταο (δεγμένος όππότε ναΰφιν άφορμηδεΐ- εν "Αχαιοί, pl. may be seen as ref. to (potential) speed on var- ious occasions (but cf. e.g. ψΊΊ; further Chantraine, Gr.h. II 31 f.). - Wdfld.: τάχος, ταχυτής J.N.O’Sullivan
κοδώχης [27', 2°, 4Η] Ε see Schindler in Festschr. Risch 394 n.4 F masc.: -ης 2, -εος 11, -εϊ 2, -εα 10, -εες 1, -εσιν 1, -εας 1 (£614; Mer.’s horses masc. ί£53Ο; see also vol. II 1210,60ff.); fern.: -ης 2, -εα 1, -εες 1, -εας 1
Μ 1 trisyll. la [wix] -ης X316 lb [w<-] -ης δΓ Άταλάν[τη / 9Ατ[αλάντη Hes.fr.73,2, fr.76,20; -ης Σ234 2 quadrisyll. [«-«-] θεράποντα ^-εος ΑίακίδαοΛ Π165 - £388, /7865; ψυχή με / δέ L , Λ471. 538; L ,£860 - 874; /7134, £486, ίΡ28; πρώτα -εος/εσιν Κ89, ^262; -εϊ Πηλείωνι Ψ249, /2458; παρά νανφι ^-εα Πηλείωνα, 0474, /7281; u , /VI13, Σ261. 267, Κ27. 45, ΛΊ93, ^35. 793; -εα Th.320; -εες/εας ... ϊπποι/ους Ψ3Ί6, Sc. 191 / £614; -εας Β764 Σχ sch.D £764: ταχύποδας, Κ316: οξύς
L Düntzer, Hom. Abh. 540f.; Parry, Epithete 41. 155 n.l. 225; Meier, Ep. Formel 139
B swift-footed, epith. of pers. (1), animal (2). - Wdfld.: άελλόπος, άργίπονς, ώκνπονς, ποδάρκης, ποδήνεμος; πόδας Γώκύς / ταχύς / αίόλος"; ώκυπέτης; further έλαφρός wdfld. 1 of pers. of Ach., 24x: 2x w. Αχιλλεύς / Αχι- λήος (Σ234 / K89), 10x -εος Αίακίδαο (Lin Μ2 above,), 12x (2/10) -έί/εα Πηλείωνι/α (L ,); omam. epith., specially relevant to immed. context ΛΊ93, F793 (cf. Γ89 where π. perh. suggested by events recalled in the foll. w.), on Ach. and his epiths. see in general Shive, Naming Ach. (tables on pp. 140ff.) — of Dolon: K316 είδος μέν έην κακός, άλλα -ης — of Atalanta: Hes.fr.73,2 -ης δΓ 9Αταλάν[τη — fr. 76,20" (9Ατ[αλάντη) — swift(-footed), of charioteers by transference from teams (cf. 2 below): *£262 ίππεΰσιν -εσιν ... άεθλα ' δήκε 2 of animal(s) horses (always char- iot-team in motion exc. Sc. ): £764 (ίπποι) άρισται έσαν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Φηρητιάδαο, ' τάς_Εΰμηλος έλαννε -εας όρνιθας ώς~ £614 εί μή Κοίρανος ώκα -εας ήλασεν ίππους Ψ376 (ώκα) αί Φηρητιάδαο -εες έκφερον ^ίπποιά Sc. 191 έν (i.e. on the shield) δ9 "Άρεος βλοσνροΐο -εες έστασαν L chimaera: Th. 320 (Χίμαιραν) -εα
D suppl. Hes. fr.76,5 π[οδώκης δΐ9 Αταλάντη; ν.1. JC323, Ψ333 J.N.O’Sullivan
ποθεν, ποθεν [3‘, 23°, 6h] F πόδεν 20, ποδεν 12 Μ 1 ±kw] ^τίς πόδενι είς άνδρών; Φ150 = α170*η = «325 = £187 - ο264 - τ105 = ω298 = η238in; L , έσσί; h.Cer. 113; εϊ ποδεν Σ322 *[^] ποδεν σ376 Μ«.] δσσα τέ οί νυν / νΰν ΰμμ9 έστι, και εϊ ποδεν άλλ(α) 7380, /62; εί καί ^ποδεν άλλοδεν, έλδοι η 52, L , £490; ποδεν ω149 2[wkJ τίς εϊη και πόδεν έλδοι ο 423, ρ368; εϊ ποδεν έλδοι/ ών α414, /9351, φ 195 / α115, υ224 2 Μ] πόδεν π57,
h.Merc.330 [^-] πόδεν τόδε h.Merc.32. 155. 269; πόδεν /71 - /252 - h.Ap.452, ρ373
L 1Lejeune, Adv. en -δεν 211 ff.; 2Floyd, Word 43, 1992, 399-409
B whence? (1), from somewhere (2); dir.sp. exc. jndir.sp., al 15 (2a), L , within dir.sp. a414, //351 (2c), o423 (laß) in Eum.’s narr., simple narr. ρ368 (laß), ω149 (2c) in Alkime- don’s narr, (only instance w. indic, in 2), in similes Σ322 (2 a), ε490 (2b). — Wdfld.: άλλοδεν, ένδεν, (deriv.) όππόδεν, πόδι 1 intern, of origin la questions of identity, τίς* exc. π57, ρ373, h.Merc.330 (ξεΐνος in near context: /71 - /252 - h.Ap.452, η238, o264, π57, ρ373, rl05) laa in dir.sp. dir. question (in series of questions exc. next): Φ150 ^τίς πόδεν είς άνδρών, δ μευ έτλης άντίος έλδεΐν; answer w. 153—160 gives home and family, see L1231—236; on IE/ Skr. parallels to L , see L2 (w. ref. to Schmitt, Dichtersprache §251 ff.); cf. also 0247 - O387in and see h.Cer. 113 below - α170 τόδε είπε και άτρεκέως κατάλεξον* ' L ,; πόδι τοι πόλις ήδέ τοκήες; ' όπποίης τ9 έπι νηός άφίκεο; πώς κτλ.; - «325 - ξ 187 - ο264 - τ105 - ω298 7/238 L ,; τίς τοι τάδε εϊματ9 έδωκεν; h.Cer. 113 τίς πόδεν έσσι γρηυ παλαι- γενέων άνδρώπων; 1 τίπτε δέ νόσφι πόληος άπέστιχες cf. Ζ123 (and on Φ150 above) II /71 ώ ξεΐνοι, τίνες έστέ; πόδεν πλεΐδ9 υγρά κέλευδα; ' ή τι κατά πρήξιν ή (οίά τε ληϊστήρες;) - 1252 - h.Ap. 452 - π 57 άττα, πόδεν τοι ξεΐνος δδ9 ϊκετο; πώς δέ έ ναΰται ' ήγαγον ...; h.Merc.330 Φοίβε, πόδεν ταύτην μενοεικέα ληίδ9 έλαύνεις 1 παϊδα νέον γεγαώτα φυήν κήρυκος έχοντα; (cf. lb) indir. question, w. γένος: ρ3Ί3 αύτόν δ9 ού σάφα οϊδα, πόδεν γένος εύχεται είναι, see 368 below, cf. Ζ38Ο, χ62 in 2 laß in indir. sp. o423 είρώτα δή έπειτα, ^τίς εϊη και πόδεν έλδοιd *1 ή δέ μάλ9 αύτίκα πατρός έπέφραδεν δώ* ' „έκ μέν Σιδώ- νος κτλ." ρ368 άλλήλους τ9 εϊροντο (suitors about bcggar- Od.), L j lb not identity, h.Merc. only (cf. 330 in laa) in dir. question: 32 πόδεν τόδε καλόν άδυρμα 1 αιόλον δστρακον έσσο, χέλυς δρεσι ζώουσα; 155 (Maia to Hermes:) „τίπτε σύ, ποικιλομήτα, πόδεν τόδε νυκτός έν ωρη ' ΑρΖΖΛ άναιδείην έπιειμένε;" in indir. question, of circum- stances: 269 μή τις τούτο πύδοιτο πόδεν τόδε νεΐκος έτύχθη 2 indef. encliticjfom somewhere (w. άλλοθεν*. η 52, ε490) 2a εϊ (...) π. in fut. hypoth. cl. w. aor.opt con- cess. w. καί: 7380 ούδ9 εϊ μοι δεκάκις τε καί είκοσάκις τόσα δοίη ' δσσα τέ οί νυν έστι, και εϊ ποθεν άλλα γένοιτο + Ζ62 7/52 (maiden-Ath. to Od.: „enter Alkin.’s house fear- lessly) θαρσαλέος γάρ άνήρ έν πασιν άμείνων ' έργοισιν τελέθει, εί καί ποθεν άλλοθεν έλθοι (cf. ε490 in 2 b) wishes (final): Σ322 (like a lion searching for the man who stole its cubs) πολλά δέ τ9 άγκε έπήλθε μετ9 άνέρος ϊχ^9 έρευνών, ' La ποθεν2 έξεύροι* μάλα γάρ δριμύς χόλος αί- 1307
1308


πόΦεν, ποΦεν
ρεΐ, Ameis-H. ref. to Γ450 (που), 097. 342 (ποτ9) «115 (Tel.) όσσόμενος πατέρ9 έσθλόν ένι φρεσίν, L d έλθων ' μνηστήρων (σκέδασιν κατά δώματα θείη « u224ex (dir.sp.: τόν δύστηνον οΐομαι) β35\ (Tel. to Eurykl.: „οίνον άφυσ- σον) κείνον όϊομένη τόν κάμμορον (Od.:), L d έλθοι, indir. sp. within dir.sp. like «414 below simply hypoth.: σ376 εί δ" αύ και πόλεμόν ποθεν όρμήσειε Κρονίων (you’d see me fighting in the forefront) ^195 ποιοι κ9 είτ’ Όδυσηΐ άμυνέμεν, ^ει ποθεν Λ έλθοι 1 ώδε μάλ9 έξαπίνης καί τις θεός αυτόν ένείκαι; indir. Statement (repeatedly said): «414 ή τοι νόστος άπώλετο πατρός έμοΐο* ' οΰτ9 ούν άγγελίη έτι πείθομαι, L u έλθοι, see 0351 above 2b in neg. final cl. w. opt. £490 ώς δ9 δτε τις δαλόν σποδιή ένέκρυψε μελαίνη ' άγρου έπ9 έσχατιής, φ μή πάρα γείτονες άλλοι, * σπέρμα πυρός σωζων, ϊνα μή ποθεν αλλοθεν αΰοι (cf. τ/52 in 2 a) 2 c in Amphimedon’s narr. w. indic. ω 149 Όδυσήα κακός ποθεν ήγαγε δαίμων ' άγρου έπ9 έσχατιήν, δθι δώματα ναΐε συβώτης
D h. Αρ. 452 πόθεν έστέ codd. W. Beck
πο&έω [IV, 12°, Γ] Ε s. πόθος. — Abi.: άπόθεστος (L663ff.), ποθή F Präs, -έω 2, -έεις 1; Impf, -ει 1, -έεσκε 1, -εον 4; Inf. -ήμεναι 1; Ptz. -έων 2, ν-έοντεΛ 1, L Λς 5; -έουσα 3; Aor. (dazu L’ 3 6) -εσαν 1; Inf. -έσαι 2
Μ 1 -ει ν219 2 L--] -έεις «453; -έων Ω6, λ 196; -έσαι 0375 s 5748 -έω α343; -εον (γε μέν) Β709, 9Ί6; -εσαν δ9 0219 [wl] -έω Cert.ρ.39,27; -εάν γε μέν Β703 = 726 3a -ήμεναι μ 110 3b [uJ.] -έεσκε δ9 Α492; -έόντες Λ 161, £387; -έουσα (φίλον) τ136, £414
-έουσα φίλοιο σ204 [ν?χ] -έοντε(ς) Ε234 / £778, π287 - τ6
Σχ sch. min. P.Strassb. inv. 1015 zu £234: έπιζητουντες = sch.D z.St. u.ö., sch.D 0219: έν πόθφ έγίγνοντο
L 1 Wackemagel, Kl. Sehr. 1715f.; 2Bolling, CPh 15, 1920, 387f. (dagg. Radin, CJ 16, 1920-1, 494f.); 3Chantraine, BSL 28, 1928, 35; 4Snell, Tyrtaios 24 (dagg. G. Broccia, Λέξεις, Roma 1971, 38ff.); 5Mawet, Douleur 267f.; ‘Kubusch, MSS 39, 1980, 66
B (außer £234, v219 [neg.], 0375+, π287+ [evt.] schmerzlich) vermissen > (neg.) nachtrauem, rimpiangere, to regret, nur le (pos.) begehren (vgl. πόθος), verlangen, wünschen', Subj. (in Π. pl. außer 4 492, Ω6 Ach. u. £414, in Od. sg. außer π287+, £387) tier. £234, Λ161, «453, £387, sonst menschl. (nie göttl., kontrast. πόθος), Obj. göttl. 0219 (Aor.), sonst (0 375* [Aor.] impl.) menschl. (auch jem.s Stimme £234, Eigensch. <06, «204f., Körperteil «343, «453, Heimkehr λ 196) bis auf nom. act. 4 492 (Iter.), Dingbez. π287ψ (impl.), v219, χ 387, Inf. le; im Ggs. zu Periphr. m. ποθή (s.d.) nicht in Vbd. m. Adv. — In assoz. Zush. π\.^ανακτος/ων ' «452L, B777f.; τόν αριστον / έπει έξοχος ήεν 9Αχαιών £414 (vgl. £689 f.) / σ204Γ; δεύοντ(ο) £709, F15L; έσθλόν έόντα Β709 (vgl. Λ 471); ήγεμόνος £708f. (vgl. x5O5); ηνιόχους Λ 161 (vgl. £439); μεμνημένος* Ω4ΐΐ., α343; όφθαλμόν «453, D; πάντες* 1 μ 110, £386f. (vgl. 4240L); ψάμαθοι* !P15f., £387. — Wortf.: (άφ) αμαρτάνω (Ζ411, Χ505, «512), δευο- μαι B2aß, έέλδομαι Blb/2, όλέσαι, χατέω, -ίζω, χρηίζω, κεχρημένος 1 subj.-pathet; als Begriindg. (¥Ί6, α343 γάρ) für (expl.) Trauer(geste) um (bis auf Poss.-Pr. λ 196, PN T136 ausdr. durch attr. Adj. pos. bewerteten) Toten / Vermißten (3‘ / 4°) bzw. «453 Körperteilverlust; in dir.R. bzw. (2* am Anf.) innerl. abh. Ψ\6 (δεύοντο) τεύχεα φωτών ' δάκρυσι* τοϊον γάρ -εον μήστωρα φόβοιο (Patr.), vgl. λ 556 Ω6 (Ach. κλαΐε) Πατρόκλου -έων άνδροτήτά τε και μένος ήύ, vgl. /7857 u. s. Tichy, Gl. 59, 1981, 44 λ 196 ^πένθος, άέξει (Laertes) ‘ σον νόστον -έων (πότμον [< 197] γοόων ν.1.). 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
χοΟή
'respondierf klangl. m. 194/5/7, gedankl. m. 202 a 343 (με καθίκετο L J τοίην γάρ κεφαλήν -έω μεμνημένη αίεί 1 άν- δρός, vgl. Z462L rl36 Όδυσή L-έουσαd κατατήκομαι ήτορ σ 204 (όδυρομένη) πόσιος L φίλοιο ' παντοίην άρετήν £414 (γοόωσα) κουρίδιον L u πόσιν «453 (κριέ, τί έσσυο ύστατος;) ή σύ γ9 ανακτος ' όφθαλμόν -έεις; τόν (έξαλάωσε Ούτις) betrauerst du etwa 2 obj.-sachl.; in Vbd. m. (£709 / 778, Λ 161 durch präd. / attr. Adj. pos. bewertetem) Akk.-Obj. (Tote / Abwesende £703. 709, Λ 161, μ HO / £726, £234, 0219 [impl. ß375+]) in Erz. (4x £ Kat.) außer £234, μ 110 (dir.R.), £387 (Gl.), sonst abs. / m. abh. Inf. (4°/ le am Ende) in dir.R. μ HO (φέρτερον) έξ έτάρους έν νηι -ήμεναι ή αμα πάντας als Verlust zu beklagen (abstr.), kontrast. V.3O9 (konkr.); -η- (äol.) nur hier 0219 λίπε λαόν (gr.)
1 	δΰνε δέ πόντον ίων, -εσαν δ9 (Gr.) kriegten die Einbqße zu spüren (ingr.), Aor. in II. nur hier £703 ούδ9 οΐ άναρχοι έσαν, ceov γε μένΑ άρχόν (Protes.) - 726 (Philoktet) trauerten nach 709 ούδέ τι λαοί ' δεύονθ9 ήγεμόνος, L , έσθλόν έόντα 778 οί δ9 (Streitwagenbesitzer) άρχόν άρηίφιλον (Ach.) -έόντες ' φοίτων ένθα καί ένθα κατά στρατόν ούδέ μάχοντο ohne kriegslustigen Anführer Α 492 (Ach. μήνιε νηυσί παρήμενος) -έεσκε δ9 άϋτήν τε πτόλεμόν τε sehnte sich nach Λ 161 ίπποι 1 κείν9 δχεα κροτάλιζον ' ηνιόχους L-έόντεΛς άμύμονας ihre trefft. Lenker entbehrend E234 (έχ9 ηνία καί τεώ ΐππω) μή τώ μέν δείσα ντε ματήσετον, ούδ9 έθέλητον 1 έκφερέμεν πολέμοιο, τεον φθόγγον L u vermissend £387 (ίχθύας, οΰς θ9 άλιήες δικτύφ έξέρυσαν) οί δέ τε πάντες ' κύμαθ9 άλός L 2ς έπί ψαμάθοισι κέχυνται ν219 (τρίποδας ήδέ λέβητας ήρίθμει καί χρυσόν u. εϊματα) τών μέν άρ9 οΰ τι -ει er vermißte / es fehlte nichts, Kontr. (dazu Bechtel, Vocalcontr. 178) nur hier II π 287 (τεύχεα ές μυχόν θαλάμου καταθεϊναι* μνηστήρας) παρφάσθαι, δτε κέν σε μεταλλώσιν -έόντες * τό <sie> vermissen u. danach fragen ß375 (sag Μ. nichts, πρίν γ9) αύτήν -έσαι καί άφορμηθέντος ^άκοΰσαι^ s 5748 sie selber <mich> vermißt (ingr.) * merkt, dqß ich fort bin Cert. p. 39,27 ci. (λέξον) δ τι δή θνητοΐσι ' κάλλιστον <τε> καί έχθιστον* <πο>θέω γάρ u j bin gespannt, es zu hören, vgl. o 376 f.
D Theb. fr. 7 p. 25 Dav.; v.l. λ 187, ξ 83 R. Führer
χοθη [7ζ 5°] Μ 1 1[Μ«] -fj Τ321 ΐξ/έσσεται
Α240, Ξ368 1[~~]-Τ7 ο514 l[ww] -ή έσται ο 546 2 [wl]
μεγάλη δέ -ή Πυλί/Δαναοΐσι(ν) έτύχθη / τέτυκται / γένηται £704. 690 — A471B,ed; γε -ή(ν) #414, χ505 / /H26; -ήν Ζ362
Σχ sch.D 7321: σή -ή* τφ σφ πόθφ. σή ζητήσει, Ξ368: έπιζήτησις (ebs. 4 240, Ζ362). χρεία
L ’Shewan, CPh 16, 1921, 195 f.; 2Porzig, Satzinhalte 26. 71. 117. 252f.; ’Bolelli, S1FC n.s. 24, 1950, 111 f.; 4J.Gagne- pain, EaC 31, 1959, 69f.; 5G.Kloss, Hypomnemata 105, 1994, 66 fT.
B (subj.) Vermissen (eines Abwesenden / Toten / Ggst.s 4 240, Z362, Z368, £704, x505 / 4 471, £690, Γ321 / #414), Entbehren, (obj.) Mangel (an Gütern 3°), Verbalsubst zu ποθέω (s.d.); bis auf (Dat.) 7321 ('Sprache Ach.s*) nur (9x Nom., 2x Akk.) als Teil e.s Verbalausdr. (£368, 4° neg.) zur Umschr. von ποθέω (4- Adv. λίην / μέγα £368, Z362), ins- bes. von dessen fehlendem Konj. / Opt / Imp. / Fut. / Kaus. (4 471 / #414 / x5O5 / 4240, £368, o546 / 0126); 3‘ in Vbd. m. Adj. (u. dat comm. [VN] wie noch 4° [Pers.-Pr.]), sonst mit (außer 0126 vorangest) gen. obi. (bzw. T321 Poss.-Pr.); in assoz. Zush. m. (έπ)άμύνω* Z361f., £368f., (άπ)έών* Z362, A47\, T320L, μέγα* Z362, A471*, 0125t; in dir.R. (REnde 4471, o546) außer £704 (a 690!) < Aeth. (s. G.Schoeck, II. u. Aithiopis, Diss. Zürich 1961, 100) Z362
1309
1310


Ποιάντιος
ηοθη
(Tr.) οΐ μέγ’ έμεΐο (Hektor) -ήν άπεόντος εχουσιν die mich sehr vermissen T321 κεΐσαι δεδαϊγμένος (Patr.), αύτάρ έμόν κήρ 1 ακμηνον ' σή -ή weil du mir fehlst, vgl. V. 324 u. πόθος B am Ende (bes. h.Cer.200f.) P690 πέφαται δ" ωριστος "Αχαιών, 1 Πάτροκλος, ^μεγάλη δέ -ή VNdd τέτυκται, vgl. ΫΊ6 704 άπήλθεν ' "Αντίλοχος, L d έτύχθη, vgl. 0219 u. s.o. Λ 471 δείδω μή τι πάθησιν (Od.) ένι Τρώεσσι μονωθείς ' έσθλός έών, L γένηται, vgl. BIOS #414 μηδέ τί τοι ξίφε^ός γε -θή, μετόπισθε γένοιτο ' τούτου, δ δή μοι δώκας hoffend, geht dir das Schwert später nicht ab κ 505 (τίς ηγεμονεύσει; Antw.:) μή τί τοι ήγεμόν^ u παρά νηί μελέσθω (γενέσθω v.l.) kümmere dich nicht um das Fehlen eines Lotsen (vertrau dem Wind) A 240 ή ποτ" "Αχιλλήος -θή ϊξεται (Gr. σύμπαντας) werden noch vermissen, vgl. (zur Periphr. 166.) 341, Σ77 u. zum Adj. Callin.fr. 1,18 Ξ368 κείνου δ" (Ach.) ού τι λίην -ή έσσεται, εϊ κεν οί άλλοι ' ήμεΐς ότρυνώμεθ" άμυνέμεν άλλήλοισιν ο 514 άλλως μέν σ" (Theokl.) άν έγώγε (Tel.) και ήμέτερόνδε κελοίμην ' ερ- χεσθ"* ού γάρ τι ^ξενίων, -ή kein Mangel an Gastgeschenken 546 τόνδε τ" έγώ (Peiraios) κομιώ, u j δέ οί ού -ή έσται, vgl. ζΊ92 /7126 μέγα μέν κλέος αύτή ' ποιεΐτ" (Pen.), αύτάρ σοί γε (Tel.) -ήν πολέος βιότοιο Defizit, vgl. Th.605. — Wortf.: χήτος, χρε(ι)ώ
D v.l. P439 R. Führer
πόθι, πο-θι [8*, 19°] F πόθι 6°, ποθι 21 Μ 1 εϊ ποθί τοι ρ 195 πόθι τοι α170 = «325 = £187 = ο264 = τ105 = ω298 -[--] εϊ ποθι μ96; ποθι N3Q9, /2209, ρ379 2 [«-] Lai κέ ποθι, Ζεύς α3Ί9 = /Π44; άλ¬
λά ποθι N63Q; ούδέ ποθι /2420, ν 114; ποθι KS [--] L (Ζεύς) £118, ρ51 = 60; άλλά ποθι Ζεύς α348 [--] L d Ζεύς Α 128, Ζ526, #34, μ 215, /252; άλλά ποθι Ζεύς Τ2Ί3
Σχ sch.D Α 128: αϊ κέ ποθι* έάν ποτέ, N63Q: άλλά ποθι σχήσεσθε* άλλά άφέξεσθε δήπου. σύνδεσμος παραπληρωματικός. τουτέστι πόρρω κρατηθήσεσθαι L Le- jeune, Adv. en -θεν 211 ff. 263 ff.
B where? (1 a), somewhere (1 b), somehow (2), metr. var. of πού, που (q.v. Bl and see L 268f.), cf. δθι, όππόθι, τόθι; dir.sp. exc. X8 (lb) in sim., ρ60 (2aß) indir.sp.; π. often w. foll. alliteration 1 local la interr. a 170 τίς πόθεν είς άνδρών; πόθι τοι πόλις ήδέ τοκήες; (όπποίης πώς τίνες;) - «325 - £187 = ο 264 - τ105 = ω298 lb indef. somewhere, any- (w. neg. N309, /2420, ull4) ΑΓ8 (Zeus in sim. making rain, hail, or snow) ήέ ποθι πτολέμοιο μέγα στόμα, otherwise Ameis-H.: oder etwa (see 2) ul 14 (Ζεΰ, έβρόντησας άπ" ούρανού) ούδέ ποθι νέφος έστί* τέρας νύ τεφ τόδε ραίνεις 7V3O9 (πή) καταδύναι όμιλον; ' ή έπι δεξιόφιν ή άνά μέσσους, ’ ή έπ" άριστερόφιν* έπει ού ποθι έλπομαι ουτω ' δεύεσθαι πολέμοιο "Αχαιούς ρ 195 ηγεμόνευε. ' δός δέ μοι, εϊ_ποθί τοι ρόπαλον τετμη- μένον έστί, ' σκηρίπτεσθ", έπει ή φατ" άρισφαλέ" έμμεναι ούδόν (w. τοι cf. πού Bla) — of a corpse: /2420 έερσήεις κεϊται, περί δ" αϊμα νένιπται, ' ούδέ ποθι μιαρός 2 indef. modal somehow (cf. που B2, πως) 2a w. indic. 2aa somehow, eventually N63Q (Men. to Trs.: „you strive to bum the ships and to kill us) άλλά ποθι σχήσεσθε και έσσύμενοί περ "Αρηος“, close to lb above, cf. /645f., μ204ί. (poss. here also Ξ481 ποθ" but elsewhere άλλά που) 2aß for some reason Τ2Ί3 ^άλλά ποθι Ζεύς, ' ήθελ" Άχαιοΐσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι α348 ού νύ τ" άοιδοί ' αίτιοι, u j αίτιος, ος τε δίδωσιν 1 άνδράσιν άλφηστήσιν δπως έθέ- λησιν έκάστφ /2209 (νύν δέ κλαίωμεν) τφ δ" ως ποθι Μοίρα ... ' γιγνομένφ έπένησε (κύνας άσαι) ρ379 δνοσαι, δτι τοι βίοτον κατέδουσιν (beggars) άνακτος * ένθάδ" άγει- ρόμενοι, σύ δέ καί ποθι τόνδ" έκάλεσσας; 2b w. subj. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(wish-clauses) in case, αϊ κέ π. (Ζεύς) exc. μ 96 εϊ π., cf. αϊ κέν / εϊ πως Α 128 (the Grs. shall reimburse you many times over) Lai κέ ποθι Ζεύς, (δφσι Τροίην έξαλαπάξαι) + Ζ526 ρ51 (Tel. to Pen.: „promise the gods hecatombs) L u άντιτα έργα τελέσση“ (transit, to final) = 60 (indir.sp.) final: a 379 (Tel. to suitors: „1’11 call upon the gods) L u δφσι παλίντιτα έργα γενέσθαι“ = /M44 #34 £εζν7μία πολλά φαγόντες 1 άλλων άνθρώπων δεΰρ" ίκόμεθ", L , ' έξοπίσω περ παύση όϊζύος μ 215 (row!) L j ' δώη τόνδε γ" όλεθρόν ύπεκφυγέειν /252 εξ πρώτον άκοντίσατ", L d 1 δώη Όδυσσήα βλήσθαι £118 είπέ μοι (sc. your master’s name), αϊ κέ ποθι γνώω τοιοΰτον έόντα. ' Ζεύς γάρ που τό γε οίδε w. εί: μ 96 έξω δ" έξίσχει (Skylla) κεφαλάς δεινοΐο βερέθρου* 1 αύτοΰ δ" ίχθυάφ, σκόπελον περιμαιμώωσα, 1 δελφΐνάς τε κύνας τε καί εϊ ποθι μεϊζον έλησι 1 κήτος
D Ξ481 (see B2aa) W.Beck
πόθος [Γ, 3°, 2Η, 4h, le] Ε < *g”hod- zu θέσσασθαι (s.d.) < ♦gK’Ae<P-, s. LIV2 217 u. vgl. russ. za(z)d- 'gier-* < ★g^end-. — Abi.: ποθέω
Μ 1 IU«] -ov Op.66 -[-~1 -ος αϊνυτο/αι Sc.41, £144; -ov c. Naup. fr. 7,1 p. 148 Dav. -[w^] -ος #596, h. 19,33; -φ h.Cer.344 2 U2] -φ h.Cer. 201 s 304 μ] -ος λ202; -φ P439 L s. ποθή m. L596ff., Weiss, HSCPh 98, 1998, 32ff.
B (leidenschaftl.) Sehnsucht (4h von Gotth.) nach jem. (Patr. l·, Od. 2°. M./T. 1°, 3h) / etw. (nur #596 u. 2x Inf., s.u.), spez. (2H, lh 4- Adj., nur le ohne) sexuelle Begierde („sensualizzazione di parole tradizionali“, Russo zu Sc.41), die zur Befriedigg. drängt, sonst ungestillt (kontrast. έρος B2a u. Sapph. fr.94,23 V.) bzw. #596 neg.; 5x Nom. (wirkende Macht #596, £144, Sc.41, vgl. Archil.fr. 196 W.; nur lh in Vbd. m. intrans. Verb), 2x Akk. (göttl. verursacht), 4x Dat.; in Vbd. m. (außer h.Cer.201+ vorangest.) gen.obi. (bzw. λ202 Poss.-Pr.) V, 3°, 3h, abh.Inf. lh, le, Adj. 2H, lh; in dir.R. 3° Op.66 (Aphr. soli Pandora χάριν άμφιχέαι κεφαλή) καί -ον άργα- λέον καί γυιοβόρους μελεδώνας sex appeal, vgl. Th.910, Sapph. fr.112,4 V., Ξ216 u. zum Adj. Tyrt.fr. 12,28 W. h. 19,33 μήλ" ένόμευεν (Ap.) 1 άνδρί πάρα θνητφ* θάλε γάρ -ος ύγρός έπελθών ' νύμφη ... Δρύοπος ^φιλότητι μιγή,ναι, s. V.35 u. vgl. zur Übers. II Sp. 965,42 (Gn. 50, 1978, 709) c. Naup. fr. 7,1 p. 148 Dav. Αίήτη -ον έμβαλε (Aphr.) ' PN8 L ,μεναι ^ής άλόχ,οιο (δπως "Ιήσων νοστήση), vgl. h.Ven. 143 Sc.41 ούδ" δ γε (Amphitryon) πρίν δμώας καί ποιμένας άγροιώτας ' ώρτ’ ίέναι, πρίν γ" L ,ου έπιβήμεναι εύνής* ' τοΐος γάρ κραδίην ν-ος αϊνυτ,ο ποιμένα λαών, s. 46f. u. vgl. 31/6, h.Merc.434 II £144 ούδέ νυ τών (V. u. Μ.) έτι τόσσον οδύρομαι (Eum.) ... ' ' άλλά μ" Όδυσσήος
L ,αι οίχομένοιο δ 596 καί γάρ κ" είς ένιαυτόν έγώ (Tel.) παρά σοί γ" (Men.) άνεχοίμην * ήμενος, ούδέ κέ μ" οίκου έλοι -ος ούδέ τοκήων Λ 202 με (Antikleia) σός τε -ος σά τε μήδεα ... ' σή τ" άγανοφροσύνη θυμόν άπηύρα, dazu Porzig, Satzinhalte 134 Ρ439 (δάκρυα) ρέε μυρομένοισιν (Ach.s Rossen) ' ήνιόχοιο -φ aus Trauer über (stärker als Λ 161 'vermissend*), in II. nur hier, 7espondiert’ m. ω vor Penth. 436/8 h.Cer.201 (άπαστος) ήστο -φ μινύθουσα θυγατρός s 304, vgl. T320f. 344 (Hermes traf Hades) ήμε- νον έν λεχέεσσι σύν αίδοίη παρακοίτι ' πόλλ" άεκαζομένη μητρός -φ. — Wortf.: έέλδωρ, έρος Β1, ίμερος Β1
R. Führer
ποΐ, «οι ν.1. ποΐ £412, Θ229 Leaf, Κ385, ρ 219 ν.1.
ποι Θ94 Leaf, /25, Op. 105
Ποιάντιος [1°] L Guilelmus Meyer, De Homeri patron., Diss. Göttingen 1907, 9ff.; Meister, Kunstspr. 15; v.Kamptz 1311
1312


Ποιάντιος
278; Strunk, Äolismen 79ff.; Aitchison, Gl. 42, 1964, 132ff.; Wathelet, Traits eoliens 350 ff.
B (S.) des Ποιας (zu ποίη wie Δρύας zu δρυς, Ls. Risch §jl2a), altertüml. patron. Adj. myk. Typs (L d40a + 46), wie Μάντίος ohne Assibilat, im Ggs. zu Σιμοείσιος, γερούσιος (l j 44b) /190 Φιλοκτήτην, -ον άγλαόν υιόν, vgl. £241. 108, 21367, 7/324, Λ 563. 591, P115, Ν6Ί, £20f., Hes. fr. 10a, 50 R. Führer
ποιέω [39\ 41°, 41H, 20h, 3e] E from *A~ez-; Mayrhofer EWAia I 532; LIV2379 n.7, see Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: ποιητός
F 1 act. pres. st. -εϊ 1; -ει Ί, έ-ει 2, -εον 2, ένε-εον 1; imp. -ει 1; -ών 1, -ουσα 1 fut. -ήσω 1, -ήσετε 1; -ησέμεν 1 aor. -ησα 1, -ησε(ν) 21, -ησ(ε) 5, έ-ησεν 5, -ησαν 12, έ-ησαν 5; -ήση 1, -ήσομεν 1; -ήσειεν 2, -ήσαιμεν 1, -ήσειαν 1; -ησον 1, -ήσατ(ε) 1; -ησαι 6; -ήσας 3, -ήσαντες 4; -ήσασα 2 2 medio-pass. pres. st. -εΐται 1, -εΐτ(αι) 1; -εύμην 1;
imp. -εΐσθε 1; -εΐσθαι 2 fut. -ήσομαι 2, -ήσομ(αι) 1 aor. -ήσατο 11, -ήσατ(ο) 16, ν-ήσαντοΔ 2, ένί u 1; -ήση 1, -ήσεται 2, -ήσετ(αι) 1, -ησόμεθ(α) 1, -ήσονται 1, -ήσωνται 1; imp. -ησαι 1; -ήσασθαι 4 pf. πε-ηται 2
Μ 1 disyll. la [2J -ει ε253 lb [1_] -ει δ(έ) Σ478, h.Ven. 104; -ει Σ482, Pisand.fr.9Α,2 ρ. 133 Dav.; -εΐτ9 β126; -ησ9 £274, τ57, h.Cer.306 [±χ] -εϊ Ορ. 751; -ει £13 lc [-2] -ησ9 ρ207 [-2] -ει ε254; -ών Ορ.746, -ησ9 Ορ.144 2
trisyll. 2a [!««] -εον Υ\4Ί [1^«] -εον Η435 2b [^] -ουσα Hes.fr.302,14 2c [--<>] φίλον -ησα h.Cer.261; 'Ήφαιστος -ησε(ν) A6Q8 - Γ12, Sc.319; έν δ(έ) -ησε Σ490. 573. 587; -ησε(ν) 5796, £452, £10, Th.579. 818, Ορ. 158, Hes.fr. 10a,90 suppl.; 205,5; 235,5, h.Cer.242; και βωμόν -ησαν/τ9 h.Ap.508 £ 490 — 384in; -ησαν 'Ολύμπια δώματ9 έχοντες Ορ. 110. 128; -ησαν ι327\ -ηση 0363; -ησαι h.Ap.269 [--~] -ησε Κρονίων /2611, «21, Hes.fr.211,11, -ησε(ν) 5373, π456, Sc.477; θεάν ^-ησανΑ ακοιτιν /2537; θεοί L j (έταίρην) ρ2Ί\, ψ258, Cypr.fr. 15,1 p.41 Dav.; L u ανακτι /2449. 452; -ήσαι Μ432; -εΐσθε Ορ.503; φίλην/ον -ήσομ/ετ9 ακοιτιν/ην 7397, ε 120; -εΐσθαι έταΐρον Ορ.707; θαλερήν ^-ήσατ9 ακοιτινu Th.921. 946. 948. 999, Hes. fr. 17a,12; 23a,31; 33a,7; 251a,8 presumably here: Hes. fr. 10a,59 suppl.; 85,5; 190,6, Hes. POxy. 2822 fr. 1,1; φίλην u , Hes.fr. 10a,22; L u η66; -ήσατ9 ε25\ [J.] έ-ει τ34, ψ 178 2d [1-2] -εΐται Ορ.714; -εύμην 7495; L-t/aaVj καί Cypr.fr.4,2 ρ.36 Dav.; L Λ/ον δ(έ) Ψ\64, Ρ646*, -ήσαι καί h.Cer.298; -ήσαι α25Ο — π 127, h.Ven. 13 U-2] βωμόν -ήσω h.Ven. 101; -ήση Ορ.708; -ήσαι καί ^12; -ήσας ι524, h.Merc.77, h.Ven. 141 [2-1] -εΐσθαι καί Ορ.602 3 quadri¬
syll. 3a [«LJ ένε-εον 7/438 3b [-1^] -ήσομεν Η339; -ήσομαι ήέ / ήδ9 Ορ.209, h.Merc.527; (άλοχον) -ήσεται ή / ήέ Γ409, *433; -ησόμεθ9 £393; -ησέμεν ... χερσί φ399; ^-ήσατοΛ και κάμε χερσίν £735 - 0386; άλοχον L , κέδν9 είδυΐαν h.Ap.313, h.Ven.44; άγορήν t Λ Θ 2. 489; L j /7171, Σ371, £255, Th.991, h.Merc.512 [-’..] -ήσετε N\20 3c [l-2v] -ήσειεν a387 [2-2«] -ήσειαν v42; -ήσαντες A461 — £424 — χ458 — μ 361; -ήσασα Th. 161, Hes.fr.343,18; οικία -ήσονται* Μ168, h.Ap.78; -ήσαντο MS, Hes.fr. 197,4; -ήσασθαι £259, φ71, h.Ap.286 [2-ίχ] -ήσειεν Ν55; -ήσαιμεν /2666 3d [ν2-2] έ-ησεν M3Q, Op.680, h.7,46; οί j-ησαν. Ζ316, /7222 [^1-2] έ-ησεν 5493; L j α235. 239 - £369 - α>32; πε-ηται ZS6, η342 3e [2-1χ] -ήσασθαι 0ρ.407 4 pentasyll. [~2.*ν] ένε-ή-
σαντο Th. 7
Εχ sch.D Α461: δίπτυχα -ήσαντες· διπλώσαντες τήν κνίσαν* νυν δέ λέγει τόν έπίπλουν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποιέω
L 1 Porzig, Satzinhalte 29f. 121 f.; 2Cock, Μη. IV 34, 1981, 1-64
B make obj. concrete (1), environment (2), apparition (3), action (4), conceptual (5), pers. in new condition (pred. noun / adj., in 6); predominantly reporting aor. (114x), pres. stem (17x) mainly metr. var. on VA and VE; perf. (2x Z56 in 4b, 7/342 in laabb) mostly metr. excluded and no (metr. poss.) -θη/είς pass, (contrast τεύχω and see ποιητός)', not always intentional: see 7V120 in 4b (cf. πρήσσω) adv./prep./prev.: mainly έν (CP 2x, cf. έκ, προς) and έπί, see G below. On periphr. use (esp. 4) see L’ (cf. L219ff., Jaquinod, Double ac- cusatif 83ff.); on use of voice (indir. refl. mid.) see L2; see metr. (?) Variation in 6 aß. — Wdfld.: άθλέω, άσκέω, δαι- δάλλω, δέμω, δράω, έργάζομαι, έρδω, κάμνω, ποικίλλω, πονέομαι, πρήσσω, τεκταίνομαι, τελέω, τεύχω, τεχνάομαι, τίθημι, χαλκεύω, and δίδωμι (in laßcc. 2a below); Braun, SIFC 15, 1938, 252ff.; N. Himmelmann, Bildende Kunst, Wiesbaden 1969, 15; Arch. Hom. L5ff.
1 resuit is concrete la result is new physical product or entity laa make or realize by natural/normal means laa aa to fabricate, manufacture, fashion clothes, artifacts, de- signs (see ποιητός Bl) clothes, crown: £735 (πέπλον) ποικίλον, δν ρ’ αυτή -ήσατο (Ath.) και κάμε χερσίν =» Θ386 Cypr.fr.4,2 ρ.36 Dav. εϊματα μεν χροι έστο τά οί (Aphr.) Χάριτές τε καί 'Ωραι 1 -ησαν καί έβαψαν έν ανθε- σιν είαρινοΐσιν — Th.579 άμφί δέ οί (Pandora) στεφάνην χρυσέην κεφαλήφιν έθηκε, ' τήν αύτός -ησε (Heph.) ... ' άσκήσας παλάμησι fumiture: τ5Ί τη παρα μέν κλισίην πυρί κάτθεσαν ' δινωτήν έλέφαντι καί άργύρφ, ήν ποτέ τέκτων 1 -ησ9 Ίκμάλιος playthings: 0363 έρειπε δέ τείχος 'Αχαιών ' ρεια μάλ9, ώς δτε τις ψάμαθον πάϊς άγχι θαλάσσης, 1 δς τ9 έπεί ούν -ήση άθύρματα νηπιέησιν, ' αψ αύτις συνέχευε 5373 σφαίραν καλήν ' πορφυρέην, τήν σφιν Πόλυβος -ησε δαϊφρων pottery: Hes. fr. 302,14 βρύ- κοι δέ κάμινος ' πάντ9 έντοσθ9 αύτης κεραμήϊα λεπτά -ουσα (ποοΰσα ν.1., άπολουσα ci. Cook) weapons (bow, shields) bow: ^>399 ή τις θηητήρ καί έπίκλοπος έπλετο τόξων* ' ή ρά νύ που τοιαυτα καί αύτφ οϊκοθι κεΐται, ' ή δ γ9 έφορμαται -ησέμεν, ώς ένί χερσί ' νωμά ένθα καί ένθα shield: Η222 (σάκος) χάλκεον ^έπταβόειονΛ, δ οί Τυ- χίος κάμε τευχών ' σκυτοτόμων δχ9 αριστος 'Ύλη ενι ... ' δς οί έ-ησεν σάκος αιόλον L d' ταύρων Σ478 -ει (Heph.) δέ πρώτιστα ^σάκος μέγα τε στιβαρόν τε3 ' πάντοσε δαι- δάλλων, περί δ9 αντυγα βάλλε Sc. 319 -ησε t ' άρσάμε- νος παλάμησι | Hes. fr. 343,18 παλάμαις περί
πάντων ' άθανάτων έκέκασθ9 ' αιγίδα -ήσασα φοβέστρα- τον έντος Άθήνης designs, representations on shield, w. έν fashion on*. Σ482 έν αύτφ 1 -ει δαίδαλα πολλά ίδυίησι πραπίδεσσιν. ' έν μέν γαΐαν έτευξ’, έν δ* ούρανόν, κτλ. (οη altemation w. τίθημι and τεύχω see Edwards, Iliad ad 1.) 490 έν δέ δύω -ησε πόλεις μερόπων άνθρώπων ' καλάς 573 έν δ’ άγέλην -ησε βοών όρθοκραιράων* ' αί δέ βόες χρυσοΐο τετεύχατο κασσιτέρου τε 587 έν δέ νομόν -ησε ... ' έν κα- βή00!] μέγαν οίών άργεννάων, ' σταθμούς τε κτλ. laabb construet (see ποιητός Β2) αα Standing structures enclosing (divine, human, animal) A 608 έβαν οίκόνδε έκαστος, * ηχι έκάστφ δώμα ... ' /Ήφαιστος -ησεν ίδυίησι πραπίδεσσιΛ Κ12 έλθόντες δ9 ές δώμα Διός ' ξεστης αί- θούσησιν ένίζανον, ας Διί πατρί ' u j Σ371 Ηφαίστου δ9 ικανέ δόμον θέτις ' αφθιτον, άστερόεντα μεταπρεπέ9 άθανάτοισι, ' χάλκεον, δν ρ9 αύτός -ήσατο — Ζ316 ησαν ένί Τροίη ... τέκτονες άνδρες, 1 οϊ οί έ-ησαν θάλαμον καί δώμα καί αύλήν ' έγγύθι τε Πριάμοιο καί 'Έκτο- ρος, έν πόλει άκρη ψ^78 αγε οί στόρεσον πυκινόν λέχος, Εύρύκλεια, ' έκτος έϋσταθέος θαλάμου, τόν ρ9 αύτός έ-ει
1313
1314


ποιεω
ποιεω
/2449. 452 κλισίην Πηληϊάδεω άφίκοντο υψηλήν, την Μυρμιδόνες ^ησαν άνακτι^ 1 δοΰρ9 έλάτης κέρσαντες9 άτάρ καθύπερθεν έρεψαν ' ' άμφι δέ οί μεγάλην αυλήν L d '
σταυροΐσιν πυκινοΐσι Ορ.746 μηδέ δόμον -ών άνεπίξεστον καταλείπειν (lest a crow croak on it) of animals pigsties (man-made): £13 (σταυρούς δ9 εκτός έλασσε διαμπερές) έντοσθεν δ9 αυλής συφεούς δυοκαίδεκα -ει * πλησίον άλλήλων, εύνάς συσίν wasp-nest, lairs: Μ168 ως τε σφήκες ήέ μέλισσαι ' ^οίκία -ήσ^ωνται όδφ έπι ... ' ούδ9 άπολείπουσιν — h.Ap.78 (Delos:) πουλύποδες δ9 έν έμοι θαλάμας φώκαί τε μέλαιναι 1 L Λονται άκηδέα χήτεϊ λαών („sich ansiedeln4* J. Schröder, Ilias u. Apollonhy., Meisenheim am Glan 1975, 20f.) temples human agent: £10 άμφι δέ τείχος έλασσε πόλει και έδείματο οίκους 1 καί νηούς -ησε (Alkin.) θεών και έδάσσατ9 άρουρας h.Cer.298 ήνωγ9 ... Δημήτερι πίονα νηόν ' -ήσαι (the Eleusinians) και βωμόν έπι προύχοντι κολωνφ (see altars below) divine agent (cause to build)9. h.Ap.269 (άλλ9 εί δή τι πίθοιο) έν Κρίση -ησαι (-ήσαι Μ) ύπό πτυχι Παρνησοϊο (νηόν) 286 ένθα άναξ τεκμήρατο νηόν -ήσασθαι έπήρατον είπέ τε („φρονέω τεύξειν νηόν χρηστήριον“) for storage: Ορ.503 δείκνυε δέ δμώεσσι θέρευς έτι μέσσου έόντος9 ’ „ούκ αίει θέρος έσσεϊται, -εϊσθε καλιάς (q.v.)“ spring enclosure: ρ207 έπι κρήνην άφίκοντο 1 τυκτήν καλλίροον, δθεν ύδρεύοντο πολΐται, ' τήν -ησ9 "Ιθακος και Νήριτος ήδέ Πολύκτωρ walls and gates: Μ5 ^τεΐχος^ ' εύρύ, τό -ήσαντο νεών ύπερ, άμφι δέ τάφρον ' ήλασαν (cf. /349, S66) ΚΙ47 ήγήσατο (Pos.) ' L d ές άμφίχυτον Ήρα- κλήος ... ' ύψηλόν, τό ρά οί Τρώες και Αθήνη ' ποίεον, δφρα τό κήτος ύπεκπροφυγών άλέαιτο Hes. fr. 235,5 L u έυδμήτοιο πόληος ' ύψηλόν -ησε (Pos. and Αρ.) gates: Η339 (τύμβον άμφί πύρην χεύομεν) ποτί δ9 αύτόν δείμο- μεν ώκα ' πύργους ύψηλούς ειλαρ νηών τε και αύτών. ' έν δ9 αύτοΐσι πύλας -ήσομεν εύ άραρυίας, ' δφρα δι9 αύτάων ίππηλασίη οδός εϊη s 438 (ένε-εον, see 435 below) tombs: //435 άμφι πυρήν κριτός έγρετο λαός Αχαιών, ' ^τύμβονά δ9 άμφ9 αύτήν ένα -εον έξαγαγόντες ' άκριτον έκ πεδίου, ποτί δ9 αύτόν τείχος έδειμαν (see 339 3 438 above) /2666 τή δεκάτη δέ κε θάπτοιμεν 1 ένδεκάτη δέ κε L Λ έπ9 αύτφ -ήσαιμεν α239 (Tel.: „if he had died at Troy or later at home) τώ κέν oi L u μέν έ-ησαν Παναχαιοί“ - £369 s ω 32 supporting structures pyre: ¥Ί64 νήεον ύλην, 1 -ησαν δέ πυρήν έκατόμπεδον ένθα και ένθα altars: h.Cer.298 (see temples above) h.Ap.384 Lxai βωμόν -ήσατ\ (Ap.) έν άλσεϊ ' άγχι μάλα κρήνης καλλιρρόου 490 (Αρ. to Cretans:) „L έπί ρηγμΐνι θαλάσσης (and sacrifice)“ s 508 (-ησαν) h.Ven. 101 σοι δ9 έγώ έν σκοπιή, περιφαινο- μένφ ένί χώρφ, ' βωμόν -ήσω, ρέξω δέ τοι ιερά καλά ββ mobile constructs Tr. Horse: #493 ίππου κόσμον άεισον ' δουρατέου, τόν Έπειός έ-ησεν σύν Αθήνη chariots: h.Ven. 13 πρώτη τέκτονας έδίδαξε (Ath.) ' -ήσαι σατίνας καί άρματα ποικίλα χαλκφ raft and its parts: ε251 δσσον τίςτ9 έδαφος νηός τορνώσεται άνήρ ’ φορτίδος εύ- ρείης, εύ είδώς τεκτοσυνάων,' τόσσον έπ9 εύρεΐαν σχεδίην -ήσατ9 Όδυσσεύς II 253. 254. 255 ϊκρια δέ στήσας, άραρών θαμεσι σταμίνεσσι, 1 -ει9 άτάρ μακρήσιν έπηγκενίδεσσι τελεύτα. * έν δ9 ιστόν -ει καί έπίκριον άρμενον αύτφ9 ' πρός δ9 άρα πηδάλιον -ήσατο, δφρ9 ίθυνοι 259 τόφρα δέ φάρε9 ενεικε (Kal.) ' ιστία -ήσασθαι9 ό δ9 ευ τεχνήσατο καί τά laacc prepare place to sleep η342 (στόρεσαν λε- χος) ωτρυνον δ9 Όδυσήα ' „δρσο κέων, ω ξεΐνε9 πε-η- ται δέ τοι εύνή“ laadd obj. is footprint Op.680 ήμος δή τό πρώτον, δσον τ9 έπιβασα κορώνη ' ίχνος έ-ησεν, τόσσον πέταλ9 άνδρι φανήη ' ... τότε δ9 άμβατός έστι θάλασσα (cf. h.Merc.75ff. in Icßbb below) laß by divine 1315
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
power laßaa create races: Op. 110 χρύσεον μέν πρώτιστα ^γένος μερόπων άνθρώπωνu 1 άθάνατοι -ησαν 3 128 144 τρίτον άλλο L d ' χάλκειον -ησ9 (Zeus) 158 αύτις έτ9 άλλο τέταρτον έπί χθονί ' ~ησε, δικαιότερον καί άρειον, ' άνδρών ηρώων θειον γένος (cf. Th. 161 below) substance: Th. 161 δολίην δέ κακήν έφράσσατο τέχνην. ' αιψα δέ -ήσασα γένος πολιοΰ άδάμαντος ' τεΰξε μέγα δρέ- πανον hot springs: Pisand.fr.9Α,2 ρ. 133 Dav. τώ δ9 (Her.) έν Θερμοπύλησι Αθήνη 1 -ει θερμά λοετρά παρά ρηγμϊνι θαλάσσης laßbb invent ρ271 έν δέ τε φόρμιγξ1 ήπύει, ήν άρα δαιτί θεοί -ησαν έταίρην (cf. 2b below) h.Merc.512 σοφίης έκμάσσατο τέχνην9 1 συριγγών ένοπήν -ήσατο τηλόθ9 άκουστήν Cypr.fr. 15,1 ρ.41 Dav. οίνον, τοι Μενέλαε, θεοί -ησαν άριστον ' θνητοΐς άποσκεδάσαι μελεδώνας laßcc grant h.Ven. 104 (Anch. to Aphr.:) „δός με μετά Τρώεσσιν άριπρεπέ9 έμμεναι άνδρα, 1 -ει δ9 είσοπίσω θαλερόν γόνον, αύτάρ έμ9 αύτόν ' δηρόν έϋ ζώειν καί όραν φάος ήελίοιο ' όλβιον έν λαοϊς καί γήραος ούδόν ίκέσθαι“ (see 2a and 4c below) 1b provide and repair Op.407 χρήματα δ9 είν οϊκφ πάντ9 άρμενα -ήσασθαι, ' μή σύ μέν αίτής άλλον, ό δ9 άρνήται lc change entity lea obj. is pred. noun (cf. 6) in metamorphoses (divine power) /2611 έννήμαρ κέατ9 έν φόνφ, ούδέ τις ήεν 1 κατθάψαι, λαούς δέ λίθους -ησε Κρονίων — Hes. fr. 10a,90 τήν μιεν (Alkyone) ποί[ησε ^πατήρ δ9 άνδρών τε θεών τεΔ 'άλκυόν9 205,5 L ' δσσοι έσαν μύρμηκες 1 τούς άνδρας -ησε βαθυζώνους τε γυναίκας (Myrmidons) κ433 ή κεν (Kirke) άπαντας 1 ή συς ήέ λύκους -ήσεται ήέ λέοντας — π 456 Όδυσήα ' ράβδφ πεπληγυΐα πάλιν -ησε (Ath.) γέροντα leß w. pred. adj. (adv. A461 etc., h.Merc.77) Icßaa through normal powers, agent human obj. person: i524 (Od. to Cyclops:) „ai γάρ δή ψυχής τε καί αίώνός σε δυναίμην ' εύνιν -ήσας πέμψαι δόμον "Αϊ- δος είσω“ things: Α461 μηρούς τ9 έξέταμον κατά τε κνί- ση έκάλυψαν 1 δίπτυχα -ήσαντες - 2? 424 = χ458 — μ 361 (cf. h.Merc.77 below) ι327 παρέθηχ9 (the stäke) έτάροισιν, άποξΰναι δ9 έκέλευσα9 ' οί δ9 ομαλόν -ησαν Icßbb divine agent, obj. structures, hooves M 30 έκ δ9 άρα πάντα θε- μείλια κύμασι πέμπε (Pos.) ' φιτρών καί λάων, τά θέσαν μογέοντες Αχαιοί. ' λεία δ9 έ-ησεν (-σαν ν.1.) παρ9 άγάρ- ροον Ελλήσποντον (cf. άμαλδύνω) Sc. 477 του δέ (Keyx) τάφον καί σήμ9 άιδές -ησεν "Αναυρος ' δμβρφ χειμερίφ πλήθων II h.Merc.77 δολίης δ9 ού λήθετο τέχνης ' άντία -ήσας όπλάς, τάς πρόσθεν δπισθεν, ’ τάς δ9 δπιθεν πρόσ- θεν (cf. Α461 above, Ορ.481 and άμείβω)
2 	environment (divine power) 2 a conditions of nature P646 (Ζεΰ πάτερ) -ησον δ9 αϊθρην, δός δ9 όφθαλμοΐσιν ίδέσθαι, cf. laßcc £452 παΰσεν (river god) έόν ρόον, εσχε δέ κΰμα, ' πρόσθε δέ οί (Od.) -ησε γαλήνην, τόν δ9 έσάω- σεν II h. Cer. 306 αίνότατον δ9 ένιαυτόν έπί χθόνα πουλυβότειραν 1 -ησ9 άνθρώποις καί κύντατον, ούδέ τι γαΐα 1 σπέρμ9 άνίει 2b Illumination τ34 (they carried the weapons into the store-room, πάροιθε) χρύσεον λύχνον έχουσα φάος περικαλλές έ-ει (Ath.), see Bremer, Licht und Dunkel 155 (cf. σ317 παρέχειν, Φ538 τεύχειν, Y95 τιθεναι) 3 apparitions (divine power) δ 796 ένθ9 αυτ9 άλλ9 ένόησε
Αθήνη9 ' εΐδωλον -ησε, δέμας δ9 ήϊκτο γυναικί, ' 9Ιφθί· μη h.7,46 έν δ9 άρα μέσση (sc. ship) ' άρκτον έ-ησεν (Dion.) λασιαύχενα σήματα φαίνων 4 obj. is action 4a action noun assemblies, dances, flight, conclusion non-pe- riphr.: Θ2 θεών άγορήν -ήσατο (Zeus)...' άκροτάτη κορυφή Ούλύμποιο (to give a waming) 4- 489 (Hektor έν κα- θαρφ to give Orders) periphr.: Λ/432 άλλ9 ούδ9 ως έδύ- ναντο φόβον -ήσαι Αχαιών — α250 ή δ9 ουτ9 άρνεΐται στυγερόν γάμον ούτε τελευτήν ' -ήσαι δύναται - π 127 - 1316


ποιεω
ποιη
Th. 7 άκροτάτφ Έλικώνι χορούς ένε-ήσαντο, ' καλούς ίμε- ρόεντας, έπερρώσαντο δέ ποσσίν (see μέλπονται Th. 66, έν- suggests also χορούς as dancing place, cf. Σ590) 4 b ntr. adj. ref. to actions Z56 ώ πέπον, ω Μενέλαε, τίη δέ σύ κήδεαι ούτως ' άνδρών; η σοι άριστά πε-ηται κατά οίκον 1 πρός Τρώων;, cf. γίγνομαι BII f 2V12O ώ πέπονες, τάχα δή τι κακόν -ήσετε μεϊζον 1 τήδε μεθημοσύντ] · άλλ’ έν φρεσί θέσθε έκαστος 1 αιδώ καί νέμεσιν demonstr.: h.Ven. 141 (make arrangements) ταΰτα δέ -ήσας δαίνυ γάμον
1 τίμιον άνθρώποισι καί (θεοΐσιν), see L224f. on act. voice 4c inf. (divine power) 7V55 σφώϊν δ* ώδε θεών τις ένί φρεσί -ήσειεν ' αύτώ θ’ έστάμεναι κρατερώς καί άνωγέμεν άλλους (cf. τίθημι e.g. 7V120f. above, cf. also £274 below; έμβαλε τΙΟ, ένέπνευσε/φυσεν τ138, /347f.) ψ/258 εύνή μέν δή σοί γε τότ’ έσσεται, όππότε θυμφ ' σφ έθέλης, έπεί άρ σε θεοί -ησαν ίκέσθαι 1 οικον καί σήν ές πατρίδα γαΐαν h.Ven. 104 (laßcc above) 5 obj. is conceptual (4°, lh) fame: /7126 μέγα μέν κλέος αύτή ' -ειτ’ (Pen.), αύτάρ σοί γε ποθήν πολέος βιότοιο plan (divine power): £274 έμοί Ζεύς αύτός ένί φρεσίν ώδε νόημα ' -ησ’ (for sa- ving my life), cf. 4c above pact: £393 άλλ’ άγε νΰν ρήτρην -ησόμεθ’' αύτάρ όπισθεν 1 μάρτυροι άμφοτέροισι θεοί h.Merc.527 έκ δέ τέλειον ' σύμβολον άθανάτων -ήσο- μαι ήδ’ άμα πάντων ' πιστόν έμφ θυμφ καί τίμιον (see Cassola ad 1.) excuse: ^71 (you continue devouring an absent man’s household) ούδέ τιν’ άλλην ' μύθου -ήσασθαι έπισχεσίην έδύνασθε, ' άλλ’ έμέ ίέμενοι γήμαι θέσθαι τε γυναίκα
6 obj. (person) put in new condition (pred., cf. 1 c above) 6 a new function, relationship (pred. noun; cf. ρ271 in laßbb) 6a α materelationship mid., make one’s own (mar- ry) wife, concubine, lover: Γ409 (Hel. to Aphr.:) „αίεί περί κείνον όϊζυε καί έ φύλασσε, ' είς δ κέ σ’ ή ^άλοχον -ήσΛ- εται ή ό γε δούλην“, periphr., cf. /397 ff. below (L224 Claims that periphr. mid. of π. not homeric) h.Ap.313 έμ’ άτιμάζειν άρχει Ζεύς ' πρώτος, έπεί μ’ u Λατο κέδν’ είδυϊαν s h.Ven.44 II /397 (there are many noblewomen in Greece) τάων ήν κ’ έθέλωμι φίλην -ήσομ’ άκοιτιν (έπέσσυτο θυμός γήμαντα άλοχον, κτήμασι τέρπεσθαι) — Th. 921 λοισθο- τάτην δ’ 'Ήρην θαλερήν ^-ήσατ’ άκοιτιν^ + other occurren- ces w. θαλ. listed in M2c above; cf. θέτ’ άκοιτιν (4x Th.937+) — η66 Άρήτην* τήν δ’ Αλκίνοος L , + Hes. fr. 10a,22 II £120 σχέτλιοί έστε, θεοί, ζηλήμονες έξοχον άλλων, 1 οΐ τε θεαΐς άγάασθε παρ’ άνδράσιν εύνάζεσθαι ' άμφαδίην, ήν τίς τε φίλον -ήσετ’ άκοίτην Γ409 (above) δούλην act., give woman to man in marriage: Ω537 oi θνητφ έόντι (Pel.) θεάν -ήσαν άκοιτιν 6aβ make γαμβρόν (act. and mid., L260 concurs w. Bechert, Diathesen von ίδεΐν II 105: „bis zu einem gewissen Grad bleibt sie [Verwendg. der Diath.] frei“) son-in-law: Th.818 Βριάρεών γε μεν ήύν έόντα 1 ^γαμβρόΛν εόν -ησε (Pos.) ... ’ δώκε δέ Κυ- μοπόλειαν όπυίειν, θυγατέρα ήν brother-in-law: Hes.fr. 197,4 καί νύ κε δή Κάστωρ τε καί Πολυδεύκης ' L •ήσαντο κατά κράτος, άλλ’ Αγαμέμνων ' L Λς έών έμνατο κασιγνήτωι Μενελάωι 6aγ 'adopt9 (mid.) /495 (Phoinix to Ach.:) „σέ παϊδα θεοΐς έπιείκελ’ Άχιλλεΰ, ’ -εύμην, ϊνα μοί ποτ9 άεικέα λοιγόν άμύνης“ 6ιδ 'appoint* to a Position mid. (one’s own): /7171 πέντε δ’ άρ9 ηγεμόνας -ήσατο τοΐς έπεποίθει ' σημαίνειν αύτός δέ μέγα κρατέων ήνασσε Th.991 παϊδ9 άταλά φρονέοντα ... ' ώρτ9 άνερειψα- μένη (Aphr.), καί μιν ζαθέοις ένί νηοϊς ' νηοπόλον μύχιον •ήσατο, δαίμονα δΐον act. (loose Subordination): «387 μή σέ γ9 έν άμφιάλφ Ιθάκη βασιλήα Κρονίων ' -ήσειεν, δ τοι γενεή πατρώϊον έστιν χ21 κείνον γάρ ταμίην άνέμων •ησε Κρονίων,1 ήμεν παυέμεναι ήδ9 όρνύμεν, δν κ9 έθέλη- 1317
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σι 6ae ’hire’ Ορ.602 έπήν δή πάντα βίον κατάθηαι έπάρμενον ένδοθι οίκου, 1 θητά τ’ άοικον -εΐσθαι καί άτεκνον έριθον ' δίζησθαι κέλομαι (not Tire’: West ad 1.) 6οζ make one’s own (mid.) dinner (fable) Op.209 (hawk to nigh- tingale:) „δεϊπνον δ’, αι κ’ έθέλω, -ήσομαι ήέ μεθήσω“ 6b w. pred. adj. 6ba human agent, instances rel. to a above: Op.707. 708 μή δέ κασιγνήτφ ίσον -εΐσθαι έταϊρον' ' εί δέ κε -ήση (ci. Schoemann, -ης, -εις codd., ν. West ad 1.), μή μιν πρότερος κακόν έρξαι 714 δειλός τοι άνήρ φίλον άλλοτε άλλον 1 -εΐται 6bß divine / supematural power effect change of state, obj. person: α235 έτέρως έβόλοντο θεοί κακά μητιόωντες, 1 οΐ κείνον μέν άϊστον έ-ησαν περί πάντων ' άνθρώπων (periphr., cf. άϊστόω) ψ\2 μαΐα φίλη, μάργην σε θεοί θέσαν, οΐ τε δύνανται 1 άφρονα -ήσαι και έπίφρονά περ μάλ’ έόντα, 1 καί τε χαλιφρονέοντα σαοφρο- σύνης έπέβησαν h.Cer.242 καί κέν μιν -ησεν άγήρων τ’ άθάνατόν τε ' εί μή άρ’ άφραδίησιν κτλ. (see Richardson ad 1.: τιθέναι) 4- 261 Hes. fr. 211,11 δς (Pel.) τοΐσδ’ έν μεγά- ροις ιερόν λέχος είσαναβαίνων 1 πατ\ήρ -ησε Κρονίων (sc. blessed) ' ... περ]ί τ’ άλλων άλφηστάων taboo: Ορ.751 μηδ’ έπ’ άκινήτοισι (tombs) καθίζειν, ού γάρ άμεινον, ' παϊδα δυωδεκαταΐον, δ τ’ άνέρ’ άνήνορα -εΐ, ’ μηδέ δυωδεκάμηνον' ίσον καί τοΰτο τέτυκται obj. treas- ure: ν42 ήδη γάρ τετέλεσται ά μοι φίλος ήθελε θυμός, 1 πομπή καί φίλα δώρα, τά μοι θεοί ' ολβια -ήσειαν' άμύμονα δ’ οίκοι άκοιτιν ' νοστήσας εΰροιμι σύν άρτε- μέεσσι φίλοισιν, cf. όλβιος Β2
Cοmρd.: έν- see introd. above and G
D /22O5a, Hes.fr. 128b
G preps. and advs. in B 1 άμφί w. dat. Jaabb/xa: Ώ452 w. acc. /7435 2 έκ without gen. 5: h.Merc.527
3 	έν 3a w. dat laaaa: Σ482 L daa: //339. 438 (έν and CP), h.Ap.78. 269. 384, h.Ven. 101 laßaa: Pisand. fr.9A,2 p. 133 Dav. 3: h.7,46 4a: 0489, Th.7 (CP) 4c: N55 5: £274 6a6: «387, Th.991 3b no dat. laaaa: Σ490. 573 Jaabbjßß: £254 4 έντοσθεν w. gen. L jaa: £13
5 έπί w. dat. L uaa: Λ/Ί68, /2666, h.Cer.298, h.Ap.490. 508 laßaa: Op. 158 w. acc. (of extent) L jßß: £251 2a: h.Cer.306 6 κατά w. acc. 4b: Z56 7 παρά w. dat.
laßaa: Pisand.fr.9A,2 p. 133 Dav. w. acc. Icßbb: Λ/30 8
πρός without obj. Jaabbjßß: £255 9 πρόσθε w. dat.
2a: £452 10 υπέρ w. gen. L jaa: M5 11 loc. dat
without prep. 4a: 02 12 other advs. laßcc: είσοπίσω
h.Vcn.104 1 ca: πάλιν π456 1 cßbb: άντία h.Merc.77 13
modal dat laaaa: νηπιέησιν 0363, ^ίδυίησι πραπίδεσσιΛν Σ482 laabbaa: Λ A608, K12 W.Beck
ποίη [l·, 4°, 2H, 4h] E «= lit. pieva 'Wiese’ (< *pohsiueh2 zu ποιμήν, πώϋ, s.d.). - Abt: Ποιαντ-, ποιήεις, λεχεποίης
F -η 2, -ης 4, -η 2, -ην 3 Μ 1 [-1] -η «368 [-’] -η «370 2 [ίχ] έρι/\νεοθηλέαύ -ην h.Merc.27, 3347; (L 3ς)
άνθεα (...) -ης Th.576, <449, h.30,15; -η Th.194; -ης «372; -p h. 19,26; -ην h.Merc.232
2χ sch.D Ξ347: βοτάνην L Buchholz, Realien III, 137; Murr, Pflanzenwelt 275ff.; Fellner 50f.; Richter, Arch. Hom.H42ff.; Braswell zu Pi.Py.4,240(c)
B Wiesenbewuchs (nur koll. Sg.) i.S.v. Gras (als Viehfutter) incl. (: h. 19,26 im Untersch. zu) Blumen (als locus amoenus), letzte 4 (3) St. numinos(-erot); im Kontext von 'weich’ / 'zart’ (vgl. inc.auct.fr. 16 V.) 3347ff., h.l9,25f., h.30,15 / <449, Th.l94f., Epith. έρι/νεοθηλέα h.Merc.27, 3347, s.a. Th.576 (synt umgegliedert, vgl. Th. 30 K467), h. 30,13/5 (Lassoz.
Zush.J, in L j m. ποσ(σ)ίν (2x πο wie 3347, <449f.) Th. 194f., h.Merc.27f., h. 19,23/6, vgl. (3x πο) h.Merc.232; 4° in dir.R. «368. 370. 372 (εί γάρ νώϊν έρις έργοιο γένοιτο) 1318


ποίη
έν -η, δρέπανον μέν έγών έχοιμι, και δέ σύ τοϊον έχοις, ϊνα πειρησαίμεδα έργου ' νήστιεςάχρι μάλα κνέ- φαος, -η δέ παρείη. ' εί δ9 αύ και βόες ειεν έλαυνέμεν, οϊ περ αριστοι, 1 αϊδωνες μεγάλοι, αμφω κεκορηότε -ης, vgl. *411, Λ 562, h.Cer. 175 h.Merc.27 (Schildkröte) βοσκομένη προπάροιδε δόμων έριδηλέα -ην das üppige Gras 232 (Kyl- lene) πολλά δέ μήλα βόσκετο -ην, vgl. V.27 ι 449 (κριέ, πάρος γε) πρώτος νέμεαι τέρεν9 ανδεα -ης die zarten Sprossen der Wiese II h.30,15 (χοροϊς) παίζουσαι χαίρουσι κατ9 ανδεα μαλ<δ> ακά -ης im weichen, blumigen Gras, vgl. inc. auct.fr. 16,3 V. h. 19,26 μολπαΐς ' έν μαλακφ λειμώνι, τόδι κρόκος j]ö9 ύάκινδοΛς 1 καταμίσγεται ακρίτα -η, Ggs. zu Blumen nur hier (Mißverständnis der folg. St.?) £347 τοΐσι δ9 (Zeus u. Hera) ύπό χδων φύεν νεοδηλέα -ην, 1 λωτόν τ(ε ίδέ κρόκον L uv), „OberbegrifF* zu folg. Aufz., s. Herz- hoff, H. 112, 1984, 262 f.; zum Zush. vgl. άνδος Blc Vorbem. Th. 194 έκ δ9 έβη (Aphr. aus dem Meer) νάμφι δέΛ -η 1 ποσσιν ύπο άέξετο, vgl. ανδος Blb Vorbem. 576 L d οί (Pandora) στεφάνους νεοδηλέας, ανδεα -ης, ' ίμερτούς περί- δηκε (Ath.) καρήατι die Pracht der Wiesen, vgl. Op.75, Cypr.fr.5,2 p.37 Dav., kontrast. h.Ap. 139. — Wortf.: αγρω- στις, βοτάνη, κύπειρον, λωτός Bl, σέλινον, φορβή
R. Führer
ποιήεις [4*, 4°, 1Η, 5h] Μ s. Β Vorbem. Εχ sch.D £503: βοτανη^φόρον. σύμφυτον, Υ9: 2ν έχοντα, /150: βοτανώδη
Β grasreich, am VE außer £503, 7x Beiw. von ON (als Heimat von Anführer / Gefolgsleuten π 396 / £503); parall. zu ζάδεος £503/8, /150+f., καλός /150+ff., K8f.; in dir.R. /150\ <5337 - ρ128, fl24+ £503 (οϊ τ9 Ελεών9 ειχον ήδ9 'Ύλην) οϊ τε Κορώνειαν και -νδ9 /Αλίαρτον^ h.Ap.243 L j άφίκεο (Αρ.) -ντα /150 (οί δώσω) πτολίεδρα ' Καρδα- μύλην Ένόπην τε και Ίρήν -σσαν (ήδ9 ^Άνδεια^ν βαδύλειμον και Πήδασον άμπελόεσσαν. πασαι δ9 έγγύς άλός) » 292 Sc. 381 Άρνη τ9 ήδ9 Έλίκη t u τε -σσα π396 (Amphin.) δς ρ9 έκ Δουλιχίου πολυπύρου -ντος ' ηγείτο μνηστήρσι, vgl. #603f. h.Merc. 190 ώ γέρον Όγχηστοΐο βατοδρόπε -ντος, vgl. V.88 II Υ9 νυμφάων, αϊ τ9 αλσεα καλά νέμονται ' καί πηγάς ποταμών καί πίσ^εα -νταΛ — ζ 124 -= h.Ven.99 <5337 (ώς όπότ9 έλαφος) κνημούς έξερέη- σι καί άγκ^ u ' βοσκομένη - ρ128 fi h.Cer.381" h.Ven.78 αμα βουσιν έποντο νομούς κάτα -ντας, vgl. V. 169, kontrast. £162. — Wortf.: άνδεμόεις Bl, βαδύλει- μος, εύλείμων, λεχεποίης, λωτόεις, πολυλήϊος (Hes.fr. 240,1) R. Führer
ποιητός [6‘, 8°, lh] Μ 1 [1-1] -άς Μ4Ί0 [2-2] -ήν Κ262 2 (2.2ν] -οιο ¥'340 [±-2Μ] ^πύκα -οΐού χ455
[2-1μ] παρα σταδμόν τέγεος L , Σ608, α333 - #458 - π415 — σ209 — <ρ64, h.Cer. 186; L j α436; δόμοις ένι -οΐ- σιν £198, ν306; -οίο ¥'718
Εχ sch. mim P.Strassb. inv. 1015 on £198: τοϊς ευ πεποιη- μένοις. τοϊς εύ κατεσκευασμένοις, P.Mich. Schwendner 11 ad 1.: Ικ]αλώς κατασκευασμένους II πύκα -οιο: sch.D Σ608: έπιμελώς καί συνετώς ^κατεσκευασμένου^, α436: καλώς L ,
Β (from ποιέω;) made, fashioned, constructed; question whether π. without πύκα fsolidly’) - (deriv.) εύπ.: see Ammann, in: Μνήμης χάριν 19; ^Hoekstra, Odyssey on v306; I. Hajnal, Myk. u. hom. Lexikon, Innsbruck 1998 (IBS: Vortr. u. kl. Sehr. 69) 25 n.19; however, the 'bare’ instances seem to be reducible (see below) to £198 and ΨΊ\3(Ί). It seems that in principle πύκα could have been applied to all instances here; π. alone poss. metr. abbreviation (cf. πρήσσω Blaa). —
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποικιλόδειρος
Wdfld.: άραρυΐαι (see άραρίσκω Blaa), άσκητός, έύδμη- τος, πηκτός, εΰπηκτος, εύποίητος, τετυγμένος (τεύχω), τυκτός and εϋτυκτος, see also £198 in 2 below; 'πεποιημέ- νος' unmetr.; see Ammann 18f. 1 objects, artifacts (cf.
ποιέω Blaaaa) w. πύκα: Σ608 (Heph. placed Ocean) av- τυγα πάρ πυμάτην σάκεος πύκα -οιο, cf. Π636 (εύπ.) — without πύκα: Κ262 άμφί δέ οί κυνέην κεφαλήφιν έδηκε 1 ρινοΰ -ήν, Amman 19 asks whether ρ. grammatically w. π. or κυνέην; the Variatio’ (hendiadys) for ' ταυρείην in v.258 speaks for the former; cf. /7106 (εύπ.) Ψ340 έν νύσση δέ τοι ίππος άριστερός έγχριμφδήτω, 1 ώς αν τοι πλήμνη γε δοάσσεται ακρον ίκέσδαι ' κύκλου -οΐο, see κύκλος Β2; phrasal (as in previous instance) here for τροχού ΨΊ\% νίκης ίέσδην τρίποδος πέρι -οιο, alliteration; note τρ. perh. else- where used as kenning: cf. Sphinx’s riddle and Op.533 (see West ad 1.); cf. χ434 (εύπ.) 2 of structures (cf. ποιέω Blaabb) w. πύκα: «333 (μνηστήρας άφίκετο Pen.) στη ρα παρά σταδμόν τέγεος ^πύκα -οΐο3 = #458 = π 415 - σ209 = ψ64 = h.Cer. 186, cf. h.Ven. 173 (εύπ. μελάδρου) «436 ωϊξεν δέ δύρας δαλάμου L d /455 λίστροισιν δάπε- δον L j δόμοιο 1 ξύον, cf. £198 below — without πύκα: £198 (έν μεγάροισι 11 δ'φροι καλοί πρωτοπαγεϊς νεοτευ- χέες μοι μάλα πολλά) έρχομένφ έπέτελλε (my father) βόμοις ένι -οισινν306 (Ath. to Od.: ,,ίκόμην, ϊνα τοι σύν χρήματά κρύψω) εϊπω δ9 δσσα τοι αίσα L 1 κήδε9 άνασχέσδαι", π. app. in contrast to the cave for the treasures (v.363ff.) cf. /455 above, h.Ven.75 (κλισίας εύπ.), see εΰ- τυκτος Μ4Ί0 οί μέν τείχος ύπέρβασαν, οί δέ κατ9 αύτάς 1 -άς έσέχυντο πύλας* Δαναοί δέ φόβηδεν, Ammann l.c. sug- gests Opposition to breaches in wall; cf. £466 (εύπ.), M454 (πύκα στιβαρώς άραρυίας) of (still) closed gates
W.Beck
ποικίλλω [1‘] Εχ sch.D z.St.: έγκατεσκεύασεν δέ έπιμελώς ποικίλη τορνεύσει έποίει
Β (zu ποικίλος Β2:) abwechslungsreich gestalten, bildnerisch verzieren, als Bildschmuck ausföhren Σ 590 έν δέ χορόν -ε (Heph.) + Vgl. hineinzauberte er, steigernde Var. ggüber (metr. gleichw.) V.587 (573. 490); allzu techn. 'incise’ (Ciani) bzw. 'agemino* (Calzecchi Onesti, sc. 'tauschierte’), kontrast. Abi. — Wortf.: άσκέω, δαιδάλλω, ποιέω, χαλκεύω. — Abi.: ποίκιλμα R. Führer
ποίκιλμ(α) [V, 1°] (zu ποικίλλω ή Muster, Ornament (vgl. Ύ441), bildliche Darstellung (vgl. Γ126, Σ 590) Z294 {πέπλοι παμποίκιλοιJ τών έν9 άειραμένη Εκάβη φέρε δώρον 9Αδήνη, 1 δς κάλλιστος έην -σιν ήδέ μέγιστος, 1 άστήρ δ9 ως άπέλαμπεν « ο 107 (105 L u) R. Führer
ποιχιλόβουλος [1H] (zu ποικίλος B3 u. βουλή Blb—d:) voll komplizierter Ratschlüsse, findig, verschlagen (neg. wertend im Ggs. zu πολύβουλος) Th. 521 (δήσε) Προμηδέα -ov (s. 534, vgl. 616), Var. ggüber 511, 'Dekl.’ zu 546 - Op.48ex
R. Führer
χοιχιλόδειςος [1H] L U.A.Hagen, Progr. Gymn. Düren 1848, XXVI; 2Schroeder, H. 61, 1926, 426f.; ’Puelma, MH 29, 1972, 90 A.22; 4Verdenius 119f.
B (zu ποικίλος Β1 u. δειρή Blc:) mit gesprenkeltem Hals, was zwar „auf die Nachtigall nicht zutrifft“ (Wilamowitz, Erga 64), jedoch auf die Schwalbe (s. L4 u. vgl. Thompson, Birds 17 zur „similarity of epithets“) Op.203 ϊρηξ προσέειπεν άηδόνα •ov, vgl. inh. r518, Simon.fr.586,2 P., Nonn.D.26,211; 47,31, formal £460 - 0692, Alc.fr.345,2 V., Stesich. S15ii5 /
1319
1320


ποικιλόδειρος
Ibyc.fr. 317a,2 ρ. 159 / 296 Dav., Anyt. 703 G.-P. = 10,4 Geo- ghegan (< Thgn. 602) R. Führer
ποιχιλομήτης [l·, 6°, 3h] M σχέτλιε -a v293,
h.Ap.322; -α h.Merc. 155 [^Jx] (άμφ9) Όδυσήα (...) δαί- φρονα -ην Λ 482, /163, η 168, χ 115. 202. 281; -α h. Merc. 514
Σχ sch.Bam. 77168: συνετά βουλευόμενον L Μ. De- tienne / J.-P. Vernant, Les ruses de Γ intelligence, Paris 1974, 25 f.
B (zu ποικίλος B 3 u. μήτις, s. Risch 33) voll komplizierter Einfälle > erfindungsreich (lobend), unberechenbar, verschlagen (tadelnd), 6x Akk. (HVformel Lvon Od.J in Erz. (innerh. dir.R. γ 163), 4x Vok. (1° / 3h L j / männl. Gotth.) in dir.R. von (außer h.Merc.514 weibl.) Gotth.; reg. m. (außer h. Merc. 155 unmittelbar vorausgehendem) weiterem Attr. vbd. Λ 482 (Gl.) ως ρα τότ* ^άμφ9 Όδυσήαj δαίφρονα (s.d. B2a) -ην ' Τρώες έπον = /115 s 281 s 202 a 77168 = yl63” (L j άνακτα), vgl. πολύμητις, -μήχανος v293 Lo/£rAi£, -a„ δόλων άτ9 h. Ap. 322 L τί νΰν (nach Geburt Athenas) μητίσεαι άλλο; vgl. A540 h.Merc. 155 τίπτε σύ, -α, πόδεν τόδε νυκτός έν ωρη ' έρχη άναιδείην έπιειμένε; vgl. V.405 514 δείδω, Μαιάδος υιέ διάκτορε -α, ' μή μοι άμα κλέψης κίδαριν (u. τόξα), ‘Dekl.’ zu V. 13 v.l. Ορ.48 R. Führer
ποικίλος [23j, 7°, 3H, lh] E /o-Abl. (vgl. gleichbed. ai. pe- sala-) von *poiki- (wie τροχίλος von τρόχις) zur idg. Wz. (LIV2 465 f.) *pik9-/peik9-/pofk9- ‘stechen, ritzen’, vgl. πικρός (s.d.) => russ. pestryj ‘bunt’. — Abl. (vgl. DMic. II134 ff): ποι- κιλόβουλος, -δειρος, -μήνης, παμποίκιλος, ποικίλλω
F Mask, -ου 1, -ον 11; Fern. -771; Ntr. Akk. -ον 1; Nom. -α 6, -’ 2, Akk. -α 6, -’ 6
Μ 1 [1ν] τεύχε La -(α) έ,... ζύ432 [Ιν] έντεν ,κειτο Κ75, (και) αρματ^ ,(βαινον) /V537 — £431, χ492 — ο 145 - 190, L , Ύ441 2 [iw] -ον έν(δα) £215, σ293; -ον
δν / φ £735 =- (9386, #448 / £220; -ον Κ\49, Π\34, Th.300. 511; -ου *501; -η K3Q [iw] -ον er 132; (και) -α τεύχε9 έκειτο Γ327, *504 [Iw] -ον τ228; (και) αρματ^α -α χαλκφ, / βάντες Δ226, Κ322. 393, h.Ven. 13 / £239, (άμφι δέ οί βράχε) τεύχεL , Μ396, Ν181 a Sc.423, £420 / Ζ504 Σχ sch.D Δ432: διάφορα και πολλά τφ χρώματι
L Helbig, Hom. Epos 229f. 384f.; Sellschopp, Stil. Unt. Hes. 28f. 36 A.45; Riemschneider-Hömer, ZA 35, 1941, 93; Wace, AJA 52, 1948, 54; Schrade, Götter u. Menschen Hom.s, Stuttgart 1952, 311; Bölling, AJPh 79, 1958, 275ff.; Handschur, Färb- u. Glanzwörter 113f.; Wiesner, Arch. Hom. F14; Himmelmann, Abh. Mainz 1969 Nr.7, 15 (189)ff; Müller, Handwerk u. Sprache 15f.; Borchhardt, Arch. Hom. E47f.; Catling, ebd. 76; Dürbeck, Farbenbez. 98 f. 187f.; Bader, Minos 20-22, 1987, 51 f.; Plath, Streitwagen 180ff; Faber, Mn. IV 51, 1998, 210ff.
B varius, polychrom, gemustert, formenreich, kompliziert, schwer zu durchschauen, nur 3x naturgegeben (1), sonst kunstreich verfertigt (2) bzw. 2x Klugheit zeigend (3); von Pers, nur 2H (am Anf. u. Ende); bis auf Γ327* (Chiasmus), *149 (Sperrg.). 501. 504·, r228 (♦ Bezugsw. metr. gleichw.) nachgest. (nb. and. vorangest Adj. £735*, Z504, £215, σ293, Th.300), z.T. mit Enjb. (vgl. IISp. 1305,58ff.) am VA (*30, σ293, + weiteres Adj. /7134, Th.300. 511, + Rel.satz £735*, £215*, #448); nur *322. 393, £220, r228 in dir.R. - In assoz. Zush. m. (-)αΙολο- KIStt., Th.511; άμφ(ΐ) ^431f., *149, Λ7396*; αυτή* £735*, *149, al30ff; δαιδαλ- (vgl. Z590ff.) a!31f., r227f.; έχε* £239f., r228; ίππους Δ226, £239f., ÄT322. 392f. 498/501, TV535 ff, £429ff., y491*; (-)καλ(λ)- F327f., a 131 f., σ292Τ, Th.298ff.; μέγαν σ292Γ,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποιμαίνω
Th. 299f.; -μήτις* K148f., Th.511; Όδυσσεύς* Λ7148Γ. 498f./501, α 129/32, #446ff, r225/8; πάρ(ά) δ9 *75, α 132; πάσι* 21431 f., £215. 220, σ293; περόνη* σ293, τ226ff; πο(δεσ)σί (vgl. Γ32Ί) Z504L, τ228; στίχας Γ326ί., ύ 226/ 31 (vgl. ^4432); δέτο Κ\49, α 132; φαεινή (ν) K75f. 500 f.; m. ποι-Assonanz £735*, Z504f. — Wortf.: αίόλος, δαιδά- λεος, κεστός, παμποίκιλος, παναίολος, πολυδαίδαλος, πο- λύκεστος, φαεινός 1 naturgegeben: mehrfarbig gemustert, von Fell/Schuppenzeichnung im Tierreich (stat. im Ggs. zu dynam. αίόλος B2), vgl. ποικιλόδειρος Th.300 (έτεκ9) Έχιδναν, ' ήμισυ μέν νύμφην ' ήμισυ δ9 αύτε πέλωρον όφιν ' -ον (αιόλον ci.) ώμηστήν gemustert, vgl. Alcm.fr. 1,66 Ρ., Thgn. 602, Μ208 Ä30 παρδαλές μετά- φρενον ... κάλυψε ' -η gefleckt τ228 έν προτέροισι πόδεσσι κύων εχε -ον έλλόν (s.d.), da aus Gold (V.230, vgl. Alcm.fr. 1,67 P.), Übergang zu Bed. 2 2 handwerkl. herge¬
stellt: kunstvoll verziert, von (bis auf al32, /492* milit.) Gerät (Ach.s AT322. 393, /7134, Rhesos’ K501. 504) od. (£735*, £215. 220 göttl.) Kleidungsstücken; 9x m. abh. instr. Dat. χαλκφ von Wagen (L Farbkontrast Bronze,—Holz, vgl. ISp. 1314,59ff.) od. (vgl. αίόλος Bl) Waffen (L d—Leder, vgl. ISp. 1428,32ff.) in HV-Formel m. ‘Dekl.’ δαιδαλέοισιν P44S / Z418* Ä?149 -ον άμφ9 ωμοισι σάκος δέτο (- (?479med), vgl. TV 552 (: /184), /7107, 7/222f., £9ff, T379f., V268ff, *313f., Sc. 139ff. 334+ Π134 δωρηκα (s.d. Β1 d/e) ... έδυνε ' -ον άστερόεντα (Ach.s), vgl. formal £295 sowie Z294f., inh. 0195, Σ(131.) 610 sowie αίολοδώρηξ Z504 κατέδυ κλυτά ^τεύχεα -α χαλκφ,, vgl. Γ328, kontrast. (metr. gleichw.) 0389 Μ396 (πέσε) πρηνής, άμφι δέ οί βράχε L , a TV181 a Sc.423 a £420, vgl. £294f. Δ 432 (άκήν ϊσαν) άμφι δέ πάσι ' τεύχεα -(α) ^έλαμπε, (s.d. B2aa), vgl. (άπ\ ,(το) nb. π.-Abl. Z294*f., h.Ven.89f. Γ32Ί ίζοντο κατά στίχας, ήχι έκάστφ ' ίπποι άερσίποδες και -α τεύχε9 ^έκειτο, a *504” (s. 439ff.) Κ75 (τόν δ9 ευρεν εύνή ενι) παρά δ9 έντεα -(α) t j, vgl. V.471f., Z418 II z!226 (ίππους) έασε και φάρματα -α, χαλκφ - X322e" — 393e’ (vgl. £448) « h.Ven. 13” a 2V537” (έχοντες) - £431, vgl. K438, ^503 £239 ές L u βάντες a /492” (Impf.) - ο 145 - 190, vgl. (metr. gleichw.) £231, Sc.324 K501 (ού μάστιγα) -ου έκ δί- φροιο νοήσατο έλέσδαι, s. V.438, IISp.317,31 ff. u. vgl. 0320*, Sc.465 ai32 (ές δρόνον εϊσεν) πάρ δ9 αύτός κλι- σμόν δέτο -ον, vgl. 0597, h.Cer. 193 II Ύ441 (Ιστόν υφαινε) δίπλακα πορφυρέην, έν δέ δρόνα -(α) έπασσε, vgl. Γ126, £179 £215 άπό στήδεσφιν έλύσατο κεστόν (s.d.) ιμάντα ' -ον, ένδα δέ οί δελκτήρια πάντα τέτυκτο + 220 £735 ^πέπλον, μέν κατέχευεν ... ' -ον, δν ρ9 αύτή ποιήσα- το — 0386, vgl. ο 105 σ293 ένεικε μέγαν περικαλλέα L ,' -ον* έν δ9 αρ9 έσαν κτλ. 3 intellektuell beeindruckend: klug berechnet/nd, von göttl. Erfindungsreichtum (nicht in II.), vgl. ποικιλόβουλος, -μήτης #448 έπήρτυε πώμα, δοώς δ9 έπι δεσμόν ΐηλε ' -ον, δν ποτέ μιν δέδαε φρεσι Κίρκη vertrackt, vgl. O19f., h.Merc. 157 Th.511 (τίκτε) Προμηδέα,' -ον αίολόμητιν, vgl. V.521. 616
G 7x in * (501 /4 gehäuft) R. Führer
ποιμαίνω [3‘, 1°, 1H] (zu ποιμήνή sich als Hirte (von - έπί + Dat.) betätigen, hüten i.S.v. (Λ 105 f., 1H am Berg) weiden lassen, Patiens stets (Λ 245, 1188 Ziegen u.) Schafe (δις/εσσι M(~)) 3‘, άρνας 1H, μήλα 1°), kontrast. (Anacr. fr. 348,8 P. u.) βουκολέω, vgl. νομεύω (s.d. f. Wortf.); nur Präs.st. (3x Ptz., 2x Impf.) in (Z25 nach) Rel.satz (m. ποτέ außer Λ 245, 1°), 1°, 1H in Ich-Rede, 3‘ in biograf. Exk. zu Tötungsszene (von Brilderpaar Z21-25ff., Λ101—106ff), in assoz. Zush. m. άπό(προδεν) Λ 242-5, <188, δή τότε γ9 9Ατρείδης (...) 9Λγαμέμνων Λ 106f. 245f., βή Ζ21—5, Λ 101—6, γνϊα Z25ff.,
1321
1322


ποιμαίνω
ποιμήν
Λ 240—5, έξενάριξε/ων A245f. 101—6, (\ύπ]ε)λΰσε(ν) Z25ff., Λ 106. 240—5, νόϋον / σκότιον Λ 102—6, Z24f., τεύχε (α) Ζ25—8, Λ 245 ff., m. KJangwiederh. ποι Λ 106 Ζ25
(2 ΡΝ, ους ποτέ νύμφη τέκε) ^Βουκολίωνμ. ' L d δ’ ην (S. Laom.s) 1 ' -ων δ9 /π9 δεσσιΛ μίγη φιλότητι και εύνή,
vgl. S444f. u. zur Präp. μ 131, £104 Λ 106 (2 Priam.-S., ω ποτ9 Ach. δίδη) -οντ9 L d λαβών και έλυσεν άποίνων 245 (άπό μνηστής άλόχου) ής οΰ τι χάριν ϊδε, πολλά δ9 έδωκε* ' πρώΰ9 εκατόν βοΰς δώκεν, έπειτα δέ χίλι9 ύπέστη,' αίγας όμοΰ καί οις, τά οί ασπετα -οντο, vgl. Κ221 (metr. gleichw.), 0631 Η88 ένδα δ9 άνήρ ένίαυε πελώριος, δς ρά τε μήλα ' οίος -εσκεν άπόπροδεν Th. 23 (Musen) αΐ νύ ποδ9 Ησίοδον ... έδίδαξαν άοιδήν 1 άρνας -ονδ9 Έλικώνος ΰπο
D s. πλήδω D R. Führer
ποιμήν [53*, 16°, 10Η, 2e] Ε zur (erweiterten) idg. Wz. *peh2-i-, s. LIV2 460; schon myk., s. DMic. II 136f. — Abi.: ποιμαίνω, ποίμνη; vgl. πώϋ
F -ήν 8, -ένος 1, -ένι 32, -ένα 35; Nom. -ένες 2, Vok. -ένες 1Η, -έσιν 1, -ένας 1Η
Μ 1 [1-] -ήν ούδ9 ·Ρ835 [2-] (δ)τε -ήν Ε\3Ί, Μ451 [ίχ] τε φρένα -ήν 0 559, 7V493; -ήν Α455, 587, «82 2
[iww] -ένος Π354; -ένες άγραυλοι ΣΙ62, Th.26; -έσιν ού £11 [!««] -ένας άγροιώτας Sc.39 [---] (Άτρείδη) 9Αγα- μέμνονι Κ-ένι λαώνύ Β254 = y 156 = £497, /1413, 7/230 = ΒΤΊ2, Τ35, /2654, (9Ατρ)έϊ L u £105, Asius fr. 1,3 p.89 Dav., ύπ9 Ίήσονι L //469, Th. 1000, παρίστατο L d £570, /72, £251, μένος βάλε / μέγα L , £513 / 0262 = Fl 10, μεγαλήτορι L d Hes.fr. 141,19, II.Pers.fr. 4,2 p.64 Dav., Μέν- τορι L j ω456, (παρά) Νέστορι L d *P411, ol51, τε t £85, L j £566, Λ 370, N600, 524 a 528, σ70 = ω368, υ 106; (Άτρείδην) "Αγαμέμνονα ^-ένα λαώνΛ Κ3 s Ξ22, £243, Λ 187 a 202, 5532, ([Ίππασί]δην 9Απισ)άονα L Λ 578 a £348, Hes.fr. 193,1 suppl., (Ίππασίδην Ύψ)ήνορα L j 7V411, Ξ516, Λ92, (ΡΝ)αντα τε L u Α263, Α296, "Ε- κτορα L /C406, Χ2ΊΊ, Ίήσονα L d Hes.fr. 40,1, Μαχάονα L j A 506. 598. 651, μεγαλήτορα L d Hes.fr. 10a,47; 23a,34 suppl., (μετά) Νέστορα L , ΚΊ3, pl09, L , £144, Z214, /81, A 842, Ξ423, £386, «P389, /469, Hes.Sc.41, fr.280,8; όδι -ένα κ82; -ένες μ 131
£χ sch.D 0559: -ήν εϊπεν άντί τοΰ βουκόλος* διά γάρ νυκτός οί βοές νέμονται (vgl. κ 82—6) · ό τρόπος κατά- χρησις (sc. statt 'Schafhirt’, vgl. Ar.Byz.fr. 105-9 Slater), A263: -ένα λαών* βασιλέα (ebs. £85) όχλων ~ sch.min. POxy. 4631 ed. Spooner zu £85
L 'Stegmann, Herrscherbez. 15ff.; 2F.Lämmli, Vom Chaos zum Kosmos, Basel 1962, <II> 66 (A.241); ’Schmitt, Dichtersprache 283 f.; 4Richter, Arch. Hom. H35ff. 60 f.; ’Benveniste, Vocabulaire II89ff.; 6Deger, Herrschaftsformen <II>50 (A.297); 7J.E.Croft, Pastoral Elements in the II. and Od., Diss. Princeton 1973, 22—6. 122—9; \O.Murrayj, in: Latin Poetry and the Classical Trad. edd. P.Godman & L „ Oxford 1990, 3ff.; ’Buchholz, in: La transizione dal miceneo all’alto arcais- mo. Atti del Convegno Intemazionale, Roma 1991, 81 ff.; 10Strasburger, Humanist.Bildg. 16, 1992, 87. 113 A. 128; ,lV.Di Benedetto, Nel laboratorio di Omero, Torino 1994, 136f.; 12West, East 226 f.; ,3J. Haubold, Homer’s People, Cambridge 2000, 9f. 17fT. 68f. 80. 83. 86
B Hirte, buchstäbl. (1) u. übertr. (2), selten m. Epith. (nachgest im Pl. Σ162, 2H in 1, vorangest im Sg. 3H, Γ in 2), s.u. jew. Vorbem. In assoz. Zush. m. ' άμφί (4- PN-Aufz.) A 295L, /81, βή(ναι) Δ 292/6, ΚΊ3, £22ff., 5528. 532, (ύπο)δμηδεΐσ(α) Hes.Th. 1000, fr.23a,34f., οΰ τι(ς) (...) (έ)δύν(ήσ)α(ν)το/αι Ξ423, Σ161Γ, είπεϊν* £35, 0654,
1323
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
£497, ol51f., ενιαυτόν/ούς 586f., ¥'833 ff., εΰτ(ε) 'wie’ (nur 2‘:) £10f., 7’386, παρέξει / χουσιν ^835, 587ff., ήπαρ ύπό πραπίδων A 578f., 7V411 f., £348f., αγχι/οΰ παρ/ δ9 ίσταμένη/ος σΊΟ*, 524f., (ύπο)κυσαμένη Hes.fr. 10a,47, Asiusfr. 1,3 p.89 Dav., λάδ(ε) Χ2ΊΊ, Ψ388Ϊ., λέοντ(α) £136f., Σ161Γ-, μένος £136f. 513 s 0262« = ΠΙΟ, όρ£(ς·)/όω [(-)--] Α 187. 202. 651, πείδεσδ9/οντο ω456, £85. In REinl. Ζ214, RAbschl. £243, Α 842, 0262 = Κ110, nur 25x von 81 in dir.R. (RAnf. ol51, Th.26, REnde ¥^835), s.u. jew. Vorbem.; gehäuft £566/70, 5528/32, x82 (Polyptoton), Sc.39/41, m. KJangwiederh. ποι/μέν /2654, Th999f. / £513 s 0262« = ΥΙ 10, σ70 = ω368. 456, Hes.fr. 10a,47, II.Pers.fr.4,2 p.64 Dav., Asiusfr. 1,3 p.89 Dav. 1 (buchstäbl.:) Hirte (μ 131 göttl. Hirtiri) von Schafen (£137, Λ/451, 7V493, /7354, 587) u./o. Rindern (μ 131 / x82), Lohnarbeiter x82ff., Ggs. αναξ 587, άροτήρ Ψ835, δμώας Sc. 39, κλέπτη £11, Epith. αγραυλοι/οιώτας ΣΙ62 = Th.26in, Sc.39, vgl. άγρφ £137, 'im Gebirge’ £10f., A455 (> LSapph.fr. 105b,l V.j), 77 353f.; Sg. u. (5x am Ende) Pl. (nie + άνδρες [s.d. BIII4aa] im Ggs. zu Alcm.fr. 56,4 p.88 Dav., L J, alle Kasus, in Gl. (8*) od. dir.R. (¥^835, 4°, Th.26) außer Sc. 39. — Wortf.: αίπόλος, (μηλο)βοτήρ, (έπι)βουκόλος, (έπι)βώτωρ, νομεύς, οίοπόλος II, σημάντωρ (0325), συβώτης, (σ)ύφορβός Ψ835 (σόλος reicht 5 Jahre) ού μεν γάρ οί ^Gewinner) άτεμβόμενός γε σιδήρου 1 -ήν ούδ9 άροτήρ είσ9 ές πόλιν, άλλά παρέξει 587 (τρις τίκτει μήλα) ένδα μέν οΰτε αναξ έπιδευής οΰτε τι -ήν ' τυροΰ καί κρειών ούδέ (γάλακτος) κ 82bis (ΟΝ) δδι -ένα -ήν ' ήπύει είσελάων, ό δέ τ9 έξελάων ύπακούει, s. V.85 0559 (ώς δτ9 άστρα φαίνετ9 άριπρεπέα) πάντα δέ εϊδεται άστρα, γέγηδε δέ lt£ φρένα -ήνΛ Ν493 λαοί έπονδ9, ώς εϊ τε μετά κτίλον έσπετο μήλα 1 πιόμεν9 έκ βοτάνης* γάνυται 5’ άρα L u Λ/451 ώς 5’ δτε -ήν ρεϊα φέρει πόκον οίός £137 (μιν) ελεν μένος, ως τε λέοντα, ' δν ρά τε -ήν άγρφ έπ9 ... όίεσσι ' χραύση (ούδέ δαμάσση) /7354 ώς δέ λύκοι άρ- νεσσιν έπέχραον ή έρίφοισι ' σίνται, ύπέκ μήλων αίρεύμε- νοι, αΐ τ9 έν δρεσσι ' -ένος άφραδίησι διέτμαγεν, vgl. O632f. Α455 (ώς δτε χείμαρροι ές μισγάγκειαν συμβάλλε- τον ύδωρ) έντοσδε χαράδρης, ' τών δέ τε τηλόσε δοΰπον έν οΰρεσιν έκλυε -ήν II £11 εύτ9 ορεος κορυφήσι Νότος κατέχευεν ομίχλην * -έσιν οΰ τι φίλην, κλέπτη δέ τε νυκτός άμείνω μ 131 (Ήελίοιο βοές καί μήλα) δεαί δ9 έπί -ένες είσι (Φαέδουσά τε Λαμπετίη τε), zum Präv. vgl. Σ529 u. (Risch, IF 59, 1944 - Kl. Sehr. 21) α273 s Sc.20*\ ferner φύλακες δ9 έπύπερδεν έασι (Goldblättchnen von Hipponion ν.7, ΖΡΕ137, 2001, 33) ΣΙ62 ώς δ9 άπό σώματος οΰ τι λέοντ9 δύνανται ' -ένες άγραυλοι ... δίεσδαι — 111.26*“ (Vok.) Sc. 39 ούδ9 δ γε (Amphitryon) πρίν δμώας καί -ένας άγροιώτας * ώρτ9 ίέναι, πρίν γ9 ής ^άλόχου, έπιβήμεναι εύνής, 'Deklin.’ zu λ 293, zur Assoz. m. L u vgl. A 242/5 2
(übertr.:) Hirt des Volkes (vgl. τ 109-14 u. s. L, Ggs. δημοβό- ρος) > Gebieter der Mannen, nur in VE-Formel [44', 12°, 8H, 2*] -ένι/α λαών (s.d. B3a, 'Dekl.* zu κοίρανε λαών [vgl. δρ- χαμε/ον/ος λαών / άνδρών] bzw. Vok. κΰδος /Αχαιώνj [vgl. Nom. έρκος / ούρος L J) als Appos. (vgl. δζον/ς *A- ρηος) a Epith. ('Vererbg.’: Atr. £105 > Ag. £254+, Nestor ΚΊ3* > Thrasym. /81, Laertes ω368 > Od. σ70, υ106) od. anaphor. (vgl. ήρως Blb, άνήρ BII2ba sowie lat ep. viri/o/ um s eius*), nachhom. in Vbd. m. Beiw. μεγαλήτορα/1 Hes. fr. 10a,47; 23a,34 / 141,19, Il.Pers.fr.4,2 p.64 Dav.; in Nestor- Kontext A 263 a A 296«, £85, /81, K73, Ξ22, ¥^411, /469, 0 151, ρ109, Agens Ap. £513, 0262 - K110, Ath. Χ2ΊΊ, Ψ389, a7Q — ω368, (Akk.) in Tötungsszene (s. λαός B3aacc) £144, Α92. 578 a £348 a /V411, Ξ516, (Dat/ Akk.) in Geneal. (s. λαός B3aadd) //469 - Th.1000”, 1324


ποιμήν
Asius fr. 1,3 p.89 Dav. / Hes.fr. 10a,47; 23a,34; 40,1; in dir.R. A263, /C406, A 651, *F411 s o 151ex £ pl09ex, <5528, ω456 u. llx nb. *Ag.’ (s.u.). — Wortf.: άγος, άναξ B2aabb, άρ- χός, βασιλεύς, ήγεμών, ήγήτωρ, ηρως Β1 a/b, κοσμήτωρ, μέδων, δρχαμος, σημάντωρ unmittelbar nach (♦ = Patron. +) ΡΝ (4- τε Α263, Δ296 in Aufz. wie /81): Ag. #254*. 772f.*, Δ 413, //230, T35, Ώ654, /156*, £497* (s //373!)/ £243, K3*, A\$l. 202, £22*, 0532 ('Dekl.’ zu Ατρείδαο), in dir.R. außer £243 (RAbschl.). 772 (Kat.), £22 (innerl.abh.) Αλκμάονα Hes.fr. 193,1 Απισάονα Λ 578*, P348* Ατρέϊ £105 Βίαντα Δ 296 Βιήνορα Λ 92 Δρύαντα Α263 'Έκτο- ρα K4Q6, Χ2ΊΊ (vgl. metr. gleichw. χαλκοκορυστήν, dazu L11) Έπωπέϊ Asius fr. 1,3 p.89 Dav. Θρασυμήδεα /81* (vgl. χ400) Ίήσονι/α H469, Hes.Th. 1000 / fr.40,1 Μαχάονα A 506. 598. 651 (vgl. ηρώα A 200) Μέντορι ω456 (vgl. δΐον 5655) Νέστορι/α Ψ411, ο 151 / ΚΊ3, ρ109 fDekl.’ zu ίπ- ποδάμοιο y 17) Ύπείρο να £144 Ύπερήνορα £516 Ύψήνορα 7V411* ΡΝ in 1.VH (♦ = μεγαλήτορι/α): Αντίμαχον Hes.fr. 10a,47*f. Αχιλήϊ Π 2 (Diom. =) Τυδείδη Λ 370 Λαόδοκον Hes. fr. 23a,34* suppl. Μενεσΰηί II. Pers.fr.4,2* p.64 Dav. Νέστορ’ /469 statt PN (s. λαός B3aß, vgl. ηρως Blb; ♦ = epex. zu oi): Ag. T251 (252 A- τρείδης δέ) Agenor N600* Aeg. 5528 Aen. £513, XI10 Amphitryon Sc.41 Ach. T386 Glaukos Z214 Diom. !P389 Hektor Ξ423, 0262 Euryp. A 842 Laertes ω 368 (vgl. ηρώα/ ι/ος α189 / β99* / £185) Meleagros Hes.fr.280,8 Men. (jew. 'respondierend’ £561, 5 26) £566 (vgl. K240). 570, 524 Nestor £85 (and. V. d. Mühll, Hypomnema 36 < sch.b z.St.) Od. σ70, u 106* Sarp. Hes.fr. 141,19* {μεγάλη]τορι)
D v.l. /7399, P249
G 9x in A, je 5x in BE, 4x in 5 R. Führer
ποίμν(η) [1°, 1H] E zu ποιμήν (s.d.) wie λίμνη zu λιμήν. — Abi.: ποιμνήϊος
B (Schaf-) Herde (im Ggs. zu Rinder-, Ziegenherde 1H, zu
Wildziegen 1°), nur Pl. (in präsent. Aussagen) 1122 (νήσος’ έν 5’ αίγες άγριαι) ουτ’ άρα -ησιν καταΐσχεται ουτ* άρότοι- σιν Th.446 (Hek.) έσ&λή δ9 έν σταθμοΐσι σύν Έρμη λήίδ9 άέξειν 1 βουκολίας {τ’} άγέλας τε και αίπόλια ... 1 -ας τ9 όίων (βριάεΐ). — Wortf.: αγέλη, αίπόλιον, βουκόλιον, πώϋ, συβόσιον R. Führer
ποιμνήϊος [Γ, 1Η] Σχ sch. min. POxy.4635 ed. Spooner zu £470: την του ποιμέ[νος ]έπαυλιν, sch.D £470: ποιμενι- κόν Β (Adj. zu ποίμνη ή Vieh-, von Stall (f. Milchvieh) u. Pferch (f. Schafe / Ziegen) £470 (ηυτε μυιάων έδνεα) αϊ τε κατά σταθμόν -ον ήλάσκουσιν 1 ωρη έν είαρινη, δτε τε γλάγος άγγεα δεύει, zur Assoz. m. Bezugsw. vgl. Th.444fT. Op.787 (ή πρώτη έκτη) έρίφους τάμνειν και πώεα μήλων 1 σηκόν τ9 άμφιβαλεϊν -ον ήπιον ήμαρ R. Führer
ποινή [ΙΟ4, 1°, 4Η] Ε zu τίνω (s.d.); schon myk. in Abi. e-ke-ro-qo-no (DMic. 1211), wahrsch. mit Bed. 'Lohn, Entlohnung’ (vgl. Wachter, in: Basler Komm., Proleg. 228), vgl. noch Leukart, -täs 58 (myk. a-tu-qo-ta 'der sich rächt, wie es sich gehört’?). Abi.: άποίνιμος (ci.), νηλεόποινος, νήποινος, Πο- λυποίτης (?), vgl. άποινα
F -ή 4, -ής 2, -ήν 9 Ml Stamms, im longum [1 -] -ή Ν659, Ορ.755; -ήν τεισομένΛους Hes. fr. 204,84, L Λοι fr.23,20; jyv/633.636, Φ28 [ix] -ή £483, Op.749; εϊνεκα -ής Γ290, Σ’498; άπετίνυτο/ άπετείσατο -ήν Π398, γ<312 2 Stamms, in den brevia [--] -ήν Ρ20ΪΊ [--] -ήν Ε266
Σχ sch. min. P.Berlin inv. 11636 u. P.Mich. Schwendner 11 zu £266: ^άντέκτισιν^, sch.D £266: L u. δωρεάν, /633: L j. τιμωρίαν, έλαβε τίς ύπερ άδελφικοϋ φόνου, Π 398: άπετίνυ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποινή
το -ήν δίκην είσεπράττετο, Ρ207: -ήν’ τιμωρίαν, οί δέ άμοιβήν καί χάριν, £498: -ής ούν λέγει τής καλουμένης παρά τοϊς Αττικοΐς ύποφόνια, ά έδίδοσαν τοϊς οικείοις τών άνηρημένων οί άνελόντες. λέγεται δέ κοινώς πάσα άντέκτισις -ή — vgl. Schmidt, Erklärungen 228f.
L ’Benveniste, Vocabulaire II 50ff.; 2E.Cantarella, Norma e sanzione in Omero, Milano 1979, 231 ff.; Watin, Ktema 7, 1982, 275-80; 4Westbrook, HSPh 94,1992, 53-76; ’N.Yama- gata, Homerie Morality, Leiden — New York — Köln 1994, 139—44; 6 S. Lowenstam, The Scepter and the spear, Lanham, Maryland 1993, 99—101; 7Janko, in: Iliad zu 7V658—9; 8E. Scheid-Tissinier, Les usages du don chez Homere, Nancy 1994; 9D.F. Wilson, Ransom, Revenge, and Heroic Identity in the Iliad, Cambridge 2002
B allg. Preis, Kompensation, in spez. Bed. Bi(ße, Wergeid, Rache, Strafe — meist „mit dem Gen. des Sachbetreffs, der in der Rechtssprache üblich ist“ (s. άποινα G mit Verweis auf Schwyzer Gr.Gr. II130): geschädigte Person (P2O7 abstr. Sache), für die Rache, Entschädigung verlangt, geboten wird, Σ498 mit εϊνεκα; Op.749. 755 mit Dat. der Sache / Handlung (τοϊς / τφ), die Strafe nach sich zieht; im Nom. zu γίγνομαι, είναι (£483 mit praedik. άτιτος), im Akk. zu τίνω, αποτίνομαι (vgl. s.v. άπό B3aßaa), δέχομαι (s.d. Bll), δίδωμι (s.d. Blaaee), έγγυαλίζω (s.d. B2); zur Rache etc. als Motiv für Handeln vgl. zu κασίγνητος B Vorbem. u. s. L5. — Wortf.: άμοιβή, άντί BI2, άποινα (s.d. BVorbem.), δίκη B5, δώρον Blaß, έπίβαθρον, (άντιτα / παλίντιτα) έργα, ζωάγρια, θωή, λώβη, μισθός, μοιχάγρια, δπις, τιμή, τίσις, χρεΐος 1 Buße als Entschädigung 1 a (materielle) Buße für Raub, räuberische Handlung — besteht Γ290 in mobilen Schätzen unbekannter Menge, £266 in edlen Pferden; vgl. άποινα (s. zu £266), τιμή (£57, h.Cer. 132 u. s. zu Γ290), τίσις βΐό, ζωά- γρια, μοιχάγρια, χρεΐος φ\Ί Γ290 (Ag.: „wenn Men. den Alex, tötet, müssen die Troer Hel. mit allen Besitztümern hergeben) τιμήν 5’ Αργείοις άποτινέμεν, ήν τιν9 έοικεν, 1 ή τε καί έσσομένοισι μετ9 άνθρώποισι πέληται. 1 εί 5’ άν έμοί τιμήν Πρίαμος Πριάμοιο τε παΐδες 1 τίνειν ούκ έθέλωσιν ... 1 αύτάρ έγώ καί έπειτα μαχήσομαι εϊνεκα -ής ' αυθι μένων", π. nimmt τιμή wieder auf: die Troer sollen über die Rückgabe Hel.s u. ihrer Besitztümer hinaus eine Buße zahlen, von der noch die Nachwelt spricht (wegen ihrer Größe, vgl. πέλομαι BI2a z.St.). Wenn sie diese Entschädigung nicht freiwillig zahlen, dann werde ich kämpfen, wegen der Buße); π. stellt wahrsch. im Ton eine Steigerung dar (mit Aspekt 'Rache’), geht aber materiell nicht über τιμή hinaus (so auch van Wees, Status 175; anders L‘54f., L5 mit Hinw. auf spätere Drohung Ag.s, alle Troer zu töten [Z57 ff.]) Hes. fr. 23,20 νηυσίν άνέπλ]εογ "Ιλιον $[ϊσω ' ποινή[ν τεισόμενοι καλλι- σ]φύρου 9Αργειω[νη]£ Ε266 (die Pferde des Aen. stammen) της γάρ τοι γενεής, ης Τρωϊ περ εύρύοπα Ζεύς ' δώχ9 υιός -ήν Γανυμήδεος, vgl. νιος ^άποινα* h.Ven.210, παιδός L 4 Il.Parv.fr. 6,1 ρ,55 Dav. 1b Wergeid materielle Entschädigung, die als Sühne für Totschlag vom Täter an einen (an beiden Stellen Person im Sg. als Empfänger genannt) Angehörigen des Toten geleistet wird, keine Angaben über Gegenstand der Zahlung (allg. zum 'Wergeid* s. L2 u. Thür in DNP s.v. Poine); weder bei Σ498 noch bei /633. 636 läßt sich entscheiden, ob von absichtlichem od. unabsichtlichem Totschlag (nicht identisch mit Differenz zwischen Mord u. Totschlag nach heutigem dt. Strafrecht) die Rede ist u. ob ein solcher Unterschied fiir die Beurteilung der Tat u. ihrer Ahndung relevant wäre; aus /633. 636 ist aber ersichtlich, daß Annahme von 'Wergeid’ nicht erzwungen werden kann, aus Szene im Σ wahrsch. (wenn es darum geht, ob π. geleistet werden darf, nicht ob sie schon geleistet ist), daß die Frage der Annahme
1325
1326


ποινή
ποιπνυω
öffentl. Angelegenheit sein konnte (mit im Detail unbek. aber offenkundig friedenstiftender Kompetenz des Gerichts) Σ498 (Schildbeschr.) λαοί δ9 είν άγορή έσαν άδρόοι* ένδα δέ νεΐκος ' ώρώρει, δύο δ9 άνδρες ένείκεον εϊνεκα -ής ' άνδρός άποφδιμένου’ ό μέν εύχετο πάντ9 άποδούναι ' δήμφ πι- φαύσκων, ό δ9 άναίνετο μηδέν έλέσδαι (zur strittigen Frage des Streitgegenstandes vgl. s.v. εύχομαι B2e [m. Lit.], Edwards, Iliad zu Σ498—500, L4, van Wees, Status 134 m. Anm.) /633. 636 (Aias:) „καί μέν τίς τε κασιγνήτοιο φόνοιο (φο- νηος ν.1.) ' -ήν ή ού παιδός έδέξατο τεδνηώτος* ' καί ρ9 ό μέν έν δήμφ μένει αύτοΰ πόλλ9 άποτίσας, 1 τοΰ δέ τ9 έρη- τύεται κραδίη και δυμός άγήνωρ ' -ήν δεξαμένφ“ es hat manch einer fur den Mord seines Bruders od. för seinen toten Sohn Wergeid akzeptiert, u. so kann der (sc. der ihn erschlagen hat) in seiner Gemeinde bleiben, nachdem er viel bezahlt hat, des anderen Empörung u. mannhafter Mut wird beschwichtigt, nachdem er die Buße entgegengenommen hat, Gen. φόνοιο u. παι- δός von π. abh., bei v.l. müsste φονηος zu έδέξατο gehören (s. Ameis-H. z.St.), was ohne Präv. παρά ungewöhnlich (s. δέχομαι BVorbem.; so Arist. in sch.[Ariston.]/632b u. L8186 „genitif d’origine indiquant la provenance de cette π.“); weder φόνος noch v.l. φονεύς Indiz für absichtlichen Mord (vgl. Σ335, ω434); π. in Rede des Aias greift weder άποινα aus Rede des Ag. (V. 120) auf noch konzediert Aias, daß Ach. (der gegenüber Ag. nie von π. spricht) einen über das Angebot des Ag. hinausgehenden Anspruch auf π. habe (so L9passim), sondern ist der für das gewählte Beispiel (materielle Sühne für Totschlag) angemessene t.t. lc (immaterielle) Entschädigung, Ausgleich Ρ20Ί (Zeus zu sich selbst, als Hektor die Rüstung des Ach. anlegt) „άτάρ τοι νΰν γε μέγα κράτος έγγυαλίξω, ' τών -ήν δ τοι ού τι μάχης έκνοστήσαντι ' δέ- ξεται 'Ανδρομάχη κλυτά τεύχεα Πηλεϊωνος“ 2 Buße als Rache, Strafe vgl. τίσις 2 a Rache, Buße für im Krieg getöteten Kämpfer - besteht im Töten eines Gegners, entweder desjenigen, der einen anderen getötet hat (also wie direkte Blutrache), od. anderer als Kompensation, vgl. s.v. ατιτος m. Lit.; auch im Krieg als Rache von Verwandten ausgeübt, anders aber /7398 u. Φ28 7V659 (Paphlagoner fahren Leiche des von Mer. getöteten Harpalion auf Wagen nach Troia) μετά δέ σφι πατήρ κίε δάκρυα λείβων, 1 -ή δ9 οΰ τις παιδός έγίγνε- το τεδνηώτος, Aussage offenbar nur bezogen auf dir. Rache an Mer., denn Alex, tötet im Zorn über den Tod des Harpalion sofort einen anderen Gr. (V. 660 ff.) Ξ483 (Akamas, der den Gr. Promachos getötet hat, nachdem Aias seinen Bruder erschlagen hat) „φράζεσδ9 ως ύμΐν Πρόμαχος δεδμημένος εύδει * έγχει έμφ, ϊνα μή τι κασιγνήτοιο γε -ή ' δηρόν ατι- τος qj · τώ καί κέ τις εύχεται άνήρ ' γνωτόν ένι μεγάροι- σιν άρής άλκτηρα λιπέσδαι“ so dqß die Buße für meinen Bruder nicht lange unbezahlt geblieben ist (zur eigentl. unlogischen Fortsetzung s. Janko, Iliad z.St.) /7398 μεσηγύ 1 νηών καί ποταμού και τείχεος ύψηλοΐο ' κτεΐνε (Patr., sc. viele Tr.) μεταϊσσων, πόλεων δ9 άπετίνυτο -ήν Φ28 ζωούς έκ ποτα- μοΐο δυώδεκα λέξατο (Ach.) κούρους,1 -ήν Πατρόκλοιο Με- νοιτιάδαο δανόντος 2 b Βμβε, Strafe für unrechtes Han¬
deln v<312 (Od. erzählt) ήδ9 δσα Κύκλωψ έρξε, καί ώς άπε- τίσατο -ήν ' ίφδίμων έτάρων, ούς ήσδιεν ούδ9 έλέαιρεν Hes. fr. 204,84 (Tyndar. verlangt von den Freiem eidliches Versprechen, falls einer sich Hel. mit Gewalt nähme) τόν μετά πρντας ανωγεν άολλέας όρμηδήνφ[ι ' -ήν τεισομένους 2 c Strafe als (von Göttern kommende) Folge der Nichtbeachtung von Reinheitsgeboten in Op.724ff., vgl. Op.741 (δεοί νε- μεσώσι καί αλγεα δώκαν όπίσσω). 745 (όλοή γάρ έπ9 αύτφ μοίρα τέτυκται). 747 (Krähe setzt sich aufs Haus). 750 (ού γάρ άμεινον). 751 (macht unmännlichen Mann). 756 (δεός νεμεσσρ) Op.749 μηδ9 άπό χυτροπόδων άνεπιρρέκτων 1327
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άνελόντα 1 έσδειν μηδέ λόεσδαι* έπεί καί τοΐς έπι -ή 755 μηδέ γυναικείφ λουτρφ χρόα φαιδρύνεσδαι ' άνέρα* λευγα- λέη γάρ έπί χρόνον έστ9 έπί καί τφ 1 -ή Μ. Schmidt
ποιος [IV, 12°, 2C] Ε *kro-, see Chantraine, Dict. 921; on epic π- see Ruijgh, in: J.Crielaard (ed.), Homerie Questions, Amsterdam 1995, 15f.
F -ov 7, -οι 1; -ης 1, -p 1; -ov 8, -ov 6, -οις 1 Μ 1 Rw] -ον έειπες NZ24, ßS5 = ρ406, 0243; -ον Ψ5Ί0 2 [1-] -oi </>195; -p π222 [-2] Άτρείδη / τέκνον έμόν, L-ov σε έπος φύγεν έρκος όδόντων;^ Δ 350 = Ξ 83, α 64 = ε 22 = Γ492 = ψ/70; L d /230, </>168 [--] L-ov τόν μΰδον έει- πες;Λ 4 552 = 4 25 = 0462 = Ξ330 = /7440 = Σ361, 0209; -ης α406; -ον LCert.p.40,jl3 [$χ] -οις L d2
Σχ sch.D 4 350: -όν σε έπος όποιον τούτον τόν λόγον
Β what (kind [of])? interr. adj. (also ntr. subst., see 2b) which tries to elicit a description / explanation, while τίς prim- arily asks for an identity / name, cf. Wackemagel, Synt. II 113f.; in dir.sp. — Wdfld.: τίς, όποιος, οιος, τοΐος 1 in simple questions (not in II.) what?'. a406 (Eurym. to Tel. on Mentes-Ath.:) „άλλ9 έδέλω σε, φέριστε, περί ξείνοιο έρέσδαι, ' όππόδεν ούτος άνήρ* -ης δ9 έξ εύχεται είναι ' γαίης; πού δέ νύ οί γενεή καί πατρίς άρουρα;“ π222 (Tel. to Od.:) ,,-p γάρ νύν δεύρο, πάτερ φίλε, νηι σε ναΰται ' ήγαγον είς Ίδάκην; τίνες έμμεναι εύχετόωντο;“_ what kind (of)?’. φ 195 (Od. to Eum. and Phil.:) ,,-οί κ9 είτ9 Όδυ- σήΐ άμυνέμεν, εϊ ποδεν έλδοι 1 ώδε μάλ9 έξαπίνης ' ή κε μνηστήρεσσιν άμύνοιτ9 ή Όδυσήϊ; “ „how would you stand“ (Shewring) — Cert.p.40,2 πώς άν οίκοΐντο πόλεις καί έν ήδεσι -οις; ρ.40,13 πιστεύσαι δέ βροτοΐς -ον χρέος άξιόν έστιν; 2 used in reproachful exclamations formed as questions (w. foll. response exc. 0209, 7V824, /7440, ε22, ρ406, φ 168) adressed by one pers. to another (w. PN / patron. exc. τέκνον έμόν in ay); ref. to speech exc. Ψ5Ί0 (in b); w. foll. πώς 4 25. 350, α64; cf. exclamat, οϊος (q.v. B2c) 2a ref. to speech 2aa L-ov τόν μύδον έειπες;Λ II. only; used by arguing divinities (siblings, cf. γ below) 4 552 (Hera:) „ai- νότατε Κρονίδη, L = 4 25 = 0462 = S33O = /7440 = Σ361 0209 (Pos.:) „"Ηρη άπτοεπές, t / 2aß ntr.subst. (cf. b below) L-ov έειπες;Λ (cf. γ below) addressed to enemy after pej. epith. TV824 (Hektor:) „Αίαν άμαρτοεπές, βου- γάϊε, j“ 085 (Antin.:) ,,Τηλέμαχ9 ύψαγόρη, μένος άσχετε, L - ρ406 0243 (Leiokritos:) „Μέντορ άταρτηρέ, φρένας ήλεέ, u f 2ay L-ov σε έπος φύγεν έρκος όδόντων;Λ betw. colleagues, friends and family (human and divine) 4 350 (Od. to Ag. ύπόδρα ίδων:) „Άτρείδη, L / - Η83 φ 168 (Antin.:) „Αειώδες, L , (νεμεσσώμαι)“, cf. b below milder, family and friends (cf. α above): a64 (Zeus to Ath.:) „τέκνον έμόν, L / - ε22 - r492 (Eurykl. to Od.) =» ψ70 (to Pen.) /230 (Mentor-Ath.:) „Τηλέμαχε, L / 2b ntr.subst. (cf. ab), ref. to action Ψ570 (Men.:) „Άντίλοχε, πρόσδεν πεπνυμένε, -ον έρεξας;“ (betw. colleagues, cf. 4 3504-, φ 168 in ay)
D v.l.//234 W.Beck
ποιπνυω [5‘, 2°] E prob, intens, redupl. pres. from root of πνέω (perh. < ♦πονπνύω, dissim.), cf. Risch §118; 5^aor. (0219, l> 149; not attested later) secondary; ύ ML (ύ before short syll. only Ap.Rh. 4,1399; ποιπνυων Pi. Pyth. 10,64); see L123, cf. non-EGrE ποιφύσσω; cognacy w. πονέομαι / πένομαι (L4, cf. Σχ, B Introd.) formally implausible
Μ 1 with ö la [1-2]-ον Λ475 lb [2-M -σαντι 0219; L-ovraj Ξ155 [1-lx] L d 4600; -σασαι υ149 2
with ύ [«iw«] έ-ον Σ421, y430
1328


ποιπνυω
πολεμίζω, πτολεμίζω
Σχ explained w. ένεργέω (sch.D Ξ155+, sch.Bam. /430+; cf. sch.min. P.Bodl. MS.Gr.dass, f 41 on 4 600: έ]γεργως βαδίζοντα), πονέω (popular etym. πονώ > *πο- νύω > [ποι]πνύω, sch.D Ξ155+), ποιέω μετά πνεύματος και σπουδής (popular etym. ποιέω 4- *πνύω, sch.B ΞΙ55), ιδιακον^ω (from context of 4 600 [sch.D ad 1.: L Δουντα], condemned in sch.A Ξ155 but picked up by later poets, cf. e.g. Livrea on Ap.Rh.4,1113)
L 1 Buttmann, Lexil. I 176—9; 2Lejeune, Phonetique histo- rique 151 f.; 3Skoda, Redoublement 91; 4Tichy, Onomatop. Verb. 334-8
B orig, pant (cf. Ε, πνέω B Introd., 11 b), hence exert one- seif, bustle about, scurry around, be busy, in the house (esp. w. meals) or on the battlefield (2* at the end), = πένομαι / πο- νέομαι (cf. Σχ) 4 600 (Heph. went around pouring wine) άσβεστος δ9 άρ9 ένώρτο γέλως θεοΐσιν, 1 ώς ϊδον 'Ήφαιστον διά δώματα -οντα (-σαντα ν.1.) Σ421 (maids support- ing Heph.) ΰπαιθα άνακτος έ-ον, cf. prev. instance /2475 (in the hüt Autom. and Alkimos) -ον παρεόντε' νέον δ9 άπέληγεν (Ach.) έδωδής, cf. πένομαι Ω124+ (ΒΙΙ) /430 (Nestor Orders sons to prepare banquet) ως έφαθ9, οί δ9 άρα πάντες έ-ον υ 149 (Eurykl. to maids:) „δώμα κορήσατε -σα- σαι (-ουσαι ν.1.) 1 ράσσατέ τ9 κτλ." get busy (ingr.aor.) and ciear away the mess of the suitors’ feast II Θ219 έπι φρεσί θηκ9 'Αγαμέμνονι πότνια 'Ήρη ' αύτφ -σαντι θοώς ότρΰ- ναι Αχαιούς to swing into action (cf. υ 149) himself and quick- ly arouse the Gr. (to do the same), cf. L‘ 178 f., Ameis-H. ad 1. Ξ155 αύτίκα δ9 έγνω (Hera) ' τόν (Pos.) μέν -οντα μάχην άνά κυδιάνειραν, cf. e.g. πονέομαι 4 374, π 13. — Wdfld.: άσθμαίνω, φυσιάω; see further πένομαι
D ν.1. «495, ci. Σ502 M.P.Cuypers
πόχος [l·] (from πέκωή fleece Arch. Hom Η 58 n.410; Keil, Lex. Raritäten 62 Λ/451 ώς δ9 δτε ποιμήν ρεΐα φέρει
-ον άρσενος οίός ' χειρί λαβών έτέρη, ολίγον τέ μιν άχθος έπείγει, 1 ως 'Έκτωρ ίθύς σανίδων φέρε λάαν άείρας, shep- herd’s Situation / motivation unclear (cf. Fränkel, Hom. Gleichnisse 53). — Deriv.: είροπόκος. — Wdfld.: see εί- ρος, κώας, also άωτος, εΐριον, λάχνη/ος, μαλλός, τρίχες
W.Beck
πολαομαι s. έμπολ(άω)
πολεμήϊος [7\ Γ, 2Η, 2h] F only -α: nom. ϊ, 1°, lh; acc. 5‘, 2H, lh M [vJvJ L-a τεύχεj έχουσαν* Hes. Sc. 238, fr.343,19, h.28,5; L Λα 7/193; L-a έργαΛ μ 116 μέ¬
λει L u £338, h. 11,2; οϊδεν / ϊδμεν L , 7/236, 4719; (έ)δωκε θεός L , ΝΊ2Ί. 730; L , £428 L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 134
B of war, of battle; epith. of εργα\ only in dir.
speech in Hom. w. τεύχεα*. of/for war / battle 7/193 δφρ9 άν έγώ (Aias) L-a τεύχΛεα δύω (cf. Z340) Sc. 238 ύπέρ αύτέων ' άνδρες έμαρνάσθην L 2ε9 έχοντες s Hes. Αγ.343,19*μ (^έχ ουσαν, of Ath. at birthj) - h.28,5e’ (L J — w. έργα: of/performed in war / battle B 338 (Nestor to Grs.:) »παισίν έοικότες άγοράασθε ' νηπιάχοις, οίς οΰ τι ^μέλει -α έργα," h. 11,2 (Αθηναίην) η σύν Αρηΐ L j ' περθόμε- ναί τε πόληες άϋτή τε πτόλεμοί τε μ 116 (Circe to Od.:) »τοι ca έργαΛ μέμηλε * και πόνος" E42S (Zeus to Aphr.:) »οΰ τοι, τέκνον έμόν, δεδοται L " Ν72Ί (Polyd. to Hector:) „οΰνεκά τοι περί βώκε θεός -α έργαά, 1 τοΰνεκα καί βουλή έθέλεις περιίδμεναι άλλων" 730 (Polyd. to Hector:) »άλλφ μέν ... έ^ ' άλλφ δ9 όρχηστύν, έτέρφ κίθαριν καί άοιδήν,' άλλφ δ9 έν στήθεσσι τιθεΐ νόον (έσθλόν") Η236 (Hector to Aias:) „μή τι μεν ήύτε παιδός αφαυρον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πειρήτιζε 1 ήέ γυναικός, ή ούκ οίδεν L-a έργα? (note elabor- ation in vv.237—41) 4 719 (Nestor:) „ού πώ τί μ9 έφη (Neleus) ϊδμεν L f. — Wdfld.: άρήϊος\ on -a έργα see further L J. N. O’Sullivan
πολεμίζω, πτολεμίζω [55*, 4°, 1Η] Ε denom. from π(τ)όλεμος. — Deriv.: π(τ)ολεμιστής
F (- = πολεμι) -ζω V, -ζει 2‘; -ζον V, -ζε 2\ -ζομεν 3°, -ζον 1', 1°; -ζμ Γ; -ζοι 2*; -ζετε Γ; -ζέμεναι Γ, -ζέμεν 3', -ζειν 26', πτολεμίζειν 4*, 1Η; -ζων 2'; πτολεμίζω 1', -ξομεν 1', πτολεμίξομεν 1'; -ξων 2', πτολεμίξων 1'; -ξειν 2* πτολ- metr. nec. 8‘, 1Η (£328, 0428, TV223. 644, Γ206, Φ463. 572, Sc.358); πολ- prec. by movable v 3‘, 1° (/352, £101, Γ325, y86). Further Ruijgh, Element acheen 80 f.
Μ 1 quadrisyll. -ζε 0539; -ζον £371 k‘x]
Τρωσίν -ζω/ζον 7325, χ86; -ζει 7V123, £101; -ζον /352; -ζε /550; δυσμενέεσσι / Τρώεσσι πανημέριος/ον -ζη/ζειν 7Ί68, 4 279; -ζοι 4 300, /318; (έπ)ιστάμενοι/ος ι~ζεινι £611, 7V263; παραβαλλόμενος L /322; έπιστάμεθα / συν- οισόμεθα ^πτολεμίζειν Λ Ν223, Sc. 358; βροτών ένεκα L / ξω Θ428, Φ463; (έπ)ότρύνω L’i£iVj 0402, Π 525; έσσύ- μενον L , 2V787; L , 7/152. 239, /789. 243, 7Ί64; -ζων 4 168, /326; έναντίβιον -ξειν/ξων Κ85, Φ477 / Κ451, 0179; πτολεμίξων 7V644 [««!-] πόλεμον ^-ζ£ΐν ήδέ μάχεσθαιj £121, Γ435; ώρματο / έφορμαται πτολεμίζειν / L Φ572, Ύ74; L u £452 - 4 12 - Ξ152, 7/3; έθέλεις L , Γ67; (έθελον) ^-ζειν2 'Εκτορι δίφ Η42. 169; έσσυμένους L j 4 717; πτολεμίζειν υίας Αχαιών Τ206; -ζειν £802, Π 834, Σ258 2 pentasyll. -ζομεν υίες Αχαιών
ν315 - 0 153, ξ240; -ζετε μηδέ μάχεσθον Η2Ί9\ έθελω ^-ζέμενΛ 'Εκτορι δίφ /356; L , £520, /7220; -ξομεν Ω667 πτολεμίξομεν £328 3 hexasyll. -ζέμε-
ναι /337
Σχ sch.D: explained by a form of πολεμέω 4 168, £121. 328, 4 300, Η239; Σ258: Ldvri τοΰΛ πολεμιζειν. L d μάχονται, sch.min. P.Strassb. inv.33 to 4 168: πρλεμών L Triim- py, Krieg. Fachausdrücke esp. 133 f. (see index)
B poetic form, do battle (with), fight in war (with), both of close fighting (7/279, 0 539) and from a distance (TV263, £371); only pres. and fut. stems; usu. ref. to one battle, fight- ing on a particular occasion (single combat Γ67. 435, 7/42. 152. 169. 279, 0179, K85, Φ463. 572, Sc.358; cf. 0428, 0539), but also to whole war or part of war beyond a single battle (e.g. /318. 337, 7V644, T325, y86, v315+; £121. 328, Σ258, £240) or to fighting in general as type of activity (£611, 7/239, N223, /7243); subj. pers. (exc. /7834: Hector’s ίπποι), one (usu.: one army, pers.) or both (7/279, £371, Sc.358; poss. /2667) sides; opponent, when expressed, in dat. alone or prep. constr. (2 below); obj. of, cause of conflict expr. by ένεκα / είνεκα 4- gen. (0428, Γ325, Φ463); never w. in- str.dat.; eagemess to fight H3, 4 717 (cf. 7V787), ΝΊ4, /789, Γ164, Φ572, contrast 7322; opp. to διοπτεύω K451; adv. (expr.): άλληκτον (£452, 4 12, ΞΙ52), άναγκαίη (4 300), άν- τίβιον (Γ435), έναντίβιον (Κ451, 0179, Κ85, Φ477), μάλα (/318), άνευθεν έμεΐο (/789), έκ θεόφιν (£101), τάων πρόσθ9 (77834, of protection), loc. ένί Τροίη (ν315+), άλλο- δαπφ ένί δήμφ (Γ325), αΰθι (£328), ένθα (£240), μετ9 Α- χαιοΐσιν (1352), παρά νηυσί (7V123), πρόσθεν Μυρμιδόνων (1722Q), ύπ9 αίθέρι (£371), temp. είνάετες (£240), τοσσαΰτ9 έτεα (£328), τή δυωδεκάτη (Ώ667), μηκέτι (Η279), n. also έως (0539, ν315+), δφρα / τόφρα (1352. 550 / Σ258), pre- dic. πανημέριος/ον (4 279, 7Ί68). — Wdfld.: see ^μάχο- μαιΛ Β introd.; π. coupled w. L j 10x 1 abs., opponent not
expressed w. π. A168 (Ach. to Ag.:) „έγώ δ9 ολίγον τε φίλον τε ’ έρχομ9 έχων έπί νήας, ένην κεκάμω -ζων" £452 1329
1330


πολεμίζω, πτολεμιζω
έν δέ σθένος ώρσεν (Ath.) έκάστφ 1 καρδίη, άλληκτον -ζειν ήδέ μάχεσθαι = Λ 12 (Eris) = £152 (Pos.) = T67ex £611 "Αρκάδες άνδρες... έπιστάμενοι -ζειν Ν223 πάντες έπι- στάμεθα (Grs.) πτολεμίζειν (πολ. ν.1.) Π243 (Ach. praying to Zeus: „θάρσυνον δέ οί [Patr.] ήτορ) δφρα και 'Έκτωρ εϊσεται, ή ρα και οίος έπίστηται -ζειν“ Δ 300 κακούς δ" ες μέσσον έλασσεν (Nestor), 1 δφρα καί ούκ έθέλων τις άναγ- καίη -ζοι (-ζη ν.1.) /318 (Ach.:) „ϊση μοίρα μένοντι και εί μάλα τις -ζοι“ (-ζη, -ζει vv.ll.) (η. μάρνασθαι ν.317) £802 μιν (Tyd.) έγώ -ζειν ούκ εϊασκον (Ath.) Η 3 μέμασαν (Hector + Alex.) -ζειν ήδέ μάχεσθαι Λ 717 ούδ9 άέκοντα Πύλον κάτα λαόν άγειρεν (Ath.), 1 άλλά μάλ9 έσσυμένους (έσσυμένως ν.1.) -ζειν N1Ü1 πάρ δύναμιν δ9 ούκ έστι καί έσσύμε- νον -ζειν ΊΑ (έμοί [Aias s. of Oil.] αύτφ θυμός) μάλλον έφορμάται -£ειν ήδέ μάχεσθαι Λ Φ5Ί2 (έν δέ οί [Agenor, facing Ach.] ήτορ) ώρμάτο πτολεμί^ ΤΙ64 εΐ περ με- νοινάφ (a man who is fasting) -ζειν (γυΐα βαρύνεταΐ) (η. μάχεσθαι ν. 163) //152 έμέ (Nestor) θυμός άνήκε ... -ζειν (sc. with Ereuthalion) £520 τούς δ9 Αϊαντε δύω καί Όδυσσεύς καί Διομήδης ' ωτρυνον Δαναούς -ζέμεν 0402 σπεύσομαι (Patr.) εις "Αχιλήα, ϊν" ό^ρύνω -ζειν2 Π 525 (Glaucus to Αρ.:) „δός δέ κράτος, δφρ" έτάροισι 1 κεκλόμενος Λυκίοι- σιν έπον “ 834 (τάων [women of Troy] πρόσθ" 'Έκτορος) ίπποι ' ποσσιν όρωρέχαται -ζειν Η239 οίδ" (Hector) έπί δεξιά, οιδ" έπ" άριστερά νωμήσαι βων 1 άζαλέην, τό μοι έστι ταλαύρινον -ζειν 279 (Idaeus to Aias and Hector:) „μηκέτι, παΐδε φίλω, -ζετε μηδέ μάχεσθον“ /322 ούδέ τί μοι (Ach.) περίκειται, έπεί πάθον άλγεα θυμφ ' αίεί έμήν ψυχήν παραβαλλόμενος -ζειν 326 ήματα δ" αίματόεντα διέπρησσον (Ach.) -ζων ' άνδράσι μαρνάμενος όάρων ένεκα σφετεράων 352 δφρα δ" έγώ (Ach.) μετ" "Αχαιοΐσιν -ζον ’ ούκ έθέλεσκε μάχην άπό τείχεος όρνύμεν 'Έκτωρ 550 δφρα μέν Μελέαγρος -ζε, 1 τόφρα δέ Κουρήτεσσι κακώς ήν ΚΑ5\ (Diom. to Dolon: „ή τε καί ύστερον είσθα) έπί νηας "Αχαιών 1 ήέ διοπτεύσων ή νέναντίβιονΛ πολε- μίξων (πολεμίζων ν.1.)“ 0179 (Iris to Pos.:) ,,ήπείλει (Zeus) καί κείνος L d (against Pos.) πολεμίζων (πτολεμίζων, π[τ]ολεμίζων vv.ll.) ’ ένθάδ" έλεύσεσθαι“ Ν\23 'Έκτωρ δή παρα νηυσί ... -ζει 263 ού γάρ όίω (Idom.) ' άνδρών δυσ- μενέων έκάς ίστάμενος -ζειν 644 Άρπαλίων, δ ρα πατρί φίλφ έπετο πτολεμίζων (π[τ]ολεμίζων ν.1.) ' ές Τροίην Π220 πάντων δέ προπάροιθε δύ" άνέρε θωρήσσοντο ' Πάτροκλός τε καί Αύτομέδων, ένα θυμόν έχοντες, 1 πρόσθεν Μυρμιδόνων -ζέμεν (-ζειν v.l., cf. πόλεμόνδε) £101 έκ θεό- φιν -ζει (Hector) 371 (οί δ" άλλοι Τρώες καί) "Αχαιοί 1 εΰκηλοι -ζον ύπ" αίθέρι T2Q6 ή τ" άν έγωγε (Ach.) 1 νΰν μέν άνώγοιμι πτολεμίζειν υιας "Αχαιών 1 ντ/σπας άκμή- νους Σ258 (δφρα μέν ούτος άνήρ [sc. Ach.] "Αγαμέμνονι μήνιε) τόφρα δέ ρηίτεροι -ζειν ήσαν "Αχαιοί /2667 (Priam to Ach.:) „ένδεκάτη δέ κε τύμβον έπ" αύτφ (Hector) ποιήσαιμεν, * τή δέ δυωδεκάτη πολεμίζομεν“ £328 (Calchas:) „τοσσαΰτ" έτεα πτολεμίζομεν αυθι, 1 τφ δεκάτφ δέ πόλιν αίρήσομεν“ ν315 (Od. to Ath.:) „μοι πάρος ήπίη ήσθα, ' έως ένί Τροίη ^-ζομεν υϊες Αχαιών“ - ο 153 £240 ένθα μέν είνάετες L ' τφ δεκάτφ δέ ... Sc.358 (Her. to Cycnus: „ού) τοι Άρης θανάτοιο τελευτήν 1 άρκέ- σει, εί δή νώϊ συνοισόμεθα πτολεμίζειν (πολεμίζειν, γε πτολεμίζειν vv.ll.)“ (cf. 0400 πτόλεμόνδε) 2 opponent expr. (dat. or prep. constr.) dat (+ cogn.acc. £12P): //42 (κ" άγασσάμενοι) "Αχαιοί ' οίον έπόρσειαν ^-ζειν 'Έκτορι (η. μαχέσασθαι ν.40) 169 πάντες άρ οϊ γ" έθελον L , /356 ούκ έθέλω (Ach.) -ζέμεν (-ζειν ν.1.) 'Έκτορι 337 (Ach.:) „τί δέ δει -ζέμεναι Τρώεσσιν ' Άργείους;“ Α2Ί9 (ούκ έμέ [Ag.]) Ζεύς 1 εΐασε Τρώεσσι ^πανημέρι^ον -ζειν Τ168 δς δέ κ" άνήρ οϊνοιο κορεσσάμενος καί έδωδής ' άν- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολεμιστης, πτολεμιστης
δράσι δυσμενέεσσι L Δος -ζη, θαρσαλέον νύ οί ήτορ 0 539 τφ (Dolops) -ζε (Meges) μένων /789 (Ach. to Patr.:) „μή σύ γ" άνευθεν έμεϊο λιλαίεσθαι -ζειν 1 ^Τρωσι“ Τ325 άλλοδαπφ ένί δημφ 1 εϊνεκα Ελένης -ζω (Ach.) /86 άλλους πάντας, δσοι L dv -ζον, πευθόμεθ", ήχι έκαστος άπώλετο Φ463 (Αρ. to Pos.:) „ούκ άν με σαόφρο- να μυθήσαιο 1 έμμεναι, εί δή σοί γε βροτών ένεκα πτολε- μίξω (π[τ]ολεμίζω v.l.)“ (η. άμαχητί ν.437) £121 (αισχρόν τόδε έστί μάψ ούτω) λαόν "Αχαιών 1 άπρηκτον ^πόλεμον -ζειν ήδέ μάχεσθαι Λ 1 άνδράσι παυροτέροισι Γ435 (Hel. to Alex.: „σ’ έγωγε παύεσθαι κέλομαι μηδέ) Μενελάφ 1 άντί- βιον L j ’ άφραδέως“ — prep. constr.: Θ428 (Hera to Ath.:) „ούκέτ" έγωγε 1 νώϊν έώ Διός άντα βροτών ένεκα πτολεμίζειν“ ΦΑΊΊ (Art. to Αρ.: „μή σευ νΰν έτι άκούσω εύχομένου) άντα Ποσειδάωνος ^έναντίβιον πολεμίζειν^ (π[τ}ολεμίζειν v.l.)“ Κ85 (Ap.-Lycaon to Aen.: „ποΰ τοι άπειλαί) "Αχιλήος L (π[τ]ολεμίζειν ν.1.)“
D ν.1. Μ249, Υ333; 7V315 (Zen.) J.Ν.O’Sullivan
πολεμιστής, πτολεμιστης [14*, 1°, 3Η, le] Ε Leukart, -täs 167 F πολ. exc. Ύ132
Μ [uJu] -ά /7492 [^χ] περ έών -ής Ε5Ί\ = 0585, /C549; καί θαρσαλέος/ον -ής/ήν Φ589 / £602 = /7493 = Ύ269; -ής Hes.fr.204,44; κορυθά]ϊκος -έω Hes.fr. 185,15; κορυθάϊκι πτολεμιστή XI32; -ήν E2Ü9 = Κ78 = Χ26Ί, JV300, £26, Asius fr. 13,7 ρ.91 Dav.; -αί ω499, Cat.16,13 Trav. L Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 134f. 176. 180
B warrior, fighter in battle (clash between two fighters clearly X269); often in gener, characterizat. of indiv. (usu. w. evaluating epith., hence view [L 134f.] that π. lacks the pos. connotat. of μαχητής [q.v.]; but n. /7492 [cf. Janko, Iliad ad 1.], also use w. non-evaluating epith. of Ares), but also w. ref. to particular sit. (so clearly ύ>499: old men as ad hoc warriors); 9‘ in dir.speech. — Epith.: θαρσαλέος*, θοός, κορυθάϊ- κος*, ταλαύρινον, and Ix each άμώμητος, άναγκάϊοι, γέρων, έλέγχιστον, ταλάφρονα, ύπασπίδιον of particular warriors: £571 Αινείας L0" ού μείνε θοός περ έών -ήςά (when faced with both Men. and Antil.) 0585 "Αντίλοχος L j (when Hector came at him) K 549 ούδέ τι φημι (Nestor) 1 μιμνάζειν παρά νηυσί, γέρων περ έών -ής E6Q2 (Diom. to Grs.: „θαυμάζομεν 'Έκτορα) ^αίχμητην τ" έμεναι καί θαρσαλέον -ήν“ /7493 (dying Sarp, to Glaucus:) „νΰν σε μάλα ΧΡή ' l j“ (η· μάρναο ν.497) - Ύ269 (Ach. to Hector) Φ589 (Agenor to Ach.:) „σύ δ" ένθάδε πότμον έφέψεις, ωδ" έκπαγλος έών καί θαρσαλέος -ής“ ΠΑ92 (dying Sarp.:) „Γλαΰκε πέπον, -ά μετ" άνδράσι (fight to save my body from the Grs.“) £26 (Men.: „ούδέ βίη Ύπερήνορος ής ήβηζ άπόνηθ", δτε) μ" έφατ" έν Δαναοΐσιν έλέγχιστον -ήν 1 έμμεναι“ ω499 Ααέρτης Δολίος τ" ές τεύχε" έδυνον, 1 καί πο- λιοί περ έόντες, άναγκαΐοι -αί Hes. fr. 204,44 Αϊας δ" έκ Σαλαμΐνος άμώμητος πολεμιστής ' μνάτο — indef.: Ν300 τφ (Ares) δέ Φόβος φίλος υιός άμα κρατερός καί άταρβής 1 έσπετο, δς τ" έφόβησε ταλάφρονά (ταλαίφρονά, ταλασίφρονα vv.ll.) περ -ήν — of Ares: £289 (Diom. to Pand. and Aen.:) „ού μέν σφώί γ" όίω ’ πρίν γ" άποπαύ- σασθαι, πρίν γ" ή έτερόν γε πεσόντα 1 αίματος άσαι Άρηα, ταλαύρινον -ήν“- ΥΊΖ - Χ26Ί Ύ132 οί (Hector) σχεδόν ηλθεν Αχιλλεύς 1 ίσος Ένυαλίφ, κορυθάϊκι πτολεμιστή — context damaged: Hes.fr. 185,15 κορυθά] ϊκος πολεμιστέω CaL 16,13 Trav. πο]λεμισταί Asius fr. 13,7 ρ.91 Dav. ]τες ύπασπίδιον -ήν (attempts to Supplement the v. in Veneri, QUCC 46 [- n.s. 17], 1984, 84ff.). - Wdfld.: see μαχητής and ίππεύς J. N. O’Sullivan
1331
1332


πόλεμος, πτόλεμος
πόλεμος, πτόλεμος [252\ 29°, 20Η, 3h, 8e] Ε usu. seen as related to ^πελεμίζωΔ, both π. and noun presupposed by L d containing primary μ-suff. and deriv. from a verb-form rel. to πάλλω; on problem of π-/πτ- see πόλις E; Szemerenyi, Scripta minora III 1483—5 (cf. 1601) sees πτολ- as primary (Myc.) and < *πλοτ- < IE *polt- > Aryan *port- (in Indian etc. words for 'battle’ et sim.). — Deriv.: ά-, μενε-, φίλο-, φυ- γοπτόλεμος; εύπόλεμος, πολεμήϊα, πολεμίζω; Άρχε-, Δήμο-, "Ερασι-, Νεοπτόλεμος; Πτολεμαίος, Τληπόλεμος
F 1 πολ.: -ος 17, -οιο 104, -ου 28, -φ 24, -ον 69, -όνδε 18, -όνδ9 2; -οι 6, -ων 1, -ους 1 2 πτολ.: -ος 5, -οιο 26,
-ου 2, -φ 1, -ον 2, -όνδε 1; -οι 1, -ους 4 — πτ. 32’, 7°, 1Η, lh, le, incl. (foll. van Th.) 6*, 2° όμοιίου (όμοιίοο) πτ. (οη πολ./πτολ. variat, here: Hainsworth, Iliad on 7440); further Ruijgh, Element acheen 78 ff.
M 1 trisyll. (incl. 18x -όνδε, Ix -όνδ") [uJ] έκ -ου Ζ480, Λ 752, Λ/123; ή -ου Ν639; -ου 164; έν -φ Σ106, Κ131, Th.936; ές -ον 0533, Ρ487, Σ238; πριν -όν τ9 Θ453; και -οι καί ξ225 [---] (μεν) ^ός τεΔ κακός και φύ- λοπις αίνη Δ32, Ορ. 161; L u Α61; έπει -ος Cert. ρ.38,14; -ος Β453 = Λ13; ήλυδες νέκ -ουΛ Γ 423 (cf. £409 in Μ^]); L j Λ 811, /192; -ου μέν Θ35 s 466; πριν -ου 0473, 7313; παυσάμεδα ^πτολέμου^ ω42; -ου Cypr. fr. 1,5 ρ.35 Dav.; L u ω531; οΰτε ποτ9 / τις fv -φΔ (φδισήνο]ρι δακρυόε[ντι) B2Q2, Μ 214 / Hes.fr.25,9; άνέρες L j (, νΰν) £861 - Ξ149, Μ2Ί\; δήίφ L νΰν £117; στήσεσδ9 / αν- τεσδ" L , (· νυν) 0234, 0698; και L , /7591; L , Φ610, κ553, λ 537, ξ222; και -φ (· μετά) Ρ376, ε224 = ρ285; -φ Hes.fr.206; πτολέμφ Δ 253; οΰτε ποτ9 ές -ον (...
Α226. 491; δτ"/όπότ" ές L-ov φδισήνορα^ δωρήσσοιτο* ΚΊ3, Th.431; ές L £833 — Λ 331; λιπών L j £43; δήιον νές -ονΛ Δ 281; έλδησ" L £132 = 821 (cf. 7428 above, £*409 in [w2w]); L □ πωλήσεαι* E35Q. 788; (τεύχεσιν) L d δωρήσσετο* (δακρυόεντα) E737 = 0388 = 376in, 736; L u Z338, 2V3O5, 77728, Λ493; (δτρυνον) ^-όνδεΛ κάρη κομόωντας "Αχαιούς Β443, 769; ότρύνων L u (μελαι- νάων άπό νηών) £589, £383; ερχόμενος* L u (μελαινάων έπι νηών) λ 448, φ39; άλλ" δρσευ L d (καί) Δ 264, 7139; L j, καί ΞΙ28; ίέμενον / νισόμενον L j (βάλε στηδος παρά μαζόν) 0313 / = 0577°“4”, 7V186; μιν L , Σ452; L u 21428, 7/209, Κ32; (άντίβιον) -ον πολεμίζειν ήδέ μάχεσδαι £121, 7435; L-ov τε κακόν καίά φύλοπιν αίνήν Δ15, ω475; γάρ L , Ορ. 14; -όν/οί τε N25Q, α\2 / h.Ven. 10; //άρ -oVj γε Ύ487; L , 0670; -όν γε £351; -ον μέν 7/331; καί -ον σ376; άργαλέον/ους -ον/ους Ορ.229, £87; -ον £100; πτολέμους Ω3 — δ 183 — ν91 - 264 kJ] -ος/ον δ9 άλίαστος/ον (^δρωρεν^) Β797, Κ31; -ος καί ( L J Κ92, Μ361; -ος δ9 άνδρεσσι μελήσει Ζ492, Υ137; -ος Τρώων/εσσι Η343, Χ237; (έποτρύνει) -ος/ον κακός/όν Π494 / Ν225, χ152; -ος Choer.fr.la (- Suppl.Hell.316),2 Colace; -ου/φ/ον καί δηϊοτήτος* £348 / 7791 / Η29, Μ181. 244, Κ124; -ον καί h.Cer.266; l-oü ού γίνετ" έρωή Π302, £761; L 4 /4422, Th.665; τέλος -ου Π636; μιν -ου Φ598; έσσυμένους -ου 0404; -ου Δ376, 77723, Κ101; μέν -φ 753; -ον κάτα (δακρυόεντα) £332, Ρ512; (ίέμενοι) •ον καταπαυσέμεν / καταδύμεναι άνδρών Η36, Sc. 196; (λιπών) -ον δρασύν Ζ254, Κ28 a 6146; άντιβίην -ον Sc. 150 — 163; -ον φδισήνορα 1604; μεν γάρ -ον Μ322; -ον δ9 ούκ Ξ62; -όνδ9 Β372; -ον μέτα Υ329; -ον Γ165, 6519 kJ] Γ-ος δέ / ^έπει -ου/ πέπαυται / άπέπαυσαν Γ134, Λ 323; L j Cert. ρ.38,8; -ός τε δέδηε Κ18; πτόλεμος Ρ736; γάρ -ου £228; -ου Μ335; καί έν -φ Pan.fr. 12,4 ρ.120 Dav.; •όν τε Β273; (νέφ) -όνδε Λ 684. 798, 2V298; πτόλεμόν/-όν τε μάχην τε Ν\ 1, 77251; -οί τε μάχαι τε Α\77 - £891, Th.926, Theb.fr.2,10 ρ.22 Dav.; ές -ον £433; έπεί -ον το- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλεμος, πτόλεμος
λύπευσε* α233 » £368 a 6490, ω95; -ον 1605; -ων Δ 310 kw‘] άυτ77+ τε ^πτόλεμος/όν/οί τε Ζ328, 7763 / Α492 / h. 11,3; τέτατο L j τε Μ436 = 0413; πτόλεμόνδε 0400 2 quadrisyll. (πρίν) -οιο μεδιέμεν / μεδήσετε / μεδή- σομαι Δ 351 / Ν97 / 7650; έκφερέμεν* -οιο £234. 664. 669; Γέλδόντ9 / δήίου' νέκ -οιοΛ £409 / = Η119·,Α“’ = 174, £189, 773, Φ422; L d Λ 597; (έκ) -οιο δυσηχέος Λ 590 a Σ307, £686, Λ 524, 7V535; παύσασδαι* -οιο (δυσηχέος) Η376 = 395, 058; μιν / νέον -οιο μετά-/μετά Λ 509, /V364; -οιο δαήμεναι / δαήμονες Φ437, Cert. ρ.44,7; -οιο πεπαυμένοι 7150; άργαλέην, -οιο A4; -οιο κάρη κομόωντας "Αχαιούς Ν3\0; έπεί -οιο Ρ243; -οιο Δ299, Ξ96, 7230, Sc.385; πτολέμοιο Κ3 [w-J (ίέμενοι) -οιό τε 0453, Sc.23 [vJv] άνά ^πτολέμοιο γεφύραςΛ 0 378, Α 160, Κ427; L j Δ37\; έπί πτολέμοιο γεφύρη 0553; -οιο δέ- δηε(ν) Ν736, £253; τέλος -οιο 7291; γάρ -οιο JV214; -οιο πέπαυμαι ΣΙ25; -οιο δαήμων Hes.fr. 141,24; -οιο Α234, £384, 2184 - 7224, 7V118, 7201; πτολέμοιο Ν297 « 469, Ξ389, Σ64 [^‘χ] πολυάικος -οιο Α 165, Κ328, λ 314; λι- λαιόμενοι -οιο 7133, Sc. 113; φίλον υιόν ύπεξέφερεν* -οιο £318. 377; "Άρης ^άτος -οιο, £388. 863, Ζ2Ο3; L , Ν746; (Γύγης τ" / Άρη9) άατος* / ααται -οιο Th. 714, Sc. 59. 101; παύσαμενόν ^μάχης ήδέ πτολέμοιοΛ 0160. 176; t u 7/232, Λ 255, 7V536 = Ξ430; άποίχονται / άπόσχωνται -οιο Λ408 / 799 a 7741, Ξ78, ΣΙ99; όρώρηται / έρωήσαι* -οιο Ν271 / 776, 7170, £422; κρατερής καί ^όμοιίου πτο- λέμοιοΛ Ν353, Σ242; καί t d 0670; νεΐκος L j σ264, ω543; L d 7440, Ν635, Φ294; πόδες ^φέρον έκ -οιοΛ Ν5\5, Ρ700; L , £735; έκ -οιο Ζ501, Λ 612. 663, 7V211, £239. 452, ω43; έσσύμενον -οιο Ν3\5; άυτης καί -οιο Ξ37; ή -οιο Ρ548; έπαυσάμεδα ^πτολέμοιο* Φ432; τέτατο L , Th.638; -οιο £368, 7112, 21240 a Ζ330, 21335, Ζ443, Λ 801 = 7743 - Σ201, Λ/249. 368 - Ν752. 114. 525, 0741, 77359. 811, 7402. 423, Π54; πτολέμοιο Cert. ρ.44,8
L ’Trümpy, Krieg. Fachausdrücke esp. 129ff. (see index); 2D. Loenen, Pole mos: een Studie over oorlog in de griekse oud- heid (Mededel. Nederl. Akad. van Wet., Afd. Letterkunde. N.R.XVI,3), Amsterdam 1953 (see index s.w. Hesiodus [where for '67 vlg.’ read '68 vlg.’], Homerus); 3E.C. Welskopf, Probleme d. Muße im alten Hellas, Berlin 1962, 76—83 (on Raubzüge); 4Cosset, AC 53, 1984, 5—14 (7f. 10—14: on degree of form, rigidity)
B fighting in battle, in war, armed conflict (1), strife, Zwietracht (164: 2); sing. exc. 13x (1 b below); coupled as (part-)synon. in same case w. μάχη (q.v. B ad iniL), άυτη (A492, Z328, Ξ37.96, Π63, h.11,3), δηιοτής (£348.409, H29. 119\ Λ/181. 244, JV250, 7791, ΪΊ24), δήρις (Op.14), εργον Άρηος (h.Ven. 10), έρις (A\77*, N353), κέλαδος (Th.926), νεΐκος (M36\), ύσμίνη (h.Ven. 10), φύλοπις (Δ 15. 82, Σ242, ω475, Ορ. 161, Sc.23. 113, h.Cer.266); as adnom.gen. w. έρις (£389, £253, Cypr.fr. 1,5 ρ.35 Dav.), νεΐκος (Ν27\, σ264, ω543), φύλοπις (Ν635, A314); w. gen.pers.: άνδρών £332, Η36, Ω3*, Sc. 196, Αχαιών 7 165, 7/331, Λ487, Τρώων 7/343, τών Μ436*, 718. — Epith.: 9χ κακός*, 8χ
όμοιίου, 7χ each δηίου*, δυσηχέος, φδισήνορα* (incl. Hes.fr.25,9), 4χ δακρυόεντα*, 3χ each άργαλέοιο*, δρασύν, πολυάικος, στυγερού*, 2χ each αίματόεντος, άλίαστος*, πολύδακρυν, Ix each άγριος, αίνότατον, δυσηλεγέος, έπι- δημίου όκρυόεντος (164 in 2 below), κρυόεντι, λευγαλέοιο, μέγας, όιζυρου, όλοοΐο, πευκεδανοΐο; note also predic. απρηκτον (£121), γλυκίων (£453*), έλαφρότερος (Χ237), χαλεπός γυναιξίν (Cert ρ. 38,14); appos. λυγρά £225 (226). — Wdfld.: see μάχη 1 (fighting in) battle (incl. single combat), (fighting in) war; may refer to the fighting (ac- tual or envisaged) in a single bout, on a single occasion (battle: 1333
1334


πόλεμος, πτόλεμος
e.g. Δ 240. 335, ΕΊ3Ί+, Λ 509, Λ/181. 249, 7V11. 97. 114. 310. 736, £37, 7763, £376. 512, Τ36. 402, Τ31. 154, #519, Cert. ρ.38,8, so of each/any of various [envisaged] occasions 4 226, Δ 351, Z330, *78, 4 408, N118. 776, Γ170, σ264, Th. 431; n. also [quasi-]spatial instances below (lay); combat £435, £/119*. 232, ΓΙΟΙ [cf. 0400, Hes.Sc.l50+. 385, fr.25,9]) or in more extensive warfare ([part of: e.g. 7V525, Σ64] a war; ref. to [fighting in] a whole war [transl. a/the war sometimes appropriate] e.g. Γ291, *28+, Λ/322, £548, Φ432, «12, /192, σ376; -ου Ίλιακοΐο Cypr.fr. 1,5 p.35 Dav.; ref. in Op. 161 is to fighting in Tr. and Theban Wars; -όνδε Λ448, φ39 [also ές -ον λ 493] best taken as to (the) warzs complex event defined in time and place rather than 'die Aufgabe oder Pflicht des Kämpfens’ as L1129 f.; striet denial [L1130] of sense state of war'xn Hom. unjustified in view of £797 [compare esp. Op.229; cf. /403+], 415. 82, ω475, n. also Z328) or have a less particular ref. (type of occurrence, type of activity: e.g. 4 84, £388+, 4 537, Λ/271. 335, £228, Th.936, Op.14; cf. laß below); sometimes the π. ('armed aggression’ vel sim.) of one side in conflict in quest., e.g. Γ165, 7/343, /605, ΪΊ24, Sc. 150*; shift towards a more concr. sense ('fighting force, ar- my’) may perh. be seen in £273, Choer.fr. la (= Suppl. Hell. 316), 2 Colace (n. also not. of battle as mobile mass of fighting men /763. 251). Gener, neg. characterizat. both in narr, and in dir. sp. (see epiths., exc. δρασύν), but π. may be de- sired by warrior / deity (in context of battle, war 4 492, Γ133, 2V214. 315, /791. 494, T313, /2404, Sc.23, influenced by deity £453+ / Th. 665; desire a constant feature of personal character 4 177 [Ach., acc. to Ag.], £225 [Od.-Cretan, exceptional in this, cf. 7V636fT.], Sc. 113, cf. Hes. fr. 206 / Ares £891, Ath.Th.926, h.Ven. 10; cf. h. 11,3 [Ath. and Ares]. See also aa- τος Bl, άκόρητος B2.) Paired in oppositional or sim. relationship w.: άγορή Γ150, /440, Σ106, βουλή £202. 273, /53, Λ/214, cf. /7630, φρένες *553; δαίς 4 258, Hes. fr. 206, Pan.fr. 12,4 ρ. 120 Dav., δοίνη Sc. 113; γυναίκας άνάλκιδας ήπεροπεύειν £348. 350, έργα Αφροδίτης h.Ven. 10, ύπνος, φιλότης, μολπή, όρχηδμός Ν639; άλλοΐον έργον 4 258; έργον, οίκωφελίη £222. 225; άεδλος Π59\; δασμός 4165; λόχος 4 226; κύματα ε224+; λοιμός 4 61; ειρήνη ΒΊ9Ί, Op.229, cf. ω531 (η. ειρήνη ν.486), φιλότης 415. 82, ω475. la sg. laa ffighting inf battle, L u war as event, activity (in at least the places marked ♦ one can at least reasonably take π. — 'war’; regarding the inevitable subjectivity of the decision involved here [partly due to the absence of the article in Hom.] see, e.g., the quarrel betw. Trümpy [L1129 f.] and Ebeling) ; the passages are grouped here, as far as poss., by theme, sit with singularities in this respect at the end: role of gods, esp. Zeus, in rel. to π. of men (Her. ag. Cycnus and Ares Sc. 385): *Γ165 δεοί νύ μοι (Priam) αίτιοί είσιν, 1 οϊ μοι έφώρμησαν -ον πολύδακρυν "Αχαιών *σ376 (Od.-beggar to Eurym.:) „εί δ9 αύ και -όν ποδεν όρμήσειε Κρονίων ’ σήμερον (τφ κέ μ" ϊδοις πρώτοισιν ένι προμάχοισι μιγέντα") Δ 15 JZeus to gods:) „φραζώμεδ9, δπως έσται τάδε έργα* ’ ή ρ’ αύτις -όν τε κακόν και φύλοπιν αίνήν ' δρσομεν jj φιλότητα μετ9 άμφοτέροισιΛ βάλωμεν" s 82 (-ος, 4- t u τίδη- σι [Zeus]) 4- ω475 (-ον) *4 84 άνδρώπων ταμίης -οιο τέτυκται (Zeus) — *Τ224 *Κ8 (ώς δ9 δτ9 αν άστράπτη πόσις 'Ήρης τεύχων ή πολύν όμβρον) ήέ πόδι πτολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοΐο,' ως Sc. 385 (έκτυπε Ζεύς) σήμα τι- δεις -οιο εφ ... παιδί *Ρ54& (ήύτε ιριν δνητοΐσι τανύσση Ζευς) ^τέραςΛ έμμεναι ή -οιο ' ή και χειμώνος Λ 4 (Ζεύς δ9 "Έριδα προϊαλλε έπι νηας) -οιο L u μετά χερσίν έχου- σαν *Ορ. 14 -όν τε κακόν και δήριν όφέλλει (Eris) Κ31 -ον δ9 άλίαστον έγειρε (Zeus) *Ορ.229 (Ειρήνη δ9 άνά γην) ούδέ ποτ9 αύτοϊς (people of just city) ' άργαλέον -ον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλεμος, πτόλεμος
τεκμαίρεται ... Ζεύς *Cypr.fr. 1,5 p.35 Dav. Ασύνδετο κου- φίσαι παμβώτορα γαίης άνδρώπων^ ριπίσσας -ου μεγάλην έριν Ίλιακοΐο ' όφρα κενώσειεν ^δανάτου βάρος note also Ν11 below — going to π. (war, campaign): *£833 ουδέ ους παΐδας έασκε (Merops) ' στείχειν ^ές -ονΔ φδισήνορα - ♦4 331 *1493 (Ach.’s shade to Od.: „μοι του παιδός) μΰδον ένίσπες, ' ή έπετ9 L d πρόμος έμμεναι ήέ και ούκί" Λ 684 (γεγήδει) Νηλεύς, 1 οΰνεκά μοι (Nestor) τύχε πολλά νέφ ^-όνδεΔ κιόντι, ref. to Pylian raid against Eleans *Λ448 (μιν [Pen.] νύμφην γε νέην κατελείπομεν) έρχόμενοι L d *φ39 (τό δ9 [sc. τόξον] οΰ ποτέ) Όδυσσεύς ' έρχόμενος L u έπι νηών 1 ήρεΐτ9 note also 7V364 below ad fin. — stir up π., et sim.: *Ä28 (έδεν [Men.] εϊνεκα) ήλυδον (Grs.) ές Τροίην, -ον δρασύν όρμαίνοντες s *5146 *Λ314 (άδανά- τοισιν άπειλήτην [Otus and Ephialtes] φυλόπιδα στήσειν πολυάικος -οιο χ 152 (Od. to Tel.:) „τις ένι μεγάροισι γυναικών ' νώιν έποτρύνει -ον κακόν" so perh.: £273 μυ- ρί9 Όδυσσεύς έσδλά έοργε ' βουλάς τ9 έξάρχων άγαδάς -όν τε κορύσσων, see Leumann, Hom. Wort. 210 cf. Γ165, 415, KS, Y3\, σ376, ω475, Cypr.fr.1,5 above ad init. — π. has arisen, is aflame (around), has come to: *£797 τοι (Priam) μυδοι φίλοι άκριτοί είσιν, ' ως ποτ9 έπ9 ειρήνης* -ος δ9 άλίαστος νδρωρενΔ Λ/361 (herald asking Aiantes to come to aid of Menesth.^ ,,εί δέ και ένδάδε περ -ος και νεΐκος l ι> ' άλλά περ οίος ϊτω Τελαμώνιος (Αϊας") (η. πόνος ν.348) 7V271 (μετά πρώτοισι μάχην άνά) ίσταμαι (Men.), όππότε νεΐκος όρώρηται -οιο *Ζ328 (Hector to Alex.:) „σέο δ9 εϊνεκ9 άυτή τε πτόλεμος τε ' άστυ τόδ9 άμ- φιδέδηε" ΝΊ36 (Polyd. to Hector:) „πάντη γάρ σε περί στέφανος L-oio δέδηεΛ" £253 άργαλέον δέ μοί (Men.) έστι διασκοπιάσδαι έκαστον ' ηγεμόνων, τόσση γάρ έρις L Λν ΪΤ8 τών ... μάχη -ός τε δέδηε Π63 έφην (Ach.) γε ' ού πριν μηνιδμόν καταπαυσέμεν, άλλ9 όπότ9 αν δή ' νηας έμάς άφίκηται άυτή τε πτόλεμος τε *Choer.fr. la (= Suppl. Hell. 316),2 Colace 9Ασίης άπό γαίης 1 ήλδεν ές Εύρώπην -ος μέγας — arm for π.: 4 226 (Ach. to Ag.:) „οΰτε ποτ9 ^ές -ονΛ ... δωρηχδηναι οΰτε λόχονδ9 ίέναι (τέτληκας") ΕΊ3Ί τεύχεσιν L j δωρήσσετο (Ath.) δα- κρυόεντα = 0388 s 376in Τ36 (Thetis to Ach.:) „L ,
δωρήσσεο" ΚΊ3 (ζωστήρ, φ) ζώννυδ9, δτ9 νές -ον φδισήνο- ρα δωρήσσΛοιτο Th.431 όπότ9 L Λωνται ' άνέρες, ένδα δεά (sc. Hec.) παραγίνεται οίς κ9 έδέλησι ' νίκην όπάσαι (νν.431 sq. om^a) — go to take part in π. (current battle): Λ/368 κεΐσ9 ειμι και άντιόω -οιο = ΝΊ52 Ν2\4 έτι -οιο μενοίνα ' άντιάαν — hang back from, fear, be un- equal to π.: 4 240 οΰς τινας αύ μεδιέντας ϊδοι (Ag.) στυγερού -οιο, ' τούς μάλα νεικείεσκε s Ζ330 4 351 (Od. to Ag.:) „πώς δή φής -οιο μεδιέμεν, όππότ9 "Αχαιοί ' Τρωσιν έφ" ιπποδάμοισιν έγείρομεν "Άρηα;" Ν9Ί L(Pos.-Cal- chas to Teucer etc.:)j „εί δ" ύμεΐς -οιο μεδήσετε λευγαλέοιο (we shall today be overcome“) 114 L d „ήμέας γ" οΰ πως έστι μεδιέμεναι -οιο" 118 L j „ούδ9 αν έγωγε ' άνδρί μα- χεσσαίμην δς τις -οιο μεδείη ' λυγρός έών" £351 (Diom. to Aphr.:) „σ9 όίω 1 ριγήσειν -όν γε, καί εϊ χ" έτέρωδι πύ- δηαι" Μ244 (Hector to Polyd.:) „τίπτε σύ δείδοικας -ον καί δηϊοτητα;" /V310 οΰ πόδι έλπομαι (Mer.) οΰτω (as οη the left) ' δεύεσδαι -οιο Αχαιούς — begin, join π.: 4 335 (μένοντες έστασαν [Athenians and Od.’s contingent], όππότε πύργος "Αχαιών άλλος) Τρώων όρμήσειε καί άρξειαν -οιο Η232 (Aias to Hector:) „άρχε μάχης ήδέ πτολέμοιο" Κ154 άρχέμεναι δέ δυσηλεγέος -οιο 1 ωκνεον άμφότεροι (gods οη both sides) Μ181 σύν δ" έβαλον Ααπίδαι L-ov καίά δηϊοτή- τα h.Cer.266 (Dem.: „τφ γε [Demophon]) παΐδες Έλευσι- νίων L j φύλοπιν αίνήν ' αίέν έν άλλήλοισι συνάξουσ9" Ξ96 (Od. to Ag.: „σευ ώνοσάμην φρένας) δς κέλεαι -οιο 1335
1336


πόλεμος, πτόλεμος
πόλεμος, πτόλεμος
συνεσταότος και άυτής ' νηας (άλαδ9 έλκέμεν“) — fight, wage π.: *Β 121 (Ag. to Grs.: αισχρόν τόδε γ9 έστι) μάψ ούτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαόν 'Αχαιών ' άπρηκτον cov πολεμίζειν ήδέ μάχεσθαι^ ' άνδράσι παυροτέροισι Γ435 (Hel. to Alex.: σ’ έγωγε παύεσθαι κέλομαι μηδέ) Μενελάφ ' άντίβιον L j Sc. 150 έκ φρένας εϊλετο (Eris) φωτών 1 οϊτι- νες άντιβίην -ον Διός νίι φέροιεν (νν. 150 [= 163]—3 exp. Schwarz) = 163 (ν. 163 exp. Paley) — warding off of π.: A284 μέγα πάσιν ' ^ρκοςΛ Αχαιοΐσιν πέλεται (Ach.) -οιο κακοϊο Δ 299 (πεζούς δ9 έξόπιθεν στήσεν) L d έμεν -οιο 7605 (Phoenix to Ach.: „If you retum to the war άτερ δώρων) ούκέθ9 όμώς τιμής έσεαι -όν περ άλαλκών“ Π25\ νηών οί άπώσασθαι -όν τε μάχην τε ' δώκε (Zeus) ΚΙ24 (Hera to Pos. and Ath.: „Let us help Ach. that he may know that ...) οί δ9 (sc. θεοί) αύτ9 άνεμώλιοι, οΐ τό πάρος περ ' Τρωσίν άμύνουσιν -ον και δηϊοτήτα“~ — uncertainty, out- come, decision of π.\ Μ 436 τών έπι ίσα μάχη τέτατο ^πτό- λεμόςΛ τε = 0413 Ρ736 έπι δέ L □ τέτατό σφιν (Men. and Mer. carrying Patr.’s corpse to ships) 1 άγριος ηυτε πΰρ (η. vv.740f.) 7V358 έριδος κρατερής καί όμοιίου ^πτολέμοιοΛ ' πεϊραρ έπαλλάξαντες έπ9 άμφοτέροισι τάνυσσαν (Zeus and Pos.) £389 αίνοτάτην έριδα L u τάνυσσαν (Pos. and Hector) K101 (Aen.:) „εί δέ θεός περ 1 ίσον τείνειεν -ου ^τέ- λος2, ού κε μάλα ρέα 1 νικήσει“ (Ach.; on the controversy on this passage see, w. the lit. cited there, Blößner, Iterata 32—8) *Th.638 ούδέ τις ήν έριδος χαλεπής λύσις ούδέ τελευτή ' ούδετέροις, ίσον δέ L d τέτατο πτολέμοιο *Γ291 (Ag.: „εί δ9 άν έμοί τιμήν τίνειν ούκ έθέλωσιν [Trs.]) μαχήσομαι εϊνεκα ποινής ' αύθι μένων, εϊως κε L u -οιο κιχείω“ Π630 (Patr. to Mer.: „Don’t talk, fight!) εν γάρ χερσί L -ου, έπέων δ9 ένί βουλή“ Λ 509 (τφ [Mach.] ρα περίδδει- σαν [Grs.]) μή πώς μιν -οιο μετακλινθέντος (μετακλι[ν\- θέντες ν.1.) έλοιεν (Trs.) σ264 (ίππων) επιβήτορας, οϊ κε τάχιστα ’ έκριναν μέγα νεΐκος όμοιίου πτολέμοιο — sufiering, endurance in π,, ’weight’ of π. (see also £87, Ω 8+ in lb below): P376 τοί δ9 έν μέσφ άλγε9 έπασχον ' ήέρι καί -φ (η. μάχης ν.368) ε224 πόλλ9 έπαθον (Od.) καί πόλλ9 έμόγησα 1 κύμασι καί -φ = ρ285 *α238 (Tel. to Ath.-Mentes:) „ου κε θανόντι περ ώδ9 άκαχοίμην, ' εί μέτα οίς έτάροισι δάμη Τρώων ένί δημφ, ‘ ήέ φίλων έν χερσίν, έπεί -ον τολεύπευσε (see S.West, Odyssey ad 1.) — £368 - 5490 s ö>95ex 7/343 (Nestor: „όρύξομεν τάφρον, ή χ9 ίππον καί λαόν έρυκάκοι) μή ποτ9 έπιβρίση -ος Τρώων“ *Ύ287 (Hector to Ach.:) „καί κεν ελαφρότερος -ος Τρώεσσι γένοιτο ' σεΐο καταφθιμένοιο“ — π. brings death: Λ61 (άμμε [Grs.] παλιμπλαγχθέντας όίω [Ach.] άψ άπονοστή- σειν) εί δή όμοΰ -ός τε δαμρ καί λοιμός Αχαιούς *Ορ. 161 τούς μέν -ός τε κακός καί φύλοπις αίνή ’ τούς μέν ύφ9 έπταπύλφ Θήβη (ωλεσε, τούς δέ καί έν νήεσσιν ές Τροίην άγαγών) Ρ223 (Hector to allies: „τις νΰν) ή άπολέσθω ' ήε σαωθήτω* ή γάρ -ου όαριστύς“ — survive π,: *Μ322 εί μέν γάρ -ον περί τόνδε φυγόντε ' αίεί δή μέλλοιμεν (Sarp. and Glaucus) άγήρω τ9 άθανάτω τε ' έσ- σεσθ9 *Χ4%7 ήν περ γάρ -όν γε φύγη (Astyanax) πολύδα- κρυν 'Αχαιών, 1 αίεί τοι τούτφ γε πόνος καί κήδε9 όπίσσω ’ έσσοντ9 *α 12 οϊκοι έσαν (surviving Grs. exc. Od.), -ον τε πεφευγότες ήδέ θάλασσαν *χ192 Ίδομενεύς Κρήτην είσήγαγ9 έταίρους, ' οΐ φύγον έκ -ου T23Q (Od. to Ach.: „χρή ...) δσσοι δ9 άν -οιο περί στυγεροΐο λίπωνται, ' μεμνήσθαι πόσιος καί έδητύοζ“ see also Ρ228 just above — respite from π.: Λ801 ολίγη δέ τ9 άνάπνευσις -oio (ν. om. Ο) - Π43 - Σ201 (ν. om. quidam) — with- drawal from π.: N776 (Alex, to Hector:) „άλλοτε δή ποτέ μάλλον ^έρωήσαι -οιοΛ 1 μέλλω“ Π 70 ούδέ n γυΐα (of the man who has taken food and drink) ' πριν κάμνει πρίν πάν4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τας l j 7*422 (one Tr. to another:) „εί καί μοίρα παρ9 ά- νέρι τφδε (dead Patr.) δαμήναι ' πάντας όμώς, μή πώ τις έρωείτω -οιο“ 77723 (Αρ.-Asius to Hector: „If I were strenger than you,) τώ κε τάχα στυγερώς -ου άπερωήσειας“ (η. μάχης ν.721) 302 (νηών άπωσάμενοι) πΰρ ' τυτθόν άνέ- πνευσαν, -ου δ9 ού γίνετ9 έρωή « P761ex £348 (Diom. to wounded Aphr.:) ,,είκε -ου καί δηϊοτήτος“ — cease from π., stop π.: Λ255 άλλ9 ούδ9 ώς άπέληγε (wounded Ag.) μάχης ήδέ πτολέμοιο Α422 (Thetis to Ach.:) „-ου δ9 άποπαύεο πάμπαν“ *Γ112 έχάρησαν Αχαιοί τε Τρώές τε ‘ έλπόμενοι νπαύσασθαιΛ όιζυροΰ -οιο 7/376 (Priam: „Let herald declare to Grs.) αϊ κ9 έθέλωσι ' L u -οιο δυση- χέος, εις δ κε νεκρούς ' κείομεν“ = 395 Γ150 γήραϊ δή -οιο πεπαυμένοι (Tr. elders), άλλ9 άγορηταί 1 έσθλοί Θ473 ού πρίν -ου άποπαύσεται 'Έκτωρ, ‘ πρίν δρθαι (Πηλείωνα) 058 (Zeus to Hera: „Call Iris, δφρ9 εϊπησι Πο- σειδάωνι) ^παυσάμενον, -οιο τά ά πρός δώμαθ9 ίκέσθαι“ 160 (Zeus to Iris:) „L u μιν (Pos.) άνωχθι μάχης ήδέ πτολέμοιο ' έρχεσθαι μετά φΰλα θεών ή εις άλα“ 4- 176 ΣΙ25 δηρόν έγώ -οιο πέπαυμαι (Ach.) 242 (παύσαντο) Αχαιοί ' φυλόπιδος καί όμοιίου πτολέμοιο *Φ432 (Ath. exulting over Ares and Aphr.: „If all the Trs.’ helpers were like these) τώ κεν δή πάλαι άμμες έ^παυσάμεθα πτολέμοιο,' Ιλίου έκπέρσαντες (πτολίεθρον“) ω42 (ούδέ κε) u joo, εί μή Ζεύς λαίλαπι παΰσεν Γ134 νυν εαται σιγή, -ος δέ πέπαυται Η29 (Αρ. to Ath.:) „νυν μέν παύσω- μεν -ον καί δηϊοτήτα ' σήμερον“ (η. μαχήσοντ9 ν.30) 36 (Ath. to Αρ.:) „πώς μέμονας -ον καταπαυσέμεν άνδρών;“ 331 (Nestor to Ag.:) „σε χρή -ον παΰσαι Αχαιών“ (to cremate the dead) ©543 (Ath. to Od.:) „παΰε νεΐκος ^όμοιίου πτολέμοιο“ Φ294 (Pos. to Ach.:) „μή πρίν παύειν χεΐρας L Jf 1 πρίν κατά Ίλιόφιν (τείχεα λαόν έέλ- σαι Τρωικόν)“ Λ 323 τούς μέν (slain Trs.) έπειτ9 εϊασαν, έπεί -ου άπέπαυσαν (Diom. and Od.) Τ201 (Ach. to Ag.: „άλλοτε) μάλλον όφέλλετε ταϋτα πένεσθαι, ' όππότε τις μεταπαυσωλή -οιο γένηται 72670 σχήσω (Ach.)... -ον τόσσον χρόνον δσσον άνωγας (Priam) — (cause to) refrain from π.: (935 (Ath. to Zeus:) „-ου μέν άφεξόμεθ9, ώς (εί ν.1. ant.) σύ κελεύεις' ' βουλήν δ9 Αργείοις ύποθησόμεθ9“ s 466 (w. 466—8 om. quidam, 466 om. Η) Λ/249 (Hector to Po- lyd.:) „εί δέ σύ δηϊοτήτος άφέξεαι ήέ τιν9 άλλον ' παρφάμε- νος έπέεσσιν άποστρέψεις -οιο (I will kill you“) Α 799 (Nestor to Patr.: „τοι τεύχεα δότω [Ach.]) αϊ κέ σε τφ ϊ- σκοντες άπόσχωνται -οιο ’ Τρώες“ » /741 — S78ex — Σ199·1 ω531 (Ath.:) „ϊσχεσθε πτολέμου, Ιθακήσιοι, άργα- λέοιο“ ΛΓ525 (ένθα [on ΟΙ.] περ άλλοι) θεοί ήσαν έεργό- μενοι -οιο Σ64 (είμ9 [Thetis], δφρα) έπακούσω, ' δττι μιν (Ach.) ϊκετο πένθος άπό πτολέμοιο μένοντα — see, view π.: (9 453 bis (Zeus to Ath. and Hera: „σφώϊν τρόμος έλλα- βε) γυΐα, ’ πρίν -όν τ9 ίδέειν -οιο τε μέρμερα έργα“ £37 όψείοντες (δψ* άίόντες ν.1.) άυτής καί -οιο (κίον [wounded Gr. chiefs] άθρόοι) NU θαυμάζων ήστο (Pos.) πτόλεμόν τε μάχην τε — π. as concem vel sim. of pers.: £384 (Ag. to Nestor:) „-οιο μεδέσθω“ (every Gr.) /650 ού ... πρίν -οιο μεδήσομαι (Ach.) αιματόεντος (until Hector fires the ships) £686 οϊ γ9 (Ach.’s men) ού -οιο δυσηχέος έμνώοντο TV297 βή (Mer.) δέ μετ9 Ίδομενήα μέγα πτολέμοιο μεμηλώς — 469 (Aen.) Ζ492 (Hector to Andrem.: „Look after things in the house.) ^-ος δ9 άνδρεσσι μελήσει“, on wo- men and war see also Cert.p.38,14 below ad fin. K137 (Pos. to Hera: „καθεζώμεσθα κιόντες) ές σκοπιήν, L “ *Κ92 (οΰ μοι [Nestor] επ’ δμμασι) ύπνος ' ιζάνει, άλλά μέλει -ος καί κήδε9 Αχαιών the state of the war — be eager for, rejoice in π.: A492 ποθέεσκε (Ach.) δ’ άυτήν τε πτόλεμόν τε Β453 (Ath. urged the Grs. to battle) τοΐσι δ9 -ος γλυ- 1337
1338


πόλεμος, πτόλεμος
κίων γένετ9 ήε νέεσθαι (ές πατρίδα γαΐαν) = Λ 13 (Eris put σθένος in the hearts of the Grs.; w. 13—14 om. Zen., ath. Aristoph., Ar.) Γ133 (πριν έπ9 άλλήλοισι φέρον [Grs. and Trs.]) Άρηα 1 έν πεδίφ όλοοΐο ^λιλαιόμενοι -οιοΔ Sc. 113 σφι (Ares) σχεδόν είσι (Her. and Ιοί.), L u 1 φυλόπιδα στήσειν, τά σφιν πολύ φίλτερα θοίνης Th.665 -ου δ9 έλι- λαίετο θυμός (of gods) 1 μάλλον έτ9 ή τό πάροιθε Ν3\5 μιν (Hector) αδην έλόωσι (Aiantes and Teucer) και έσσύ- μενον -οιο (η. μάχεσθαι ν.317), cf. Τ423 below (surfeit) 0404 ούδέ δύνανται 1 ϊσχειν έσσυμένους (sc. Αχαιούς) -ου βασιλήες Αχαιών Π494 (dying Sarp, to Glaucus:) „νΰν τοι έελδέσθω -ος κακός" Sc.23 τφ (Amphitryon) δ9 άμα Ιέμε- νοι -οιο τε φυλόπιδός τε 1 Βοιωτοί (Λοκροί τ9 και Φωκήες έσποντ9) /791 (Ach. to Patr.:) „μηδ9 έπαγαλλόμε- νος -φ και δηϊοτήτι ' Τρώας έναιρόμενος προτί 'Ίλιον ήγε- μονεύειν" Hes. fr. 206 -φ κεχαρηότας (sc. Αίακίδας) ήύτε δαιτί — insatiability, surfeit of π.: E*388 κεν άπόλοι- το Άρης ^άτος -οιοΛ, ' εί μή = 863ex = Ζ203 7V746 παρα νηυσίν άνήρ (sc. Ach.) L u μίμνει, δν ούκέτι πάγχυ μάχης σχήσεσθαι όίω Th. 714 (ένι πρωτοισι μάχην) έγειραν, 1 Κόττος τε Βριάρεώς τε Γύγης τ' αατος (ατος pap. 19) -οιο Sc.59 (εύρε [Her.] ... έν τεμένει) 'Απόλλωνος ' αύτόν (Cycnus) και πατέρα δν Άρη9, αατον (άτον ν.1.) -οιο 101 (Her. to Ιοί.:) ,,ή μήν καί κράτερός περ έών άαται (Ares) -οιο" Μ335 ές δ9 ένόησ9 (Menesth.) Αΐαντε δύω -ου άκορήτω ' έσταότας Ν635 ούδέ δύνανται (Trs.) 1 φυλόπι- δος κορέσασθαι όμοιίου πτολέμοιο (η. άυτής ν.621, Άρηος ν.630, μάχης ν.639) Cert. ρ.38,8 καύχένας ϊππων ' έκλυον ιδρύοντας, έπεί -ου έκορέσθην (πτολέμου κο- ρέσθην cod., πολέμου έκόρεσθεν Ar. Pax 1283, πολέμοιο κο- ρέσθην ed. Steph.) TV639 (Men.:) „των (sleep, love etc.) πέρ τις καί μάλλον έέλδεται έξ έρον είναι 1 ή -ου' Τρώες δέ μάχης άκόρητοι έασιν" Τ4Ο2 (Ach. to horses:) „φράζεσθε σαωσέμεν ήνιοχήα ' άψ Δαναών ές δμιλον, έπεί χ9 έώμεν -οιο" 423 ού λήξω (Ach.), πρίν Τρώας αδην έλάσαι -οιο — singularities: Α 165 (Ach. to Ag.:) „τό μέν πλεΐον πολυάικος -οιο 1 χεΐρες έμαί διέπουσ9" Δ3Ί6 άτερ -ου είσήλθε (Tyd.) Μυκήνας 1 ξεΐνος (λαόν άγείρων) *7V364 δς ρα νέον -οιο μετά κλέος είληλούθει, cf. 'going to war’ (£833 etc.) above S100 ού γάρ 'Αχαιοί ' σχήσουσιν -ον νηών άλαδ9 έλκομενάων, ’ άλλ9 άποπαπτανέ- ουσιν, έρωήσουσι δέ χάρμης 0741 έν χερσί φόως, ού μει- λιχίη -οιο £243 -οιο νέφος περί πάντα καλύπτει, ' Έκτωρ θ 519 αίνότατον -ον φάτο (Demod.) τολμήσαντα (Od.) ’ νικήσαι Cert. p. 38,14 -ος χαλεπός πάσησι γυναιξίν, on women and war see also Z492 above p.44,8 (άνδρες) 'A- ργεΐοι ... κέντρα πτολέμοιο (-= £568b) II circumstantial in dat. w. έν(ί), ένι (distinet, betw. this and quasi-spatial use [lay below], though in gener, ciear, may naturally involve an element of subjectivity in particular instances): B2Q2 (Od. to fleeing Gr.:) „σύ δ9 άπτόλεμος καί άναλκις, ' ^οΰτε ποτ9 έν -φ2 έναρίθμιος οΰτ9 ένί βουλή" Λ/214 (Polyd. to Hector:) „ούδέ μέν ούδέ έοικε ' δήμον έόντα παρέξ άγορευέμεν, οΰτ9 ένί βουλή ' L " /53 (Nestor to Diom.:) „περί μέν -φ ένι καρτεράς έσσι,' καί βουλή μετά πάντας ομήλικος έπλεν άριστος" ΣΙ06 (τοΐος έών [Ach.] οϊος οΰ τις 'Αχαιών) ιέν -φ/ άγορή δέ τ9 άμείνονές είσι καί άλλοι κ553 (Έλπήνωρ) οΰτε τι λίην ' άλκιμος L u οΰτε φρεσίν ησιν άρηρώς Δ 253 (περί μέν σε [Idom.] τίω [Ag.] Δαναών) ήμέν ένί πτολέμφ ήδ9άλλοίφ έπί έργφ ' ήδ9 έν δαίθ' Pan.fr. 12,4 ρ. 120 Dav. ίσον δ9 δς τ' έν δαιτί ^καί έν -φΛ θοός άνήρ ' ύσμίνας διέπων ταλαπενθέας /7591 (δσση δ9 αίγανέης ριπή τέτυκται, ήν ρά τ9 άνήρ άφέη) ή έν άέθλφ ' ήέ L j (τόσσον έχώρησαν Τρώες) ξ222 (Od.-beggar:) „τοΐος έα ^έν -φΔ · έργον δέ μοι ού φίλον έσκεν" £117 (εϊ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλεμος, πτόλεμος
ποτέ μοι [Diom.] καί πατρί) παρέστης (Ath.) 1 δηϊφ L Jf νΰν αύτ9 έμέ φΐλαι 861 (έβραχε Άρης, δσσον τ' έννεάχιλοι έπίαχον) ^άνέρες έν -φΔ έριδα ξυνάγοντες Άρηος = ΞΙ49 ΑΤ 271 οΰ πω πάντες όμοιοι 1 L d (9234 (Ag. to Grs.: „πή έβαν εύχωλαΐ) Τρώων άνθ9 εκατόν τε διηκοσίων τε έκαστος ' στήσεσθ9 L£V -φΛΓ 0698 φαίης κ9 άκμήτας καί άτειρέας άλλήλοισιν 1 άντεσθ9 (Grs. and Trs.) L (η. μάχη v.696, έμάχοντο v.698, μαρναμένοισιν v.699) Hes. fr. 25,9 οΰτέ τις έν πολέμίωι φθισήνο]ρι δακρυόε[ντι 1 έτλη έσάν- τα ίδίω[ν μεΐναι κρατερ]ίον Μελέαγ[ρον (όποτ[9 ίθύοι] άν- τα μάχεσ[θαι) ΚΙ31 (δείσετ9 [Ach.]) δτε κέν τις έναντί- βιον θεός έλθη 1 L Φ610 (ούδ9 έτλαν [fleeing Trs.] πόλιος) εκτός 1 μεΐναι έτ9 άλλήλους καί γνώμεναι, δς τε πεφεύγοι 1 δς τ' έθαν9 L λ 537 (οΰτ9 άρ βεβλημένος [Neopt.]) χαλκφ 1 οΰτ9 αύτοσχεδίην ούτασμένος, 1 οίά τε πολλά 1 γίνεται L d Th.936 (Φόβον καί Δεΐμον, οϊ τ' άνδρών) κλονέουσι φάλαγγας 1 L κρυόεντι laß (the art of) fighting £368 (Nestor to Ag.:) „γνώσεαι δ9 εί καί θε- σπεσίη πόλιν ούκ άλαπάξεις 1 ή άνδρών κακότητι καί άφραδίη -οιο" 1440 σ' (Ach.) έκ Φθίης Άγαμέμνονι πέμπε (Pel.) 1 νήπιον, οΰ πω είδόθ9 (η. corresp. idea of teaching v.442) όμοιίου πτολέμοιο ' ούδ9 άγορέων (η. also Δ 310 [ρί.] below) 77359 ίδρείη -οιο, ' άσπίδι (κεκαλυμμένος ωμούς σκέπτετ9 [Hector] όιστών τε ροΐζον καί δοΰπον σκόντων) 811 φώτας έείκοσι βήσεν (Euphorbus) άφ9 ϊππων ' πρώτ9 έλδών σύν δχεσφι, διδασκόμενος -οιο Φ43Ί εί δ9 έθέλεις (Art.) -οιο δαήμεναι, δφρ9 έύ ειδής ' δσσον φερτέρη εϊμ9 (Hera) Hes.fr. 141,24 ] πολέμοιο δαήμων Cert. ρ.44,7 άνδρες -οιο δαήμονες (= £568a) lay (quasi-)spatial, battle (field) (as μάχη B2): ές -ον. A491 (οΰτε ποτ9 είς άγορήν πωλέσκετο [Ach.]) οΰτε ποτ9 νές -ονΛ (ν.491 om. pap.456c [West] homoearcho, Zen.) £350 (Diom. to Aphr.:) „εί δέ σύ γ9 L j πωλήσεαι ..." 788 δφρα μέν L d πωλέσκετο Άχιλλεύς, ' ούδέ ποτέ Τρώες προ πυλάων (οΐχνεσκον) Δ 281 δήιον L j ... κίνυντο φάλαγγες £132 (Ath. to Diom.: „εϊ κε) Αφροδίτη ' έλθησ9 L d, τήν γ9 ούτάμεν" = 821 N3Q5 ήϊσαν L u Ρ433 (οΰτ9 άψ έπί νήας) ήθελέτην (Ach.’s horses) ίέναι οΰτ9 L d μετ9 Αχαιούς Ζ338 (Alex, to Hector: „με άλοχος) ωρμησ9 L f 0533 (ol έδωκεν [sc. θώρηκα}) Εύφήτης ’ L d φορέειν /7728 (Κεβριόνη δ’ έκέλευσε) 'Έκτωρ ' ίππους L u πεπληγέμεν Ρ43Ί (ϊππω ένόησα) Αίακίδαο ' L d προφανέντε Σ238 (τόν [Patr.] ρ9 ήτοι μέν έπεμπε [Ach.]) L j, ούδ9 αύτις έδέξατο νοστήσαντα — -όνδ(ε)'. £872 χρυσόν έχων -όνδ9 ϊεν (Carian leader) ήύτε κούρη H2G9 Άρης, 1 δς τ9 είσιν ^όνδεΛ μετ9 άνέρας (η. έριδος, μάχεσθαι ν.210) 7V298 οιος Άρης L d μέτεισι (so did Mer. and Idom. go into the battle) Ξ128 (Diom. to other wouded Gr. leaders:) „δεΰτ9 ϊομεν L f (η. δηϊοτήτος v. 129), not actually to enter the battle (w. 129 ff.) K32 βαν δ9 ΐμεναι L u θεοί Δ423 (Δαναών κίνυντο φάλαγγες) L d 0313 (Άρχεπτόλεμον) ιέμενον (νισσόμενον v.l.) L u βάλε στήθος s 0577 (νισόμενον) + 7V186 Λ 798 τοι (Patr.) τεύχεα δότω (Ach.) L d φέρεσθαι Σ452 πέμπε (Ach.) δέ μιν (Patr.) L u £443 (κηρύκεσσι) κέλευσε (Ag.) 1 κηρύσσειν L j ... 'Αχαιούς a Τ69 (δτρυνον) £589 (έν δ’ αύτός [Men.] κίεν) ^ότρύνων -όνδεΛ £383 ως έπετέλλετο Νέστωρ 1 L j ... άπό νηών Δ264 ^δρσευ -όνδ9 ΤΙ39 L Λε καί άλλους δρνυθι λαούς 0400 (Zeus to Iris;) „ού ... καλά συν- οισόμεθα (Zeus and Hera + Ath.) πτόλεμόνδε" (cf. Λ 736 μάχη, Sc. 358 πτολεμίζειν) — Γ-ον/-ου στόμα1 4- (κατα)· δύω: /604 (Phoenix to Ach.:) „εί δέ κ' άτερ δώρων -ον φθισήνορα δύης, * ούκέθ9 όμώς τιμής έσεαι" Ξ62 -ον 6' ούκ άμμε (wounded chiefs) κελεύω (Nestor) ' ^ύμεναι2 (η. μάχεσθαι ν.63) Τ313 τέρπετο (Ach.), πρίν -ου στόμα L j αίματόεντος Sc. 196 παρά δέ Δεϊμός τε Φόβος τε ’ έστα-
1339
1340


πόλεμος, πτόλεμος
σαν ίέμενοι -ον καταν άνδρών (on shield) — -οιο/ου govemed by έκ, έκ-, ύπεκ-: Γ428 (Hel. to Alex.:) ,,ήλυθες έκ -ου' ώς ωφελες αύτόθ9 όλέσθαι" Ε4&) (ούδέ τί μιν [the man who fights against gods] παΐδες) παππάζουσιν 1 έλ- θόντ9 ^έκ -οιο. καί αίνής δηϊοτητος Ζ480 καί ποτέ τις εϊ- πρσι 'πατρός δ9 δ γε πολλόν άμείνων9 ' έκ -ου άνιόντα (Astyanax) Ν2\ 1 νεόν L 1 ήλθε κατ9 ιγνύην βεβλημένος Ρ189 (άπέβη) 'Έκτωρ 1 δηίου L d Ζ501 ού γάρ μιν έτ9 έφαντο (Andrem, and her maids) ύπότροπον L d 1 ίξεσθαι E234 (Pand. to Aen.: „Drive your horses yourself) μή τώ μέν δείσαντε ματήσετον ούδ9 έθέλητον 1 έκφερέμεν -οιο'9 318 έόν φίλον υιόν ύπεξέφερεν (Aphr.) -οιο = 377medex 664 (Σαρπηδόνα) έταϊροι ' ^έξέφερον -οιο. 669 (Τληπόλεμον) 9Αχαιοί 1 L Λ 597 Νέστορα δ9 έκ -οιο φέρον Νηλήιαι ίπποι 7/515 τρέσσαι δ9 ούκέτι ρίμφα πόδες ^φέρον έκ -οιο. (obj. Idom.) = £700" Ρ735 νέκυν (Patr.) L , ' νηας έπί γλαφυρός ω43 (Ag. to Ach. in underworld:) „σ’ (dead Ach.) έπί νηας ένείκαμεν νέκ -οιο ." Λ 612 Νέστορ9 ερειο, 1 δν τι- να τούτον άγει βεβλημένον L 663 τούτον (Mach.) ήγαγον (Nestor) (βεβλημένον) Φ422 (άγει [Aphr.]) Άρηα δηίου L d κατά κλόνον Ν535 (τόν [De’iph.] δέ Πολίτης) έξήγεν -οιο δυσηχέος 7/119 φημί (Ag.) μιν (Hector) άσπασίως γόνυ κάμψειν, αϊ κε φύγησι ' δηϊου L (-ου ν.1.) καί αίνης δηϊοτητος = 174 = T73in (ΤΊ2 s /7118) Λ 590 ούδέ έ (Aias) φημί (Euryp.) 1 φεύξεσθ9 fescape’) νέκ -οιο δυσηχέος. Σ307 οΰ μιν (Ach.) έγωγε (Hector) ' φεύξο- μαι fflee from’) L Μ123 άναπεπταμένας (sc. πύλας) έχον άνέρες, εϊ τιν9 έταίρων ' ^έκ -ου. φεύγοντα σαώσειαν Λ 752 (Nestor would have killed the Moliones, εί μή σφωε πατήρ) L έσάωσε P452 (σφώϊν [horses of Ach.] δ9 έν γούνεσσι βάλω [Zeus] μένος) δφρα καί Αύτομέδοντα σαώ- σετον έκ -οιο 1 νηας έπί γλαφυρός Λ 811 (οί [Patr.] Εύρύ- πυλος άντεβόλησε) σκάζων L Ρ239 (Aias to Men.:) „ούκέτι νώϊ 1 έλπομαι αύτώ περ νοστησέμεν έκ -οιο" Φ598 ήσύχιον μιν (Agenor) -ου έκπεμπε (Αρ.) νέεσθαι — leave -ον/οιο: Ζ254 (Hecabe to Hector:) „τίπτε ,λιπα% -ον θρασύν είλήλουθας;" Ξ43 (Ag. to Nestor:) „τίπτε L d -ον φθισήνορα δεύρ9 άφικάνεις;" N25Q (Idom. to Mer.:) „τίπτ9 ήλθες -όν τε L d καί δηϊοτήτα;" Λ408 οίδα ... δττι κακοί μέν άποίχονται -οιο (η. φέβωμαι ν.404, ορρ. έστάμε- ναι κρατερώς ν.410) Ν225 (οΰτε τινά δέος ϊσχει) οΰτε τις δκνφ ' εϊκων άνδύεται -ον κακόν — further prep. expres- sions: £332 θεάων ' τάων αϊ τ9 άνδρών L-ov κάτα. κοιρα- νέουσιν Ρ512 τήδε ... έβρισαν L j δακρυόεντα (-ον πολύ- δακρυν Αχαιών pap.) 1 'Έκτωρ Αινείας τ9 Υ329 Καύκω- νες -ον μέτα θωρήσσοντο, cf. 7/301 Ζ443 (αίδέομαι [Hector] Τρώας καί Τρφάδας) αϊ κε κακός ως νόσφιν άλυ- σκάζω -οιο 7/536 οί δπισθε μάχης ήδέ ^πτολέμοιο.' έσταζαν (horses) - Η430 (9670 σφι φόως γένετ9
άμφοτέρωθεν,' ήμέν πρός νηών καί όμοιίου L j — -οιο γεφύρας* / έσχατη}* (...) -οιο: Δ3Ί\ (Ag. to Diom.:) „τί πτώσσεις, τί δ9 όπιπεύεις -Loio γεφύρας./' 0378 (Ath. to Hera: „I will arm for battle, δφρα ϊδωμαι, ' εί νώϊ) 'Έκτωρ 1 γηθήσει προφανέντε άνά πτολέμ^ — Α 160“ - K427ex θ553 έπί πτολέμοιο γεφύρη ' εϊατο (Trs.) παννύχιοι / Λ 524 όμιλέομεν Δαναοΐσιν ' έσχατιή -οιο δυσηχέος Κ328 ιξε (Aen.) δ9 έπ9 έσχατιήν πολυάικος -οιο 1 b pl. bouts of fighting, armed clashes or conflicts take pleasure in π. (cf.
4 492 etc. in laa above): Α ΥΊΊ (Ag. to Ach.: „έχθιστος δέ μοί έσσι) αίεί γάρ τοι έρις τε φίλη -οί τε μάχαι τε" (Scha- dewaldt, Iliasstudien 144 n.l) — £891 (Zeus to Ares) £225 (Od.-Cretan to Eum.: „μοι νήες) φίλαι ησαν 1 καί -οι καί άκοντες ...καί όιστοί,' λυγρά, τά τ9 αλλοισίν γε καταριγη- λα πέλονται" Th.926 (Άθήνην) η κέλαδοί τε αδον -οί ^τε μάχαι τε. h.Ven. 10 (ού γάρ oi [Ath.] εΰαδεν έργα) 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολιήτης, πολίτης
Αφροδίτης, 1 άλλ9 άρα οί -οί τε αδον καί έργον Άρηος, ' ύσμΐναί L . καί άγλαά έργ9 άλεγύνειν — π. are concem of (cf. £384 etc. in laa above): h. 11,3 (Άθηναίην) ή σύν Άρηϊ μέλει πολεμήϊα έργα ' περθόμεναί τε πόληες άϋτή τε πτόλεμοί τε — w. not. of endurance, hardship in π. (armed conflicts, campai^ns; cf. P376 etc. in 1 a α above): *Ξ 87 (Od. to Ag.: ,,άμμιν) οίσιν άρα Ζεύς 1 έκ νεότητος έδωκε καί ές γήρας ^τολυπεύ.ειν ’ άργαλέους -ους" όπόσα L .σε (Ach.) σύν αύτφ (Patr.) καί πάθεν άλγεα, ' άνδρών τε πτολέμους άλεγεινά τε κύματα πείρων = *θ 183 = *ν91 = *264 sim.: Theb.fr.2,10 ρ.22 Dav. άμφοτέροισι (sons of Oedipus) δ9 άεί -οί τε μάχαι τε — 4 310 ως ώτρυνε (Nestor) πάλαι -ων έύ είδώς (either ways of fighting in battle [cf. μάχη, vol. III 48,11—13] or ref. to the battles of Nestor’s experience; note also /440 in laß above) 2 quarrelling, strife, Zwist /64 (Nestor to Grs., in wake of Diom.’s streng speech of disagreement w. Ag.:) „άνέστιός έστιν έκεΐνος, 1 δς -ου έραται έπιδημίου όκρυόεντος" (η. μαχήσομαι ν.32, see μάχομαι Β12), though orig. ref. (in a poss. proverb) may have been to armed conflict, that is not what is in quest. in pres. context (cf. Hainsworth, Iliad ad 1. [on w.63-4])
D A/250a (suppl., s TI39), X126a (see West, Ptol.Pap. pp. 142. 164); v.l. //290, 7/301 (cit. Paus.) J. N.O’Sullivan
πολεύοο, πολέω [1° / 2H] E zu πέλομαι (s.d.). — Abi.: πυρπολέω, Κυμοπόλεια L Fraenkel, Denom. 185 A.3; Meister, Kunstspr. 32; Shipp, Studies 104; Hofinger, AC 36, 1967, 11
B sich herumbewegen, ungerichtet im Ggs. zu zielgerichtetem πωλέομαι (s.d.), mit Angabe des Wo (herum) durch präp. Obj. od. impl.; Subj. menschl. im Ggs. zu δονέω B2, τι- θαιβωσσω; 2x Inf.Präs., lx Ind.Aon; 1° in dir.R. /223 ούδέ τοι υίας ' ζώειν έν μεγάροισιν έάσομεν, ούδέ θύγατρας ' ούδ9 άλοχον ΟΝ® κατά άστυ -ειν sich (frei) bewegen, herumspazieren (Ggs. Versklavg.), vgl. 77 40 Hes. Op. 462 (άρο- τος') έαρι -ειν' θέρεος δέ νεωμένη οΰ σ9 άπατήσεί' ' νειόν δέ σπείρειν έτι κουφίζουσαν άρουραν go around > go over, s. West z. St., vgl. Σ 543 sowie τρίπολος fr. 150,28 (ΟΝ) την πέρι <5]ι£ -εσαν πςρί τ9 άμφί τε κυκλώσαντο ' ίέμενοι] μάρψαι, ταί δ9 (Harpyien) έκφυγέειν, vgl. V.20, Ύ165. — Wortf.: βοωτέω, δινεύω, δινέω Β2, έλίσσω Blc, έρχομαι ΒΙ3, θυ- νέω, κυκλόομαι, πέλομαι ΒII, στρωφάομαι, υδρεύω
Kompos. s. άμφιπολεύω R- Führer
πολιήτης, πολίτης [3\ 2°, lh] F -ΐται 4, -ίτας 1, -ιήτας 1 (£806) Μ immer am VE, 5χ [ν*χ], 1χ [ν«ίχ]
L (s. πόλις) L1543, L41271 f., L65324; Ulf, Gesellsch. 226 A.29
B Bewohner der Stadt, Mitbürger, immer rel. 'die Bewohner derselben Stadt’, z.T. viell. Frauen miteinbezogen (nicht £806, unwahrsch. 0558 u. Ύ429, mögl. t;13P), unklar wieweit (zu πόλις 'Stadtgemeinde’, s.d. BII) ’Stadtbürger’ (s. zu £806 u. 0558); nur bedingt Gegensatz zu άγροϊώτης (nicht allg. — 'Landbewohner’, sondern Bez. der auf dem Land arbeitenden u. deshalb dort auch wohnenden, vgl. Fanta 42-4, Bravo, DHA 10, 1984, 144 u. s. πόλις B Vorbem. 3, anders Lauf- fer, in: Typenbegriffe III 376) - Wortf.: s. άστός, έτης; vgl. μετανάστης B Vorbem.; Bez. der Einwohner einer Stadt sonst mit Gen. der Bewohner zu πόλις, πτολίεθρον u. άστυ. (sowohl allg. άνθρώπων o.ä., als auch mit Namen der Bewohner, s. πόλις B Vorbem. 6.1), ferner als λαοί (im Kontext zu Σ490, <5174, £195, £524, <265, vl56, Op.222. 227. 240, Sc. 473, Hes. fr. 211,5 - sonst vgl. λαός B2a), δήμος (im Kontext zu Γ50, 0737, 0706, o409, r!78, h.Cer.271; δήμος im Kontext mit π., πτο\. od. ά. steht sonst lokal, vgl. πόλις B Vor-
1341
1342


πολιήτης, πολίτης
πολιός
bem. 2.3, δήμος Bl u. 2), άνθρωποι (/593, τ 174); Bez. nach Geschlecht od. Alter: Kinder u. Alte (Θ517 Lbei άστυ.), Männer, Kinder u. Frauen (/593), Frauen (Σ265. 490. vgl. φ252 [Άχαΐίδες]), Männer u. Frauen (Ω707, vgl. Ύ434 Troer u. Troerinnen); Bez. nach Verwandtschaft: Sohn (5174), Kinder (5525 L j), Frauen u. Kinder (/2729f.; [L / ] Z95. 276. 310), Söhne, Töchter u. Ehefrau (£223), Eltern, Frauen u. Kinder (Φ584), Mann u. Kinder (Γ140 L J, Ehefrauen (h.Ap.477), Eltern (al70+, Sc.239), Vater (Γ50,Ζ415), Vater u. Mutter (o384, [L / ] 5551), Mann u. Brüder (T292), vgl. ferner πόλις BIIbß B806 (Iris als Πολίτης zu Hektor: „viele Bundesgenossen sind in der Stadt) τοΐσιν έκαστος άνήρ σημαινέτω οισι περ άρχει, ' τών δ9 έξηγείσθω κοσμη- σάμενος -ήτας“, (zur jon. Form vgl. Basler Komm. z.St., das sonst übliche -της viell. wegen ΕΝ Πολίτης V.791 gemieden) seine ihm (militär. untergebenen) Mitbürger unter Waffen (Lw56: „Troy’s fighting force“), d.h. sein Kontingent (vgl. λαός B 2 a, δήμος Β1 d), nicht notw. mit polit. Gehalt 'Stadtbürger’; V.791 gemieden) 0558 (Hektor: „es ist nicht richtig, entfernt stehend mit den Gr. zu kämpfen) πριν γ9 ήε κα- τακτάμεν ήε κατ9 άκρης 1 9Ίλιον αίπεινήν έλέειν κτάσθαί τε πολίτας“, da üblicherweise bei einer Eroberung (trotz Ag.s Rede Z55ff.) Frauen u. Kinder eher versklavt als getötet werden (s. ελεύθερος), hier entweder nur männl. „Stadtbewohner“ (dann viell. schon i.S.v. 'Stadtbürger’) gemeint od. sehr allg. zu verstehen Λ429 ως έφατο (Priam., klagend über Hektors Tod), έπι δέ στενάχοντο πολϊται (γέροντες, γυναίκες vv.ll.) ·1 Τρφήσιν δ9 Εκάβη άδινοΰ έξήρχε γόοιο, nur Männer (vgl. λαοί N.4QZ, όνομάζων ανδρα έκαστον V.415), für die Frauen stimmt Hekabe die Klage an, vgl. V.515 (nach Androm.s Klage έπι δέ στενάχοντο γυναίκες) u. dann Ψ\ (Männer u. Frauen zusammenfassend ως οί μέν στενάχοντο) η\3\ (έν δέ [sc. im Garten d. Alkin.] δύω κρήναι) ή δ9 έτέρωθεν ύπ9 αύλής ουδόν ΐησι 1 πρός δόμον υψηλόν, νόθεν ύδρεύοντο πολϊταιj, entweder allg. Bewohner der Stadt, einschl. Frauen (L^Sö. 177 A.12), denn nur Frauen bzw. junge Mädchen werden zum Wasser- holen geschildert (Wickert-Micknat, Arch. Hom. R56f.), od. ύδρεύοντο kausat. von wo die Bürger (sc. durch Frauen u. Mädchen) Wasser holen lassen ρ206 έπι κρήνην άφίκοντο (Eum. u. Bettler) ' τυκτήν καλλίροον, L , h.Cer.99 έζετο δ9 (Dem. als alte Frau) έγγύς όδοΐο ' Παρθενίφ φρέατι L Μ. Schmidt
πολιοχρόταφ(ος) [Γ, 1Η, le] Σχ sch.D 0518: πολιούς, άπό μέρους ή συνεκδοχή
Β having grizzled temples of γέροντες (dir.sp.): 0518 (Hektor: „κήρυκες) άγγελλόντων ' παΐδας πρωθήβας -ους τε γέροντας 1 λέξασθαι περί άστυ έπι πύργων (to keep watch)“ Vit. p.17,1 (prayer to Κουροτρόφοςή „δός δέ γυναίκα * τήνδε νέων μέν άνήνασθαι φιλότητα και εύνήν, ' ή δ9 έπιτερπέσθω -οισι γέρουσιν ’ ων ωρη μέν άπήμβλυν- ται, θυμός δέ μενοινφ“, cf. Herod.1,67 (τά λευκά τών τριχών άπαμβλύνει) of babies (predic.): Ορ.181 (Zeus will destroy the Iron Race) εύτ9 αν γεινόμενοι -οι τελέθωσιν, see West, Verdenius ad 1. (also Orac.Sib.2,155); cf. πολιός B2 and 3. The first two instances can easily be supposed to denote those who have recently become old, cf. Eust. on 0518 (πο- λιοΰσθαι άρχόμενοι), otherwise Σχ above. - Wdfld.: πολιός B3, μεσαιπόλιος W.Beck
πολιός [21*, 20°, 4H, 4h] E Myc. po-ri-wa (ntr.pl.), PN po-ri-wo, see DMic. II144, cogn. w. πέλεια (q.v. E). — Deriv.: μεσαιπόλιος, πολιοκρόταφος
F -οιο 2, -ου 1, -όν 5, -οί 2, -ών 1; -ής 17, -οιο 3 (anal, from άτρυγέτοιο acc. to Kastner, Gr. Adj. zweier Endg. 26), -ήν 9, -αί 1, -άς 2; -όν 1, -όν 5
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Μ 1 [««-] -οί ω499 U^] -οί τε h.Ven.70; -ών h.Merc.223; (θΐν9) έφ9 ^λός -ής. A35Q = 2V682in = S31in, A/284, ^374; L . Φ59 ; -άς Χ77, Th.271; -όν τε κάρη Χ74 = Ω516racd U-] -ής έπι θινι θαλάσσης Ζ1248, Α75; άνέδυ / ύπεξαναδύς ^-ής άλός. Α359, 2V352; L , 0619, Τ267, £261, 5405, y/236; -ής £385, ω317; (έξής) 5’ έζόμενοι ^-ήν άλα. τύπτον έρετμοΐς 5580 = 1 104 = 180 = 472 = 564 = μ 147 s 180; L , 0190; -ήν £272; -αί h.Ven.228; -όν Ορ.477. 492 [---] -οΰ Th. 161; L-ov τε. σίδηρον /366 = *Ρ261, φ3 = 81 = ω168; L , γένειον Χ74 = 0516” 2
άλός -οιο Υ229, £410, ί 132; -οιο Κ334, h.Merc.41
Σχ sch.min. P.Strassb.inv.33 on A350: [τής} άπό τοΰ άφροΰ λευκαινυμένης θαλάσσης, sch.D Α35Ο: πολλής, ή λευκής νδιά τόν άφρόν., 1366: λαμπρόν, όξυνθεις γάρ ό σίδηρος λευκότερος γίνεται, Κ334: -οιο λύκοιο' λευκοΰ λύκου διά την τής χρόας ιδιότητα, 0190: „λευκήν“ L u ή απλώς ,,πολλήν“, Χ74: ήτοι πεπολιωμένον. ή τό έντιμον και αίδοΰς άξιον τοΰ σώματος
L 'Reiter, Bezeichnungen 54—64; 2Handschur, Färb- u. Glanzwörter 39—45; 3Dürbeck, Farbenbez. 81—86
B bright gray (dull white), bright (cf. Chantraine, Dict. 925; L382: orig, on dark background), epith. of sea, metal, hair / für, spring: another probl. color word: „ergibt ... keinen eindeutigen Wert“ L'57; posited shifting meaning from 'gray’ toward 'white* (or better from 'shimmering’? cf. L2); dir.sp. lOx 4- Ist p. narr. lOx, indir.sp. Ix, sim. 2x. — Wdfld.: see λευκός; opp. μέλας 1 sea (27x), prob. ref. to foam (surf, rowing), cf. αλς B2a, different 0190, £272; see also θάλασσα (and cf. πόντος) B introd. (Epith.) and Vivante, Epith. in Hom., Yale 1982, 122; π. 6x in context w. θίς (A35O « 7V682in· = S31in, Δ 248, £261, λ 75) la αλς: formulaic only, 23x: 15 gen., 8 acc.; π. fits well w. original *salt’; dir.sp. 0190, Ist p. narr. 5405. 580, ί 104 = 180 = 472 = 564 = μ 147 = 180, tl32, indir.sp. ψ<236, sim. Λ/284 gen.: see instances w. άλός in M acc.: 0190 (Pos.:) „έγών έλαχον ^-ήν άλα. ναιέμεν αίεί“ 5580 L . τύπτον έρετμοΐς = 1104 = 180 = 472 = 564 = μ 147 s 180 predic.? (L241f., L382) cf. μ 172 (λεύκαινον), h.33,15 (λευκής) lb θάλασσα 3x gen., 2x formulaic; dir.sp. z!248, £272, λ75, sim. £385 21248 -ής έπι θινι θαλάσσης = λ 75” — £385 ως τ9 ίχθύας, ους θ9 άλιήες ’ κοΐλον ές αίγιαλόν -ής έκτοσθε θαλάσσης 1 δικτύφ έξέρυσαν acc.: £272 άγαλλόμενοι (Phaeacians) -ήν περόωσι θάλασσαν 2 metal 2a σίδηρος, cf. αϊθων, ίόεις; Lord, HSPh 72, 1968, 36ff.; dir.sp. /366, Ist p. narr. ω168 gen.: h.Merc.41 ένθ9 άναπηλήσας γλυφάνφ -οΐο σιδήρου 1 αιών9 έξετόρησεν όρεσκφοιο χελώνης acc., 5x, formulaic only: -όν τε σίδηρον, see instances in Μ 2 b άδάμας Th. 161 ποιήσασα (Gaia) γένος -οΰ άδάμαντος 1 τεΰξε μέγα δρέπανον, cf. χλωρός Sc.231 3 hair / fur, non-formulaic; dir.sp. Ύ74, h.Ven.228
persons, sign of age, mostly pathetic: X74bis άλλ9 ότε δή -όν τε κάρη -όν τε γένειον 1 αιδώ τ9 αίσχύνωσι κύνες κτα- μένοιο γέροντος, ’ τοΰτο δή οϊκτιστον πέλεται δειλοΐσι ^οτοΐσιν s /2516, cf. μεσαιπόλιος, πολιοκρόταφος Χ77 η ρ9 ό γέρων, -άς 5’ αρ9 άνά τρίχας έλκετο χερσι ' τίλλων έκ κεφαλής ω3\7 κόνιν αίθαλόεσσαν 1 χεύατο (Laertes) κάκ κεφαλής -ής, άδινά στεναχίζων h.Ven.228 αύτάρ έπει πρωται -αι κατέχυντο έθειραι ' καλής έκ κεφαλής εύηγενέ- ος τε γενείου, ' τοΰ (Tithonos) δ9 ήτοι εύνής μέν άπείχετο πότνια Ήώς ref. to hair implic.: ω499 έν δ9 αρα Λαέρτης Δολίος τ9 ές τεύχε9 έδυνον, ' και -οί περ έόντες, άναγκαΐοι πολεμισταί Th.271 Φόρκυϊ δ9 αυ Κητώ Γραίας τέκε καλλιπαρήους ' έκ γενετής -άς fur of wolves: Χ334 έσσατο δ9 έκτοσθεν ρινόν -οΐο (πελι- ν.1.) λύκοιο, 1 κρατι δ9 έπι κτιδέην κυνέην h.Merc.223 (Αρ.: „βήματά) ούτε 1343
1344


πολτός
πόλις, πτόλις
λύκων -ών ούτ9 άρκτων ούτε λεόντων κτλ." h.Ven.70 (βή Aphr.) οί δέ μετ9 αυτήν 1 σαίνοντες -οί τε λύκοι χαροποί τε λέοντες κτλ. (ήϊσαν) 4 epith. of spring, 2χ Ορ. 477 εύοχδέων δ9 ϊξεαι -όν έαρ ούδέ προς άλλους 1 αύγάσεαι 492 μηδέ σε λήδοι 1 μήτ9 έαρ γινόμενον -όν (λευκόν ν.1.) μηδ9 ώριος όμβρος bright (see έαρ) formulaic acc. to West ad 11. citing schol. (but n. also sch. Op. 151: λαμπρόν and Byz. schol.: διά τά τότε άνδη et sim.: Eust. on B87, Moschop. on Op.477) and Theocr. 18,27 (LAwx0v έαρΛ χειμώνος άνέντος), Call. Cer. 122 (L d, λευκόν δέ δέρος); at Op.492 West Claims that π. there is not predic.; mentions poss. assoc. w. έαρι πο- λεϊν in v.462. But then the idea behind έαρ π. seems best ex- plained as rel. ('bright gray’): viz. 'brighter than winter, grayer than summer’. Otherwise: trüb Wilamowitz, Erga 100 and G. Nagy, Mythol. and Poetics, Ithaca and London 1990, 212
n.25 'overcast’. See also L2 43 f., L3 84
D λ 638a, v.l. ε 52 pap. 30 (West, Ptol. Pap. 209)
W.Beck
πόλις, πτόλις [133*, 104°, 23H, 14h, 6e] Ε π. myk. bis jetzt nur als EN-Bestandteil belegt, vgl. po-to-ri-ka-ta = Ptoli- kastäs o.ä. u. po-to-ri-jo = Ptoliön o.ä., s. DMic. II 164, L46 367 ff. (άστυ dagg. in d. Form wa-tu = wastu dir. u. indir., s. DMic.II 409—11, L14162ff., L^a.O). Idg. Erbwort, gebildet von der Wz. *pleht- 'füllen’, 'voll werden*, s. LIV2 482 f.; π. — ved. pur- = lit. pifis = lett. pils, formale u. lautl. Einzelheiten aber umstritten, s. Rix, Histor. Gr. 146, Lamberterie, -υς 626- 32, Meier-Brügger, in: Früh-, Mittel-, Spätindogermanisch 229. Sem. entweder 'Menge’ von Menschen od. Häusern (Schlerath, PrZ 67, 1992, 135, vgl. L21 83) od. 'das Aufgeschüttete’ (so ved. pür- 'Wall aus Steinen u. Lehm’, 'Verschanzung’, 'Palisade’, s. Mayrhofer, EWAia II 145 u. vgl. engl. town ggüber dt. Zaun). I.d.R. 'Burg’ od. 'Bergsiedlung’ als urspr. Bed. von π. angegeben, s. Benveniste, Vocabulaire I 367, Frisk s.v., Chantraine s.v., DNP s.v., DNP 12, 2 s.v. Akropolis. Dies aber weder aus d. Grundsprache (Mayrhofer, KEWA III 761: ved. pur- nicht = 'Bürg’; lit./lett. zwar = 'Schloß’, 'Bürg’, aber Überl. erst seit dem 15. Jh. n. Chr.) noch aus dem Myk. (wa-tu bez. nach L46368—9 die Stadt einschl. des Palasts, *ptoli- dagegen hat offenbar mit dem Palast nichts zu tun), noch aus fgrE (s. B) od. aus nachep. Sprachgebr. erschließbar: Th.2,15 berichtet, daß die athen. Akropolis u. der südlich davon gelegene (niedrigere) Stadtteil früher allein die Stadt gebildet hätten (τό δέ προ του ή άκρόπολις ή νΰν ουσα πόλις ήν καί τό ύπ9 αυτήν προς νότον μάλιστα τετραμμένον) u. daß deswegen d. Akropolis noch jetzt π. genannt würde (διά την παλαιάν ταύτη κατοίκησιν) — nicht etwa weil π. früher od. eigentl. die Bed. άκρόπολις gehabt hätte od. noch hätte; nicht anders zu verstehen sch. K216—7 („weil die ersten Siedlungen [π.!] auf Bergen u. Hügeln stattfanden“), Plu. Pel. 18,1, Paus. 9,5,1 - (vgl. LM57 A.24 [mit Hinw. auf modern. Sprachgebr.: frz. eite, engl. city für Alt- - Innenstadt], L4935 s L6131 [mit Hinw. auf Th. 7,28,1: π. opp. φρούριοv] sowie L2295ff. [mit Hinw. auf
5. als Bez. der ummauerten(!) inneren Stadt Athens seit dem
6. Jh., Ersetzung des Wortes π. als Bez. der Akropolis durch άκρόπολις seit 5. Jh. u. allg. Verwendung von π. für „toute ag- glomeration de quelque importance“], Wyse zu Is.5,44 [mit Hinw. auf die restriktive Verwendung von π. zur Bez. der athen. Akropolis]). Diejenigen (L2, L14143 ff., 151 ff., L15, L42, L4934—6, L6117 ff., L64 u.a.), die an ursprüngl. Bed. stronghold od. citadel festhalten, sehen sich deswegen auch gezwungen, das Verschwinden derselben (beginnend bei Homer) zu erklären od. gar (so L2315) zu vermuten, Th. habe „den alten Begriff“ nicht mehr verstanden. Anlaut πτ- statt π- wie bei πόλεμός/ πτολ., πτελεη, πτέρνη (q.v.) offenbar gr. (Dialekt-)Bil¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
dung: im Myk. ausschliesslich, im fgrE archais. (vgl. Leumann, Hom. Wort. 263 A.6), bei πτολίεδρον u. πτολίπορδος aus- schließl., bei π. nach metr. Erwägungen verwendet (immer zur Längung von vorhergehendem Vokal, s. M), außerepisch sonst (liter, od. epigr.) aus arkad., thess., kypr. (vgl. sch. tf'lb) u. ion. (M.Negri, Miceneo e lingua omerica, Firenze 1981, 36) Sprachraum überliefert. Zur mögl. Erkl. s. Frisk, s.v. (m. früherer Lit.), Szemerenyi, Scripta minora III 1476—93 (m. Lit.), Risch, in: La transizione dal miceneo all’alto arcaismo. Dal pa- lazzo alia citta. Atti del Convegno Intern. Roma 1988, Rom 1991, 234 A.l., sowie (zur Frage, ob -πτ- im myk. vulgärgr. od. „aristokratische“ Bildung) Brixhe, BSL 74, 1979, 237-59; Peters, Sprache 33, 1987, 269; Aloni u. Negri, Minos 24, 1989, 139-44, vgl. ferner Dunkel, G1.70, 1992, 197 f., 211 Zur Flexion s. nb. Chantraine Gr.h.I 217f. jetzt auch Haug, HS 113, 2000, 181-3 u. Langue epique, 117—21. Die Herstellg. des ion. Akk. Pl. -ις anstelle des überlieferten (att.) -εις (s. West, Π. I ρ. XXXIV, unter Berufung auf Bekker u. Chantraine) ist angesichts der Überlieferung bei Hom. (das äußerst seltene -ις in Hss. eher Itazismus als alte Überlieferung) u. ohne Unterstützung durch ion. Inschrift nicht plausibel. Zum zweisilb. πόλιος (s. M) s. Hackstein, Sprachform 31 u. Basler Komm, zu B811. — Abl.: άκρόπολις, εκατόμπολις, έρυσίπτολις,
πολίζω, πολιήτης, πολίτης, Πολίτης, πολισσόος, πτολίεδ- ρον, πτολίπορδος, -ιος, Περσέπολις, Πολίχνη (ν.1.), Πτολι- πόρδης, Ύάμπολις
F I (π-) -ις 35, -ιος 23, -ηος 19, -ει 13, -ηι 1, -ιν 110, -ηα 1, -ινδε 11, -ινδ9 5, -ιες 1, -εις 1, -ηες 4, -ίων 9, -ίεσ- σι(ν) 2, -ιας 4, -εις 6, -ηας 1 II (πτ- [kein PL, nicht Hes., nur je Ix hy. u. ep.]) -ις 3, -ιος 10, -ει 2, -ιν 19 (Pl. 28χ von 280 Stt.)
Μ I πό- 1 zweis. la Typ [«-] (-ις/-ιν als lange Silbe vor Vokal: Z152, /769, Λ 711 / A 19, B329, 77 57, Hes.fr.211,5, h.Ap.477) U2] έστι ,-ιςΔ Z152; L , Hes.fr. 322,1; άμφι L-iVj 7530; προς δέ L d ω536; ές τε u u h.Ap.477; L d και δώμα[τ9 Hes.fr.30,21; L d Τροίην A129; L j [ά]λάπαςεν Hes.fr.211,5; L , πέρσεν Z415; t d TV 820 [J] έστι ^-ιςΛ Z434; L d λαοί Op.227; ντφ δεκάτφ δέ -ινΛ Πριάμου £241; L d Β329; δτ9 ^άμφι -ινΛ Τροίην λ 510. 513; u j Λ381; -ιν πέρδαι/πέρσειν Τρώων άγερώχων ΠΊΟΖ, Φ584 U4] έστι L-i^ 0737; Πριάμοιο L u Λ/15; Πριάμοιο ^ις και νήες 9Αχαιώνj 7V14; Τρώων τε L j Κ60; Τρώων δέ -ις Π69; οίκέοιτο ^-ις Πριάμοιο άνακτος, 18; t d Β373 = Δ 290; αίπεΐα κολώνη Λ 711; L u κλειτη Sc.380 (s 474, s.u.); L u μερόπων άνδρώπων Y2\7, h.Ap.42; L d Φ607, Op.240; ^προπάροιδε -ιοςΛ αίπεΐα κολώνη Β811; L u Φ567; -ει 0706, £9; Πριάμοιο -ινΛ μέροπες άνδρωποι Σ288; L d πέρι Χ165; L d Α 19, γ 130 — ν316 s λ533; Τρώων τε -ιν και νήας 'Αχαιών Θ52 - Λ 82; Τρώεσσι -ιν πέρι Φ446; άνδρώπων, οι ^τήνδε -ιν καί γαΐαν έχουσιν, £177, η26; L , £195; πέρσεν δε L-tVj δείοιο Τ296; διέπερσε t , καί ζ 265; δεκάτφ δέ L , πέρσαντες £107; έπειτα L , Sc.469; u d κεραϊξέμεν /7830, #516; L , κείρίάϊξε Hes. fr. 43,62; L , κεραϊζομένην 0245; L j καί γαΐαν ικάνεις/ϊκηται £191, «39; L u καί δώματ(α) κ 13, 5174; L j δείοιο Ξ230; L 4 λαών 0522; L , κλειτήν Sc.474 (ä 380, s.o.); L u καί P144, £144, Op.222; L u κάτα o409, h.30,11; L u Β6Ί7. 739, F642, 7593, /757, ^18, Sc.284; έπειτα ^ινδ9 ϊμενΛαι p 185; L u £255, η 14; -ινδ9 ϊεν π 155; πέρδοντε ^-εις μερόπων άνδρώπωνΛ Σ’342; L u Σ490; οίκοϊντο Cert.p.40,2; L , ευ ναιεταώσας Β648, Hes.fr. 141,17, h.Ap. 175; πόλιάς τ9 εύ ναιεταώσας #574; L j άλάπαξ9 7328; -ιας καί δ560 Μ] άνδρών δήμος τε -ις τε λ 14; άνδρών βήμόν τε -ιν τεΛ £3, £43, Ορ.527;
#555 lb Typ -Uv]: i[w] Jv -ειΛ ύμετέρη 1345
1346


πόλις, πτόλις
£686; L j άκροτάτη Χ172; πρός L-ivu, ή περ Ζ41, Φ4; οΐ L j αίπεινήν h.34,2, Vit. ρ.6,28; ες L u Φ611 ες L ο37; L j άμφί Σ509 L j έπραθον Σ454, ι40; L , Ήετίωνος /188; L d άκρην Χ383; d £730, £473 4kJ Πριάμου ^ις3 εύρυάγυια χ230; L u ήδε/ήδέ ΩΊ23/α\Ί0 = κ325 = £187 = ο 264 = rl05 = ω298; -ις άμφικαλύψη #511; L j 6:101, τ178, Ορ.269; δρος -ει άμφικαλύψειν* <9569 = ν177. 152 = 158. 183; Λ ήΥ^ς ν323; L u ήγεν p201; L , *£835, £298, £265 = ρ434, ο 553, ρ6. 10; ^άνδρών -iVj ήγήσαιτο £114, L d h.Ap.278; Πριάμου -ιν Β3Ί\ ^Τρώων -ιν3 έξαλαπάξας+ S251, /85; -ιν έξαλαπά- ξαι+ Δ 40, <5176, Ορ. 189, -ιν ούκ άλαπάξεις £367; L d εύ- ρυάγυιαν Ξ88; L □ 4 4, /412, 5249; L-iVj εύρυάγυιαν Β\2 s 29 = 66, 5246; L Ήετίωνος Α366; L d ήγαγ9 /7153; L d αίπύ h.Cer.271; L , h.Ap. 180, h. 13,3, Hes.fr. 196,4
εύ ναιομένη ν-ιςΔ ύμή Ν%\5\ L d άνδρών Sc.27O; L d Λ/11, Φ447; έν -ει άκρη Ζ88. 297. 317, //345; εύ ναιο- μένην -ιν ύμήν £489; νκαί -ιν2 αύτών/αύτήν 0154, κ416; και L-iv άνδρώνj Vit. ρ.9,9; u £737, Vit. ρ. 7,22; L-ivd αίπήν 7V625; L ο40 2 dreis. 2a Typ [—·]: έρ¬
μα ψ 121; νόσφι L h.Cer. 114; L d X417; -ηες 2145, h. 11,3; l-iv5£j μετέρχεο Z86; L u κατέρχεται Λ188; L u £224 [JJ -ηί £50 k-χ] έπ9 άγροΰ νόσφι c7!0^ «185 = ω308, π 383, ω212; τείχος έϋδμήτοιο L d Φ516, Hes. fr. 235,4; έρμα L d /7549; προπάροιδε L u Sc. 285; L u /7395, XI10, £40. 263, y/372, Hes.fr.335,1, h.Cer. 151, Vit. p. 17,7 s Cert. p.43,21; -ηα Sc. 105; -ηες ύ51, τ174; -ηας, ρ486; -ινδε Χ209 = 410, α189, £26, £372, ο 306, ρ 182. 375 2b Typ kv-]: -1 εκ -ιος δ9 0505 s 545, 141 [_3] οί
δ9 έπει ούν / έκ ^ιος3 κατέβαν /2329, ω205; L u και τεί- χεος Φ540; L , £791, Λ 168, 7V1O7, £262, π471; -ιες ο412; πολλέων έκ ^-ίωνΛ £131, /544; d έξεπράθομεν Α 125 [~«1] ^πρόσθεν -ιος3 λαών #524; L u Χ464; ^-ιοςΔ και τεί- χεος Φ608; L d κλειτού Sc.473; L u πεδίονδε Φ563, Χ456; L j Τρώεσσι Y52; L u Z257. 364, Sc.239; l-küVj εύ ναιομε- νάων £400; L , £117 = /24, £744, £222, ω418; ,-ιας, και τείχε9 21308; L u h.Cer.93 3 viers. [^Jx] -ίεσσι(ν)
φ252, ω355 II πτό- (πτ- nur [Cat.94,11 Kontext unbek.] nach kurzem Vok. [aber nach kurzem Vok. nicht immer πτ-] zur Silbenlängung vgl. πτολίεθρον) 1 zweis. -[--] -ις άνδρών ο384 -ις XI18; ,πατά -ivd φχετο πάντη 0383, ω413; L , άνδρας ©108; L , £130, //370. 477, Χ434, F1, 0397, ρ 18; ποτι -ιν ήγήσασδαι ΧΊ01; ποτι -ιν ^αίπύ τε τείχος^ £472; περί -ιν L 2 Ζ32Τ, ύπό -ιν t u Λ 181, ύπό -ιν Σ281; -ιν 055, ο311, ρ72; Cat. 94,11 -ις άνδρών h.Ven.20 2 dreis. [uJ] περί £147, Σ265, λ403 s ω 113; άπό L u Δ 514, £294, ν 156; L , £292 U«»] ποτί ^-ιος, Χ198; L , ο 183; -εί £152, /2707. - Zur Längung von -ις/-ιν vor Vok. s. zu la; -ι- konsonantisch: £811 (mit Silbenlängung [-ίθ£] vor Vok.), Φ567, #560. 574; sonst zur metr. Analyse vgl. Ruijgh, Element acheen 75-8, u. (zum Schiffskatalog) Ls> 141
Σχ sch.D A125: -ίων* -εων, A51: -ηες* -εις. τό λή f) διά τό μέτρον, Α3Ο8: -ιας* -εις, Ζ88: -ει άκρη * έν τη άκρο- πόλει. διάλυσις ή μετατύπωσις ό τρόπος, XI72: -ει άκρη (άκροτάτη Hom.)’ άκροπόλει (s sch.X172a/b), Ξ230: -ιν άντί τού νήσον, /769: -ις9 τό πλήθος τών Τρώων, π. γάρ διχώς λέγεται, ή τε κατασκευή τών οικοδομημάτων καί τό κατοικούν πλήθος9 -ις ουν άντί τού οί πολϊται, άπό τού περιέχοντος τό περιεχόμενον
L (nach Erscheinungsdatum geordnet, einzelne System. Zusammenstellungen s. B Vorbem., insbes. in 1.2, ansonsten s. £488—90) ’W. Vischer, Über d. Bildg. v. Staaten u. Bünden od. Centralisation u. Föderation im Alten Griechenland, Basel 1849; 2Schuchardt, NJA 21, 1908, 305-21; ’G.Finsler, Homer 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
I, Der Dichter und seine Welt, Leipzig 1914; 4G. Busolt, Gr. Staatskunde I, München 1920; 5G. Glotz, La Cite Grecque, Paris 1928; 6Richel, Erde (1936); Έ. Kirsten, Die gr. Polis als hi- stor.-geogr. Problem im Mittelmeerraum, Bonn 1956; Hoffmann, in: Festschr. Snell (1956) 153—65; ’Bowra, JHS 80, 1960, 16—23; ,0C. W. Dunmore, The Meaning of polis, Diss. New York Univ. 1961; “Calhoun, in: Wace-Stubbings, Com- panion (1962) 431-52; 12Thomas, PP 21, 1966, 5-14; ’3Ch.O. Lloyd, Sophistication and Refinement in Greek Litera- ture from Homer to Aristophanes, Phil.Diss. Indiana Univ. 1976; ,4D.R.Cole, Astu and Polis: „City“ in Early Greece. Diss. phil. Stanford, 1976; 15Mele, in: Storia e civilta dei Greci
I, Milano 1978, 25—72; ,6J.V.Luce, The Polis in Homer and Hesiod, PRIA 1978, 1 ff.; ,7Mosse, AION (archeol.) 2, 1980, 7ff.; 18Musiolek, AAntHung 29, 1981, 133-38; ,9F.Kolb, Agora u. Theater, Volks- u. Festversammlung, Berlin 1981; 20Levy, Ktema 8, 1983, 55—73; 21Casevitz, Ktema 8, 1983, 75—83 u. 10, 1985, 91-103; 22Lonis, Ktema 8, 1983, 95-109; 23Wickert- Micknat, Unfreiheit (1983); 24K.S. Panagiotou, Die ideale Form d. Polis bei Hom. u. Hes., Bochum 1983; 25F.de Polignac, La naissance de la cite grecque: cultes, espace et societe VIIle — Vlle siecles avant J.-C., Paris 1984; 26F. Kolb, Die Stadt im Altertum, München 1984; 27Cantarella, in: Sodalitas A.Guarini, Neapel III, 1984, 1333-44; 28Levy, Ktema 10, 1985, 53-66 u.
II, 1986, 117—27; 29W. Gawantka, Die sog. Polis, Wiesbaden 1985; 30I.Morris, ClAnt 5, 1986, 81-138; 3,B.Bravo, Polis chez Homere, Warschau, Swiat antyczny 1988, 17—65 (non vidi); 32E.D.Frolov, Rozdenie grecheskogo polisa, Leningrad 1988 (= Die Entstehung d. gr. Polis, in russ.); 33Donlan, SO 64, 1989, 5—29 (= W. Donlan, The Aristocratic Ideal and Selected Papers, Wauconda 1999, 283—302); 34Casevitz — Levy — Wor- oneff, Lalies 9, 1989, 279—85; 35M.B.Sakellariou, The Polis- state: Definition and Origin, Athens 1989; 36S.SculIy, Hom. and the sacred city, Ithaca 1990; 37Levy, CCGI, 1990, 53—67; 38I.Morris, in: J.Rich — A.Wallace-Hadrill (edd.), City and Country in the Ancient World, London 1991, 24—57; 39Gschnitzer, in: Coll.Raur.2 (1991), 182-204; ^K.Raaflaub a.O. 205—56; 41H. van Wees, Status Warriors, Amsterdam 1992; 42Hansen, in: M.H.Hansen (ed.), The Ancient Greek City-State, Copenhagen 1993, 7—29; 43Hurwitt, in: S.Langdon (ed.), From Pasture to Polis. Art in the Age of Homer, Columbia 1993, 14-42; “Edwards, TAPhA 123, 1993, 27-78; “Hansen, in: D.Whitehead (ed.), From political Architecture to Ste- phanos Byzantios, Historia Einzelschr. 87, 1994, 9—17 u. 19— 22; “Deger-Jalkotzy, in: R.Laffineur—W.-D.Niemeyer (edd.), Politeia, Society and State in the Aegaen Bronce Age, Aegaeum 12, 1995, 367—88; 47Crielaard, in: J.P.Crielaard (ed.), Hom. Questions, Amsterdam 1995, 201—88; “Hansen, in:
M. H. Hansen —ICRaaflaub (edd.), Studies in the Ancient Greek Polis, Historia Einzelschr. 95, 1995, 45—81; 49Hansen, in: M.H.Hansen (ed.), Introduction to an Inventory of Poleis, Copenhagen 1996, 7—72; MAmpoIo, in: S.Settis (ed.), I Greci. Storia, cultura, arte, societa. Turin, II 1996, 297-342; 5,Visser, Katalog (1997); 92Raaflaub, in: New Companion (1997) 624— 48; 53Morris a.O. 535—559; MHölkeskamp in: W.Eder— KJ. Hölkeskamp (edd.), Volk u. Verfassung im vorhellen. Gr., Stuttgart, 1997, 1—20; "Hansen, in: M.H.Hansen (ed.), The Polis as an Urban Centre and as a Political Community, Copenhagen 1997, 9—86; "F. Ruze, Deliberation et pouvoir dans la cit6 grecque: de Nestor a Socrate, Paris 1997; 37Davies, in: L. G. Mitchell — P. J. Rhodes (Edd.), The Development of the Polis in Archaic Age, London 1997; 58T. Hölscher, öffentliche Räume in frühen gr. Städten, Heidelberg 1998; "Morris, in:
N. Fisher—H.van Wees (edd.), Archaic Greece, London 1998, 1-91; “Raaflaub a.O. 169-19; 61M.H.Hansen, Polis and City1347
1348


πόλις, πτόλις
state. An Ancient Concept and its Modem Equivalent, Copen- hagen 1998; 62S. Pomeroy — S.Μ. Burstein — W. Donlan — J. Tolbert Roberts, Ancient Greece. A Political, Social and Cultural History, New York & Oxford 1999; 63U. Kenzler, Studien zur Entwicklung u. Struktur d. gr. Agora in arch. u. klass. Zeit, Frankfurt 1999; “Weilhartner, ST 10, 2000, 199-210; 65H.Ott- mann, Geschichte des pol. Denkens, Stuttgart 2001; “Hansen, in: Th.H.Nielsen (ed.), Even more Studies in the Ancient Greek Polis, Historia Einzelschr. 162, 2002, 17—47; 67H.van Wees, ColbyQ 38, 1, 2002, 94—117; “Hölkeskamp, in: Montanari (ed.), Omero tremila anni dopo, Rom 2002, 297—342; 69D. Hammer, The Iliad as politics. The performance of political thought, Norman 2002; 70Hansen, Historia 52, 2003, 257— 82;71B. Patzek, Homer u. seine Zeit, München 2003
Β (π. = πόλις, πτόλις; πτολ. = πτολίεθρον; α. = άστυ) (I) Stadt, (II) LStadtgemeinde2 — π. bezeichnet (lokal) e. geschlossene, von Menschen bewohnte Siedlung (I) u. (personal) die Gesamtheit der Bewohner e.r Stadt bzw. die von ihren (freien) Einwohnern gebildete 'Stadtgemeinde’ als polit. Einheit. Bed. I deutlich überwiegend, aber die lokale Stadt ist oft auch als Stadt ihrer Bewohner erkennbar (zur Vbd. d. beiden Bedeutungen s. II)
Vorbem. Gliederg.: 1 zur Übers. 1.1 zu Stadt 1.2 zu Stadtgemeinde 1.3 zu 'Burg’ 1.4 zu 'Umland’ 1.5 zu 'polit. Zentrum’ 1.6 zur 'lex Hafniensis’ 2 Wortf. 2.1 π. u. ά. 2.2 π. u. κώμη 2.3 π. χχ.δήμος 3 Leben in Stadt 4 Kennzeichen e.r Stadt 4.1 Häuser 4.2 Straßen, Wege 43 Versammlungsplatz 4.4 Tanzplatz 4.5 Stadtmauer 4.6 Tempel/Heiligtum 4.7 Akropolis 4.8 Stadtbrunnen 4.9 Hafen 5 Umland u. Territorium 5.1 Umland 5.2 Autonomie 6 Syntax 6.1 π. zu Namen von Stadt u. Bewohnern 6.1.1 mit ON als Appos. 6.1.2 als Appos. zu ON 6.13 mit Gen. des ON 6.1.4 mit Gen. e.s Ländernamens 6.1.5 mit Gen. der Bewohner 6.1.6 mit Gen. des Herrschers / Gründers 6.2 Sonst. 7 Beiw., Zahlw. u. Pron. zu π. 7.1 Beiw. 7.2 Zahlwörter 7.3 Pron. 8 Wörter im Kontext 9 π. in Gl. u. Sentenzen
1 	zur Übers.: 1.1 zu Stade, auch ein „eher dörflich wirkender Ort“ (Kolb, DNP 11, 895; vgl. Strasburger, Gymn. 60, 1953, 99: „dörflicher Charakter“, L5,85 A.7: „rel. klein u. bescheiden“, L7113: „Stadtdorf4) mit geringer Einwohnerzahl (L41269—71 berechnet, im wesentl. aufgrund der Kontingente im Schiffskat., die bei Hom. gedachte durchschnittl. Größe mit ca. 1200 Einwohnern; für spätere Zeit rechnet Ruschenbuch [ZPE 59, 1985, 253—63] bei der gr. „Normalpolis“, die mehr als die Hälfte aller Städte umfaßt, mit ca. 133 bis 800 Bürgern - ca. 500 bis ca. 4000 Einwohnern; vgl. auch L5525—32) kann 'Stadt’ genannt werden (vgl. L3813f., anders L2615, der nur Siedlungen mit über 1000 Einwohnern als Städte gelten läßt); vgl. zu Mittelalter u. Gegenwart: E. Pitz (Lexikon des Mittelalters VII, München 1995, 2176) zählt für Deutschland Anf. d. 14. Jh. ca. 4000 Städte, davon ca. 3750 mit weniger als 2000 Einwohnern; Dänemark zählt im Jahr 1998 insgesamt 1389 Städte (darunter Kopenhagen mit ca. 1,4 Mio. Einwohnern), davon mehr als die Hälfte mit weniger als 1000 Einw.; zu 'Dorf vgl. Vorbem. 2.2 u. 3 1.2 zu ^Stadtgemeinde, (wie Pas- sow, 31852, s.v. π. [anders noch 21828: „der den Staat bildende bürgerliche Verein“ bzw. „der gesellige Verein d. Bürger“], vgl. J. Burckhardt, Gr. Culturgeschichte, München Λ Basel, Bd. I l- J.B., Gesamtausgabe Bd.19], 2002, 41: „Poleis, d.h. L ,n, städtische Staatswesen“; s.a. L6115) verweist sowohl auf'Stadt* als urbane Siedlung als auch darauf, daß e. Personengruppe die 'Gemeinde* ist u. bildet (vgl. sonst 'Gemeindestaat’ [L73, Bengtson, Gr. Gesch. 4. Auf!., München 1969, 80 A.3, vgl. L3343] od. 'citizen-state* [L427-29 - nach Runciman]) u. wird
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
deswegen der (insbes. für nachep. π.) meist übl. Übers. 'Stadtstaat’ (city-state, cite-etat, verteidigt von L6115f.) vorgezogen, ohne daß deswegen Elemente der Staatlichkeit bestritten werden (vgl. δήμος 276,1 ff.). Allg. zur Übersetzungsgesch. s. L29, Kienzl, EMC 32, 1988, 403-12 (zu L29), L3754ff., L35 19-23 u. 27-57, L5O3O2ff., L45 19-22, L6115—6; zur unendl. Lit. über Staatlichk./ Staatswerdung od. „rise of the polis“ vgl. zuletzt (jeweils m. Lit.) L32, L33, L35, L3762 mit A.28, L39, L40, L4,36 mit A.39, L52, L57, L59, L“, L68 305 ff., L658 u. 29; d. lexikal. Befund wird hier weder mit archäolog. Erkenntnissen verglichen noch hist, eingeordnet; zum archäol. Befund s. (jew. m. Lit.) Drerup, Arch. Hom. 036 ff., L47, F. Lang, Archaische Siedlungen in Griechenland. Struktur u. Entwicklung, Berlin 1996, L59, J. Whitley, The Archeology of Anc. Greece, Cambridge 2001, 77ff., Crielaard, in: Montanari (Ed.), Omero tremila anni dopo, Rom 2002, 239—96 1.3 π. bez. im fgrE
nicht (u. wahrsch. im arch. Gr.land so wenig wie vor- u. nachep. s. E) 'Bürg’/ 'citadel’ (so die Lexika [Passow, LSJ s.v., aber nicht Ebeling] seit dem 19.Jh.; vgl. L’5: „die meist auf einem Hügel gebaute feste Burg“, L2 mit Analogie zu german. u. mit- telalterl. „Burgen“), 'befestigte Höhensiedlung’ (Weiwei, DNP 10, 2001, 22), 'befestigter Burgberg’ (L64passim; Mannsperger, DNP 12,1, 2002, 852), 'Akropolis mit Sitz d. Herrschaft’ (L2663), 'settlement with a citadel’ (L35 157), 'state with a centre in a settlement below a citadel’ (L35 159 u. 208) o.ä. Denn: die 'Akropolis’ Troias wird als άκρόπολις (2°) od. als π. mit Beiw. άκρη/άκροτάτη, als hochgelegener od. höchster Teil d. Stadt bezeichnet (s. Z88+ in I2a). Das differenzierende Beiw. wäre sinnlos u. überflüssig, wenn π. allein schon 'Burgberg’
o.ä. bedeuten würde, vgl. L8153; L’°3; L2O59; L41271 f.; L4225 s L4934; L,343). Die Hinzufügung des Beiw. άκρη zu Πέργαμος (dem ON dieser Akropolis od. eines Teils von ihr, s. s.v.) dient hingegen der Kennzeichnung u. Identifizierung dieses Platzes - das Beiw. αίπά/ αίπύς/ αίπεινός steht nicht nur zu Ηλιος u. π., wenn Troia gemeint ist, sondern auch zu anderen ON, zu π. u. πτολ. als Bez. anderer Städte u. insbes. zu τείχος. Es bezieht sich i.d.R. auf die Stadtmauer (vgl. L5186), viell. auch auf die Gesamtlage e.r Stadt, aber nicht auf einen bes. Stadtteil; die auf Mauern verweisenden Beiw. zu π. (s.u. Vorbem. 4.5) verweisen zwar darauf, daß e. π. als 'mit Mauern versehen’ gedacht ist, aber für Troia beweist dies, daß mit π. nicht die Akropolis gemeint ist, denn die wird gerade nicht als Burg od. sonstwie befestigt, als von der sonstigen Stadt abgesondert, beschrieben. Mauer u. Türme umgeben die ganze Stadt, es gibt keinen „inneren Mauerring“ (LM204 spricht von „äußerem Mauerring der Unterstadt“). Es gibt nichts zw. 'Unterstadt’ u. Akropolis (s.o. ä. I1453,20ff., L^SS, L369). Die Akropolis bildet, erkennbar für alle zugänglich, das polit, u. relig. Zentrum der Stadt (Versammlungsplatz, Tempel von Ap. u. Ath., Wohnhäuser [Paläste?] des Königs u. s.er Söhne). Die rel. Häufigkeit von π. (ggüber ά.) im Kontext von Mauern u. Stadteroberung/ -Zerstörung beweist nicht, daß π. den Burgberg bezeichnet (so LM202), sondern das Ggt., die Bez. der gesamten, ummauerten Siedlung als π. — d. Ausdruck κατ9 άκρης ' πέρσεται (sc. π.) läßt sich nicht als Indiz für eine Bed. 'Akropolis* für π. heranziehen, (s. Γ2728 in B3bß), so wenig wie έπ9 άκρης #508 (vgl. Hainsworth u. Garvie z.St.) - die jeweils als Stadt (π. u. ά.) in einigen Details beschriebenen Siedlungen von Ithaka u. Scherie haben keine 'Akropolis* (zu Ith. s. zu π 471 in 2eaaa; zu Scherie s. zu £263 in I2eaaa) u. auch keine 'Unterstadt* (so L192, A.6, L“43, L6363) — auch sonst ist Bed. 'Akropolis* nirgends ohne petitio principii wahrsch., s. Δ 514 in I2da, //370 in I2a, P144 in I3aß, Ύ434 in I2a, #511 in I2cö, h.Cer.271 in I2eabb - auch d. Vgl. der Verwendg. von a. u. π. (s.u.) ergibt kein Indiz für 'A- 1349
1350


πόλις, πτόλις
kropolis* als Bed. von π. 1.4 π. bezeichnet im fgrE (viell. mit Ausn. von h.Ap.42, s.u.) nicht rpays entier’ (so L539), 'Einheit von Siedlung u. Territorium’ (so L2663), 'Stadt einschl. Umland/Hinterland’, 'urbanen Siedlungkem mit Umland’ (DNP s.v. Polis), 'territoy of state’ (L35205 zu Sc. 380) o.ä. (vgl. L4210); auch ist ä. nicht Siedlungszentrum einer solchen π. (so L2661 allg., L5584 A.334 für Z95); für nachep. Bed. vgl. L3759fT; L4934—36; L5517f. Das zu π. gehörende Umland/ Hinterland wird gesondert bezeichnet, s.u. Vorbem. 5.1. Beiw., die sich auf Fruchtbarkeit od. den Ertrag des Landes beziehen (z.B. άμπελόεις, άνΰεμόεις, έρίβωλος, εΰπωλος, ποιήεις, πολνστάφνλος) stehen zwar zu ΟΝ (mit denen also auch das Land bezeichnet werden kann, so z.B. auch έσχατιή Γόρτννος /294, vgl. auch Πύλος), auch zu πεδίον (s. πεδίον B „Epiths.“), aber nicht zu den Appell, π., πτολ. od. a. (zum Vgl.: ON 'Berlin’ kann im Dt. meton. auch Bez. sein für 'Deutschland* bzw. 'deutsche Regierung’, aber 'Stadt (Berlin)’ kann dafür nicht verwendet werden) — zu πιείρας -εις Σ 342 s. in 13bß — die Verwendg. von π. für 'Einwohner’ (s.II) macht e. Bed. 'Stadt u. Umland’ unwahrsch., da 'Einwohner’ die e.r Stadt sind (auch in II nirgendwo ein 'Territorium* gemeint); die Bez. einiger Insel-Namen als π. bzw. πτολ. erlaubt (jedenfalls für Hom.) nicht den Schluß, daß dabei π. 'state’ od. 'terri- tory’ bedeute (so L35205). Vielmehr haben diese Städte als einzige od. Haupt-Städte der Inseln denselben Namen wie die Insel (L2O72), desw. kann ON sowohl für Stadt wie für Land stehen (s. πτολ.B4b zu 0283, vgl. die Verwendg. von Τροίη für die Stadt), sie werden als Städte ihres (’myth.*) Stadtgründers (od. früheren Herrschers) bezeichnet, s. Β6ΊΊ (Κών) Εύρυπύ- λοιο -ιν, Ξ230 (Λήμνον) -ιν δείοιο Θόαντος (vgl. 0283 πτολ.), 166% (Σκόρον) Έννήος πτολ.’, Bed. 'Territorium* viell. mögl. h.Ap.42 (s. in 11 bß); zur Insel des Aiolos als π. s. zu κ 13 in 2cycc. Andrers. wird Ithaka, auch wenn es e. Stadt hat, nie dir. als π. bezeichnet (s. Ίδάκη Β1 c), auch nicht die Inseln Dulichion u. Echinai, für die d. Schiffskatalog (£625— 30) keine Städte nennt; sonst vgl. zu o412 in Ilaa, zu £144 in 13aß, zu α. Z95 ('Heimatstadt* des Sprechenden) s.v. Bla 13 π. bez. im fgrE auch nicht ein 'politisches Zentrum’ ohne Stadt als Siedlungskem, eine ^Gemeinschaft im polit. Sinne“ ohne urbane Siedlungj (so Weiwei, DNP 10, s.v. Polis für „arch. Zeit“), dafür allenf. δήμος (s.d.); zum nachep. Gebr. s. L5534ff. u. bes. 41, zur Problematik der Vorstellung einer
j s. L5812ff. 1.6 die Gültigk. d. lex Hafniensis („in archa-
ic and classical sources the term polis used in the sense of 'town’ to denote a named urban centre is applied not to any urban centre but only to a town which was also the political centre of a polis“, s. L4933 s L5519) kann für das fgrE angesichts der Ubiquität von 'Leben in e.r Stadt’ (s. Vorbem. 3) nicht geprüft werden
2 	Wortf.: α., δήμος, εδος, πτολ. (s.d.), τείχος (vgl. Vorbem. 4) u. ON (zu I); δήμος, λαός (zu II) 2.1 zu π. u. a.: es gibt keinen Bed.-Unterschied, wohl aber unterschied!. Verwendg. - so grundsätzlich auch L8153, L1015f., oben α. B Vorbem., Ll47, L2O56ff., L21, L34; anders (π. 'Burg*, a. 'offene Siedlung’, 'zivile Wohnstadt’ o.ä.:) L2, L4, L15, L35, L64, (a. Siedlungszentrum einer π. als Territorium:) L2661, L5584 A.334 (zu Z95). Im Kontext bez. π. u. α. (in Klammem a.) diesselbe Stadt (vgl. L,4118-21, L^öO mit A.61): £329 (332). 811 (801. 803), Z257 (256). 327 (329). 364 (passim, s. in I2a), 0522 (519), /593 (592), £144 (144), Σ265 (266). 288 (286), Φ607 (607 / Ύ12). 611 (Ύ1), Ύ165. 198 (173. 230. 251). 434 (433), /2329 (327). 707 (703), £107 (106), £144. 177 (178). 191. 195 (194). £262. 294 (296), 0516 (514). 524 (525), vl83 (181), £472 (473), o311 (308), ρ6 (5). 201 (205), rl78 (190); außer Ίμβρος (S281, vgl. aber Λήμνος Ξ230) werden alle als a. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
bezeichneten Orte auch als π. bezeichnet (s. G2); die Bez. a. ist aber für die als π./πτολ. bezeichneten Städte kein Unterscheidungskriterium hinsichtlich der Größe, jede Stadt kann beide Bez. haben; fraglich, ob Bez. e.r Stadt als a. auf'le mon- de heroique’ zurückgeführt werden kann (so L2O72); als a. wird z.B. Λ 733 auch Θρύον / Θρυόεσσα bezeichnet, e. Stadt, die auf einem Hügel liegt (Λ 711: π. αίπεΐα κολώνη), umgekehrt wird Ύποδήβαι ’Untertheben’ als πτολ. bez. (£505); es gibt keine unterschied!. Bez. von Teilen der Stadt Troia (s.o. Vorbem. 1.3 u. vgl. G3) als π. od. a. Hek. u. Hektor, die auf der Akropolis Troias wohnen, nennen die Stadt, in der sie leben, ebenso ä. (s. Ύ434 in I2a bzw. Z329); zwar werden Mauern u. entspr. Beiw. (s. Vorbem. 4.5) deutl. häufiger auf π. bezogen, aber ebenso auch auf a. (z.B. Z392, Σ274, Φ532). Die entspr. Beiw. beziehen sich auf Stadtmauern od. ganze Stadt, nicht auf Stadtteile. Zur unterschied!. Verwendg. (s. dazu jew. die Vorbem. zu Ila, 1 b usw. u. vgl. Art. a., L14, L’5, L2O61ff., L64).: a. ist synt. u. metr. eingeschränkter als π. (s. Art. a., L2O55); synt. selten im Nom. (2x ggüber 35x π.), im (seltenen) Pl. nur im Akk., während π. mit allen Kasus vorkommt, in den Vers paßt bzw. (insbes. auch mit der Form πτ- u. mit Bildung von neuen Formen, s. E) dem Vers angepaßt wird. Von den 137 Stellen von a. sind 75 mit den zweisilbigen Präp. άνά, κατά, περί u. ποτί/προτί (α. steht nicht bei άπό, έν [s. zu /2707 in I2a], ύπέρ, ύπό), meist mit dir. folgendem Akk. (vgl. L20 A.ll nur für II.), während π. bei diesen Präp. (in II. u. Od.) nur insgesamt 21 x im Akk. steht (davon 12x κατά). Diese Vbd.n mit a. können an mehreren Versstellen verwendet werden: ^κατά/περί/προτί Δ ά. [^-x(nur je Ix προτί, περί), w»2x(weit überwiegend), - Jx, „«ίχ]; wesentlich seltener κατά/περί/ποτί πτόλιν [wlvW]; nicht möglich L u πόλιν [vwx], dafür dann (selten) κατά δέ πτόλιν [^1^] od. πόλιν κάτα/πέρι [JuU]. Daß Personen, die von der Akropolis Troias kommend, auf dem Weg nach draußen διά, κατά od. άνά a. gehen (Z392. 505, /2327), ist (gegen LM204) also sowohl dem Versmaß geschuldet als auch Hinw. auf unterschied!. Benennung der Stadt von drinnen od. von draußen (s.u.), aber kein Indiz für Bez. der zwischen Akropolis u. Stadttor gelegenen Stadt als 'Unterstadt* (s. zu Z364 in I2a); a. fehlt bei Hes. (vgl. L,4169 über mögl. inhaltl. Gründe) u. in Hymnen u. geht nachep. (im Verh. zu π.) weiter zurück; ist wahrsch. schon im fgrE „un vieux mot presque fossilise“ (L2O55), wird hauptsächl. verwendet „de solo natali“ (Giseke in Ebeling s.v. a.) von der redenden od. angesprochenen Person (s. Art. a., L14, L2O68ff., L21), für den „privaten Teil des Lebens“ (LM202) u. besitzt mit seinem unmittelbaren Bezug auf die Bewohner auch einen stärkeren Gefühlswert. Vgl. dazu allg. zu arch. Wörtern Leumann, Hom. Wort. 34 f., u. den ähnl. Befund bei άναξ / βασιλεύς (s. s.v. άναξ Β 3 a zur prägnanten Verwendg. von αναξ als Anführer, Führer nur i.S.v. 'ihr Anführer’, 'ihr Herr’ jeweils „von den Truppen, von den Tieren, von der Ehefrau od. den Bediensteten aus gesehen“) u. σάκος / άσπίς (s. s.v. άσπίς, bes. ISp. 1427,37-9; die beiden Wörter bezeichnen urspr. Verschiedenes, können aber im Epos synon. verwendet werden, „auf dieser Entwicklungsstufe unterscheiden sie sich nur noch im 'feeling tone* [σάκος ist poetischer u. heroischer]“, so zu bewerten z.B. die Bez. des von Heph. gefertigten Schilds des Ach. als σάκος). Beisp. für unterschied!. Tonart von ä. u. n. (vgl. α. II454,18 ff., mit vorsichtigem Urteil): s. a. in Γ140 (vgl. oben 11459,71), s. zu /593 in I3bß, Σ265 in 2aaaa, Σ490 in 11 aö, Φ607 in Ilb4a, /2329 in I2dß, £177 u. 195 in Ilb4a sowie die ggüber n. überwiegende Verwendung von ä. in Gl. u. Sentenzen (s. α. B3); zur *obj.* Benennung von Städten, für Nennung u. Zeigen von Städten, bei Fragen nach Herkunft o.ä. wird a.
1351
1352


πόλις, πτόλις
nur beschränkt verwendet (s. zu 11 aa. ß, dort bes. zu Bl 30, u. vgl. a. 11453,41, L2O63), vgl. z.B. die Bez. der Städte in Schild- beschr. als π./πτολ. (s. zu Σ490 in II ab), das Fehlen von a. bei der Benennung der Städte im Schiffskat. (s. zu B648 in Ilb4a, vgl. aber a. in Erz. innerhalb des Schiffskat. B660); zu π., πτολ. u. a. stehen Städte-, Völker- u. Personennamen (von Herrschern od. Gründern) im Gen., bei a. aber beschränkt (s. ä. oben I1452,74fT.) auf ^Πριάμοιο / ~ou (L d a. 11‘, 2°, vgl. L j π. 10\ 5°, nie L u πτολ.)·, als Appos. zu Städtenamen od. umgekehrt (mit Städtenamen als Appos.) wird ä. nicht verwendet, π. u. πτολ. häufig; mit dieser weithin fehlenden Betrachtung von 'außen’ hängt zusammen das weitgehende Fehlen von Beiw. zu a. (s. ISp. 1452,79ff.); dazu paßt, daß zwar a. (bes. in Vbd. mit 'Frau u. Kind’) ähnlich wie π. den Aspekt 'Heimat’ hat, aber nur π. einen „öffentlichen Charakter“ (L64), mit den politischen Aspekten (s. Vorbem. zu II), die nachep. weiter entwickelt werden — zu nachep s. L21, L22, L5510 (m. A.10) u. 58—60 u. vgl. L,4177f. u. 195 f. (auch bei Pi. a. „a word of some emotional warmth“ [Ne.4,23 als Beisp.] u. nur bei π. politischer Aspekt) - kein nennenswerter Untersch. im prozent. Anteil von dir.R.: bei a. 56% (77 von 137 St.), bei π. 53% (148 von 279 St.), bei πτολ. 38% (15 von 39 St.) in dir.R., für π. + πτολ. zusammen 51,9% (163 von 314 St., nicht 47%, wie s.v. ä.); zum Vgl.: bei 'Ίλιος 51,9% (76 von 130 St.), bei Τροίη 65% (62 von 95 St.) 2.2 κώμη (nur 3H, s. s.v.) bezeichnet nachep. (vgl. L20117—27, L48 u. L5522f.) sowohl 'Dorf als Teil, in Gebiet einer π., als auch Siedlung, die keine 'Stadtgemeinde’ bildet. Letzteres viell. Sc. 18 von den von Amphitryon zerstörten Siedlungen der Taphier u. Teleboier (vgl. das Fehlen von Städten bei benachbarten Inseln im Schiffskat. B 625 ff.); zu π. gehöriges 'Dorf wahrsch. Hes. fr.43a,62 (s.I3bß) u. viell. Op.639 (wenn, wie meist vermutet [z.B. L5536], die π., in der der Rechtsstreit zw. Hes. u. s.m Bruder stattfindet, nicht das Dorf Askre, sondern die Stadt Thespiae ist, wofür aber kein Beleg); mögl. auch abwertende Bez. von (sonst als π. geltendem [s. Op.222. 269 in II2]) Askre als 'ärmliches Kaff (όιζυρή ένι κώμη), vgl. Wortspiel Κύμην (V.634, VA) / κώμη (V.639, VE) (L28122); bei Hom. wird κώμη offensichtl. wegen der prinzip. Orientierung auf π./ πτολ./ a. (s.u. Vorbem. 3) vermieden (vgl. L539ff.) 23
δήμος·, sowohl π. wie δήμος können Stadt bzw. Gemeinde lok. u. personell bezeichnen (vgl. δήμος B Vorbem.). Dabei kann δήμος ggüber π. - Stadt sowohl das Gebiet / Gemeinwesen, in dem sich e. Stadt befindet, bezeichnen, also Stadt + Umland (so wohl £3, 6555, λ 14, £43), als auch die größere Gegend / polit. Einheit, zu der e. Stadt (samt Umland) gehört (s. Z152); ggüber π. · Stadtgemeinde ist δήμος entweder synon. od. verweist auch auf größere polit. Einheit, zu der e. Stadt (samt ihrem Umland) gehört (s. Vorbem. zu II u. zu Γ50 u. Ώ706 in III); π. u. δήμος im Kontext: Γ50, Z152, 0737, Ω706, £3, #555, λ 14, v323, £43, o409, rl78, Op.527, h.Cer.271; πτολ. u. δήμος: B546
3 	Leben in e.r Stadt ist in II. u. Od. allg. u. typische Form des Lebens (vgl. L8153, Lu432, L,68, L28121, L4O245, L44, LM304), es gibt außer π., πτολ. u. a. keine Bez. fur menschl. Siedlungen (zu κώμη bei Hes. s.o. 2.2). Zur Normalität der Stadt: s. II bß (bes. ω418); Frage nach Heimat als Frage nach Heimatstadt (s. Ilay, dort auch zu Γ400, £144, Op.527, h.Ap. 175); Irrfahrten führen Od. zu den Städten vieler Menschen (αστεα α3, vgl. Phäaken [s. £3 in I2cabb u. passim], Kikonen [s. i40 in I3bß], Insel des Aiolos (s. κ 13 in I2cycc], Laistrygonen [πτολ. *81], Kimmerier [A 14, s. Ilaa] - keine Erwähnung von Städten bei Lotophagen [t 83 ff.], ausdrückliche Betonung des Fehlens bei Kyklopen [i 105ff.]); Gen. der Zugehörigkeit (vgl. ISp.896,70: „Pertinentiv im weiteren 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
Sinne“) άνδρώπων (meist mit Beiw. έπιχδονίων, μερόπων), άνδρών, βροτών zu π. u. α. (s.u. Vorbem. 6) i.S.v. Städte, die 'üblichen’ Wohnorte der Menschen (vgl. s.v. ανδρωπος 1897,12 ff. u. s.u. Vorbem. zu II); Götter brauchen Opfer aus den Städten der Menschen (s. £101 in II aß), sie prüfen die Menschen, indem sie zu den Städten gehen (s. ρ486 in Ilaycc). Ausnahmen: a) Während im Schiffskat, (mit einer Ausn.: B625ff. von den Inseln Dulichion u. Echinai) für alle gr. Kontingente ein od. mehrere ON angegeben werden, gibt es im Tr.-Kat. Kontingente ohne ON (u.a. Thraker, Kikonen, Myser, Lykier), für die also viell., wenigstens tlw. (für einige kommen sonst ON vor, s. Θρήϊξ G, Κίκονες, Μυσοί, nicht bei Lykiern; vgl. L8154 A.8) andere Siedlungsformen gedacht sind (vgl. oben 2.2. zu κώμη), vgl. aber auch πολιήτας B806; auch im Ägypten der Lügengesch. wohnen offenbar viele Menschen (auch Frauen u. Kinder) auf dem Land (s. £265 - ρ434 in I2cabb, vgl. L4431); b) abh. (meist männl.) Personen (vgl. ^835 in 2cabb, Eum., Mel. [s.d.]), die auf dem Land arbeiten (s. άγροϊώτης u. vgl. πολιήτης B Vorbem.), wohnen auch dort, aber weder in Dörfern noch auf 'Gutshof (vgl. Fanta 42 f., L8153, L4149 u. 332 A.59, Ε**32), sondern in einfachen Hütten (s. κλισίη BI Vorbem.). Nur Laertes wohnt im Alter auf dem Land in festem Haus (οίκος ω 208. 358.365, vgl. s.v. Blaa u.s. Λαέρτης), in dem auch seine Knechte wohnen (s. λ 190 u. ω2Ο8, dabei auch e.Frau, die 'Sizilierin’, s. Δόλιος). Unklar ist Lokalisierung des Wohnsitzes von Aeg. (nach 6517 άγρου [sc. des Aeg.] επ' έσχατιήν, γ263 μυχφι Άργεος), aber kaum Gutshof auf dem Lande (so Fanta 43); auch Hinweis auf Umwohner (περικτίονες, περικτίται, περιναιέται), Nachbarn (s. γείτων mit Wortf., zu /48 [of σφιν γείτονες ήσαν} vgl. L4137, vgl. auch £489 'weit draußen, wo es keine Nachbarn gibt’) od. Menschen, die in der Umgebung wohnen (s. [περί-]ναιετάω Bl eß u. B3 [^ 136 u. 5177 z.B. eindeutig auf Stadt bezogen], vgl. auch Sc.473 in I2eaaa) ergibt kein Indiz für Dörfer od. Einzelhöfe (auch πατρώϊά έργα β 22 verweist nicht auf Leben auf dem Lande [anders LM50]) Dies u. das Fehlen von κώμη bei Hom. (s.o. 2.2) bedeuten nicht, daß „zur Zeit der epischen Dichtung der Stadtstaat so vollständig (herrscht), daß die Dichter gar keine anderen Verhältnisse kennen“ (E. Meyer, Geschichte des Altertums III2, Stuttgart 1937, 307), sondern ist poet. Setzung, versetzt die 'Heroenzeit’ (jedenfalls die gr.) in den Stand der städtischen Kultur (vgl. L368: „all are elevated to the status of polis“, L28121: „preoccupation artistique“), vgl. Stadtgründungen als Teil der Kulturgeschichte (vgl. Vorbem. 1.4 u. K217 in Uba). Allenfalls verraten „die hom. Gesänge den Eifer des Neu-Städtischen“ (W.Wachs- muth, Hell. Altertumskunde I 1, 1826, 100, zit. nach L45 20 A.6); vgl. auch L4436 (Bewertung dieses Befunds als „purpose- ful and tendentious departure from a familiär, everyday reali- ty“) Die (freien, männl.) Einwohner einer Stadt (zur Bez. s. πολιήτης mit Wortf.) können, entsprechend den im fgrE geschilderten Lebens- u. Produktionsweisen (vgl. Fanta 42 ff., Strasburger, Gymn. 60, 1953, 97-114, Richter, Arch. Hom H, L,717f.; κλήρος B2), als 'Ackerbürger’ (vgl. L5544-7 zur Anwendung des Weberschen Begriffs für die gr. Stadt im allg.) angesehen werden
4 	Kennzeichen einer (nicht jeder) Stadt (vgl. L3110f., L4’28ff., L 4437): 4.1 Häuser: s. οικος B Vorbem. m. Wortf. u. Listen von 'Hausbesitzern’, οικος G, οικία B1, vgl. im Kontext nb. π.: οικος ΡΊ37Ϊ. (in I3bß), £9 (in Ilca), ω418 (in IIbß), οίκίον 0154 (in I2ba), δώμα 6174 (in Uba), £255 (in 2cß), #516 (s.I3bß), *13 (in I2cycc), h.Ap.477 (2cabb), Hes.fr.30,21 (I3bß), δόμος h.Cer. 114 (2eaaa), με- γάρον 0505 ff. s 0545 ff., δάλαμος u. πρόδυρον Σ490 (Uaö); nb. ä.: οίκος 3 103 — 121, δώμα £296, r/2f., o216
1353
1354


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
vgl. Beiw. ευδμητος, έϋκτίμενος, έύκτιτος, εύ ναιετάουσα, εύ ναιομένη u. 1113 ff. (Kyklopen wohnen [nicht in Häusern, sondern] in Höhlen); städt. Gebäude viell. λέσχη (σ329, Op.493. 501) als 'Herberge’ od. 'Wärmestube’ (s. s.v.) u. s. υ 264 (als Indiz für die Existenz 'öffentlicher’ Gebäude); außer Akropolis in Troia nirgendwo spez. 'Stadtteile’ erkennbar; kein Indiz für 'Handwerkerviertel’ o.ä. — zum Wohnen von Handwerkern vgl. z.B. H220ff. (Sattler Tychios wohnt in Hyle), Op.493 (Schmiede in Ortschaft) u. ρ 382 ff. (bestimmte Handwerker als nicht seßhafte Wanderarbeiter [δημιοεργοί]) 4.2 Straßen, Wege: vgl. im Kontext nb. π.: αγυια E642 (in 3bß), sonst s. s.v. αγυια (meist für Straßen in Stadt; auch /?388+), s.v. οδός Blaß u. vgl. Beiw. εύρυάγυια für Troia, Athen, Myk., Stadt in Schildbeschr. Sc. u. allg. (s. o384 in 13bß) — vgl. auch L4129, L8153) 4.3 (VersammlungsplatZj (s. L36 passim,
L5829ff., LM7f. u. L68 309 ff. u. 319 ff. L4,29, L5625ff., L6322- 65): in Troia (s. £788, //345, Σ274, δ 503 auf Akropolis), in Stadt der Schildbeschr. (Σ497), in Ith. (s. /Π54, ρ72 in I2ba), in Scherie (s. £263 in I2eaaa), in Pylos (y407), Lai- strygonen-Stadt (*114), Syrie (ο468), Eleusis (h.Cer.296), der Stadt Hes.s (Op.29), in dem wie e. Stadt organisierten Schiffslager der Gr. (Λ 807); ausdrückl. Erwähnung des Fehlens bei den Kyklopen (i 112). Der L d hat besondere Sitze für die Geranten (Σ503Γ, /714, /406, #6; für Stadt der Schildbeschr., Ith., Pylos, Scherie) u. ist in Scherie mit Steinen eingefasst (£266 f., s. s.v. κατωρυχέεσσι). Auf ihm trifft man sich auch ohne Anlaß zum Gespräch (so ρ61 ff. in Ith., viell. auch o468 in Syrie; vgl. L1315, L4130f., L6347), bei den Phäaken enthält er od. kann genutzt werden als Tanzplatz (s.u.), 'Sportplatz’ (s. 0109 ff.) u. auch als Werkplatz (L3) für Arbeiten an den Schiffen (£268 f.). Hinweis auf άγορή als Marktplatz nur Hes. fr. 302,5 (öfter zit. als Hom. Epigr. 13 od. 14), vgl. aber auch ¥/834f. (Kauf von Eisen in Stadt) 4.4 LTanzplatZj (vgl. Wegner, Arch. Hom. U 40 ff., L263f.): s. χορός Σ590 (in [Stadt d. ?] Schildbeschr, [Vorbild dafür] L j von Knossos), #260 (in Stadt der Phäaken L d als Teil des Versammlungsplatzes), /7183 (L j der Art. in unbek. Stadt der Myrmidonen?); εύρύχορος als Beiw. zu a. (o>468: Ith.), zu πτολ. (Chersias fr.2,2 p. 165 Dav.: Mideia), zu ON (Mykalessos £498, Theben λ 265, Sikyon ν'299, Hypereia £4, laolkos λ256, Hes.fr.211,2. 212b,9), sonst zu Landschaften (s. s.v.); καλλίχορος als Beiw. zu ON (Theben h. 15,2, Panopeus λ 581); Καλλιχόρου (s. s.v.) als Örtlichkeit in Eleusis; vgl. h. Ven. 118-20 (angebl. L u in Heimatstadt der Aphr.), h.27,14f. (L j in Delphi) 4.5 LStadtmauerj (vgl. L,461 ff., L3641—53, L4I28f., Raaflaub in: L4252f., L47243-5, L3867ff.), mit Toren (s. πύλαι) u. Türmen (s. πύργος), schützt Stadt u. Bewohner (aber begrenzt nicht den Bereich der menschl. Kultur [vgl. Vorbem. 5.1] u. ist keine 'Burgmauer’ [s.o. Vorbem. 3.1 u. zu £263 in I2eaaa]), notw. für Leben in Stadt (s. Ä264f.) u. Zierde der Stadt (s. Vit. p. 17,7 a Cert. p.43,21 in Ilca; κρήδεμνον/α -ηα/ηος Sc. 105 in Ild, h.Cer. 151 in Ilba; Beiw. έυστέφανος zu ON): Gortyn (£646 τειχίσεις, vgl. dazu Kirk, Iliad zu V.646-8), Kalydon (/552. 573. 588), Lymessos (/757 εύτείχεος), Pheia (//135), Stadt auf Scheria (£9, s. Ilca), Tiryns (£559), boiot. Theben (3 378. [έπτάπυλος] 406 u. Sc. 49, A263f.), ägypt. Theben (/383 έκατόμπυλος), kilik. Theben (Z416 ύψίπυλος), Troia (passim, s. Ilca u.s. πο- λιζω), Stadt in Schildbeschr. (Σ514, Sc. 270 εΰπυργος), in Mahnrede des Aias (0737 πύργοις άραρυϊα, s.Ilaß), die als π. bezeichnete Insel des Aeol. («3. 13); kein Indiz für Mauern für Ith. (vgl. L3641 f., L4128 f.) sowie Pylos (vgl. aber /485 αίπύ πτολ,) u. Sparta — s. Beiw. (zu π. u. πτολ. u. ΟΝ, nicht zu α.; vgl. L3649ff.): αίπύς / αίπεινός / αίπήεις(Ί), έύδμη- τος(2), εύκτίμενος(Ί), έύκτιτος (7), εΰπυργος, έυστέφανος
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(zu ΟΝ), εύτείχεος, ιερός (s. ιερός B2b u. vgl. L3650—3), τειχίσεις, ύψίπυλο$; άμβατός, άπόρϋητος, άρρηκτος, sonst vgl. die Beiw. εύ άραρυϊα, (εύ) ποιητός u.a. zu πύλη u. zu τείχος sowie τειχεσιπλήτα (£31 — 455) als Beiw. des Ares; π. u. τείχος als koord. Synon. (vgl. Ll469—71): 3 308, Z327. 434, 3 181, Φ540. 608, £472, vgl. τείχος -ηος Φ516 u. Hes. fr. 235,4 (s.u.), so nicht ä.; π. u. τείχος im Kontext synon. bzw. aufeinander bezogen: s. /7395 (in 2cy), Σ281 (περί τεί- χεος ~ ύπό πτόλιν s. 2ea), vgl. zu a. Φ532; ident. Verwendung von τείχος u. π.: s. bes. I2b (zur Stadt s zur Mauer hin), I2d (außerhalb der Stadt = außerhalb der Mauer), 13a/ b (Angriff auf, Zerstörung von Stadt = Mauer); πύργος im Kontext mit π.: 0737, ΛΊ98, £262, Vit. p. 17,7 a Cert.
p.43,21 (zu ά.: 0519, /589, Σ274. 286) 4.6 Jempel, /
Heiligtum (vgl. L4129, L5846ff., L68321 f. m. Lit., s. νηός sowie Basler Komm, zu 3 39): in Troia (mehrere £446, L d des Ap. //83, Athene-L , mit Standbild, Z88. 279. 297 ff., L , od. Altar des Zeus Ύ171Ε), Scherie (mehrere £10; L u od. Altar des Pos. £266, vgl. v 184 ff. u.s. Ποσιδήϊος), Ith. (für Helios [potent.] μ 345 ff., Hain des Ap. u277f.), Athen (£549 ff., vgl. 'Haus’ des Erechtheus 778I), Chryse (L u od. Heiligtum des Ap. 3 39), Delphi (L d des Ap. /404f.), Eleusis (L d für Dem., außerhalb der Stadtmauer h.Cer.271. 297f.), Ismaros (Hain des Ap. 1198 ff.), Paphos (Heiligtum der Aphr. #363), vgl. Zeus-Altar im Schiffslager der Gr. Θ 249 f.; Heiligtümer u. lok. Verehrung von Göttern außerhalb von Stadt (vgl. L4l323 A.12): in Scherie £292, in Ith. v 103ff. 347f. 355ff. (Nymphen/Naiaden), p205f.; vgl. auch Gräber vor Troia: X315+ (Ilos), £793 (Aisyetes). 811 ff. (Myrine) 4.7 e. 'Akropolis’ nur für Troia beschrieben (sie hat keine bes. Befestigung, also nicht - 'Bürg’), viell. für Eleusis s. h.Cer. 151 in Ilba u. h.Cer.271 in I2eabb, zu Theben s. Sc.105 in Ild); zu -ίων κάρηνα s. zu £117 (= /24) in I3bß, zu κρήδεμνα s. zu h.Cer. 151 4.8 'Stadtbrunnen’ (L3) bei od. in Stadt
(L4129): auf Ith. (p205f. [mit Heiligtum], ul53f.), Scherie (£292 [mit Heiligtum], 7/129/., vgl. 7/19/.), bei Troia (Ύ147Γ [mit Waschanlagen V.l53ff.]), auf Syrie (o441f.), bei Laistry- gonen-Stadt (*105f.), bei unbek. Städten (Z457), bei Eleusis (h.Cer.98ff.); Waschgelegenheit in Fluß auf Scherie (£40. 59. 85) u. Syrie (o420) 4.9 Hafen: Ith. (£391 +; vgl. π473 ές
λιμέν* ήμέτερον), Scherie (£263), Chryse (3 432), Knossos (rl89), Krisa (h.Ap.439), Laistrygonen-Stadt(?) («87), Lemnos (*Ρ745), Pharos (#358), Skyros(?) (II.Parv.4,2 p.54 Dav.), Syrie (o472), Schildbeschr. (Sc.207); Abwesenheit von Hafen bei Kyklopen, trotz guter Bedingungen (1125 ff.)
5 	'Umland* u. Territorium (vgLL44 23 ΐΐ., L5517): 5.1 Das Gebiet, in dem sich e. Stadt befindet, das außerhalb, vor, entfernt von der Stadt liegt, wird allg. als Land, Gegend, Ebene (γαΐα [Blle/f], δήμος [B3], χώρη, πεδίον [Bl]) od. im bes. als das zur Stadt gehörige (Kultur- od. Weideland (αγρός, άρουρα [s.d. zum Wortf.], γαΐα BI2, έργα B4b, πεδίον B3) bezeichnet, u. zwar entweder als Gegenüber zu π. od. in komplem. Ausdruck für 'Stadt u. Land’. Im Kontext mit π. stehen: άγρός (vgl. s.v. B3a): komplem. #560, als entfernt (vgl· bes. I2e]:) «P835, al85. 189f., £262, λ 188, £265 - ρ434, o37. 40. 311, π 383, ρ 18. 182, α>205. 212. 308 (vgl. αγρός neben ά.: ο503, π 331, y<137); άρουρα (vgl. s.v. Blb): £9; γαΐα (vgl. s.v. Bleu. If.): komplem. mit π.: £177 (a r/26, 3P" γα). 191. 195, *39, Op.227, #555 4- δήμος-, πατρίδα γαΐαν: £686, /412; δήμος (vgl. s.v. B3a): £3, #555 (+ γαΐα), λ 14, v323, £43, Op.527 (sonst zu δήμος neben π. siehe II Vorbern.); έργα (vgl. s.v. έργον B4b): η26, h.Cer.93; πεδίον (s. s.v. Bl Vorbem. u. bes. Blaa): £811 (vgl. a. V.801. 803), Λ 168, JV820, Σ265, Φ4. 540. 563, ΛΊ98. 456, Λ329, £265 * ρ434, /485 (πτολ.); χθων Vit. ρ.9,9; χώρη/χώρος #573ί 1355
1356


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
(komplem. m. π.), h.Ap.410 (πτολ.); vgl. sonst im Kontext zu π.: παρ' ύεσσιν £372, παρ' οϊεσιν η παρά βουσίν ο384; έπι χέρσου Α403 = ω 113, auch Schildbeschr. Σ 509 ff. 5.2 als π. (πτολ., ά.) werden sowohl Städte bezeichnet, die polit, als autonom (bzw. als Hauptstädte ihrer Gebiete einschl. anderer Städte) angesehen werden können, als auch solche, die zu größerer polit. Einheit gehören, auch mit anderer Stadt als 'Hauptstadt’ (vgl. Lu432f, L4136ff., Rhodes, in: DNP s.v. Polis): auch wenn im Schiffskat. π. u. πτολ. rel. selten u. a. nicht verwendet werden, sind die dort genannten Orte doch als 'Städte’ zu verstehen. Die militär. Kontingente gehören aber i.d.R. nicht zu einer Stadt, sondern zu einer größeren Einheit, die mehrere Städte umfaßt, u. einen od. mehrere Führer hat. Das setzt (auch bei Führern nur für Kriegszeiten) etablierte polit. Strukturen voraus. Als Herren dieser Regionen werden jeweils Männer od. Völker, Volksstämme genannt, die mehrere Städte 'besitzen’ (s. zu B648 in liba u. vgl. 7V216ff. [Thoas, Herrscher über die B 639 ff. genannten Städte]) können (insgesamt im Schiffskat. 29 polit. Einheiten, die über eine Stadt hinausreichen). Auch sonst werden Städte öfter zu größeren Territorien od. zu anderen Städten gerechnet: z.B. gehört Έφύρη (s. ZI52 in Ilaa) zu einem δήμος 'Αργείων, Θρυόεσσα (s. Λ711 in Ilaa) zum Gebiet des Nestor mit 'Hauptstadt’ Pylos, sind auf der Insel Syrie (s. o412 in laa) zwei π., die von einem König regiert werden, auf der Insel Rhodos drei Städte, die einer Dreiteilung der Rhodier entsprechen (B 653 ff., vgl. s.v. καταφυλαδόν), gibt es in Phrygien od. Mäonien mehrere Städte (s. Γ400 in 1 ayaa), herrschen Ag. u. Men. jeweils über mehrere Städte (s. /149ff. s 291 ff., s. <5176 in II da). Die größere polit. Einheit (L4I36ff.: 'state’) wird mit Völkemamen bezeichnet od. als δήμος (s. δήμος B3a. b), zum Ausdruck δήμον τε -ιν τε s. £43 in Ilaybb
6 	Syntax 6.1 zu Namen von Stadt u. Bewohnern: zu π. kann ON stehen od. (auch zusätzlich) Namen der Bewohner (entweder als Bewohner nur der Stadt od. e.s Landes / e.r Gegend / e.r Insel) od. N. des Landes, zu dem die Stadt gehört, od. N. des Herrschers / Königs dieser (u. anderer) Städte. 6.1.1 π. mit ON als Appos.: Τροίην 4129, λ510. 513, "Αργός, Σπάρτη, Μυκήνη Δ 51, Όλοοσσόνα Β739, Έφύρη Ζ152, Θήβην Ζ415, Καλυδώνα /530, Θρυόεσσα Λ 711 (vgl. zu πτολ.: Τηλέπυλον *81, 7 Städte /149. 291) 6.1.2 π.
als Appos. zu ΟΝ (jmmer mit Zusatz, entweder Gen. der Person od. Adj.j): zu Θηβην 4 366, Κών B677, Οιχαλίην B730, Λήμνον Ξ230; Φαιστόν τε 'Ρύτιόν τε Β648 (PL), Κνωσός τ178, Ηλιος Υ2\Ί; Άνδην Sc.474, Μίλητον h.Ap. 180 (vgl. ΟΝ als Appos. zu πτολ. L / Άδήνας B546, Έλος Β584, 'Ίλιον 1402, Λήμνον #283, Μεδεώνα Β501, Μυκήνας Β569, Νήρικον ω377, Ταίναρον h.Ap.410, Τίρυν- δον/α Sc.81, Hes.fr. 129,16, Ύποδήβας Β505; nicht zu ά.) 6.13 π. mit Gen. des ΟΝ: ^'ΙδάκηςΛ *416 (vgl. L □ ά. σ 1, /223), τίλιουj Ε642, Η 345 (vgl. ά. L , Φ128, L , πτολ. 5*); Τρηχΐνος Sc. 469 (vgl. ΟΝ» zu α.: Ζελείης Δ 103 - 121, Λήμνου, Ιμβρου H281); zu πτολ.: Τροίης α2, Δίου Β538, Έλευσΐνος h.Cer.318. 356, Πύλου /485, ο 193) 6.1.4 mit
Gen. e.s Ländemamens(?): Φρυγίης ή Μηονίης Γ400 (s. layaa) 6.1.5 π. mit Gen. der Bewohner: allg. + Pron./ Art.: βνδρώπων^ 1323, h.Cer.93, h.Ap. 175 (vgl. ä. L j a3, «128, o82); έπιχδονίων L d 4 45, μερόπων L j Σ342. 490, Y217, πάντων t d #560, vgl. χώρας L d #573f., zu t d s. auch zu Völkemamen; βνδρών^ P737, o384, Sc.270, Vit. P-9,9, l j δυσμενέων 5246, άλλοδρόων u j £43, δικαίων t j h. Ven. 20, κυανέων L u Op.527, αΙδοίων L j Vit. p.7,22, zu k j s. auch zu Völkemamen; βροτών Λ ε 101 (vgl. t j a. o492, π63, τ170, y/267); τών κ 13 (vgl. τών α. /592), δτεών *39, αύτών 0154, έτερον Ορ.189; vgl. zu ά.: (διοτρεφέων)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
αίζήων Β660; mit Gen. des Völkernamens: Κεφαλλήνων ω355, Κιλίκων Ζ415, Κιμμερίων άνδρών λ 14, Μερόπων άνδρώπων h.Ap.42, ^Μυρμιδόνων^ Sc.380. 474 (vgl. L d ά. 59) νΤρώωνΛ Β\2Ϊ. s 29 = 66, 4 4, (952, /412, Λ 82, Ξ88. 251, Π 69. 708, Τ60, Φ584 (άγερώχων), γ85, δ 249 (vgl. L 4 πτολ. A164); Φαιήκων ζ3. 114. 298; Φλεγύων άνδρών (ύβριστάων) h.Ap.278 (vgl. Κικόνων πτολ. i 165, Πυλίων ά. ο 216) 6.1.6 π. mit Gen. des Herrschers / Gründers (außer
bei Πριάμοιο π. immer entweder als Appos. zu ON u./o. mit Beiw.): Εύρυπύλοιο B677, Εύρύτου B73Q, Ήετίωνος /4 366, /188, 77153, Θόαντος Ξ230, Μύνητος Τ296, ^Πριάμοιο/ ου 4 19+, Β37, ΑΓ165, γ 130 = ν316 s λ 533, £241, /230, L j άνακτος Β373 = 4 290, 4 18, Μ11. 15, 2V14, Σ288 (vgl. α. L j passim, vgl. κλειτοΰ βασιλήος Sc.473; vgl. zu πτολ.: Ένυήος /668, Λάμου «81, Νηλήος γ)4 6.2 Sonst.: π.
im abh. Gen.: (im Sg.) zu έρμα 77549, ^121, τείχος Φ516, Hes.fr.235,4, κρήδεμνα h.Cer. 151, στέφανος Vit. p. 17,7 s Cert. p.43,21; (im Pl.) zu κάρηνα BU7 — /24, πρυλέεσσ' E744; vgl. άστεος zu ίμερος (Γ140), κάπνος (Φ523)
7 Beiw., Zahlw. u. Pron. zu π.: 7.1 Beiw., αίπά (αίπήν)
N625, /130, #516, A533 s v316; αίπεινός h.34,2, Vit. p.6,28; άκρος/ότατος Z88. 257. 297. 317, //345, Ύ383 / K52, Ύ172; άλλος φ252, ω418; αύτός #574, *416; εναλος h.Ap. 180; έραννός η 18; έρατός h.Ap.477; έτερος Σ5Ο9; έύδμητος Φ516; Hes.fr.235,4; έύκτιτος Hes.fr.211,5; εύπυρ- γος Sc.270; εύρυάγυια Β\2 = 29 = 66. 329, Ξ88, 5246, ο 384, /230; εύτείχεος 4129, Π 57; δάρσυνος Π 69; ιερός 4 366; ίμερόεις Hes.fr.43a,62, h.Ap. 180; καλός Σ490; καλλιγύναικα h.30,11; λευκός Β739; λιπαρός Hes.fr. 196,4; μέγας τ178; εύ ναιετάουσα Β648, Ζ415, #574, Hes. fr. 141,17, h.Ap. 175; εύ ναιομένη Γ400, Ε489, 7V815; πας Π69, Sc. 284. 380; πίων (πίειρα) Σ342; πολλάς Ä117 = /24, Β131, /544; πύργοις άραρυϊα 0737; σόμπας Ορ.240; τόσσος ι265; präd.: άμβατός Ζ434, άπόρδητος Μ11, άρρηκτος Φ447, πολύχαλκος u. πολύχρυσος Σ288, φίλτατος 4 51 7.2 Zahlwörter (vgl. Lw66 A.l33): μίαν 5176,
δύω Σ490, ο 412, ένδεκα u. δώδεκα /328, έννήκοντα τ!74, εκατόν Ε744, vgl. έκατόμπολις Β649, vgl. επτά πτολ. /149. 291 73 Pron.: έής #524, άμήν 77830, ήμετέρην £191
(vgl. ήμ. zu ά. 0351, ν181), ύμετέρη/ων Ε686, Ρ222, ύμήν/η Ε489, 7V815 (vgl. ΰμμι Ν625), σφετέρης Sc. 239 (vgl. σφ. zu ά.: Ρ287. 419, Σ210), δτεων κ39, τις 4 711, τηνδε £177. 195, ^26, h. 13,3
8 Wörter im Kontext: άγορή s.o. Vorbem. 4.3; άγρός
s.o. Vorbem. 5.1; άγυια s.o. Vorbem. 4.2; άνδρες / äv- δρωποι s.o. Vorbem. 6.1.5 u. #574, rl74; ä. s.o. Vorbem.2.1; γαία s.o. Vorbem. 5.1; δήμος s.o. Vorbem. 2.3; έργα s.o. Vorbem. 5.1; κάρηνα / κρήδεμνα Bl 17 - /124 / Sc. 105, h.Cer. 151; λαός/οί £473, Z327. 434, (9522, Σ490. 509, 5174, £195, #524, i265, vl56, Op.222. 227. 240, Sc. 473, Hes.fr.211,5; οϊκος s.o. Vorbem.4.1; πατήρ (Priam.) Γ50; πατρίς /412, «416; τείχος s.o. Vorbem. 4.5; τοκήες α170 - «325 - £187 - o264 - τ105 - ω298, Sc.239, vgl. Φ587; χδών u. χώρη s.o. Vorbem. 5.1 9 π. in GL u.
Sentenzen (vgl. ά. B3): /593 (I3bß), P737 (I3bß), #524 (I2eaaa), ρ486 (Ilaycc), Vit. p. 17,7 a Cert. p.43,21 (Ilca), Cert. p.40,2 (11 ba) sowie Stellen in II2
Hauptteil Gliederg.: I Stadt als lok. Siedlung 11 allg. la π. ist (nicht) vorhanden, wird erfragt, gesucht, gesehen, gekannt, dargestellt laa Vorstellung e.r Stadt als Teil e.r Exposition laß Vorhandensein, Abwesenheit e.r Stadt lay nach (Heimat-)Stadt fragen, Stadt zeigen, kennen, durchziehen, (allg.) zu Städten gehen aa zu Inten*. Adv. bb zu Präp. έπί cc Akk.Obj. zu Verben laö Stadt sehen, (poeL) darstellen, besingen las Stadt wird erschüttert lb 1357
1358


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
Menschen u. Stadt Iba e. Stadt gründen, innehaben, bewohnen / besitzen, beherrschen, beschützen, füllen, räumen Ibß in Stadt leben, alt werden, sterben, aus Stadt (als Heimat) kommen, auswählen, sammeln lc Bau von LMauem (mit Türmen)j um e. Stadt, Schutz der Stadt durch L Stadt birgt Schätze lea Mauern leß Schätze Id Stadt unter göttl. Schutz 12 Tätigkeiten, Bewegungen, Lage in der Stadt, zur Stadt hin, aus der Stadt heraus, außerhalb der Stadt 2 a in, innerhalb der Stadt (Beschr. e.r Lage) 2 b in der Stadt, durch die Stadt hin (Beschr. e.r Bew.) 2ba zu Präp. 2bß zu Verben 2 c in die Stadt, zur Stadt hin, bis vor die Stadt 2ca zu Präp. aa im Gen. bb im Akk. 2eß -ινδε 2cy Obj. zu Verben aa im Gen. bb im Dat. cc im Akk. 2cö in Stadt aufnehmen 2ce unklar, ob zu Präp. od. zu Verb 2d aus der Stadt (heraus), von der Stadt weg, Stadt verlassen 2da mit Präp. 2dß zu Verben 2e von d. Stadt entfernt, außerhalb, vor der Stadt, um die Stadt (herum) 2ea zu Präp. aa im Gen. bb im Akk. 2eß zu Verben 3 Stadt u. Krieg, Zerstörung — Stadt wird angegriffen, belagert, erobert, zerstört, beraubt, verteidigt 3 a Angriff auf, Kampf um, Belagerung, Verteidigung von Stadt 3aa zu Präp. aa Gen. bb Akk. 3aß zu Verben 3b Eroberung, Zerstörung e. Stadt 3ba Subj. zu Verben 3bß Obj. zu Verben 3c aus (eroberter) Stadt erbeuten, wegnehmen II Stadtgemeinde 1 koll. 'incolae urbis’ 2 Stadt als 'civitas’
I 	Stadt als lok. Siedlung 11 allg. 1 a Stadt ist (nicht) vorhanden, wird erfragt, gesucht, gesehen, gekannt, dargestellt laa Vorstellung einer Stadt als Teil der Exposition e.r Episo- de/Erz.; π. (oder ON mit π. als Appos.) als Subj. zu είμί od. in Nom.Satz (mit lok.Best., vgl. Chantraine, Gr.h.II 3), wie andere geogr. Bez. od. ΟΝ (γαΐα, ποταμός o.ä., vgl. s.v. είμί IISp.444,29ff.); so nicht πτολ. u. ä. ZI52 (Erz.) Jxrrij -ις Έφύρη μυχφ Άργεος (ένθα δέ Σίσυφος έσκεν), gehört zu δήμος Άργείων (V. 158f.), dessen König offenbar Proitos, Funktion des Sisyphos unklar (vgl. L4138) Λ 711 (Erz.) L d δέ τις Θρυόεσσα -ις, αίπεΐα κολώνη, ' τηλοΰ έπ9 Άλφειφ, νεάτη Πύλου ήμαθόεντος ‘ την άμφεστρατόωντο [Epeier] ιδιαρραΐσαι μεμαώτεςΛ, vgl. V.733 α. (= dies. Stadt) L / Θρ. - Θρύον Β592, gehört 'zum Reich Nestors’ (vgl. Θρυόεσσα) λ 14 (Erz.) Jivfaj (an den Grenzen des Okeanos) δέ Κιμμερίων άνδρών δήμος τε -ις τε, zu δήμος neben π. (hier beide deutl. lokal) s.o. Vorbem. 2.3 o412 (Erz.) L u (auf Insel Syrie) δύω -ιες (πτ- ν.1.), δίχα δέ σφισι πάντα δέδασταν ' τήσιν δ9 άμφοτέρησι πατήρ έμός έμβασίλευε (Ktesios), vgl. V.467L: die vom König bewirteten Männer (wohl Geronten, vgl. s.v. γέρων B3) begeben sich mit ihm ές θώκον δήμοιό τε φήμιν (also wohl von Ratssitzung zu Volksversammlung, vgl. Hoekstra, Odyssey z.St.), jede der beiden π., über die Ktesios als König herrscht, ist als 'Stadt’ auch Besitzerin (zu πάντα s. πας IIISp. 1026,19) der (halben) Insel; also π. „political community“ (vgl. L35160 u. 387 f.), aber nicht 'Stadt u. Territorium’, auch wird nicht die gesamte Insel mit ihren beiden Städten als π. bezeichnet; in der Nähe der einen Stadt Quelle zum Wasserholen (s. V.442) u. (an Flußmündung ins Meer?, vgl. £85f.) Waschplatz (s. V.420) rl74 (Lügenerz.) έν δ9 (Kreta) άνθρωποι ' πολλοί ... καί έννήκοντα -ηες (mit unterschied!. Sprachen, Achaier, Eteokreter, Kydonen, Dorier, Pelasger), vgl. Κρήτην έκατόμπολιν (£649, zum Zahlenunterschied s. Kirk in: Iliad zu £649 u. L5’618 A.22) 178 (Lügenerz.) τήσι δ9 (- d. neunzig Städten Kretas) ένί Κνωσός, μεγάλη -ις, ένθα τε Μίνως ' έννέωρος βασίλευε (nach ihm Deukalion u. jetzt Idom., s. V. 180f. 190), vgl. V. 190 (αστυδ9 άνελθών [Od., in der Nähe von Knossos an Land gegangen]), V. 197 (δημόθεν άγείρας [Bruder des abwesenden Königs, sc. Gerste u. Wein für Gast]) u. £646 (Knossos als Hauptstadt 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
unter 7 kret. ON mit Phaistos u. Rhytion als -εις, s.£648 in Iba); Herrschaftsbereich von Minos nicht nur auf π. Knossos bezogen, sondern, wie bei Idom., auf ganz Kreta, vgl. Κρήτη Blb laß Vorhandensein, Abwesenheit e.r Stadt; π. als Subj. zu είμί, ναιετάω bzw. in Nom.satz (mit lok. Best.), so nicht πτολ., nicht α. Δ45 (Zeus zu Hera:) „ai γάρ ύπ9 ήε- λίφ τε καί ούρανφ 1 ναιετάουσι -ηες έπιχθονίων άνθρώπων (von denen war mir das heilige Ilios besonders teuer“), vgl. ναιετάω B3, Ameis-H. u. Leaf z.St., anders Kirk in Iliad z.St. ('are inhabited’), π. (als Gegenstand von Liebe od. Haß) hier „Stadt mit ihren Bewohnern“, vgl. sonst (-ιν) αϊ πε- ριναιετάουσιν 'ringsum liegen’ (<5176f.), εύ ναιεταώσας+ (B64S, Z415, i?574, Hes.fr. 141,17, h.Ap. 175) u. ευ vaio- μένη+ (Γ400, £489, TV815) als Beiw. zu π., sonst zu ναίω s. zu Sc.474 in Iba Sc.270 (Schildbeschr.) παρά δ9 εύπυργος -ις άνδρών, 1 χρύσειαι δέ μιν ειχον ύπερθυρίοις άραρυΐαι ' επτά πύλαι 0737 (Aias: „haben wir etwa Helfer im Rücken od. e. bessere Mauer, die Männern das Verderben abwendet) ού μέν τι σχεδόν έστι -ις πύργοις άραρυΐα, 1 ή κ9 όπαμυ- ναίμεσθ9 έτεραλκέα δήμον έχοντες (sondern in der Ebene der Troer, ans Meer gedrängt, έκάς ήμεθα πατρίδος αϊης)“ es gibt keine Stadt in der Nähe (vgl. είμί IISp.454,37: „evtl. Vollverb“), wo (= auf die gestützt) wir uns erfolgreich zur Wehr setzen könnten (s. άμύνω ΒIII1 aßa) mit einem Bürgerheer, das eine Wende herbeifiihren könnte (vgl. δήμος Β1 d u. έτεραλκής) — Aias geht davon aus, daß ein Krieg zur Verteidigung der Heimatstadt wegen des Patriotismus der Bewohner prinzipiell leichter ist als ein Angriffskrieg, wie ihn die Gr. jetzt führen, vgl. Rede des Glaukos P156ff.: eigtl. müßten die Tr. ihre Heimatstadt entschlossen verteidigen (vgl. L36106); zur Ambivalenz von Mauer u. Menschen für die Verteidigung e.r Stadt vgl. L3658 ε 101 (Hermes: 'wer durchquert schon gern solch unermeßliche Salzflut) ουδέ τις αγχι βροτών -ις, οϊ τε θεοΐσιν ' ιερά τε ρέζουσι καί έξαίτους έκατόμβας9 vgl. τρεις είσι -ηες (ζΐ51) in Id lay nach (Heimat-)Stadt fragen, Stadt zeigen, kennen, durchziehen, (allg.) zu Städten gehen; π. (im Gen. od. Nom.) zu Interr.-Adv. (aa), zu Präp. (im Akk.) έπί~ (bb), als (Akk.-)Obj. zu δείκνυμι, είπεΐν, (κα- τα)λέγω, οιδα, στρέφω, (έπι)στρωφάω (cc); vgl. έπί αστε(α) (s.u. zu £43), α. zu δείκνυμι (s.u. zu £144), ήγέομαι (ο 82), 9Ίλιον zu (έξ)ερεέινω (χ!5) aa zu Interr. Adv.j Γ400 (Hel. zu Aphr.:) ,,ή πή με προτέρω -ίων εύ ναιομενάων ' αξεις, ή Φρυγίης ή Μηονίης“, π. zu πή (so Ameis-H. z.St. u. s.v. πή,), anders Leaf z.St.: lok. Gen. („in the region of cities“); Ländernamen entweder zu -ίων od. lok. Gen., Hel. geht selbstverständlich davon aus, daß sie woanders in e. Stadt geführt würde «170 (Tel. Lzu Fremdenij [Ath.]:) „τίς ποθεν εις άνδρών; πόθι τοι -ις ήδέ τοκήες;“ - *325 (Kirke L , [Od.]) - £187 (Eum. zu Bettler) - o264 (Theokl. zu Tel.) - rl05 (Pen. zu Bettler) « ω298 (Laertes zu L j [Od.]), die Frage impliziert, daß Heimat e. Stadt ist bb zu Präp. έπί-. £43 (Eum.:) „πλάζετ9 (Od.) έπ9 άλλοθρόων άνδρών βήμόν τε -ιν τεΛ" (koll.Sg.), vgl. π 63 (πολλά βροτών έπί αστεα δινηθήναι ' πλαζόμενος) sowie (έπί + αστεα) r 128, ο492, τ170, ψ26Ί (s. α. Blcty), π. lokal die zu δήμος (entweder Gebiet od. 'Gemeinwesen’, vgl. δήμος B3a) gehörige Stadt, vgl. Vorbem. 2.3 Op.527 έπί κυανέων άνδρών L j ' στρωφαται (die winterliche Sonne), βράδιον δέ Πανελλή- νεσσι φαείνει h.Cer.93 νοσφισθεΐσα θεών άγορήν καί ... "Ολυμπον ' φχετ9 (Dem.) έπ9 άνθρώπων -ιας καί πίονα έργα Städte u. Felder (vgl. έργον B4b), φχετ9 eher iter. 'ging hin, durchwanderte* (vgl. πολύν χρόνον V.94) als punkt, 'ging fort zu’ (so s.v. οίχνέω III Sp. 623,26) cc Akk. Obj. zu Verben: £574 (Alkin.: „είπέ καί κατάλεξον) καί &ς τινας ϊκεο χώρας ' άνθρώπων, αυτούς τε -ιάς (-εις ν.1.) τ9 έν ναιε- 1359
1360


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
ταώσας" 555 (Alkin.:) „είπε δέ μοι γαΐάν τε τεην L / Land, Gemeinde, Stadt (L166: „ancient equivalent of a postal adress“) ζ144 (Od. überlegt, wie er das Mädchen) λίσσοιτ9, εί δείξειε -ιν και εϊματα δοίη, Od., der V.l 19ff. beim Aufwachen nicht wußte, wo er ist (trotz ε 144), geht jetzt davon aus, daß die Menschen, die er vor sich sieht, in einer Stadt leben, vgl. V. 177 u. 195 (in Iba) u. ä. δέ μοι δεϊξον V. 178 u. 194 19560 (Alkin.:) ,,αύταί ϊσασι (Schiffe d. Phäaken) νοήματα και φρένας άνδρών, 1 και πάντων ϊσασι -ιας (-εις Schwartz) και πίονας άγρούς 1 άνθρώπων99 ρ486 (Freier zu Antin.:) „καί τε θεοί ξείνοισιν έοικότες ' ... έπιστρωφώσι -ηας, 1 άνθρώπων υβριν τε και εύνομίην έφορώντες" h.Ap. 175 ύμέτερον κλέος οισομεν δσσον έπ9 αίαν άνθρώπων στρεφόμεσθα -εις ευ ναιεταώσας, auch das Publikum des Sängers lebt in Städten laö Stadt sehen, poet. darstellen, besingen; π. Akk.Obj. zu κλείω, όράω, ποιέω, Subj. zu φαίνομαι, vgl. ϊδεν άστεα (α3), Ίλιον άείδω (II. Parv.fr. 1,1 p.53 Dav.) Δ 4 Τρώων -ιν ^είσορόων Δτες (Götter, vom Olymp aus), vgl. ΝΊ, Ω29\ (952 L , (Zeus, vom Gar- garon aus) Τρώων τε -ιν και νηας 'Αχαιών = Λ 82 (vom Olymp aus) (ν. om. Zen., ath. Ar. Byz., Arist.) TV 14 (Pos. sitzt auf höchstem Berg von Samothrake) ένθεν γάρ έφαίνετο πάσα μέν "Ιδη, 1 φαίνετο δέ Πριάμοιο -ις και νηες Αχαιών Σ490 (Schildbeschr.) έν δέ δύω ποίησε -εις (-ις ν.1.) με- ρόπων άνθρώπων 1 καλάς. έν τή μέν ρα (war Hochzeitsfest [V.493 άνά ä., die Frauen stehen V.496 έπι προθύροισιν] u. Gerichtsverhandlung [λαοί δ* ειν άγορή V.497 ff.], die andere [πτολ. V.512] wurde belagert), zur π. gehören „the entire city- streets, buildings, people, and all4*, άνά ä. hingegen nur „the Street of the city“, in der die Einwohner feiern (L,o12); καλάς kein allg. Beiw. von Städten, vgl. s.v. II Sp. 1311,56f. zu /152*; L,92 A.6 sieht hier 'Unterstadt’ (als Ort für άγορή) Vit. p.9,9 ενθεν (von Smyrna) άπορνύμεναι Μουσαι 1 ήθελέτην κλήσαι δίαν χθόνα και πόλιν άνδρών (= Kyme, vgl. Markwald, Hom. Epigr. 84 ff. [Stelle fehlt s.v. κλείω I]); vgl. Σ288 in Id) las Stadt wird erschüttert K60 (Zeus donnert, Pos. erschüttert die Erde) πάντες δ9 έσσείοντο πόδες Ίδης ' καί κορυφαί, Τρώων τε πόλις (-εις v.l., cf. West ad 1.) καί νηες Αχαιών
lb Menschen u. π. Iba e. Stadt gründen, innehaben, bewohnen / besitzen, beherrschen, beschützen (zu verteidigen s. 3aa), füllen, räumen; π. (bzw. ON mit π. als Appos. u. h.Cer. 151 κρήδεμνα -ηος) als Obj. von Verben (bzw. Subj. zu Pass.): άνάσσω (im Rel.-Satz, s. δ 176), έξαλαπάζω, έρυμαι, έχω, ναίω (nicht Hom.), νέμομαι(Ί s. ΒΊ39), οίκέω, πίμπλη- μι, πολίζω — vgl. πτολ. als Obj. von έρυμαι (s. zu h.Cer. 151), έχω (s. zu £648), ναίω (s. zu Sc.474 u. δ 174), δίδωμι (7149. 291); ά. als Obj. zu έρυμαι (s. zu h.Cer.151); ON (bzw. έδος 4- ON·) als Obj. von έχω (bes. im Schiffskat), ναίω, νέμομαι, κτίσσαι (K216, Λ 263, viell. auch Hes. fr. 33a,5) K217 (Erz.) κτίσσε (Dardanos) δέ Δαρδανίην, έπεί οΰ πω Ίλιος ίρή ’ έν πεδίφ ^πεπόλιστο, -ιςΛ μερόπων άνθρώπων,' άλλ9 έθ9 υπώρειας φκεον πολυπίδακος Ίδης —
nicht präd. (so s.v. άνθρωπος ISp.897,46), sondern Appos. zu ON; zur Paronomasie L j vgl. Edwards in Iliad z.St; π. als log. Objekt von 'gründen’ (s. πολίζω) mit starkem 'politisch- staatlich-sozialen’ Gehalt (L6237f.), nicht nur Bauten werden gegründet, sondern (damit identisch u. darüber hinaus) die gesellschaftlich-politische Organisation (vgl. LM47, L5818ff., Lw328); sonst Städtegründung s. ζ9 (in llca) u. λ263 (s.v. *πζω) £648 (οϊ [Kreter] Κνωσόν τ9 ^ειχονΛ + Gortyn, Lyk- tos, Miletos, Lykastos) Φαιστόν τε 'Ρύτιόν τε, -εις (-ις ν.1.) su ναιεταώσας, auch wenn -εις sich vielleicht nur auf zwei ON bezieht, sind alle 7 Städte als -εις gedacht, die die Kreter (als 'Staatsvolk*) nicht bloß bewohnten, sondern inne hatten s 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
'beherrschten’, vgl. ω282 (Laertes über Ithaka: „αυτήν έχου- σιν „schalten darin“ [Ameis-H.]), έχω in dieser Bed. (s. IISp.841) sonst mit Obj. πτολ. (£501. 505. 538. 546. 569. 584) u. ON (bes. im Schiffskat.), δήμον (El\0), nie mit ά. (anders h.Ap. 180, s. Id), sonst zu οίκον / οικία / δώματα 677 οϊ δ9 L j (3 ΟΝ) 1 καί Κών Εύρυπύλοιο -ιν νήσους τε Κα- λύδνας, 'Hauptstadt’ der Insel hat dens. Namen wie Insel (vgl. Vorbem. 1.4), Euryp. wohl als ('mythischer’) Gründer der Stadt genannt (vgl. L5,638); vgl. h.Ap.42 in 1 bß (Kos) 730 οϊ τ9 (Kontingent der Asklepiaden) ^έχονΔ Οίχαλίην, -ιν Εύρύ- του Οίχαλιήος, Bez. als π. spielt auf myth. Rolle an (L51696) 739 οϊ δ9 (Konting. d. Polypoites) L u καί ένέμοντο 1 "Ορθήν Ήλώνην τε -ιν τ9 Όλοοσσόνα λευκήν, uns., zu welchem Verb ζ177 (Od. zu Naus^:) „σέ γάρ ' ές πρώτην ίκόμην, τών δ* άλλων οΰ τινα οίδα ' άνθρώπων, οϊ ^τήνδε -ιν καί γαϊαν έχουσιν“ (ά. δέ μοι δεϊξον), ceux qui posse- dent la ville et la terre (L,78); für Od. ist es selbstverständl., daß es 'hier’ (zu τήνδε vgl. α185 u. Ameis-H. z.St.) e. Stadt gibt (vgl. 144 in laycc); π. hier, obwohl im Kontext polit. Herrschaft, weder (ggüber ά. als 'Stadt’/ 'Siedlung’) 'state’ (so L24123, L35159 u. 387) noch 'community’ / 'Gemeinde’ (so L52629, L4O245) noch 'Gegend’ (so Ll66, weil Od. am Strand keine Stadt sehen könne), sondern Stadt komplem. mit Land für das ganze (nur geogr. od. auch polit, verstandene) Gebiet (vgl. Vorbem. 5.1); ά. synon. (vgl. Stanford z.St. u. Hainsworth in Odyssey z.St.), aber mit anderem Klang: „zeig mir [nicht: 'die Stadt hier*, sondern:] deine (Heimat-)Stadt9, zu Naus. Antwort s. V. 191 in 2cybb 195 (Naus, zu Fremdem:) ,,ά. δέ τοι δείξω, έρέω δέ τοι οΰνομα λαών' ’ Φαίηκες μέν L /, auch Naus, spricht von ihrer Heimatstadt als ä., von der Stadt der (Stadt u. Land beherrschenden) Phäaken allg. als π. η 26 (Od. fragt Phäaken-Mädchen nach Haus d. Königs:) „οΰ τινα οίδα 1 άνθρώπων, οΐ L u (έργα νέμονται v.l., cf. Garvie ad l.)44 Sc.474 (Keyx u. eine unabsehbare Volksmenge begrub den Kyknos) οϊ ρ9 (in der Nähe der Stadt des berühmten Königs) ναΐον "Ανθην Μυρμιδόνων τε -ιν κλειτήν τ9 Ίαωλκόν ’ "Ανθην τ9 ήδ9 Έλίκην (W. 474—5 susp.), zur ON-Liste allg. s. zu V.380 (in 12aß), Stadt der Myrm. entweder Phtie (so s.v. Μυρμιδόνες Gib) od. unbek. (so Russo z.St.), vgl. Sc. 380, δ 9, dazu West in Odyssey z.St.) u. allg. L5,654ff. m. Lit.; ναίω sonst (s. s.v. Blb) mit πτολ. (Hes. fr.33a,4. 129,16), mit ΟΝ (Τροίην ΓΊ4. 257) u. anderen geogr. Bez.; wie ναιετάω u. νέμομαι bei Hom. nicht mit π. (außer viell. £739, s.o.), auch nicht mit ά., als Obj.; zur intrans. Verwendung mit π. s. zu 2145 in laß h.34,2 uoF -ιν αίπεινήνί νύμφης έρατώπιδος 'Ήρης ' ναίετε, Σαιδήνης πόδα νείατον ύψικόμοιο, entweder Neon Teichos (wie Vit. p.6,28) od. Kyme (vgl. Markwald, Hom. Epigr.26ff.) s Vit. p.6,28 L Jt Κύμης (ci. Pauw, -ην codd.) έριώπιδα κούρην, ' ναίετε, Σαιδήνης πόδα νείατον ύψικόμοιο, - Neon Teichos, vgl. Markwald, a.O.22ff. δ 174 (Men.:) „κέ οί (- Od.) "Αργεί νάσσα -ιν καί δώματ9 έτευξα, ’ έξ Ιθάκης άγαγών σύν κτήμασι καί τέκεϊ φ ' καί πάσιν λαοϊσι99 kaus. zum Wohnen gegeben, vgl. ναίω B4a Δ 18 (Zeus: „wenn Frieden allen gefiele) ήτοι μεν οίκεοιτο -ις Πριάμοιο άνακτος (u. Men. könnte Hel. mit sich heimführen)44 Cert. p.40,2 πώς av άριστ9 οίκοΐντο -εις καί έν ήθεσι ποίοις; 1 εί μή κερδαίνειν άπό τών αισχρών έθέλοιεν,' οί δ9 άγαθοι τιμφντο, δίκη δ9 άδίκοισιν έπείη Φ6&Ί πεφοβημένοι ήλθον (Troer) όμίλφ ' άσπάσιοι προτί άστυ, -ις δ9 έμπλητο (-ηστο ν.1., πύλαι δ9 έμπληντο ν.1.) άλέντων, die 'Stadt’ füllte sich, nicht d. 'Mauerring* (so ά. ISp. 1453,14), vgl. είς άστυ άλεν Λ12 u. s. πίμπλημι IIISp. 1248,36 δ 176 (Men.: „ich hätte Od. eine Stadt gegeben) μίαν -ιν έξαλαπάξας, ' αϊ περιναιετάουσιν, άνάσσονται δ9 έμοί αύτφ*9 von ihren Bewohnern frei machen
1361
1362


πόλις, πτόλις
(West in Odyssey z.St.; vgl. Λ 328), Verselbständigung des in έξαλαπάζω 'zerstören’, 'plündern’, 'vertreiben’ (s.u. in 13 b) enthaltenen Teilaspekts (aber nicht notw. Gewalt-Aspekt enthalten, so L41330 A.46); zur Verfügbarkeit von Städten vgl. /149 = 291 (s-πτοΑ. Bl) h.Cer. 151 (Kallidike:) „όνομήνω 1 άνέρας οίσιν έπεστι μέγα κράτος ένθάδε τιμής, * δήμου τε προύχουσιν, ίδέ ^κρήδεμνα -ηοςΔ 1 είρύαται βουλήσι και ίθείησι δίκησιν, zu L d s. κρήδεμνον B2, 'Kopfbinde’ bezieht sich auf Schmuck der Stadt, also wohl Mauer (vgl. Vit. p. 17,7 s Cert. p.43,21 in lea), nicht 'Akropolis’; sonst vgl. αυτήν (= πόλιν) ΩΊ29Ϊ., πτολ. (/396), ä. (Σ274 [Subj. Mauern], /2499) als Obj. zu έρυμαι, sowie "Ιλιον Φ588; zu έρυμαι m. göttl. Subj. s. Sc. 105 in Id Hes.fr. 141,17 [Λυκίης εύρ]είης ιφι ανασσε 1 [... πό]λεις εύ ναιεταώσα[ς], Verb unklar (nicht άνά σσω), aber Bed. herrschen über / schützen wahrsch. Ibß in Stadt leben, alt werden, sterben, aus Stadt (als Heimat) kommen, auswählen, sammeln (im Untersch. zu 2 a allg. auf Leben od. Herkunft bezogen); π. zu Präp. (im Gen.:) έκ, άπό, (im Dat.:) έν (φ252 viell. lok.Dat.), (im Akk.:) κατά', als Subj. zu έχω 'enthalten’ (nur h.Ap.42), part. Gen. zu Subst. (πρυλέες E144); vgl. (Rel.-Sätze zu π.) δθι τοι φίλοι άνέρες έγγεγάασι (s. Δ 40 in 3 b), έν γάρ οί πολέες τε και άλκιμοι άνέρες είμέν (s. Φ584 in I3bß), ή ένι ναιετάασκε πατήρ καί πότνια μήτηρ (s. ο 384 in 3 b), ϊνα τ’ έτραφον ήδ’ έγένοντο (s. κ416 in 2bß); ένθα (s. zu Z152f. in laa); vgl. έν Ίλίφ (s. zu £686), τοί Ίλίφ έγγεγάασιν (Ζ493 u. £145), έν Τροίη Ύ478; vgl. κατά δήμον 5530, 652, £34, 536, άνά δήμον β29\, 5666 u. (άνέρε δήμου άριστω) Λ 328, Μ447; ναίω zu πτολ. u. ΟΝ, nicht bei ά. (s. zu £130) u. vgl. allg. Vorbem. 3 B130 (Ag.:) „τόσσον (= mehr als zehn Mal) έγώ φημι πλέας έμμεναι υιας Αχαιών 1 Τρώων, οϊ ναίουσι ^κα- τά πτόλιν’ (ορρ. έπίκουροι), zu κατά über die Stadt hin — in der Stadt s. 2aau. 2aß; zu ναίω vgl. έν (sc. πτολ.) δ’ άνδρες ναίουσι (/154), sonst ναίω 'wohnen* häufig zu ON (s. ναίω Β1 a), nicht zu α. ω 108 (Ag. im Hades zu Freiem: „Ihr seid) πάντες κεκριμένοι καί ομήλικες; ούδέ κεν άλλως 1 κρινάμε- νος λέξαιτο L u άνδρας άρίστους“ ο409 (Erz: auf Syrie πείνη 5’ ού ποτέ δήμον έσέρχεται noch Krankheit) άλλ’ δτε γηράσκωσι L-iv κάταΛ φΰλ’ άνθρώπων (dann töten Αρ. u. Art. sie sanft) h.30,11 αυτοί δ’ εύνομίησι L d καλλιγύναικα 1 κοιρανέουσ’, δλβος δέ πολύς καί πλούτος όπηδεΐ £686 (Sarp, zu Hektor: „laß mich nicht hier liegen, sondern hilf mir) έπειτά με καί λίποι αιών 1 έν -ει (-ηι ν.1., -ι Bekker) ύμετέρη, έπεί ούκ άρ’ έμελλον έγωγε 1 νοστήσας οίκόνδε φίλην ές πατρίδα γαΐαν 1 εύφρανέειν άλοχον (4- υίόν)“, vgl. οϊ έν Ίλίφ είσιν (/267) φ252 (Eurym.:) „είσί καί άλλαι (sc. neben Pen.) πολλαί Άχαιίδες, αί μέν έν 1
Ιθάκη, αί δ’ άλλησιν -ίεσσιν (-έεσσιν v.l.)“, lok. Dat (Ameis-H. z.St.) od. zu έν h.Ap.42 (V.30fT. δσσους [sc. άνθρώπους} Κρήτη τ’ έντός έχει 4- 26 ΟΝ) Μίλητός τε Κόως τε, -ις (-εις ν.1.) Μερόπων άνθρώπων (4- 5 ΟΝ) (überallhin kam Leto), zur Liste s. έντός Blaa, zu Kos s. zu Β6ΊΊ in Iba, zur Bez. der Insel als π. s. Vorbem. 1.4 £131 (Ag.:) „έπίκουροι ’ ^πολλέων έκ -ίωνΔ έγχέσπαλοι άνδρες έασιν" (νν. 130—3 damn. Arist.), zu έκ bei Bewegung s. 2 c, zum Anklang πολύς/πόλις vgl. Pl. R.369c /544 (Erz.) τόν δ’ (sc. Eber) άπέκτεινεν Μελέαγρος, 1 L , θηρήτορας άνδρας άγείρας ’ καί κύνας, entweder Jäger Laus vielen Städte^ od. έκ zu άγείρας, so s.v. άγείρω Blllf, sammelnd L u ω418 θάπτον έκαστοι (- Ithakesier, sc. die toten Freier), · τούς 5’ έξ άλλάων -ίων οίκόνδε έκαστον ’ πέμπον άγειν, nach Hause in ihre jeweiligen (Heimat-)Städte £222 (Hektor zu den Verbündeten:) „ού γάρ έγώ πληθύν διζήμενος ούδέ χατίζων ’ ένθάδ’ άφ’ ύμετέρων -ίων ήγειρα έκαστον (sondern damit ihr mir die Frauen u. Kinder der Troer schützt)“, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
zu άπό bei Ortsangabe s. 2 c £744 (Ath. setzt Helm auf: άμ- φίφαλον, τετραφάληρον, χρυσείην) έκατόν -ίων (-εων ν.1.) πρυλέεσσ’ άραρυΐαν, Kämpfer aus hundert Städten, zu άρα- ρυΐαν s. άραρίσκω B2aa
lc Bau von LMauem (mit Türmen^ um e. Stadt, Schutz der Stadt durch L d; Stadt birgt Schätze lea Bau von Mauern π. zu Präp. (im Dat.:) άμφί, (im Akk.:) περί, ύπαί u. zu Subst. (Gen. zu τείχος u. πύργος; vgl. κ!3 in 2bß, 0737 in 1 aß, Sc.270 in laß); sonst s. Vorbem. 4.5 ζ9 (Nausithoos siedelte die Phaäken auf Scheria an) άμφί δέ τείχος έλασσε -ει (u. baute Häuser, errichtete Tempel für Götter u. verteilte das Ackerland) zog eine Mauer um die Stadt, zu άμφί vgl. £262 (-ιος, ήν πέρι πύργος) u. s.v. άμφί ISp.668,22, anders Garvie z.St. (άμφί Adv.) u. s.v. έλαύνω BI3 Φ446 (Pos.:) „έγώ Τρώεσσι -ιν (-ει Ar. Byz., μέν γάρ έγώ -εως Aridices) πέρι (Nicias, codd. pauci, περί vel περί Hdn., vulg.) τείχος έδειμα (ϊν’ άρρηκτος πόλις εϊη), zu περί vgl. £262 (in 2cyaa), X165 (in I2d) u. I3aa, zur Sache s. //453 (πολίσσαμεν) 516 έδύσετο (Ap.) Ίλιον ίρήν 1 μέμβλετο γάρ οί ^τείχος έϋδμήτοιο -ηος,Λ 1 μή Δαναοί πέρσειαν Hes.fr.235,4 ήματι τφ, δτε L d 1 ύψηλόν ποίησε (Pos. u. Αρ.) Vit. ρ. 17,7 άν- δρός μέν παΐδες στέφανος, ^πύργοι δέ -ηοςΛ = Cert. ρ. 43,21 (μέν στέφανος παΐδες), zu Mauertürmen als Zierde e.r Stadt vgl. Sc. 105 in Id; zu στέφανος s. Markwald, Hom. Epigr.209f. leß Stadt birgt Schätze π. als Subj. u. Akk. Obj. zu Verben: κεύθω, μυθέομαι, zu πτολ. s. zu Ύ118 Ύ118 (Hektor überlegt) άμα 5’ άμφίς Άχαιοΐς 1 άλλ’ άπο- δάσσεσθαι, δσα (δσσα ν.1.) τε πτόλις ήδε κέκευθε, vgl. V. 121 = Σ512 u. /402 (πτολ.); zum krieg. Erbeuten von Schätzen s. I3c Σ288 (Hektor:) „πριν μέν γάρ Πριάμοιο -ιν μέροπες άνθρωποι 1 πάντες μυθέσκοντο πολύχρυσον πολύ- χαλκον“ (vgl. ά. V.286)
Id Stadt unter göttl. Schutz π. als Subj. zu άνδάνω, είμί (mit Präd.nom.), als Obj. (bzw. Subj. im Pass.) zu έχω, έρυμαι, σαόω; vgl. Φ516 in lc, Z95 = 276 = 310 (ä.); zu πτολ. s. zu h.Ap. 180 u. Sc. 105; opp. vgl. Δ 53, s. zu Δ 51 u. Ω2Ί ύ51 (Hera zu Zeus:) „ήτοι έμοί τρεις μέν πολύ φίλταταί είσι -ηες, 1 "Αργός τε Σπάρτη τε καί εύρυάγυια Μυκήνη τάς διαπέρσαι δτ’ άν τοι άπέχθωνται περί κήρι**, vgl. V.46 h.Ap. 180 Λυκίην καί Μηονίην έρατεινήν 1 καί Μίλητον έχεις (Αρ.) έναλον -ιν ίμερόεσσαν, sonst zu έχω vgl.£648+ in Iba u. £473 in 3a h.Ven.20 τη (sc. Art.) άδε τόξα ... 1 άλσεά τε δικαίων τε πτόλις (-ις, -εις, πόνος vv.ll.) άνδρών h. 13,3 χαΐρε θεά καί τήνδε σάου -ιν Sc. 105 (Ιο- laos:) „δς (^ Pos.) Θήβης κρήδεμνον έχει ρύεταί τε -ηα“, vgl. ρύομ’.. πτολ. (0251), zu έρυμαι sonst s. Iba (h.Cer. 151), zu κρήδεμνον vgl. Beiw. έυστέφανος (T99+) 'mit schönem Stirnband* für Theben (d.h. seine Mauern) u. vgl. zu h.Cer. 151 in Ilba (anders s.v. κρήδεμνον z.St: 'Burg’), Vit p. 17,7 in 1 ca
12 Tätigkeiten, Bewegungen, Lage in der Stadt, zur Stadt hin, aus der Stadt heraus, außerhalb der Stadt 2 a in, innerhalb der Stadt (Beschr. e.r Lage) π. zu Präp. (im Gen.:) έντο- σθεν, (im Dat:) έν, (im Akk.:) άνά, κατά; vgl. άνά πτόλιν (s. zu 055), κατά ά./ Ίλιον / τείχεα (s. zu //370 u. Χ434), τείχεος έντός (s. zu Ζ364), έν τείχεϊ (s. zu /2707), άνά δήμον τ73, έν δημφ σ115, κατά δήμον (s. zu ρ 18); Gegensatz 'draußen* Η477, ο 183 (πεδίονδε) ρ18 (κατ’ άγρούς), impl. Ζ364, H31Ü, ο 311; vgl. dazu allg. Vorbem. 5.1 Z364 (Hektor zu Androm.: „treibe ihn [Alex.] an, u. er soll sich auch selbst beeilen) ως κεν έμ’ έντοσθεν -ιος καταμάρψη έόντα*“ innerhalb der Stadt, d.h. noch vor dem Tor, vgl. τείχεος έντός X%5; Ausführung V.503ff.: Alex, kommt κατά Περγάμου άκρης (V.512), σεύατ’ άνά ä. (V.5O5), trifft Hektor am Skäi- schen Tor (V.515f., vgl. 392 f.), wohin Hektor διερχόμενος με- 1363
1364


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
γα α. (V.392) gekommen war u. stürmt dann mit ihm nach draußen (πυλέων έξέσσυτο Hektor 4- Alex. H\ f.); a. hier nicht 'Unterstadt’ im Ggs. zu π. als Oberstadt’ (so LM204): nach dem Weg von ihren Häusern auf d. 'Akropolis’ durch a. befinden sich beide noch innerhalb der π. (vgl. L2O60, L366f.: „aesthetic economy“) /2707 (Kassandra, Πέργαμον είσανα- βάσα [V.700], sieht Priam. mit Hektors Leiche kommen, ruft, παν κατά ä. [V.703] vernehmbar) ούδέ τις αύτόθ1 ένι πτό- λεϊ λίπετ9 άνήρ 1 ούδέ γυνή (u. treffen auf Priam. vor der Stadt, άγχοΰ πυλάων / προ πυλάων V.709, V.714), π. hier ebenso die ganze Stadt wie (παν) ά., zu έν vgl. έν τείχεϊ Ύ299, sonst häufig mit ON, nie mit ä. Z88 (Helenos zu Hektor: „geh in die Stadt [πόλινδε V.86] u. sag Hekabe:) ή δέ ξυν- άγουσα γεραιάς 1 νηόν Ά&ηναίης γλαυκώπιδος fv πόλει άκρβι (πόλι v.l.), Akropolis = d. hochgelegene Teil der π. 297 νηόν ικανόν (die Matronen) Άΰήνης L d 317 έποίησαν (Handwerker, für Alex.) θάλαμον και δώμα και αύλήν 1 έγγύθι τε Πριάμοιο και 'Έκτορος L d Η 345 Τρώων αύτ1 άγορή γένετ9 Ιλίου L 1 παρά ^Πριάμοιο θύρτ]σιΛ (vgl. Β788: άγοράς έπι L J X172 (Zeus beklagt Hektor:) „δς μοι πολλά βοών έπι μηρί1 έκηεν 1 Ίδης έν κορυφήσι πολυπτύχου, άλλοτε δ1 αύτε 1 έν -ει (-ι Bekker) άκροτάτη“, Superl. (sonst nur Υ52) hier viell. wegen Parallele zu Ίδης έν κορυφήσι, bez. nichts anderes als π. άκρη*, (vgl. Z256f.) Θ 55 (die Gr. nahmen das Mahl im Schiffslager ein u. rüsteten sich) Τρώες δ1 αύθ9 έτέρωθεν ^άνά πτόλιν^ ώπλίζοντο, zu L j über die Stadt hin vgl. Chersias fr. dub. 2,2 p. 165 Dav. (πτολ.) H31Q (Priam. [in Versammlung]:) „νΰν μέν δόρπον έλεσθε νκατά πτόλιν Α (στρατόν ν.1.), ώς τό πάρος περ (έν τελέεσσι v.l.) u. kümmert euch um den Wachdienst“, zwar findet die Versammlung έν πόλει άκρη (V.345) statt, aber die Abendmahlzeit soll (nicht dort, sondern) in der (ganzen) Stadt stattfinden, vgl. Ausführung V.379f. (V.380 viell. unecht); π. hier also nicht = 'Akropolis’ (vgl. L2060 mit A.55, anders u.a. L4225 A.31 = L4934), Gegensatz zu κατά πτ. ist einers. das Lager der Gr. (vgl. d. folg. St.), anderers. 'draußen’, wo die Tr. am nächsten u. übernächsten Abend bleiben u. speisen (s. Θ489ff., Σ243ff.); sonst vgl. κατά a. 'in d. Stadt’ 2?803, H296, Σ286, Φ225, XI. 394. 433, /2662. 703. 740, ßll, 19551, κατά Ίλιον 0131, κατά Ίλιόφι, τείχεα Φ295 Η 411 (παννύχιοι) δαίνυντο (Gr., im Schiffslager), Τρώες δέ L j ήδ9 έπίκουροι Ύ434 (Hekabe beim Tod Hektors:) „o μοι νύκτάς τε και ήμαρ 1 εύχωλή κατά α. πελέσκεο, πάσι τ9 ονειαρ 1 Τρωσί τε και Τρφήσι^ Λ, οϊ σε θεόν ως 1 δειδέ- χατ9", Hekabe nennt die Stadt, in der sie lebt, ά., die Stadt aller π. (vgl. L3768); eine lok. Unterscheidung nach „lower town“ vs. „citadel“ (so L35 155, ähnlich L4154 A.7) ergäbe, daß ά. « „citadel“ ¥Ί ως οί μέν στενάχοντο L u, nimmt X515 (έπι δέ [sc. als Antwort auf Androm.s Rede] στενάχοντο γυναίκες) auf, erweitert Personenkreis (oi - Männer u. Frauen, vgl. IISp. 1636,43ff.) u. Raum: nicht nur die Zuhörer der Androm. έπι τείχεϊ (X463), sondern alle Tr. ß391 oi δ1 εΰδειν ωρνυντο (Freier)L j, ούδ9 άρ9 έτι δήν 1 εϊατ1 sie machten sich auf, um überall in d. Stadt sich schlafen zu legen, L j zu εΰδειν (Ameis-H. z.St.: vgl. α424+ [κακκείοντες έβαν οίκόνδε έκαστος]) ο311 (Bettler zu Eum.: „ich will morgen zum Betteln προτί ä. [V.308]) ήγεμόν9 έσθλόν δπασσον, 1 δς κέ με κεΐσ9 άγάγη * κατά δέ ^πτόλινΛ αύτός άνάγκη πλάγξομαι" in der Stadt will ich notgedrungen allein herumgehen, a. u. π. syn. (vgl. Stanford zu o308) ρ!8 (Bettler:) „πτωχφ βέλτερόν έστι κατά t j ήέ κατ9 άγρούς 1 δαϊτα πτωχεύειν", vgl. V. 10 αγ9 ές πόλιν, vgl. κατά δήμον ρ 227,558
2 	b in der Stadt, durch, über die Stadt hin (Beschr. e.r Bewegung) π. zu Präp. (im Gen.:) διά, (im Akk.:) κατά u. zu Verben: Subj. zu ίάχω, Obj. zu έχω, vgl. διά άστεος (s. zu 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
0 183), κατά a. (s. zu /9383), άνά ά. (Γ245, Ζ5Ο5, 0517, Σ493, η!2, #7. 173, π461, υ276, /77, φ\31), ά. Obj. zu (δι)έρχομαι (Ζ392) u. (κατα)βλώσκω (π466) 2ba π. zu Präp.: ο 183 ήίξαν (Pferde, bei Abfahrt aus Sparta) πεδίονδε διά πτόλιος μεμαώτες durch die Stadt hindurch u. hinaus zum freien Feld, vgl. Γ263 (διά Σκαιών) u. s.v. πεδίον Sp. 1087,19 ff., nicht 'zur (tiefer gelegenen) Ebene’ (auch Sparta liegt in der lakon. Ebene, vgl. δ 1 f.), vgl. βιά άστεος Λ Ω 320 (s. zum folgenden) u. κ118 (τεΰχε βοήν) #154 δεξιώ ήϊξαν (Adler) διά τ1 οικία και -ιν αύτών durch die Häuser u. ihre Stadt, eigtl. über, aber vgl. V. 150 (μέσσην άγορήν ίκέσθην, vgl. /2319f.), der Versammlungsplatz liegt also nicht in der Mitte, sondern offenbar eher am Rand der Stadt (aber in der Stadt, vgl. ω 420. 468, u. nicht weit weg vom Haus d. Od., s. V.lOf., ρ72, 0 146; vgl. L5645); αύτών = die Versammlungsteilnehmer, die Versammlung also eine der Stadt Ithaka, an der 'alle’ (V.9) teilnehmen ρ!2 τοΐσι δέ (= Tel., Mentor u.a.) έγγύθεν ήλθε (Peiraios) 1 ξεΐνον άγων άγορήνδε διά πτόλιν, von seinem Haus aus (vgl. o 540ff., π 322ff., p52ff.) durch die Stadt, vgl. Ameis-H. z.St. u. Z392 #383 Τηλεμάχφ είκυΐα (Ath.) ,κατά πτόλιν φχετο πάντηu (u. fordert die Männer auf, abends zum Schiff zu kommen), vgl. κατά ά. Z287, /2327, ßll, 7740, (π466), ρ246, σΐ, /223, ψ/137 ω413 δσσα δ9 άρ1 άγγελος ώκα L (den Tod der Freier verkündend) 2bß π. zu Verben: Sc.284 πάσαν δέ -ιν θαλίαι τε χοροί τε 1 άγλαϊαι τ9 είχον, vgl. τεΰχε βοήν διά άστεος (κ 118) 380 πάσα δέ Μυρμιδόνων τε -ις κλειτή τ9 Ίαωλκός 1 Άρνη τ9 ήδ1 Έλίκη "Ανθειά τε ποιήεσσα φωνή ύπ1 άμφοτέρων μεγάλ9 ΐαχον, π. nicht 'ganze Gegend’ (so Passow s.v.) od. 'territory of state’ (so L35205), sondern die (Haupt-)Stadt der Myrm. (s. zu Sc. 474 in Iba), der 4 weitere Städte (zur Liste s. Russo z.St.) angefügt werden
2c in die Stadt, zur Stadt hin, bis vor die Stadt π. zu Präp. (im Gen.:) ίθύς, ποτί, (im Akk.:) ές/είς, εϊσω, πρός/ποτί, ύπό (2ca); -ινδε (2cß), π. (bzw. ΟΝ mit π. als Appos.) als Obj. zu Verben (im Gen.:) έπιβαίνω, ϊημι, (im lok.Dat.:) (αγγελίας) έποτρύνω, (im Akk.:) (κατα)δύ(ν)ω, (είσάν)είμι, (είσ)έλθεϊν, ήγέομαι, (είσαφ)ίκάνω (2cy); π. als Subj. zu (άμφί)καλύπτω #511 (2cö); unklar, ob zu Präp. od. zu Verb (2ce), vgl. είς/ές πτολ./ ä./ Ίλιον / τείχος (s. zu v323, Φ611)), Ίλιον εϊσω (8‘, s. zu ο 40), προτί/προς ά./ Ίλιον / τείχος (s. zu Ζ41), ύπό τείχος / Τροίην (s. zu Α 181) ά. (s. 2cß), πτολ. u. Ίλιον als Obj. von ίκάνω (s. zu Ξ23Ο in 2bycc), ä. als Obj. von κιχάνω (Φ128), Ίλιον als Obj. von (είσ) άγω (/2620), (είσανα)βαίνω (Z14, P32Q), δύω (s. zu 5246) u. έλθεϊν (s. zu 0522), τείχος als Obj. von (είσ) ελθεΐν Δ34, (είσ)έρχομαι Χ56 2ca π. zu Präp. aa im Gen.: Φ540 oi δ9 ίθύς -ιος (-ηος ν.1.) και τείχεος ύψηλοΐο * ... έκ πεδίοιο 1 φεΰγον (Tr.), vgl. ίθύς B2bß (nicht zu ά. od. ΟΝ) Ύ198 τοσσάκι μιν (« Hektor) προπάροιθεν άποστρέψασκε (Ach.) παραφθας ' προς πεδίον* αύτός δέ ποτί πτόλιος πέ- τετ9 αίεί zur Stadt hin, vgl. V194f. (Hektor will in Schutz von Tor u. Turm kommen), zu προς 'Richtung auf zu’ vgl. Fritz, Lokalpartikeln 246 bb im Akk.: v323 (Od. zu Ath.:) „δτε Φαιήκων άνδρών έν πιόνι δήμφ ' θάρσυνάς τ9 έπέεσσι καί ι,έζ ή/αΎεζ αυτή" (ν. ath. Arist.), vgl. ές πτολ. (#283). είς ά. (ζΔ 103. 121, /2696, ο216. 505), είς/ές Ίλιον (13‘, 9°, le) ρΙΟ (Tel. zu Eum.:) „σοί γ9 ωδ9 έπιτέλλω* ‘ τόν ξεΐνον δύστηνον άγ9 t „ δφρ9 άν έκεϊθι ' δαϊτα πτωχεύη" 201 σταθμόν δέ κύνες καί βώτορες άνδρες ' ρύατ9 δπισθε μέ- νοντες ... L , ήγεν (Eum.) άνακτα, wenig später sind sie άστεος έγγύς (V.205) an der als Stadtbrunnen genutzten Quelle ζ3 βή (Ath.) ρ’ ές Φαιήκων άνδρών δήμον τε -ιν τε, zum Verh. von δήμος u. π. s. Vorbem. 2.3 ίΡ835 (Ach. 1365
1366


πόλις, πτόλις
setzt Eisenscheibe als Kampfpreis aus: „die hat einer auch fünf Jahre lang) ού μέν γάρ οί άτεμβόμενός γε σιδήρου ' ποιμήν ονδ9 άροτήρ είσ9 L Λ, άλλά παρέξει9*, nicht d. 'Bauer’ lebt außerhalb der Stadt, sondern seine Knechte (L“432, L^Slf.), die sonst in der Stadt Eisen kaufen müßten £298 (Naus, zu Od.:) „καί τότε Φαιήκων ίμεν L u ήδ9 έρέεσδαι ' δώματα πατρός έμου** ρ6 (Tel. [άστυδε Ιέμενος V.5] zu Eum.:) „ή τοι μέν έγών ειμ9 L h.Ap.477 (Αρ. zu Kretern:) „νυν ούκ έδ9 υπότροποι αυδις έσεσδε ' ές τε -ιν έρατήν και δώματα καλά έκαστος 1 ές τε φίλας άλόχους** £265 Αιγυπτίων άνδρών άγρούς ' πόρδεον, έκ δέ γυναίκας άγον καί νήπια τέκνα, ' αυτούς τ9 έκτεινον τάχα δ9 L j ϊκετ9 άϋτή = p434 (die Landbevölkerung bildet offenbar nicht das Heer) h.Ap.278 ίξες δ9 ές Φλεγύων άνδρών -ιν ύβριστάων, 1 οΐ ... έπί χδονί ναιετάασκον ' έν καλή βήσση Κηφισίδος έγγύδι λίμνης (Orchomenos od. Panopeus, s. II Sp. 54,49ff.) Φ611 (sie wagten nicht, draußen aufeinander zu warten) άλλ9 έσσυμένως έσέχυντο ' L δν τινα τών γε πόδες καί γούνα σαώσαι (vgl. ΑΊ κατά α. u. είς ά. Α12. 47, ές τείχος ΠΊ\Α Φ534) Vit. ρ.7,22 αίψα πόδες με φέροιεν ές αιδοίων -ιν άνδρών ο 31 (Ath. zu Tel.:) „έπήν πρώτην άκτήν Ίδάκης άφίκηαι, ' νήα μέν L ότρΰναι καί πάντας έταίρους, 1 αύτός δέ πρώτιστα συβώτην είσαφικέ- σδαι**, Richtung Stadt, d.h. zum Hafen der Stadt 553 (Tel. verläßt das Schiff) ol μέν άνώσαντες πλέον L ώς έκέλευσε (Tel. geht zu αύλήν, V.555) 40 (Ath. zu Tel.:) „ένδα δέ νύκτ9 άέσαι· τόν δ9 ότρΰναι -ιν εϊσω**, vgl. "Ιλιον εϊσω (8*, 1Η): Ζ41 αύτώ μέν (Pferde) έβήτην 1 ^πρός -ιν„ ή περ οί άλλοι άτυζόμενοι φοβέοντο, vgl. νπροτίά/ποτί ά. (25\ 8°, s. ä. Bl ay, 1 by, Icy, 2ay u. 3), L d "Ιλιον (20, lh), πρός τείχος 0533 Φ4 διατμήξας τούς μέν πεδίονδ9 έδίωκε ’ πρός -ιν ΑΊ01 (Hektor: „Pulyd. wird mir Vorwürfe machen) δς μ9 έκέλευε Τρωσί ^ποτί πτόλινΔ ήγήσασδαι** ξ472 (Lügenerz.) δτε δή ρ* ίκόμεσδα L d αίπύ τε τείχος (da lagen wir dann περί ά, [V. 473] zw. Röhricht u. Sumpf) ω536 πρός δέ -ιν τρωπώντο (Ithak.) λιλαιόμενοι βιότοιο Λ 181 άλλ9 δτε δή τάχ9 έμελλεν (Ag.) fmo πτόλιν4 αίπύ τε τείχος ' ϊξεσδαι (da griff Zeus ein) (bis) unter die Mauern der Stadt, vgl. ύπό Ίλιον (£216. 249. 492. 673, «P297, Hes.fr. 136,8 u. dazu Ameis-H. zu £216), ύπό Τροίην (δ 146, £469), ύπό τείχος (ζΔ 407, Λ/264, Α144) u. vgl. ύπό/-αί -ιν (Σ281, h.Cer.271 in I2eabb) vor 2cß -ινδε (zum Allativ vgl. Risch, Kl. Sehr. 486) zur Stadt hin, in die Stadt hinein, vgl. άστυδ(ε) (Σ255,_Ώ778, £296, κ104, ο 503, π331 [Schift], ρ5, τ190) π 155 ώρσε σιχρορβόν ό δ9 ' ... l-iv6j’ ιεν £255 (Naus.:) „δρσεο νΰν, ώ ξεΐνε, L / ϊμεν** (πατρός έμοΰ πρός δώμα) η\4 καί τότ9 Όδυσσεύς ώρτο L / ϊμεν ρ 182 έξ άγροϊο L Λε ' ώτρύνοντ9 (Od. u. Eum.) ίέναι 185 (Eum. zum Bettler:) „έπεί αρ δή έπειτα L 9 ϊμεναι μενεαίνεις** (vgl. σταδμών ρυτήρα als Ggs.) Ζ86 (Helenos zu Hektor: „wir werden mit d. Gr. kämpfen) άτάρ σύ L μετέρχεο (zu deiner Mutter)“ al89 (Ath./Mentes zu Tel.:) „τόν (— Laertes) ούκέτι φασί L 2ε ’ έρχεσδ9, άλλ9 άπάνευδεν έπ9 άγροΰ πήματα πάσχειν** λ 188 (Antikleia zu Od.:) „πατήρ δέ σός αύτόδι μίμνει ' άγρφ ούδέ L Λε κατέρχεται** £372 (Eum. zum Bettler:) „αύτάρ έγώ παρ9 ύεσσιν άπότροπος' ούδέ l β * εοχομαι** Ε224 (Aen. zu Pand.: „die tüchtigen Pferde des Tros) καί νώϊ L Λε (πόλιν δέ, πάλιν δέ w.ll.) σαώσετον (wenn Zeus dem Diom. Ruhm verleiht)“ JC209 (Nestor: „ein Mann sollte erfahren) άσσα τε μητιόωσι (Troer) μετά σφί- σιν, ή μεμάασιν 1 αύδι μένειν παρά νηυσίν άπόπροδεν, ήε L Λε ' άψ άναχωρήσουσιν** - 410 (Od. zu Dolon) 2V82O (Aias zu Hektor: „Du wirst zu Zeus u. den anderen Göttern beten) δάσσονας ίρήκων έμεναι καλλίτριχας ίππους, * όϊ σε
9 οϊσουσι κονίοντες πεδίοιο** £26 τόν δέ τέταρτον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
(Schweinehirten) άποπροέηκε (Eum.) L Δε σΰν άγέμεν μνηστήρσιν ο 306 (Od. will Eum. auf die Probe stellen) ή μιν έτ9 ένδυκέως φιλέοι μεΐναι τε κελεύοι ' αύτοΰ ένί σταδμφ ή ότρύνειε L Δε ρ3Ί5 (Antin. zu Eum.:) „τίη δέ σύ τόνδε L Δε 1 ήγαγες;** 2cy π. (bzw. ΟΝ mit π. als Appos.) als Obj. zu Verben: aa im Gen.: /7395 φάλαγγας (der Tr.) ' άψ έπί νηας έεργε (Patr.) παλιμπετές, ούδέ -ηος ' εια ίεμένους έπιβαινέμεν, άλλά μεσηγύ ' νηών καί ποταμοΰ καί τείχεος ύψηλοΐο 1 κτεΐνε μεταϊσσων, έπι- viell. hinauf (s. βαίνω IISp. 17,65ff.; Fritz, Lokalpartikeln 122), vgl. aber zum folg. £262 (Naus, zu Od.: „solange wir durch άγρούς ιομεν καί έργ9 άνδρώπων, sollst du mit den Mägden dem Wagen folgen) αύτάρ έπήν -ιος έπιβήομεν, ήν πέρι πύργος ' ύψη- λός**, es folgt (s. £263 in 2eaaa) in Anakoluth (vgl. Ameis-H. z.St.) weitere Beschreibg. von Stadt u. Hafen u. des Ath.-Hains vor der Stadt (V.291f.) u. erst V.295f. Wiederaufnahme der Anweisung (είς δ κεν ήμεΐς ά. δε έλδωμεν); έπι- hier nicht auf 'geogr. Höhergelegenes’ (so s.v. βαίνω II Sp. 17,65; Fritz a.O.: 'hinauf zur Stadt’), da auch Stadt am Meer, sondern wie z.B. 7/223 auf Ziel Λ 168 μέσσον κάπ πεδίον έσσεύοντο (Troer auf der Flucht) ‘ ίέμενοι -ιος (-εως v.l.) bb im Dat.: ω355 (Laertes:) „μή τάχα ... άγγελίας δέ 1 πάντη έποτρύνω- σι (die Ithak.) Κεφαλλήνων -ίεσσι (-έεσσι v.l.)“ cc im Akk.: S230 Λήμνον δ9 είσαφίκανε (Hera), -ιν δείοιο Θόαν- τος (άνακτος v.l.), vgl. V.281 (ά.) u. #283 (Λήμνον έϋκτίμε- νον πτολ,), 'Haupt’-Stadt u. Insel haben dens. Namen, s.o. Vorbem. 1.4, anders sch. Ξ 230 (Insel als π. od. π. = χώρα od. e. der zwei Städte von Lemnos, wie #362f.); vgl. πτολ./ Ίλιον / Τροίην als Obj. von ίκάνω (γ4, κ81, ο 193, h.Cer.318, h.Ap.410 / Σ270, Ύ17 / Ώ346) £191 (Naus, zu Fremdem:) ,,ήμετέρην τε L-tv καί γαΐανj ίκάνεις** (V. 194 ά. δέ τοι δείξω, vgl. V. 177 in Iba) κ39 (Gef. des Od.:) „ώς δδε (= Od.) πασι φίλος καί τίμιος έστιν 1 άνδρώποις, δτεών κε (τε v.l.) L d ϊκηται** 13 (Erz.) τών ίκόμεσδα -ιν καί δώματα καλά (τείχεα μακρά v.l.), vgl. V.3 (τείχος rund um die Insel) u. allg. Vorbem. 3 416 (Erz.: sie kamen sich vor) ώς εί πατρίδ9 ίκοίατο καί -ιν αύτήν (-ήν Arist., αύτών vulg.) 1 τρηχείης Ίδάκης, ϊνα τ9 έτραφον ήδ9 έγένοντο, Stadt als Mittelpunkt der Heimat Ith. (vgl. Ameis-H. z.St.) Sc.469 αιψα δ9 έπειτα -ιν Τρηχΐνος ϊκοντο (Her. u. Ιοί.) 6246 (Hel.:) „οίκηί έοικώς, 1 άνδρών δυσμενέων ^κατέδυ (Od.)j -ιν εύρυάγυιαν**, vgl. Φ515, Ύ99 249 (Hel.:) „τφ (β Dektes) ϊκελος u d Τρώων -ιν 7/18 άλλ9 δτε δή άρ9 έμελλε -ιν δύσεσδαι έραννήν 0522 (Hektor:) „φυλακή δέ τις έμ- πεδος έστω (auf den Mauern rings um die Stadt [περί ά.], gebildet aus Knaben u. Greisen, vgl. V.518L), 1 μή λόχος είσέλ- δησι -ιν λαών άπεόντων**, vgl. Φ156 Cat. 94,11 Trav. πτόλιν είσ[α]νιόντες (viell. Troia), vgl. V. 10 (πτολ.) £114 (Ath. dachte daran) ώς Όδυσεύς έγροιτο, ιδοι τ9 εύώπιδα κούρην, · ή οί Φαιήκων άνδρών -ιν ήγήσαιτο, zum Akk. vgl. ο 82 (άστεα δ9 άνδρώπων ήγήσομαι) u. Ameis-H. z.St 2c8 in die Stadt aufnehmen π. als Subj. zu (άμφι)καλύπτω #511 (Erz.) αϊσα γάρ ήν άπολέσδαι (sc. Troia od. die Tr.), έπήν -ις άμφικαλύψη ’ δουράτεον μέγαν ίππον umhüllt haben würde (s. καλύπτω II Sp. 1317,45) « „receives into its midst“ (Garvie z.St.), π. die Stadt als ganze, nicht die Akropolis (so L1463f.), wohin die Tr. das hölzerne Pferd ziehen (V.504), vgl. ά. V.513L 2ce unklar, ob zu Präp. od. zu Verb: Hes.fr. 196,4 (unbek. Freier kommt zu) ]ου λιπαρήν -ι[ν ε]ΐνεκα κούρης
2d aus der Stadt (heraus), von der Stadt weg, die Stadt verlassen π. zu Präp. (im Gen.:) Lcbr0, έκ, κατάά u. Verben (nur mit Präv. L J (im Gen.:) (έξ)άγω, (άπ)άείρω, (κατα)βαίνω, (έξ)έλδεΐν, (im Akk.:) (κατα)λείπω; vgl. έξ ^άστεος^ έκ δήμου, έξ Ιλίου (s. zu 0505), L d (έξ)έλάυνω Φ360, ά./
1367
1368


πόλις, πτόλις
πτολ./ "Ίλιον (κατα)λείπω (s. zu Χ383), Ίλιόδεν ι39 u. (zum Verlassen e.r Stadt) /2 707 in 2aa 2da mit Präp.: Δ 514 ώς φάτ" άπό πτόλιος δεινός δεός (= Αρ.), zwar befindet sich Αρ. auf der 'Akropolis* (V. 508), aber π. ist hier aus Sicht des kämpfenden Heeres der Tr. weder 'Zitadelle* noch 'Burgberg* (so L35155 mit A.2, L4225 A.31 = L4934, LM202), vielmehr ruft Ap. d. Tr. zu „depuis la ville “ (L2O59, vgl. L1468), während Ath. die Gr. ερχόμενη κατ" όμιλον (V.516) antreibt; zu Γ52 s.u. Θ505 (Hektor:) „έκ -ιος (-εως v.l.) δ" άξεσδε βόας και ϊφια μήλα 1 καρπαλίμως, οίνον δέ μελίφρονα οίνίζεσδε 1 σΐτόν τ" έκ μεγάρων“ = 545 (-εως v.l.) (Ausführung), vgl. Σ’207, Σ210, Ζ158, £230 Ζ257 (Hekabe zu
Hektor: die Gr. bedrängen uns μαρνάμενοι περί ά.) „σέ δ" ένδάδε δυμός άνήκεν 1 έλδόντ" έξ άκρης -ιος (-εως, -ηος vv.ll.) Διί χεΐρας άνασχεΐν“ von der Akropolis aus, vgl. XI72 K52 (Olympier begaben sich ins Getümmel, AtL schrie laut bald vor Mauer u. Graben, bald am Gestade) αύε δ" "Αρης έτέρωδεν, έρεμνή λαίλαπι Ισος, 1 όξύ κατ" άκροτάτης -ιος Τρώεσσι κελεύων, 1 άλλοτε πάρ Σιμόεντι δέων έπι Καλλι- κολώνη von d. höchsten Erhebung d. Stadt aus, hier im Ggs. zu Δ 514 (s.o.) Lokalisierg. nicht aus Sicht der Gr. od. Troer, sondern vom Dichter her, vgl. auch 77 700 (Ap. auf Mauer-Turm) 2dß zu Verben, vgl. Φ360 (Τρώας) άστεος έξελάσειε, X237 τείχεος έξελδεϊν Φ563 (Agenor zu sich: „was überlegt mir da mein eigenes Herz) μή μ" άπαειρόμενον -ιος (-εως v.l.) πεδίονδε νόηση (Ach.) 1 καί με μεταίξας μάρψη ταχέεσσι πόδεσσιν“ dqß er mich nicht bemerkt, wenn ich von der (Nähe der) Stadt weglaufe zur Ebene hin (zu άπαειρόμενον s. άείρω ISp. 169,68ff. u. άπό ISp. 1059,36) X417 (Priam.:) „μ" οίον έάσατε κηδόμενοί περ 1 έξελδόντα -ηος ικέσδ" έπι νηας "Αχαιών“ ψ3Ί2 τούς δ" (= Od., Tel., Eum., Phil.) άρ" "Αδήνηf νυκτί κατακρύψασα δοώς έξήγε -ηος Ω329 οί δ" έπει ούν -ιος (-εος, -εως vv.ll.) κατέβαν (Priam. u. Begleitung), πεδίον δ" άφίκοντο (vgl. V.327. 330 προτι "Ίλιον), Präv. κατά kann hier herunter bedeuten; verlassen wird π., vorher waren sie innerhalb von ά. ω205 οί δ" (— Od. u.a.) έπει έκ -ιος (-εως ν.1.) κατέβαν, τάχα δ" άγρόν ικοντο 1 καλόν Λαέρταο, Präv. κατά hier nicht vom Abstieg aus Höhergelegenem, vgl. λ 188 κατέρχεται fur die Gegenrichtung 'vom Land in die Stadt* (Heubeck, Odyssey z.St.) X383 (Ach. zu Gr.: „laßt uns άμφι πόλιν einen Angriff fingieren, damit wir erfahren, was die Tr. im Sinn haben) ή καταλείψουσιν -ιν άκρην τούδε πεσόντος (od. beabsichtigen zu bleiben)“, entweder π. άκρη Akropolis als wichtigster Teil der Stadt (Lw59, A.41: viell. auf 'Palast u. Tempel’ bezogen) od. allg. Beiw. der ganzen Stadt, wie (bes. #516) -ιν αίπήν (s. Ameis-H. z.St.) od. αίπύ πτολ.; vgl. auch /2383 (καταλείπετε "Ίλιον ίρήν), sonst ά./πτολ. als Obj. zu λείπω: Ξ281 / /485, Sc.81
2e von der Stadt entfernt, außerhalb, vor der Stadt, um die Stadt (herum) hier auch vom Kampf um e. Stadt, wenn deutlich lokal (sonst άμφί, περί 'wegen* s. 3 a); π. zu Präp. (im Gen.:) άπό, έγγύς, έκάς, έκάτερδε, έκτος, νόσφι, πρό, πρόσδε(ν), προπάροιδε(ν), ύπερ, (im Akk.:) άμφί, περί, ύπό (2ea) u. Verben (im Gen.:) (άπο-)τάμνω, (Dat.:) (άμφι)- καλύπτω (2eß), vgl. άμφί τε ά. (Δ 106, s. zu Σ’509), ίάστεοςύ έγγύς (s. zu Sc. 473), L j έκ (Σ210), έκαδεν δέ τε ά. (ρ25), περί ä. (s. zu XI65), πρό άστεος / Ίλιόδι πρό (s. zu Τ292), πρό πυλάων (s. πύλαι Β Vorbem.), "Ιλίου προπάροι- δε (s. zu £811), άπό τείχεος (s. zu £294), Χ16, άμφι δέ τείχος (s. zu Σ509), τείχεϊ/τείχος ύπό/ύπέκ (s. zu Σ281) 2ea zu Präp. aa π, im Gen.: f40 (Ath. zu Naus.: „erbitte Maultiere u. Wagen, denn) πολλόν γάρ άπο πλυνοί είσι -ηος“ weit entfernt, zu άπό (nicht Präv.) s. ISp. 1090,40ff. u. 1071,29f., vgl. άπό τείχεος 1353, Φ55Ί, X16 294 (Naus,
zu Od.: „das τέμενος u. d. Garten meines Vaters sind) τόσσον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
^άπό πτόλιοςj, δσσον τε γέγωνε βοήσας“ (vgl. V.296 ά.δε) ν156 (Zeus zu Pos.:) „όππότε κεν δή πάντες έλαυνομένην (sc. Schiff) πρόίδωνται ’ λαοί (= Phäaken) L d (dann mach es zu Stein έγγύδι γαίης)“ Sc.473 Κύκνον δ" αύ Κήϋξ δά- πτεν και λαός άπειρων, 1 οϊ ρ" έγγύς ναΐον -ιος (-ιας, -ηας vv.ll.) κλειτού βασιλήος (+ ΟΝ im Akk., s. Sc.474 in Iba), die π. des Keyx ist Trechis, s. V.355, die Menschen bewohnen Städte 'in der Nähe* (s. dazu Russo zu V.38O), nicht etwa 'did not live in, but near, the king’s polis’ « 'citadel* (L,4212); auch wenn W.474—5 unecht, V.473 kein Indiz für π. als 'citadel*; zu έγγύς sonst vgl. ρ205 (άστεος έ.) £791 (Hera als Stentor zu den Gr.:) „νύν δέ έκάς -ιος κοίλης έπί νηυσί μάχονται (Tr.)“ = /V107 (Pos. als Kalchas zu Gr.), vgl. /260 £263 (Naus.:) „καλός δέ λιμήν έκάτερδε -ηος, ' λεπτή δ" είσ- ίδμη“ (V.266: άγορή καλόν Ποσιδήϊον άμφίς), vgl. η43ΐ. (Od. betritt u. bestaunt λιμένας καί νηας, άγοράς, τείχεα, daß in dieser 'Liste* die Mauern zuletzt genannt werden, ist Stil. (vgl. L3646) u. kein Indiz dafür, daß άγορή u. Pos.-Heiligtum außerhalb der Mauer liegen (so L4’323 A.11, L6363f., richtig L3 II305, L1316); die Mauer liegt auch nicht vor dem 'Palast* des Alkin. (L23O9f.: „Burgmauer“); die Benutzung des Hafens ist offenkundig (durch die Stadtgemeinde?) organisiert, jedes Schiff hat seinen Standplatz (zu έπίστιον V.265 s. s.v.) Φ608 ούδ" άρα τοί γ" έτλαν -ιος καί ^τείχεος έκτοςΛ 1 μεΐναι έτ" άλλήλους, vgl. /552 L Λδεν α 185 (Ath./Mentes zu Tel.:) „νηυς δέ μοι ήδ" έστηκεν έπ" άγρου L νόσφι -ηος^ ’ έν λιμένι 'Ρείδρφ, ύπό Νηίφ ύλήεντι (ν. ath. Ar. Byz., Arist.)“ = ω308 (Od. zu Laertes) π383 (Antin.: „Tel. könnte eine Versammlung einberufen u. die Leute könnten uns dann aus dem Land jagen) άλλά φδέωμεν έλόντες έπ" άγρου L u * ή έν όδφ“ ω2\2 ή ρα (= Sikelerin) γέροντα 1 ένδυκέως κο- μέεσκεν έπ" άγρου L d h.Cer. 114 (Mädchen fragen Dem.:) „τίπτε δέ u j άπέστιχες ούδέ δόμοισι ’ πίλνασαι;“, zum Präv. άπό nb. νόσφι s. ISp. 1072,11 ff. Γ292 (Briseis:) „άνδρα μέν * είδον πρό πτόλιος (-ηος ν.1.) δεδαϊγμένον όξέϊ χαλκφ (u. drei Brüder)“ ante urbem et pro urbe (Damm, Lex. Gr., Glasgow 1824, s.v.), wie #524 (s.u.), vgl. πρό άστεος (0351 {ήμετέροιο}, /2783, κ!05, ω468), Ίλιόδι πρό (0561, Κ12, /V349, #581) XI10 (Hektor zu sich: „es wäre für mich viel besser, entweder Ach. zu töten u. heimzukehren) ήέ κεν αύτφ όλέσδαι έϋκλειώς πρό -ηος (πρό -ηος έϋκλειώς άπο- λέσδαι ν.1.)“ £811 έστι δέ τις ^προπάροιδε -ιος^ (-ηος, -εος, -ευς vv.ll.) αίπεΐα κολώνη, 1 έν πεδίφ, vgl. "Ιλίου προ- πάροιδε 066, Φ104, Χ6 Φ567 (Agenor zu sich: „wenn ich zur Ebene hin [vor Ach.] fliehe, kann ich dem Tod nicht entrinnen) εί δέ κέ οί L , (-εος, -ηος w.lL, cf. West zu £811) κατ" εναντίον έλδω ...“ Sc.285 τοί δ" αύ προπάροιδε -ηος ’ νώδ" ίππων έπιβάντες έδύνεον #524 (Od. weint) ώς δέ γυνή κλαίησι φίλον πόσιν άμφιπεσούσα, 1 δς τε έής ^πρόσ- δεν -ιοςΛ (προπάροιδε v.L) λαών τε πέσησιν,' άστεϊ καί τε- κέεσσιν άμύνων νηλεές ήμαρ, er fallt vor der Stadt für seine Heimatstadt, vgl. T292 (s.o.) u. Φ 587 (πρόοδε φίλων τοκέων άλόχων τε καί υιών "Ίλιον είρυόμεσδα) Χ464 έστη (Andrem.) παπτηνασ" έπί τείχεϊ, τόν δέ (— Hektor) νόησεν ' έλ- κόμενον L u (-εως v.l., cf. West, Ptol. Pap. 170) * ταχέες δέ μιν ίπποι ' έλκον... έπί νήας "Αχαιών π 471 (Eum.:) „ήδη ύπέρ -ιος, δδι 'Έρμαιος λόφος έστίν, ' ήα κιών (da sah ich ein Schiff in unseren Hafen einlaufen)“, Eum., d. vom Haus des Od. weggegangen ist (s. V.341) sieht das Schiff aus größerer Höhe (offenbar noch oberhalb der ρ 205 ff. άστεος έγγύς beschriebenen Quelle) früher als Amphin., der es aus dem Haus des Od. erst sieht, als es schon im Hafen liegt (s. ρ352 — diese Stelle deswegen kein Beleg für 'Akropolis* in Ithaka [so Buchholz, Realien I 125 ff. mit abwegigem Hinweis auf a425 u. ß401, von Wameke, Orbis terrarum 3, 1997, 88 u. 90 phan-
1369
1370


πόλις, πτόλις
tasievoll aufgenommen]), vgl. z.B. o 505 (Tel.: είς ά. [sc. in sein Haus] κάτειμί) bb π. im Akk. Σ509 (Schild- beschr.) την δ9 έτέρην -ιν άμφι δύω στρατοί εϊατο λαών 1 τεύχεσι λαμπόμενοι, bildl. Darstellung: (Angreifer u. Verteidiger) lagerten (zu beiden Seiten, s. άμφί 1666 37 ff.) um die Stadt; zur Postpos. von άμφι- vgl. δαίω Bl zu Z329, άμφι -ει (£9 oben lc) u. άμφί τε a. (A1Q6) X381 (Ach. zu Gr.:) „εί δ9 άγετ9 άμφι -ιν σύν τεύχεσι πειρηδώμεν (damit wir erfahren, ob sie die Stadt schon verlassen [X383 s.o. Iba]) um die Stadt herum einen Angriff fingieren 165 ως τώ τρις Πριάμοιο -ιν νπέριΛ δινηδήτην (Ach. u. Hektor) 1 καρπαλίμοισι πόδεσσι, vgl. (im Kontext) L u τείχος V. 168, ά. πέρι bzw. περί α, (jeweils in Rede) V. 173. 230. 251, sonst vgl. -ιν ^πέριΛ Φ446 (s.o. lc), (-ιος) ήν L u πύργος ζ262 (s.o. Ibyaa), νπεριΔ ä. (9519, Ώ402, £473, L u τείχος MY11, XI68, Hes.fr.33a,20 u. vgl. unten 3aaaa Σ281 (Pulyd.: „Ach. wird von den Schiffen kommen u. περί τείχεος mit uns kämpfen) άψ πάλιν εισ9 έπι νήας, έπεί κ9 έριαύχενας ίππους ' παντοίου δρόμου αστ] ύπό πτόλιν ήλασκάζων' 1 ' ουδέ ποτ9 έκπέρσει vor
d. Stadt, vgl. ύπαι -iv (h.Cer.271), τείχος υπο Χ144, τείχεος ύπέκ XI46, τείχεϊ υπο / ύπό τείχεϊ Ρ558, Φ277, ¥*81; zu ύπό 'hin zu’ s. zu Λ 181 in 2cabb h.Cer.271 (Dem.:) „μοι νηόν τε μέγαν και βωμόν ύπ9 αύτφ 1 τευχόντων πας δήμος ύπαι -ιν αίπύ τε τείχος ' Καλλιχόρου καδύπερδεν έπι προύχοντι κολωνω“ über dem Kallichoros-Brunnen auf e.m aufragenden Hügel, ύπαί 'unter’ die Mauer = vor die Stadt, kein Indiz für π. = 'citadel’ (so Richardson 328, L14212f. [,,At- ticism“], L35156) s. auch h.Cer. 151 in Ilba; Ausführung s. V.296ff., zu Tempelbau sonst s. zu £9 in lea, Z88+ in I2aa u. vgl. Vorbem. 4.6 2eß zu Verben (άποτάμνω, άμφικα- λύπτω, vgl. Ιλίου άπόσχη Ζ96) Χ456 (Androm.:) „μάλ9 αίνώς ' δείδω, μή δή μοι δρασύν "Εκτορα 1 μουνον άποτμήξας -ιος πεδίονδε δίηται (Ach.)“ abschneidend von (seinen Leuten in) der Stadt (vgl. άπό ISp. 1052,21 ff.) #569 (Alkin.: „Nausithoos sagte einst, daß eines Tages Pos. ein heimkehrendes Schiff der Phäaken auf dem Meer zerschmettern werde) μέγα δ9 ήμιν ^δρος -ει (-ιν ν.1.) άμφικαλύψ *ειν“ (ath. Arist.) = ν!77 einen großen Berg um unsere Stadt hüllen, *a total covering’ (Friedrich, AJPh 110, 1989, 395 A.l), nicht bloß 'blockade it and separate from the sea’ (so Hainsworth in Odyssey zur St.); zur Syntax s. καλύπτω Blllb: zur Athetese der Verse 564—71 vgl. Ameis-H. zu δ 565—70 u. Anh. zu #564; de Jong, Narr. Comm. Od. zu #564—71 vl52 (Pos.: „ich will das Schiff der Phäaken im Meer zerschmettern) μέγα δέ σφιν L Λαι (-ι, -iv w.ll.)“ 158 (Zeus zu Pos.: „mach das Schiff zu Stein) μή δέ (Ar. Byz. [vel μηδέ], μέγα δέ vulg., μετά δέ v.l.) σφιν L 2αι (-ιν v.l.)“ (v. del. Bothe alii), zu μή vgl. μηδ9 V. 183 u. s. Ameis-H. u. Stanford z.St., Hoekstra, Odyssey zu v 125-87, Friedrich, AJPh 110, 1989, 395-9 m.Lit., de Jong, Narr. Comm. Od. zu v 125-87 u. Art. Ποσειδάων B5by 183 (Alkin.: „laßt uns dem Pos. 12 Stiere opfern) αϊ κ9 έλεήση 1 μηδ9 ήμιν περίμηκες L j) (-ιν v.l.)“, vgl. α. V. 181
3 	Stadt u. Krieg, Zerstörung: Stadt wird angegriffen, belagert, erobert, zerstört (P737 ohne kriegerischen Anlaß, Hes.fr.30,21 durch Gott), beraubt, verteidigt 3a Angriff auf, Kampf um Stadt, Belagerung, Verteidigung e.r Stadt (zu göttl. Schutz s.o. 1 d); π, (bzw. ON mit π. als Appos.) zu Präp. (im Gen.:) περί, ύπέρ, (im Akk.:) εις, άμφί, περί u. Verben (im Akk. zu έχω, καταλείπω, άμφιμάχομαι, σαόω), zu Verteidigung vor Stadt vgl. T292, XI10, #524 in 2da, 0131 in 1 aß, zur Aufgabe e.r belagerten Stadt s. X383 in 2cß, vgl. περί ä. (s. zu Z327), Ίλιον άμφί (s. zu /530), (άστεί) άμύνων νηλεές ήμαρ (#525), α. als Obj. von άμφίστημι (Λ 733), άμ- φιδαίω (Ζ329), περιπέλομαι (Σ220) u. σαόω (s.u. Ρ144) 3aa zu Präp. aa Gen.: P147 (Glaukos zu Hektor:) „ov 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
γάρ τις Λυκίων γε μαχησόμενος Δαναοΐσιν είσι ^περί πτόλιοςf, vgl. V. 152 in III, περί 4- Gen. deutlich kaus., vgl. die folg. Stt. Σ265 (Pulyd.: „Ach. wird nicht in der Ebene bleiben) άλλα L u τε μαχήσεται ήδέ γυναικών. ' άλλ9 ΐομεν προτί α., gekämpft wird um π., gegangen wird zu a. (L6237) λ403 (Od.: „ich fragte Ag. im Hades: „wie bist du zu Tode gekommen? etwa durch Schiffbruch) ήέ σ9 άνάρσιοι άνδρες έδηλήσαντ9 έπί χέρσου ' βοΰς περιταμνόμενον ήδ9 οίών πώεα καλά, ' ήέ L μαχεούμενον ήδέ γυναικών;“ = ω113 (Ag. im Hades zu Amphim.) Sc. 239 τοί μέν ύπέρ σφετέρης -ιος σφετέρων τε τοκήων 1 λοιγόν άμύνοντες, τοί δέ πρα- δέειν μεμαώτες bb Akk. (bei άμφί u. περί Übergang von lok. zu kaus. Bed., vgl. άμφί ISp.665,76ff.): /530 (Erz.) Κουρήτές τ9 έμάχοντο καί Αίτωλοί μενεχάρμαι ' άμφί -ιν Καλυδώνα beide kämpfen um die Stadt Kalydon, Aitoler (άμυνόμενοι) sind drinnen, Kureten (διαπραδέειν μεμαώτες) davor, vgl. Σ509 in 2d (-ιν άμφί rein lok.) u. Φ442 (Ίλιον άμφί) λ 510 (Od. zu Ach. im Hades:) ,,ή τοι fre9 άμφί -ιν Τροίηνj (Τρώων ν.1.) φραζοίμεδα βουλάς, 1 αίεί πρώτος έβαζε (Neopt.) καί ούχ ήμάρτανε μύδων“, beim Kampf um Troia 513 (Od. zu Ach. im Hades:) „αύτάρ L d (έν πεδίφ Τρώων v.l.) μαρναίμεδ9 9Αχαιοί“ Ζ32Ί (Hektor tadelt Alex.:) „λαοί μέν φδινύδουσι περί πτόλιν αίπύ τε τείχος ' μαρνάμενοι* σέο δ9 εϊνεκ9 άϋτή τε πτόλεμος τε ' ά. τόδ9 άμφιδέδηε“, trotz der Vbd. mit τείχος ist weder περί noch άμφί rein lok. zu verstehen, vgl. περί ά. Z256, Π 448, <0402. 548, /107, ε 106 Α366 (Ach.:) ,,φχόμεδ9 ές Θήβην ιερήν -ιν Ήετίωνος, 1 τήν δέ διεπράδομέν τε καί ήγομεν ένδάδε πάντα“ 3aβ zu Verben, vgl. (άμφί)στρατόμαι (s. zu Λ711 in laa), (άμφ)ίστημι (Λ 133) 1412 (Ach.:) ,,εί μέν κ9 αυδι μένων Τρώων -ιν άμφιμάχωμαι, vgl. Ίλιον άμφεμά- χοντο Ζ461, τήν (sc. νήσον) άμφιμάχωνται Σ2Ο8 Ξ88 (Od. zu Ag.:) „οΰτω δή μέμονας Τρώων -ιν εύρυάγυιαν ' καλλείψειν, ής εϊνεκ9 όϊζύομεν κακά πολλά;“ Ε413 (Sarp, zu Hektor:) ,,φής που άτερ λαών -ιν έξέμεν ήδ9 έπικούρων ' οιος σύν γαμβροϊσι κασιγνήτοισί τε σοισι“ die Stadt halten — verteidigen, vgl. έχω Sc. 105 (in ld) P144 (Glaukos zu Hektor:) ,,φράζεο νΰν, όππως κε -ιν καί ά. σαώσης (allein mit deinen Leuten aus Ilion)“, pleon. (vgl. Eust. 1100,2: έκ παραλλήλου / ώς ισοδύναμα) wie z.B. ούρανόν Οΰλυμπόν τε Α491, δμαδος καί δοΰπος /573, πολεμίζειν ήδέ μάχε- σδαι £452; solche „synon. Doppelungen bes. in der 2. Vers- hälfte“ (Basler Komm, zu A 160 mit Lit., vgl. ferner Μ. Lechner, De pleonasmis homericis II Progr. Ansbach 1883, 17), aber deswegen sem. Differenz mögl. (vgl. άυτή Β1 d). Aufgrund sonst. Verwendung u. in zorniger Rede des Glaukos am naheliegendsten emphat. Verstärkung von π. durch ά. „die Stadt (um die es geht), deine Heimatstadt', vgl. in dieser Rede πάτρη NASI, π. V.147. 152., Ίλιον V.145. 159. 163, ά. V. 160, Τροίη V. 155; mögl. auch (wie π. in V. 152, s.u. III): π. („political more than topographical“, L47246 A.l65) Stadtgemeinde / a. Häuser (vgl. Passow s.v., Stanford zu £176—8 u. o308, L369, ähnl. schon oi παλαιοί bei Eust. a.O. [s. testim. zu sch.P144 Erbse]: π. μέν τήν πολιτείαν, ά. δέ τό τείχος,); unwahrsch. π. 'Burg’/ ά. 'Stadt’ (so Ameis-H., Leaf z.St., L2309f., L167, L35154 u.a., ähnlich L,4125, LM61 A.63), weil π. auch V.147 u. 152 nicht 'Burg*, wie auch sonst nicht (s. Vorbem. 1.3), u. (citadel and town) 'hardly separable for Homerie Troy’ (Lw9); unwahrsch. auch π. 'ganze Gegend’/ ά. 'Häuser u. Mauern’ (Passow s.v.), s.o. Vorbem. 5.1 3b Eroberung, Zerstörung e.r Stadt; π. Subj. zu άλώναι, είμί, πέλομαι, ήμύω, Akk. Obj. (bzw. Subj. im Pass.) zu αίρέω, έξαλα πάζω, άμαδύνω, δαίζω, κεραίζω, καταλύω, ολλυμι, έκ-, δια- πέρδω, πορδέω, (άίστως) τίδημι, διαφδείρω, φλεγέδω, vgl. διαρραίω (sc. -ιν) Λ 713 (s. Λ 711 in 1 aa); vgl. zu α.: άλώναι 1371
1372


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
(s. zu /230), αϊθομαι (Φ523), αίρέω (s. zu Z? 12), έξαλαπάζω (s. zu Λ 129), διαρραίω (s. zu Λ 711 in laa), πέρθω (s. zu 419), πρήθω (/589), θέρομαι Ζ331; zu πτολ.: αίρέω (s. zu £12), έξαλαπάζω (s. zu 4129), πέρθω (s. zu 4 19), zu Τροίη: πέρθω (s. zu 4 19), έξαλαπάζω (s. zu 4129), αίρέω (s. zu B12), δαίω (s. zu /593); zu "Ίλιον: πέρθω (s. zu 4 19), δλλυμι (s. zu /188), zu τείχος (-ηος): έξαλαπάζω (s. zu 4129, πέρθω (s. Φ516 in lc), διαπορθέω (s. zu 4 308) 3ba π. Subj. zu άλώναι, είμί, πέλομαι u. ήμύω: /230 (Ath. zu Od.:) „σή δ" ήλω βουλή Πριάμου -ις εύρυάγυια (-ις Πριάμοιο ανακτος v.l.)“, vgl. ά. 1592 Ζ434 (Andrem, zu Hektor:) „λαόν δέ στησον παρ" έρινεόν, ένθα μάλιστα ' άμ- βατός έστι -ις και έπίδρομον έπλετο τείχος" 'Stadt u. Mauer’ = die Mauer der Stadt ist ersteigbar u. 'erstürmbar’; zur Frage, warum eine von Göttern gebaute Mauer erstürmt werden kann, vgl. Pi.01.8,40fT. (L3637) MW δφρα μέν 'Έκτωρ ζωός έην και μήνι" "Αχιλλεύς 1 καί Πριάμοιο ανακτος άπόρθητος -ις έπλεν (solange blieb auch die Mauer der Gr. stehen), vgl. s.v. πέλομαι IIISp. 1135,28: „unzerstört blieb“ Φ447 (Pos.: „ich habe den Troem eine Mauer gebaut) ϊν" άρρηκτος -ις εϊη“ Β3Ί3 (Ag.: „wenn ich zehn solche Ratgeber wie Nestor hätte) τώ κε τάχ" ήμύσειε -ις Πριάμοιο ανακτος 1 χερσίν ύφ" ήμετέρησιν άλουσά τε περθομένη τε“ - Δ 290 würde sich neigen (nicht dt. 'fallen’ = erobert werden, s. ήμύω B2), weil sie dann endlich genommen u. zerstört würde, zur Metaph. vgl. Bl 17 = /24 in 3bß u. h.Cer. 151 in Iba 3bß Obj. (bzw. Subj. zu Pass.) zu Verben: 4 19 (Chryses:) „ύμϊν μέν θεοί δοΐεν * έκπέρσαι ^Πριάμοιο -iv“; vgl. Obj. zu πέρθω: πτολ. 4164, £133 s TV380, £407, Φ433, α2, ά. B66Q, //32, Φ3Ο9ί., Β514, Τροίην: 146, "Ίλιον £113. 288, £716, /20, Σ327, τείχος -ηος s. Φ516 in lc y 130 (Nestor:) „έπεί L d διεπέρσαμεν αίπήν“ = ν316 (Od. zu Ath.) s λ533 (Od. zu Ach.) (Τρώεσσι v.l.) £241 (Lügenerz.) τφ ^δεκάτφ δέ -ινΔ Πριάμου πέρσαντες έβημεν * οϊκαδε £107 (Hermes zu Kal.:) „ά. πέρι Πριάμοιο μάχοντο ' είνάε- τες, l πέρσαντες έβησαν ' οϊκαδ"“ Φ584 (Agenor zu Ach.:) „ή δή που μάλ" έολπας ένί φρεσί ’ ήματι τφδε -ιν πέρσειν Τρώων άγερώχων, ' ή τ" ετι πολλά τετεύξε- ται άλγε" έπ" αυτή. ' έν γάρ οί πολέες τε καί άλκιμοι άνέρες είμέν, 1 οΐ καί πρόσθε φίλων τοκέων άλόχων τε καί υιών ’ "Ίλιον είρυόμεσθα“ £489 (Sarp, zu Hektor:) „οί δέ (die Gr.) τάχ" έκπέρσουσ" εύ ναιομένην -ιν ύμήν“ Σ454 (Thetis:) „καί νύ κεν αύτήμαρ -ιν επραθον, εί μή ...“ ζ 265 (Od. zu Polyphem: „wir sind Leute des Ag.) του δή νΰν γε μέγιστον ύπουράνιον κλέος έστί' ' τόσσην γάρ διέπερσε -ιν καί άπώλεσε λαούς ' πολλούς“ Ζ415 (Andrem.:) ,,πα- τέρ" άμόν άπέκτανε δϊος "Αχιλλεύς, ' εκ δέ -ιν πέρσεν Κι- λίκων εύ ναιετάωσαν, ' Θήβην ύψίπυλον“ Τ296 (Bris.) „άνδρ" έμόν ' έκτεινεν (Ach.), πέρσεν δέ -ιν θείοιο Μύνητος Σ342 (Ach.:) „τάς αυτοί καμόμεσθα ... ' πιείρας πέρθοντε πόλεις (-ις Bekker, West) μερόπων άνθρώπων“, als Obj. der Zerstörung (u. von Beute, s.u. 3 c) sind die Städte eher allg. 'reich’ (wie z.B. Tempel) als 'with fertile land’ (so s.v. πίων B4bß) /757 (Ach.:) „κούρην 1 δουρί δ" έμφ κτεά- τισσα -ιν εύτείχεα πέρσας“, Lymessos (od. Pedasos, s. s.v. Πήδασος) i40 (Erz.) άνεμος Κικόνεσσι πέλασσεν, ’ 7- σμάρφ* ένθα δ" έγώ -ιν έπραθον, ωλεσα δ" αυτούς, vgl. V.47fF. (andere Kikonen, οϊ σφιν γείτονες ησαν ... ήπειρον ναίοντες kommen zu Hilfe) Hes.fr.43a,62 τφ δέ (— Euryp.) καί έξ άρχής ολίγης 1 έπραθεν (Her.) Ιμερόεντα -ιν (— Kos), κε[ρ]άϊξε δέ κώμας, die Stadt u. (dazugehörige) Dörfer, zu κώμη s. Vorbem.2.2; vgl. (π. als Obj. zu ergänzen:) 4 366, 4 51, /530, Sc.239, Σ5Ο9. 283 ΛΗ5 (αύτάρ έπεί) πέρθετο δέ Πριάμοιο -ις δεκάτφ ένιαυτφ (u. die Gr. zurückgefahren waren, da planten Pos. u. Ap. die Zerstörung der Mauer)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
/7708 (Ap. zu Patr:) „χάζεο · οΰ νύ τοι αίσα 1 σφ ύπό δουρί -ιν πέρθαι Τρώων άγερώχων“ ΩΊ23 (Andrem.:) „ουδέ μιν (= Astyanax) οϊω 1 ήβην ίξεσθαι' πρίν γάρ -ις ήδε κατ" άκρης ' πέρσεται“, entweder κατ" άκρης (vgl. ΝΤΊ2, 0551, Ύ411 präd. zu Ίλιος) lok. von der Akropolis an (vgl. t?5O2 ff. zur Eroberung Troias vom hölzernen Pferd aus) od. metaph. von oben an, ganz u. gar(vg\. s.v. άκρος BII u. αίπύς όλεθρός [s. όλεθρός Bl]), aber kein Indiz für π. als Bez. der Akropolis (so L64 201): Andrem, spricht von der Zerstörung der ganzen Stadt (vgl. πάσα, άπασα zu "Ίλιος ΝΊ12, X410f.); vgl. auch Θ 513 f.: ά. διέπραθον ' ίππόθεν έκχύμενοι (die auf der Akropolis aus dem hölz. Pferd steigenden Gr. befinden sich mitten in ά.) o384 (Bettler fragt Eum.:) ,,ήέ διεπράθετο πτόλις (πόλις ν.1.) άνδρών εύρυάγυια, ' ή ένι ναιετάασκε πατήρ καί πότνια μήτηρ (od. haben dich, alleingelassen παρ" οϊεσσιν ή παρά βουσίν.L feindliche Männer zu Schiff ergriffen)“ h. 11,3 (an Ath.) ή σύν "Άρηϊ μέλει πολεμήϊα έργα ' περθόμεναί τε πόληες άϋτή τε πτόλεμοί τε (vgl. V. 1 έρυσίπτολιν), vgl. Β3Ί3 = 4 290, 7V815 4 308 (Nestor:) „ώδε καί οί πρότεροι -ιας (-εας ν.1.) καί τείχε" έπόρθεον“, vgl. £691 4 129 (Ach. zu Ag.: „wir werden es dir dreifach u. vierfach entgelten) αϊ κέ ποθι Ζεύς 1 δφσι -ιν Τροίην (Zen., Τροίην Arist., vulg.) εύτείχεον έξαλαπάξαι“, einzige Stelle, wo Τροίη direkt als π. bezeichnet wird (vgl. del Valle Mu· noyerro, Gl. 75, 1999, 78); obwohl die Eroberung von Theben mit der Gefangennahme der Chryseis nicht lange zurückliegen kann, u. weder Chryse noch Killa od. Tenedos bislang von den Gr. erobert sind, also durchaus noch woanders Beute zu machen wäre (vgl. die άπερείσι" άποινα, die Chryses anbietet), spricht die Erwartung des Redners u. die Qualität seines Versprechens dafür, daß Troia selbst, nicht irgendeine troi- sche Stadt gemeint ist (εύτείχ. wird von Ach. auch für Lymessos verwendet /757); vgl. Obj. zu έξαλαπάζω: πτολ. 4 33, Θ288, ä. /136 - 278, τείχος Y3Q, Τροίην Θ24\ £367
(Nestor zu Ag.: „so wirst du auch erkennen) εί καί θεσπεσίη -ιν ούκ άλαπάξεις, ' ή άνδρών κακότητι καί άφραδίη πολέ- μοιο“ Ε642 (Tlep. über Her.:) „ "Ιλίου ("Ίλιον ν.1.) έξαλά- παξε -ιν, χήρωσε δ" άγυιάς“ £251 (Hypnos zu Hera: „an dem Tag, als Her.) έπλεεν Ίλιόθεν Τρώων L-iv έξαλαπά- ξ,ας“ 4 40 (Zeus zu Hera:) „όππότε κεν καί έγώ μεμαώς L jöi ' τήν έθέλω δθι τοι φίλοι άνέρες έγγεγάασι (dann halte nicht meinen Zorn auf)“ /85 (Tel.:) „ov (- Od.) ποτέ φασι ' σύν σοί μαρνάμενον Τρώων u dai“ Ορ. 189 (vom eisernen Geschlecht) έτερος δ" ετέρου t j« Hes. fr. 211,5 (Pel. kehrt nach Phtic zurück) λαοΐσιν] δέ ί[5] ουσιν άγαίετο θυμός άπασιν,' ως τε πό]λιν Ιά]λάπαξεν έύκτιτον (- laol- kos, s.d.) /328 (Ach.:) „δώδεκα δή σύν νηυσί -εις (-ις Ma- crob., Bekker, West) άλάπαξ" άνθρώπων, ' πεζός δ" ένδεκα φημι κατά Τροίην έρίβωλον' * τάων έκ πασέων κειμήλια
' έξελόμην“ Ω245 (Priam.:) „αύτάρ έγωγε ' πρίν άλαπα- ζομένην τε -ιν κεράΐζομένην τε ' όφθαλμοΐσιν ίδεϊν, βαίην δόμον "Άϊδος εϊσω“ Β\2 (Zeus:) „νυν γάρ κεν έλοι (Ag.) -ιν εύρυάγυιαν 1 Τρώων“ α 29 (Traum) — 66 (Ag.); vgl. Obj. zu αίρέω: πτολ. B22S, 4239, /668, ι!65, ω377, ά. Β332, Τροίην £141, 7/71, /28, Π698, Φ544, (Θήβης) έδος 4406 £37 φή γάρ δ γ" (Ag., nach Traumerscheinung) αίρήσειν Πριάμου -ιν ήματι κείνφ 329 (Od. über Kalchas’ Prophezeiung:) „τφ δεκάτφ δέ -ιν αίρήσομεν εύρυάγυιαν“, vgl. V.332 (ά.) /7153 τόν (Pferd Πήδασον) φά ποτ" Ήετίωνος ελών -ιν ήγαγ" "Αχιλλεύς JV815 (Aias zu Hektor:) „ή κε πολύ φθαίη ευ ναιομένη -ις ύμή ' χερσίν ύφ" ήμετέρησιν άλουσά τε περθομένη τε“, vgl. £373 — 4 290 / 593 (Erz.: Kleopatra, appellierend an den Patriotismus des Meleager) κατέλεξεν απαντα, ' κήδε" δσ" άνθρώποισι πέλει τών άστυ άλώη' ' άνδρας μέν κτείνουσι, -ιν δέ τε πΰρ άμαθύνει (Kinder u. 1373
1374


πόλις, πτόλις
πόλις, πτόλις
Frauen führen sie weg), ggüber α., d. 'Heimatstadt’ der Bewohner, die ihnen genommen wird (vgl. a. B3), ist π. die gebaute Stadt (vgl. Τροίη πυρί δάηται K316, Φ375), mit deren Untergang Tod od. Versklavung der Menschen entschieden wird, vgl. έλεύθερος [bes. zu Z528], κλήρος B2 [bes. zu 0498]; L2350f.: Stadt als Raum d. Freiheit) Hes. fr. 335,1 (ohne Kontext) δαϊζομένοιο -ηος (-εως codd., -ιος Bortoli) 77830 (Hektor zu Patr.:) „77 που έφησθα L-iv κεραϊξέμεν^ αμήν (u. die tr. Frauen in deine Heimat wegzuführen)“ Θ 516 άλλον δ9 άλλη άειδε (Demod.) L d αίπήν (-ύν v.l.), vgl. V.514 ä. διέπραθον, V.517 δώματα; vgl. oben Ώ245, Hes. fr.43a,62 Bl 17 (Ag.:) ,,δς δή πολλάων -ίων κατέλυσε (Zeus) κάρηνα 1 ήδ9 έτι καί λύσει“ (νν. 111—18 ath. Zen.) = /24 (w.23—25 ath. Ar. Byz., Arist., aliter Zen.), „has unyoked the heads of many cities“ (L36 31), zum Bild vgl. κάρηνα B2b, mit Hinw. auf /7100 (~ v388) vom Lösen der Kopfbinde u. vgl. £373 = A290; fragwürdig der (seit sch.D z.St.: κάρηνα. άκρο πόλεις, έξ ού βασίλεια) meist übl. Bezug des Bildes auf 'Akropolis’ od. gar 'Stadtburgen’, s. Vorbem. 4.7 — Hauptzierde der (ganzen) Stadt ist ihre Mauer; für die Bed. 'zerstören’ von καταλύω gäbe es außer hier, auch nachep. keinen Beleg (s. λύω B2a ['zerstören’ bei κρήδεμνα gänzlich unpassend, s. κρήδεμνον]; die Zerstörung e.r Akropolis wird sonst nicht als Symbol für die Zerstörung von ganzer Stadt beschrieben, allenfalls (bei Troia) die Zerstörung e.r Stadt von der Akropolis aus (s. zu /2728 in 3 b ß); zu Reden über Götter paßt das Bild vom 'Lösen’ besser als das dir. Zerstören, vgl. Ζεύς B6c zur Art u. Weise von Zeus’ Eingreifen in Kampf u. Krieg; sonst s. κάρηνα B2b, L3631 („the Homerie metaphor for crown extends to the whole polis“) u. (als Beispiel für moderne Metapher) Frankf. Allg. Zeitung vom 4.4.2003 („Aschenputtels Krone“ als Bez. e.s neuen Museums in Herne/Westfalen) /188 την (Ach.s Leier) άρετ9 έξ ένάρων -ιν Ήετίωνος όλέσσας, vgl. #511 sowie £648, Α 164 = Ζ448, ΝΊΊ2ΐ. Hes.fr.30,21 πό]- λιν (την δέ πόλιν suppl. Merkelbach) καί δώμα[τ\]ίρρυτα (έπ- vel άλ- suppl. Lobei) θήκεν άίστως so daß nichts Sichtbares übrig blieb (s. Nachtrag zu Bd. I, S.4), die Stadt des Salmoneus in Elis (Apollod. 1,9.7) od. = Elis (s. Ήλις) haftet für Salmoneus’ Taten 7V625 (Men. zu Tr.: „Ζηνός) ξεινίου, δς τέ ποτ9 ύμμι διαφθέρσει -ιν αίπήν“ ΡΊ3Ί (G1.) (πτόλεμος) άγριος ήύτε πΰρ, τό τ9 έπεσσύμενον -ιν (πόνον ν.1.) άνδρών 1 δρμενον έξαίφνης φλεγέθει, μινύθουσι δέ οίκοι 3 c aus (eroberter) Stadt erbeuten, wegnehmen π. zu Präp. (έκ 4- Gen.) u. Verb (Präv. έκ); vgl. A366, /7153 in 3aa (u. s. άγω Bill), /188. 328 in 3b (u.s. άρνυμαι BIbßaa, αίρέω I Sp. 365,12ff.); Τροίης έξήρατ9 £39, vl37, έκ Τροίης άγεται κειμήλια *40; zu Beute allg. s. ληίς (m. Lit.), zu Frauen als Beuteziel s. γυνή B4 (bes. c. d), zu 'Schätzen’ s.o. 1c sowie κτήμα B5. 7, κτήσις B3 Α 125 (Ach. zu Ag.: „wir haben nirgendwo mehr Gemeinschaftsgut) άλλα τά μέν -ίων έξεπρά- θομεν, τά δέδασται“ ζ 41 (Erz.) έκ -ιος δ9 άλόχους καί κτήματα πολλά λαβόντες
II yStadtgemeindej (1) [5*]: koll. incolae urbis (Ebeling), (2) [5H]: civitas, die von den (freien) Einwohnern e.r Stadt gebildete politische Einheit — L d kann (als Metonymie bzw. Metapher, vgl. sch.D /769, L2066) aus Bed. 'Stadt’ - lok. Siedlung nur entwickelt werden, wenn schon die lok. Siedlung nicht als bloße 'agglomeration of households’ (Adkins, in: New Comp. 701) oder als Territorium verstanden wird, sondern als Stadt ihrer (freien) Bewohner, als Personenverband (vgl. L4O245: „Einwohnerkollektiv“, L639), u. wenn die Stadt real u. symbolisch öffentl. Strukturen (vgl. dazu L5818) hat. Eine umgekehrte Bed.-Entw. (von 'Gemeinde’ zu lok. 'Stadt’) ist kaum vorstellbar (vgl. L5341). Personenverband u./od. öffentl. Strukturen sind bei π. - 'Stadt’ u. im Kontext d. 'Stadt’ u.a. sicht¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
bar (vgl. L4210): 1 bei π. als Objekt u. Subj. von Herrschaft (s. bes. Ilba., o412 in Ilaa, u. vgl. Vorbem.5.2, L35360) u. Gründung (s. K217 in Ilba) 2 in Ausdrücken wie π.
άνθρώπων u.a., s. Vorbem. 3 (= die in ihrer Stadt zusammenlebenden Menschen) od. wie πατρίδ9 ίκοίατο καί -ιν αυτήν (κ416 in I2cycc), als Beschreibung von π. als Stadt ihrer Bewohner, insbes. Verwendung von Poss.-Pr. (s. Vorbem. 6.2) u. in den Abl.en des Namens der Bewohner vom Namen der Stadt 3 im Nebeneinander von privaten Häusern u. öffentl. Gebäuden bzw. Einrichtungen (s. Vorbem. 4.1) 4 in den kollekti¬
ven Aktivitäten der Bewohner e.r Stadt (vgl. L68319), wie Teilnahme 'aller’ an Versammlung (s. z.B. /H54 in I2ba), am Kult (vgl. υ 156 πάσιν εορτή [des Ap.]), an Trauer (s. Ψ\ in I2a), an Wettkämpfen (vgl. Θ109 πουλύς δμϊλος) — auch private Hochzeit ist 'öffentl.’ Ereignis (vgl. Σ491 ff. [άνά ά.] V.493) - sowie in den bes. bei den Phäaken sichtbaren Spuren öffentl. 'Verwaltung’ (s. αίσυμνήται #258 u. κήρυκες (s. s.v.) als Amtsdiener, u. s. £263 in 2eaaa zur 'Hafenverwaltung’ 5 in der von den Pers, des Epos geschilderten gegenseitigen Bedingtheit von persönl. Freiheit (einschl. privaten Besitzes) u. der Freiheit der Gemeinde (s. /593 in 13bß), u. dem sichtbaren Patriotismus (vgl. L8, Greenhalgh, Historia 21, 1972, 528 ff., L2319ff, L2350f.). Deswegen Vaterland/Heimat u. Stadt (auch α., vgl. ISp. 1454,18ff.) oft auf einer Ebene: π. neben πατρίς s. zu £686 in 11 bß, /412 in Haß, 0737 in Haß, «416 in 2cycc, neben πάτρη s. zu P144 in Haß u. vgl. πάτρη B2b u. πατρίς B Vorbem. (bes. zu 0496 ff., Λ/243), zum 'Stadt-Patriotismus’ vgl. ferner 0737 in Haß, £292 in I2eaaa, £140 u. Z95 = 276 = 310 (ά.) u. s. 'Έκτωρ B3e (IISp.510,74) 6 in der in e.r Stadt (s. zu Σ490 in Haö)
stattfindenden Rechtssprechung (vgl. dazu δίκη B3, θέμις B5) u. d. Hervorhebung der Verantwortung bzw. Haftung aller für von einzelnen od. durch e. Versammlung begangenes Unrecht, s.u. zu Op.240 7 darin, daß öffentl. Versammlungen in II.
u. Od. „Wendepunkte der Handlung“ (L6332) sind, in denen die Fragen von Schuld u. Unschuld zur Sprache u. zur Entscheidung gebracht werden (vgl.L5620ff., L7190ff). Der lok. Aspekt von π. bleibt meist sichtbar, π. steht hier mehrfach neben βήμοςΛ (s.o. Vorbem. 2.3.), das viell. Vorbild für die Bed.- entw. von π. in dieser Richtung war (s.u. zu. £50). Anders als L j steht π. im fgrE nicht (wie in Inschrift von Dreros aus 7.Jh., s. Russei/Meiggs, Selection of Greek Historical Inscrip- tions to the End of the Fifth Century B.C., Oxford 1988 Nr. 2) für Subj. e.r Volksversammlung
III Stadtgemeinde als Summe ihrer Einwohner (vgl. L14, L20, L47246 mit A.165), /769 beschränkt auf Männer, sonst können Frauen immer mit einbezogen sein, vgl. dazu λαός II Sp. 1636,4 ff.) — π. in datcomm. od. Gen. zu Subst. — nur in dir.R. od. (/7549) Beschreibung aus der Sicht der handelnden Personen ('embedded focalisation’) /769 (Ach. zu Patr.: 'führe die Myrm. in den Kampf, wenn denn die schwarze Wolke der Troer die Schiffe umgibt u. die Gr., an die Brandung gelehnt, nur noch wenig Raum haben) Τρώων δέ -ις έπι πάσα βέβηκε ’ νθάρσυνοςΛ ού γάρ έμής κόρυθος λεύσσουσι μέτωπον“, „die Wehrgemeinde d. Troer, das Volk in Waffen“ (L^SO), vgl. N822 f. (έπί δ9 ιαχε λαός Αχαιών) δήμος 0133 'Bürgerheer’ u. φ 17; zu nach Sg. folgendem Präd. im Pl. (dazu noch άμφιμάχονται V.73) vgl. λαός IISp. 1635,16 £50 (Hektor zu Alex.: „du hast eine schöne Frau hierher geführt aus einem fernen Land, verschwägert mit lanzenkämpfenden Männern) πατρί τε σφ μέγα πήμα -ηί τε ζπαντί τε δήμφΛ, 1 δυσ- μενέσιν μεν χάρμα, κατηφείην δέ σοί αύτφ;“ emphat. Steigerung: jur deinen Vater (sc. den König), die JStadt u. das ganze Volkj, Hektor sagt nicht „unseren Vater“ (L2066 A.137); zur 'synon. Doppelung’ vgl. zu P144 in Baß. δήμφ entweder 1375
1376


πόλις, πτόλις
'Volk’ (stützt damit die metaph. Verwendung von π.) od. 'das ganze Gebiet’, zu dem außer Troia auch noch andere Städte gehören (so L1542, L2O66) Ώ706 (Kassandra:) ,,δψεσθε, Τρώες και Τρφάδες, 'Έκτορ2  * * * * * * 9 ίόντες, 1 εϊ ποτέ και ζώοντι μάχης έκνοστήσαντι χαίρετ’, έπει μέγα χάρμα -ει (πάλι ν.1.) τ’ ην L j“ £152 (Glaukos zu Hektor: „wie willst du einen geringeren Mann im Kampf retten, nachdem du Sarp.) άμα ξεΐνον και έταΐρον, 1 κάλλιπες Άργείοισιν έλωρ και κύρμα γενέσθαι, ' δς τοι πόλλ" δφελος γένετο πτόλεί τε και αύτφ“ Π 549 Τρώας δέ κατά κρήθεν λάβε πένθος ' έπεί σφίσιν J/ρμα -ηοςΛ 1 έσκε (Sarp.) και άλλοδαπός περ έών, vgl. έπίσκοπος ΩΊ29 ^121 (Od. zu Tel.:) „ημείς 0’ L j (-ιος v.l.) άπέκταμεν, οι μέγ9 άριστοι 1 κούρων είν Ιθάκη“ vgl. außerdem: £144 in I3aß, £177 in Ilba, h.Cer. 151 in Ilba, h.Ven.20 in II d, h.30,11 in 11 bß
II2 Stadtgemeinde als 'civitas’: Op.222 η δ9 (Δίκη) έπεται κλαίουσα -ιν και ηθεα λαών (-ιν Obj. von έπεται, vgl. West z.St.), hier u. V.269 ist π. sowohl allg. eine LStadtgemeindej als auch die spez. L u, in der der Rechtsstreit Hes.s mit s.m Bruder stattfindet (vgl. άγορή V.29), also entweder Thespiae, wie allg. angenommen od. doch Askre (vgl. Vorbem. 2.3) 269 καί νυ τάδ9, αϊ κ9 έθέλησ9, έπιδέρκεται, ούδέ έ λήθει ’ οϊην δή και τήνδε δίκην -ις (-ιν ν.1.) εντός έέργει, vgl. zu V.222 u. Cert. p.40,2 in Ilba 227 ol δέ δίκας ... διδοΰσιν 1 ίθείας ... 1 τοΐσι τέθηλε -ις, λαοί δ9 άνθεΰσιν έν αύτη 1 ειρήνη δ9 άνά γην (kein Krieg) 240 πολλάκι καί ξύμπασα -ις κακού άνδρός άπηύρα, 1 δστις άλιτραίνη καί άτάσθαλα μηχανάα- ται (denen schickt Zeus großes Leid, Hungersnot, Krankheit, άποφθινύθουσι δέ λαοί) die ganze Stadt muß einen schlechten Mann ausbaden, vgl. z.B. A9f., /533 ff., /7384ff., /?66f., Hes. fr. 30,21 Hes. fr. 322 ως κε -ις ρέζησι, νόμος δ9 άρχαΐος αριστος
D ν.1. //380, Λ 689, 2V734, Ύ507, Ώ544. 717, *15, π 330; Zusatzvers: 2V18a (= K60); 77467a (= 77 153); suppl. Hes.fr.35,5; Cat.951,9 Trav. (recto); zu Cat.96C,7 s. έλθεΐν D; uns., ob Vers: Epim.fr. 10 Diels
G 1 Vergleichszahlen:
insgesamt (davon Troia)
11.
Od.
Hes.
Hy.
ep.
πόλις 280
133
104
23
14
6
(113 +1?)
(97)
(15)
(D
(-)
d?)
πτολίεθρον 39
23
8
3
3
2
(12 +1?)
(11)
(1)
(-)
(-)
d?)
π.+ πτολ. 319
156
112
26
17
8
(125 +1?)
(108)
(16)
(D
(-)
d?)
αστυ 137
88
49
(76)
(72)
(4)
Ίλιον 130
106
19
2
1
2
Τροίη 95
53
37
3
1
1
2 	Städte, die dir. od. indir. als π., πτολ. od. ά. bezeichnet
werden 2.1 Städte mit ΟΝ: Άθηναι (πτολ.:) B546; Αϊ-
πεια (πτολ.ή /152 — 294; "Ανθεια (πτολ.ή /151 - 291/3;
Άνθη / "Ανθεια Sc.474; Άργος Δ5\; Γόρτυν £648(7); dfov (πτολ.ή £538; Έλευσίς h.Cer.114. 151. 271; (πτολ.:) h.Cer.318. 356; 'Έλος (πτολ.:) Β534; Ένόπη (πτολ.:)/150
- 292; Έφύρη Ζ152, Ζελεια (άστυ ή Δ103. 121; Ήλις
Hes. fr. 30,21 (?); Θήβη, Θηβαι (Böotien) Sc. 105 (vgl. Ύποθη- βαι), (Kilikien) /4 366 (Ήετίωνος), Z415f. (Κιλίκων), /188
(Ήετίωνος), /7153 (Ήετίωνος); Θρυόεσσα Λ 711, (άστυ:) Λ733; Ίαωλκός Hes.fr.211,5. 33,4 (πτολ.); Ιθάκη s.u. 2b;
Ίμβρος (άστυ:) Ξ281; Ίλιος s.u. 3.; Ίρή (πτολ.:) /150 -
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόλις, πτόλις
292; "Ίσμαρος ζ40. 41, (πτολ.:) ί 165 (Κικόνων); Καλυδών /530, (άστυή 7589; Καρδαμύλη (πτολ.:) 7150 = 292; Κνωσός τ178, £648(7), (άστυ:) τ190; Κύμη Vit. ρ.9,9, h.34,2(7), vgl. Vit. ρ.7,22; Κώς Β6ΊΊ (Εύρυπύλοιο), h.Ap.42 (Μερόπων), Hes.fr.43,62; Λήμνος £230 (Θόαντος), (πτολ.:) 0283, (άστυ:) £281; Λύκαστος £648(7); Λύκτος £648(7); Λυρνησσός Π 51, Τ292. 296 (Μύνητος); Μεδεών (πτολ.:) Β501; Μίδεια (πτολ.:) Chersiasfr.2,2 ρ. 165 Dav.; Μίλητος (Kreta) £648, (Kleinasien) h.Ap.180; Μυκήνη/αι Δ5\, (πτολ.:) Β569; (Νέον Τείχος) Vit. ρ.6,23/8, h.34,2(7); Νήρι- κος (πτολ.:) ω377; Οίχαλίη B13Q (Εύρύτου); Όλοοσσών £739; Πήδασος II (πτολ.:) /152 = 294; Πύλος (πτολ.:) γ4 (Νηλήος). 485, ο 193, Hes.fr.33a,4, (άστυ:) Λ 683 (Νηληϊον). 706, ο 216 (Πυλίων); 'Ρύτιον £648; Σκΰρος (πτολ.:) /668 (Ένυήος); Σπάρτη ύ51, ο 183, Hes.fr. 196,4, (άστυ:) Γ140; Ταίναρος (πτολ.:) h.Ap.410; Τηλέπυλος (πτολ.:) *81 (Λά- μου), (άστυ:) κ 104. 105. 108. 118; Τΐρυνς (πτολ.:) Sc.81, Hes.fr. 129,16; Τρηχίς Sc.469. 473[?]); Τροίη s.u. 3; Ύποθηβαι (πτολ.:) £505; Φαιστός £648; Φηραί (πτολ.:) /151 = 293; (Φθίηΐ) (^Μυρμιδόνων^ π.:) Sc.38O. 474, (L d άστυ:) δ9 2.2 andere Städte 2.2.1 Zugehörigkeit zu Völkerschaft: Κεφαλλήνων ω355; Κικόνων (πτολ.) s. Ίσμαρος; Κιλίκων s. Θηβαι; Κιμμερίων λ 14; κυανέων άνδρών Ορ.527; Μερόπων s. Κώς; Μυρμιδόνων s. Φθίη; Πυλίων s. Πύλος; Τρώων s. Τροίη; Φαιήκων (Σχερίη Name der Insel, vgl. s34f., Name der Stadt uns.: ζ3. 9. 40. 114. 144. 177. 191. 255. 262. 294. 298, η 14. 18. 26, 0569, vl52. 156. 158. 177. 183. 323, (άστυ:) £194. 296, η2. 40. 72, 07. 173. 551, ν181; Φλεγύων h.Ap.278 2.2.2 Städte in Ländern,
Regionen: Stadt in Αίγυπτος £265 (s. £257); Insel des Aiolos als π. κ 13; Stadt in Άργος 0174; Städte der έπί- κουροι £131, £222; Stadt von Ιθάκη *416 (sonst: «185. 189, /7154. 383. 397, λ 188, £26. 372, o37. 40. 306. 311. 553, π 155. 383. 471, ρ6. 10. 72. 182. 185. 201. 375, y/121. 372, ω205. 212. 308. 413. 536), (άστυ:) σΐ, χ223, ßll, ο 503. 308. 505, π 170. 272. 331. 461, ρ5. 25. 205. 246, χΐΐ, ψ\3Ί, ω154. 468); (90) Städte in Κρήτη τ174, vgl. h.Ap.477; Städte in Λυκίη Hes.fr.141, 17; Städte in Μηονίη Γ400; zwei Städte in Συρίη o412; Städte in Φρυγίη £400 2.23 fiktive Städte: Σ490, Sc.27O, (πτολ.:) Σ512, (άστυ:) Σ493
3 	Benennung Troias (vgl. L64 207 A. 15) als: Ίλιος/v (130x - [106’, 19°, 2H, lh, 2e]), davon: Ίλιον (mit Appos.) πτολ.: 1402; Ιλίου π. E642, Η345; Ιλίου πτολ. £133, ζ133, 0288, 7V380, Φ433; Ιλίου άστυ Φ128; Ίλιος/ν (im Kontext als π. bez.:) /145, Κ217; als Τροίη (von insgesamt 95 Stellen [53‘, 37°, 3H, lh, le] meistens die 'Troas*): als Appos. zu πόλις ΑΏ.9, λ510. 513, Τροίης πτολίεθρον a2; Τροίης ιερά κρήδεμνα /7100, ν388; sowie £141, 0241, //71, /28. 46, /7698, £155, Κ316, Φ375. 544, Χ478, 0146, £39, *40, ν137, £469; als πόλις 113 (+l?)x, davon: π. Τροίην Α129, λ510. 513; Ιλίου π. £642, //345; Τρώων π. £12 » 29 - 66, ζ54, 052, /412, Λ 82, £88. 251, /769. 708, Κ60, Φ584, y85, 0249; Πριάμοιο (άνακτος)/ Πριάμου π. Α19, £37. 373 - Δ 290, Δ18, Μ\\. 15, Ν14, Σ288, ΛΊ65, y 130 - ν316 a λ 533, £241, χ 230; sonst mit π. Troia gemeint: £130. 329. 367. 811, Γ50, d514, £224. 473. 489. 686. 791 - /V107, Z41. 86. 88. 257. 297. 317. 327. 364. 434, Ä/345. 370. 477, 055. 505. 522. 545, K209. 410, Λ 168. 181, /V625. 815. 820, /7395. 549. 830, £144. 147. 152, Σ265. 281. 454, K52. 217, Φ4. 446. 447. 516. 540. 563. 567. 607. 608. 611, Ύ101. 110. 118. 172. 198. 381. 383. 417. 434. 456. 464, ψ], Ώ245. 329. 706. 707. 728, 0 246, ε 107, 0511. 516, ι265, £472, Hes.fr.235, 4, Cat.94, 11 (T); als πτολίεθρον 11 (+l?)x [IV, le?), davon: Ιλίου πτολ. £133, Λ33, 0 288, 2V38O, Φ433;
1377
1378


πόλις, πτόλις
Τροίης πτολ. α2\ Τρώων πτολ. Α 164; sonst mit πτολ. meint: Δ 239, 0257, Ρ407, Ύ121, Cat. 94,10(7); als άστυ 76χ (von 137) [72 von 88‘, 4 von 49°], davon Ιλίου αστυ Φ128, Τρώων άστυ Ύ47, άστυ Πριάμοιο (άνακτος) / Πριάμου Β332. 803, //296, /136 = 278, /7448, Ρ160, Φ309, Ύ173. 230. 251, γ 107, ε 106 Μ. Schmidt
πολίσσαι [2*, 1Η] F -ίσσαμεν 1, πε-ισται 1, πε-ιστο 1
Σχ sch.D //453: -ίσσαμεν' την πόλιν έτειχίσαμεν L (s. πόλις) L1472, Ι?°57
Β (Stadt, Mauer fur Stadt) errichten, gründen Y2\l (Erz.) κτίσσε (Dardanos) δέ Δαρδανίην, έπει ου πω Ηλιος ιρη 1 έν πεδίφ πε-ιστο πόλις μερόπων ανθρώπων, 1 άλλ' έθ' υπώρειας φκεον πολυπίδακος 'Ίδης war (als Stadt) errichtet, nicht ‘befestigt’, Gegensatz zu έν πεδίφ ist υπώρειας φκεον, sonst s. πόλις Blba //453 (τείχος έτειχίσσαντο [Gr.], Pos.:) „του δ' ήτοι κλέος έσται δσον τ' έπικίδναται ήώς' ’ τοΰ δ' έπιλήσονται τό έγώ και Φοίβος 'Απόλλων ' ήρφ Λαομέδοντι -ίσσαμεν (-αμεθ' ν.1.) άθλήσαντε“ (für die Stadt) errichtet haben**, vgl. Ameis—H. z.St., nicht „made a po- lis“ (L65321), denn die Stadt existierte ja schon (vgl. L2O58), vgl. Φ446Ε πόλιν πέρι τείχος έδειμα u. s. πόλις BIIca Hes.fr. 240,5 (έν δ' άνδρες ναίουσι) ένθα δέ Δωδώνη τις έπ' έσχατιή πε-ισται. — Wortf.: έζεσθαι (s. £8), κτίσσαι, πυργώσαι, τειχίζομαι M.Schmidt
πολισσόος [lh] hapax (zu πόλις u. σώζω, s. Chantraine, Dict. 1085:) stadtbeschützend (aber vgl. auch "Αρης λαοσσόος, s.d. sowie Dict. 997 s.v. σεύομαί), Epith. in Gebetsanrufung (Epith.serie) des Ares h.8,2 Αρες ύπερμενέτα ' όβριμό- θυμε, φέρασπι, -ε, χαλκοκορυστά, 1 καρτερόχειρ (V. 16 δός ειρήνης τε μένειν έν θεσμοΐς; die übrigen Epith. ‘martialisch’ außer V.4f. συναρωγέ Θέμιστος, δικαιοτάτων άγέ, 9 βροτών έπίκουρε, δοτήρ ήβης, bzw. vom Gestirn V.6 κύκλον έλίσσων ...), vgl. entspr. Ath.(!) έρυσίπτολις (s.d.; zum viergliedr. Vers vgl. noch V. 3 sowie Beschimpfg. A 385); Ares erscheint hier (im Ggs. zum πτολίπορθος, [Vok.] τειχεσιπλή- τα) als (Gestirn u.) Wahrer von Recht u. Frieden (s. s.v. "Αρης Blbö. G; Cassola zu h.8, Einl.); zur Vorstellg. s. noch das Ggs.paar Άστυόχεια — Άστυδάμεια sowie Περσέπολις
H.W. Nordheider
πολίτης s. πολιήτης
Πολίτης [4‘, 1°] E ‘Bürger’, Abi. von πόλις, s.d. u. s.v. πολίτης', Erwägungen, daß es sich um e. Kurzform handelt (z.B. für Ακροπολίτης, v. Kamptz 272), sind haltlos, s. L11397; L21488 A.l; vgl.bar der schon myk. EN wa-tu-ta - Wastutäs, s. Leukart, -täs 188 Σχ sch. T /2497: τών δέ Πριαμιδών πρεσβύτατον -ην φασίν
L 1 'Herter, RE XXI,2 (1952) Sp. 1397-1401; 2Wathelet, Dict. II889ff. 3D. B.Seward, Divine Disguise in Homer’s Iliad, Diss. University of Pittsburgh 1991, 23 ff.; 4Breed, in: M.Carlisle u. O. Levaniouk (Hrg.), Nine Essays on Homer, Lanham u.a. 1999, 157 A.52 2 zu £791: V. d. Mühll, Hypomnema
60f.; Jachmann, Hom. Schiffskatalog 109ff.; Kullmann, Quellen 272f.; G.Kahl-Furthmann, Wann lebte Homer?, Meisenheim am Glan 1967, 220ff.; Willcock, BICS 17, 1970, 8 u. 10 A.42; T. Krischer, Form. Konventionen d. hom. Epik, München 1971 (Zetemata 56), 113; W.Kühlmann, Katalog u. Erzählung, Diss. Freiburg i.Br. 1973, 110 m. A.53; H.van Thiel, Iliaden u. Ilias, Basel-Stuttgart 1982, 175
B IS. des Priam. u. der Hekabe, immer am VE; leibl. Bruder des Dci’ph., den er als Verwundeten aus d. Schlacht zu s. Streitwagen bringt (TV533: αύτοκασίγνητος, vgl. auch 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολλάχι(ς)
JV233E); m. diesem einer d. neun überlebenden Priamiden: /2250 'Έλενόν τε Πάριν 7 Άγάθωνά τε δΐον 1 Πάμμονά τ' Άντίφονόν τε βοήν άγαθόν τεΔ -ην 1 Δή'ίφοβόν τε και Ίππόθοον και Δΐον άγανόν* ' έννέα τοΐς κτλ., zur Formel L j vgl. Hoekstra, Modifications 95 m. A.2 u. 6; tötet Echios: 0339 πρώτη έν ύσμίνγμ zum Verstyp vgl. χ26Ί u. 284; viel- disk. ist die Meldg. vom Aufmarsch d. Achäerheeres, die Iris in Gestalt des P. den Tr. überbringt: £791 εϊσατο_ (Iris) δέ φθογγήν υϊι Πριάμοιο .η, ' δς Τρώων σκοπός ίζε ποδω- κείησι πεποιθώς, schon von Aristarch beanstandet u. athe- tiert; s. L11397f.; U; L2; vgl. auch Bd.IISp. 1221,42f., 64 ff. II Versuch einer Charakterisierg. bei L2890f.; zu d. spärl. Nachrichten über ihn außerhalb der II. s.o. Σχ; L’ 1397 ff.; L2 889 ff.; sein Tod während d. Einnahme Trojas in zwei verseh. Versionen: durch Pyrrhos Verg.Aen.2, 526ff.; durch Neopt. QS. 13,213 ff·
II Lieblingsgefahrte des Od., Teilnehmer d. Expedition, die von Kirke in Schweine venvandelt wird: κ224 (vor Kirkes Behausung) τοΐσι δέ μύθων ήρχε -ης, ορχαμος άνδρών,' δς μοι κήδιστος (κύδιστος ν.1.) έτάρων ήν κεδνότατός τε, s. L11399ff.; H.Kakridis, La notion de l’amitie, Thessaloniki 1963, 73; L4; der Vers ist Formel, vgl. ρ 184 (συβώτης)
G. Markwald
Πολίχνη v.l. (Dimin, zu πόλις, s. Chantraine, Form. S.195:) Ort in der Megaris (s. Kirsten, RE XXI 2 [1952], 1371), genannt in der 'megarischen’ Variante von £557 νΑιας δ' έκ Σαλαμΐνος δυοκαίδεκα νηας, ' στήσε δ' άγων, ϊν' 'Αθηναίων ισταντο φάλαγγες (ν.558 om. Arist., codd. nonnulli, inseruisse Solonem refert Strab., L νέας έκ τε Πολίχνης ' έκ t' Αίγείρούσσης Νισαίης τε Τριπόδων τε ν.1. ap. Strab. sec. Megarenses), vgl. West im App., dazu Führer, Schmidt, GGA 253, 2001, 13; s.a. Kirk (Iliad) z.St., Visser, Katalog 18 A.5 H. W. Nordheider
πολλαχι(ς) [9\ 5°, i«, 4”] £ s. Meier-Brügger, Gr.Sprw.
II 98 F s. M
M [1^] -ι γάρ 4 396, AT 121, TV666, P4O8; -ι Γ232, 1490, 785, π443, /322, Op.240, h.Merc.566, h.19,12. 13; -ις <5101, h.Merc.283 [Lv] -ι ρ420 = τ76; -ις *7281 [^ J -ις Θ362
Β oft, häufig meist am VA (s. M), dort stets zugleich am SA außer 5101, π443, /322, h.Merc.283. 566 meist dir.R.; Erz. nur TV666, £408, Op-240, h.19,12. 13; Erz. stets am VA u. zugleich am SA; Erz. stets m. Aor. außer P408, wo m. Impf. 1 m.Präs. Kl21 .t γάρ μεθιεΐ τε και ούκ έθέλει πονέεσθαι (Men.) <5101 ~ι$ έν μεγάροισι καθήμενος ... ' άλλοτε μέν τε γόφ φρένα τέρπομαι, άλλοτε δ' αύτε παύομαι /322 εί ... ΰυοσκόος εΰχεαι είναι, 1 -ι που μέλλεις άρήμεναι, dass ich (Od.) nicht heimkehren möge 2 m. Impf, (hier immer mit -σχ-Impf·) 0362 -ις υιόν ' τειρόμενον σώεσκον ύπ' Εύρυσθηος άέθλων. ' ήτοι δ μέν κλαίεσκε πρός ούρανόν Ρ4Ο8 -ι γαρ τό γε μητρός έπεύθετο (Ach.) νόσφιν άκούων,1 ή ο[ άπαγγέλλεσκε Διός μεγάλοιο νόημα m. Impf. 4- Aor. 7*35 -ι δή μοι τούτον 'Αχαιοί μύθον έειπον ' καί τέ με νεικείεσκον 3 m. Fut. h.Merc.566 σήν αύτοΰ φρένα τέρπε, *αι εί βροτόν άνδρα δαείης ' -ι σής όμφής έπακούσεται αϊ τύχησι 4 m. Aor. (-σκ-Aor. ρ420+; m. Impf. + Aor. 785, s. B2; m. generalis. / iter. NS A396, Γ232, /490, ρ42θ+, Op.240; in Anapher h.19,12. 13) 4 396 -ι γάρ σεο ... άκουσα ' εύχομένης δτ' έφησθα (+ Ν. c. I.) 7232 -ί ξείνισσεν άρηίφιλος Μενέλαος ' οϊκφ έν ήμετέρφ οπότε Κρήτηθεν ϊκοιτο 1490 (Phoinix zu Ach.: δτε δή σ' άσαιμΓ) -ι μοι κατέδευσας ... χιτώνα ' οίνον άποβλύζων Ν666 Η γάρ ol έειπε ΡΝη ' νούσφ ύπ' άργα- λέη φθίσθαι ^28] ήνιόχοιο ' ηπίου, δς σφώϊν μάλα ·ις 1379
1380


πολλαχι(ς)
κολυβενϋης
ύγρόν έλαιον χαιτάων κατέχευε π 443 έπει η και έμέ ΡΝ” ' -ι γούνασιν οίσιν έφεσσάμενος κρέας οπτόν ' έν χεί- ρεσσιν εθηκεν έπέσχε τε οίνον ρ420 -ι δόσκον άλήτη ' τοίφ, όποιος έοι καί δτευ κεχρημένος έλθοι = τ76 Ορ.240 -ί καί ξύμπασα πόλις κακού άνδρός άπηύρα, 1 δστ- ις άλιτραίνμ καί άτάσθαλα μηχανάαται h.Merc.283 (Αρ. zu Hermes:) ή σε μάλ" οϊω 1 -ις 1 έννυχον οΰ χ* ένα μοΰ- νον έπ9 οΰδεϊ φώτα καθίσσαι h. 19,12. 13 -ζ δ9 (Pan) άργι- νόεντα διέδραμεν οΰρεα μακρά, 1 -ι δ(έ) ... διήλασε Θήρας έναίρων. — Wortf.: θαμά, ϊκταρ, νωλεμέ(ω)ς, πολλά, πυ- κ(ι)νόν/ά, συνεχέ(ω)ς, συνωχαδόν, ταρφέα
D Hes. fr. 66,3 ' πρλλάκι £[ Cat. 9515Trav. 1 πολλάκις[
V. Langholf
πολλο- s. πολύς
Πολυαιμονίδης [Ρ] Ε uns., zu αίμα 'Blut’ (Bader, RPh 43, 1969, 23) od. αϊμων 'kündig’? (Stanford, CPh 45, 1950, 109); s. v. Kamptz 81 f.; Bd.ISp.311,15ff.; Wathelet, Dict. II891 f. u. 1489; Abi. von Πολύαιμων, vgl. die Patron. 9Av- δραιμονίδης u. Εύαιμονίδης
B Patron., S. des Πολύαιμων (sonst nicht bezeugt), d.h. Άμοπάων (s.d. u. vgl. o., s.v. Όπάων), nur 0276 (Teukros tötet) καί -ην Άμοπάονα (αμ9 Όπάονα ν.1.) καί Μελάνιπ- πον, zum Versbau vgl. Λ 59, /7695, Τ240; Lit. s. E
G. Markwald
πολυαινος [3\ 1°] F -ε 1, -(ε) 3 Εχ sch.D 7673: πολλών έπαίνων άξιε, Κ544: ύπό πολλών έπαινούμενε ή πολλου έπαινον άξιε, Α 430: νυν μυθολόγε καί φλύαρε
Β entweder (1) vielgepriesen, hochberühmt, d.h. 'Gegenstand vieler Geschichten’ (vgl. αίνος, Bd.ISp.324; auch unten, πολύυμνος), so sch. D zu 7673 u. X544 (s. Σχ); Ameis-H.; Leaf; Iliad zu 7673; od. (2) wortreich, d.h. 'viele Geschichten kennend’ (vgl. πολύμυθος, Γ214 Men. nicht, aber /7200 Tel.), so sch. D zu Λ 430 (s. Σχ); K.Meuli, Ges. Sehr. II, Basel-Stuttgart 1975, 742f. m. A.2; P.Pucci, Od. Polutropos, Ithaka u. London 1987, 60; Epith. zu Od. u. nur in d. Anrede an diesen: 7673 εϊπ’ αγε μ9, ώ -9 Όδυσεΰ, μέγα κΰδος 'Αχαιών = Κ544 & μ 184 Λ 430 ώ Όδυσεΰ -ε, δόλων άτ9 ήδέ πόνοιο.
— Welche der beiden Bed.smöglichkeiten jeweils zutrifft, ist aus dem Zush. nicht zu entscheiden; in μ 184 mag die erste, in Λ 430 die zweite überwiegen; vgl. Heubeck, Odyssey zu μ 184.
- Wortf.: s. Bd.IISp.777,73ff.; auch πολύμυθος, πολύυμνος, πολυώνυμος G. Markwald
πολυάϊξ [3\ 1°] ε Wz.kompos. m. verb. HG zu άϊσσω (s.d., Bd.ISp.375); vgl. auch άϊκή (Bd.ISp.304) und κορυθάϊξ (Bd. IISp. 1490) Έ-ϊξ\,-ϊκος3
ΪΧ sch. min. P.Strassb. inv. 33 zu A 165: πολλά [ς] ρρμάς έχοντος, sch.D Α 165: πολλάς όρμάς καί κινήσεις έχοντος. άστάτου, £811: πολυόρμητος
Β mit viel Bewegung verbunden, Epith. nur zu κάματος 'Kampfesmühe* u. πόλεμος, die Formel -ϊκος πολέμοιο (3x,
Klangwiederh.) nur am VE £811 (Ath. zu Diom.:) „άλλα σευ ή κάματος -ϊξ γυΐα δέδυκεν, 1 ή νύ σέ που δέος ϊ- σχει άκήριον** Α 165 (Ach. zu Ag.:) „άλλά τό μεν πλεΐον L-ϊκος πολέμοιοj 1 χεΐρες έμαί διέπουσ(ιν)“ Κ328 ιξε (Aen.) δ9 έπ9 έσχατιήν L λ 314 φνλόπιδα στήσειν L j
G. Markwald
κολυανΟής [1°, lh] having many flowers, many-flowered ξ353 ένθ9 άναβάς, δθι τε δρίος ήν -έος ύλης h. 19,17 δρνις ή τ’ έαρος -έος έν πετάλοισι ’ θρήνον έπιπροχέουσ9 άχέει (άοιδήν). -Wdfld.: άνθεμόεις J. Ν. O’Sullivan
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολυαρητος [2°, Ρ] Σχ sch. Bam. £280: πολύευκτος, τ404: μετά πολλών ευχών γενόμενος
L ’Κ.Marol in: Minoica u. Homer, ed. Georgiev / Irm- scher, Berlin 1961, 28f.; 2A.Corlu, Mots relatifs a 1’idee de priere d’Homere, Paris 1966, 267 f. 276 f.
B much prayed for (άράομαι BI1; diff. άρητός, see L2276f.); only -ος. — Wdfld.: πολυεύχετος, πολυή- ρατος (esp. ο 126, ^354, Th.404, Hes.fr.305,1), πολύ^λλι- στοςΔ (Bl), rpiL 1 child (cf. PN *A ρητός, 9Αρήτη) t404 (Eurykl.:) ,,Αύτόλυκ9, αύτός νΰν δνομ9 εΰρεο, δττι κε θηαι 1 παιδός παιδί φίλφ* -ος δέ τοί έστι“, because Od. is a first (and only) child, cf. v.409fT. (heir), Rutherford ad 1., Άρήτη B1 (diff. L2); actual name Όδυσσεύς in contrast with π. (which suggests an according name), cf. Eust. 1871,15-18; Russo, Odyssey ad 1. h.Cer.220 (Metaneira:) „παΐδα δέ μοι τρέφε τόνδε, τόν όψίγονον καί άελπτον ’ ωπασαν αθάνατοι, -ος (-ήρατ- v.l., unmetr.) δέ μοί έστιν, prob, because no son had yet been bom, cf. also Richardson ad 1. 2 husband £280 („Naus, is either leading a stranger) ή τίς οί εύξαμένη -ος θεός ήλθεν ' ούρανόθεν καταβάς, έξει δέ μιν ήματα πάντα (as her husband“), π. because according to the mali- cious Speaker Naus, despises the suitors at hand (283 f.)
Μ. P. Cuypers
πολύαρνι, πολύρρην, πολύρρηνος (V / 2', 1H, 2e / 1°] F (- « πολύ) sg.nom. -ρρην 1, -ρρηνος 1; dat. -αρνί 1; pl.nom. -ρρηνες 3, -ρρηνας 1; further s.v. άρήν (E, L), Ruijgh, Etudes 239, Meier-Brügger, HS 103, 1990, 26 f.
Σχ sch.D £106: πολυθρέμμονι. πλουσίφ L Seymour, Homerie Age 249f.; Bolton (πολυβούτης L) 16f.
B having many sheep, rieh in sheep, epith. of pers. (indiv. or community); note assoc. w. form of ναίω/ετάω exc. £106, Aristeas £106 9Ατρεΰς δέ θνησκων έλιπεν (sc. σκήπτρον) -αρνί Θυέστη 7154 έν (i.e. in the cities [νέαται Πύλου] of- fered by Ag. to Ach.) 5' άνδρες ναίουσι -ρρηνες πολυβοΰται «= 296 — Hes. fr. 240,3 (in 'Ελλοπίη, country around Dodona; n. άφνειή μήλοισι v.2) Aristeas fr.2ii,3 p.87 Dav. (άνθρώπους [app. the Arimaspians]) άφνειούς ΐπποισι, -ρρηνας πολυβούτας λ 257 (Πελίης έν) Ίαωλκφ 1 ναϊε -ρρηνος c. Naup.fr.2,2 p. 146 Dav. (ό μέν ούν ^έπινευσί^ [ούκ άπάνευθε ci.] θαλάσσης) οικία ναιετάασκε -ρρην πουλυβοώτης. - Wdfld.: πολύμηλος; εΰμηλος (cf. Εΰμη- λος, also εΰιππος of pers.); further άφνειός Β introd.
J.N. O’Sullivan
κολυβενθής [V, 4°] Σχ sch.D A432: πολύ βάθος έχοντος, βαθυτάτου (cf. sch. min. P.Bingen 8 z.St., sch. Bam. £406), sch.min. P.Oxy.3238 zu A432: [π]ολυβεν£[ε]ρς· ßa- θειαις
L 1J. Goekoop-de Jongh, La ΝΗΣΟΣ homerique, Groningen 1933, 37; 2D.Gray, in: Language and Background, ed. Kirk, Cambr. 1964, 58; 3Kirk, Iliad zu >4 432; 4Kurt, Seern. Fachausdr. 187—91; 5C. Rothe, Die Od. als Dichtung, Paderborn 1914, 332; ‘H.Rüter, Zeit u. Heimat der hom. Epen, Berlin 1937, 54f.
B sehr tief; nur -έος (2x 3x [««2^]), außer £406
(άλός, am Schluß) in der Formel λιμένος -έος έντός. Abwegig L6 'sich tief ins Land erstreckend’: nb. £406 vgl. βένθος (bes. £780 a £51), βαθύς Blb (bes. N32, £560 mit Sp.4,50-4) sowie L5, dessen Identifizierg. des π 324. 352 genannten Hafens jedoch dahinsteht (κ. formelhaft). Nach-fgrE nur noch Ap. Rh. 4,599 A432 δτε δή ^λιμένος -έος έντόςj
(έγγύς Arist.) ικοντο (Hafen von Chryse; vgl. sch.z.St., L3) — π 324 (von Ithaka) π 352 (ΐδε νήα) L j (ebf. Ithaka) «125 τούς (Gef. des Od.) δλεκον (Laistrygonen) L II £406 πι-
1381
1382


πολυδαίδαλος
πολυβενθης
πολύρρην πουλυβοώτης (ci., πολυβούτης). - Wdfld.: εΰ- βοος/ους, further s.v. πολύαρνι J. N. O’Sullivan
4 	πολυβώλαξ [le] having many clods, rich in clods, i.e. 'with much (good) soil’ > 'fruitful’ Cypr. fr. 7,11 p. 38 Dav. ήπειρον -ακα. - Wdfld.: έρίβωλος/βώλαξ See also βώλος, δύσβωλος J. N. O’Sullivan
8
πολυγενης ed.pr. h.Ap.424, s. Πυλοιγενής
πολυγηΟης [V, 3H] Ε < γηθέω Risch §31g, or γήθος 12 Chantraine, Dict. 219 f.
Σχ sch.D Φ450: πολλήν χαράν τοΐς άνθρώποις τή αύτών έπελεύσει έμποιοΰσαι
Β causing much joy, epith. of seasons and Dion, (causative 16 meaning must be second., see Ε) Φ450 (Pos. to Ap.:) „αλλ9 δτε δή μισθοΐο τέλος -έες ώραι ' έξέφερον, τότε (Laomedon cheated us)“, Richardson, Iliad ad 1.: „surely suggests relief at the end of the year’s labour“ (cf. Leaf) II of the wine-god: 20 Th.941 (^Σεμέλη, τέκε) Διώνυσον -έα 'Hes.’POxy. 2509,7 (L £ νιος) Διώνυσος -[ή]ς Op.614 έκτφ (sc. ήματι) δ9 εις άγγε9 άφύσσαι 1 δώρα Διωνύσου -έος cf. Ξ325 (Δ. χάρμα βροτοΐσιν) w. Sc.400 = Hes. fr. 239,1 (see άχθος) and 24 W. F. Otto, Dionysos, Frankfurt a.M. 1933, 105; Dodds 76
D Hes.fr.70,6 suppl. πολυστάφυλον πο[λυγηθέα
W. Beck
28 πολυγλαγής v.l. /7642 Ap.lex.; s. van der Valk, Researches 1178
πολύγομφος [1H] L Kurt, Seem. Fachausdr. 57 B hav- 32 ing many dowels, treenails, many-pegged; see s.v. γομφος
Op.660 τόσσον τοι νηών γε πεπείρημαι -ων
J. Ν. O’Sullivan
36 πολυδαίδαλος [7ζ 3°, 4Η, lh] Σχ sch.D Γ35Ζ:πολυκα- τασκευάστου. ποικίλης, Α 32: πολλάς κατασκευας έχουσαν, sch.min. P.Alex. (sine num.) on Λ 32: πολυποικίλον
L Leumann, Hom. Wort. 131—3. 240 w. Ruijgh, Etudes 263 40 n.142; F. Frontisi-Ducroux, Dedale, Paris 1975, 29—82 (on δαι-
κρόν άποπνείουσαι άλός -εος οδμήν, von den φώκαι des Proteus (δς τε θαλάσσης ' πάσης βένθεα οίδε, 385f.); vgl. βένθεσσιν* άλός (4 358, Σ36. 38. 49), βαθείης έξ άλός (Λ/44, Akk. Α 532), άλός ρηγμΐνα βαθεΐαν (μ 214); L2
D ν.1. £353 (-έος 'ύλης, vgl. ρ316 βενθεσιν ύλης (m. Bd. Π Sp. 53,4-7]; βένθος wie π. sonst immer vom Meer)
M.P. Cuypers
Πόλυβος [Γ, 12°] E short form of Πολύ-βους, Owner of many cattle’: further v.Kamptz pp.90. 110. 140. 217
Μ 1 trisyll. k~±] -ος 0313; Εύρύμαχος, -ου παϊς «399 β β\Τ1 s π434 = <ρ320, π 345 = σ349 = υ359; -ον Λ 59 U μ Μ -ος /243; -ον /284 2 quadrisyll. k^«] Εύρύμα-
χον,-οιο ο 519;-οιο δ 126
Β note epith. δαϊφρων* of II (ο 519). III (/243) and V I Tr., one of Ant.’s sons, among the foremost around Hector in battle at trench (Λ59); see Kullmann, Quellen 178—80, I. Espermann, Antenor, Theano, Antenoriden (Beitr. z. klass. Philol. 120), Königstein/Ts. 1980, 50f.; Wathelet, Dict. II892f. w. nn. on 1489 f. II father of wealthy (further Mühlestein, Hom. Namenstudien 100) suitor Eurym. (α399+, π345+ [MI above], o519); epith. δάίφρονος (o519) III suitor, among (/ 243 -ός τε δαίφρων) 6 suitors who after death of leaders άρετή έσαν έςοχ9 άριστοι (/244); killed by Eum. (/284) IV wealthy (δ 127ff.: gives Men. rich gifts) husband of Alcan- dre <5126 -οιο δς έναι9 ένι Θήβης 1 Αίγυπτος V Phaeacian craftsman (further Eckstein, Arch. Hom. L18 ff. [19])
373 σφαίραν καλήν ... έλοντο (dancers), ' πορφυρέην, την σφιν -ος ποίησε δαίφρων
D 055c J. Ν. O’Sullivan
πολυβότειρα s. πουλυ-
πολύβοτρυς [1Η] having many grape-clusters, rich in grapes Hes. fr. 59,3 Διδύμους ιερούς ναίουσα (Coronis) κολωνούς ' Δωτίφ έν πεδίφ -υος άντ9 'Αμύροιο. — Wdfld.: πολυ- στάφυλος; also άμπελόεις, οίνοπληθής J. Ν. O’Sullivan
πολύβουλος [V, 1°] Σχ sch.D £260: πολύγνωμων, συνετή, vgl. sch.min. P.Mich. Schwendner 11 z.St. L Snell, H.
112, 1984, 135
B reich an Ratschlüssen, Beiw. von Ath. (s.d. B15 a) als intellektuell ebenbürtiger (Th.896) T. des ^μητίετα^ Ζεύς (s.d. BI5), vgl. (metr. gleichw.) πολύμητις h.28,2 (nb. L u 4); in dir.R. ihrer Schützlinge Diom. / Od. (nach E259 = π281 jew.) in Kond.satz vor hypoth. Aufford. E 260 αΐ κέν μοι -ος /Αθήνη^ κϋδος όρέξη ' άμφοτέρω κτεΐναι, σύ δέ, vgl. 036, Κ497, 071, /230 π282 όππότε κεν -ος ένι (< 281, έπι ci. West, Ph. 110, 1966, 147) φρεσι θήσιν L u, ' νεύσω μέν τοι έγώ κεφαλή, σύ δ9, vgl. v297f. 305. - Wortf.: μητίετα, -όεις, πολύμητις R. Führer
πολυβούτ(ης), πουλυβοώτης [2\ 1Η, 1* / le] Σχ sch.D /154: πολλάς βοΰς έχοντες L Risch, ΜΗ 2, 1945, 19 = Kl. Sehr. 116; J. Ρ. D. Bolton, Aristeas of Proconnesus, Oxford 1962, 16; A.LLeukartj in Flexion u. Wortb. 190 and L Jt -täs 235
B having many cattle, rich in cattle, epith. of pers. (indiv. or community); only VE, always w. a form of πολύρρην /154 έν (i.e. in cities (νέαται Πύλου] offered by Ag. to Ach.) δ9 άνδρες ναίουσι πολύρρηνες -ται - 296 · Hes.fr. 240,3 (in Έλλοπίη) Aristeas fr.2ii,3 p.87 Dav. (φασ9 άνθρώπους είναι καθύπερθεν όμούρους ' προς Βορέω) άφνειούς ΐπποι- σι, πολύρρηνας -τας c.Naup.fr.2,2 ρ.146 Dav. (ό μέν ούν ϊέπινεύσι t [ούκ άπάνευθε ci.] θαλάσσης) οικία ναιετάασκε
δαλον and family)
Β epith. of things (1), pers. (2); only k~±--] 1 'having many δαίδαλα9 (see δαίδαλον), richly omamented, made with 44 much omament; usu. (exc. σ295, cf. vll) of obj. offering rel.
large area for ornamental·, actual character (but note Λ 32 [vv.32-7], σ295, Sc.315 [w. 139-316]), technique (weaving Op.64) usu. unclear (cf. ^δαιδάλεοςΔ). - Wdfld.: see L j 48 la of defensive arms Γ358 (διά μεν άσπίδος ήλθε) έγχος 1
και διά θώρηκος (of Lycaon, used by Alex.) -ου ήρήρειστο
- Δ 136 (of Men.) - //252 (Hector) - Λ 436 (Od.) Sc. 125
θώρηκα περί στήθεσσιν έδυνε ' καλόν χρύσειον -ον (πολυ-
52 δαιδάλεον, δαιδάλεον, δαίδαλον w.ll.), δν οί έδωκε 1 Παλ- λας 9Αθηναίη Α 32 άν δ9 έλετ9 (Ag.) άμφιβρότην -ον άσπίδα (καλήν, ήν πέρι μέν κύκλοι δέκα χάλκεοι ήσαν, έν δε ...) Sc.315 παν δέ συνείχε (sc. Ωκεανός) σάκος -ον lb
56 fumiture Ω59Ί έζετο (Ach.) δ9 έν κλισμφ -φ h.Ap.345 (ούτε ποτ9 είς εύνήν Διός ήλυθε [Hera]) ούτε ποτ9 εις θώκον -ον, ώς τό πάρος περ, 1 αύτφ έφεζομένη πυκινας φραζέσκετο βουλάς, cf. golden θρόνος of Zeus (0442) lc
60 other objects ζ15 βή (Ath.) δ9 ϊμεν ές θάλαμον (of Naus.) -ον vll (εΐματα) ένι χηλφ 1 κεΐται και χρυσός -ος άλλα τε πάντα ' δώρ9, see Ameis-H. ad 1. σ295 δρμον (as gift f°r Pen.) δ9 Εύρυμάχφ -ον ... ένεικε (sc. κήρυξ), ' χρύσεον,
64 ήλέκτροισιν έερμένον, ήέλιον ώς Op.64 (Zeus ordered)
9Αθήνην 1 έργα διδασκήσαι (obj. Pandora), -ον ιστόν ύφαι-
1383
1384


πολυδαίδαλος
πολύδεσμος
νειν Sc.465 (Φόβος και Δεϊμος) ές δίφρον θηκαν (obj. Ares) -ον (η. εύπλεκέων ν. 370) 2 of pers., producing much
^ornamental worf (or very skilled in L j?). — Wdfld.: see δαιδάλλω ΨΊ43 κάλλει ένίκα (sc. κρητήρ) πάσαν έπ9 αίαν 1 πολλόν, έπει Σιδόνες -οι εύ ήσκησαν (η. άργύρεον κρητηρα τετυγμένον ν. 741; cf. δ 615 ff. = ο 115 ff.)
J. Ν. O’Sullivan
πολύδαχρυς, πολυδακρυ(ος) [6’ / V] F only sg.: masc. acc. -υν 5; fern.nom. -υς* 1, gen. -ύου 1 Μ 1 quadrisyll. [vkJw] -υς P544 έπ9 άλλήλοισι / έφ9 ιπποδάμοισι
φέρον* -υν 'Άρηα Γ132 / 0516 = Τ318; -υν 'Αχαιών Γ165, Ύ487 2 pentasyll. [.Jv.] -ύου Ρ192
Σχ sch.D Γ132: πολλών δακρύων και στεναγμών αίτιον διά τούς έναιρομένους έν αύτφ
Β causing many tears, epith. of war, battle; 5x in dir.sp. Γ132 (Iris-Laodice to Hel.:) „oi πριν έπ9 άλλήλοισι φέρον l-dv ”ΑρηαΔ (νΰν έαται σιγή)“ 0516 (Hector to Trs. and allies: „do not let the Grs. escape without suffering) ϊνα τις στυγέησι και άλλος ' Τρωσιν έφ9 ιπποδάμοισι φέρειν L u = Τ318 (Ach. to dead Patr.: „οπότε σπερχοίατ9 'Αχαιοί 1 ...“) Γ165 (Priam to Hel.: „you are not to blame but the gods) οϊ μοι έφώρησαν πόλεμον cvv 'Αχαιών f Ύ487 (Androm. to dead Hector:) „ήν περ γάρ πόλεμόν γε φύγη (Astyanax) L u (he will suffer evil)“ P192 στάς δ9 άπάνευθε μάχης -ύου (-ύτου ν.1., -υος ci.) έντε9 αμειβεν (Hector put- ting οη the arms of Ach.) 544 έπι Πατρόκλφ τέτατο κρα- τερή ύσμίνη ’ άργαλέη -υς. — Wdfld.: δακρύσεις, πολυδάκρυτος, πολύστονος, also άλγινόεις, άλεγεινός, δριμύς, θυμαλγής
D v.l. Ρ512 (pap.) J.N.O’Sullivan
πολυδάκρυτος [V, 3°] Ε unclear whether from δάκρυ (so 'of many tears’) or (prob.; cf. -κλαυτός compds. in wdfld. below) δακρύω ('of much weeping’), cf. Schwyzer 1503, Tucker, Greek Verbs 414
B 'such that there is much weeping’ (on force of compd. adjs. in -τος see W.S. Barrett, Euripides, Hippolytos, Oxford 1964, 289 f.), epith. of dead pers. (1), of γόος (2) 1 of dead
Hector, much wept for Ω620 (Ach. to Priam: „έπειτά κεν) παϊδα κλαίοισθα ' Ίλιον είσαγαγών* -τος δέ τοι έσται“ 2 of γόος, involving much weeping τ213 τάρφθη -τοιο γόοιο - 251 — φ57. — Wdfld.: δακρύσεις, πολύδακρυς/υος, πολύκλαυτος-, opp. αδάκρυτος (q.v.), άκλαυτος
J. Ν. O’Sullivan
Πολυδάμας s. Πουλυ-
Πολύδαμνα [1°] Ε 2nd elem. < δάμνημι. Further ν.Kamptz ρρ. 121. 217; Humbach, MSS 24, 1968, 46f.; Peters, Laryngale 212 f.
B PN 'Much-Queller’ vel sim., ref. to power (in context, over the minds of men) of one w. knowledge of φάρμακα 5228 (έχε [Hel.] φάρμακα μητιόεντα) τά οι -α πόρεν, Θώνος παράκοιτις,' Αίγυπτίη J. Ν. O’Sullivan
πολυδέγμων [4h] receiver of many (« ^πολυδέκτηςΛ q.v.) euphem. of Hades in h.Cer. (cf. πολυώνυμος w.!7f. 31 f. below); π. VE nom., always after other epith(s)., 3x w. αναξ, 2x w. κρατερός (L d VE dat.) h.Cer. 17 χάνε δέ χθων ... ‘ Νύσιον αμ πεδίον τή δρουσεν άναξ -ων 1 ^ϊπποις ... Κρόνου πολυώνυμος υίόςα 31 την δ9 άεκαζομένην ήγεν Διός έννεσίησι ' πατροκασίγνητος πολυσημάντωρ -ων * L alliterative three-word verse, see Richardson p.61 (noting fre- quency of πολύ-compds., see also s.v. πολύφορβος below) 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
and ad 1. 430 (Perseph. to Dem.) „τή δ9 έκθορ9 άναξ κρατερός -ων“, οη un-Homeric formula Hoekstra, Sub-epic 54, cf. άναξ ένέρων 9Αϊδωνέυς (ν.357, Κ357) 404 (Dem.:) ,,τίνι σ' έξαπάτησε δόλφ κρατερ[ός πολυδ}έγμων;“. — Wdfld.: see "Αιδος vol. I 275,70 and s.v. πολυσημάντωρ W.Beck
πολυδειρας [31 Σχ sch.D Α499: πολλάς έξοχάς ^έχον- τοςΛ. πολυαυχένου, 03: πολλάς άνατάσεις L d και έξοχάς
Β wahrsch. vielgipfelig, s. δειράς-, später zu δειρή gezogen (vgl. ΣΧ, Eust. 218,12 ff.+, Q.S. 6,212, Nonn.D. 2,380+), vgl. Schulze, QE95; Chantraine, Gr.h. 1160; nur im Formelvers άκροτάτη κορυφή -άδος ^Ούλύμποιο^ Α499 = £754 = 0 3. Vgl. Β167+ L j καρήνων, 0411+ πολυπτύχου L j. All κατά πτύχας L u u.s. 'Όλυμπος Bl Vorbem. u. G2, sch.A499b D v.l. Ξ157 M.P.Cuypers
πολυδέχτης [lh] 'receiver (i.e. as host) of many’, euphem. (Richardson ad 1.; improb. J. Wiesner, Grab u. Jenseits, Berlin 1938, 215 [Hades as verschlingendes Ungeheuer]) designat, of Hades (= πολυδέγμων, q.v.); app. hapax (Richardson pp.43. 68) h.Cer.9 (Earth made narcissus to grow δόλον κούρη) χαριζομένη -τη. — Deriv.: Πολυδέκτης J· Ν.O’Sullivan
Πολυδέχτης [1Η] L F. Brommer, Vasenlisten d. griech. Heldensage, Marburg 31973, 287. 289; T. Gantz, Early Gr. Myth, Baltimore and London 1993, 303 f. 309 f.
B s. of Magnes and (half-)brother of Dictys Hes. fr. 8 άν- τίθεον -εα (VE, -εα vel -ην ci., Πολυδεύκεα codd.) See also πολυδέκτης J. N. O’Sullivan
πολυδένδρεος [3°, lh] having many trees, many-treed; in Od. only w. ref. to fruit-trees (named cu246f. 340 f.) of Laertes’ garden; only [^i^] δ737 μοι (Pen.) κήπον έχει (Dolius) L-roVj ψ 139 πρίν γ9 ήμέας (Od. etc.) έλθέμεν έξω ’ αγρόν ές ήμέτερον L u 359 L 3 άγρόν άπειμι (Od.) h.Ap.475 Κνωσόν L j άμφινέμεσθε. — Wdfld.: δενδρήεις, ύλήεις
J. Ν. O’Sullivan
πολυδερχής [2Η] much-looking (see δέρκομαι), epith. of φάος in the Th. 451 θηκε δέ μιν (Hekate) Κρονίδης κου- ροτρόφον, οΐ μετ' έκείνην 1 όφθαλμοϊσιν ϊδοντο φάος -έος Ήοΰς 755 ή μεν (Day) έπιχθονίοισι φάος -ές έχουσα, ' ή δ9 (Νύξ νεφέλη κεκαλυμμένη ήεροειδεϊ), Bremer, Licht und Dunkel 95. 190; Gwyn Griffiths, Ph. 129, 1985, 194 (-seeing w. LSJ) W. Beck
πολύδεσμος [2°] Σχ sch.Bam. £33: πολλοϊς έμπεπηγ- μένης γόμφοις (codd. HP, δεσμοϊς rec. Barn.)
L ‘Casson, Ships 202f. 217ff.; 2Germain, Odyssee 399; 3Gray, Arch. Hom. G109—14; 4Hainsworth, Odyssey zu ε33. 243ff.; 5Kurt, Seern.Fachausdr. 15-17. +81. lOOff. 181 f.; 6La- tacz, Kratylos 31, 1986, 121 f.; 7Seymour, Homerie Age 321; vgl. auch L zu άρμονίη, γόμφος
B vielfach verbunden, daher stark, von Od.’ σχεδίη ε 33 (Zeus zu Hennes:) „άλλ9 δ γ9 ^έπι σχεδίης -ουΛ πήματα πάσχων * ... Σχερίην έρίβωλον ϊκοιτο“ η 264 (Od. zu Arete: „Kal.) μ9 έκέλευσεν νέεσθαι ' Ζηνός όπ9 άγγελίης 1 πέμπε δ9 t f Art der δεσμοί unklar; möglich: (1) 'Federn’ (L381 u. L,J7), vgl. δεσμός B7, άρμονίη f 248. 361 (dazu L5100f., L’202f., anders s.v. BI2; vgl. Plu.Mor.321 D?), ^πολύγομφ^ος (vgl. Σχ u. sch. EQ zu £33 [u. Hesych.]: -ου δέ άντί t jOU, Hesych. ^γόμφος^ * σύνδεσμος\ L u wohl 'Nagel’ zur Sicherung der Feder, s. L3101 ff.) (2) 'Seile’ (L4 u. L26), vgl. δεσμός B5, vl00 (mit Hoekstra, Odyssey z.St.), sch.B £33 (πολλούς σχοίνους έχούσης), L3181 f., Nonn. D. 23,129 1385
1386


πολύδεσμος
(σχεδίην -ον ... αμματι περίπλοκα δούρατα δήσας), 36,382 (-ον όπώρην); π. dann nicht auf diese konkrete σχε- δίη zu beziehen, sondern gener. Epith. von 'Floß’ (Verwendung von Nut u. Feder in £244 ff. 'techn. Modernisierung’ der Urgeschichte) (3) 'Spanten’, vgl. Eust. zu B293 (πολύζυγος
πολύδεσμος, ώς ζυγών λεγομένων τών μεγάλων ξύλων τών τούς τοίχους δεσμούντων), Nic.Ther.78 (έννεάδεσμοι) mit sch. (4) ύποζώματα, 'Verstärkungsseile’ des Schiffsrumpfes, vgl. Ap.Rh. 1,367-70 m. Vian I 67 A.l; L*91. 211 A.45
D v.l. £338 M.P.Cuypers
πολυδευχής v.l. r521 (see πολυηχής, further van der Valk, Text. Crit. Od. 82 f.) J. N. O’Sullivan
Πολυδεύκης [Γ, 1°, 4H, 2h, 2e; + prose refs.] E -deuk- unclear; poss. (1) < *-dleuk- ('sweet’, so Cassola in Sodalitas. Scritti in onore di A. Guarino III, Naples 1984, 1019—29; cf. Janko, Gl. 65, 1987, 69—72); (2) δεύκει - φροντίζει (Hsch.; so v.Kamptz pp.31. 36. 76. 217); (3) < *-deu-k- ('see / shine’, so Bader, REG 99, 1986, XII-XIV); (4) < 'Πολυλεύκης (Boisacq 428; this rejected by Cassola, v.Kamptz); see further s.vv. άδευκής, Δευκαλίων, ένδυκέως-, cf. Myc. de-u-ki-jo (DMic. I 169)
Μ 1 -£’ h. 17,1 2 [^£x] κρατερός -ης
Hes.fr. 197,3; Κάστορί+ δ9 ίπποδάμφ+ και Γάεδλοφόρφ+ / πύξ άγαδόν / άμώμητον' -ει/εα Hes.fr. 198,8 = fr. 199,1, Cypr.fr. 13,6 ρ.40 Dav., Γ237 (-ην ν.1.) = λ 300, h.33,3; άε]- δλοφόροΐν -εα Hes.fr.23a,39 3 [wL] -ης, όζος "Αρηος
Cypr.fr.6,2 ρ.37 Dav.; 4- prose refs.
B s. of Leda (so too Hes. fr. 23a,39 [suppl.]) by Tynd. (A299f.) or Zeus (Hes.fr. 24 [prose], h. 17,1-4, h. 33,1-6); (half-)brother of Κάστωρ (q.v.), w. whom he is always (where verse text sound) mentioned together (in same v. [so too prob. Hes.fr.23a,39] exc. Cypr.fr.6 p.37 Dav.); they are ref. to together as Διός κούροι (not in Hom.; further Wilamowitz, Her- akl. II13f.), Τυνδαρίδαι (qq.v.); (half-)brother of Hel. (F237f., Hes. fr. 24 [w. West, Cat. 123], fr. 197,3 f.); LC(astor) and P.j recover her when she is abducted by Thes., taking Aphidnae and carrying off Thes.’ mother as captive (Cypr.fr. 13 p.52 Ber., prose); L u involved in giving Hel. in marriage (Hes.fr. 197,3, fr. 198,8, fr. 199,1); L d caught (spotted in hollow oak by Lynceus: Cypr.fr. 13 p.40 Dav.) taking cattle from Idas and Lynceus; P. kills these after C. killed by Idas (Cypr. ap.Procl. p.31,28—30 Dav.); both L u dead and buried in Lac. F243f. (cf. λ 301), P. immortal while C. mortal Cypr.fr.6 p.37 Dav., t , alive and dead on alternate days A303f., Cypr. ap. Procl. p. 31,31 Dav. (see Kullmann, Quellen 255); P. a prize boxer (πύξ άγαδόν, άεδλοφόρφ*, cf. κρατερός: see Μ2; on άμώμητον [h.33,3] see Parry, Blameless Aeg. 79 f.) already in story of Argonauts (Laser, Arch. Hom. T37f.)
D f.l. Hes. fr. 8: see Πολυδέκτης J. N. O’Sullivan
πολυδηνης ci. Hes. fr. 343,6 Bergk (vgl. Hsch. π 2844), s. πολύϊδρις
πολυδιψίας [V, le] Εχ sch.p Δ 171: τό πολλοϊς ετεσιν διψησαν (Danaids) ... -ον ούν ήτοι πολυδιάφδορον διά πολέμους, ή πολυπόδητον μεταφορικώς άπό τών διψώντων και έπιδυμούντων πότου, έξ ού ανυδρον. ή βλαβερόν, άπό τοΰ ΐψιον
Β having much thirst, very dry epith. of Argos (— Peloponnese), like ανυδρος (q.v.) Δ 171 (Ag. to Men.: „Hl suffer, if you die) καί κεν έλέγχιστος -ιον (πολυίψιον et δ9 ΐψιον
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύδωρος
Str., cf. Σχ) "Αργος ίκοίμην**, Leaf lists explanations Theb.fr. 1 ρ.22 Dav. "Αργος αειδε, δεά, -ιον ένδεν ανακτες Pierart, BCH LSuppl. XXII, 1992,d 122 f.: apt for part of Argos and π. belongs to dry/wet-structure of myths on the origins of springs otherwise: Marinatos, Cambr. Colloq. Myc. Stud. (edd. Palmer and Chadwick), Cambr. 1966, 265—274: ref. to Genii: 'Δίψιοι', accepted by Wathelet, L u 103f., rejected by Deroy, ZA 37, 1987, 8f., who interprets Myc. di-pi-si-jo (see DMic. I 175f.) as „demuni, indigent** comparing Arist.’s expl. of π. as πολυπόδητον (schol. Δ 171 and Hsch. <52032); Sau- zeau, REG 111, 1998, 418ff.: metaph. but w. literal effect on mythology of Argos (and subsequent interaction w. poetry). - Wdfld.: ανυδρος, αύαλέος E, πολυκαγκής, verbs: see αύαίνω, ξηραίνω W.Beck
Πολύδωρη [V, 2H, Γ] die viel Gebende od. reich Beschenkte, vgl. Εύδώρη, Bd.IISp.772, u. Πολύδωρος E; E. Scheid-Tissinier, Les usages du don chez Homere, Nancy 1994, 104 A.63; nur am VE
I T. des Pel., Μ. des Menesthios vom Flußgott Spercheios
od. „dem Namen nach“ (έπίκλησιν) von Boros, Frau des Myrm. Boros (vgl. K. Hirvonen, Matriarchal Survivals and Cer- tain Trends in Homer’s Female Characters, Helsinki 1968, 20
u. 	165f.) 77 1 75 (Μενέσδιος) δν τέκε Πηλήος δυγάτηρ,
καλή -η (Κλεοδώρη Zen.), 1 Σπερχειφ άκάμαντι γυνή δεφ εύνηδεΐσα, 1 αύτάρ έπίκλησιν Βώρφ, Περιήρεος υιι, 1 δς ρ9 άναφανδόν οπυιε πόρων άπερείσια έδνα, vgl. Iliad z.St., dort auch inhaltl. Parallelen, außerd. λ 235ff.; nach sch.T z.St auch im Frauenkat. Hesiods erwähnt (fr. 213); zu sonst. Ver- wandtschaftsverh.sen u. Sagenversionen s. Bemert, RE XXI,2 (1952) Sp. 1605 (Nr. 3)
II Okeanide, T. des Ok. u. der Tethys, vgl. Εύδώρη Th.354 Μηλόβοσίς τε Θόη τε και εύειδής -η, vgl. Fischer, Nereiden 37 ff.
III Frau des Protes., T. des Meleagros u. der Kleopatre (s.
dd.), Cypr.fr. 18 p.41 Dav. = fr.26 p.59 Ber. (Prosaref.); vgl. Bemert a.O. Sp. 1606 (Nr. 5) G. Markwald
πολύδωρος [2*, 1°] Εχ sch.D Z394: ήτοι πολλά δώρα λαβοΰσα παρά τοΰ μνηστευσαμένου, ή πολλά δώρα έπε- νεγκαμένη τφ τοΰ άνδρός οϊκφ, Χ88: πολλά δωρουμένη άγαδά, ή ή μετά πολλών δώρων και έδνων γεγαμημένη, sch. Bam. ω294: ή πολλοϊς δώροις γαμηδεϊσα
L Leaf zu Ζ394; Wickert-Micknat, Arch. Hom. R82. 91; di Lelio Finuoli, SMEA 25, 1984, 292 f.
B vielbeschenkt, nur als Beiw. zu άλοχος (von Andrem. uals Frau deSj Hektor u. Pen. L j Od.), entweder (1) auf Brautgaben bezogen, die der Bräutigam den Brauteltem bringt (vgl. έδνα Bl), od. (2) auf Mitgift, die eine Braut von den Eltern bekommt (vgl. έδνα B 2), od. (3) allg., beides u. andere (Hoch- zeits-)Geschenke einschließend; wegen der häufigen Betonung der zahlreichen Brautgaben, die eine Braut 'einbringt’ (vgl. έδνα Β1 u. άλφεσίβοιος) u. des aus ihnen erwachsenen Ansehens (vgl. πολυμνηστη) (1) wahrsch., aber (2) od. (3) nicht sicher auszuschließen; 'viel schenkend’ zwar von Wortbildg. her mögl. (vgl. ήπιόδωρος), aber wegen fehlenden Bezugs auf Leben der Frauen unwahrsch. Z394 (Hektor kommt zum Skäischen Tor) ένδ9 ^άλοχος -ος^ έναντίη ήλδε δέουσα 1 'Ανδρομάχη, δυγάτηρ ... Ήετίωνος Ύ88 (Hekabe zu Hektor: „wenn Ach. dich erschlägt) οΰ σ9 έτ9 έγωγε 1 κλαύσομαι έν λεχέεσσι, φίλον δάλος, δν τέκον αύτή, 1 ούδ’ L j (denn fern von uns bei den Schiffen der Gr. werden dich die Hunde auffressen“), Andrem, erhielt von Hektor Brautgaben u. von Aphr. ein Hochzeitsgeschenk (s. X470ff.) ω294 (Laertes zum Fremden: „δηρσι και οίωνοϊσιν έλωρ γένετ9 mein Sohn Od.)
1387
1388


πολύδωρος
Πολύϊδος
ούδέ έ μήτηρ κλαΰσε περιστείλασα πατήρ δ9, οϊ μιν τεκόμεσδα * ' ούδ9 L Jf (Pen.) ' κώκυσ9 έν λεχέεσσιν έόν πόσιν, ώς έπεφκει, ' όφδαλμούς καδελοΰσα' τό γάρ γέρας έστι δανόντων", spricht der Schwiegervater eher von den Geschenken, die Pen. von ihren Eltern m. in das Haus des Od. gebracht hat (vgl. <5736 = y/228 sowie ß 132f.), od. von den Brautgaben, die Od. ihren Eltern gegeben hat?. — Abl.: Πολύδωρος, -η Μ. Schmidt
Πολύδωρος [5*, 1H] E entweder Poss.-Kompos.: 'der reich Begabte’ (Eust. 649, 29 u. 1214, 50; Risch 184), od. verb. Rektionskompos.: 'der Freigebige’ (v. Kamptz 89; Risch 186); vgl. die ΕΝ Εύδώρη, Εΰδωρος u. Πανδώρη
F -ον 6 L ’Scherling, RE XXI,2 (1952) Sp. 1607ff.; 2Wathelet, Troyens II 893 ff. u. 1490 f.
B auch außerhalb des fgrE bezeugter PN, s. Ziegler u.a., RE XXI,2 (1952) Sp. 1609 ff. I jüngster u. liebster S. des Priam. (K407ff.), nicht von Hekabe, sondern Laothoe (s.d.; Φ84-91, X46ff.), daher leibl. Bruder Lykaons (s.d.; Φ89, Ύ48), aber Halbbruder Hektors (κασίγνητον -ov, K419); von Ach. (wie wenig später auch s. Bruder Lykaon) getötet, als er in jugendi. Übermut u. gg. d. Verbot des V. am Kampf teilnimmt (K407ff., in Aristie Ach.s, vgl. Bd.ISp. 1757,16ff.; Friedrich, Verwundung 86 f.); se. grauenh. Tod bewegt Hektor, Rache zu nehmen (Κ419ίΤ.); zu and. Versionen vom Schicksal des P. s. L1 2; della Corte, Dioniso 36, 1962, 5—14
II von Nestor, wie dieser selbst erzählt (Ψ630ff.), bei d. Leichenspielen für den Epeier Άμαρυγκεύς (s.d.) in Buprasi- on, zugleich m. Phyleus (s.d.), im Speerkampf besiegt; sonst nicht bek.
III S. des Kadmos u. der Harmonia: Th.978 (Κάδμφ δ9 Άρμονίη) γείνατο και -ον έυστεφάνφ ένι Θήβη, zu seiner Gesch. s. L1 1607
G 2x vor Trithemimeres, 4x am VE; Formel άντίδεον -ov Ix am VA (Φ91), Ix am VE (K4O7); Epith.: nur άντίδεον (K407 u. Φ91); T407, Φ91, Ψ63Ί m. δουρί verbunden, möglicherweise als Wortspiel (vgl. Dingi, Gn. 73, 2001, 357
A. 21) G. Markwald
Πολύειδος s. Πολύϊδος
πολυεύχετος hapax [lh] L Zumbach, Neuerungen 26;
B. Vine, Aeol. δρπετον and Deverb. *-eto- in Gr. and IE, Innsbruck 1998 (= IBS, Vorträge u. Kleinere Schriften 71), 44
B much prayed for, of child born in answer to many prayers h.Cer. 165 (Callidice to Dem.-Doso: „ol [Met.] υιός ένι μεγάρφ) όψίγονος τρέφεται, -ος άσπάσιος τε" (η. πο- λυάρητος ν. 220) J. Ν. O’Sullivan
πολύζυγος poet. [Ρ] Σχ sch.D £293: πολυκαδέδρφ' ζυγά γάρ αί τών ερετών καδέδραι L Kurt, Seem. Fachausdr. 67 f.
B having many rowing-benches, many-benched (see ζυγόν IB2) £293 (Od.:) „καί γάρ τίς δ9 ένα μήνα μένων άπό ης άλόχοιο 1 άσχαλάφ σύν νηι -φ". — Wdfld.: έκατόζυ- γος; cf. έύζυγος, έύσσελμος J. Ν. O’Sullivan
χολυηγερ(ής) [Ρ] hapax (from άγείρω, cf. όμηγερής, δυμηγερέων:) gathered from many places (cf. πολυκλητος)
v.l. Λ 564 (Αϊαντα) Τρώες ύπέρδυμοι -έες (Arist., rec. West, τηλεκλειτοί/ητοί codd.) τ’ επίκουροι 1 νύσσοντες ... αίεν έποντο, text: pro π. Lehrs, Arist. 57 η.34, see πολυκλητος and Gambarara, MCr 23-24, 1988-89, 22 ff., contra Bekker, Hom. Bl. 170, ambivalent Leaf, Hainsworth (Iliad ad 1.)
W.Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολυήρατος [4°, 8H, 4h] M only [ <αύ-
τάρ έπεί ρ9 ήβηΛς -του ές / ϊκετο Hes.fr.30,31 (αύτάρ έπεί]), fr.205,2; L dv -τον ίκόμεδ9 ο 366; (έπεί ...) - τον ίκό- μεδ9/... εύνήν ψ354, Th.404; -του ές ο 126; Θήβη -τφ Α275; -τον είδος έχουσα* Hes.Th908, fr. 10a,45 (πολυή]- ρ[α]τρν), fr. 17a,7, h.Cer.315; -τφ Op.739 U^^] -τος ήβη h.Ven.225. 274; -τον Hes.fr.305,1, h.Merc. 186
Σχ sch.min. P.Amh. 18 on o 126: [πολ]υευκτου, on o366: πολυευκτ[ο] v L Kienzle (έπήρατος L) 87; Hoekstra, Mo- difications 81, Sub-epic 54; Corlu, Mots de priere, n.l pp. 267 f.; Meier, Ep. Formel 37 f. 143
B much desired, lovely; epith. of female είδος (3H, lh: Lsee MJ, of ήβη* (o366, h.Ven.225. 274, Hes.fr.30,31, fr.205,2: L □), εύνήν (ψ354, Th.404), γάμου (ο 126), άλσος (h.Merc. 186), ύδατι (Op.739); of place (Θήβρ λ275), pers. (υιόν Hes. fr. 305,1). — Wdfld.: see έπήρατος', μεγαλήρα- τθζ
D suppl. Hes.fr. 10a,32 (έπήρ. also poss.); fort. v.l. (suppl.) Hes.fr.229,8 (see app. crit. and s.v. μεγαλήρατος); f.l. (unmetr.) h. Cer. 220 J. N. O’Sullivan
πολυηχής [P, Γ] Σχ sch.D Z1422: πολυταράχφ. μεγάλος ήχούντι L Krapp, Akust. Phänomene 170. 204
B (1) als Beiw. der Meeresküste vielfältig widerhallend'. Δ422 (Gl.) ώς δ9 δτ9 έν αίγιαλφ -έϊ κΰμα δαλάσσης ’ όρ- νυτ9 έπασσύτερον Ζεφύρου υπο κινήσαντος (2) von der Stimme der Nachtigall m. vielfältigem Klang', τ 521 (Pen. zu Bettler: „wie die Nachtigall) καλόν άείδησιν έαρος νέον ίσταμένοιο, 1 1 ή τε δαμά τρωπώσα χέει -έα (πολυδευκέα
ν.1.) φωνήν". - Wortf.: s. έρίδουπος (zu 1), λειριόεις (zu 2)
Μ. Schmidt
πολυΦαρσης [2‘, 1°] Σχ sch.D £156: πολλοΰ δάρσους ποιητικόν Β having much courage, imbued with much cour- age for battle (against suitors v387), epith. of ^μένοςΛ; only L j -ές ένείη / ένηκε* (VE): £156 (4* άτρομον) s T37ex s v387ex. - Wdfld.: εύ- (h.8,9: see s.v. εύδηλής), μεγα- δαρσής, δαρσαλέος, δάρσυνος, δρασύς, δρασυκάρδιος, -μέμνων; άδε(ι)ής, άτρομος
D £456 (Zen.) J. Ν. O’Sullivan
ΠολυΦερσειδης [Γ] Ε on 2nd elem. see Άλιδερσης Ε; also Θερσίλοχος, Θερσίτης; cf. πολυδαρσής; see ν. Kamptz 88. 218
Β s. of J*olythersesi, i.e. brazen suitor Κτήσιππος (q.v. I); u j app. suitably named father (cf. Θερσίτης) χ 287 (Phil. έπευχόμενος over stricken suitor:) ,,ώ -η φιλοκέρτομε"
J. Ν. O’Sullivan
Πολύϊδος [3‘, 1Η] Ε < ♦ -uid-uo- (root ίδεΐν), see ν. Kamptz 29. 93. 120. 218
L Parke, Oracles of Zeus 172 f.; Janko, Iliad on N663—70
B 'Muchseer/knower*, suitable name for (s. of) seer; against v.l. -είδος (£148, 7V663. 666) Schulze, QE 118f. I Tr., s. of dream-interpreter Eurydamas and brother of Abas, killed by Diom. £148 Άβαντα μετφχετο (Diom.) καί -ον,1 υίέας Εύρυδάμαντος όνειροπόλοιο γέροντος II Corinth- ian seer, father of Euchenor 7V663. 666 Εύχήνωρ -ου μάν- τιος υιός, ’ άφνειός ... Κορινδόδι οικία ναίων 1 ’ πολλά-
κι γάρ οί έειπε γέρων άγαδός -ος (that he would either die of disease at home or be killed at Troy) — Hes.fr. 136,7 Πολύϊδος άμ[ύμων, P. here not father of Euchenor (further West, Cat. 79-81) L N. O’Sullivan
1389
1390


πολυϊδρεί(η)
πολύκλαυτος
πολυϊδρεί(η) [1°] Σχ sch.Barn. z.St.: πολνπειρίαις. πε- ρίφρασις τοΰ 'κεδνή9 Β (prakt.) Klugheit, Umsicht (als weibl. Eigensch., vgl. η 73. 111. 292, λ 445, Sc. 5), Dat.Pl. (> Thgn.703 von Sisyphos) in Vbd. m. νόον (s.d. B3c) ß346 (ταμίη) η πάντ9 έφύλασσε νόον -ησιν (LEurykl.j, vgl. t//82 u. II Sp. 798,58), in Erz. im Ggs. zu metr. gleichw. πολνκερ- δείησι (+ νόοιο ψΊΊ in L j-Zush.) in dir.R. — Wortf.: ονκ άδαημοσύνη, έπιφροσύνη, πινντή, φρένες έσθλαί
D ν.1. ψΊΊ R.Führer
πολύϊδρις [2°, 3Η] klug, außer ψ 82 i.S.v. listenreich, schwächer als (metr. gleichw.) πολύμητις (s.d.), 2H (am Ende) von (ausgetrickster) Gotth.; 2x Mask. (neg. wertend, kontrast. ιδρις), 3x Fern. (vgl. Abi.), o459 attr. (Nom.), sonst präd. (Akk.) in konz. Ptz.-Konstr., hom. in dir. R. o 459 ήλνθ9 άνήρ -ις έμον πρός δώματα πατρός 1 χρύσεον όρμον έχων (Eum.’ Kidnapping) mit allen Wassern gewaschen (Latacz), vgl. V.419 ψ 82 (χαλεπόν σε θεών) δήνεα είρνσθαι, μάλα νπερ -ιν έονσανΔ (Eurykl.), vgl. V. 12. 361, /?346 Hes. fr.43a,57 την (Mestra) έδάμασσε (Pos.) ... 1 ' καί-
L j, vgl. V.9. 18 343,6 ci. (Ζενς παρελέξατο) έξαπαφών Μήτιν καί^ u (πολύ δινεύονσαν cod.), vgl. V. 15 Th. 616 και -ιν έόντα (Prom.) μέγας κατά δεσμός έρύκει, vgl. V.511. 521. 546, > Ale.fr.38a,7 V. (Sisyphos). — Wortf.: άγ- κνλο-, αίολομήτης, έπίκλοπος, -φρων (ψ\2), κέρδιστος, περίφρων (Th. 894), πινντός, ποικιλόβονλος, -μήνης, -ς Β3, πολύβονλος, -μητις, -μήχανος, -παίπαλος, -φραδέων, -φρων, νόον πεπνκασμένος, πνκιμηδής, φράδμων. — Abi.: πολνϊδρείη R. Führer
πολύιππος [Ρ] having many horses, owner of many horses, epith. of Tr. Mentor; horses highly valued (see vol. II 1210, 69—1211,3) TV 171 "Ιμβριον -ον Μέντορος νίόν Cf. Έχέπωλος, also ενιππος; see also s.v. πολύμηλος
J. N. O’Sullivan
πολυΥχθυος [lh] hapax L Zumbach, Neuerungen 19 B of the many_ fish, abounding in fish, epith. of sea-swell h.Ap.417 είς οίδμ9 αλιον -ον άμφις όρονσει. — Wdfld.: ίχθνόεις J. Ν. O’Sullivan
πολυιψιος v.l. ant. Δ 171 s. πολνδίψιος
πολυκαγκής [1*1 Σχ sch.D Λ642: ξηραντικήν Β (from κάγκανος:) very dry epith. of thirst Λ 642 τώ <5* έπει ονν πίνοντ9 άφέτην -έα δίψαν 1 μνθοισιν τέρποντο elsewhere only Anthol.Gr. 9.678,3; Hsch. π 2860 (-έος), — W d f 1 d.: see πολνδίψιος W. Beck
πολυκάρδιος v.l. pap. 7V343 (-κερδιος pap.) s. θρασν- κάρδιος
πολύκαρπος [2°] rieh in fruit(s), epith. of άλωή* η\22 ένθα δέ οί (Alcin.) -ος (ref. to ^rapes) άλωή (- 'vineyard*) έρρίξωται ω221 Όδνσσενς ’ άσσον ιεν -ον (for fruits in quest. see w.246f. 340 f.) άλωής («= ’garden, orchard’ of Laertes) J. N. O’Sullivan
Πολυκαστη [1°, 3H] E 2nd elem. verb.adj. of καίννμαι, as in Έπι-, Μηδεσικάστη, cf. Άκάστη/ος, Καστιάνειρα, further v. Kamptz 82. 218 and Garcia Ramon, Sprache 34, 1988-1990 (1992], 51 f.
B Nestor’s youngest daughter (/465 s Hes.fr.221,2, cf. fr.35,13); bathed Tel. (/464 καλή), bore him a son Persepolis (Hes.fr.221,1 ένζωνος -η) II Hes.fr. 10a,66 έν]πλόκαμρς 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πολνκάστη in tale of Aeolus’ descendants, but place in scheme unclear: seen by West (Cat. 60, cf. 63) as most likely a child of Calyce and Aethlius and wife of Elector (v.67), but one is given pause by occurrence in Apollod. 1.7.7 in same genealogy of an Έπικάστη daughter of Calydon and first Cousin and wife of Agenor (cf. v.65, further Parsons et al. in Pap.Gr. and Egypt. in honour of E.G.Turner, London 1981, 17f.)
D Hes. fr. 36,4: Π. doubtless to be supplied here, but fr.36,1 ff. seem to be a false repetit, of fr.35,10ff. (children of Nestor; see BI above and M.-W.) J.N.O’Sullivan
Πολυκάων s. Πονλνκόων
πολυκερδεί(η) [2°] Schläue, Listigkeit, Verschlagenheit, charakt. f. Od. (vgl. v255. 291, ζ 148, II Sp. 1389,31 f. u. 1390,2); nur Dat.Pl. („equivalent to an adv.“, Coffey, BICS 3, 1956, 32) in dir.R. (als subj. Deutg. vorangegangener *obj.’ Erz.) ψΊΊ με κείνος έλών έπί μάστακα χερσίν 1 ονκ εα εί- πέμεναι -ησι (πολνιδρείησι ν.1.) νόοιο, s. τ 479 ff. ω167 ήν αλοχον -ησιν άνωγε 1 τόξον μνηστήρεσσι θέμεν, s. τ584. — Wortf.: δολοφροσύνη, κερδοσύνη, πολνμηχανίη
R. Führer
πολυκερδής [1°] Σχ sch. Bam. z.St.: σννετόν. ή πανονρ- γον L Luther, Wahrh. u. Lüge 13 A. 1
B schlau, verschlagen, listenreich, lobend von Od.’ νόοζ (s.d. Blba) in REinl.(-Parenth.) v255 ονδ9 δ /’ άληθέα είπε, πάλιν δ9 δ γε λάζετο μνθον, 1 αίεί ένί στήθεσσι νόον -έα νωμών, s. V.291, vgl. formal σ216, υ257, inh. <5251, ζΊ48, «282, π242, τ285, ψ 124f. — Wortf.: έπίφρων, κερδα- λέος, πολύκροτος, -φραδής, πνκινόφρων, φραδής. — Abi.: πολνκερδείη R. Führer
πολυκέρτομος ν.1. χ 287, s. φιλοκέρτομος
πολύκεστος [Ρ] Σχ sch.D Γ371: ^πολν Λκέντητος. L άρραφος. ποικίλος (vgl. sch. Α) · έντενθεν καί ό της 'Αφροδίτης ίμάς προσηγορεύθη κεστός (Ξ214; vgl. sch.A zu den beiden Stt., Call. fr. 43,53 Pf.)
B (zu κεστός:) reich verziert mit eingestochenen od. eingeritzten Ornamenten, vom ledernen Kinnriemen (’Sturmband*) von Paris’ Helm (nicht 'reich bestickt’: s. Bd.II Sp. 1391,63ff.; anders F. Brenk, Relighting the Souls, Stuttgart 1998, 209—12, m. weiterer Lit. zur Sache); später nur noch Paul.Sil. S.Soph. 659. 739 Γ371 (Men. griff Paris beim Helm und versuchte,
ihn mitzuziehen) αγχε δέ μιν -ος ίμάς απαλήν νπό δειρήν, * δς οί νπ9 άνθερεώνος όχενς τέτατο τρνφαλείης (aber Aphr. ρήξεν ιμάντα βοός ιφι κταμένοιο V.375), vgl. Ξ214 (κεστόν [hapax] Ιμάντα ποικίλον), Lederriemen, getragen von Aphr. als Instr. des Liebeszaubers (ίμάς Blb); π. wohl charakterisierend (Konnot. = Eitelk., Weichh.), them. Vbd. mit Ξ214 erwägenswert. Vgl. auch ήκεστος Σχ M.P.Cuypers
πολυκηδής [2°, 1H] L Mawet, Douleur 373 B having (of pers.: 2) or involving (of νόστος: 1) many cares, troubles 1 of Od.’s νόστος ι3Ί Lνόστοέμόν -έ9 ένίσπω ^351 έμόν -έα L j ' κλαίονσ9 (Pen.) 2 of pers. Hes.fr. 193,4 -έος Οίδιπό[δαο. — Wdfld.: (to 1) δυσκηδής; άλγεινός, λυγρός (n. λ 327); (2) δνσάμμορος, πολνπενθής, πολντλητος; opp. άκηδής (Λ 526); (1 and 2) όϊζνρός, πολύστονος
J. Ν. O’Sullivan
πολύκλαυτος [le] object of much r weeping / lamentatiori1, much rwept / lamented^ over Vit. p.8,2 μένονσα -τον έτιι
1391
1392


πολύκλαυτος
πολύκροτος
τύμβου (= Cert. p.43,10: -(σ)τφ έπι τύμβφ, further Markwald, Hom. Epigr. 39 f. 55 f.). — Wdfld.: πολυδάκρυτος; opp. άκλαυτος J. N. O’Sullivan
Πολυκλέης B855a, see Kirk, Iliad on vv. 853-5; on names in -κλέης Steinkopf, Gesch. des Ruhmes 10; v. Kamptz 203
J. N. O’Sullivan
πολυκλήϊς [7‘, 4°, 2H] nur fgrE Μ νηϊ -δι
/788, Θ239, 1^324; νηα -δα Ορ.817; νηυσί -σι φ\9
νηϊ -δι #161, υ 382, Hes. fr. 204,59; φεύξεσθ’ έν ^νήεσσι -σιΔ πεσόντες BV75; ένι L πέσωμεν ΝΊΑ2; έν L u ^248; φευ- γοντες δ’ έν ^νηυσι -σι* πέσωσι 063; φεύγειν σύν L Λ ΒΊΑ
Σχ sch.D ΒΊ4\ πολυκαθέδροις, έξ ού πολυκώποις. κληϊδες γάρ καλούνται αί τών έρεσσόντων καθέδραι L Kurt, Seern. Fachausdr. 68 f.; Meier, -ίδ- 66
Β m. vielen Ruderpflöcken, Dollen od. m. vielen Ruderplätzen, -banken - κληίς (s.d.) ist eigentl. ‘Dolle’, aber auch (formelh.) Bez. des nb. den Dollen befindlichen Sitzplatzes der Ruderer, deswegen bei π. beides mögl.; wird nur formelh. (s. M) als Beiw. zu νηΰς (s.d. B Vorbem. zu ‘Epiths.’, m. Lit.) gebr., sowohl von zur See fahrenden Schiffen als auch von den am Strand lagernden Schiffen der Gr. vor Troia; in II. immer, in Odyssee in 2 von 4 St. dir.R. (von Menschen u. Göttern) Stellen: s. Μ Μ. Schmidt
πολύκληρος [1°] Σχ sch. Bam. z.St.: πλουσίων B reich an Grundbesitz; vgl. κλήρος B2 £211 (Lügenerz.: „ich war nichtvollbürtiger Sohn e.s vornehmen Mannes u. mir gaben bei seinem Tod seine Söhne nur wenig) ήγαγόμην δέ γυναίκα -ων ανθρώπων 1 εϊνεκ’ έμής άρετης, έπεί ούκ άποφώλιος ήα 1 ούδέ φυγοπτόλεμος“. — Wortf.: s. άφ- νειός u. όλβιός Μ. Schmidt
πολύκλητ(ος) [2*] only here Σχ sch.D: /5 438 οί έκ πολλών τόπων συγκεκλημένοι, δ έστι συναχθέντες
Β (from κλητός summoned from many places, of Tr. al- lies Z1438 (on the Tr. side) γλώσσα μέμικτο, -οι δ" έσαν άνδρες ΚΑ20 -οι επίκουροι ' εΰδουσι' Τρωσίν γάρ έπιτρα- πέουσι φυλάσσειν* ' ού γάρ σφιν παΐδες σχεδόν εϊαται ούδέ γυναίκες — formed after τηλεκλητοί (-κλειτοί) as metr. altem.: Gambarara, MCr 23-24, 1988-89, 9-31 (see also Kirk on 4438), sim. πολυηγερής q.v. — Wdfld.: see έπίκουρος G, Gambarara 13, and κλητός W.Beck
κολύκλυστος [3°, 2H] much-surging (intrans, act. in force, as against pass, περίκλυστος, q.v.); only in -φ ένί πόντφ (VE): 5354, £204, τ2ΊΊ (w.275-7 om. quidam, homoeotel- euto), Th.189; so prob. Hes.fr. 145,10 ]. Μίνωϊ πρλυκλυ[στ (where Μίνωϊ [-2^], not Μίνφ [-2] as s.v. Μίνως FM). - Wdfld.: κυμαίνων
D v.l. ε445, Th. 199 (see West ad 1.) J. N.O’Sullivan
κολύκμητος [3‘, 3°] Σχ sch.D Z48: ^μετά πολλοΰ καμάτου Λ γενόμενος (vgl. sch.Bam. 5718: L j κατασκευασθέν- τ°ζΥ ή ό πολύν κάματον παρεχόμενος, ΑΓ379: ό νπολλάΛ κάμνων. ή δι’ ού L d κατασκευάζεται, sch.Bam. ρ10: ύφ’ ψ L j κάμνουσιν
B (-κμητος Verbaladj. von κάμνω:) m. viel Mühe gefertigt (κάμνω B4a) od. zu verarbeiten, daher kostbar 1 von νσίδη- Ρ°ζ^ im Formelvers χαλκός τε χρυσός τε -ός τε L j Ζ48 - ÄC379 - Λ 133 - ^10, im Akk. £324, als Bez. von Reichtum. Während Kupfer u. Bronze schmelzbar u. auch fest leicht formbar waren, mußte Eisen durch wiederholtes Erhitzen, Ausschmieden u. Abschrecken (vgl. ι391 ff.) entschlackt, zu¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
sammengeschweißt, verstahlt u. geformt werden; vgl. Forbes, Arch. Hom. K29ff.; Lorimer, Monuments 118 2 vom Lüd-
λαμ^ος des Od. 5718 έπ’ ούδοΰ ίζε (Pen.) -ου L ^οιο, zur Stellung von π. nb. anderen Epith. vgl. ^ος G u. Hains- worth, in: ‘Homer’ ed. Fenik 48f. M.P.Cuypers
πολύκνημος [1·] Σχ sch.D BA9T. πολλούς έχουσαν κνημούς. κνημοί δέ μεταφορικώς άπό τών άνθρωπίνων κνημών, λέγονται δέ αί τών ορών προβάσεις. καί γάρ αύ- ται, όσον άπό κεφαλής, πρό τών βάσεων είσίν, δ έστι τών ποδών, vgl. J. Ε. Kalitsunakis, Mittel- und neugr. Erkl.en bei Eust., Berlin 1919, 89 f.
B wahrsch. zu κνημοί = Teil e.s Gebirges, wohl dessen tiefere Hänge (Ausläufer, Vorgebirge, vgl. s.v.), also mit vielen Hängen, jedenfalls im (Vor-)Gebirge gelegen (ορεινήν, sch./? 497c; vgl. Σχ u. Eust. 265,36f.+ ; lat. saltuosus), im Schiffskatalog Epith. der böot. Stadt /Ετεωνό^ς (ΒΑ9Ί -όν τ’ L jV), Lage unbekannt (Vorschläge s. s.v.) Auch zu deuten als ‘mit viel Basilikum’, zu (nicht-fgrE) κνημός/όν (vgl. sch.B497c, Eust. 265,40, LSJ π. II). Eine v.l. ^πολύκρη- μνοάν bezeugt Dion.Thr., I. Bekker, Anecdota Gr. II, Berlin 1816, S.865,25; vgl. κρημνός D u. Hsch. /72874, Sud. /71979, Bacchyl. 1,121, Call. Hec. fr.96,3 Hollis M.P.Cuypers
πολυκοιρανίη [l·] Σχ sch.D z.St.: πολυαρχία (=- sch.min. P.Oxy.3832 z.St.) B Kommando vieler, Herrschaft vieler, wohl poet. ad-hoc-Bildg. zu κοίρανος (s.d.) ‘Heerführer’ B204 (Od., beim Wiederherstellen der Ordnung, zu δήμου άνδρα) „οΰτε ποτ’ έν πολέμφ έναρίθμιος οΰτ’ ένί βουλή' ' ού μεν πως πάντες βασιλεύσομεν ένθάδ’ Αχαιοί' ' ούκ αγαθόν (άγαθη ν.1.) -ίη' εις κοίρανος έστω, ' εις βασιλεύς, φ δώκε Κρόνου πάϊς άγκυλομήτεω ' σκήπτρόν τ’ ήδέ θέμι- στας, ϊνά σφισι βουλεύησι" Ablehnung von π. aktuell bzg. auf Führung im gr. Heer vor Troia, aber (auch wenn V. 206 unecht) mit Hinw. auf Zeus’ Verleihg. der Herrschaft (vgl. Ζεύς BI4a) gnom. verallgemeinert (V.206 susp.) Μ. Schmidt
Πολυκρείων [1H] Hes. fr. 251a (Πολυκρεί[ων v.8): s. of Boutes; brother of Πουλυκόων (q.v.); married Euaechme (daughter of Hyllus: see s.v. Άρισταίχμη, cf. now Hes. fr. 71A); cf. (εύρύ) κρείων J. N. O’Sullivan
πολύκροτος [1Η, lh] L 'Wilamowitz, Sitzungsber. Berlin 1900, 945 f.; 2Stanford, Ulysses Theme, 2Oxford 1968, 261 n.26; 3Coletti, RCCM 4, 1962, 294-303; 4A.A.Long, Language and Thought in Soph., London 1968, 115f.; ’Reinsch-Werner, Call. Hesiodicus, Berlin 1976, 107; 6Pardini, SIFC 84 (n.s. 9), 1991, 57—70; ’Gigante, ibid.208 n. 1. 211—6; 8A.Sens, Theocritus: Dioscuri, Göttingen 1997, 179f.; 9A. James — K.Lee, A Comm. on Q. of Smyrna, Posthomerica V, Leiden 2000, 93; ’°Caims, CQ 52, 2002, 471; "J.H. Hordem, The Fragments of Timotheus of Miletus, Oxford 2002, 88. 141
B 1 making much rhythmical noise, of Pan (cf. κροτέω, ^κρόταλ^ον, L /ιζω, post-EGrE of clapping, stamping, drum- ming, cymbals, castanets [cf. h. 14,3], rattle, lyre) h. 19,37 (τέκε [daughter of Dryops] 5’ ’Ερμείη υιόν) ^αίγοπόδην δικέρω- ταΔ -ον ήδυγέλωτα, cf. ν.2 L d φιλόκροτον (not ’vociante’/ ‘amante del clamore’, Cassola ad 11.); in dialogue w. h.Merc. 13 έγείνατο παΐδα πολύτροπον, αίμυλομήτην (cf. 2 below); in later lit. cf. Tim.fr.791 col.ii,12 Ρ. (·ο[υς·] πεύκος, oars strik- ing water in rapid rhythm [L658] or ’many-benched ships’ [L11141] or both?), Posidon. fr. 62 E.-K. (χελωνίς, lyre), Luc. Trag. 115 (άστράγαλοι, Dionysiae context), Nonn. D. 11,108 (Βάκχος, clapping), and φιλόκροτος ibid. 2,113 (όργια), πο- λυικρόταλ,ος 5,254 (χειρ, striking cymbals), <pikoL αος 1393
1394


πολύκροτος
20,329 (χεϊρες, beating τύμπανα)*, Α.Ρ.9,505,8 (θυμέλαι, i.e. the comic stage) 2 of Od.’s μήδεα, sense probl. Hes.fr. 198,3 (catalogue of Helen’s suitors) έκ δ9 'Ιθάκης έ- μνατο Όδυσσήος ιερή ϊς, ' υιός Λαέρταο -α ^μήδεα είδώς. (who knew that Men., being wealthiest, would win, and there- fore did not send gifts), cf. Γ202 (είδώς μήδεα πυκνά), v89 (άνδρα θεοϊς έναλίγκια μήδε9 έχοντα), both of Od., and //278, /?38 (πεπνυμένα L u, heralds), Ώ88+ (άφθιτα L j, Zeus). Interpr. complicated by v.l. α 1 -ov for πολύτροπον (see D), of uncertain status and date, and by later evidence (disc. esp. L67). Options: (1) equivalent to L πολύτροπα. cun- ning, cf. v.l. al, 'correction’ (υιός Λαέρταο L u μήδεα νωμών) at Q.S. 5,238 (L9), and link betw. h. 19,37 and h.Merc. 13 in 1 (corruption from L d less likely: -κροτα lectio difficilior and read by Call., below); (2) eloquent ( = πολύμυ- θος, in related context Γ214, Theoc. 22,153: see L78). How- ever, both interpr.s seem to presuppose a misunderstanding on part of the poet, since in later lit. deriv.s from κροτ- that refer to intellectual / verbal skill always have neg. connot., which suggests that v.l. a 1 is parodistic, slick talker, chatterbox (not 'much-knocked-abouf, L2; for malicious Interpretation of Od.’s qualities after EGrE see Όδυσσεύς col.521,14ff.): cf. sch.Ar. Nu.260, Eust. on al, Suda s.v. τρίμμα (p.988 Adler), Anacr. 82,1 ff. Ρ. μηδ9 ώστε κύμα πόντιον 1 λάλαζε, τή -η (sic) ' σύν Γαστροδώρη ... 1 πίνουσα ('chattering*, not *sly’ LSJ), Eur.Cyc. 104 οίδ9 άνδρα, ,κρόταλον. δριμύ, Σισύφου γένος (i.e. Od., ’rattle’) 4- Ar. Nu. 260. 448 (diff. perh. κρότημα, of Od. Soph.fr.913R., Ps. Eur. Rh. 498, and κεκροτημένος LTheoc. 17,49/ cf. L4, sch. L J, and Call. fr. 67,3 Pf. (when Acontius feil in love w. Cydippe, αύτός 9Έρως έδίδαξεν τέχνην) ού γάρ δγ9 έσκε -ος, i.e. 'no Odysseus’ and 'not good at talking up girls’ (context cf. Hes. [courtin^ + apple], irony cf. v.l. al; see L3 567 10), Nonn.D.24,300 οίδα ποθεν, Κυθέρεια, -ον ιστόν υφαίνεις, (s 47,393") 1 σος δόλος οΰ με λέληθε
D ν.1. αί (πολύτροπον) ap.sch.Ar.Nu.260, Eust. ad 1.; see B2 M.P.Cuypers
πολυχτημων [1‘] having many possessions £613 (’Άμ- φιον) δς ρ9 ένι Παισφ 1 ναϊε -ων ^πολυλήϊος. (for views on sense of L d see s. w. άκτήμων, άλήϊος, λήϊον). — Wdfld.: see άφνειός B introd.; opp. άκτήμων J. N. O’Sullivan
Πολυχτορίδης [2°] s. of Polyctor, i.e. the suitor Peisander (q.v.): σ299 (-ao), χ243 (-ης); see also Πολύκτωρ
J. N. O’Sullivan
Πολύχτωρ [V, 1°] E 2nd elem. unclear: Rank, Etymolo- giseering 94. 146f.; v.Kamptz+ 69; Risch §83a; Peters, Laryn- gale n.187 pp.237f. — Deriv.: Πολυκτορίδης
B I Ω397 invented father (άφνειός, γέρων, 1 sons:
w.398f.) of 'Myrm.’ Hermes II Ithacan ρ207 την (sc. κρήνην of the nymphs near town) ποίησ9 Ίθακος καί Νήρι- τος (q.v.) ήδέ -ωρ (the wealthy Stifter?) For a 3rd P. see Πολυκτορίδης J. N. O’Sullivan
πολυλήϊος [1J, 1H, lhJ Σχ sch.D £613: ό πολλά λήϊα έχων, ή πολλά θρέμματα έχων, πολυθρέμματος. λεία δέ λέγεται καί τά έκ πολέμου λάφυρα, ή τά άπό ληστείας L Meier, Ep. Formel 188f.
Β (zu λήϊον 'Kornfeld’, 'Getreide’, nicht zu ληίς 'Beute’:) reich an Feldern, reich an Getreide; präd. zu Pers. u. zu Gegend, vgl. πολύκληρος m. Wortf. £613 (Aias trifft) "Αμ- φιον ... δς ρ9 ένί Παισφ ' ναϊε πολυκτήμων -ιος Hes. fr. 240,1 έστί τις Έλλοπίη -ιος ήδ9 εύλείμων ' άφνειή
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύμητις
μήλοισι καί είλιπόδεσσι βόεσσιν* έν δ9 άνδρες ναίουσι πολύρρηνες πολυβούται h.Merc. 171 (Hermes zu Maia:) ,,βέλτερον ηματα πάντα μετ9 άθανάτοις όαρίζειν, ' πλούσιον, άφνειόν, -ον, ή κατά δώμα ' άντρφ έν ήερόεντι θαασ- σέμεν“ Μ. Schmidt
πολύλλιστος [1°, 2h] -λιστος Verbaladj. von λίσσομαι, vgl. άλιστος, τρίλλιστος; zu -λλ- s. Chantraine, Gr.h. 1176 1 heiß erfleht [1°J. — Wortf.: s. πολυάρητος £445 (Od. zum Flußgott:) ,,κλύθι, άναξ, δτις έσσι* -ον (-ος v.l., vgl. x30?) δέ σ9 ίκάνω“, nicht 'angefleht’ od. 'umfleht’: Od. kannte den Fluß(gott) nicht u. hatte um irgendeine Rettung aus dem Meer gebeten (408ff., Ameis-H. z.St.); vgl. van der Valk, Text.Crit.Od. 168 (u. sch. z.St.: άντί τού -ως); anders Call.Ap.80+ heiß umfleht [2h], vgl. λιστοί v.l. /497 h.Cer.28 (Zeus) ήστο θεών ^άπάνευθε. -φ (cod. -κλίστω, cf. £204+) ένί νηφ 1 δέγμενος ιερά καλά, vgl 355 f. (Dem. L u ένδοθι νηού ήσταϊ) h.Ap.347 (Hera) έν νηοΐσι -οισι (codd. -αλίστοισι, -κλίστοισι) μένουσα ’ τέρπετο οίς ίεροϊσι
Μ. Ρ. Cuypers
Πολυμήδη ci. Hes.fr.38 (prose): -μήδης (pro -μήλας) ex Apollod. 1.9.16 J. N. O’Sullivan
πολυμήχης v.l. vl83, s. περιμήκης
Πολυμήλη [l·, 1H; prose] I Π180ff. (ν. χορφ καλή -η): daughter of Phylas, mother of Eudorus (Myrm. ήγεμών) by Hermes; later, wife of Echecles II mother of Jason by Aeson Hes.fr.38 (-ας, prose; Πολυμήδης ci. ex Apollod. 1.9.16); app. same pers. Hes.fr.43a,1 έ]υστέφανος -η, further West, Cat. 64 (w. n.74). 68 J. N. O’Sullivan
πολύμηλος [3\ 2H, 2h] Σχ sch.D £605: πολλά θρέμματα έχοντα, ΒΊ05: πολυπροβάτου. πλουσίου L Seymour, Homerie Age 249 f. (250); Giovannini 63
B having many μήλα (see μήλον I), rich in flocks, epith. of pers. (1), places (2). — Wdfld.: see άφνειός B introd.; cf. εΰμηλος (which hardly 'reich an ...’, cf. s.v. εΰβοος, contrast εΰιππος and cf. e.g. έύζυγος); note also Πολύμηλος, Πολυμήλη 1 of pers. £705 (Ποδάρκης) Ίφίκλου υιός -ου Φυλακίδαο (n. "Ιτωνά τε μητέρα μήλων ν.696) £490 Ίλιονήα, 1 υιόν Φόρβαντος -ου, see Janko, Iliad on w.489— 91 Op.308 έξ έργων δ9 άνδρες -οί τ9 άφνειοί τε 2 of places (settlement £605; 3χ 9Αρκαδίης -ου VE) £605 ένέ- μοντο ... Όρχομενόν -ον Hes.fr.23a,32 (Έχεμος) δς πάσης Τεγ[έης ήδ9 9Αρκαδίης] -ου ' άφνειός ήνασ[σε h.Merc.2 (Έρμήν) Κυλλήνης μεδέοντα καί 9Αρκαδίης -ου - h. 18,2 (-ου ss. ης Μ)
D ν.1. /447 (Dem. Sceps. ap. Strab.), £335
J. N. O’Sullivan
Πολύμηλος [l·] L Wathelet, Dict. II899f. 1492 B /7417 Αργεάδην -ov, among Lycian contrades of Sarp. (v.419) killed by Patr. See πολύμηλος J. N. O’Sullivan
πολύμητις [19‘, 68°, 2h, 1·] F -ις 87, -ιος 2 (m.); -iv lh (f.); cf. L3
M 1 quadrisyll. [«J«] αν δ9 Όδυσεύς -ις Γ263, Ψ7Ο9. 755; -ις Όδυσσεύς Γ216, <5763, τ585; h.Merc.319, h.28,2 τόν* δ9 άπαμειβόμενος ^προσ-
έφη -ις Όδυσσεύς. Κ332. 423. 554, ΤΙ54. 215, £214, η 207. 240. 302, θ 152. 412. 463, ί 1, λ 354. 377, ν311, 382. 416, £191. 390, ο 380, π 201, ρ16. 192. 353, σ124. 365, τ41. 106. 164. 220. 261. 335. 382. 499. 554. 582, υ36. 168. 226, χ105. 170.
1396
1395


πολύμητις
πολύμητις
430. 490, ψ/129. 263, ω302. 330. 356. 406; τόν+ δ9 άρ9 ύπόδρα Ιδών L , 4349. Ξ82, δ 165, σ14. 337, τ70, /34. 60. 320; L j Κ400 = Λ'371, 0474. 486, £439, ρ453, ν 183, *390, ψ/247; μετέφη ν-ις Όδυσσεύς, σ51 = φ274, σ312; u 4311. 440, Γ200, 4 329, Χ148. 488, β 173, <ρ404, χ\ 2 pentasyll. -ιος Ήφαίστοιο Φ355, Phor.fr.2,5 ρ. 154
Dav.
Σχ sch.min. P.Strassb.inv.33 on 4 311: ^πολύβουλος, (= sch.min. P.Oxy.3237), sch.D 4 311: L ,, συνετός (cf. sch.D 4 440, Λ200. 268, sch.Bam. 0486), Φ355: πολυτέχνου
L ’K.W. Osterwald, Hermes-Od., Halle 1853; 2O. Kretzsch- mar, Beitr. zur Charakteristik des hom. Od. (Gymn.progr. Neunkirchen), Leipzig 1903, 6—17; 3Fraenkel, Nom. ag. I 45- 7; 4Sheppard, JHS 66, 1936, 36-47; 5Stanford, CPh 45, 1950, 108—10; 6Hinterlechner, Hom. Epith.; 7W.Whallon, Formula and Context, Washington 1969, 6—9; 8Parry, Homerie Verse 39. 92. 138—45; 9O.C. Cramer, Odysseus in the Iliad, diss. Univ, of Texas at Austin 1973, 34—73; 10M. Detienne, J.-P. Vernant, Les ruses de l’intelligence, Paris 1974, 17-31. 38 f. 167— 75; 1’N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 26-53 (esp. 39f.). 79; ,2S.C.Shelmerdine, The Hom. Hymn to Hermes, diss. Ann Arbor 1981, 1—15; ,3Flaumenhaft, Interpretation 10, 1982, 34—7; 14O. Tsagarakis, Form and Content in Homer, H. Einzelschr. 46, 1982, 35—41; 14aJ.S.Clay, The Wrath of Athena, Princeton 1983, 32—4. 68 ff. 15Cosset, REG 96, 1983, 269—74; ,6W.G. Thalmann, Conventions of Form and Thought in Early Gr. Ep. Poetry, Baltimore 1984, 173f.; 17Mirto, RFIC 113, 1985, 68f.; ,8P.Pucci, Od. Polutro- pos, Ithaca-London 1987; 19Haft, TAPhA 120, 1990, 37-56; 20Danek, WS 104, 1991, 39f.; 2,H.Hurt in: ΣΠΟΝΔΕΣ 269- 73; 22L.H.Pratt, Lying and Poetry from Homer to Pindar, Ann Arbor 1993, 66-73. 90-4; 23Olson, Mn. 47, 1994, 145-51; 24Slatkin in: Reading the Odyssey (ed. S.Schein), Princeton 1996, 236 f.; 25Dee, Epith. for Heroes 329 f.; 26Dee, Epith. for Gods 67-70
B (from μήτις·} of many ideas, pians, much-devising, -con- triving, ingenious, crafty, cunning, epith. (i.e. permanent positive quality) of Od. (1) in nom. formula -ις Όδυσσεύς (w. variants Όδυσεύς -ις and -ις Όδυσσεύς), 71x in sp. introd. (la), 15x in other contexts (1 b), always functional; also 4x trans- ferred to gods Ath., Hermes, Heph. (2); attrib. exc. h.Merc.319 (pred., in 2). π. refers to Creative intelligence, strongly associat- ed w. verbal skill (cf. e.g. L”, μήτις, πεπνυμένος B introd.): the mental dexterity to say and do what is opportune, solve Problems, devise the most profitable course of action; without fixed moral / social connotations (pace L7 a.o.; diflf. περίφρων, πεπνυμένος, πινυτός, where explanation σώφρων vies w. συνετός in sch.); μήτις associated w. κέρδεα / κερδοσύνη e.g. K225f., «P709, 0 164L, v299, w. δόλος e.g. Γ200-3, i422 (cf. /119—22, 119 f., Sc. 28-30, compd. δολόμητις). — Wdfld: esp. πολυμήχανος; also αγκύλο-, αίμυλο-, ποικι- λομήτης, αίολό-, ^δολόμητ,ις, u ,α, κλυτόμητις, ^μητί,ετα, l ιδεις, Διι L ,ν άτάλαντος, πολύαινος, -βουλος, -δαίδα- λος, -ιδρις, -κερδής, -κροτος, -παίπαλος, -τροπος, άρτι-, δαϊ-, έπί-, έχέ-, περί-, πολύ-, πυκινό-, σαόφρων, δολοφρο- νέων, δόλων αατος, δολο-, εύ-, περί-, πολυφραδής, πεπνυμένος, πινυτός, άγχίνοος, έχέδυμος
1 	of Od. (18' [6 in Κ), 68°), see Όδυσσεύς col. 517,54— 518,31. 519,20-520,38; dir.sp. Γ200. 216, 0173, 0763, τ585 (characterizing; Speakers Helen, Ant.; Haiith., Pen., beggar- Od.); Odyssey in opp. to 11. rarely outside sp. introd. (5 [incl. 3 dir.sp.] of 68; see L91120); formula -ις /Οδυσσεύς, metr. near- equivalent of πτολίπορδος t d (£?278, K363, 03, π 442, Z283; see s.v. and Lll27). - Wdfld: πολυμήχανος,
-κερδής, -κροτος, -τροπος, ποικιλομήτης, Διι μήτιν άτάλαν¬
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τος, δαϊ-, έπί-, έχέ- κερδαλεό-, πολύφρων, δολοφρονέων, δόλων αατος, εύφραδής, πεπνυμένος, άγχίνοος la sp. introd. μετ/μπροσέφη -ις Όδυσσεύς, (8\ 63°): (51 [Κ, Τ], 45°) τόν/την δ9 άπαμειβόμενος L Jt instances in M; altemat- ing w. τόν δ9 ήμείβετ9 έπειτα ^πολύτλας δΐος Όδυσσεύς, (ο 340, π 186, ρ280) and τόν δ9 αύτε προσέειπε L (Ζ676, Ä?248, £148, ο 340, π 90. 186. 225, 258, 266, ρ560; cf. also ο485); distribution see L141723 (2‘, 7°) τήν/τόν/τούς δ9 άρ9
ύπόδρα Ιδών ^προσέφη -ις Όδυσσεύς,, instances in Μ also: ΑΓ400 τόν δ9 έπιμειδήσας u d = /371 = ρ453 (άνα- χώρησας) 0474 δή τότε κήρυκα L j s 486 (Δημόδοκον), /390 (Τηλέμαχον) £439 καί μιν φωνήσας L , υ183 ως φάτο, τόν δ9 οΰ τι L u ψ247 και τότ9 άρ ήν άλοχον L , — w. μετέφη·. σ51 τοΐς δέ δολοφρονέων ^μετέφη -ις Όδυσσεύς, = φ274 σ312 αύτάρ ό τήσιν 1 αύτός διογενής L , lb outside sp. introd. (10', 5°): 9x ^-ις Όδυσσεύς,, 3χ -ις Όδυσσεύς, 3χ (άν δ9) Όδυσεύς -ις (see Ml); verbal, intellectual, diplomatic skill contextually relevant (cf. also e.g. L2 49) A 311 (Gr. prepare ship to retum Chryseis) έν δ9 άρχός εβη L j, indicating why Od. has been chosen to lead embassy (contrast 145 f.; see Kirk, Iliad ad 1.); for halfline έβη L u cf. 0173 (and -έφη L u in la) 440 την (Chryseis) ... L , ' πατρί φίλφ έν χερσι τίδει καί μιν προσέειπεν, in clause leading up to sp. introd.; cf. also prev^instance Γ200 (Helen describes Od. to Priam:) „ούτος δ9 αύ Λαερτιάδης L ,, ' δς τράφη έν δήμφ Ίδάκης κραναής περ έούσης ' είδώς παντοίους τε δόλους και μήδεα πυκνά", perh. explaining why Od. is a major Gr. leader despite the insignificance of Ithaca (Bergold, Zweikampf 78); patronymic cf. voc.-formula διογένες Λαερ- τιάδη πολυμήχαν9 Όδυσσεΰ 216 (in reply to Helen, Ant. exemplifies Od.’s verbal skills:) „άλλ9 δτε δή -ις άναίξειεν Όδυσσεύς ' στάσκεν (and though he seemed άϊδρις, άφρων, when he began to speak he was beyond compare“) 268 (ορνυ- το Αγαμέμνων) άν δ9 Όδυσεύς -ις, explaining why Od. rises w. Ag. (who swears the actual oath) to conclude armistice; cf. prev. instances; halfline cf. Ψ709. 755 (below), contrast 2? 278 (άνά δ9 ό πτολίπορδος Όδυσσεύς, to speak, sic) Δ 329 αύτάρ ό πλησίον έστήκει ^-ις Όδυσσεύς,, Staging Od. for a scene in which Ag. accuses him of dodging battle out of calculation; cf. 339 („κακοΐσι δόλοισι κεκασμένε, κερδαλεό- φρον", „a malicious interpr. of Od.’s reputation as π", Kirk, Iliad ad 1.) and 349 (τόν δ9 άρ9 ύπόδρα ίδών προσέφη u j, in 1) and 358 („πολυμήχαν9 Όδυσσεΰ"); epith. throws doubt on narrator’s own assertion that Od. had not heard the battle call (330-5) K148 ως φάδ9 (Nestor), ό δέ κλισίην δε κιών L u'
άμφ9 ωμοισι σάκος δέτο, illustrating reason why Nestor woke Od. first for nightly council; cf. 137f. (πρώτον ... Όδυσήα Διι μήτιν άτάλαντον ... άνέγειρε) and 144 („πολυμήχαν9 Όδυσσεΰ") 488 (Diom. killed twelve Thracians) άτάρ L , cf. ^>404) ' δν τινα Τυδείδης άορι πλήξειε ' τόν δ9... έξερύσασκε, ’ τά φρονέων κατά δυμόν, δπως κτλ. Ψ7Ο9 Läv 0* Όδυσεύς -ις, άνίστατο, κερδεα είδώς (cf. 322), Staging Od. for wrestling match, in which he tries to outwit Ajax, pleads a draw (725-39); cf. 723 („πολυμήχαν9 Όδυσσεΰ") and next instance 755 δρνυτο ταχύς Αϊας, ' u u, Staging Od. for footrace, which he wins, despite his age, thanks to a well-timed prayer to Ath. 0173 (Halith.: wall has come true that I said when Gr. went to Troy) μετά δέ σφιν έβη c-ις Όδυσσεύς," (cf. Α 311), function of epith. see L”79 0763 (Pen. prays to Ath.: „κλΰδί μευ) εϊ ποτέ τοι -ις Όδυσσεύς ' ή βοός ή δϊος κατά πίονα μηρία κήε", pointing to ground for Ath.’s special relationship w. Od. (cf. B2) τ585 (beggar-Od. encourages Pten.; „do not postpone your test) πριν γάρ τοι -ις έλεύσεται ένδάδ9 Όδυσσεύς (before suitors can string the bow“), indicating that Od., once present, can be trusted to 1397
1398


πολύμητις
πολυμήχανος
solve the problem; cf. v.582 <p404 (suitors mock beggar-Od.) άτάρ L u (cf. #488), 1 αύτίκ9 έπει μέγα τόξον έβάστασε και ϊδε πάντη (τάνυσεν, 409), marking start of execution of ruse (and perh. underscoring idea of skillful handling in sim. 406— 8) χ\ αύτάρ ό γυμνώΰη ρακέων L marking next Step in execution of ruse
2 	transferred to crafty gods (V, 2h, le): Ath. (child of Μήτις and μητίετα Ζεύς [Th. 886 ff.], excelling in μήτις among gods as her protege Od. excels among mortals [v 296 ff.; L10167—75, ^Όδυσσεύς col.519,48—59 w.lit.J), Hermes (pa- tron of Od.’s grandfather Autol. [τ396—409; L J, in h.Merc. characterized after Od. [L"2·16·22, πολύτροπος B 2]), and Heph. (emphasis on handicrafts; similarities betw. Heph. and Od. see L13, Όδυσσεύς col.520,33—8) h.28,2 "Αΰηναίην ... αρχομ’
άείδειν ' γλαυκώπιν -ιν, cf. 4. 16 (μητίετα Ζεύς), v298f. („μήτι τε κλέομαι και κέρδεσιν“), Th. 896 (ίσον έχουσαν πατρι έπίφρονα βουλήν), Ε260, π 282 (πολύβουλος) h.Merc.319 (Hermes tried to deceive Ap. τέχνησίν τε~ και αί- μυλίοισι λόγοισιν, but) -ις έών ^πολυμήχανονΑ εύρεν (sc. αύτόν; cf. Fehling, Wiederhol. 247), i.e. he found that Ap.’s cunning equalled his own (both adjs. < Od.), w. allusion to 77 f. (execution of ruse) in 321; cf. also 76 (δολίη τέχνη). 13+ (πολύτροπος, αίμυλομήτης). 155+ (ποικιλομήτης). 162+ (μύ- δοισιν κερδαλέοισι). 282 (δολοφραδής); pred. use only here Φ355 (fishes) πνοιή τειρόμενοι ^-ιος Ήφαίστοιο s (i.e. fire), cf. 367, #297. 327 (πολύφρων), Sc. 297. 313 (περίφρων), h.20,1 (κλυτόμητις). 5 (κλυτοτέχνης: cf. Σχ); L26, L22 66—71 Phor.fn2,5 p. 154 Dav. (Phrygian Idaioi) οϊ πρώτοι τέχνην
j ‘ εύρον (namely σίδηρον) M.P.Cuypers
πολυμηχανίη [1°] L ’Porzig, Satzinhalte 202—16; 2Kra- rup, C&M 10, 1949, 9 ; 3Coffey, BICS 3, 1956, 31-8; 4Risch 116—22; 5Page, Odyssey II 103; 6Erbse, Beitr. Verst. Od. 189; 7de Jong, Narr. Comm. Od. 562 f.
B (from πολυμήχανος ή resourcefulness, ingenuity ψ32\ (report of Od.’s tale of adventures to Pen.) και Κίρκης κατέ- λεξε δόλον -ην τε, i.e. her deceitful behaviour in κ 133—320 (δόλον = rem dolose gestam: see s.v. B introd.) and her scheine for Od.’s νόστος in κ 483—540 4- μ 1—143; i.e. π. refers to specific actions, not quality (Formation -ίη allows both: L1-4), cf. άμηχανίη in 1295, Op.496 (L3 32); felicitous occasion- al coinage (pace L5, criticized by L6): Kirke is granted a un- ique share in Od.’s personalized epith. ^πολυμήχανες (address L j* Όδυσσευ 16°; heaviest user: Kirke, κ401. 456. 488. 504) and is thus characterized as a 'soulmate’ (leaving primary nar- ratees to wondcr whether narr, here intrudes upon Od.’s focaliz- ation or whether Od. actually called Kirke L jO£ in front of Pen.); see also L7 Μ. P. Cuypers
πολυμήχανος [7, 17°, lh] Μ 1 [„Jv] διογενές Λαερ- τιάδη, -(ε) Όδυσσευ Bl 73, /1358, 093, /308. 624, #144, «Ρ723, £203, κ401. 488. L456. 504, λ 60. 92, (L , om. pars codd.). 405. 473. 617, v375, £486, π 167, £164, tw542; όλβιε Λαέρταο πάϊ, -(ε) Όδυσσευ ω\92 2 -ος/ον
«205, h. Merc. 319
Σχ sch.D Bl73: πολύβουλε, συνετέ (cf. sch.Bam. α205, πολύμητις Σχ; see also L4)
L 'Parry, Homerie Verse 63. 140f.; 2Parry, Blameless Aeg. 11. 226 f.; 3N. Austin, Archery at the Dark of the Moon, Berkeley 1975, 52f.; 4Schmidt, Erklärungen 165f.; 5R.P.Martin, Healing, Sacrifice and Battle, Innsbruck 1983; 6P.Pucci, Odysseus Polutropos, Ithaca-London 1987, 33f.; 7Hainsworth, Iliad on /92-9. 308. 673; 8de Jong, Narr. Comm. Od. 27. 136. 290
B (from μιηχανμχί [1H] Risch §68d; see also t 4άομαι, βήχος:) much-contriving, -devising, resourcejul, ingenious, of Od.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(1); h.Merc.319 transferred to Ap. (2). — Wdfld.: see πο- λύμητις; opp. aL άοζ (not L5), «L εε(?Υ°ς (1H); cf. also κ«κοί — Deriv.: πολυ^ μη 1 Od. (cf. Ό¬
δυσσεύς col.517,54—518,31. 519,20—520,38; πολύμητις L, B introd., 1; contrast neg. connot. of L μίομαι); epith. in whole-verse voc.-formula (phenomenon as such: L1) διογενές Λαερτιάδη, L-(s) Όδυσσεύς (!', 15°, instances in M) + variant όλβιε Λαέρταο πάϊ, L , (ω 192)4- once pred. («205, at the end); dir.sp. only (10° [κ, λ, ξ] reported [by Od.!]): character- equivalent of πολύμητις (mostly in sp. introd.). Formula always first line of sp. (in series: first sp.); Speakers are friends (never enemies): in II. Ath. and peers Ach., Ag., Ajax, Diom., Nestor; in Odyssey Ath. (3x), Kal., Kirke (4x κ [not μ]), 'Cretan’-Od., Eum., and (in λ) spirits of Elpenor, Teir., Ag. (also ω), Ach., Her. (unconvincing L3’s analysis of distribution). Used with discretion (L35, pace L1): always formal address, ingenuity often contextually relevant; exact purpose/efFect to be judged from case to case (pace L3): — appeal to Od.’s ability to solve problems: Bl73 (Ath. urges Od., staged as Διι μήτιν άτάλαντον 169, to prevent army from leaving, 180f.) v375 (Ath. urges Od. to devise plan for dealing w. suitors, 376; reac- tion προσέφη πολύμητις Όδυσσεύς, 382. 416) π 167 (Ath. reminds Od. of their plan; address recalls plan’s conception at v 375 ff.) ω542 (Ath. asks Od. to find a way to stop the feud: extension of orig, plan) £486 ('Cretan’-Od. asks Od. to solve cloak problem) χ 164 (Eum. asks Od. to decide on solution for problem at hand) #144 (Nestor summons Od. to nightly council; cf. 137f. 146f. 148 Lw. πολύμητις Blbj. 167) — Od.’s πολυμηχανίη interpreted negatively / called into question: /1358 („an ingenious way of softening Ag.’s insults at 339*' [Kirk, Iliad ad 1.], where he accused Od. of dodging battle out of calculation; cf. 360 f. and 329. 349 L J 093 (Diom. either maliciously interprets Od.’s reputation [cf. prev. instance, Kirk ad 1.] or scolds Od. for not living up to his reputation [sch.AT ad 1.]; cf. 130) — formal address w. implica- tions: /308 (very formal start of Ach.’s reaction to Od.’s plea to end μήνις, which Od. had opened in a more amicable tone [χ«Σρ’, "Αχιλευ, 225; cf. 252ff.]; perh. also implied: ’π., yes, but no success this time’) 624 (Ajax shows contempt by for- mally addressing Od. instead of Ach.; provocation well-under- stood by Ach., who reacts with Aiav διογενές Τελαμώνιε, κοίρανε λαών [644]; perh. also implied: 'since you, despite being π., have not convinced Ach., why should I even try’) ΨΊ23 (introducing Ajax’ formal proposal to decide deadlocked wrestling-match; ironic because Od., already staged for this match as πολύμητις [709], resorts to trickery in 725 [δόλου δ" ού λήδετ"]) — formal address at important moment in story (Kal., Kirke): ε203 („the impact of the moment [farewell speech] is reflected in [Kal.’s] formal address“, L8136 [diff. L634]; contrast 160. 182) κ401 (Kirke formally offers Od. hos- pitality in front of his men) 456 (invitation to stay until all are recovered) 488 (announcement of joumey Lto underworldj 504 (instructions to sail L J; on authenticity of 456. 504 see LHeubeck, Odyssey (pro) vs. Ameis-H., Anh. ad ll.j (note paral- lelism betw. 456 f. 488 f. 504 f.) — in A: first words of all spirits who converse with Od. exc. Antikleia (155. 216 τέκνον έμόν, 202 φαίδιμ’ Όδυσσευ): 60 (Elpenor), 92 (Teir.), 405 (Ag., in response to 397 "Ατρειδη κύδιστε, αναξ άνδρών "Α- γάμεμνον), 473 (Ach., response 478 ω "Αχιλευ, Πηλήος νίέ, μέγα φέρτατ" "Αχαιών), 617 (Her.); on authenticity of 60. 92 see L u; poss. effects of address: confirming recognition, ex- pressing admiration / incredulity (*who eise but π. Od. would come here alivc*); see L8290 - variant: ω 192 Jspirit of Ag.:)j „όλβιε Λαέρταο πάϊ, -(ε) Όδυσσευ*", picking up ν.36
j „όλβιε Πηλέος υιέ, Οεοΐς έπιείκελ" "Αχιλλευ“; on theme
1399
1400


πολυμήχανος
πολυπαίγμων
of δλβος in ω see Heubeck, Odyssey ad 11. — other instances of voc. L 9Οδυσ(σ)εΰγ. εϊπ9 άγε μ’, ώ / δεΰρ9 άγ9 ιών, πο- λύαιν9 L j μέγα κϋδος 'Αχαιών Ι6Ί3 (Ag. eager to hear re- port) = ΑΓ544 (Nestor, idem) / μ 184 (Sirens, enemy); ώ L u πολύαινε, δόλων άτ9 ήδέ πόνοιο Λ 430 (enemy Sokos); φαί- διμ9 L j κ251 (Euryl.), λ 100 (Teir.). 202 (Antikleia). 488 (Ach.), μ 82 (Kirke); voc. alone /346 4- 13° (friends exc. ι 517 [Polyphemos], /312 [Leodes]); also Λαερτιάδη T185, διογε- νές κ443 II pred.: α205 (Mentes-Ath. to Tel.:) „φράσσεται (Od.) ως κε νέηται, έπει -ός έστιν“, cf. ν.2 and ρ 511, υ 195 (pred. ^πολυΛπλάγκτω/ους), σ319 (u Λτλήμων), τ118 (L Λστονος); L827 2 Αρ. (pred.) h.Merc.319 (Hermes
tried to deceive Ap. τέχνησίν τε και αίμυλίοισι λόγοισιν but) ^πολυμητιςΑ έών -ον ευρεν (sc. αύτόν), see L d Β2
D A 316a = 346a (= /?173+) M.P.Cuypers
πολυμνήστη [3°] Σχ sch.Bam. <5770: ύπό πολλών μεμνηστευμένη, ψ/149: την μάλιστα πολυμνήστην, κυρίως έπι Πηνελόπης
Β (zu μνηστός, μνάομαι:) vielumworben', Beiw. zu (Pen. als) βασίλεια u. zu γυναίκα', nur in dir.R., jeweils von Pers., über die gesprochen wird <5770 (Freier untereinander:) „ή μάλα δή γάμον άμμι -η βασίλεια 1 άρτυει, ούδέ τι οιδεν, δ οί φόνος υίϊ τέτυκται“ = 1//149 (am Palast des Od. Vorbeigehende, die Tanz u. Gesang hören:) ,,ή μάλα δή τις εγημε -ην βασιλείαν' 1 σχετλίη, ούδ9 έτλη πόσιος ού κουριδίοιο εΐ- ρυσθαι μέγα δώμα διαμπερές, ήος ικοιτο“ ξ64 (Eum. über se. abwesenden Herrn:) „o£ κεν έμ9 ένδυκέως έφίλει και κτησιν δπασσεν, ' οιά τε φ οικήϊ άναξ εΰθυμος έδωκεν, 1 οίκον τε κλήρόν τε -ην τε γυναίκα, 1 δς οί πολλά κάμησι, θεός δ9 έπι έργον άέξη“, Eum. wünscht sich kaum „une femme de bonne famille“ (so E. Scheid-Tissinier, Les usages du don chez Homere, Paris 1994, 87), π. ist vielmehr Ausdr. des heroisierenden Redestils (s. Hoekstra, Odyssey z.St.), zu Eum.’ Wunsch vgl. κλήρος B2 z.St. Μ. Schmidt
Πολύμνια [1H] E 2nd elem. may be verb. (*she who sings much / of many things’ or nomin. fshe who has many songs’); further Peters, Laryngale 206—10
L Friedländer in 'Hesiod’ 115; Snell, Entdeckung 45f.; Deichgräber, Musen 181; E.Barmeyer, D. Musen, München 1968, 63
B Th.78 (-α): one of 9 Muses; name (anticipated by ύμνεΰσαι* in w. 11. 33. 37. 48. 51. 70) ref. to rich störe of song / lore (on ύμνος in EGrE see West on Op.657) possessed and bestowed on poet by Muses. See also s.v. Μούσα and names of other Muses (Th. 77-9) J. N. O’Sullivan
πολύμΰϋος [l·, 1°] Σχ sch.D Γ214: έπει ού -ος* έπει ούκ ήν πολλοΐς λόγοις χρώμενος
Β of many words, w. neg. connot.: of many (superfluous, empty) words; ref. to speech-making of pers. characterized as (ού) π.; in dir.sp. Γ214 έπιτροχάδην αγόρευε (Men.), ' παΰρα μεν, άλλά μάλα λιγέως, έπει ού -ος ' ούδ9 άφαμαρ- τοεπής /7200 (οΰ τινα δείδιμεν [suitors]) οΰτ9 ούν Τηλέμαχον, μάλα περ -ον έόντα. Cf. αμετροεπής
J. Ν. O’Sullivan
Πολυνείκης [V, 1Η, 1* 4- prose] Ε 2nd elem. < νεΐκος: 'Man of much conflict’ (sprechender N. in Theban cycle), further v. Kamptz 29. 89. 218
L Kakridis+, Poetica 5, 1972, 162; Μ. Davies, The epic cycle, Bristol 1989, 25 f.
B s. of Oed(ipus) Theb. fr. 2,1 p.22 Dav. διογενής ήρως ξανθός -ης, provokes father’s curse (on himself and brother)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
by setting Laius’ cup before him (diff. reason for Oed.’s curse on P. and Eteocles in Theb. fr. 3 p. 23 Dav. [prose]) Hes.fr. 193,7 ]/ -εϊ ημρσ[, towards end of sect. on marriage of Nicippe and Sthen. (perh. in connect. w. presence of Argea at Oed.’s funeral [fr. 192]: further West, Cat. HOf. w. n.187) Δ 377 (είσήλθε [Tyd.] Μυκήνας) άμ9 άντιθέφ -εϊ λαόν άγείρων (for expedit, against Thebes) Cypr. ap. Procl. p. 32,49 Dav. (prose): P.’s s. Thersander killed by Telephus when Grs. attack Teuthrania. See also Έπικάστη (w. West, Cat. 111 n.186 on Oed.’s wives and children), Ετεοκλής, Θήβαι (BI1 f.), Οίδιπόδης J. N. O’Sullivan
Πολύνηος [Γ] 'Man of many ships’, one of numerous Phaeacian sprechende N. (v. Kamptz 20. 90. HO. 218); s. of Tecton (see Mühlestein, Hom. Namenstudien 36) and father of Amphialos θ 114 9Αμφίαλος υιός -ου Τεκτονίδαο Cf. Εΰ-, Έχέ-, Κλυτόνηος J. Ν. O’Sullivan
πολύξεινος [2Η] in Hes.Op. als nicht empfohlene Verhaltensweise übertrieben gastfreundlich: 715 (allg. Lebensregel) μηδέ -ον μηδ9 άξεινον καλέεσθαι als Beiw. zu δαίς m. vielen Gästen: 722 μηδέ -ου δαιτός δυσπέμφελος είναι · ' έκ κοινού πλείστη τε χάρις δαπάνη τ9 όλιγίστη, wahrsch. bei einem Festmahl m. vielen Gästen sei nicht schlechter Laune, V.723 macht deutl., daß von Gemeinschaftsmahl die Rede ist. — Abl.: Πολύξεινος, Πολυξένη Μ. Schmidt
Πολύξεινος [L, 2h 4- prose] E poss. compd. ('Man of many guests’), cf. ά-, κακό-, φιλόξεινος; further v. Kamptz 90. 218 L 'Kullmann, Quellen 98; 2Richardson 197
B I s. of Agasthenes and grands. of Augeas (see further 9A- μαρυγκεϊδης Σχ), one of 4 leaders of Epeians at Troy B623 τών δέ τετάρτων ήρχε -ος θεοειδής, ' υιός Άγασθένεος Αύγηϊάδαο — Teleg. ap. Procl. ρ.72,5 Dav. (prose): after return from Troy P. entertains Od. in Elis and gives him mix- ing-bowl on which was depicted story of Trophonius, Agamedes and Augeas (further s.v. Αύγείας BI2) II h.Cer. 154 (-ου; also 477 -φ, in connect. w. Dem.’s revealing her οργιά to Eleusinian leaders; on doubtful status of this v. see Richardson 303 f.): one of 6 (w. 153—5: 5 named here 4- Κελεός) ßa- σιλήες (v.473; cf. 150 f.) in Eleusis (further L2)
J. N. O’Sullivan
Πολυξένη see Πολύξεινος E; daughter of Priam and Hecabe (this not stated in remains of EGrE; see, e.g., Apollod. 3,12,5); sacrificed over Ach.’s tomb by Grs. at fall of Troy (II.Pers. ap. Procl. p.62,36 Dav. [prose]); her death alluded to in Cypr. (fr.27 p.44 Dav. [prose]), where she is wounded by Od. and Diom., dies and is buried by Neopt.; further J.G. Fraser, Apollodorus: The Library, Cambr., Mass, and London 1921, II 240f. n. 1, +Kullmann, Quellen 214 (w. nn.3. 4; but the implicat of the text we have is surely that she was fatally wounded). 223 (n.l). 292, Robertson, BICS 17, 1970, 13 f.
J.N. O’Sullivan
πολυοινήσω [lh] hapax fut. to be rich in wine h.Merc.91 ώ γέρον, δς τε φυτά σκάπτεις ... ’ η -ήσεις (Ilgen, πολύ οίνή- Μ, πολύ οϊμη- Ψ) ευτ9 άν τάδε πάντα φέρησι Radermacher, Hermesh. 85: „daneben besteht der Sinn 'reichliches Weintrinken’“ (cf. later παροινέω; πολύοινος Thuc.). - Wdf 1 d.: cf. οινίζομαι and see πολύβοτρυς W. Beck
πολυομβριμος v.l. Th. 785, s. πολυώνυμος u. West z.St.
πολυπαίγμων v.l. ^134; s. φιλοπαίγμων
1401
1402


πολυπαίπαλος)
Πολυποίτης
πολυπαίπαλ(ος) [1°] Ε probl., see παιπαλόεις Σχ sch.Bam. ο419: πανούργοι
Β app. very subtil, very wily epith. of Phoen. traders o419 (γυνή Φοίνισσ9 ένι οϊκφ) τήν δ" αρα Φοίνικες -οι ήπερόπευον, see Chantraine, Dict. 847 f. elsewhere only Suppl. Hell. 1100, Opp. H.3.41, Max. Epit. 4.16. — Other descrs. of Phoens.: άγαυούς (v272), άπατήλια είδώς, τρώκτης, δς πολλά κάκ9 έώργει (£288f.), ψεύδεα βουλεύ- σας (296), ναυσικλυτοί τρώκται (o415f.) and see λ364ff; see πολύμητις wdflds. W. Beck
πολυπάμων [Ρ] Σχ sch.D ύ433: πολυκτήμονος. πλουσίου * πάματα γάρ καλείται παρά Δωριεΰσι τά κτήματα και πάσασθαι τό κτήσασθαι εκτεινόμενου τοΰ ά
L Heubeck, Odyssey on ω3Ο5 (Πολυπημονίδαο) with lit.; add Meister, Kunstspr. 168f.; Cauer, Grundfragen 148f.; Shipp, Studies 16f.; Meier-Brügger, Gl. 56, 1978, 231; also Seymour, Homerie Age 250 (sheep as wealth)
B (2nd elem. rel to πέπαμαι = κέκτημαι, see L:) having many possessions\ cf. πολυκτήμων, wdfld. further άφνειός B introd. Δ 433 δίες -ονος άνδρός έν αυλή ' μυρίαι έστή- κασιν (in sim.). Only here and Orac. Sib. 2.342
J.N. O’Sullivan
πολύπειρων [lh] (from πεΐραρ, cf. άπειρων ή h.Cer. 296 δ γ9 είς άγορήν καλέσας -ονα λαόν (instructed them to build a temple to Dem.) usu. explanation: „with many boun- daries, manifold“ (LSJ, Richardson ad 1.), „innumerevole“ (Cassola) vel sim., but here surely 'from many borders’, i.e. from every comer of his realm (von allen Seiten von Scheffer), see ^πολυηγερής, -κλητόςu (cf. είς άγορήν καλέσας) elsewhere only Orph.A. 33. — Wdfld.: πάντοθεν, u άπειρων (I 1014,25fT.) and see λαός (II 1636,9ff.) W.Beck
πολυπενθης [P, 2°] Σχ sch.D /563: έπι πολύ πεν- θούσης L Anastassiou (κήδος L4) 201 f.; Mawet, Douleur 282 f.
B having many sorrows, of many sorrows; epith. of animate being, θυμός 1563 άλκυόνος -έος οιτον ^έχουσαΛ ^15 -έα θυμόν L jV(Pen.) £386 γέρον -ές (Od.-Cretan, addressed by Eum.). — Wdfld.: πολυκηδής, -στονος, -τλας/τλήμων/ τλητος, ταλαπενθής J. Ν. O’Sullivan
Πολυπημονί&ης [1°] Ε on 2nd elem. see s.v. πολυπάμων L B ’s. of Manygoods’; Polypemon Lfictitious fa- therj of L j (Άφείδας, q.v.) of Od. lying to Laert. ω 305 (είμι μεν έξ 9Αλύβαντος) υιός Άφείδαντος -αο (-πάμον-, -παμμον- cii.) ανακτος' ' αύτάρ έμοί γ9 δνομ9 έστιν Έπήρι- τος J. Ν. O’Sullivan
πολυπημων [2h] (zu πήμα:) sehr schädlich, von έπηλυσίη CAnfall, Befall durch Krankheit’), vgl. άπήμων B2, Alcm.5 fr.2,i,9 P., Pi. Py. 3,46, Mawet, Douleur 151 f., Richardson zu h.Cer.230; in dir.R., vgl. πήμα B Vorbem. h.Cer.230 (Amme-Dem.:) „οίδα δ’ ^έπηλυσίης -ονοςΛ έσθλόν έρυ- σμόν" (damit nicht έπηλυσίη δηλήσεται [παΐδα] V.228) h.Merc.37 (Hermes zur Schildkröte:) „L d έσσεαι έχμα ' ζώουσ9", zur Sache vgl. A.-H.-S. z.St, Keller, Tierwelt 247 ff., Plin. H.N.32. — Abi.: Πολυπημονίδης bewußt zweideutig? s. s.v. u. Heubeck, Odyssey zu ω304—6. - Wortf. s. πολυ- πενθής Μ. P. Cuypers
πολυπΐδακ- [8‘, 3h, le] M s. Β Σχ sch.D 6>47: πολλάς πηγάς έχουσαν. κάθ^υγρονΛ, 0151: πολύ^
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
L La Roche, Textkritik 343; Sommer, Nominalkompos. 69f.; Labarbe, L’Homere de Platon 241 f; A.Rengakos, H. Einzelschr. 64, 1993, 83 f.
B quellenreich, assonierendes Beiw. von Ίδη BI (wie πι- δηέσσης Λ 183) außer h. 19,30, 5x Akk. (nachgest., [««ivw]), 7x (adnom.) Gen. (vorangest., U^<J), Götterhandlg. außer K218, Ψ\ 17, in dir.R. Ξ307, K218 Θ47 Ίδην δ9 ϊκανεν
-κα, μητέρα Θηρών = h.Ven.68 s S283 = 0151 s 11.19,30” (9Αρκαδίην), vgl. /479, Λ 222, s.a. II Sp. 1092,11 ff. SI57 έπ9 άκροτάτης κορυφής ^κος Ίδηςά, vgl. Λ 183 307 έν πρυμνωρείτ) L Γ59 πόδες L d 218 υπώρειας ... L d ¥Ί17 κνημούς L d h.Ven.54 έν άκροπόλοις δρεσιν -κου Ίδης = Cypr. fr. 5, 5” p.37 Dav. (κατ9 δρος), morphol. vgl. άλφίτου (s.d. Β2), έρίηρος/ον, πολυπτύχου, χρυσαό- ρου/ον u. s. L ν.1. Π 234 R. Führer
πολύπικρος [1°] Σχ sch.Bam. π255: πολύ πικρώς καί δεινώς Β sehr bitter (πικρός Β2) π255 (Tel. zu Od.:) „τών (Freier u. Helfer) εϊ κεν πάντων άντήσομεν ένδον έόντων, ' μή -α και αίνά βίας άποτείσεαι έλθων", -α Obj. (nicht Adv., Σχ+); wohl Gelegenheitsbildg. (auch später nicht mehr bezeugt), anspielend auf a265f.+ (s. πικρόγαμος); Schreibg. πολύ πικρά (vgl. Σχ+) abwegig (πολύ nur in Vbd. m. Komp./Sup.) M.P.Cuypers
πολύπλαγκτος [Ρ, 3°] Σχ sch.D Λ 308: πολυπλάνητου, sch.Bam. ρ425: πολλά πλανωμένοις
Β viel hin und her getrieben, sich herumtreibend, -wandernd (πλάζω B 3; anders πλαγκτός); stets [----(-)] 1 (3°) Seeräuber, Bettler-Od. (vgl. άλήμων ρ3Ί6, τΊ4, άλήτης 12° u. alf. δς μάλα πολλά ' πλάγχθη; πλάζω Β3): ρ425 (Bettler-Od. zu Antin. in Lügenerz.:) „μ9 αμα ληΐστήρσι -οισιν άνήκεν (Zeus) ' Αϊγυπτόνδ9 ίέναι, δολιχήν οδόν", vgl. χ71—4+. 106 (Bd.II Sp. 1685,45—61) 511 (Pen. zu Eum.: „Ich möchte mich beim Gast nach Od. erkundigen) -φ γάρ έοικε" er scheint mir einer, der viel herumgekommen ist, zu Kontext u. Substantivierung vgl. y95+ (u.jp363) υ195 (Phil, zu Eum. über d. 'Bettler’:) „δύσμορος, ή τε έοικε δέμας βασιλήι ‘ άλλά θεοί δυόωσι -ους άνθρώπους, ' όππότε καί βασιλεΰσιν έπι- κλώσωνται όιζύν", zum Kontext vgl. ρ 419—26 2 (Γ) Wind: Λ 308 (Gl.: Hektor wütet im gr. Heer) ύψόσε δ9 άχνη ' σκίδναται έξ άνέμοιο -οιο ίωής, vom Wechselwind, vgl. Ameis-H. z.St., Maced. AP6,70,3 (νήα, πολυπλανέων άνέμων πτερόν); nicht 'scattering’ Leaf z.St. (ähnl. sch.bT z.St, LSJ s.v. II) M.P.Cuypers
Πολυποίτης [7‘, prose] E 2nd elem. from root in τίνυ- μαι (cf. ποινή): 'Exacter of much vengeance’, cf. role of P.’s father Peirith. in £743 (φήρας έτίσατο on day of P.’s birth); further v. Kamptz 78; Leukart in Flexion u. Wortb. 191; Leu- kart, -täs 58
F -ης 5, -ao 1, -ην 1 L Kullmann, Quellen 117
B I Lapith (Λ/128. 181), s. of Peirith. (£741 f., Λ/129. 182) and Hippodameia (£742), grands. of Zeus (£741) II in II.: leader (w. Αεοντεύς, q.v.) of contingent from Argissa etc. (in Thess.) (£738ff.); defends w. Leonteus open gate in Gr. wall (M 127—195); kills Astyalus (Z29), Damasus (M 183), Pylon and Ormenus (M 187); rises as first contestant to throw σόλος (Ψ%36), throws last and farthest (^844ff.) £740 με- νεπτόλεμος -ης, ' υιός ^Πειριθό.οιο - Ζ29*Χ - ^836βΧ - 844βχ Λ/129 L jOu υΐα, κρατερόν -ην a 182medex *Ρ848 -αο κρατεροΐο Further characterisat. of LP. (+ Leonteus)j in Λ/127 (άρίστω). 128 (ύπερθύμω): L u compared to oaks (A/132ff.), boars (M 146 ff.), wasps or bees (M 167 ff.) See also Ααπίθαι 12 in post-Homerica (prose): Il.Pers.Testim.2
1403
1404


Πολυποίτης
πολύς, πουλύς, πολλος, πλε(ί)ων, πλβΐστος
ρ.61 Dav. (ref. to Stesich. Iliup. by Jahn) P. (not, as s.v. ’£- χεΐος, Neopt.) kills Echeius; Nosti ap. Procl. p.67,12 Dav. P., Leonteus, Calchas and their men go on foot to Colophon where Teir. (Κάλχαντα ci.) dies and they bury him II Teleg. ap. Procl. p.72,17 Dav. (prose): s. of Od. and LCallidicej, queen of Thespr. (cf. Apollod., Epit. 7,35); succeeds to king- dom after L /s death J. N. O’Sullivan
πολυπότνια [1h] great lady (mistress of much / over many), epith. of Dem. h.Cer.211 (κυκεώ θεφ πόρεν) δεξαμενή <5’ όσίης ένεκεν -α Δηώ 1 < >, see Δηώ and πότνια (Bla); cf. (formation) πολυσημάντωρ (νν.31 + ; Zumbach, Neuerungen 19), πολυδέγμων (νν. 17+), Richardson ρ.61 and πολύ- φορβος W. Beck
πολύπτυχος [4\ 2Η, le] Μ -ου (9411, Υ5, Φ449, ΛΊ71, Th 1010 = Vit.p. 12,19;-ον Th 113
Σχ sch.D 0411: πολλά άποκλίματα ^έχοντος και εξο- χάςΛ, Κ5: πολλάς αποκλίσεις L d (ähnl. Φ449, vgl. Γ22: πτυχί' άποκλίσει. έξοχή), sch. min. P.Berlin inv. 11634 zu 0411: πολυμερούς
B viele Falten habend, reich an (faltenförmigen) Höhen und Schluchten (vgl. πτύξ B3; κόλπος B2 '[Meeres-]Schoß’; πολυ- δειράδος Ούλύμποιο ’ Α499, £754, 03; πολύκνημος BASI; πολυπΐδαξ; Γαΐ* ευρύστερνος Th. 117; Γαΐα πολυστέ- φανος Sapph.fr. 168C Voigt) Epith. von Gebirgsmassiven; zu der (an Hängen oft unmittelbar anschaulichen) 'Auffaltung’ von Sedimentgestein, die das Landschaftsprofil bestimmt, s. Philippson, Landschaften IV355ff.; E. Kirsten / W.Kraiker, Griechenlandkunde I, Heidelberg 1967, 5—9 0411 πύλησι -ου ιΟύλύμποιοΛ Y5 κράτος απ' L j -ου Th. 113 ώς τά πρώτα -ον έσχον 'Όλυμπον (Götter) Φ449 ^Ίδης ένΛ κνημοΐσι -ου, dazu Eiliger, Landschaft 55 Th. 1010 L j κο- ρυφήσι -ου = Vit. ρ. 12,19 = Ύ171,η. - Wortf.: δενδρήεις, κραναός, λίθαξ, όκριόεις, παιπαλόεις, πετρήεις, τρηχύς, ύλήεις, κοίλης έντοσθε χαράδρης
D Cat. 92,3 Trav. — Suppl. Hell. 906,3, s. αψ D
V. Langholf
πολύπυργος [lh] hapax (ci. in Bacch. 13, 114) h.Ap.242 (κι/^σαο) Έκάεργε, και Ώκαλέην -ον (πολύπυρον ci.); s. Regenbogen, Er. 54, 1956, 55: „seltsam fur den kleinen Ort"; Giovannini 65 V. Langholf
πολύπορος (2‘, 4°] Σχ sch.D 0372: τφ σιτοφόρφ, sch.min. P.Amh. 18 on o406: πολυ[ν πυρον έχουσα]
B having much wheat, rieh in wheat, epith. of places (further s.w.): 'Αργεί 0312, Βουπρασίου Λ 756, Δουλιχίου/ον π 396 (4- ποιήεντος) / £335 (πολύμηλον ν.1.) = τ292, Συρίη ο 406 (4- εύβοτος, εΰμηλος, οίνοπληθης), horne island of Eum. — Wdfld.: πυρη-, πυροφόρος; πολυλήϊος
D v.l. /447 (Eust.); ci. h. Ap. 242 J. N. O’Sullivan
πολύρρην, πολύρρηνος s. πολύαρνι
κολύρρυτος v.l. Th.290 (Rzach); cf. s.v. περίκλυστος
J. N. O’Sullivan *ολύς, πουλύς, πολλος, πλβ(ί)ων, πλεΐστος [513*, 432°,
105», 58“, 17·] Ε ererbt, s. Mayrhofer, EWAiall 148f.; -w-Abl. zur Verbalwurzel *pleh}- ‘sich Hillen*, ‘voll werden*, s. LIV2 482 f.; zur Bildung von πολύς s. jetzt Nussbaum, Studies U9 f. und Meier-Brügger, Idg. Sprw.2 293-295; weiteres s.u. LI. — Abi.: (♦ ■» nur ΕΝ) πάμπολλοι, πολλάκι(ς), Πο- λυαιμονίδης*, πολύαινος, -άϊξ, -ανθης, -άρητος, -αρνί/
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ρρην-, -βενθης, -βος*, -βοτρυς, -βουλος, -βούτης, -βώλακα, -γενης, -γηθης, -γλαγής (ν.1.), -γομφος, -δαίδαλος, -δα- κρυ(ο)ς, -δάκρυτος, -δαμνα*, -δέγμων, -δειράς, -δέκτης, -δένδρεος, -δερκής, -δεσμός, -δευκής (ν.1.), -δεύκης*, -δήνης (ci.), -δίψιος, -δωρος, -εύχετος, -ζυγός, -ηγερέες, -ήρατος, ΊΧηζ, -θαρσής, -θερσείδης*, -ιδος*, -ιδρις, -ίππος, -ιχθύος, -καγκής, -κάρδιος (ν.1.), -καρπός, -κάστη*, -κάων*, -κερδης, -κέρτομε (ν.1.), -κεστος, -κηδής, -κλαυτός, -κλέης*, -κλήϊδ-, -κλήρος, -κλητοί, -κλυστος, -κμητος, -κνημος, -κοιρανίη, -κρείων*, -κροτος, -κτημων, -κτωρ*, -λήϊος, -λλιστος, -μήδη* (ci.), -μήκης (ν.1.), -μηλος, -μητις, -μήχανος, -μνηστη, -μνια*, -μύθος, -νείκης*, -νηος*, -ξεΐνος, -ό(μ)βριμος, -οινέω (ci.), -παίγμων (ν.1.), -παίπαλοι, -πάμων, -πείρων, -πενθης, -πήμων, -πιδακ-, -πίκρα, -πλαγκτος, -ποίτης*, -πότνια, -πτυχος, -πύργος, -πυρος, -ρρυτος (ν.1.), -σημάντωρ, -σκαρθμος, -σκιος (ν.1.), -σμήνος, -σπερής, -στάφυλος, -στονος, -τλας, -τλήμων, -τλητος, -τρήρων, -τρητος, -τροπος, -ύμνος, -φάντης*, -φάρμακος, -φείδης*, -φημος, -φήτης*, -φλοίσβοιο, -φόντης*, -φορβος, -φραδέοντα, -φραδής, -φρων, -χαλκός, -χρόνιοι, -χρυσός, -ώνυμος, -ωπός — πουλυβότειρα, -βοώτης (ci.), -δάμας*, -κόων*, -νό(μ)η*, -ποδ-
F (zur Verteilg. der Formen s. LI: Szemerenyi 1424ff.) I Mask, πολύς 26, πουλύς 1°, πολλος 8; πολεός 1°; πολλφ 3; πολύν 42, πουλύν 4, πολλόν 10 — πολέες 23, πολεΐς Ρ, πολλοί 81; πολέων 18, πολλών 17; πολέεσσι(ν) 6, πο- λέσσιν Ρ, πολέεσσ' Ρ, πολέσσ' 2\ πολέσι(ν) 11, πολλοΐ- σι(ν) 16; πολέας 19, πολεΐς 5 (s. Μ Ende, L2), πολλούς 24 12 Fern, πολλή 17, πολλής 2, πολλή 13; πουλύν 4, πολλήν 25 — πολλαί 19; πολλέων 3, πολλάων 2’; πολλής 1°, πολλήσι(ν) 4’; πολλάς 16 13 Ntr. πολύ 1°, πολ¬
λόν 5; πολέος Ί; πολλφ 6; πολύ 115, πολλόν 56 (meist Adv.) — πόλλ' Ί, πολλά 49; πολέων Γ, πολλών 3; πο- λέεσσι(ν) 5, πολλοϊς 1°, πολλοΐσι(ν) 3; πολλ' 79, πολλά 268 (ζ.Τ. Adv.) II Komp, πλέονες / πλείους / πλέες 8/ 1°/Ρ, πλεόνων 4, πλεόνεσσι(ν) / πλείοσι 13/1°, πλέονας / πλέας 5/Ρ; Fern, πλείων / πλέων 2/Ρ; Ntr. πλεΐον (Nom./Akk.) 2/2, πλέον (Nom./Akk.) 2H/lh, πλείοσιν 2, πλείον(α) / πλέω 6/1” III Sup. πλεΐστον (Akk.) 2‘; πλεΐ- στοι/ων/ους 9/1 ”/3έ; πλείστη/ην 3/2; πλεΐσται 2j; Ntr. πλεΐστον (Nom./Akk.) l°/le, πλεΐστα (Nom./Akk.) 2/11; Adv. πλεΐστον/a 3/le
M 1 Stamm im breve (πολ., πλέ.) la zweis. 1·® (καί) -λύ κάλλιονες/ιστος+ κ396, λ239. 310; ή -λύ λώϊον / χείρονες Α229, #>325 (καί) -λύ μεΐζον /
μάλλον / πλεΐστον Α\6Ί, /?48 / α /700"*, Th.428 / Pan.fr. 12,2 ρ. 120 Dav.; ή -λύν όμβρον Κ6 -λύς/ύν
4- Verb /7110, τ61; -λύ κάλλιον / κέρδιον / μείζονα / χείρονες* / δε πλείστους / φέρτατος / φίλτατος* £39 - p583in / 0226 / Η268 - 1537” / 0641, Ορ.127 / £580 / 0129 / Ζ151, Λ 162, Ρ411 - 655", #284, Ορ.309; -λύ βούλεται* ή Ρ331, ρ404; πλέας εμμεναι £129 — i(w]
χειμών / Subst. 4- -λύς δ 566 / Ψ549, δ 603; (βίοτον) -λυν 4- Verb ο456, Cypr.fr.7,9 p.38 Dav.; έπει -λύν ωλεσα λαόν £115 - /22; έπει (...) -λύ βούλομαι / Verb Α 112, ο96; -λύ κάλλος ψ\56; (έπει) -λύ κάλλιον / κέρδιον / λωιον / φέρτερος* / φέρτατος / φίλτερα / φίλτατος* / χείρονες* (έστίν, ούτω) /358 ■■ £543" / F41 -« λ 358 — υ316, £201 - Ύ103 - 1228, //28 - υ381, £417, JV108 / Ορ.433 / Δ 56 s 0144" - 211" - Χ40" a /f557" - Κ368" - π 89" - /289** s Π35" - ί276", Α169 - μ 109** - ^154", Α307, Ζ158 - 7/105", 0165 - 181", h.Cer.148 / Α 581 β £769·’ / Sc. 114 / £378 - π445", Ζ91 Λ 272, Ύ233, 0748 a 762, ω 517, Sc. 78, Hes. fr. 122 / ¥*572 a 577" , λ 621; και -λύ μάλλον 4- Verb ¥*386. 429; πλέες Λ 395; πλέον Ορ.40,
1405
1406


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
h.Merc.548 ■— -L«] βίοτος* -λύς/ύν Λ490, ρ250; -λύς/ ύν/ύ (4- Subst.) ο394, TV472, £86; -λύ χείρων Κ434; πλέον εϊη Ορ.559 laß [ν2] κεϊτο -λύς καί φ62\ καί τε -λεΐς (-έας ν.1.) 4- Verb TV734; ν(άλλά) -Aüj πρώτος* / πρώτιστος / προτέρη 7/162 = ^288, α 113 = ρ328 s 31in, (9256 = i449in s 5197in / s £220in, S442 / S467; L d γλυκίων / μεΐζον / μείων / πλέονες ΣΙ09 / 5698 / Β529 / π246 = χ353in·; L d πρό Δ313; L , 4- Verb TV815, Ύ459 = λ515; άλλά πλέω 4- Verb Ορ.690 — Μ] -λύν βίοτον
/301; -λύ προτέρω / πλεΐσται Δ 507, 0448; -λύ προμάχων/Verb Ρ342. 364 — [^1] δλβος δέ -λύς καί
h.30,12; -λύς 5’ ορυμαγδός / Akk. / δ9 υμέναιος / δ9 ύπό κό(σ)μ(π)ος (όρώρει*) Α449 = (963 = Ζ/δΙΟ** = (959 = ω70 = Sc.401", Κ185 / Φ313 / Σ493 = Sc.274" / 5380 s h.32,4"; -λύς + Verb TV705, «F507, Ρ493, Hes. fr. 75,7; -λύς £164, μ45; -λύς νομός Κ249; χειμώνα -λύν Ορ.652; -λύν καδ9 δμιλον (όπάζων) £334 = Ρ462", ¥^651; -λύν ώπα- σε(ν) λαόν / όλβον /483 = Th.974; -λύν δ9 λαόν
οπασσε / Ptz. Σ452, £664; -λύν διά πόντον / χώρον άνύσ- σας, Ορ.635, h.Merc.337; -λύν βίοτον / κέλαδον / κάματον (καί) 590 / /547, Σ530 / 0365; -λύν χρόνον / Subst. £343, £157, Λ/9, £115, 5543. 594. 675, £319, λ 161, ο68. 545, π 267, <ρ70, ω218, h.Cer.94 / Ζ525, Ορ.232, Pan. fr. 131,15 ρ. 122 Dav.; -λεΐς καί Λ 708; -λέων δ9 (Syniz.) άπό δυμόν ελοιτο Π655 (= £691); -λέσσ9 άνδρεσσιν ανακτα* Ν452, Ρ308 ( = £546"); (Syniz. [s. am Ende]:) -λέας (4- Verb) Α 559 s £4, /262 = 5170" (π. έμόγησεν), Ορ.580; -λεΐς (-έας ν.1.) 066, Κ313, Φ59. 131; -λύ πλεΐστοι / πρώτιστον / προφ. Β511 = 817 / 702 / 5221; -λύ προ(μά- χεσδαι) Ζ125 s Λ 217" - [„*] άλλά -λύ πρίν /250,
Λ 236, Ν161, £167; πλέων νύξ Κ252 lb dreis. Iba [w2w] ή τε -λέσσιν δυμόν άπηύρα Ρ236 (~ /7655") Ibß [MJ] και -λέες 7/232, Kill’,-λέας Π821-, πλέονες/ ας £277, £498 — [---] -λέες Φ586, 0421; άνδρώπων / ήδη μέν -λέων Σ467, 1352 / 5267, λ416 a ω87; -λέων 0680, λ 379; μουνος έών -λέσι(ν) (μετά 4- VNd) Α388, υ30; -λέσιν Λ688, £166; -λέας Α385, Hes.fr.33a,21; άλλά πολύ πλέονες (καί) π246, /353; πλεόνων (Λυκίων / VN*) £673 a JC506, Ορ.380; πλέονας (Λυκίων) Ε619 = Φ211 - [_<] -λέος πεδίοιο Α 244, «Ρ475. 521; -λέος
Ψ562 = 5405, υ25; -λέες/έων εταίροι* Β411 = (9537" = £5" / Ρ680; οΐ δή -λέες Σ103, 0167; -λέες κακόν /134; -λέες £610. 619, Δ143, 0682; -λέων ηγήτορα* λαών / άνδρών Κ383, Hes.fr.25,36; 43a,58; 136,18 / 141,12; -λέων (4- Verb) £691, /7398, ^350; -λέσιν/έας μετά 4- VNd· TV661, 77240 - ¥'60" = λ 495" / £804; -λέσιν (λαοΐ- σιν) Κ262, Π329, Hes. fr. 33a,2; -λέεσσ9 άνδρεσσιν ανακτα £546 (a TV452"); -λέας (4- Verb) £126, Α230, Hes. fr. 33a, 19; πλέονες £531 = 0 563, Sc. 241; πλεόνων Μ 412 — [«^-] -λέος πεδίοιο / βιότοιο £597, £126;
μίμνον* -λέες / πλέονάς περ έόντας* Ε94, 1552 / ι51’, -λέες/έας τε καί έσδλοί* Ζ452, £284, /204, h.Ap.392 / Α298, 0 204 = 520, ω427; -λέες (γάρ) /7550 a 661", Κ248; καί -λέων βασίλευεν Hes.fr. 144,3; -λέας 0479, Hes. fr. 302,17 - Vit. ρ. 18,10; πλέονες/ας (καί άρείους) ι48, η 189 L--] -λέων περ Vit. ρ. 10,10 lc viers. [uJv]
^πλεόνεσσιΛ μάχοιτο £251 Μ«] μούνον ένί L u /13;
L j μαχέσσασδαι* £245, σ63; -λέεσσιν £54; L ,(ν) Α325, ΝΊ39, 0611, /7651, μ 54 - 164“*d, Ορ.379 -λέεσ-
σι Μ399 LJv) -λέεσσι δ9 / L jV άνάσσεις* 113, Α281; (κακόν) -λέεσσι / ν Λν 4- Verb 77262, £274 / π88
σύν έσδλοΐσιν ^-λέεσσιΛν Ορ. 119; Verb 4- u(v) 0258, 5137, σ123 « υ200
2 Stamm in den brevia (πολλ., πουλ. [2χ in -1]) 2a eins. M-] -λλ’ αλγεα £184 2b zweis. [-ί] οΐ -λλοί (τε
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
καί έσδλοί) / Akk. £624, λ 42 / Th.995; (έν, καί, δς) -λλβ/ ήν/ής 4- Subst. ρ29Ί, h.Merc. 181, ρ221; -λλάς
Hes.fr.204,118; ή πλείων h.Merc.98; οΐ πλεΐστοι καί αρι- στοι Μ89 = 197; καί πλείστων Hes.fr. 144,2 — [_2]
-λλός ψ305; έν -λλφ £81; -λλόν/οί (τε, δέ) καί Ορ. 118 / Λ 483, £226, α355; -λλόν Ε636, 77, Λ 495, Ύ31, «Ρ587, £40, r 164, τ450, φ 185, Th.787; -λλοί δέ κακά ρ596; -λλοί £183, Α 538, (9344 = 02, /467, Μ429, S123, «Ρ31, α 176, 517 = 58*Π, ο273, π 134, φ!2 = 60, h.Merc.203; (έπεί) -λλών τε καί έσδλών / Akk. / Δαναών / άνδρών (ύπό γούνατ9 έλυσε) £176 = /7425, Χ44 / Aristeas fr.211,2 p.87 Dav. / 0291 / s £69. 236; -λλούς /546, Σ271, Φ102, £271 = ρ440, /384; -λλή ψ23Ί, Th.861, Sc.269; ήέρι γάρ -λλή /7790; -λλαί Ζ296, Κ66; -λλάς /325; έν -λλοΐς 5232; πλείους ω464; πλεΐον Α165; πλείστους £185; πλείστη δέ/ τε χάρις Ορ.720. 723; πλείστην 4- Subst. Th.904 — [-1]
πουλύν 4- Subst. (9472, Th.190 (s π267"); -λλός TV804, Sc.475; -λλοί Z151 = T214, Λ 159, Σ542, λ520, π473, τ334, ω68, Sc.130. 209; -λλών Λ 514, <5717 = τ195" = ω 272; -λλή Th.418, Hes.fr. 141,18; -λλήν (έπί γαΐαν) 5268, £257, £380 s τ284" s Cerc.fr. 1,2" p.70 Ki., ο79, <ρ20, Ορ.538; -λλαί Th.363; -λλόν ω171; -λλά (φρεσί) Κ4, α42Ί, h.Ven.5; πλεΐον Ορ.419; (πολύ) πλεΐστοι/η/αι/ον £309 / s 7V335,n / Λ 148 = 0448" / £287 - [-*] -λλοί τε καί έσδλοί N1Q9, 5110; -λλοί/άς δέ καί άλλοι* £200, Φ88; -λλοί 4- Verb 5495; -λλών περ έόντων (9253; -λλούς h. 26,13; -λλήν έπί γαΐαν £364; -λλαί/άς δέ (4- Subst.) £226, Sc.376 / = Λ 494, Κ326; -λλά κτεατίσσας £102 = τ147 = ω137; πλεΐον 5475; πολύ / νδδι πλεΐστοι καί άριστοι Β5ΊΊ = 817 / £780; L d £8 = 77 285" ; πολύ δέ πλείστους £580; πλεΐστον κακόν 5697 2c dreis. [--ν>] ι~λλοΐσιΔν άνάσσων* VNd Φ188, ο 240; L d καί (ί- φδίμοισι) £483, π244 = rllOmed; L , μετ9 Χ28 0 330”^
= 390; L , Ορ.581, h.Ap.479 s 522" [-1.] -λλοΐσι/ήσι
δέ κήδε9 έφ. Φ524, Ζ241; L Δν/ήσι /482, Λ681 [-^]
καί έν L /v) Ν555, ρ265; (έπεί) L jV 53, τ239
3 	Stamm im longum (πολλ., πουλ. [7χ in πλει.) 3a eins. [1] -λλ’ άεκαζομένη* / όλοφυρόμενος / άχέουσ9 / Verb Ζ458, ν277, h.Cer.344. 432 / 0328, ν221 / /567 / /109, υ218, Margites fr.3 p.73 W.; -λλ’ 4- Nomen TV268, K255, Op.427; -λλ’ (4- Präp., Pron.) /179. 264, £39, «470, vl37 — [2] άλλα τε -λλ9 έπί /639, γ 113; δς κακά -λλ9 έρδεσκεν* /540 = h.Ap.355in, Ύ380; (μάλα) -λλ9 έπέτελλε Δ229, Ι1Ί9; Subst. 4- -λλ’ 4- Ptz. α 140 = 556 = η 116 - κ372 = 0 139 = ρ95, α229, Nosti fr.6,3 ρ.69 Dav.; Subst 4- -λλ9 d3; -λλ9 άέκων Λ 557 s Ρ666; -λλ’ έμόγησα / έπαδον / Verb Α 162 / Ξ67 / £67, Th.583, Hes.fr.204,135; -λλ’ 4- Nomen Ρ152 — [2] (μάλα) -λλ9 έπαδον 1492 a
£223 s 5155 s «Ρ607 a 595in - [2] όνείδεα / αϊσχεα /
κακά / Subst. 4- -λλ* (4- άνδρώπων / Verb, Ptz.) £242, /460 / = Ζ351", τ373 / Ύ61 / /349, ε5, τ153 - ω 143 - Th.59; άγάλματα / κτήματα -λλ9 h. 1,10, h.Ap.266; (μάλα) -λλ9 έμόγησεν / έπέτελλεν* / άγόρευεν* / Verb ω207 / Ζ207 s Φ230βχ s μ 268" - 273, Λ 782, γ261 / 5505, λ 83, σ329, ω174, Θρ.402 / λ530, σ16, ο391, Ορ.696; (καί) -λλ9 έμόγησα* / άποτίνειν* / έπαληδείς* /492 - £223" - 5155" s ^607" / /634, £132 / 581 - ο 176" a ο401"; -λλ’ έπέεσσιν ρ393
3b zweis. 3ba [1ν] -λλφ 4- Nomen Op.677; -λλοί άπει- ρέσιοι τ174, Hes. fr. 240,4; -λλοί/αί έν α395 β £293; -λλαί 9Αχαιϊδες /395; -λλόν άποπλαγχδείς* / Verb JV592, ο 382 / /506, Ρ375, Hes.fr.204,99; -λλόν 4- Komp. Ορ.417; -λλόν έπεί £219, *Ρ743; -λλόν (άποπρό) 4- Präp. Π669 a 679, £350, *359, h.1,7; -λλά δέ ϊφια μήλ(α) / τε καί χαρίεντα 1466 - Ψ166, μ 263 / (9204, /599; -λλά δέ μηρί9 / μήλα
1407
1408


πολύς, πουλύς, πολλής, πλε(ί)ων, πλεΐστος
/273, h.Ap.304; -λλά κακά Σ455; -λλά (δέ/γάρ) 4- Nomen 0713, 77774, Ρ760 = Φ301ίη, Σ321, /274, 5164, σ!39, Hes.fr. 199,9 s 200,4in, h.Cer.308, h.Merc.95. 112. 250; -λλά παθών Φ82; -λλά (...) + Verb 7454. 581, Λ 764, 0456, 77826, Ύ51, ¥Ί96. 705, 0755, /465 s h. Merc. 542in, «521 s λ29, υΙΟ, Hes.fr.302,6, h.Cer.203. 439, h.Merc.374, h.Ven. 122; -λλά βροτών έπι άστε9 ο492 = rl70in; -λλά μάλ9 (δσσα) 7148 = 290. 183, 77647, Ρ66, Σ434, Γ265, Κ247, α278 =>5197 = «292in s 0223, λ 280, Hes.fr. 198,11 (s /466+), h.Cer.435; -λλά Α 35. 351, £92, Ζ2. 47, 7/130, 7541. 568. 584, Λ 132. 573 = 0316, £124, 77772, Ρ430. 431. 668, Σ291, *Ρ116, Ω142. 556, «4, 5279, *40, ν29, ρ231, χ47, <^357, Ορ.498, Hes.fr.204,124; 302,5, h. 15,6; πλεΐον Th. 531; πλεϊστα θεών / πορών* Th.887 = Hes. fr. 343,15 / 200,8; 204,87 - RJ (κακά) -λλά παθόντ9* β 174, X505, τ/224, Π.Parv.fr. 1,2 ρ.53 Dav. -λλοι/ά + Verb ψ 119 / 5269, £65, ρ527, τ281; -λλόν άριστος / Adj. / Adv. Α 91, ο 521 / 7/457 / τ575; μνάτο* -λλά / πλεϊστα δέ δώρα Hes.fr.204,54 < 41; -λλά δέ μήλα / Nomen h.Merc.232 / 0314, «337, 5230; -λλά βροτών έπι άστεα π 63; -λλά θεούς* 5433, Aristeas fr. 1,5 p.86 Dav.; -λλά 1464, Φ551 s δ 427 = 572 = *309 = ε 389mcd; η οί* πλεΐστον Δ138, 0616 — μ.] έπι -λλόν/ά Ψ320, 0685; ού (μάλα)
-λλόν έπι χρόνον μ 407, ο 494; (σέο) -λλόν (άμείνων) α253, 0180; Ιδρώ -λλόν Κ5Ί2; μάλα -λλοί/όν/ά (+ Verb) £281 / 7398, ¥"245. 832 (+ άπόπροθι), /121, 5811, 7/321 / £798, £197, 7348. 364, 77838, 0391, ιμ26Ί (βροτών έπι άστε9), Ορ.697; άλλαι -λλαί Άχαιίδες φ 251; μάλα / κακά / η γάρ -λλά παθών* X22Q, ο 401, ν90 (πάθ9 άλγεα) / ε3Π, 5184, ο176 / = 581”; κακά -λλά h.Merc.204; -λλά κάκ9 (άνθρώποισι*) 0518, £289, ρ287 = 474, Antim.Teius fr.2 ρ.79 Dav.; (πάσχειν) άλγεα / πήματα -λλά ν310 = π 189 / 0721; άσπετα / δαίδαλα / κτήματα / χρήματα / έθνεα / κρέα / πυρά / ξύλα -λλά Λ 704, 575 / Σ482, Th. 581 / £481 / v203, ο230 / £91 = 464 / 0231, μ 19, ω364, h.Merc. 135 / 0 509 s /77in s 234in, K12 / τ64, Op.808, h.Merc.108; Subst. 4- -λλά £660, //440, τ203 s Th.27, τ285; οϊά τε / τά δέ -λλά £422, 5160 / 058 = ρ537, ^273; Verb + -λλά Λ 684, /54; -λλά διδοΐ* 7519, η 242 = /15, h.Cer.327; -λλοι/όν/ά 4- Verb 7V733, φ36Ί / £339 / Φ585, Sc.92; -λλά (...) 4- Nomen Μ22, Σ449 a Hes.fr.22,6, h.Ven. 140; -λλοι/ή/όν/ά 4- Präp. Α242, ΔΙΊ, 0181, 5822, ρ269 / £323 / ^378 / Λ 559, Diotim.fr.2,1 p.213 Ki. (= Suppl.Hell.394); -λλά £410, ΛΊ70. 239, £174, γ/304, Hes.fr.26,15; και πλείον9 τ/213; (ή*) πλεΐστον/οι Π3ΊΊ, Pan.fr. 12,2 ρ.120 Dav., Th.231 / s Hes. fr. 22,5”; (ως κεν*) πλεϊστα φέρει* / πόροι Ζ69, 5229 / π 392 = φ 162; δθι πλεϊστα /382 -5127 — [--] και -λλά περ 030 — μ«] πουλύς/ύν δμϊλος/ον 5109 / Κ517, ρ67; (είνεκα) πουλύν έφ9 ύγρήν Κ2Ί, 5 709; πουλύν ΕΊΊ6 a 050; (μάλα) -λλοι Αχαιών / Verb £161 - 177, 0737 / Κ22Ί*, (μάλα) -λλοι/ά δ9 έταΐροι 5217, /585; τά δέ -λλά ρ457; -λλοι έόντες 0241; (σέο) -λλόν άμείνων* / άρείων* / άρίστη* / όπίσσω Ζ4Ί9, 7/114 = /7709” - Φ107”, Λ 787, Ορ.19. 320 / /250, Ορ.207 / Ορ.279, Sc.48 / /7710; (μάλα) -λλόν άάσθη(ν) / Verb Τ113, h.Ven.253 / Ρ142, Σ252, Γ178; LaA/£« / κακά -λλάΔ μογήσας* β343, /232, π 19, τ483 / £175, ^207, </<101 - 169; L j πάθοιμεν* ι53 / Γ99 - ^53” a ρ284”, ν 131; μάλα -λλά πέπασθε* / Verb *465, ν6 / 022; (κακά) -λλά έοργε* / φυτεύει £175 — Π424 — Ο356βχ·, /320 / £340; -λλά μογησας B69Q, £449 s γ 147, ο489 a ^338” - Th.997”; κειμήλια / αγάλματα L-AA<i και έσθλά. /330, 0381, ο 159 s τ272 / //347; L 4 ^312, 596; κτήματα / Subst. -λλά + Verb /41 / Σ560, 0192, 533, £250; κρέα / ξύλα -λλά + Verb α 112 / 0507 a 547; (πα-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολός, πουλύς, πολλής, πλε(ί)ων, πλεΐστος
λαιά τε) -λλά τε είδώς* Β2\3, /7188 = η 157βχ - ω51βχ ; με- νοεικέα, -λλά £232; (μάλα) -λλά (δ9) εδωκε* £255, Λ 243, Φ42, 0685, 7/264; μάλα -λλά Α156; κακά -λλά πορίζει Hes.fr.302,10; έπι -λλά δ9 άλήθην £120; -λλά γάρ έτλην* 5182, h. 15,6; -λλά κελεύων / Verb £528, Ρ356 / /333, £285, π 205; -λλά δέ/τε + Nomen 5230, /45 / ο 537 « ρ164 = τ310; -λλά δ(έ) Ρ431, /393 « 445”, 5522, τ/82 = V/85”, χ4Ί, ω45. 65, Hes.fr.302,5, h.Merc.360; -λλά λ340, ρ452, h.Ap.303; και πλεϊστα πόρμσιν πΊΊ, υ335 3bß μχ] Verb 4- (...) -λλόν/οί/ούς/ή/ής/β/ήν/ά 5686, γ387 / Κ236, h.7,39 / 0 608 / £183 = σ298, £455, h.Merc.117 / /375 / £136 / 5258, Th.442 / Α 124, £619, 0554, 082, α 129, /281, £231, Ορ.655; είνεκα* -λλοι/ών/ούς/ά Λ438, /97, /212, ρ 118; (ήν*) μάλα -λλοί/ήν/αί/ά ν239, 0186, /44, α 1; ένα -λλοί/ούς Ρ95, υ313; Pron. u.ä. 4- -λλοί/ή/ ήν Χ\δ, Ορ.763, Sc.316 / ^504 = 520” / h.Merc.237; Präp. 4- (...) -λλών/ή/ής/ή/ήν/αί /116 / 0163 / h.Merc.373 / /143 a 285 / 0 80 / h.Ap.441; οίά τε -λλούς/ά λ364 / /128, Λ536, Ορ.322, Choer.fr.9,2 ρ. 195 Ber.; ήλιθα -λλή/ήν £483, /330, £215, r443 / Α677; ένθα δέ (u.ä.) -λλαί/άς/ά *529, μ 127 / Ζ498, ν349 / ΝΊ9Ί, /183, *335; ίδρώ -λλόν Κ574; ήέρι* -λλφ/ή/ήν Th.9 / Γ381 - Υ444, Α 752, Φ549. 597 / Ρ269; αϊματι / άλείφατι / (έν) πυρι (...) -λλφ ι39Ί, σ336 / ω67 / Φ362, μ 237, h.Cer.248; λαίλαπι* -λλή/ήν Ρ57 / Α278, h.7,24; μενοεικέα -λλήν/ά π429 / /227, £267, h. 1,13 Hurst; θυμοφθόρα -λλά Ζ169; Subst. 4- -λλήν ΜΊ, Φ333; δαίδαλα / κτήματα / έθνεα -λλά £179, Σ400 / Ν626, h.Ap. 155 / £459. 469; κακά / κρέα -λλά £89, 0132, h.Ap.3O2 / ρ331; άλλα τε -λλά ρ422 = τ78, Ορ.37; πλεϊστα Cert. ρ.40,16 3by μ.] -λλός (γάρ) //156, Σ603, ν<250, h.Merc.249, Vit. ρ. 18,25; -λλόν γάρ £30 = Ρ4Ο3’η; -λλόν (4- Komp.) ^399, £17; -λλοι 5’ ούτά- μενοι* Μ427, λ40; -λλοι γάρ £803 a /7448in, Α543, £383, 7/328; -λλοί Ζ227. 229, Α 179, Λ/14, /7370, <Ρ30. 32, 5495, τ379, Sc.241, h.Ap. 143; -λλών (4- Gen.Pl.) /74, Ρ393, α3, ω382; -λλούς γάρ / δέ (Τρώων) Μ226, φ153 / 5257; -λλούς /7747, Φ236. 344, 523, /266, λ 516 a ^229, h.Merc.286; -λλόν /469 (- /45), Α 307, h.Cer.309; -λλή η2Ί\, /315; -λλήν (ήέρα*) τ/15. 140, h.Ven.123; -λλαί £128, //468, /23, Sc.376, h.Ven. 119; -λλεων ([Syniz., s.u.] έκ πο- λίων) £131, /544, 5813; -λλάς Α3 a Α 55, Κ15, Α 494 - Op.509in, /7390, Κ326, τ341, χ 169; -λλά λισσόμενος* £358, Φ368, Ύ91; -λλά κτήματ9 / χρήματ9 άγων* /312, £385; πλείων Ορ.380; πλέονες (Syniz. [s.u.]) σ247; πλεί- στους £520 — μ-] -λλοι γάρ ψ2\Ί-, -λλών 0498; -λλόν /45 (- /469); -λλαί £513, τ235; ής τε πλείστην Τ222 μ.] -λλών /V36O, Th.447 3c dreis. 3ca [IvJ ^πλείο- σι(ν)Λ μ 196, τ168; πλείονα ΐσασιν Ψ3\2 και t ,
Κ106 μ««] και πλείονα οίδα* Ν355 a Τ219” a Φ440, μ 188 3cß [i--] -λλοΐσιν γάρ τ4Ο7; -λλήσιν £108, Κ391 R-i] -λλοΐσιν ω26; -λλάων πολίων £117 « /24
Syniz. (La. hier nach van Thiels 'Vulg.’; Lud wich liest Akk. -έας, West [außer 066, Φ131, v. in app.] -υς < *-ύνς; s. L2) (in Mlaß:) ΚΊ -λεΐς Ν734; Ri] -λέων Π655; -λεας Α559 a £4, /262 a 5170”, Ορ.580; -λεΐς 066, Κ313, Φ59. 131; (M3by:) R-] -λλεων £131, /544, 5813; πλέονες σ24Ί; kontr. Nom. -λεΐς nur Α 708 (in Μ1 aß k±l)
Χχ sch.min. Berlin inv.5014 u. P.Mich. 1588 zu A3: -λλάς* πλείστας, sch.D A449, //156: μέγας, ^504: βαθεΐα
L 1 allg. u. zur Bildung: Szemerenyi, Scripta minora 111, 1410-1440 (πολύς u. πολλός); Lamberterie, -υς 600-640 (632f. zu πολλο-) u.ö.; sowie in E (s.o.) 2 Formen: Chan¬
traine, Gr.h.I 220f. 253 u.ö.; Rix, Histor. Gr. 162f.; -λεας/ λεΐς: Scheindler, WS 44, 1924/25, 106fT. (s.a. Schulze, Kl.Schr. 315f.; Nickau, Untersuchungen 46); *-ύνς: West,
1409
1410


πολύς, πουλύς, πολλος, πλε(ί)ων, πλεΐστος
Ilias I, praef. ρ. XXXIV; ders., Studies in the Text and Transmission of the II., München/Leipzig 2001, 28. 174; πουλύς: Leumann, Hom. Wort. 317 A.l07 (aus Πουλυ-δάμας, -βότει- ρα, vgl. ήύς)\ fern, πουλύς: Schulze, QE 445ff.; Wackemagel, Unt. 62 f.; Leaf zu K27; Überl. πουλύς vs. πολλός: West zu Th. 190; Steigerung: Leumann, MH 2, 1945, Iff.; Seiler, Steigerungsformen 113f.; 3 adv.Akk.: J.La Roche,
Hom. Studien (Der Acc. im Hom.), Wien 1861, 37. 48. 51 f. 4 Kompos.: Stanford, CPh 45, 1950, 108—110 (Vgl. mit παν-); Griffiths, Ph. 129, 1985, 193-200 5 Stellung: Am¬
mann, Hom. Wortfolge (s.v. μάλα L) 16; Russo, TAPhA 94, 1963, 244; Conrads, HSPh 69, 1965, 242; Rossi, GGA 223, 1971, 174; Anapher: Fehling, Wiederhol. 199; K. Dickson, Nestor, New York—London 1995, 78 (Betonung der Materialfülle in den Prologen: A2f., a3f., vgl. γ 113); Di Benedetto, MD 45, 2000, 20f. (im /); Appos.: Hahn, TAPhA 85, 1954, 204ff. u.ö.; Formel: Hoekstra, Modifications 55. 117f.; Vbd. 'all’ + 'viel’: Μ. Förderer, Anfang u. Ende der abendländ. Lyrik, Amsterdam 1971, 200 6 Bed.: Graz, Feu 124—126;
Bissinger, μέγας (s.d. L) 282 ff. (μέγας u. πολύς; s.a. Leaf zu //156); Quantität für Intensität: Snell, Entdeckung7 26; Verdenius, Archai. denkpatronen, Lampas 2, 1969, 103; Akust.: Krapp, Akust. Phänomene 225f.; Ggs. 'einer — viele’: Welskopf, in: Φιλίας χάριν, Festschr. Eug.Manni, Roma 1980, 221 If.
B viel, attr. (selten präd.), alleinstehend od. subst. (s.u. Gl. 2) von (nicht gezählten ~ virtuell unzählbaren, nicht begrenzten) Mengen, u. zwar im Pl.: zahlreiche (zahllose) Lebewesen, Sachen, 'Abstr.’ usw.; od. im Sg.: zahlreiche, reichliche, vielfältige ~ große, d.h. aus vielen Elementen bestehende Menge (auch von Zeit viel ~ lange Zeit; od. Fläche viel ~ weites, unbegrenztes Land, Meer); (13) adv. Akk. viel, vielfach ~ eifrig, innig usw. (Quantität für Intensität, s. L6), od. oft (vgl. πολλά- κζ[ς·], αίεί), od. we/rusw.; mit Komp. u. Sup. (s. II, III); zur Stellung s. G3. 4, oft Anapher (/u.ö.), s. G9; z.T. dir.R. (s.u. Markierung der einz. Stt.); geht nicht wie μέγας (s.d.) auf die überblickbare große Umrißgestalt, sondern auf die Vielzahl (Unbegrenztheit) der Einzelelemente (vgl. z.B. μέγας δρχατος η\\2* 'umgrenztes Grundstück’ ggüber -λέος πεδίοιο /d244+, -λλήν έπ9 άπείρονα[\} γαΐαν ο79 'weite, grenzenlose Fläche’, wo sich endlos Schritt an Schritt reiht [s. weiteres in G6]; μέγα [s.d. BI7] έθνος Λ/330 'großes Volk’ ggüber -λύς λαός / όμιλος ζ164+ 'zahllose Menge’; s. Bissinger in L6). — Wortf.: θαμά, θαμέες*, μάλα, μέγας, μυρίοι (s.dd. mit Wortf.: άπειρέσιος, άπειρων, ασπετος [s.d.] usw.), χίλια; πάντες (u. adv. Abll.); πολλάκις, αίεί; (zu 11 arj:) εύρύς; (zu 13ζ; lc; ld5 [πο(υ)λύν χρόνον, πολλόν έπι χρ.]:) δηρόν χρ.; (zu 3ba:) δχ9 άριστος u.ä.; Ορρ.: ήβαιόν, (σ)μι- κρός, ολίγος, παΰρος, τυτθόν (zur Konnot. s. noch die Vbd. mit verseh. Adv. u. Adj. in G5. 6. 7. 8)
Disposition I Pos. 1 Nomen im Sg. la πολύς/ υν laa zahlreiche Menschenmenge laß reichlicher Besitz, Lebensgut lay sonst bei Mengenbegr. laö viel Flüssigkeit lac reichlicher Winter, Regen Ιβζ großer (aus vielen Teilen bestehender) Haufen lai| räuml.: weites Meer, Land lad' zeitl.: viel (lange) Zeit lai akust.: vielfältiger, großer) Lärm lax sonst von'Abstr.* 1b Gen, πολέος lc πουλύς/ύν/ύ Id πολλος/ή/όν (Gliederg. wie in la; dazu:) Ιάλ bes. Gebr.: präd., subst. 12 Nomen im Pl. 2a von Menschen 2aa πολλοί/αί/ά* 2aaaa allein bb mit part.Gen. cc neben Adj., άλλοι* dd attr. zum nachgest. Nomen ee attr. zum vorangest. Nomen ff präd., appos. 2aβ πολέες* (Gliederg. wie in 2aa) 2 b von Tieren, Pflanzen, Unbelebtem, 'Abstr.’ 2ba πολλοί/αί/ά* meist attr. zum (nach- od. vorangest.) Nomen 2baaa von Tieren bb von Besitz, Ga4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
ben, Beute cc sonst von Sachen (auch Pflanzen) dd von Orten, Begr. aus der Natur ee von Zeitbegr. u. 'Abstr.’ ff bes. Gebr.: präd., appos. 2bß πολέες* meist attr. 2c πολλά von Übeln, Strapazen 2ca πολλά subst. od. attr. 4- άλγεα / κακά : 'durchmachen* 2cß κακά πολλά / πολλά ατάσθαλα: 'tun’ 2cy sonst von άλγεα usw. 2d sonst πολλά subst. od. attr. beim subst. Adj. 2da zus.fassend von Besitz, Gaben usw. 2dß als Obj. zu 'mitteilen’, 'wissen’ (meist para- takt. nb./attr. zu Adj.) 2dy von Zeitbegr. 2e πολλά* im Übergang zum Adv. 2ea bei 'raten’ u.ä. viel > vielfach, bei 'überlegen’, 'tun’ usw. 2eß räuml. ins Weite > weit 13 Adv. 3a πολλά 3aa eifrig, innig 'bitten’ u.ä. 3aß vielfach ~ oft bei räuml. Bew. u. sonst 3b πολλόν 3ba beim Komp. u. Sup. 3bß bei Präp., Adv. der Distanz 3by bei verseh. Verben 3c πολύ 3ca beim Komp. u. Sup. 3cß bei räuml. Präp. 3cy bei πρίν 3cö bei 'komp.’ Verben II Komp, πλέων usw. 1 von Männern, (?) Vögeln 2 von Sachen u. 'Abstr.’ 3 von Wissen, (1H) Besitz 4 vom 'größeren Teil’ 5 mit Art. III Sup. πλεΐστοι* 1 von Männern, Scharen 2 attr. zu Sachen u. 'Abstr.’ 3 von Besitz u. (2H) Wissen 4 Adv. πλεΐστον/α. — Attr. u. präd./appos. Gebr. nicht immer eindeutig unterscheidbar.
Im folgenden wird das Lemmawort (bei mehrfachem Vorkommen in ders. Perik.) nur dort abgekürzt (-λύς usw.), wo es den in der betr. Gruppe dargestellten Gebr. zeigt, sonst ausgeschrieben (πολύς usw.).
die Stellen :
I Pos. 1 Sg., attr. u. (1 dA, s.a. in 1 dy. δ. η :) präd. la πολύς/ύν laa zahlreiche (große) Menschenmenge (viel Volk; vgl. lc. da), meist Krieger (außer 1°, 1H) ζ164 „-λύς δέ μοι έσπετο λαός" Β664 -λύν δ9 δ γε λαόν άγείρας Ορ.652 -λύν σύν λαόν άγειραν /Π 15 „έπει -λύν ωλεσα λαόν" = /22 /483 „-λύν δέ μοι ωπασε λαόν" Σ452 „-λύν δ9 άμα λαόν δπασσε" Ε334 -λύν καθ9 όμιλον όπάζων = P462ex ίΡ651 Πηλείδης δέ -ύν καθ9 όμιλον 9Αχαιών 1 φχετ9 Hes. fr. 75,7 -λύς δ9 άμφίσταθ9 όμιλος Ν472 μένει κολοσυρτόν έπερχόμενον -λύν άνδρών laß viel Besitz, Lebensgut (vgl. 1b. dß) ^549 „έστι τοι έν κλισίη χρυσός -λύς, έστι δέ χαλκός" φ62 ένθα σίδηρος 1 κεϊτο -λύς καί χαλκός Ρ493 (Rüstung) -λύς δ9 έπελήλατο χαλκός (s 7V8O4” in Idß) λ490 „άνδρι παρ9 άκλήρφ, φ μή βίοτος -λύς εϊη" y 301 „ένθα -λύν βίοτον και χρυσόν άγείρων" δ 90 „-λύν βίοτον ξυναγείρων" ο 456 „βίοτον -λύν έμπο- λόωντο" ρ250 „ϊνα μοι βίοτον -λύν άλφοι" Ορ.232 τοΐσι φέρει μέν γαΐα -λύν βίον τ61 άπό μέν σίτον -λύν ήρεον Th.974 -λύν δέ οί ωπασεν δλβον h.30,12 δλβος δέ -λύς καί πλούτος όπηδεΐ lay sonst Mengenbegr. für eine Gesamtheit aus zahlreichen Individuen (vgl. Idy): viel Klee <5603 („πεδίοιο) φ ένι μέν λωτός -λύς" laö viel Flüssigkeit (vgl. lc) JV705 -λύς άνακηκίει ίδρώς s Ψ50Ί“ /7110 κάδ δέ οί ίδρώς 1 πάντοθεν έκ μελέων -λύς έρρεεν ζ86 -λύ δ9 ΰδωρ ' καλόν ύπεκπρορέει las (nicht) viel, reichlicher Schnee, Sturm, Regen (Hagel, vgl. f43f.; vgl. lc. de) 5566 „ού νιφετός, οΰτ9 άρ χειμών -λύς οΰτε ποτ9 όμβρος" Κ6 (Zeus) τεύχων ή -λύν δμβρον άθέσφατον ήέ χάλαζαν Ιβζ großer (aus vielen Teilen bestehender) Haufen (vgl. IdQ μ 45 (Sirenen) „-λύς δ9 άμφ9 όστεόφιν θίς 1 άνδρών πυθο- μένων" Ιβη räuml. (vgl. lb. c. dq); we/(eine weite, große Strecke) Meer, Land durchqueren u.ä. (viel herumkommen, s. γαΐα Bleu. vgl. εύρύς): Op.635 ήλθε -λύν διά πόντον fi- νύσσας d Cypr.fr.7,9 p.38 Dav. πόντον -λύν έξορόθυνεν h.Merc.337 -λύν διά χώρον L u Υ249 „έπέων δέ -λύς νομός (s.d. Β3) ένθα καί ένθα" ein weites Feld (s. Edwards, Iliad z.St. mit Parall.; zum VE s. «P320 in 2eß) lafr zeitl. (dir.R. außer Λ/9, 5675, $319, h.Cer.94; 5x neg.); viel (lange) 1411
1412


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
Zeit -Λύν χρόνον [^1] (vgl. 1 c. dO; metr. anders δηρόν χρόνον): Β343 „u-Λύν χρόνονj ένδάδ9 έόντες" Γ157 „L , αλγεα πάσχειν" 4- /M15, 6:319, Λ 161, ο545, </>70, ω218 (άμ- φις έόντα), h.Cer.94 neg.: Λί9 (τείχος) ου τι L d έμπεδον ήεν <5594 ,,μή δή με L ϋ ένδάδ9 έρυκε" = ο 68” 4- 6543 675 ούδ9 αρα Πηνελόπεια L 3 ήεν άπυστος 4- π 267 zu viel (langer) Schlaf: ο394 „άνίη καί -λύς ύπνος" lai akust. (vgl. Idi): vielfältiger, großer) Lärm, Gesang (oft im Kampf), π. (meist unmittelbar) vorangest.: B810 ^-λύς δ9 ορυμαγδός Λ όρώρει = (959 = ω70 = 21449” = (963 = Sc. 401” Κ185 (Raubtier) L d έπ9 αύτφ 1 άνδρών ήδέ κυνών Φ313 „-Λύν δ9 ορυμαγδόν όρινε" Ι54Ί „άμφ9 αύτφ δήκε ^-λύν κέ- λαδονΛ καί άύτήν" Σ530 ώς ούν έπύδοντο L u 493 -λύς δ9 ύμέναιος όρώρειu = Sc. 274” 6380 -λύς δ9 ύπό κόμπος u j lax sonst bei 'Abstr.’ viel (groß) (vgl. Idx); Mühe: Z525 ,,οΐ έχουσι -λύν πόνον εϊνεκα σεΐο" 0365 ως ρα σύ, ήϊε Φοίβε, -Λύν κάματον καί όϊζύν 1 σύγχεας "Αργείων optisch: Schönheit, Glanz: ψ 156 κάκ κεφαλής χεύεν -λύ κάλλος "Αδήνη h.32,4 -λύς δ9 ύπό κόσμος δρωρεν ' αίχΛτ^ λαμπούσης nom.act.: Pan.fr. 131,15 ρ. 122 Dav. παύε -λύν πάτον laß das viele (übermäßige) Trinken lb Gen. πολέος: durch viel (eine große Strecke der) Ebene (Part, des Orts, s. SchwyzerII Ulf.; vgl. 1 a77. c. άη): Δ244 (Gl.) „^-λέος πεδίοιοu δέουσαι" s *F521" 4- 475 E 597 ίων u j — viel Lebensgut (vgl. laß. dß): /M26 ,,ποδήν -λέος βιότοιο" großes, starkes Feuer (vgl. Ide): υ 25 (Gl.) -λέος πυρός αίδομένοιο — Subst. eine Menge wert (wiegt viel auf als Tauschobjekt; vgl. /116 [in 2aadd], Λ 514 [cc]): ^562 („δώσω οί δώρηκα) -έος δέ οί άξιος έσται" s 6405 lc πουλύς/ύν (4χ fern., s. L2); zahlreiche Menschenmenge (vgl. laa. da): 6109 άμα δ9 έσπετο πουλύς όμιλος, ' μυ- ρίοι (νέοι πολλοί τε καί έσδλοί) Κ5\7 Τρώων κατεδύσετο (Αρ.) ^πουλύν όμιλονu ρ67 (τών, sc. μνηστήρων) άλεύατο l j (9472 ,,όλλύντ" (Zeus) "Αργείων πουλύν (πολύν vulg., πολέα testis) στρατόν αίχμητάων" — fern.: viel (dichter, unsichtbar machender) Nebel (vgl. la δ. ε; dö. ε): ΕΊΊ6 περί δ" ήέρα πουλύν έχευε (Hera) s 050” (πολλύν, πολύν, πουλήν w.ll.) übers weite Meer (vgl. 1 a η; b; άη): Κ27 ^πουλύν (πολ[λ]ύν, πολλήν, πουλ[λ\ήν, πολλοί w.ll.) έφ" ύγρήνΛ ' ήλυδον ές Τροίην <5709 („αϊ, sc. νήες) περόωσι δέ L / — lange Zeit (vgl. 1 aO; dO): Th. 190 (μήδεα Ού- ρανού) ως φέρετ" άμ πέλαγος πουλύν χρόνον (πολύν vulg., πολλύν ν.1., πολλόν ci.), zu Form u. Überl. s. West z.St., metr. gleichw. δηρόν (s.d.) χρόνον, s. noch -λλόν έπί χρόνον
ld πολλός/ή/όν* Ida zahlreiche Menschenmenge (vgl. laa. c) Σ603 -λλός δ" ίμερόεντα χορόν περιίσταδ9 όμιλος ' τερπόμενοι Sc. 475 -λλός (πουλύς S) δ" ήγείρετο λαός Hes.fr.204,99 (γένος) -λλόν άϊστώσαι, präd.? (s. in 3by) idß viel Besitz, Beute, Lebensgut (vgl. laß. c) TV 804 (άσπίς) -λλός δ" έπελήλατο χαλκός (s Ρ493” in l^aß) h. Merc. 249 -λλός δέ χρυσός τε καί άργυρος ένδον έκειτο, ' πολλά δέ ... ψ3Ο5 -λλός δέ πίδων ήφύσσετο οίνος /469 ,,-λλόν δ" έκ κεράμων μέδυ πίνετο" «45 ένδα δέ -ΛΛόν μέν μέδυ πίνετο, πολλά δέ μήλα ' έσφαζον 164 „-λλόν γάρ (ήφύσαμεν", sc. οίνον) Vit. ρ. 18,25 Πλούτος γάρ έσεισι ' -λλός (πολύς S) 6686 „βίοτον κατακείρετε -λλόν" π 429 „κατά ζωήν φαγέειν μενοεικέα -λλήν" θΡ·118 καρπόν δ" έφερε ζείδωρος άρουρα ' αύτομάτη -λλόν τε καί άφδονον /143 („Orest) δς μοι τηλύγετος τρέφεται δαλίη ένι -λλή" λ 285 ω67 „καίεο δ" έν τ" έσδήτι δεών καί άλείφατι -λλφ" h.Merc. 181 „άλις τ" αϊδωνα σίδηρον ' καί -λλήν έσδήτα" Λ 677 „ληίδα 6’ έκ πεδίου συνελάσσαμεν ήλιδα -λλήν, ' πεντήκοντα βοών άγέλας" ΜΙ νήάς τε δοάς καί ληίδα -λλήν Th. 442 ρηϊδίως αγρην 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
κυδρή δεός ωπασε -λλήν Idy sonst Mengenbegr. für eine Gesamtheit aus zahlreichen Elementen (vgl. lay): viel Sand u.a. /7 (Gl.: κύμα) -λλόν δέ παρέξ άλα φύκος έχευεν Λ 495 (G1.: πολλάς δέ δρυς πολλάς δέ τε πεύκας) -ΛΛόν δέ τ’ αφυσγετόν είς άλα βάλλει /2163 άμφί δέ -λλή ' κόπρος έην κεφαλή ρ 297 έν -λλή κόπρφ 1330 ,,κατακρύψας ύπό κόπρφ, ' ή ρα κατά σπείους κέχυτο μεγάλ" ^ήλιδα -λλή", präd. ε483 φύλλων γάρ έην χύσις L d 2 τ443” 1375 „τόν μοχλόν ύπό σποδού ήλασα -λλής" £136 (,,όστέα) ψαμάδφ είλυμένα -λλή" ε25Ί -λλήν δ" έπεχεύατο ύλην Sc.269 -λλή δέ κόνις κατενήνοδεν ώμους h.Cer.309 (πολλά δ" άροτρα) -λλόν δέ κρϊ λευκόν έτώσιον έμπεσε γαίη h.Merc.237 ήύτε -ΛΛί/ν 1 πρέμνων άνδρακιήν Idö viel Flüssigkeit (vgl. laÖ; οίνος in dß) Κ5Ί2 J-δρώ -ΛΛ(^ άπε- νίζοντο δαλάσση 574 κύμα δαλάσσης L u ' νίψεν ε323 άλμην 1 ... ή οί -λλή άπό κράτος κελάρυζεν, präd. 455 δά- λασσα δέ κήκιε -λλή ' άν στόμα τε ρίνας δ" (s. van der Valk, Text. Crit. Od. 171 f.) ψ231 -λλή δέ περί χροι τέ- τροφεν άλμη τ387 ύδωρ δ" ένεχεύατο -λλόν (πουλύ ν.1.) ι39Ί („μοχλόν) πεφυρμένον ^αϊματι -λλφΛ" σ336 ,,φορύ- ξας l j“ Ide viel, reichlicher Nebel, Unwetter, Regen, Hitze, Feuer (vgl. laa b. c; dazu s. £43f.) Γ381 (Aphr.) έκά- λυψε δ" άρ" ήέρι -λλή = Υ444 = Φ597” s Λ 752” s Φ549” s Th.9” (-λλφ, ν.1. -λλή) Π790 ήέρι γάρ -λλή κε- καλυμμένος άντεβόλησε (Αρ.) Ρ269 λαμπρήσιν κορύδεσσι Κρονίων ήέρα -λλήν 1 χεΰ" ηλ5 -λλήν ήέρα χεύε (Ath.) 140 (βή, Od.) -λλήν ήέρ" έχων, ήν οί περίχευεν "Αδήνη Ρ5Ί έλδών δ" έξαπίνης άνεμος σύν λαίλαπι -λλή, vgl. μεγάλη σύν λαίλ. (μ 403) Δ 278 άγει δέ τε ^λαίλαπα -λλήνΛ h.7,24 (,,μή) όρση άργαλέους τ" άνέμους καί L Ορ.677 όμβρφ ' -λλφ όπωρινφ Χ31 (GL: Hundsstern) φέρει -λλόν πυρετόν (s.d.) δειλοΐσι βροτοΐσιν Φ362 ώς δέ λέβης ζει ένδον έπειγόμενος πυρί -λλφ (s Λ157” πυρός ορμή) 4- μ237 h.Cer.248 „ξείνη σε πυρί ένι -λλφ ' κρύπτει" κ359 πύρ άνέκαιε ' -λλόν ύπό τρίποδι μεγάλφ Φ333 „πιφαύ- σκεο δέ φλόγα -λλήν" 1 <1ζ (nicht sehr) großer Hügel (vgl. laQ ίΡ245 „τύμβον δ’ ού μάλα -λλόν έγώ πονέεσδαι άνωγα" 14η räuml.; von γαΐα, (je 1χ) χώρη, οδός (vgl. lat], b. c; 2eß): 080 (Gl.) δς τ" έπί -λλήν ' γαΐαν έλη- λουδώς β364 „πή δ" έδέλεις ίέναι ^λλήν έπί γαΐανf 6 268 „-λλήν δ" έπελήλυδα γαΐαν" τ284 „χρήματ" άγυρτά- ζειν L j ίόντι" s Cerc.fr. 1,2” p.70 Ki. (ίόντες) ξ33Ο „L d άληδείς ' ήλδεν" (vgl. έπί -λλά δ" άλήδην usw. £120+ in 2eß) ο79 „δειπνήσαντας ϊμεν -λλήν έπ" άπείρονα γαΐαν" Th. 861 -λλή δέ πελώρη καίετο γαΐα, präd. (s. West z.St.) ^520 ούδέ τι -λλή ' χώρη μεσσηγύς φ20 -λλήν οδόν ήλδεν Όδυσσεύς h.Ven. 123 „πολλά δ" έπ" ήγαγεν έργα άνδρώπων (sc. Hermes die Aphr.), 1 -λλήν δ9 άκληρόν τε καί άκτιτον (sc. γαΐαν)", s. Cassola z.St. (keine) starke, tiefe Spur (mögl. auch präd.): ¥*504 (άρματα) έπέτρεχον ούδέ τι -λλή ' γίνετ9 έπισσώτρων άρματροχιή κατόπισδεν ' έν λεπτή κονίη weites (nicht zu engmaschiges) Fadengerüst zur Herstellung dichten Gewebes (s. West z.St.): Op. 538 στημόνι δ" έν παύρφ -λλήν κρόκα μηρύσασδαι (Antith.) IdO zeitl. (vgl. 1 aO. c) μ 407 (ή, sc. νηΰς) έδει ού μάλα ^-λλόν έπί χρόνονj ο 494 καδδραδέτην δ9 ού L ν άλλα μινυνδα, dagg. (ohne έπί:) πολύν / πουλύν / δηρόν χρόνον Idi akust. (vgl. lai) T81 „άνδρών δ9 έν -λλφ όμάδφ πώς κέν τις άκούσαι * ή εϊποι" «315 „-λλή δέ φοίζφ (τρέπε μήλα, Kyklop)“ Idx sonst bei ’Abstr.’ (vgl. lax); Not: 7/271 „έτι ξυνέσεσδαι όϊζυΐ ' -λλή" £215 „με δύη έχει ήλιδα -λλή" ψ250 „άμέτρητος πόνος έσται, ' -λλός καί χαλεπός" h.Merc.373 „μηνύειν δ’ έκέλευεν άναγκαίης ύπό -λλής,' πολλά δέ μ" ήπείλησε" Schönheit, Ehre: £183 χάρις δ" άπελάμπετο -λλή — σ298 (— Th. 583” codd. [in D])
1413
1414


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
Th. 418 Έκάτην' -λλή τέ οί έσπετο τιμή — Hes.fr. 141,18” vielfältige ’geheimdienstl.’ Erkenntnis (Information): <5258 („πολλούς δέ Τρώων κτείνας ήλθε) κατά δέ φρόνιν ήγαγε -λλήν" viel (große) Kraft: h.Merc. 117 (Hennes) δύναμις δέ οί έπλετο -λλή Ιάλ bes.; präd. (s.a. 1330 [dy], ε323 [db], Th.861, *F504? [dr)]; s. G2): 77156 (Nestor:) „τόν δή μήκιστον και κάρτιστον κτάνον άνδρα' ' -λλός γάρ τις έκειτο παρήορος ένθα και ένθα" (s. *£320 in 2eß), sing, von einzelnem Menschen: Liegender als ausgedehnte Masse (s. Leaf u. Ameis-H. z.St.) lag weiträumig in die Länge u. Breite, als eine große Masse, vgl. (Σ26+) μέγας μεγαλωστί ([s.d.] τα- νυσθείς), vgl. späteren Gebr. (s. LSJ s.v. πολύς 12 b. c) Θ 186 „νΰν μοι τήν κομιδήν άποτίνετον (Pferde), ήν μάλα -λλήν ' "Ανδρομάχη (ύμΐν έθηκεν") gab vielfach, reichlich Pflege Λ 307 (Gl.:) -λλόν δέ τρόφι κύμα κυλίνδεται — Subst.: τ450 -λλόν δέ διήφυσε σαρκός όδόντι (Eber) ein gutes Stück Fleisch (vgl. μέγα Sc.461) Th. 787 (ύδωρ) -λλόν δέ ύπό χθονός (έξ ιερού ποταμοΐο ρέει) viel (großer Teil) des Wassers
12 PL, alleinstehend/subst. (-λλά), attr. u. (2 a aff; aß ff; baff) präd./appos., (2e:) Übergang zum Adv. 2a von Menschen 2aa πολλοί/αί/ά+ 2aaaa allein; am VA / Kolonanf.: Λ 179 -λλοί δέ πρηνείς τε και ύπτιοι έκπεσον ίππων Μ 421. 429 -λλοί δ9 ούτάζοντο κατά χρόα ' ... ' ... -λλοι δέ διαμπερές άσπίδος + λ40 Sc.241 -λλοί μέν κέατο, πλέονες δ9 έτι (μάρνανθ9) /74 ,,πολέεσσι δ9 άνάσσεις. ' -λλών δ9 άγρομένων τφ πείσεαι", part.Gen. > gen.abs. (s. SchwyzerII 398) P393 (Gl.:) δύνει δέ τ9 άλοιφή ' -λλών έλκόντων 77747 „-λλούς αν κορέσειεν" Θ344 -λλοι δέ δάμεν = 02 δ 17 -λλοι δ9 άρα θηήσαντο π 134 „-λλοί γάρ έμοι κακά μηχανόωνται" τ334 „-λλοί τέ μιν έσθλόν έειπον" ψ2\1 „-λλοι γάρ κακά κέρδεα βουλεύουσιν" 7546 „-λλούς δέ πυρής έπέβησ9 άλεγεινής" Ζ241 εύχεσθαι άνώγει (Hektor die Troerinnen) ' πάσας έξείης' -λλήσι δέ κήδε9 έφήπτο Φ524 (G1.:) πασι δ9 έθηκε πόνον, -λλοϊσι δέ κήδε9 έφήκεν — im Versinneren sonst: Α242 „εύτ" äv -λλοι ύφ9 'Έκτορος (πίπτωσι") £281 „ή μέν μοι μάλα -λλοι έπήϊσσον" φ361 ούνεκα -λλοι όμόκλεον 7V36O τό -λλών γούνατ9 έλυσεν τ239 „έπει -λλοΐσιν Όδυσσεύς ' έσκε φίλος' παύροι γάρ ...“ Φ102 „και -λλούς ζωούς έλον" — am VE: Χ236 „έπει μεμάασί γε -λλοί" Ρ95 „μή πώς με περιστήωσ" ένα -λλοί" υ313 „χαλεπόν γάρ έρυκακέειν ένα -λλούς" /2608 „φή δοιώ τεκέειν (Leto), ή δ9 αύτή (Niobe) γείνατο -λλούς" Ύ16 „ή κ9 έτι -λλοι ’ γαΐαν όδάξ ειλον" ν239 „ϊσασι δέ μιν μάλα -λλοι" 2aabb mit part.Gen.; am VA od. Kolonanf.: /4 543 -λλοι γάρ Τρώων και "Αχαιών ήματι κείνφ (έν κονίησι τέταντο) Μ\4 -λλοι δ" "Αργείων οί μέν δάμεν, οί ^δέ λίποντοΛ, zur Appos. s. Hahn (L5) δ 495 (bis) „-λλοί μέν γάρ τών γε θά- νον, -λλοι L j“ Μ226 „-λλούς γάρ Τρώων καταλείψομεν" δ 257 „-λλούς δέ Τρώων κτείνας" ρ596 „-λλοι δέ κακά φρονέουσιν "Αχαιών" Σ271 „-λλούς δέ κύνες και γΰπες έδονται ' Τρώων" — sonst: £161 Ελένην, ής εϊνεκα ί-λλοι 9Αχαιώνj (άπόλοντο) — 177 /2737 „έπει μάλα L d (fielen“) £271 „ένθ" ήμέων -λλούς μέν άπέκτανον" = ρ440 2aacc neben Adj., άλλοι* (geleg. attr. zum Nomen) 7V709 ^-λλοί τε και έσθλοίΔ 1 λαοί έπονθ" έταροι i? 110 άμα δ" έσπετο πουλύς όμιλος, 1 μυρίοι' αν δ" ϊσταντο νέοι L d £176 „έπει ^-λλών τε και έσθλώνΔ γούνατ" έλυσεν" « Π425 Χ44 „ός μ9 υιών L u εύνιν έθηκε" Aristeas fr.211,2 p. 87 Dav. (άνθρώπους) -λλούς τε και έσθλούς κάρτα μαχητάς Λ 483 Τρώες έπον -λλοί τε και όλκιμοι (= 0586roed in 2aßbb) π244 „άνδρε δύω ^-λλοϊσι και ίφθίμοι- oij μάχεσθαι" τ110 „άνδράσιν έν L Λν ανάσσων" a ω26” („ούνεκα -λλοΐσιν τε ...“) Γ226 „λίην γάρ -λλοι και έπήτριμοι (πίπτουσιν)" τ!74 („Κρήτη) έν δ"
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος άνθρωποι -λλοι άπειρέσιοι, καί έννήκοντα πόληες" ~ Hes. fr. 240,4'” (άνδρες) Δ 53% -λλοί δέ περί κτείνοντο καί άλλοι α355 ,,^λλοί δέ καί άλλοιd φώτες όλοντο" £200 „L j ' υίες" α395 „βασιλήες "Αχαιών είσί καί άλλοι ' -λλοί έν ... "Ιθάκη" φ25\ „είσί καί άλλαι -λλαί "Αχαΐίδες" Th.363 (αύται) πρεσβύταται κοΰραι' -λλαί γε μέν είσι καί άλλαι Φ88 „του δ" έχε θυγατέρα Πρίαμος, -λλάς δέ καί άλλας (-λλών τε καί άλλων v.l., s. van der Valk, Text. Crit. Od. 16)“ Λ 514 „ίητρός γάρ άνήρ -λλών άντάξιος άλλων" 2aadd attr. zum Nomen, das (z.T. mit Sperrung) folgt (Θ5%, τ407 m. folg. Appos.); am VA od. Kolonanf.: £803 „-λλοί γάρ κατά άστυ μέγα Πριάμου έπίκουροι" = 77448in Ζ227. 229 „-λλοί μέν γάρ έμοί Τρώες κλειτοί τ" έπίκουροι 1 κτεί- νειν ' -λλοί δ" αύ σοί "Αχαιοί έναιρέμεν" Η328 „-λλοί γάρ τεθνασι "Αχαιοί" δ 58 -λλοί δ" άρ" έσαν, νέοι ήδέ παλαιοί τ379 „-λλοί δή ξεΐνοι" α3 -λλών δ" άνθρώπων ϊδεν άστεα καί νόον έγνω, ' πολλά δ" λ 516 (πολύ προ- θέεσκε) -λλούς δ" άνδρας έπεφνεν ... πάντας δ" = /229 </>153 „-λλούς γάρ τόδε τόξον άριστήας κεκαδήσει" h.Merc.286 -λλούς δ" άγραύλους άκαχήσεις μηλοβοτήρας τ407 „-λλοΐσιν γάρ έγώ γε όδυσσάμενος τόδ" ίκάνω, 1 άν- δράσιν ήδέ γυναιξίν", umfaßt Mask. u. Fern. /395 „-λλαί "Αχαΐίδες είσιν" Ζ151 „-λλοί δέ μιν άνδρες ισασιν" = Κ214 Σ542 -λλοί δ" άροτήρες έν αυτή Λ 520 „-λλοί δ" άμφ" αύτόν εταίροι" ο 273 „-λλοί δέ κασίγνητοί τε έται τε" π413 „-λλοί δ" έσαν άνδρες έν αύτή" ω68 (,,άλείφατι πολλφ) -λλοί δ" ήρωες "Αχαιοί (πολύς δ" ορυμαγδός") h.Merc.203 „-λλοί γάρ οδόν πρήσσουσιν όδΐται (κακά πολλά") Β226 „πλεΐαί τοι χαλκού κλισίαι, -λλαί δέ γυναίκες ' είσιν" Ζ296 -λλαί δέ μετεσσεύοντο γεραιαί Α3 μυρί" "Α- χαιοΐς άλγε" έθηκε, 1 -λλάς δ’ ίφθίμους ψυχάς "Άϊδι π^ο- ίαψεν a Λ 55 (κεφαλάς) Hes.fr.204,118 ... π]ολλάς 9Αϊδη κεφαλάς άπό χαλκόν ίάψ[εΐ\ν — im Versinneren sonst: Γ183 „ή ρά νύ τοι -λλοί δεδμήατο κούροι "Αχαιών" ΝΊ33 „-λλοί (-ΛΛο'ν Ar. Byz.) έπαυρίσκοντ" άνθρωποι" α 176 „έπεί -λλοί ϊσαν άνέρες (άλλοι") Θ2ΪΊ „εί καί μάλα -λλοί έταϊροι ' άγχι" ρ269 „ότι -λλο[ έν αύτφ δαΐτα τίθενται ' άνδρες" ^119 („ένα φώτα) φ μή -λλοί έωσιν άοσσητήρες" 0291 ,,'Έκτορ", ό δή -λλών Δαναών ύπό γούνατ" έλυσεν" s £69” (άνδρών) = 236” £483 έκπρεπέ" έν -λλοϊσι καί έξοχον ήρώεσσιν Φ188 „τίκτε μ" άνήρ -λλοΐσιν άνάσσων Μυρμιδόνεσσι" s o240med δ3 γάμον -λλοΐσιν έτησιν σ33Ο „-λλοϊσι μετ" άνδράσιν" = 390 h. Ap. 479 „-λλοϊσι τετιμένον άνθρώποισιν" s 522” τ235 „ή μέν -λλαί γ" αύτόν έθηήσαντο γυναίκες" — am VE: «529 „ένθα δέ -λλαί ' ψυχαί έλεύσονται" Ορ.763 (φήμη) ήντινα -λλοί ' λαοί φημίξουσι 191 „ούνεκα -λλών ' λαών έσσι άναξ" 116 „άντί νυ -λλών ' λαών έστίν άνήρ όν τε ...“ λ364 „οίά τε -λλούς (-λλά v.l., s. van der Valk, Text. Crit.Od. 100) ' βόσκει γαΐα ... άνθρώπους" (— ε422+ in 2baff) Z498 κιχήσατο δ" ένδοθι -λλάς ' άμφιπόλους zum Mengenbegr.: £128 „-λλαί κεν δεκάδες δευοίατο οίνο- χόοιο" Κ326 (bis) -λλάς δέ στίχας ηρώων, -λλάς δέ καί ίππων 2aaee attr. zum vorangest. Nomen δ822 „δυσμε- νέες γάρ -λλοί έπ" αύτφ μηχανόωνται" Φ236 ώσε δέ (Skam.) νεκρούς ' -λλούς - 344 /212 „μνηστήρας σής μητέρος εϊνεκα -λλούς" ι266 „άπώλεσε λαούς ' -λλούς** zum Mengenbegr.: £91 ως τών βθνεα -λλάΛ (έστιχόωντο) • 464 (vgl. j £459. 469 in 2baaa) 2aaff präd., appos. (zu Pron. u.ä.; vgl. 2aßff. 2baff. 1 dA); zur Kopula: (9253 ένθ" οΰ τις πρότερος Δαναών -λλών περ έόντων β24\ „παύρους μνηστήρας κατερύκετε -λλοί έόντες" in großer Zahl: /384 (τούς δέ ϊδεν μάλα πάντας) πεπτεώτας -λλούς Ε624 οΐ -λλοί τε καί έσθλοί έφεστασαν λ 42 οΐ -λλοι περί βόθρον έφοίτων άλλοθεν άλλος Κ221 οί δ" έθελον
1415
1416


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
Διομήδεϊ -λλοί έπεσθαι Ώ498 „τών μεν -λλών ’Άρτ/^ ύπό γούνατ9 έλυσεν“ ω382 „τώ κέ σφεων γούνατ9 έλυσα 1 -λλών (βάλλων pap., s. van der Valk, Text. Crit. Od. 78) έν μεγάροισι“ zur l.P.PL: £383 ,,-λλοί γάρ δή τλήμεν (Götter)“ λ 438 „'Ελένης μέν άπωλόμεθ’ είνεκα -λλοί“ h.Ven. 119 ,,-λλαί δέ ννμφαι και παρθένοι ' παίζομεν“ laß πολέες* (zum Akk. s. L2) laßaa allein; am Kolon- anf.: /7661 -λέες γάρ έπ9 αύτφ 1 κάππεσον Ώ421 ,,-λέες γάρ έν αύτφ χαλκόν έλασσαν“ £691 ν-λέων δ9 άπό θυμόν έλοιτο^ £ Π655 (προτί αστυ, L d, Syniz.) /7398 -λέων δ9 άπετίνυτο ποινήν /73 „-λέεσσι δ9 (-έσιν γάρ ν.1., -έσιν δέ ci., ν. Hainsworth, Iliad ad 1.) άνάσσεις“ (= A288ex ,,πάν- τεσσι“) Μ399 -λέεσσι δέ θήκε κέλευθον Λ 688 ,,-λέσιν γάρ Έπειοι χρεΐος δφειλον“ Hes. fr. 33a,21 -λέας δέ μελαίνη κηρι πέλασσε — sonst: Π262 νηπίαχοι* ξυνόν δέ κακόν -λέεσσι τιθεΐσι Ρ236 νήπιοι* ή τε -λέσσιν έπ9 αύτφ θυμόν άπηύρα Ζ1230 -λέας διά κοιρανέοντα /7827 ως -λέας πεφνόντα ΝΊ34 („πολλοί άνθρωποι) καί τε -λεΐς (-ύς West, ν. in app.) έσάωσε“ Hes.fr. 144,3 (πλείστων ήνασσε) τφ καί -λέων βασίλευεν laßbb mit part.Gen. A559 „ώς Αχιλήα ' τίμησης (Zeus), όλέσης δέ -λέας έπί νηυσίν Αχαιών“ (Syniz.; -λύς, -λεΐς vv.ll., s.o. Μ Ende) s Β4 χ134 ,,τώ σφεων -λέες κακόν οιτον έπέσπον“ laß cc neben Adj., άλλοι* (z.T. appos. od. attr.) Z452 „oi κεν L-λέες τε καί έσθλοίύ (πέσοιεν“) £ Ω167" £284 „τοί μιν μνώνται L “ 4- /204 h.Ap.392 έν δ9 άνδρες έσαν L u Δ 298 πεζούς δ9 έξόπιθε στήσεν ^-λέας τε καί έσθλούς^ Ω204 „L j ' υίέας έξενάριξε“ — 520 ω42Ί „τούς μέν σύν νήεσσιν άγων L / Φ586 „έν γάρ οί -λέες τε καί άλκιμοι άνέρες είμέν“ (£ Λ 483med in 2aacc) β 166 „πάντεσσιν* -λέσιν δέ καί άλλοισιν κακόν έσται“ Hes. fr.33a, 19 -λέας δ9 άπόλεσσε καί άλλους laßdd attr. (ζ.Τ. am Kolonanf.) zum Nomen, das (meist mit Sperrung) folgt £417 „-λέες δ9 άμφ9 αύτόν έταΐροι“ = Θ537" = T5ex £610 -λέες δ9 έν νηϊ έκάστη ' Αρκάδες άνδρες 4- 619, Δ143 (' ίππήες), 0682 ('άνέρες ήδέ γυναίκες) Π550 -λέες γάρ αμ9 αύτφ ' λαοί έποντ9 Ρ680 (δσσε) δινείσθην -λέων κατά έθνος έταίρων Τ383 Ότρυντέίδην -λέων ηγήτορα λαών « Hes. fr.25,36" =χ 43a,58ex - 136,18" £ 141,12" (ηγήτορας άνδρών) δ 267 ,, ^ήδη μέν -λέωνΑ έδάην βουλήν τε νόον τε ' άνδρών ηρώων, πολλήν δ9 έπελήλυθα γαΐαν“ = λ416ίη („L j φόνφ άνδρών“) £ ω3Ί ^388 „μοΰνος έων -λέσιν μετά Καδμείοισιν“ £ /V661" (Παφλαγόνεσσι) £ /7240" („Μυρμιδόνεσσι“) = Ψ60ΡΧ = λ 495" /7329 -λέσιν κακόν άνθρώποισιν Δ 385 „-λέας δέ κιχήσατο ^Καδμείωνας“ά £■804 „-λέας μετά L “ 066 „Ιλίου προπάροιθε -λεΐς (-λέας ν.1.) όλέσαντ9 αίζηούς“ Ω4Ί9 (χεΐρας) αϊ οί -λέας κτάνον υϊας Hes. fr. 302,17 άγέτω -λέας Κενταύρους - Vit. ρ. 18,10 (πολλούς S) Ορ.580 ήώς, ή τε φανεΐσα -λέας (-λεΐς testis) έπέβησε κελεύθου ' άνθρώπους πολλοΐσί τ9 έπί ζυγά βουσι τίθησιν (Syniz.) Nomen folgt dir.: £546 Όρτίλοχον -λέεσσ9 ^ανδρεσσιν άνακταΛ Ν452 „έμέ τίκτε -λέσσ9 L “ £308 ναιετάασκε -λέσσ9 άνδρεσσιν ανάσσων Hes. fr. 33a,2 Πελίην -λέσιν λαοΐσι[ν άνακτας Φ59 „ούδέ μιν έσχε πόντος άλός πολιής, δ -λεΐς (-ύς West) άέκοντας έρύκει“ laßee attr. zum vorangest Nomen £467 („τεύχεα καλα) οιά τις αυτε ' ^ανθρώπων -λέωνΔ θαυμάσσεται, δς κεν ϊδη- ται“ der Menschen, der zahlreichen ι352 „πώς κέν τίς σε (Kyklop) καί ύστερον άλλος ϊκοιτο 1 L “, konz.: so zahlreich sie auch sind (Ameis-H.) 7274 „Ζεύς ’ ήθελ9 Αχαιοΐσιν θάνατον -λέεσσι γενέσθαι“ 0258 „νυν ίππεΰσιν έπότρυ- νον -λέεσσι“ die Wagenkämpfer, die vielen (Hampe) laß ff bes.; präd., appos. (vgl. laaff. 2bßcc. 2bafif. IdA): £94 °ύδ9 άρα μιν μίμνον -λέες περ έόντες « /552*’ Σ103 „οι θή -λέες δάμεν 'Εκτορι“ Λ 708 („οί) πάντες ' ήλθον όμως 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
αύτοί τε -λεΐς καί ίπποι“ υ30 δππως δή μνηστήρσιν χεΐρας έφήσει, 1 μοΰνος έών -λέσι - ^καί -λέες/ Η 232 „είμέν τοΐοι, οϊ άν σέθεν άντιάσαιμεν ' L ΑΊ71 „είσι δέ λαοί ' L j
lb von Tieren, Pflanzen, Unbelebtem, *Abstr.’ Iba πολλοί/αί/ά* meist attr. zum (folgenden od. vorangest.) Nomen (selten das Nomen wiederaufnehmend) Ibaaa von Tieren (s.a. Besitz usw. in bb); Nomen folgt (z.T. mit Sperrg.): 7466. 467 („πολλά λισσόμενοι) ν-λλά δέ ΐφια μήλΛα καί βοΰς 1 έσφαζον, -λλοί δέ σύες (τανύοντο)“ = ¥Ί66 £ Hes.fr. 198,11 (-λλά μάλ9 "αργυφα) £ μ263ίη (L J ¥'30. 31. 32 -λλοί μέν βόες άργοί ' σφαζόμενοι, -λλοί δ9 δϊες καί ... αίγες* ' -λλοί δ9 άργιόδοντες ΰες Λ 159 -λλοί δ9 έριαύχενες ίπποι /7370 -λλοί δ9 έρυσάρματες ώκέες ίπποι Sc. 209 -λλοί γε μέν άμ μέσον αύτοΰ 1 δελφΐνες μ 127 „ένθα δέ -λλαί ' βόσκοντ9 Ήελίοιο βόες καί ΐφια μήλα“ Λ 681 („ίππους) πάσας θηλείας, -λλήσι δέ πώλοι ύπήσαν“ Ορ.581 (ήώς) πολέας έπέβησε κελεύθου ' άνθρώπους -λλοΐ- σί τ9 έπί ζυγά βουσι τίθησιν ΞΙ24 („πολλοί δρχατοι) -λλά δέ οί πρόβατ9 εσκε“ ι45 (πολλόν μέθυ) -λλά δέ μήλα 1 έσφαζον 183 „ένθα δέ -λλά ' μήλ9, δϊές τε καί αίγες, ίαύεσκον“ ω65 ,,-λλά δ9 έπ9 αύτφ ‘ μήλα κατεκτάνο- μεν“ h.Merc.232 -λλά δέ μήλα βόσκετο ποίην — Nomen vorangest. (Tiere) in großer Zahl'. 1470 ,,καλλίτριχα μήλα ' -λλ9 έν νηϊ βαλόντας“ ψ35Ί („μήλα δ9, ά μοι μνηστήρες ...) -λλά (ληίσσομαι, άλλα δ9 Αχαιοί δώσουσ9**) β181 „όρνιθες δέ τε -λλοί ύπ9 αύγάς ήελίοιο ' φοιτώσ9“ £459 (G1.:) ως τ9 ορνίθων πετεηνών ^έθνεα -λλάJ 469 (έσταν μυρίοι) ήϋτε μυιάων άδινάων L j (vgl. L d £91 = 464 in 2aaee) π. anaphor. nach Nomen: Th.583 (δαίδαλα πολλά, κνώδαλ*) τών δ γε -λλ’ ένέθηκε Ibabb von Besitz, Gaben, Beute (s.a. 4- μήλα in aa; in 2bß. da); Nomen folgt: Σ449 „καί -λλά περικλυτά δώρ9 όνόμαζον“ £ Hes. fr. 22,6" ο 537 „φιλότητά τε -λλά τε δώρα“ « ρ164 « τ310 Hes.fr.204,54 μνάτο* -λλά δέ δώρα δίδ[ου] (£ 4Γη, s. III3) h.Cer.327 καί -λλά δίδον περικαλλέα δώρα Σ291 ,,-λλά δέ δή Φρυγίην ' κτήματα περνάμεν9 ϊκει“ γ312 ,,-λλά κτήματ9 άγων“ λ 340 „-λλά γάρ ύμΐν 1 κτήματ9“ β3\2 ,,έκείρετε -λλά καί έσδλά ' κτήματ9 έμά“ (s.u. μ 347*) £385 „-λλά χρήματ9 άγοντα“ 285 ,,-λλά δ* άγειρα ' χρήματ9“ h.Ven. 140 ,,σύ δέ -λλά καί άγλαά δέχθαι άποι- να“ Hes.fr. 199,9 ,-λλά δ9 έεδν[α, δίδον £ 200,4in (^ κειμήλια γ[άρ μάλα πολλά) γ2Ί4 („πολλά δε μηρί9 έκηε [s.u.]) -λλά δ’ άγάλματ9 άνήψεν“ Ζ4Ί „-λλά δ’ έν άφνειοΰ πατρός κειμήλια κεϊται, ' χαλκός τε χρυσός τε“ £ Λ 132 4- κ40 („άγεται“), ρ527 („άγει“) /V268 („έμοί) -λλ9 έναρα Τρώων“ £513 „ού γάρ -λλαί χλαΐναι έπημοιβοί τε χιτώνες“ h.Merc.250 (πολλός δέ χρυσός) -λλά δέ φοινικόεντα ... εϊματα 1432 „-λλοΐσιν έπί κτεάτεσσι“ ΛΊ70 „δς μοι -λλά βοών έπί ^μηρί* έκηε^ν“ γ 179 ,,-λλ9 έπί μήρ9 έθεμεν“ 273 „-λλά δέ u j (πολλά δ9 άγάλματ9 άνήψεν“ [s.o.]) χ 335 ένθ9 άρα -λλά ' βοών έπί μηρί9 έκηαν ν349 „ένθα σύ -λλάς ' έρδεσκες ... έκατόμβας“ — Nomen vorangest.: £481 („έλιπον) κάδ δέ ^κτήματα -λλΛά“ Ν626 ,,άλοχον καί L 4- h.Ap. 155 h.Ap.266 („νηόν) καί L j ένεόντα“ 141 „άλόχους καί u Λά λαβόντες“ ν2Ο3 „χρήματα -λλά φέρω τάδε“ 4- ο 230 Ω192 δς γλήνεα -λλά κεχάνδει (κε- χόνδει rec. West) δ 33 „ξεινήϊα -λλά φαγόντες“ £250 „ίε- ρήϊα -λλά παρεΐχον“ Σ’560 λεύκ9 άλφιτα -λλά πάλυνον ε267 έν δέ οί δψα τίθει μενοεικέα -λλά (- /227" - h. 1,13" Hurst in 2da) α140 εϊδατα -λλ9 έπιθεΐσα - δ56> - 77176 - χ372 - ο 139 - ρ95 υ3 (στόρεσ9) κώεα -λλ’ όίων γ349 „φ ου τι χλαΐναι καί ρήγεα -λλ9 ένί οϊκφ“ Θ23\ „εσθοντες ^κρέα -λλάJ βοών“ α 112 L Λ δατεΰντο^ μ \9 σίτον καί L ρ331 L d ’ δαιόμενος ω364 ταμνομένους u
1417
1418


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
h.Merc. 135 δήμον και L Σ482 ποιεί βαίδαλα -λλάΔ Th.581 τή δ9 ένι L 3 τετεύχατο (κνώδαλ9, πολλ9) ΞΙ 79 τί- θει δ9 ένι L j 2*400 „χάλκευον L / h. 1,10 άναστήσουσιν Αγάλματα -λλ\ μ 341 „έν δέ κε θεΐμεν L Δά και έσθλά" I33Q „κειμήλια -λλά και έσθλά (έξελόμην") = /2381" = ο 159" = τ272" (s.o. /7312, Hes. fr. 200,4" suppl. in D) — Enjb. (s. G4): 0204 „δώρ9 άνάγουσι ' -λλά τε και χαρίεν- τα“ = /599in /148 „έπι μείλια δώσω 1 ^-λλά μάλ9Δ, οσσ9 οΰ πώ τις" = 290 α278 „άρτυνέουσιν έεδνα ' L Α, δσσα έοικε" - β\91 «292 „έπι κτέρεα κτερεϊξαι 1 L Λ, δσσα έοι- κε" s β223 /2556 „δέξαι αποινα ' -λλά“ 2bacc sonst von Sachen (auch Pflanzen); Nomen folgt (π. meist am VA / Kolonanf.): 0713 -λλά δέ φάσγανα καλά (πέσον) s P16Qn (τεύχεα) = Φ301ίη Ορ.427 -λλ’ έπικαμπύλα καλα h.Cer.308 -λλά δέ καμπύλ9 άροτρα ... βόες έλκον (πολλόν δέ κρΐ λευκόν) h.Merc. 112 -λλά δέ κάγκανα καλα (λαβών) Π112. 774 -λλά δέ ... οξέα δοΰρα πεπήγει 1 1 -λλά δέ
χερμάδια μεγάλ9 έστυφέλιξαν /541 (κακά πόλλ9 έρδε- σκεν) -λλά δ9 δ γε προθέλυμνα χαμαί βάλε δένδρεα μακρά 0314. 316 -λλά δέ δοΰρα 1 πήγνυτ9 ... 1 ^λλά δέ και μεσσηγύς (ϊσταντο) = Λ 573 L u Θ219 (χέε δέσματα) -λλά δέ καί καθύπερθε έξεκέχυντο (anaphor.) ρ 231 „-λλά οί άμφί κάρη σφέλα ... ' πλευραί άποτρίψουσι" Κ\5 -λλάς έκ κεφαλής προθελύμνους έλκετο χαίτας δ 522 „-λλά δ9 άπ9 αύτοΰ ' δάκρυα θερμά χέοντ9" + ω45 (χέον) ΞΙ23 -λλοί δέ φυτών έσαν δρχατοι (πολλά πρόβατ9) Λ 494 (bis) (Gl.) -λλάς δέ δρΰς αζαλέας, -λλάς δέ τε πεύκας ' έσφέρε- ται, πολλόν δέ τ9 άφυσγετόν (s. 1 dy) Sc.376 (bis) -λλαί δέ δρΰς ύψίκομοι, -λλαί δέ τε πεΰκαι s Ορ.509ίη (Akk.) h.7,39 κατεκρημνώντο δέ -λλοί ' βότρυες Hes. fr. 204,124 -λλά δ’ χαμαζε ' χεύετο καλά πέτηλα fr. 204,135 κεΐται -λλ9 έπιεσσάμενρς (sc. φύλλα 1) φ\2 -λλοί δ9 ένεσαν στο- νόεντες όϊστοί = 60 Sc. 130 -λλοί δ9 έντοσθεν όιστοί ' ριγηλοί Δ11 (G1.:) τοΰ δέ τε -λλοί άπό σπινθήρες ϊενται h.Ap.441 τοΰ δ9 άπό -λλαί ’ σπινθαρίδες πωτώντο Λ 559 φ δη -λλά περί ρόπαλ9 ... έάγη Μ22 δθι -λλά βοάγρια (κάππεσον) 0685 έπί -λλά θοάων ϊκρια νηών Ν555 καί έν -λλοΐσι βέλεσσιν ρ22\ δς -λλής φλιήσι παραστάς — Nomen vorangest: //468 νήες ... οίνον άγουσαι ' -λλαί β293 „είσι δέ νήες ' -λλαί“ 0507 „έπί δέ νξύλα -λλάJ λέ- γεσθε" s 547 τ64 νήησαν t d 4- Op.808, h.Merc. 108 0509 „καίωμεν πυρά -λλά“ s /77in s 234in 4- K12 0554 πυρά δέ σφισι καίετο -λλά (562 χίλια) Ε6\9 (δούρατ9 έχευαν) σάκος δ9 άνεδέξατο -λλά (anaphor.) α129 ένθα περ άλλα ' έγχε9 ΐστατο -λλά Nosti, fr. 6,3 ρ.69 Dav. φάρμακα -λλ9 έψουσα (Medea) — δ717 δίφρφ έφέζεσθαι -λλών (sc. δίφρων) κατά οίκον έόντων (= τ195" - ω212 in 2da), part.Gen. > gen.abs. (s. SchwyzerII 398) 2badd von Orten, Begr. aus der Natur (π. vorangest. außer £1660, N191, δ 232, /23) B117 („Zeus) δς δή -λλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα" (Assonanz) = /24 /H31 „έπίκουροι ' -λλέων έκ πολίων" (Syniz.) — /544in· Β660 πέρσας άστεα -λλά ο 492 „^-λλά βροτών έπί άστε\ άλώμενος" - 1170*” π 63 „L Δα δινηθήναι" ψ261 „έπεί μάλα L Δ άνωγεν ' έλ- θεΐν" /M08 -λλήσιν νήσοισι και "Αργεί παντι άνάσσειν ι23 „άμφί δέ νήσοι ' -λλαί ναιετάουσι" Α 156 „έπεί ή μάλα -λλά μεταξύ ’ οΰρεα" h.Merc.95 -λλά δ’ δρη σκιόεντα καί αυλώνας 2321 (G1.:) -λλά δέ τ9 άγκε9 έπήλθε Κ66 „-λλαί γάρ άνά στρατόν είσι κέλευθοι" Ε92 (G1.:) -λλά δ’ ύπ9 αύτοΰ έργα κατήριπε κάλ9 αίζηών (s. έργον B4b) h.Ven. 122 „-λλά δ’ έπ9 ήγαγεν έργα (πολλήν δ9 άκληρον") /7390 (G1.:) -λλάς δέ κλιτΰς τότ9 άποτμήγουσι χαράδραι h.Ap. 143 -λλοί τοι νηοί τε καί άλσεα ... ' πάσαι δέ σκο- πιαί Ύ28 (G1.:) αύγαί ' φαίνονται -λλοΐσι μετ9 άστράσι δ 232 „έδαμάσθην ' κύμασιν έν -λλοΐς" Ν191 έν δέ τε 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
-λλά κύματα παφλάζοντα Zush. verloren: Hes.fr.26,15 νυ[ ] πολλά κ[ Ιμώνας ΐκοντο (s. Erg. im App.) 2baee von Zeitbegr. (s.a. h.26,13 in aff) u. *Abstr.’ /325 „-λλάς μέν άϋπνους νύκτας ΐαυον" τ341 „-λλάς γάρ δή νύκτας ' άεσα" π. nachgest.: τ 153 „περί δ9 ηματα -λλ9 έτελέσθη" = ω!43 = Th.59 - 'Abstr.’; Nomen folgt: ^705 -λλά δ9 έπίστατο έργα (s. έργον B3b) Μ argites fr. 3 W. -λλ’ ήπίστα- το έργα, κακώς δ9 ήπίστατο πάντα 0142 -λλά προς άλλή- λους έπεα πτερόεντ9 άγόρευον (s.u. Β213, wo π. nachgest.) Ä7391 „-λλήσιν μ9 άτησι (ήγαγεν") — Nomen vorangest: Γ247 „όνείδεα μυθησασθαι ' -λλά μάλ9 (πολέες δ9 ένι μΰ- θοι, πολύς νομός") Γ242 „αϊσχεα δειδιότες ^αί όνείδεα -λλ\ ά μοι έστιν" I46Q „φάτιν L Δ άνθρώπων" Ζ351 „νέ- μεσίν τε ^καί αϊσχεα -λλ\ άνθρώπων" τ313 „L j άλεείνων" α229 „αϊσχεα -λλ9 όρόων" μ440 (G1.:) κρίνων νείκεα -λλά χ\69 „ΐν9 υπερβασίας άποτείση ' -λλάς" Β2\3 (Thers.) δς έπεα φρεσίν ήσιν άκοσμά τε -λλά τε ήδη (sLo. Ω142 -λλά έπεα) τ285 „ως περί κέρδεα -λλά ' οίδ9 Όδυσεύς" 203 ισκε ψεύδεα -λλά λέγων έτύμοισιν όμοια s Th. 27 δ 23 (ως κεν) έκτελέσειεν άέθλους ' -λλούς 2baff bes. Stt.: präd., appos. Gebr. (vgl. 2aaff. 2aßfT. 1 άλ); mit Art.: /?58 („Od.’ Besitz) Lr0 δέ -λλάJ κατάνεται" = ρ531 wird in Menge vertan (Ameis-H.) ρ457 („Speise) L j πάρεστιν" (vgl. 452 in 2da) χ273 (άκόντισαν δοΰρα) L j έτώσια θήκεν 9Αθηνη diese in Menge (Ameis-H.) Ορ.655 τά δέ προπεφραδμένα -λλά 1 άεθλ9 έθεσαν παΐδες h.26,13 (δός, Dion.) ίκέσθαι, 1 έκ δ9 αύθ9 ώράων είς τούς -λλούς ένιαυτούς di stagione in stagione, per molti anni ancora (Cassola, vgl. 2baee) — zum Rel.-Pr.: /44 („νήες) αϊ τοι έποντο Μυκήνηθεν μάλα -λλαί" die dir in großer Zahl Sc. 316 (κύκνοι) οϊ ρά τε -λλοί ' νήχον Ξ410 χερμαδίφ, τά ρα -λλά ... έχματα νηών (έκυλίνδετο) Th.995 άέθλους, 1 τούς -λλούς έπέτελλε ... βασιλεύς h.Ven.5 θηρία πάντα, 1 ήμέν δσ9 ήπειρος -λλά τρέφει ήδ9 δσα πόντος — οίά τε -λλά (Übergang zum Adv., vgl. 2e; s.a. λ 364 in 2aadd): ε422 („κήτος) Lolä τε -λλάJ τρέφει 'Αμφιτρίτη" Choer.fr. 9,2 ρ. 195 Ber. (= Suppl. Hell. 329,2) ναυάγιον, L d ' πνεΰμα Διωνύσοιο (έκβαλεν), v. Ber. in app. δ 160 „άθλων, L j πέλονται" λ 536 („οΰτ9) ούτασμένος, L u 1 γίνεται έν πολέμφ" 4- Ορ.322 (> Adv.:) 1128 („Kyklopen treiben keine Schiffahrt) L j ' άνδρες ... περόωσι θάλασσαν" wie häufig (s. Ameis-H. z.St.) (vgl. οίά τε allein χ73+, 7/106, £63, οία δ365) — Appos.: δ230 (bis) „Αίγυπτίη, τή πλεΐστα φέρει ... άρουρα ' φάρμακα, -λλά μέν έσθλά μεμιγμένα, -λλά δέ λυγρά" Hes. fr. 302,5 (bis). 6 εύ δέ μελανθεΐεν κό- τυλοι καί πάντα κάναστρα, 1 ... 1 -λλά μέν είν άγορή πωλεύμενα, -λλά δ9 άγυιαΐς, ‘ -λλά δέ κερδήναι 2bß πο- λέες^ (meist attr., Nomen nachgest. außer 0680 [Wiederaufnahme], Op.119, δ137+, Vit. p. 10,10); von Tieren (vgl. 2baaa): Φ131 „φ δή δηθά -λεΐς ίερεύετε ταύρους" 0680 (G1.:) έπεί έκ -λέων πίσυρας συναείρεται ίππους, anaphor. — Besitz, Sachen (vgl. abb. cc): Op.119 (καρπόν πολλόν τε καί άφθονον) ήσυχοι έργ9 ένέμοντο σύν έσθλοΐσιν -λέεσσιν Güter (s.v. έσθλός) Κ262 -λέσιν δ9 έν- τοσθεν ίμάσιν ' έντέτατο στερεώς κύματα (vgl. add): £54 -λέεσσιν όχήσατο κύμασιν Ερμής — ’Abstr.’ (vgl. aee): Κ248 („όνείδεα πολλά) στρεπτή δέ γλώσσ9 έστί βροτών, -λέες δ9 ένι μΰθοι ' παντοΐοι" (s. Dihle, Homer-Probleme 70 f.) λ 379 „ωρη μέν -λέων μύθων, ωρη δέ καί ύπνον" Υ3\3 „νώϊ -λεΐς (-ύς West) ώμόσσαμεν δρκους" viele Eide (steht fiir Stärke der Bindung, Verpflichtung) — Übel, Strapazen (vgl. 2baff;2c): Γ126 (ιστόν ΰφαινε) -λέας δ* ένέ- πασσεν άέθλους (sc. Bilder) y262 „-λέας τελέοντες άέθλους" (Syniz.) λ δ 170" (έμόγησεν) ψ350 „-λέων (πλεΐον ν.1.) κεκορήμεθ9 άέθλων" (vgl. 2c:) δ 137 „κακοΐσι συνέρ- 1419
1420


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
πολύς, πουλύς, πολλος, πλε(ί)ων, πλεΐστος
ρηκται -λέεσσιν" σ123 „κακοΐς έχεαι -λέεσσι" = υ200 — Vit. ρ.10,10 Θεστορίδη, δνητοΐσιν άνώίστων -λέων περ ' ούδέν άφραστότερον πέλεται νόου άνδρώποιο
2c πολλά von Übeln, Strapazen (π. subst. od. attr.; s.a. #137+ in 2bß) 2ca πολλά subst. od. attr. 4- άλγεα, κακά: vieles / viele Leiden durchmachen u.ä.; πολλ(ά): Φ82 ,,-λλά παδών" Ύ505 „νΰν δ" αν -λλά πάδησι" η 224 „καί περ -λλά παδόντα" II. Parv. 1,2 ρ.53 Dav. ής πέρι -λλά πάδον Δαναοί κ465 „έπει ή μάλα -λλά πέποσδε" ν6 „εί και μάλα -λλά πέπονδας" Ύ220 „ούδ9 εϊ κεν μάλα -λλά πά- δοι (Αρ.)“ <595 „έπει ^μάλα -λλ9 έπαδονf 1492 (bis) „ως έπί σοι L d καί -λλ9 έμόγησα" = £223 s #155 s Ψ607 Ξ67 „ή έπι -λλ9 έπαδον Δαναοί" <581 „ή γάρ -λλά παδών καί πόλλ9 έπαληδείς" (£ ο 176, s.u. sowie 2eß) ο401 „ος τις δή μάλα -λλά πάδη καί πόλλ9 έπαληδή" B69Q έξείλετο -λλά μογήσας = £449" £ η 147 = ο 489" = ψ/338" = Th.997" ω207 έπεί μάλα -λλ9 έμόγησεν Α 162 „φ έπι -λλ9 έμόγησα" ρ 118 „Ελένην, ής εϊνεκα -λλά ' Άργεΐοι ... μόγησαν" 030 „καί -λλά περ άδλήσαντα" #182 „-λλά γάρ έτλην" h. 15,6 -λλά δ9 άνέτλη (sc. άτάσδαλα, s. in 2cß) — άλγεα πολλά (2χ π. vorangest.; s.a. in 2cy): a4 (πολλών δ9 άνδρώπων ϊδεν αστεα) -λλά δ9 δ γ9 έν πόντφ πάδεν ^άλγεαΛ ν90 δς πρίν μέν μάλα -λλά πάδ9 L d 310 „πάσχειν L d -λλά" £ π 189 153 „ϊν9 L j -λλά πάδοιμεν" β343 καί -λλά μογήσας — /232"· = τ483" £ π 19" — ^κακά πολλάς (0518, y 113 π. vorangest.; s.a.
#137·*· in 2bβ): £175 „L , μογήσας" = ^207" = ψ 101" = 169 Γ99 „έπεί L u πέποσδε" = y<53" £ ρ284" ν 131 „L j παδόντα" β\74 „φήν u u παδόντ9" £377 „L u παδών" - #184med ο 176 „ως Όδυσεύς L u παδων καί πόλλ9 έπαληδείς" (£ <581, s.o. sowie 2 eg) y 113 „άλλα τε -λλ9 έπί τοϊς πάδομεν κακά" Ξ89 „ής εϊνεκ9 όϊζύομεν L " 0132 „άναπλήσας L " 0518 „-λλά κάκ9 άνσχεο" Ύ61 „φδίσει κακά -λλ9 έπιδόντα" 2cß ^κακά πολλ^ά (π, vorangest. Σ455. £289, ρ287. 474, le), πολλά ... άτάσδαλα; *tun’ usw.: £175 „u jä έοργε" — Π424 = 0356" £289 „δς δή -λλά κάκ9 άνδρώποισιν έώργει" JV380 „δς
j έρρεξεν" £ /540in = h.Ap.355in h.Ap.302. 303. 304 ή L Λά ' άνδρώπους έρδεσκεν έπί χδονί, -λλά μέν αυτούς, 1 -λλά δέ μήλα Σ455 „-λλά κακά ρέξαντα" σ139 „-λλά δ9 ^άτάσδαλ9^ έρεξα" χ47 (bis) „δσα ρέζεσκον 'Αχαιοί, ' -λλά μέν έν μεγάροισιν L Δα, -λλά δ9 έπ9 άγρου" h. 15,6 -λλά μέν αύτός έρεξεν L Λα, πολλά δ9 άνέτλη (s. in 2c a) — £340 „δτι τοι ^κακά -λλάΛ φυτεύει" ρ287 („γαστέρα) ή -λλά κάκ9 άνδρώποισι δίδωσι" £474 Hes.fr.302,10 L d πορίζει h.Merc.204 τών οί μέν L u μεμαότες, οί δέ μάλ9 έσ- δλά Antim.Teius fr.2 ρ.79 Dav. έκ γάρ δώρων -λλά κάκ9 άνδρώποισι πέλονται 2cy sonst von άλγεα usw. (s.o. «4* in 2ca), π. nur 3x vorangest Φ585 „ή τ9 έτι -λλά τε- τεύξεται άλγε9 έπ9 αυτή" δ 164 „-λλά γάρ άλγε9 έχει" £184 (δδ9 όμοφρονέοντε) άνήρ ήδέ γυνή* -λλ9 άλγεα δυσ- μενέεσσι 7765 („εί δέ) έμοί δεοί άλγεα δοΐεν ' -λλά μάλ9" + λ 280 0721 „ήμΐν πήματα -λλά δέσαν" ε5 λέγε κήδεα -λλ9 Όδυσήος η 242 „κήδε9 έπεί μοι -λλά δόσαν δεοί" — ι15 δ 813 „παύσασδαι όδυνάων ’ -λλέων", Syniz. (s.o. Μ Ende) £174 („δφρα καί τήδε πάδω κακόν) έτι -λλά δεοί τελέουσι πάροιδεν" (sc. κακά)
2d sonst πολλά* subst. od. attr. beim subst Adj. (s.a. in 2ca) 2da zus.fassend von Besitz, Gabe usw. (vgl. in 2babb) 7639 („παρίσχομεν) άλλα τε -λλ9 έπί τήσι" ρ422 „ήσαν δέ δμώες μάλα μυρίοι άλλα τε -λλά, 1 οισιν τ9 ευ ζώουσι καί άφνειοί καλεονται" - τ78 - Op.37e,u (άρπάζων) 1364 »έστι δε μοι μάλα -λλά" £231. 232 „καί μοι μάλα τύγχανε -λλά '-λλά δ9 όπίσσω ' λάγχανον" Λ684 „ουνεκά μοι τύχε -λλά" ρ452 „έπεί πάρα -λλά έκάστφ" (vgl. 457 in 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
2bafT) /7102 „-λλά κτεατίσσας" = τ147 = ω 137 σ16 „καί -λλ9 άνελόντα" /634 „-λλ9 άποτείσας" β!32 „-λλ9 άποτίνειν" Β255 „δτι οί μάλα -λλά διδοΰσιν" /519 „αύτίκα -λλά διδοΐ, τά δ* δπισδεν ύπέστη" Λ 243 -λλά δ9 έδωκε* ' πρωδ9 έκατόν βοΰς δώκεν = Φ42" — η264^ £ 0685" 4- #269 τ281 „καί οί -λλα δόσαν" Ύ51 „-λλά γάρ ωπασε παιδί" /333 „διά παϋρα δασάσκετο, -λλά δ9 έχεσκεν" τ195 („τόν έυ έξείνισσα) -λλών κατά οίκον έόντων" (vgl. α 140+ χαριζομένη παρεόντων) = ω2Ί2 (= δ717" in 2bacc; s. Gil) Th.447 έξ ολίγων βριάει καί έκ (κάκ rec. West) -λλών μείονα δήκεν ρ265 („δώματα Όδυ- σήος) ρεΐα δ9 άρίγνωτ9 έστί καί έν -λλοΐσιν ίδέσδαι" — zus.fassend (nach / vor Aufzählg.): £39 „χαλκόν τε χρυσόν τε άλις έσδήτά τε δόντες, 1 -λλ9, δσ9 άν ..." = ν!37 ψ304 (Freier) οΐ έδεν εϊνεκα -λλά, βόας καί ϊφια μήλα, ' έσφαζον, πολλός (οίνος) υ391 (δεΐπνον ήδύ) έπεί μάλα -λλ9 ίέ- ρευσαν zu Adj.: Α 124 („ουδέ) ξυνήϊα κείμενα -λλά (άλλά δέδασται") 1227 „πάρα γάρ μενοεικέα -λλά ' δαίνυσδ9" = h. 1,13" Hurst (= £267" δψα, s. in 2babb) Λ 704 („τών) έξέλετ9 ^άσπετα -λλά" £ δ75ίη („δσσα τάδ9 L /) δ96 („οίκον) κεχονδότα -λλά καί έσδλά" 2dß als Obj. zu ’mitteilen*, 'wissen* (vgl. 2e), außer Λ83+, 1281 paratakt. neben / attr. zu Adj. Z169 „πόρεν δ9 δ γε σήματα λυγρά, ' γράψας έν πίνακι ... δυμοφδόρα -λλά (οφρ9 άπόλοιτο") Υ255 („νεικεΰσ1) -λλ9 έτεά τε καί ούκί" #505 „τοί δ9 άκριτα -λλ9 άγόρευον" λ 83 „-λλ9 άγόρευεν" £ σ329" £ ω!74" Ορ.402 έτώσια -λλ9 άγορεύσεις α337 „Φήμιε, -λλά γάρ άλλα βροτών δελκτήρια οΐδας, ' έργ9 άνδρών τε δεών τε (τών έν γε") /1188 „παλαιά τε -λλά τε είδώς" — 77 157" = ο51" (281 „έμέ δ9 ού λάδεν είδότα -λλά" 2dy zeitl., mit part.Gen. Op.696. 697 (ωραίος heiraten) μήτε τριηκόντων έτέων μάλα -λλ9 άπολείπων ' μήτ9 έπιδείς μάλα -λλά
2e πολλά* im Übergang zum Adv. (vgl. 2baff. 2dß. 3) 2ea bei 'raten* u.ä. viel, vieles (elf. Obj.) > vielfach), d.h. oft dringend (s.o. B Vorbem. u. L6): (Ausführg. folgt:) £197
„ή μέν μοι μάλα -λλά γέρων 1 έρχομένφ ^έπέτελλΛε (ϊπ- ποισίν μ9 έκέλευε ...“) Λ782 „τώ δ* άμφω -λλ9 L Λον, ' Πηλεύς L (dir.R. od. Inf. folgt:) /7838 „μάλα -λλά μένων t Δετ9 ίόντι* ' μή μοι πρίν ίέναι" £668 -λλά δέ Αίάντεσσ9 L j£v‘ ’ „Αίαντ9" Δ 229 τφ μάλα -λλ9 L u£ παρ- ισχέμεν £ /179in (τοΐσι δέ ... πείραν) Z2Q7 „καί μοι μάλα -λλ9 L j£V, ' αίέν άριστεύειν" £ Φ230^Κ („Τρωσί παρε- στάμεναι") £ μ268" („νήσον άλεύασδαι") - 273 γ267 („άοιδός) φ -λλ9 L u£v (ειρυσδαι άκοιτιν") £528 9Α- τρείδης δ9 άν9 δμιλον έφοίτα -λλά κελεύων* ' „ώ φίλοι, άνέρες έστε" - Ρ356" ρ393 „σίγα, μή μοι τούτον άμεί- βεο -λλ9 έπέεσσιν" /109 „μάλα γάρ τοι έγωγε ' -λλ9 άπε- μυδεόμην" riet dir vielfach (dringend) ab — bei 'überlegen*, seel. Regungen: (Obj.:) /7647 (Zeus) αίέν δρα καί φράζετο δυμφ, ' -λλά μάλ9 άμφί φόνφ Πατρόκλου ^μερμηρίζΛων, ' ή ήδη ... α427 -λλά φρεσί t Λων υΙΟ τοΰ δ9 ώρίνετο δυμός ένί στήδεσσι ... ' -λλά δέ u Λε κατά φρένα καί κατά δυμόν, ' ήέ ... 082 (G1.:) μενοινήησί τε -λλά Κ4 -λλά φρεσίν όρμαίνοντα η 32 -λλά δέ οί κήρ ' ωρμαιν9 ίστα- μένφ - ν<85" (Adv.:) Φ551 έστη, -λλά δέ οί κραδίη πορφυρέ μένοντι £ δ 427 — 572 — κ309 ο 218 „αυτάρ εμοι τόδε δυμός ένί στήδεσσι ... ’ -λλ9 έπιδινεΐται" — bei 'tun’, 'sich mühen*: /320 „κάτδαν9 όμώς δ τ9 άεργος άνήρ δ τε -λλά έοργώς" 343 „ή μέν δή μάλα -λλά πονήσατο νόσφιν έμεΐο" Θ22 „ούδ9 εί μάλα -λλα καμοιτε" £65 „δς οί -λλά κάμησι" 2eß räuml. ins Weite > weit (vgl. -λλήν έπί γαΐαν άληδείς [£380] u.ä. in ldr|) £120 „επί -λλά δ9 άλήδην" δ81 „ή γάρ πολλά παδων (s. 2ca) καί -λλ9 έπαληδείς" £ ο 176 £ ο401 π205 „παδων κακά, -λλά 1421
1422


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
δ9 άληθείς" α 1 πολύτροπον, δς μάλα -λλά πλάγχθη (πολλών δ9 ανθρώπων ..., s. anderers. πολύτρ.) — entspr. Sg. πολλόν (metri gr., s. 3bß): TV592 -λλόν άποπλαγχθείς έκάς έπτατο όϊστός = o382in („σής πατρίδος") ¥^320 („δς) άφραδέως έπι -λλόν ελίσσεται ένθα και ένθα" (Ορρ. 323 στρέφει έγγύθεν) über e. weiten Raum hin (d.h. in weitem Bogen um das Ziel herum, Ameis-H.; zum VE vgl. //156, K249, ¥*320, Z2)
13 Adv. (z.T. Übergang aus Obj. [3aa], räuml. Akk. u.ä. [s. 3bß. 3cß], s.a. in 2e) 3a πολλά 3aa vielfach > intensiv, eifrig (s.o. B Vorbem. u. L6); bitten u.ä. (oft folgt dir.R. od. Inf.): A35 -λλά δ9 έπειτ9 άπάνευθε κιών ήράθ9 ό γε- ραιός (Chryses; dann dir.R.) 351 -λλά δέ μητρί ... ήρήσατο 1454 „-λλά κατηράτο" (4- Inf.; s.u. /567) 183 -λλά μάλ9 εύ- χομένω γαιηόχφ γ54 αύτίκα δ9 εΰχετο -λλά Ποσειδάωνι 393 -λλά δ9 9Αθήνη ' εΰχετ9 4- 445 £358 -λλά λισσομένη = Φ368ίη = Ύ9Γη /464 „ή μέν -λλά έται αύτοΰ λισσόμε- νοι (πολλά δέ μήλα") 581 „-λλά δέ μιν λιτάνευε" 584. 585 „-λλά δέ τόν γε κασίγνηται ... ' έλλίσσονθ9 -λλά δ* έταΐροι" (vgl. 451 „αίέν έμέ λισσέσκετο γούνων") -I- Ύ239 („λίσσονθ9 γουνούμενοι"), Ψ\96 δ433 „-λλά θεούς γουνούμενος" + *521 = λ 29 λ 530 ,,ό δέ με μάλα -λλ9 ικέτευεν" /264 ,,-λλ9 αλοχον θέλγεσκεν έπεσσιν" 7/130 -λλά κεν άθανάτοισι άνά χεΐρας άείραι 4- Aristeas fr. 1,5 p.86 Dav. /568 („πόλλ9 άχέουσ9 ήράτο, s.u.) -λλά δέ και γαΐαν χερσίν άλοία ' κικλήσκουσ9" 0456 -λλά δ9 έπώτρυνε σχεδόν ϊσχειν (ίππους) Ρ430. 431 (bis) -λλά μέν αρ μάστιγι θοή έπεμαίετο θείνων, ' -λλά δέ μειλιχίοισι προσηύδα, -λλά δ9 άρειή — heftig, sehr: bei Emotionen u. deren Äußerungen: Λ 764 ,,-λλά μετακλαύσεσθαι" Sc.92 „ή που -λλά μετεστοναχίζετ9 όπίσσω" Ρ66 (G1.:) -λλά μάλ9 ίύζουσιν άπόπροθεν h.Cer.203 -λλά παρά σκώπτουσ9 435 -λλά μάλ9 άλλήλων κραδίην ... ϊαινον 1 ^άμφαγαπ Δαζόμεναι 439 -λλά δ9 αρ9 L Δησε κόρην h.Merc.374 ,,-λλά δέ μ9 ήπείλησε βαλεΐν ές Τάρταρον" (beim Ptz.:) Λ 557 ήϊε -λλ9 άέκων = P666in /567 ,,-λλ9 άχέουσ9 ήρατο (πολλά δέ καί γαΐαν χερσίν άλοία", s.o.), aber zu ήρατο (s.o. /454) It. Ameis-H. (z.St.) Z458 „-λλ9 άεκαζομένη" s v277in s h.Cer. 344111. a 432in Σ434 („έτλην εύνήν) -λλά μάλ9 ούκ έθέλου- σα" /2328 -λλ9 όλοφυρόμενοι s v221in — /7826 (Gl.:) -λλά δέ τ9 άσθμαίνοντα (συν) 3aβ vielfach ~ oft (vgl. πολλάκι[ς]) bei räuml. Bew. u. sonst £798 ,,ή μέν δή μάλα -λλά μάχας είσήλυθον" Ζ2 -λλά δ9 αρ9 ένθα καί ένθ9 (vgl. in 2eß) ϊθυσε μάχη_ ¥Ί16 -λλά δ9 άναντα κάταντα πάραν- τα τε δόχμιά τ9 ήλθον /2755 ,,-λλά ρυστάζεσκεν (περί σήμ9", sc. Hektors Leiche) ί465 „-λλά περιτροπέοντες έλαύ- νομεν" (sc. τά μήλα) a h.Merc.542in ν29 -λλά πρός ήέλι- ον κεφαλήν τρέπε h.Merc.360 -λλά δέ χερσίν ' αύγάς ώμόργαζε Diotim. fr. 2,1 ρ. 213 Ki. -λλά κατά τριόδους πα- τέοντες (ν. Suppl.Hell. p.l81sq.) /2391 („τόν) μάλα -λλά μάχη ένι (δπωπα") £389 -λλά δέ οί κραδίη προτιόσσετ9 όλεθρον £67 „τώ κέ με -λλ9 ωνησεν αναξ" Ρ\52 „δς τοι -λλ9 όφελος γένετο πτόλεΐ" Ορ.498 -λλά δ9 άεργος άνήρ
' Χ(Ρ?ίζων βιότοιο, κακά προσελέξατο θυμφ
3b πολλόν 3bo beim Komp. u. Sup. (vgl. 3ca; bß: 7/321); bei Wertbegr. viel (um vieles, bei weitem) besser Ζ4Ί9 „πατρός γ9 δδε -λλόν άμείνων" s //114·’ - /7709*’ - Φ107*’ s Λ Ί3Ίη· („βίη") β 180 „ταΰτα δ9 έγώ σέο -λλόν άμείνων μαντεύεσθαι (δρνιθες δέ τε πολλοί") Ορ. 19 (έριδα) άνδράσι -λλόν άμείνω 320 χρήματα δ9 ούχ άρπακτά, θεόσδοτα -λλόν άμείνω /250 „έπεί κτάνε -λλόν άρείω" Ορ.207 „έχει νύ σε -λλόν άρείων" (neg.:) //457 „δς σέο -λλόν άφαυρότερος" bei Quantifizierg. u. sonst: ¥*587 „-λλόν γάρ έγωγε νεώτερός είμι" £17 -λλόν παυρότεροι Ορ.417 -λλόν έλαφρότερος — beim Sup. bei weitem der
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
beste (yg\. δχ9 άριστος)Α91 „(Ag.) δς νΰν -λλόν Χρίστος ένι στρατφ εύχεται είναι" 4- ο 521 (~ £82+ μέγ9 [s.d. ΒΠΙ2] L □) Sc.48 άνέρι -λλόν άρίστφ Ορ.279 (δίκη) ή -λλόν άρίστη 1 γίνεται 3bß bei Präp., Adv. der Distanz ein großes Stück (räuml. Akk.), weit (entfernt) von usw. (vgl. 3cß) /7669 ,,-λλόν άποπρό φέρων λοΰσον" = 679 *Ρ832 ,,εί οί καί μάλα -λλόν άπόπροθι ... αγροί" = Ö811med Ξ30 -λλόν γάρ ρ9 άπάνευθε μάχης είρύατο νήες = Ρ403ίη Ρ375 -λλόν άφεσταότες Ψ3Ί3 ούδέ τι ^-λλόν άνευθ^9 έσαν, άλλά μάλ9 έγγύς τ575 ,,στάς δ9 δ γε L Δε" £350 ,,βαλέειν είς πόντον * -λλόν άπ9 ηπείρου" £40 ,,-λλόν γάρ άπο πλυνοί είσι πόληος" h. 1,7 -λλόν άπ9 άνθρώπων £339 „δτε γαίης -λλόν άπέπλω" /506 „πάσας ' -λλόν ύπεκπροθέει ("Ατη") /7710 άνεχάζετο -λλόν όπίσσω
ΚΙ78 ,,τί σύ τόσσον ομίλου -λλόν έπελθών ' έστης" (s. Dihle, Homer-Probleme 68; Ameis-H. z.St.) ¥^399 -λλόν τών άλλων έξάλμενος — (s.o. 2eß:) TV592 -λλόν άποπλαγ- χθείς = ο382ίη ¥^320 „έπί -λλόν έλίσσεται ένθα καί ένθα" — beim Komp. (vgl. 3ba. ca): 77321 ,,εϊ περ καί μάλα -λλόν έκαστέρω έστ9 Εύβοίης" 3by bei verseh. Verben; weit hervorragen: Σ252 άλλ9 ό μέν άρ μύθοισιν, ό δ9 έγχει -λλόν ένίκα γ 121 „έπεί μάλα -λλόν ένίκα δΐος Όδυσσεύς (δόλοισι") ΨΊ43 (κρητήρ) κάλλει ένίκα ... ‘ -λλόν Τ219 ,,φέρτερος ούκ ολίγον περ ' έγχει, έγώ δέ κε σεΐο νοήματί γε προβαλοίμην ' -λλόν" — weit Zurückbleiben hinter, sehr Mangel haben an: £636 ,,-λλόν κείνων έπι- δεύεαι άνδρών" Ρ142 Έκτορ, είδος άριστε, μάχης άρα -λλόν έδεύεο" α253 ,,ή δή -λλόν Όδυσήος 1 δεύη" φ 185 -λλόν δέ βίης έπιδευέες ήσαν = ω171 — sehr:
1393 „μοι μάλα -λλόν έπέσσυτο θυμός" 7113 ,,-λλόν ιάάσθηΔ" s h.Ven.253*’ („έπεί μάλα -λλόν L Δν") Hes. fr. 204,99 γένος άνθρώπων ' -λλόν άϊστώσαι, od. präd.? (s. in Ida)
3c πολύ 3ca beim Komp. u. Sup. (vgl. 3ba. β: η321); viel... bei Quantifizierg.: /700 „μιν -λύ μάλλον άγηνορίη- σιν ένήκας" Ψ336 νέτι~ καί -λύ μάλλονΛ ίούσας 4- 429 (έλαυνε) Th.428 (ουδ*) ήσσον θεά έμμορε τιμής ' 1 άλλ9
u j //268 -λύ μείζονα λάαν άείρας = i537ex Α167 „σοί τό γέρας -λύ μεϊζον" + β43 δ 698 ,,^άλλά -λύΔ μεϊζον τε καί άργαλεώτερον άλλο" Β529 Όϊλήος ταχύς Αϊας μείων, οΰ τι τόσος γε δσος Τελαμώνιος Αϊας ' L Δ μείων' ολίγος μέν έην Δ50ΪΊ ϊθυσαν δέ -λύ προτέρω 4- Ξ467 π 246 (οΰτ9 άρ δεκάς) άλλά -λύ πλέονες = χ353ίη Ρ364 παυρότεροι δέ -λύ φθίνυθον — bei pos. Wertbegr., Überlegenheit u.a.: Σ109 („χόλος) δς τε -λύ γλυκίων μέλιτος" /358 „έπεί ^-λύ κάλλιονΔ οΰτω" = θ 543*’ £39 („σοι) L u ήέ πόδεσσιν ' έρχεσθαι" « ρ583ίη κ396 „καί -λύ καλλίο- νες καί μείζονες είσοράασθαι" £201 „ή τ9 άν ν-λύ κέρδι- ονΔ ήεν" - Ύ103 - ι223 s 741*’ - λ358 - υ316 s //28” - 381 s Ρ417*’ = %108*’ 0226 „έμοί L , ήδέ οί αύτφ" Α229~„ή L-Au λώϊόνΔ έστι" Ορ.433 έπεί L j οΰτω Α 169 „έτιεί ή -λύ ^φέρτερΔόν έστιν" » μ 109·’ - φ154*’ s /156*’ („L Δος") Λ 0144*’ - 211*’ s Κ135 s Χ557*’ - Κ368*’ - π 89*’ - *289*’ s ι276*’ s Ύ40*’ s /1307*’ („L Δον οΰτω") a Z158*’ („έπεί -λύ L Δος") - //105*’ s 0165*’ („βίη -λύ L Λος") 181*’ s h.Cer. 148 („δή γάρ -λύ L Λοι") Α 162 κείατο, γύπεσσιν ^-λύ φίλτερΛοι ή άλό- χοισιν Θρ.309 έργαζόμενος L Δος άθανάτοισιν Sc. 114 „τά σφιν L Δα θοίνης" Θ22\ „-λύ προφερέστερον είναι" — bei Unterlegenheit: 0641 τοΰ γένετ9 έκ πατρός -λύ χείρονος υιός άμείνων Υ434 „έγώ δέ σέθεν -λύ χείρων" Ψ5Ί2 „οϊ τοι -λύ χείρονες ήσαν" s 577·’ λ 621 „μάλα γάρ -λύ χείρονι φωτί" φ325 „ή -λύ χείρονες άνδρες" Ορ.127 γένος -λύ χειρότερον — beim Sup. (s.u. III) bei weitem die (am) meisten, ersten, besten usw.: Β5ΊΊ 1423
1424


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
άμα τφ γε -Λύ πλεΐστοι και άριστοι s 817 580 οΰνεκ9 άρι- στος έην, -Λύ δέ πλείστους άγε λαούς 0448 -Λύ πλεΐσται κλονέοντο φάλαγγες Pan.fr. 12,2 ρ.120 Dav. (δς κ9) -Λύ πλεΐστον μέδυ πίντ] /7162 ώρτο -Λύ πρώτος = ^288 + 0256 = ι449'η s δ 197in, α113 s ρ328 s 31ίη £702 ΓΛύ πρώτιστον 'Αχαιών £442 ένδα L ^ος = £220in· Λ 239 δς -Λύ κάλλιστος = 310,η Α 581 ,,ό γάρ -Λύ φέρτατός (φέρτε- ρός rec. West) έστιν“ = ΒΊ69™ -I- δ 129 Δ 51 ,,ΓΛύ φίλτα- τ,αί είσι“ 4- £378 = π 445", Ζ91 s 272, £411 = 655", #284, Hes.fr. 122,1 Ύ233 (,,Δηίφοβ9, μοι) L Λος ησδα ' γνωτών“ ω5\Ί („Patron.^ πάντων L εταίρων“ = 0748" („έμφ δυμφ“) a 762 s Sc.78" (vgl. 7287 in III4) 3cß bei räuml. Präp. (vgl. 3bß) ein großes Stück (räuml. Akk.), weit vor usw. 21373 „άλλά -Λύ προ ... έτάρων δηίοισι μάχε- σδαι“ Α2\Ί εδελεν δέ -Λύ προμάχεσδαι απάντων £342 καί ρα -Λύ προμάχων έξάλμενος έστη Ύ459 „άλλά -Λύ προδέεσκε“ = Λ 515 Ζ125 ,,-Λύ προβέβηκας άπάντων (δάρ- σει“) ο 96 έπει ού -Λύ ναΐεν άπ9 αύτοΰ 3cγ bei πρίν (temp.) weit eher, viel früher formelh. am VE /250 „άλλά -Λύ πριν 1 φράζευ“ + /?167, /1236, 7V161 3cö bei ’komp.’ Verben; viel lieber wollen als, entspr. νπροβέβουλαΛ (4- Inf., fj): A112 „έπει -Λύ βούλομαι (s.d.) αύτήν (Chryseis) ' οίκοι εχειν (Κλυταιμνήστρης L /) £331 „ήμιν δέ Ζεύς μέν -Λύ βούλεται ή Δαναοΐσι ' νίκην“ ρ404 „αύτός γάρ φαγέμεν -Λύ βούλεαι ή δόμεν αλλφ“ — viel eher: 7V815 „ή κε -Λύ φδαίη πόλις ύμή ' (άλοΰσά τε περδομένη τε“)
II Komp, πλέων* mehr, alleinstehend/subst., attr. u. (7x in III. 2) präd. (Op.40 [in 2], ^312, h.Merc.548 [3], ω464 [5] mit Gen.comp., K252 [4] m. appos. Gen.) 1 von Männern, (Λ 395) Vögeln: πλέονες* allein od. attr. zu je Ix (nachgest.) μνηστήρες, Παίονας, (vorangest.) γέροντας, 2x άνδράσι (je Ix nach- u. vorangest.), 3x m. part.Gen. (vgl. 114. 5, III 1), 4x präd. — £531 ,,αιδομένων άνδρών ^πλέονεςΛ σόοι ήέ πέ- φανται“ = 0563 148 (,,Κίκονες) αμα L d και άρείους“ σ247 „L j κε μνηστήρες“ (Syniz.) Sc. 241 πολλοί μέν κέα- το, L j δ9 έτι δήριν έχοντες ' μάρνανδ9 Λ7412 ,,^πλεόνων^ δέ τοι έργον άμεινον“ Ορ.379. 380 ρεια δέ κεν πλεόνεσσι πόροι Ζεύς ... ολβον ' πλείων (s.u. II2) μέν L d μελέτη, μείζων δ9 έπιδήκη (Responsion ν. λε-) Α 281 ,,φέρτερός έστιν (Ag.), έπει ^πλεόνεσσιΛν άνάσσει“ 325 „έλδών σύν L j“ 7V739 „oi δέ μάχονται ' παυρότεροι L f, Ορρ. παυρ. σ63 „έπει L u μαχήσεται“ 4-^251 /7245 „άνδράσι και L j μαχέσσασδαι“ 0611 Ζεύς, δς μιν (Hektor) L d μετ9 άνδράσι μοΰνον έόντα ' τίμα π88 „μετά t Δν έόντα“ £13 μοΰνον ένι L d 77651 ή έτι καί L Δν όφέλλειεν πόνον Ε679 κ9 έτι ρπλέονας^ Αυκίων κτάνε a Φ211 £498 »εί L j ... έποτρύνειε“ t/ 189 ,,ήώδεν δέ γέροντας έπί L u καλέσαντες“ in größerer Zahl χ 353 („ου τι έκων) ,^άλλά πολύ πλέονες^ (sc. Freier) καί κρείσσονες ήγον άνάγκη“ präd.: π246 („μνηστήρων δ9 οντ9 αρ δεκάς) L f Β\29 „τόσσον έγώ φημι πλέας έμμεναι νιας 'Αχαιών ' Τρώων“ Λ 395 „οιωνοί δέ περί πλέες ήέ γυναίκες“ ι5Ί „μένομεν πλέονάς περ έόντας“ II2 zu Sachen u. *Abstr.’: πλεόνεσσι, πλείοσι(ν) attr. (2χ nachgest), (3Η) Sg. πλείων* präd. μ 54 „σ' ένί (έτι ci.) πλεόνεσσι τότε (τότ9 έν ν.1.) βεσμοΐσιΛ δεόντων“ — 164med 196 „πλείοσί μ' έν L u δέον“ nachgest.: τ168 „μ9 άχέεσσί γε δώσεις ' νπλείοσινΔ ή έχομαι“ ΚΙ06 „κήδεσι μοχδησειν καί u f noch mehr als früher präd., Sg. (s.o. II): Op.380 πλείων μεν πλεόνων (s.o. III) μελέτη Th. 531 (δφρα) κλέος εϊη ' πλεΐον έτ' ή τό πάροι- Λν, präd. od. attr. Ορ.40 ούδέ ϊσασιν δσφ πλέον ήμισν παντός Π3 von Wissen, (1Η) Besitz: subst. ΡΙ. πλείονα*, dh) Sg. πλέον, (η 213) attr. zu κακά (s.o. 12c) ίΡ312 („ούδέ) ^πλείοναΔ ϊσασιν σέδεν“ Ν355 „Ζεύς πρότερος γεγόνει
l j » Γ219*χ a Φ440 μ 188 (Sirenen:) „τερψάμε- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
νος νεΐται καί L u ειδώς“ η2\3 „καί δ9 έτι κεν καί πλείον9 (πλείω, μάλλον w.ll.) έγώ κακά μυδησαίμην“ h.Merc.548 („δς δέ κε έδέλησί) νοέειν δέ δεών πλέον Ορ.690 (μηδ9 άπαντα βίον) τίδεσδαι, ' άλλά πλέω λείπειν, τά δέ μείονα φορτίζεσδαι, Subst. entspr. μείονα (od. attr. zu βίον) 114 vom 'größeren Teil’ (vgl. 5: mit Art.): Sg., πλέων attr., πλεΐον* subst. (z.T. mit part. Gen.), s.a. Op.690 (in 3) K252 ,,παροίχωκεν δέ πλέων (πλέω, πλέον, πλείων w.ll.) νύξ ' τών δύο μοιράων“ mit appos. Gen. (s. Ameis-H. z.St), vgl. h.Merc.98 (νύξ ‘ ή πλείων [in 5]) Op.419 πλεΐον δέ τε νυκτός έπαυρεΐ (Sirius) #475 έπί δέ πλεΐον έλέλειπτο (ύός) Ορ.559 (im Winter) τωμισυ βουσίν, έπ9 άνέρι δέ πλέον εϊη ' άρμαλιής II5 mit Art., ζ.Τ. 4- part. Gen. / gen. comp., 2x attr. zu VN«; Sg. der größere Teil, das meiste (vgl. 4): A 165 (,,ού μέν ίσον γέρας) άλλά τό μέν πλεΐον πολέ- μοιο“ h.Merc.98 έπαύετο ... νύξ ' ή πλείων, τάχα δ9 ορ- δρος, vgl. Κ252 (πλέων νύξ [in 4]) Pl. die Mehrzahl, die große Masse: £673 τών πλεόνων Αυκίων άπό δυμόν έλοι- το = Κ5Ο6 (Θρηκών) β2ΊΊ ,,παΰροι γάρ τοι παΐδες όμοιοι πατρί πέλονται, 1 οί πλέονες κακίους, παΰροι δέ τε πατρός άρείους“ ω464 (οί δ’ άρ9 άνήϊξαν) ήμίσεων πλείους* τοί δ9 άδρόοι αύτόδι μεΐναν
III Sup. πλεΐστον/οι*, alleinstehend/subst., attr., (2χ in III 1:) präd., (in 4:) adv.; z.T. 4- πολύ (s.o. I3ca) 1 von Männern, Scharen: allein od. attr. (zu nachgest. λαοί, φάλαγγες, Τρώες, Φρύγας άνέρας; Sg. [2‘] δμιλον, λαόν; 2Η 4- part.Gen. άνδρώπων), 2‘ präd.; die meisten, (ll koll.) die größte Schar: Β5ΊΊ άμα τφ γε (Ag.) πολύ ^πλεΐστοι καί άριστοιj 1 λαοί έποντ9 s 817 £780 οδι L 4 ' έστασαν 8 δδι πλεΐστοι κλονέοντο « /7285ex Λ 148 δδι ^πλεΐσταιΛ κλονέοντο φάλαγγες = 0448" (πολύ L J ε309 „δτε μοι πλεΐστοι δοΰρα ' Τρώες έπέρριψαν“ Hes. fr. 22,5 την πλεΐστοι άνδρώπων 1 μνήστευον fr. 144,2 καί πλείστων ήνασσε ... άνδρώπων Ξ520 ^πλείστουςΛ δ9 Αϊας ειλεν £580 οΰνεκ9^ άριστος έην πολύ δέ L u άγε λαούς koll. Sg.: 0616 ή δή ^πλεΐστον^ δμιλον δρα καί τεύχε9 άριστα Π377 ή L j όρινόμενον ϊδε λαόν m. VN: £185 ένδα ϊδον πλείστους Φρύγας άνέρας in größter Zahl präd.: Μ89 οϊ πλεΐστοι καί άριστοι έσαν « 197 III2 attr. (vorangest.) zu Sachen u. *Abstr.’; ’Abstr.’, Sg.: δ697 (,,εί) τόδε πλεΐστον κακόν εϊη“ (s.o. I2c) Ορ.720 (γλώσσης δησαυ- ρός) άριστος ’ φειδωλής, ^πλείστηΛ δέ χάρις κατά μέτρον ίούσης ® 723”*d (δαπάνη τ9 όλιγίστη) Th. 904 ής L τιμήν πόρε koll. Sg. von Sachen: N335 L 4 κόνις T222 ml jv παλάμην χδονί χαλκός έχευεν, ’ αμητός δ9 όλίγιστος“ Pan.fr. 12,2 ρ. 120 Dav. (δς κε) πολύ πλεΐστον ... μέδυ πίνη PL: δ229 τη ^πλεΐστα^ φέρει ... άρουρα ' φάρμακα, πολλά μεν έσδλά (πολλά δέ λυγρά) III3 von Be¬
sitz u. (2Η) Wissen: πλεΐστα subst. u. (3x) attr. zu κτήματα, δώρα Z69 „L u φέρων“ (Beute) π 77 „u u πόρησιν“ (Brautgabe) - υ335” („δς τις άριστος άνήρ“) 4- π392 („καί μόρσιμος έλδοι“) -■ φ 162 Hes.fr.200,8 L u πορόντ9 a fr.204,87in fr. 204,41 μνατο* L , δέ δώρα ([έδίδου] a 54in, s. I2babb) /382 δδι L , δόμοις έν κτήματα κεΐται - δ 127 Th.887 Μήτιν, ' L d δεών είδυΐαν (vgl. πλείονα είδώς, in II3) a Hes.fr. 343,15 III4 Adv. πλεΐστον/α Δ 138 (μίτρη) ή οί ^πλεΐστονΛ έρυτο 7287 („μοι) L u κεχα- ρισμένε δυμφ“ (vgl. 0738* in I3ca) Th. 231 ^Ορκον δ9, δς δή L j ... άνδρώπους ’ πημαίνει Cert. ρ.40,16 (εύδαιμονίη) λυπηδέντ' έλάχιστα δανεϊν ήσδέντα <τε> πλεΐστα
D Hes.fr.75.il; 88,7; 141,22; 200,4; 211,2 suppl.; Cat.8,16; 51 Α,4; 92,1 (s. άψ D); 95 1,6 Trav.; Pan.fr.23 p. 127 Dav. (bis; Paraphr.); Antim.Teius fr.dub. ap. Coll. Alex. p.247; Cypr.fr.9,12 p.50 Ber. (— 7,12 p.38 Dav.); Eumel, fr. 12,1 p.101 Dav.; Pan.fr.23 p.127 Dav. (s. Rekonstr. bei
1425
1426


πολύς, πουλύς, πολλός, πλε(ί)ων, πλεΐστος
Matthews ρ. 126); inc.auct.fr. Pap.Flor. (SIFC 27/28, 1956, 49) 1.4; £798a, Λ 272a, N8O8a, S246a, 0689a, *P223c, ß 107a, *315d. 319b, Λ 343a - v.l. 4404, Γ388, Δ 171,
£60. 443, 0481, A 724, N148, S36. 320, Σ99, Φ492 (Lv. van der Valk, Text.Crit.Od., 15), Λ424, α 154, £151, /351, <5165, £41. 445, £ 118. 375, ο322 (L ,48), π 19, σ402, φ 134, *385, ω217, Th.582. 583, Ορ.116. 535, Sc.30, Hes.fr.343,6, h.Cer.258, h.Ap.55. 249 (-ΑΑοζ rec. West), h.Merc.91. 164. 352
G 1 meist adj. Gebr.: meist attr., auch alleinstehend od. präd. (s.u. 2); subst.: *£562 a 405 (in Bllb), τ450, Th.787 (IdA), Φ82*, /364* (2ca. da); Adv. (13, mit Übergang [s. 2e]) 2 präd., appos. (in BI Ida. γ. δ. η:) Hes. fr. 204,99?,
/330, £323, Th.861, *£504?, (IdA:) //156*, (2aaff:) 0253*, (2aßcc:) Z452*, (2aßff:) £94*, (2baff:) £58* (z.T. mit Art.), (III:) £129, 4 395, £ 57, π246, (2:) Th.531, Op.40. 380, (III1:) Λ/89 = 197 - mit Art. (I2baff:) £58*, (115:)
A165*; sing. (11 d A:) //156 -λλός γάρ τις 3 Stellung: oft betont am VA, Kolonanf., auch VE (einzelnes s. in Μ, B; s.a. L5); Vbd. (s. in Μ): π, 4- Nomen (z.B. -AA’ άλγεα, -λλά κάκ9', -λύ κάλλιον, -λλόν άμείνων), Nomen 4- π. (άλγεα / κακά -λλά), π. 4- Verb (-λλά παθών, -ΑΑ’ έμόγησα [alle in BI2c. 3] usw.) unmittelbar od. mit Sperrg. (Enjb. s.u. 4); nachgestelltes π. geleg. appos. (s. BI2aßee) 4 im Enjb.; Nomen im vorigen Vers: 7/468, 0204 = /599in, K171, /7110, Φ236 - 344, /2556, «395, £293, <5813, 7/271, #23, z23. 266. 470, «359, rl68, <p62, £169, y/250. 357, Th. 531, Op.118. 677, h. Merc.98, Vit. p. 18,25, (' -λλά μάλ9:) /148 = 290, 7265, K247, «278 = 197, «292 a £223, A280 - Nomen im
folgenden Vers: 4 156, £610, 4143, Z498, /97. 116, 0 80. 682, N191, /7550, Σ291, ^504. 520, 0163, £312, #267. 522, 1183, κ529, A 340. 364, μ 127, v349, £285, ρ269, τ407, £335, ω45. 65, Op.580. 655. 763, Sc. 209, Hes. fr. 204,124, h.Ap.441, h.Merc.237, h.7,39 — s.a. π. 4- Verb im Enjb.:
7219, *£743, /393*, 7/82 = ^85«, ρ 118 u.ö. 5 mit Adv. (meist dir.R.): ήλιθα -λλήν/ή £483, ι33Ο, r443, £215 / 4 677; λίην -λλοί 7226 — μάλα -λλόν/οί/ην/αί/ά/όν *£245, 7/321, μ 407 / 0737, #217, ν239, £281 / 0186 / /44 / 4156, £255. 798, 4 229, £197, Ζ207 s Φ23Ο« s μ 268« - 273, 0 22, /348. 364. 492, /7838, Ύ220, 0391, αί, <595, *465, Α530, ν6, £231, ο401, υ391, ψ261, ω207, Ορ.696. 697 / /398, ^832 - #811med, /121, 7/321, h.Ven.253; μάλα ' -ΑΑ’ /109; -λλά μάλ9 /148 = 290. 183, /7647, £66, Σ434, 7265, 7247, α278 = £197, «292 - £223, Α280, Hes.fr. 198,11, h.Cer.435 — οίά τε -λλούς/ά Α364, £422*, (δσα) h.Ven.5 (in BI2ball); τόσσον -λλόν 7178; s.a. -λύς/λλός* ένθα και ένθα 7249 (in Hat]) = //156« (in IdA) - *£320e’ (in 2eß), Z2 (u. «£116, in 3aß) 6 mit Adj.: (in Bll:) -λύν ... άθέσφατον Κ 6, πουλύς ... μύ- ριοι #109, μενοεικέα -λλήν π 429, -λλόν τε και άφθονον Ορ. 118, -λλήν έπ9 άπείρονα ο79, -λλή δέ πελώρη Th.861, (άμέτρητος) -λλός και χαλεπός ψ250, -λλόν δέ τρόφι Λ 301, s.a. 7/156, h.Ven. 123; (2aa:) -λλοι άπειρέσιοι τ174*, -λλοί τε και αλκιμοι / έσθλοί 4 483 / 7V709*, £624, -λλοι και έπήτριμοι 7226, -λλοΐσι(ν τε) καί ίφθίμοισι / Akk. ohne και π244*, <υ26 / 43 a 4 55, sowie m. άλλοι* 4 538, 4 514, Φ88, «176. 355. 395, £200, $>251, Th.363; (2aßcc:) -λέες τε καί αλκιμοι / έσθλοί Φ586 / Ζ452*, -λέσιν δέ καί άλλοισιν £166*; (2baaa:) -λλοί* m. άργιόδοντες, αργοί, άργυφα, έριαύχενες, έρυσάρματες, ίφια, καλλίτριχα; (bb:) -λλά καί άγλαά / έσθλά h.Ven. 140 / /330, £312, μ347*, -λλά τε καί χαρίεντα 0204, /599, μενοεικέα -λλά £267, sowie m. λεύκ9, περικαλ- λέα, περικλυτά (cc:) m. καλά ΟΊ13*, Hes.fr.204,124, μακρά /541, ύψίκομοι Ορ.509* u.a.; (ee:) άκοσμα £213, πτε-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολυσημάντως
ρόεντ9 0142, κάλ9 £92, άύπνους /325, έσθλά λυγρά #230; (2bß:) subst. έσθλοΐσιν / κακοΐσι -λέεσσιν Ορ. 119, #137*, άνώίστων Vit. ρ.10,10, παντοϊοι 7248; (2c:) subst. κακά -λλά / -λλά κάκ9 £175*, ρ287*, -λλά #’ (...) άτάσθα- λ(α) σ139*; (2d:) άκριτα / άσπετα / έτώσια /
θυμοφθόρα / μενοεικέα -λλά #505 / 4 704 a #75ίη / Ορ.402 / Ζ169 / /227, £267, h. 1,13 Hurst, παλαία τε -λλά £188*, -λλά καί έσθλά δ96, -ΑΑ’ έτεά 7255, -λλά άλλα θελκτήρια «337, άλλα τε -λλ(ά) /639*, s.a. 4 124; (in ΒΗ:) πλέονες καί άρείους / κρείσσονες ί48, £353, πλείον9 κακά (subst.) 7/213; (III:) πλεΐστοι καί άριστοι Β511 s 817, £780, Μ89 = 197, πλεΐστον κακόν (subst.) #697 7
Antith.: έν παύρφ -λλήν Ορ.538, ένα -λλοί/ούς £95, υ313, ψ/119, μοϋνος έών -λέσι υ30, δοιώ -λλούς 0608, δύω -λλοϊσι π244, -λλοΐσιν παΰροι τ239, παϋρα ... -λλά /333, έξ ολίγων ... κάκ -λλών μείονα Th.447, ούκ ολίγον ... -λλόν 7219, ού -λλόν έπί χρόνον άλλά μίνυνθα ο494, ούδέ τι -λλόν άνευθ9 ... άλλά μάλ9 έγγύς *£378, μοϋνον ένί / παυρότεροι πλεόνεσσι £13, Ν139, 0611, παϋροι πλέονες £277, ούκ ίσον ... τό μέν πλεΐον 4165, πλέω τά δέ μείονα Ορ.690, έλάχιστα πλεϊστα Vit. ρ.40,16, πλείστη όλίγιστος* 7222, Ορ.723, -ΑΑ’ ... κακώς #’ Margites fr. 3 ρ.73 W. 8 Parallelismus: μήκιστον καί κάρτιστον -λλός 7/156, πουλύς μυρίοι #110, μυρίοι
-λλά* 4 3, ρ422 = τ78, πασι -λλοϊσι Φ524, -λλούς πάντας δ9 Λ 516, -λλά άλλα δ9 ψ351, πρότερος πλείονα Ν355 a 7219« a Φ440, πλείων μείζων Ορ.380, πλεόνων άμεινον Μ412, φέρτερος πλεόνεσ- σιν 4 281, πλεΐστον άριστα 0616, άριστος πλεί- στους* £580, υ335, Ορ.720, πλεϊστα μόρσιμος π 392 - φ 162 9 Wiederholung (Anapher, s. L5; Stt. nicht vollst.; ♦
= π. 2x [„bis“] im selben Vers): Z227. 229. 452. 458, /73. 74. 464. 466. 467. 469. 492· a £223 a #155 a *£607, /540. 541. 544. 546. 547. 567. 568. 581. 584. 585, X572. 574, 4 494* a Sc. 376, 4 495. 681. 684, M421. 429, N133. 734, Ξ123. 124, 0 80.82.314.316.682.685, /7424.425.647.651. 655. 709. 710. 772. 774. 826. 827, £430. 431*, 7247. 248. 249. 326*. 328, Φ549. 551. 585. 586, *£30. 31. 32. 520. 521, 0518.520, «1.3.4, £166.167.180.181.188, /262. 264. 267. 273. 274, #81* aol76 a 401, #95. 96. 229. 230*. 257. 258. 267. 268. 495*. 594. 603, #109. 110. 182. 184. 217. 221, <41. 45*. 48, A40. 42. 364. 365. 515. 516. 520, £65. 67. 69. 231.232, 0 492.494, π 88. 89. 90. 244. 246 ρ 265. 269. 284. 287.328.331, τ61. 64, υ313.316, £47*, ^304.305, ω65. 67. 68. 70. 171. 174. 176, Th. 581. 583. 995. 997, Op.118. 119. 320. 322. 379. 380. 417. 419. 580. 581. 652. 655. 696. 697, Sc.241*, Hes.fr.22,5. 6; 33a, 19. 21; 144, 2. 3; 200,4 (suppl.)*. 8; 302,5*. 6, h.Cer.308. 309, h.Ap.302. 303. 304, h.Merc.203. 204. 249. 250. 373. 374, h.Ven. 119. 122. 123, h.15,6*; s. noch -Αύ πλέονες / πλεΐστοι, (in ΒII. III) 10 Klangwiederh.: (π. — Απόλλων — άπόλλυμαι/ όλέσ. — πόλις — πόλεμος — πολιός): Α35ΐ. 559 - O66~d, £117 - /24, £131 - /544in, Γ165, Δ 311/3, //152, Σ452-455, Φ59, £223f., £40, <41. 265f., τ174, 251 f., Ορ.240. 763, h.Ap.440f., h.30,11 f. 11 bes. Gen. (comp., appos.) s. in BII Vorbem.; part.Gen. > gen.abs. /74, £393, #717 - rl95« - ω212 (s. Schwyzerll 398; vgl. z.B. noch X483f. a Φ20Ε, £3O8f. a <ul84f., dazu Hahn [L5] 214) H. W. Nordheider
πολυσήμαντος [3h] (nur h.Cer.) Beiw. des Hades, eher großer Gebieter (West: „Major General“) als „Gebieter von Vielen“ (Cassola: „signore di molti“), vgl. πανδαμάτωρ, no- λυπότνια; gebildet zu ep. σημάντωρ (vgl. noch άσήμαντος, nur K485), viell. vom Dichter des h.Cer., vgl. dessen Vorliebe fiir ποΑυ-Komposita (Richardson p.61: πολυάρητος, 1427
1428


πολυσημάντωρ
πολύτλας
-δέγμων, -δέκτης, -εύχετος, -ήρατος, -λλιστος, -πείρων, -πήμων, -πότνια, -ώνυμος); anders Zumbach, Neuerungen 19 („lebendiger kultischer Ausdruck“) h.Cer.31 την δ9 άεκαζο- μένην ηγεν * πατροκασίγνητος -ωρ πολυδέγμων 1 ΐπποις άδανάτοισι Κρόνου πολυώνυμος υιός (zum Verstyp s. Richardson z.St.) 84 (Hekate zu Dem.:) ,,οΰ τοι άεικής ' γαμβρός έν άδανάτοις ^-ωρ 9Αϊδωνεύς, * αύτοκασίγνητος και όμόσπορος“ 376 (ίππους) έντυεν άδανάτους L u. - Wortf.: s. "Αιδος (I 275,70), πολυώνυμος (zu h.Cer. 18)
Μ. Schmidt
πολύσκαρφμος [Ρ] Σχ sch.D £814: πολυκινήτου. ταχείας διά τό πολλά ένεργεϊν αυτήν έν τφ πολέμφ' σκαρδ- μός γάρ ή τών ποδών κίνησις. 'Μυρίνα9 δέ 9Αμάζονος δνομα
L ’Heubeck, KJ. Sehr. 99—103; 2F.Bader La langue des dieux, Pisa 1989, 198 f.; 3dies., LEC 58, 1990, 222-244
B (HG < σκαίρω [s.d.], Risch §19e. 75e:) vielspringend, vielhiipfend £814 την (sc. κολώνην) ήτοι άνδρες Βατίειαν κικλήσκουσιν, ' άδάνατοι δέ τε σήμα -οιο Μυρίνης, da σκαίρω etwa 'freudig hüpfen’ (s.d. u. s.v. έύσκαρδμος), scheint π. auf eine sonst unbek. Besonderh. in der Saga der Μυρίνη (s.d.) hinzuweisen; Kirk, Iliad z.St., denkt an rituelles Springen (Kriegs-, Siegestanz?), anders sch. D (vgl. Strab. 12,8,6: mit Pferden; vgl. L3 229 ff.), zu L1 s. Βατίεια
C. P. de Putter
πολύσχιος vJ. h. 18,6 s. παλί-
πολύσμηνος [le] hapax in vielen Schwärmen Choer. fr. r.2 Colace (= Suppl. Hell. 318f),2 παρά δέ κρήνας άρεδού- σας ' μύρια φυλ9 έδονεΐτο -οισι μελίσσαις ' <εΐκελα> (suppl. Meineke), zum Bild vgl. £87ff., Π259ff.; zur mögl. Sit. (in den Persischen Kriegen) s. Colace u. Bernabe (fr. 3,2 p. 192) z.St. — Wortf.: βοτρυδόν (s.d.), έδνος (s.d.), σμήνος (Th. 594 'Stock’), σίμβλος C. P. de Putter
πολυσπερ(ής) [1‘, 1°, 1H] Σχ sch.D £804: έπι πολλά μέρη τής γης διεσπαρμένων, πολυγενών. ή πολυεδνών
Β (from σπείρω:) lit. much-sown, i.e. wide-spread, far-flung, belonging to diff. geogr. dwelling-places, homelands Th. 365 τρίς γάρ χίλιαί είσι τανίσφυροι Ώκεανΐναι, ’ αϊ ρα -έες γαΐαν και βένδεα λίμνης ' πάντη όμώς έφέπουσι, „kenning- artiger Gebr.“, Dihle, Homer-Probleme 151 Hes.fr. 150,22 (pursuit of Harpies over the whole world:) [(ους τέκε Γή Gr.- ^)}φέρβουσα π[ολ]υσπερέας (peoples) ^ολύφορβος, (πο- λυφύλους Rzach), πολύ- πολύ-: see L d in ref. to foreign- ers: Λ365 (Alkin. to Od.:) ,,οΰ τί σ9 είσκομεν είσορόωντες ' ηπεροπήά τ9 έμεν και έπίκλοπον, οίά τε πολλούς 1 βόσκει γαΐα μέλαινα -έας άνδρώπους ' ψεύδεα τ9 άρτύνοντας" — £804 (Polites-Iris to Hektor:) ,,πολλοί γάρ κατά άστυ μέγα Πριάμου επίκουροι, ' άλλη δ9 άλλων γλώσσα -έων άνδρώπων' ' τοΐσιν έκαστος άνήρ σημαινέτω οισι περ άρ- χει“, proverb? (Kirk, Iliad ad 1.); π. here has been suspected becausc not *world-wide’ (see Ameis-H., Anh. ad 1.; Jachmann, Hom. Schiffskat. 110. 113); cf. Α437Γ, τ175 (γλώσσ9 έμέμι- *το*); see πολυηγερής, πολύκλητος W.Beck
πολυστάφυλος [2j, 1Η, lh] Εχ sch.D £507: πολυάμπε- λον Β having jnany grape(-ciuster)s,, of the t d, epith. of place (2'), of Dion. (h. 26,11; also app. Hes.fr. 70,6 [Ino nurse of Dion.]) £507 -ον "Αρνην έχον 537 (Εύβοιαν έχον) Χαλκίδα τ’... -όν δ9 Ίστίαιαν Hes.fr.70,6 ]ί -ον πο{λυγη- Φέα h.26,11 χαΐρε -’ ω Διόνυσε. — Wdfld.: άμπελόεις, οί- νοπληδης J. Ν. O’Sullivan
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύστονος [3\ 1°] Σχ sch.D Α445: πολλών στεναγμών αίτια Β 'having much groaning’. — Wdfld.: στο- νόεις, δακρύσεις, πολύδακρυς/ υος/ υτος 1 of things, Eris: bringing / causing much groaning / sorrow A445 9Αργείο ισι -α κήδε9 έφήκεν (Ap.) 0451 αύχένι ... οί δπισδε -ος έμπεσεν ιός Λ 13 "Ερις έχαιρε -ος είσορόωσα (at the battle) 2 of pers. as victim: of much groaning / sorrow τ 118 μάλα δ9 είμι (Od.-beggar) -ος
D suppl. Hes. fr. 25,25; v.l. Φ 525 J. N. O’Sullivan
πολύτλας [5‘, 37°] E HG von τλήναι (uridg. Wz. *telh2- 'aufheben, auf sich nehmen’, s. LIV2 622 f.), wohl schwundstufig m. -r-Suff. (Akz. u. ä äol.), s. Chantraine, Dict. 1088
M nur [J-] in VE-Formel π. δΐος Όδυσσεύς; Vers außer x 191 u. tu348 immer ein Satz; 26x nach Verb.fin., 6x nach Verb.fin. 4- δέ, 6x nach[ έπειτα u. 4x anders (η 139, χ 191, ω 176. 348) ί τόν δ9 αύτε προσέειπε / ήμείβετ9 έπειτα ji. δΐος Όδυσσεύς, /676, /C248, £148, π 90. 225. 258. 266, ρ560 / ο 340, π 186, ρ280; τόν δ9 ώς ούν ένόησε L d ω232; την γήδησε t d £486 = ω504; τοΐσ9 άρα μύδων ήρχε l j Ζ261, ω490 2 ως φάτο, ρίγησεν / γήδησεν / μείδησεν δέ L , £171 / τ?329, #199, ν25Ο, σ281 / ψ 111; ως έφατ9, ούδ9 έσάκουσε L d 097 (vgl. £446); ως ό μέν ένδα καδεϋδε / ήρατο L j ζΐ, 7/344 / η\ 3 αύτάρ ό βή ... / δέξατο ... / μερμήριξε L η 139 / ω 176 / £354; δή τότε μερμήριξε L d σ90; (αύτάρ) ό πΐνε και ήσδε u , £249, η 177; αύτάρ άκουσε L d £446 4 γήδησέν τ9 άρ9 έπειτα L j ν353, <p414; ένδα καδέζετ9 έπειτα / ... δηεΐτο L τ 102 / τ/133 5 δεύτερος / κρητήρ9 αύτ9 άνάειρε L u ΨΊ29 / 778; υιός Λαέρταο L ^191; είλεν L u ω348; σμερδαλέον δ9 έβόησε ω537 s.a. s.v. Όδυσσεύς III Sp. 504,7—16
Σχ sch.Bam. ε 171: πολλά ύπομείνας L ‘B.Marzullo, Π problema omerico, Milano-Napoli 21970, 24ff. 59—67; 2G. Hunger, Die Odysseegestalt in II. u. Od., Diss. Kiel 1962, 111-114; 3W.Ingalls, Phoenix 26, 1972, 112f.; 4P.Pucci, Odysseus Polutropos, Ithaca, N.Y. and London 1987, 44ff.; 5Kull- mann, Hom. Motive, Stuttgart 1992, 85. 122. 272 f.; 6E.Smoes, Le courage chez les grecs, Bruxelles 1995, 65—68
B Epith. des Od., nur in VE-Formel (s. M): vielduldend, in d. (wenigen) Il.-Stt. auch vielwagend mögl.: vgl. τλήναι, ταλα- σίφρων, (πολυ)τλήμων, τολμάω m. beiden Konnot., ähnl. πολύτροπος (s.d. u. oben III Sp. 518,20; s.a. L449), zur Ambivalenz L’, L4; d. ersten 6 Od.-Stt. (£171. 354. 486, fl. 249, τ/l) m. nahen Kontexten, die zu vielduldend deutl. passen; anderers. π. m. Gemütsverben γήδησε(ν) 8°, μείδησεν 1° ggüber μερμήριξε 2°, ρίγησεν 1°; dir.R. nur ω 176 (Erz.); in REinl. 16x, in der Od. nur zu Od.’ Anhängern (Eum., Tel., Phil., Do- lios u.a.), vgl. πολύμητις (von 68° außer 3x dir. R., 2x Erz. immer in REinl.) u. (πολυ)τλήμων, ταλασίφρων (nicht in REinl.); die Einengg. der Adressaten bzw. der Vgl. m. πολύμη- τις deutet auf Kontexteinfluß (zur Verteilg. der Stt. in den Gedichten s. L’24ff.). - Wortf.: άτλητος, (πολυ)τλητός, ταλαπείριος u. s. Od.-Epitheta oben III Sp.517f. metr. gleichw. πολυμήχαν9 Όδ. in Vok., metr. untersch. Formeln am VE: πτολίπορδος, πολύμητις u. (m. allg. Epith.) δΐος Όδ. 1 nach verb.dic. in REinl. προσέειπε /676 (zu Ag.) — K248 (Diom.) - £148 (Eum.) - π 90 - 225 - 258 - 266 (Tel.) - ρ 560 (Eum.), μύδων ηρχε χ 261 (Tel. u. d. beiden Hirten) - ω490 (Dolios u.a.) (nach έπειτα:) ήμείβετ9 ο340 - π 186 (Tel.) — ρ 280 (Eum.), in RAbschl.-V. ηράτο η 1 2 Re¬
aktion Od.’ auf dir.R (außer σ281, 097, £446 spricht Od. anschließend) ρίγησεν £171 (Kal.); γηδδησεν η329 (Alkin.) - £199 (Ath.) - v250 (Ath.) - σ281 (Pen.) (vgl. γήδησε(ν) in £486* u. v353*); μείδησεν ν<111 (Pen.); ούδ9 έσάκουσε 097 (Diom.; vgl. ο. III Sp.521,34ff.) άκουσε 1429
1430


πολύτλας
πολύτροπος
#446 (Arete) 3 sonstige dir. nach Verb: ε486 = ω504 (γήθησε), cü232 (ένόησε) ζΊ — η 344 (καθεΰδε) ε 354 (vgl. V.362) s σ90 (μερμήριζε), ζ249 = η 177 (πίνε και ησθε) η\33 (θηεΐτο) Ψ729 = 778 (άνάειρε), ω537 (έβόησε) nach έπειτα (vgl. ο340+ in 1): ν353 = φ414 (γήθησέν τ' άρ*), τΊ02 (καθέζετ9) andere: 77139 (βή διά δώμα), ω \76 (dir.R., δέξατο χειρί) /191 (kein Verb im V.), ω348 (εϊλεν άποψύχοντα)
D v.l. 7^423, #412, σ51, τ220 (vgl. West, Ptol.Pap. S. 272) C. P. de Putter
πολυτλήμων [ί, 1°] Ε HG zu -τλήναι, zur Bildg. Risch §22aß; vgl. -τλας u. -τλητος
Σχ sch.D 7/152: πολλά ύπομένων L 'Wathelet, Traits eoliens 225; 2Cheyns, AC 50, 1981, 142; 3J.GrifTin, in: J. Bremer et al. (Hrsg.), Beyond Oral Poetry, Amsterdam 1987, 100f.
B vielwagend (von Nestors Mut), viel erduldend, ausdauernd (von Od.); zur Ambivalenz s. πολύτλας; Selbstbez. in dir.R. 7/152 (Nestor: „d. and. hatten Angst:) νούδέ τις έτληΛ'' άλλ9 έμέ θυμός άνήκε -ων πολεμίζειν (m. Ereuthali- on) ' θάρσεϊ φ”, 'vielwagend’ in Ggsatz zu L u σ319 (Bett- ler-Od. zu den Mägden:) „αύτάρ έγώ τούτοισι (Freier) φάος πάντεσσι παρέξω. ' εϊ περ γάρ κ9 έθέλωσιν Ήώ μίμνειν, ' οΰ τί με νικήσουσΓ -ων δέ μάλ9 ειμι, bewußtes Spiel mit ^πολύτλαςΛ, seinem eigenen Epith. — Wortf.: s. L / θαρσαλέος, θρασύς, vgl. θαρσαλέον ήτορ TI69, θαρ- σαλέοι + τλήμονες Φ 430 C. Ρ. de Putter
πολύτλητ(ος) [1°] Ε HG zu τλήναι, zur Bildg. Risch § 10a; vgl. -τλας u. -τλήμων
Σχ sch.Bam. λ38: πολλά ύπομείναντες L ’Merkel- bach, Odyssee 189; 2B.Marzullo, II problema omerico2, Milano-Napoli 1970, 62ff.; 3J. Bremmer, The Early Gr. Concept of the Soul, Princeton 1983, 101 ff.; 4Iles Johnston, Helios 21, 1994, 139
B vieles erduldet habend, 'abgezehrt’ λ 38 (Erz.: „d. Seelen der Gestorbenen kamen auf das Blut zu) νύμφαι τ9 ήίθεοί τε -οί τε γέροντες ' παρθενικαί τ9 άταλαί νεοπενθέα θυμόν έχουσαι, ' πολλοί δ9 ούτάμενοι χαλκήρεσιν έγχείησιν, (νν.38—43 ath. Zen., Aristoph., Arist.) wahrsch. allg. Bezug auf Alter, das selbst beschwerlich ist (vgl. ο. γήρας) u. in dem schon die ganze Mühsal d. Lebens (auch Verlust von Angehörigen, vgl. V.l95ff. oder £24) erduldet ist (vgl. Ω525ff. u. s.o. s.v.: βρότος B Vorbem.), Ggs. νεοπενθής (s.d.). Unwahrsch. u. im Kontext schwer erkennbar, Bezug auf bes. schlimmen Tod (Mord, Selbstmord) der Alten oder fehlende bzw. unzureichende Bestätig, (so L3 u. L4); zur antiken Athetese s. Heubeck in Odyssey z.St. — Wortf.: s. δύσμορος, πολύτλας
C.P.de Putter
πολυτρηρων [2‘] Σχ sch.D £502: πολλάς περιστεράς έχουσαν. τρήρωνες γάρ καλούνται αί περιστερά! άπό τοΰ τρεΐν και εύλαβέσθαι’ δειλόν γάρ τό ζφον
Β (from τρήρων:) abounding in doves (LSJ), twice in formula before VE in Cat. of Ships £502 Κώπας Εΰτρησίν ^τε -ωνά τεJ Θίσβην 582 Φαρίν τε Σπάρτην L j Μέσσην, see Visser, Katalog 270 (lost dove myth?). 316ff. (verse structure) W.Beck
πολυτρητος [3°] much-pierced, full of holes, porous (LSJ), formulaic epith. of sponges alll (θεράποντες) oi δ9 αύτε ^σπόγγοισι -οισι. τράπεζας ' νίζον /439 (order the women) θρόνους περικαλλέας ήδέ τράπεζας ' ΰδατι και L , καθαί- ρειν s 453. — Wdfld.: ευ-, τρητός; πολυωπός W. Beck
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολύτροπος [2°, 2h] Σχ sch. Bam. α 1: έπι πολλά τρέ- ποντα την διάνοιαν, συνετόν, ή πολλών έμπειρον τρόπων
L Ί.Bekker, Hom. Blätter, Bonn 1863, 99ff.; 2Lehrs, Arist. 414—6; 3Ebeling s.v. (survey of earlier disc.); 4Kakridis, Glotta 11, 1921, 288-91; 5Basset, AJPh 44, 1923, 339-48; ‘Van Groningen, Mededelingen KN AW (Lett.) 9.8, 1946, 279— 94; 7Stanford, CPh 45, 1950, 108—10; 8Rank, Etymologiseering 78 f.; 9R. Pfeiffer, A History of Classical Scholarship, Oxford 1968, 4f. 37; ’°Rüter, Od.-Interpr. 34—9; 11 B. Marzullo, II problema omerico, Milan/Naples 1970, 58ff.; 12Parry, Homerie Verse 154—7; 13D. N. Maronitis, 'Αναζήτηση και Νόστος τοΰ Όδυσσέα, Athens 1973, 81—5; 14M.Detienne — J.-P. Vernant, Les ruses de l’intelligence, Paris 1974, 47—9 (= Cunning Intelligence, Brighton 1978, 39ff.); 15Schmidt, Erklärungen 166 n.28; ,6D. Frame, The Myth of Return in Early Gr. Epic, New Haven 1978, ix ff.; ,7S.C.Shelmerdine, The Hom. Hymn to Hermes, diss. Ann Arbor 1981, 54 ff. 100f.; 18Pucci, Arethusa 15, 1982, 50—7; 19J.S.Clay, The Wrath of Athena, Princeton 1983, 25—34; 20G.Giannantoni, Socraticorum reliquiae III, Rome 1985, 313-5; 21Shelmerdine, TAPhA 116, 1986, 55-67; 22P. Pucci, Od. Polutropos, Ithaca 1987, 24—6; 23St.West, Odyssey I, 69 f.; 24J. Peradotto, Man in the Middle Voice, Princeton
1990, 114—7; 25S. Goldhili, The Poet’s Voice, Cambridge 1991, 1-5; 26Pardini, SIFC 84 (n.s.9), 1991, 66-8; 27Patzer, ICS 16,
1991, 24—6; 28S. Grandolini, Canti e aedi nei poemi Omerici, Pisa 1996, 95 f.; 29Keil, Lexikal. Raritäten 110—4; 30de Jong, Narr. Comm. Od. 7; see also πολύμητις L, πολύκροτος L1.3.7.1O
Β (τρέπω:) of many tums (see below), epith. of Od. (1) and Hermes (2); only [J..] (cf. [Ό<5.] διίφιλος* K527, Λ 419. 473); formation cf. Ά-, άπό-, ύπότροπος 1 Od. αί ανδρα μοι εννεπε, Μοΰσα, -ον (ν.1. -κροτον, q.v.), δς μάλα πολλά ' πλάγχθη (4- πολλών πολλά, v.3f.) *330 (Kirke to Od.: „τίς πόθεν είς άνδρών;) σοι δέ τις ... άκήλη- τος νόος έστιν. ' ή σύ γ9 Όδυσσεύς έσσι -ος, δν τέ μοι αίει * φάσκεν έλεύσεσθαι Άργεϊφόντης 1 έκ Τροίης άνιόντα", allusion to proem (metr./gramm. structure; Identification of Od.), suggesting that Kirke knows Od.’s character as well as the narr, does; cf. also 119 f., π 194, τ474. — An-
cient critics (sources at the end) understood π. in α 1 as refer- ring primarily to Od.’s mental dexterity (versatile, wily, Germ, ‘gewandt’; cf. τρέπειν/ εσθαι + νόος / φρήν / κραδίη 'to change [some]one’s mind’ α60+, Z61 + ; ευτράπελος Aristot. EN 1128a+) but also, as the ränge of their glosses suggests, to the sum of total of his mental qualities: έπί πολλά τρέπων την διάνοιαν, είς/έπί πολλά ^τρεπόμενος» ρφδίως L j χαί μεταπηδών, L d πολλάς οδούς / ατραπούς βουλευμάτων fof many ways’), ούκ έφ9 ένός έστώς (sc. σχήματος), ευκίνητος j, πολι\ j τή διανοίφ, ^ποικίλ^ος, L Λόφρων (*var- ious-minded’), L fav ήθους έχων, παμν Δος, πολύβουλος, -γνωμων, -ειδής, -μητις, -μήχανος, -νους, -πλοκος, -στρόφος, -φρων, φρόνιμος, συνετός, έπιστήμων, σοφός, έπι- χειρηματικός; Lat. versutus (Liv. Andron, fr. 1 W.), providus (Hor. ep. 1,2,19), ingeniosus (Ov. ep. 20,30); w. post-EGrE τρόπος - ήθος: πολλών έμπειρος τρόπων / ηθών (cf. ν.3 πολλών δ9 άνθρώπων νόον έγνω) or προς πολλά ήθη μεταβαλλόμενος, εΰριπος ή χαμαιλέων τό ήθος, πολυήθης, τά εϊδη διάφορος (rejected by Eust. [14,41 ff.] as anachron- istic); neg. evaluation: δόλιος, παντοίοις δόλοις κεκοσμημέ- νος, στρόφις, παλίμβολος τό ήθος, πανούργος, ψευδής, opp. άπλοΰς (elaborate disc. in Lsch. HMQR, Plat.Hp. Mi.364cff./ cf. L9 1520, Όδυσσεύς col.521,14ff.); of verbal dexterity (partly w. post-EGrE τρόπος — 'figure of speech*): λόγιος, ικανφ πηδαλίφ τή γλώττη χρωμενος, έπιστάμενος πολλούς τρόπους λόγων (i.e. knowing which 'tums of 1431
1432


πολύτροπος
Πολυφήτης
speech’ fit audience and goal, cf. L d, L1822). Beside sch. ad 1. and Eust. Od. 1,4,34-6,8 (both disertim) see Eust. II. 1,737,3 ff., Hsch., EM s.v., and cf. the use of π. in h.Merc. (in 2), Hdt. 2,123 £3, Th. 3,83,3, Pl. l.c., Q.S. 5,283, and passim (LSJ s.v. II and -ία). — Alt.: of many wanderings ('much-tuming / tumed-about / back’; Lat. versatus, Germ, 'vielgewandert’), i.e. = foll. ός μάλα πολλά πλάγχδη, structurally similar to A2 ούλομένην, η μυρί' Άχαιοΐς άλγε' έδηκε (and e.g. a299f., /383, £67, Β 212 ff., (9 527f., /124; see L8); cf. πολύπλαγ- κτος, άπό-, υπότροπος, ο80 τραφδήναι άν' Ελλάδα, h.Merc.542 πολλά περιτροπέων φΰλ' άνδρώπων, sch.T: τόν μετά τά Τρωικά [επί] πολλά τραπ[έντα] και πλαν[η- δέντα], and the omission of 'pleonastic’ π. in paraphrase sch. Ε (είπε μοι άνδρα, Μούσα, τόν πλανηδέντα μετά τό πορδήσαι την Τροίαν); perh. also Nonn. D. 1,366 (πλαζο- μένφ -ον), 41,317 (άπλανέες -α). Pace many (older) critics (disc. esp. L1”4 29), this can hardly be π's primary force, because it is inconsistent w. post-EGrE usage and the bulk of ancient exegesis (above), and because the 'psychological’ interpr. is more satisfactory both in a2 (where one expects a term that genuinely characterizes the unnamed άνήρ [but does not actually identify him as a personalized epith. such as πο- λύμητις would have?]) and in «330 (,,άκήλητος νόος, ergo you must be Όδυσσεύς -ος"). Yet it is attractive to think that π., which 'replaces’ the hero’s name (Al; see e.g. L19 22 25), is intentionally polyvalent and programmatically summarizes Od.’s characterizing πολυ-epithets, capturing the ^πολύμητις^ side of his character (see L u wdfld.) but also the πολύτλας side connected with his wanderings (v.4; cf. Όδυσσεύς col. 518,20—6 and e.g. L1219) — perh. w. the Suggestion that Od.’s wanderings made him exceptionally versatile (cf. v.3; Eust. διά πολλήν εμπειρίαν πολύφρων and διά ταϋτα [sc. την πλάνην] πολΰίστωρ, πολυειδής την εμπειρίαν) and that his versatility allowed him to survive his wanderings
2 Hermes (for characteristics shared w. Od. see L17 21 22, L29114; πολύμητις B2 introd.) h.Merc. 13 (Maia) έγείνατο jtaiöa -ovJ9 αίμυλομήτην, 1 ληϊστηρ', έλατήρα βοών, after αί (L j cf. άνδρα -ov): see L20 439 (Ap. to Hermes:) „νυν δ' άγε μοι τόδε είπε, -ε Μαιάδος υιέ" versed in many things, as diverse as cattle-lifting (436—8, cf. 14) and singing (442); cf. B173+ ^πολυμήχαν^ Όδυσσευ (sch.bT ad 1.: L Λε' -ε), κ330 (dir.sp.), al (μοι έννεπε) M.P.Cuypers
πολύυμνος [lh] (zu ύμνος:) mit vielen (reich an Preis-, Lob-)Liedem, bzw. vielbesungen, vgl. εύυμνος u. (Pi.) πολυύμνητος, die Muse Πολύ(ύ)μνια (seit Th.78), sowie πο- λύαινε (Od.), (ού) πολύμυδος (präd. von Men., Tel.); von Dion, h.26,7 αύτάρ έπει δή τόνδε δεαι (sc. νύμφαι) -ον έδρεψαν colui ehe molti inni esaltano (Cassola, s.d. Komm, mit lyr. Parall.), zus.fassend für die Fülle der über Dion, (hier spez. über seine Jugend? [Ä^pe^av]) gesungenen Preisungen u. Göttergesch. (wie πολυώνυμος [s.d.] für die zahlr. Epiklesen), reflektiert auch die Sit. des (e. Hymnos vortragenden) Sängers (vgl. h.Ap. 19 Antith. σ' ύμνήσω - εΰυμνον [s.d.] έόντα [s V<82” πολύιδριν]); zum Hymnos (Gattung, Aufführung usw.) s. Ludwich, Hymnenbau 160flf., Cassola 1 ff., Kl.P.II 1268Γ.
H.W. Nordheider
Πολυφάντης cod. Hes. fr. 261 (Prosaref.), s. Πολυφάντης
πολυφαρμαχος [Γ, 1°, 1H] Jiaving many (herbal)y remedies / medicines (1), L d means of magic (2) 1 of physi-
cians /728 τούς μέν τ9 ίητροι -οι άμφιπένονται 2 of Circe as witch κ276 ^Κίρκη^ς ΐξεσδαι -ου ές ... δώμα Hes. fr. 302,15 δεύρο και Ήελίου δύγατερ -ε L » ’ άγρια 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
φάρμακα βάλλε (cf. /?329f.), κάκου δ' αύτούς τε και έργα
J.N. O’Sullivan
Πολυφείδης [2°] Ε 2nd elem. < φείδομαι: see ν. Kamptz 76 and cf. Φείδιππος L A. Fick, D. Entstehung der Odyssee, Göttingen 1910, 176; Sulzberger, REG 39, 1926, 396
B Argive, s. of Mantius and grands. of Melampus; brother of Cleitus; father of Theocl.; made seer by Ap. after death of cousin Amphiaraus; quarrels w. Mantius and moves to Hyper- esia where he operates as seer: see in gener, o 225—56 o249 Μάντιος τέκετο -εά τε Κλεϊτόν τε 252 ύπέρδυμον -εα μάντιν 'Απόλλων 1 δήκε βροτών δχ' άριστον
J.N. O’Sullivan
πολύφημος [2°] L Rank, Etymologiseering 94; Fränkel, Wege u. Formen 159 w. n.4; Rüter, Od.-Interpr. 233; Bakker, Colby Quarterly 38,2, 2002, 135—150 suggests (137—9) „rieh in φήμη (= „utterance w. prophetic properties of which the Speaker is unaware“)“ for π. at /7150 (Bl below) and (142) „rieh in φήμις (= „unsubstantiated unheroic rumor“)“ for χ 376 (B2 below)
Β 1 of much speech, of many Speeches /7150 μέσσην άγορήν -ον ίκέσδην (cf. use of φήμις ο 468) 2 having many themes / songs χΤΊδ -ος άοιδός (i.e. Φήμιος, w. play on his name; n. Phemius’ words in vv.347f.: δεός δέ μοι έν φρεσίν οϊμας 1 παντοίας ένέφυσεν; cf. use of φήμις ω201 + άοιδή ν. 200) J. Ν. O’Sullivan
Πολύφημος [Γ, 4°] Ε 2nd elem. < φήμη, app. here in sense 'report, fame’ (contrast πολύφημος); further v. Kamptz, Personennamen 88 (but π. in Pi. not 'berühmt’); Mühlestein (in L) 113 f.; Bakker (πολύφημος L) sees Πολύ- in rel. to πολύ- epiths. of Odysseus (esp. πολυ-μήτις) and -φημος as ho- vering betw. φήμις („detrimental [to /7.] disclosure“) and φήμη (poem-shaping „prophetic wish“ regarding Od.); cf. Εύφημος
L see Κύκλωψ L13-5; also (w. further lit. cited in them): M.v.d. Valk, Beitr. zur NEKYIA, Kämpen 1935, 47—50; Irm- scher, Götterzom 56f.; B.Fellmann, D. ant. Darst.en d. Poly- phemabenteuers, München 1972; Mühlestein, Hom. Namenstudien 113-19. 148. 159 n.27. 191; E.F.Cook, The Odyssey in Athens, Ithaca and London 1995, 93-110; Snodgrass in New Comp. 578f. (blinding of P. in art); Nieto Hernandez, AJPh 121, 2000, 345 fF.; I.J.F.de Jong, A narratological commentary on the Odyssey, Cambridge 2001, 231—249; W. Hansen, Ariad- ne’s Thread, Ithaca and London, 2002, 289—301; for Near Eastem parallels: West, East 424 f.
B I Lapith, among those w. whom Nestor fought ag. Cen- taurs: A264 άντίδεον -ov (cf. a70 in II below); of Lapiths mentioned A 262-5 only P. missing from fuller list of Sc. 179- 82 (see, caute, v. d. Valk [in L] 48)
II Cyclops, adversary of Od. in ι; on character, role etc. see Κύκλωψ ΒΠ2; name /7. occurs α70 (άντίδεον -ov, cf. A264 in I above, w. Parry, Homerie Verse 185). /407 (κρατε- ρός -ος) - 446”. 403 (-*) J. N. O’Sullivan
Πολυφήτης [V] E 2nd elem. < φημί 'speak, declare’; cf. Εύ-, ^ΠεριφήτηςΛ; L j suitable name of s. of messenger / herald Copreus in 0638, see also B below; further v. Kamptz 78 L Wathelet, Dict. II882f. 900f. 1492
B Phrygian, among Tr. reinforcements recently come from Ascania; since P. in N791 f. has some of samc companions as Περιφήτης has in £513ff., it has been suggested that we have same pers. in both passages, either involving a slip in use of
1433
1434


Πολυφήτης
the names (+ related case of Hippotion: see Janko, Iliad on N789—94) or textual error (Περιφήτην ci. in 7V791) 7V791
άντίθεον -ην (Πολυφόντην pap.) J. N.O’Sullivan
πολύφλοισβος [6‘, 2°, 1Η, 2h, Γ] Μ nur L-oio
θαλάσσης/, παρά θΐνα / έπι θινι Α 34, /182, ν220, h.Merc.341 / ^59; (κατά) κύμα L Β209, Ζ347, h.6,4, Cypr.fr.7,8 p.38 Dav.; (κύματα ...) L d JV798, v85, Op.648
Σχ sch.D 4 34: πολυήχου. πολυτάραχου L zum For- melgebr. bei ‘Meer’: s. θάλασσα L, B; sowie Schmiel, LCM 9, 1984, 36 ff. (Situntersch. zu θαλάσσης εύρυπόροιο); Mured- du, Formula 67ff.; Paraskevaides, Synon.35; Nieto Hernandez, Res Publ. Litt. 20, 1997, 14. 35 (zur Sit.)
B (zu φλοίσβος:) viel (stark, laut; dauernd?) rauschend, brausend (s. πολύς L6: Quantität für Intensität, sowie Bllai. Idz: von akust. Phänomenen), nur in VE-Formel (θΐνα*, κύμα* [...], 1H μέτρα) -οιο θαλάσσης von Uferwellen, Brandung od. hoher See; dir.R. Z347 (pathet. Selbstverfluchung), h.Merc.341; Gl. B209, N798. - Wortf.: έρίγδουπος, ήχήεις, πολυηχής, -κλυστος (s.a. Verben s.v. βρέμω, sowie Abll. zu βρέμω u. κτυπεΐν)', von den θάλασσα + Epith.-Vbd. (s.d. M, L, B Vorbem.) ist /θαλάσσης Λ εύρυπόροιο (s.d.) metr. gleichw. (nicht vorkommend L j άτρυγέτοιο, sondern και άτρυγέτοιο L J 1 θΐνα* -οιο θαλάσσης (s.d. Bla): von den rauschend, tosend auftreffenden Meereswogen, Brandung am Strand von Troia, Ithaka, Pylos (s.u. δθι κύματα κλύζε- σκον, Β2Ο9 δτε κύμα αίγιαλφ βρέμεται)\ Ort für abgesondert Trauernde, Unmutige, Betende (zur Sit. s. L): *P59 (Gr. gingen schlafen) Πηλείδης δ9 έπι θινι -οιο θαλάσσης ' κεϊτο βαρύ στενάχων πολέσιν μετά Μυρμιδόνεσσιν 1 έν καθαρφ, δθι κύματ9 έπ9 ήϊόνος κλύζεσκον (mit folgender Ausmalung) Α34 βή δ9 άκέων (beleidigter Chryses) νπαρά θΐνα -οιο θαλάσσηςu ' πολλά δ9 (ήραθ9 Άπόλλωνι), Ορρ. άκέων (dazu Meier-Brügger, in: Die Wissenschaften vom Altertum am Ende des 2. Jt.s n.Chr. [Mommsentagung Marburg], Stuttgart 1995, 129 ff.) v220 (Od. ahnungslos in Ithaka) δ δ9 όδύρετο πατρίδα γαΐαν ' έρπύζων L u ' πόλλ9 όλοφυρόμενος Bittgesandte: /182 τώ δέ βάτην L u 1 πολλά μάλ9 εύχομένω γαι- ηόχφ (πεπιθεΐν, sc. Ach.) Rinderdieb Hermes: h.Merc.341 (Ap.:) „έμάς βούς φχετ9 έλαύνων ' έσπέριος L d ' ευθύ Πύ- λονδ9 έλάων" 2 κύμα* (...) -οιο θαλάσσης (s.d. Β2. 5. 6b); tosende Brandung: B2Q9 (GL: άγορήνδε έπεσσεύοντο, Gr.) &ζ δτε /κύμα -οιο θαλάσσης Δ ' αίγιαλφ μεγάλφ βρέμεται, σμαραγεΐ δέ τε πόντος, vgl. (ζΐ 422) ώς δ9 δτ9 έν αίγιαλφ πολυηχέϊ κύμα θαλάσσης — rauschende Woge(n) der hohen See: Z347 (Hel.: „ως μ9 οφελ9) οιχεσθαι προφέ- ρουσα κακή άνέμοιο θύελλα 1 είς δρος ή είς L / h.6,4 (Geburt der Aphr.) δθι μιν Ζεφύρου μένος υγρόν άέντος ' ήνεικεν κατά L j ' άφρφ ένι μαλακφ Cypr.fr.7,8 p.38 Dav. (— fr. 9,8 p.50 Ber.) (Zeus verfolgt Nemesis) άλλοτε μέν κατά L j ' ίχθύι είδομένην, πόντον πολύν έξορόθυνεν, ' άλλοτ9 άν9 Ωκεανόν ποταμόν και πείρατα γαίης, ' άλλοτ9 άν9 ήπειρον πολυβωλακα(Ι) JV798 (GL: angreifende Tr. gingen) άνέμων. άτάλαντοι άέλλη, ' ή ρά θ9 ύπό βροντής πατρός Διός είσι πέδονδε, ' θεσπεσίφ δ9 όμάδφ άλι μίσγεται, έν δέ τε πολλά ' κύματα παφλαζοντα coio θαλάσσης Λ ' κυρτά φαληριόωντα, πρό μέν τ9 άλλ9, αύτάρ έπ9 άλλα ν85 ως άρα τής (Phäakenschift) πρύμνη μέν άείρετο, κύμα δ9 όπισθεν ’ πορφύρεον μέγα θΰε L j 3 μέτρα (s.d. Β1 b u. West z.St.) -οιο θαλάσσης Op.648 (willst du Seehandel treiben, denk an die richtige Zeit, [641] έργων ωραίων) δείξω δή τοι μέτρα t d, Regeln, Expertenwissen (663 ff. folgt Schifffahrtskalender) H. W. Nordheider
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολυφραδέοντα
Πολυφόντης [1’, 1H (prose)] Ε ^-ψόντης^ < θείνω: 'Slay- er of many’; further v. Kamptz 26. 78. 219; Heubeck, Kl.Schr. 253 f. sees L u as < root signifying ‘swell, power’ vel. sim. (cf., e.g., εύ-θέν-εια)', cf. Myc. po-ru-qo-ta (see DMic. II 152f., Leukart, -täs 65)
L ‘Sulzberger, REG 39, 1926, 420; 2Parke, Oracles of Zeus 167
B Theban, one of leaders of troop that ambush Tyd., who kills him and ali but one of his companions; s. of Autophonus (names of P. [better than v.l. Λύκο-] and father suit each other and context) Δ 395 υιός τ9 Αύτοφόνοιο μενεπτόλεμος -ης (cod. Α, Αυκοφόντης vulg. recc. ν.Thiel, West) [ν. in app.] II Hes.fr.261 (prose; Πολυφόντη ci., based on Apollod.2,8,5 [P. king of Messene who has murdered his predecessor and 2 of his sons; further L2], -φάντη cod.): king w. whom LMelam- puSj stays; killing of snake at sacrifice leads to L 9 receiving gift of prophecy (see Μελάμπους B2a)
D v.l. (pap.) 7V791 J. N. O’Sullivan
πολυφορβος [3‘, 3H, lh] E Poss.-Kompos. m. Verbalnomen φορβή, Risch §74b, 83b
M viers. [<>^--] όψομένη -ου πείρατα χαίης 3200. 301; -ου h.Ap.365; Δήμητρος -ης ές λέχος ήλθεν/ε Th.912, Hes.fr. 177,9; -ην /568 U^‘x] -ος Hes.fr. 150,22 Σχ sch.D 3200: πολυτρόφου
Β viel Weide (> Nahrung) besitzend, fruchtbar, stets Fern., Epith. der (1) γαΐα / γή (Formen: -ος [γήΊ, e ci.], -ου, -ην) u. (2) Dem. (-ης); nicht (wie im Falle anderer Adj. des Wortf., s.u.) von einzelnen Ländern od. Gebieten II Paron.: πολλά γαΐαν -ην /568, φέρβουσα π[ολ]υσπερέας -ος Hes.fr. 150,22 (die Glieder der Paron, mit ,πολι^ sind im fgrE sonst meist synt. parallel, z.B. άρρηνες L βοΰται 1154. 296, [+ πολλοί:] Hes. fr. 240,3; L ,κτημων L Δλήϊος £613; L χρυσός/v L ^χαλκος/ν /C315, Σ289; L 2στάφυ- λον πο[λυγηθέα Hes. fr. 70,6; L /τημάντωρ L βέγμων h.Cer.31; Πολυκτορίδης Πόλυβός τε /243; doch vgl. anderers. L βέσμου πολλά τ?264; πολλής ' πολλά h.Merc. 373f.). — Wortf. (BD — kommt ebenfalls in ähnl. Bed. vor buk.Dih. vor): αίγιβότος, βουβότοςΒΌ, έρίβωλος/βωλαξΒΏ, εΰοχθος, ζείδωρος, ίπποτρόφοςΒΌ, ίπποβότος, κουροτρό- φοςΒΟ, μηλοβότος, ούθαρ άρούρης, πίωνΒΌ, ^πολύβο- τρυςΒΟ, L βένδρεοςΒΌ, L ^καρπός, L jA^ro^BD, L 2μηλος, L ^υροςΒΟ, L /στάφυλος, t /τρήρων, πορτιτρόφοςΒΤ\ πουλυβότειρα, πυρο/ηφόρος (πυρηφόροςΒΌ), φερέσβιοςΒΌ, φυσίζοος 1 /568 (Phoinix: „Althaia) πολλά δέ και γαΐαν -ην χερσίν άλοία 1 κικλήσκουσ9 9Α'ίδην και έπαινην Περσεφόνειαν ' πρόχνυ καθεζομένη“ Η200 (Hera:) „είμι γάρ όψομένη -ου πείρατα γαίης, ' Ωκεανόν τε θεών γένε- σιν και μητέρα Τηθύν" s 301 (Hera, „έρχομαι") h.Ap.365 (Ap.:) „ένταυθοΐ νΰν πύθευ έπί χθονί βωτιανείρη, ' ούδε σύ γε ζωοΐσι κακόν δήλημα βροτοΐσιν ' έσσεαι, οΐ γαιης -ου καρπόν έδοντες (άγινήσουσι έκατόμβας)", vgl. έδω B2a Kontext uns.: Hes.fr. 150,22 (Völker) [(οδ£ τέκε γή suppl. Gr.-H.)] φέρβουσρ π[ολ]υσπερέας -φορβος (πολυφυ- λους Rzach) ' παρ9 Ήριδανοΐ]ο ^0[^υρ]ρ[ό]ου αίπά ρέεθρα 2 Th. 912 αύτάρ δ (Zeus) Δήμητρος -ης ές λέχος ήλθεν s Hes.fr. 177,9 Δάρδαν[ον 1 Ήετίων[ά τε 1 δς ποτέ Δ[ήμητρος -ης ές λέχος ήλθε, vgl. Ήετίων BIV
V. Langholf
κολυφραδέοντα [1Η] hapax denom. < πολυφραδής (q.v.): very wise, w. partic. ref. to intellectual equipment requi- red by poet Hes. fr. 310,1 άνδρα -έόντα τιθεΐσι (Muses) ' θέσπιον αύδήεντα (n. foll. ευπορον έν λόγοις τόν πολύ· φράδμονα λέγει [sc. Hes.]) J. Ν. O’Sullivan
1435
1436


πολυφραδ(ής)
πολυώνυμος
πολυφραδ(ής) [1Η] ‘characterized by much wise thought’, very shrewd, of the successful scheme (Th.475ff.; n. also Rhea’s request μήτιν συμφράσσασδαι v.471) of Earth to dupe Cron- us; w. format, cf. δολοφραδής, έπι-, εύ-, περιφραδέως Th. 494 Γαίης έννεσίησι -δέεσαι δολωδείς (ν. exp. quidam) 1 δν γόνον άψ άνέηκε (Κρόνος), cf. Γαίης φραδμοσύνησιν (ν.626+). — Wdfld.: έπί-, περί-, πολύφρων; φραδής, φράδμων, πολυφραδέοντα; opp.: άφραδής, αφρων (qq.v.)
J. Ν. O’Sullivan
πολύφρων [2’, 8°, 1Η] Ε on -φρων see αφρων Ε F -ονος 3; -ονα 8 Μ -ονος ^Ήφαίστοιο. #297. 327; L j -ονος Φ367; δς τ9 έφέηκε -ονά περ (μάλ9) Σ108, £464; πολύφρονα [πε]ρ μάλ9 Hes.fr.43a, 18; -ονα α83 = £424 = l>239 = 329 = </>204
Σχ sch.D Σ108: τον πάνυ σώφρονα. και συνετόν L 10. Kretschmer, Beitr. ζ. Charakteristik des hom. Od., Progr. Neunkirchen 1903, Leipzig 1903, 17; 2Snell, Ph. 85, 1930, 144 and 3H. 112, 1984, 132; 4Rüter, Od.-Interpr. 35f.; 5Braswell, H. HO, 1982, 132; 6R. Sacks, The trad. phr. in Hom., Leiden etc. 1987, 13—18. 147—9 (but n. -ονα βόνδε α83+)
B ‘having much mental capacity’. — Wdfld.: άρτί-, δαϊ-, έπί-, έχε-, περί-, σαόφρων; πολύβουλος, -ϊδρις, -μητις, -μήχανος, -παίπαλος, -τροπος, -φραδής; see also δόλος and derivs. 1 very shrewd, ingenious, w. particular ref. to inventive, adaptable intelligence as epith. of Heph., Od., Sisyphus; special relevance to immediate context #297. 327 (hardly Φ367 pace L3), Hes. fr. 43a, 18 (intelligence fails in sit.) Φ367 τεΐρε δ9 (sc. ποταμόν) άυτμή 1 Ήφαίστοιο βίηφι -ονος (η. πολυμήτιος ν.355) #297 άμφι δέ δεσμοί ' τε- χνήεντες έχυντο ^-ονος Ήφαίστοιο. (η. κακά φρεσι βυσσο- δομεύων ν.273, κλυτοτέχνην ν.286) 327 τέχνας είσορόωσι L j α83 νοστήσαι Όδυσήα -ονα (δαϊφρονα ν.1.) ονδε δό- μονδε = £424 = υ239 = 329 = φ204 Hes.fr. 43a,18 άπά}τησε (Mestra) πολύφρονά [π£]ρ μάλ9 έόντ[α (app. Sisyphus) 2 of much good sense, ref. to capacity of mind to regulate behaviour properly Σ108 (ώς έρις) άπόλοιτο 1 και χόλος, βς τ9 έφέηκε -ονά περ. χαλεπή ναι, cf. 7553 f. (πύκα περ φρονεόντων, cf. S217) £464 (οίνος) L d μάλ9 άεΐσαι (and laugh, dance, say what he shouldn’t)
D v.l. Sc. 297 (πολλύφρονος) J. N. O’Sullivan
πολύχαλχος [3\ 2°] Σχ sch.D £504: στερεόν, λίαν ισχυρόν B bronzereich 1 von Personen u. Städten (Ä7315 Dolon, Σ289 Troja, o425 Sidon; Λ7315 u. Σ289 in Vbd. m. πολύχρυσος) Λ7315 ήν δέ τις έν Τρώεσσι Δόλων, Εύμή- δεος υιός ' κήρυκος δείοιο, πολύχρυσος -ος & Σ289*Χ (Πριάμοιο πόλιν), vgl. Ο. Tsagarakis, Form and Content in Homer, Wiesbaden 1982 (H. Einzelschr. 46), 45 o425 έκ μεν Σιδώνος -ου εύχομαι (Amme des Eum.) είναι 2 Beiw. d. Himmels in d. Formel ^ουρανόν ές -ον. £504 (Worfelgleichnis) ως τότ9 Αχαιοί ' λευκοί υπερδε γένοντο κονισάλφ, δν & δι9 αύτών ' L j έπέπληγον πόδες ϊππων — y2,n, vieldisk.; im wesentl. vier verseh. Deutg.n: (1) wie Bl, vom Reichtum d. Himmels als Götterwohnung, vgl. S.West, Odyssey zu X2; (2) von der hell od. rötl. schimmernden Farbe der Bronze, so z.B. Körner, Sinnesempf. 8ff.; (3) meist konkr. gedeutet als 'ehern* wegen hom. Vorstellg. d. Himmels als e. Metallgewölbes, wie P425 χάλκεον ^ούρανόν. u. ο329 σιδήρεον L j, s. Moulton, CPh 74, 1979, 284; B. Brown, Israel and Hellas [Bd. 1], Berlin-N.Y. 1995, 106f. u. bes. Werner, F&F 33, 1959, 311—16; (4) metaph. als ‘fest, hart, dauerhaft, unbarmherzig* wie schon die Scholien; s. auch s.v. ούρανός Bll
G. 	Markwaid
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πολυχρόνιος) [lh] viel/eine lange Zeit (über)dauernd, Abl.- kompos. zu adv. πολύν (s.d. BllaO. c. dö) χρόνον, zur Bildg. vgl. πανημέριος, παν-, έννύχιος/χος (zum Typ s. Risch §69b; dens. MH 2, 1945, 19 = Kl.Sehr. 116), sowie (με- τα)χρόνιος, ferner ένιαύσιος, ήμάτιος u.ä. h.Merc. 125 (Hermes’ Rinderopfer:) ρινούς δ9 έξετάνυσσε καταστυφέλφ ένί πέτρη, 1 ώς έτι νΰν τά μέτασσα ([q.v.] cod. Μ, τά μετ9 άσσα [άσσα] cet.) -οι πεφύασι 1 δηρόν δή μετά ταυτα καί άκριτον (-τοι West) ove ancora adesso si trovano (sc. le pelli), dopo il lungo tempo trascorso, a una grande, incalcolabile distan- za dal fatto (Cassola), die Rinderhäute als Aition für eine noch heute sichtbare Felsbildung (s. Radermacher, Hermesh. S.95, Cassola, Komm. z.St.) H. W. Nordheider
πολύχρυσος [4\ 1°, 6H, 2h] Μ 1 quadrisyll. [----] -ος/ον πολύχαλκος/ον A7315, Σ289; έργα (...) L-oo Αφροδίτης. Op. 521, h.Ven.l. 9; L , Hes.Th.980 = fr.253,3, Sc.8. 47, fr. 185,17 2 pentasyll. (βασιλήα) -οιο
Μυκήνης /7180, Λ 46, γ 305 (304 Allen)
L Bethe, RhM 80, 1931, 223f.; Bielefeld, Arch.Hom. C64; Edwards, Lang, of Hes. 78; D. Dickmann Boedeker (ελι- κοβλέφαρος L) 26 f.; Mureddu, Formula 799 f.
B having much gold, rich in gold; epith. of city (Myc. 3x [in M2 above], Πρίαμοιο πόλιν Σ289), Dolon (K315), Aphr. (richly adomed with gold, 8x [in MI]; cf. χρυσή of Aphr. in Hom., see van Eck on h.Ven.93).
D v.l. h.Ven. 18 (πουλύχρυσα) J.N.O’Sullivan
πολυώνυμος [1H, 3h] (zu όνομα:) (1) mit vielen od. (2) mit großem (?) Namen, berühmt, vielgenannt, celebrated, nur [wLv]; attr. außer h.Ap.82; zu den πολυ-Kompos. s. Griffiths, Ph. 129, 1985, 195 (Bed.); Sellschopp, Stil. Unt. Hes. 39 (Opposition von ά- u. πολύ-); Zumbach, Neuerungen 19, Richardson 61 (Beliebtheit in den Hymnen, Liste). - Wortf.: vgl. als Antonym άν-, v-, sonst δυσ-, έπ-, εύ-, ομώνυμος, (zu 2:) (όνομα)κλυτός, κλέος-Abll.; s.a. πολύ-, εΰυμνος, lautl. vgl. noch πολυώδυνος (lyr.) 1 von Göttern (Ap., Hades) vielnamig (Namenshäufg. als Ausdr. göttl.r Macht, faßt die vielfältigen [z.T. auf den zahlr. Kultorten beruhenden] Epiklesen u. Erscheinungsformen zus.; vgl. Kleanthcs, Zeushym- nus 1 κύδιστ9 άδανάτων, -ε παγκρατές αίεί [S.227 Powell], Isis μυριώνυμος [Plu.], entspr. lat. multinominis, u. s. G. Meyer, Ph. Suppl. 16,3, 1923, 49ff.; Schmitt, Dichtersprache 183f.) h.Ap.82 (Delos: „Ap. soli) τεύξειν περικαλλέα νηόν ' έμμεναι άνδρώπων χρηστήριον, αύτάρ έπειτα ' ... (lac. stat. Hermann) ' πάντας έπ9 άνδρώπους, έπεί ή -ος έσται** (vgl. 72 „έπεί ή κραναήπεδός είμι** als Opp.), präd. sara celebrato con molti nomi (Cassola), wird tausendfach genannt sein (Weiher), die verheißene Vielnamigkeit wird erfüllt durch die Liste der Kultorte 179 ff. 143 ff. (πολλοί τοι νηοΐ), u. (im 2. Teil) durch die Kultnamen (373) Πύδειος, (386) Τελφούσιος, (496) Δελφεΐος / Δελφίνιος (dazu s. aber E. Drerup, Μη. III 5, 1937, 111 gg. die kompositor. Einheit des Hymnus) h.Cer. 18 (als Kore Blumen pflückte, χάνε δέ χδών) τη δρουσεν άναξ ^πολυδέγμων ' ϊπποις άδανάτοισι Κρόνου -ος υιός. — 32 την δ9 (Kore) άεκαζομένην ήγεν Διός έννεσίησι ' πατροκα- σίγνητος πολυσημάντωρ t , (vgl. 26 Ήέλιος Ύπερίονος άγλαός υιός), zu den (bei Unterweltsgöttem übl.) zahlr. eu- phem. Namen s. Richardson z.St., sowie Roscher 12, 1782 ff., Kl.P.II 903 f. 2 vom Styx-Wasser berühmt (vielgenannt) Th. 785 (776 Στύξ: bei έρις, νεΐκος, ψευδός der Götter) Ζεύς δέ τε 7Ιριν έπεμψε δεών μέγαν δρκον ένεϊκαι ' τηλόδεν έν χρυσέη προχόφ -ον (πολυόμβριμον v.l. [pro Στυγός όβρι- μονΊ ν. West in app.]) ύδωρ, vgl. (metr. gleichw., aber mit vok. Anl.) όνομάκλυτος, s. West z.SL u. zu (409) εύώνυμος 1437
1438


πολυώνυμος
('whom it is good to speak of, antonym zu 171 δυσώνυμος ~ ούκ όνομαστός)', Schol. z.St. (s. di Gregorio, Aevum 45, 1971, 10): -ον ύδωρ* ήγουν όνομαστόν. τίμιον. ένδοξον, ή πολλάκις ύπό πολλών όνομαζόμενον, διά τούς δρκους. ή έν πολλοϊς τόποις δν [s.o. 1]. ή πολύχρουν (πολύρρουν?)
D Hes. fr. dub. 388 τόν ποτέ Κιλίκιον δρέψεν -ον άντραν Η. W. Nordheider
πολυωπός [1°] having many openings / meshes, on deriv. see Risch 171 f. /386 (ίχδύας, ους δ* άλιήες) έκτοσδε δαλάσσης ’ δικτύφ έξέρυσαν -φ J. Ν. O’Sullivan
πομπ(ευς) [5°] Ε nb. älterem πομπός, zu πομπεύω od. πομπή9., später t.t. für Prozessionsteilnehmer; zur Bildg. Risch §57b; Boßhardt, Nom. auf -εύς §51. 461; Perpillou, -εύς S. 82 ff.; Szemerenyi, Kratylos 8, 1963, 44; Moreschini Qu., SSL, 19, 1979, 122 Μ -ήες/ας: [1-*] nur <5362, sonst l-^l 4°
B Geleiter, nur PL, entspr. πομπός (s.d.), Epith. άγαυοί (v71); präd. außer v71, υ364; dir.R. außer v71 1 [---]
von Pers.; präd. (χ325 + Zielangabe) von Ath., Königssöhnen als Tel.s Reisebegleitern: /325 (Nestor zu Tel.:) ,,άλλ* ϊδι νυν σύν νηϊ ' (πεζός od. mit δίφρος) 1 πάρ δέ τοι υίες έμοί, οϊ τοι -ήες έσονται ' ές Λακεδαίμονα** 376 (dies.: „ού σε κακόν έσεσδαί) εί δή τοι νέφ ώδε δεοί -ήες έπον- ται** (369 Ath.: ,,πέμψον**) als Geleiter - mit ep. rühmendem Epith. von der phäak. Schiffsmannschaft, die Od. heimbringen soll (vgl. die Phäaken allg. als πομποί άπήμονες άπάντων #566+, anderers. έταϊροι [B3b] von Schiffsbesat- zungen): v71 (γυναίκες brachten Proviant) αίψα τά γ* έν νηί -ήες άγαυοί (s. ISp.48,73) 1 δεξάμενοι κατέδεν- το iron. Umdeutung von Eurym.’ iron. verkapptem Hinauswurf, um trotz schwächerer Position Souveränität zu demonstrieren: t>364 (Eurym. will Theokl. hinausgeleiten, d.h. -werfen lassen [361] „δόμου έκπέμψασδε [s.d. ΒII2] δύραζε**, der antw.:) „Εύρύμαχ*, ού τί σ* ανωγα έμοί -ήας όπάζειν. ' είσί μοι όφδαλμοί ich brauche kein Geleit (danke, bemüh dich nicht; ich finde schon allein hinaus/* 2 [1 -^] präd. von ούροί, die als göttl. Naturmächte die Schiffe geleiten <5362 (Od. erz.: „ούδέ ποτ* ούροι φαίνονδ*) οϊ ρά τε νηών ' -ήες γίνονται έπ* εύρέα νώτα δαλάσσης**, vgl. (κ 79) ούκέτι φαίνε- το πομπή (vom Rudern bei Windstille), anderers. (Vit. p. 11,5) δός ούρον ναύταις, οΐ νηός πομποί (s.d.)
H.W. Nordheider
πομπεύω [1°] (nb. πέμπω, zu πομπεύς, s.dd. u. Risch § 115b:) jem.m das Geleit geben, mit Akk.Obj., durat. v422 (Ath.:) „αύτή μιν (Tel.) -ον, ϊνα κλέος έσδλόν αροιτο**, pro- nonciert, um Od.’ Besorgnis u. Vorwürfe wegen Tel.s Gefährdung zu beschwichtigen: ich selber war seine Geleiterin (s. αύτός Bllb), vgl. sachlicher (α93) „πέμψω [s.d. B3] <5’ ές Σπάρτην (πευσόμενον ήδ* ϊνα μιν κλέος ...**); später t.t. von Prozessionsteilnehmem H. W. Nordheider
πομπή [V, 25°, lh] F -ή 5, -ής 9, -fj 3, -ήν 9; -ήσιν lh Μ 1 Stamm im longum [-->] -ff ύφ* η\93 [1-] -ή καί φίλα δώρα #545, ν41; -ής (καί) ζ290, ν180; -ήν δ* (τ’) ότρύνει+ #30, χ518, λ357; -ήν η3\Ί [·χ] Verb + -ή/ήν κΊ9 / ε233, π 18; (έποτρυνώμεδα) -ήν/ής #31, ν151; -ή Ζ171; -ής/ήν τ/191, #33, τ313 / s £173” 2 Stamm in den brevia 2a
zweis. [-2] έκ -ής #568 « vl50 = 176 [-2] cff ... μελήσει λ332; -ή ε32; -ήν ότρύνετε ζ/151 [-1] L u Λ352 2b dreis. [---] -ήσιν ύπ* h. 15,5
Β (zu πέμπω, s. Risch § 5:) t.t. Geleit (Hilfe, Schutz, Führung, Ausstattung vor bzw. während der Reise, s. πέμπω, bes. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πομπή
BI2 Vorbem., zur Sache H.van Wees, Status Warriors, Amsterdam 1992, 235. 398), überw. von Od. (u. allg.) durch die Phäaken : Heimbringung als Ziel der Phäakenbücher (2x durch Kal., je Ix Aiolos, 1518 Pos., *79 Winde; V: Z171 δεών -ή für Belleroph., vgl. Λ 332 δεοΐς ύμΐν τε), nur h. 15,5 (Pl.) Schik- kung, d.h. Auftrag, Befehl (sc. für Her. durch Eurystheus); dir.R. außer £233, h. 15,5 Gebr.: Epith. άμύμονι (Z171); gen. subi od. obi.: δεών (Z171), ούτε δεών ούτε δνητών άνδρώπων (£32), άνδρώπων (ν151), βροτών (ν180), vgl. ήμετέρη (η\93)', paratakt. nb. φίλα δώρα (#545, ν41, vgl. Λ 357), νόστοιο (£290) Wortf.: νόστος, οδός (vgl. «17 οδόν ήτεον, #480 δώσουσι δεοί, β253 ότρυνέει Μέντωρ)', sowie (zu 4:) s.v. έφετμή', π. später t.t. für Prozession (vgl. lat. pompa) 1 im präp. Ausdr., instr. / mod. Dat. (s.a. h. 15,5 in 4; £32 neg.) ZI71 (Glaukos erz. von Belleroph.:) „βή Λυ- κίηνδε δεών ύπ* άμύμονι -ή** (von Od.:) £32 (Zeus zu Hermes: „sag Kal.) βουλήν, 1 νόστον Όδυσσήος ως κε νέηται, ' ούτε δεών -ή ούτε δνητών άνδρώπων (άλλ* έπί σχεδίης πήματα πάσχων**), d.h. ohne Hilfe u. Ausstattung η 191. 193 (Alkin.: ,,ξεϊνον ξεινίσσομεν) έπειτα δέ καί περί -ής ' μνησόμεδ* (vgl. in 3), ως χ* ό ξεΐνος ανευδε πόνου καί άνίης ’ -ή ύφ* ήμετέρη ήν πατρίδα γαΐαν ϊκηται ' χαίρων (μηδέ τι πήμα πάδησι**) (allg.:) δ33 (Alkin.:) „ήμεΐς δ*, ώς τό πάρος περ, έποτρυνώμεδα -ήν (s. 3a)·1 ούδέ γάρ ούδέ τις άλλος, δτις κ* έμά δώμαδ* ϊκηται, 1 ένδάδ* όδυρόμενος δηρόν μένει εϊνεκα -ής. ' άλλ* άγε νήα ... έρύσσομεν** 568 (Alkin.: „Vater sagte oft, Pos. zürne uns, ούνεκα πομποί άπήμονές είμεν άπάντων* Φαιήκων νήα) έκ -ής άνιούσαν έν πόντφ ' ραίσεσδαι** = ν150 (Pos. spricht) = 176 2 als Subj. #545 (Alkin.:) „εϊνεκα γάρ ξεί- νοιο τάδ* αίδοίοιο τέτυκται, ' -ή καί φίλα δώρα, τά οί δί- δομεν φιλέοντες** *79 (Erz.: ,,προτέρω πλέομεν) τείρετο δ* άνδρών δυμός ύπ* είρεσίης άλεγεινής ' ήμετέρη ματίη, έπεί ούκέτι φαίνετο -ή**, nach Mißbrauch des Windsacks (s. xl8ff.) u. Zurückweisg. durch Aiolos (76 άπέπεμπε) zeigte sich keine Hilfe (u. kein günstiger Wind) mehr, (vgl. #360f. ούδέ ποτ* ούροι φαίνονδ*), daher beschwerl. Rudern nötig λ 332 (Od. schließt se. Erz. mit erneutem Hinweis auf die erbetene π.: „ωρη εΰδειν) -ή δέ δεοΐς ύμΐν τε ^μελήσει** 352 (Alkin.: ,,έπιμεϊναι ές αύριον) δωτίνην τελέσω. -ή δ* άν- δρεσσι L u ' πασι, μάλιστα δ* έμοί** v41 (Od.: ,,πέμπετέ με σπείσαντες άπήμονα, ήδη γάρ τετέλεσται) -ή καί φίλα δώρα (δεοί δλβια ποιήσειαν, άκοιτιν νοστήσας εύροιμι“), s. B.Gundert, τέλος u. τελεΐν bei Hom., Diss. Kiel 1983, 64ff. u.ö. 3 als Obj. 3 a Gastgeber plant, betreibt, setzt ins Werk usw. Od.’ π. (4x [έπ]ότρύνω/ομαι [η 151 + ίκέσδαι, χ 518 + δόμεναι], 2χ μήδομαι, je 1χ τεκμαίρομαι, τεύχε, s.a. 77191 in 1) £173 (Od. zu Kal.:) „άλλο τι δή σύ, δεά, τόδε μήδεαι ούδέ τι -ήν, ' ή με κέλεαι σχεδίη περάαν λαΐτμα δαλάσσης** (161 Kal.: „σε άποπέμψω**), d.h. zur richtigen, erfolgreichen π. gehört d. erfordert Ausstattung (vgl. £140 Kal.: „πέμψω δ* ού, ού γάρ μοι νήες**, 32 ούτε δεών -ή [s. 1] άλλ* έπί σχεδίης, anderers. aber [als 'Minimal-π.’] 263 πέμπ* mit εϊματα u. άσκός, η 264 πέμπε δ* έπί σχεδίης) 233 Ό- δυσσηΐ ... μήδετο (Kal.) -ήν* ' δώκε μέν οί πέλεκυν .„ η\5\ (Od. zu den Phäaken:) „έμοί -ήν ότρύνετε πατρίδ* ίκέσδαι ' δασσον**, mit fin.Inf. 317 (Alkin.:) „-ήν δ* ές τόδ* έγώ τεκμαίρομαι (αύριον ές**) #31 (Alkin.: „ξεΐνος -ήν δ* ότρύνει [s. 3b]) ήμεΐς δ*, ώς τό πάρος περ, έποτρυνώμεδα -ήν (denn kein Fremder δηρόν μένει εϊνεκα -ής [s. 11“) χ 518 (Kyklop arglistig:) „δεύρ*, Όδυσεΰ, ϊνα τοι πάρ ξείνια δείω, ' -ήν τ* ότρύνω δόμεναι ... έννοσίγαιον** damit ich dein Geleit betreibe, dqß Pos. es gewähre, (s. Ameis-H. z.St:) betreibe, dqß Pos. dir Geleit gebe «18 (Od. über Aeol.: „δτε) οδόν ήτεον ήδ* έκέλευον ' πεμπέμεν, ούδέ τι κείνος άνήνα- 1439
1440


πομπή
πονεομαι
το, τεύχε (δώκε pap.) δέ -ήν. δώκε δέ μ9 άσκόν ... Α357 (Od.:) „εϊ με και είς ενιαυτόν άνώγοιτ9 αυτόθι μίμνειν 1 -ήν τ9 ότρύνοιτε και άγλαά δώρα διδοΐτε“ 3b ξεΐνος (Od.) erlangt, betreibt die eigene π, (2x τύχης*, i? 30 ότρύνει) ζ290 (Naus.:) „δφρα τάχιστα 1 -ής και νόστοιο τύχης παρά πατρός έμοΐο“ 530 (Alkin.:) „-ήν δ9 ότρύνει και λίσσεται έμπεδον είναι (έποτρυνώμεθα -ήν [s. 3a]“) τ313 (Pen. zum Bettler:) ούτε σύ -ής 1 τεύξη (denn es gibt keine σημάντορες wie Od., ξείνους άποπεμπέμεν ήδέ δέχεσ- θαι“) 3 c Phäaken hören auf mit der ‘professionellen’ Heimbringung der (schiffbrüchigen) ξεΐνοι (vgl. πομποί [s.d. B4] άπήμονες 5566+) vl51 (Pos.: Φαιήκων έθέλω νήα έκ πομπής άνιοΰσαν) ραΐσαι, ϊν9 ήδη σχώνται, άπολλήξωσι δέ -ής ' άνθρώπων“ 180 (Alkin.:) „-ής μέν παύσασθε βροτών, δτε κέν τις ϊκηται“ 4 Sondergebr.: metr. Pl. ^-ήσιν ΰπ9Δ im Auftrag von h. 15,5 (Her.) δς πρίν μέν κατά γαΐαν ήδέ θάλασσαν ' πλαζόμένος L Εύρυσθηος ανακτος (πλ. πημαίνετ9 άεθλεύων <δέ> κραταιώς cod. Μ) ' πολλά μέν αύτός έρεξεν άτάσθαλα, πολλά δ9 άνέτλη (vgl. ΤΙ33) errando agli ordini del re, wie sonst erst später (s. Cassola z.St.), vgl.
s. w. έννεσίη, έφετμή (m. Wortf.) H. W. Nordheider
πομπίλος [le] (zu πομπός ή Fischname Lotsen-, Pilotfisch (lat. Naucrates ductor), nb. dem Delphin als ‘heilig’ genannt Epim.fr.3 p.233 Ki. (Prosaref.) ιερούς (s.d. BI6) είναι ίχθύας δελφΐνας καί -ους, zu Namen (-ilo^-Suff.), Vorkommen in der ant. Lit. u. Sage s. R. Strömberg, Studien zur Etym. u. Bildg. der griech. Fischnamen, Göteborg (Högskolas Ars- skrift 49) 1943, 58 f.; Thompson, Fishes 208 f.; Locker, Gl. 22, 1934, 64; Athen., Deipnosoph. 7, 283a.e behandelt den Fisch u. den Seemann 77., den Ap. bei der Verfolgung der Okyrhoe in e. Fisch verwandelt H. W. Nordheider
πομπός [8‘, 4°, Γ] F -ός 3, -ov 5; -oi 3, -οΐσιν 2 M 1 Stamm im longum Μ -όν 5162 [--] τοΐος* γάρ τοι* -ός/όν 72 1 82 s 5826in / 72153; τοι -όν 72439; -οί <7566 = ν174 [’«] -όν δπασσεν 72461 [έχ] ωπασα -όν 7V416 2
Stamm in den brevia 2a zweis. [-2] -ός Ω437 [-±] -oi Vit. p. 11,5 2b dreis. [--^] -οΐσιν 77671 = 681 Εχ sch.D 72153 u.ö.: σύνοδον. οδηγόν, Π67\: τοΐς παρακομίζουσιν αύτόν καί παραπέμπουσιν
Β (nb. πομπεύς, zu πέμπω, s. Risch §5:) Geleiter(in), Führer(in), Guide et protecteur (Germain, REG 84, 1971, 183),
t. t. (s. bes. πέμπω B3, πομπή), <5826 fern, (von Ath.: τοίη); ‘führt’ (72 153 άξεί), ‘begleitet’ (72182, 5162 αμ9 έψεται*, 72437 όμαρτέων, 5826 άμ9 έρχεται), ‘steht bei’ (5826 παρε- στάμεναι), ‘trägt’ (77671* άμα φέρεσθαι), ‘gelangt’ (72437 ίκοίμην), ‘wird beigegeben’ (7V416, 72153. 461 [άμ9} όπάσσομεν*). - Gebr.: Epith.: άπήμονες (5566 -= ν174), s.a. τοΐος* (72 1 53. 182, τοίη 5826); mit gen. obi. απάντων (5566+), νηός (Vit. ρ. 11,5; nb. άρχοί); meist präd. (in 4. 5 zur Kopula); dir.R. außer 77681. — Wortf.: ήγεμών (s.d. ‘Wegweiser*, anderers. s.v. άρχός), πομπεύς 1 göttl., (5162) menschl. ‘Reisebegleiter’ (‘Reisemarschall’) in höherem Auftrag als Helfer bei einer ‘Mission* auf fremdem Territorium (vgl. ‘Gesandter’); Hermes in Zeus’ Auftrag für Priam.: 72153 (Zeus zu Iris: „Priam. soll sich nicht furchten) τοΐον γάρ oi -όν όπάσσομεν /ΑργειφόντηΔν,' δς άξει (zu Ach.“), präd. Appos. zu ’Αργ. (Ameis-H. z.St.) 182 (Iris zu Priam.:) „τοΐος γάρ τοι -ός άμ9 έψεται L Δς“ 437. 439 (Hermes zu Priam.:) „σοί 5’ αν έγώ -ός καί κε ... "Αργος ίκοίμην, ' έν νηϊ θοή ή πεζός όμαρτέων* ' ούκ αν τίς τοι -όν όνοσ- σάμενος μαχέσαιτο“ 461 („έγώ θεός είλήλουθα) Έρμειας* σοί γάρ με πατήρ αμα -όν δπασσεν“ (680 f. überlegt Hermes, δπως Πρίαμον νηών έκπέμψειε) Ath. mit Zeus’ Ein-
1441
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Verständnis für Tel.: 5 826 (εΐδωλον zu Pen.: „μηδέ δείδιθι, sc. um Tel.) τοίη γάρ οί -ός άμ9 έρχεται, ήν τε καί άλλοι ' άνέρες ήρήσαντο παρεστάμεναι, δύναται γάρ, 1 Παλλάς 9Αθηναίη“ (α93 Ath.: „πέμψω“, ν422 ,,πόμπευον“) Peisistr. in Nestors Auftrag für Tel.: 5162 (Peisistr. zu Men.:) „έμέ προέηκε Νέστωρ ' τφ άμα -όν έπεσθαΓ 2 Hypnos u. Thanatos in Zeus’ Auftrag als Geleiter (Betreuer), d.h. hier Träger von Sarp.s Leiche (vgl. dt. ‘Trauergeleit’) 77671 (Zeus zu Ap.:) „πέμπε δέ μιν -οΐσιν άμα κραιπνοΐσι φέρεσθαι 1 Ύπνφ καί Θανάτφ (οΐ ρά μιν θήσουσ9 έν Λυ- κίης δήμφ“) = 681 (Ausführg. des Auftrags) 3 getöteter Feind als Gefolgsmann des Gefallenen in den Hades (ansch. alte Vorstellg. von Jenseitswanderg. u. durch Tötg. mitgesandten Helfern, vgl. den ‘Hadesgang’ „σκηπτόμενον κατίμεν“ Ξ457, andrers. die menschl. ‘Bestattungsopfer’ ¥Ί75, aber auch Ερμής [s.d.] Psychopompos; s. Levy, AJPh 69, 1948, 420 f.) 7V416 (DeYph. will Asios* Tod an Idom. rächen, trifft aber Hypsenor:) ,,ού μάν αύτ9 άτιτος κεΐτ9 "Ασιος, άλλά έ φημι ' είς "Αϊδός περ ιόντα ' γηθήσειν κατά θυμόν, έπεί ρά οί ωπασα -όν“ 4 Phäaken sind professionelle Transporteure (Heimbringer) der (schiffbrüchigen) ξεΐνοι, präd. zur Kopula, Epith. άπήμονες, 4- άπάντων(\) 5566 (Alkin.:) ,,Ποσειδάων9 άγάσασθαι ' ήμΐν, οΰνεκά -οί άπήμονές (q.v. B2a; άμύμονες ν.1.) είμεν άπάντων (έκ πομπής, [556] δφρα σε τή πέμπωσι νήες“) = ν174 5 Seeleute sind (νηός -οί
ήδ9 άρχοίΔ (s.d. B2a), präd. zur Kopula Vit. p. 11,5 (κλΰθι Ποσειδάων) ' δός 5’ ούρον καλόν καί άπήμονα νόστον άρέσθαι (Sud., ίδέσθαι Hdt.) ' ναύταις, οϊ L Δ έασι, ansch. Abwandlung von einers. (5 362) ούροι als νηών πομπήες, anderers. (v71) phäak. Schiffsmannschaft als πομπήες άγαυοί des Od., bzw. (5566+) allg. Phäaken als -οί άπήμονες άπάντων, um die Seeleute, von denen der Sprecher abhängig ist, ehrend in die Götterepiklese miteinzubeziehen; z.St. s. noch Markwald, Hom. Epigr. 127f. H.W.Nordheider
πονεομαι [20, 12°, 1H, lh] F -εώμεθα 1, -έοιτο 1, έ-εΐτο 4, άμφε-εΐτο 2, -εΐτο 2, -έοντο 7, -έεσθαι 4, -εύμενος/ε/ ον 1/1/1; Fut. άμφι-ησόμεθ9 1; Aor. -ήσατο 1, Konj. -ήσο- μαι 1, -ησάμενος/οι 4/2; Plqu. πε-ητο 1
Μ 1 dreis. -εΐτο ο 222 [νίχ] -εΐτο 712 2 viers.
2a [w2J έ-εΐτο Σ38Ο; -έοντο Ε84 - 627 - /7442in [uJv] -έεσθαι Ψ245; πε-ητο 0447 U-ix] (τοΐς) έ-εΐτο Β4Ο9, Σ413, π 13; άμφε-εΐτο Ψ63\, υ307; -έοντο 72444, ρ258 - u281e", υ159; -έοιτο Υ359; -έεσθαι ΚΙ 16. 117. 121 2b [uiw] -εύμενος/ε/ον 7V288, h.Merc.436, Δ 374; άμφι- -ησόμεθ9 9Ί59; -ήσατο 1348; -ήσομαι χ377 3 funfs. 3a Uvlwv] -εώμεθα K7Q 3b [J«J] -ησάμενος/οι (κατά) ι 250 - 310 - 343, Ορ.432 / Α9 & μ 151
Εχ sch.D 5409 u.ö.: ένήργει, 4374: μαχόμενον, K7Q: κακοπαθώμεν, 116: κάμνειν, 7V288: πολεμών, Σ413: οίς είργάζετο, Ψ\59: ταΰτα άσχολησόμεθα
L Trümpy, Krieg. Fachausdr. 149; Mawet, Douleur 378 f.; zu πονεύμενος: Bechtel, Vocalcontr. 160; zum Akk. bei trans. Gebr.: J.La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 184; s. noch Material bei: Schwartz (s.v. πόνος L) 154ff.
B (Iter. zu πένομαι ή (II) intrans, sich mühen, arbeiten, 5x (lb) im Kampf (+ κατά, μετά, περί, ως, ώς, Σ413+ Instr., od. abs.; t? 159 4- έπισταμένως', probl. Id), (2) trans, etw. zustande, in Ordnung bringen, e, Arbeit tun (4x 4- κατά); (II) Kompos. άμφιπ. 4- Akk. sich beschäftigen mit. - Wortf.: (άμφι)πένομαι, (άμφι)έπω (s.d.), -πολεύω, weiteres s.w. έρ- γάζομαι, κάμνω, μογέω, μοχθέω, πόνος (s.d. bes. πόνον έχειν) I Simplex 1 intrans, sich mühen (Präs.sL, 0447 Plqu.) la sich zu schaffen machen, zu tun haben, arbeiten, nicht dir.R.; im HS, mit Angabe des Bereichs (περί, κατά 4-
1442


πονέομαι
Akk.), zus.fassend mit ως (Essenmachen, Hausarbeit, Pferdelenkung, Befestigungsbau; u 159 + έπισταμένως): Ώ444 oi δέ νέον περί δόρπα φυλακτηρες -έοντο, vgl. (Α467+) πόνου υ159 (αί μέν βήσαν έπι κρήνην) αί δ9 αύτοΰ κατά δώματ9 έπισταμένως -έοντο (sc. δμφαί) Ο447 (έβαλε Κλεΐ- τον) ηνία χερσίν έχοντα* ό μέν πε-ητο καθ9 ίππους* ' τή γάρ έχ9 ή ..., Plqu. war beschäftigt mit Η442 (τάφρον όρυξαν) σκόλοπας κατέπηξαν. 1 ως οί μέν -έοντο 'Αχαιοί ([444 έργον] = £84in , s. 1 b) im Rel.-Satz, ohne Bereichsangabe (2x mit Instr.): Σ413 όπλα τε πάντα ' λάρνακ9 ές ... συλλέξατο (Heph.), ^τοϊς έ-εΐτο Λ (379f. κόπτε δέ δεσμούς, όφρ9 ό γε ταΰτ9 έ-εΐτο [s. 12]) Geräte, mit denen er schaffte, arbeitete π 13 έκ δ9 άρα οί (Eum.) χειρών πέσον αγγεα l j, ' Χίρνάς αϊθοπα οίνον (Ausfuhrg. folgt im Ptz.) (abs.:) ρ258 τφ πάρα μέν κρειών μοίραν θέσαν οΐ -έοντο, ' σίτον δ9... ταμίη παρέθηκε = u281ex die, welche bedienten (vgl. άμ- φιέπω, -πένομαι, -πολεύω/ος, s.u. II) lb sich mühen im Kampf (dieser deutlich durch [2x] Angabe κατά od. sonst [bei dir.R.) durch Kontext; s. Triimpy [L]), 3x dir.R.; vgl. πόνος (BI2); im HS zus.fassend mit ως: E84 ως οί μέν -έοντο κατά κρατερήν ύσμίνην - Ε627 (= //442ίη, s. 1 a) als mod. Zusatz (s. Ameis-H. z.St.): Y359 (Ach.: „selbst ich kann nicht allein) τοσσούσδ9 άνθρώπους έφέπειν καί πάσι μάχεσθαι* ' ούδέ κ9 "Αρης ... ούδέ κ9 Άθήνη 1 τοσσήσδ9 ύσμίνης έφέ- ποι στόμα καί -έοιτο* ' άλλ9 δσσον μέν έγώ δύναμαι'9 π. nimmt μάχεσθαι auf im Ptz.: Δ 374 („Tyd. wollte) δηίοι- σι μάχεσθαι, ' ώς φάσαν οϊ μιν ϊδοντο -εύμενον" 7V288 („μιγήμεναι έν δαϊ λυγρή) εϊ περ γάρ κε βλεϊο -εύμενος ήέ τυπείης ' ούκ αν έν αύχέν9 δπισθε πέποι βέλος" im Kampf 1 c sich mühen, plagen mit den Pflichten, Lasten des Heerführers, spez. von Ag. u. Men., abs. sowie je Ix 4- ώς, μετά, κατά (Λ7117 + Ptz.), 4x dir.R. (K); vgl. πόνος (Z355, ATI 64) #409 (als Ag. die Heerführer zus.rief, kam Men. αύτόματος) ήδεε γάρ κατά θυμόν άδελφεόν ώς έ-εΐτο /12 (Ag. hieß die Herolde) κλήδην είς άγορήν κικλήσκειν άνδρα έκαστον, 1 ... αύτός δέ μετά πρώτοισι -εΐτο ΚΊΟ (Ag. heißt Men.:) „ονομάζων ανδρα έκαστον ' πάντας κυδαίνων* μηδέ μεγαλίζεο (s.d.) θυμφ, 1 άλλά καί αύτοί περ -εώμεθα (Ζεύς ϊει κακότητα βαρεΐαν") 116. 117 (Nestor zu Ag.:) „εΰ- δει (Men.), σοί δ9 οϊφ έπέτρεψεν -έεσθαι. ' νΰν δφελεν κατά πάντας άριστηας -έεσθαι ' λισσόμενος* χρειώ γάρ" 121 (Ag. antw.:) „πολλάκι γάρ μεθιεΐ (Men.) τε καί ούκ έθέλει -έεσθαι ' οΰτ9 δκνφ εϊκων" (s. s.v. μεθήμων) 1 d ^-εύμενεΛ in Anrede an Hermes h.Merc.436 (Ap.:) „βουφόνε μηχανιώ- τα L j δαιτός εταίρε (-εόμενε δ. έταίρην [sc. lyram] leg. West)“ umtriebiger, geschäftiger machinator (Macher, Ansteller), briccone sempre in faccende (Cassola), zum Text s. noch Lud- wich, Hymnenbau 129f., Radermacher, Hermesh. 150f. 12
trans. (^245, /348, χ3ΊΊ dir.R., sonst Apologe außer Σ38Ο, o222, 1H), s. noch ld (m. West-Text); Präs.st. Werk ausfiihren, Arbeit tun (Σ380 4- mod. Dat.): *#245 (Ach.:) „τύμβον δ9 ού μάλα πολλόν έγώ -έεσθαι άνωγα" Σ380 τά ρ9 ήρτυε (Heph.), κόπτε δέ δεσμούς. ' όφρ9 δ γε ταΰτ9 έ-εΐτο (ταΰτα πον. ν.1.) ίδυίησι πραπίδεσσι (vgl. 413 in 1 a), Schmiedearbeit ο222 (218 Tel.: „έγκοσμεΐτε τά τεύχε9") η τοι ό μέν τά -εΐτο καί ευχετο, Reisevorbereitg. - Aor. (Ptz. außer 2x) etw. zustande, in Ordnung bringen, verrichten (4x 4- κατά νηα, οίκον, δώμα): /348 (Ach.:) „μάλα πολλά -ήσατο (Ag.) νό- σφιν έμεΐο, ’ καί δή τείχος έδειμε, καί ήλασε τάφρον" Befestigungsbauten (Ausflihrg. folgt) Λ 9 ημείς δ9 όπλα έκαστα ^-ησάμεν,οι κατά νηα * ήμεθα s μ 151 nachdem wir die Geräte besorgt/gerichtet hatten (zur Sachevgl. /7390) Op.432 δοιά δέ θέσθαι άροτρα L άος κατά οίκον, 1 αύτόγυον καί πηκτόν 1250 (ήλασε, ήμελγεν, κατέθηκεν etc., Kyklop) αύτάρ έπεί δή σπεΰσε L 2ος τά ά έργα - 310 - 343 /377 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόνος, Πόνος
(Od.:) „δφρ9 άν έγώ κατά δώμα -ήσομαι δττεό με χρή" (dann Befehl, das Haus zu reinigen)
II Kompos. άμφιπ. 4- Akk. der Sache od. (1‘) Pers, sich beschäftigen mit, tätig sein um (Ix Fut., 2x Präs.st.; 2x dir.R.), vgl. άμφιέπω, -πένομαι, -πολεύω/ος ¥Ί59 (Ach.:) „τάδε δ9 άμφι-ησόμεθ9 οισι μάλιστα ' κήδεός έστι νέκυς" dies hier, sc. Bestattg. 681 τόν μέν (Wettkämpfer) Τυδέίδης άμφε-εΐτο ' θαρσύνων έπεσιν (βούλετο νίκην) υ307 (Tel. zu Freier:) „καί κέ τοι άντί γάμοιο πατήρ τάφον άμφε-εΐτο * ένθάδε" (vgl. 0804 άμφίεπον τάφον)
D Hes. fr. 204,80 άλλα πένεσθαι (πονεΐσθαι suppl. Wil.
e.g.) 266a,2 ] πονεοντες[ v.l. 1247
G 1 mit Angabe des Bereichs u.a. (in BI la:) περί δόρπα (0444), κατά δώματ9 (υ!59), καθ9 ίππους (0447); mit ως (Η442); mit Instr. (Σ413 = π13βχ); abs. οϊ -έοντο (ρ258 = i>281ex) die Bedienenden; (in lb:) ως, κατά ύ- σμινην (Ε84 = 627), (in lc:) ώς (Β4Ο9), μετά πρώτοισι (ΚΊΟ), κατά πάντας άριστηας (ÄT117); (in BI2:) κατά νηα (λ 9 s μ 151), κατά οίκον (Ορ.432), κατά δώμα (/377)
H.W. Nordheider
πονηρός [3Η, lc] Ε zu πόνος; vgl. μόχθος - μοχθηρός, zum Suff. Fraenkel, Nom.ag.I 129, Chantraine, Form. S. 232 Μ [m$x] έργα -ά Hes.fr.302,20; Aristeas fr. 1,3 p.86 Dav. [JuJ] -ότατον καί άριστον Hes.fr.248,1; 249
B mühevoll (having trouble > causing trouble, Bolton [s.u.]) (1) von Her. (im Sup.) mühebeladen u. (2) έργα mühselig (widrig, schlimm), später moral, 'schlecht’ u. soz. Klassenbegr. für die arbeitende Unterschicht im Ggs. zu den aristokrat χρηστοί, καλοί κάγαθοί; s. noch M. Breal, Essai de semanti- que, Paris 1897, 36 (= Semantics, New York 1964, 33). - Wortf.: πολύτλας / τλήμων, weiteres s.v. κακός (B3. 4) 1 von Her. Hes.fr. 248,1 ώ τέκος, ή μάλα δή σε -ότατον καί άριστον ' Ζεύς τέκνωσε (Komm. z.St.: τό π. έπί τοΰ έπιπόνου τάττεται καί δυστυχούς, s. M.-W.) = 249ex (... αί Μοΐραί σε), wegen der άεθλοι für Eurystheus (TI33 έργον άεικές έχοντα ύπ9 Εύρυσθηος άέθλων), vgl. πολύτλας / -τλήμων Όδ. sowie von Ach. (Α352. 417. 505) μ9 έτεκές γε μινυνθάδιον, ώκύμορος καί όιζυρός περί πάντων, ώκυ- μορώτατος άλλων 2 von έργα (s.d. B3d. 4 c) Hes.fr. 302,20 αύτοί δ9 (Töpfer) οίμώζοντες όρφατο ^έργα -άΛ · 1 γηθήσω δ9 όρόων αύτών κακοδαίμονα τέχνην die schlimmen Werke der Zerstörung od. die jämmerliche (zerstörte) Töpferware! (wie έργα V. 16. 19) Aristeas fr. 1,3 p.86 Dav. άν- δρες ΰδωρ ναίουσιν άπό χθονός έν πελάγεσσι* ' δύστηνοι τινές είσιν, έχουσι γάρ L * 1 δμματ9 έν άστροισι, ψυχήν δ9 ένί πόντφ έχουσιν, svw. έχ. πόνον (s.d. BIlay: #529, ν423 u.a.), s. J. D. P. Bolton, Aristeas of Proconnesus, Oxford 1962, 13f.; Ivantchik, AC 62, 1993, 48 f. (zur Datierg.)
H.W. Nordheider
πόνος, Πόνος [π.: 44\ 12°, 9Η, 3h; Π.: 1Η] Ε zu πένομαι (s. Frisk s.v.), nb. πενία. — Abl.: πονηρός F -ος 14, -οιο 9, -ου 11, -ον 26, Πόνον 1Η; -ων 2, -οισι 4, -οις 1» •ους lh
Μ 1 zweis. la i[~v] καί -ος μ 117 ί[^] καί -ος έστιν #291; -ος άλλος Ε517; -ον αίπύν Α 601 ^kv] -ον Ορ.470 l[w] έπεί -ος (άλλος) ΖΊΊ, λ54; -ος XII; έκ -ου S429 a P718in; -ου ού Κ\64; έχον^ -ον (ούδέ) Ε66Ί, 0416, ν423, Sc.305. 310; θεΐναι* -ον (ούκ) Δ 26 s 57" ; χαλεπόν / Adj. 4- -ον (ούδ*) Sc.44 / Ζ525, #401; Πόνον άλγινόεντα Th.226; -ον ούδ9 Ν344 i(ww] Adj. 4- ·ος εϊη* Π568, #41, ν<249; όφέλλειεν -ον (αίπύν) Π65\, β334; άμ^ -ον άνδρών Ν239 - /7726 - #82 lb [νΐ] -ου/ων καί όϊζύος Sc.351, Ορ. 113; (έθηκε) -ον Φ524, Th.881; -W 1443
1444


πόνος, Πόνος
πόνος, Πόνος
<5818; έν πάντεσσι -οις υ48 Μ] -ος/ον και κήδε9 Ύ488, Φ525; -ος/ον/ους καί + Subst. Μ348, £158, h.Ap.533; -ος Ζ355, S480; παύσαντο -ου Α46Ί = Β430 = //319 = π478 = ά>384; -ου h.33,16; -ον θυμαλγέ9 Th.629; ...σι -ον Ν2 = £529ex; -ον B42Q [οί] -ου καί η 192 [u‘] -ος Δ 456 2 dreis. [---] -οιο Μ356; έν πάντεσσι -οισι Κ245. 279 = v301inraed; -οισι Κ89 [Jx] άναπνεύσωσι* / παύσειε / ...ειε -οιο 0235, Τ22Ί / Φ13Ί. 249 / £567; χαλεποΐο / όϊζυροΐο -οιο Ορ.91, h. 33,17; -οιο Λ 430
Σχ sch.D £420 u.ö.: κάματον, Ν239: τόν πόλεμον, £517: ένέργεια την κακοπάθειαν (s.a. /C89), Ν2: την κατά τόν πόλεμον ταλαιπωρίαν, Ε56Ί: τοΰ προκειμένου έργου, £41: έργον. πράξις, Ύ11: Τρώων -ος' τό κατά Τρώων έργον, Α 461: της περί την ευωχίαν άσχολίας
L Porzig, Satzinhalte 15. 260; Trümpy, Krieg. Fachausdr. 148ff. (122ff., 170f., 236 u.ö.); Mawet, Douleur 376ff. u.ö.; Rijksbaron, in: Atti Incontro Ling. Gr. (ed. E. Banfi), Trento 1997, 215ff. (Zus.fassg. 237ff.); s. noch Material bei: G.St. Schwartz, Certain selected Words denoting and connoting Ease and Difficulty in the Hom. and Hes. Corpora, Phil. Diss. Columbia Univ., Ann Arbor 1972, 124 ff; zur 'Arbeit’ s.v. έργον (L)
B Mühe, Arbeit, Mühsal (Plackerei, Bedrängnis, Not, Sorge [Z355 nb. φρένας]), (12) oft (39x von 69) spez. Mühe usw. des Kampfes, (mühevoller) Kampf (vgl. mhd. arbeit), bes. bei lok. Präp. έκ -ου, άμ -ov (in I2b. c Ende) u. bei -ον έχειν (4- lok. Angabe) > kämpfen an, um (N2+, s.u. in 2c sowie s.v. έχω: Bd. II Sp. 844,39. 46 ff), (II) hes. Personif. Π.; oft in 'Synon.-Verkoppelung* (s. Trümpy [L] 122 ff.), diese u. Epith. s.u. in G; nicht im Dat.Sg. (wie 15x καμάτφ [s.d. Blb], μόγφ Δ2Ί [+ πόνον]). — Wortf.: άεθλος, έργον, έργα πονηρά, μόγος (metr. gleichw.), μόχθος (s.dd.), weiteres s.w. κακός/ότης, κάματος, κήδος u. (zu 12:) αύτή (s.d. Blc), δηϊοτής, μάχη, μόθος (s.d. Wortf.), μώλος, πόλεμος, φόβος, φόνος (auch ν.1.)
I 	πόνος 1 Mühe usw. (16 von 29 Stt. dir.R.) la Sg. laa Subj. (zu έσται* τινί, έπειγε, άμφιβέβηκεν, vgl. anderers. -ον έχειν in lay. 2c); (in Koppelung) Mühsal u. Leid (in Kampf [vgl. 12] od. Sklaverei) steht bevor: S480 (Triumphrede nach Tötung:) ,,οΰ θην οϊοισίν γε -ος τ9 έσεται καί όϊζύς 1 ήμΐν, άλλά κατακτενέεσθε καί ΰμμες" Ύ488 (Andrem, über ihren Sohn:) ,,ήν περ γάρ πόλεμόν γε φύγη
1 αίεί τοι τούτφ γε -ος καί κήδε9 όπίσσω 1 έσσοντ9 zu leistende Aufgabe steht bevor: λ 54 (Elpenors σώμα κατελεί- πομεν) άκλαυτον καί άθαπτον, έπεί -ος άλλος έπειγε, sc. Nekyia 1//249 (Od. zu Pen.: „ού) πάντων έπί πείρατ9 άέθλων 1 ήλθομεν, άλλ9 έτ9 όπισθεν άμέτρητος -ος έσται, ' πολλός καί χαλεπός, τόν έμέ χρή πάντα τελέσσαι", sc. Wanderung (s. λ 121 ff) Bürde der Verantwortung, Sorge (Übers. Hampe) belastet 'seelisch* (φρένας): Z355 (Hel. zu Hektor:) „έπεί σε μάλιστα -ος φρένας άμφιβέβηκεν ' εϊνεκ9 έμεΐο κυνός καί "Αλεξάνδρου ένεκ9 άτης" (vgl. 77 in 2a, 525 in 2c sowie £541 αχός, weiteres s.v. βαίνω Bill) laß Gen.; e. Arbeit (— Mahlbereitung) beenden (formelh. Koppelung, s.u. h.33,17; vgl. Th.881 * in 2c): A467 έπεί παύσαντο •ου τετύκοντό τε δαΐτα, ’ δαίνυντ" — £430 - //319 a
478 ■■ ω384 die bisher aufgewendete Mühe vereiteln: £567 (δίε) μή τι πάθοι (Men.), μέγα δέ σφας άποσφήλειε •οιο (s.u. Δ 26. 57 in lay) unermüdlich sein: K164 „σχέ- τλιός έσσι, γεραιέ (Nestor) · σύ μεν -ου οΰ ποτέ λήγεις", statt zu schlafen (vgl. μ2Ί9ΐ. ούδέ κάμνεις sowie s.w. άατος, ακόρητος) (gekoppelt) ohne Mühsal (Leid od. Arbeit): *7192 „μνησόμεθ9, ως χ" ό ξεΐνος άνευθε -ου καί ανίης ([s.d.] πατρίδα ϊκηται, χαίρων") Ορ.91 πρίν (vor Pandora)
γάρ ζώεσκον ... ' νόσφιν άτερ τε κακών καί άτερ χαλεποΐο -οιο 1 νούσων τ9 άργαλεων (Ορρ. έν κακότητι [a 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
113in, s. lb]) - probl: h.33,16.17 (κατέπαυσαν άέλλας, κύματα δ9 έστόρεσαν, Diosk.) ναύταις σήματα καλά -ου (vulg., κάλ9 άπό νοΰ [sic Cassola], καλά πλόου ci.) σφίσιν (κρίσιν, λύσιν, σβέσιν, σχέσιν vel 'σήμ. ..., άπονόσφισιν [sic West] ci.) ' οί δέ ίδόντες ' γήθησαν, παύσαντο δ9 όϊζυροΐο -οιο (zum VE vgl. Α467+, s.o.), s. Cassola z.St. lay Akk.Obj. (zu θεΐναι*, όφέλλειν Ιτινί], έχέμεν*) die aufgewendete Mühe fruchtlos machen, den Lohn der Mühe vereiteln (vgl. έργον B4a, κάματος B2): ύ 26 (Hera zu Zeus:) „πώς έθέλεις άλιον θεΐναι -ον ήδ9 ^άτέλεστον^, ' ίδρώ θ9 δν ίδρωσα μόγφ, καμέτην δέ μοι ίπποι" 57 „άλλα χρή καί έμόν θέμεναι -ον ούκ L f (s.o. £ 567) jem.m Mühe, Arbeit machen u.ä.: ß334 (Freier: „viell. stirbt Tel. auf See) ούτω κεν καί μάλλον όφέλλειεν -ον άμμιν ' κτήματα γάρ κεν πάντα δασαίμεθα" Mühe, das Erbe zu teilen (schwarzer Humor) Op.470 (beim Pflügen u. Säen) δμώος έχων μακέλην -ον όρ- νίθεσσι τιθείη 1 σπέρμα κατακρύπτων (s. West z.St.) Erschwernis für die Saaträuber Mühsal (u. Leid [Koppelung]) zu ertragen haben als Sklave od. in der Fremde (vgl. £667+ [in 2 c], sowie έχουσι γάρ έργα πονηρά [s.d.], πήματα πά- σχειν u.ä.): £529 (Gl.:) εϊρερον είσανάγουσι (die Gefangene), -ον τ9 έχέμεν καί όϊζύν 1 άχεϊ (« 7V2” in 2 c) ν423 (Ath.j „den Tel. πόμπευον) οΰ τιν9 έχει -ον, άλλά έκηλος 1 ήσται (bei Men.“), Ορρ. (418) άλώμενος άλγεα πάσχη 1b Pl. (je Ix Gen. u. Akk., 5χ Dat.), zur Präp. außer lh, 2x in Koppelung Op.113 ώστε θεοί δ9 έζωον άκηδέα θυμόν έχοντες ' νόσφιν άτερ τε -ων (-ου ν.1.) καί όιζύος, ούδέ τι δειλόν ' γήρας έπήν (τέρποντ9, κακών έκτοσθεν [a 91in, s. laß]), vgl. θεοί ρεΐα ζώοντες h.Ap.533 (Αρ.:) „νήπιοι άνθρωποι δυστλήμονες, οΐ μελεδώνας ’ βούλεσθ9 άργαλέους τε -ους καί στείνεα θυμφ" Χ89 (Ag.: „ich) τόν περί πάντων 1 Ζεύς ένέηκε -οισι διαμπερές, εις δ κ9 άϋτμή (μένη. μέλει πόλεμος καί κήδε9 "Αχαιών"), vgl. dens. (71) „Ζεύς ϊει κακότητα βαρεΐαν", sowie πονέομαι (Β 11 c) in allen Mühen (Bedrängnissen, Nöten) als Sit. der Bewährung, göttl.r Hilfe: K245 (Diom.: „Od.) ού πέρι μέν πρόφρων κραδίη καί θυμός άγήνωρ ' fv πάντεσσι -οισμ, φιλεΐ δέ έ Παλλάς "Αθήνη (καί έκ πυρός αίθομένοιο") 279 (Od. betet zu Ath.:) „ή τέ μοι αίεί ' L μ παρίστασαι" a v301in („ήδέ φυλάσσω") ι>48 (Ath. zu Od.:) „διαμπερές ή σε φυλάσσω '
12 Mühsal usw. des Kampfes > Kampf, Sg. außer 5818 -ων (s. in 2b), öfter in Synon.-Koppelung (s.u. G2), 13 von 39 Stt. dir.R. 2a als Subj.; ist, entsteht (aktuell): A456 ως τών μισγομένων γένετο ιαχή τε -ος (rec. van Thiel, φόβος vulg., rec. West, φόνος v.l.) τε ("Αντίλοχος ελεν) A/348 „ει δέ σφιν καί κεΐθι -ος καί νεΐκος όρωρεν (οίος ϊτω") Π 568 Ζεύς δ" έπί νύκτ9 όλοήν τάνυσε ύσμίνη, ' δφρα ... περί παιδί μάχης όλοός -ος εϊη Ρ41 (Angreifer:) „άλλ9 ού μάν έτι δηρόν άπείρητος -ος έσται 1 ούδέ τ9 άδήριτος ήδ9 άλκής ήδέ (ή τ9 ή τε rec. West) φόβοιο", Gen. zu π. od. zu Adj.? (s. Edwards, Iliad z.St.) — lastet: Z77 (Helenos zu Aen. u. Hektor:) „έπεί -ος ΰμμι μάλιστα (s.d. ΒΙΙΙ7) ' Τρώων καί Λυκίων έγκέκλιται, οΰνεκ" άριστοι (έστε)" (vgl. Ζ355 in laa) läßt zu, ist Ggst. der Sorge: £517 μετάλ- λησάν γε μέν οΰ τι.' ού γάρ έα -ος άλλος, δν ... (έγειρεν, sc. Αρ., Ares u. Eris) ΛΊ1 (Ap. zum irregeführten Ach.:) „ή νύ τοι οΰ τι μέλει (s.d. B2ba) Τρώων -ος, οΰς έφόβησας", iron.: kümmert dich nicht die Arbeit mit, d.h. der Kampf gg. die Troer (gen.obi., s. Ameis-H. z.St. u. Σχ), eher als die Bedrängnis der Tr. μ 117 (Kirke zu Od., der Skylla angreifen will:) „σχέτλιε, καί δή αύ τοι πολεμήϊα έργα μέμηλε ’ καί -ος, ούδέ θεοϊσιν ύπείξεαι" — probl.: £291 (Od.:) „ή μην καί -ος (πόθος Cauer) έστίν (f West) άνιηθέντα νέεσθαι", s. I Sp.906,8ff. u. Ameis-H., Kirk, Iliad z.St. (s.a. Disk, bei Ebe- 1445
1446


πόνος, Πόνος
ling s.v.) 2b Gen. (1° PL); sich erholen von, beenden (vgl. laß): 0235 (Zeus:) „ώς κε και αυτις Αχαιοί ^άναπνεύ- σΔωσι -oio" (vgl. Λ 382 κακότητος, Λ 801+ άνάπνεύσις πολέ- μοιο) Τ22Ί (Od.:) ,,γαστέρι <5’ οΰ πως έστι νέκυν πενθή- σαι ’Αχαιούς * λίην γάρ πολλοί) πίπτουσιν* πότε κέν τις L Λειε -οιο; (άλλά χρή καταθάπτειν έπ* ήματι δακρύσαν- τας, δφρ9 έτι μάλλον μαχώμεθα"), nicht: von der Mühsal des Fastens (Leaf, Ameis-H.), sondern: des Kampfes (von dem man sich nicht erholen kann, wenn man fasten muß; s. Edwards, Iliad z.St.) — jem.n 'aufhören machen*: Φ137 δπως παύσειε (Skam.) -οιο (φόνοιο [fort, recte, sic van Thiel, West], χόλοιο vv.ll.) Αχιλλήα, Τρώεσσι δέ λοιγόν άλάλκοι = 249ex (vgl. άνδροκτασιάων E9Q9, άλκής Ο250+, χάρμης Λ7389+, μάχης Ο15+, πολέμοιο Σ125+) unersättlich, kundig: Λ 430 ,,ώ Όδυσευ πολύαινε δόλων άτ9 ήδέ -oio", vgl. s.w. αατος, άκόρητος <581^8 („Tel.) νήπιος, οΰτε -ων εύ είδώς οΰτ9 άγοράων", s. s.v. οίδα (BI2bß), vgl. Ggs. έργον (s.d. Bla) —έπος· u.ä. Sc.351 „άνδράσιν, οϊ τε -ου καί όϊζύος ϊδριες (s.d.) είμεν" — räuml.: Ξ429 (den verwundeten Hektor) φέρον έκ -ου (δπισθε μάχης ήδέ πτολε- μοιο) = Ρ718 (Patr.), vgl. (£664) έξέφερον πολέμοιο sowie άμ -ον άνδρών (2c Ende) Μ356 „δφρα -οιο μίνυνθά περ άντιάσητον" ([s.d. BH aa. 2a] vgl. 368+ ,,άντιόω πολέμοιο9', ΤΙ 25 μάχης) 2c Akk. (Obj., 3* άμ -ov); geben, steigern: £420 δέκτο (Zeus) μέν ίρά, -ον δ9 άμέγαρτον (άλίαστον Arist.) ιδφελλ^εν Π651 ή έτι καί πλεόνεσσιν L Λειεν (Patr.) -ον (φόνον v.l., s. West im App.) αίπύν jähe Kampfnot ~ Tod (vgl. Λ 601 [s.u.] sowie αίπύς όλεθρος, P365+ φόνον αίπύν) £401 τοΐον Ζεύς έπί Πατρόκλφ άνδρών τε καί ίππων έτάνυσσε κακόν -ον (zum vorangest. Gen. s. Schein, in: Festschr. Kullmann 2002, 193) 158 („άνδρας) οΐ περί πάτρης 1 άνδράσι δυσμενέεσσι -ον καί δήριν έθεντο" Φ524. 525 (GL: ώς δ9 δτε καπνός άστεος αίθομένοιο) πασι δ9 έθηκε -ον, πολλοΐσι δέ κήδε9 έφήκεν, ’ ως 9Αχιλεύς Τρώεσσι -ον καί κήδε9 έθηκεν (πολύστονα κήδεα θήκεν ν.1. [s Α445ex]) — haben > kämpfen (vgl. i?529+ in lay): £667 (Tr. bargen Sarp.) τοΐον γάρ έχον -ον άμφιέποντες (parall. Αχαιοί Τληπόλεμον έξέφερον πολέμοιο) Ζ525 (Hektor tadelt Paris: „Tr.) έχουσι πολύν -ον είνεκα σεΐο" (vgl. 355 in laa) (mit lok. Angabe:) N2 Ζευς δ9 έπεί ούν Τρώάς τε καί 'Έκτορα νηυσί πέλασσε, ’ τούς μέν έα παρά τήσι -ον τ9 έχέμεν καί όϊζύν ' νωλεμέως (= Θ529'* in 1 ay) 0416 άλλοι δ9 άμφ9 άλλησι μάχην έμάχοντο νέεσσιν * ... 1 τώ δέ (Hektor u. Aias) μιής περί νηός έχον -ον, ούδέ δύναντο 1 οΰθ9 δ τόν έξελάσαι (im Wettkampf:) Sc. 305 πάρ δ9 αύτοΐς ίππήες έχον -ον, άμφί δ9 άέθλφ ' δήριν έχον καί μόχθον 3J0 οί μέν άρ9 άίδιον είχον -ον (ούδέ νίκη, άλλ9 άκριτον είχον άεθλον) (π. beim begleitenden Ptz.:) Th.629 (Titanen u. Kroniden) δηρόν γάρ μάρναντο -ον θυμαλγέ9 έχοντες ' άντίον άλλήλοισι διά κρατεράς ύσμίνας beenden (vgl. Α467+ in laß): Th.881 (έπεί) -ον ... θεοί έξετέλεσσαν Sc.44 (ως) Αμφιτρύων χαλεπόν -ον έκτολυπεύσας (δόμον είσαφίκανεν) — räuml.: Getümmel der sich mühenden Kämpfer ~ Kampf (abstr. pro concr.) wird (mit Emotion) gesehen, betreten: Λ 601 (Ach. έστήκει έπί πρυμνή νηί) είσορόων -ον αίπύν (vgl. Π651, s.o.) ίώκά τε δακρυόεσσαν (610 „χρειώ ούκετ9 άνεκτός") Ν344 μάλα κεν θρασυκάρδιος εϊη ' δς τότε γηθήσειεν ίδών -ον ούδ9 άκάχοιτο (άλγεα λυγρά) — mit Präp. 4- ^άνδρών^ (vgl. άν9 άγώνα, δηϊοτήτα, ίωχμόν, μάχην καί κλόνον, όμιλον, στρατόν sowie Ξ429+ in 2b Ende): Ν239 έβη θεός (Pos.) αμ -ον u j - 77726 (Αρ.) - £82
II Πόνος kosmolog. Personif., Kind der Nyx-Tochter Eris (s. Πόντος I) Th. 226 αύτάρ "Ερις στυγερή τέκε μέν Πόνον άλγινόεντα ' Λήθην τε Λιμόν τε καί Αλγεα 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόντιος
δακρυόεντα ' Ύσμίνας τε Μάχας τε Φόνους τ9 Ανδροκτα- σίας τε ' Νείκεά τε Ψεύδεά τε Λόγους τ9 Αμφιλλογίας τε ' Δυσνομίην τ9 Ατην τε 1 'Όρκον θ9, die Geschwister sind ζ.Τ. 'Synon.’ (Αλγεα, Ύσμίνας τε Μάχας τε ..., s.o. Wortf.)
D £365 άλεξέμεναι -ον (vulg., φόνον [sic sch.T et edd.], φόβον, χόλον vv.ll.) ^671 (P.Berol.21339) [έν πά]ν- τεσσι -οισι (έργοισι vulg.) δαήμο[να ν.1. Γ241 (pro μάχην), Ζ107, Τ214 (pro φόνος/οιο), Μ144 (pro φόβος, s.a. ύ456 in BI2a), N229. 234 (μεθιέντα* -oio), h.Ven.20 (pro πτόλις) ci. Th.635 (pro μάχην), Cypr.fr. 1,5 p.21 Ki. (= p.45 Ber.)
G 1 Epith. u.ä. (in BI la:) -ος άλλος λ 54, άμέ- τρητος -ος έσται ' πολλός καί χαλεπός ψ249; (laß:) χα- λεποΐο/όϊζυροΐο -οιο ' Ορ.91, h.33,16; (1 aγ [präd.]:) άλι- ον θεΐναι -ον ήδ9 ^άτέλεστον^ Δ 26, έμόν ... -ον ούκ L u 57; (lb:) άργαλεους τε -ους h.Ap.533, έν πάντεσσι -οι- σ(ί) Κ245+; (2a [präd.]:) όλοός -ος εϊη 77 568, ού ... άπείρητος -ος έσται 1 ούδέ τ9 άδήριτος Ρ41; (2c:) -ον δ9 άμέγαρτον/θυμαλγέ9 £420, Th.629, -ον αίπύν 1 77651, Λ 601, κακόν/πολύν/χαλεπόν -ον Ρ401, Ζ525, Sc.44, τοΐον/άίδιον -ον Ε66Ί, Sc.310; (in ΒΙΙ:) -ον άλγινόεν- τα Th.226 2 Synon.-Koppelung, Parataxe (s.
Trümpy [L] 122ff.) (in BIlaa:) καί όϊζύς £480, καί κήδε9 Ύ488; (laß:) παύσαντο -ου τετύκοντό τε δαΐτα Α467+, γήθησαν παύσαντο -οιο h. 33,17, μή τι πάθοι άποσφήλειε -οιο Ε56Ί, άνευθε -ου καί άνίης η 192, νόσφιν άτερ τε κακών καί άτερ χαλεποΐο -οιο 1 νούσων τ9 Ορ.91; (1 ay:) -ον ' ίδρώ θ9 (+ μόγφ, καμέτην) Δ26, -ον ... καί όϊζύν Θ529 (= 7V2ex); (lb:) -ων καί όϊζύος (ούδέ γήρας) Ορ. 113, μελεδώνας ' -ους καί στείνεα h.Ap.533; (2a:) ιαχή τε -ος τε Δ 456, -ος καί νεΐκοξ Μ348, πολεμήϊα έργα
1 και -ος μ 117; (2b:) δόλων άτ9 ήδέ -οιο Λ 430, οΰτε -ων εύ είδώς οΰτ9 άγοράων δ 818, -ου καί όϊζύος ιδριες Sc.351; (2c:) -ον καί δήριν Ρ158, καί κήδε9 Φ524. 525, καί όϊζύν Ν2 (= i7529ex), δήριν έχον καί μόχθον Sc.305, είχον άεθλον 310, -ον αίπύν ίώκά τε Λ601 (in ΒΙΙ:) Λήθην τε Λιμόν τε καί Αλγεα usw. 3 mit adnom. Gen. (in 12:) μάχης Π568, ήδ9 άλκής ήδέ φόβοιο £41 (s. Iliad z.St.), Τρώων (καί Λυκίων) ΖΊΊ, XII, ,άνδράη^ τε καί ίππων £401, L j7V239+, s.a. τών μισγομένων Δ 456; im adnom. Gen. (in II:) σήματα καλά -ου h.33,16 (probl.); mit Ptz.: σπέρμα κατακρύπτων Op.470, άμφιέποντες Ε66Ί; beim Ptz.: -ον έχοντες Th.629; 'wegen’ od. lok. Angabe (in Ilaa:) εϊνεκ9 έμεΐο καί ... Z355; (in 12:) έπί Πατρόκλφ £401, περί πάτρης 158, εϊνεκα σεΐο Ζ525, περί παιδί Π 568, (-ον έχειν kämpfen.) παρά τήσι (sc. νηυσί) Ν2, περί νηός 0416, πάρ δ9 αύτοΐς Sc.305; sonst mit Präp. (in II:) άνευθε -ου t/192, (νόσφιν) άτερ -οιο/ων Ορ.91. 113, ένέη- κε -οισι Κ89, έν πάντεσσι -οισ(ι) Κ245. 279 s ν301,β, l>48; (in 12:) αμ -ον άνδρών Ν239 « 77726 = Ρ82, έκ -ου Ξ429 s Ρ718 Η. W. Nordheider
Ποντευς [1°] Ε < πόντος; hardly, in view of the Company it keeps in ά 111 ff., short for Ποντόνοος vel sim. (cf. LPerpillou, 206); cf. Myc. po-te-u (see DMic. II 158; L j 214f.); further v.Kamptz 28. 123. 219. 269; Neumann in Coll. Raur. 2,318
B Seaman, among expressive names of Phaeacians; takes part in games Θ113 (ώρτο Ακρόνεώς τε καί ...) -εύς τε Πρωρεύς τε κτλ. J. Ν. O’Sullivan
πονηαναχτος f.l. Vit. ρ. 9,6; see ποντοτίνακτος
J. Ν. O’Sullivan
πόντιος [lh] zum Meer (zur hohen See) gehörig, in Epiklese von Pos. als Meergott (θεόν -ιον; bzg. auf seine
1447
1448


πόντιός
ποντοπόρος
Wohn- u. Wirkungsstätte: se. beim δασμός O189f. [έλαχον πολιήν άλα\ erlangte τιμή [s.d.] = 'Ressort’), am VA im Enjb.; vgl. άλιος 1 (4- γέρων, θεαί), θαλάσσιος (s.d. weitere), χθόνιος, ferner 'Ολύμπιοι, οί ουρανόν εύρύν / 'Όλυμπον έχουσιν u.ä. Götterepith. des Bereiches, dagg. γαιήοχος, έννοσίγαιος, βαρύ-, έρίκτυπος (s.dd.) u.a. als Ausdr. der göttl. Tätigk.; nur h.22,3 άμφι Ποσειδάωνα, θεόν μέγαν, άρχομ9 άείδειν, ’ γαίης κινητήρα και θαλάσσης, 1 -ον, δς θ9 Έ- λικώνα και εύρείας έχει Αίγάς (διχθά θεοί τιμήν [s.o.] έδά- σαντο [s.d. Β1 c], ϊππων τε δμητήρα σωτήρά τε νηών, s.a. A.-H.-S. z.St.), hier zusätzl. zum δασμός im O (s.o.) weitere Differenzierung durch Zweiteilung (γαίης/ϊππων — θαλάσσης / νηών); s. noch s.v. Ποσειδάων (LI, B2. 3) zu Pos. als Wasser- u./o. Erdgott H. W. Nordheider
ποντόΟ’εν s. πόντος
Ποντομέδεια/ουσα poss. correction at Th. 249: see West ad 1. and Wachter, WJA N.F.16, 1990, 19-31 (21. 22 f. 26 ff.)
J. N. O’Sullivan
Ποντόνοος [5°] E 2nd elem. prob. < νέομαι (cf. Mühlestein, Hom. Namenstudien 4), ref. to Phaeacians’ funct. of bringing Od. safely home, rather than < νόος (for which v. Kamptz 75); for suggested division of -νοος compds. betw. ^νέομαι and νόοςΛ see L d E; see also compds. themselves
B Phaeacian ^κήρυξΛ (P. certainly in quest. η 178, v49; further Garvie on Θ65 and vol. II 1412,56—9 above) 77179 (Alcin. to L /) ,,-ε, κρητηρα κερασσάμενος μέθυ νεΐμον ’ πάσιν (ϊνα Διι σπείσο μεν**) = ν50 (δφρ9 εύξάμενοι Διι τόν ξεϊνον πέμπωμεν έην ές πατρίδα) τ/182 -ος ... οίνον έκίρνα, ’ νώμησεν δ9 αρα πασιν έπαρξάμενος δεπάεσσιν = ν53 $65 τφ δ9 (Demod.) αρα -ος θήκε θρόνον (μέσσφ δαιτυμόνων, hung up lyre for him and provided him w. food and wine) J. N. O’Sullivan
Ποντοπόρεια [1H] Nereid, 'she who fares over the sea’ (cf. Fischer, Nereiden 130; hardly 'die, die Reise über das Meer befördert’ w. Snell, Entretiens Hardt 1, 1952, 101); Th.256. See also ποντοπορεύω/έω/ος J.N.O’Sullivan
ποντοπορεύω, ποντοπορέω [4°, Γ] E zu ποντοπόρος (s.d.), zur Bildg. s. Risch § 115b, Kurt, Seem. Fachausdr. 53; zum att. -ου- (All): van der Valk, Text.Crit.Od. 74; Sommer, in: Festschr. H.Krähe, Wiesbaden 1958, 146ff.; Tucker, Greek Verbs 76. 81
F 1 -ευέμεναι 1, -εύων 2 2 -ειν Γ, -ούσης 1
Β das Meer durchfahren, überqueren, von Schiffern (vgl. ^ποντοπόροςά B2) u. (nur All) Schiff (vgl. L u Bl), am VA od. (nach buk. Dih.) am VE. - Wortf.: περάαν (έπι) πόντον (£613, ω 118), θάλασσαν (ζ2Ί2, s.d. B5); πολύν διά πόντον άνύσσας (Op.635; s.d. B2baaa); πλείειν έπι πόντον (s.d. BIlaa) u.ä. 1 -εύω ε2ΊΊ. 278 (την, sc. άρκτον, ανωγε Καλυψώ) -ευέμεναι έπ9 άριστερά χειρός έχοντα (Inf. Rillt l.VH, zur Konstr. s. Ameis-H. z.St.). * έπτά δέ και δέκα μεν πλέεν ηματα -εύων, ' όκτωκαιδεκάτη δ9 έφάνη δρεα durchquerte (VerbWiederholung: Befehl u. Ausführung; Ptz. Auffüllung des Verses nach πλέεν, mit Aspekt durch [anj En- de\, vgl. πολύν διά πόντον άνύσσας, ferner πόντον πολύν έξορόθυνεν [s.d. Β2]; wogegen έπι πόντον bloß 'über hin*) » η26Ί („πλέον**, sc. Od.) 2 -έω; vom Schiff: λ 11 „της δέ (νηός) πανημερίης τέταθ9 ιστία -ούσης (ή δ9 ές πείραθ’ ϊκανε Ώκεανοΐο**), Ptz. mit att. -ου-, ad-hoc-Bildg. (statt des übl. ποντοπόροιο), um dem präd. πανημερίης e. Verb zur Anknüpfg. zu schaffen (s. Sommer [E]) Vit. p.39,4 αύτάρ
1449
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έπεί σπεΐσάν τε καί έκπιον οίδμα θαλάσσης ’ -εϊν ήμελλον έυσσέλμων έπί νηών Η. W. Nordheider
ποντοπόρος [13\ 6°, 2Η, lh, 2e] Ε zur Bildg. s. Risch §74a, Porzig, Satzinhalte 305. — Abl.: Ποντοπόρεια, ποντοπορεύω/έω
F Mask. (Vok.) nur: -01 le; sonst fern, (von νηΰς): -ος 5, -οιο 6; -οισι(ν) 12 Ml viers. [ί«^2] ναΰται -οι Vit. p. 11,29 Verb 4- -ος νηΰς μ 69 = £339”, ν95. 161,
h.Ap.439 2 fünfs. [1^^] έν -οισι νέεσσι Γ46. 444
[-uJx] νηός 4- Verb 4- -οιο Α439, 0704, £295, ο 284; νηός
πτερά -οιο Ορ.628, Hes.fr.205,7; νήεσσι (νηυσί) 4- Verb /
κορωνίσι -οισι(ν) Γ233 = 77205”, ΗΊ2, Λ 277, 2V381. 628, Π.Parv.fr.20,10 ρ.59 Dav. / £771 — /7229; νέεσσ9 ένι -οισι Γ24Ο
Σχ sch.D Α439: της τόν πόντον περώσης. θαλασσο- πλόου (so öfter)
L zu den Schiffsepith. (s.a. Liste s.v. νηΰς B Vorbem.): Düntzer, Hom. Abh. 514f., 542f.; Parry, Epithete 136ff. (mit metr. Tabellen); J.S.Morrison — R.T.Williams, Gr. Oared Ships, Cambridge 1968, 45 (m. Gliederg. nach Häufigk. u. Sachgruppen); Alexanderson, Er. 68, 1970, Iff.; Sauge, ZAnt 44, 1994, 40ff. (Konnot., Bzhg. zur Sit.); Reisen: O.Becker, Bild des Weges (H. Einzelschr. 4, 1937) 9. 26 ff.
B meerdurchfahrend, -überquerend, außer le (‘ ναΰται -οι) Epith. von νηΰς, vgl. Überseeschiff (im Nom., Gen. Sg., meist Dat. Pl.) vor- od. (meist) nachgestellt in VE-Formel (s. M); der Häufigk. nach hinter θοή, γλαφυρή, κοίλη, μέλαινα (s. Morrison in L). — Wortf.: ώκύπορος, -αλος (vgl. -πέτης von Pferden) mit vok. Anlaut, (All) ποντοπορούσης, s.d. (vgl. korr. θαλάσσης εύρυπόροιο, dazu εύρέα νώτα / μέγα λαΐτμα θαλάσσης, εύρέα πόντον u.ä., πείρε κέλευθον β434, υγρά κέλευθα Α312+, πόρους άλός μ 259); 0704 folgt 1 καλής ώκυάλου im Enjb.; vgl. noch kasussupplet. νηι μελαίνη ', μελαινάων / έυσσέλμων έπί νηών '; weitere Epith. s. L, zur Bildg. vgl. noch άκρο-, οδοιπόρος 1 von νηΰς la Sg. (in Bericht od. Handlg.); παρέπλω (o.a. Bewegungsverb) -ος νηΰς (vorüberfahren, sich entfernen:) μ 69 (Kirke erz.:) „κείνη γε παρέπλω ^-ος νηΰς, ' 'Αργώ πασι μέ- λουσα** s £339” (,,άπέπλω**) (sich nähern, landen:) ν95 νήσφ προσεπίλνατο L u + 161 (σχεδόν ήλυθε), h.Ap.439 (ή δ9 άμάθοισιν έχρίμψατο) νηός 4- Verb 4- -οιο: (von/an Bord gehen, bringen [sachl. u. metr. kontrast. II. Parv. in 1 b, wo Dat PL]:) A439 έκ δέ Χρυσηϊς νηός βή -οιο 4- ο284 (αν έβήσετο) £295 (Od.:) „ές Λιβύην μ9 έπί νηός έέσσατο (έφέσσ. Rhian., έφείσ. Zen.) -οιο** (besitzergreifend packen:) 0704 "Έκτωρ δέ πρυμνής νεός ήψατο -οιο ' καλής ώκυάλου bei Segelmetapher (s. West z.St.): Ορ.628 εύκόσμως στολίσας ^νηός πτερά -oiOj Hes.fr.205,7 πρώτοι δ9 ίστί' έθεν L j lb Pl. (nur Dat.) -οισι(ν), dir.R. außer £771 + Γ; Meerfahrt: Γ46 (Hektor schilt Paris:) „ή τοιόσδε έών έν -οισι νέεσσι ' πόντον έπιπλωσας** - 444” („έπλεον**) 283 (Ag.:) „έν νήεσσι νεώμεθα -σιν** - 77205” („σύν νηυσί**) Γ24Ο „ή δεύρω μέν έποντο (Krieger) νέεσσ9 ένι -οισι** Schiffe der Gr. vor Troia (Vbd. mit der Heimat in 'Übersee’): ΗΊ2 („είς δ κεν) παρά νηυσί δαμείετε -οισιν** s Λ 277” („άμύνετε**) s 7V381” („δφρ9 έπί συνώμεθα**) 2V628 „έν νηυσίν μενεαίνετε -οισι ‘ πΰρ ... βαλέειν** ΒΊΊ\ (Ach.) έν νήεσσι κορωνίσι -οισι ' κεΐτ' άπομηνίσας - Η229 svw. *im Schiffslager’ (vgl. £688 ohne Epith.) II. Parv. fr. 20,10 p.59 Dav. (- p.81 Ber., v. in app.) Αινείαν έν νηυσίν έβήσατο -οισιν (Neopt), s.o. £295 (in la) 2 Vit. p. 11,29 ναΰται -οι, στυγερή έναλίγκιοι αϊση
D II. Parv. fr. 13,10 p.177 Be. (s. γέρας D) v.l. μ 186 (- 69” in B1 a) H. W. Nordheider
1450


ποντος
πόντος
πόντος [37‘, 100°, 27Η, 14h, 3e] Ε bereits myk. (s. DMic. II 163), verw. mit πάτος, lat. pons, also urspr. wohl Fahrweg, •wasser (dazu vgl. Abi. ποντόπορος), s. Szemerenyi, in: Flexion u. Wortb. 334L; Mayrhofer, EWAiall 81 f.; Jamison, in: Festschr. Rix, Innsbruck 1993, 248ff. — Abi.: Πόντος, Ελλήσποντος, Ποντεύς, πόντιος, Ποντόνοος, ποντοπόρος, s.a. (7)ποντιάνακτος / ποντοτίνακτος, Ποντομέδεια
F -ος 16, -οιο 6, -ου 11, -φ 55, -ον 89, -όφιν 1, -όθεν 1, -ονδε 2
Μ 1 Stamm im longum la zweis. laa [-J -ος Φ59; -φ/ον έν/έπ9 άτρυγέτφ/ον Th.241 / /7370, £84 = 158. 140, η 79, ν419, ρ289; -ον έπ9 ίχθυόεντα Τ337, δ 516 = ^317 = ^420, ζ83; -ον έπιπλ. Γ47, £284, #14; -ον έλαύνοντες Η6; R«] -ον (ίων) 0219, ^214 μ„] -ος άπείριτος κ 195, Th. 109; και -φ έν ίχθυόεντι Π 746; ένι -φ έλαυνέμεν η 109; -φ έών μ 264; μείλανι -φ ΩΊ9; έπι οϊνοπα -ον «183; (έπι) -ον όρίνετον / ίχθυόεντα 14, <5381 = 470 s 390 = 424 = *540, h.Cer.34; έπι/κατά/ύπό/ές -ον κυμαίνοντα Ξ229 / #510 (-ον άπείρονα κυμ.) / #425 s 570 = Λ253 / = £352"; ές/έπι/κατά -ον χ 131 / Β665, η239 / Δ2Ί6. 278, ^230, h.33,8; και -ον έπέπλως y 15; (και) -ον ε294 = ι69 - μ 315, £304 [ί«] Verb + -ος (άπειρων) Th.678, Η64 =* μ406" - £304; και -ος άπήμων Ορ.670; έκ -ου £285; ένι -φ Aristeas fr. 1,4 ρ.86 Dav.; έπ9 εύρέα / έπι -ον αγου- σι* /72 / ν134 s π229; ίοειδέα / έπι -ον όρίνει* Λ 298, ω48; (πολύν/χαλεπόν ...) -ον 7/63, Ξ254, Ορ.635. 677 — [ix] -ος B21Q, Th.964, h.Ven.5, h.28,11; -ου h.Cer.38; έν/ έπ9/ές ήεροειδέϊ -φ / Akk. /294, £281, #568 - ν150 = 176, μ285, Th.252, h.Ap.493 / ^744, β263, γ105, #482, £164 / Th.873 s Ορ.620; (μέσφ) ένι/έπι/εις οϊνοπι -φ / Akk. ^316, £132 = 77250 = μ 388" « τ172", £221, τ274, Ορ.622 / h.Ap.391 / £613, £771, 7/88 = #474", «7Ί43, #421, /286, Hes. fr. 43a, 56, h. 7,7 / £349, Op. 817; οϊνοπα -ον £170; πολυκλύστφ ένι -φ #354, £204, τ277, Th. 189; εύρέϊ -φ / Akk. α 197 s #498 s 552, β295 = μ 293" s μ 401, Ορ.507, h.Ap.318 / Ζ291 s Ορ.650", ω118; ένι -φ / κατά -ον #821, *51, ν!68, π 367, ν<234 / £377, Th.877, h.Cer.69; έμβαλε/έμπεσε -φ Ξ258, £431 / #508, £50. 318; (έπ9) άπείρονα / ίοειδέα / μεγακήτεα -ον Α350 / λ 107, Th.844 / /158; -ον £291, h.30,4 laß [1-] -ος τ9 άτρύγετος / Gen. Th.696 / Th.737 = 808; -ος τ9 ίχθυόεις h. 27,9; -ος Th.841; -ου Ίκαρίοιο / κυμαίνοντος £145, Ορ.390; -φ Δ 424, 0740 [--] έκ -ου ίοειδέος ε56 [1-] έκ -ου δ436 lb dreis. [lw] -όθεν Ξ395 έκ -όφιν ω%3 2 Stamm in den
brevia 2a zweis. [-ί] έν -φ h. Ap.400; ές -ον #359, μ 253 [--] (ύπέρ) -ου ν257, Ορ.691; έν -φ (... ίχθυόεντι ') α4 s *458med, £301, £135 s ω291ίη, Ορ.247, Cert. ρ.39,6; ές -ον Ορ.672 [-1] -ος /192; -ου Hes.fr.204,60; έπ9 άτρύγετον -ον 027; -ον πολύν Cypr.fr.7,9 p.38 Dav. 2b dreis. I--J έκ -οιο /7408 έκ/και -οιο Τ375, £446, 1486, h.Ap.459 / 0479; -ονδε ι495 [-* J -ονδε *48 — Hiat: [1-] £145 -ου Ίκαρίοιο (f7 s.d.); sonst mit correptio: [U] Th.241; [2J /7746, 079, η 109, μ264; (Μ ζ285, Aristeas fr. 1,4 ρ.86 Dav.
Σχ sch.D Α350 u.ö.: -ον δέ την θάλασσαν (s.a. sch.min. P.Strassb. inv. 33 zu A 350)
L s. alle Titel s.v. θάλασσα L; sowie (allg.:) Buchholz, RealienI 1, 59f.; Moorhouse, CQ 34, 1940, 123ff. (Bed. aus π. άξενος, dazu Risch, Gl. 35, 1956, 72). Sonst zur Etym., 'urspr.’ Bed.: s.o. in E. (Suff. [s. Bl a0]:) Frisk s.v. -δε; Shipp, Studies 69f. (s. Index s.w. -θεν, -φϊ). (Epith., Formeln:) Meister, Kunstspr. 18; Hinterlechner, Hom. Epith. 128 ff; G.S.Kirk, The Language and Background of Hom., Cambridge 1964, 55 ff; Mureddu, Formula 67 ff; Paraskevaides, Synon. 31 ff; R. Sacks, The Traditional Phrase in Hom., Lei- 1451
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
den 1987 (s. Index), (οινοψ u.a. Farbwörter:) Dürbeck, Far- benbez. 157. 170; Cassola zu h.7,7; Donnadieu, Vilatte, DHA 22/2, 1996, 65f. (Konnot., Bzhg. zum Tod); K.Derderian, Leaving Words to Remember, Mn. Suppl. 209, 2001, 88 A.86 (ένι -φ: Konn. 'danger or extremity’, Vgl. mit Epigr.)
B das Meer (zu Πόντος als kosmolog.r Personif. s.d.), meist (140 von 181 Stt.) mit Präp. o.ä. (im Akk., Dat., selten Gen.; 4x m. Suff, [in laö]): meist insofern es befahren wird: (laa) die hohe See, seltener (Ibß: 18 Stt.) d. Meerestiefe, (4) z.T. in ’Weltformel’ (als Weltteil) u. sonst in Opp. zum 'Festland’, (4b) 3x spez. mit geogr. Epith. (Ίκαρίοιο, Θρηϊκιον, Ώγυλίου) von best. Meeren (so in Prosa, vgl. /7., sc. Εΰξει- νος; sonst später poet.); dir.R.: in II. ca. 1/3, in Od. 4/5 der Stt. (z.T. Apologe). — Wortf.: αλς (άλμη), θάλασσα, (θαλάσσης άλμυρόν) ύδωρ, κόλπος, κΰμα (s.dd.); π. im Ggs. zu θάλασσα nur 6χ im adnom. Gen. (s.u. 4aß Ende; anderers. sing. m. Gen. Φ59 -ος άλός πολιής), aber meist formelh. mit Epith. (103 + 3 geogr.); viel seltener πέλαγος ([s.dd.] £330, Th. 190 αμ πέλαγος statt έπι/κατά -ov; Th. 131 f. 189f., Aristeas fr. 1,2. 4 p.86 Dav. πέλαγος — πόντ. in variierender Abfolge) ; metr. gleichw. (aber z.T. mit verseh. Anl.): εύρέϊ -φ / (έπ9) εύρέα -ον u. (ένι, έπί+) οϊνοπι(α) -φ(αν) (s.a. μείλανι -φ 079); (έν/έπ9/ές) ήεροειδέϊ(α) -φ(ον) u. (έπ9) εύρέα νώτα θαλάσσης; ίοειδέα / μεγακήτεα -ον, μέγα λαϊτμα θαλάσσης u. άλός εύρέα κόλπον (weiteres zum metr. System bei Paraskevaides, L); vgl. noch πουλύν έφ9 ύγρήν (K27), ύγρά κέλευθα (Α312+), πόρους άλός (μ 259). — Epith.: (s. Μ, L): meist von Farbe: ήεροειδέϊ/α, ίοειδέος/α, οϊνοπι/ α, (Ω79) μείλανι; Weite: εύρέϊ/α, άπείριτος, άπειρων/ ονα, μεγακήτεα ([s.d.] /158), πολύν ([s.d. IIar|] Ορ.635, Cypr.fr.7,9 p.38 Dav.); Lebewesen: ίχθυόεις/εντι/α; Wogen: κυμαίνοντος/α, πολυκλύστφ, άγάρροον (h.Cer.34); sowie άτρυγέτοιο/φ/ον, άλμυρός (Th. 107. 964), άμείλιχον (h.33,8); bes. Vbd.: -ος άλός πολιής (Φ59 in 3)
Disposition 1 mit (meist) Präp. la die hohe See (laa-η: μιτ έπί; κατά; έν / Λοκ.; ύπέρ, διά, έπί; έκ; μιτ Συφφ.; άπόπροθϊ) lb d. Meerfestiefe, μιτ ές, κατά, έν; έκ) lc σονστ μιτ έν, ε(ί)ς 2 ιμ Ακκ.Οβο., (0740) Δατ. 3 αλσ Συβ<. 4 βεσ. Ηβδ. (llx μιτ Πραπ.) 4a νβ. Ερδε υ./ο. Θιμμελ (ιν Ωελτφορμελ; zu Lande u./o. zu Wasser υ.α.) 4b μιτ γεογρ. ΕπιτΟ., βεστ. Μεερ
1 	mit Präp. (außer μ264+ [Lok.], 0219), 4χ (in laQ Suff (= 129 Stt., dazu llx mit Präp. in 4) la die hohe See (s.a. in 2. 3. 4) laa έπί(-) πόντον (s. SchwyzerII 471); überdas Meer hinfahren u.ä. (vgl. έπ9 εύρέα νώτα / ύπέρ μέγα λαϊτμα θαλάσσης u.ä. [s.d. Β5]): Γ47 „έν ποντοπόροισι νέεσσι -ον έπιπλώσας (γυναΐκ9 εύειδέ9 άνηγες“) s £284in /15 „τούνεκα γάρ και -ον έπέπλως9' 7/88 „νηϊ πολυκλήϊδι πλέων ^έπί οϊνοπα -ovf - #474" 4- α183 (VA) Ζ291 ήγαγε Σιδονίηθεν έπιπλώς εύρέα -ον st Ορ.650" £613 (δώκεν) νηας έϋσσέλμους περάαν t u (vgl. ω 118 περήσα- μεν εύρέα -ον, s. 2a) /286 „ίων L f h.7,7 άπό νηός ’ ληϊσταϊ προγένοντο θοώς L Jt s. Cassola z.St. (zu άπό νηός u. zum Epith.) ß263 „καί μ9 έν νηι κέλευσας έπ9 ήεροειδέα •ον (ερχεσθαι") - #482" #381 „νόστον θ9, ώς έπι ·ον έλεύσομαι ίχθυόεντα“ - 470 s 390 - 424 « *540 £140 („έρρέτω, sc. Od.) -ον έπ9 άτρύγετον** — ρ289*η (^νήες οπλίζονται**) — bringen: Ψ744 „Φοίνικες δ9 αγον άνδρες ^έπ’ ήεροειδέα -ovf £164 „ως σε φέρησιν L f 172 („νήες Αχαιών) Θρήκηθεν έπ9 εύρέα -ον αγουσι** (sc. οίνον) ν!34 „οι δ9 εΰδοντ9 (sc. Od.) έν νηϊ θοή έπι -ον άγοντες ' κάτθε- σαν** st π 229 Hes. fr.43a,56 (την έδάμασσε Ποσειδάων) τήλ9 άπό πατρός έοϊο φέρων έπι οϊνοπα πόν[τον] ' έν Κόφ — verschlagen (Subj. Götter, Naturgewalten): 027 („den Her.) πέμψας έπ9 άτρύγετον -ον** Τ373 (Gl.:) τούς #'
1452


πόντος
πόντος
ούκ έδέλοντας άελλαι ' L-ov έπ* ίχδυόεντα^ φίλων άπάνευ- δε φέρουσιν (vgl. *48 φέρεν -ονδε, s. 13ζ) = 6516'η = ^/317 = £420 — verschlagen werden (leiden, s.a. /105 in
4aß): /83 ,,φερόμην όλοοισ* άνέμοισι 1 L / β3Ί0 „ούδέ τί σε χρή 1 -ον έπ* άτρύγετον κακά πάσχειν ούδ* άλάλη- σδαι** = v419in η239 „έπι πόντον άλώμενος ένδάδ* ίκέ- σδαι** δ 14 „ϊκετο δώμα 1 -ον έπιπλαγχδείς** — sich ausbreiten (sc. Naturphänomene): Η63 (Gl.:) οιη δέ Ζεφύροιο έχεύατο -ον έπι φρίξ Ξ254 ,,δρσασ* ... άνέμων έπι -ον άήτας** β421 (ούρον ίει *Αδήνη) κελάδοντ* έπι οϊνοπα -ον ω48 „βοή δ* έπι -ον όρώρει" — aufs Meer fliehen, den Fuß setzen: B665 βή φεύγων έπι -ov S229 (Hera) ούδέ χδόνα μάρπτε ποδοΐιν* 1 έξ *Αδόω δ* έπι (ές v.l. ant.) -ον έβήσετο κυμαίνοντα, ' Λήμνον δ* είσαφίκανε aufs Meer (s. IISp. 17,49 s.v. βαίνω) od. übers Meer (Hampe) 7779 (άπέβη) Άδηνη 1 -ον έπ* άτρύγετον, λίπε δέ Σχερίην — blicken: Λ 350 (έζετο, sc. Ach.) δϊν* έφ* άλός πολιής, όρόων έπι οϊνοπα (vulg., έπ* άπειρο να Arist.) -ον, blickte von der Meeresküste auf/über die hohe See ΕΊΊ\ (Gl.:) ήμενος έν σκοπιή, λεύσσων έπι οϊνοπα -ον = ¥<143ex (ιδών) £84 -ον έπ* άτρύγετον δερκέσκετο δάκρυα λείβων (sc. Od.) = 158 laß κατά πόντον (s. SchwyzerII 476) über das Meer hin (s.a. <5510 in Iba, h.Cer.69 in 4aa, *F230 in 4b) Δ 276 (Gl.: νέφος) έρχόμενον νκατά -oVj 278 ήύτε πίσσα ' φαί- νετ* ιόν L j h.33,8 δτε τε σπέρχωσιν αελλαι ' χειμέριαι L j άμείλιχον £377 (Pos. über Od.:) „οΰτω νΰν κακά πολλά παδών άλόω L f Th.877 οΐ κείνησι (sc. άέλλαις) συν- άντωνται L u lay (έν) πόντφ auf dem, im Meer sein, tun sä. Aristeas fr. 1,4 [in 4aa], a4* [in 4aß. γ]); sein: μ 264 „ετι -φ έών έν νηϊ μελαίνη'* auf der hohen See α 197 („Od.) ζωός κατερύκεται εύρέϊ -φ 1 νήσφ έν** s δ 498 = 552 77746 ,,εί δή που και -φ έν ίχδυόεντι γένοιτο** /294 („έστι δέ τις αίπεΐα) είς άλα πέτρη ' έσχατιή Γόρτυνος έν ήεροειδέϊ -φ** = £281” τ172 „Κρήτη τις γαΤ έστι μέσφ ένι οϊνοπι -φ** 5354 „νήσος έπειτά τις έστι πολυκλύστφ ένι -φ** - £204” Th.241 (Νηρήος δ* έγένοντο τέκνα) -φ έν άτρυγέτφ - tun: *Ρ316 „κυβερνήτης ένι οϊνοπι -φ ' νήα ... ίδύνει** = Ορ.622” η 109 (,,ϊδριες) νήα δοήν ένι -φ έλαυνέμεν** μ 285 („άλάλησδαι) νήσου άποπλαγχδέντας, l£v ήεροειδέϊ -φ/* Th. 252 Κυμοδόκη δ*, ή κύματ* L d ' πνοιάς τε (ρεια πρηύνει) h.Ap.493 (Αρ.:) „L d 1 είδόμενος δελφίνι ... δρουσα" 400 έν -φ δ* έπόρουσε — zerstören u.ä.: i?568 („νήα) L u ' ραίσεσδαι** — vl50 = 176 £132 („νήα) Ζεύς έλάσας έκέασσε μέσφ ^ένί οϊνοπι -φ/* — τ/250 = μ 388” + £221 („τις ... δεών L /*) ψ234 (Gl.: Pos.) νή* ένι -φ ' ραίση τ274 („ωλεσε νήα) Jvi οϊνοπι πόντφ/* ξ\35 „ή τόν γ* (Od.) έν -φ φάγον ίχδύες, όστέα δ* αύτοΰ 1 κεϊται έπ* ηπείρου** (Ορρ. έπ* ηπείρου, s.u. 4aß. γ) & ω291ίη· („ή έπι χέρσου**) ν168 „τίς δή νήα δοήν έπέδησ* ένι -φ** — leiden, zugrunde gehen: £301 „έν -φ, πριν πατρίδα γαΐαν ίκέσδαι, ' άλγε* άναπλήσειν** *51 („ήέ) άποφδίμην ένι -φ** τ277 „πάντες δλοντο πολυκλύστφ ένι -φ** Cert. ρ.39,6 όλέσδαι ' μηδέ ποτ* έν -φ laö (je 1χ) ύπέρ, διά, έπι πόντου/ον/φ (s.a. Hes.fr.204,60 [in 4b]) v257 („πυνδα- νόμην Ίδάκης) τηλοΰ ύπέρ -ου** überm, Jenseits des Meeres Op.635 και τεϊδ* ήλδε πολύν διά -ον άνύσσας e. große Strecke (durchs) Meer zurücklegen (vgl. Cypr. fr. 7,9 in 4aa) h.Ap. 391 ένόησ* έπί οϊνοπι -φ ' νήα auf dem Meer laa έκ πόντοιο/ου vom, aus dem Meer (s.a. 1 bß), meist mit Opp. Testland’ (s. 1 βζ; 4ay) Γ375 (Gl.:) ώς δ* δτ* άν έκ -οιο σέλας ναύτησι φανήη ' καιομένοιο πυρός (Standort der Schiffer, s. Ameis-H. z.St) £446 „φεύγων έκ -οιο Ποσειδάωνος ένιπάς** /486 („νήα) αϊψ (άψ ν.1.) ήπειρόνδε παλιρρόδιον φέρε κΰμα,' πλημυρίς έκ -οιο, δέμωσε δέ χέρσον ίκέσδαι** h.Ap.459 „όππόταν έκ -οιο ποτι χδονί νηϊ μελαίνη ' έλδω- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
σιν** /285 („νέα κατέαξε Ποσειδάων πρός πέτρησι βαλών) άνεμος δ* έκ -ου ένεικεν** £56 ένδ* έκ -ου βάς ίοειδέος ήπειρόνδε ' ήϊεν (Hermes) Ιβζ ποντόδεν, έκ ποντόφιν, πόντονδε, meist mit Ορρ. Testland’ (s. 1 ae; 4ay); von der See her: Ξ 395 (Gl.:) οΰτε δαλάσσης κΰμα τόσον βοάφ ποτί χέρσον ' -όδεν όρνύμενον πνοιή ω83 („τύμβον χεύα- μεν) ώς κεν τηλεφανής έκ -όφιν άνδράσιν εϊη** auf das Meer hin: /495 („Kyklop) δς και νΰν -ονδε βαλών βέλος ήγαγε νήα ' αύτις ές ήπειρον** *48 „τούς δ* αίψ* άρπάξα- σα φέρεν -ονδε δύελλα (γαίης άπο πατρίδος**, vgl. Τ378* -ον έπ* ίχδυόεντα, in laa) Ιβη πόντου άπόπροδι Ορ.390 οϊ τε δαλάσσης ’ έγγύδι ναιετάουσ* οϊ τ* άγκεα βησσήεντα 1 -ου κυμαίνοντος άπόπροδι fern vom Meer (Ορρ. δαλάσσης ' έγγύδι)
lb d. Meer(estiefe) Iba (£[/]ς, ύπό, κατά) πόντον, έν(-) πόντφ', ins Meer hinabtauchen (vgl. δάλασσα B3): 0219 δΰνε δέ -ον ίων (Pos.) £352 (Ino) αύτή δ* άψ ές cov έδύσατο κυμαίνοντα Λ ' αίδυίη είκυΐα* μέλαν δέ έ κΰμ* έκά- λυψεν δ425 „ύπό L f s 570 = λ 253 Ω19 (Iris) ένδορε μείλανι -φ * ή δέ μολυβδαίνη ίκέλη ές βυσσόν δρουσεν hineinweifen, -fallen: μ 253 (Gl.:) ές -ον πρόίησι βοός κέρας (vgl. 77408 έκ -οιο δύραζε, in Ibß) £349 („Inos κρήδεμνον) άψ άπολυσάμενος βαλέειν είς οϊνοπα -ον ' πολλόν άπ* ήπείρου** Ξ258 „καί κέ μ* άϊστον άπ* αίδέρος έμβαλε -φ (Zeus den Hypnos)“ £431 (κΰμα) παλιρρόδιον δέ μιν (Od.) αύτις ' πλήξεν έπεσσύμενον, τηλοΰ δέ μιν έμβαλε -φ h.Ap.318 „έμβαλον εύρέϊ -φ (Hera den Heph.)“ Th. 189 (μήδεα) κάββαλ* άπ* ήπείροιο πολυκλύστφ ένί -φ, 1 ώς φέ- ρετ* άμ πέλαγος (variiert, s.o. έπί/κατά -ον) 5508. 510 „τό δέ τρύφος ^έμπεσε -φΔ '...’ τόν δ* (Aias) έφόρει κατά -ον άπείρονα κυμαίνοντα** ins Meer hinab, die Meerestiefe hinab (Ameis-H., s. SchwyzerII 478) £318 (ιστόν έαξε) δύελλα* ' τηλοΰ δέ σπεϊρον καί έπίκριον L d Ορ.620 (εύτ* άν Πληιάδες) πίπτωσιν ές ήεροειδέα -ον ([« Th.873 in Ica] άνέμων δυίουσιν άήται), svw. Ok.’ (vgl. V.566), jon. Blickpunkt? (s. West z.Stt.) Ibß έκ πόντοιο/ου Π4Ο3 (Gl.: ώς δτε τις) ίχδύν ' έκ -οιο δύραζε λίνφ (sc. έλκε), s.o. μ 253 (Iba) 6436 „ύποδΰσα δαλάσσης εύρέα κόλπον ' φωκάων έκ -ου δέρματ* ένεικε**, variiert
lc sonst έν(-) πόντφ, έ(ί)ς πόντον Ica aufs (ins) Meer hinab £50 (Hermes) Πιερίην δ* έπιβας έξ αίδέρος έμ- πεσε -φ* ' σεύατ* έπειτ* έπί κΰμα λάρφ δρνιδι έοικώς (δς κατά κόλπους άλός πτερά δεύεται άλμη) stieß (wie e. fischende Möwe) aufs (ins) Meer herab Th.873 αί δ* άλλαι μάψ αύραι έπιπνείουσι δάλασσαν(ϊ) *' αΐ δή τοι πίπτουσαι ές ήεροειδέα -ον (- Ορ.620” in Iba), ' πήμα μέγα δνητοΐ- σι (ναύτας φδείρουσι), VE-Var., svw. wühlen das Meer auf (Parall. s. bei West z.St.) Op.507 (Βορέαο) δς τε διά
£/5ρ£ί -φ 1 έμπνεύσας ώρινε (vgl. 74 in 2 b) Icß in See stechen: ß295 „ώκα δ* έφοπλίσσαντες ένήσο- μεν εύρέϊ -φ** (s. IISp. 1153,66) = μ 293” (άναβάντες) a 401 - Schiff zu Wasser lassen, ins Meer ziehen (vgl. είς άλα δίαν Α 141*, άλός βένδοσδε [s.d. Β] έρυσσαν 6780*): 6359 („έν δέ λιμήν, δδεν τ* άπό νήας) ές -ον βάλλουσιν, άφυσσάμε- νοι μέλαν ΰδωρ** Ορ.672 (τήμος -ος άπήμων [s.u. 3], τότε νήα) έλκέμεν ές -ον φόρτον τ* ές πάντα τίδεσδαι 817 νήα ... εις οϊνοπα -ον ' είρύμεναι — aus den Klippen das offene Meer gewinnen: κ 131 „άσπασίως δ* ές -ον ... φύγε πέτρας ' ντ/υς“
2 	im Akk.Obj. (s.a. £294* in 4aa), (0740) Dat 2a mit Verb der Bewegung d. (hohe) See 'erreichen, entkommen, durchqueren’: ^214 αίψα δέ -ον ικανόν άήμεναι ζ170 „φύγον ... οϊνοπα -ον (κΰμα φόρει τε δύελλαι**) λ 107 „προφυγών ίοειδέα -ον** ω 118 „μηνί δ* άρ οΰλφ παντα περήσαμεν εύρέα -ον** (vgl. 7?613 περάαν έπί οϊνοπα -ον 1453
1454


πόντος
(ώ) πόποι
[in laa], #561 λαΐτμα άλός έκπερ., £174 περ. μέγα λαΐτμα θαλάσσης, £272 πολιήν περ. θάλασσαν [s.d. Β5], χ174. 179 πέλαγος τέμνειν, μετρήσαντες) 2b d. Meer(esoberfläche) schlagen, aufwühlen, glätten (s.a. Cypr. fr. 7,9 in 4aa) H6 (Gl.:) έλάτησι ' -ον έλαύνοντες (vgl. πολιήν άλα τύπτον #580+) /4 (Gl.:) ώς δ9 άνεμοι δύο -ον όρΐνετον ίχθυόεντα (vgl. in lea) Λ 298 (Gl.:) ίσος άέλλη, ' ή τε καθαλλομένη ίοειδέα -ον όρίνει £291 σύναγεν νεφέλας, έτάραξε δέ -ον 1 χερσί τρίαιναν ελών (Pos.) γ 158 „έπλεον, έστόρεσεν δέ θεός μεγακήτεα -ον“ Ορ.677 (Νότος, δς τ9 ωρινε θάλασσαν) χαλεπόν δέ τε -ον έθηκεν 2c Dat. ans Meer(esufer) gedrängt, mit dem Rücken zum Meer 0740 („έν Τρώων πε- δίφ) -φ ^κεκλιμένΛοι έκάς ήμεθα πατρίδος αϊης99 (vgl. /767f. / #608, ν235 / £709 ρηγμΐνι θαλάσσης / άλί / λί- μνη l ;<>ς+)
3 als Subj. (s.a. Th. 109+ in 4aa); Meer als feindl. Element: Φ59 „ούδέ μιν έσχε 1 -ος άλός πολιής, δ πολέας άέκοντας έρύκει99, Alliteration u. Assonanz (s. Richardson, Iliad z.St.; vgl. noch μ 236* θαλάσσης άλμυρόν ΰδωρ) γ\92 „οΐ φύγον έκ πολέμου, -ος δέ οί οΰ τιν9 άπηύρα" in Na- turschilderg. (Gl.): B210 (Gl.:) ώς δτε κΰμα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης ' αίγιαλφ βρέμεται, σμαραγεΐ δέ τε -ος, svw. tosende Brandung Η 64 (Gl.:) οίη δέ Ζεφύροιο έχεύατο -ον έπι φρίξ (s. laa) ' μελάνει δέ τε ^-ος ύπ9 αύτηςd (Seesturm:) //406 ήχλυσε δέ L d (sc. νεφέλης) = £304 Wetterregel: Ορ.670 τήμος δ9 εύκρινέες τ9 αύραι και -ος άπήμων (s.d. B2a) 'umgibt grenzenlos*: κ195 „νήσον, τήν πέρι -ος άπείριτος έστεφάνωται"
4 bes. Vbd. (1 Ix mit Präp., vgl. 1) 4a nb. 'Erde* u./o. 'Himmel* 4aa in Weltformel Erde u./o. Himmel u. Meer u.ä. (s. θάλασσα L, B6); bei Struktur der Welt, Kosmologie (s.a. Πόντος I): Θ4Ί9 „ούδ9 εϊ κε τά νείατα πείραθ9 (s.d.) ϊκηαι 1 γαίης και -οιο, ΐν9 Ίάπετός τε Κρόνος τε" Th. 737 (ένθα δέ γης και ταρτάρου) -ου τ9 άτρυγέτοιο και ούρανοΰ άστερόεντος (πηγαι και πείρατ9 έασιν) = 808 109 είπατε δ9 ώς τά πρώτα θεοί και γαΐα γένοντο 1 και ποταμοί καί -ος άπείριτος οϊδματι θυίων 1 άστρά τε καί ούρανός 964 (χαίρετ9) νήσοι τ9 ήπειροί τε καί άλμυρός ένδοθι -ος — Seesturm, Aufruhr der Elemente: £294 σύν δέ νεφέεσσι κάλυψε (Pos.) ' γαΐαν όμου καί -ον = /69 = //315 £304 „οϊοισιν νεφέεσσι περιστέφει ούρανόν εύρύν ' Ζεύς, έτάραξε δέ -ov“ Th. 678 δεινόν δέ περίαχε -ος άπειρων, ' γή δέ μέγ9 έσμαράγησεν (ούρανός, "Ολυμπος) 696 έζεε δέ χθων πάσα καί Ώκεανοΐο ρέεθρα ' -ος τ9 άτρύγετος (φλόξ δ9 ήέρα [codd., αιθέρα ci.] δίαν ϊκανεν) 841 (άμφί δέ γαΐα σμερδαλέον κονάβησε καί ούρανός) πόντος τ9 Ωκεανού τε ροαί καί τάρταρα γαίης ("Ολυμπος, γαΐα) 844 καύμα δ9 ... κάτεχεν ίοειδέα -ον — in Hymnen, ep. Fr.: h.Cer.34 οφρα μεν ούν γαΐάν τε καί ούρανόν άστερόεντα ' λεΰσσε θεά καί πόντον άγάρροον ίχθυόεντα ' αύγάς τ9 ήελίου 38 ήχησαν δ9 όρέων κορυφαί καί βένθεα -ου (vgl. Α358+ έν βένθεσσιν άλός, 532 είς άλα βαθεΐαν, α52+ θαλάσσης [s.d. B6d] βένθεα) 69 „πάσαν έπί χθόνα καί ^κατά -ονΛ ' αίθέρος έκ δίης καταδέρκεαι (sc. Helios) άκτίνεσσι" (zu L , s. laß) h.Ven.5 θηρία πάντα, ' ήμέν δσ9 ήπειρος πολλά τρέφει ήδ9 δσα -ος h.27,9 (ίαχεΐ δ9 ΰλη) φρίσσει δέ τε γαΐα ' -ο£ τ9 ίχθυόεις 28,11 (έλελίζετ9 "Ολυμπος, γαΐα) ίάχησεν, έκινήθη δ9 άρα -ος ' κύμασι ... κυκώμενος, έσχετο δ9 άλμη 30,3 ήμέν δσα χθόνα δΐαν έπέρχεται ήδ9 δσα -ον ' ήδ9 δσα πωτώνται Cypr. fr. 7,9 ρ.38 Dav. άλλοτε μεν κατά κΰμα πο- λυφλοίσβοιο θαλάσσης ' ίχθύϊ είδομένη -ον πολύν έξορόθυνεν, άλλοτ9 άν9 Ωκεανόν ποταμόν καί πείρατα γαίης, ' άλλοτ9 άν9 ήπειρον (vgl. 2 b sowie πολύν διά -ον άνύσσας Ορ.635 in lab) — Aristeas fr. 1,4 p.86 Dav. (« p. 153 Ber.) άνδρες ΰδωρ ναίουσιν άπό χθονός L/v 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πελάγεσσι^ '...' δμματ9 έν άστροισι, ψυχήν δ9 ένί -φ έχου- σιν, variiert nach (am VE) L d (s.a. lay sowie J.Bolton, Aristeas, Oxford 1962, 8 ff.) 4 a ß zu Lande u./o. zu Wasser (bzw. umgekehrt) leiden u.ä. (zu έν -φ vgl. lay, zu /105 έπί -ov vgl. laa, zum Opp. vgl. £135 = ω291'η [lay]) a4 πολλών δ9 άνθρώπων ϊδεν άστεα ' πολλά δ9 δ γ9 έν -φ πάθεν άλγεα #821 ,,δείδια μή τι πάθησιν, 1 ή δ γε τών ένί δήμφ, ΐν9 οϊχεται, ή ένί -φ99 κ458 „ήμέν δσ9 έν -φ πά- θετ9 άλγεα ίχθυόεντι, 1 ήδ9 δσ9 έπί χέρσου99 γ 105 („όϊζύος, ήν έν έκείνφ δήμφ άνέτλημεν) ήμέν δσα ξύν νηυσίν έπ9 ήεροειδέα -ον 1 πλαζόμενοι κατά ληϊδ9 (ήδ9 δσα καί περί άστυ) Ορ.247 (ή στρατόν) άπώλεσεν (Zeus) ή δ γε τείχος 1 ή νέας έν -φ — im adnom. Gen. (s.a. 0479, Th.737 = 808, h.Cer.38 in 4aa; B145 in 4b): Op.691 δεινόν γάρ -ου μετά κύμασι πήματι κύρσαΓ 1 δεινόν δ9 εϊ κ9 έπ9 άμαξαν 4ay sonst das Meer (draußen) als Opp. zum Land (zu [ένί] -φ vgl. lay; Opp. s.a. sonst: bes. in lae.Q Δ424 (Gl.: κΰμα θαλάσσης) -φ μέν τε πρώτα κορύσσεται, αύτάρ έπειτα ' χέρσφ ρηγνύμενον (βρέμει, κορυφοΰται, άποπτύει δ9 άλός άχνην) π367 ,,οΰ ποτ9 έπ9 ήπείρου νύκτ9 άσαμεν, άλλ9 ένί -φ99 4b mit geogr. Epith., best. Meer (s. Moorhouse in L): B145 (Gl.:) φή κύματα μακρά θαλάσσης, 1 -ου Ίκαρίοιο (zum Hiat s.o. Μ Ende) *£230 (άνεμοί) έβαν οίκόνδε νέεσθαι ’ Θρηϊκιον κατά -ον Hes. fr. 204,60 βή ύπέρ Ώγυλίου -ου διά κΰμα κελαιν[όν (vgl. in lab)
D Suppl.: Hes.fr.31,6 έμ[πεσε πόντφ 145,10 πολυ- κλύΐστου άπό πόντου] 150,35 ύπέρ πόντο]ν Cat.96B,3 Trav. (hellen.) τηλοΰ ύπέρ π[όντου (= ν257 in
Bl ab) POxy.3698,22 πόντον v.l. Σ207 (Arist.), #435. 466, 1283, μ 233, Th. 199 (v. Rz.) H. W. Nordheider
Πόντος I [3H 4- prose] L F. Solmsen, Hes. and Aeschylus, Ithaca (New York) 1949, 63f.; Deichgräber, Musen 18; P.Walcot, Hes. and the Near East, Cardiff 1966, 41; J.Rud- hardt, Le theme de l’eau primordiale dans la mythologie grec- que, Berne 1971, 24—33
B primordial sea-god in Th., bom of Earth alone άτερ φι- λότητος (Th. 131 f.); identified w. πέλαγος (Th. 131 f.), distinet from (OceanuSj (L u s. of Earth and Uranus: Th. 133); by his own mother P. fathered Νηρεύς (q.v. B1 a on mother) and 4 other children (Th.233—9), also Αιγαίων acc. to Tit. Cycl. fr. 3 p. 17 Dav. (prose) Th. 107 (poet to Muses: „celebrate the gods οΐ Γής έξεγένοντο καί Ούρανοΰ, Νυκτός τε) ους θ9 άλμυρός έτρεφε -ος 132 άτρύγετον πέλαγος τέκεν (subj. Earth), οϊδματι θυΐον, ' -ον, άτερ φιλότητος 233 Νηρέα γείνατο -ος, ’ πρεσβύτατον παίδων (+ Thaumas, Phorcys, Ceto, Eurybia Γαίη μισγόμενος [w.237—9]) J. Ν. O’Sullivan
Πόντος II of Black Sea D inc. auct. POxy. 2814
(- Choer.fr. 23 Colace - Suppl. Hell. 937),21
J. N. O’Sullivan
ποντοτίνακτος [le] hapax sea-shaken Vit p.9,6 Σμύρναν άλιγείτονα -ov (ci.; ποντιάνακτον, ποτνιάνακτον codd.), see Markwald, Hom.Epigr. 92 f. J. N. O’Sullivan
(ω) πόποι [29‘, 22°, 2h] E onomatop., cf. mod. Gr. (πο)- ποπό, non-EGrE ποππύζω and παπαΐ, βαβαί, φεΰ (all freq. explan. of ω π.), ότοτοΐ, άταταί, all oxyt. / perisp.: cf. Aesch. Pers. 550 (mss.) ποποΐ, Hdn.3,503,1 ff. Lentz, Eust. on A254; Hom. gap. sometimes have encl. ποποι, cf. ω μοι ; w. accentuation ώ πόποι cf. ώ πέπον and ancient explan. θεοί / δαίμονες (imposs. e.g. /<455 [god to god], cf. Arist. ap. Hdn. l.c.), π. being ’Dryopian’ (i.e. pre-Gr., sch. Ε a 32+), Scy- 1455
1456


(ώ) πόποι
thian (άγάλματα ύπόγεα τών δεών, EM s.v. ώ π.), Persian (sch. rec. /4 254) or παρά τό έποπτεύειν πάντα (sch.T Φ54, Eust. l.c.); but interpr. as voc. is perh. orig, merely philol. play (Ruijgh, Element acheen 101; Rengakos ZPE 102, 1994, 121 f.; cf. Lyc.943, Euphor. fr. 136 Powell); see further Lehrs, Arist. 118-20; Ebeling s.v. π. (older disc.); Apion fr. 108 Neitzel, Ap.lex. p. 133,19 ff. 169,30 ff., Plut. aud. poet. 22c, Theognost. p.2,158 Cramer, and Hdn., Eust. ll.cc.; implausible Fumee, Vorgriech. 155. 340 (pre-Gr. because of altemation π/β, o/a)
M always 1[~«] (correption) 1 foll. by voc.: Lw π., αί- γιόχοιο Διός τέκος;, ’Ατρυτώνη Β\5Ί (οΰτω δή) = £714 (ή ρ*) = Φ420 (και δή αύδ*)\ L ούκέτ(ι) 0 352. 427; ω π., άργυρότοξε Διός τέκος, ού Φ229; Lä π., έννοσίγαΓ εύρυσδε- νέςΛ, οίον έειπες //455 = ν 140 (οΰ τι); L d, ούδέ νυ Θ 201 2
foll. by exci.: π., οίονΔ έειπε ρ248; L δη νυ α32; Lä
π., ώς; κ38, π 364, σ26; L d άρα ο381; ώ π., είδ9 άπόλοι- το h. Merc. 309 3 ω π., ή μέγα πένδος / δαύμα / έργον
Α254 = //124 / 7V99 = 0286 (οϊον) = Φ54 (ή μάλα δή) = Κ344 = h.Merc.219 / 0663 4 Lä π., ή μάλΛα: L 2α δή με Ύ297, 1507 = ν172; L ύα δή Ύ373, δ 169. 333 = ρ124, £286, Λ436, ν383; L 3α με <ρ 102; L ^/7745 (ώς) 5 otherw.: ώ π., ούκ άρα ν209, ρ454; Jo π., ήΛ ρ(α) £49, 0185, Σ324, «F103; L , δή Β2Ί2 (μυρί*)- 337, 0 467, «253 (πολλόν); L ;δη Ρ629; L 3 μοι αχός Κ293, φ249; d Ρ171 (τ’), ΆΊ68, Ψ782 (μ\ φ 131
Σχ sch.D /4 254: φευ παπαΐ. έστι δέ επίρρημα σχετλιαστικόν, δ έστι λύπης δηλωτικόν (cf. sch. min. P.Strassb. inv.33, sch.D B157, sch. Bam. «32)
B always w. ω [ώ], dir.sp. (first words exc. N99. £49, P171, v209, h.Merc.309 [starting new sequence of thought]), excl. of surprise (δλως έπι καινοτέροις τισίν έπιφωνεΐται, Eust. on 0286), unpleasant exc. 3‘ fpleasant surprise’: mock- ing irony, in 6 below): dismay, reaction to a distressing ex- perience, Observation, thought, realisation, story, report; Speaker is indignant, angry, disappointed, grieved, sad, baffled (sp. introd. όχδήσας [7/455+], έπαλαστήσασα [«253] ύπόδρα ίδών [P171], χολωσάμενος [«26, cf. £286], άχνύμενος [5663], οίμώξας [ζ 507], στενάχων [Σ324]; sch. σχετλιασμός, όνειδος, λύπη, δρήνος, οίκτος, έκπληξις); often in speech that rebukes (or mocks) addressee(s) (or others) for inappropriate (and therefore ’surprising’) behaviour or words, exhorts them to behave in accordance w. earlier promise, actions, sympathy, reputation, status, age (inappropriate behaviour /4 254, B157. 337, £714, //124, Θ201. 352. 427, N99, £49, 0286, Φ229. 420, 5333, £286, ρ 124; inappropriate words //455, 0 185, P171, vl40, ρ248. 454, «26); regularly in speech diagnosing divine Intervention, foul play (0467, P629, K344, Φ54, h.Merc.219, Χ29Ί, Ψ782, £286, π364; fulfilment of prophecy t507, vl72); often foll. by clauses that motivate the surprise (e.g. χάρ-clause), express the expectation that is frustrated (e.g. negation or έφην / έφάμην / έφασκον άλλα / νΰν δέ). Spoken by god to god(s) 15x, mortal to mortal(s) 30x; mortal / god to seif Φ54, K344, X297 / £286, h.Merc.219; disguised god to mortals N99, a 253; Od. to unmasked Ath. v 383. Fol- lowed by η fif you ask me’) 36x, (ή) δή fit is evident*) 15x, (ώς / ούκ) άρα / (ή) ρ(α) (’it appears*) 8x; yoc.-formula (alw. god) 9x; excl. οίον 5x, ώς 5x, είδε lx; (ή) μέγα 8x, (ή) μάλα 8x; neg. 7x; all instances in Μ. - Wdfld.: & μοι, ώ πέπον. — Disposition: as in M, but B6» ’pleasant surprise’ (3‘ from M 4—5)
1 foll. by voc.-form. (always god) £157 (Hera rebukes Ath.:) „Lt3 π., αίγιόχοιο Διός τέκος „ ’Ατρυτώνη, ' οΰτω δή οίκόνδε ' Άργεΐοι φεύξονται (we should be helping them“) - £714 („ή ρ’ άλιον τόν μΰδον ύπέστημεν Μενελάφ, 1 *Ίλιον έκπέρσαντ9... άπονέεσδαι, if we let Gr.s 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(ώ) κόποι
be killed“) = Φ420 („καί δή αύδ9 ή κυνάμυια [Aphr.] άγει ... 9Άρηα ... έκ πολέμοιο'. go after her“) s 0 352 („L u, ούκέτι νώϊ ' όλλυμένων Δαναών [cf. 0201, below] κεκαδη- σόμεδ9;") = 427 („L Jf ούκέτ9 έγωγε ' νώϊ έώ Διός άντα βροτών ένεκα πτολεμίζειν") Φ229 (Skam. rebukes Ap.:) ,,ώ π., άργυρότοξε Διός τέκος, ού σύ γε βούλας 1 είρύσαο Κρονίωνος (namely to assist Tr.s“) 0201 (Hera rebukes Pos.:) „L£ π., έννοσίγαΓ εύρυσδενέςΔ, ούδέ νυ σοί περ ' όλλυμένων Δαναών (cf. 0427, above) ολοφύρεται ... δυμός; (you should be helping them“) //455 (Zeus, όχδήσας, rebukes Pos.:) „L j, yOiov έειπε Λς (you should not be afraid to lose respect“) = vl40 (,,οΰ τί σ9 άτιμάζουσι δεοί"), cf. ρ248 in 2; 0185, Ρ171 in 5; 0 152, Π49 (ω μοι 4- voc. + L j£)
2 foll. by excl. οίον (cf. 0286 in 3; //455, vl40 in 1) / ώς (cf. /7745 in 6, ώ πέπον, ώς Th. 544) / είδε ρ248 (Mel. reacts to Eum.’s prayer for revenge:) „ώ π., L u κύων όλοφώϊα είδώς" «32 (Zeus to gods, recalling Aeg.:) „ώ π., οίον δή νυ δέους βροτοί αίτιόωνται. ' έξ ήμέων γάρ φασι κάκ9 έμμεναι" χ38 (anon. εταίρος, jealous of Aeol.’s gift, to others:) „L<3 π., ώςΔ δδε (Od.) πασι φίλος καί τίμιος έστιν (he is carrying treasures, we retum empty-handed“) «381 (Od. reacts to Eum.’s life-story:) „L άρα τυτδός έών, Ευ- μαιε συβώτα, 1 πολλόν άπεπλάγχδης σής πατρίδος", voc. cf. 1 π364 (Antin. to suitors:) „L d τόνδ9 άνδρα (Tel.) δεοί κακότητος έλυσαν (otherwise he could not have escaped our watch“) «26 (Iros χολωσάμενος after threat of beggar-Od.:) „L j ό μολοβρός έπιτροχάδην άγορεύει, 1 γρηϊ κάμινοι ίσος (πώς δ9 άν σύ νεωτέρφ άνδρι μάχοιο;") h.Merc.309 farrested’ Hermes to Ap.:) „[2 w.] ' ω π., εϊδ9 άπόλοιτο βοών γένος' ού γάρ έγώ γε 1 ύμετέρας έκλεψα βόας"
3 in expr. Jo π., ή μέγα πένδοςΛ / δαΰμα (cf. τ36) / έργον Α254 (Nestor rebukes assembly:) „L u Άχαιϊδα γαΐαν ίκάνει (ή κεν γηδησαι Πρίαμος, and other Tr.s μέγα κεν κεχαροίατο, if they knew Ach. and Ag. are fighting: stop!“) = 7/124 („ή κε μέγ9 οίμώξειε Πηλεύς, if he knew that Gr.s are afraid to fight Hector: volunteer!“), cf. K293, ^>249 in 5 N99 (disguised Pos. rebukes Gr. warriors:) „[4 w.] ' Jo π., ή μέγα δαΰμα τόδ9 όφδαλμοΐσιν όρώμαι> * δεινόν, δ οΰ ποτ9 έγώ γε τελευτήσεσδαι έφασκον (cowardly Tr.s are attacking Gr. ships“) = 0286 (Thoas rebukes Gr. warriors) „L ' οϊον (cf. 2 above) δή αύτ9 έξαΰτις άνέστη κήρας άλύξας ' 'Έκτωρ (I thought Ajax had killed himj go fight him!“) = Φ54 (Ach. όχδήσας to himself:) „L / ' ή μάλα δή (cf. 4 below) Τρώες ... οΰς περ έπεφνον ' αύτις άνα- στήσονται (οίον δή καί οδ9 ήλδε φυγών ΰπο νηλεες ήμαρ, Lykaon, whom I thought I had killed“) — K344 (idem:) ~ l j ’' ^ΥΧ°ζ T^£ ^έΐται £πι χδονός, ούδέ τι (ρώτα J λεύσσω (Aen., whom I thought I had struck; apparently [ή ρα] he does enjoy divine protection, though I thought Ιέφην] he was merely boasting“) — h.Merc.219 (Ap. to himself:)
j*' ίχνια μεν τάδε γ’ έστί βοών ' άλλά πάλιν τέτρα- πται" 5663 (Antin., άχνύμενος, angry, to suitors:) „ω π., ή μέγα έργον ύπερφιάλως έτελέσδη (Tei. has sailed to Pylos: φάμεν δέ οί ού τελέεσδαι"), cf. π346Γ
4 in expr. L<5 π., ή μάλα δήΛ (με) / μάλα με (cf. Φ 54 in 3; 77745, Λ373 in 6) Χ29Ί (Hector to himself:) , με δεοί δάνατόνδε κάλεσσαν* ' Δήίφοβον γάρ έγώ γ’ έφάμην ... παρεΐναΓ ' άλλ9 ό μεν έν τείχεϊ, έμέ δ9 έξαπάτησεν Αδήνη" ι50Ί (Polyph. οίμώξας to Od., who has identified himself:) „ L j με παλαίφατα δέσφαδ* ίκάνει (for a seer once told me that Od. would blind me; but I expected a large man, now he proves to be small“) - vl72 („πατρός έμοΰ, δς έφασκε Ποσειδάων’ άγάσασδαι ' ήμΐν", Alkin. to assembly after Pos. has ’frozen’ Phaeacian ship) 5169 (Men. after Peisistr. has confirmed that Tel. is Od.’s son:) „L u φίλου άνέρος 1457
1458


(ώ) πόποι
πορεΐν
υιός έμόν δώ ' ΐκεθ9 (a friend whom έφην έλθόντα φιλησέ- μεν έξοχα πάντων Άργείων άλλά τά μέν που μέλλεν άγάσσασθαι θεός αύτός"), cf. next instance, ΛΊ68 in 5; not „freudige Überraschung“ (Ameis-H. ad 1.): presence of Tel. evokes sad memories of Od. 333 (Men. όχθήσας after Tel.’s report on suitors:) „L κρατερόφρονος άνδρός έν εύνή ' ήθελον εύνηθηναι άνάλκιδες αυτοί έόντες" = ρ 124 (Tel. re- ports to Pen.) ε286 (Pos. angry [έχώσατο] to himself, notic- ing Od. at sea:) „L d μετεβούλευσαν θεοί άλλως 1 άμφ9 Ό- δυσήϊ έμεΐο μετ9 Αίθιόπεσσιν έόντος" λ 436 (Od. to Ag., who has described his death:) „L j γόνον Άτρέος εύρύοπα Ζεύς 1 έκπάγλως ήχθηρε γυναικείας διά βουλάς" ν383 (Od. to [unmasked] Ath.:) „L j Άγαμέμνονος ' φθείσε- σθαι κακόν οίτον (έμελλον, had you not wamed me of the suitors“) φ 102 (Tel. to suitors, feigning to be surprised at his own behaviour:) ,,ώ π,, η μάλα με Ζεύς άφρονα θηκε Κρονίων (my mother says she will remarry, and here I am laugh- ing; let the contest begin“), cf. φ 131 in 5
5 	other sequences: ούκ άρα (cf. Th. 560, Sc. 357 ώ πέπον, ούκ άρα / ού) / η ρ(α) / ήδή (cf. Β272 in 6) / ήδη, ή μοι άχος, ή καί,~ ή μ9, ή τ9, ή ν209 (Od. to himself:) „ώ μοι έγώ, τέων αύτε βροτών ές γαΐαν ίκάνω; ' [8 νν.] ' Lcu π., ούκ άραΛ πάντα νοήμονες ούδέ δίκαιοι 1 ήσαν (Phaeacians, οΐ μ9 είς άλλην γαΐαν άπήγαγον ή τέ μ9 έφαντο άξειν είς Ιθάκην, ούδ9 έτέλεσσαν") ρ454 (beggar-Od., scolded for begging, to Antin.:) „L u σοί γ9 έπι εΐδεϊ καί φρένες ήσαν (as I automatically assumed“, cf. 415 f.) II Ξ49 (Ag. rebukes Nestor:) „[7w.] ' π., ή ρΛα καί άλλοι έϋκνήμιδες
Αχαιοί ' έν θυμφ βάλλονται έμοί χόλον, ως περ Αχιλλεύς, ' ούδ9 έθέλουσι μάχεσθαι (you should not have left the battle“); S49-51 seel. Hentze, West ¥Ί03 (Ach. grieved [έπος όλοφυδνόν] to Gr.s:) „L Λά τίς έστι καί ειν Άϊδαο δόμοισι ' ψυχή καί εΐδωλον (παννυχίη γάρ μοι Πα- τροκλήος ψυχή έφεστήκει") 0185 (Pos. όχθήσας to Iris:) „L 9 άγαθός περ έών (Zeus) ύπέροπλον έειπεν (cf. Ρ170, below), ' εΐ μ9 όμότιμον έόντα βίη άέκοντα καθέξει", cf. //455+ in 1 Σ324 (Ach., sad [στενάχων] and angry [χόλος], to Myrm.s:) „L 9 άλιον έπος έκβαλον ήματι κείνφ (when I promised Menoit. I would bring back his son“) II B337 (Nestor rebukes assembly:) π., ή δή πΛαισίν έοικότες άγοράασθε (you should be fighting Tr.s as swom“) 0467 (Teukros to Ajax after failure of bowstring:) „L Δάγχυ (ώ πέπον ν.1.) μάχης έπί μήδεα κείρει ' δαίμων ήμετέρης (for the string was new, not supposed to snap“) a253 (Mentes-Ath. έπαλαστήσασα after Tel.’s report on the suitors:) „L Λολλόν (cf. μέγα in 3) άποιχομένου Όδυσηος ' δεύη" II P629 (Ajax to Men.:) „ώ π., ήδη μέν κε καί δς μάλα νήπιος έστι ’ γνοίη δτι Τρώεσσι πατήρ Ζεύς αύτός άρήγει (for theiiβέλεα are all hitting target“) K293 (Pos. to gods:) „Lca π., ή μοι άχοςΛ ... Αίνείαο, ' δς τάχα ΠηλεΊωνι δαμείς Άϊ- δόσδε κάτεισι", cf. Α254+ in 3 <ρ249 (Eurym. όχθήσας to suitors after his failure to string bow:) „L , περί τ9 αύτού (sc. έμου) καί περί πάντων (esp. because we prove to be so much inferior to Od.“) 131 (Tel. 'disappointed’ to suitors after his 'failure’ to string bow:) ΜΙώ π., i?j καί έπειτα κακός τ9 έσο- μαι καί άκικυς, 1 ήέ νεώτερός είμι καί οΰ πω χερσί πέποι- θα", cf. prev. instance and φ 102 in 4 ¥*782 (Ajax to Gr.s after falling in footrace, spitting out düng:) „L , μ9 έβλαψε θεά πόδας (namely Ath., who always helps Od.“) P171 (Hector ύπόδρα ίδώνή „Γλαύκε, τίη δέ σύ τοΐος έών ύπέροπλον έειπες; (cf. 0185, above) ' L u τ9 έφάμην σέ περί φρένας έμμεναι άλλων (νύν δέ σευ ώνοσάμην πάγχυ φρένας, οιον έειπες", cf. 7/455* in 1, ρ248 in 2), ν.1. ώ πέπον (Zen., vulg.) weaker; unusual τ9 (Chantraine, Gr. h. II344f.; Denniston, GP 532) replaces ρ9 (0185* above), precluded by context (diff.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Edwards, Iliad ad 1.) Ύ168 (Zeus to gods, watching Ach. chase Hector:) „L d φίλον άνδρα (cf. <5169 in 4) διωκόμενον 1 όρώμαι (cf. 7V99* in 3) · έμόν δ9 ολοφύρεται ήτορ"
6 [3‘] 'pleasant surprise’, mocking irony B272 (anon. Gr.
to others, laughing at Thers.:) ,,ώ π., ή δή μυρί9 (cf. μέγα in 3) Όδυσσεύς έσθλά έοργε (νύν δέ τόδε μέγ9 άριστον έρε- ξεν, namely punishing Thers.“) 77745 (Patr. έπικερτομέων to Kebr., fallen dead from chariot:) „Jo π., ή μάλ9 έλαφρός άνήρ, ώς ρεια κυβιστξί (750 ή ρα καί έν Τρώεσσι κυ- βιστητηρες έασιν"), feigned admiration Ύ373 (anon. Gr. to others by Hector’s corpse:) „L Λα δή μαλακώτερος άμφαφάασθαι ' 'Έκτωρ ή δτε νηας ένέπρησεν"
D ν.1. 1252 (ω πέπον; cf. 0467, Ρ171 in Β5;
Αρ.Rh. 1,1337; 4,1749), /132 (ω φίλοι) M.P.Cuypers
πόρδαλις v.l., s. πάρδαλις
πορεΐν [33; 35°, 16Η, 3h, 8e] Ε zur idg. Wz. ♦per- 'hindurchkommen, durchqueren’ (s. LIV2 472; vgl. πεΐραρ E); urspr.: 'bewirken, daß etw. irgendwohin durchkommt’, vgl. πορίζω 'Durchfahrt geben = liefern, beschaffen’ (L8 167; L10 17) u. lat. portare; s. auch L7; zur Wortbildg. vgl. Risch 242 u. 342; L10 17
F -ov 5, έ-εν 3, έ-(ε) 3, -εν 18, -ε 29, έ-ον 2, -ον 2; -ησιν 3, -η 2, -ωμεν 1, -ωσιν 1; -οις 1, -οι 6, -οιεν \ ; -ε 2; -ών 5, -όντ(α) 1, -οντες 1; Pf.: πέπρωται 2, πέπρωτο 2; πεπρωμένον (Mask. Akk.) 3, πεπρωμένον (Ntr. Nom.) 2
Μ 1 Stammsilbe im longum (nur πεπρω-) la dreis.: [-2W] -ται/-το> Σ329, Th.464 -το Th.475 [Jx] θανάτου δέ οί αίσα -ται Cypr.fr.6,1 ρ.37 Dav. (vgl. lb) lb viers.: [---^] όπποτέρφ / κεΐθι δέ τοι θανάτοιο τέλος -μέ- νον έστιν Γ3Ο9, Cert.p.41,34; -μένον αΐση 0209, /7441 = Ύ179 2 Stammsilbe in den brevia 2a zweis.: 2aa [«-]
[U] πλεϊστα -όντ9 Hes.fr.200,8; πλεΐ[στ]α -ών fr.204,87 Μ] -ον/οις ξεινήϊα/ον ω273, ι267; μύρια ε[δ]να {πο]ρώ[ν Hes.fr.26,37; [«!] -εν δέ οί άγλαόν/ά 77185, Th.412; -εν/-ον/-η δέ έ / οί / μοι <5617 = ο 117 / 5745 / χ7; ...δε / δέ -εν Ζ168, Th.602; -ε/ν Θ477 / Κ546, 5228, II.Parv.fr.6,4 ρ.55 Dav.; -ον ξεινήϊα Ζ218; -η καί Ζ228; πλεϊστα -οι καί π 392 = φ 162; -οι Ορ.379; -ών άπερείσια έδνα Π\73, τ529; -ών Φ80 Μ] -ον 060 2aß -[w] οί -εν Ψ54Ο; -ε /513, Hes.fr.33a,13 *[ΜJ οί -ε 030; ε/ν «302. 7 ίέγώ -ovJ9 οί9 τ255; L d <360; ^τήν οίΔ / δ τοι / τά οί -ε Φοίβος Απόλλων Α72, Λ353 / 0441 / Hes.fr.33a,29; L u -ε δϊος PNn /667; -ε/ν κάλλιμα / άγλαά δώρα 5130, 1201; τά οί -ε δια ΡΝη ε321 s 372; τοι πότνιαj Ψ92; L u «394; τά/ä οί -ε Η\46, £228; έπεί μύρια έδνα /7190, Ύ472, λ 282; -εν οι9 / ώς έπιεικές Τ21, Hes.fr.257,5; -εν ώς h.Cer.210; -ε δίφ Eum.fr2Α,4 ρ.97 Dav.; -ε/ν κ494, Th.904, Hes.fr.43a,84, fr.229,14, fr.234,3 / II.Pers.fr. 1,3 p.63 Dav.; L5’ έ-\ Άρτεμις άγνή υ7\; L j Hes.fr.203,2 (ci.); -οι Άρτεμις άγνή σ202; ol -οι άγλαά δώρα τ413; -οι £460 ’kv] -ε Χείρων Δ2\9, /7143 - Τ39Ο; L j Ψ277; -ε/ν μ302, τ512 / ι460; -ον 0234 2b dreis.: δ9 έ-εν II.Pers.fr.4,1 p.64 Dav.; έ-ον P\96
Uvl] έ-ον/εν δέ μοι/τοι άγλαά δώρα π230, h.Merc.470; έ-εν Π.Parv.fr.6,1 ρ.55 Dav. [^ίχ] άνήρ καί πλεϊστα rtpWj π77, υ335; L u 186; -ωμεν ΨΖ93; άγλαά δώρα -ωσιν/-όν- τες Π86, τ460; -οιεν h.Cer.225 3 metr. unbestimmbar:
-εν inc. auct. fr. POxy. 2512 fr. 2,4
Σχ sch.D A72: -ε* παρέσχεν. έδωρήσατο, Γ309: πεπρω- μένον έστιν* άντί τού πέπρωται. εΐμαρται, Ζ228: -η* περί- ποιήση. παράσχη, Π44\: πεπρωμένον* περατος ήξιωμενον. είμαρμένον sch.T /7185: -εν δε οί <άγλαόν υίόν>~' Ερμής αύτή άγαθον δώρον έδωκε τόν υιόν* διό καί Εν- 1459
1460


πορεϊν
πορεϊν
δωρος' μέγα γάρ δώρον <ή> παιδοποΐία sch.min. POxy. 2405 zu Α 72: πόρε' έδωκεν
L 1 Mutzbauer, Tempuslehre I 314 f.; 2E.Leitzke, Moira u. Gotth. im alten gr. Epos, Diss. Göttingen 1930; 3 Porzig, Satzinhalte 115ff.; *van der Valk, Text. Crit. Od. 15; 5Onians, Ori- gins 382ff.; 6Dietrich, Death 265f.; 7Strunk, Nasalpräs. 45f.; 8Mawet, Douleur 167-70; 9Di Lello Finuoli, SMEA 25, 1984, 281—3; 10E. Scheid-Tissinier, Les usages du don chez Homere, Nancy 1994
B verleihen, geben, 35 x von Göttern verliehen od. gegeben: Macht, Fähigkeiten, Gutes/Böses, Erfullg. von Wünschen; aber auch Frauen, Waffen, Pferde u. anderes; 9x vom Schicksal (πεπρω-): fast nur Tod (vgl. L6 u. L2 37f.); 49x von Menschen; 2x unbest.; selten Abstraktes, wie Ehre od. Böses, meist Gegenständliches, wie Ehren-, Brautgaben, KJeidg., Nahrg. u. anderes; auffällig ist d. häufige Gebr. in spez., feiert u. formt Sit.en (L2 37; L9 282f.; L10 19), so daß dt. Übers, verleihen vor geben oft d. Vorzug verdient; rein profanes, ganz banales Geben nur 9x (KJeidg. u. Nahrg. in 4da u. ß\ nur Odyssee); in spez. Bed. /513 (in 3) = Ehre erweisen, /7185 (in 2e) - e. Sohn schenken, κ394 (in 4d/?) = Gift verabreichen', anderers. sind Verben wie δίδωμι (s.d.; Z218, <5130, /201. 267. 360, τ413, ω273, Th.904, Hes.fr.200,8, fr.203,2), όπάζω (s.d. B2; P196), έγγυαλίζω (s.d.; Ψ2ΊΊ) durchaus synon., auch in „feiert“ Gebr. (vgt L3115; L8 168ff.). — Wortf.: s. δίδωμι u. μείρομαι; vgt L10 16 ff. — G1 i e d e r g.: 1 von Göttern (meistens Zeus) Göttern verliehen 2 von Göttern Menschen verliehen od. gegeben: 2a Eigenschaften u. Fähigkeiten 2b Gutes od. Böses 2c Erfullg. von Wünschen 2d Waffen 2e anderes 3 von Menschen Göttern gegeben od. geschenkt 4 von Menschen Menschen gegeben od. geschenkt: 4a Gastgeschenke 4 b Ehrengaben 4 c Brautgaben 4d anderes 4da Kleidung 4dß Nahrung od. φάρμακα 5 vom Schicksal gegeben od. bestimmt
1 von Göttern (meistens Zeus) Göttern verliehen: Th.412 Ζευς τίμησε, -εν δέ οί (Hekate) ^άγλαά δώρα3 h.Merc.470 (Hermes zu Ap.:) „Ζεύς ' έ-εν δέ τοι L Th.904 Μοίρας θ9, ής πλείστην τιμήν -ε μητίετα Ζεύς, ' Κλωθώ τε Λάχεσίν τε και Ατροπον, αϊ τε διδούσι θνητοις άνθρώποισιν έχειν άγαθόν τε κακόν τε II κΊ θυγατέρας -εν (Aeol.) υίάσιν είναι άκοίτις, vgt L10 109 2
von Göttern Menschen verliehen od. gegeben: 2a Eigenschaften u. Fähigkeiten: 4 72 ήν διά μαντοσύνην, την oi (Kalchas) -ε Φοίβος Απόλλων /230 την (Aphr.) δ9 ήνησ9 (Paris) ή οί -ε μαχλοσύνην άλεγεινήν (ερατεινήν v.l.), ant Textkritik s. L4 « 494 τφ (Teir.) και τεθνηώτι νόον -ε Περ- σεφόνεια υ71 (Pen.:) „μήκος δ9 έ-9 (d. Töchtern des Pand.) Αρτεμις άγνή" ILPers.fr. 1,3 p.63 Dav. τφ (Mach.) μεν κουφοτέρας χεϊρας -εν (Pos.), έκ τε βέλεμνα ' σαρκός έλεΐν 2b Gutes od. Böses: h.Cer.225 (Dem. zu Met.:) „θεοί δέ τοι έσθλά -οιεν" Hes. fr. 203,2 άλκήν μεν γάρ έδωκεν Ό- λύμπιος Αίακίδησι, ' νουν δ9 Αμυθαονίδαις, πλούτον δ9 έ-9 (ci., codd. aliter) Ατρείδησι Ορ.379 ρεΐα δέ κεν πλεόνεσσι -οι Ζεύς άσπετον ολβον Th.6O2 έτερον δε -εν (Zeus d. Menschen) κακόν άντ9 άγαθοϊο (vgl. /460 in 4d) τ512 (Pen.:) „έμοι καί πένθος άμέτρητον -ε δαίμων" 2c Erfullg. von Wünschen: Z228 (Diom. zu Glaukos:) „κτείνειν (Feinde) δν κε θεός γε -η^καί ποσσι κιχείω" χΊ (Od.:) „αϊ κε τύχωμι, -η δέ μοι εύχος Απόλλων (sc. Antin. zu erschießen)“ σ202 (Pen.:) „αϊθε μοι ως μαλακόν θάνατον -οι Αρτεμις άγνή" 2d Waffen: /7146 (Nestor:) „τεύχεα δ9 έξενάριξε (Lykurgos), τά οί (Arefthoos) -ε χάλκεος Αρης" Ρ196 α (Ach.s Rüstg.) οι θεοί ούρανίωνες ' πατρί φίλφ έ-ον’ ό δ9 αρα φ παιδί δπασσε Τ2\ (Ach. zu Thetis:) „μήτερ έμή, τά μεν όπλα θεός -εν" Λ 353 την (Helm)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
οί (Hektor) L-s Φοίβος ΑπόλλωνΔ 0441 (Aias zu Teukros:) „πού νύ τοι ιοί ' ώκύμοροι καί τόξον, ό τοι L j/‘ Hes. fr.33a,29 κλυτά τόξα, τά oi (Her.) L u 2e anderes: /7185 -εν (Hermes) δέ oi (Polymeie) άγλαόν υιόν 1 Εΰδωρον schenkte, vgt Schulze, QE 104 A.l; so richtig, wie schon sch. z.St. ($.Σχ), „non puella deo“ (van Leeuwen, II. z.St), auch L10 18 u. 91 f.; and. oft in Übers.n, trotz Subj.wechsels (z.B. Schadewaldt: und sie brachte ihm den prangenden Sohn)', vgl. sonst Iliad z.St. /260 (Hera zu Ap.:) „ήν (Thetis) έγώ αυτή ' θρέψα τε καί άτίτηλα καί άνδρί -ον παράκοιτιν, ' Πηλέϊ" Hes. fr. 33a, 13 φ (Periklymenos) -ε δώρα Ποσειδάων Κ546 (Nestor zu Od.:) „ή τίς σφωε (des Rhesos Pferde) -εν θεός άντιβολήσας;" Ψ2ΊΊ (Ach.:) „Ποσειδάων δ9 έπορ9 (δέ πόρ9 ν.1.) αυτούς (Pferde) ' πατρί έμφ Πηλήϊ, ό δ9 αύτ9 έμοί έγγυάλιξεν" Hes.fr.43a,84 πα}τήρ (Pos.) -ε Πήγασο[ν ίππον (dem Belleroph.) Ψ92 (Seele des Patr. zu Ach.:) „χρύ- σεος άμφιφορεύς, τόν τοι -ε πότνια μήτηρ" It Parv. fr. 6,1 ρ.55 Dav. άμπελον ήν Κρονίδης έ-εν ού (sc. Laomedon) παιδός αποινα Π.Parv.fr.6,4 ρ.55 Dav. Λαομέδοντι -εν (Zeus, d. goldenen Weinstock) Γανυμήδεος άντί κ 302 -ε φάρμακον Αργεϊφόντης (dem Od.) Hes. fr. 234,3 τούς (Lele- ger) ' λεκτούς έκ γαίης ΛΑΟΥΣ -ε (Zeus) Δευκαλίωνι Eum. fr. 2Α,4 ρ.97 Dav. (χώρην) ήν μέν έχ9 Ασωπός, ταύτην -ε (Helios) δίφ Αλωεΐ 3 von Menschen Göttern gegeben od. geschenkt: /513 (Phoinix zu Ach.:) „-ε καί σύ Διός κού- ρησιν (sc. Litai) έπεσθαι ' τιμήν" erweise (vgl. Ameis-H. z.St.) h.Cer.210 κυκεώ τεύξασα (Met.) θεφ (Dem.) -εν ώς έκέλευε' 1 δεξαμένη δ9 κτλ. reichte (V. 209 δούναι) 4 von Menschen Menschen gegeben od. geschenkt: 4a Gastgeschenke: Z218 άλλήλοισι -ov (Oineus u. Belleroph.) ^ξει- νήϊαά καλά' ' Οίνεύς μέν ζωστήρα δίδου κτλ. ω273 (Od. zu Laertes:) „καί οί δώρα -ον L „ οία έφκει. ' χρυσού μέν οί δώκ9 κτλ." /267 (Od. zu Polyphem:) ,,εί τι -οις ξεινήϊον ήέ καί άλλως ' δοίης δωτίνην, ή τε ξείνων θέμις έστίν" ι 201 ό (Maron) δέ μοι (Od.) -εν ^άγλαά δώρα,' ' χρυσού μέν μοι δώκ9 κτλ. π230 (Od. zu Tel.:) „έ-ov (Phäaken; έδο- σαν ν.1.) δέ μοι L u, vgt vl35; Düntzer, Hom. Abh. 483 5130 (Μενελάφ δώκε [Polybos] κτλ.,) χωρίς δ9 αύθ9 Ελένη άλοχος (des Polybos, Alkandre) -ε κάλλιμα δώρα /2234 δέπας περικαλλές, δ οί (Priam.) Θρήκες -ον άνδρες ' έξεσίην έλθόντι, μέγα κτέρας 6617 -εν δέ έ (κρητηρα dem Men.) Φαίδιμος ήρως « ο 117 4 b Ehrengaben: Π 86 (Ach. zu
Patr.:) „περικαλλέα κούρην (Bris.) ' άψ άπονάσσωσιν (die Danaer), ποτί δ9 L d -ωσιν" τ413 (Autol.:) „τών οί έγώ δώσω ..." 1 τών ένεκ9 ήλθ9 Όδυσεύς, ϊνα οί -οι L d 460 τόν (Od.) μέν άρ9 Αύτόλυκός τε καί υίέες Αύτολύκοιο ' ευ ίησάμενοι ήδ9 L u -οντες It Pers. fr. 4,1 ρ.64 Dav. Θησεϊ- δαις δ9 έ-εν δώρα κρείων Αγαμέμνων ' ήδέ Μενεσθηϊ Ψ540 καί νύ κέ οί (Eumelos) -εν (Ach.) ίππον L(als Kampfpreis)., 893 (Ach zu Ag.:) „δόρυ Μηριόνη ήρωϊ -ωμεν" t d 4c Brautgaben (zum Formelgebr. s. L’ 281 f.): /7178 άναφαν- δόν δπυιε (Boros Polydore) -ών άπερείσια έδνα — τ529*’ /7190 τήν (Polymele) ' ήγάγετο (Echekles) προς δώματ9, έπεί -ε μύρια έδνα — Ύ472" (Hektor) -■ Α282*" (Neleus) Hes.fr.26,37 μυρία έ[δ]να [πο]ρώ[ν ... π 77 (Tel. zu Eum.:) „δς τις άριστος 1 μναται ... άνήρ καί ^πλεΐσταΛ -ησιν" - υ335Μ π392 (Antin.:) „ή δέ κ9 έπειτα ' γήμαιθ9 δς κε u , -οι καί μόρσιμος έλθοι" -« φ 162 (-η v.t, s. Wehrli, ΜΗ 37, 1980, 214) Hes. fr. 200,8 (πολλά 6* έεδνα δίδου) οις μιν θυμός άνήκεν έεδνώσ[ασθαι άκοιτιν] ' t j -οντ’ at fr.204,87,n 4d anderes 4da Kleidung: e321 τά S^ßctra) oi (Od.) -εΛ δια Καλυψώ s 372 ζ228 a L , παρθένος άδμής £460 εϊ πώς οί (Od.) έκδύς χλαΐναν -οι (Eum.) τ255 (Pen. zu Od.:) „αυτή γάρ τάδε εϊματ9 έγώ -ον, οι9 άγορεύεις" 4dß Nahrung od. φάρμακα: 6745 (Eurykl. zu Pen.:) „-ον δέ οί
1461
1462


πορεΐν
(Tel.), δσσ’ έκέλευσε (cf. h.Cer.210, in B3), σίτον κτλ.“ #477 τούτο -ε_ κρέας, δφρα φάγησι, 1 Δημοδόκφ /360 οί (Polyphem) αύτις έγώ (om. nonnulli codd.) -ον αϊθοπα οίνον' 1 τρίς μέν έδωκα φέρων κτλ. μ 302 (Od.:) ,,έσθίετε βρώμην, την άθανάτη -ε Κίρκη“ II Δ 219 Lra (φάρμακα)^ οϊ (Mach.) ποτέ πατρί φίλα φρονέων -ε Χείρων 5228 L u οι (Hel.) Πολύδαμνα -εν κ394 (φάρμακον) τό σφιν -ε πότ- νια Κίρκη verabreicht hatte 4άγ sonstiges: 1460 (Polyphem zum Widder:) ,,τά (κακά) μοι ουτιδανός -εν Ούτις“ Hes. fr. 257,5 καί μιν δ y’ ηρως 1 δέξατο καί κτεάνων μοίραν -εν ώς έπιεικές 1661 τήν (Sklavin Iphis) οί (Patr.) -ε δΐος "Αχιλλεύς /7186 (Eurym. wirft dem Seher Halith. Bestechlichk. vor:) ,,σφ οϊκφ δώρον ποτιδέγμένος, αϊ κε -ησιν (Tel.)“ Ζ168 -εν δ9 δ γε (Proitos dem Belleroph.) σήματα λυγρά Φ80 (Lykaon zu Ach.:) „νΰν δέ λύμην τρίς τόσσα -ών“ (Lösegeld) 77143 Πηλιάδα μελίην, την πατρί φίλφ -ε Χείρων = Τ390 II unbest.: Hes.fr.229,14 ]<5t φίλην πόρε π[ inc.auct.fr. POxy. 2512 fr. 2,4 ]δριπορενπα- ρακ[ (vgl. ί260*χ) 5 vom Schicksal gegeben od. bestimmt
(nur Pf. Pass, πεπςω-', m. Subj.nom. od. als Obj.): Γ309 (Priam.:) „(Ζευς οίδε) όπποτέρω θανάτοιο τέλος -μένον έστίν“ = Cert.p.41,34" Cypr. fr. 6,1 ρ.37 Dav. Κάστωρ μεν θνητός, θανάτου δέ οί αίσα -ται Σ329 (Ach.:) „αμφω γάρ -ται όμοίην γαΐαν έρεΰσαι“ Th.464 ούνεκά οί (Kronos) -το έφ ύπό παιδί δαμήναι 475 καί οί (Rhea) πεφραδέτην, δσα περ -το γενέσθαι II 0209 (Pos. zu Iris:) ,,όππότ9 αν ίσόμο- ρον καί όμή -μένον αϊση 1 νεικείειν έθέλησι (Zeus) χολω- τοΐσιν έπέεσσιν“ =■ Z7441ex (Hera zu Zeus; vgl. Clark u. Coulson, MH 35, 1978, 69 f.) = Ύ179 (Ath. zu Zeus), s. L2 25; L5
D Hes.fr.211,8 η -ε] σο[ί] ^83b (s *P92 [in B2e]), Th.210a (πεπρωμένον) v.l. ^291, t>342, Th. 141 ci. h.Merc.472 (vgl. Ludwich, Hymnenbau 136) G.Markwald
πορενθηναι [le] L Stoessl, RE XVIII2 (1949) 876; Matthews 133 B (zu πόρος 'Furt, Passage’:) passieren, überqueren, unep. Wort (: Batr. 174), durch Klangwiederh. (ρε'ΰ) geadelt; in dir.R. Pan.fr.dub.3,1 p. 128 Dav. πω[ς] δ9 έπο- ρ[εύθ]ης ρεΰμ9 Ά1χ]ελ1ω]ϊου ' Ωκεανού [διΤ εύρέος ύγίρίά κέλευθα; Verquickg. der Konstr. von Th. 292, λ 158 mit der von κ5Ο8 > Stesich.S 17,3 p. 161 Dav. — Wortf.: διαβαίνω, περάω R. Führer
Πορθαων (Παρθόων), Πορθευς [3(4)Η / Γ] Ε prob. pre-Gr. (rather than < *πορθός/ή < πέρθω) name in early myth (cf., e.g., 9Ατρεύς, Θησεύς); w. variat, of form cf. -ανες (-άβονες)/εις in names of ethnic groups; further v. Kamptz 249, Boßhardt, Nom. auf -εύς 136. 151. 163 f. L West, Cat. 46-8. 62. 173. 175
B (fathetj of Agrius, Melas, Oeneus (and so grandL d of Tyd., Ξ115 ff.); of these (Μέλαν9] suppl.) and of Alcathous and Pylus, all 5 sons by Eureite, in Hes. fr. 10a,49—54; L j by Laothoe of Eurythemiste, Stratonice, Sterope (fr. 26,5—9); P.’s s. Alcathous among suitors killed by Oenomaus (fr. 259a [prose], cf. 259b); further genealogy, disc. in L, see also articles on names of wives and children. Occurrences: ΞΊ15 (Πορθεί), Hes.fr. 10a,50 (Πορθάων), fr. 26,5 (-άονος). 8 (Παρθανος Ι-άονος pap.]), fr.259a (prose: Πορθάονος) w. which cf. 259b,3 (Πορθά]ρνος, η. 9Αλκα{θο [s. of P.] v.4 and Μά]ρ- μαχ\ v.7, both among suitors killed by Oenomaus)
J. N. O’Sullivan
πορθέω [2\ 2°, lh] F -εον 2, έ-ουν 1; -ήσω 1; δια- -ήσας 1; zu Prosaformen s. D Εχ sch. D Δ 308: έστρεφον
L Bechtel, Vocalcontr. 167; LChantraine,j Gr.h.I 61; F. Sommer, in: Sybaris (Festschr. H.Krähe), Wiesbaden 1958, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόρπης
159 f.; Shipp, Studies 199. 242 (m. Rez. von L RPh 29, 1955, 72)
B (Iter.-Intens. zu πέρθω:) zerstören, plündern, vgl. poet. πέρθω (Impf, nur Pass. A/15); zum Alter von π. s. Kirk, Iliad zu zA308; dir.R. außer 77691; Akk.-Obj. ΟΝ/πόλιας καί τεί- χεα (ONg), άγρούς, Ggst.e (h. Merc. 180); vgl. πτολίπορθος B691 την (Briseis) έκ ^Λυρνησσ^οΰ έξείλετο (Ach.) πολλά μογήσας ' L Λόν δια-ήσας ^καί τείχεΛα Θήβης, vgl. (zu Lyr- nessos) Z757 (πέρσας), T6Q (όλέσσας), (zu Theben) A367 (διεπράθομεν), Z415 (πέρσεν), Π56Ϊ., T6Q; δια- zielt auf d. Gründlichk. des Vorgangs, s. πέρθω.~ Klangwiederh. (θ)ή(σ) 21308 (Nestor zu Wagenkämpfem:) „ώδε καί οί πρότεροι πό- λιας L / έ-εον (έ-ουν codd.plur.; έπερθον ci. Fick) '“, zur Syniz. s. L — £264 (Lügenerz.:) „(oi δ9) αίψα μάλ9 Αιγυπτίων ^περικαλλέαςj άγρούς 1 -εον, έκ δέ γυναίκας αγον καί νήπια τέκνα, ' αυτούς τ9 έκτεινον“ = ρ433 h.Merc. 180 „ένθεν (aus dem Tempel in Delphi) άλις τρίποδας L j ήδέ λέβητας 1 -ήσω καί χρυσόν (u. σίδηρον u. έσθήτα)“, vgl. πέρθω Β2 (Α 125 έκ-)·, d. kleine Hermes benutzt ein Wort des Heldentums, zur ep. Parodistik hier s. G.Zanetto, Inni Omeri- ci, Milano 2000, 268 f. u. vgl. V.386 όπλοτέροισιν — Abi.: άπόρθητος, Πορθεύς. — Wortf.: s. πέρθω.
Kompos.: δια - B691
D in Prosa (wäre wohl meistens m. πέρθω in Vbd. zu setzen): Cypr.ap.Procl.Chr. p.31,37; 32,48. 75. 81 Dav. (== p.80, 115; 81,126; 84,155. 161 Sev.): 3x von Städten u. Ix Pass, vom Epopeus C.P. de Putter
πορθμεύς [1°, Γ] L A.Shewan, Homerie Essays, Oxford 1935, 92 f.; Boßhardt, Nom. auf -εύς 33 f. (§66); Kurt, Seern. Fachausdr. 214
B ferryman (in υ 187 prob, exercising funct. ad hoc: a full- time Professional ferry Service between Ithaca and mainland hardly likely; cf. άλιεύς Bl), one who conveys pers. and/or animals across sea-strait (see πορθμός) or river υ 187 -ήες τούς (sc. Phil., heifer, goats) γε διήγαγον (from mainland to Ith.), οϊ τε καί άλλους 1 άνθρώπους πέμπουσιν, δτις σφέας είσαφίκηται MinyasTr. 1,2 p. 144 Dav. (νέα) νεκυάμβατον, ήν ό γεραιός 1 -εύς ήγε Χάρων. — Wdfld.: άλιεύς, έρέτης, κυβερνήτης, ναύτης J. Ν. O’Sullivan
πορθμός [2°] Ε parall. form to πόρος (q.v., cf. πείρω) w. suff. -θμός (Chantraine, Form. 136ff.). — Deriv.: πορθμεύς L Wace-Stubbings, Companion 404 f. Εχ sch. min.
P.Amh. 18 on o29: πρόθμφ* τφ μεταξύ ri/Id 'Ιθάκης τόπφ καί τής Σάμου, sch. Bam. ο 29: προθμός έστι στενή θάλασσα ύπό γής ^περιεχομένη Λ' ισθμός δέ στενή γή ύπό θαλάσσης L j
Β strait, sound ο 29 μνηστήρων σ9 άριστήες λοχόωσιν ' έν -φ Ιθάκης τε Σάμοιό τε - #671. - Wdfld.: στεινωπός (μ 234) J. Ν. O’Sullivan
πορίζω [1Η, Γ] bring about, effect, related to πόρος in sense 'way, means (of doing, providing)’ not found in EGrE; effect may be good (Cert.) or bad (Hes.) Hes. fr. 302,10 (poet threatens to summon Ώμόδαμον) δς τηδε τέχνη (of the pot- ters) κακά πολλά -ζει (-ζοι v.l.) Cert. p.40,10 (δικαιοσύνη and άνδρείη are able) κοινάς ώφελίας ίδίοις μόχθοισι -ζειν
J.N. O’Sullivan
πόρις s. πόρτις
πόρπης [2\ 1·] Ε unklar, s. Leukart, -täs 261 £χ sch.D Z320: περιέτρεχε δέ και έν κύκλφ περιεκειτο, al.: ο 1463
1464


πόρχης
κρίκος ό συνεχών τόν σίδηρον πρός τό ξύλον τον δόρα- τος, 0495: δακτύλιος
L ’Helbig, Hom. Epos 340; 2Nilsson, Homer and Mycenae 139
B Speerring zur Befestigg. der Metallspitze am Holzschaft, aus Gold, an d. Lanze Hektors (II.) u. Memnons od. Ach.s (II. Parv.fr.5 p.77 Ber.); zur Sache L’ u. Bd.ISp.392,6ff.; bei L2 (m. Abb.) als Relikt aus min.-myk. Kulturkreis angesehen (zustimmend Lesky, RE Suppl. XI [1968] Sp.746,4ff.; vorsichtiger Snodgrass, Armour 174); nur am VE, Epith. ^χρύσεος/. Z320 πάροιϋε δε λάμπετο δουρός ' αιχμή χαλκείη, περί δέ L j ΰέε -ης = 0495, s. Leaf u. Kirk, Iliad z.St. II. Parv. fr. 5,1 p.55 Dav. άμφι δέ -ης 1 d αστράπτει και έπ9 αύτφ δί- κροος αιχμή G. Markwald
Πόρχις m. [le] Name einer der beiden Schlangen, die Laokoon u. seine Söhne erwürgten II. Pers. fr. 3 p.91 Ber. Πόρ- κις και Χαρίβοια, Zuweisg. fragi, (vgl. Suppl. Hell. 562,11; zu Nie.); unwahrsch. nach Radke, RE XXII, 1 (1953) Sp.259f. aus mißverstandener alter Handschriftenglosse πόρτις ‘junge Kuh’ entstanden G. Markwald
πόρος [4\ 1°, 1H, 2h] E subst. corresp. to πείρω (cf. πε- ράω), basic sense of root being ‘pierce, go through’, see πορεΐν E. — Deriv.: έμ-, επτά-, εύρύπορος, πορευΰηναι, πο- ρίζω
F -ον exc. μ259 (-ους) Μ 1 [^~]: -ον ϊξον
S433 = Φ1 = Ώ692 <[_] -ον Th.292 *[—] Αλφειού -ον ϊξον h.Merc.398 2 [--] ’Αλφειοΐο -ον Β592 = h.Ap.423; -ους μ 259
Σχ sch.D £592: Lro διαβατόν ... μέροςΔ (so too Ξ433, + πορεύσιμον), Φ1: -ον ποταμοΐο* ήτοι τόν ποταμόν πε- ριφραστικώς. ή L Δ, καθ9 δ διαπορεύονται αύτόν
L 1 Becker (εύρύπορος L), 23 ff. (esp. 23—8); 2Porzig, Satzinhalte 258. 273. 312; 3Elliger, Landschaft 50f. w. n.27
B Crossing place, way across or over, sg. exc. //259; always w. dep. gen. (ποταμοΐο [i.e. Scam.], 9Αλφειοΐο/οϋ in 1; Ώκεανοΐο, άλός in 2); see also s.v. πορίζω. - Wdfld.: κέ- λευδος (q.v.: vol. II 1371,61 f.) 1 ford (so, particularly clear¬
ly, B592 where ref. is to spec. place on river; cf. περώντα Φ283) of a river; w. ικανέ (h.Ap.423) / ιξόν exc. £592 Ξ433 -ον ϊξον ... ποταμοΐο (Scam.) = Φ1 (ρόον v.l.) =» Ώ692 £592 (Πύλον τ* ένέμοντο) και Θρύον, 9Αλφειοΐο -ον = h.Ap.423 h.Merc.398 ές Πύλον ... έπ9 'Αλφειού -ον ιξόν 2 way across or over (cf. uses of περάω L*26f.) Ocean, sea Th. 292 (Her. killed Geryoneus and drove off his cattle from the island of Erythea) διαβάς -ov L Ώκεανοΐο Δ * ’Όρϋον τε κτείνας και (Εύρυτίωνα πέρην L J, ref. to stretch between mainland and island where Her. made the Crossing μ 259 (οΐκτιστον κείνο ϊδον) πάντων, δσσ9 έμόγησα -ους άλός έξερεείνων passages from place to place, paths, cf. use of κέλευΰα in nautic. context J. N. O’Sullivan
πόρπη [P, lh] E meist, wie auch περόνη (s.d.), zu πείρω ‘durchstechen’ (s.d.) gestellt, (vgl. L5169); and. Fumee, Vor- griech. 163
L ’Helbig, Hom. Epos 190f. u. 274—9; 2Nilsson, Homer and Mycenae 76 u. 123ff.; 3Marinatos, Arch.Hom. A36; Bielefeld, Arch. Hom. C8; ’Skoda, Redoublement 168f.; 6D.Vasi- likos, Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός, Athen 1995, 277 f.
B Spange, Brosche zum Feststecken von Kleidungsstücken; eindeutige Abgrenzg. ggüber ένετή od. περόνη od. Zuweisg. zu einem Typ der zahlreichen Funde aus spätmyk. Zeit ist nicht mögl. (s. L’275f.; L46ff.; zu d. Funden L236); vgl. auch oben, s.v. περόνη*, zum Wortgebrauch auch außerhalb des
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πόρτις, πόρις, πόρταξ
fgrE s. L5168 Σ401 (Heph.:) ,,είνάετες χάλκευον δαίδαλα
πολλά,1 -ας τε γναμπτάς δ9 έλικας κάλυκάς τε και όρμους"" = h.Ven. 163 (vom Schmuck Aphr.s), s. Leaf u. Edwards, Iliad z.St. - Wortf.: ένετή, περόνη G. Markwald
πορσυνω, πορσαίνω [Ρ, 2°, 3Η, Ρ] Ε usu. connected w. adv. πόρσω (Pi., trag.; EGrE πρόσ[σ]ω), orig, sense being to further, cf. Eust. on Γ411+ and Chantraine, Dict. s.v. πόρσω \ diff. L6 (from pre-Gr. ♦ πόρΰυς/συς), L4 a.o. (w. Lat. pario). On altemation -υν-/-αιν- (and on vv.ll.) see L’-8; poss. factors are euphony (Ll 7), influence of ^άρτύνω, έντύνωΔ (then -aiv- original, so L387; but π. is never glossed w. L ,). In later poetry as a rule (pres./aor./fut.) -ύν-/-υν- (exceptions: pres. -aiv- Pi. 01.6,33, Isthm.6,8, 4x Ap.Rh., Nie. fr. 74,54 [and sometimes v.l. in trag.]; fut. -ανε- 4x Ap.Rh.)
Μ 1 [--«] -υνε /403, 77347 2 [£««2«] -ανέουσα
Γ411 -αίνουσιν h.Cer. 156; -αίνεσκεν / -αίνουσ[αι / -ανέουσαι Hes. fr.43a,69. 70,8. 217,5
Σχ sch.min. P.Köln inv.2381 on η347: έκόσμει, sch.D Γ411: έτοιμ^άσουσα Δ. παρασκευ^ (cf. sch.min. P.Mich. Schwender 11 on Γ411)
L ’B.K.Braswell, Fourth Pyth. Ode of Pindar, Göttingen 1988, 234f.; 2Chantraine, Gr.h. 1344; 3Debrunner, IF 21, 1907, 13ff. (esp. 65. 87); 4Forbes, Gl. 36, 1958, 261; 5Fraenkel, Denom. 4—66; 6Fumee, Vorgriech. 260 f.; 7Risch §108c; ®van der Valk, Researches II 79 f.
B lend: prepare (bed, 1), manage household (abs., 2), look after (person, 3), always of women catering to needs of hus- band, (grand)father 1 wife prepares bed (cf. στόρνυμι τ/340+ [στόρεσαν λέχος έγκονέουσαι], ποιέω η 342*) for husband, i.e. shares his bed; cf. Eust. on Γ411 (σεμνώς δήλον γάρ τό συγκοιτάζεσδαί), Α31, ^289, Eur. Supp. 56. Hel. 59, Ap.Rh. 3,40. 1129, 4,1130, Theoc.6,33, etc. Γ411 (Hel.:) „κεΐσε δ9 έγών ούκ είμι ' κείνου (Alex.) -ανέουσα (fut., -υνέ- ν.1.) λέχος"* /403 (Nestor καΰεύδε) τφ δ9 αλοχος ^δέσποινα λέχος -υνε καί εύνήνΛ η34Ί (Alkin. λέκτο) πάρ δέ γυνή L d (-αίνε Arist.), w. πάρ indicating that π. λέχος had become equiv. to παρευνάζομαι et sim. (cf. ei5- νάω BII2, Wdfld.; expression λέκτρον π. σύν άνδρί Ap.Rh. 3,840 [w. Vian, ed. Bude vol. II, 21995, ad 1.], 4,1107. 1119), unclear whether impf. (sch.T ad 1.: ηύτρέπιζεν) or aor. (so LSJ; cf. λέκτο, Hsch. 773062: -υνε* διήγειρε, παρεσκεύα- σεν) 2 (abs., after 1?) wife manages household h.Cer. 156 (Callidice to Dem.:) „τών πάντων (noblemen of our δήμος) αλοχοι νκατά δώματα Λ -αίνουσι"", tmesis (A.-S.-H. ad 1.) unlikely, because compd. unattested and L j formulaic (υ 122+) 3 (grand)daughter takes care of, looks after (grand)-
father Hes. fr.43a,69 αίν]όμορον πατέρα ov (sc. Erysichthon) -αίνεσκεν (sc. Μήστρη, q.v.) 70,8 παρείατο
-αίνουρίαι ' Λεύκωνος κούρ]αι, prob, sat by (cf. Call. fr.497 Pf.) and looked after their mad grandfather Athamas (Ά&ά- μαντι μανέντι suppl. M.[-W.] ad 1.) II prob, similar (pre- cise context unclear): Hes.fr.217,5 τε]δνηότα -ανέουσαι
M.P. Cuypers
πόρτις, πόρις, πόρταξ [V, lh / 1° / 1‘J E Myc. instr. pl. po-ti-pi, see DMic. II 163; usu. connected w. Arm. ort9 ‘calf, SkL prthuka- ‘young animal’, ‘child’, ‘calf, Germ. Färse ‘hei- fer’; r-forms may go back to *p(o)rtH(2r)-; alt.: old LW (cf. e.g. μόσχος)*, unconvincing: from *per- ‘bring forth* (Lat. pariö, etc.), i.e. ‘young’ (so e.g. Frisk s.v.); see J.Brands, Grieksche Diemamen, diss. Nijmegen 1935, esp. 61 f.; Chantraine, Dict. II 928f.; Mayrhofer, EWAia III 333; Petersson, ZVS 47, 1916, 271 f.; for popular etym. see Σχ. - Deriv. (-τις): πορτιτρόφος, ύπόπορτις
1465
1466


πόρτις, πόρις, πόρταξ
πορφυρεος
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 162 on £162: -τιος* δαμά- λεως, P.Harris 177 on £162: νέας βοός, sch.D £4: -τακι* νεογνη βόί. οίονεί πόριος. παρά τό νεωστί πορεύεσθαι και βαίνειν (cf. sch.A ad 1.: διά τό σκιρτητικά είναι; Hsch. /73068)
Β calf young cow or bull (-τις, -ις f./m. [cf. βοΰς]; -ταξ m.? see also at the end); all instances in sim. (cf. later metaph. use = 'girl* and ύπόπορτις Op.603) £162 ώς δέ λέων έν βουσί θορών έξ αύχένα άξη ' -τιος (βουκόλου Zen., sic) ήέ βοός, ξύλοχον κάτα βοσκομενάων (ώς τούς άμφοτέρους έξ ίππων βήσε) α calf or (even) α cow (more difficult) h.Cer. 174 ως τ9 ή έλαφοι ή -τιες ήαρος ώρη ' άλλοντ9 άν λειμώνα κορεσσάμεναι φρένα φορβή (so the girls raced back to Dem.), gambolling calves cf. next instance, Σχ, Theoc. 6,45 (etc.); Hsch./73068 πορτάζει* δαμαλίζεται II *410 (Od.:) „ώς δ9 δτ9 άν άγραυλοι -ιες (-τιες v.l., poss. w. syniz.) περί βοΰς αγελαίας, ' έλθούσας ές κάπρον, έπήν βοτάνης κορέσωνται' 1 πάσαι άμα σκαίρουσιν έναντίαΓ ούδ9 έτι σηκοί ' ϊσχουσ9, άλλ9 άδινόν μυκώμεναι άμφιθέουσι (so my men greeted me)“, on constr. see Ruijgh, „τε epique“ 637; Chantraine, Gr.h. II356. 1458; cf. Λ741, 16; w. image cf. Q.S. 6,341 ff. II £4 άμφί δ9 άρ9 αύτφ (dead Patr.) βαϊν9 (Men.), ώς τις περί -τακι μήτηρ * ^πρωτοτόκος, κινυρή, ού πρίν εί- δυϊα τόκοιο, w. image cf. e.g. £299, £132ff., ul4f.; L d, κι- νυρός (q.v., w. lit.), and -ταξ hapax in EGrE; -ταξ also not found later: perh. 'Gelegenheitsbildung’, either 'hypocoristic’ (e.g. sch.5T ad 1.; Chantraine, Form. 379 f.) or masc. opp. to -(τ)ις (Hsch./73070(T.: -ταξ* άρρην βοΰς; -τάκι<ν>ον μο- σχίον; -τακι' μόσχφ; but -τις* δάμαλις; contrast sch. D £4). — Sch. mostly regard -τις, -ις, and -ταξ as synon. In
later poetry -τις (frequent) and -ις (only Eur. Supp.629. Ba.737, Arat. 1120, Lyc. 184+) are often interchangeable with (non-EGrE) δάμαλις (also -λη, m. -λης) and μόσχος; when distinguished, difference betw. -(τ)ις and μόσχος is gender (f. vs. m.), betw. -(τ)ις and δάμαλις age (δ. older, cf. sch.Theoc.
l, 75 [w. Ap.Rh. 4,1186], sch.Opp. H. 1,724); but -(τ)ις can be
m. (Aesch.Supp.41+), and may refer to heifers old enough to give birth (Eur. Ba. l.c., [Mosch.] Epit. Bion. 82, Opp. C. 1,387, Q.S. 10,441, sch.Theoc. 4,15; esp. confusing: Opp.C. 1,508 τυτ- θαί δαμάλαι gambolling around -τιες ούθατοέσσαι vs. Antip. Sid. AP9,722 δάμαλις nursing -τις). — Wdfld.: see βοΰς (esp. ήνις yearling and στείρα = άτοκος [?]) M.P.Cuypers
πορτιτρόφος [lh] nourishing calves (πόρτις, τρέφω), cf. ίππο-, κουροτρόφος (1Η / 1°, 3Η, Γ), non-EGrE βοο-, θηρο-, μήλο-, πωλοτρόφος, etc. (π. later only Bacchyl. 11,30; cf. also ib. 95. 114) h.Ap.21 πάντη τοι, Φοίβε, νομός βε-
βλήαται φδής, ήμέν άν9 ήπειρον -ον (παντοτρ- v.l., cf. Aesch.fr. 186,4+) ήδ9 άνά νήσους, cf. ν.54 (εύβων), h.Ven.4f., Cypr.fr.7,12 p.38 Dav., Th.582; Λ 741. Isländer Od. grazes his larger cattle on the mainland (£96 ff., ul85ff 209 ff.), a practice still common in Greece (so Stanford on ξ 100 f.) Μ. P. Cuypers
πορφυρεος [15\ 13°, 3h, le] E bereits myk., s. DMic. II141; entweder (Hypoth. 1) zu πορφύρα 'Purpur-Meer- schnecke’, 'PurpurfarbstofT (Lw. unbek. Herkunft? zum latenten Wortschatz des fgrE gehörig?), so +Frisk; od. (Hypoth.2) zu πορφύρω (s.d. E) 'wogen’, 'wallen’, so + Chantraine, Dict., u. +Tichy, Onomatop. Verb. 280-288 (Tichy 281 f. postuliert die Existenz eines von onomatop.em πορφύρω abgel.en Adj.s der Bed. „mit Schillern od. dunkelfarbigem Schimmer wogend“ u. leitet auch πορφύρα von diesem ab; vgl. +Perotti, Prometheus 10, 1984, 205—209); wechselseitige sem. Beein- flussg. zw. π. u. πορφύρω ist f. das fgrE wahrscheinlich (bei 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
etym. Verw.schaft um so plausibler), f. die spätere Zt. sicher (LSJ; Tichy a.O. 280f.; vgl. auch Eur. Fr.670 βίος δέ -οΰς θαλάσσιος *unstet’[?]). - Vgl. άλιπόρφυρος
F -εος 4, -έοισιν 1, -έοις 1, -έους 1; -έη 2, -έην 9; Nom. -εον 5, -έφ 1, Akk. -εον 3, -έοισι 1, -εα 1, -ε(α) 3
Μ 1 dreis. [i««] -ε9 Ώ645 = 5298 = 77337 2 viers.
[1^2] -εον μέγα φάρος έχων / ελών Θ221 / i?84; -εον δ9 άρα κΰμα Φ326, λ243; -εον ν85, h.7,6; -έη h.Merc.217; -έην 5373; -έοις ΩΊ96; -εα *353 [^^] δίπλακα -έην ΓΙ26, Χ441; χλαΐναν -έην τ225, 5115 = 154; -εος £83 = /7334 = Υ4ΊΊ = Π.Parv.fr.20,5 p.59 Dav.; -έους υ 151; -έη £551; -έην /7391, £547, τ242; -εον Α482 = £428; -έφ £361 3 fünfs. U~^~] -έοισι h.28,12 [ί««ίχ] -έοισιν
1200
Σχ von Textilien: sch. Bam.5135: ιοδνεφές' μέλαν ή -οΰν ή τό λεγόμενον ίάνθινον von Gewässern: sch.D Α482: (Meereswelle) μέλαν, Φ326: (Flußwelle) νΰν βαθύ vom Tod: £83: μέλας. ή ό δι9 αίματος, Π334: μέλας. σκοτεινός vom Regenbogen: £547: νΰν ποικίλην. ίριν δέ λέγει νΰν τό γιγνόμενον περί τόν άέρα πάθος ήτις έστί νέφος υγρόν
Β unklare Bed. an allen Textstellen. Ursachen sind: die Un- s.heit der Grundbed. (bezeichnet π. Farbe? Beweg.gszustand, Schillern, Glanz? vgl. E); die Beschränkg. auf den Gebr. als Epith. weniger Subst.e (oft in Szenen m. der Konnotation *kö- nigl.’, 'edel’, 'unheiml.’, *tödl.’); sowie die Tatsache, dass Farben nur im Rahmen eines kulturell erlernten begriffl. u. sem. LReferenzsystemjS wahrgenommen u. beschrieben werden können, u. dass die L ue des Altertum verschieden von den heutigen waren (zu den spracht, u. allg. kulturellen Grundlagen der Farbwahmehmg. u. -beschreibg. +Gipper, Gl. 42, 1964, 39—69 [eigene Befragg. von >100 Probanden ebd. 67 f.J; +Dürbeck, Farbenbez. 3ff.; zu π. bes. 129—137 u.ö.). — Geht man von dem (unbewiesenen, aber durch die myk. Belege nicht unplausiblen) Szenario der Hypoth. 1 (s. E) aus, dass π. z. Zt. des fgrE (an allen Textstellen?) primär eine Farbe bedeutete u. als sem. verw. m. dem erst später belegten πορφύρα 'Purpur- Meerschnecke’, 'PurpurfarbstofT empfunden wurde, dann liefern Forsch.gen über die ant. Purpurfarberei Hinweise auf die Bed.: purpurn od. dunkelpurpum passt in den Zush. jeder der Textstellen. Damit ist allerdings nur e. sehr vage Zuordn.g zu e. Farbton gegeben: rezente Textilien erhalten nach +Steiger- wald, Traditio 42, 1986, 1—57 durch reine Meerschnecken-Pur- purfarbstoffe, je nach Spezies u. Färbetechnik, u.a. die Töne „rot“, „rotviolett“, „dunkle Rose“, „dunkelblau wie der südl. Himmel“, „dunkelblau mit rötlicher Nuance“, „hellblau“, „rauchblau“, „Farbe wie der indische Amethystedelstein“, „schwarzrot wie das geronnene, getrocknete Blut“ (weitere Töne ergaben sich durch Mischg. m. anderen Farbstoffen; Blütenpigmente erwähnt in Cypr. fr. 4 p.36 Dav.). „Vorhandene, echte, ausschließlich mit Schneckenpurpur gefärbte Purpurstoffe“ aus archäol. Funden (Steigerwald ebd. 48—52, ältere Lit. referierend) haben darüber hinaus die Tön.gen „weinrot[e], bläulich nuancierte]“, „auberginenfarben[er]“, „bleu violet“, „brun-pourpre“, „brun-violet“, „brun-rouge“, „violet brun-fon- ce“, „gris-violet“, „tiefdunkelbraun“; doch „muß offen bleiben, ob die heutigen Farben der Textilien mit den ursprüngl. Farben übereinstimmen“. — Geht man hingegen von dem (ebenfalls unbewiesenen, aber ebenfalls nicht unplausiblen) Szenario der Hypoth. 2 aus, dass π. von einem anderen, durch πορφύρω 'wogen*, 'wallen’ repräsentierten Wort abgeleitet ist (Tichy a.O.), dann läßt sich für einige (nach Perotti a.O. sogar für alle, was jedoch gesucht erscheint) Textstellen die Bed. bewegt; wogend, wallend postulieren. — Bei Annahme von Hypoth. 2 od. eines sek. Zus.flusses beider ursprüngl. getrennten
1467
1468


πορφυρεος
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών
Wörter u. Bed.en {purpurn; bewegt) ergäbe sich des weiteren zwanglos die Bed. (purpurn) schillernd, changierend, farbig glänzend, die ebenfalls auf zahlreiche Textstellen paßte, zumal die sem. Kategorien ‘Beweg.g’, ‘Glanz’, ‘Farbe’ im fgrE auch sonst ineinander übergehen, s. αίόλος, άμαρύσσω (auch άμαρυγ-), άργός, ξουθός; + Handschur, Färb- u. Glanzwörter 23—30. Ulf. 127—133; Coll.Chantraine 91. — Allgemein stellt sich die Frage, ob Dichter / Publikum an allen Textstellen von π. ein präzises Bed.verständnis intendierten / hatten. — Das wohl dem latenten Wortschatz des fgrE angehörende άλουργ- (> hom. άλιπόρφυρος) könnte zu einer assoziativen Bed.über- tragg. ’meerschneckenfarbig’ > ‘meerfarben’ od. ‘meerfarben’ > ‘meerschneckenfarbig’ beigetragen haben. — Bereits Scho- liasten versuchten, e. sem. Vbd. zw. π. u. πορφύρω herzustellen (s. dort, Σχ), allerdings auf andere Weise, näml. mittels der Beobachtg., dass die bewegte See dunkler als die ruhige erscheint (da ihre Oberfläche weniger Licht reflektiert). — Weitere neuere Lit.: +Schrier, Mn. ser. IV 32, 1979, 316—322; Edgeworth, Gl. 63, 1985, 220; +Brenk, CQ 40, 1990, 218- 223. — Wortf.: άλιπόρφυρος, γλαυκός, δαφοιν(ε)ός, ερυθρός, ήεροειδής, Ιοδνεφές, ίοειδής, κελαινός, κυάνεος, μαρμάρεος, μέλας, ξανθός, ξουθός, οινοψ, (παμ) ποικίλος, πολιός, φλόγεος, φοίνιος/φοινός, φοϊνιξ/κ- 1 Artefakte la Textilien purpurfarben? schillernd? wallend? Γ126 L(ιστόν ΰφαινε) δίπλακα -έην (μαρμαρέην v.l., s.d.)j Ύ441 L j τ242 (Od.:) ,,(οί) δίπλακα δώκα 1 καλήν -έην" ΩΊ96 τά γε (Gebeine des Hektor) χρυσείην ές λάρνακα θηκαν έλόντες ' -έοις πέπλοισι καλύψαντες μαλακοϊσιν (vgl. Iliad zu ¥ζ254; zu den Farben der Textilreste in den Gräbern von Vergina auch Steigerwald, Traditio 42, 1986, [1-57] 49) 645 (PN) κέλευσε ' δέμνι’ ύπ9 αιθούση θέμεναι και ^ρήγεα καλά 1 -ε/ έμβαλέειν - <5298 - η337 «353 (Od.: „Dienerin) έβαλλε θρόνοισ9 ένι L Λα καθύπερθ9" /200 (Ach. ließ die Besucher Platz nehmen) έν κλισμοΐσι τάπησί τε -έοισιν υ 151 (Eurykl.: „auf die Sessel) τάπητας ' βάλλετε -έους" 0221 ^-εον μέγα φάροςΑ έχων έν χειρί 084 u u ελών χερσί h.7,6 φάρος δέ περί στιβαροϊς έχεν ωμοις ' -εον <5115 L(Tel. weinte) χλαϊναν -έην άντ9 όφθαλμοϊίν άνασχών^ <5154 (Men.:) „L / τ225 (Od.) „χλαϊναν -έην ουλήν έχε (Od.)“ 1b Ball purpurfarben? farbig glänzend?flink? (vgl. Plat.Phd. 11 Obe über die δωδεκάσκυτοι σφαιραι, ausgestopfte Dodekaeder, deren Felder in verschiedenen Farben, u.a. άλουργη, voneinander abgesetzt waren; Anacr.fr.358 Ρ. σφαί- ρη -fj βάλλων; Hsch. s.v. πάλλα, vgl. LSJ; Hp. Art. 4,84,3-5 Li. — 2,115,1-3 Kw. αί πάνυ σμικραι σφαιραι και σκληραί, οίαι έκ πολλών σκυτέων ράπτονται) 0373 σφαίραν καλήν μετά χερσίν έλοντο, 1 -έην, την σφιν ΡΝ ποίησε δαίφρων (Angabe des Verfertigers deutet Wert an) 2 Gewässer dunkel? schillernd? wogend, wallend? 2 a Meer /7391 πολλάς δέ κλιτΰς τότ9 άποτμήγουσι χαράδραι, ' ές δ9 άλα -έην μεγάλα στενάχουσι ρέουσαι II spez. von Welle
d. 	Meeres Sg. A 482 (der Wind blähte das Segel) άμφι δέ κΰμα 1 στείρη -εον μεγάλ9 ιαχε νηός ιούσης - β423 ν85 της πρύμνη μέν άείρετο, κΰμα δ9 όπισθεν ' -εον μέγα θΰε πολυφλοίσβοιο θαλάσσης II Pl. h. 28,12 έκινηθη δ9 άρα πόντος ' κύμασι -έοισι κυκώμενος 2 b Flußwelle (Sg.) Φ326 ν-εον δ9 άρα κϋμαΛ διϊπετέος ποταμοΐο ' ϊστατ9 άει- ρόμενον λ 243 L d περιστάθη ουρεί Ισον, κυρτωθέν, κρύψεν δέ θεόν θνητήν τε γυναίκα 3 von Unheimlichem, Tödlichem 3a Blut purpurfarben? dunkel? wallend? P361 αϊματι δέ χθών 1 δεύετο -έφ 3 b Tod durch blutige Ver- wundg. blutig? dunkel, düster? £83 τόν δέ κατ9 δσσε / πε- σόντα ' έλλαβε -εος θάνατος και μοίρα κραταιή — Π 334 - Υ4Ί7 - II. Parv. fr. 20,5 p.59 Dav. 3c Regenbogen s Wolke schillernd? wallend? düster? (zur unheilvollen Vorbed.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
d. Regenbogens Rüge, RE IXA [1916], 2038L; Leaf II252f.; Iliad V115 f.) P547. 551 ήϋτε -έην ιριν θνητοΐσι τανύσση ' Ζεύς έξ ούρανόθεν ... 1 (2 W.) ' ως ή (Ath.) ^έη νεφέληu πυ- κάσασα έ9 αύτήν ' δύσετ9 "Αχαιών έθνος (das Schol. zitiert Xen.fr. 21 Β32 ήν τ9 Ίριν καλέουσι, νέφος και τοΰτο πέφυ- κε) h.Merc.217 (Αρ. έσσυμένως ήϊξεν ές Πύλον) L d κεκα- λυμμένος εύρέας ώμους V. Langholf
πορφόρω [2‘, 3°] Ε Intensivbildg. zu φύρω? (Frisk; Chantraine, Dict.); od. onomatop.? (Tichy, Onomatop.Verb. 280—288). - Abi.: πορφυρεος?, s.d. Σχ sch.D Ξ16: μελαίνη. ταράσση
B wogen, wallen. — Wortf.: άλύω, βυσσοδομεύω, θύ(ί)ω (weiteres s.d.), κινησαι, μερμηρίζω, ορνυμι, όρο- θύνω, ταράσσω 1 vom Meer, im Gl. SI6 (Nestor beobachtete das Flüchten u. Verfolgen der Heere) ώς δ9 δτε -η πέλαγος μέγα κύματι κωφφ ' ' αύτως, ούδ9 άρα τε προκυ-
λίνδεται ούδετέρωσε, 1 πρίν τινα κεκριμένον καταβήμεναι έκ Διός ούρον* ' ως ό γέρων ώρμαινε δαϊζόμενος κατά θυμόν 1 διχθάδι(α) 2 metaph., stets [--~] πολλά δέ οί / μοι κραδίη -ε μένοντι / κιόντι Φ 551 (Ap. hatte dem Agenor Mut zum Kampf eingegeben,) αύτάρ δ γ9 ώς ένόησεν "Αχιλλήα
' έστη, πολλά δέ οι κραδίη -ε μένοντι (er überdenkt sodann die eigenen Handlungsoptionen u. entscheidet sich) II in Meer- u. Inselszenen <5427 (Od.:) „ως είποΰσ9 (Eidothea) ^ύπό πόντον έδύσετο ' αύτάρ έγών έπι νηας ' ήϊα* πολλά δέ μοι κραδίη πορφυρέ κιόντι/' — 572 (Od.:) „ως ειπών (Proteus) L f «309 (Od.:) „(ως άρα φωνησας Έρ- μείας άπέβη πρός "Ολυμπον,) έγώ δ9 ές δώματα Κίρκης ’ ήϊα* πολλά δέ μοι κραδίη -ε κιόντι" V.Langholf
πόσε [Γ, 1°] Σχ sch.D /7422: ποΰ Β whither, where? in paraenetic formula w. φεύγετε (which appears without π. only at ω54) /7422 (Sarp.:) „αιδώς ώ Αύκιοι* ^πόσε
φεύγετενΰν θοοι έστε. ' άντησω γάρ έγώ τοΰδ9 άνέρος" ζ199 (Naus.:) „στητέ μοι άμφίπολοι* u d φώτα ιδοΰσαι;". — Wdfld.: ή, δπη, πή, ϊνα; Lejeune, Adv. en -θεν 291 ff.
W. Beck
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών [43', 42°, 14Η, 4h, 5e] Ε -άων ach. (s. DMic. s.v. po-se-da-d) / äol., (*-ήων >) -έων ion., > -ών att. Formen < urgr. *Ποτειδ äh-ων (-τ- in westgr. Formen belegt, Übersicht der Dialektformen bei L9446—9; das Fehlen des -f- im Myk. weist korinth. Ποσει- δαβων als sek. aus); zur Wortbildg. u. Wechsel -ει/οι/ι- in der 2. Silbe (vgl. Abi.) s. Ruijgh, REG 80, 1967, 6—16 — SM 1229-39. - Abi.: Ποσιδήϊον (myk. po-si-da-i-jd). Etym. uns.; plausibelste Erkl.en: 1. (seit Kretschmer, Gl. 1, 1909, 27f.:) VG Vok. (*πότει, vgl. luppiterj zu *πότις > πόσις ‘Gatte’, ‘Herr* (idg.), HG -0ä- (äg.?) — -γα-, dann /7. - ‘Herr der Erde’ bzw. ‘Gatte der (Erdgöttin) Aä\ vgl. Δά-μάτηρ (Dem.) sowie myk. e-ne-si-da-o-ne, Έννοσίδάς (Pi.) nb. ’Ewo- σίγαιος; d. ungew. Komposition (reg. wäre *Δα-ποσις) deutet L14 255—7 als Lehnübers. aus e.r nichtidg. Sprache (vgl. Ruijgh, a.o. 12: Stamm auf -dh- vorgr.). 2. VG wie 1, -δά- — ‘fließendes Wasser’, /7. — ‘Herr der Gewässer* (so L3; Szemerenyi, SM III 1602; Nyman, Arctos 4, 1980, 58 f.), -δάων dann Gen. Pl. wie in πότνια Θηρών
F -άων 61, -έων (ν.1. -ών, -άων) 1Η, -ών 1β; -αον 6, -άων 1; -άωνος 10; -άωνι 20, -άων(ί) Γ, -άωνα 5, -άων(α) 2°, uns. 1Η; In allen Vok.stellen schwankt d. Überl. zw. -aov u. -άων (Ξ357 [-αον erfordert metr. Dehng.], Kl 15, y55, #350, <528, h.22,6, Vit p. 11,1); s. zu dieser Frage Markwald, Hom. Epigr. 120—2; die hier verwendeten Ausgaben haben stets (außer Vit ρ. 11,1) -aov
1469
1470


Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδων
Μ 1 dreis. (--χ] -εων Th.732; -ών Eumel.fr. 12,2 ρ. 101
Dav. 2 viers. [^-2] -άων γαιήοχος /V43, Κ34 = #322,
α68; κλΰθι -άων Vit. ρ. 11,1 (-αον v.l., s.u. ζ 528, /55); -άων 051, ΤΙ 49, «F307, 5505, τ/61, ^234, h.7,20, Hes.fr. 1,17, Pan.fr. 16,2 ρ. 123 Dav.; κλυθι / χαΐρε, L-aov (-άων ν.1.) γαι- ήοχεΛ, κυανοχαΐτα ζ 528 / h.22,6, κλΰθι, L d /55, L j 5350; -άων9 Ω26 [^---] κυανοχαΐτα, -άων S390, TV563, -άων Ä400, 7V351 [vl-*] -άων ένοσίχθων Η445 = Φ287, 7V34. 65. 231 = ν146 = Κ132, 7V554, Ξ384, 041. 205 = 5354, Κ63. 291. 318 = ν159, Τ330, α74, ε339. 366, η 56. 271, ζ 283, Α252, Ορ.667, Hes.fr.30,32, fr.33a,13, fr.43a,55, He- ges.fr.3,1 ρ. 166 Dav.; ^-άων καιΔ ’Απόλλων Μ\Ί. 34, h.Ven.24, Hes.fr.235,5, L , Άθηνη (vgl. unten Kl 15) Φ284; -άων δε μεθησει / πόρ' αυτούς αΊΊ / Ψ2ΊΊ\ -άων έδάμασ- σεν 2V434, λ 399. 406 = ω 109medex; -άων έχολώθη / έτίναξε / έπέλασσεν Ν206 / Υ5Ί / 5500; -αον (-άων, -άον, Ποσί- δαον νν.Π.) και 9Αθηνη (vgl. oben Φ284) Kl 15; -αον (-άων ν.1.) έπάμυνε Ξ357; -άων' άγάσασθαι 5565 = vl73medex 3 funfs. [«£-2«] -άωνος Φ477, α20, Hes.fr. 10a, 102 = fr. 43a,81; Ποσει ]δάωνος fr. 150,27, Chersias fr. 2,1 ρ. 165 Dav.; -άωνι /333; -άωνα μέγαν θεόν 0200; -άωνα θεόν μέγαν h.22,1; -άωνα #344, Th. 15 -άωνος 7V19,
Κ67, 5386, £446 -άωνι ανακτι (vgl. unten Akk.) 057. 158, /43. 54, ι412. 526, Α 130 s ψ 277, ν185, Hes. fr. 43a,68, fr. 136,17; -άωνι μάχεσθαι / μιγηναι / μιγεϊσα ν341 / λ 306 / α73; -άωνι δέ ταύρων / ταύρους / νίκην y 178 / ν 181 / Φ472; -άωνα ανακτα 08 (vgl. oben Dat.) 'Άρει δέ ζώνην, στέρναν δέ -άωνιΛ Β479; ταύρον 5’ Άλ- φειφ, ταΰρ^ u Λ 728 4 uns. Hes.fr.31,1 — in Prosaref.:
Hes.fr. 17b. 19. 43c. 87. 148a. b. 149. 184. 188A. 223, Cypr. p. 32,70 Dav., Theb.fr.6A-c p.24f. Dav., Nosti fr. 1 p.68 Dav.; Asius fr. 7 p.90 Dav., Conon fr. 1 p. 142 Dav.
L 1 allg., religionsgeschichtl. ’Nilsson, Griech. Feste 64-79; 2ders., GrR 444-52; 3Camoy, MB 28, 1924, 175-8; 4Wilamowitz, G1H 1207-12, II142f., 329-32; Otto, Götter Griechenlands 30. 155-7; ‘Robert, LEC 16, 1948, 201-20; 7Schachermayr, Pos. u. d. Entstehung des gr. Götterglaubens, Salzburg 1950; 8Schweitzer, Gn. 24, 1952, 385—95 (Rez. L7); ’Wüst, RE XXII 1, 1953, 446-557; 10van der Valk, BO 19, 1953, 253f. (Rez. L7); “Burkert, Kl.Schr. 1105-16 = RhM 103, 1960, 130-44; ,2ders., GrR 214-9; ,3L.R. Palmer, Mycen- aeans and Minoans, London 1961, 120—31; 14ders., The Interpretation of Myc. Gr. Texts, Oxford 1963; 15E.Simon, d. Götter der Gr., München 1969, 66-90; 16dies., LIMC VI 2 446-9; ,7M. Detienne, RHR 178, 1970, 133-77; ,8W. Pötscher, Kl.P. s.v. Pos.; 19ders., Aspekte u. Probleme der min. Rel., Zürich / New York 1990, 8f. 71-3; 20ders., GB 17, 1990, 27-47; 2
Ilias 21 Kullmann, Wirken d. Götter; 22Reinhardt, Ilias 278— 307; 23A. Paul, D. Barmherzigk. der Götter im gr. Epos, Diss. Wien 1969, 79—84; 24Michel, Erläuterungen 24—66; 25Erbse, Götter 102—15; 26M.Schäfer, D. Götterstreit in d. II., Stuttgart 1990; 3 Odyssee (s. auch L11, L23 104) 27Jörgensen, H.
39, 1904, 357-82; 28M.van der Valk, Beiträge zur Nekyia, Kämpen 1935, 19—50; 29 K. Reinhardt, Tradition und Geist, Göttingen 1960, 69—124; ^Erbse, Beitr. Verst. Od. 24 f. 144—8; 31B. Fenik, Studies in the Odyssey (— H. Einzelschr. 30), Wiesbaden 1974, 208-32; 32Lidov, Arethusa 10, 1977, 227-36; 33Schwabl, WS 91 (N.R. 12), 1978, 5-28; “Ch.Segal, Singers, Heroes, and Gods in the Od., Jthaca & London 1994, 195— 227; 35E.Cook, The Od. in Athens, L ,1995
B Disposition: 1 Genealogie la Geburt lb Sprosse lc Enkel ld Völker le Geliebte 2 Epith. u. Antony- me 2 a bei Hom. 2 b außerh. Hom.s 3 Religionsgeschichtl. Aspekte 3 a Vorgeschichtliches 3 b P. als Universalgott, Zeusrivale 3c Vbd. m. Hades 3d Vbd. m. Pferden / Wa4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ποσειδαων, Ποσειδέων, Ποσειδων
gen 3 e Vbd. m. Stier 3f Vbd. m. Meer u. Meerestieren 3 g Vbd. m. Erdbeben 3 h Vbd. m. Mauern 3i Vbd. m. Medizin 3j Vbd. m. Verwandlungsfähigk. 3 k Wohnsitz / heilige Stätten 31 Opfer an P. 3 m Gebete an P. 3n P.s Insignien 4 P. in d. Ilias 4 a akt. Auftreten in d. Handlung 4 b außerhalb der Handlg. bzw. in passiver Rolle 4 c Charakterisierung 4ca Stellung unter d. Göttern 4c ß Stellung im Tro- iakonflikt 5 P. in d. Odyssee 5a Handlung: Auflistung 5b Handlung: Auswertung 5ba <5499—511 5bß ε282— 381 5by v 125—164 5bö vl31—3 5bc Anzeichen von P.s Handeln in dir.R. der Nichtolympier (einschl. z— μ) 5c Charakterisierung 6 Hes. 7 Hymnen 8 ep. Fragmente
1 	Genealogie: la Geburt: zweiter Sohn von Kronos u. Rheia (Th. 453—7, 7V345, O187f.): urspr. nach Hades u. vor Zeus geboren, bei der 'zweiten Geburt’ in umgekehrter Reihenfolge (Th.494, vgl. h.Ven.22f.) kommt er nach Zeus. Letztere Geburtsfolge ist f. Hom. maßgeblich (7V355, 0204, vgl. Δ 59; zu v 142 s. 5 c am Anf.) 1 b Sprosse (29 Söhne, 4 Töchter, 2 Pferde) in alphab. Reihenfolge: Abas (m. Arethusa, Hes. fr. 188A [Prosaref.], fr. 244; s. West, Cat. 99); Aigaion = Bria- reos (A 404 πατρός wahrsch. = P., s. s.v. Αιγαίων sowie Kirk, Iliad, u. Basler Komm. z.St.; würde dann gg. seinen V. antreten); Aithousa (m. Alkyone 4, s.u. 8 am Ende); Ankaios, König der Leleger (m. Astypalaia, Asius fr. 7 p.90 Dav.); Arion (m. Erinys, *F346f., Theb.fr.6A-c p.24f. Dav.); Aspledon (m. Mideia, Chersiasfr.2 p. 165 Dav.); Belleroph. (m. Eurynome od. Eurymede [s. West, Cat. 69 A.89] Hes. fr. 43a,80 f. bzw. m. Mestra, s. Schol. Z191b’; and. Kirk, Iliad z.St.); Boutes (Hes.fr.223 [Prosaref.]; s. West, Cat. 109); Briareos: s.o. Aigaion; Chrysaor: s.u. Pegasos; Ephialtes: s.u. Otos; Euphemos (m. Mekionike, Hes. fr. 253,1—3); Euryp. (s.d. BII) m. Mestra, Hes. fr. 43a,55—9; Eurytos u. Kteatos (d. Molionen/Aktorio- nen), m. Moline (s. s.v. Μολίνη u. Μολίων, Α750Ϊ., 7V185 + 206f., Hes.fr. 17a, 13—6, fr. 17b [Prosaref.]); Kyknos (Μ. unbek., s. s.v. Κύκνος BII); Hyperenor (Lm. Alkyone 4, s.u. 8 am Endej); Hyrieus (t ,); Kymopoleia (Μ. unbek., Th.819); Lamia, Μ. der Sibylle (Eumel.fr. 12 p. 101 Dav.); Laestrygon? (s. West, Cat. 85, Hes.fr. 150,27); Lykos (m. Kelaino, s.u. 8 am Ende); Mach. u. Podaleirios (Iliupers.fr. 1 p.63 Dav.; sonst immer S.e von Asklepios); Nauplios (m. Amymone, Nosti fr. 1 p.68 Dav.); Nausithoos (m. Periboia, η56f.); Nel. u. Pelias (m. Tyro, λ254, Hes.fr.30,32, fr.31,1; vgl. unten 3d zu *P307. 584); Oioklos (m. Askre, Heges.fr.3 p. 166 Dav.); Orion (m. Euryale, Hes.fr. 148a [Prosaref.], anders fr. 148b [Prosaref.]; vgl. auch fr. 149); Otos u. Ephialtes (d. Aloaden), m. Iphime- deia (A305—8, Hes.fr. 19 [Prosaref.]); Pelias: s.o. Nel.; Podaleirios: s.o. Mach.; Polyphem (m. Thoosa, a70—3); Pegasos u. Chrysaor (vermutl. nicht auch noch Echidna, s. West zu η δ9 Th. 295) m. Medusa (Th. 277-81); Triton (m. Amphitrite, Th.930f.); Name(n) unbek.: Hes.fr. 10a, 103, fr. 136,17 (s.u. 6) lc Enkel (soweit als solche im Kontext erwähnt bzw. relevant): Alkin. (S. des Nausithoos η 63); Amphim. (S. des Molio- nen Kteatos, ATI85. 206f.); Geryoneus (S. des Chrysaor, Th. 287); Periklymenos (S. des Nel., Hes. fr. 33a, 12); unbek. (Hes.fr. 136,17—9, s.u. 6) ld Völker (bzw. deren Stammväter): Phäaken (vl30, vgl. 7756—66), die Schwarzen (Μέλανες), Aithiopen, die Unterirdischen (Κατουδαΐοι), Pygmäen (Hes. fr. 150,17-9), Laestrygonen (Hes.fr. 150,26 f., s. s.v. Λά- μος) le Geliebte des P. (vgl. Hes.fr. 1,17): Amphitrite (Th.930); Amymone (Nostifr. 1 p. 68 Dav.); Arethusa (Hes. fr. 188a [Prosaref.], fr.244,8); Askre (Heges.fr.3 p, 166 Dav.); Astypalaia (Asiusfr.7 p.90 Dav.); Erinys (Theb.fr.6c p.25 Dav.); Euryale (Hes.fr. 148a [Prosaref.]); Eurymede od. Eurynome (s. lb zu Belleroph.); Iphimedeia (A305f., Hes.fr. 19 [Prosaref.], fr.43c); Kainis (Hes.fr.97 [Prosaref.]); Kanake?
1471
1472


Ποσειδαων, Π ο σε ιδέων, Ποσειδων
Ποσειδαων, Ποσειδέων, Ποσειδων
(Hes.fr. 10a, 102, s.u. 6); Manto? (Hes.fr. 136,17, s.u. 6); Medusa (Th.278); Mekionike (Hes.fr. 253,2); Mestra (Hes. fr.43a,55. 68, fr.43c [Prosaref.], vgl. lb zu Belleroph.); Mideia (Chersias fr.2 p. 165 Dav.); Moline (s. lb zu Eurytos); Periboia BII (T/56f.); Pronoe? (Hes.fr. 136,17, s.u. 6); Thoosa (a 70—3); Tyro (A 235—59, vgl. unten 6: Hes.fr. 30,32+)
2 Epith. u. Antonyme: 2a bei Hom.: (verkürzte Fassung von Dee, Epith. for Gods 118—23): nur f. P. gebraucht (in verseh. Formen u. Kombinationen, s. Dee u. s.w. Abschnitt Μ): Γαιήοχος (LGroßschreibg., weil stets Antonym od. Appos., nie Epith.J, Έλικώνιος, (Epith., Großschreibg., weil ΟΝ) Έννοσίγαιος (L J, Έ/ένοσίχδων, εύρυσδενής, πα- τροκασίγνητος; auch f. andere gebraucht: άδελφεός (präd.), άναξ, άριστος, αύτοκασίγνητον και δαέρα, δεός (s.u.), κλυ- τός, κραταιός, κρείων, K/κυανοχαίτης, μέγας, πατήρ, πρεσβύτατος, υιός; nicht bei Dee: δαίμων £421, viell. μ 169. 295; δεός als Bez. von Pos. (stets Antonym außer 0200; Stt. mit ♦ nicht bei Dee; zu den Stt. m. ? s. 5bs): 0200, TV82. 239, K327, *Φ299, *^364, /9. 158?. *173?, 183?. 420, t?570, λ 101. 244. 246 *μ38?, nicht δ 181 (pace Dee): Sprecher weiß nicht, welcher Gott (vgl. Z191); sonst noch viell. (implizit) Ai- γαΐος, s. Kirk, Iliad zu A403—4); präd.Adj.: ομότιμος. — κλυτός Έννοσίγαιος u. κρείων Ένοσίχδων metr. gleichw., erstere viell. aus Akk.form entstanden 2b außerh. Hom.s (f. Hes. s. Mureddu, Formula 46—9, f. den Kat. Meier, Ep. Formel 43—6; im folg, nur die ausschl. f. P. verwendeten Bez. angeführt; stets VE-Formel, wenn nicht anders vermerkt; ♦ = nichthom.): Nom.: Κυανοχαίτης Th.278 (u. Hes.fr. 1,17?); *βαρύκτυπος ^Έννοσίγαιος Δ Th.818; L d Hes.fr.244,8; -άων ένοσίχδων Op.667, Hes.fr.30,32, 33a, 13; 43a,55; *ταύρεος Έννοσίγαιος Sc. 104; ♦-άων λ[ (δ[αμασίχδων Körte) Hes.fr.31,1; ♦ Ταύρων ci. West Hes.fr. 145,14 Vok.: \’Evvo- σίγαιεΔ (vor troch. Zäs.) h.22,4; ♦-αον γαιήοχε, κυανοχαΐτα h.22,6; μάκαρ 1[^] h.22,7; *-άων μεγαλοσδενές L u Vit.p. 11,1 Gen.: *έρικτύπου Έννοσιγαίου Th.930; *γαι- ηόχου Έννοσιγαίου Hes.fr. 17a, 13; *κρείοντος Έρικτύπου (vor buk. Dih.) Hes.fr. 150,19; *-άωνος έρισδενέος
Hes.fr. 150,27; *έρισφαράγου Γαιηόχου (vor buk.Dih.) h.Merc. 187; vgl. noch Hes.fr.244,13 ά]νακτος Dat.: -άωνι άνακτι Hes.fr.43a,68, 136,17; *έρικτύπφ t9Ewo- σιγαίφΔ Th.441, Hes.fr. 17a,15; γαιηόχφ L d Hes.fr.253,2; Akk.: *-άωνα γαιήοχον ^Έννοσίγαιον^ Th. 15 (zu γαϊ s. West z.St.; metr. korrekte Altem, δεόν μεγάν h.22,1 u. μέγαν δεόν 0200); *έρίκτυπον L u Th. 456; -άωνα, *δεόν μέγαν (vor buk.Dih.) h.22,1; ♦ γαίης κινητήρα και άτρυγέτοιο δαλάσσης 1 * πόντιον h.22,2f.
3 Rel.geschichtliche Aspekte Vorbem.: P. als Meeresgott (3f) u. als (verdrängter) Zeusrivale (3 a. b) sind d. einzigen zwei Aspekte, die f. d. P.-Gestalt der II. u. Od. konstitutiv sind
3a Vorgeschichtliches: Nach L7 entstand P. als Synthese
e.s idg. pferdgestaltigen Gottes (vbd. m. Gewässer, Verwand- lungsfähigk., Tod) u. e.s äg. Erdgottes (‘Gatte der Erdmutter’, s. E), dessen Tier d. Stier war; im 2. Jahrtausend war er Universalgott, bis er im Zuge der dor. Einwanderg. von Zeus (sowie als Gott d. Unterwelt von Hades) verdrängt wurde; sodann wurde P. von den auswandemdn Ioniern ‘mitgenommen’ und zum Meeresgott umgemünzt (<‘Gott der Gewässer’, od., da Salz- u. Süßwasser grundverschiedene Bed. haben (vgl. Nyman in E], < ‘Sce-Erschütterer’ < ‘Erderschütterer’). Im wesentl. zustimmend zu dieser DarsL L8· ,0· 18-2°, ablehnend L2 (Gott der Gewässer, auch der unterird., daher Erderschütterer; nie höchster Gott), L13, 16 (äg. Meeres- u. Erdgott, mußte sich mit dem idg. Zeus arrangieren), L12; Palmer (L13·14) betont Beziehungen zu vorderoriental. Göttern, u.a. zum sumer. Enki (vgl. E). In hist. Zeit wurde P. bes. auf dem Peloponnes (Süden, Arka4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
dien), in Böotien u. Ionien verehrt (vgl. 3k). Zum myk. Pos. s. Privitera, StudUrb 39, 1965, 180—238; Gerard-Rousseau, Men- tions religieuses 181-5; Adrados, Minos 11, 1972, 170-202
3 	b P. als Universalgott, Zeusrivale, nach ihm zweitmächtigster Gott, mächtiger, kräftiger Gott: f. Hom. s.u. 4c, 5c; Hes.: s. West zu Th.930; h.22,1 δεόν μέγαν; Epith. μεγαλοσδενές (s.d.) Vit. ρ. 11,1
3c Vbd. m. Hades, Unterwelt (vgl. unten 3g): Epith. κυανοχαίτης (sonst nur von Hades u. P.s Sproß Arion); vgl. Hades’ Epith. κλυτόπωλος m. P. als Pferdegott (s. unten 3d); Einsperren der Titanen in Tartaros Th. 732; Sohn Triton ‘hat Stamm des Meeres’ (Th.931 f., s. West z.St.);
3d Vbd. m. Pferden / Wagen: Wagenfahrt TV23ff. (allerd. fahren auch Zeus, Hera u. Ath.: £720ff., 041 ff. 374); P. schenkte Pel. unsterbl. Pferde (Ψ2ΊΊ, kontrast. /7867, P443, s. Kullmann, Quellen 213); hat Antil. in Wagenrennen unterrichtet (^307), allerd. nb. Zeus; P. hier viell. eher als Stammv. u. Schutzgott der Neleiden (s. s.v. Νέστωρ Blea) erwähnt? Ebs. ^581—5: Men. läßt Antil. e.n Eid bei P. schwören u. dabei d. Pferde (od. den Wagen?) berühren; ¥'346f.: P. Vater des Arion (s.d. u. Richardson, Iliad z.St.). h.22,5: Götter gaben P. zweifache τιμή'. Pferde zu zähmen u. Schiffe zu retten; h.Ap.230—8: Beschr. eines kult. Brauchs beim P.-Heiligtum in Onchestos (s.u. 3 k); sonst keine kult. Vbd.en (es gab Pos.kult m. Pferdeopfem [L9505], u. die der Teir.-Anweisung an Od. λ 119 ff. zugrundeliegende Sage [s. Lit. bei Heubeck, Odyssey z.St.] bezog sich auf P. Hippios, nicht auf den Seegott, s.u. 3f); Vbd. m. dem troj. Pferd (L7189-203, Hölscher, Odyssee 61-3) nicht nachweisbar im fgrE (vgl. noch Bremmer, MusAfr 1, 1972, 4—8); In K223 begattet Boreas (nicht P.) Stuten; d. Bez. άλός jfanoi, <5708f. Schiffe nur Vgl. (L Wagen), keine Anspielg. auf P. Hippios 3e Vbd. m. Stier: Stiere als Opfertiere f. P.: s.u. 31; Epith. ταύρεος Sc. 104; Ταύρων ci. West Hes.fr. 145,14; Pos. schickt Stier an Minos Hes.fr. 145 (Wortlaut nicht erhalten)
3f Vbd. m. Meer u. Meerestieren (nie m. Flüssen / Quellen außer λ 241 [kontrast. £445f.]; auch and. Götter können Wind u. Wogen beeinflussen, z.B. Ap. A479, Kal. £268, Ath. £383—5; Aeol. «19ff., Kirke λ 6—8 u. insbes. Zeus, s.d. BI3b): Od. u.a. beten zu P. am Gestade /182—4 (s.u. 4b); Ach. hofft /362, daß P. gute Fahrt verleihen wird; Wagenfahrt übers Meer von Aigai (Palast auf Meeresboden) nach Tr. TV20—38 (vgl. £381); während P. den Kampf anführt, braust d. Meer auf Ξ392; Verteilung der Welt zwischen Zeus, P. u. Hades (P. bekommt d. Meer) O190f., h.22,2f. 5. 7; zieht sich zurück ins Meer 0218f. 222f. (vgl. #361 f.); Rückkehr von dort auf Ol. K13f.; Mentor-Ath. betet um Tel.’ Heimkehr y60f.; δεός (wohl — P., s.u. 5be) rät zu (u. hilft bei) Überquerung der Ägäis (γ 173-9); Proteus kennt als Diener von P. alle Meerestiefen 0386; P. bringt Aias an Land <5500; erhebt Sturm gg. Od. ε291—6. 366; hat Phäaken bes. Schiffahrt-Fä- higk. gewährt 7/34—6, bereut dies δ 557—66, vl73f. (s.u. 5by); ‘Gott des Schiffbruchs’ ί 283, λ 399. 406, ψ234ί., ω 109; Od. soll dort, wo man das Meer nicht kennt, P. ein Opfer bringen λ 121 ff. (s.o. 3d); gg. Charybdis sogar P. machtlos μ 107; wird nb. Hek. von Seeleuten angerufen Th.440f.; P. See-Er- schütterer h. 22,2; Epith. πόντιον h.22,3; Götter gaben P. zweifache τιμή'. Pferde zu zähmen u. Schiffe zu retten h.22,5; P. möge Schiffahrende beschützen h.22,7; P. möge gute Hin- u. Rückfahrt verleihen Vit. p. ll,4f. Daß f. Hom. P. primär Meeresgott ist, geht aus der όασμά^-Gesch. O190f. u. der Teir.-Anweisung (P.-Verehrung zu verbreiten bis ins Landesinnere) hervor. — Meerestiere: κήτεα ‘erkennen ihren Herrn’ TV27L; Od. fürchtet, e. δαίμων (wohl — P., s. £423) könnte e. μέγα κήτον auf ihn hetzen £421; das K147 erwähnte Meeres1473
1474


Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών
ungeheuer war von Ρ. gesandt worden (was allerd. unerwähnt bleibt); d. ιερός ιχθύς /7407 wohl dem P. heilig (s.u. 31)
3g Vbd. m. Erdbeben (vgl. oben 3c; auch Art. läßt d. Erde beben h. 27,6—9 [vgl. Hera u. Hypnos S285], ebs. Zeus A 528—30, Th. 458): Epith. / Antonyme έννοσίγαιος, ένο- σίχθων, έρίκτυπος (s.d. u. vgl. West zu Op.667), βαρύκτυ- πος, έρισφάραγος, κινητήρ, viell. auch γαιήοχος; unter P.s Schritten bebt d. Erde TV 17—9, Υ5Ί—65 (kontrast. Ap. A 46ff.); Erd- u. See-Erschüterer h.22,2; erdbebenähnl. auch d. Beseitigen der gr. Mauer (Λ/27—9) u. d. Spalten e.s Felsen (5506f.), jew. m. Dreizack; sein Vorsatz, den Phäaken δρος πόλει ^άμφικάλυψαιΔ (ν152+) ist, je nach Auslegung von L , (s.d.), entweder Lals e. Art, Erdbeben od. L , Mauerbau (s.u. 3 h) zu verstehen
3 h Vbd. m. Mauern (vgl. L9§16): troj. Mauer It. 7/452 f. (P. spricht zu Zeus) von P. u. Ap. erbaut (ebs. Hes. fr. 235,4f.), dagg. It. Φ441—9 (P. spricht zu Ap.) von P. allein (vgl. Richardson, Iliad zu Φ 441—57 sowie unten 4 a zu 7/445—53); diesbezügl. unbestimmt Pan.fr. 16,2f. p. 123 Dav. (16,3ex s Φ444«). //446ff.: P. zeigt sich verärgert über d. gr. Mauer, die erbaut wurde ohne vorherige Hekatomben 'an d. Götter’ (also nicht nur an ihn, was darauf hindeutet, daß d. 'Mauergott*-Aspekt in d. II. nicht aktiv ist; kontrast. Gebet an 'Schützengott’ Ap. ¥'863ff.), s. auch unten 4cß; zerstört d. gr. Mauer (m. Zeus’ Einverständnis 7/459—462, zus. m. Ap. u. Zeus) nach Abzug der Gr. (M13—35); Kl44—9: P. setzt sich auf d. 'Her.mauer’ (daß diese weder von P. noch in seinem Sinne, sondern geradezu gg. ihn erbaut worden war, vgl. oben 3f, wird nicht thematisiert); zu vl52+ δρος πόλει άμφικαλύψαι s.o. 3g; Th.732f.: P. baut bronzene Tore u. Mauer um Tartaros, um d. Titanen einzusperren (s. West z.St.); Sc. 104f.: P. waltet über Thebens Mauer (s. κρήδεμνον B2) u. schützt d. Stadt
3i Vbd. m. Medizin (s.o. 3 a): t520f.: d. geblendete Poly- phemos hofft (doch Od. verneint 525), sein V. P. werde ihn, wenn er will, heilen 'und sonst keiner der Götter od. Menschen’; dieser Zusatz legt nahe, daß nur P. dazu imstande wäre (vgl. μ 107); auch der Rat der and. Kyklopen r 412 scheint anzudeuten, daß P. 'Zeus’ Krankh.’ (Wahnsinn) heilen könnte. Il.pers.fr. 1 p.63 Dav.: P. Vater der Brüder Mach. (Chirurg, uvgl. oben zu i,520f.) u. Podaleirios (Internist, L ,412) 3j Vbd. m. Verwandlungsfahigk. (vgl. Ninck, Bed. des Wassers ..., Ph.Suppl. 14, 1921 [= Darmstadt 1967] 138ff., bes. 153 A.l): P. schenkte sie seinem Enkel Periklymenos (Hes. fr.33a, 13ff., 43c, 10) u. seiner Geliebten Μήστρη (s.d.); P.s Diener Proteus hat sie inne. Anders d. Verwandlg. der P.-Geliebten Kainis in Kaineus (s.u. 6: einmalig, keine Fähigk.) sowie (in d. II., s.u. 4a) P.s Verwandlg. in Kalchas, Thoas, e.n alten Mann (and. Götter verwandeln sich auch)
3 k Wohnsitz / heilige Stätten: Bei Hom. befindet sich P. i.d.R. auf dem OI.: 7/443ff., 0198ff., /226; P.s zeitweilige Abwesenh. all ff., sofort von Ath. ausgenutzt, bestätigt dies nur, ebs. wie d. Umstände seines Rückzugs (O218f.) ins Meer (nach Aigai, s. TV21 ?), wo er bleibt, bis er K13 f. von dort wieder zum OI. gebeten wird (vgl. Ares u. Aphr. #361—6, kontrast. Hera u. Ath. 0444f. [bleiben auf d. OI.], Thetis u. Hades [selten bzw. nie auf d. OI.]). P.s heilige Stätten sind Aigai (s.d.; viell. noch zu ergänzen nach Vit.p. 11,1, s. Markwald, Hom. Epigr. 126f.), d. Stadt Helike (s.d.), d. Berg Helikon (s.d.); Mykale (falls K403—5 tats. auf Panionienfest bezogen, s. s.v. Έλικώνιος u. Edwards, Iliad z.St.); Schutzgott von Theben (Sc. 104 f.); Orion gründet P.-Heiligtum bei Peloris auf Sizilien (Hes.fr. 149 [Prosaref.]); Onchestos (s.d. sowie Teffeteller, JHS 121, 2001, 159-66+); Gemeinsames Heiligtum fur P. u. Gaia bei Delphi (Mus.fr. 11,2 p.24 Diels); Verehrung in Pylos 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών
(/4 ff.) durch d. myk. Tafeln bestätigt (s.o. 3a am Ende); Korinth ist P. (u. Helios) geweiht (Eumel.fr. 12 p. 101 Dav.); ferner d. Länder jener Völker, deren Stammv. P. ist (s.o. Id); viell. noch Geraistos (s.d.) sowie Sunion; fiktiv: Posideion auf Scheria (£266)
31 Opfer an P.: 6x (V, 5°), davon 3x im Rahmen e.s festen Brauchs (beim Panionienfest in Mykale K403—5, bei den Aithiopen «25, in Nestors Pylos /4ff.); Ix aus Dank für Gewährung guter Fahrt (Nestor, /178); Ix zur Unterstützung e.s Gebets, vgl. unten 3 m (Phäaken, v 181—7; in ihren Opfern bis dahin [7/179—81, #59f., v24f. 50—2] fand P. keine Erwähnung); Ix bei Ausführung e.r Anweisung (des Teir., λ 126—134
ψ 273—81). Geopfert werden LStiere, (K403—5, /6—8 [9x9 L ,], /178, vl81f. [12 L ,]; L , u. Widder (a25, Hekatombe); Stier-Widder-Eber (A 126-134 s ψ273-81); Wein (/40—64, 332—4), vgl. auch 7?550 (Stier- u. Widderopfer an den P. nahestehenden Erechtheus, s. s.v. u. L35 137). Pferdopfer Lnicht erwähnt, (vgl. oben 3d); Thunfischopfer (s. L9§26; LThomson, FisheSj 86) ebf. L ,, allerd. dürfte m. dem 'heiligen Fisch’ Π4ΩΊ (s. ιερός BI6) d. Thunfisch gemeint sein, denn der zweite große u. mit P. vbd. 'Fisch’, d. Delphin, wurde nicht gefangen (s. L ,53; Gl. schildert Fang m. Speer od. Dreizack, s. West zu Th.442—3, L , 86)
3m Gebete an P. (h.22 nicht mitgezählt): 5x (l·, 3°, le, dir.R. außer /182—4), davon 2x m. Opfer vbd. (/55—61: Opfer primär; vl80—7: Gebet primär), 3x m. Einzelanliegen: /182—4 (Od. u.a.: Ach. möge sich überreden lassen, sich am Kampf zu beteiligen; zur Wahl von P. als Adressaten s.u. 5b), 1528—35 (Polyphem: P. möge Od. strafen); vl80—7 (Phäaken: P. möge nicht δρος πόλει άμφικαλύψειν), 2x mit mehrf. Wunsch: /55—61 (Ath. in Mentors Gestalt); Vit. p. 11 (s.u.); LHilfe bei Schiffahrt, nur Vit. ρ. 11 (L , bestimmend f. P. als Adressat) u. /60 (νέεσθαι) erbeten
3n Insignien: Dreizack (τρίαινα), P.s eigtl. Attribut, It. Tit.Cycl.ap. Apollod. 1,2,1 (p.6 Ki. [Prosaref.]) Geschenk der Kyklopen, bei Hom. 3x erwähnt u. eingesetzt: beim Beseitigen der gr. Mauer Λ/27—9, Spalten e.s Felsen <5506f., Aufwühlen der Meeresoberfläche ε291 f.; m. dem Seherstab (σκηπάνι- ov) als Teil seiner Kalchas-Tamung verleiht P. den Aianten /V59—61 Energie (wie m. e.m Zauberstab, vgl. «237f. 318 f.; vgl. 4 a z.St.); e. angsteinflößendes Schwert (αορ, s.d. B3) schwingt P. im offenen Kampf (Ξ 384—7); vgl. noch das Ruder (έρετμόν), das Od. als Symbol des Meeres u. damit des P. ins Landesinnere tragen soll λ 121 ff., i//268 ff.
4 	P. in der Ilias 4a akt. Auftreten in d. Handlung: P.s Auftreten ist beschränkt auf kurze Wortwechsel in H und Θ sowie ein zweimaliges Eingreifen im Kampf auf gr. Seite: TV1-O218L (gg. LZeus* Wille,), Κ1-Φ520 (gemäß L J; schließl. wird er Ω16 noch einmal erwähnt. Auffällig ist seine Abwesenh. in E (s. L2619f.) 7/445—53 beschwert sich P. bei
Zeus, daß die Gr. ohne Hekatomben an die Götter eine Mauer errichtet haben u. daß diese d. von ihm u. Ap. erbaute troj. Mauer in den Schatten stellen könnte (dagg. bez. er Φ446—9 ggüber Ap. d. Mauer als sein Werk; viell. bezieht er im H Ap. ein, um f. d. Götter im allg. sprechen zu können, vgl. V.450). Es drohe also Statusverlust f. d. Götter insgesamt u. f. ihn u. Ap. insbes.; als Zeus antwortet, daß er d. Mauer der Gr. später, nach deren Abzug, zerstören kann (vgl. unten 4b), gibt P. sich damit offenbar zufrieden: 0200ff. zeigt, daß er keinen Groll gg. d. Gr. hegt, ja diese Möglichk. wird nicht einmal erwähnt: offenbar war den Zuhörern von vornherein klar, daß P. auf gr. Seite stand. Auch TV1 ff. richtet P. den Zeitpunkt seines Eingreifens nicht nach dem Mauerdurchbruch in M, sondern nach Zeus* Sichabwenden (and. u.a. L24, Irmscher, Götterzom +); zu P. als ’Mauergott’ s.o. 3 h sowie Jackson Knight, 1475
1476


Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδων
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδων
CPh 26, 1931, 415-7; Maitland, CQ 49, 1999, 1-13; zur ganzen Szene vgl. ν 128 ff. — Während Zeus den Kampf vom Ida- Gebirge aus verfolgt, fordert Hera Θ 200 ff. P. auf, den bedrängten Gr. aus Mitleid u. wegen deren Geschenke zu helfen (202-4). P. will sich aber (Rede Θ 209-11) nicht mit dem 'viel stärkeren’ Zeus anlegen (vgl. dessen Drohungen 7 ff.). Als Hera u. Ath. sich später trotzdem auf den Weg machen, läßt Zeus sie durch Iris zum Ol. zurückholen u. kehrt selbst vom Ida auch dorthin zurück; P. spannt ihm bei seiner Ankunft d. Pferde aus. — Als Hektor (Ende M) die gr. Mauer durchbrochen hat, scheint d. Kampf um d. Schiffe bevorzustehen u. wendet Zeus (wieder auf dem Ida) beruhigt seinen Blick ab (TVlff); P., der von der Insel Samothrake aus sowohl die Schlacht wie auch Zeus’ Verhalten verfolgt, ergreift nun d. Gelegenh., den Gr. zu helfen (Motiv: Mitleid TV 15, vgl. Θ202); das großartige Bild seines Gangs nach Aigai u. seiner Fahrt von dort zur troj. Ebene (Stationen seines Weges geogr. uns.; West, East 381 f. fuhrt sumer. Parallele an) entspricht der Würde des Gottes (s.u. 4cα) wie auch der Bed. seines Eingreifens f. d. II.- Handlg. (ähnlich wie e. Rüstungsszene vor einer Aristie); kontrast. P.s schmachvoller Abgang (0168—219). Bis dahin steht P. den Gr. in der Schlacht bei, zuerst heimlich (λάΰρτ} TV357), mal in Menschengestalt, mal unsichtbar (so ganz verläßt er sich doch nicht auf Zeus’ Wegschauen; andrers. erkennt Hera ihn ΞΙ53—6 sofort; zu P.s Erscheinungsformen s. D.B.Seward, Divine Disguises in the Iliad, Diss. Pittsburgh 1991, 155—63; L21123—5; L2683), ab 3361 (sobald er erfahren hat, daß Zeus schläft) offen (viell. wagt er sich allerd. schon Ξ147—51 mit seinem Kampfruf vor, s.u.). Dank seiner Unterstützung sind die Gr. am linken Flügel nah dem Sieg (TV674—8). — TV43 ff: In Kalchas’ Gestalt spornt P. die in vorderster Front kämpfenden Aianten (Rede TV47—58 m. 'ironischen’ Elementen: V.54. 55. 58), flößt ihnen dann mittels des Seherstabs Energie ein u. gibt ihnen durch seinen schnellen Abgang (wie, nicht als, e. Falke) zu erkennen, daß er nicht der alte (vgl. TV95) Kalchas, sondern e. Gott ist (TV62—72, insbes. Aias* Rede V.68ff. [der den wohl ebf. ungewöhnl. Einsatz des Seherstabs, vgl. 3n, nicht erwähnt]; vgl. unten zum Ruf des 'alten Mannes’ Ξ147 ff). Sodann spornt er (als Kalchas) die hinteren Reihen der Gr. u. deren 7 Anführer an (Rede TV95—124), die daraufhin den Kampf wieder aufnehmen. Einer von ihnen, Teukros, kann noch Hektors Speerwurf ausweichen, aber an seiner Stelle wird P.s Enkel Amphim. getötet (182 ff). P. ist erzürnt, reagiert aber wieder nicht impulsiv, sondern zieht sich ganz nach hinten zu den gr. Schiffen zurück (206—9). Dort spornt er in Thoas’ Gestalt (Ls. Janko, Iliad zuu 216—18) Idom. zum Kämpfen an (Dialog TV219-38) u. leitet so dessen Aristie ein (L d 206—45); Idom. tötet Othryoneus, Asios u. Alkathoos (letzteren m. P.s Hilfe: 434ff.; P. hier u. später unsichtbar, nicht mehr in Thoas’ Gestalt?). Nach Idom.* Abzug (514ff.) beschützt P. Antil. (hilft ihm 'passiv’): 554f. 562f. Dann einigt Hektor aber d. Flügel der Armee, und von P. (sowie vom gr. Teilsieg) ist in TV keine Rede mehr. — Währenddessen (zur Chronologie L d 31—152) beraten Nestor u. die verwundeten Ag., Od. u. Diom. über d. verzweifelte Lage. Sie wollen mindestens durch ihre Präsenz in der Schlacht u. durch Anspornen die Niederlage abwenden (Ξ1—134). P. kommt in d. Gestalt e.s alten Mannes (136) hinzu u. spricht Ag. ermutigend zu (139-46). Anschließend ruft er 'wie 9000 od. 10000 Mann’ u. stürmt in d. Schlacht, was den Gr. Auftrieb gibt (die außergew. Intensität des Aufschreis hebt seine Tarnung auf, vgl. oben zum Abgang des 'Kalchas’ N62ff; hier allerd. keine Erkennung); zur ganzen Szene s. Frazer, H. 113, 1985, 1—9. Hera sieht vom Ol., wie P. sich abmüht (ποιπνύοντα V. 155; ist sie aufmerksam geworden durch den Aufschrei? Zeus, der viel näher ist, reagiert 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
nicht; viell. schaute sie zufällig hin u. erkannte P. sofort, wie Zeus 08), u. um ihm zu helfen, beschließt sie, Zeus durch Liebeslist eingreifsunfähig zu machen (3153—353). Heras Komplize Hypnos richtet P. (3354ff.) aus, daß Zeus schläft u. P. die Gr. jetzt rückhaltlos (πρόφρων) unterstützen soll. Sofort spricht P. ihnen zu (3364—77; in eigener Gestalt, vgl. έγών 374?), macht ihnen Mut u. schlägt Waffentausch vor. Sodann geht er in d. Schlacht voran m. einem 'Wunderschwert’. P. u. Hektor ziehen jetzt das 'Seil des Krieges’; d. Meer braust mit auf (Ξ388—93). Aias verwundet Hektor, Pos. führt die Gr. zum Sieg (3510). Als Zeus aufwacht, sieht er P. unter den Gr. (08) u. macht dafür Hera verantwortl. (14 f. 33, s. Janko, Iliad zu 031—3). Diese schwört, P. nicht angestiftet zu haben; er habe wohl aus eigenem Antrieb, aus Mitleid m. den Gr., gehandelt. Auf ihren Vorschlag, sich als Vermittlerin einzuschalten, geht Zeus nicht ein. Stattdessen heißt er sie, ihm Iris u. Ap. zu schicken. Iris schickt er sodann zu P. Diesen empört bes. Zeus’ Weigerung, ihn als Gleichrangigen (ίσον 167. 183) anzuerkennen (vgl. oben 4ca): er führt d. Gesch. der Weltverteilung zw. Zeus, Hades u. ihm an, bei der d. Erde keinem zufiel. In 2. Instanz gibt P. doch nach (erkennt Zeus’ überlegene Stärke u. Vorrechte als Erstgeborener implizit an), beharrt aber auf Isotimie (0208—10) u. läßt ausrichten, daß d. Zorn der pro-gr. Götter unheilbar sein werde, falls Zeus Troja schonen sollte (Streit zw. Zeus u. P. zeigt Parallele zu jenem zw. Ag. u. Ach. in A auf, s. L22284f., Muellner, The Anger of Ach., Ithaca & London 1996, 29 f. 109 f. 113-6, Lowenstam, Scepter 73— 6; vgl. L2699—102 über rechtshist. Aspekte). Dann zieht er sich ins Meer zurück (0218f.; kontrast. sein großartiger Einzug TV 17ff.; ιών suggeriert 'zu Fuß’, das TV32ff. abgestellte Gespann ist vergessen). K4 läßt Zeus d. Götter von Themis zus.rufen, und auch P. kommt (aus dem Meer, wo er seit 0219 verbleibt). P. spricht (Kl6-18) als erster (seiner Stellung als primus inter pares im nachfolgenden Geschehen entsprechend); Zeus ermuntert die Götter, sich am Krieg zu beteiligen. Aufzählg. der pro-gr. u. pro-troj. Götter (33—40). Ath. schreit auf gr., Ares auf troj. Seite, Zeus donnert, P. verursacht (57—65) e. Erdbeben (ohne erkennbare Vorteile f. d. Gr.). Auf- stellg. der Götterpaare: P. gg.über Ap. (67f., Forts. Φ435) usw.; 79ff: Ap. hetzt Aen. gg. Ach., worauf Hera Unterstützg.
f. 	Ach. fordert; P. findet das vorläufig unnötig (Rede 133—43); er möchte e.n Götterkampf vermeiden, d. Götter sollen zuschauen; sollten d. pro-troj. Götter es wagen, in den Kampf einzugreifen, werden wir sie schlagen (134f. ~ 021OL). Er geht den pro-gr. Göttern vor zur Her.-Mauer, wo alle Platz nehmen; d. pro-troj. Götter lassen sich an and. Stelle nieder (sie haben offensichtlich P.s Worte gehört, denn sie helfen Aen. weiter nicht; auch Ap. scheint Φ462—7 sich auf P.s Worte Kl34—7 zu beziehen; wenig später [K443f.] entführt Ap. allerd. Hektor vom Schlachtfeld, um ihn vor Ach. zu retten). P. beschließt dann, selbst Aen. vor Ach. zu retten (Rede zu Hera 293-308); seine Motive: Mitleid, Aen.’ Opferfreudigk. u. Vorbestimmung als Gründer e.s Herrschergeschechts (Zeus wäre verärgert, wenn er jetzt stürbe). Darauf antwortet ihm Hera: er soll tun, was er will; Ath. u. sie helfen keinem der Tr.; 318- 40: P. bringt Aen. in Sicherh. u. heißt ihn. Ach. auszuweichen. — Als dann später Skam. Ach. angreift (Φ 233 ff), kommt es doch noch (vgl. Kl38—143) zum Götterkampf (die Kampfpaare gemäß K67ff.). P. u. Ath. helfen Ach. (Φ 284ff), wobei ihm P. Mut zuspricht (288-97), Hera setzt ihren S. Heph. gg. Skam. ein. Nach den Kämpfen Ath.-Ares u. Ath.-Aphr. meint P. zu Ap. (436—60), es wäre unehrenvoll, wenn sie sich jetzt heraushielten; als der jüngere (440 ~ TV355) soll Ap. anfangen; P. wirft ihm vor, daß er trotz Laomedons Betrug den Tr. hilft. Ap. erklärt, nicht wegen Menschen kämpfen zu wollen, 1477
1478


Ποσειδαων, Ποσειδέων, Ποσειδων
Ποσειδαων, Ποσειδέων, Ποσειδων
u. räumt das Feld, 'denn er scheute (od. fürchtete? So Richardson, Iliad z.St., vgl. Art.’ Rede Φ472—7 u. 0222f., ζ329—31) den Kampf m. seinem Oheim’. P. wird nicht weiter erwähnt; Φ 515—20 ziehen sich d. Götter auf den Ol. zurück. — 026 wird P. nb. Hera u. Ath. als Gegner des Plans genannt, Hektors Leichnam von Hermes entführen zu lassen. Als Grund wird Parisurteil genannt (27—9), das für P. jedoch keine Bed. hat (Gg.stück zu dieser Sit.: A400 in 4b unten, s.d. sowie Erbse, Gn. 47, 1975, 120). Als P.s wahre Gründe darf man vermuten, daß Hektor Laomedonide ist [s.u. 4c/?] u. P.s Enkel Amphim. getötet hat (TV 183—7. 206f.: dort hält P. sich zurück).
4 	b (P. i.d. II.:) außerhalb der Handlg. bzw. in passiver Rolle: A400 Ach. zu Thetis: 'erinnere Zeus an deine Hilfe, als Hera, Ath. u. P. ihn fesseln wollten’ (unbek. Mythos; nach L2114—8 handelte es sich in d. urspr. Version um P. u. Ap., die dann als Strafe Frondienst f. Laomedon leisten mußten [Sit. wäre somit das Gg.stück zu jener in O25L, s.o. 4a: wie dort P. fehl am Platz, so hier Ath. u. Hera]; aber warum sollte Hom den Mythos abgeändert haben? D. Laomedon-Gesch. spielt e. Rolle im Epos, s.u. 4cβ) 2? 479: Brust des Ag. verglichen mit der des P.; /183: die Gesandten gehen entlang des Meeres¬
ufers u. beten vielfach zu P., daß es ihnen gelingen möge, Ach. umzustimmen; P. hier gewählt, weil der Strand seine Nähe suggeriert (vgl. γ 5 ff.; allerd. wird auch Ap. am Strand angebetet: A34ff.), viell. aber auch, weil man ihn als pro-gr. einschätzt (zu Recht, s.u. 4cß; kontrast. Z297 ff.); 362 (Ach.): 'Ich werde morgen abfahren; wenn P. gute Fahrt schenkt, dürfte ich am 3. Tage Phthia erreichen’; Λ 728 (Nestor über seine Jugendtaten): 'wir erbrachten dem Zeus viele Opfer, dem Alpheios u. P. je e.n Stier, der Ath. e. Kuh’ 751 (id.): 'Da hätte ich d. Molione getötet, wenn nicht ihr Vater P. sie in Nebel gehüllt hätte’; Af3—35: in e.r 'externen Prolepse’ wird die //459—63 geplante postiliad. Zerstörg. der gr. Mauer durch P. u. Ap. unter Mitwirkung von Zeus beschrieben (Schilderg. im Einzelnen unklar: leitet nur Ap. d. Flüsse um [vgl. V. 17f. m. V.24]? In welchem Sinne ηγεΐτ9 Ρ. [V. 28]? Impliziert εχων χείρεσσι τρίαιναν [V.27] deren Einsatz? Hainsworth, Iliad z.St. verneint dies, vgl. aber Verg. Aen. II610, wo Ld. Zerstörg. der troj. Mauer, beschrieben wird; wird hier auf L , angespielt [s. L7202+]?); K404L (Vgl.): verletzter Tr. brüllt wie e. Stier, der dem P. Helikonios geopfert wird Ψ2ΤΊ Ach. über seine vortrefflichen Pferde, e. Geschenk von P. an Peleus; 307 (Nestor zu Antil.): „σε έφίλησαν (Zeus u. Ρ.) και ίπποσύνας έδί- δαξαν (ν.1. έδίδαξεν) 1 παντοίας“, vgl. oben 3d 584f. (Men. zu Antil.): 'fasse deinen Wagen an u. schwöre bei P., daß du meinen nicht behindert hast’
4 c Charakterisierung (Grundlage der Deutung ist d. Handlungsrahmen der Ilias, vgl. oben 3 Vorbem. u. unten 5 c am Anf.; e. eher rel.geschicht. / psychol. Deutg. in L5, L,2219) 4ca Stellung unter den Göttern: als jüngerer Bruder von Zeus (7V355, 0204), hat er e. Zwischenposition zw. den um e. Generation jüngeren Göttern einers., denen er an Würde u. Macht überlegen ist, u. dem (geringfügig) älteren u. erheblich mächtigeren Zeus andrers. (vgl. /V355, Φ440); P. sieht sich prinzipiell als gleichrangig m. Zeus (όμότιμον 0186, vgl. 0209); daß er sich ihm trotzdem unterordnet, hat e.n formalen Grund (Zeus ist der ältere: 7V354—6, 0166 s 182. 204) sowie e.n pragmatischen (Zeus ist viel stärker: Θ18-27. 210f., 0165 s 181); letzterer Grund ist wohl ausschlaggebend (and. L25 106. 115): obwohl N345 ff. nicht ausdrücklich genannt, wird er O210f. von P. Hera ggüber als einziges Argument angeführt. Zeus’ Überlegenh. (primär physisch, aber auch geistig, s. /V355) ist f. P. ein prekärer Punkt, weil er seinen Status als Zeusgleicher in Frage stellt; als Iris zu P. 'frei’ spricht (0201- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
4), erwähnt sie nicht den Kraftunterschied (der P. ohnehin bewußt ist), sondern nur den Altersunterschied, womit sie P. einen Rückzug in Würde ermöglicht. Zeus selbst hatte dagg. den Kraftunterschied offen angesprochen u. P.s Gleichheitsanspruch explizit abgelehnt (0164ff. = 183), ihn bewußt brüskierend, denn sonst nimmt er auf P.s Empfindlichk. Rücksicht (//455—8; kontrast. άλλος H456 m. και άλλοι Ο\δΊ\ zwar behandelt er P. mit mehr Rücksicht als Hera u. Ath. in ähnl. Sit.: 0399ff. 454-6. 477-83 [s. L22 185], aber vgl. 0196-8). Als Gegenleistg. f. diese Rücksicht erweist P. Zeus Respekt: 044OL schirrt er Zeus’ Pferde ab, K301 rettet er Aen. (s.o. 4 a z.St.), er opponiert in Götterversammlungen nie gg. Zeus, wendet sich an Zeus, um das Vorgehen wegen der gr. Mauer, abzustimmen (//445 ff.) - Überlegenh. ggüber and. Göttern: s. Zeus’ Versicherung //455—8; impl. im Vgl. m. Zeus (0 222—8, 7V345-60, L'Dreiteilg. der Weit’, 0187ff.); er spricht f. d. Götter //443 ff., K15f.; als Zeus K24ff. den Göttern erlaubt, sich am Krieg zu beteiligen, steht P. eindeutig an deren Spitze (sein Erdbeben symbolisiert dies; K56—65 Zeus—P.—Hades erinnert zudem an L ,): P. führt die pro-gr. Götter an (auch Hera fügt sich Kl32ff. 309ff.), d. pro-troj. Götter fürchten ihn (setzen sich ebf. K151L, helfen Aen. nicht; Ap. vermeidet Kampf Φ462ff.); auf P.s Kraft deuten auch Vgl. Β4Ί9 u. Epith. εύ- ρυσΰενης. — Aus dieser prekären Zwischenposition läßt sich auch P.s Vorsicht u. Besonnenh. erkl., durch die er sich von seinen Parteigängern Hera u. Ath. unterscheidet (s. bes. 0198-211 u. 350ff., K293-317; kontrast. Vorgehen 7V2O6ff. m. Ares’ Impulsivität 0113ff.; dagg. steht seine Unversöhn- lichk. gg.über den Laomedoniden: vgl. unten 4cß); Er meidet e.n offenen Konflikt m. and. Göttern sowohl bei Unterlegenh. (0209—11) wie auch bei Überlegenh. (Kl 32—4); ferner bringt seine Stellung als Zeusrivale u. -Vertreter ein Verantwortungsbewußtsein für d. kosm. Ordnung mit sich (//450 spricht er f. alle Götter, K301 f. f. μοίρα, Φ290Γ f. Zeus u. αισα). Ap.s Erkl. (Φ462—7), nicht 'wegen Menschen’ m. P. kämpfen zu wollen, appelliert an P.s hohe Auff. der Götterwürde. — Trotz seiner unbequemen Zwischenposition, seiner Empfindlichk. für mögl. Ehrverletzung (vgl. Adkins, JHS 92, 1972, 1-8: P. „seems to be of all the gods the most touchy about his τιμή“), seines mühsamen ποιπνύειν in N u. Ξ sowie seiner schmählichen Abberufung in O behält P. stets seine Würde, er wird nie lächerlich (kontrast. z.B. Ap. Φ475—7).
4cß Stellung im Troiakonflikt: P. ist von Anfang an (0204 σφισι βούλεο νίκην) pro-gr. (als Gott der Ionier [s.o. 3 a]? vgl. allerd. K298f.) u. anti-troj. (aufgrund des Laomedon-Betrugs Φ441ίΓ. [Anspielungen auch //454f., K145—8, nicht in anti- troj. Kontext]); 0213—7 besteht er auf Trojas Vernichtung (wie Hera Δ 26—9. 57) u. Ruhm f. die Gr. (fehlt bei Hera); sein Protest gg. Mauerbau (//445—53) nicht anti-gr. (s. 4a z.St.; vgl. noch 4b zu /183), sondern durch P.s Empfindlichk. in Statussachen u. sein Bemühen um Aufrechterhaltg. der göttl. Ordnung bedingt (vgl. oben 4ca); Hera geht 0201—7 zu Recht davon aus, daß P. sich den Gr. verbunden fühlt (Mitleid, ihre Opfer); weil d. Laomedon-Betrug nicht Gegenstand des Krieges ist (im Ggs. zum Parisurteil > Helenaraub), kann P. (im Ggs. zu Hera u. Ath.) differenzieren zw. den Laomedoniden (unversöhnt, ggüber Hektor 026, s.o. 4 a z.St.) u. den anderen auf troj. Seite (Aen. rettet er nicht nur aus Rücksicht auf Zeus [K301—5], sondern auch aus Sympathie [293—9]; beides läßt Hera f. sich u. Ath. nicht gelten K310ff.)
5 	Odyssee im Ggs. zur II. ist P.s Auftreten in der Od. schwer bestimmbar, daher das abweichende Verfahren: zuerst Auflistung aller Erwähnungen von P. (5 a), sodann deren Auswertung im Hinblick auf sein Handeln (5b). 5a Handlung: Auflistung a2Q: P. grollte ständig dem Od.; 22—26: P. war 1479
1480


Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδων
zu den Aithiopen (seine Nachfahren? s.o. 1 d) gegangen, um e. Hekatombe von Stieren u. Widdern entgegenzunehmen u. am Bankett teilzunehmen; «68. 73. 74. 77 (Zeus zu Ath.): P. grollt dem Od., weil Od. Polyphem, P.s Sohn mit Thoosa, geblendet hat; /6. 43. 54. 55: Opfer (Stiere, Wein) u. Gebete der Pylier (u. der dazugestoßenen Tel. u. Mentor-Ath.; letztere[r] richtet an P. ein Gebet für d. Pylier, Tel. u. sich selbst); /178 (Nestors Reisebericht): am Kap Geraistos Stieropfer an P. als Dank f. d. gute Überfahrt, so daß auch ΰεός+ 158. 173. 183 P. bez. dürfte (s.u. 5be am Anf.); /333: Mentor-Ath. spornt Nestor an, das Abschlußopfer (Zungen der Stiere u. Wein) zu bereiten *f. P. u. die and. Götter’; 0386 (Men.’ Reisebericht): Proteus kennt als -ωνος υποδμώς die Tiefen des gesamten Meeres; 5500. 505 (Proteus erzählt): Rettung u. anschl. Tötung von Aias, S. des Oil., durch P. (s.u. 5ba); £282. 366: P. kehrt von den Aithiopen zurück, sieht Od., erhebt Sturm (Selbstgespräche 286—90. 377—9), fahrt weg 380 f. (nähere Beschr. in 5bß); £339 (Leukothea, offens. unbemerkt von P., zu Od.): warum haßt P. dich so?; £423 (Selbstgespräch Od.): P. haßt mich; £446 (Od. an unbek. Flußgott): habe Mitleid mit mir, der ich vor P.s Zorn flüchte; £326 (Od. betet zu Ath.): du hast mich nicht gehört, als P. mich quälte; f330 (Dichter): Ath. vermied bis dahin Konfrontation m. ihrem Oheim (vgl. v341—
з, 0468f.); η35. 56. 61 (Phäakerin-Ath. zu Od.): P. gab Phäaken wunderschnelle Schiffe, zeugte ihren Stammv. Nausithoos m. Periboia; η271 (Od. zu Arete): P. bescherte mir viel Elend; #322. 344. 350. 354 (Demod.’ Lied von Ares u. Aphr.): P., Ap.
и. Hermes (u.a.? s. V.326—33) gehen m. Heph.; P. lacht als einziger nicht u. bewirkt Ares’ Befreiung (Reden 347 f. 355 f.); #565 (Alkin.): Nausithoos sagte immer: P. ist verärgert, weil wir alle geleiten; ι—μ — Od.’ Reisebericht: 1283 (Od. zu LPo- lyphemj: P. hat unser Schiff zerstört; 1412 (Kyklopen zu L □): bete zu deinem Vater P. (sc. um Heilung von deinem Wahnsinn); i518 (L u zu Od.): komm! ich werde dann meinen V. um Geleit f. dich bitten; z 525 (Od. zu L J: nicht einmal P. wird dein Auge heilen; 1526. 528. 536: L j betet zu P. um Rache u. wird erhört; λ 101. 102 JTeir. zu Od.)/ P. wird deine Heimreise qualvoll machen, weil du seinen S. geblendet hast; λ 130 (s Ψ2ΊΊ s.u.) L / nach Ankunft in der Heimat mußt du ins Landesinnere, wo das Meer unbekannt ist, dort sollst du P. e. suovetaurilium entrichten; λ241. 252: Od. sah Tyro, Ldie von Pos. geschwängert worden waru (Rede: 248— 252); Λ306: Od. sah Iphimedeia, L / λ399 (s ω 109 s.u.). 406 (Od. zu Ag.): hat P. dich auf dem Meer getötet? Antw.: nein; μ 107 (Kirke zu Od.): aus Charybdis’ Strudel könnte dich nicht einmal P. retten; vl25. 140. 146: P. (der nicht verhindert, daß d. Phäaken Od. bequem u. reich beschenkt nach Ith. bringen) beschwert sich hinterher bei Zeus (Rede 128-38), daß d. Phäaken ihn nicht ehren u. somit sein Status unter den Göttern gefährdet ist. Zeus versichert ihm, daß dieser unangreifbar sei; was d. Menschen anbetrifft: er könne sie strafen, wie er nur will. Nach e.m weiteren Redewechsel (V. 147—58) versteinert P. das zurückgekehrte Schiff im Hafen von Scheria (Näheres unten 5bß); vl73. 181: Alkin. bezieht d. Schiffsversteinerung richtig auf Nausithoos* Worte (#565—70 s v 173—178) u. regt Stieropfer f. P. an, damit dieser keinen Berg über/um ihre Stadt legt; v341 (Ath. zu Od): ich wollte mich nicht deinetwegen m. P. anlegen (vgl. oben η 330); 1//234 Gl.: wie sich e.r, dessen Schiff P. auf dem Meer zerschlagen hat, über den Anblick von Land freut, so Pen. über Od. (’Rollentausch’, vgl. #523-31); Ψ2ΊΊ (Od.: Pen.) s λ 130 (s.o.); ω109 (Ag. zu Freiem) s Λ 399 (s.o.)
5b Handlung: Auswertung Angesichts der Ankündigung («20f. 68 f.), daß P. unablässig zürnt, scheint er im Epos relativ abwesend zu sein. Allerd. hat sich d. Dichter auch
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδων
kaum Möglichk. gelassen, ihn handelnd darzustellen: in der Odysseus-Handlung (ab ε) kehrt P. erst V. 282 von den Aithiopen zurück u. bereits ab £380 läßt er Od. endgültig in Ruhe (gemäß der αισα: £288f.); in der Tel.-Handlung ist P. (außer als Opferadressat in y) abwesend; die νόστοι des Nestor (γ 103ff.), Men. (5333 ff.) u. Od. (z— μ) werden von ihnen selbst erzählt, u. da diese als Sterbliche keinen Einblick in die Götterhandlg. haben, kommt P. notwendigerweise auch hier nicht vor (L27); für d. Götterversammlungen in a u. ε ist P.s Abwesenh. Voraussetzg für. d. Handlungsverlauf. Trotz dieser Einschränkungen wird ein machtvoller Auftritt P.s dreimal (s.u. 5ba—γ) direkt dargestellt, u. auf weitere Aktivitäten während Nestors u. Od.’ νόστοι läßt sich indirekt schließen (s.u. 5bδ—ε) 5ba 5499—511 (Proteus; zu seinem Wissen s.
5386. 468): P. rettete Aias, S. des Oil., auf der Rückreise vor Ath.s Groll (d.h. vor e.m Sturm), indem er ihn ans Land brachte; als Aias dann aber prahlte, gg. den Willen der Götter entkommen zu sein, spaltete Pos. m. dem Dreizack den Felsen, auf dem Aias saß, so daß er ins Meer fiel u. ertrank 5bß £282—381: Beim Rückkehr von den Aithiopen sieht P. Od. auf dem Floß u. entfacht gg. ihn e.n Sturm. Dann wendet er sich ansch. ab (LLeukotheaSj Auftreten V. 333 ff. entgeht ihm od. er ignoriert es, s.u. zu 375); er erzeugt dann nochmal e. große Welle (366) u. wendet sich ansch. wieder ab, denn als er wieder hinsieht (375), schwimmt Od. bereits (nackt bis auf L Tuch, das P. ansch. nicht registriert), u. P. beläßt es so (Rede 377—9) u. fährt weg. Seine Absicht ist (290. 377-9), daß Od. noch einmal richtig leiden soll, u. dies erreicht er auch (trotz L j u. Ath.s [382ff.] Beistand) 5όγ v 125-164: P. beschwert sich bei Zeus über das Geleit, das d. Phäaken Od. gewährt haben (s.o 5 a); er möchte das Schiff auf offenem Meer versenken μέγα δέ ^σφιν δρος πόλει άμφικαλυψαιΛ 152 (καλύπτω BHlb: 'umgeben’; πόλις BII2eß: 'bedecken*). Zeus rät ihm stattdessen, d. Schiff im Hafen, vor aller Augen, zu versteinern, jedoch μηδέ L d 158 (μηδέ Ar. Byz.; μέγα δέ vulg., Arist.). Welche La. richtig ist, läßt sich nur rückschließend aus dem Ausgang der Gesch. herleiten, denn es ist anzunehmen, daß P. Zeus’ Rat befolgt (N.B.: der Ausgang ist also nicht vom Dichter offengelassen, sondern durch d. jew. La. bzw. ud. Streichung des V. 158d determiniert); für μηδέ (bzw. L J spricht (so auch Friedrich, AJPh. HO, 1989, 395—9; L35124 A.36): — d. Änderung des 1. Teils der Strafe beabsichtigt, daß e. stets sichtbares Mahnmal den Phaiaken Respekt vor P. einflößt u. sie zum Einstellen ihrer Geleittätigk. veranlaßt, so daß Lder 2. Teil der Strafej entfallen kann. Da diese Absicht sich erfüllt (V. 180), entfallt L u wohl tats. — Zeus* Ethos legt e. mildere Strafe nahe: auch in a (in Zush. m. Aeg. u. Od.) sowie ω 481 ff. (Ithak.) sucht er, menschl. Leiden zu vermeiden (s. Friedrich, GRBS 28, 1987, 375—400); — Der ohnehin abrupte Szenenwechsel vl87 (J. Peradotto, Man in the Middle Voice, Princeton 1990, 81), wäre noch sing.er, wenn e. Teil der Handlg. (d. weitere Bestrafung) unerwähnt bliebe; — v64 ό δέ νόσφι βεβήκει meint eher 'von Scheria* (ringkompositorisch V. 160 aufgreifend) als 'vom Schiff (V.l62), vgl. P.s Abgang £380f. Gg. μηδέ (bzw. Streichung des V. 158) spricht nur die Überl.; daß der 2. Teil des Nausi- thoos-Spruchs vl77 - #569 dann unerfüllt bliebe, wiegt nicht schwer, denn auch der 1. Teil erfüllt sich nicht, ebs. Teir.’ u. Kirkes Prophezeiungen κακώς νεΐαι Λ141 / μ 141 (vgl. ν 131-8); zudem ist P. ja nicht wirkl. verärgert, weil 'wir alle geleiten* [#566], sondern weil sie Od. geleiten u. reich beschenken, s. v 127-38 (hätte Nausithoos Od. genannt [wie «507-12, κ 330-2], wäre d. Gastfreundsch. der Phäaken unerklärt.; zudem erfüllt d. Einstellen der Geleittätigk. e.n ätiol. Zweck: seitdem sind die Phäaken verschollen [vgl. d. parall.
1481
1482


Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών
Sit. //456—64 4- Μ3-33]); 5δδ ν 131-3 besagen, daß Ρ. nach Polyphems Gebet (ί 526—36) bei Zeus vorstellig geworden ist u. ausgehandelt hat, daß Od. erst nach vielen Leiden (vl31f.) heimkehren würde (verborgene Götterhandlg., s.u. 5be) 5δε Anzeichen von P.s Handeln in dir.R. der Nichtolympier (einschl. i—μ): da Nestor γ 178 an P. opferte, war dieser wohl auch d. θεός, den er zuvor um e. Vorzeichen gebeten u. der ihm dieses u. gute Fahrt über d. Ägäis (173—6) gewährt hatte (sowie nachher gute Weiterfahrt nach Pylos: 183 πρώτα); unklar ist nur, warum ihn Nestor nicht beim Namen nennt (anders G.Francois, Le Polytheisme ..., Paris 1957, 37— 9) — In x vermutet Od. (in seiner 'Erlebnisperspektive’, vgl. Suerbaum, Poetica 2, 1968, 156f.) noch kein Wirken des P.; spätestens ab λ 101 (Teir.-Weisung) ist er sich darüber im klaren. Auch Kirke dürfte μ 38 m. θεός P. meinen, ebs. Od. μ 169 m. δαίμων (bewirkt Windstille bei Sireneninsel); auch vor Thrinakia (Verbortheit der Gef. Lbewirkt durchj δαίμων μ 295), Gg.wind ebd. (L d 'Zeus’ 313—5), Od.’ Einschlafen (L j θεοί 338. 371—3); Als Od. nach Schiffbruch zu Charybdis zurückgetrieben wird (durch den νότος 427 f.), dürfte P. am Werk sein. Schließl. dürfte er im Rückschluß auch in κ aktiv gewesen sein, zumindest in der Aeol.-Episode: vgl. parall. Sit. bei Thrinakia (Unvernunft der Gef., Od.’ Einschlafen) u. d. Reaktion des Aeol. (κ 72—5).
5 	c Charakterisierung (zum Ausgangspunkt der Deutg. s.o. 4c Vorbem.; P. wird häufig als arch. Gottestypus dargestellt, der gg.über dem gerechten Zeus das 'alte’ Gewaltprinzip verkörpert [u.a. L34· 35]; diese Aufif. übersieht u.a., daß P.s Partei- lichk. u Zeus’ Überparteilichk. durch d. Handlg. bedingt sind): der P. der Od. ist im wesentl. der der II. (s.o. 4cα): zweitmächtigster und zweitältester Gott nach Zeus (πρεσβύτατον και αριστον, sagt Zeus vl42, sich selbst ausklammemd [and. πρεσβύτερος B2a: elativ]); um Konsens (bes. m. Zeus) bemüht (hier noch stärker als in der II., dem olymp. Harmoniemodell der Od. entsprechend [vgl. L2973]): s. vl47f. (auch Bestrafung des Od. m. Zeus abgesprochen, s.o. 5bδ); er findet sich ofiensichtl., wenn auch widerwillig, mit dem Beschluß der and. Götter ab, Od.’ Heimkehr einzuleiten (ε 286—90): sonst hätte er verhindert, daß Od. Scheria erreicht, jetzt macht er es ihm 'nur’ noch einmal schwer; Als Hüter der αίσα (f288f., vgl. oben 4cα) behelligt er Od. ab ε380 nicht mehr, also nicht einmal auf 'seiner* Scheria (trotz Ath.s, nach Darst. des Dichters berechtigter, Vorsicht: £328—31). Zur Aufrechterhaltg. der göttl. Ordnung gehört auch d. Bestrafg. des götterverachtenden Aias (δ499ff.): Seine pro-gr. Gesinnung (weshalb er Aias zuerst vor Ath. rettete) ordnet P. einem höheren Wert unter, dem gebührenden Respekt der Sterblichen vor den Göttern (somit
d. Gegenstück zur Rettung des Aen. in Φ; allerd. ist hier primär d. eigene Ehre betroffen, vgl. oben 4cα am Ende) — Seine Einstellung gg.über Od. läßt sich m. der gg.über den Tr. in der II. vergleichen (L"123: „er ergrimmt, aber er haßt nicht“; allerd. wird sein Grimm gg. Od. von den übrigen Göttern als übermäßig empfunden: a64ff., ε339). Sein Groll hat
e. n handfesten Grund (Blendung seines Sohnes, erschwert durch Od.’ Hohn vgl. 1525 m. 520 f.; vgl. 5505—10); Entsprechendes gilt f. seinen Zorn gg. d. Phäaken: aus Od.’ eigener Erz. wußten sie von P.s Groll, u. P. durfte erwarten (auch wenn d. Gg.teil schon feststand: £36—40), daß seine Nachkommen (vl30) u. Schützlinge Od. kühler aufnehmen würden (ähnl. wie Aeol. κ72-5; and. Lw123); andere Götter grollen nicht weniger als P.: Ath. (χ 130ff.), Helios (μ377ff.); und er ist nicht nur der zürnende Gott, er kann auch helfen (Aias 5500L, wohl auch γ 173—9, s.o. 5be). — Machtbereich: Auch wenn d. 'Märchenwelt* von Lotophagen bis Phäaken in gewissem Sinne zum 'Reich des P.’ gehört (so u.a. L27 35) u. er 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ποσειδάων, Ποσειδέων, Ποσειδών
Stammv. der Kyklopen, Laestrygonen u. Phäaken ist (s.o. 1 d,) bedeutet das nicht, daß and. Götter dort machtlos wären (s. z.B. Helios auf Thrinakia [μ], Hermes in Ogygia [ε] u. Aiaia [κ]), so wenig wie P. auf Ith. machtlos wäre: seine Zurückhaltung dort, wie schon auf 'seiner’ Scheria, ist freiwillig, er richtet sich nach der αίσα (£ 288 f.) bzw. der Vereinbarung m. Zeus (s.o. 5bδ); Beschränkung auf Meeresbereich auch angesichts der sonstigen Kontinuität m. der Theologie der II. unwahrsch. — Wo sein Eingreifen geschildert wird, erzielt er mit wenigen Handlungen entscheidende Wirkung (5 505—10, £291—6. 366, v 159—64; kontrast. d. emsige Kleinarbeit im Verborgenen in N—O). Obwohl P. bezügl. Od. sein Ziel nicht ganz erreicht, denn Od. kommt reich beschenkt zurück (v 131—8), sichern die Bestrafg. der Phäaken (v 159 ff.) u. Od.’ Verpflichtung zur Versöhng. (Α 119 ff., ψ 248 ff.) seine Macht u. Würde. — Auch im Demod.- lied von Ares u. Aphr. (5266—366) zeigt P. d. gleichen Merkmale wie in der II. (s.o. 4ca): würdig u. verantwortungsbewußt (als älterer Gott u. Zeusvertreter) nimmt er im Ggs. zu Ap. u. Hermes die Sache ernst u. ist bemüht, Frieden u. Ordnung aufrechtzuerhalten. Verm. darüber, warum P. hier an Zeus’ Stellen tritt, bei de Jong, Narr. Comm. Od.207 (P. als Hauptgott der Phäaken) u. L” 115 (Zeus der Odyssee nicht komikfähig)
6 Hesiod: P. kaum handelnd dargestellt. Erwähnungen: Th. 15: wird besungen von Musen; 278: schläft m. Medusa (zeugt Chrysaor u. Pegasos); 441: wird von Seeleuten nb. Hek. angebetet; 456: zweiter S. (nach Hades) von Rheia u. Kronos; 732 f.: baut bronzene Tore u. Mauer um Tartaros, um d. Titanen einzusperren; 817—9: gibt dem Briareos seine T. Kymopo- leia; 930: Triton S. von P. u. Amphitrite; Op.667: Schiffahrt während Spätsommer ungefahrl., solange P. od. Zeus nicht eingreifen; Sc. 104 (lolaos zu Her.): dich ehren Zeus und P., der Thebens Mauern u. Stadt beschützt; Frauenkat.: fr. 1,17: Sage mir, Musen, Lmit welchen Frauend Zeus geschlafen hat, L d P., L j Ares usw.; fr. 10a, 102 Kanake? (s. West, Cat. 60f.) schlief m. P.; fr. 17a, 13. 15, fr. 17b (Prosaref.): P. zeugte Ktea- tos u. Eurytos m. Moline; fr. 19 (Prosaref.): P. der eigentl. V. der Aloaden; fr. 30,32, fr. 31,1: P. umwirbt Tyro (vgl. λ 235— 59); Hes. fr. 33a, 13: P. schenkte seinem Enkel Periklymenos LVerwandlungsfahigk.d; 43a,55. 68: P., der Mestra (s.d.) L j geschenkt hatte (fr.43c [Prosaref.]), zeugt m. ihr auf Kos Euryp. (s.d. BII); fr.43a,81: P. zeugte (m. Eurynome? s.o. 1b) Belleroph. (nominaler V. Glaukos, s. s.v. BI); fr. 87 (Prosaref.): Kai- nis schlief m. P., der ihr versprach, ihren Wunsch zu erfüllen: sie wünschte sich, e. Mann (Kaineus) u. unverwundbar zu werden; fr. 136,17: P. erzeugte (m. Manto od. Pronoe? s. West, Cat 81) e.n Helden (Name unbek.); fr. 145: P. schickt Minos e.n Stier (P.* Name nicht im Fr. erhalten); fr. 148a (Prosaref.): Orion S. von P. u. Euryale; fr. 148b (Prosaref., wohl nichthes.): Orion gezeugt, indem Zeus, P. u. Hermes in Rinderhaut urinierten, welche begraben wurde; fr. 149 (Prosaref.): Orion schüttete Land auf zwischen Sizilien u. Italien, gründete dort P.-Heiligtum; fr. 150,27: war Sohn des P. (Laestrygon? s. West, Cat. 85); fr. 188A (Prosaref.): P. schlief m. Arethusa, vgl. unten fr.244,8; fr.223 (Prosaref.): Boutes S. des P.; fr.235,5:... an jenem Tag, als P. u. Ap. d. Mauer bauten (sc. die troj., vgl. oben 3 h); fr. 244,8: P. zeugte Abas (m. Arethusa, vgl. oben fr. 188A u. West, Cat. 99); Großer Frauenkat.: fr.253,2: Mekio- nike schlief m. P. u. gebar ihm Euphemos
7 Hymnen: h.Merc. 187: Onchestos heiliger Hain des P.; h.Ven.24: P. u. Ap. warben vergebl. um Hestia; h.7,20 (Seeräuber über Dion.): dieser ist Zeus od. Ap. od. P.; h.22 — Pos.hymnus
8 Ep. Fragmente: Cycl.ep.IG 14,1292 p.4 Ki. (Prosaref.): Kontext unklar; Tit.Cycl.ap. Apollod. 1,2,1 p.6 Ki. - West, Epic fr. 226 (Prosaref.): befreite Kyklopen schenken Zeus 1483
1484


Ποσειδαων, Ποσειδέων, Ποσειδων
πόσις I
Blitz, Ρ. Dreizack, Pluto Tarnkappe f. den Kampf m. den Titanen; Cypr.ap.Procl. p.32,70 Dav.: Kyknos S. des P., von Ach. getötet; Theb.fr.6A-c p.24f. Dav.: Pferd Arion gezeugt von P. (s. s.v. "Αριών u. Richardson, Iliad zu ^346—7), von ihm an Kopreus geschenkt; II.Pers.fr. 1,1 p.63 Dav.: Ρ. V. des Mach, u. Podaleirios, die er m. ärztl. Fähigkeiten ausstattet; Nosti fr. 1 p.68 Dav. (Prosaref.): Ρ. V. des Nauplios (m. Amymone); Tele- gonie ap. Apollod.Epit.7,34 = West, Epic fr. 166 (Prosaref.): Od. erbringt Sühneopfer an P. (s. λ 121—31) im Land der Thesproten Asius fr. 7 p.90 Dav. (Prosaref.): P. V. des Ankaios, König der Leleger (m. Astypalaia); Conon fr. 1 p. 142 Dav. (= Cin.fr.7 p. 117 Ber. [Prosaref.]): P. besiegt Aigaion u. wirft ihn ins Meer (seitdem Ägäis); Eumel.fr. 12,2 p. 101 Dav.: P. V. der Lamia (Μ. der Sibylle), gründet (m. Helios) d. isthm. Spiele, die aber nur P. Ehre einbringen (vgl. West, Epic fr. 234. 240); Pan.fr. 16,2 p. 123 Dav.: P. u. Ap. dienten e. Jahr lang als Tagelöhner (sc. bei Laomedon); Mus.fr. 11,2 p.24 Diels: Gemeinsames Heiligtum der Erdgöttin u. des P. zu Delphi, letzterer spricht mittels Diener Pyrkon; Chersiasfr.2,1 p. 165 Dav.: P. V. des Aspledons (m. Mideia); Heges.fr.3,1 p. 166 Dav.: P. zeugt m. Askre Oioklos (s.d.); Vit.p. 11,1: ‘Hom.’ betet vor Schiffsreise P. an, er möge (auf der Fahrt nach Erythrai) Wind u. dann den Seeleuten gute Rückfahrt schenken, ihm selbst gute Aufnahme am Bestimmungsort u. d. Möglichk., Thestorides zu strafen, der gg. Zeus Xenios gesündigt hat; Atlantis(?) ap. Apollod. 3,111, s. Alpers, Abh. der Braunschweig. Wiss. Ges. 52, 2003, 23—35 (Prosaref.): P. zeugt m. LPleiadej Kelaino S. Lykos, den er auf den Inseln der Glückseligen ansiedelt, u. m. u Alkynoe T. Aithousa u. S.e Hyperenor u. Hyrieus
D Plusv.: 054b, S241b -άωνι
G 1 Reden des P.: a II. (16 Reden, insges. 174 Zeilen): 7/446—53 (zu Zeus); 0209-11 (zu Hera); ΛΜ7-58 (zu Aian- ten); 95—124 (zu 7 jüngeren gr. Anführern); 219f. 232—8 (zu Idom.); Ξ139-46 (zu Ag.); 364-77 (zu Gr.); 0185-99. 206- 17 (zu Iris); Kl6-8 (zu Zeus); 133-43 (zu Hera); 293-308 (zu pro-gr. Göttern); 332—9 (zu Aen.); Φ288—97 (zu Ach.); 436— 60 (zu Ap.) b Od. (4 4-3 Reden, insges. 25 4- 9 Zeilen): £286—90. 377-9 (Selbstgespräche); v 128-38. 147-52 (zu Zeus); II im Demod.lied: 0347Γ. 355f. (zu Heph.); in Od.’ Erz.: A 248—252 (zu Tyro) 2 P. beim Namen genannt (77., Έννοσίγαιος, Ένοσίχδων, Κυανοχαίτης, s.o. B2a) in dir.R. (bei Hom.): a II. (insges. 23x): 16x spricht e. Gott zu e.m Gott (7/455, 0201, £357, 041. 51. 57. 158. 174. 201. 222, K20. 115. 310, Φ462. 472. 477), stets bezogen auf d. IL-Hand- lung; — 7x spricht e. Mensch (Ach. 3x, Nestor 3x, Men. Ix) zu e.m Menschen (außer 4400: Ach. zu Thetis), stets über d. voriliad. Zeit (4400, Λ 728, Ψ2ΊΊ. 307) u./o. im Zush. m. e.m Wunsch (7362), Opfer (4 728), Eid (!P584) bzw. als fa$on de parier (Funktion / Bereich des Gottes): Pferdegott Ψ277. 307. 584, Seegott /362 b Od. (komplizierter als II.: im Demod.lied δ266—366 nur V.350, also nicht 322. 344. 354, als dir.R. gezählt; Gott in Menschengestalt [Ath. als Mentor in γ, als Phäakerin in η] als Mensch gezählt; bei Verschachtelung ist der Originalsprecher maßgeblich; der Wiedergebende in [ ] erwähnt): insges. 41 x, davon spricht 6x e. Gott zu e.m Gott (a68. 73. 74. 77, t?350, vl40), stets bezogen auf d. Od.-Hand- lung außer #350 (Demod.lied); - 7x spricht e. Gott (in persona, s.o. 2b Vorbem.) zu e.m Menschen: 5386. 500. 505, £339, λ 252, μ 107, v341; — 6x von P. als V. des LPolyphemj, resultierend in Gebet des L j (Sprecher [Od.:] Kyklopen, L Jt Od.): 1412. 518. 525. 526. 528. 536; - 2x spricht e. Mensch zu e.m Gott (Od. £446 zu Flußgott, £326 zu Ath.), 21 x zu (e.m) Menschen: 7x über vorodyss. Zeit (η35. 56. 61: Vor- gesch. Phäaken, #565 ~ vl73: Nausithoos-Vorhersage, λ 241.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
306: Heroidenkat.); 7x im Rahmen von Opfer / Gebet (vgl. oben: Gebet des Polyphem): /43. 55. 178. (Nestor u. Söhne). 333 (Mentor), A130 ~ ψ2ΊΊ ([Od.:] Teir.), vl81 (Alkin.); 4x als fa$on de parier (s.o. 2 a am Ende), näml. Verursacher von Schiffbruch: ί 283, A399 — ω 109, A406 ; 3x bezogen auf d. aktuelle Handlung: A 102 ([Od.:] Teir.), £423, 7/271 (Od., belehrt von Ino £339, vgl. £446 [Od. an Flußgott], £326 [Od. an Ath.] sowie ι 536 [Od. kennt Ausgang des Gebets, offens. aufgrund von späteren Informationen von Teir./Ino, vgl. ι 550— 5]). S. R. van der Mije
Ποσιδήϊος [Γ, 1°, lh] bereits myk., s. DMic. II 156; -io- Abl. von Ποσειδαων, s. Risch 57 A.50 I [1', lh] poseido- nisch, Poseidon- (d.h. ‘dem Pos. gehörend’), zum poss. Adj. im allg. u. dessen Konkurrenz m. dem Gen. poss. s. Wackemagel, Syntax II 68—75 (ferner Schwyzer II 176L, Chantraine, Gr.h. II 14); Kontext: Pos.heiligtum bei Όγχηστός (s.d.) 7?506
οϊ δ’Ύποδηβας είχον ' Όγχηστόν δ" ιερόν, L-ov άγλα- όν άλσος h.Ap.230 (Θήβης δ" είσαφίκανες [Αρ.]) Όγχη- στδν δ" ίξες, L d II -ον [1°] Subst. Pos.heiligtum, 'Posi- deion’, dieser im späteren Gr. (u. wohl auch zu Hom.s Zeiten) verbreitete Bildungstyp zur Bez. e.s Heiligtums (Heraion, Erech- theion usw.) wird im fgrE vermieden (nur hier bei Hom.), so Wackernagel, Syntax II 69f. £266 (Naus, zu Od.:) ,,ενδα δε τέ σφ" άγορή καλόν -ον άμφίς“, νηούς £10 u. d. hohe Zivilisationsgrad der Phäaken im allg. sprechen dafür, daß hier an e. Gebäude (nicht bloß an e.n Altar im Freien) zu denken ist (vgl. Trojas Tempel; kontrast. oben I sowie V.291 άγλαόν άλσος "Αδηνης; Lage an άγορή u. Beiw. καλόν implizieren noch keinen Tempel, s. 4 807L, 0238. 249; vgl. noch νηός B Vorbem. u. P. Belzner, Hom. Probleme I, Leipzig Berlin 1911, 85-7); hier opfert man vl85—7 dem Pos.
D Nosti fr. dub. 13 p.99 Ber. (Prosaref.)
S. R.van der Mije
πόσις I [21 \ 45°, 4H, lh] E < uridg. *poti-, s. Mayrhofer, EWAiaII 73f. - Abi.: δεσπότης, πότν(ι)α, Ποσειδάων F -ις 30, -ιος 8, -ει 4, -ιν 28; -ιας 1
Μ 1 zweis. la 1[««] όν/ή -ιν κ 115, ψΊ\ -ιν έσδλόν <5724 = 814; -ις ΩΊ63 ^[--] Ελένης -ις ^ήϋκό- μοιο, Hes.fr.200,2 = 204,43 - 204,55 s 199,2; -ις 'Ήρης L j Κ5; -ις Ύ439 -[--] Ελένης -ις/ν L , Γ329 = 7/355 = 082 £ 4 369 s 505 / Ν766; (Od.) φίλον -ιν α363 = π450 = τ603 = ^357, τ477 - ψ2”, #523, ^86; τεός / έμός / έμόν / εόν -ις/ν τ549 / σ253 « τ!26 / τ217 / ω295; έην -ις ψ239\ -ις 0190, ξ 130 U-J έρίγδουπος -ις 'Ήρης H4U £ Κ329, /V154, /788, #465 - ο180. 112; λι- λαιομένη -ιν είναι α15 = £30. 32, ψ/334; -ις ήεν Γ429; -ιν ευρεν £282 lb [U] άμφί -ει ρ555, τ95; -ιν τ; 147, τ264 [Μ<] -ις £244 £ h.Ven.242*M, £277; -ιν Γ163. 427, £414, Ζ484, <5137, ω200; -ει Α430 Μ] -ιν <5263 2 dreis.
[uJ] -ιας Ζ240 [^3] -ιος σ 162, ν<181 [~~±] -ιος π75 - τ527, ρ571, σ204, τ531, ^150 [wwi] -εϊ φ ΕΊ\
Εχ sch.D Γ427: τόν άνδρα (-= sch.min. P.Mich. Schwendner 11 zu £414) L 1 Wickert-Micknat, Arch. Hom. R80ff.; Oates, Kinship Terminology 18f.; ’Ciantelli, SSL 12, 1972, 297f.; 4Renehan, HSPh 87, 1983, 1-29 (bes. 21); ’Stein- thal, Gymn. 98, 1991, 503ff.; 6S. W.Jamison, in: Greppin, Po- lome (Hrsg.), Studies in Honor of J. Puhvel II (JIES Monogr. 21), Washington, D.C. 1997, 152ff.
B (legitimer) Ehegatte, Mann, in Vbd. m. weibl. Partner (meist άλοχος, auch γυνή u. άκοιτις, s.a. δέσποινα, vgl. L2, L3) Bzhg. läßt sich unter folg. Aspekten sehen: funktional: Hausherr ^150, Verteidiger #523, vgl. κ 115, Respektsperson r527, y/150, gewünschter Ehemann (Kal., Kirke) a!5, <30.
1485
1486


πόσις I
πόσις I
32, ψ/334; emotional: in Abwesenh. vermißt £414, ρ555, σ204. 253, τ!26, γ/239, beweint Ύ439, α363, i? 523, £130, π 450, τ264. 603, </>357, ω295, ermordet Λ 430, ω200; Qualitäten: allg. 5263. 724. 814, σ204, Stärke Γ429; Aussehen Ω763, <244 (vgl. 276f.), h.Ven.242 (vgl. L4). Ais π. bez. Pers. (Frau): Zeus (Hera), Ag. (Klyt.), Alex. (Hel.), Alkin. (Arete), Anch. (Aphr.), Ant. (Theano), Antiphates (γυνή), Diom. (Ai- gialeia), Hektor (Androm.), Men. (Hel., πρότερος π.), Od. (Pen., gewünscht von Kal. u. Kirke), Männer der tr. Frauen (Z240), mögl. Mann der Naus. «244. 277. 282) m. Kin- d(em) erwähnt Z484, <5263, τ531 (vgl. 264) Zugehörigkeit: Poss.Pron. Γ426, £71, <282, κ115, σ253, τ126. 217, υ549, ψ 150, ω295, h.Ven.242; Pers.Pron.(Dat.) (9190, /2763; mit PN8 (der Frau): Ελένης Γ329 = //355 = (982 s Λ 369 s 505 / 7V766, Hes.fr. 200,2 = 204,43 = 204,55 s 199,2; 'Ήρης //411 s X329.5, 7V154, /788, 5465 = ol80. 112 Synt.: als Appos. zu PN: //411 s /T329, 5465 = ol80. 112; α363 = π450 = τ603 = <z>357; κ115; σ253= rl26, zu Per- sonenbez. N154; als Praed.nom.: Γ429, 0190, /2763 (zu PN), «15 = ^334, <244. 277, i30. 32, Hes. fr. 200,2 = 204,43 = 204,55 £ 199,2, h.Ven.242; sonst anstelle PN als Subj.: Z484,K5, Ύ439, <130, r549, ¥<239, (im a.c.i.:) r477 s ψ2, ψΊ\; als Obj. im Gen.: μ<181; im Dat.: £71, λ 430; im Akk.: £163. 427, Z240, 5137. 263. 724 = 814, <282, η 147, 5523, r217. 264, ^86, ω200. 295; zu Präp.: πρός (im Gen.) σ162, άμφί (im Dat.) ρ555, τ95; im Gen. zu Subst.: σ204 (αρετή), r531, ^150 (δώμα), π75, τ527 (εύνή), ρ571 (ήμαρ); Beiw.: έρίγδουπος (s. Μ); έσθλός u5724. 814/ θαλερός 0190; θυμολέων L / κουρίδιος (betont bes. die eheliche Legitimität und gebotene Treue) £414, μ<150, ω200, vgl. zu τ264; πρότερος Γ163. 429 Praed.nom.: άσπαστος ψ 239. - W o r t f.: s. παρακοίτης
1 dir.R. la in Aussage einer Frau betr. ihres «244: mögl.) Mannes: Men., Alex., Od., Anch., allg. Γ429 (Hel. zu Alex.:) „ώς ωφελες αύτόθ* όλέσθαι 1 άνδρί δαμείς κρατερφ, δς έμός πρότερος -ις ήεν“, vgl. V. 140 (άνδρός τε προτέ- ροιο) /2763 (Hel.:) „ή μέν μοι -ις έστιν Αλέξανδρος θεοειδής“ seel. West), vgl. άκοιτις Γ447 5 263
(Hel.: „ατην δέ μετέστενον) παϊδά τ9 έμήν νοσφισσαμένην θάλαμόν τε -ιν τε 1 ού τευ δευόμενον, ούτ9 αρ φρένας ούτε τι είδος“ 724 (Pen.: „ich jammere) ή πριν μέν -ιν έσθλόν άπώλεσα θυμολέοντα (άρετήσι κεκασμένον, έσθλόν, m. κλέος εύρύ)“ = 814 σ204 (Pen.:) „ϊνα μηκέτ9 1 αιώνα φθινύθω, -ιος ποθέουσα φίλοιο ' παντοίην άρετήν, έπει έξοχος ήεν 9Λχαιών“ 253 (Pen.:) „μετά τοΐσι (Gr.) 5’ έμός -ις ήεν Όδυσσεύς (nach Troia)“ = τ126 τ95 (Pen. zu Melantho: „εύ ήδησθ9) ώς τόν ξεΐνον έμελλον ένι μεγάροισιν έμοΐσιν ' άμφι -ει εΐρεσθαι“ 217 (LPen. zu Bettler/ „σευ, ξεΐνέ, πειρήσεσθαι, εί) ξείνισας έν μεγάροισιν έμόν -ιν“ 527. 531 (^ j.: „soll ich bei meinem S. bleiben u. den Besitz bewahren) εύνήν τ9 αίδομένη -ιος δήμοιό τε φήμιν (od. den besten Freier heiraten; solange mein S. nicht erwachsen war,) γήμασθ9 ού μ9 εϊα -ιος κατά δώμα λιποΰσαν“ (527 - π75 in 1 d)_ h.Ven.242 (Aphr. zu Anch.:) „άλλ9 εί μεν τοιουτος εων είδος τε δέμας τε ' ζώοις, ήμέτερός τε -ις κεκλημένος
vgl. V. 126f. (κουριδίην άλοχον). 148 (άλοχος) <244 (Naus.: „θεοΐσιν έοικε [Fremder]) αϊ γάρ έμοί τοιόσδε -ις κεκλημένος εϊη ' ένθάδε ναιετάων“, vgl. V.277. 282 (V.246 Wortspiel m. πόσιν ’Trank’?, vgl. Garvie z.St.) 1 b Aussage anderer Person zur Frau über ihren (potentiellen) Mann: Men.,Alkin., Od. / allg. Γ163 (Priam. zu Hel.: „φίλον τέκος, ΐζευ) δφρα ϊδης πρότερόν τε -ιν (Men.) πηούς τε φίλους τε“ τ/147 (Od. zu Arete:) „σόν τε -ιν σά τε γούναθ9 ίκάνω ’ τούσδε τε δαιτυμόνας“, vgl. V.66 (ακοιτιν) ψΊ\ (Eurykl. zu Pen.:) „ή -ιν ένδον έόντα παρ9 έσχάρη ού 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποτέ φήσθα οϊκαδ9 έλεύσεσθαι“ <277. 282 (Leute über Naus. u. den Fremden:) „που δέ μιν (καλός τε μέγας τε ξεΐνος) εύρε; -ις νύ οί έσσεται αύτή ' 4 νν. ' βέλτερον, εί καύτή περ έποιχομένη -ιν ευρεν 1 άλλοθεν (τούσδε γ9 άτι- μάζει κατά δήμον Φαίηκας)“, vgl. μνώνται V.284, L6 lc Aussage vom Mann bzg. auf Verhältnis zu seiner Frau: Hektor, Od., Ag. (9190 (Hektor zu Pferden: „Androm. gibt euch eher Weizen u. Wein) ή έμοί, ος πέρ οί θαλερός -ις εύχομαι είναι“, vgl. παρακοίτης Ζ430, άλοχος Ζ394 u.ö. ί 30.32 (Od.:) „αύτόθ9 έρυκε Καλυψώ ... έν σπέεσι γλαφυροΐσι, lAi- λαιομένη -ιν είναι/ 1 ως 5’ αΰτως Κίρκη κατερήτυεν ... L “ (V.30 = α 15+, s. 2 unten) ρ571 (Bettler zu Eum.:) „καί τότε μ9 είρέσθω (Pen.) -ιος πέρι νόστιμον ήμαρ“ τ264 (Bettler zu Pen.: ,,ώ γύναι) μηκέτι νΰν χρόα ... έναίρεο μηδέ τι θυμόν 1 τήκε -ιν γοόωσα“, vgl. άλλοΐον άνδρ9 κου- ρίδιον (m. Kinder) V.265L ω200 (Ag. über Klyt.:) „κουρίδι- ov κτείνασα -ιν (χαλεπήν φήμιν όπάσσει θηλυτέρησι γυ- ναιξί)“, vgl. κουριδίης / ούλομένης άλόχου* Α 114 u.ö. von Klyt. ld Aussage dritter Person £414 (Dione zu Aphr. über Aigialeia [ίφθίμη άλοχος des Diom., V.415]:) „γοόωσα φίλους οίκήας έγείρη, ' κουρίδιον ποθέουσα -ιν τόν άριστον 9Αχαιών“, Alliteration (s. Kirk in Iliad z.St.) //411* (s. Mia) έρίγδουπος -ις 'Ήρης, Appos. zu Ζεύς bzw. (TV 154) θεών ωριστος u. (/788) Bez. d. Zeus in Reden von Ach., Ag., Hektor, Men., Od., Tel., vgl. K5 in 2, άκοίτης (291 (in R. der Themis) <130 (Eum. zu Od.: „oi όδυρομένη [Pen.] δάκρυα πίπτει) ή θέμις έστί γυναικός, έπήν -ις άλλοθ9 δληται“, vgl. ¥>88 (άκοίτην) π75 (Tel.:) ,,μερμηρίζει (Pen.), ή παρ9 έμοί τε μένη καί δώμα κομίζη, 1 εύνήν τ9 αίδομένη -ιος δήμοιό τε φήμιν“ (= τ527 in la) ρ555 (Eum. zu Bettler:) „μεταλλήσαί τί έ θυμός 1 άμφί -ει κέλεται“ τ549 (Pen. zu Bettler: „d. Adler sagte) 'νυν αύτε τεός -ις είλήλουθα9“ ¥<150 (Vorbeigehender:) „τις έγημε πολυμνήστην βασιλείαν ' σχετλίη, ούδ9 έτλη -ιος ού κουριδίοιο ' εϊρυ- σθαι μέγα δώμα“ ω295 (Laertes zu Od.:) ,,κώκυσ9 (Pen.) έν λεχέεσσιν έόν -ιν, ώς έπεφκει“ (άλοχος V.294)
2 in Erz. u. ep. Darst. 2 a Erz. «115 ή δ9 (seine Frau [γυνή V. 112]) αίψ9 έξ άγορής (Lbei den LästrygonenJ έκάλει κλυτόν Άντιφατήα, ' δν -ιν, δς δή τοΐσιν έμήσατο λυγρόν όλεθρόν λ 430 κείνη (Klyt. [γυνή V.427]) έμήσατο έργον άεικές, ' κουριδίφ τεύξασα -ει φόνον, vgl. ω200 in lc 2b in ep. Darst. Γ329 (δϊος) "Αλέξανδρος Ελένης -ις νήΰκό- μοιο, Η355 » (982 s Λ 369 s 505 7V766 εύρε (Hektor) δΐον Αλέξανδρον Ελένης -ιν L u Γ427 -ιν δ9 ήνίπαπε (Hel.) μύθφ ΕΊ\ πύκα 5’ έτρεφε (den Meges) 5ϊα Θεανώ ' ίσα φίλοισι τέκεσσι, χαριζομένη -εϊ φ (Ant.) Ζ240 Τρώων άλοχοι ήδέ θύγατρες ' είρόμεναι παϊδάς τε κασιγνήτους τε έτας τε ' καί -ιας, vgl. (9156 484 (Androm. nimmt ihr Kind in den Arm, δακρυόεν γελάσασα) -ις (Hektor) 5’ έλέησε νοήσας (V.482 άλόχοιο) Κ5 ώς δ9 δτ9 άν άστρά- πτη -ις 'Ήρης ήϋκόμοιο, vgl 7/411* in ld u. Γ329* in 2b Ύ439 (ού γάρ άγγελος ήγγειλ9) δττι ρά οί -ις (Hektor) έκ- τοθι μίμνε πυλάων, vgl. zu 0190 in lb α15 (Kal. hält Od. fest) έν σπέσσι γλαφυροΐσι λιλαιομένη -ιν είναι = ¥/334ex, vgl. ζ30. 32 in lc α363 (Pen. im Frauengemach) κλαΐεν έπειτ9 Όδυσήα, φίλον -ιν (bis sie einschläft) — π450 — τ603 — φ35Ί 5137 (REinl.) ή γ9 έπέεσσι -ιν έρέεινεν (Hel.) έκαστα, vgl. Anrede V. 138 (Μενέλαε διοτρεφές) 5523 (Od. weint) ώς δέ γυνή κλαίησι φίλον -ιν (der bei der Verteidigung der Stadt gefallen ist) άμφιπεσοΰσα σ162 δπως ... 1 τιμήεσσα γένοιτο (Pen.) ' μάλλον πρός -ιός τε καί υίέος τ477 πεφραδέειν έθέλουσα (Eurykl. der Pen.) φίλον -ιν ένδον έόντα s ψ2 (δεσποίνη Pen.) ^86 κήρ 1 ωρμαιν9, ή άπάνευθε φίλον -ιν έξερεείνοι ή (κύσειε), vgl. παράκοιτις V.92 181 ως άρ9 έφη (Pen.) -ιος πειρωμένη, vgl. Od.’ Anre1487
1488


πόσις I
de V. 183 (ώ γύναι) 239 ώς άρα τή άσπαστος έην -ις είσ- οροώστ] Hes.fr.200,2 (μάλα δ’ ήθελε) Αργείης Ελένης -ις έμμενα[ι ήυκόμοιο = 204,43 = 204,55 = 199,2 (ίμείρων)
D λ 178b; Ορ. 165 ci. Hermann; Choer.fr.23(= Suppl. Hell. 937), 1 Colace C. P. de Putter-M. Schmidt
πόσις II [10‘, 22°, 1H, lh] E abstr. from πίνω, q.v. E F -ις 14, -ιος 24, -ιν 6
Μ 1 disyll. la ![««] ού -ις ούδέ βρώσις Γ210 lb [«2] -ις και βρώσις Sc.395 Μ] -ιν και βρώσιν νΊ2 Μ] νηί θοή βρώσις τε -ις τε χτ 176, μ320; (άμφιπόλφ* ...) βρώσίν τε -ιν τε α 191, £209 = 246. 248, ο 490 2 trisyll.
[ν^] αύτάρ έπει ^-ιος και έδητύος^ έξ έρον έντο 4 469 = £432 = 7/323 = /92 = 222 = Ψ5Ί = /2628 = α150 = /67 - 473 = <568 = £72 = 485 = μ308 = £454 = ο 143 (ν. om. F) = 303 = 501 = π 55 = 480 = ρ99 = h.Ap.513; L 7731. 320
Σχ sch.D 4 469: ποτού sch.min. PSI inv. 1733 on /92: -ιος' του ποτού
L Holt, Noms d’action 80—82; Chantraine, BSL 59, 1964, 11-23; Jones, Gl. 51, 1973, 7-29 (18f.)
B (something to) drink as category, type; form suggests orig, verbal force ('drinking’), but in EGrE concr. sense every- where poss. (for έρος et sim. w. concr. obj. see, e.g., s.w. έρος [e.g. w. σίτοιο, δαιτός], ίμερος [B2b. c], κορέννυμι) and re- quired everywhere exc. 4 469+, Γ231; always paired w. βρώσις/iv or έδητύος. 22x αύτάρ έπει ^ιος και έδητύοςΛ έξ έρον έντο (see Μ2 above; cf. [w. ποτητος] s201+, ι87+, ρ603; further Arend, Typische Scenen 68—76 w. Tafeln 1. 3. 4) T231 δσσοι 5’ äv πολέμοιο περί στυγεροΐο λίπωνται, 1 μεμνησθαι L Jf δφρ9 έτι μάλλον ’ άνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωμελες αίεί, cf. /2601 f. (δόρπου, σίτου) 320 έμόν κήρ 1 ακμηνον L „ ένδον έόντων, cf. ν. 163 (σίτοιο) 210 (πριν οΰ πως αν έμοιγε) κατά λαιμόν ίείη ’ ού -ις ούδέ βρώσιςd Sc.395 (τέττιξ) φ τε -ις και L d έέρση κ 176 δφρ* έν νηι ... βρώσις τε -ις τεΛ, 1 μνησόμεθα βρώμης μ 320 (έν νηι) L d 1 έστιν α 191 οί βρώσίν τε -ιν τεΛ 1 παρ- τιθεΐ ζ248 πάρ Όδυσσήϊ έθεσαν L d 209 δότ9, άμφίπο- λοι, ξείνφ L j - 246 ο 490 τοι (Eum.) παρέχει (your master, regularly) L d v72 (τά γ9 έν νηι) κατέθεντο, -ιν και βρώσιν απασαν (η. σίτον καί οίνον ν.69). — Wdfld.: πότης, ποτόν, πότος
D (5218a J. Ν. O’Sullivan
ποσσημας [l·] hapax Σχ sch.D /2657: πόσαις ήμέραις Β wie viele Tage, indir. Interr.-Pr., Kompos. m. pron. VG u. adv. HG, Analogiebildg. zu αύτημαρ u. ä. (Leaf z.St.; vgl. oben Bd.ISp. 1598,25ff.; IISp.601,28ff.) /2657 (Ach. zu Priam.:) „τόδε είπέ καί άτρεκέως κατάλεξον, 1 ποσσημαρ μέμονας κτερεϊζέμεν 'Έκτορα δΐον", zur Wortbildg. s. auch Chantraine, Gr.h. I212f.; Leumann, Hom.Wort. lOOf.
G. Markwald
πόσσος [le] wie viele, (indir.?) fragend Cert. p.39,14 τούτο ... κατάλεξον, ’ πόσσοι άμ9 Ατρείδησιν ές Ίλιον ήλθον 9Αχαιοί; vgl. π236 oben, Bd. III, s.v. δσ(σ)ος Blba u. ©288 unten, s.v. πόστος·, Wackemagel, Synt. II112 v.l. ω288, h.Ap.339 G.Markwald
κόστος [Γ] E Interr.-Pr. nach Analogie zu Ordinalia wie έεικοστός wahrsch. haplologisch aus *πόσοστος (od. *ποσο- στόςΐ) entstanden; s. Chantraine, Gr.h. 1262; Erbse, Beitr. Verst.Od. 21 If.; Risch 93; Heubeck, Odyssey z.St.
B der wievielte? ö>288 (Laertes zu Od.:) „(sage mir:) πόστον (πόσσον v.l.) δή έτος έστίν, δτε ξείνισσας έκεϊνον, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ποταμός
σον ξεΐνον δύστηνον, έμόν παΐδ9 .../‘, att. Form, vgl. Erbse a. O.; Shipp, Studies 15; Dieterich, Gn. 49, 1977, 236
G. Markwald
ποταμός [80‘, 34°, 15H, 8h, 6e] E unclear; usu. assoc. w. πίπτω, by some w. πετάννυμι; further Perpillou, RPh 65, 1991, 185-93
F -ός 13, -οΐο 47, -οΰ 15, -ώ 18, -όν 17, -όνδε 3; -ω (acc.) 1; -οί 11 (pro voc. Γ278), -ών 15, -οΐς 1, -ούς 2
Μ 1 trisyll. [---] (έκ/ές) -οΰ Φ35, £453, λ 238; έν -φ (δθι) £861. 875, Σ521, /2351; ές -όν Φ8, £59, η281; πάρ -όν Σ576; -όν Ορ.740; ^καί -οζ καί Γ278, Th. 109; u d πλήθωσι Cert. ρ.43,8; καί -οις Th.348 [~U] -ός 4 722, Φ130. 136. 192. 304; καί -οΰ καί Π39Τ, φεύγοντ9 βκ -οΰι Φ52; L j £469, £224; έν προχοής -οΰ λ 242; -οΰ Φ186; έν -φ (δθ9/καί) £466, £210, τ/296; -φ Φ291; φευγέμεναι L-dv- <5£j Φ13; L j Φ120, «159; ές -όν (άλιμυρήεντα) Φ349, £460; πάρ -όν (βαθυδινηεντα) Β522, Φ206. 603; έκ θ9 ιερών -ών κ351; -ών Γκαί πίσεα / οΰτ9 άγκεα1 ποιήεντα Υ9 = £124 = h.Ven.99 / h.Cer.381; -ών ΥΊ [..11 -ός 4 492, 7V138, Φ27Ο; -οΰ άπο Σελλήεντος Β659 s 0531, £839 = Μ97; -ών άπο Ορ.550; (έπ9 Άλφειφ) -οΰ/φ βαθυ- δινηεντος+ Asius fr. 1,2 ρ.89 Dav., h. 1,3; -φ Γπεριδινήεντι / έπί δινηεντΓ Pan.fr. 18,3 ρ. 124 Dav., Θ490; -όν/ούς (πάρα) δινηεντα* £89, h.21,2 / Th.337; -όν πάρα 0691; έυρρεΐος -οΰ Danais fr. 1,2 ρ. 141 Dav.; -φ πλήθοντι / ρείοντι έοικώς Ε87, Hes.fr.293; -φ/οί (θ9) βλαδε προρέοντμ* £598 / h.Ap.23 = 145; έν προχοής -ών L 2ων Ορ.757; -οί (πλήθουσι) ρέοντες 4452, Π389 = τ207", Th. 367; μεγάλφ -φ Φ282; -φ «Ρ142, £258 = ρ427; Ωκεανόν -όν (καί) λ639, Cypr. fr.7,10 p.38 Dav.; έπ9 Αλφειόν -όν h.Merc. 101; -όν £854; (μεγάλοι) -οί/ών Γκαί δεινά / άλεγεινά'1 ρέεθρα λ 157, £749; -οί καί Φ196; -ών άλιμυρηέντων Φ190; -ών (έπί) Μ118, λ 239, Ορ.737; -ούς Μ32 [..i] μέγας ν-ός βα- θυδίνης, ΥΊ3, Φ329\ προσέφη L , Φ212. 228; L , Φ143; -ώ ΕΊΊ3-, (ροάς) -ών /450, π515 2 quadrisyll. [..!.] έκ -οΐο Φ2Ί4 [..2.] πάρ -οΐο 4 499; ροάς -οΐο 4 732; -οΐο κατά Φ25, £441; έκ -οΐο Φ27; -οΐο ρόον / ροάων £85, κ529; έξ ίεροΰ -οΐο Th.788; Ώκεανοΰ -οΐο Pan.fr.28,3 Matthews; -οΐο Σ607, Φ356, μ\ [..ivi -οΐο Φ185 [..2.] -οΐο παρ9 δχθας 4487, Σ533, Hes.fr. 13,1; -οΐο ρέεθρα Η 245, £317; λοΰσον* -οΐο ροήσι Π669 s 679, £216; έκ -οΐο £462; -οΐο Φ191. 352, ^73 [.«Μ έκ -οΐο Ε544, Φ144; έυρρεΐος -οΐο Ζ508 « 0265, Ξ433 «= Φ1 = /2692; κΰμα / Αίγύπτοιο βιιπέτεος -oiOj Φ268. 326 / £477. 581; u j /7174, Ρ263, τ/284, Hes. fr. 320; δχ&ησιν -οίο £97, Hes.fr.343,12; -οΐο Φ56Ο, Th.242 a 959, h.34,4 (a Vit. p.7,1)
L C.F.von Nägelsbach, Hom. Theologie, Nürnberg Ί884, 88 f.; A.Gruhn, Der Schauplatz der Ilias u. der Od., Berlin- Grunewald 1910, 98 ff.
B river as natural phenomenon, feature of landscape, or person. river-god; god may be manifested in the river itself (so there are 'fließende Grenzen’ between the two uses in some contexts: the clash between Scam. and Ach. in Φ; £441 ff.; cf. Η 245 in context) or may take another form, appear as a separate entity (Φ212 Scam. as man; cf. ΥΊ river-gods come to house of Zeus; note also £451—3); river-god(s) as object of prayer, sacrifice Γ278, Φ130, ΫΊ42 (cf. £441, note w.444ff), as lover / (fore)father(s) Φ143, λ 238 (beloved) / £544, /7174, Φ185. 186. 191, *351, Th.242 s 959, Asius fr. 1,2 p.89 Dav., cf. S245, Las offspring ofu Ocean and Thetys Th.337. 367 (cf. Φ196 all rivers flow from Ocean), L d Zeus (ref. in τέκετο hardly, pace Janko, Iliad on £433—4 [cf. Ameis-H. ad
1.], to [regulär] feeding with rain) £433+, h.34,4 (s Vit. p.7,1);
1489
1490


ποταμός
ποταμός
some other instances of personificat.: Γ73, Th. 348 (shared tu- telage of κούροι) and often in Φ (Scam.), cf. also Φ190, Danais fr. 1,2 p. 141 Dav.; river as landmark vel sim. £659+, Λ 722, *£73, κ515, A 157; so of Scam. £773, Θ490, Λ 499, S433+, 77397, Φ603; w. verb of dwelling £522. 854, Hes.fr. 13,1, Pan. fr. 18,3 p.124 Dav., cf. h.34,4 (s Vit. p.7,1); as location of conception / birth λ 242, Hes. fr. 343,12, h. 1,3; (destructive) power of r. in flood Μ18, so in sim. Δ 452, E 87 (cf. 598), Λ 492, 2V138, 77389, P749; mist comes from river $466—9, Op.550; r. in Superstition Op.737. 740. 757. — Epith.: αλαδε προρέοντι*, ευρύ ρέων*, καναχηδά ρέοντες, ρέοντε*; έύρροος*, βαδύρροον, καλλιρρόοιο, χειμάρ- ροος*, ώκυρόφ; άλιμυρήεντα*; άενάων, αίεναόντων; διιπε- τέος; δινήεντος*, άργυροδίνης*, βαδυδίνης*, περιδινήεντι (ci.); δεινοΐο; έριδούπων, κελάδοντα; εύρέος*; ιερού*; ίφδί- μων; μέγας*; ξανδοΰ (h.34,4; δείου Vit. p.7,1); πλήδων; τελήεντος. — Wdfld.: ρέεδρα, ρεύμα, ροαί, ρόος, χα- ράδρη; see also κρήνη (w. wdfld.: s.v. B ad Γιη.), προχοαί; also δίνη, κύμα; δεός; river-names: Αίγυπτος / Νείλος, Αλφειός, Αξιός, Ασωπός, Αχελώϊος, Ένιπέυς, 'Έρμος, Καύστριος, Κηφισός, Μινυήϊος, Παρδένιος, Πείρος, Πηνειός, Σελλήεις (I and II), Σίβρος, Σιμόεις, Σκάμανδρος / Ξάνδος, Σπερχειός, Τρίτων, Ωκεανός, further Μ20—22, x513f., Th.337—45 1 of particular river(s) (sg. exc. £773
[dual], Λ/18. 32, 77389, /450, «351. 515, A 157, τ207), usu. named / known by name (name and π. often in appos.); here refs. to same river(s) brought together (order: Ocean, Scam. / Xanthus, other named rivers [in Gr. alphabetical order], un- named rivers): Ocean: Ξ245 (Sleep to Hera: άλλον κεν δεών) ρεια κατευνήσαιμι, και αν -οιο ρέεδρα ' ^ΩκεανούΛ Pan.fr.28,3 Matthews πώ[ς] δ9 έπορ[εύδ]ης ρεΰμ9 Α[χε- λω]ίου άργυ[ρο]δίνα, ' L ποταμοίΐο δι’] εύρέος ύχ[ρ]ά κέλευδα; Σ607 έν δ’ έτίδει -οΐο σδένος L Ώκεανοΐο d 1 άντυγα πάρ πυμάτην σάκεος μ 1 -οΐο λίπεν ρόον L , νηυς Th. 242 (Δωρίδος) κούρης L Λ, τελήεντος -οΐο £ 959 788 (πολλόν δ’ ύπό χδονός) έξ ιερού -οΐο ρέει διά νύκτα (L j κέρας) *529 άπονόσφι τραπέσδαι ' ίέμενος -οΐο ροάων Α 157 μέσσφ γάρ μεγάλοι -οι και δεινά ρέεδρα, 1 Ωκεανός μέν πρώτα 639 την (ship) δέ κατ9 L Ωκεανόν -όνΛ φέρε κύμα ρόοιο Cypr.fr.7,10 p.38 Dav. (Zeus pursued the fleeing Nemesis) άλλοτ9 άν9 L u και πείρατα γαίης, ' άλλοτ9 άν9 ήπειρον — Scam./Xanthus: £861 ^(έδάμη ύπό χερσί) Αίακίδαο ' έν -φΛ 875 u u 0490 (Τρώων άγορήν ποιήσατο) -φ έπι δινήεντι Λ 499 (μάχης έπ9 άριστερά μάρνατο) οχδας πάρ -οΐο Σκαμάνδρου Ξ433 πόρον ίξον έυρρεΐος -οΐο 1 Ξάνδου δινήεντος, δν άδάνατος τέκετο Ζεύς = Φ1 - 72692 (ν.693 om. quidam) 77397 μεσηγύ ' νηών και -οΰ και τείχεος (κτεΐνε [Patr., Trs.]) 669 (Zeus to Ap.: „μιν [dead Sarp.]) λοΰσον -οΐο ροήσι" s 679 Φ560 (Agenor:) „έσπέριος δ9 αν έπειτα, λοεσσάμενος -οΐο (προτί "Ιλιον άπονεοίμην)" ΥΊ3 άντα δ9 άρ Ήφαίστοιο μέγας ^-ός βαδυδίνης* 1 δν Ξάνδον καλέουσι δεοί, άνδρες δέ Σκάμαν- δρον - Φ329" Φ212 (κ9 έτι πλέονας κτάνε Παίονας) Αχιλλεύς, ' ει μή χωσάμενος προσέφη L d ' άνέρι είσάμε- νος = 228" 356 καίετο δ9 ΐς -οΐο έπος τ9 έφατ9 8 ήμίσεες δέ 1 ές -όν είλεΰντο βαδύρροον άργυροδίνην 282 με λευγα- λέφ δανάτφ εΐμαρτο άλώναι 1 έρχδέντ9 έν μεγάλφ -φ 25 Τρώες -οΐο κατά δεινοΐο ^ρέεδρα^' πτώσσον ύπό κρημνούς 352 τά (trees etc.) περί καλά L u άλις -οΐο πεφύκει 27 ζωούς νέκ -οΐοΔ δυώδεκα λέξατο κούρους 144 άντίος L u ' έστη 274 (ώς ου τίς με [Ach.] δεών) ύπέστη 1 L 3 σαώσαι 35 (υίεΐ Πριάμοιο συνήντετο) ^έκ -οΰΛ φεύγοντι, Αυκάονι 52 τεΐρε (obj. Lycaon) γάρ ίδρώς ' φεύγοντ9 L d 120 τόν δ9 Αχιλεύς -όνδε λαβών ποδός ήκε φέρεσδαι 130 ούδ9 ύμΐν -ός περ έύρροος άργυροδίνης ' άρκέσει, φ δή δηδά πόλεις 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ίερεύετε ταύρους, ζωούς δ9 έν δίνησι καδίετε (ίππους) 192 σοι (Asteropaeus, descended from river Axius) -ός γε πάρα μέγας, εί δύναταί τι 1 χραισμεΐν 136 -ός δέ χολώσατο κηρόδι μάλλον, 1 ώρμηνεν δ9 άνά δυμόν, όπως παύσειε φό- νοιο (Αχιλλήα) 206 πάρ -όν πεφοβήατο (Paeonians) l6i- νήενταά 603 (τόν πεδίοιο διώκετο) τρέψας πάρ -όν βα- δυν j Σκάμανδρον 268 μιν μέγα ^κΰμα διιπετέος -οΐοά 1 πλάζ9 ωμούς καδύπερδεν 326 L j 1 ΐστατ9 άειρόμενον, κατά δ9 ήρεε Πηλείωνα 270 -ός δ9 ύπό γούνατ9 έδάμνα 1 λάβρος ύπαιδα ρέων 291 (Pos. to Ach.:) ,,οΰ τοι -φ γε δαμή- μεναι αΐσιμόν έστιν" 304 ούδέ μιν ϊσχεν 1 $ι5ρύ ρέων -ός 349 ές -όν τρέψε (Heph.) φλόγα 72351 στησαν άρ ήμιό- νους τε καί ίππους, δφρα πίοιεν, 1 έν -φ — Scam. 4- Si- mois: £773 Τροίην ίξον -ώ τε ρέοντε, 1 ηχι ροάς Σιμόεις συμβάλλετον ήδέ Σκάμανδρος — other rivers named or known by name: δ477 (ού γάρ τοι πρίν μοίρα φίλους ίδέειν) πρίν γ9 ότ9 άν ^Αίγύπτοιο, διιπετέος -οΐοΛ, 1 αύτις ύδωρ έλδης 581 άψ δ9 εις L 1 στησα (Men.) νέας £258 στησα δ9 έν Αίγύπτφ -φ νέας = ρ427 Danais fr. 1,2 p. 141 Dav. (ώπλίζοντο) Δαναοΐο δύγατρες ~ πρόσδεν έυρρεΐος -οΰ, Νείλοιο άνακτος £544 γένος δ9 ήν (Diocles) έκ -οΐο ' Αλφειού, ός τ9 εύρύ ρέει Πυλίων διά γαίης Λ 732 (κατε- κοιμήδημεν) άμφί ροάς -οΐο h. 1,3 σ’ (Dion.) έπ9 Αλφειφ -φ βαδυδινήεντι ' κυσαμένην Σεμέλην τεκέειν Διί h.Merc. 101 έπ9 Αλφειόν -όν Διός υιός Φοίβου Απόλλωνος βοΰς ήλασεν Φ143 τη (Periboea) μίγη -ός (Ascius) βαδυδίνης 185. 186 (Ach. to dead Asteropaeus: „χαλεπόν τοί) Κρονίωνος 1 παισίν έριζέμεναι, -οΐό περ έκγεγαώτι. φήσδα σύ μέν -οΰ γένος έμμεναι εύρύ ρέοντος, 1 αύτάρ έγώ ..." Asius fr. 1,2 p.89 Dav. (Αντιόπη) Ασωπού κούρη -οΰ βαδυδινήεντος Α238 -οΰ ήράσσατ9 (Tyro) Ένιπήος δείοιο 242 (τφ [river Enipeus] είσάμε- νος) έν προχοής -οΰ παρελέξατο (Pos.) δινήεντος h.34,4 άμβρόσιον πίνοντες ύδωρ ξανδοΰ (δείου Vit.) -οΐο 1 Έρμου καλά ρέοντος (δινήεντος Vit.) δν άδάνατος τέκετο Ζεύς Β522 πάρ -όν Κηφισόν δΐον έναιον (leaders of Pho- cians) Λ 722 έστι δέ τις -ός Μινυήϊος είς άλα βάλλων 1 έγ- γύδεν Αρήνης £854 άμφί τε Παρδένιον -όν δώματ9 έναιον Hes.fr. 13,1 φκεε δ’ Ώλενίην πέτρην -οΐο πάρ οχδας 1 εύρεΐος Πείροιο h. 21,2 (σέ [Αρ.] κύκνος) άείδει οχδη έπιδρφσκων -όν πάρα δινήεντα ' Πηνειόν £659 τήν (Astyocheia) άγετ9 (Her.) έξ Έφύρης ^-οΰ άπο Σελλήεντος^ s 0531 £839 ("Ασιος, δν Αρίσβηδεν φέρον ίπποι) L u (ν.839 om. pap. 643) = Μ97 Pan.fr. 18,3 p.124 Dav. (ένδα δ’ έναιε Τρεμίλης καί έγημε δύγατρα ' νύμφην Ώγυγίην) Σίβρφ έπ9 άργυρέφ -φ περιδινήεντι (ci., παρά δινήεντι St.Byz., βαδυδινήεντι ci.) 77174 (Μενέσδιος) υιός Σπερ- χειοΐο διιπετέος -οΐο *£142 άπεκείρατο χαίτην, 1 τήν ρα Σπερχειφ -φ τρέφε τηλεδόωσαν Hes. fr. 343,12 τήν (Ath.) μεν έτικτε πατήρ άνδρών τε δεών τε ' πάρ κορυφήν, Τρίτωνος έπ9 δχδησιν -οΐο Μ18 τείχος άμαλδΰναι, -ών μένος είσαγαγόντες,' όσσοι άπ9 Τδαίων όρέων αλαδε προ- ρέουσι (8 river-names) 32 -ούς δ9 έτρεψε (Pos.) νέεσδαι ' κάρ ρόον, ή περ πρόσδεν ιεν (ύδωρ) «515 (ένδα μέν εις Αχέροντα Πυριφλεγέδων τε ρέουσι 1 Κώκυτός δ*) πέτρη τε ξύνεσίς τε δύω -ών έριδούπων (έριμύκων ν.1.) Ψ73 ούδε μέ (Patr.’s ghost) πω μίσγεσδαι ύπέρ -οΐο έώσιν (the shades of the dead) — unnamed rivers: $441 -οΐο κατά στόμα καλλιρρόοιο ϊξε νέων ^281 νηχον πάλιν, έως έπήλδον ές -όν $453 τόν (Od.) δ’ έσάωσεν (river-god) 1 ές -οΰ προ- χοάς 460 τό (Ino’s veil) μέν ές -όν άλιμυρήεντα μεδηκεν (Od.) £59 ϊνα κλυτά εϊματ9 άγωμαι ' ές -όν πλυνέουσα $462 έκ -οΐο λιασδείς ' σχοίνφ ύπεκλίνδη τ/284 έγώ δ* άπάνευδε διιπετέος -οΐο ' έκβάς έν δάμνοισι κατέδραδον $466 (Od.:) „εί μέν κ9 έν -φ νύκτα φυλάσσω, ' μή μ’
1491
1492


ποταμός
άμυδις στίβη τε κακή και θήλυς έέρση (δαμάση)“ £85 -οΐο ρόον περικαλλέ9 ϊκοντο 89 τάς (mules) μέν σεΰαν -όν ηάρα δινήεντα ' τρώγειν άγρωστιν 97 δειπνον εΐλοντο παρ9 δχθησιν -οΐο 210 (Naus, to maids:) „λούσατέ τ9 έν -φ“ η296 (Od. to Arete:) „λοΰσ9 έν -φ'* £216 ήνωγον μιν λοΰσθαι -οΐο ροήσι 224 έκ -οΰ χρόα νίζετο (άλμην) 317 λίπον (mules) -οΐο ρέεθρα Σ521 ικανόν δθι σφίσιν εί- κε λοχήσαι, 1 έν -φ, δθι τ9 άρδμός έην πάντεσσι βοτοΐσιν 533 στησάμενοι δ9 έμάχοντο μάχην -οΐο παρ9 δχθας 576 έπεσσεύοντο (cattle) νομόνδε 1 πάρ -όν κελάδοντα ι450 (Polyphemus to ram:) „πρώτος δέ ροάς -ών άφικάνεις“ κ 159 -όνδε κατήιεν (stag) έκ νομοΰ ύλης ’ πιόμενος 351 γίνονται δ9 αρα ταί (Circe’s maids) γ9 έκ τε κρηνέων άπό τ9 άλσέων * έκ θ9 ιερών -ών, οΐ τ9 είς άλαδε προρέουσι — of the river(s) in envisaged sit. in sim.: Z508 είωθως (horse) λούεσθαι έυρρεΐος -οΐο = 0265 Π389 τών (i.e. of the [ter- ritory of] the unjust men) δέ τε πάντες μέν L-oi πλήθουσι ρέοντες 3 τ207 τηκομένης δ9 άρα της (snow) L , 2 ref.
not to particular river(s): general / generic or indef. 2 a of all (the) rivers in general (2aa) or generic, of river(s) as type of phenomenon (2aß) 2aa Γ278 (Ζεΰ πάτερ, Ήέλιός τ') ^καϊ -οι καιΔ γαΐα, και οΐ ύπένερθε καμόντας ' άνθρώπους τί- νυσθον, δτις κ9 έπίορκον όμόσση, 1 ύμεΐς μάρτυροι έστε, φυλάσσετε δ9 δρκια πιστά Th. 109 είπατε δ9 ώς τά πρώτα θεοί και γαΐα γένοντο 1 L , πόντος άπείριτος, οϊδματι θυίων, 1 άστρα τε λαμπετόωντα και ούρανός ευρύς ΰπερ- θεν (νν. 108—10 exp. Ellger Wilam. alii) Φ196 Ώκεανοΐο, ' έξ ού περ πάντες -οί καί πάσα θάλασσα ' καί πάσαι κρήναι καί φρείατα μακρά νάουσιν h.Ap.23 (πάσαι σκο- πιαί τοι [Αρ.] άδον καί πρώονες άκροι) όρέων -οί θ9 άλαδε προρέοντες 1 κτλ. (νν.23—73 om. Μ: λείπουσι στίχοι νά m) = 145 λ 239 πολύ κάλλιστος -ών έπί γαΐαν ΐησι (Enipeus) ΥΊ ούτε τις -ών άπέην, νόσφ9 Ώκεανοΐο, 1 οΰτ9 άρα νυμφάων Th.337 Τηθύς δ9 Ώκεανφ -ούς τέκε δινήεντας, ' Νεΐλόν τ9 'Αλφειόν τε κτλ. 367 τόσσοι δ9 αύθ9 έτεροι -οί καναχηδά ρέοντες, 1 υίέες Ωκεανού, τούς γείνατο (Τηθύς) 348 (άνδρας κουρίζουσι [Tethys’ daught- ers] σύν Άπόλλωνι) καί -οις, ταύτην δέ Διός πάρα μοίραν έχουσι 2aβ 3χ sg., 9χ ρί.: Φ191 κρείσσων ... Διός γενεή -οΐο τέτυκται ε469 αΰρη δ9 έκ -οΰ ψυχρή πνέει ήώθι προ (ν. om. C) (ref. hardly confined to the river on Scheria) Op.740 δς -ov διαβή κακότητ9 ίδέ χεϊρας άνιπτος,' τφ δέ θεοί νεμεσώσι (ν.740 et pap. 5: proscr. [una cum 741?] Arist.) Y9 νυμφάων, αί τ9 άλσεα καλά νέμονται ' καί πηγάς -ών καί πίσεα — £124 « h.Ven.99 h.Cer.381 (ρίμφα) κέλευθα διήνυσαν (horses of Hades), ούδέ θάλασσα 1 οΰθ9 ΰδωρ -ών οΰτ9 άγκεα (ϊππων οΰτ9 άκριες έσχεθον ορμήν, but they cut through the air above them) Cert p.43,8 (έστ9 αν ΰδωρ τε νάη καί δένδρεα) τεθήλη ' καί -οί πλήθωσι, περικλύζη δέ θάλασσα Φ190 κρείσσων μέν Ζεύς -ών άλιμυρηέντων Ορ.550 (άήρ τέταται) έπί έργοις, 1 δς τε άρυσσάμενος -ών άπό αίεναόντων, 1 ύψοΰ ύπέρ γαίης άρθείς άνέμοιο θυέλλη, 1 άλλοτε μέν θ9 ΰει ποτί έσπερον, άλλοτ9 άησι 737 νμηδέ ποτ\ άενάων -ών ... ΰδωρ ' ποσσι πέραν πρίν γ9 εΰξη 757 L , έν προχοής -ών άλαδε προρεόντων ' μηδ9 έπί κρηνάων ούρεΐν 2 b indef., in sim.
(9x sg., 2x pl.) 4487 άζομένη κεΐται (felled poplar) -οΐο παρ9 οχθας £87 θΰνε γάρ άμ πεδίον -φ πλήθοντι έοικώς ' ιλειμάρρ^ρ, δς τ9 ώκα ρέων έκέδασσε γέφυρας Λ 492 ώς δ9 οπότε πλήθων -ός πεδίονδε κάτεισι ' L ^ους κατ9 δρε- σφιν, σπαζόμενος Διός δμβρφ, ' πολλάς δέ δρΰς άζαλέας, πολλάς δέ τε πεύκος ' έσφέρεται, πολλόν δέ τ9 άφυσγετόν είς άλα βάλλει 7V138 ήρχε δ9 άρ 'Έκτωρ 1 άν- τικρύ μεμαώς, όλοοίτροχος ώς άπό πέτρης, ' δν τε κατά στεφάνης -ός L Δοος ώση, 1 ρήξας £598 ώς δ9 δτ9 άνήρ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πότε, ποτέ
άπάλαμνος, ίων πολέος πεδίοιο, στήη έπ9 ώκυρόφ -φ άλαδε προρέοντι, 1 άφρφ μορμύροντα ίδών 0691 (ώς τ9 ορνίθων αίετός) έθνος έφορμάται -όν πάρα βοσκομενάων Ρ263 ώς δ9 δτ9 έπί προχοήσι διιπετέος -οΐο ' βέβρυχεν μέγα κΰμα ποτί ρόον Φ13 ώς δ9 δθ9 ύπό ριπής πυρός άκρί- δες ήερέθονται 1 φευγέμεναι -όνδε Hes. fr. 293 -φ ρείοντι έοικώς 4 452 ώς δ9 δτε χείμαρροι -οί κατ9 δρεσφι ρέοντες ' ές μισγάγκειαν συμβάλλετον οβριμον ΰδωρ ' κρουνών έκ μεγάλων κοίλης έντοσθε χαράδρης, τών δέ τε τηλόσε δοΰπον έν ούρεσιν έκλυε ποιμήν ΡΊ49 (πρών) δς τε καί ίφθίμων -ών άλεγεινά ρέεθρα 1 ισχει 3 unclear (context missing) Hes. fr. 320 έν πλήμησι διιπετέος -οΐο
D Hes. Cat. 96c, 8.11 Trav. (Hellen., see έλθεΐν D); B 855b; v.l. Z4 J. N. O’Sullivan
ποτάομαι, ποτέομαι [4, 2°, 3H, lh] Ε < πέτομαι, w. iter.-frequentative force; Tucker, Greek Verbs 130; aliter Re- dard, Mel. Chantraine 184f. (π. denom. < πότη). — Deriv.: ποτητός, άερσιπότητος
F -ώνται 1, ν-έονταιΛ 1, έκ^ , 1; ^έ-άτοΔ 1, άμφ^ , 1, -έοντο 1; -ώμεναι 1; πε-ηται 1, πε-ήαται 1; πε-ητο 1
Μ 1 trisyll. [---] -ώνται Β462 2 quadrisyll. 2a
Μ«^] -ώμεναι h.Merc.558 2b [<>^-^] -έονται ωΊ; άμφ- ε-άτο £315; πε-ητο Sc. 148 [~^χ] έκ-έονται Τ357; έ-άτο Sc.222; -έοντο Th.691; πε-ηται λ222 3 pentasyll. [<>JuU]
πε-ήαται B9Q L Laroche, Racine νεμ- 81
Β fly (about), flit, flutter, w. iter.-frequentative force, at least mostly of erratic, shifting movement; subj. winged or not (so clearly T357, Th.691), swarms vel sim. £90 (bees; cf. h.Merc.558 [η. δονέουσαι v.563]). 462, T357, ωΊ, Th.691; w. loc. adv.: ένθα (£90 [έ. bis]. 462 [£. καί £.]), έντεΰθεν, άλλη (h.Merc.558); loc. prep.: άμφί + acc. (£462), άπό (Th.691), έν (£462), έπί + gen. (Sc. 148); in sim. £90. 462, Τ35Ί, ωΊ £315 μήτηρ (sparrow) δ9 άμφε-άτο όδυρομένη τέκνα 462 (ως τ9 ορνίθων [geese, cranes, swans] έθνεα πολλά) 9Α- σίφ έν λειμώνι Καϋστρίου άμφί ρέεθρα ' ένθα καί ένθα -ώνται ωΊ (ώς δ9 δτε νυκτερίδες μυχφ άντρου) τρίζουσαι -έονται, έπεί κέ τις άποπέσησιν ' ορμαθού έκ πέτρης Sc.222 ό (Perseus on shield) δ9 ως τ9 νόημ9 έ-άτο (νόημα -ατο v.l.) h.Merc.558 έντεΰθεν -ώμεναι άλλοτε άλλη ' κηρία βόσκονται (the Thriae) subj. inanimate: T357 ώς δ9 δτε ταρφειαί νιφάδες Διός έκ-έονται Th.691 οί δέ κεραυνοί ' ϊκταρ άμα βροντή τε καί άστεροπή -έοντο (πε- τέοντο ν.1.) ' χειρός άπό στιβαρής — pf., plqu. w. pres., impf, force: £90 (βοτρυδόν πέτονται [bees] έπ9 άνθεσιν) αί μέν τ9 ένθα άλις πε-ήαται, αί δέ τε ένθα λ 222 ψυχή δ9 ήύτ9 δνειρος άποπταμένη πε-ηται Sc. 148 (έπί μετώπου [of Φόβος]) "Ερις πε-ητο κορύσσουσα κλόνον άνδρών. — Wdfld.: πέτομαι, πωτάομαι; cf. also δονέω (s.v. Β2)
Compd.: άμφι- £315, έκ- Τ35Ί, prevs. loc.
J.N. O’Sullivan
πότε, ποτέ L π/κ-: Cassio in Euboica, M.Bats, B.d’Ago- stino (edd.), Napoli 1998, 15f. w. ρα; Delebecque, Cheval 30f. εϊ ποτ9 έην γε; Kullmann, Poetica 2 (1968) 21. 24. 35; Hooker, AJPh 100, 1979, 393-5; Kirk, II. on Γ180 A 106: Kullmann 25 £797 (text): Pasquali, Storia d. tradizione, Firenze 1934, 243 0108: Roemer, Aristarchs Athetesen, Leip¬
zig-Berlin 1912, 149f. (cf. ,Schol. Erbse); JTheiler, Unters, z. antiken Lit, Berlin 1970, 22, £45: Ώ278: Delebecque,
Cheval 28 Th.22 (digressive): Verdenius, Mn. 25, 1972, 231 f. h.Cer.64: Richardson 172
Instances not in Gehring or Hofinger: (Hes. fr.388), POxy. 2509,8, Cypr. fr.7,2 p.37 Dav., Pan. fr.13,6 p.122 Dav., fr.29,4 Matthews, (Choer. fr. 23,26. 35 Colace [Suppl. Hell. 937]), inc. 1493
1494


πότε, ποτέ
sed. fr. 11,2 ρ.108 Dav., inc. auct. fr. 8,1 p. 161 Dav., inc.auct.fr. p.151 Allen, Vit. p.9,3, Cert. p.37,30. 39,6. 49,15 W.Beck
ποτέομαι s. ποτάομαι
πότερος [V] E ererbt; Interr.-Pr., m. Suff. -Zero-gebildet, das den Ggs. kennzeichnet (vgl. u.a. L'"3 u. Risch 91 f.); zu evt. myk. Beleg s. DMic. II209, s.v. qo-te-ro
Εχ sch.D £85: έν όποτέροις ήν. έν ποίοις υπάρχει L 'Wackemagel, Synt. II112; 2Monteil, Phrase relative 173fT.; 3Wittwer, Gl. 47, 1970, 54-110
B welcher von beiden? ES5 Τυδείδην δ~ ούκ άν γνοίης -οισι μετείη, ' ήέ μετά Τρώεσσιν όμιλέοι ή μετ9 9Αχαιοϊς, vgl. Chantraine, Gr.h. II293 ci. Th.549 G.Markwald
πότη [1°, lh] rare poet. wd. Ε < πετομαι. — Deriv.: ποτηνός (if not dir. < πετομαι or ποτάομαι)
B flight £337 αίδοίη δ9 είκυΐα -fj (-ήν v.l.) άνεδύσατο (Ino) λίμνης (on status of v. see app. crit. and *S.West, Odyssey ad 1.) h.Merc.544 (Ap.:) „έμής όμφής άπονήσεται δς τις άν έλδη ' φωνή τ9 ήδέ -ήσι (τ9 ήδέ πότησι Μ, και πτε- ρύγεσσι cet.; see Breuning 106) τεληέντων οιωνών"
J. Ν. O’Sullivan
ποτηνός fr.dub. 'Homerus’ 17,1 ρ. 109 Dav. (= inc. sed.fr.5,1 p. 148 Allen; flying, winged, of Eros; form w. -η- only here), see Allen, CQ 1, 1907, 135 f., Labarbe, L’Homere de Platon 378 ff., Lohse, Homerzitate 21 ff. (Helikon 4, 1964, 25ff.); further s.v. άνάγκη D (vol. 1771,52ff.) and cf. Πτέρως
J. N. O’Sullivan
ποτηρι(ον) [le] L W. Petersen, Gr. diminutives in -ION, Weimar 1910, 45. 47; Rüter u. Matthiessen, ZPE 2, 1968, 242; Risch, ZPE 70, 1987, 2 ('Nestor’s cup’)
B drinking-vessel, cup Alcmaeonis fr. 2,3 p.139 Dav. (παρέδηκ9 αύτοΐσί) δάϊτα -ά τε. — Wdfld.: άλεισον, δέπας, κισσύβιον, κύλιξ, κύπελλον, σκύ(π)φος
J. Ν. O’Sullivan
πότης [2*, 8°, lh] Ε from πίνω; on πο-form see πίνω Ε, on formation L2 3
F -ήτος 10, -ήτα 1° Μ [Jv] ούδέ -ήτα σ407 [wlx] αύτάρ έπεί Γτάρπημεν+ έδητύος / σίτοιο τ9 έπασσάμεδ*' ήδέ ,-τ/τος, ΑΊ30 s £201 / ζ 87 = *58; σίτοιο μηδέ L d Γ306; απαστος ^έδητύος ήδέ -ήτοςΛ 5788, h.Cer.200; L *384, ρ603; ούδέ -ήτος *379
L 'Holt, Noms d’action 80f.; 2Szemerenyi, Scripta minora III1403E n.36 (- Minos N.S.12, 1971, 312 n.36); 3X.Mignot*, Recherches sur le suffixe -ΤΗΣ, -ΤΗΤΟΣ (= EäC 76), Paris 1972, 57 f. 60 f.
B drink; concr. sense (as opp. to activity of 'drinking’) everywhere poss. (so too w. ^τέρπομαι^ [A 780*: cf. L d w. σίτου /705f. (+ ήτορ), ζ99], άομαι [T306 (+ σίτοιο, ήτορ: cf. /705 above and uses of δυμός/ov below): cf. £289* (αίματος), I4S9 (δψου), Λ 574* (χροός)], πίμπλαμαι [ρ603 (+ δυμόν): (έμ)πίμπλημι/αμαι w. gen. of concr. obj. freq.; for use w. δυμόν cf. κεκορήμεδα* 598 (δαιτός: cf. A468*), £28 (κρειών); further s.v. δυμός B5 (vol. II1085,15 ff.)J, κεύδω [σ407 (for δυμφ see s.v. δυμός B13aß. bß. ca, vol.II1089f.): here perh. 'drinking’ (but this then - '[the effects of] the fact that you have been drinking’) intended, but '(the effects of) drink’ equally poss. and, in view of use of π. otherwise, prefer- able]) and required (6x) exc. Λ 780*, T306, ρ603, σ407 («= 5x; see above); always paired w. a wd. for food (έδητύος 6x, σίτοιο T306, ί87*, βρώμης *379, βρωτύν σ407); always
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πότμος
gen. (-ήτος) at VE exc. σ407 (-ήτα [---]); see also πόσιςΠ B introd. Λ 780 αύτάρ έπεί τάρπημεν ^έδητύος ήδέ -ήτοςΛ = £201 ρ603 πλησάμενος δυμόν L d (ν.603 om. U) *384 (τίς κεν άνήρ) τλαίη πάσσασδαι L Jf ' πρίν ...; 5788 κεΐτ9 (Pen.) άρ άσιτος, απαστος L d = h. Cer. 200med ex 187 αύτάρ έπεί σίτοιό τ9 έπασσάμεδ9 ήδέ -ήτος = *58 (pro w.56—8 unum ν. habet pap. 1081 sine π.) T3Q6 μή με σίτοιο κελεύετε μηδέ -ήτος 1 ασασδαι φίλον ήτορ *379 βρώμης δ9 ούχ απτεαι ούδέ -ήτος; σ407 (Tel. to suitors:) ,,μαίνεσδε καί ούκέτι κεύδετε δυμφ ' βρωτύν ούδέ -ήτα". — Wdfld.: see πόσις II J. Ν. O’Sullivan
ποτητ(ός) [1°] only here and Αρ. Rh. 4,1240 flying, winged μ 62 τή (at the Planctae) ούδέ -ά (subst. = 'birds’) παρέρχεται. — Wdfld.: πετεηνός, πετήνα, ποτηνός (in fr.dub.), πτερόεις; see also όρνις wdfld. J.Ν.O’Sullivan
ποτί s. πρός
ποτιδόρπιος [2°] for supper, of milk (t249), firewood (i 234) i 234 (φέρε άχδος ύλης) ϊνα οί -ον εϊη 'of use in connection with his supper’, i.e. to provide light and heat in the cave while Polyphemus prepared and had his evening meal: he did not cook his food 249 ήμισυ (of the milk) ... έστησεν έν άγγεσιν, δφρα οι εϊη 1 πίνειν αίνυμένφ καί οί -ον εϊη (ν.249 om. Ρ) J. Ν. O’Sullivan
ποτιμάστιος D Epig. fr. spur, ρ.27 Dav.* = Epig. fr. fals. 8 p.32 Ber.* = Antim.Teius fr.dub. ap. Coll.Alex, p.247 (nicht fgrE, sondern Soph.fr. 242 p.237 Radt*) -ον έσχεδε κούρον bekam einen (neu geborenen) Jungen an die Brust Wortbildg. vom Typ ποτιδόρπιος (s.d.), viell. nach άπροτίμαστος (7*263 'Bris. blieb unangetastet’, 'unberührt’; s.o. Bd.ISp. 1116), umgedeutet als von π(ρ)οτί 4- μαστός abgeleitetes präp. Rekti- onskompos., 'nicht an Ach.s Brust gelegen* (vgl. μεταμάζιος £19, έπιμάστιος Ap.Rh. 4,1734; ά- wie in άπροσδιόνυσος, άπροσλόγως) V. Langholf
ποτιφωνηεις [1°] Εχ sch.D t456: ομόφωνος, λαλήσαι δυνάμενος
Β endowed w. address, capable of speech 1456 (Cyclops to ram:) ,,εί δή όμοφρονέοις -εις τε γένοιο 1 είπεΐν, δππη κείνος έμόν μένος ήλασκάζει", cf. αύδήεις and see Heubeck, Odyssey ad 1. and (wdfld.) P.Laspia, Omero linguista, Palermo 1996, 62-64 W.Beck
πότμος [12*, 22°, 1H, le] E zu πίπτω, πετ-l (s. Risch §19b; Porzig, Satzinhalte 262; Bader, Suffixes §5. 6) Fall des Loses, vgl. casus, anders (Fall des Körpers) Krause, Gl. 25, 1936, 143ff. — Abi.: α-, νήποτμος
F -ος 1, -ov 34, 1H Zush. verloren Μ 1 Stamm im longum [ί«] -ον (άναπλήσαντες) Λ 263, Hes.fr.204,155 [lw] -ος έτοιμος Σ96; δάνατον καί -ον ,έπισπεΐν^ Β359, 0495, Υ33Ί, <υ31; δανεΐν* / όλόμην καί -ον L j Η52, 5562, £308 £ £274, Α389 - ω22, μ342 / Λ 197; (τοΐσιν) άεικέα -ον έφήκε* / έπίσποι* Δ 396, 5339 « ρ130, 5340 - ρ 131, τ55Ο / β250, χ317 — 416; (αύτού) -ον έπίσπης* / έφέψεις Ζ412, Ύ39, /16 - 5714". 196, Α372 / Φ588, α>471; [ίχ] (άδευκέα) -ον *245, Vit. p.9,13 2 Stamm in
den brevia [-1] δν -ον γοόωσα /7857 — Ύ363
Εχ sch.D Α396 u.ö.: μόρον. δάνατον, Η52: τό μοιρίδι- ον έπισπάσασδαι, £359: άναπληρώση την ειμαρμένην
L s.v. μοίρα L; Μ. Clarke, Flesh and Spirit in the Songs of Hom., Oxford 1999, 231 ff. („The Personalities of Death“); metr. System: Paraskevaides, Synon.43ff.
1495
1496


ποτμος
πότν(ι)α
Β Lost Todeslos außer 2χ (in 1 d), Akk. außer l· (Nom., in 2), dir. R. (Erz.) außer ω 22.471 (in 1 a), Λ 263, /7857 = Λ363 (in 1c), meist warnend, voraussagend; später poet.; formal-metr. enger Anwendungsbereich: 29x (von 36) in [^] in Ausdr. für 'sterben, fallen’ (23x: m. έπισπεΐν+, oft 'verdoppelnd’ nach θάνατον, θανέειν), 'töten’ (6x: άεικέα -ον έφήκε+). — Epith.: (la. b:) 9x άεικέα, (Id:) 1° άδευκέα, le έμόν, (1 c:) 2° ov. — Wortf.: s.w. θάνατος, μοίρα, οίτος, s.a. δαίμων (B3), s.u. D; metr. entspr. άεικέα (άδευκέα) -ον / λοιγόν, όλέθριον ήμαρ sowie θάνατον και -ον / κήρας; s. System bei Paraskevaides (L) 43ff. 1 Akk.Obj. la in VH/VE- Formel R«] für 'sterben, fallen’: (θάνατον και / θανέειν* και / άεικέα) -ον }επισπεΐν\ (seinen Tod u. / sterben u.) sein Los erreichen, vgl. κακόν οιτον (y 134) / όλέθριον (αϊσιμον) ήμαρ (Τ294+) L u 1 (s.d. B3b), sowie mit and. Verb θάνατόν τε μόρον τε (ι 61+), θάνατον / φόνον / κακόν και κήρα(ς) (/?283+, Γ6+, Π 41*); 3° άεικέα -ον (vgl. άεικέα λοιγόν άμΰ- ναι' Α341+), 2° δν τινα; dir.R. außer ω22. 471; in VH-For- mel ('verdoppelnd’ nach θάνατον / θανέειν*) bei Drohung, Voraussage, Wunsch, Paränese: B359 (Nestor: „wer heimkehren will) οφρα πρόσθ’ άλλων θάνατον και -ον έπίσπη“ = 0495" « Γ337" = ω31" (έπισπεϊν) Η52 (Helenos zu Hektor: ,,προκάλεσσαι μαχέσασθαι) ού γάρ πώ τοι μοϊρα θανεϊν και -ον έπισπεϊν“ « 5 562" = ε308" (Od.: „ώς δφελον“, entspr. δλοντο) = £274 = μ 342" (λιμφ) — von Vergangenem: Α389 (Od. erz.: „Ag. u. die Seinen) οικφ έν Αίγίσθοιο θάνον και L-ov έπέσπον“ — ω 22 λ 197 (Od.’ Mutter:) „και έγών όλο μην και L (202 πόθος θυμόν άπ- ηύρα“) 372 („οΐ) "Ίλιον είς άμ’ έποντο και αύτοΰ L “ (382 Od.: ,,[άπ]δλοντο“) (Eventualis:) 5196 „κλαίειν, δς κε θάνησι βροτών και L-ov έπίσπ^ (199 τέθνηκεν“) — in VE-Formel bei Voraussage, Warnung: Z412 (Androm. zu Hektor:) „έπει αν σύ γε L $ς“ = Ύ39" („ϊνα μή“) Φ588 (Agenor zu Ach.:) „σύ δ’ ένθάδε L-ov έφέψΛεις“ ω471 ούδ’ άρ’ έμελλεν 1 άψ άπονοστήσειν, άλλ’ αύτοΰ L j£iv — mit Qualifizierg. (άεικέα, δν τινα); von Gegner, Freiem: β25ΰ (Freier: „Od. selber) άλλά κεν αύτοΰ βεικέα -ον έπΛί- σποι (ού κατά μοίραν εειπες“) /317 „τώ και άτασθαλίη- σιν L Δέσπον (Freier)“ = 416 fragend vom verschollenen Od.: /16 (Ath. zu Tel.:) ,,έπέπλως, δφρα πύθηαι 1 πατρός, δπου κύθε γαϊα και uov τινα -ον έπέσπεν“ 5714 „δφρα πύθηται * πατρός έοΰ ή νόστον ή L “ (Ορρ. νόστον) lb in VH-Formel [^] für 'töten’ (kausat.) βεικέα -ον έφ^ήκε* (s. ιημι IB8e) Gegnern: spez. den Freiem ein häßliches (ugly) Los auf erlegen (verdientes Ende bereiten), dir.R. (Γ Bericht, 5° Prophezeiung) A396 (Ag. zu Diom.:) „Τυδεύς μεν και τοϊ- σιν L Λήκε' 1 πάντας έπεφν’“ 5339. 340 (Men. [Gl.]: „wie Löwe den Hirschkälbern) L Λήκεν, 1 ως Όδυσεύς κείνοισιν L ιήσει“ — ρ130. 131 (Tel. erz.) τ550 (Pen. erz. Traum: „αίετός / πόσις) δς πασι μνηστήρσιν L Λήσω“ (539 αύχέν’ εαξε και έκτανεν) 1 c bei Todesschilderung (von Vergangenem), V dir.R.; se. Los erfüllen (vgl. κακόν οιτον / μοίραν ^άναπλήσ.; 034+, Δ 170, t j κακά πολλά 0132): Λ 263 (κάρη άπέκοψε) ένθ’ Άντήνορος υίες ύπ’ Άτρεϊδη ' -ον l 2αντες έδυν δόμον Άϊδος εϊσω se. Los beklagen: ΠΖ5Ί (853 Patr. zu Hektor: „θάνατος καί μοίρα dir nahe“, darauf) μιν ... τέλος θανάτοιο κάλυψε* ' ψυχή δ’ έκ ρεθέων πταμένη Άϊδόσδε βεβήκει,' δν -ον γοόωσα (s.d. Β1 c), λιποΰσ’ άνδροτητα καί ήβην (Hektor: „τί νύ μοι μαντεύεαι αίπύν δλεθρον“) - Ύ363 (Hektors ψυχή) Id nicht vom Tod, 1° + άδευκέα (s.d.); das Los anderer (sc. die Verwandlung der Gef. durch Kirke) berichten: κ245 (Od. erz.: „Eurylochos kam) άγγελίην έτάρων έρέων καί άδευκέα -ov“ probl.: Vit. p.9,13 τών (Kymäer) μεν τε παθών τις φράσσεται αυτις, ' δ σφιν όνειδείρσιν έμόν διεμήσατο (διαμήσατο ci.
1497
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Ludwich) -ον. * κήρα (τλήσομαι) Los, sc. aktuelle Abweisung od. Blindheit? s. Disk, bei Markwald, Hom. Epigr. 98 ff. 2 Nom. nur_ Σ96 (Thetis zu Ach.: ,,ώκύμορος) δή μοι, τέκος, έσσεαι, οί’ άγορεύεις* αύτίκα γάρ τοι έπειτα μεθ’ Έκτορα -ος έτοιμος“ (Ach.: „αύτίκα τεθναίην“), vgl. θάνατος καί μοϊρα (τέτυκται Γ101+), παρίσταται αϊσιμον ήμαρ (π 280), δτε κεν δή μοϊρα παρεστήκη θανάτοιο (h. Ven. 269), αίπύς / λυγρός όλεθρος (s.d. Bl) u.a. Nom. bei Paraskevaides (L) 43 f. 3 Zush. verloren Hes.fr.204. 155 πότμο[
D v.l. /1170 κε ... -ον άναπλήσης βιότοιο (μοίραν vulg., v. West, Transmission 189) 0166 πάρος τοι -ον έφήσω (Zen., δαίμονα δώσω vulg.) λ 196 σον -ον γοόων ([cf. 77 857+] sic van der Valk, Text. Crit. Od. 162. 176, van Thiel, νόστον ποθέων pars codd.) H. W. Nordheider
πότν(ι)α [49*, 23°, 6H, 21h, 4e] E Bildung *pot-nih2- bereits uridg. als Fern, zu *poti-, s. Mayrhofer, EWAia II 74f.; dann myk., s. DMic. II 160—162 und Trümpy, in L12411—21.
- Abi.: δέσποινα, πολυπότνια
F -ια 82, -ι’(α) 2, -α 1, Voc. -ια 9, -ι’(α) 1, -α 3, -ιαν 5. — zum Nebeneinander von πότνια und πότνα s. Balles, Sprache 39/2, 1997, 155 und Hackstein, Sprachform 30
Μ 1 zweis. [-<-] -ι’ Z305; L-a tfccij £215 [!«] L j v391, υ61; -ι’ α 14 [äw] καί -ι’ E592; άμείβετο L Λων h.Cer. 118 2 dreis. [1^^] -ια Γή Alcmaeonis fr.3 g. 139
Dav., Vit.p. 11,16; -ια h.Cer.54. 492, h.30,6; -ιαν ή/ήν Th.926, h.Ven.24 [---] μοι έστι / μοί έσσι ^πατήρ καί -ια μήτηρΛ Ζ413. 429; μέν σοί γε L d Λ 452 s £154, L d /561, 7V43O, 7'291, Ύ239. 341, £30, ο385, r462; τε φίλος/η νκαί -ια μήτηρΛ Ζ471, /2710; L j /584, ο461, tu 333, Cert.p.38,15; πάρ Ζηνός έπέφραδε c"* μήτΤ!9^ Λ 795 - /737 s 51; άμείβετο L d λ 180 = 215; τό γάρ θέτο L u σ5, h.Cer.122; τοΰ/τής δ’ έκλυε L , Α357, h.Cer.39; έγείνατο L j φ172; καθέζετο L d Λ126; πόρε t , ¥^92; σφισι u u h.Cer.185; 5ε L , Σ35, A546;L , Σ70, Ύ352, μ 134, φ 115; -ια μήτερ Ζ264; έπειτα βοώπις -ια 'ΉρηΛ Α551 - 2150 = /7439 = Σ360 = Τ309, £159, 049, Σ357; ως έφατ’* ...σεν δέ L j Α568, 0 34, £222; L , 0471, £263, Σ239, h.Ap.332. 348. 353; προσηύδα cia Ήρη, £197 s 300- 329
- Γ106; ή μέν άρ’ ως είποΰσα καθέζετο / πάλιν κίε L ,
0100. 149; δέ u , 0198, 5513; L , Θ218, 7V826, 083, h.Ap.309; (και) -ιαν 'Ήρην/av Th. 11, Epim.fr.2,3 Diels; προσηύδα / πόρε / έπέφραδε ν-ια ΚίρκηΛ μ 36, κ394. 549; L j #448; ^τέκε -ια^ Μαία h.Merc.19; καί -ια Μαϊα h.Merc. 183; L d h. 17,3; γείνατο -ia Th.368; σφισι -ια Δ 2; καί -ια Ορ.73;; -ια Ήώς h.Ven.223. 230; -ια Λητώ h.Ap. 12. 49; -ια νύμφη ε!49, Hes.fr.26,25. 150,31; -ια Φ470, h.Cer.47; -ιαν h.Cer.203 - Hiat -ια Ήβη / Ήρη /
Ήώς, -ια άγλαόδωρ’ (h.Cer.492), vgl. dazu s. L”; kontrast. Elis, -ι’ ’Ενυώ E592, -Γ έρυκε a 14, -ι’ Άθηναίη Z3O5
Σχ sch.D (ähnl. sch.min P.Strassb. inv.33) A357: νσεβα- σμίαΛ έντιμος, Z305: t j, ή προσπίπτουσιν οί σεβόμενοι, ή εΰποτμος καί εΰμοιρος, ή εύμοίρους καί εύπότμους ποιούσα, sch.Bam. α14: σεμνή, έντιμος, L ε215: L Λ. τίμια
L ‘Hinterlechner, Hom. Epith.37f.; 2K.Hirvonen, Matriar- chal Survivals, Helsinki 1968, 26ff.; 3Nagy, Greek Dialects, Harvard 1970, 116f.; 4Mureddu, Formula 76ff. 85f.; ’Wickert- Micknat, Arch. Hom.R 75ff.; ‘WoronofT, La femme dans les societes antiques, in: Actes des colloques de LStrasbourgj, ed. E.Levy, L , 1983, 33-44 bes. 38f.; 7Beck, AJPh 107, 1986, 480-488; eW.Euler, in: Studien zum Indogermanischen Wortschatz (IBS 52, Hrsg. W.Meid), Innsbruck 1987, 35-56, bes. 43; ’Hainsworth in: Iliad, Bd.III, 24ff.; ,0S.Lowenstam, The Scepter and the Spear, Lanham 1993, 13—26; "Ruijgh, in: Homerie Questions, ed. J.P.Crielaard, Amsterdam 1995, 1498


πότν(ι)α
πότν(ι)α
75 ff.; ,2R. Laffineur — R. Hägg (Edd.), Potnia, Aegaeum 22, 2001
B Herrscherin, Herrin, Ehrwürdige (Subst.), mächtig; ehrwürdig (Adj.) — prägnante Verw. (Herrscherin über) nur Φ470 π. Θηρών (von Art., s. 1 a), sonst titelähnl. Bez. von Göttinnen, als Appel, oder Appos. zu GN (1 a), als Adj.-Attr. zu θεά, νύμφη (lb), ^μήτηρΛ (lea), zu Pron./Art. (ld) oder selbst, (nur h.30,6, s. 2) u. von menschl. Frauen (nur als Adj. Attr. zu L j, s.lcß); häufige Vbd. mit μήτηρ (bei Göttinnen u. menschl. Frauen) kein Indiz für frühere matriarchale Gesellschaft (so L8 u. L2), verweist auf die in der Familienordnung begründete Stellung der Mutter als Hausherrin (L5) u. die ihr von Kindern u. Mann geschuldete Ehrfurcht (vgl. άιδόϊος, ai- δοΐος); auch nicht (wie μνηστή zu άλοχος) als Beiw. zu μήτηρ Bez. von „verheirateter“ Mutter (so L1024f., vgl. zu σ5 in Icß); zu Mutterschaft im Kontext s. Vorbem. zu la, 1 b, 1 c; überw. formelh. (und archaisierend wie z.B. άναξ). — Synt.: Nom.: [44*, 20°, 4H, 16h, le] -ι9 E592, α 14, -a h.Cer. 118, sonst -ια; außer «14 am VE ([-~~] oder [-~]; oft Bezugswort -η/-ω am VEnde; Vok.: [5', 3°, 3h, 2e] außer Z264 (Hektor zu Hekabe) immer Anr. an Göttinnen (Art., Ath., Gaia, Dem., Hera, Kal.), außer (9471, 049 = Σ471 u. h.Cer.54 von Menschen bzw. Dichter, zu Hera formelh. am VE, sonst im 1./2. Fuß; Akk.: [2H, 2h, Γ] nur von Göttinnen (Ath., Dem., Hera, Hestia); dir.R. wahrsch. Epim.fr.2,3 Diels; 3x (davon 2x Hera) VE, 2x VA (vor Rel.-Satz); mit Gen. Θηρών Φ470, θεάων h.Cer. 118. — Wortf.: αίδοΐος (Ύ351), άνασσα,
δέσποινα, κεδνή, πολυπότνια, πρέσβα, φίλη, vgl. zu δϊος, zu μνηστός 1 als Appos. la titelähnl. zu GN (vgl. Liste in G), meist zweis. PN/Subst. (vgl. <5Γα: 4- dreis. PN/Subst., s.d.); keine Beschränkung auf „Mutter“-Göttinnen; bei Hera u. Ath. offenkundig uralt (vgl. E), nur zu Art. mit Angabe des Herrschaftsbereichs (Θηρών); mehrf. in Reihung von Epiklesen (Z305, Th.926, h.Cer.54. 492, Alcmaeonis fr.3 p. 139 Dav); in dir.R.: Z305, (9471, 049, Σ357, 2V826, «549 (in Erz.), h.Cer.54. 492, Vit.p. 11,16, Alcmaeonis fr.3 p. 139 Dav; in REinl.V A551+, Ξ263. 197+,T106, μ36, h.Ap.332; in RAbschl.-V.: A568+, (9198, 0 100+, h.Merc.183; im Zush. m. Mutterschaft: τεκε* N326, //134, Hes.fr.26,25. 150,31, h.Ap. 12, h.Merc. 19, h. 17,3, (έ)γεΐνατο Th.368, λαβοΰσα h.Ap.353 Hera: (24j, 1°, 1H, 4h, le), davon 14j, 3h (s. M) in Formel (zu ihrer Verwendg. s. L7) βοώπις L-ia Ήρηά (3x Vok. [in R. des Zeus: 0471, 049, Σ357], sonst Nom.), sonst 12x (s. M) Nom. L j (nur 7V826 in menschl. R. [Hektor]) u. 2x Akk.: Th. 11 ύμνεΰσαι (Musen) Δία τ9... και -ιαν Ήρην ' Άργείην Epim.fr.2,3 Diels άπεσείσατο (Selene) Θήρα λέοντα* έν Νεμέιαιαν 1; άγουσά (άγχουσ9 Diels, άνάγουσ9 Bentley, al. al.) αύτόν (■» den nemeischen Löwen) διά -ιαν 'Ήραν, zu διά vgl. i?520, z. Mythos s. Σελήνη Ath.: Z305 (Theano:) „-f ^Αθηναίη^, έρυσίπτολι, δια θεάων", vgl. myk. a-ta-na-po-ti-ni-ja (DMic. 1111—3), zur troischen Stadtgöttin s. L j B6 Th.926 (έκ κεφαλής) γείνατ9 (Zeus) Άθήνην (Τρι- τογένειαν ν.1.), δεινήν έγρεκύδοιμον άγέστρατον άτρυτώνην, ' -ιαν, ή κέλαδοί τε άδον πόλεμοί τε μάχαι τε —ι9 u j metr. gleichw. mit Παλλας L j, das am VA (aber nie als Anrede) u. überw. am VE verw. wird, zu sonst. Epith.
u. 	Epiklesen d. Ath. s. L , M; Dem.: h.Cer.47 έννήμαρ μεν έπειτα κατά χθόνα -ια Δηώ ’ στρωφατ9 h.Cer.54 (Hek.:) „-ια Δημήτηρ ^ώρηφόρεΛ άγλαόδωρε h.Cer.492 (Schlußgebet) (άλλ9 άγ9) -ια άγλαόδωρ9 L , Δηοΐ άνασσα (u. Perseph.), vgl. h.Cer. 118 πότνα θεάων, 39 πότνια μήτηρ sowie spätere Titulatur (ai Πότνιαι) von Dem. u. Perseph. (s. Richardson zu h.Cer.39). Sonst.: Φ470 τόν δέ (Ap.) κα- σιγνήτη μάλα νείκεσε -ια Θηρών, ‘ Αρτεμις άγροτέρη, zur π. Θηρών vgl. PSI1385A (« Suppl. Hell. 1385), 14 in D u. s. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
θήρ B2ba u. "Αρτεμις B2a/b, sowie Nilsson, GrRI 274. 286. 454 ff., bes. Tafel 30 (Abb.en von Art. m. zwei, meist gleichartigen Tieren) u. LIMC s.v. Artemis u. vgl. Anacr. 348,3 P., Pi. Py.4,213; zu den Epith. u. Epiklesen von Art. s.d. M Vit. p. 11,16 „L-ta ΓήΑ πάνδωρε, δότειρα μελίφρονος όλβου", zum viell. iron. Ton s. Markwald, Hom. Epigr. 141 ff. Alcmaeonis fr. 3 p. 139 Dav. L Jf Ζαγρεΰ τε θεών πανυπέρτατε πάντων Ε592 ήρχε δ9 άρα σφιν "Αρης και -ι9 Ένυώ, ' ή μέν έχουσα Κυδοιμόν άναιδέα δηϊοτήτος, zu έχουσα vgl. Kirk in Iliad z.St. Δ 2 οί δέ θεοί πάρ Ζηνί καθήμενοι ήγορόωντο 1 μετά δέ σφισι -ια Ήβη 1 νέκταρ έοινοχόει h.Ven.223 (Eos erbittet und erhält von Zeus Unsterblichkeit für Tithonos) νηπίη, ούδ9 ένόησε μετά φρεσί L-ia Ήώς3 ' ήβην αίτήσαι, ξΰσαί τ9 άπο γήρας όλοιόν 230 τοΰ δ9 ή τοι εύνής μέν άπείχετο L fDekl.’ zu Ήώ δίαν I24Q+, metr. gleichw. φαινολίς h.Cer.51) #448 έπί δεσμόν ϊηλε (Od.) 1 ποικίλον, δν ποτέ μιν δέδαε φρεσί L-ia Κίρκηu κ394 (φάρμακον) τό σφιν πόρε L 549 (Erz., Od.:) δή γάρ μοι έπέφραδε L d μ 36 (Erz., REinl.) προσηύδα L d h. 17,3 τούς ύπό Ταΰγέτου κορυφής τέκε -ια Λήδη h.Ap. 12 χαίρει δέ τε -ια Λητώ, ' οΰνεκα τοξοφόρον καί καρτεράν υιόν έτικτεν 49 έπί Δήλου έβήσετο L u h.Merc. 19 τετράδι τή προτέρη τή μιν τέκε L-ia ΜαΐαΛ 183 υίός τ9 αίγιόχοιο Διός καί L u (μήτηρ v.l.) (sprachen miteinander), vgl. νύμφη V.4 Ορ.73 άμφί δέ οι Χάριτές τε θεαί καί -ια Πειθώ Th. 368 υιέες Ώκεανοΰ, τούς γείνατο -ια Τηθύς, vgl. μητέρα Τηθύν Ξ302+ fDekl.’) lb Appos. zu θεά, νύμφη Iba θεά (Art., Ath., Kal.): 61 (Pen.:) ,,Άρτεμι, L-a θεά„ θύγα- τερ Διός" ν391 (Od. zu Ath.: „wenn du, γλαυκώπι, mir beistehst) καί κε έγών μαχοίμην 1 σύν σοί, t-a θεά" ε215 (Od. zu Kal.:) „L u (-ια v.l., -i ci. Schulze), μή μοι τόδε χώεο" Ibß νύμφη (Kal., Pronoe): α 14 (τόν δ9 [= Od.]) νύμφη -ι9 έρυκε Καλυψώ, ^δΐα θεάωνΔ (λιλαιομένη πόσιν είναι), nur hier nach dem Bezugsw. (vgl. metr. gleichw. δια Καλ. e263+) ε 149 ή δ9 (Kal.) έπ9 Όδυσσήα μεγαλήτο- ρα L-ia νύμφη, ' ή’Γ Hes.fr. 150,31 ους (= Kephallenier) τέκεν Έρ]μάωνι Καλυψώ d 26,25 Μελ[αν]ήϊ, [τόν οΰ- ρ]ί[σζ] -ια νύμφη ' ΟΗττ/ΙΠς· Προ[ν]ό{η [geboren hat] lc zu μήτηρ [2l·, 13°, 3h, Γ], außer Z264 (Vok.) immer Nom.; vgl. φίλη μήτηρ*, μήτερ έμή; *Dekl.’ zu μητέρι/α κεδνή/ήν; metr. Verlängerg. von μήτηρ, s. zu ^172; zu anderen Beiw. von μήτηρ s.d. u. L1019ff.; in dir.R. von eigener Μ.: Z264 (Anrede). 413 (vgl. 429), /751, 7791, Ύ239. 341, λ 180 = 215, o461, φ 115, ©333, h.Cer. 122; in dir.R. an S., T. d. Μ.: Λ 452, /737, «P92, Ύ239, Ύ352, £30. 154, o385, ?172, Cert.p.38,15(???); sonst in dir.R.: Λ795. λ546; in REinl.V. λ 180 - 215; Μ. als Hausherrin (vgl. δέσποινα) o461, φ 115, h.Cer. 185; Verlust, Trauer (von Μ. über Kind oder
v.v.): A357, Σ35. 70, /2126, Z413 (vgl.429), /1452, X341. 352, Λ710, h.Cer.39; ggseitige Liebe, Freude: Z471, JV430, ζ30.154, τ462; Geburt, Namensgebung, Verheiratung: /561, 7791, Ύ352, //134, σ5, $>172, h.Cer. 122.185 lea göttl. Μ.: Thetis: A357 ως φάτο (Ach.) δάκρυ χέων, τοΰ δ9 έκλυε cia μήτηρd Σ35 σμερδαλέον δ9 φμωξεν (Ach.)’ άκουσε δέ L 4 Σ70 τφ δέ βαρύ στενάχοντι (— Ach.) παρι- στατο L j Ω126 (Thetis findet Ach. άδινά στενάχοντα) ή δέ μάλ9 άγχ9 αύτοΐο καθέζετο t j Λ 795 (Nestor zu Patr.:) „εί δέ 1 καί τινά oi (— Ach.) πάρ Ζηνός έπέφραδε L jM β Π37 (Patr. zu Ach.) a /751 (Ach. zu Patr. [oure]) ^92 (Patr. zu Ach.: „unsere Asche soll der gleiche σορός umhüllen, χρύσεος άμφιφορεύς) τόν τοι πόρε L / λ546 (Erz.: ich führte mit Aias den Streit) τεύχεσιν άμφ9 9Αχιλήος* έθηκε (als Preis) δέ L u Neaira: //134 (Erz.) τάς μέν (- ihre Kinder, die Nymphen Phaetusa und Lampetie) άρα θρέψασα τεκοΰσά τε L ' Θρινακίην ές νήσον άπφκισε Dem.: 1499
1500


πότν(ι)α
h.Cer.39 (die geraubte Perseph. ruft um Hilfe [ιάχησε V.20]) ήχησαν δ’ όρέων κορυφαί και βένδεα πόντον ' φωνή ύπ9 άδανάτη, της δ9 έκλυε L , leß menschl. Μ. [13*, 11°, 2h, Γ] von Antikleia Λ 180 = 215, τ462, ω333; von Hekabe Ζ264, Ύ239. 341. 352, Ώ710; in Vbd. mit πατήρ (meist formelh.) für Eltern (fl54 mit anderen Familienmitgl.), vgl. (am VE) μήτηρ τε πατήρ τε 5224, 5550, πατρί φίλφ και μητέρι κεδνή χ8, sowie S502+), u.s. τοκήες: Ζ413 (Androm. zu Hektor:) „ού γάρ ετ9 άλλη 1 έσται δαλπωρή έπει άν σύ γε πότμον έπίσπης ' άλλ9 άχε9' ονδε μοι έστι ^πατήρ και -ια μήτηρ " Ζ429 (Androm. zu Hektor:) „σύ μοί έσσι L / Ζ471 (Astyanax erschrickt vor den Waffen des Hektor) έκ δ9 έγέλασσε πατήρ τε φίλος και -ια μήτηρ /561 (Erz.) την δέ τότ9 έν μεγάροισι L d 1 Αλκυόνην καλέεσκον έπώννμον Λ 452 (Od. zum getöteten Sokos:) „a δείλ9 ον μέν σοί γε L j 1 δσσε καδαιρήσουσι δανόντι περ" 7V43O Ιπποδάμειαν 1 την περί κήρι φίλησε L d Τ291 (Briseis:) „άνδρα μέν φ έδοσάν με L u (sah ich vor der Stadt fallen)“ Ύ239 (Ath. als Deiph. zu Hektor:) ,,ήδεΐ9 ή μέν πολλά L 4 (Μ. des Redners u. des Adressaten) 1 λίσσονδ9 έξείης γοννον- μενοι, άμφι δ9 εταίροι, ’ αύδι μένειν" %341 (sterbender Hektor zu Ach.:) „άλλά σν μέν χαλκόν τε αλις χρνσόν τε δέδεξο 1 δώρα τά τοι δώσονσι L / ζ30 (Ath. als Phäaken- Mädchen zu Naus.:) „έκ γάρ τοι τούτων (= schönen Kleidern) φάτις άνδρώπονς άναβαίνει 1 έσδλή, χαίρονσιν δέ L j“ ζ 154 (Od. zu Naus.:) „τρις μάκαρες μέν σοί γε L d 1 τρις μάκαρες δέ κασίγνητοι" ο385 (Bettler fragt Eum.:) „ήέ διεπράδετο πτόλις άνδρών εύρυάγυια, 1 ή ένι ναιετάασκε L j“ τ462 (Erz.: Autolykos u. Söhne schickten den geheilten Od. zurück) εις Ίδάκην. τφ μέν ρα L , ' χαΐρον νοστήσαν- τι Cert.p.38,15 ον τάρ σοί γε πατήρ έμίγην ^καί -ια μήτηρι ' σώμα τότε σπείραντε zu 'Eltern* vgl. auch u. Ύ352 mit anderen Familienmitgl. (o461 Dienerinnen), vgl. ο. Ύ239 έταϊροι'. Ώ710 πρώται τόν γ9 (den toten Hektor) άλοχος τε φίλη L j ' τιλλέσδην έπ9 άμαξαν ω333 (Od. zu Pen.:) „σν δέ με προίεις L u (= Antikleia) 1 ές πατέρ9 Αύτόλυκον μητρός φίλον" 1534 (Erz.) πολλά δέ τόν γε (^ Meleager) κασίγνηται L 1 έλλίσσονδ9 ο 461 (Erz. d. Eum.) τόν μέν (= von phön. Händler angebotenes goldenes Halsband) άρ9 έν μεγάρφ δμφαί d ' χερσίν τ9 άμφαφόωντο και όφδαλμοΐσιν όρώντο, 1 ώνον νπισχόμεναι von Μ. allein: Ζ264 (Hektor zu Hekabe:) „μή μοι οίνον άειρε μελίφρονα -ια μήτερ" Χ352 (Ach. zum sterbenden Hektor„auch wenn Priam. dich mit Gold aufwiegen wollte) ονδ9 ώς σέ γε L-ia μήτηρ ά ' ένδεμένη λεχέεσσι γοήσεται δν τέκεν αύτή" λ 180 (Erz. d. Od.) ως έφάμην, ή δ9 αύτίκ9 άμείβετο L (Antikleia) = λ215 <£>115 (Tel.: „wenn ich den Bogen spanne und mit dem Pfeil durch das Eisen schiesse) ον κέ μοι άχνυμένφ τάδε δώματα L u ' λείποι άμ9 άλλφ ίοΰσ9" φ\72 (Antin. zu Leiodes:) „ού γάρ τοι σέ γε τοϊον έγείνατο L „ ' οίόν τε ρυτήρα βιοΰ τ9 έμεναι καί όϊστών", metr. Verlängerg. von γείνατο μήτηρ (s. III Sp. 197,29ff.), vgl. bes. N777, ζ25 h.Cer. 185 βάν δέ δι9 αίδούσης ένδα σφίσι L u ’ ήστο παρα σταδμόν τέγεος πύκα ποιητοΐο ' παΐδ9 ύπό κόλπφ έχουσα νέον δάλος σ5 Αρναΐος δ9 όνομ9 έσκε' τό γάρ δέτο -ια (δειλή, οϊ ποτέ vv.ll.) μήτηρ 1 έκ γενετής, L u (wie Name A.?, s.d.) ironisch-heroisierend; Cauer, Grundfragen 455 (zögernd Ameis-H. z.St.) hält Namensgebg. (nur) durch Μ. (vgl. h.Cer. 122, sonst Nennung von V. u. Μ. bei Namensgebg.: 561 f., 5550ff., /366f., r406) fiir Hinweis auf unehel. Geburt, L,025f. fiir Hinweis auf legitime Ehe (π. ‘verheiratet*), beides Überinterpretationen von Kontext oder Wortbcd. h.Cer. 122 (Dem. zu Mädchen:) „Δώς έμοί γ9 δνομ9 έστί* τό γάρ δέτο L jM, zum (fingierten) Ν. s. s.v. Δώς und vgl. πολυπότνια Δηών.2Ώ Id zu Pron., Art.: h.Cer. 118 ως έφαν (T. des
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πάτος
Keleos), ή δ9 έπέεσσιν άμείβετο -α ^δεάων,, die Ehrwürdige unter den Göttinnen, vgl γρηύ als (höfliche) Anr. V. 113; zum part. Gen. L u vgl. δια L u (s. δΐος II 313,54 u. Chantraine Gr.h. II 59 f.); -a L u als 'combination formula* von -α δεά u. δΐα L j (Richardson z.St.) h.Ven.24 (Ίστίη, ήν πρώτην τέ- κετο Κρόνος) -ιαν, ήν έμνώντο (Pos. u. Αρ.), vgl. δΐα δεάων V.28, πρέσβειρα V.32, πρεσβήίδα τιμήν h. 29,3; im ehelichen Kontext, aber ohne Heirat h.Cer.203 (Dem. grämt sich, πρίν γ9 δτε ... μιν Ίάμβη) έτρέψατο -ιαν αγνήν ' μειδήσαι, vgl. Δημήτερος αγνής V.439 u. 492 2 selbst.,
Appell, (vgl. die Epiklesen [s. Vorbem. zu la]) h.30,6 έκ σέο (Gaia) δ9 ενπαιδές τε καί ενκαρποι τελέδονσι, ' -ια, σεν δ9 έχεται δοΰναι βίον ήδ9 άφελέσδαι 1 άνδρώποισιν
D Hes.fr.37,14 suppl. Merk.; inc.auct.fr. PSI1385A (= Suppl.Hell. 1385), 14 πό]τνια δηρών\ Vit. ρ.9,6 ci. (vgl. Markwald 84); *F83b; vv.ll. (zu δεά λενκώλενοςή Ξ2ΊΊ, 073. 92, Φ377; (zu δΐα δεάων:) ε242, «400
G als π. bez. Göttinnen: Art. (la, Iba); Ath. (la, Iba), Dem. (la, lea, Id), Enyo (la), Eos (la), Gaia (2), Hebe (la), Hera (la), Histie (Id), Kal. (lba/ß), Kirke (la), Leda (1 a), Leto (1 a), Maia (1 a), Neaira (lea), Peitho (1 a), Pronoe? (Ibß), Tethys (la), Thetis (lea); menschl. Frauen s. leß
C.P.de Putter-M. Schmidt
ποτνιάναχτος f.l. Vit. p.9,6, s. ποντοτίνακτος
ποτόν [3‘, 7°, 3e] Ε on πο- see πίνω E Ml disyll. la shape [««]: ![««] δεΐον -ov ß34\, /205; -όν Pan.fr.12,11 p. 121 Dav. ’[_] -όν Λ 630 lb shape U-]: Μ] -όν /354 [J] -όν /348 2 trisyll. [--χ] -οΐο A47Q s
/175 = α148 = χ339 = <Ζ>271, Pan.fr. 13i,10 ρ. 122 Dav., Phaedimus fr. 1 ρ. 214 Ki.
Β drink\ ref. to (mixed or unmixed) wine (Phaedimus fr. 1 p.214 Ki.?) exc. Λ 630 (κνκε[ι]ών, which contained wine), Pan.fr.12,11 p. 121 Dav. A470 κούροι μέν κρητήρας έπε- στέψαντο -οΐο s /175 — α 148 (ν. susp.: see S.West, Odyssey ad 1.) « /339 = 271 Λ 630 κρόμνον, -φ δψον β34\
(έν δέ πίδοι οϊνοιο) έστασαν, άκρητον ^δεΐον -όνΔ έντός έχοντες /205 (δώκε δέ μοι οίνον) ήδνν άκηράσιον, L u 348 (πίε οίνον) δφρ9 ειδής, οίόν τι -όν τόδε νηΰς έκεκεύδει 1 ήμετέρη 354 ήδν -όν πίνων Pan.fr.12,11 ρ. 121 Dav. δστις άπ9 οίνου 1 δυμόν έρητύσας πίνει -όν άλλ9 ένεόφρων (ci., άλλο νεόφρων codd., alii alia) fr. 13i,10 p. 122 Dav. μέτρον έχεις γλυκεροϊο -οΐο Phaedimus fr. 1 ρ.214 Ki. (- Suppl.Hell.669) σκύφος ... μελιζώροιο -οΐο. — Epith.: άκρητον, γλυκεροϊο, ήδύ, δεΐον, μελιζώροιο. — W d f 1 d.: see πόσις II
D v.l. A 640 (ap. Piat., see Labarbe, L’Homere de Platon 102ff.), <5788 L(for ποτητος),, ε201 u Jt o507 (f.l.)
J.N. O’Sullivan
πότος [3β] drinking (1), round, draught(2), always wine in quest. — Wdfld.: see πόσις II; μοίρα 1 drinking Pan. fr. 13i,15 p. 122 Dav. παΰε πολύν -ον 2 round (i.e. what one drinks at a helping / serving: cf. μοϊρα w.2. 7. 12 of Pan. fr. 13i) Pan.fr. 13i,4 p.122 Dav. (to Aphr. and Dion, bc- longs the second μοϊρα) ένδα τε κάλλιστος -ος άνδράσι γί- γνεται οίνου (though perhaps sense is ‘the drinking of wine’) so prob. (ref. being to amount taken at a round / draught (the σκύπφοι δαμέες app. being seen as one big helping], so ren- dering conjectures [see vol. II 893,22—5] unnec.): Pan.fr. 4,2 p. 117 Dav. (τοΰ κεράσας κρητήρα μέγαν) σκύπφους αίνύμε- νος δαμέας -ον (so Ki., rightly; ποτόν Kaibel, Dav. [there is no subst ποτός: note masc. ήδύν], which wrongly appears w. instances of the ntr. ποτόν in the index to Dav.’s ed.) ήδύν
1501
1502


ποτος
που, που
έπινεν, cf. LSJ Rev. Suppl. (1996) s.v. (Nie. Al. 59, where ποτόν Gow-Scholfield, wrongly) J. N. O’Sullivan
που, που [76', 100°, 3H, 5h, le] F που 14, που 171 Μ (- = που/πού) 1 in longo [1] που δέ οί / τοι Κ40Ί, ΝΊΊ2\ που νυν K4Q6: που τοι N11Q: που y249, ω299 [2] ην / εϊ ^τινά Δαναών Η39, /371; η / εϊ L Λ Τρώων 7V456, (9571; η L d καί K2Q1; ή ϊνα - καί ν418; ή / εϊ / η, ,£278, *380 / #146, /418 / ρ577; L , Ζ33Ο; ή / y τίς
- καί #584, r239; εί βή -, καί / τινα /7746, #739; ή u , μάλ9 Φ583; ή μή L- τινα3 £200; L , Ν2Ί2\ ή ρ\έτι -, Λ 820; άλλ* L j Τρώων Ξ144; άλλ’ εϊ- ρ475; (άλλ*) L , ζωός κατ- ερύκεται εύρέϊ πόντφ α 197, #498; ή ρά Lv# -, ^398; L , *562; ή νύ σέ - £812; ή ΰήν τοι 7V813; που τοι £171; ουτω - (καί) £116 = /23 - Ξ69, τ370; γάρ / ^μέν -, τό γε οίδε καί άδάνατοι θεοί άλλοι £119, Γ308; L , κείνον /2488; πού δέ (νύ) a4Ql = υ193, £277; - μέλλεις /322; καί £173; - τις Λ 292, π 306; - #74 [2] εί δή - τις ρ484; δή
er 161; εί ^μή τιΔ 071, £373; L , κακόν 0179, σ107, Ορ.88; L £ 7V293, Ξ130, #775, μ 300, ω462; εϊ τινά
- Χ206; άλλ’ έτι L- τις, #756; (δτε) L , υ35, Th.416; οΰτω
- (μάλα) /40, /262, h.Ap.527; ήν - τι /739; γάρ - ΞΙ20; καί
χζ 212; μάλα #541; δς+ - Π5\4, α304; (νύν) ΑΓ105, Μ272 [1] ή ζώει ω263\ ή τι (9245; δ#/ - (μέλλουσιν) Κ326, τ411; δτε - *486; - μάλα Φ3\Ί\ - £227 [2] βουληφό- ρε πού τοι άπειλαί 7V219, Κ83; δτε - τις σΤ, μάλα - £155; πού δέ οί K4QT, - (9440 2 in brevibus 2 a long 1 [- ] εϊ / μή - τις καί Λ 366 = Τ453, Λ7511; εϊ - Ρ681; ή - τις Ζ438, ν234, h.Ven.95; ή / ή Γ43, Aristeas fr. 1,5 p.86 Dav. / λ460; καί τις / σοι σ382, £190; δς+ νΰν / τοι / τηλ9 /628, Τ323 / /7838 / υ340; οϊ Ρ637; - /7842 2[-] μέν - μέλλεν δ 181; δή / μέν - τις Σ362, /946; οϊ - κείνον α 199; δν - τηλε ω290; δς - νΰν λ 449; γάρ - /419; ή / ή - Τ335, #255; - ^317 1[-] εϊ - τοι η 320 - *66; - σοί Α 178 2[χ] γάρ - ρ424 = τ80 2b short 2ba i Μ ή / βί - έτι ζώειά καί ορρ, φάος ήελίοιο #833 s £44 - ο207; L , ... ήελίοιο ο 349; L / Τ327, λ458; ή - έπ(ί) /280, ο442; εϊ / ή / ή
- 7”450, ρ510 / λ459 / ωΐΐΐ; - Ε4Ί3 2Μ ή - /7830, Sc.92;
- Ύ331 δή - Ξ139, /2739; - Φ83, λ 139 *L] εϊ / ήν
- έφεύροι* Α88 = ΣΙ68, 7V76O, £417. 439; ήν / ^εϊ -, άκού- ση* α94 « 0360, /83 / ο403, ρ106, h.Ven. 111; L , δπω- πας γ93 — #323, h.Cer.71, h.Merc. 199; t , v415; καί - Όδυσσεύς τ358; - £42 2bß iw[w] άλλά - (έν) £193, (943; αί βέ -, £136; L , (έν) Ρ102, /2614, #512, *25 (ού#£); ήέ
- (έν) σ329, ω291; εϊ τί - £179; νύ - £125; - #491 εϊ ji έστι. #193; L Λν Ρ44β\ νύ 0320 βλλά -, αύτοΰ / ήδη #639 / 0164, #293; L , 7V225; αί βέ -, αύτού ίΡ460; t j Κ70 (ώδέ), π34\ νύ - αύτόν #110
Σχ sch.D: glossed w. δή: Α 178, ΣΙ 16, Γ43, Σ473
L Bölling, Lang. 5, 1929, 100—105; Verdenius, Μη. 9, 1956, 251 f.; +G.Wakker, Conditions and Conditionals, Amsterdam 1994, 357—360; Cassio (π/κ-), see ποτέ
B interr. and indef. particle: where! (la), somewhere (1 b), probably (2 a), possibly (2 b). In the following - ■■ που / πού Disposition: 1 local 1 a interr. πού in dir. (never in in- dir.) quest. lb indef. loc. Iba w. ind. Ibß w. opt and subj. in final cl. 2 modal, marking uncertainty 2 a in phrases w. ind. whose truth Speaker holds to be prob. 2aa for- mally explanatory 2aß in Statements 2ay instances rel. to a and ß 2b w. diff. moods, expr. possibility 2ba in final cl. 2bß w. εί and opt. expr. a wish 2by in prohib. 2b6 in cond. protasis 2be w. types of quest. 2bζ in an inner deliberation 2bq in descr. addressed to another 2bO spec- ulation on motivation of third pers. 2bi specul. on state of third pers. 2bx Statements descr. generic (im)possibility.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Both 2a and 2b dir. derivable from lb; dir.sp. exc. Ibaaa: Λ 292 (sim.), #639 (indir.sp.), χ25, Ibß: Γ450, A88 s Σ168, 7V76O, P681, £439, 2aa: /419 (Od.’s narr. tog. w.) 2bacc: /418, 2baaa: Op.88 (indir.sp.) II π. characteristically w. πς/π£+, w. εί/ήν and in or w. disjunctive expressions (εί/ή
ή/ή vel sim.) II tog. w. particles/advs./prons.: άλλά (...) - Ibaaa: #639, bb: £193, 2aa: 0164 = #293ex, see LM2bß,;
αύτοΰ Ibaaa: ^460, #639, see L d; γάρ (...) Ibaaa: Th.416, 2aa: Ξ120, /419, 2ay: £119, 2bx: P446; ποΰ δαί laß: ω299; (...[])#£ Ibaaa: *£460, /2614, j25 (ούδέ), 2aa: K1Q (ωδέ), 2aß: £136, π34, böaayy: P102, /: #512, see L / δή 2aß: Φ583, Ξ139, 2babb: #739, öaayy: /7746, ζ:/2736, /: α161; εϊ - Ibaccaa: χ93 = #323, 77 320 = κ66, ρ510, β: Ρ681; έτι - / (...) έτι Ibaaaaa: «197, #498, 2aa: Ξ144, #756, bebbßß: Λ 820 / 2beaaaa: Τ32Ί, ββ: λ458, bbßß: ο349, /: Τ335; ήν (...) Ibß: £417, 2baaaaa: //39, /739, α94 s 0360, χ83; ΰήν - 2aß: 7V813; ϊνα - 2baaayy: ν418; καί - 2aa: £190, τ358, aß: μ 212, cf. Th.416 (Ibaaaaa) and Σ362 (2aß), σ382; w. μάλ(α) Ibaaa: Φ317, 2aa: £155, #541, aß: 77 838, Φ583, a304, see Ml; μέν - 2aa: /246, ay: Γ308, #181, see Ml. 2a; ποΰ w. νΰν/νυ laa: (9440, β: X406, a407 = l>193; w. νΰν/νυ(ν) Iba: /2614, Th.416, 2aa: AT 105 (only νυν), Ξ139, β: T323, ß32Q, #110, *562, λ449, bö: δ 193, ε: £125, η: £812, θ:
398; δ#/ Ibaaaßß: τ411, 2aa: Κ326; δτε - Ibaaaaa: Λ 292, Th.416, 2b6: σ7; οΰτω (...) - / - οΰτω L2aay. £116 = /23 = Ξ69, /262, 419, h.Ap.527, aß: τ370, bebbßß: /40/ L / 7V225; next to τίς / τις+ (49x) laß: ω299 / Iba: 3x, 2aa: 3x, aß: 3x, ba: 17x, β: 9x, δ: 3x, ε: 7x, ζ. θ. /: Ix each, κ: 2x (41x in 2b); w. τοι laa: 8x, baccaa: η320 = κ66, 2aß: 7V813, /7838, see Ml. 2a — see also G; clear majority of these collocations contained in the Od. (ca. 55% in fewer total vv. than II.); in Hes.: Th.416 (see G) and Op.88 (τι) only, in hymns: h.Ap.527 (οΰτω), h.Ven.95 (τις) — Wdfld.: πόΰι (δΰι, τόΰι), πή, πω
1 	local la interr. ποΰ where! (whither! TV219) in dir. ques- tions, 8 of 14 in nom. phrase laa w. τοι in ironic ques- tions £171 (Aen.:) ,,Πάνδαρε, ποΰ τοι τόξον ίδέ ... όϊστοί 1 καί κλέος; φ οΰ τίς τοι έρίζεται ένΰάδε γ9 άνήρ“ + (9440 (ποΰ νύ τοι) 7V219 (Thoas-Pos. to Idom.:) „Κρητών βουληφόρε_ ποΰ τοι άπειλαί ' οϊχονται, τάς Τρωσίν άπείλεον υίες Αχαιών;" = K83ex ΝΊΊΟ, 772 προσέφη (Hektor to Paris αίσχροϊς έπέεσσι) „ήπεροπευτά, 1 ποΰ τοι Δήίφοβός τε βίη #’ Έλένοιο 1 ΡΝ τ’ ΡΝ ήδ* ΡΝ; ' ποΰ δέ τοι Όΰρυονεύς;“ laß normal questions Α406. 407bis ποΰ νΰν δεΰρο κιών λίπες 'Έκτορα ...;' ^οΰ δέ oij έντεα κεϊται ... L u ίπποι; ' πώς δαί κτλ.; α407 όπ- πόΰεν ούτος άνήρ* ποίης δ9 έξ εύχεται είναι 1 γαίης; ποΰ δέ νύ οί γενεή καί πατρίς άρουρα; s υ 193 /249 πώς έΰαν9 Αγαμέμνων; 1 ποΰ Μενέλαος έην; £277 (τίς the stranger w. Naus.?) ποΰ δέ μιν εύρε; ω299 τίς πόΰεν είς άνδρών; πόΰι τοι πόλις ήδέ τοκήες;' ποΰ δαί νηϋς έστηκε lb indef. local - somewhere Iba w. ind. Ibaaa Statements αα conceming Position of pers. after δτε (cf. 2b5bbßß) w. τις: Λ 292 ώς δ9 βτε - τις2 ΰηρητηρ κύνας (σεύη έπί καπρίφ ήέ λέοντι, ώς κτλ.) Th.416 καί γάρ νϋν, L j (sacrificing rightly invokes Hekate) w. other loc. expressions: /2614 νυν δέ - έν πέτρησιν, έν οΰρεσιν οίοπόλοισιν, ' έν Σιπύλφ, δΰι φασί (εύνάς νυμφάων, ένΰα stone Niobe sorrows) α 197. 199 (Od. isn’t dead) άλλ9 έτι - ζωός κατερύκεται ^ύρέϊ πόντφ„ ’ νήσφ έν άμφιρύτη, χαλεποί δέ μιν άνδρες εχουσιν, 1 άγριοι, οϊ κείνον έρυκα- νόωσ9 άέκοντα #498 (Proteus:) „εις δ9 έτι - ζωός κατερύκεται L j“ υ340 (Tel.:) „δς (Od.) - τηλ9 Τΰάκης ή έφΰιται ή άλάληται" #639 ού γάρ έφαντο ' ές Πύλον οϊχεσΰαι 1503
1504


που, που
που, που
άλλά αύτοΰ άγρών ή μήλοισι παρέμμεναι ήέ συβώτη Ψ460 αί δέ - αύτοΰ 1 εβλαβεν έν πεδίφ, αϊ κεΐσέ γε φέρτε- ραι ήσαν' ήτοι γάρ τάς πρώτα ίδον περί τέρμα βαλούσας, νΰν δ" οΰ πηδύναμαι ίδέειν (ένθα μιν έκπε- σέειν όίω συν θ' άρματα άξαι) ββ conceming position of thing(s) after δθι: τ411 (Autol.:) „όππότ' άν ήβήσας μητρώϊον ές μέγα δώμα 1 έλθμ Παρνησόνδ', δθι μοι κτήματ' έασι, ' τών οί έγώ δώσω" (intentionally vague: where someplace fits Autol.’s character) Cf. X326 in 2aα
w. 	other local expr.: £193 (Pand.: „ I’ve no chariot here) άλλά - έν μεγάροισι Λυκάονος ένδεκα δίφροι 1 καλοί 1 παρά δέ σφιν έκάστφ δίζυγες ϊπποι" (self-mocking irony) i? 255 (Δημοδόκφ τις φόρμιγγα) οίσέτω, ή - κεΐται έν ήμετέ- ροισι δόμοισιν Φ3\Ί (Skam.: „οΰτε χραισμησέμεν) τά τεύχεα καλά (of Ach.), τά μάλα νειόθι λίμνης 1 κείσεθ' ύπ' ίλύος κεκαλυμμένα" without loc. expr.: /25 άνόρουσαν όρινθέντες κατά δώμα, 1 πάντοσε παπταίνοντες ... ποτί τοίχους' * ούδέ - (πω ν.1.) άσπίς έην ούδ' έγχος έλέσθαι Ibabb in dir. questions ref. to persons: 5833 κείνον όϊ- ζυρόν κατάλεξον, 1 ή - έτι ζώει καί ορρ φάος ήελίοιο, 1 ή ήδη τέθνηκε καί είν Άϊδαο δόμοισι (modal meaning poss.: = £44 = υ207 in 2böaa = 263med in 2b£bb!) things: ι280 άλλά μοι εϊφ', δπη έσχες ίων εύεργέα νηα, 1 ή - έπ' έσχατιής ή καί σχεδόν, δφρα δαείω Ibacc in indir. questions aa after εί of persons: y93 (please) κείνου λυγρόν όλεθρόν ένισπεΐν, εϊ - δπωπας 1 ... ή άλλου μΰθον άκουσας 1 πλαζομένου = 5323 ρ 510 τόν ξεΐνον άνωχθι 1 έλθέμεν, δφρα τί μιν έρέωμαι, 1 εϊ Όδυσσήος ήέ πέπυσται 1 ή ϊδεν πολυπλάγκτφ γάρ έοικε (cf. £321 ένθα) - is subject: 77 320 (they shall sail you to) πατρίδα σήν καί δώμα, εϊ τοι φίλον έστιν (εϊ περ καί μάλα beyond Euboea) = κ66 ββ without εί (persons): τ239 ούκ οίδ', ή τάδε έστο οϊκοθ' Όδυσσεύς, ’ ή τις έταίρων δώκε ίόντι ' ή τίς καί ξεΐνος — ω290 (Laertes:) ,,δύσμορον* δν - τήλε φίλων καί πατρίδος αϊης (ήέ - κτλ", see 291 in 2btaa below) Ibß w. opt. and subj. in final cl. (cf. 2ba) Γ450 (άν' δμιλον έφοίτα) εϊ έσαθρήσειεν 'Αλέξανδρον Δ 88 (κατέδυσεθ' Ath. δμιλον, Pand.), διζημένη ^εϊ - έφεύ- ροϊ; (εύρε δέ τόνδε Zen. pap.41, ν. West in appar.). 1 εύρε ... ' έσταότ'* άμφί δέ μιν (στίχες) £ £168 2V76O (ό Δηίφοβόν τε κτλ,) φοίτα άνά προμάχους διζήμενος, L d £439 νήχε παρέξ, ές γαΐαν δρώμενος, L u 1 ήϊόνας τε (λιμένας τε) £681 ως τότε ... δσσε φαεινώ 1 πάντοσε δινείσθην πολέων κατά έθνος έταίρων,1 εϊ - Νέστορος υιόν έτι ζώοντα ϊδοιτο deliberation: ε417 εί δέ κ' έτι προτέρω παρανήξομαι, ήν - εφεύρω ' ήϊόνας τε ... λιμένας τε 1 δείδω μή μ' έξαΰτις άναρπάξασα θύελλα 1 πόντον επ' φέρη (cf. Ύ456 in 2bζ)
2 	modal, marking uncertainty 2 a in phrases w. ind. (or equiv. ptc. or nom. phrase) whose truth the Speaker holds to be probable probably, I think, it seems, I assume (often w. μέλλω q.v.) 2aa formally explanatory ref. to divine decisions, pians, ’gifts’ (cf. γ below): £116 με κελεύει 1 δυσκλέα Άργος ίκέσθαι, έπεί πολύν ωλεσα λαόν. 1 οΰτω - Διί μέλλει ύπερμενέϊ φίλον είναι, 1 δς δή πολλάων πολίων κατέλυσε κάρηνα ' ήδ' έτι καί λύσει — /23 “ Η69 + Ν225, £120, Φ83, ι262, ρ424 - τ80 - 5181 (Men.: „Od. and I might have ruled here tog.) άλλά τά μέν - μέλλεν άγάσσασθαι θεός αύτός, ' δς ... άνόστιμον οίον έθηκεν" ξ 221 (I loved warfare) έμοί τά φίλ' έσκε, τά - θεός έν φρεσί θήκεν — 043 (Hera to Zeus: „Pos. isn’t aiding the Grs. at my will,) άλλά αύτόν θυμός έποτρύνει καί άνώγει (έλέησεν 'Αχαιούς)", cf. Ζ438 in 2b0 - h.Ap.527 ω αν', έπεί δή τήλε φίλων καί πατρίδος αϊης ' ήγαγες* οΰτω - τφ σφ φίλον έπλετο θυμφ · ' πώς καί νΰν βιόμεσθα; 'your own plan, 1 assume' — A 178 εί μάλα καρτεράς έσσι, θεός - σοί τό γ' 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έδωκεν Κ 70 αύτοί περ πονεώμεθα* ώδέ - άμμι ' Ζεύς έπί γεινομένοισιν ϊει κακότητα βαρεΐαν £190 (Zeus gives as he wishes) καί σοί τά γ' έδωκε, σέ δέ χρή τετλάμεν έμπης λ 139 Τειρεσίη, τά μέν άρ - έπέκλωσαν θεοί αύτοί ref. to humans (others’ motivations, cf. 2b0) 0245 τίη δέ σύ νό- σφιν άπ' άλλων 1 ήσ' όλιγηπελέων; ή - τί σε κήδος ίκάνει;
— r 419 (Cyclops sat at entrance, hands outstretched) οΰτω γάρ - μ' ήλπετ' ένί φρεσί νήπιον είναι (418 in 2bacc, cf. /40 in 2bebbßß below) ^317 (Pen. to Antin.: „do you think that if the stranger succeeds, he’ll marry me?) ούδ' αύτός τοΰτό γ' ένί στήθεσσιν έολπε" — Ρ637 (φραζώμεθα μήτιν) όπως τόν νεκρόν έρύσσομεν, ήδέ 1 χάρμα φίλοις έτάροισι γενώμεθα νοστήσαντες, ' οϊ - δεΰρ' όρόωντες άκη- χέδατ' £155 (your family members are τρις μάκαρες:) μάλα
σφισι θυμός 1 αίέν έϋφροσύνησιν ίαίνεται εϊνεκα σεΐο, ' λευσσόντων τοιόνδε θάλος χορόν είσοιχνεΰσαν 0541 (throughout the song) οΰ πω παύσατ' όϊζυροΐο γόοιο ' ό ξεΐνος' μάλα μιν άχος φρένας άμφιβέβηκεν Cf. 0736 in 2b0 — β320 (I’ve neither ship nor rowers) ώς νύ ΰμμιν έείσατο κέρδιον είναι — Κ326 (είμι) δφρ' άν ϊκωμαι 1 νή' Άγαμεμνονέην, δθι μέλλουσιν άριστοι 1 βουλάς βου- λεύειν~ ή φευγέμεν ήέ μάχεσθαι (cf. Ibaaaßß and δπου) Γ43 ή - καγχαλόωσι 'Αχαιοί, ' φάντες άριστήα πρόμον έμμεναι (w. good-looks but no strength) Sc.92 (φχετο τίμησών Εύρυσθήα) σχέτλιος' ή πολλά μετεστοναχίζετ' όπίσσω 1 ήν άτην όχέων 046 μέλλει μέν - τις καί φίλτε- ρον άλλον όλέσσαι (brother or son, but after weeping ceas- es), ironic / suppose — /?164 ού γάρ Όδυσσεύς ' δήν άπάνευθε φίλων ών έσσεται, άλλά - ήδη 1 έγγύς έών τοίσ- δεσσι φόνον καί κήρα φυτεύει, πάντεσσιν — 5293" τ358 νίψον σοΐο άνακτος ομήλικα' καί Όδυσσεύς 1 ήδη τοιόσδ' έστί πόδας τοιόσδε τε χεΐράς in future: SI44 σοί δ' οΰ πω μάλα πάγχυ θεοί ... κοτέουσιν, ' άλλ' έτι - Τρώων ηγήτορες (κονίσουσιν πεδίον) 5756 ού γάρ οϊω ' πάγχυ θεοϊς γονήν Άρκεισιάδαο 1 έχθεσθ', άλλ' έτι τις έπέσσεται (as heir) 2aβ Statements, positing state or action (often explanatory in wide sense) K\ 05 οΰ θην 'Έ-
κτορι πάντα νοήματα μητίετα Ζεύς ' έκτελέει, δσα νυν έέλπεται + 7V813 (ή θήν - τοι) Φ583 ή δή - μάλ' έολπας ένί φρεσί Άχιλλεΰ, ' ήματι τφδε πόλιν πέρσειν Τρώων (νηπύτι9) υ35 (this is your home w. your wife) καί πάϊς, οιόν - τις έέλδεται έμμεναι υΐα — £139 Άτρείδη, νΰν δή
Άχιλλήος όλοόν κήρ ' γηθεΐ (seeing our defeat) Τ323 δς (father) - νΰν Φθίηφι ... κατά δάκρυον εϊβει ' χήτεϊ τοιοΰδ' υιός α304 έπί νήα θοήν κατελεύσομαι ήδη 1 ήδ' έτάρους, οϊ με μάλ' άσχαλόωσι μένοντες — Μ272 νΰν έπλετο έργον (έν πολέμφ) απασι · ' καί δ' αύτοί τόδε - γινώσκετε. μή τις όπίσσω ' τετράφθω σ382 καί τις δοκέεις μέγας έμμεναι ήδέ κραταιός,' οΰνεκα πάρ παύροισι καί ούκ άγα- θοΐσιν όμιλεϊς Ε413 (Sarp, rebukes Hektor:) „φής - άτερ λαών πόλιν έξέμεν ήδ' έπικούρων ' οϊος (w. your relatives whom I can’t see)“ /7830 (Hektor to Patr.:) „ή - έφησθα πόλιν κεράϊξέμεν άμην, ' Τρωίάδας δε (άξειν)" 838. 842 (Ach. didn’t save you) δς - τοι μάλα πολλά μένων έπετέλλετ' ίόντι* ' μή μοι πρίν ίέναι ' νήας έπι ... πρίν ’Έκτορος
' ... χιτώνα περί στήθεσσι δαίξαι. ' ως - σε προσέφη, σοί δε φρένας άφρονι πείθε Χ33\ (Ach. to Hektor:) „άτάρ
- έφης Πατροκλή' έξεναρίζων ' σώς έσσεσθ', έμέ δ' ούδέν όπίζεο νόσφιν έόντα, ' νήπιε" «562 φάσθε νύ - οίκόνδε φίλην ές πατρίδα γαΐαν ' έρχεσθ'* άλλην δ' ήμιν οδόν τεκμήρατο Κίρκη 1 είς Άϊδαο δόμους 5110 οδύρονται νύ
αύτόν ' Λαέρτης κτλ. — £42 άλλοισιν δέ συας ... άτιτάλλω ' εδμεναι* αύτάρ κείνος έελδόμενός έδωδής ' πλάζετ* έπ' άλλοθρόων άνδρών δήμον τε πόλιν τε (44 in 2b6aaßß) /322 εί μέν δή μετά τοΐσι θυοσκόος εΰχεαι
1505
1506


που, που
που, που
είναι, πολλάκι μέλλεις άρήμεναι (that I not retum and you marry my wife) — Bl36 αί δέ ήμέτεραί τ’ αλοχοι και νήπια τέκνα ' εϊατ’ ένι μεγάροις ποτιδέγμεναι + /628 /7514 κλΰθι, άναξ, δς Αυκίης έν πίονι δημφ ' εις ή ένι Τροίη * δύνασαι δέ σύ πάντοσ’ άκούειν ' άνέρι κηδομένφ - λ 449 (πάϊς ήν) νήπιος, δς νΰν γε μετ’ άνδρών ϊζει άριθμφ, ' όλβιος Σ362 (Hera to Zeus:) „και μέν δή τις μέλλει βροτδς άνδρι τελέσσαι, 1 δς περ θνητός τ’ έστι και ού τόσα μήδεα οίδε (why not I?)“ Aristeas fr. 1,5 p.86 Dav. ή - πολλά θεοΐσι φίλας άνά χεΐρας έχοντες (seafairers) ' εύχονται (seasick) — τ37Ο οΰτω και κείνφ έφεψιόωντο γυναίκες 1 ξείνων τηλεδαπών, δτε τευ κλυτά δώμαθ’ ΐκοιτο, ' ως σέθεν αί κύνες αΐδε καθεψιόωνται Lspecula- tion onu own mental action (future): μ 212 άλλά καί ένθεν (Cyclops’ cave) έμή άρετή βουλή τε νόφ τε ' έκφύγομεν, καί τώνδε μνήσεσθαι όίω, i.e. *1 think we’ll survive’ (see Heubeck, Odyssey ad 1.) u d state of things: 574 Ζηνός - τοιήδε γ’ ... αυλή, 1 δσσα τάδ’ άσπετα πολλά π34 ’Ο- δυσσήος δέ - εύνή ' χήτει ένευναίων κάκ’ άράχνια κείται έχουσα 2ay instances rel. to both α and β 7308 (Priam refuses to await the duel:) „Ζευς μέν L- τό γε οίδε καί θεοί άλλοι,j ' όπποτέρφ θανάτοιο τέλος πεπρωμένον έστίν“, offered at least partially as an explanation, seems to be oblique ref. to his fear for the guilty Paris (otherwise Kirk, Iliad ad 1.) s £119 (Beggar-Od. to Eum.: „teil me your mast- er’s name:) Ζευς γάρ L d (if I can report on him)“, Zeus’ knowledge is a probability, the report a possibility (irony a- side) 2 b w. diff. moods, expr. possibility possibly, perhaps', characteristic use w. alternatives, εί, τι (cf. 1b) 2bo in final cl. (cf. Ibß) 2baaa w. subj. αα after ήν w. τι + : H39 (δρσωμεν Hektor) ήν τινά - Δαναών προκαλέσσεται (μαχέ- σασθαι) Π 39 (έμέ πρόες) ήν - τι φόως Δαναοΐσι γένωμαι w. άκούσω: α94 (Ath.: „1’11 send Tel. to enquire about Od.’s retum) ήν - άκούση“ s /7360 + /83 ββ after μή and before τις/τι (cf. 2by below) K511 (νόστου μνήσαι νηας έπι γλαφυρός) ^μή - τιΛς καί Τρώας έγείρησιν θεός άλλος + ΞΙ30 Ν293 μηκέτι ταϋτα λεγώμεθα νηπύτιοι ως 1 L Λς ύπερφιάλως νεμεσήση 4- 5775 in oath: μ 300 (όμόσσατε) L 2ς ' ή βοΰν ήέ τι μήλον άποκτάνη - /7179 (μαντεύεο σοΐσι τέκεσσιν) L u κακόν πάσχωσιν όπίσσω σ!07 ένταυθοΐ νΰν ήσο κύνας τε σύαζ τ’ άπερύκων,' μηδέ σύ γε ξείνων καί πτωχών κοίρανος είναι ' λυγρός έών, L , κακόν καί μεΐζον έπαύρη 4- ω462, Ορ.88 γγ after ϊνα (in question) ν418 (Od. to Ath.:) „τίπτε τ’ άρ’ οΰ οί (to Tel.) έειπες πάντ’ είδυΐα; ' ή ϊνα άλγεα πάσχη (at sea?)“ δδ after δφρα τι £173 τόφρα δέ μ’
αίεί κΰμα φόρει ' νΰν δ’ ένθάδε κάββαλε δαίμων, '
δφρα τί - καί τήδε πάθω κακόν 2ba bb final w. ind. after εί (w. τινά) 5739 (have Dolion inform Laertes) εί δή - τινα κείνος ένί φρεσί μήτιν ύφήνας ' έξελθών λαοΐσιν οδύρεται 2bocc w. opL after εί (w. τινά) Κ206. 2Q1 (can’t someone go to the Tr. camp) εϊ ^τινά -j δηϊων έλοι έσχατόωντα, ' ή L j καί φήμιν ένί Τρώεσσι πύθοιτο, ' άσσά τε μητιόωσι μετά σφισιν <418 είνί θύρησι καθέζετο χεΐρε πετάσσας, 1 « t j μετ’ δεσσι λάβοι στείχοντα θύραζε (419 in 2aa) 2bß simple wish w. εί and opt. 0571 εϊ τινά - Τρώων έξ- άλμενος άνδρα βάλοισθα 2by in prohibition ο 442 (μή
τίς με προσαυδάτω) ξυμβλήμενος ή έν άγυιή ' ή έπί ΧρήνΠ (cf· 2ba above) 2bft in conditional protases 2bftaa after εί (usu. expr. wish/indir. question) αα w. ind. (w. rr exc. £44 - υ207, p475) w. τις+: /371 (teil Ag. all) αμφαδόν, δφρα καί άλλοι έπισκύζωνται ' εϊ Ln- νά -j Δαναών έτι έλπεται έξαπατήσειν ά!46 ξεΐνε πάτερ, πειρησαι αεθλων, 1 ει L j δεδάηκας' έοικε δέ σ’ ϊδμεν άέθ- λους Λ 366 (1’11 slay you later) εϊ ^πού τιςΛ καί έμοιγε θεών 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έπιτάρροθός έστι — Γ453 ρ484 (suitor to Antin.:) ,,ού μέν κάλ’ έβαλες άλήτην. 1 ούλόμεν’, εί δή L d θεός έστι“ (ironic) w. τι: 5193 καί νΰν, ^εΐ τί -d έστι, πίθοιό μοι after imp. (cf. /371, 5193 above): £179 δός δέ ράκος άμφιβαλέσθαι, 1 L u εϊλυμα σπειρών έχες ένθάδ’ ίοΰσα neg. after imp.: /771 (leave me to sorrow alone) εί μή τι πατήρ έμός 1 ... κάκ’ έρεξεν Αχαιούς, ' τών μ’ άπο- τεινύμενοι κακά ρέζετε (cf. £373 below) without indef. pron.: £44 (έελδόμενός [42 in 2aß] έδωδής πλάζετ9) ει έτι ζώει καί όρρί φάος ήελίοιο — ι>207 (= 5833 in Ibabb and ω263 in 2bebb; έτι and τι in same cl. r323f. only) ρ475 άλλ’ εϊ πτωχών γε θεοί καί έρινύες είσίν, ' Άντί- νοον πρό γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη ββ w. subj. (μή) £373 ούδέ πόλινδε ' έρχομαι, εί μή - τι (Pen.) ' έλθέμεν ότρύνησιν (cf. /771 above) γγ w. opt. /7746 εί δή - καί πόντφ έν ίχθυόεντι γένοιτο, ' πολλούς άν κορέ- σειεν άνήρ δδε τήθεα διφών (ironic) 7102 εί δέ - Αϊαντός γε βοήν πυθοίμην, 1 άμφω κ’ έπιμνησαίμεθα χάρμης 2b6bb protasis is rel. cl. αα w. rel. pron. and opt. Z330 σύ 5’ άν μαχέσαιο καί άλλφ, ' δν τινά - μεθιέντα ϊδοις πολέμοιο ββ w. δτε (subj. and opt.) κ486 (Od. to Kirke: „the companions wear me out requesting to leave) δτε - σύ γε νόσφι γένηαι“ past: σΊ Ίρον δέ νέοι κίκλησκον άπαντες, ' οΰνεκ’ άπαγγέλλεσκε (Iros) κιών, δτε - τις άνώ- γοι Cf. Ibaaaαα above 2be w. types of questions w. ind. 2beaa after εί αα expr. indir. question (cf. 2b5 a- bove) 7327 ού μέν γάρ τι κακώτερον άλλο πάθοιμι, 1 ούδ’ εϊ κεν τοΰ πατρός άποφθιμένοιο πυθοίμην ' 3νν. 1 ήέ τόν, δς Σκύρφ μοι ένιτρέφεται φίλος υιός, ' ^εϊ - έτμ ζώει γε Νεοπτόλεμος ν415 φχετο πευσόμενος μετά σον κλέος, L ’ ειης ο 403 νήσος τις Συρίη κικλήσκεται, εΐ - άκούεις,' Όρτυγίης καθύπερθεν 4- h.Ven. 111 ρ 106 (ούδέ μοι έτλης) νόστον σοΰ πατρός σάφα είπέμεν, εϊ άκουσας ββ in imp. question w. ind. Λ 458. 459. 460 μοι τόδε είπέ καί άτρεκέως κατάλεξον, εϊ έτι ζώοντος άκούετε παιδός έμοΐο ' ή - έν Όρχομενφ ή έν Πύλφ ...'ή - πάρ Μενελάφ h.Cer.71 νημερτέως μοι ένισπε ... ^εϊ δπωπας^ * δς τις νόσφιν έμεΐο λαβών άέκουσαν άνάγκη ' οϊχεται ήέ θεών ή καί θνητών h.Merc. 199 ταΰτά μοι είπέ, γεραιέ ..., L u άνέρα ταΐσδ’ έπί βουσί διαπρήσσοντα κέλευθον 2bebb without εί αα indir. question π 306 (καί κε) πειρηθεΐμεν, 1 ήμέν δ - (δπως ν.1.) τις νώϊ τίει καί δείδιε θυμφ, 1 ήδ’ δτις ούκ άλέγει, σέ δ’ άτιμξί τοϊον έόντα h.Ven.95 (either Art. or Leto or Aphr. or Themis or Ath.) ή · τις Χαρίτων δεΰρ’ ήλυθες (ή τις νυμφάων) ω263 (I asked) άμφί ξείνφ έμφ, ή - ζώει τε καί έστιν, ' ή ήδη τέθνηκε καί είν Άϊδαο δόμοισιν (cf. 5833 in Ibabbaa, ο 349 in ββ below) ββ dir. questions (μή £200) w. τις: £200 πόσε φεύγετε φώτα ίδοΰσαι; * ή μή - τινα δυσμενέων φάσθ’ έμμεναι άνδρών; ν234 (τίς γή κτλ.) ή - τις νήσων ήέ τις άκτή ' κεΐθ’ άλί κεκλιμένη ... ήπείροιο; #584 (did some relative die at Troy?) ή τίς - καί εταίρος άνήρ (έσθλός;) «380 (Kirke to Od.:) „ή τινά - δόλον άλλον οίεαι; ούδέ τί σε Χ@ή ' δειδίμεν“ ρ5ΊΊ ού σύ γ’ άγεις, Ευμαιε; τί τοΰτ* ένόησεν άλήτης; ' ή τινά - δείσας έξαίσιον ήε καί άλλως ' αίδεΐται κατά δώμα; without indef. pron.: /40 δαιμόνι9, ουτω - μάλα έλπεαι υίας Αχαιών ' άπτολέμους τ’ έμεναι καί άνάλκιδας, ώς άγορεύεις; (cf. «419 in 2aa above) after imp.: A 820 (τόδε είπέ,) ή £’ έτι σχήσουσι 'Έκτορ9 'Αχαιοί, ' ή ήδη φθείσονται ύπ9 αύτοϋ ...; ο349 (εΐπ9) ή - έτι ζώουσιν (Od.’s parents) ύπ9 αύγάς ήελίοιο, 1 η ήδη τε- θνασι καί είν Αίδαο δόμοισι (cf. ω263 in αα above) tolli ή ΰμμ’ έν νήεσσι Ποσειδάων έδάμασσεν, ' δρσας ... ανέμους καί κύματα ...1 ή -... άνδρες έδηλήσαντ9 έπί χέρσου ' βοΰς περιταμνομένους ' ήέ περί πτόλιος μαχεούμενοι
1507
1508


που, που
ήδέ γυναικών; addressed to seif: fl25 (ή ... ήε ...) ώς τέ με κουράων άμφήλυδε δηλυς άϋτή, 1 Νυμφάων, ' 1 ή
νύ - άνδρώπων είμι σχεδόν αύδηέντων; 2bζ in an inner deliberation, w. opt. TV456 διάνδιχα μερμήριξεν, 1 ή τινά Τρώων έταρίσσαιτο 1 άψ άναχωρήσας, ή πειρήσαιτο και οιος (cf. c417 in Ibß) 2bq in descr. addressed to another, w. ind. or ptc. £812 κέλομαι Τρώεσσι μάχεσδαι' 1 άλλά σευ ή κάματος γυΐα δέδυκεν, 1 η νύ σέ δέος ϊσχει #491 (λίην κατά κόσμον "Αχαιών οιτον άείδεις) ώς τέ - ή αύτός παρεών ή άλλου άκούσας σ329 ούδ" έδέλεις εΰδειν χαλκήϊον ές δόμον έλδών, ' ήέ ές λέσχην, άλλ* ένδάδε πόλλ* άγορεύεις, 1 δαρσαλέως 2bΟ speculation on motiv- ation of another (cf. 2 a), w. ind. Z438 (Androm. to Hektor: „the Gr.s tried to attack there three times) η - τίς σφιν ένισπε δεοπροπίων έϋ είδώς, 1 η νυ και αύτών δυμός έποτρύνει και άνώγει“ (cf. 043 in 2aa) Ώ736 (Androm.: „some Gr. shall throw Astyanax from a tower) χωόμενος, φ δή - άδελφε- όν έκτανεν 'Έκτωρ 1 ή πατέρ* ήέ και υιόν“ <ρ398 ή τις δηητήρ και έπίκλοπος έπλετο τόξων' ' ή ρά νύ τοιαΰτα και αύτφ οΐκοδι κεΐται, 1 ή δ γ* έφορμάται ποιησέμεν, ώς ένι χερσί 1 νωμξι ένδα και ένδα 2bι speculation on state of a third person, w. ind. at pres.: T335 ήδη γάρ Πηλήά γ* οϊομαι ή κατά πάμπαν 1 τεδνάμεν, ή - τυτδόν έτι ζώοντ* άκάχησδαι Ώ488 (μνησαι πατρός σοΐο) καί μέν - κείνον περιναιέται (τείρουσ*) α 161 βίοτον νήποινον έδουσιν, 1 άνέρος, ού δή λεύκ* όστέα πύδεται δμβρφ ' κείμεν* έπ* ήπείρου, ή είν άλι κΰμα κυλίνδει ω 291 ήέ - έν πόντφ φά- γον ίχδύες, ή έπί χέρσου 1 δηρσί καί οίωνοΐσιν έλωρ γέ- νετ* („kann lokal sein“ Ameis-H. and irgendwo Schadewaldt, but wohl Hampe and I fear Shewring, cf. 290 in Ibaccßß) ζ278 πόσις νύ οι έσσεται αύτή. 1 ή τινά πλαγχδέντα κομίσσατο ής άπό νηός ' άνδρών τηλεδαπών 1 ή τίς οί εύξαμένη πολυάρητος δεός ήλδεν in past: <5512 σος δέ - έκφυγε κήρας άδελφεός ήδ* ύπάλυξεν 1 έν νηυσί (σάωσε δέ Ήρη), ironic: perhaps, you might say in view of his subsequent murder 2bx Statements descr. generic (im)possibility, w. ind. TV272 (Mer. to Idom.:) „άλλον - τινα μάλλον "Αχαιών ' λήδω μαρνάμενος, σέ δέ ΐδμεναι αύτόν οϊω“ neg.: £446 (Zeus to divine horses:) „ού μέν γάρ τί - έστιν όϊζυρώτερον άνδρός 1 πάντων, δσσά τε γαΐαν έπι πνείει τε καί έρπει“
D 77129a; ν.1. που Α124, ν2Ο3; Δ184, Λ 504 Leaf, Λ 797, £422 Leaf, Ώ637 Leaf, «196 (cf. λ 461). 261 POxy. 3544 (γρ. U5), <5197 Plut., τ/322, x!74, λ 461 Arist. (cf. al96), v!23, £283, ρ587 Eust. σ334, ω88. 109 Op.105; ci. μ 208 Stevens (AJPh 71, 1950, 290)
G long particle series Blbaaa: ώς δ* δτε - τις Λ 292, καί γάρ νΰν δτε - τις Th.416, 2aß: καί μέν δή - τις Σ362, 2bι: ού μέν γάρ τί - £446 W.Beck
πουλυβότειρα [14, 2°, 4Η, 2h] F -η 15, -αν 7 Μ only Rwvix]: τεύχεα (κεΐται) ^έπί χδονί Γ39. 195; κεΐντο l j Φ426; L j Ζ213, (973, Λ/158, μ 191, Ορ.157. 252; χδονί Θ2Ί7 - Λ/194 - 77418, #378, Ορ.510; -η ¥*368; άποβάντες / άπέβησαν νέπί χδόνα -ανΛ Γ265, Λ 619; L □ Th.531, h.Cer.305; χδόνα -αν £272, h.Merc.517; -αν Λ 770
Σχ sch.D Γ89: τή πολλούς τρεφούση L Edwards, Lang, of Hes. 63
B that feeds many, many-feeding; rare outside EGrE, epith. of χδονί/α exc. Λ770 (Άχαΐίδα); always VE, 20x in (έπί) χδονί/α -η/αν. Occurrences in Μ. — Wdfld.: Jtonaveipja (metr. equivalent; MSS divided between π. and jß/av h. Ap.363, r408 [see D below]), πολύφορβος
D suppl. 0199a, Op. 173e; v.l. r4O8, 9*163 (?: suppl. in PGen.338 [MH 37, 1980, 214], further Fernandez-Galiano in Odyssey ad 1.), h. Ap. 363 J. N. O’Sullivan
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πουλυδάμας
πουλυβοώτης ci. c.Naup. fr. 2,2 p. 146 Dav., s. πολυ- βούτης
Πουλυδάμας [30έ] Ε HG zu δάμνημι (s.d. und vgl. EN Ίπποδάμας u. ίππόδαμος); VG mit MD(?), da sonst 3 Kürzen (s. LI), vgl. Πολύδαμνα; s. aber auch DMic.II 145f. 151 s.v. po-ro-du-ma-te und po-ru-da-ma-te
F -ας 15, Vok. -a (-av v.l.) 4, -αντος 3, -αντί 4, -αντα/ τ* 3/1
Μ 1 viers. [1^2] -ας (SA) £453. 462, 0518, Ύ100; -ας (Enjb.) £425 (s 77 535"), 0 454. 521 (ό ... 1 -ας); -α σύ μέν Λ/231 = Σ285, 7V751; -αντ* έπι ^Πανδοίδη^ν Π535 (s £425") -ας + Epith. + 1 L ,ς £449 s Σ249ίη;
-ας M6Q = 210 s 7V725, Λ/80 = 7V748; -α £470 -ας 0339 2 fiinfs. [1«~^] -αντος/1 (... Πανδοίδαο ')
0446, Σ313 J -αντος/ι (+ Epith.) Μ109 s £600,η / Λ/196 μ^έχ] άμύμονι -αντί / Akk. Λ788, £469 / Λ 57 s 7V790; Πανδοίδην 4- Epith. 4- -αντα ΝΊ56
L 1 Bildung, Formen: ν. Kamptz, S.83. 167. 219; (Πουλ- MD:) Leumann, Hom. Wort.317 A.l07; Wyatt, Metr. Lengthening 195ff.; (Formen, Vok.:) Chantraine, Gr.h.I S.60. 208; Gil, Em.37, 1969, 378f. (mit Lit.); West, Ilias (praef.) XXXIV (Vok. -a, v.l. -av) 2 Formel: Parry, Epithete 107. 169; Tsagarakis, H. Einz. 46, 1982, 29 f. (zu Versbau, Enjb.: -ας 1 Πανδόίδης); Dee, Epith. for Heroes 379f. 3 Funktion in der Handlung (Bzhg. zu Hektor, Vogelschau), Herkunft; allg.: Wathelet, Dict.II 901 ff. 1492f.; ders., Troyens S.86ff. 168 (u. s. Index); Janko, Iliad zu 7V673ff.; sowie: Wüst, RhM 98, 1955, 335 ff. (typolog. zum Konflikt mit Hektor) ; Fr.J. Winter, Die Kampfszenen in den Gesängen Μ Ν O der II., Diss. Frankf./M. 1956, 34ff.; Stockinger, Vorzeichen 32ff. 148 (zur Vogelschau); H.D.Kemper, Rat u. Tat, Diss. Bonn 1960, 19f. (zum Ggs. μύδοισιν — έγχεϊ Σ252 mit Parall.; dazu s.a. Janko, Iliad zu 0281—5); Reinhardt, Ilias 276 (P. aus Hektor „herausentwickelt“, fast dessen „innere Gegenstimme“); Kullmann, Quellen 176. 180f. (voriliad.? der zweite nach Hektor, Kontrast zu Patr.); Austin, GRBS 7, 1966, 304 A.l6 (typolog. zur beglaubigenden Einführung Σ249ff. mit Parall.; s.a. Edwards, Iliad z.St.); Michel, Erläuterungen (zum N) 87. 123ff.; J.M.Redfield, Nature and Culture in the II. (The Tragedy of Hector), Chicago, London 1975, 143ff.; Schofield, CQ 36, 1986, 18ff. (19 A.30 zu M213); G.Ugolini, Unters, zur Figur des Sehers Teir. (Class. Monac. 12), München 1995, 182ff. (Struktur der Streitszenen in Mu. Σ); H.Mackie, Talking Trojan, Lanham Md. 1996, 33 ff. 132f. (Typologie des Ratgebers u. s.r Rede); Collins, in: ColbyQ 38, 2002, 36ff. (zur Oionomanteia’ u. Hektors Kritik Λ/201 ff. mit Parall.)
B Tr., Sohn des Panthoos (Πανδόίδης*, s.u. 3b) u. (£40) der Phrontis, Bruder des Euphorbos u. Hyperenor (Πάνδου υίες £23ff.); einer der tr. άριστοι (£425; 0454 άναξ, hier svw. Wagenkämpfer); erstmals Λ 57 (in Namenreihe tr.r Anführer; auch sonst oft in Aufz.; nicht im ff); tritt auf als Anführer beim Angriff auf das gr. Schiffslager (Λ788. 196), dabei haupts. 4x als Ratgeber / Warner (Λ/60 — 210 fi ΝΊ25, Σ249, vgl. X100; Λ/109 βουλή πίδοντο, Σ312Γ έσδλήν φρά- ζετο βουλήν im Ggs. zu 'Έκτορι κακά μητιόωντι), was der Rolle Nestors (auch Od.’ u. Patr.’) bei den Gr. entspr. (er verweist dabei M200ff. auf Vogelzeichen, ohne aber expl. δεοπρόπος [228] od. οίωνοπόλος zu heißen wie etwa Hektors Bruder[!] Helenos [s.d.] od. Kalchas); sonst bei Einzelkämpfen im £, O, 77 u. Σ; 'Gegenspieler’ (Σ251 εταίρος) Hektors (s. in L3 u. B3d), der ihn teils respektiert, teils ablehnt (s.u., Typ des erfolglosen Warners; zum Konflikt vgl. noch Ant. gg.über Paris 7f347ff.); expl. Einführung erst Σ249 ff. (οιος δρα πρόσσω καί όπίσσω, Gleichrangigkeit mit Hektor: Ge-
1509
1510


Πουλυδαμας
Πουλυκόων, (Πολυκάων)
burt 'in ders. Nacht’, überlegen durch μύδοισιν wie Hektor έγχεϊ, vgl. T217ff. Od. —Ach., zum Topos Kemper (L3J) vor s.m Rat zum Rückzug, dessen Mißachtung Hektor zu spät bereut (JV1OO) 1 Wirken la erste Nennung (ohne Exposit.) in Aufz. der tr. Anführer Λ 57 (Τρώες δ' ... [sc. έκο- σμήδησαν, V.51] ' "Εκτορά τ' άμφι μέγαν ^καί άμύμονα -ανταΛ [s Μ88 ~ 196, metr. vgl. Λ 501] 1 Αινείαν 0' 1
τρεις τ' Άντηνορίδας); ebf. in Reihung von Kämpfern 7V79O (άμφί τε Κεβριόνην L + 6 PN) lb Von P.’ vier Ratschlägen sind der erste u. dritte takt., auf Modifizierung des Angriffs zielend (der erste A/60ff., 19 Vv. dir.R.: die Wagen am Graben zurückzulassen u. zu Fuß anzugreifen [was sich durch Asios’ Scheitern 108 ff. als richtig erweist], bzw. der dritte 7V725ff., 22 Vv. dir.R.: vorerst die Angreifer in 2 Abteilungen zu gruppieren u. mit den άριστοι [740 = 751ex ] den stockenden Angriff neu zu überdenken [auch mit der Mög- lichk. des Rückzugs]; vgl. (9281 ff. Thoas’ Ggüberstellg. [295f.] πληδύν — άριστοι) u. werden von Hektor befolgt (Λ/80 = JV748 αδε δ' "Εκτορι μυδος άπήμων); dagg. raten der zweite LRatschlagj (A/210ff., 19 Vv. dir.R.: begründet mit Vogelzeichen 200 ff. u. Prestige des δεοπρόπος 228 f.) u. der vierte L (Σ 249 ff., 30 Vv. dir. R.: begründet mit Ach.s Rückkehr in den Kampf) zum Abbruch des Angriffs, bzw. (Σ) zum Rückzug in den Schutz der Stadt u. werden von Hektor (zu s.m Verhängnis Ύ100) abgelehnt (M230-234 [s //357-360 Paris zu Antenor!] = Σ284Γ, vgl. Σ312Ε; ferner Z75ff. Helenos’ Rat an Hektor u. Aen.; s. L3 zur Typologie des Ratgebers) 1c als Kämpfer beschirmt Ρ. Ξ425 den vor Aias gestrauchelten Hektor (περίβησαν άριστοι, ' -ας τε και Αινείας και δϊος Άγήνωρ [= /7535"], 1 Σαρπηδών τ' και Γλαύκος), tötet 449 ff., zum Schutz des verletzten Satnios, den Prothoenor (454—457 LTriumphredej, worauf Aias, P. verfehlend [462], den Archelochos trifft [470—474 Aias’ u J); tötet 0339, in tr. Siegesserie, den Mekistes (Μηκιστή δ' έλε -ας, Έχίον δέ Πολίτης, zum Verstyp vgl. χ 267 s 284), rettet 446, als Teukros s.n έταΐρος u. Wagenlenker Kleitos (s. Bd.IISp.745,48) tötet, das Gespann (453 άναξ?) u. tötet 518, in e. Serie abwechselnder tr. u. gr. Siege, den έταΐρος Otos (zum Verstyp vgl. Z20+, anderers. 0332); wird /7535 mit anderen Anführern von Glaukos zur Rettung von Sarp.s Leiche aufgefordert (-αντ' έπι Πανδοίδην και Άγηνορα δΐον [= S425"], ' βή δέ μετ' Αινείαν τε και "Εκτορα); leitet Ρ600 (nach Zeus’ Eingreifen 593) die Flucht der Gr. ein durch Verwundung des Peneios (dann Hektor).
2 Charakter, Funktion, Verh. zu Hektor: P. (sonst überw. in Aufz.) bleibt außerhalb s.r Beraterfunktion blaß; diese entfaltet sich in vier Reden (s.o.l b): ggüber Hektors auf Zeus vertrauender Siegeszuversicht vertritt P. (komplementär bzw. antith., was zur Profilierung der Hektor-Figur beiträgt) Überlegung, Vorsicht u. Augenmaß (mit Blick auf den Wechsel des Kriegsglücks, Ach.s Rückkehr in den Kampf; s.e Umsicht, Übersicht: Σ250 ό γάρ οίος δρα πρόσσω και όπίσσω s ω452 Halitherses, zum Ausdr. vgl. Kalchas 4 70 u. den γέρων Γ] 09 f.; kontrast. A 343 Ag. u. die nicht über die Sit. hinausschauende άτασδαλίη [s.d.] Hektors od. der Freier), denen Hektor da folgt, wo sie der Verbesserung der Angriffstaktik dienen, die er aber ablehnt, wo P. zum Rückzug rät, zumal wenn P. von der militär. auf die 'höhere’, Hektor nicht zu- gängl., Ebene des δεοπρόπος rekurriert. Der Konflikt mit P. (vergleichbar der schuldhaften Mißachtung des Sehers Kalchas durch Ag.; vgl. ferner noch Ant. gg. Paris //347ff.) bereitet Hektors trag. Vereinsamung u. Erkenntnis, das Richtige nicht getan zu haben, im X vor (s. Reinhardt [L3]: P. fast als Hektors „innere Gegenstimme“). - P.’ drei Ratschläge im M u. N dienen der Vorbereitung des entscheidenden vierten ( dessen 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Mißachtung Hektor zum Verhängnis wird, Ύ100), dem (erst hier) eine die Kompetenz des Sprechers beglaubigende Einführung vorangeht: (Σ249) τοΐσι δέ ^αζ πεπνυμένος ήρχ' άγορεύειν 1 Πανδοίδης* ό γάρ οίος δρα πρόσσω και όπίσσω' ' "Εκτορι δ' ήεν έταΐρος, ίή δ' έν νυκτί γένοντο,' άλλ' ό μέν άρ μύδοισιν, ό δ' έγχεϊ πολλόν ένίκα* 1 δ σφιν έύ φρονέων άγορήσατο (dagg. fallen die beglaubigenden Einführungen Kalchas’ u. Nestors vor deren wichtigen Reden A 68 ff. u. 247 ff. mit ihrem ersten Auftreten zus.; dazu Austin, Edwards [L3] sowie s.v. Πάτροκλος B3aa; s.a. (9281 ff. Rat u. [erst hier] Einführg. des Thoas nach mehreren früheren Auftritten P638 u.ö.). In P.’ die jew. Sit. übersteigenden, aber ty- polog. für beider Verh. aufschlußreichen Einleitungen s.r Ratschläge (wo er Λ/211, 7V726 Hektor grundsätzl. Widerspen- stigk. unterstellt [trotz Λ/80, TV748, aber als Vorbereitg. von A/230f. = Σ284Γ]), erscheint P.’ Verh. zu Hektor als Konflikt (1) (in iron./ressentimenthafter Selbstverkleinerung Λ/213) zw. δήμον έόντα u. Anführer (s. s.v. δήμος B4 u. West im App., sowie Ameis-H., Hainsworth [Iliad] z.St., Schofield [s.o.L3]; typolog. vgl. Ach. u. Thers. ggüber Ag. im A), (2) zw. Kriegsmann u. Berater (7V727ff. πολεμήϊα έργα u. βουλή, νόον έσδλόν, Μ2\2 έσδλά φραζομένφ, vgl. Nestor sowie Od. u. Patr. ggüber Ach. sowie Kalchas ggüber Ag.; die dritte Klasse der Tänzer u. Musiker geht auf den /V765 auftretenden Paris), (3) in Hektors scharfer Replik als Konflikt zw. Feigling u. Krieger. Der Konflikt wird sinnfällig veranschaulicht in beider zwillingshafter Gleichaltrigkeit (Σ251 ίή δ' έν νυκτί γένοντο), die keinen entschärfenden Altersvorrang (wie beim Ratgeber Nestor od. Od., vgl. Patr.) kennt (zum Konflikt mit Hektor, auch typolog., s. in L3).
3 	Formel, Epith. (s.o. M sowie s.v. Πανδοίδης u. Dee [L2]) 3 a -ας chorjamb. (dazu s.v. Πάτροκλος B5a); steht 13x am VA: -ας* (davon llx ohne Epith.), 5x am VE: άμύμονα* / (7V756) άγαπήνορα -αντα(ι), llx in [LJQ], davon mit Epith. -ας έγχεσπάλος / πεπνυμένος Ξ449 s Σ249ίη, -αντος άμωμήτοιο Μ109; sowie (9339 (2-Opfer + 2-Täter-Vers, vgl. /267 = 284, wo Τηλέμαχος metr. entspr.); zum 3-Pers. Vers S425 (s /7535") vgl. (ebf. mit chorjamb. Anf.) Λ/21, /2251, Z197, Σ41. 44 3b sonst Epith. u. (5x) Koppelung mit Patron. ^ΠανδοίδΛης* (das ebf. chorjamb.): im selben Vers (-αντος έταϊρον άγαυοϋ L dao 0446, -αντ' έπί L jt/v /7535, L jT/v άγαπήνορα -αντα ΝΊ56) od. Enjb. (-ας u Λης Σ249 s S449,n); S454 ersetzt μεγαδύμου L Λαο den EN (als Selbstbez. in Triumphrede), ähnl. (9522 Πάνδου υιόν (wo -ας vorherging); (9454 άναξ ' -ας als Wagenkämpfer in Opp. zum (446) getroffenen έταΐρος (Lenker) 3c Vok. -a (-av Zen., v. West [LI]) in Anr. durch Hektor (' -α Λ/231 = Σ285 £ 7V751in) od. Aias (Ξ470 als Interj.), νήπιε (Σ295 durch Hektor, kontrast. πεπνυμένος Σ249 u. folg. Einführg.) 3d -ας* (als 'Gegenspieler’ / 'Zweiter*) oft nb. "Εκτορι/a im selben Vers (gekoppelt bei ders. Aktion: Λ 57, Λ/88. [vorangest.:] 196; antith.: Λ/60 - 210 s N725, M3Q - 7V748) od. in 2 Versen (A/231 s 7V751in £ Σ285ίη bei Anr. [Έκτωρ*] 1
Σ313 Antith. ‘'Εκτορι ... '-αντί, P600) bzw. sonst in Namenreihe (7V790 nb. Κεβριόνην, Ξ425 s /7535" Αινείας u./o. δΐος Άγήνωρ / Άγήνορα δΐον) 3e adnom.Gen.: Af 109, P600 ’ βουλή / αιχμή -αντος, 0446 ‘ -αντος έταϊρον
D 055a (— A 57); v.l. Λ 423 (pro Χερσιδάμαντα)
H.W. Nordheider
Πουλυχόων, (Πολυχαων) [1H (4- prose)] Hes.fr.251a,4, fr. 251b (prose): var. forms (on -κόων see v. Kamptz 204) of name χ 290, of same pers., s. of LBouteSj (connect, if any, w. Athenian L u [Hes. fr. 223] unclear: West, Cat. 109), brother of Poly- ereon (Lfr.251a,j8); married Aristaechme (so app. L j4f., but 1511
1512


Πουλυκόων, (Πολυκάων)
(πούς) ποδ*
Euaechme, hersister, acc. to Paus. [Hes. fr. 251b], doubtlessconfus- ing sisters’ similar names) who bore him Deimachus and Stephanus (L j6 f.); connect. w. Ceyx (L d3) unclear. Prob, mentioned also Hes. fr. 71A though name lost (further West, Cat. 67)
D Mus.fr.20 Diels (prose): Πολυκάων s. of Lelex and husband of Messene perh. occurred in Mus.’ h. to Dem.
J. N. O’Sullivan
Πουλυνόη [1H] E poss. compd. from πολύς (pace L3) Ινδός’ ('Verstand’; further v. Kamptz, Personennamen 74f.); on names of Nereids see Νηρηϊς Β1 d
L 1 Fischer, Nereiden 102 f.; 2Deichgräber, Musen 22;3Wyatt, Metr. Lengthening 198 (cf. Hoenigswald, Lang. 48, 1972, 931)
B Nereid Th. 258 -νόη (ci. [further West ad 1.1, -νόμ,η codd.) τε καί Αύτονόη J.N.O’Sullivan
Πουλυνόμη Th. 258 codd., s. Πουλυνόη
πουλύποδ- [1°, lh, le] E bereits myk., s. DMic.II 152; zum HG s. Sommer, Nominalkompos. 28ff.; Risch, Kl.Sehr. 116f.; zum VG s. Leumann, Hom. Wort. 317f. (MD; dagg. Wyatt, Metr. Lengthening 195 f.: urspr. Lehnwort?); zur Sache Buchholz, Arch. Hom. J 133. 137; zur Bez. u. Funktion im Kontext Μ.-Chr. Ledere, La parole chez Hes., Paris 1993, 286 ff; s.a. άνόστεος
B Polyp (d.i. Oktopus, so sch. Bam. zu ε432); 2x in Naturschilderung in Vbd. mit Behausung (δαλάμη, s.a. οικία) bzw. nb. φώκαι, Γ typolog.; ε432 (Gl.: den schiffbrüchigen Od. κΰμα) έμβαλε πόντφ. ' ώς δ9 ότε ^ος δαλάμης έξελκομένοιο j πρός κοτυληδονόφιν πυκιναϊ λάϊγγες έχονται, ' ως τοΰ πρός πέτρησι άπό χείρων ' ρινοί άπέ- δρυφδεν, zur Konstr. (Gen. L u abh. von κοτ. > Gen. abs.) vgl. z.B. abs. /4 88 (ebf. Ptz. -ομένοιο*), K405 ('κούρων έλ- κόντων) u. s. Chantraine, Gr.h.II 323f., Meier-Brügger, Gr. Sprw. I 162; realist. Beobachtung vom Tintenfischfang, zugleich Entsprechung zw. π. u. dem πολύτροπος / πολύμητις Od. (s. Odyssey z.St.) h.Ap.77 (Delos furchtet, Ap. werde sie „άτιμήσας ωσει άλός έν πελάγεσσιν) -ες δ9 έν έμοί δαλά- μας φώκαί τε μέλαιναι 1 οικία ποιήσονται άκηδέα χήτεϊ λαών“, die Meerestiere (exemplar, als Bewohner menschenferner Wasserwüste) u. ihr ‘Nestbau’ als Ggs. zur versprochenen menschl. Kultversammlung (V.57) u. der Errichtung des νηός (52. 56. 76) *Hom.’fr.3,l p.105 Dav. ([= 4,1 p.25 Ber., s.d. Parall.] wohl Rat des Amphiaraos an s.n Sohn:) -ός μοι, τέ- κνον, έχων νόον, Αμφίλοχ9 (s.d.) ηρως, ' τοΐσιν έφαρμόζου (-ειν, -ων vv.ll.), τών κεν κατά δήμον ϊκηαι, der Ρ., der s.e Hautfarbe nach der jew. Umgebung ändert (wie etwa das Chamäleon), als tier. Prototyp des flexiblen Anpassers (vgl. den πολύτροπος Od.), s.a. Theogn. 215 ff. u. zahlr. ant. Parall. bei Ber. (z.St.) u. Leumann, Hom. Wort. 317 f.
H.W. Nordheider
πουλύς s. πολύς
(πούς) ποδ- [192\ 97°, 29H, 21h, 1 le] E bereits myk., s. DMic. II 133; Erbwort, s. Mayrhofer, EWAia II 77; Ablaut m. starkem St. *pod- u. schwachem St *ped-. — Abi.: προποδίζω; Ποδής, -αλείριος, -αργός, ^αρκης,» ποδάνιπτρα, L Jt -ηνεκής, -ήνεμος, -ώκης; άελλόπος, ά(ε)ρσίποδες, άνδρα- πόδεσσι, άνιπτόποδες, άργίποδας, άρτίπος, είλιπόδων, κα- ναχή-, κραταίποδες, ούλόποδ(α), πουλύποδος, ταναύπο- δα, τρίπος, χαλκόποδ(ε), χυτροπόδων, ώκύποδες; κυλλο- ποδίων, Μελάμποδος, Οίδιπόδαο; αίγι-, έπτα-, όκτα-, τρι- πόδην; έκατόμπεδον, πέδαι, πέδιλα, πέδον, πέζα, πεζός, πήδον; s.a. πηδάω
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
F Sg. -δός 18, -δί 5, -δα 12, -δ91; Dual (dazu Wackemagel, Kl. Sehr. III1563 f.) Gen. ^-δοΐιν, 7, Dat. L , 2; Pl. -δες 25, -δών 28, -δεσσι(ν) 31, -σσί(ν) 59, -σσ’ 3, -σί(ν) 63, -σ’ 1, -δας 95
Μ 1 St. (positions)lang (im longum u. nie im 4. Fuß bis auf Ibö), nur Dat. Pl. (dazu Wathelet, Traits eoliens 263 f.) la [5] (ή <5’ έσσυτο) -σσ9 άπαλοΐσιν Th.3, h.Cer.287; βοών ύπό -σσ9 Υ49Ί Iba [1ο] ^-σσί(ν) (δ9) ύπόJ λιπαροΐσιν / άδανάτοισι Β44 = Κ22 = 132 = Ξ186 = β4 = 0309 = υ126 = v225in / 7V19, Th.842, L u Th. 195; -σσί κατα- στρέψας h.Ap.73; -σσί κόνι<ν> Hes.POxy.2509,20; -σσί πέραν Ορ. 738; (δέ ') -σσίν /7834, ΨΊ92 [£„] ^άμφί δέ -σσίά πέδιλα Op.541 [-~] L u πέδας Ν36, L dv Sc.220; ταί δ9 / τφ δ9 / τών ^ύπό -σσίΔ κατά / κονίσαλος / μέγα(ς) h.Merc.410, £13 = 2?784in, Θ443, δησάμενος δ9 L d π 155, (ως είποΰσ9 / έπειδ9 / δ9) L dv έδήσατο α96 - Ω 340er = ε44 = ρ2 = ο 550er, h.Merc.83; πυκνά -σσίν έπί h. 19,20; μετά -σσί 7V579; καί -σσί καί i? 253; τε -σσίν Ύ160 [^] καναχήν έχε -σσίν ύφ9 ίππων Π194; ό δ9 έπέσσυτο -σσί διώκειν Φ601; δ9 ύπό / καί -σσί πέδιλα φ341, π80; -σσί περήσας Pan.fr. 15,1 ρ. 123 Dav.; μετά -σσί ΠΙΟ; καί -σσί Ζ228; -σσί(ν) /124 = 266 = 269er, 0356, Φ269, ¥Ί21, Pan.fr.5 ρ. 117 Dav. Ibß [$χ] άμφί βέ -σσίν3 ' γαΐα λ 586, νέρδε L u 7/212, 7V78, έπερρώσαντο L d Th.8; Lot>r’ äρaJ -σσίν 1 u χερσίν h.Merc.346; -σσίν ' άνδρών Τ363, V/146; -σσίν h.Cer. 183 1 by [3-] -σσίν τε 148 IbÖ
[-1] ελαφρότατος -σσί κραιπνοΐσι Ψ149; -σσί Sc. 431 2
St. kurz (166χ von 288 im 4. Fuß: 78x [~±J, 3* [«-**]♦ 84x l[«w], 1H -«[-]) 2a πάρ -δ9 έόν Η\9ΰ --[-] κανάχι- ζε -σ9 Sc.373 2ba l[«w] έκ -δός εϊλκ9 Λ398; ή -δός ή ρ480; λάξ -δί κινησας ΧΤ58, ο 45; καί -δες Th. 824; πάρ -σί(ν αίμα...) 7V617, Ξ411; ,ές -δαςύ έκ κεφαλής Σ353, ¥Ί69, L j αύτάρ Hes.fr. 145,17; τοΰ -δας έξαπένιζεν τ387
(ώς ειπών) -δός εϊλκε 7V383 s Ρ289; -δα κ32; ή τοι -δες είσί μ 39; λακτίζων -σί γαΐαν σ99; -δας ώκύν ν260 -δός αψεται τ344; -δα νείατον Vit. ρ.6,29; -δα δέ τ468; -σί βήσετο ΕΊ45 = Θ389; -σί καρπαλίμοισι με- τασπών Nosti fr. 8,1 ρ.70 Dav.; -σί δ(έ)^87, 7V325; -σιν ε399, μ434 1[~J λαβών -δός έξ... / ήκε / δφρ9 Κ490, Φ120, σ 101; δήσ/έχεν -δός (ής) Ψ354, ΠΊ63; -δός (αύτάρ) Λ388, *Ρ877; (Adj. ^)ρφ -δί (δφρα) ι43, Arctin.fr.dub. 1,1 ρ. 165 Dav.; (βοός) -δα χειρί υ299, Ορ.497; ύπαί -δα νείατον Β324; πάρ -δα, τή δέ... Ψ366; έχει -δα Heges. fr.dub._3,4 ρ.166 Dav.; -δα (τώ δέ) Β2\Ί, Hes.fr.59,4; ταχέες -δες* ή Ε885; -δες ούδέ τι χεΐρες Ψ62Ί; απαλοί -δες* ού Τ92; κιχείς / βιβρ -σί καρπαλίμοισι Π 342, h. Merc. 225, έβη -σί καί h.Cer. 188, προσέβαν -σιν h.Ap.520; -σιν ουδας ίκέσδαι* #376, χ46Ί; (μάρψαι) -σιν ούδ(έ) / οΰτ9 Χ201, σ241, Sc. 217; παραί -σί κάππεσε 0280; -σί πάντας ένίκα Ψ756; ή καί -σίν, ού #206; -σίν. αύτάρ #264; (Adj. χ)οϊς -σίν Hes.fr.315, inc.auct.fr.9,1 ρ. 161 Dav.; (μετ/^προσέφηΛ / Πηλήος υίός) -δας ώκύς Αχιλλεύς Α58 - Τ55 a A84er - /307 - 606 - 643 - Λ 607 - Τ145 - 198 - Φ222 - *Ρ93 s Α215 - Σ187 - 0138 - /196eM - /4 364er - Σ78 - /2649er - Α 148er - Ύ260 - 344 - /2559 - /748er - 7419 - Ύ14 s Σ97, /4 489, Λ 112, Ψ7Ί6, /2751, (u , / άπέβη) -δας ώκέα Ίρις ΒΊ90 - Γ129 - Λ 199 - /287 - #795er, (9425 - Λ 210 - Σ202 - Ω188, Th.780, t u -δας T4Q4; κύνες -δας αργοί έποντο Σ578, ρ62 — υ!45; λιπαρούς -δας είλαπινάζων Σ241, ρ410; ήμέν -δας ήδέ 0642; (Adj. Nom. [-]) -δας (δν) h.Ap.317, Vit. ρ. 19,7; -δας, ή Ψ132 ’[—] καί -δός έλκη σ_10; δν -δα Ορ.524; -δες ίππων £504, Λ 152; καί -δες (αεν) μ 78, υ365; (καί) ύπό (δέ) δρήνυς/ν ,-σίν ήενΛ / ήσει* Σ390 - *315 - 367 s α 131 - δ 136er / Ξ240, τ57; (κιχήσ)εσδαι L d / -σίν οίσι Ξ521, Φ605; καί -σίν ίππων Sc.63; έλαφρότεροι -δας είναι α!64; ές -δας 1513
1514


(πούς) ποδ¬
ικούς) ποδ-
/7640; -δας 2V281 2bß ρΐψε -δός τεταγών άπό Α 591, Il.Parv.fr.20,4 ρ.59 Dav.; έλκε -δός Λ 258; -δί /20; -δες με φέροιεν Vit. ρ. 7,22; -δών ρ 357; (κραιπν)ά -σι προ- βιβάς* 7V18 = ρ27ίη, 7V158, h.Merc. 149, (πυκν)ά -σιν (βαί- νουσα) h.Merc.28, h. 19,23; -σι κραιπνώς #247; βάν δέ -σί h.Ap. 114; οΰτ/δέ -σί(ν) 0570, h.Ven. 125; σύν L<5f -δαςΛ χεϊράς τε δέον* /189, Hes.fr.239,3, μην u /523; σε -δας νίψει* τ356. 376 [«-] -δός /290; -δα £299; (αύτοΰ) πρόσ- θε -δών Π742 « /4in , Φ601; χειρών ήδέ -δών h.7,14; -δών έλαβε Δ463; τε -δών καί h.Ap.203; χεϊράς τ9 ήδέ -δας /477 [ν£] -δός Λ 377; (ταχέες δέ / ΟΝδε / ως ειπόντα / προβιβάντα) -δες φέρον (έκ πολέμοιο) Ζ514, 7V515 = £700*χ, 0405 = Σ148", ο555; ^-δες καιΛ γοΰνα Φ611, *£444, ένερθε L u χεϊρες ύπερθε Ν75; τοι^οίδε -δεςΛ τοιαί- δε τε χεϊρες 5149, άπαλ^ , h.Merc.273; τε -δες #’ ύπένερ- θεν £386; έρρώσαντο, -δες δ9 ύπε... ψ3; -δες Τ59; μετό- πισβε -δώνΛ (ήδέ / λάβε) 7V71, Σ155, Ύ396, (δέ) προπά- ροι, .(Άχιλήος / πέσεν) Κ324, 0510 / 2V205, Κ441/456; (δέ) -δών (δ9) ύπο (δοΰπος*) π 10, Hes.Th.70 = fr. 158" / £285; έσσεύοντο, -δών δ9 ύπένερθε £150; -δών άψασθαι τ348; -δών έλκωσι π276; κονάβιζε -δών Β466; -δών ήν 7V512; -δών έπι... τ343; -δών Κ411, #265, Th.682; (Πηλέος υιέ / κατόπισθε / προσέβαινε) -σιν ταχέεσσι διώκων* / ^πεποιθώςΛ Ύ8. 173. 230 — 0339" / Cypr.fr. 13,2 ρ.40 Dav., (ώκα) -σι κραιπνοϊσι (μετασπών / L J Ζ505 = ΛΊ38", £190 = £33", Φ247; -σιν δ9/θ9 υποδήματα δοΰσα* ο 369, σ361; Άχιληϊ, -σιν δ9 Φ557; -σιν και χερσίν 0364; τε -σί Σ572; -σίν #230; (Άχιλήα* /υιέ / έόντα) -δας ταχύν* 7V348 = £709med - £358med s 2med, 2V249. 482, £676, Σ354, Hes. fr. 204,88; συνέδησα -δας χ 168; έστι -δας τοιόσ- δε τε χεϊράς τ359; ν-δας καιΛ γούνατ9 0269 s Ύ24, (έλαφρά / έβαινε) L d χεΐρας ύπερθεν £122 = JV61 = «Ρ772, £541, Φ453, //248, /173. 406, καθύπερθε / δέ L , χεϊράς* μ 442, Ορ.114; τε -δας τ9 (ένέδησεν) ε260, τ381; -δας ψ298 [«-] οισι -δες Hes.fr. 17a, 16; χερσίν τε -σίν τε Κ360, λ 595; χεϊράς τε -δας τε λ 497, μ 50. 178, /478, h.Merc.240 2ca Μ«] άμφι ^-δεσσιν3 έοΐς £23; σοΐσι L j ύποστρέψειας Γ407; (καρπαλίμ)οισι -δεσσι ΑΊ66, τ228; (ήσπαιρ)ον δέ -δεσσι Ψ636, /473; ...πτε -δεσσι ΨΊ64 τε -δεσσι τε καρπαλίμοισι Π 809; -δεσσί γε οί- σι Ρ27; -δεσσι δέ πάντας ένίκα Κ410 2cß περί (τε) κτύπος ήλθε ^-δοϊινΛ π6, τ444, έλθέ L , *Ρ770; (ύφ)έλ- κε L j £477, Σ537 « Sc. 158; (μάρ)πτε L u £228, Φ271; έκ δέ L j 018; ταχέεσσι ^-δεσσινΛ (' καρπαλίμως) ΚΙ89, Φ564, ν261; (Ptz. ~-~)μένοισι t u (' αΐμα) Σ599, *£696, (Adj.)ota/ t j Hes.fr. 150,34; ήσπαιρε u , τ231; έστι L d ε413; έν δέ / ή(δ)έ / ούδέ / ώκα L d ο526 / £39, #103 / Φ241, *£622 / h.Cer.317; L , K346, Λ476, ΪΊ57, £318, #120, £221, Hes.fr.62,2 nur 46x von 350 im 6. Fuß: 8x ki], 30x k‘x], 8x [*x]
Εχ sch.D *£121: -σσι δατεΰντο’ έμέριζον βαδίζουσαι, /523: την ένθάδε άφιξιν, £824: τά έσχατα μέρη της "Ίδης, -δα γάρ τό κατώτατον μέρος ^μεταφορικώς^. τουτέστιν δ καλοΰμεν ήμεΐς (vgl. [Plu.] De Hom. 2,20,2) υπώρειαν, Y59: τά καταλήγοντα τών ορών, νΰν L sch.Bam. «32: τόν μεταγωγόν ^τοΰ κέρατος, κάλων. ή τό πηδάλιον, sch.PQV ε260: τούς σχοίνους τούς κάτωθεν συνέχοντας την οθόνην, η τους μεταγωγούς L u. έτεροι δέ φασι σχοινιά οις συνέχεται άπό πρφρας και πρύμνης ό ιστός (τό ιστίον Breusing, cf. Eusth. 1534,25). ή τά έτέρωθεν δεδεμένα τοΐς άρμένοις σχοινιά (> fsch.Bam.)
L ’J. Ε. Ellendt, Drei hom. Abh., Leipzig 1864, 13 — *Ho- mer’ ed. Latacz 66 f.; 2F. Fischer, Über techn. Metaph. im Gr., Diss. Erlangen, Straubing 1900, 30 f.; 3E.Aßmann, D. Floß der Od., Berlin 1904, 9 Abb. 2g; 4Delebecque, Cheval 56. 155; 5Vi- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
vante, AATC 19 = n.s. 5, 1954, 77ff. u. PP 11, 1956, 116ff.; 6J. S. Morrison & R. T. Williams, Gr. Oared Ships, Cambridge 1968, 56; 7D.Gray, Arch.Hom. GlOlf.; 8Kurt, Seern.Fachausdr. 170f.; 9S. Laser, Arch. Hom. S8. 16 ff. 151 ff., T19ff. 32ff.; I0Campanile, in: Festschrift Risch 355ff. (+ SCO 38, 1988, 155 ff.)
B Fuß als unterster Teil (vgl. Abi. πεδόθεν, Ggs. ύπέρη/ θεν) des Körpers (I) bzw. Bergs (III) od. fußähnl. Teil des Schiffs bzw. Segels (II2); 3O5x von 350 (= 87%) Pl. (21h ausschl.), davon 157x Dat. (s. I2b); in Vbd. m. Poss.-Pr. nur (1./2./3.P.) T344 / Γ407 / 7/190, £27, Φ605, £23, Op.524 (in 11 a, 1c, 2b), mit (auch pron.) Adj. άθανάτοισι N19, Th. 842, άκάματοι Th. 824, άκρους Π640, άμφοτέρ- / άμφω 2V78f. 281, Ύ396, s413f., /87 / υ365 (and. Numeralia s. I2d), άπαλοί(*) T92, h.Merc.273, άωροι μ89, δεξιτεροΐο Λ 377, διερφ /43, έτερον £217, λιπαροΐσιν* Β44*, Ξ241+, νείατον BS24, Vit. ρ.6,29, οΐοισιν #230, πάντες Υ59, μ 89, παχύν Ορ.497, πιδακόεντα Heges. fr. dub. 3,4 ρ. 166 Dav., προτέροισι τ228, προφόρφ Arctin.fr. dub. 1,1 ρ. 165 Dav., ρα- δινοϊσιν Th. 195, h.Cer. 183, ταχέες(*) £885, Ζ514, τοιοίδε δ 149 u. s., auch zu (*), I2byaa. — In assoz.Zush. m. άγγελ- PIOQL, Σ2, Th.780f.; άέθλια* 1124*, Ύ160, ^748f.; άερ- θείς* £150f., S411, K324f., #375f., μ248ί. 432ff.; αϊμα (τόεις)* Ν6Π, /7639f. 794ff., £298f. 541 f., K497ff., *£696f.; -αίξ- Ν512ΐ„ Φ564; αιψα Z514, Sc.370/3, h.Ap.520, h.Merc.410, Cypr.fr. 13,1 f. p.40 Dav., Vit. p.7,22; 19,7; 1 άκρο(τάτ)- Ξ228, λ 595 ff., Th.7f.; άμείνων 1 0641 f., %158ff.; άνδρών £521 f., T92f. 363f., K157, XI60, τ444, ψ!46ΐ., Vit. p.7,22; άρετήν* 0642, K411; άρίστους* ' /520/3, Λ 258, #247; άψ 0364, F440f., *£876f.; (προσ)έ- βαινε* T92f., Hes.fr.315, h.Merc.28. 346f, Cypr.fr. 13,2 p.40 Dav., Aor. 7V17f., £228f., μΊΊϊ., μ/lff., Th.l94f., Arctin.fr. dub. 1,1 p. 165 Dav. u. 7x in I2bybbaa/ßß (s.a. IISp.22,48f.), (έ)βεβήκει ' Z513L, JV156ff., Ύ21/4, p26f. 61 f., t>144f., (προ)βιβάς* 7/212f., 2V18. 158, o555, ρ2Ί, h.Ap.202f., h.Merc. 149. 225; βάλε* 7/190, A376f. 388f., N36, O356f., /7793f., *£866. 875ff., χ 173f.; βέλος* Λ3Ί6Ϊ. 388ff. 397f., 7V512L, /7639L, «£876f.; έβλαψ- Ύ14Ε, *£782; περί (...) βωμόν Th.3f. > inc.auct. fr.9,1 f. p. 161 Dav.; γαϊα (BI2c) £784, K157, Th.69f. 841 ff., γαι- (sonst) A377f., ^866/9. 876f., A586f., σ99, Sc.370/3; (έ)γνώ(ν) 7/189L, 2V71L, τ468; (ού γάρ έτ9 έμπεδα) γυΐα Ε122*, Ν512 = ί£627ίη·, Arctin. fr.dubl,l ρ. 165 Dav.; γυνή* A388f., 7Ί10, τ344, ψ 146L 298; (^αίνώςΛ) δείδ(ο)ι(κ)α (δ9 L J /V481f., #230, h.Ap.70/3; δεσμά* O18f., Hes.fr.239,3f., h.Merc.409f., h.7,13f.; δι(ά διαμπερές Λ377, /7640, χ 189f.; (έρίγ)δοΰ- πο- Λ 152, π 10, Th.70+; -έδραμ- *£636, h.Cer.317; (ού) δυνατό* Κ360, Ύ201, σ241; δώμα* /2510ff., π276, ρ479ί, V<146; εικε* £221, σΙΟ; (άπ/έπ)ιόντος* Ν19. 71 f. 482. 515Γ.; έλαφρ- «£627f. 749, α 164; (μεθ)έλεσκε* #376, £220f.; έμπεδα* Ν512 — ί£627'η, μ 434; έοικώς* ' /7742, Φ600ί, σ240ί, τ381; έπειτ(α) Ζ505. 514, 0340 - ε44 a ρ2. 61 f., /478; έξέρυσεν* K49Q, Υ323Ϊ., /476f.; έρείπων* 0356, Υ456; εύρύς* ν260, Th.780f. 840ff., Sc.373; έχε* Ξ241*, Π 763. 794, Φ24Π., λ 497, μ433Γ, ν225, o526f., ρ62 - υ!45, Sc.220; ήματι ΤΙ 10, Op.524; θόρε* Sc.370/3, Pan.fr.5 ρ. 117 Dav.; θυμφ* 7/189f., Ν73ff. 280f., 0280, τ343, /87; (προέ)ηκε* (φέρεσθαι) /520/3, 2V204f., £240, O18f., £299. 708f., X360f., Φ120, μ442, τ468; (οφρΊ ΐκετ9* (αύλήν ') K440f., Φ557Ε, #376 a /467", ο 555 β σΙΟΙ", Th.681f., h.Ap.520, Pan.fr. 15,1 f. p.123 Dav.; ϊστα- τ(ο) £150f., Φ240Γ, παρ(α)στάς //188ff., K157f. 489f.; */- νια N71, «£764; καναχ- Π794, r468f., Sc.373;' καρπαλίμως X346, ri89f., X159f., #120ff.; κασιγνητ- A257L, £477; κιχείς* Z228, Π342, £189f., Φ605; έκ κόλπου/οιο II.
1515
1516


(πούς) ποδ-
(πούς) ποδ-
Parv. fr. 20,3 f. ρ.59 Dav., Pan.fr.5 p. 117 Dav.; έκόμιζ/σσε N579, Hes.fr.204,88; έν κονίησι(ν) N205. 617, /7741 f., σ98Ε, κονι- £150, £13, £503f., Λ 151 f., /7639f. 794ff., Φ271, ¥'764, <7120ff., Hes.Sc.62f„ POxy.2509,20; κοπτο- *477, Sc.63; κορυφαί* £228, ¥59 f.; κρατερ- 7V383+, Th.824; (έπ/περ)'ι κρήνην* Th.3 > h. 19,20; κτυπ- T363, π6 s τ444", Sc.61ff., h.Merc. 149; κυλίνδω B2b (s.d.); λάξ/κτίζων AC 158*, 7V617f. / σ99, *87f.; μαρναμένων/οιιν N579, £411 / £386 f.; μάρπτε* £228, Φ564, Ύ201, Op.496f.; μέγα(ς) B734, Θ443 = Th.842e’1·, ψ/146, μεγα- (&υ_μ)- Ρ299, Υ497ΐ„ ¥Ί68Ε; μεμαώς Λ 258, Σ155ί., τ231; ' ή ού μέμνη δτε 018, ¥188f.; νέοι* Ο569Ε, ¥'756, p479f.; (έ)νίκα ¥410, ¥'756, ν261; νύξε* /7342f„ Sc.62f., Nosti fr. 8,1 f. p.70 Dav.; ' έν δ’ / έξ όλίγ- h.Merc. 240, Arctin. fr.dub. 1,1 p. 165 Dav.; Ol. £407, Θ443, Σ148, Th.680ff. 842; όμοιος* £521, Op. 114, h.Ap. 114; (κατ/μετ)δπισδε(ν) Θ339, K490, N71, Σ155, X396, Ψ763Ϊ., *173f.; (έφ)όρμ- N74f. 512; ώρνυτο* £13, //211 f., A151f., N78, £363, ¥157 f., ¥'754fif., O510ff., Th.70+. 842f.; -ορουσ- <P246f., XI38; οΰδας* 7'92, 0376 = *467", h.Merc. 149; ού πως έστι(ν) [ί-’«] Λ/325, £413; όφϋαλμοί* Π74\(„ P3S6, 0149f., υ365; παλάσσετο* £386 f., *406; ' Παρνησσόν h.Ap.520f„ Pan.fr. 15,1 p.123 Dav.; πάρος Ψ764. 782, 0376; πάντες* Λ 258, 0 280, ¥59. 410, Φ600Ε, ¥'756, 0120E, /z89; παχύ* Ψ696Ϊ., υ299, Ορ.497; πεδίον* Β465Ϊ. 784 f., £13f„ K344ff„ Λ 152, Φ247. 557f„ X23f., 012Off.; πειρή- σαντο* i? 120. 2O5f. 376f.; (τρήρωνα*) πέλειαν* Ψ653ΐ., o526f., h.Ap. 114; πέραν* Φ453Ε, Ορ.738, Pan.fr.15,1 ρ. 123 Dav.; πέτεσδαι* Φ247, 9120ff.; έπιπταν* Δ463, 7V2O5. 617, 0280, /7741 f., £299f., ΠΙΟ, ¥441, σ98ί, h.7,13f.; (πε)πληγ/ξ- £504, X489f„ 0264, /20; ποίη* ' Th,194f„ h.Merc.27f., h. 19,23/6; πολεμίζειν [v«4-] N74f., Π334; πόλιν* Υ59ΐ„ Φ611, ΛΊ65Ε, π 155, Vit. p.6,28f.; 7,22; Πριά- μοιο UJ ÄA65f. 173*; πρόόυρον* ξ33ΐ„ σΙΟ. 101, Vit. ρ. 19,7; προσφυ- μ433ί., τ57£; ρεΐ(α) Ν71 f., 0356, Σ599Ε; ρίμφα Ν515, ¥497; (έρ)ρΐψε Α59Ϊ*, υ299; (έπ)έρρώσαντο ψ3, Th.8; σείετο* £285, ¥59, Th.680ff.; σεύατ’* Ζ5Ο5, N78f., £227f., ¥189. 324f., Φ601, Χ22ίΐ., ξ33(., Sc.373, h.Cer.287; (·)στοναχή/ιζε(το) Ω5\0ίΐ. / £784, <μ146, Th.842f.; -στρεψ/φ- Γ4Ο7, A595ff., /173. 189f., h.Ap.73 / £504f„ h.Merc.409f.; θάσσων / ταχ- 0570 / σΙΟ, *3f. u. 8x/9x/2' in I2byaa/cy/d; (Ικατ)έ)δη- κε(ν) £122*, ¥324, ¥'748 f„ p356f.; (έ)τίνασσε(το) *87f„ Th.680ff.; τρέσσαι* 7V515, £521 f.; τρίς Σ155, Al 65f.; τρυ- φάλεια(ν) Ν 577 ff., Π794ί.; τύπτε Ψ764, /86f.; ύδωρ Α586, Op.737f., Pan.fr.15,1 f. p.123 Dav.; υιός* Α489, JV249, 0641 f„ £288f., -¥8; ύπαιδα / (έφ/καδ)ύπερδε(ν) Φ271 / £122*. 503f., N75, Φ269, 0149f., μ442, Hes.Th.840fr„ fr.145,17; ύψι/όδεν/όσ(ε) h.Ap. 202 f. / 018 / ¥324f., Φ269, 0375f., p248f. 432ff., /467; φεύγω* A476f., Φ557Ε, <43; ού μ’ έτι/δέ έ φημι [!««!»] ¥360f., Ρ27; χαμάδις/&ζε/αί Η190 / Ρ299 / /V578f. 617 - /7741«f.; -χέοντο* B465f., 0364, Φ610Γ, !Ρ764, /3f.; χϋών ' £465f., 7362f., Sc.373, h.Merc.273, χδον- £228, F324f., Ψ121, 0375f., /86f., Sc.61ff., h.Merc.410; ωόεσκε* A595f., /20, h.Ap.73; ωκα B7Mf., Γ13ί, P190, ξ33, o555, h.Cer.317. - In / nach Gl. (Vgl.) Θ339, A476, 0364, P676, Y497, Sc.431 / £466. 784+, £504, Z514, 0269*, X201, /406 (Z514, μ 434), in REinl./Abschl. A58+. 84*, B790*, ΗΪ90, ÄT158*. Γ404, /4 / Ö425+, /V383, 0405, «96, ρ27, o299, in dir.R. (l.V. 7V249, X8, ¥'770. 782, σΙΟ; letzter V. N75, £241, Ψ770. 792, π 10, ρ480, r381) 107x (s.u. jew. Vorbem.), bes. I2bycc, nicht 11 c (: 2c u. x32 in Π2). - Gehäuft Z505/14, A377/88/98, /V18/9. 61/71/5/8. 512/5, £240/1, 0356/64, £289/99, Σ353/4/8. 572/8, K410/ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
1, Φ269/71. 557/64. 601 bis/5/11, Ύ8/14. 160/6/73, ¥'622/ 7/36. 749/56/64/70/2/6/82/92. 854/66/77, 0264/5, Λ 586/ 95, μ434/42, v260/l, i 23/33, o 550/5, π6/10, σ99/101, τ228/31. 343/4/8. 356/9. 381/7, *467/73/8/9, μ/477/8, Th.3/8, Sc.217/20, h.Cer. 183/8, h. 19,20/3; in fig.etym. m. έπήδα Φ269, ποδάνιππρα r343, vgl. προποδίζων NI58, πέ- δας Ν36, πέδιλα ξ23, π80, Ορ.541, Sc.220 u. 15χ in BI2b<xaa; mit >ro(a)-Assonanz B44*. 465f., C406L, £504, Z228, 0443, N74f. 158, £228f. 285, /7834, Σ148. 572, Γ363, r59f., Φ268-71.611, ΛΊ38. 165f-, ¥'782, £39f., π6. 10. 155, τ444, *290, Th.70+. 195. 842, Op.737f„ Sc.373, h.Merc.273, h.7,13f., Vit. p.6,28f.; 7,22 u. 8x in I2bß (s.d.) sowie 13x ύπό ποσσ(ί[ν]) in 12baaa
I Fuß als Körperteil, den man wäscht (r343. 356. 376. 387. 468, *478, Hes. fr. 59,4, vgl. ποδάνιπτρα, άνιπτόποδες), beschuht (£23, o369+, π80, Op.541, Sc.220, Vit. p.19.7 u. 16x in 2baaa, vgl. πέδιλα), fesselt (018, P289f., Φ453ί., A'396ff., ¥'854. 866, χ 168, μ50+, *173. 189 = Hes. fr.239,3in, h.7,14, vgl. πέδη), packt um (bes. tote) Gegner wegzuschaffen (A591+, K490, Λ 258, N383+, £477, /7763, £289, Σ537+, Φ120, ρ480, σΙΟ. 101); untergliedert in γυΐα 'Gelenke’ N512, < δάκτυλοι > s π. ακροι Π640, πτέρνη Χ396Ϊ., σφυράν £289 f., X396f., ταρσός Λ 377. 388, τένοντε £289f., .¥396; lokalisiert (έ)νέρόε Η2\2, Ν75. 78 im Ggs. zu κάρη / χάΐται / χέΐρες (έφ)ύπερΰε(ν) uHes.fr. 145,17t / 0150 / £122+, Ν75; antith. zu γούνατα ψ3, κάρη Ύ396ff., L j, h.Cer. 182f. 188f., κεφαλή Π640. 762f., Σ353+, Hes.fr. 17a, 16f., μέτωπον *86f., δσσε /V616f., o- φϋαλμοί Π74\ΐ., πρόσωπον H2\2, χείρ /V77f., O18f., ¥'627, v225, p480, Hes. Th. 823 f., Op.497. 738 f., fr.l7a,16f„ h.Merc.346f., ώμος £217, Φ269, Th.824, Sc.220f., gekoppelt m. γλώσσαν Hes.fr.239,3, γοΰνα(τα) 0269*, £386, Φ611, ¥'444, δέμας τ381, κάρη h.Merc.24O, κνημαι* /V71, £386, νόος* O642f., o365f., Hes. fr. 239,3, οΰατα u365, ό- φόαλμοί* £386 f., <5149f., υ365, σϋένει ¥360 f., φωνήν r381, χάΐται <5149f., χεΐρες* (+ π. = γυΐα 'Gliedmaßen* £122*, Ψ627) Ν75, 0364, £386f., ό 149, λ595, μ78, h.7,14u. 19χ in I2cß; immer (obj.) von außen gesehen (nb. καγχαλόων / μειδιόων Z514 / //212), nie (subj.) von innen empfunden (kontrast. Sol.fr.24,4 W.); in 2bycc u. 2cy auch Funkt, des Körperteils als Einzeldisziplin von άεδλα (0145/8 nb. χερσίν) bzw. Einzelkomponente von άρεταί (0642 nb. μάχεσδαι, vgl. N325 nb. αύτοσταδίη, Π309 nb. έγχεί &’ Ιπποσύνη τε, Y360 nb. χερσίν); von Gotth. (u.a. Ap. 0356, Φ453, h.Ap.73. 203; Aphr. £407, Th. 195; Ath. £745·*, a96; Dem. h.Cer.183. 188; Dion, h.7,14, Pan.fr.5 p.117 Dav.; Heph. /4 591, h.Ap.317; Hera £186. 228. 285, 018; Hermes 0340 - ε44, h.Merc.83. 149. 225. 240. 273. 346. 410; Iris h.Cer.317, h.Ap. 114 u. lOx in 2cy; Musen Th.3. 8. 70; Pos. N18. 19. 71, Φ453; Zeus Θ443, Th.842), Menschen (u.a. Ach. /V325, ¥324. 456, Φ120. 241. 269. 271. 601. 605, X24. 166. 201, ¥'792, 0510 u. 8x/35x in 2byaa/cy (s.d.]; Ag. nie |A 252 κατά χεΐρα verwundet]; Aias 7/190. 212, N61. 78. 325; Alex. Z5O5. 514; Antil. 0570, £700, Σ2, ¥'756; Diom. £122, Z228, Λ 377. 388. 398; Eum. £23, π 155; Hektor N205, 0269, £190, ¥441, ΛΤ66; Idom. /V383. 512. 515; Kebr. /7742. 763; Mel. *173. 189. 477; Mer. N249, /7342, ¥'877; Nestor ¥'622. 627. 636; Od. £490, ¥'764. 770. 772. 792. 0230, <43, p357. 480, σΙΟ. 101, r343. 344. 348. 444. 468, *4 u. 7x in 2cß [s.d.]; Patr. 0405, £289. 299, Σ155. 353, ¥Ί69; Tel. o550 a p2, π6, ρ27. 62 - υ145), Tieren (Pferde [dazu L4] £466, £504, 7124+, Λ152, N36, Π794. 834, £404, ¥'444, Sc.63; Maulesel ¥Ί21, £318; Rinder ¥497, u299, *290; Löwe Sc.431; Hunde Θ339, Σ578*, r228 [προτέροι- σι). 444, Hes.POxy.2509,20; έλαφος / έλλός Λ 476, xl68 / 1517
1518


(πούς) ποδ-
(πούς) ποδ-
τ231; πτώξ Ρ6Ί6; Taube ¥"854. 866; κίρκος ο 526; Schildkröte h.Merc. 28; άνόστεος Op.524); Wort st.: als adnom. Gen. Ldem Bezugsw. nachgest.u (s. 1/2 jew. aß; Ausn.: K411, Ύ396), als Akk. der Bzhg. konkr. L d (£217, Λ497, τ359, Z4O6, h.Ap.317, Vit. p. 19,7; Ausn.: P541, t381, Op.114), abstr. Lvorangest.j (s. 2cy, darunter 8x metr. permutierbar -δας ταχύν/ς; Ausn.: 0642, α164 nb. Komp.), sonst dem Verb nur tendenziell L u (s. bes. 1 b, 2ay, 2bß, 2bycc sowie 2d m. 6x metr. permutierbarem -δες φέρον). — Wortf.: γόνυ B3, γυΐα Β1 a, ίσχίον, κνήμη, μηρός, νέρδε (Λ 282), δνυξ, οπλή, ποδωκείη, ταχυτής, χηλή. Π Sg. (32χ): Fuß (Λ 377 δεξιτεροϊο, Β2\Ί έτερον) als Bestandteil des Körpers (£217 Bein miteinschließend), nur υ299, χ290 abgetrennt; von Gotth. nur A591 (kontrast. carm.pop. 871,5 P., Call. h. 2,107); nur 5x [2‘, 1°, 1H, Γ] in Vbd. m. (stets vorangest.) Adj. (in aß/ b/cß); antith. zu χειρ ρ480, Op.497 la Gen. [12*, 5°, Γ]; von (männl.) Gotth. / Leiche / (♦ totem) Tier X 591 / /C490, Λ 258, TV383+, /7763, Φ120 / ^854, χ290#; von eigenem Fuß Λ 398, in Vbd. m. Poss.-Pr. t344; in dir.R. A591, Λ 388, 4° (außer σΙΟΙ) laa abh. von Präp. άντί, έκ, πρόσδεν (vgl. 2aa) /290 τούτο τοι (Speertreffer) άντί -δός ξεινήϊον, δν ποτ9 έδωκας (dem Od.), s. υ299 in leß Λ398 ^(βέλος)Λ έκ -δός εϊλκ9 ΨΧΊΊ L αψ έπι γαίη 1 πρόσδεν ΡΝ8 πάγη -δός laß adnom. (nachgest., vgl. 2aß) Λ 377 (βάλεν) LταρσόVj δεξιτεροϊο -δός 388 μ9 έπιγράψας L u -δός εΰ- χεαι lay (part.) abh. von Verben (alphabet.), voran- u. nachgest. τ344 ουδέ γυνή -δός αψεται ήμετέροιο (εί μή τις γρηύς), vgl. 348 in 2ay ('Konjug.*) ^854 (ιστόν έστησεν, έκ δέ) πέλειαν ' μηρίνδφ δήσεν -δός Λ 258 (κασίγνητον) έλκε -δός TV383 -δός είλκε κατά ύσμίνην s Ρ289 σΙΟ (εικε) προδύρου, μή δή τάχα και -δος έλκη ρ480 (μή σε νέοι διά δώματ9 έρύσσωσ9) ή -δός ή και χειρός Π 763 Έκτωρ μέν κεφαλήφιν έπει λάβεν, ούχι μεδίεν ' Πάτροκλος δ9 έτέρωδεν έχεν -δός Φ120 τόν δ9 Άχιλεύς ποτα- μόνδε βλαβών -δός3 ήκε φέρεσδαι ΑΓ490 τόν δ9 Όδυσεύς μετόπισδε L έξερύσασκε (s ΣΙ 55™^ in 2ay) σΙΟΙ εϊλκε διέκ προδύροιο L u, Forts, von 99 in 2bybbßß A591 (με) ρΐψε -δός τεταγών άπό βηλοϋ - Il.Parv.fr. 20,4in p.59 Dav. (vgl. 0735) lb (instr.) Dat. [ÄS 158, 3°, le]; /20 von Todes- zuckg., 2x in Vbd. m. Adj. (vgl. 2byaa); dem Bezugs-Verb vorangest. bis auf Γ, von Ptz.Aor. abh. außer i43 in dir.R. K158 (τόν παρατάς άνέγειρε) λάξ -δι κινήσας - o45in, vgl. £485 /20 άπό εϊο τράπεζαν ' ώσε -δι πλήξας, vgl. V.87 in 2bybbßß ι43 διε^ρφ -δι3 φευγέμεν ήμέας 1 ήνώγεα, ’De- klin.’ zu £885 in 2d Arctin.fr.dub. 1,1 p. 165 Dav. έξ ολίγου διαβάς (Iambos beim Speerwurf) προφό^ u lc Akk. [4, 2°, 3H]; von Leiche / (♦ totem) Tier P299 / ^866, t>299·, Op.524; von eigenem Fuß //190 u. 4x am Ende, in Vbd. m. Poss.-Pr. / poss.Gen. 7/190, Op.524 / £299, t>299 lea (lok.) abh. von Präp. (wie ύπαί B324 in III) πάρ (vgl. 2babb) /7190 (γνώ κλήρου σήμα) τόν μέν ^πάρ -δ9 έόν χαμάδις βάλε *£866 μήρινδον βάλε L Λα, τη δέδετ9 δρνις, s. 854 in lay leß Obj. (4x voran-, 2x bei -i^-Aor. Lnach- gestj) od. £217 (L J Akk. der Bzhg. (vgl. 2cß am Ende); in Vbd. m. Adj. £217, Op.497, nb. χειρί* P298L, T467f., υ299, Op.497 £299 (starb) έκ δ9 αρα χείρων ' Πατρόκλοιο -δα ... ήκε χαμαζε ' κεΐσδαι τ468 (ουλήν γνώ) -δα δέ προέηκε φέρεσδαι9 ' έν δέ λέβητι πέσε κνήμη ließ das Bein (s. V.450) los, der Fuß (s. II Sp. 1466,33) fiel υ 299 έρριψε βοός cöa χειρί Λ, s. Burkert, Kl. Sehr. II 80 (West, East 434) u. vgl. Theb.fr.3,1 p.23 Dav. Hes.Op.497 (μή σε) άμηχανίη καταμάρψη ’ σύν πενίη, λεπτή δέ παχύν t , πιέζης 524 δτ9 άνόστεος δν -δα τένδει, gg. L'° s. V.526 fr. 59,4 (ή οΐη) νίψατο Βοιβιάδος λίμνης -δα, vgl. /478 in 2cß II £217 φολκός έην, χωλός δ9 έτερον -δα auf einem Εμβ / Bein hinkend
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
12 Pl. (303x) u. Dual (9x [von Göttin Ξ228, 018], vgl. [nur von Menschen] άμφοτέρ- / αμφω TV78L 281, Ύ396, f413f., /87 / l>365): Füße, z.T. auch Beine (etwa £122*, £27, K360, Ψ62Ί, 5149, δ 148, A497, μ 248, σ241, τ359. 381, /473, Hes.Th.824, Op.114, fr.l7a,16, h.Ap.317); 56x in Vbd. m. (34x nach-, 22x vorangest.) Adj. (43x Dat.) 2a Gen. Pl. (28x) u. Dual (7x); von Gotth. / Leiche / (Menschen u.) Tieren TV71, Ξ285, 018, Th. 70, 2h / /1463, Ξ477, Σ155. 537+, Ύ396 / £466, t444; von eigenen Füßen TV 512, /7742, K411, ρ357, χ4, in Vbd. m. poss. Dat./Gen. TV205. 512, Φ601 / £466, TV71, /7742, K324. 441, 0510, t348. 444, χ4, Th.70; in dir.R. TV71, 018, π 10. 276, τ343. 348 2aa abh. von Präp. (Präv.) άπό, έκ, προπάροιδε, πρόσδε, ύπένερδε, ύπό; 2χ am Anf. nb. χειρών* h.7,14 τόν δ9 ούκ ΐσχανε δε- σμά, λόγοι δ9 άπό τηλόσ9 έπιπτον ' χειρών ήδέ -δών 018 κρέμω ύψόδεν, έκ δέ -δοΐιν ' άκμονας ήκα δύω, περί χερσί δέ δεσμόν ϊηλα II Γ456 (PNa ούτα) ήριπε δέ ^προπάροι- δε -δώνΛ TV205 "Εκτορι δέ L j πέσεν (geschleuderter Kopf) έν κονίησι = y441med (δόρυ, αύτού) Κ324 (μελίην) L d 9Αχιλήος ^έδηκενΛ (Pos.) s <Q510ex (έλυσδείρ, Priam.) ρ357 (άρτον καί κρέας) έδέξατο καί κατν ' αύδι -δών προπά- ροιδε (έπί πήρης) II χ4 έκχεύατ9 όϊστούς ' αύτού ^πρόσ- δε -δώνΛ = /7742ίη (όφδαλμοί πέσον, vgl. TV616L in 2babb) Φ601 (δόλφ άποέργαδε Ap. den Ach.) αύτφ γάρ
9Λγήνορι πάντα έοικώς ’ έστη L d (Forts, in 2bybbßß) II £150 νηας έπ9 έσσεύοντο, -δών δ9 ύπένερδε ^κονίηΛ ' ϊστατ9 άειρομένη Φ2Ί\ (ποταμός ύπό γούνατ9 έδάμνα) L dv δ9 ύπέρεπτε -δοΐιν Β466 (ές πεδίον προ- χέοντο') ύπό χδών ' σμερδαλέον κονάβιζε -δών αύτών τε καί ίππων Η 285 έπί χέρσου ' βήτην, άκροτάτη βέ -δών ύποΛ σείετο ύλη, vgl. TV18f. in 2baaa Hes.Th.70 έρατός L j δούπος όρώρει 1 νισομένων = fr. 158ex = π10*χ (άκούω) 2aß adnom. (nachgest. bis auf K411 u. [4- άμφο- τέρων] X396) nb. Konkr.: TV512 ού γάρ έτ9 έμπεδα γυΐα -δών ήν όρμηδέντι 71 (τις δεών) ϊχνια γάρ ^μετόπισδε -δώνΛ ήδέ κνημάων 1 ρεΐ9 έγνων άπιόντος, zum Verh. zu V.61. 75 (in 2cß/d) D.Fröhder, Spudasmata 53, 1994, 256 A.1 Ύ396 άμφοτέρων L u τέτρηνε τένοντε ' ές σφυρόν έκ πτέρνης nb. Abstr.: Κ411 -δών άρετήν άναφαίνων 1 δύνε διά προμάχων Th.682 (τινάσσετο ΟΙ.) ριπή ύπ9 άδανάτων, ένοσις δ9 ικανέ 1 Τάρταρον -δών π6 (νόησε Od.) σαίνοντάς τε κύνας, περί τε ^κτύπος ήλδε -δοΐινΔ (sc. Tel.s), danach ungenau τ444 (σύς) τόν δ9 άνδρών τε κυνών τε περί L j δ265 ^αρμαρυγ^άς δηεΐτο -δών, s. 264 in 2bybbßß h.Ap.203 έγκιδαρίζει 1 καλά καί ύψι βιβάς, αίγλη δέ μιν άμφιφαείνει ' L Λαί τε -δών καί (χιτώνος) τ343 ούδέ τι μοι ποδάνιπτρα -δών έπιήρανα, vgl. V.356. 376. 387 in 2cß 2ay (part.) abh. von Verben (alphabet.), Pl. voran-, Dual nachgest. (metr. bedingt) τ348 τή δ9 ούκ äv φδονέοιμι -δών αψασδαι έμεϊο, vgl. 344 in lay ('Konjug.*) Ξ4ΊΊ (Tr. tötete Gr.) άμφί κασιγνήτφ βεβαώς· ό δ9 (Gr.) ΰφβλκε -δοΐινj Σ537 (Κήρ) άλλον τεδνηώτα κατά μόδον L j - Sc. 158 π 276 ήν περ καί δια δώμα -δών έλκωσι δύραζε, vgl. ρ480, σΙΟΙ in lay 21463 τόν δέ πεσόντα -δών έλαβε (έλκε δ9) ΣΙ55 μιν μετόπισδε -δών λάβε 2b Dat.Pl. (157χ von 350 — 45%) u. Dual (2i von/zu Göttin); in Vbd. m. poss.Dat./Gen. 0443, 7V617, 0280, ΨΊΊύ, ψ\46 / £784*, TV19. 579, Ξ411, /7794, TI 10. 363, Γ157. 497, ^146f., Th.842, Sc.63. 373, h.Cer. 183, Poss.-Pr. Γ407, P27, Φ605, £23; nb. χερσί* TV77f., 0364, K360, δ 148, λ595, v225, π154Γ, Op.738f., h.Merc.346f. 409f.; 47x in dir.R. (bes. in ycc), s.u. jew. Vorbem. 2ba lok.Dat. abh. von Präp.; in Vbd. m. Epith. B44* u. (von Gotth.) TV 19, Th. 195. 842, h.Cer.183; in dir.R. T110, Λ586, τ228, φ341 2boaa in Vbd. m. ύπό Gotth. (außer Tel. o550 s ρ2): Th. 195 (έκ
1519
1520


(πούς) ποδ-
(πούς) ποδ-
<5* έβη Aphr.) άμφι δε ποίη 1 L-ooiv ΰπΔο ραδινοΐσιν άέξετο 7V19 τρέμε δ9 οΰρεα και ΰλη ' L 9 ^άδανάτοισιΔ GN8 ιόντος Th. 842 -σσί δ9 ΰπ9 L πελεμίζετ9 "Όλυμπος ' όρνυμένοιο άνακτος = €>443" (τφ δ9 ^ύπό -σσίΔ) h.Merc.410 χερσί περίστρεφε (Αρ.) δεσμά ' άγνου' ται δ9 L j κατά χδονός αιψα φύοντο α96 L έδήσατο ^πέδιλαΔ ’ άμβρόσια = Ώ340 = ε44 =ρ2 = ο550 = h.Merc. 83med Menschen (außer Hera £186): £44 -σσί δ9 ΰπο λιπαροϊσιν έδήσατο L = Κ22 = 132 = ΞΙ86 = β4 = 6309 = υ!26 = v225in, Verh. zur vorigen Perik. (ohne Epith.) wie A403+ (Mensch) zu £200+ (Gotth.) π 155 εϊλετο χερσι L j,' δησάμενος L<5’ υπό -σσ1Δ πόλινδ9 ιεν φ 341 δώσω L d πέδιλα Τ363 ύπό δέ κτύπος ώρνυτο -σσίν 1 άνδρών £784 τών ύπό -σσί μέγα στοναχίζετο γαΐα ' έρχ^ομένωνΔ = T13in (κονίσαλος ώρνυτ') Sc.373 άπ9 δίφρων δόρον αίψ9 έπι γαΐαν ' (Her. u. Kyknos) 1 ' τών δ9 ύπό σευν
^κανάχμζε -σ9 εύρεΐα χδων, KJangwiederh. ποσευΐ Tiere (Κ497 in Gl.): /7794 (άπό κράτος κυνέην βάλε Αρ.) ή δέ κυλινδομένη L Δήν έχε -σσίν ΰφ9 ^ίππωνΔ Sc.63 (χδόνα δ9 έκτυπον) ίπποι 1 νύσσοντες χηλήσι, κόνις δέ σφ9 άμφιδεδήει 1 κοπτομένη ύφ9 αρμασι και -σιν L u Κ497 (κρΐ) έν άλωή, 1 ρίμφα τε λέπτ9 έγένοντο βοών ύπό -σσ9 2babb in Vbd. m. άμφί, έν, παρ(αί), μετά', von Gotth. lh, Tier(en) 7V36, ο 526 u. (+ προτέροισι) τ228 Λ 586 (ΰδωρ άπολέσκετ9) ^άμφι δέ -σσιΔ 1 γαΐα ... φάνεσκε Ν36 (ίππους έστησε Pos.) L d πέδας έβαλε Ορ.541 L d πέδιλα (δήσα- σδαί) Sc.220 L Δν έχεν (Perseus) πτερόεντα ^πέδιλαΔ £23 άμφι -δεσσιν έοΐς άράρισκε L Δ h.Cer. 183 στεΐχε κατά κρήδεν κεκαλυμμένη, άμφι δέ πέπλος 1 κυάνεος ραδινοΐσι δεας έλελίζετο -σσίν II ο 526 (κίρκος) έν δέ -δεσσι ' τίλλε πέλειαν έχων in den Fängen, vgl. V. 161, Op.204 τ228 έν προτέροισι -δεσσι κύων έχε έλλόν in den Vorderläufen, vgl. sachl. Suppl. Hell. 977,19 II 0280 τάρβησαν, πάσιν δέ
παραί -σί κάππεσε δυμός Ν(ΛΊ οί δσσε ' ^πάρ -σιΔν αίμα- τόεντα χαμαί πέσον έν κονίησιν (= /7741" in 2aa) £411 (χερμαδίφ, τά ρα πολλά) L u jj-αρναμένων Δ έκυλίνδετο, τών έν άείρας II Ν5Ί9 (τρυφάλειάν τις) L d ^μετά -σσίΔ κυλινδομένην έκόμισσε ΤΙ 10 δς κεν έπ9 ήματι τφδε πέση L j γυναικός geboren wird, vgl. Th.460, h.Merc.20 2bß dat. comm.: für die Füße (von Gotth. Ξ 240, Σ 390); außer 1. u. letzter St. nb. ύπό(...) Adv./Präv./Präf. (vgl. 2baaa); dem Verb vorangest. außer ΨΊ70 (Dual) u. π80; in dir.R. außer Σ390 s α 131 = 6136", τ5Ί ΨΊΊ0 κλΰδι, δεά, άγαδή μοι έπίρροδος έλδέ -δοΐιν, Ggs. V.782 in 2cy Σ390 (την καδεΐσεν έπί δρόνου) Jmö δέ δρήνυΛς -σίν ήεν = «315 = 367 s α 131 = 6136" £240 (τοι δώσω δρόνον) L Δν -σίν ήσει (Heph.) s τ57" ο 369 (έμέ εϊματ9) άμφιέσασα, -σίν δ9 ύποδήματα δουσα ' άγρόνδε προίαλλε s σ 361 π 80 (δώσω ξίφος) καί -σσί πέδιλα 2by instr.Dat. (vgl. Sg. in lb): mit den Füßen (nicht metaph. wie Alc.fr. 129,22 f. V. < Archii, fr. 79a, 13 D.), nur 2x (bbßß am Anf.) von den Füßen — durch die Fußtritte (vgl. 2baaa); von Tänzer(inne)n (dazu Tölle, Reigentänze 61) Σ572. 599, #264, ^146, Th.3. 8, h. 19,20. 23, inc.auct.fr.9,1 p. 161 Dav.; in Vbd. m. Adj. 26x in aa (vgl. άμφοτέροισι 7V78f., s413f., χ87 in bb, οϊοισιν δ 230 in cc), mit Adv. ευ £318, ήκα h.Merc. 149, καρπαλίμως K189f., κουφά JV158, κραιπνά/ώς ATI8, ρ2Ί / δ241, μακρά Η2\2ΐ., πυκνά h. 19,20. 23, ρεια 0356, Σ599ί., σαϋλα h.Merc.28, ωκα £33, h.Cer.317; nb. χερσίν h.Merc.346f. in bbaa u. je 2x in bbßß/cc (s.d.) 2by aa in Vbd. m. Adj. (al- phabet.) [15*, 2°, 3H, 2h, 4e], bes. ‘schnell’ mit jew. metr. gleichw. Dubletten für π’ν] (P le), (4‘, 1° : 4‘,
le) u. (2‘, 1° P, lh); von Gotth. / Tier Th.3
(h.Merc.225) / €>339 (in GL), von Ach. (vgl. 2cy) Γ189, Φ247. 564, X8. 138. 166. 173. 230, von (Wett-)Kämpfern (vgl.
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
cc) /7809, £749, v261; dem Verb voran- u. nachgest.; in dir.R. Γ189, Φ564, X8. 173. 230, v261, h.Merc.225 Th.3 περί κρήνην ^-σσ9 άπαλοΐσινΔ ' όρχευνται καί βωμόν (> inc.auct. fr. 16 V.) h.Cer.287 ή δ9 έσσυτο L j ' μητέρ9 άνα- στήσουσα inc. auct. fr. 9,1 ρ. 161 Dav. (lokr. Jungfrauen) αΐ καί άναμπέχονοι γυμνοΐς -σίν ήύτε δοϋλαι ' ήοΐαι σαίρε- σκον GN8 περί βωμόν, viell. hellen. Σ599 δρέξασκον έπι- σταμένοισι -δεσσι ' ρεια μάλ9 (im Kreis) Pan.fr. 15,1 ρ. 123 Dav. Παρνησσόν δοοΐς διά -σσί περήσας ' ϊκετο Καστα- λίης ΰδωρ (> Ap.Rh. 1,9), vgl. Ορ.738 in bbßß II XI66 τρίς Πριάμοιο πόλιν πέρι δινηδήτην ' ^καρπαλίμοισιΔ -δεσσι Π 809 Εΰφορβος, δς ήλικίην έκέκαστο ' έγχει δ9 ιπποσύνη τε -δεσσί τε L j 342 PNa κιχείς -σί L u ' νύξ9 s h.Merc.225" (βιβφ) Nosti fr. 8,1 p.70 Dav. (PNa) -σί L d με- τασπών (νύξε), N&r. zur folg. St., metr. gleichw. m. ΨΊ49 (s.u.) II £190 (έκίχανεν έταίρους) -Loi κραιπνοΐσιΔ με- τασπών = £33" (έσσυτ9) Ζ505 (σεύατ9) άνά άστυ -L Δ πε- ποιδώς = XI38" (έπόρουσε), vgl. (metr. gleichw.) £792 (nb. Impf.!) Φ247 έκ δίνης άνορούσας 1 ήϊξεν πεδίοιο -L u πέ- τεσδαι ΨΊ49 (άέδλιον) δς τις έλαφρότατος -oL d πέλοι- το, vgl. V.740 II Hes. fr. 315 ούκέτι δή βαίνουσι λαροΐς -σίν, zum Text s. IISp.9,73f. 150,34 άλλ9 άρα καί τάς (Sirenen) ' [e.g. ρεια παρήιξαντο (Harpyien verfolgende Βο- readen) μετα}χρονίοισι -δεσσι (> Erg. 76,18, doch vgl. ISp.380,9) II Kl89 (σε βοών άπο) σεΰα κατ9 Ίδαίων όρέων ^ταχέεσσι -δεσσινΔ ' καρπαλίμως, metr. gleichw. m. /7342+ (s.o.) Φ564 (μή) με μετάίξας μάρψη L , ν261 (ΡΝ, δς άνέρας) νίκα L j Cypr.fr. 13,2 p.40 Dav. αίψα δέ Λυγκεύς 1 Τηύγετον προσέβαινε L-oiv ταχέεσσι^ πεποιδώς, metr. gleichw. m. Ζ505* (s.o.) X8 τίπτε με (Ap.)... u d διώκεις s 173" s 230 = Θ339" (κύων) 2bybb (sonst:) konkr.-dingl.; dem Verb voran- u. nachgest. 2bybbaa Gotth. [6\ 1H, 8h, Γ]; pleon. (vgl. χερσί) in Vbd. m. έβη* (: έβαινε) / δόρε 2‘, 2h / Γ am Ende (vgl. Stesich. S17,9 p. 161 Dav.); in dir.R. Γ407, h.Ap.73, h.Merc.346 0356 ρεΓ οχδας καπέτοιο -σσίν έρείπων 1 ές μέσσον κατέβαλλε h.Ap.73 (δείδοικα μή νήσον) -σσί καταστρέψας ώση άλός έν πελάγεσσιν, vgl. Sapph. fr. 105b,2 V. Γ4Ο7 δεών δ9 άπόειπε κελεύδους, ' μηδ9 έτι σοΐσι -δεσσιν ύπο- στρέψειας Όλυμπον Ξ228 (σεύατ9 έπ9) άκροτάτας κορυ- φάς* ούδέ χδόνα μάρπτε -δοΐιν h.Cer.317 (Ζηνί) πείδετο καί <τό> μεσ{σ}ηγυ διέδραμεν ώκα -δεσσιν (< h.Ap. 108), vgl. £790+ in 2cy Th.8 (Έλικώνι χορούς ένε- ποιήσαντο) έπερρωσαντο δέ -σσίν h. 19,20. 23 (νύμφαι) φοιτώσαι ίπυκνάΔ -σσίν έπί κρήνη ... ' μέλπονται ' δαίμων 6’ ένδα καί ένδα χορών τοτέ δ9 ές μέσον έρπων ' L j -σίν διέπει Λ/18 (έξ ορεος κατεβήσετο) κραιπν^ά -σί προβιβ^άς (Forts, in 2baaa) h.Merc. 149 ήκ^ fov' ού γάρ κτύπεν ώς περ έπ9 οΰδει 346 ^οΰτ9 άραΛ -σσίν ' t u χερσίν έβαινε διά ψαμαδώδεα χώρον h.Cer. 188 έπ9 ουδόν έβη -σί καί ρα μελάδρου ’ κΰρε κάρη, antith. wie 182f. in 2babb, doch vgl. Z1443 £745 ές δ9 οχεα φλόγεα -σί βήσετο - €>389, vgl. 2V17f. in aa, Sc.321-3 h.Ap. 114 βάν δέ -σί τρήρωσι πελειάσιν ϊδμαδ9 όμοΐαι (< £778) Pan.fr. 5 ρ. 117 Dav. έκ κόλποιο τροφού δόρε -σσί Θυώνης 2by bbßß Menschen (k.o. ^696, σ99. 241, sterbend χ87. 473, tot £27); 0364 (in Gl.) u. λ 595 gekoppelt m. χερσίν (mit Händen u. Füßen)', in dir.R. Z228, X346, /V78, £27, Φ557, £413, £39, λ595, μ434, £221, σ241, h.Ven. 125 γ/146 (τοΐσιν) δώμα
περιστοναχίζετο -σσίν ' άνδρών παιζόντων, vgl. £784 in 2baaa Κ157 κάρκαιρε δέ γαΐα ^δεσσινΔ ' όρνυμενων άμυδις II Hes. fr. 62,2 (Podarkes-V. Iphiklos) έπί πυρα- μίνων άδέρων δρομάασκε u Jt kontrast. (metr. gleichw.) £228 in αα K346 εί δ9 άμμε παραφδαίησι u j wenn er uns davonläuft Φ557 (εΐ) -σίν δ9 άπό τείχεος άλλη ' φεύγω
1521
1522


(πούς) ποδ-
(πούς) ποδ-
πρός πεδίον, vgl. A476f. in γγ ς221 (έλεσκον) δυσμενέων δ τέ μοι εϊξειε -δεσσι JV201 δ τόν ού δυνατό μάρψαι -σίν, ούδ* δς άλύξαι Ζ228 κτείνειν δν κε θεός γε πόρη και -σσί κιχείω Φ605 (δόλφ έθελγεν Αρ.) ώς αίει έλποιτο κιχήσβσθαι -σίνΛ οισι S521 ού γάρ οϊ τις όμοιος έπισπ^ , ήεν 1 άνδρών τρεσσάντων Φ601 ό δ9 έπέσσυτο -σσι διώκειν (VA in 2aa), vgl. 2byaa am Ende 7V78 μοι μένος ώρορε, ^νέρθε δέ -σσίνΛ 1 έσσυμαι άμφοτέροισι, vgl. Ύ452 fDeklin.*) //212 (Αϊας ώρτο μειδιόων) L , ’ ήϊε μακρά βιβάς ρ2Ί διά σταθμοΐο βεβήκει 1 κραιπν^ά -σι προβι- βάςΑ (= 7V18in in αα) JV158 κούφ^ , και ύπασπίδια προ- ποδίζων 0364 (πάϊς έπει ποιήση άθύρματα) αψ αύτις συν- έχευε -σιν και χερσίν Α άθύρων Α595 σκηριπτόμενος L , τε -σίν τε 1 λάαν άνω ωθεσκε sich mit Händen u. Füßen dagg. stemmend, vgl. μελέων V. 600 P27 ούδέ έ φημι -εσσι γε οισι κιόντα ' εύφρήναι άλοχον auf eigenen Beinen σ241 ούδ9 ορθός στηναι δύναται -σιν ούδέ νέεσθαι ' οϊκαδ9 gerade auf den Beinen stehen ε4\3 άγχιβαθής δέ θάλασσα, και οΰ πως έστι -δεσσι 1 στήμεναι άμφοτέροισι mit beiden Füßen Φ241 (άμφ9 'Αχιλήα ΐστατο κΰμα) ούδέ -δεσσιν 1 είχε ^στηρίξΛασθαι μ 434 (hing am Baum) ούδέ πη ειχον 1 οΰτε L ,αι -σιν έμπεδον οΰτ9 βπιβήναι^ £399 νήχε δ9 έπειγόμε- νος -σίν ήπείρου L , Sc.217 (έν δ9 ήν) Περσεύς, 1 οΰτ9 άρ9 έπιψαύων σάκεος -σιν οΰθ9 έκάς αύτού (ούδαμή έστήρι- κτο) h.Ven. 125 (μ9 ήρπαξε Hermes) ούδέ -σι ψαύειν έδό- κουν αϊης Θ3Ί6 (σφαίραν) άπό χθονός ύψόσ9 άερθεις 1 ρηΐδίως μεθέλεσκε, πάρος cmv ούδας ίκΛέσθαι χ46Ί (πείσμα) ύψόσ9 έπεντανύσας, μή τις L Λοιτο 473 ήσπαι- ρον δέ -δεσσι μίνυνθά περ zappelten m. d. Beinen 87 (/0ό- va τύπτε μετώπφ) -σι δέ θρόνον άμφοτέροισι ' νλακτίζωνά έτίνασσε, Steigerung ggüber Sg. V.20 in lb σ99 κάδ δ9 έπεσ9 έν κονίησι μακών, σύν δ9 ήλασ9 όδόντας ' L Λ -σι (ποτί ν.1.) γαΐαν Ψ696 μιν άγον δι9 άγώνος έφελκομένοισι -δεσσιν ' αίμα (πτύοντα) 764 θέεν έγγύθεν, αύτάρ όπισθεν ΐχνια τύπτε -δεσσι πάρος κόνιν άμφιχυθήναι Θ264 πέπληγον δέ χορόν θειον -σίν Σ572 ρήσσοντες όμαρτή * μολπή τ9 ίυγμφ τε -σι σκαίροντες έποντο Φ269 (μιν κύμα) πλάζ9 ωμούς καθύπερθεν' ό δ9 ύψόσε -σσίν έπήδα, vgl. V.302 ζ39 σοι ώδ9 (m. Maultiergespann) αύτή πολύ κάλλιον ήέ -δεσσιν ' έρχεσθαι zu Fuß (and. Thgn.331) Op.738 μηδέ ποτ9 ... ποταμών ΰδωρ 1 -σσι περάν, πρίν Υ9 ενξη (χεΐρας νιψάμενος) durchwaten h.Ap.520 άκμητοι δέ λόφον προσέβαν -σίν, αίψα δ9 ικοντο 1 Παρνησσόν, pleon. (vgl. αα am Ende, kontrast. Cypr.fr. 13,2 p.40 Dav. in aa am Ende) Ibybbry Tiere [3\ 2°, 2H, lh]; in Gl. Λ 476, Sc.431, dir.R. /7834, τ231 /7834 (troj. Frauen) τάων δέ
πρόσθ9 "Έκτορος ίπποι ' -σσίν όρωρέχαται πολεμίζειν Ψ\2\ (LMaultiere,) χθόνα -σσι δατεύντο £318 (L ,) ευ μεν τρωχων, εύ δέ πλίσσοντο ^-δεσσινΛ Α 476 τόν μεν τ9 (Jäger) ήλυξε L , ' φεύγων (getroffener Hirsch) τ231 ό (s. 228 in 2babb) έκφυγέειν μεμαώς ήσπαιρε L , Hes.POxy. 2509,20 π]οσσϊ κόνι<ν> (s.d. D) έχεον (Hunde des Ak- taion) n.[ Sc.431 πλευράς τε και ωμούς 1 ούρή μαστιόων (Löwe) -σσί γλάφει h.Merc.28 (Schildkröte) σαΰλα -σιν βαί- νουσα 2bycc abstr.-funktional von (milit u. sportl.) Fähigk.: durch Schnellfljßigk. (s ποδωκείησι), im Laufen (Porzig, Satzinhalte 275), beim (nur /124+ Pferde-) Wettrennen (nb. and. Disziplinen «P622. 636, L01O3. 120. 206,. 230. 247, antith. zu νηυσίν a ναυτιλίη 0247. 253); reg. vorangest. ggüber Verb (bzw. 0570 Adj.), nur K360, t ,. 253 (Aufz. bis auf 0120) nachgest.; 2x am Ende gekoppelt m. χερσίν (mit Armen u. Beinen); in dir.R. bis auf Ύ160 (έπεί), K410 (ούνεκα), Ψ756 (γάρ), 0120 /124 (ίππους) άθλοφόρους, οΐ ^άέθλια^
-σσίν άροντο - 266 - 269« im Rennen ΆΊ60 πρόσθε μέν εσθλός έφευγε, δίωκε δέ μιν μέγ9 άμείνων 1 καρπαλίμως,
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
έπει ούχ ίερήϊον ούδέ βοείην άρνύσθην, ά τε -σσιν L , γίνεται άνδρών, vgl. !F(740.) 748 f. in aa K410 -δεσσι δέ ^πάντας ένίκαΑ (Forts, in 2aß), vgl. v261 in aa ΨΊ56 νέους -σί l j» vßl· 77808f. in aa 0570 οΰ τις σεΐο νεώτερος ... ' οΰτε -σιν θάσσων, vgl. Σ2 in 2cy Ν325 (ούδ9 άν) χωρήσει- εν (Aias dem Ach.) 1 έν γ9 αύτοσταδίη ’ -σι δ9 οΰ πως έστιν έρίζειν Ψ792 άργαλέον δέ 1 -σσίν έριδήσασθαι (m. Od.) Ά- χαιοΐς, εί μή Άχιλλεΐ 636 "Ιφικλον δέ -δεσσι παρέδραμον besiegte ich im Wettlauf, kontrast. Hes. fr. 62,2 in bbßß 0230 οϊοισιν δείδοικα -σιν μή τίς με παρέλθη (233 γυΐα λέλυν- ται), vgl. ^638 Ψ622 ούδέ -δεσσι 1 θεύσεαι 0247 (ού πυγμάχοι είμέν) ούδέ παλαισταί, 1 άλλά -σι κραιπνώς θέομεν και νηυσίν άριστοι 253 ^περιγινόμεθ9 άλλωνΛ 1 ναυτιλίη και -σσι και όρχηστυΐ καί άοιδή 103 L , 1 πύξ τε παλαι- σμοσύνη τε και άλμασιν ήδέ -δεσσιν 206 (πειρηθήτω) ή πύξ ήέ πάλη ή καί -σίν 120 έπειρήσαντο -δεσσι 148 (ού μεΐζον κλέος άνέρος) ή ό τι -σσίν τε ρέξη καί χερσίν3 έή- σιν, sc. Lauf/Sprung Wurf/Ringen/Boxen K360 (δσσον)
δύναμαι L , τε -σίν τε 1 καί σθένει, οΰ μ9 έτι φημί μεθησέ- μεν mit der (Kampf-)Kraft meiner Arme u. Beine, vgl. A 165 f. 2c Akk.Pl. (94x); in Vbd. m. Epith. nur 2x in 2cß (vgl. ά- κρους Π640, άμφοτέρους 7V281 in 2ca); 25x in dir.R., s.u. jew. Vorbem. 2ca (lok.) abh. von Präp. έπ9, ές; von Leichen 3‘ außer (in dir.R.) 7V281 /V281 (δειλός) μετοκλάζει καί έπ9 άμφοτέρους -δας ιζει, distr., s. ISp.695,51—5 /7640 βελέεσσι καί αϊματι καί κονίησιν 1 ^έκ κεφαλής^ εϊλυτο (Sarp.) διαμπερές ές -δας άκρους Σ353 έν λεχέεσσι δέ θέντες έανφ λιτί κάλυψαν 1 ές -δας L , = ¥z169in (dazu III Sp. 57,47 ff.) Hes. fr. 145,17 (Minotauros menschengestaltig) ές -δα[ς, ]αύτάρ ΰπερθε κάρη τα\ύροιο 2cβ (sonst:) konkr.-dingl.; Obj. (2\ 4°, lh am Anf. eigene, sonst fremde Füße, 4- poss. Gen. κ168, μ 248, /477, σχ.κ.δλον λ 497, μ50+, r356+) od. Akk. der Bzhg. (am Ende, 3x/5x von Verb / Adj. abh.), voran- u. nachgest.; von (männl.) Gotth. S241, Φ453, h.Ap.317, h.Merc.240, Tier «168, sonst (r387, Hes.fr.239,3 unbest.) Menschen (ΨΊΊ2, μ 442, r356. 359. 376. 381, /406 Od.); in Vbd. m. Adj. Ξ241+, Adv. λαιψηρά O269+; 19x von 31 gekoppelt m. χεΐρε/ας (sowohl Hände u. Füße wie Arme u. Beine); abgesehen von 2H 15x in dir.R. (außer £122+, O269+, P541, ρ410, t387, /189. 406. 477. 478, ^298, h.Merc.240) 0269 λαιψηρά ^-δας καί3 γούνατ9 ένώμα s Ύ24 μ 442 (δούρα) έξεφαάνθη. ' ήκα δ9 έγώ καθύπερθε L , χεΐρε φέ- ρεσθαι ließ Hände u. Füße los, s. 432ff. Lin 2bybbßß, y/298 παύσαν άρ9 όρχηθμοΐο -δας, s. 146f. L , Ξ241 τφ κεν έπι- σχοίης λιπαρούς -δας είλαπινάζων (Forts, von 240 in 2bß) - p410« h.Merc.240 έν δ9 όλίγφ συνέλασσε κάρη ^χεΐράς τε -δας τε, /478 άπονιψάμενοι L ,, kult.-kathart. (L9S151), vgl. V.481 II τ356 (γρηΰς) σε -δας νίψει fi 376in 387 (λέβηθ9 έλε) τφ -δας έξαπένιζεν /477 τού δ9 άπό μέν ρΐνάς τε καί οΰατα 1 τάμνον, μήδεά τ9 έξέρυσαν ' χεΐ- ράς τ9 ήδέ -δας κόπτον, dazu Davies, CQ 88 ® n.s. 44, 1994, 535 A.6 κ168 συνέδησα -δας πελώρου μ 50 δησάντων σ9 έν νηι ... ^χεΐράς τε, -δας τε s 178« Hände u. Füße Hes. fr. 239,3 δστις άδην πίνη, οίνος δέ οί έπλετο μάργος, ' σύν δέ -δας L , δέει γλώσσάν τε νόον τε ' δεσμοΐς άφρά- στοισι - /189in (δέον, ^άποστρεψαντε,) /173 L , καί χεΐρας ΰπερθεν, ' ές θάλαμον βαλέειν Φ453 σύν μέν δ γ9 (Laom.) ήπείλησε L , ' δήσειν, καί περάαν μ 248 τών ένόησα L , ' ύψόσ9 άειρομένων Arme u. Beine £122 γυΐα δ9 έθηκεν (Ath.) ελαφρά, L , - ΨΊΊ2 Ν6\ (Pos.) - P541« (αίματόεις) - /406« (πεπάλακτο) II τ359 ήδη 'Τοιόσδ'ί έστί -δας L ,ε τε ^χεΐρας^ (a· 0149«· in 2d) Ορ.114 (ούδέ) γήρας έπήν, αίεί δέ -δας καί L , όμοιοι ' τέρποντ’ λ 497 μιν (Pel.) κατά γήρας έχει L , ^τε -δας τβ, vgl. iP627f. in 2d τ381 δέμας φωνήν L 9 Όδυσήϊ έοικας,
1523
1524


(πούς) ποδ-
Πραξιθέα (ΠρηξιΌ'έη)
vgl. Ύ227, *F66f., ω548 h.Ap.317 (Heph.) ρικνός -δας, vgl. Σ411\ Vit. p. 19,7 έστηκ9 έν προδύροις ψιλή -δας, άλλά φέρ9 αιψα 2cy abstr.-funktional (vgl. 2bycc); (Lnachgest.j) Obj. (2‘) od. Akk. der Bzhg. abh. von L 4 (8x metr. gleichw.!) Adj. der Schnelligk. (alphabet.) u./o. (2x am Ende) vorangest. Komp.; lOx von Iris (vgl. ποδήνεμος, άελλόπος), 35x von Ach. (vgl. ποδάρκης, -ώκης), 5x von Tieren (vgl. άργίποδας); in dir.R. /523, 7V249. 482, P709, Σ358, «P782, Ώ751, al64, v260 /523 (έπιπροέηκεν άρίστους) τών μή σύ γε μΰδον
έλέγξης ' μηδέ -δας Mission, vgl. Α 77 u. s. Μ. Noe, Phoinix, II. u. Hom., Leipzig 1940, 53 ΨΊ82 μ9 έβλαψε δεά -δας hat mir das Rennen vermasselt (sc. durch Ausrutschen, s. 774), vgl. 571, Ύ15, kontrast. T166+ II Tiere (£676 in Gl.): Γ404 τόν δ9 άρ9 υπό ζυγόφι προσέφη -δας αίόλος ίππος ρ62 διέκ μεγάροιο βεβήκει 1 έγχος έχων, άμα τφ γε κύνες -δας (δύω κύνες v.l. < /711) άργοι έποντο = υ 145 = Σ578”, vgl. /2211 £676 (αίετός, δν τε) ^δας ταχύΛς ούκ έλαδε πτώξ_ Menschen: Σ2 Άντίλοχος δ9 9Αχιληί L Λς άγγελος ήλδε, form. Verh. zur folg. Perik. wie 0312 zu A/60+ 7V348 Άχιλήα L y = £7O9med = Z358mcd Σ354 L άμφ9 'Αχιλήα + Hes. fr. 204,88 (Πηλείδην), N482 (Αινείαν) N249 Μηριόνη, Μόλου υιέ, L Jt φίλταδ9 έταίρων Α489 διογενής Πηλήος υιός, ^δας ώκ3ύς 'Αχιλλεύς, übr. St. s. M2ba bzw. ISp. 1754,34ff. v260 PNa L jiiv (Forts, in
2byaa) (weibl.) Gotth.: B19Q άγχοΰ δ9 ίσταμένη προσέφη L Λέα Ίρις, übr. St. s. M2ba bzw. II Sp. 1221,5ff. II 0642 υιός άμείνων 1 παντοίας άρετάς, ήμέν -δας ήδέ μάχεσδαι, 1 και νόον έν πρώτοισι VN® έτέτυκτο, vgl. Κ411 in 2aß α164 κ9 άρησαίατ9 έλαφρότεροι -δας είναι, vgl. ■£749, 0570 in 2byaa/cc, /370 2d Nom.Pl. (24x); in Vbd. m. poss. Dat./Gen. T92, Ψ444, υ365, Hes.fr. 17a, 16 / £504, Λ 152, P386, <5149, μ 78. 89, Th.824, mit (z.T. präd.) Epith. (von Gotth. bis auf Z514) £885 ~ Z514, T92 - lh, μ89, Th.824 (vgl. τοιοίδε 5149, άμφω υ365 von Menschen), Num. μ 78. 89, Hes.fr. 17a, 16; 7x nb. χεΐρες (sowohl Arme / Beine wie Hände / Fiiße)-, dem (6x metr. gleichw.!) Verb vorangest. außer £885, NI5, t>365 u. 3x am Ende; in Nom.satz / nb. είσί+ LT92, Ψ62Ί, 5149, i>365, lh / μ78. 89,, 2H; llx in dir.R. (£885, ΝΊ5, Ψ444, L ,, le) Gotth. (2x am Ende Monster): £885 μ’ ύπήνεικαν ταχέες -δες Σ148 τήν μέν άρ9 Ουλυμπόνδε -δες φέρον (s 0405, s.u.), Ankunft V.369 Τ92 ("Ατη) τη μέν δ9 ^άπαλοι^ -δες (κατ9 άνδρών κράατα βαίνει) h.Merc.273 χδές γενόμην, L , δέ -δες, τρηχεϊα 5* ύπό χδών μ 89 (Σκύλλη) της ... -δες είσι δυώδεκα πάντες άωροι Hes. Th. 824 (Typhoeus) ού t '
-δες άκάματοι κρατεροΰ δεοΰ (Φ611, μ 78 unbest.) Menschen: fr. 17a, 16 (γείνατο) Κτέα]τόν τε και Ερρυτον, οισι -δες[ μέν ' ήν τέτορες, κ]εφρλαι βέ βρω ίβρ L , εειφ[ μ 78 (ούδέ κεν άμβαίη βροτός) ούδ9 εϊ οί u , τε έείκοσι και -δες εΐεν, vgl. λ 595 in 2bybbßß ΝΊ5 (έμοί δυμός έφορμα- ται πολεμίζειν) μαιμώωσι δ9 ένερδε -δες και L , ΰπερδε Ψ62Ί ού γάρ έτ9 έμπεδα γυΐα ... -δες, ούδ9 έτι L , ' ώμων άμφοτέρωδεν έπάίσσονται έλαφραί δ 149 κείνου γάρ τοιοίδε -δες τοιαίδε τε ,' όφδαλμών τε βολαι κεφαλή τ9 έφύπερδέ τε χάΐται Ρ386 (ίδρφ) γούνατά τε κνήμαί τε -δες δ9 ύπένερδεν έκάστου 1L , τ9 ^όφδαλμοί τεΛ παλάσσετο μαρναμένοιιν υ365 είσι μοι L , και οΰατα και -δες άμφω ' και νόος ψ3 (γρηυς άνεβήσετο) γούνατα δ9 έρ- ρώσαντο, -δες δ9 ύπερικταίνοντο Φ611 έσέχυντο ' ές πόλιν, δν τινα τών γε -δες και γοΰνα σαώσαι Ζ514 (Alex.) έβεβήκει ' καγχαλόων, ταχέες δέ ^-δες ^ρέρονΛ, vgl. V.511 //515 έν σταδίη μεν άμύνετο νηλεές ημαρ, ' τρέσσαι δ9 ούκέτι ρίμφα L , έκ πολέμοιο — £700” ((Ankunft Σ2) a 0405*” (u , /72) - o555in (+ L J Vit. p.7,22 αιψα -δες με φέροιεν ές αιδοίων πόλιν άνδρών Tiere (nur Pferde):
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
£504 λευκοί ΰπερδε γένοντο κονισάλφ, δν ρα δι9 αύτών ' ούρανόν ές έπέπληγον ν-δες ίππων ά Λ 152 ύπό δέ σφι- σιν ώρτο κονίη 1 έκ πεδίου, τήν ώρσαν L , Ψ444 φδήσονται τούτοισι -δες και γοΰνα καμόντα ' ή ύμΐν
II metaph. von Unbelebtem; nur Akk. (Sg. Laußer £260,)
u. 	K59 Nom. (PL), in Vbd. m. adnom.Gen. L , III geogr. [2‘, 2e]: Fuß des (2* Ida-)Berges; dem Verb Lnachgest.,, stets in Vbd. m. (außer πάντες Y59 L ,) Adj.; in dir.R. Vit. p.6,29 Γ59 πάντες 5’ έσσείοντο -δες πολύ^πίδακο,ς "Ιδης ' και κορυφαί bases et sommets (Mazon) Heges.fr. dub. 3,4 p. 166 Dav. (έκτισε) "Ασκρην, ή δ9 Έλικώνος έχει -δα L Λεντα £824 οΐ δέ Ζέλειαν έναιον ύπαι cöa νείατονΛ "Ιδης, vgl. Κ218 Vit. p.6,29 οΐ πόλιν Κύμης ... κούρην 1 ναίετε, Σαιδήνης L ,. — Wortf.: κνημός, ρίζα, ύπώρεια II2 naut. [2°]: Sg. Steuerruder als des Schiffes (νηόςί) 'Fuß’ — (Abl.!) πηδάλιον (wie νηός πτερά = ιστία Hes.fr.205,7 bzw. = έρετμά Λ125+, vgl. άλός ίπποι = νήες 5708), Pl. Schoten als des Segels (veli Sen. benef. 2,34,2) ’Füße’ s δπλα (h.7,33); dem Verb vorangest.; in dir.R. «32 «32 (schlief ein) αίει γάρ -δα νηός ένώμων, vgl. μ 218, £270 ff., /281 > Verg. Aen. 5,852 £260 (ιστία τεχνήσατο) έν δ9 ύπέρας τε κάλους τε -δας τ9 ένέδησεν έν αύτή (sc. σχεδίη), vgl. Ale. fr. 208,12 V. — Wortf.: οίήϊα, δπλα, πηδάλιον
D Hes. fr. 76,17 suppl., h. 1, fr.C12 W. suppl., Margi- tesfr.9,16 W.2 suppl.; 065c suppl. (= Σ537), O21a; v.l. /496 (PKöln 40), κ 240 R. Führer
Πραχτιος [li] Fluß in der Troas, der auf dem Ida entspringt u. nördl. von Abydos in den Hellespont mündet; im Machtbereich des Hyrtakiden Asios gelegen £835 oi 5’ άρα Περκώτην καί -ιον άμφενέμοντο ' και Σηστόν και "Α- βυδον έχον και δΐαν 9Αρίσβην, ' τών αύδ9 Ύρτακίδης ήρχ9 "Ασιος, δρχαμος άνδρών, FN verbunden m. ΟΝ (zum Verstyp vgl. £521 s 853ex a 574” « 585”); vgl. Str. 13.1.20s. p.590; Identif. m. dem heutigen Birgos-tschai u. Beschreibg. bei Leaf, Troy 189ff.; Burr 144; E.Meyer, RE Suppl. XIV (1974), 476 G. Markwald
Π(>άμνειος [1‘, 1°] L Richter, Arch. Hom. H129L B Pramnian, app.<LN (Πράμνος/η of unknown locat.), but al- ready in Hom. wine so called does not come from a particular place, and Π. later refers to quality, not provenance of wine (usu. in medicinal context); in Hom. of wine used as basic in- gredient of κυκε(ι)ών (q.v.) in Gr. camp (A) and on Circe’s island (κ); see further L, also Ath. l,30d—e (cf. Apion fr. 111 Neitzel in SGLG 3) Λ 639 (έν τφ [cup] κύκησε γυνή) ^οϊνφ -φΛ κ235 (έν δέ σφιν τυρόν τε και άλφιτα και μέλι)
, έκύκα (Circe) J. Ν. O’Sullivan
Πραξιδίχη s. ΙΙρηξι-
ΠραξιϋΈα (Πρηξι^ίη) [le] Name d. Frau, die durch ihre Neugier verhindert, daß Dem. den Knaben Demophon (Bd.IISp.279,5ff.) durch Feuer unsterbl. macht Pan.fr.21 p. 125f. Dav. - fr. 13 p. 178 Ber. (Prosaref.), aus Apollod. 1,5,1 f., wo, ansch. im Widerspruch zu Z. 1 (Dav.), in Z. 5 u. 9 (Dav.) in d. handschr. Überl. der Name Π. statt Μετάνειρα (Μ. des Knaben; vgl. h.Cer.231—74; Bd.IIISp. 167f.) erscheint; verseh. Lösungen sind denkbar: 1. Textänderg., z.B. έπετήρησεν ή Μετάνειρα, τί πράξει δεά (s. J.G.Frazer, Apollod. I [Loeb] p.38; App. Ber. a.O.); 2. nicht die Μ. entdeckt Dem. bei ihrem Tun, sondern eine Schwester od. Amme des Knaben, namens Π. (so z.B. Frazer, Apollod. II p.312); 3. Pan. gibt eine abweichende Sagenversion, in der die Μ. Π.
1525
1526


ΠραξιΌ'έα (ΠρηξιΟέη)
hieß, u. Apollod. referiert teils nach dieser, teils nach der and. (van der Kolf, RE XXII,2 [1954] Sp. 1811,12 ff.) G. Markwald
πραπιδες [9‘, 2°, 7H, lh, 2e] E falls zu πρέπω, urspr. 'die sich (dunkel) abhebenden* (Lungenflügel); nach Balles, in: FS Neumann 2002, 16 -fJ-Abl. von *pork9u-o- 'm. Rippen versehen’, 'Brustkorb* F -ες 1H, -ων 6, -εσσι(ν) 12, -εσσ9 1H, -ας 1H
Μ 1 kJ] ύ/άπό -ων Λ 579 = 7V412 = Ρ349 / 0514 [_4] -ες Th.656; -ων Hes.fr.204,122 [_*] άπό -ων Ύ43; πραπί[δεσσ9 Hes.fr. 129,13 [^] -ας 43a,51 2 [<^3-] έν
-εσσι 25,38 -εσσιν h.Merc.49 [ν^χ] ίδυίτισι -εσσιν
Α608 = Κ12 - 7/92, Σ380. 482, Hes.fr. 141,5, Nostifr.6,2 p.69 Dav.; (έν ...) -εσσιν L#547, Th.608, Cypr.fr. 1,3 p.35 Dav.j außer u ,, Hes.Th.656, fr.25,38; 204,122, lh folgt Anl. (Posit. bildend) unmittelbar auf kurzen ausl. Vokal (Ίχ i, 5’ o, je 1H ε/υ)
Σχ sch.D A608: φρεσίν (ebs. sch.min. P.Köln inv.2281 z.St.). διανοίαις, Λ 579: ύπό τάς ^φρέναςΛ. u δέ έκά- λουν τό διάφραγμα, Ύ43: τών φρένων
L 'Buchholz, Realien II2, 244; 2Α. Μ. Frenkian, Le monde hom., Paris 1934, 53; 3Schick, RSF 3, 1948, 227 f.; 40nians, Origins 26 (zustimmend Verdenius, Lampas 5, 1972, 102); 5Cheyns, Cahiers de 1’Institut de Linguistique de Louvain 6.3— 4, 1980, 163ff.; 6Laser, Arch.Hom. S46; 7Th.Jahn, Zetemata 83, 1987, 9. 26. 318 (dazu GGA 241, 1989, 148); 8Darcus Sullivan, G1.65, 1987, 182fT.; ’Braswell zu Pi.Py.4,281; 10P.Laspia, Omero linguista, Palermo 1996, 108 f.
B uns., etwa (? Lunge [L4] >) Brust (von innen gesehen im Ggs. zu στερνόν u. z.T. στήθος) > Geist, sowohl Körperteil (31, Formel-V.) wie innere Instanz ('Seelenorgan’) als Sitz von Emotionen (2\ jew. Ach./Priam.-Kontext) od. (bes. göttl.) Verstand (6x Heph. [vgl. παλάμη B3b], 3x Zeus, je Ix Hermes, Sisyphos, Medea), synon. m. φρένες (vgl. LHes. fr. 204,120jff), dessen im Pl. unmetr., im Sg. ungebräuchl. (nur L J Gen. π. suppliert (6x), im Dat. (13x) auch in Vbd. m. Epith. / Poss.-Pr. wie φρ. (kontrast. παλάμη): ίδνίησι (6x Heph., le Medea), πυκιναΐς (le Zeus) / bfjoi (lh); in dir.R. Ύ43, #547, Th.656; m. KJangwiederh. ρα Hes.fr. 129,13, LNo- stifr.6,2 p.69 Dav.j, απ Ύ43, Ω514, L j, ιδ(εσ) Th.656, εσ Hes.fr.25,37f. Gen. (5‘ von Präp. abh., 1H adnom.): Λ579 (άκόντισε και βάλε ΡΝ") ήπαρ ύπό -ων, είθαρ δ9 ύπό γούνατ9 έλυσεν = 7V412 - Ρ349, Zwerchfell (Σχ) mögl., doch vgl. ι301, A578f. II 0514 (έπει γόοιο τετάρπετο Ach.) καί οί ^πό -ων2 ήλθ9 ίμερος ήδ9 άπό γυίων aus Brust (vgl. X9f.) u. Händen (vgl. Σ23/7, O113f.+) Ύ43 τάχα κέν έ (Ach.) κύνες και γυπες έδοιεν 1 κείμενον* ή κέ μοι αίνον l j αχ°ζ έλθοι, vgl. #149 Hes. fr. 204,122 ρύ πώ ποτέ πατρός έπησθάνετο ^ρ£νό[ς] όρμ^ς ’ ... ’ ... -ων δ9 έπετέρ- πετ9 έρωη ' πα]τρός μεγάλ9 άνδράσι μηδομένοιο Dat. (2x von έν abh., sonst instr.): Cypr.fr. 1,3 p.35 Dav. Ζεύς δέ ίδών έλέησε καί έν πυκιναΐς -εσσιν ' σύνθετο κου- φίσαι (γαΐαν), vgl. Ξ294, h.Ven.38 Hes.fr.25,38 (Άμφι^ά- ρηον2) δς ρ9 άγαθός μέν έην άγορή, άγαθός δέ μάχεσθαι,' έ[σ]θλός (s.d. Big, vgl. 3acx) δ9 έν -εσσι, φίλος δ9 ην άθα- νάτοισιν 129,13 καλλι]πί u έύ πραπίΐδεσσ9] άρα[ρυΐα]ν, vgl. χ553, Archil.fr. 172 W.,2f. Th. 608 (φ) γάμου μετά μοίρα γένηται, ' κεδνήν δ9 έσχεν άκοιτιν άρηρυΐαν -εσσιν, vgl. Ορ.793 #547 άντί κασιγνήτου ξεΐνος θ9 Ικέτης τε τέτυκται ’ άνέρι, δς τ9 ολίγον περ έπιψαύη -εσσιν, vgl. //401, Emp.fr. 129,4 h.Merc.49 (Schildkrötenschale) άμφί δέ δέρμα τάνυσσε βοός -εσσιν έβσιν' καί πήχεις ένέθηκ9 mit seiner Kunstfertigkeit, vgl. (metr. gleichw.) £346 (έβσιν nur noch Ω165, #148) A608 (κακκείοντες έβαν οίκόνδε, ηχι έκάστφ δώμα Heph.) ποίησεν ^ίδυίησι -εσσιν Λ - Κ12 — 7/92—= Σ380β" - 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρέπω
482” = Hes. fr. 141,5”, vgl. 343,3, Sc.219. 319f., Th.579f. Nostifr.6,2 p.69 Dav. (Λϊσονα θηκε) κόρον ηβώοντα ' γήρας άποξύσασ<α> Jf 1 φάρμακα πόλλ9 έψουσ9, vgl. inh. χ289, form. Σ599 Nom./Akk. (2Η, parall. m. νοήματα]): Th.656 ϊδμεν δ τοι περί μέν -ες, περί δ9 έστί ^νόημαΛ, vgl. 7V631 Hes.fr.43a,51 ά]νδρών δέ προΰχεσκε (Sisyphos) L ,τά τε πραπ[ίδας τε. — Wortf.: νόημα B2b, νόος B2b, παλάμη B3b, σοφίη, τέχνη, φρένες R. Führer
πρασιή [2°] (zu πράσον 'Lauch*; Fellner 80—83; +J.Wak- kemagel, Phil. 95, 1942/43, 192; Richel, Erde 310-312; Scheller, Oxytonierung 67; Arch. Hom. H98, 124 A.938. 126) spez. Lauchbeefl od. bereits allg. Grün(zeug)beet (vgl. später πρασιά 'Beet* u. πράσι(ν)ος 'grün’)? in Beschr. (reihender Aufz.) von Gärten: τ/127 (δρχατος [s.d.] des Alkin.:) ένθα δέ κοσμηταί -αί παρά νείατον δρχον (s.d.) ' παντοΐαι πεφύασιν, έπηετα- νόν γανόωσαι ω24Ί (Od. zu Laert.:) ,,εύ τοι κομιδη έχει, ούδέ τι πάμπαν, ' ού φυτόν, ού συκή, ούκ άμπελος, ού μέν έλαίη, ' ούκ δγχνη, ού -ή τοι άνευ κομιδης κατά κήπον (s.d.)“ V. Langholf
πράττω s. πρήσσω
πραϋ- s. πρηϋ-
πρέμν(ον) [lh] Ε uncertain; later usage (bottom of trunk, pillar, etc.) recalls πρυμνός (Chantraine, Dict. s.v.); altem.: w. Lat. quemus (Frisk s.v.; then originally oak)
B trunk of tree, log of wood h. Merc. 238 (when baby Hermes saw angry Ap.) σπάργαν9 έσω κατέδυνε ήύτε πολλήν ' -ων άνθρακιήν ύλης σποδός άμφικαλύπτει, ' ως Έρμης Έκάεργον ίδών άλέεινεν (άνεείλε9 ci. [rec. West]; cf. vol. I 463,65 ff., Cassola and Rademacher, Hermesh. ad 1.) έ αύτόν just as ashes cover a heap of embers from logs, inexpert reworking of simile £ 488 ff. (Od. hides in bed of leaves); cf. also h.Cer.239, Call.Epgr.44,1 f. Pf. - Wdfld.: δαίς, δαλός, καλόν, κορμός, ξύλον, τομή, ύλη Μ. Ρ. Cuypers
πρέπω [101, 8°, 3Η, 4h] Ε armen. Parall., s. LIV2 492. — Abi.: ά-, άρι-, έκ-, μεταπρεπης, θεοπρόπος, πραπιδες
Μ 1 -[--] L(Dat.Pl.)oij μετα-ω Π335; έπι( τοι )-ει ω252, h.Cer.214; (L J μετα( δέ )-ει άγρομένη/οισιν Β481 / #172 — Th.92; L u μετα-ει ύ/ήμετέροισιν κ525 — λ 33, L j μετα-ει Th.430, L d μετα-ει/οι άθανάτοισιν h.Ap.315. 327 2 [!««] (Dat.Ρ1.)σί ^μετέ-ονΔ ήμετέροισιν
Λ 720, (πασιν δέ) L /εν ήρώεσσιν Ψ645, Β5Ί9, (πασι) ι /^(ν) (Μυρμιδόνεσσιν) ρ2\3 « υ 174 / Th.377, /7194 - 596” ; (DatPl.)ai ^μετέ-εΔ ζ109, L j JV175 = 0550; (μετά) δ9 έ-ε σ2, Μ104; πάντα διέ-εν h.Merc.351 stets vor buk. Dih., 16x von 25 vorletztes Wort im V., vor 2 Voll Wörtern nur ζ109, σ2 (jew. αέ J α η), h.Cer.214
Σχ sch.D Β5Ί9: μετέ-ε* διέ-ε (ebs. 481, Μ104). έκδηλό- τατος ήν, 0550 έκπρεπής ήν
L Buttmann, Lexik 120 f.; R. Thomas, Zur hist. Entw. der Metapher im Gr., Diss. Erlangen 1891, 78ff.; Leumann, Hom. Wört. 94 f.; Garcia-Ramon, Sprache 34,1, 1988—90, 45 ff; H.Bemsdorff, Hypomnemata 97, 1992, 78
B hervorragen, sowohl (opt.) durch Aussehen (ZJ481, f!09, x525+, ρ213+, ω252, h.Cer.214, h.Merc.351) wie (übertr.) durch bes. (haupts. krieg., ¥^645 sportk, #172* rhet, Th.377 geist.) Leistg. (/7596 Reichtum), im Ggs. zu καίνυμαι (s.d.) auch von Tieren (5x in 3) u. Unbelebtem (lh in 1); nur (bis auf h.Ap.327 Ind.) Präs./Impf. (l.Sg. /7835 / Λ 720, ν'645 in 3, sonst 3.P. [Sg. außer ρ213+ in 3]), nur Kompos. (KSN [Postpos.] immer mögl. im Präs., gesichert [Präp.]
1527
1528


πρέπω
A/104, sonst KSV u. 2°, 1H, lh DSV); mit präp.Obj. in 1, Dat.- Obj. sonst (vgl. Abi. Z477, Σ370), abh. Inf. 77194 t, a2f. / ö>252 in 3/2. In assoz. Zush. m. άριστος* Β5Ί9Ϊ., A/103f., Γλαύκος* M102 ff., 77 593/6 f., μετά -I- (pers.) Akk. ΛΠ04, 77194 t, (είσ)όράασθαι* # 172t, o2ff., ω252, πασι* B4SQL 579, Λ/104, 77194, ρ213+, Th.377, h.Ap.315, h.Merc.351. In dir.R. Λ 720, 77835, *F645, #172, *525+, ω252, 4h, Gl. 27481, Kat. Β5Ί9, 77194, Exk. zur Vorstellg. einer Pers. 7V175+, 77596, σ2 (vgl. IISp. 1275,51 ff.). Gehäuft B481/3 (Abi.), #172/6 (Abi.), h.Ap.315/27. — Wortf.: άριπρεπής (s.d.), άριστεύω, γεραρός, έπ(ειμ)ι, υπερέχω (Γ210, £107), έπιθέω, καίνυμαι (s.d.), κεκριμένος, ύπείροχος 1 in Vbd. m. διά sich abheben (von = Gen.), distaccarsi, jew. m. präp. Obj.; nur Impf, in Vbd. m. πάντ- M104 (Sarp, έλετο Γλαύκον u. Asterop.) οί γάρ οί εΐσαντο διακριδόν είναι αριστοι τών άλλων μετά γ9 αυτόν' ό δ’ έ-ε και διά πάντων zeichnete sich vor allen aus (abh. Gen. nur hier) h.Merc.351 (όφρα) έδίωκε διά ψαμαθώδεα χώρον, ’ ρεΐα μάλ9 ΐχνια πάντα διέ-εν έν κονίησιν zeichneten sich ab, vgl. 0555 t, Ap.Rh. 1,1281 2 in Vbd. m. έπί auffallen (an = Dat.) i.S.v. als Charakteristikum sichtbar (είσοράασθαι ω252) anhaften, jew. zweigliedriges Subj.; nur Präs, in Vbd. m. τοι (u. βασιλη-) _ ω252 ουδέ τί τοι δούλειον έπι-ει είσοράασθαι 1 είδος και μέγεθος' βασιλη/ γάρ εοικας, vgl. P44L, #176 (and. Erbse, Beitr. Verst. Od. 208 t, doch s. folg. St.) h.Cer.214 έπί τοι -ει όμμασιν αιδώς ' και χάρις, ώς εϊ πέρ τε L /ov, vgl. £237, Archii, fr. 196Α,28 W.2, Sapph. fr. 138,2 V., Pi.Ne.8,2 3 in Vbd. m. μετά (B481,
£109 räuml.) herausragen (unter / aus = Dat. PL, nur σ2 impl., 5' VN, Β5Ί9, 77194, p213+, Th.[120 in D] 377, h.Ap.315 πά[ντεσ]σι), sich auszeichnen (durch = Dat.Sg./Pl. 3\ 1° / 1H), von Tieren (l·, 4°), (£109 weibl.) Menschen u. (h.Ap.315 weibl.) Gotth. (1H [+ D], 2h); in Rel.satz 77194. 596, *525+, ^213+, Th.377, h.Ap.315. 327 (9x von 21) ρ213 (Mel.) αίγας άγων, αϊ πασι μετέ-ον αίπολίοισιν, ' δεϊπνον μνηστήρεσσι = υ174, vgl. ^266 (‘Konjug.’), υ 163, £106/8. 414, ω215 *525 (Τειρεσίη διν ίερευσέμεν) παμμέ- λαν9, δς μήλοι/π μετα-ειΔ ύμετέροισιν = λ 33, vgl. (432, vl81f., !F453ff. £7481 ηυτε βοΰς άγέληφι μέγ* έξοχος έπλετο πάντων ' ταύρος' ό γάρ τε βόεσν u βγρομέν/ησιν, gesteigert Alcm. fr. 1,46 ff. #172 δ δ* άσφαλέως άγορεύει ' αίδοϊ μειλιχίη, μετά δέ -ει L Λοισιν — Th. 92 Th. 430 έν τ* άγορή λαοΐσι μετα-ει δν κ* έθέλησιν (Hek.), vgl. /441 Λ 720 ίππεΰσι /ιετέ-ον (Nestor)j ήμετέροισιν ’ και πεζός περ έών, vgl. E2L ^645 (τότε) L j βρώεσσιν^, s. 634ff. Β5Ί9 πάσιν δέ μετέ-εν (Ag.) t Λ,1 οΰνεκ9 άριστος έην, πολύ δέ πλείστους άγε λαούς, vgl. V.483, Γ167 ff. 7V175 ές Ίλιον ήλθε (Schwiegersohn), μετέ-ε δέ Τρώεσσιν, * ναϊε δέ πάρ Πριάμφ =» 0550, vgl. Ζ477, h.Ven. 103 77835 έγχεϊ δ9 αύτός ' Τρωσί ... μετα-ω, δ σφιν άμύνω ' ήμαρ άναγκαϊον, vgl. V.808L 194 (Πείσανδρος ήγεμόνευε) δς πάσι ^μετέ-ε Μυρμιδόνεσσιν Λ ' έγχεϊ μάρνασθαι μετά (Patr.) 596 (Γλαύκος έκτεινεν Βαθυκλήα, δς) δλβφ τε πλούτφ τε L u, vgl. Ω 535 f. σ2 (πτωχεύεσκε) μετά δ9 έ-ε γαστέρι μάργη ’ άζηχές φαγέμεν και πιέμεν £109 (wie Art. zw. Nymphen) ως ή γ9 (Naus.) άμφίπολοι/τι μετέ-εΛ, vgl. τ82 Th.377 (τέκεν Πέρσην) δς καί πάν Αν ίδμοσύνησιν (sonst π. + Subst., Instr. im Sg.), vgl. Stesich. S88i24 p. 184 Dav. h.Ap.315 (Ath.) ή πάσιν μακάρεσσι μετα-Λει (β Σ37Ο”) 327 τέχνη- σομαι ως κε γένηται ' παϊς έμός δς κε θεοϊ^ Λοι
D 7V433b; v.l. Th.120 (- h.Ap. 315“) R. Führer
πρέσαι s. πρήθω
πρέσβη v.l., s. πρέσβις
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρέσβυς
πρεσβήϊον [Γ] Ε formell zu πρεσβήες, s. Risch §46; vgl. -77*4
Χχ sch.D Θ289: πρεσβεϊον. άριστεΐον. λέγει δέ τό ύπέρ τιμής δώρον διδόμενον L s. πρέσβυς L
Β Vorrangpreis\ kontrast λοισθήιον άεθλον (ΨΊ35); vgl. γέρας'.γέρων (L3919) u. s. πρεσβήίς u. πρέσβις (9289 (Ag. zu Teukros: „ai κέν μοι δώη Ζεύς ... Ιλίου έξαλαπάξαι) πρώτφ τοι μετ9 έμέ -ήϊον έν χερί θήσω (ή τρίποδ9 ήέ δύω ίππους ήέ γυναιχ9)“, d. (Ag. charakterisierende) Ein- schränkg. μετ9 έμέ unterstreicht den Rangbezug
C. P. de Putter
πρεσβήίς [lh] hapax E Fern, auf -ίδ- zu -ήϊος, vgl. ßa- σιληίς (τιμή Z193), so u.a. Meier, -ίδ- 60; 1? 917f.; vgl. πρεσβήϊον L s. πρέσβυς L
B vorrangige h.29,3 (Έστίη, έν δώμασιν) θεών χαμαί έρχομένων τ9 άνθρώπων ' έδρην άίδιον έλαχες -ήιδα τιμήν ' καλόν έχουσα γέρας καί τιμήν (άγνήν, τίμιον, πίονα cii.), vgl. L2387, vgl. h.Ven.22ff. C.P.de Putter
πρέσβις [lh] (zu πρέσβυς) Anciennität, Rang nur κατά πρ., ‘nach Altersrangfolge’ h.Merc.431 (Μνημοσύνην μέν πρώτα θεών έγέραιρεν [Hermes] άοιδή) τούς δέ κατά -ιν (ci. Matthiae; codd. -ην) τε καί ώς γεγάασιν έκαστος 1 αθανάτους έγέραιρε θεούς (πάντ9 ένέπων κατά κόσμον), Alter u. Herkunft kombiniert (s.a. zu πρέσβυς, -τερος); zum Vokabular hier s. Zumbach, Neuerungen 11; vgl. γεραρός (γεραίρω) zu γέρας II Sp. 134,32 ff. (u. zu γέρων) u. vgl. πρεσβήϊον; κατά π. sonst nur PL, Lg. 855D. 924C. - Wortf.:
γήρας, ήλικίη C. P. de Putter
πρεσβυγενης [1‘1_ (zu [πρέσβυς]'.) ältestgeboren Λ 249 τόν (Ag.) δ9 ώς ούν ένόησε Κόων άριδείκετος άνδρών ' υγενής 9Αντηνορίδης (έ πένθος οφθαλμούς έκάλυψε κασι- γνήτοιο πεσόντος), f. die and. Brüder s. 9Αντηνορίδης u. 9Αντήνωρ B2aß. γ; vgl. Ζ24 (^πρεσβύτατος,). - Wortf.: L j (metr. gleichw.), προγενέστερος (nur Superi, von Verwandten), πρόγονος, πρωτόγονος (Tiere); Opp.: νεώτατος, όπλότατος C. P. de Putter
πρέσβυς [le], -α [5‘, Γ], πρέσβειρα [lh], πρεσβήες [1Η] Ε evt. myk., s. Leukart, -täs u. DMic. II 105 s.v. pe-re-ku-; verm. Kompos. m. HG -βυ- < *-g”h2-u- zu verbalem (έβην) od. m. HG -βυ- < *g^u- zu nom. ^ffou- (βούς): m. VG pres- (πρός) eigtl. *‘der Vorangehende’ (Frisk s.v.; vgl. Chantraine, Dict. 936 f.) od. *‘Leitstier’ (Frisk s.v., vgl Mayrhofer, EWAia II 147); m. VG *preti(s)- eigtl. ♦‘vorne stehend, Vorsteher, Ältester’ u. *’entgegengehend, Gesandter* (Hackstein, Sprachform 109); anders L2(nichtgr. GN - myk. pe-re-*82). Zu den Fern, (neben älterem -a neueres -ειρα - wie zu -ων, vgl. Chantraine, Gr.h.I 252 f., L3911, Peters, Laryngale 189) u. PL-For- men (-ήες oder -ηες wie zu Sg. -εύς oder -ις, s. Schwyzer I 573 u. Russo zu Sc. 245); zu den (Dialekt-)Formen mit γ und ει (πρίσγυς, πρεϊγυς) s. L’, Garcia Ramon, Em. 53, 1985, 51-80, L2, L3927, sowie Meier-Brügger, Gr. Sprw. I 94. - AbL: -ήιον, -ηίς, -ις, -υγενής
F -υ Vok. 1; -α Nom. 3, -α Vok. 3; -ειρα 1; -ήες 1
Σχ sch.min. P.Oxy.3158 zu E721: άντί τοΰ πρεσβία, sch.D Ε721: -a' πρεσβυτάτη, τιμιωτάτη, έντιμωτάτη, τιμία, βντιμοΛς, £194: u Λτάτη. συγκοπή του -ειρα (Lascaris, cf. Eust II. 977,2 et v.d.Valk ad L, -εια codd., cf. sch.(T) Ξ194), Γ91: t sch. Bam. /452: πρεσβυτέρα, ή L Λς
L 'Lejeune, Memoires I 239—253; 2Quattordio Moreschi- ni, SCO 37, 1987, 385-405; 3Lambcrterie, -υς 909-939
1529
1530


πρέσβυς
Β alt, ehrwürdig (Adj.), (ehrwürdige/r) Alte/r (Subst.) auch wenn wahrsch. Grundbed. „alt“ von (Lebens-) Zeit, so gilt (wie bei γέρων/γέρας, s.d.) bei π. u. Abl.en immer: „etre π. c’est etre a la fois vieux et venerable“ (L1241); desw. „ehrwürdig“ oft überw. oder alleinige Wortbed.; π. (und Abl.en) aber nie (wie oft γέρων) mit Aspekt der Gebrechlichkeit des Alters (L* 241, L3911). — Wortf.: γεραιός/γέρων, παλαιός, παλαιγενής, πρεσβύτερος/ύτατος/-ιστός, -ηίς, αίδοϊος, δϊος, έρικυδής, κυδρός (s.d. Β2), πότν(ι)α, προφερής 1 Sg. la -υς (Mask., Subst.): wahrsch. ehrwürdiger Alter, respektvolle Anrede an Älteren, Alten, vgl. γεραιός Β1 Vorbem. u. γέρων Bl aabb, sowie Basler Komm, zu A26 inc. auct.fr. 5 p. 160 Dav. = Cypr.fr. 16 p.54 Ber. ([wahrsch.] Men. zu Nestor:) „ούκ άπ9 έμοΰ σκεδάσεις όχλον, ταλαπεί- ριε -υ“, s. Bernabe, Em. 50, 1982, 81 ff. u. vgl. Cypr.fr. 15 p.41 Dav. (= fr. 17 p.55 Ber.) u. Cypr.ap.Procl., Chrest. p.80,112ff. Sev. (= p.31 Dav., p.40 Ber.) lb -a (Fern., Adj.): ehrwürdig, viell. auch älteste (s. zu /452), nur als Beiw. zu PN bzw. zu Appos. (δεά, δυγατήρ) von PN (außer /452 nur GN, 4x in Formel zu Hera); bei Göttinen Bezug auf Rang, Würde, nicht auf Alter, bei Mensch auf Alter oder Würde; zu Hera titelhafte Anrede durch rangniedere, 'jüngere’ Götter u. in (iron. ?) pathet. Kontrast zur Handarbeit der Göttin S194 (Aphr.:) „/Ήρη -α δεά δυγάτ^ερ μεγάλοιο Κρόνοιο = Ξ243 (Hypnos), vgl. Anreden Heras V. 190 an Aphr. (φίλον τέκος), V.233 an Hypnos (αναξ πάντων τε δεών πάντων τ9 άνδρώπων) £721 έντυεν ίππους ' L άηρ μεγάλοιο Κρό- νοιο = Θ383 Τ91 (Ag.:)“ δεός διά πάντα τελευτή, 1 -α Διός δυγάτηρ *Άτη, ή πάντας άάται, 1 ούλομένη, rhet. Hinweis auf Rang, um Macht der Göttin als unwiderstehl. zu kennzeichnen (vgl. sch. 791c) χ452 αί δ9 όλόλυξαν 1 δυγατέ- ρες τε νυοί τε και αίδοίη παράκοιτις ' Νέστορος, Ευρυδίκη, -α Κλυμένοιο δυγατρών, nur hier nicht zu Göttin, entweder „die ehrwürdige unter den Töchtern“ (Gen. wie δεών -ειρα in 3) od. (wie -υτάτη) „die älteste der Töchter“ des K. (so Ameis-H., West, Odyssey z. St.) lc -ειρα (Fern. Adj.): ehrwürdig, in großem Ansehen h.Ven.33 πάσιν δ9 έν νηοΐσι δεών τιμάοχός έστι (Hestia) 1 και παρά πάσι βροτοΐσι δεών -ειρα τέτυκται, wie πρέσβα „die Ehrwürdige unter den Göttern“; kein Superl. (so Solmsen, H. 88, 1960, 8 A.2; L’242 A.l9), es geht nicht um Rang unter Göttern, sondern um Ausbreitung unter Menschen, u. auch kaum auf Alter bezogen (so van Eck z. St.), Hestia ist im h.Ven. älteste T. des Kronos, aber nicht älteste Göttin 2 PL: -ηες (Mask., Adj.): alte Sc. 245 άνδρες δ9 οί -ηες (-ηες Buttmann) έσαν γηράς τε μέμαρπεν ' άδρόοι έκτοσδεν πυλεων έσαν, αν δέ δεοΐσι χεϊρας έχον μακάρεσσι, περί σφετέροισι τέκεσσι, vgl. Θ518 u.a. (s. γέρων Blaßaa), Hes.fr.321, Σ515 (γήρας)
D inc.auct.PSI 1385Α (- Suppl.Hell.953) 9 (-ειρα)
C. Ρ. de Putter-Μ. Schmidt
πρεσβύτερος, χρεσβύτατος, πρέσβιστος [7\ 1°, 4Η, 2h] Ε Komp. u. Superl. zu -υς, zur Bildg. von -ιστός vgl. L1242, Schwyzer I 539
F -ύτερος 1, -υτέροισιν 2; -ύτατος 1, -ύτατον 2; -υτάτη 3, -υτάτην 3, -ύταται 1; -ίστην 1
Μ 1 -υ- la viers.: [1^2] -τερος δέ σύ έσσι Λ 787, ^γαμβρός δ9 ην ΡΝ»' -τάτην δΛέ δύγατρ9 Λ 740, L / ... Jh>- γατρών, 7V429, L , ' ν-τάτηά Φ143, δυγάτηρ ' L d Th. 777, -ταται Th.363, -τατον ν142, Th.234, -τατος Ζ24
-τάτην Δ 59 [^«‘] -τάτη τε Sc.260 lb funfs. ^-τέροισ^ν). 0204 [»uJx] L d h.Merc.457 2
[1-2] -ίστην h.30,2 πρ- positionsbildend /159 (wie πρεσβήϊον (9289 u. πρεσβιν h.Merc.431, nicht πρέσβυς inc. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρεσβύτερος, πρεσβύτατος, πρέσβιστος
auct.fr.5 p. 160 Dav. = Cypr.fr. 16 p.54 Ber.); metr. gleichw. am VA: -γενής
Σχ sch.min. p.Berlin 11518 zu /159: [-τ]άτην* έντι[μω- τάτ}η<ν> (= sch.D. z.St.), sch.D 0204: -τέροισι' τοΐς προγενεστέροις, sch.Bam. vl42: έντιμότατον. άλλαχού γάρ λέγει, „άλλά Ζεύς πρότερος έγεγόνει“ L s. πρέσβυς
Β älter, ältest, ehrwürdigst nur von Pers.; Komp, nur von Alter, h.Merc.457 (als Gegensatz zu ολίγος) fast verallg. Erwachsene, Superl. auch von Würde; meist Adj.Attr., ύ59, Λ 787 u. Sc.260 Präd.Nom. — Wortf.: γεραίτερος, πρότερος γενόμην, προγενέστερος; πρεσβυγενής, προγενεστάτη, s. πρέσβυς 1 Komp. [2*, lh] älter (= früher geboren); Ix von Geschwistern, 2x von Gesprächspartner; nur in dir.R.; vgl. προγενέστερος (von Nicht-Verwandten); Opp. κουρότερος, νεώτερός, όπλότερος A1S1 (Menoit. zu Patr.:) ,,γενεη μέν υπέρτερός (-τατος ν.1.) έστιν 'Αχιλλεύς, ' -τερος (-τατος ν.1.) δέ σύ έσσι' βίη δ9 ο γε πολλόν άμείνων (aber sprich ihm gut zu“), zum Alter u. Redekunst vgl. u. a. ^323 u. Φ439Γ 0204 (Iris rät Pos., sich dem Willen des Zeus zu fügen:) ,,ο’ισδ9 ώς -τέροισιν Έρινύες αίέν έπονται“, zu Zeus als dem Älteren (= Ältesten der Kroniden) s.o. Ζεύς Bll (Sp.860,64ff.) h.Merc.457 (Ap. zu Hermes:) „έπει ούν ολίγος περ έών κλυτά μήδεα οιδας, 1 ίζε πέπον και μΰδον (ci., δυμόν cod.) έπαίνει -τέροισι“, als Gegensatz zu ολίγος die Erwachsenen (Wittwer, Gl. 47, 1969, 65) 2 Sup. 2 a
-ύτατος [5\ 1°, 4H]: ältest (= früher geboren), meist, sehr geehrt, bei Alter immer auf Geschwister bzg., 4x mit δυγάτηρ; Vgl. entw. durch Gen.comp. od. durch attr. Stellung od. impl. 2aa ältest, außer Z24 immer auch mit Aspekt der Würde, des Rangs Z24 (Euryalos tötet Söhne von Quellnymphe Abar- baree u. Boukolion) Βουκολίων δ9 ήν υιός ... Λαομέδοντος 1 -τατος γενεή, σκότιον δέ έ γείνατο μήτηρ, zu γενεή s.d. Bl Λ 740 (Erz.) ^γαμβρός δ9 ήνΔ Αύγείαο, 1 -τάτην δέ δύγατρ9 είχε (Mulios) 9Αγαμήδην Ν429 L 9Αγχίσαο, 1 -τάτην δ9 ωπυιε (Alkathoos) Ιπποδάμειαν (πάσαν γάρ
όμηλικίην έκέκαστο) Φ143 τόν δ9 (= Pelegonos) 9Αξιός εύρυρέεδρος 1 γείνατο και Περίβοια 9Ακεσσαμενοΐο L d 1 -τάτη Th.234 Νηρέα δ9 ... γείνατο Πόντος ' -τατον παίδων, vgl. V.326 δίκαια και ήπια δήνεα οιδεν, V.237fF. folgen weitere Kinder in deutl. zeitl. Abfolge Th. 363 αύται (= 41 Okeaniden [δυγατέρων ιερόν γένος V. 346]) αρ9 Ωκεανού και Τηδύος έξεγένοντο ' -ταται κοΰραι' πολλαί γε μέν είσι και αλλαι (3000 Okean.), Altersreihenfolge = Rang 2aβ ehrwürdigst, meist geehrt, auch Elativ sehr hoch geehrt Δ 59 (Hera zu Zeus:) „γένος δέ μοι ένδεν όδεν σοί,1 καί με -τάτην τέκετο Κρόνος... ' άμφότερον γενεή τε και οΰνεκα σή παράκοιτις ' κέκλημαι, σύ δέ πάσι μετ9 άδανά- τοισιν άνάσσεις (Vv. 60—1 seel. West post van Leeuwen, cf. Σ 365—366)“, 'älteste’ nur ohne V.60f. mögl., weil dort π. auch mit der vornehmen Ehe begründet wird, aber auch ohne V.60f. schwierig: Hera nirgends ältestes Kind d. Kronos, allenfalls älteste T. bei Reihenfolge nach Wiederausstoßen (vgl. West zu Th. 454); mit V.60f. „senior in dignity“ (Leaf z.St.), γενεή „vermöge meiner Abkunft“ (Ameis-H. z.St., vgl. Ariston, in sch. Δ 59a), nicht 'Alter’ (anders oben s.v.) vl42 (Zeus zu Pos.:) „οΰ τί σ9 άτιμάζουσι δεοί' χαλεπόν δέ κεν εϊη ' -τατον και άριστον άτιμίησιν ιάλλειν“, le plus respectable (Ma- zon, vgl. Cauer, Grundfragen 178 A.37: — τιμιώτατον), Pos. ist nirgends ältester S. des Kronos (entweder Zeus, od. [Th.455] Hades), unwahrsch. auch, daß Zeus hier 'von sich absieht’ (anders s.v. Ποσειδάων B5c, Ameis-H. u. Stanford z.St., vgl. ο. 11296.8Π), er spricht für die (- alle) Götter Th. 777 ένδα (in der Unterwelt) δέ ναιετάει στυγερή δεός άδανάτοισι,1 δεινή Στύξ, δυγάτηρ Ώκεανοΐο ' -τάτη, eher 'ehrwürdigste’ als 'älteste’ (anders West z.St.), vgl. V.349ff.: Styx in Auf-
1531
1532


πρεσβύτερος, πρεσβύτατος, πρέσβιστος
πρήφω, έπρεσε
Zahlung die letzte (jüngste?), aber προφερέστατη (V. 361) 2ay unklar, ob auf Alter od. Würde bez. Sc.260 (Schildbe- schreibg.) Κλωθώ και Λάχεσις σφιν (gefallenen Kämpfern) έφέστασαν* ή μέν ύφήσσων 1 "Α τροπος οΰ τι πέλεν μεγάλη θεός, άλλ9 άρα η γε ' τών γε μέν άλλάων προφερής τ9 ήν -τάτη τε (V.258—263 Interpol., cf. Russo ad 1.) 2b -ιστός h.30,2 Γαΐαν παμμήτειραν άείσομαι ήϋθέμεθλον ' -ην, eher elat. sehr würdig od. uralt (Cassola z.St.; vgl. παμμή- τειραν) als 'die älteste’ C.P.de Putter-Μ. Schmidt
Πρέσβων [le] PN (zur Wortbildg. Fraenkel, IF 28, 1911, 249; Scheftelowitz, IF 33, 1913/14, 156) S. des Phrixos Epim.fr. 12 Diels (Prosaref.), weiteres (Vbd. zu Orchomenos
u. a.) bei v. Geisau, RE XXII,2 (1954), 1838 f. V. Langholf
πρέω s. πρήθω
πρηΌω, έπρεσε [19*, 2°, 1H, le] E Wz. uridg., s. LIV2 489; im fgrE mit Suff, -θω, s. Risch §101; att. redupl. πίμπρη- μι, vgl. πλήθω nb. πίμπλημι; πληθ- statt πρηθ- manchmal
v. l. (Arist.; £415, /242, umgekehrt K471); επρεσε Th.856
„artificielle ou fautive“, s. Chantraine, Dict. 902. — Abi.:
εΰπρηστος, πρηστήρ
F Präs.st. ένέ-θον 1 Fut. βνι-σειΛ 1; L /2, έμ-σειν 1 Aor. έ-σεν 1, -σε(ν) 3, επρεσε 1Η, ένέ-σεν 2; βνι·σωΛ 1,
jOi 1; -σαι 1, ένι-σαι 4; άνα-σας 2, -σαντες 2
Μ (nur in la Stamm im longum) 1 zweis. la [1^] -σε Π350, -εν inc. sed.fr. 12,1 p.108 Dav. lb [-2] έν δ9 άνεμος -σεν Α481; -σαι δέ πυρός Β415; έμ-σειν 1242; δάκρυ9 άνα- -σας /433, /781; ^νήας ένι-σαι/ειν 7V319, 0702 [-1] πυρί L /ω Ξ41 s 0182 [-1] L /ει (πυρι κηλέφ) 0501, Θ235; ένι-σαι/σειν πυρι νήας* 0417, Μ198 2 dreis.
2a [ΐκ,ο] έπρεσε Th.856 2b [---] έν δέ πυρι -σαντες Η429 = 432in ; νηας ένι-σωσι /782 2c [i--] έ-σεν δ9 άνεμος β421 [2-2] βνέ-σεν πυρι κηλεφd νηας 0 217 [1-2] νηας L u Ύ374; ένέ-θον μέγα άστυ /589
Εχ sch.min. P.Cair.Masp.67331 zu £415: πρήσαΓ φ[λέ- ξαι, sch.D £415: έμπρήσαι, καΰσαι, Α481: -σεν* ένέ-σεν. έ^φύσησεΛ (vgl. sch.min. P.Oxy.3238 z.St.), Π350: -σε*
j· μετά πνεύματος έξέδωκεν, /433: άνα-σας* άνα- φυσήσας. ή άθρόον άναβαλών, 589: ένέ-θον* ένεπύριζον. έκαιον, sch.Bam. /781: δάκρυ9 άνα-σας* δακρύων πλήθος προιέμενος, 427: έμ-σεν δ9 άνεμος* πνεύμα έπλήρωσεν. έκόλπωσεν. έφύσησεν. δθεν και ό πρηστηρ
L 1 Buttmann, Lexil. 105ff.; 2Troxler, Sprache Hesiods 85 (zu Th. 856); 3Graz, Feu 44. (andere Verben aus Wortf. m. πυρί/ός) 223-233. 120f. (zu πυρι κηλέφ), 249ff. (Wortf.); 4Feh- ling, Wiederholungsfiguren 155
B (durch Blasen!) expandieren machen: einers. schwellen, sprühen/spritzen lassen (Obj. ιστίον; αίμα, δάκρυα; μένος entfachen), anderers. feste Körper in Brand, in Flammen setzen (Obj. κεφαλάς, νεκρούς, άστυ, θύρετρα, νήαΐς]; hier meist m. Zusatz πυρί/ός [fig.etym. It. L4], zum part Gen. s. Schwy- zerll 111); einschl. Λ481 (in 113: άνεμος) a ß421 (13) u. inc. sed.fr. in I(?) immer pers. (männl.) Agens; in Brand setzen (insgesamt 17x, nie in Od.: was inhaltl. begründet ist It. Hainsworth, JHS 78, 1958, 49-56, bes. 56 A.25), 12x von den gr. Schiffen durch Hektor od. die Tr. (das Feuer wird, u.a. O597f. 743f., durch Hereinwerfen einer Fackel entzündet); sonst nur von Priam.’ θύρετρα (£415), von der Stadt der Aitoler (/589), vom Leichenverbrennen (//429. 432) u. von den Köpfen des Typhon (Th. 856); alle Stt., die anderers. von blasen handeln, sind in Erz., was auf eine altertümlichere Bed. hinweisen könnte; Versuche, die beiden Hauptbed. zu vereinigen: mögl. Grundbed. (L3, vgl. Ameis-H. zu £415) jaillir über 'heraus4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
schlagen von Flammen’ zu anzünden, verbrennen; L’ aber gg. Vereinigung (vgl. auch Passow, Ebeling s.v. πρήθω); für eine urspr. Bed. (Expansionsbegriff, Ausdehnung?) spricht auch die Ähnlichk. (des Geräusches) vom blasenden Wind u. vom brennenden Feuer (ίωήν /7127, Λ 308, vgl. άϋτμή vom Wind u. vom Feuer / Gluthauch sowie ίκελοι πυρί ήέ θυέλλη vom herankommenden Kyknos u. Ares Sc. 345; nach L3 ist Gebr. π. 4- πυρί weiter entfernt von Grundbed. als π. 4- πυρός. — Wortf.: s. zu δαίω
I Simplex trans.; nur Aor.; immer pers. (männl.) Agens;
Obj. (Patiens) θύρετρα, τό (sc. αίμα), ιστίον, άλκήν II jn Brand setzen2 £415 (Ag.:) ,,(μή πρίν έπ9 ήέλιον δΰναι) πρίν με κατά πρηνές βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον ' αίθαλό- εν, -σαι (πλήσαι v.l., sic Kirk ad 1.) δέ πυρός δήίοιο θύρετρα“, Allit. πρ- (öfter in II), zum Part, πυρός vgl. /242 u. Π82; Bed. L d sonst in II1 u. II3; vgl. formal Z331 u. semantisch K316f. 12 sprühen, spritzen Π 350 (Idom. trifft Ery-
mas) έκ δ9 έτίναχθεν όδόντες, ένέπλησθεν(Ι) δέ οί άμφω ’ αίματος οφθαλμοί* τό δ9 (sc. αίμα) άνά στόμα καί κατά ρίνας ' -σε (πρήσσε, πρήσαι w.ll.) χάνων er spritzte Blut (Blut schoß ihm aus ..., vgl. χ 18 αύλός παχύς αίματος), vgl. άναπρήθω (Π.2) 13 schwellen lassen, blähen Subj. Wind
β42Ί έλκον δ9 ιστία βοεύσιν. ' έπρεσεν (ενπρηθσεν Knight) δ9 άνεμος μέσον ιστίον, άμφί δέ κΰμα ' στείρη ϊαχε (s Α481 in II3) 14 einblasen inc. sed.fr. 12,1 p. 108
Dav. -σεν ένί στήθεσφιν έρισθενέος Διός άλκήν ' ^γνωμέ- vaij, „obscure passage 'blew’ or 'bumed’ synt. of L j is unclear“ (de Lacy, Corp. Med. Gr. V4, 1.2 S.636 zu P. 180), vgl. (£456) ένέπνευσεν μένος, aber auch (£212. 499) πλήσθεν(ί) μέλε9 άλκής
II Kompos. trans.; außer (nur in II3) Impf. /589 u. 4x Fut. (0 235, /242, Λ/198, 0702) immer Aor.; 4x DSV (Th. 856, A481, 7/429. 432); mit Obj. δάκρυ(α) (II2) u. ίστί- ov (II3), sonst κεφαλάς (III), νεκρούς, άστυ, νήα(ς) (Π3) III άμφι · verbrennen Th.856 (Zeus trifft Typhon) άμφί δέ πάσας ' έπρεσε (έπρεε ν.1., πρήσεν, έπρη ci.) θεσπεσίας κεφαλάς δεινοΐο πελώρου, άμφί DSV, od. viell. adv. (so West z.St.) 'ringsherum’? (vgl. ί 389)
112 ά να - (nur Ptz. im Enjb., formelh.) in Tränen ausbrechen (vgl. δάκρυ χέων u.a. s.v. όχθήσαι B Wortf.) /433 όψέ δέ δή μετέειπε γέρων ίππηλάτα Φοΐνιξ ' βάκρυ9 άνα-σαςΛ (άναπλήσας ν.1.) · περί γάρ δίε νηυσίν Αχαιών indem er Tränen aufsprühen ließ (Ameis-H.), Tränen schossen ihm hervor (vgl. /7350 in 12) //81 ως φάτο (Tel.) χωόμενος, ποτί δέ σκήπτρον βάλε γαίη, ' L j * οίκτος δ9 έλε λαόν άπαντα, Tränen d. Zorns, vgl. δάκρυ χέων u.a. s.v. όχθήσαι (B Wortf.)
113 έμ -/ένι (a) hineinblasen, (b) in Brand setzen; 3x
DSV(A 481, //429 »432), vgl. Ameis-H. zu A 481 u. //429, Kirk, Iliad zu £415 3a Wind in das Segel A481 έν β9 άνεμος Λ •σεν (έ-σε u u Etym. Mag.) μέσον ιστίον, άμφί δέ κύμα ' στείρη ... μεγάλ9 ϊαχε (» β421 in 13) 3b in Brand setzen, verbrennen; νεκρούς, vgl. καίω B2c (bes. //333, Φ343. 349, /238) u. φλεγέθω (πυρί Ψ\91): Η429 οί δέ (Tr.) σιωπή ' νεκρούς πυρκαϊής έπενηνεον άχνύμενοι κήρ, ‘ έν δέ πυρί -σαντες έβαν προτί Ίλιον ίρήν - 7/432in (Gr.), susp.
Leaf, nach L3232 έν adv. - άστυ, einzige Verwendg. d. Präs.st.s: /589 (Phoinix zu Ach.:) „τοί δ9 έπί πύργων ’ βαΐ- νον Κουρήτες καί ένέ-θον μέγα άστυ“ wollten in Brand setzen (Schadewaldt), hier ohne πυρί/ός wie auch an folg. 3 Stt. — νήα(ς), vgl. καίω B2b (bes. /602, 0600, Ικατα] σμύχω /653, δαίω K316L, auch έμβαλλω / έμπεσε πυρ O597L, /7113. 122): 2V319 (Idom. zu Mer.:) „αίπύ oi (Hektor) έσσεΐται ... ' ^νήας ένι-σΛαι, δτε μή αύτός γε Κρονίων^ έμβάλοι αίθόμενον δαλόν νήεσσΓ 0501 (Aias zu Gef.:) „ή ούκ ότρύνοντος άκούετε λαόν άπαντα ' "Εκτορος, δς δή
1533
1534


πρη-tho, έπρεσε
«ρηξις
L ιθι μενεαίνει;** 702 (Τρωσίν δ* έλπετο θυμός) L Λσειν κτενέειν θ’ ήρωας "Αχαιούς — νήα(ς) 4- πυρί (vgl. /653, Sc. 18; zum Dat. s. 12233): Θ182 (Hektor zu den Tr.n:) „άλλ’ δτε κεν δή νηυσίν έπι γένωμαι, 1 μνημοσύνη τις έπειτα πυρός δηϊοιο γενέσθω, ' ώς νπυρι νήαΛς ένι-σω, κτείνω δέ και αυτούς 1 Άργείους" s S47 (ένι-σαι) Μ19% μέμασαν δέ μάλιστα 1 τεΐχός τε ρήξειν και ένι-σειν (-σαι v.l.) u Λς 0417 (μιής περί νηός) ούδέ δύναντο 1 ούθ’ ό (Hektor) τόν έξελάσαι και ένι-σαι L u (νήας ν.1.) ' ούθ’ ό (Aias) τόν αψ ωσασθαι (vgl. /653 σμύξαι πυρί νηας u. Sc. 18 καταφλέγξαι) Θ217 (Hektor drängt die Gr.) καί νύ κ’ ένέ-σεν (κεν έ-σεν ν.1.) ^πυρί κηλέφ^ νηας έίσας, 1 ει μή κτλ. Θ235 (Ag.:) „νύν δ’ ούδ’ ένός άξιοι είμεν ' "Εκτο ρος, δς τάχα νηας ένι-σει L /‘, zur Authentizität des V. s. u.a. Kirk, Iliad z.St. Ύ374 (Worte nb. dem getöteten Gegner:) ,, μαλακώ τερος άμφαφάασθαι ’ "Εκτωρ ή δτε νηας ένέ-σεν (ένέ-θεν ν.1.) t j“ — νηας 4- πυρός (quasi partitive > gen. of material [Monro, H.Gr. 146], s. SchwyzerII 111, vgl. 12231): /242 (Od. zu Ach.:) „στεύται γάρ (Hektor) νηών άποκόψειν άκρα κόρυμβα ' αύτάς τ’ έμ-σειν (έμπλήσειν Arist.) μαλερού πυρός" /782 (Ach. zu Patr.:) ,,έμπεσ’ έπικρατέως, μή δή πυρός αιθομένοιο 1 νηας ένι-σωσι (Tr.)“
D ν.1. Λ/90 (= 198), Κ471; ci. Hes. fr.3O2,11
C. P. de Putter
κρηκτηρ [Ρ, Γ] Ε nom. ag. zu πρήσσω (s.d.), 'Macher’, m. Konnot. eines zielgerichteten Tuns; vgl. Benveniste, Noms d’agent 47; zum Suff. Risch 28ff.; άπρηκτος Bd. ISp. 1114
Εχ sch.min. P.Köln inv.2381 zu 0162: πλευστικοί άπό τού π[ράττειν καί πε]ραν τήν θάλασσαν, sch.D /443: άντί τού διδάσκαλον έσόμενον λόγων ών δει λέγειν, καί [ρήτορα δραστικών] έργων α δει πράσσειν
L Ή. Knorringa, Emporos, Amsterdam 1926, 7; 2M.Noe, Phoinix, Ilias u. Homer, Leipzig 1940, 25f.; 3Bravo, DHA 3, 1977, 33f. u. 38f.; 4 A. Mele, II commercio greco arcaico, Neapel 1979, 58 f.; 5Wickert-Micknat, Unfreiheit 101 A.56+; 6Bra- vo, DHA 10, 1984, 99-103, 130f., 138f.; 7Mele, DHA 12, 1986, 71 ff.; «Kopeke, Arch. Hom. M 123ff.; 9E. Scheid-Tissi- nier, Les usages du don chez Homere, Nancy 1994, 69; ,0P. Schubert, Noms d’agent et invective, Göttingen 2000 (Hy- pomn. 133), 77 f.; 11 C. Μ. Reed, Maritime Traders in the An- cient Gr. World, Cambridge 2003, 66 ff.
B Grundbed. Macher (s. E) in d. II. greifbar, in d. Od. zum Geschäftemacher spezialisiert (ähnl. πρήξις [s.d.] z.B. in Λ524 / /72. 82; L9); vgl. δρηστήρ u. έμπορος Bd.IISp.348 u. 568; Struck, Bedeutungslehre 25 1 Vollbringer (von Ta¬
ten) 1443 (Phoinix zu Ach.:) „τούνεκά με προέηκε διδασκόμενοι τάδε πάντα, ' μύθων τε ρητήρ’ έμεναι -ήρά τε έργων**, zum Verstyp vgl. ζ.Β. π 242; weitere Beispiele fur d. Begriffspaar „Geist / Leib“ s. L2 u. Griffin, Iliad IX z.St. 2 seefahrender Händler i? 162 (Euryalos schmäht Od.:) „δς Θ’ άμα νηϊ πολυκλήιδι θαμίζων, ' άρχός ναυτάων, οϊ τε -ήρες έασι, ’ φόρτου τε μνήμων καί έπίσκοπος ησιν όδαίων ' κερδέων θ’ άρπαλέων* ούδ’ άθλητήρι έοικας**, Interpr. der St. und zum Seehandel in archaischer Zt. s. L‘, L3 33f., L810; zum soz. Status der π. (Unfreie / Nichtadlige / Adlige) s. L6 (in Auseinandersetzg. m. L4); zur Verachtg. d. Handels durch d. Aristokratie als nicht standesgemäß vgl. Odyssey zu #161-4 u. L8 124; auch Plu. Sol. 2 G. Markwald
χρηνης [17‘, 2°, 1H] E < *pr-h2n-, see Fritz, HS 109, 1996, 13; see also Myc. pu-wa-ne. — Deriv.: κατα-, προπρηνής F -ής 13; -έα 2; -έες 3, -εις 1;-ές 1
Μ 1 disyll. la [1-] -ής (δ9) έν κονίησι(ν) Ζ43, Sc.365; -ής Μ396 lb [-3] ηριπε ,δέ ·ήςΛ £58, ^296; L Λ/εΐς
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ε3Ί4, Λ1Ί9 ,-ές Β414 [-4] δέ -ής Ω11 [-*] ό δέ / δ’άρα L-ής έπίύ γαίη / νεκρφ 77310, Φ118, 77413 = 579; L u νεκρφ Ρ300; ό δ’ άρα -ής 0543 2 trisyll. [!««] -έα
Ζ30Ί, Ψ25; -έες έν κονίησι(ν) £418, Δ 544; -έες Π3Ί9
Εχ sch.D: glossed 27418, 21544, £58, Ζ43 w. έπί στόμα and/or έπί πρόσωπον, 21544: άπό τού πρόσω νενε- υκέναι; sch.min. P.Vindob. Gr. inv.39940 to 0543: έπί\ [ ]'πϊρόσωπον] L Leumann, Hom. Wort. 77f.
B face first, face down, of pers. (1) or metaph. (2); predic.
w. 	verbs of falling et sim. ([έκ/κατα]πίπτω 10x, ηριπε 2x, έξεκυλίσθη Z43, έλιάσθη 0543; κατά βαλέειν £414), τείνω / τανύω (Δ 544, Ψ25), (κατά)κείμαι (Φ 118 [+ ταθείς], Ω11); otherwise only £418 (agreeing w. subj. of trans, verb). — Wdfld.: προπρηνής, see also καταπρηνής-, opp. ύπτιος 1 lit. of pers. la of warrior(s; Ares Sc.365) in battle Z307 αύτόν 1 -έα δός πεσέειν Σκαιών προπάροιθε πυλάων Μ 396 έσπόμενος πέσε δουρί 1 -ής Π31ύ ν-ής έπί γαίη 1 κάππεσ\ 413 L ^ν = 579 (^έπί νεκρφΛ) Ρ300 πέσε -ής L j Sc.365 -ής δ’ έν κονίησι χαμαί πέσεν Ε58 ^ήριπε δέ -ήςΛ χ296 l χθόνα δ’ ήλασε παντι μετώπφ Λ 179 πολλοί δέ -εις τε καί ύπτιοι έκπεσον ϊππων ’ ’Ατρείδεω ύπό χερσί 77379 ύπό δ’ άξοσι (of Patr.) φώτες έπιπτον 1 -έες έξ όχέων Ζ43 έκ δίφροιο παρά τροχόν έξεκυλίσθη 1 -ής έν κονίησιν έπί στόμα 0543 (αιχμή στέρνοιο διέσσυτο) ό δ’ άρα -ής έλιάσθη £418 πολέες δ’ άμφ’ αύτόν (Hector) έταίροι ' ν-έες έν κονίησι Λν όδάξ λαζοίατο γαΐαν /1544 u j τέταντο Ψ25 ("Εκτορα) άεικέα μήδετο έργα, ' -έα πάρ λεχέεσσι Μενοιτιάδαο τανύσσας ' έν κονίης Φ118 -ής έπί γαίη ' κεϊτο ταθείς lb in non-martial context Ω11 άλλοτ’ έπί πλευράς κατακείμενος, άλλοτε δ’ αύτε ' ύπτιος, άλλοτε δέ -ής ε 374 -ής αλί κάππεσε (threw him- selj), χεΐρε πετάσσας, ' νηχέμεναι μεμαώς 2 metaph. of built structure, headlong, in headlong ruin £414 (μή πρίν έπ’ ήέλιον δύναι) πρίν με κατά -ές βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον
D Mer.fr.4,4 Κ.-Μ. (= Suppl.Hell.903Α, 16) πρη[[μ]]νη[ (πρημνη[, my puncto deletum, pap.) v.l. £294 (P.Bodmer 1). 540 J.N. O’Sullivan
Πρηξιδίκη [le] E 'Vollstreckerin d. Rechts u. Bestrafe- rin’ (L2Sp. 1753,39 ff.)
L 'Stoessl, RE XVIII,3 (1949) Sp.890f.; 2van der Kolf, RE XXII,2 (1954) Sp. 1751-60; 3Huxley, GRBS 5, 1964, 29- 33
B Frau des Tremiles, des Eponymos Lykiens; ihre Söhne sind Tlos, Pinaros u. Kragos, Eponyme lykischer Städte; sonstige geneal. Daten undeutl., da das Pan.-Fr. mehrere Deutungen zuläßt od. verdorben ist Pan.fr. 18,2 p. 124 Dav. (- fr. 23,2 p. 183 Ber.) ένθα δ’ έναιε μέγας Τρεμίλης καί έγημε θύγατρα (γυναίκα, δάμαρτα, ρ’ ήγαγε κούρην cii.) <’ ΡΝ8 (vgl. α72)> ' νύμφην Ώγυγίην (vgl. α85/6), ήν -ην (Πρηξ. ci., Πραξ. codd.) καλέουσιν, ' Σίβρφ έπ’ άργυρέφ ποταμφ περιδινήεντι (ci., παρά δινήεντι codd.). — Deutungsversuche L1, L2 (bes. Sp. 1757-60), L3 G. Markwald
ΠρηξιΌτη s. Πραξιθέα
κρηξις [1‘, 5°, 2h] Μ [2^] άλλ’ ^ού γάρ τις -ί^ «202 - 568 [1.] -ις /82 [-2] L u /2524; -ιν /72 - <253 - h.Ap.453. 397 Εχ sch.Bam. «568: ή πραξις
L Porzig, Satzinhalte 195; A.Mele, II commercio greco arcaico. Praxis ed emporie, Napoli 1979, 58 f. and DHA 12, 1986, 71 ff.; Bravo, DHA 10, 1984, 105. 129ff.
B (from πρήσσω ή (rffair, business, commerce (1), accom- plishment, result, outcome (2), corrasponding to πρήσσω Bl. 2 and πρηκτήρ B2 and 1 (qq.v.). — Deriv.: Πρηξιδίκη 1 1535
1536


business (in connection w. motion, cf. πρήσσω Β1 and πρηκτήρ B2), Ix subj., 4x obj. of prep., dir.sp. exc. h.Ap.397; adjs. in /82. — Wdfld.: κέρδος, χρεΐος; άνυσις, τέλος (some certain) business: /72 (Nestor to Tel. and Mentor- Ath.:) ,,πόθεν πλεΐθ~ υγρά κέλευθα; 1 η τι κατά -ιν ή μαψι- δίως άλάλησθε 1 οιά τε ληΐστηρες ...;“ (suspexit Arist.) = 1253 (Cyclops to Od. and companions [ath. Ar.Byz.]) = h.Ap.453 (Ap. to Cretan merchants) affair, matter: /82 (Tel. responds:) „έξ Ιθάκης Ύπονηίου είλήλουθμεν' ' -ις δ* ήδ9 ίδίη, ού δήμιος, ήν άγορεύω. 1 πατρός έμοΰ κλέος εύρύ μετέρχομαι, ήν που άκούσω" clearly commerce (in a certain place): h.Ap.397 oi (Cretans) μέν έπι -ιν και χρήματα νηϊ μελαίνη 1 ές Πύλον (έπλεον), Wickert-Micknat, Unfreiheit 108f. w. n.82: „diese Bed. im Hymnos erreicht (w. lit.)“, see Mele and Bravo in L 2 no (good) resuit, profit, formu- laic aphorism in dir.sp. and Od.’s narr., evaluating weeping: .0524 (Ach. to Priam: „be seated,) άλγεα δ9 έμπης ' έν θυμφ κατακεΐσθαι έάσομεν άχνύμενοί περ' 1 Loö γάρ τις -ιςΔ πέ- λεται κρυεροΐο γόοιο' ’ ώς γάρ έπεκλώσαντο θεοί δειλοΐσι βροτοΐσι 1 ζώειν άχνυμένοις" *202 κλαΐον (the companions) δέ λιγέως, θαλερόν κατά δάκρυ χέοντες' 1 άλλ9 L έγίνετο μυρομένοισιν (ν. om. aliquot) = 568, see Heubeck, Odyssey on 202 and cf. <5544 (άνυσις vol. I 960,5 ff.)
W. Beck
πρήσσω [13*, 13°, 1H, 4h, le] E < prä-, cogn. w. περάω etc.; perh. denom. (Chantraine, Dict. 935); -σσ- not Euboean: Cassio in Euboica, M.Bats, B.d’Agostino (edd.), Napoli 1998, 15f. — Deriv.: άπρηκτος, πρηκτήρ, πρήξις
F -σσει 2, -σσουσιν 2; διέ-σσον Ist p. sg. 1, 3rd pl. 3; -σσεσκον 1; -σσησιν 1, -σσωμεν 3, δια-σσωσι 1; δια-σσον- τα 1, -σσοντε 2, -σσοντες 1, -σσουσα 2, δια-σσουσα 2; -ξεις 2, -ξει 1; έ-ξας 1; δια-ξαιμι 1; -ξαι 3; masc. -ξαντα 1; ntr. πραχθεΐσιν le
Μ 1 disyll. [1-] ^ξαι <5\ έμπης οΰ τι δυνήσεαι* Α562, 0191, L j π88 [-2] (τι) -ξεις /2550, Ορ.402; έτι -ξει τ324 [-±] οΰ τι -σσει Λ 552 = Ρ661 2 trisyll. 2a [---] οΰ τι
δια-ξαιμι ξ\9Ί [-^] δια-σοΰσα* ίκέλευθονΛ Α483 - 0429. 213, h.Merc.200; ρίμφα -σσοντε* L j Ξ282, ν'501, ν83, h.Ven.67; -σσουσα L u h.Ap.421; ϊνα / δφρα -σσωμεν* όδοΐο /2264, /476, ο 219 / 47; οδόν -σσουσιν όδΐται h.Merc.203; -σσεσκον 0259; -σσοντες ι491; -ξαντα /60; πραχθεΐσιν Cert. ρ.40,14 2b [1-2] έ-ξας Σ357 [1-1] <5’ ώκα ^διέ-σσον^ πεδίοιο ΒΊΖ5 « Γ14, ^364; L d /326
Σχ 1 simplex sch.min. P.Amh. 18 on o219: -σσωμεν' ά- νύωμεν, sch.D Σ357: άντί τοΰ έξετέλεσας δή και ήνυσας δ ήβουλήθης, sch.Bam. /476: -σσησιν όδοΐο' πορεύηται εις την όδόν, Θ259: έπραττον. ύπηρέτουν, 1491: διαπερώντες, ο 47 περάσωμεν 2 δια- sch. min. P.Oxy.3238 on A 483: δια-σσουσα' διαπέρυσα, sch.D B735: διεπέρων, Γ14: ^διή- voovJt 1326: L διετέλουν, sch.Bam. 0213: διαπερώσι, ξ 197: διελθοιμι
L R. Thomas, Zur hist Entwicklg. d. Metaph. im Gr., Diss. Erlangen 1891, 8. 84ff.; Mutzbauer, Tempuslehre II 73 f.; Snell, Ph. 85, 1930, 152f. - Ges. Sehr. 26ff.; O.Becker, Das Bild des Weges (H.Einzelschr. 4), Berlin 1937, 18. 23 ff. 34. 52 ff. 68
B pass (wer / through / on), traverse (1), achieve, effect (2), always intentional (cf. κατά πρήξιν /72+ contrasted w. μαψιδίως άλάλησθε, Porzig, Satzinhalte 195); for sem. devel- opm. see L; 16x dir.sp. + Ix («491 in 1b) in Od.’s narr.; 9x δια- (app. equivalent to simplex, cf. ανυμαι B introd.); other advs.: ώκα 3x (laa), ρίμφα 4x, ένθα και ένθα 0213 (laß), acc. of ext. <491 (1b), ένθάδε τ324, ρηΐδίως εις ένιαυτόν ρ 197 (2a), έύ 0259 (2b); w. gen. and acc., w. obj.cl. /60
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρήσσω
(2b), Lcompl. ptc.j w. acc. obj. £197 (2a), Σ357 (2b), otherwise w. L j /326 (1b); temp. obj. /326, temp. ref. ξ 197; no middle, pass, lx in Cert. — Wdfld.: see ανυμαι (vol. I 958f. w. comparisons w. π.), further (1) βαίνω, είμι, πλέω, (2) κραιαίνω, τελέω and άτελ- 1 forward motion of pers. / ships w. expl. rel. to field, path, course la formulaic VE, w. όδοΐο, πεδίοιο, κέλευθον in metr. supplementation dep. on verb form; pres.stem laa w. gen. (see Chantraine, Gr.h. II 58) subjunct. w. όδοΐο in final cl. in dir.sp., ref. to beginning of travel be on (start to pass on) our way; see οδός B2cß, West on Op.579 simplex: /476 (Nestor:) „παΐδες έμοί, άγε Τηλεμάχφ ίππους 1 ζεύξαθ9 ύφ9 αρματ9 άγοντες, ϊνα -σσησιν όδοΐο", app. abbrev. of instances w. δια- (cf. ποιητός Β introd.), for diametr. opp. view see Zsilka, AAntHung 12, 1964, 33. 36 /2264 (Priam to sons:) „ούκ äv
δή μοι άμαξαν έφοπλίσσαιτε τάχιστα,1 ταΰτά τε πάντ9 έπι- θεΐτε, ϊνα ^-σσωμεν όδοΐοΛ (sc. to Ach.);“, cf. h.Merc.203 in b o47 (Tel. to Peisistr.:) „ίππους ' ζεΰξον ύφ9 αρματ9 άγων, δφρα L /‘219 (Tel. to companions:) „έγκοσμεΐτε τά τεύχε9, εταίροι, νηί μελαίνη, 1 αύτοί τ9 άμβαίνωμεν, ϊνα L " II δια-, impf. ind. in narr, were passing over, see πεδίον vol. III 1088,33 ff. 1089,27 ff. and Chantraine, Gr.h. II 58 (πεδίοιο has most instances of this gen.): B7S5 τών (the Grs.) ύπό ποσσι μέγα στεναχίζετο γαΐα 1 έρχομένων' μάλα δ9 ^ώκα διέ- -σσον πεδίοιο, — Γ14 (τών [the armies] ύπό ποσσι κονίσα- λος ορνυτ9 άελλής ’) ν'364 (they drove their horses) έσσυμένως' oi δ9 L j ' νόσφι νεών ταχέως' ύπό δέ στέρνοισι κονίη ' ϊστατ9 άειρομένη ως τε νέφος ήέ θύελλα laß w. acc. κέλευθον, ptc. exc. v83 (ind.) and 0213 (subj.), usu. w. mention of arrival simplex: Ξ282 τώ (Hera and Hypnos) βήτην Λήμνου τε και Ίμβρου άστυ λιπόντε ' ήέρα έσσα- μένω ^ρίμφα -σσοντε κέλευθον^. ' Ίδην δ9 ίκέσθην κτλ., cf. h.Cer.380 (άνυμαι vol. I 959,6ff.) ¥^501 οί δέ οί (Diom.) ίπποι 1 ύψόσ9 άειρέσθην L ' αίεί <5* ηνίοχον κονίης ρα- θάμιγγες έβαλλον h.Ven.67 σεύατ9 (Aphr.) έπί Τροίης 1 ΰψι μετά νέφεσιν ρίμφα ^-σσουσα κέλευθον Λ. ' Ίδην δ9 ΐκανεν κτλ. h.Ap. 421 παρέκ Πελοπόννησον έχουσα (Cretan ship) ' ήϊ9 όδόν, πνοιή δέ 'Απόλλων ρηΐδίως ϊθυν9' ή δέ L d ' Άρήνην ικανέ κτλ. - ν83 ή <5* (Phaeacian ship), ως τ9 έν πεδίφ ίπποι, ' όρμηθέντες ύπό πληγησιν ... ' ύψόσ9 άειρόμενοι ρίμφα -σσουσι (δια- ν.1.) κέλευθον, ' ως άρα της πρύμνη (άείρετο) II δια-, 2χ dir.sp.: Α483 ^άμφί δέ κΰμα 1 στείρη πορφύρεον μεγάλ9 ϊα- χε νηός ίούσης' ' ή δ9 έθεεν κατά κΰμα δια-σσουσα κέλευ- θονΛ (ικοντο κατά στρατόν Αχαιών) 0429 L u (/4f. arrival at Pylos) h.Merc.200 (Ap.:) „ειπέ γεραιε ... εϊ που δπωπας ' άνέρα ταΐσδ9 έπί βουσί δια-σσοντα ^κέλευθον" (answer in b below) — 0213 (Tel. to Ithacans:) „μοι δότε νηα θοήν καί εϊκοσ9 έταίρους, ' οϊ κέ μοι ένθα καί ένθα δια-σσωσι u j. ’ είμι γάρ ές Σπάρτην τε καί ές Πύλον" lb non-formulaic, w. acc., Ix temp. (δια-), dir.sp. and Od.’s narr. <491 (Od.: „affer being washed back to the island we rowed away) άλλ9 δτε δή δις τόσσον άλα -σσοντες (πλή- Rhianus) άπήμεν, (cf. ν.473) ' καί τότε δή Κύκλωπα προσ- ηύδων", cf. 5357 (vol. I 958,72 ff.), ο 294 (ib. 959,11 ff.) h.Merc.203 (old man to Ap.:) „άργαλέον μέν δσ9 όφθαλμοΐσιν ίδοιτο ' πάντα λέγειν' πολλοί γάρ όδόν -σσουσιν όδΐ- ται*\ formula-related, see /2264 etc. in aa and cf. /496 (vol. I 958,76ff.) II δια-, temp.: /326 (Ach. to Od.:) „έγώ πολλάς μέν άύπνους νύκτας ϊαυον, ' ήματα δ9 αίματόεντα διέ- -σσον πολεμίζων" 2 achieve, effect mostly neg. usu. οΰ τι (2x w. δύναμαι + inf.) w. τι in var. gramm. functions, also άργαλέον τι (π 88), cf. άπρηκτος (q.v.) and ού γάρ τις πρήξις (/2524, *202 - 568); 2χ acc. subst (τ324, Ορ.402), w. obj.cl. /60; δια- f 197 (finish w. adverb. τΐ) 2a neg. 1537
1538


πρησσω
Πρίαμος
pres. in sim.: Λ 552 ό (lion) δε κρειών έρατίζων ' ίδύει, άλλ’ ού τι -σσει* δαμέες γάρ άκοντες ' άντίον άϊσσουσι = Ρ661 fut.: /2550 (Ach. to Priam:) „άνσχεο, μηδ’ άλία- στον όδύρεο σον κατά δυμόν* ' ού γάρ τι -ξεις άκαχήμε- νος υϊος έήος, ' ούδέ μιν άνστήσεις” w. acc. subst.: τ324 (Pen. to beggar-Od.:) „τφ δ’ άλγιον, δς κεν εκείνων 1 τούτον (Tel.) άνιάζη δυμοφδόρος* ούδέ τι έργον 1 ένδάδ’ έτι -ξει, μάλα περ κεχολωμένος αίνώς” Ορ.402 (έργάζευ, μή ποτέ) ζητεύης βίοτον κατά γείτονας, οί δ’ άμελώσιν. ' δις μέν γάρ και τρις τάχα τεύξεαι* ήν δ’ έτι λύπης, ' χρήμα μέν ού -ξεις, σύ δ’ έτώσια πόλλ’ άγορεύσεις, ' άχρεΐος δ’ έσται έπέων νομός (cf. μηδέν άνύσσης ν. 395) aor.: Α 562 (Zeus to Hera:) „δαιμονίη, αίει μέν όΐεαι ούδέ σε λήδω* ' ^-ξαι δ’ έμπης ού τι δυνήσε^αι, άλλ’ άπό δυμοΰ ' μάλλον έμοι έσεαι* τό δέ τοι και ρίγιον έσται" /7191 (Eurym. to Halith.: „if you incite Tel.) αύτφ μέν οί πρώτον άνιηρέστε- ρον έσται, 1 άται είνεκα τώνδε* σοι δέ, γέρον, δφήν έπιδησομεν" — £197 (beggar-Od. to Eum.:) „ρηϊδίως κεν έπειτα και είς ένιαυτόν άπαντα ' οΰ τι δια-ξαιμι λέγων έμά κήδεα δυμοΰ, ’ δσσα γε δή ξύμπαντα δεών ίότητι μόγησα”, cf. ρ517 (see vol. I 958,5Off.) — π88 (Tel. to Eum.: „I won’t let the beggar go to the suitors) μή μιν κερτο- μέωσιν* έμοι δ’ άχος έσσεται αίνον. ' -ξαι δ’ άργαλέον τι μετά πλεόνεσσιν έόντα ' άνδρα και ϊφδιμον, έπει ή πολύ φέρτεροί είσι*' 2b not neg., iter. and aor., ref. to actions, 2x dir.sp. and pass. ptc. in Cert. iter., obj. is pronominal subst.: #259 αίσυμνήται δέ κριτοι έννέα πάντες άνέσταν, ' δήμιοι, οΐ κατ’ άγώνα έύ -σσεσκον έκαστα, ' λείηναν δέ χορόν, καλόν δ’ εύρυναν άγώνα whose job it was to arrange things aor. action expressed by accompanying ptc.: Σ357 (Zeus to Hera:) „έ-ξας και έπειτα ' άνστήσασ’ ’Αχιλήα
ή ρά νυ σεΐο ' έξ αύτής έγένοντο ... Αχαιοί” w. obj.cl.: /60 (Mentor-Ath. prays to Pos.:) „δός δ’ έτι Τηλέμαχον και έμέ -ξαντα νέεσδαι, ' οΰνεκά δεΰρ’ ίκόμεσδα ...” 1 ώς άρ’ έπειτ’ ήρατο και αύτή πάντα τελεύτα — pass, ptc.: Cert. p.40,14 πιστεΰσαι δέ βροτοΐς ποιον χρέος άξιόν έστιν; ' οίς αύτοΐς κίνδυνος έπι πραχδεΐσιν έπηται
Compd.: 9χ δια-
D inc.auct.fr. PBerol. 21123 Α5 (see πλήσσω D); ν.1. h. Merc. 205 cod. Μ; ci. h. Merc. 348 Pierson W. Beck
πρηστήρ [1Η] Ε nom. ag. zu πρήδω (πίμπρημι), eigtl. 'Bläser’ u. 'Brenner*; vgl. Fraenkel, Nom. ag. I If. u. L4 Σχ sch.Th.846: -ων* τών διάπυρων τών φυσικών (emendatio, codd. aliter)
L ’Aly, RhM 68, 1913, 61 f. (= Hesiod *93); 2Seippel, Ty- phonmythos 111 ff. u. 131 ff.; 3Worms, H. 81, 1953, 30 u. 36f.; 4L.Graz, Le feu dans 1’Iliade, Paris 1965, 225; 5Hall, JHS 89, 1969, 57 ff.
B feuriger Wirbelsturm Th.846 (Zeus im Kampf gg. Typhoeus:) καΰμα δ’ ύπ’ άμφοτέρων κάτεχεν ίοειδέα πόντον ' βροντής τε στεροπής τε πυρός τ’ άπό τοΐο πελώρου ' -ων άνέμων τε κεραυνού τε φλεγέδοντος. - Durch appos. Stellg. zu άνέμων (L3 30 A. 1) als 'Wind’ ausgewiesen, aus Etym. (s. E) u. Zush. (vgl. Σχ) m. Konnot. 'Feuer’; Zuweisg. der πρηστήρες als „Waffe“ zu Zeus od. Typhoeus (καΰμα δ’ ύπ’ άμφοτέρων) ist undeutl. u. umstritten; Stellg. im Vers vor κεραυνού spricht f. Zeus (so West z.St., vgl. B 780 ff. u. L2 131 f.); für Typhoeus L3 36 f., wo m. chiast. Anordng. argumentiert wird (gg. Umstellg. u. Athetese 30); zur Bed. außerhalb des fgrE s. L2 111 ff. u. L5. - Wortf.: άελλα, άνεμος, δύελλα, φύσα G. Markwald
πρηυνω [2H, lh] (Kaus. zu πρηυς:) sanft machen i.S.v. (Wildes) besänftigen (2x göttl. Subj. in Vbd. m. ρεια), (Tiere)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
zähmen (Ix menschl. Subj.) Op.797 τετράς ' μέσση* τή δέ τε μήλα και βοΰς ' και κύνα και ούρήας 1 -ειν έπι χεϊρα τιδείς, vgl. Pi. ΟΙ. 13,85 Th. 254 Κυμοδόκη δ’, ή κύ- ματ’ 1 πνοιάς τε ... 1 ρεια -ει, vgl. h.33,14f., μ 168f. h.Merc.417 ρεια μάλ’ έ-εν έκηβόλον (έρατόν κιδαρίζων), vgl. Th. 103. — Wortf.: δάμνημι BI laa, εύνάζω (ε384), ιαίνω Β2, ϊλαμαι, κατηπιόωντο, κοιμάω Blb, μειλίσσω, παύω, στόρνυμι (γ 158+); s.a. ήμερος, κτίλος (Hes. fr.323), μαλακός Β 2 b R. Führer
πρηυς [lh] Ε keine. Neue Lit.: Hamp, MSS 43, 1984, 52; L434ff. — Abi.: πρηύνω L Lamberterie, -υς 1423ff.
B mild, sanft h. 8,10 (κλΰδί) -ϋ καταστίλβων (Mars) σέλας ύψόδεν ές βιότητα ' ήμετέρην και κάρτος άρήϊον (= 3χ ρη + 2χ in V. 12), Ggs. οξύ (V. 14 bzw. μένος οξέος ήελίοιο), vgl. Σ596. — Wortf.: ήκα, ήπιος, καλός (h. Merc. 141), λιγύ (δ 561) R. Führer
πρηών s. πρών
Πριαμίδης [34έ] Ε Patron. zu Πρίαμος m. metr. Längung der 1. Silbe, vgl. Πουλυδάμας m. Πολυδάμνα. Abi. aus primär *Πειραμίδης (Wyatt, Metr. Lengthening 153 f. §22.2.1 [m. Lit.]) bzw. (äol.) *Περραμίδης (Wathelet, Traits eoliens 207. 349) unnötig
F -ης 14, -ao 2, -εω 1, -η 6, -ην 8, -η 2, -ας 1
Μ [----] -τ/ς-, πρόσδεν δ’ έχεν άσπίδα πάντοσ’ έϊσην Ν157 - 803; -ης μέν έπειτα 7/258, Ν586; -ης Β8\Ί, /5490, Ζ76; -η £684, Κ87; -εω ΥΠ*, -η Λ/438, £365, 0597; -ην Λ490, Κ408; -ας N433b [2_3] 'Έκτωρ -ης 0216 = /1300 = 7’204, 0356, Λ 295, Ν828, £449; -αο κατ’ άσπίδα πάντοσ’ έϊσην Γ356 = 7/250; f Εκτορι ·ηΔ άμοτον μεμαώτες / μεμαώτι ΝΑΩ. 80; L 7/112; fΈκτορα -ηνΛ (...) μάλα περ μεμαώτα Ξ3Ί5, 0604; L , Ν316, £503, Σ164; -ην «Ρ183; vgl. Wathelet, Dict. 917 f. Πρ nicht positionsbildend, vgl. 'Εκτορι/α -η/ην Enjb. nach PN: Hektor £817, Λ/438, NI57. 803, £365, 0597, ΥΊΊ, Doryklos Λ 490, Polydoros K408
B Sohn des Πρίαμος (s.d. Bllca) 1 'Έκτωρ, der Π. schlechthin: £817, £684, 7/112. 250. 258, 0216. 356, Λ 295. 300, M438, N40. 80. 316. 803. 828, £365. 375, 0597. 604, £449. 503, Σ164, T204, ΥΊΊ, «£183 2 and. Söhne: Αλέ¬
ξανδρος (Πάρις) Γ356 ’Άντιφος 21490 Δηίφοβος NI57 Δόρυκλος Λ 490 'Έλενος ΖΊ6, (ohne ΡΝ) Ν586 Λυ- κάων Υ87 Πολύδωρος Υ408 — Pl.: Söhne (ohne ΡΝ)
N433b G. Steiner
Πρίαμος [145*, 8°, 1H, 5e] E PN (L5; L28909), primär wohl Appell. (Titel) 'Vorderster, Fürst’ (L6); äol.-lesb. Πέργαμος < *περίαμος/πέρμαμος (L,4216 A.99; L26; L27; L30); *p(e)ri-amo-, aus einer idg., aber nicht näher identifizierbaren (kleinas.?) Sprache (L8; L13; L241843 Lit.; L26); V*77' *bei, vor, o.ä.’, -amo- (L20) wohl steigerndes Suff., vgl. ON Πέργ-η 'Höhe* mit ΟΝ Πέργ-αμο-ς/ν 'höchste (Stelle)’ — πάντα τά υψηλά (Suda) s έν πόλει άκρη (Ζ88. 297. 317, 7/345); sowie gr. πρόμος 'Vorderster, Anführer*, lat. primus 'erster’ (L26; L312940). Zur Bed. vgl. πέρραμος — βασιλεύς (Hsch., EM), sowie für Titel als PN 'Ρήσος (Thraker) - ’Kö- nig(?)*, Πρύτανις (Lykier) - 'Herrscher’, Κοίρανος (Lykier; Kreter) - 'Gebieter’; (L6) Μίνως — '(Priester)König(?)* (s.d. E). Myk. pi-ri-ja-me-ja bzw. }pi-rarmd( (L11; L17; L18; L19) kaum zugehörig (L,497). Abi. aus dem luwischen PN mpa-ri- ja-mu-wa (belegt in Kizzuwatna/Kilikien) (L9) - ♦p(a)rija-mu- wa '(der) hervorragenden Mut (besitzt), o.ä.’ (L3; L10; L2,458; L22305; LM910. 945; L29) ist auszuschließen. Für *p(a)rija- > 1539
1540


Πρίαμος
Πρίαμος
*pria- wäre Länge der 1. Silbe zu erwarten (s. aber M). Die Komponente -muwa- erscheint in der späteren 'gr.’ Überlieferung als -μουας, -μοας, -μνας, -μυς, -μυους/-μυης, -μυων, -μως, aber nicht als -μος (L23), u. PN mit dieser Komponente sind nur in der südl. Hälfte Kleinasiens 'von Lydien bis Ostki- likien’ (L34) (vgl. oben) belegt, nicht in der Troas u. ihrer Umgebung
F -ος 38 (39), -ε 2, -(ε) 1, -οιο 75 (76), -ου 8, -ω 15, -ον 13
Μ (L14277 A.62; L28910—917) 1 zweis.: -[-^] γέρον -(ε) /2669 2 dreis.: 2a [---] ^καί -οςΛ και λαός (έϋμμελίω
Πριάμοιο) Δ47 = 165 = Ζ449 = [0 552] = 'Homerus’ fr. 18,2 p. 109 Dav., /228 (L4) 2b k^3] L , /2282 = 674; Δαρδανίδης/η -ος/φ //366, Ύ352 / 7V376; τφ/τόν δ9 ό γέρων -ος 7V368, Ύ25; -ος £161. 261, //386, /2469; -ου ΚΙ81. 306; -φ μεγαλήτορι (τοϊό τε παισιν) Ζ283, Ω117. 145; -φ 7V176 = 0551, Ω37. 278. 279; -ον £146, Ω169. 336. 447 2c [wf] ιΔαρδανίδη^/ν -ος/ν £303, /2629 / /2631; (L J -ε φρεσί /2171. 563; δ9 ό γέρων -ος Φ526, /2777; -ος/ν Πριάμοιό τε παΐδες Α255, £288, Α31 /35 (L4); -ος μέγας Η427, /2477; -ος ΚΙ 82. 240, Φ88, /2485; αστυ μέγα -ου £803, Ύ251; πόλιν -ον £241; -ου πόλιν/ς Β37, £230; -φ και Τρωσί £160 s 176 = Δ 173, £304; -φ ... τοϊό τε παισιν 2128; -φ JV460; -ον /2353 2d k--] τόν δ9 ήμείβετ9 έπειτα ^γέρων -ος θεοειδήςd /2372. 386. 405. 552. 659; προσέειπε L d /2217. 634; -ος/ν θεοειδής/έα /2299. 483; -ος τέκε παΐδας Ύ234, Hes.Cat.94,23 Trav.; -ος /2583; Πριάμου Ύ478; -ον βασιλήα /2680; -ον £117, £614, /2598 2e k~‘] Πρίαμόν Υ237 3 viers.: 3a
k~-~] -οιο άνακτος Μ11 3b k«-«] παΐδες / γαμβροί ' κοιμώντο -οιο άλόχοισι(ν) Ζ246. 250; υίάσι δέ -οιο ^διοτρεφέΛεσσι £463; υίεΐς -οιο L Λος βασιλήος £464; ένθ9 υίας/υίι -οιο ... Δαρδανίδαο £159, Φ34; υιόν -οιο δάίφρο- νος "Εκτορα δΐον /651, Λ 197 = 0239; "Έκτορ υιέ -οιο Η47 — Λ 200, 0244; υίέϊ/υίος δέ -οιο Κ81, ^746; υίε δύω -οιο Λ 102, Λ/95; υιός -οιο Ζ512, X158a; υίόν -οιο 0303; "Έκτωρ δέ/τε ν-°ι° πάΧςΛ £134 / £704, ΣΙ54; L u ... 'Έκτωρ 0377; -οιο φίλος παϊς Φ97; -οιο φαίδιμος νίός Η44; -οιο νόθον/ην 21499, 7V173; Πριάμοιο θυ- γατρων είδος άρίστην £124, 7V365; -οιο πόλιν διεπέρσα- μεν αίπήν γ 130 = ω316, λ533; -οιο πόλις/ν Μ\5, Ν\4 / Α 19, Σ288, Χ165; άστυ μέγα / περί -οιο /136 = 278 / Ύ173 s 229; -οιο £105, Ζ242. 317, /276. 160 3c k-M πόλις L-oio άνακτος Λ £373 = 21290. 18; άστυ μέγα u u //296, Ρ160, Φ309, γ 107; άστυ μέγα -οιο £352, /7448; άστυ -οιο ε 106; L u Ζ451; Πρίαμος/ν -οιο τε παΐδες/ ας Α255, £288, Α31 / 35; -οιο γε παίδων Φ105; -οιο τέ- κεσσι(ν) £535, Ύ453; υΐι -οιο £791; -οιο θυρησι £788, //346; -οιο £414, Λ421 3d k«-*] έϋμμελίω -οιο Δ47 - 165 - Ζ449 - [0552] =» 'Homerus’ fr. 18,2 p. 109 Dav. (s. 2 a oben); άγακλήος -οιο 77738 Prosaref.: Il.Parv.fr. 17. 18 Dav., II. Pers. p.62 Dav., Cycl.fr. 1 p. 190 Be. — Formelhafte Vbd. an verseh. Versstellen: Δαρδανίδης/ην/η Πρίαμος/ ον/ε bzw. Δαρδανίδβ Πριάμφ (s. 2b.c); (δ9 ό) γέρων Πρίαμος (s. 2b.c.d); Πριάμοιο άνακτος (s. 3a.c); άστυ μέγα Πριάμου (s. 2c) bzw. άστυ μέγα / k-] Πριάμοιο (s. 3b/c); πόλιν Πριάμου (s. 2c) bzw. πόλις Πριάμοιο (s. 3c); υί(...) Πριάμοιο (s. 3b.c); Πριάμφ [UJJ / U«) τε nateiv (s. 2b.c)
L ’Deger, Herrschaftsformen 121-130; 2K. Deichgräber, Der letzte Gesang der Ilias, Mainz 1972, 32—118; ’Eilers, AOF 17, 1954-56, 328 f.; 4Fehling, Wiederholungsfiguren 139; ’Frisk 594 s.v. Πρίαμος*, 6A.Heubeck, Lydiaka, Erlangen 1959, 37 A.22 (m. Lit.); ’Kalinka, ARW 21, 1922, 18-47; "Kullmann, in: Festschr. Maronitis 197; 9E. Laroche, Les noms 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
des hittites, Paris 1966, 137 Nr. 939; ’°ders., Acta Myc. I 126 A.32; ”Lejeune, BSL 71, 1976, 203; ’2Morris, in: New Companien 599 ff., bes. 605; ,3Neumann, ÖAW, ph.-h. Kl. 236, 1993, 290f.; 14Page, History; '5Pokorny I 812 s.v. peri-\ ’6Preißhofen, Greisenaiter 28—31; 17Risch, in: La transizione dal miceneo all’ alto arcaismo. Dal palazzo alla citta, Roma 1991, 238 §3.1b; ’8Ruijgh, Etudes 255 §219; 19Scherer, in: Stud. z. ant. Epos 32-45, bes. 36; 20Schwyzer I 493f. (III 13.6); 2,Starke, Studia Troica 7, 1997, 447—487; 22Stoevesandt, Der Neue Pauly 10, 305f. s.v. Priamos (m. Lit.); 23Sundwall 160. 288 s.v. *muwa\ 24van der Kolf, RE XXII2 (1954) 1841-1906 s.v. Priamos 1; 25v. Geisau, Kl. P. 4, 1127—1129 Ls.v. Priamos (m. Lit.)/ 26v. Kamptz 343 f. L / 27Wathelet, Traits eoliens 207; 28Wathe- let, Dict.906-946, 1493-1505; 29Watkins, in: MJ.Mellink (Hrsg.), Troy and the Trojan War, Bryn Mawr 1986, 56 f. (m. Lit.); 30West, CQ 23, 1973, 191; 3,Weiszäcker, Roscher III 2936—2965, s.v. Priamos; 32Williams, Electronic Antiquity 5/3, 2000; 33G. Wöhrle, Telemachs Reise, Hypomnemata 124, Göttingen 1999, 73—83; ML.Zgusta, Anatolische Personennamensippen, Prag 1964, 157—172 §23, Karte 23
B PN, Priamos, Herrscher von Ηλιος/ Τροίη Α 19. 255 (bis), £37. 160. 176. 304. 322. 373. 414. 788. 791. 803, £105. 117. 124. 146. 161. 261. 288 (bis). 303. 314, A18. 28. 31 (bis). 35 (bis). 165 (bis). 173. 290. 499, £159. 463. 464. 535. 614. 704, Z242. 246. 250. 283. 317. 449 (bis). 451. 512, //44. 47. 296. 346. 366. 386. 427, 0303. 377. 552 (bis), /136. 278. 651, Λ 102. 197. 200, MW. 15. 95, TV 14. 173. 176. 365. 368. 376. 460, 0 239. 244. 521, /7448. 738, £160, Σ154. 288, K81. 181. 182. 237. 240. 306, Φ34. 88. 97. 105. 309. 526, Ύ25. 158 var. 165.
173. 229. 234. 251. 352. 453. 478, «P746, /228. 37. 76. 117. 145.
160. 169. 171. 217. 278. 279. 282. 299. 336. 353. 372. 386. 405.
447. 469. 477. 483. 485. 552. 563. 583. 598. 629. 631. 634. 659.
669. 674. 680. 777. 803, [0 552] - 'Homerus’ fr. 18,2 Dav., /107. 130, £106, Λ421. 533, v316, £241, £230, II. Parv.fr. 17.18 Dav., II.Pers, p.62 Dav., Cycl.fr. 1 p.190 Bethe, Hes.Cat.94,23 Trav. - Bezeichnungen ohne PN: Δαρδα- νίδης, Ααομεδοντιάδης (s. Ila. 4ba); (ό) γέρων, ό γεραιός (s. 14a); πατήρ (s. I4bß), έκυρός (s. I4by)
I 	Einzeldaten (L28906f. 919 f.) 1 Verwandtschaft
(L241844-1848; L312936-2940) la Genealogie (K215-237): (L25 1127 m. Lit.) Abkömmling des Δάρδανος, s. Δαρδανίδης (ohne PN /2354), über Έριχθόνιος, Τρως, Τλος u. (Vater) Ααομέδων, s. Ααομεδοντιάδης (ohne ΡΝ £250) lb Gattinnen (L25 1128) Iba Hauptfrau: Εκάβη (Z451, Ύ234. 430f.,/2193. 305. 474f.) Ibß Nebenfrauen: Καστιάνειρα (0 302-305), Ααοθόη (Φ84-88, Ύ48) lby 'Harem’: πολλαί άλλαι (Φ88), ένι μεγάροισι γυναίκες (/2497) lc Kinder lea Söhne (L33) Icaaa generell (vgl. M2c, 3b. c; BI2c): runde Zahl 50 (/2495), doch wohnen "Έκτωρ u. 9Αλέξανδρος/Πάρις nicht in einem der 50 θάλαμοι im δόμος des Ρ. (Z244-246), sondern haben je einen eigenen Haushalt (Z313-317); vgl. auch παΐδες (Φ105, X234), sowie /2255. 493 „τέκον υϊας άρίστους“, /2542 ησά τέκνα'*, s. -ίδης Icabb γνήσιοι Icabbaa von Εκάβη* 19 Söhne (/2496, vgl. 751); davon namentl. genannt "Έκτωρ, s. -ίδης, der offenbar älteste u. der wichtigste, v^l. /2242 „παϊδ9 ... τόν άριστον“, /2499-501 ηδς δέ μοι οιος έην ' "Εκτορα** (vgl. Leaf ad 1.); sowie έμός/σος πάϊς (/2408. 426. 638 / 385), φίλον παϊδα (/2619), υϊος έοΐο (/2422. 550), φίλον υίόν {Χ35. 90, Ω146. 195. 237. 685), έμόν τέκος (Ύ56, /2227), φίλον τέκος (X38); auch £314, £704, Ζ251. 451, //47, 0377, /651, Λ 197. 200, 0 37. 239. 244, Σ154, Κ24Ο, A!58a. 430-437, /237. 76. 214. 388. 5O9f. 583. 593f. 585. 599. 710. 747 f. "Αλέξανδρος/Πάρις, s. -ίδης u. υίέϊ σφ (£174),
φίλον υίόν (£307), sowie Ζ317-319. 512, /2249 Άγάθων, 1541
1542


Πρίαμος
Πρίαμος
vgl. /2249; Αντίφονος, vgl. /2250; Αξιων, vgl. II. Parv.fr. 18 Dav.; Δηϊφοβος, s. -ίδης u. A/94f., Ύ233Γ, /2251; Δΐος, vgl. /2251; Έλενος, s. -ίδης u. //44, A/94f., /2249; Ίππόθοος, vgl. /2251; Μήστωρ, vgl. /2257; Πάμμων, vgl. /2250; Πολίτης, vgl. £791, /2250; Τρωίλος, vgl./2257 Icabbßß unsicher: von Καστιάνειρα: Γοργυ- θίων, vgl. Θ 302-305; von Ααοθόη-. Αυκάων, s. -ίδης u. Κ81, Φ34. 84-89. 95-97, Ύ46-48; ^746; Πολύδωρος, s. -ίδης, der jüngste u. Ρ. der liebste, vgl. K407—410, sowie Φ84—91, %46—48 Icabbyy unklar: Αντιφος, s. -ίδης u. Λ 101 f.; Έχέμμων u. Χρομίος, s. £159f. Icacc νόθοι (s. M3b): Δημοκόων, s. Z1499; Δόρυκλος, s. -ίδης Ίσος, s. Α 101 f.; Κεβριόνης, s. /7738 leß Töchter (s. M3b) verheiratet: runde Zahl 12 (Z247—250); namentl. genannt Ααοδίκη (Z251f.) « Έλικάων (Γ122—124); Μηδεσικάστη (νόθη) oo ’Ίμβριος (TV171-176), vgl. Iga unverheiratet: Κασσάνδρη (/2699f., A421f.), um die Όθρυονεύς wirbt (TV363—369. 374—376) Id Enkel: vgl. νήπια τέκνα (Ύ63), namentlich genannt nur Αστυάναξ/Σκαμάνδριος, S. des Έκτωρ (Z402f., Ύ500. 506) le andere Blutsverwandte Brüder: Βουκολίων (υιός άγαυοΰ Ααομέδοντος Z23f.); Τιθωνός (Y231); Αάμπος (Κ238), s. Ααομεδον- τιάδης (O526L); Κλύτιος (K238); Ίκετάων (K238); s. Γ147 Neffen: Αϊσηπος u. Πήδασος, Söhne des Βουκολίων (Z21f.) Δόλοψ, S. des Αάμπος (0525f.); Καλήτωρ, S. des Κλύτιος (0419. 427); Μελάνιππος, S. des Ίκετάων (O546f. 576), s. Iga entfernter Neffe: Αινείας, über Τρως, Ασσαρακός, 1Αγχίσης (K231f. 239f.), der P. zürnt, weil dieser ihn nicht ehrt (TV460L, vgl. auch Kl79—183) If angeheiratete Verwandte Schwiegersöhne: runde Zahl 12 (Z247—250), vgl. 3b; namentl. genannt s. leß Schwiegertöchter: anonym 50, die im Haushalt des P. leben (vgl. Icaaa); ferner (mit eigenem Haushalt) Ανδρομάχη oo Έκτωρ (Z371—502, %437—515); Ελένη oo Αλέξανδρος/ Πάρις, vgl. 2cy. 4b 1g Personen, die wie die Kinder des P. geehrt werden von P., bei dem sie auch wohnen: ’Ίμ- βριος (Schwiegersohn, s. leß; TV 171—176); Μελάνιππος (Neffe, s. le) von den Troern: Δηϊκόων, S. des *Πέργα- σος (E534f.)
2 	Funktionen 2 a Herrscher (άναξ Β3Ί3, ^18. 290, Z451, //296, MW, £160, Φ309, /107) von Ηλιος/Τροίη, der „Stadt des P.“ (άστυ μέγα -οιο ανακτος Η296, £160, Φ309, y 107; άστυ Ιμέγα] -ου/-οιο Β332. 803, /136 - 278, /7448, Χ173. 229. 251, ε 106 bzw. πόλις -οιο ανακτος Β3Ί3, Δ 18. 290; π. -ου £241; -ου/-οιο π. Α 19, Β3Ί, MW. 15, TV14; Σ288, Ύ165, y 130, λ533, ν316, χ 230) und der Τρώες (A255L, £160. 176. 304, Δ 35 f. 173, Ζ283, //296f. 346. 386), die auch als λαός -oio bezeichnet werden (447. 165, Z449, [0552] = 'Homerus’ fr. 18,2 p.109 Dav.), vgl. auch -ος καί λαός (/228), -φ λαοΐσί τε (/237), λαοΐσιν (/2777), „οίσιν άνάσσεις" (/2202); vgl. L’; L7; L21461—464 2 b Repräsentant der Herrschaft seiner γενεή auf Grund seiner τιμή (K181), vgl. K306f. (Pos.:) „ήδη γάρ -ου γενεήν ήχθηρε Κρονίων ' νυν δέ δή Αίνείαο βίη Τρώεσσιν άνάξει" Κ108-183 (Ach. zu Aen.: „(willst du mit mir kämpfen) έλπόμενον Τρώεσσιν άνάξειν ίπποδάμοισι ' τιμής της -ου; άτάρ εΐ κεν έμ9 έξαναρίξης, ' ού τοι τούνε- κά γε -ος γέρας έν χέρι θήσεΓ ’ είσιν γάρ οί παΐδες" 2c Haupt der 'Familie’ (γενεή K306), vgl. (nur in dieser Funktion) Epith. βασιλεύς (£464, /2680. 803) 2co P. und seine Söhne (vgl. lea) allgemein: vgl. -ος/ον -οιο τε παΐδες/ ας (4 255, Γ288, 4 31. 35), -οιο παΐδες (Γ105Γ, 4 28, Ζ244—246. 283), -οιο γε παίδων (Φ105) bzw. E6V3L άλλά έ μοίρα ' ήγ9 έπικουρήσοντα μετά -όν τε και υίας £463 f. (Ares) υίάσι δε -οιο διοτρεφέεσσι κέλευσεν ' „ώ υίεΐς -οιο
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
διοτρεφέος βασιλήος" — bei der Eidleistung (vgl. II2) verlangen d. Griechen die Anwesenh. der -οιο βίη (£105, vgl. 117. 249—266), weil sie seinen Söhnen nicht trauen (Γ106— 110) — er befiehlt se. Söhnen, wobei er sie beschimpft (/2248—265) — er beklagt deren Todj vgl. %44f. „(Ach.) δς μ9 υιών πολλών τε καί έσθλών εύνιν έθηκε ' κτείνων" Ύ423—426 „(Ach.) τόσσους γάρ μοι παΐδας άπέκτανε τηλεθάοντας. 1 τών πάντων ού τόσσον οδύρομαι, ' ώς ενός, 1 Έκτορος" /2498-501 (zu Ach.) „τών μεν πολλών θουρος Αρης ύπό γούνατ9 έλυσεν' ' δς δέ μοι οίος έην, 1 τόν σύ πρώην κτείνας ' Έκτορα"; sowie /2204f. = 520f. (Ach.) ,,δς τοι πολέας τε καί έσθλούς ' υίέας έξενάριξε/α"; vgl. /2253—260. 493—501; Selbstbez. als πανάποτμος (/2255. 493) — er löst d. Leiche Hektors aus (vgl. II2): wobei ihm zunächst d. Söhne u. Schwiegersöhne Geleit geben (/2330L), und veranstaltet für ihn das Totenmahl, vgl. /2802L δαίνυντ9 έρικυδέα δαΐτα ' δώμασιν έν -οιο διοτρεφέος βασιλήος 2cß Ρ. beklagt das drohende Schicksal der Töchter, der νήπια τέκνα u. der Schwiegertöchter (X62—65) 2cy Relevanz für Hel. (als Schwiegertochter, vgl. If. 4b): £160f. (Here) s 176f. (Ath.) s 4173f. (Ag.:) „κάδ δέ κεν εύχωλήν -φ καί Τρωσί λίποιεν/τε/μεν ' Αρ- γείην Ελένην" (vgl. Γ156—160); 418f. (Zeus:) ,,ή τοι μέν οίκέοιτο πόλις -οιο ανακτος, ' αύτις δ9 Αργείην Ελένην Μενέλαος άγοιτο"; aber //345—378 2c6 'Wert’ des Ρ.:
falls er im Lager der Griechen entdeckt würde, müßten seine Söhne für ihn dreifach Lösegeld bezahlen (/2684f.)
3 Wohnsitz 3 a der 'Palast’ des P., vgl. δόμος (Z242),
δώμα (Ύ478), δώματα (/2281. 803), metaphorisch μέλαθρον u. θύρετρα (£424f.), befindet sich auf der 'Akropolis’, vgl. έν πόλει άκρη (Z317, //345 f.) bzw. Πέργαμος (vgl. Z512), u. besteht aus δώμα, αυλή, θάλαμος (vgl. Z316L) u. den μέγαρα der γυναίκες (vgl. /2495) 3 b im 'Palast’ des P. befinden
sich auch 50 θάλαμοι für die Söhne u. deren Gattinnen sowie (in der αυλή) 12 für die Töchter u. die Schwiegersöhne (Z242—250); jedoch haben Αλέξανδρος/ Πάρις u. Έκτωρ eigene 'Paläste’ mit θάλαμος, δώμα u. αυλή, vgl. δώματα (Z313), δόμοι (Ζ49Ί. 503), neben dem 'Palast’ des Ρ. (Z213— 217) 3c am Tor des 'Palastes’, vgl. έπί -οιο θύρησι, ist der Platz der άγορή der Troer (£788 f., //345 f.)
4 Person 4 a Alter (vgl. L16; L241849): P. ist (ό) γέρων (als Epith. TV368, Φ526, Ύ25, /2217. 372. 386. 405. 552. 634. 659. 669. 777, vgl. Ml, 2b. c. d; ohne PN Γ109. 181. 249. 259, X33. 37. 75. 77. 412, /2164. 236. 248. 322. 326. 328. 332. 358. 361. 379. 411. 424. 457. 460. 471. 508. 515. 543. 546. 560. 569. 571. 577. 599. 640. 671. 683. 689. 715) bzw. (ohne PN) ό γε- ραιός (Γ191. 225, /2162. 252. 279. 302. 390. 433. 618); vgl. auch πολιόν τε κάρη πολιόν τε γένειον (%74, /2516), no- λιάς ... τρίχας (XII); έπί γήραος ούδφ (X60); X419f. „ήν πως ήλικίην αίδέσσεται ήδ9 έλεηση 1 γήρας"; sowie (Hermes zu Ρ.:) /2362 „πάτερ" 371 ,,φίλφ δέ σε πατρί έίσκω" 363 „οΰτ9 αύτός νέος έσσι" (Ρ. zu Hermes:) /2373 „φίλον τέκος" 425 „τέκος" (Ach. zu Ρ.:) /2398 „(mein Vater) γέρων δέ δή ώς σύ περ ωδε" 4 b Bezeichnung nach Verwandtschaftsverhältnissen nach Vorfahren: Δαρδα- νίδης, Ααομεδοντιάδης (s. la) zu seinen Kindern: (ohne PN) πατήρ (Ύ238, /2161. 265. 370), πατήρ φίλος (X408, /2594), φίλον πατέρ* (/2700) zu Hel.: (ohne PN) έκυρός (Γ172, /2770), Anrede an sie als „φίλον τέκος" (Γ161ί. 191 f.), sowie cÖ 4c Eigenschaften 4co allgemein: άγακλέης (/7738), δΐος (TV460, /2618), μέγος (Η421, /2447) 4cß 'Gottähnlichkeit’: θεοειδής (/2217. 299. 372. 386. 405. 483. 552. 634. 659), (ohne ΡΝ) ισόθεος φώς (Γ310), ^διο- τρεφής βασιλεύς (Ε464, /2803) 4cy physische Erscheinung: Π72 (Hel.:) „αίδοϊος τέ μοί έσσι δεινός τε" 1543
1544


Πρίαμος
/2631 f. (Ach. bewundert Ρ.) είσορόων δψιν τ9 άγαθήν και μύθον άκούων 4cö psychische Eigenschaften Klugheit: vgl. Epith. δαίφρων (/651, Λ 197), θεόφιν μήστωρ άτάλαν- τος (//366); sowie //367 έύ φρονέων άγορήσατο και μετέει- πε ΚΙ83 ,,ό δ9 έμπεδος ούδ9 άεσίφρων“ /2282. 674 (Idaios
u. 	Ρ.) πυκινά φρεσί μήδε9 έχοντες Mut: μεγαλήτωρ (Ζ283, /2117. 145) Güte: /2770 (Hel.:) „πατήρ ως ήπιος αίεί“ Selbstüberwindung: /2478f. (Ρ. küßt die Hände Ach.) αϊ οί πολέας κτάνον υίας 504—506 (Ρ. zu Ach.:) „(ich bin mitleidswürdiger als dein Vater) έτλην δ9 oi9 οΰ πώ τις έπιχθόνιος βροτός άλλος, ’ άνδρός παιδοφόνοιο ποτι στόμα χειρ9 όρέγεσθαι“ 4ce Kriegskunst: έυμμελίης (Δ47. 165, Ζ449, [69552] = 'Homerus’ fr. 18,2 p. 109 Dav.); vgl. L14241 f. 275LA.61
5 	Bedeutung 5a Reichtum und Ruhm: /2543—546 (Ach. zu Ρ.:) „καί σέ, γέρον, τό πρίν μέν άκούομεν όλβιόν είναι 1 δσσον Λέσβος άνω, έντός έέργει ’ καί Φρυγίη καθύπερθε καί Ελλήσποντος άπειρων, 1 τών σε, γέρον, πλούτφ τε καί υίάσι φασί κεκάσθαι“ Σ288ί. (Hektor) „πρίν μέν γάρ -οιο πόλιν μέροπες άνθρωποι 1 πάντες μυ- θέσκοντο πολύχρυσον πολύχαλκον“; sowie X50f. 340f., /2228—235 5 b der Krieg um "Ιλιος/ Τροίη Cycl.fr. 1
p. 190 Be. fortunam Priami cantabo et nobile bellum retrospektiv (Odyssee): yl07f. (Nestor:) „δσα καί περί άστυ μέγα -οιο άνακτος ' μαρνάμεθ9“ ε 106f. (Hermes:) „οϊ άστυ πέρι -οιο μάχοντο ' είνάετες, δεκάτφ δέ πόλιν πέρσαντες ..." £240f. (Od.:) „ένθα μέν είνάετες πολεμίζομεν υίες 'Αχαιών, ' τφ δεκάτφ δέ πόλιν -ου πέρσαντες“ Λ 533 (Od.:) „αύτάρ έπεί / άλλ9 δτε δή -οιο πόλιν διεπέρσαμεν αίπήν“ s γ 130 (Nestor:) — ν316 (Od.:) £230 (Ath.:) „σή δ9 ήλω βουλή -ου πόλις εύρυάγυια“ 5c Schicksal, mit dem das seiner Familie u. das von "Ιλιος u. der Troer verbunden ist 5ca positiv: vgl. 2144—47 (Zeus zu Here:) „(von allen Städten) τάων μοι περί κήρι τιέσκετο 9Ίλιος ίρή 1 καί -ος καί λαός έϋμμελίω -oio“ 5cβ negativ _ allgemein: Δ 164f. (Ag.:) « Z448f. (Hektor:) „έσσεται ήμαρ δτ9 άν ποτ9 όλώλη 'Ίλιος ίρή ' καί -ος καί λαός έϋμμελίω -οιο“ - von Seiten der Götter: vgl. K306f. (s. I2b) ύ 26-28 (Hera zu Zeus:) „πώς έθέλεις άλιον θεϊναι πόνον ήδ9 άτέλεστον, ' ίδρώ θ9 δν ίδρωσα μόγφ, καμέτην δέ μοι ίπποι ' λαόν άγειρούσυ, -φ κακά τοΐό τε παισίν“ Δ 31—36 (Zeus zu Hera:) „τί νύ σε -ος Παριάμοιό τε παΐδες ’ τόσσα κακά ρέζουσιν, δτ9 τ9 άσπερχές μενεαίνεις 1 "Ιλιον έξαλα- πάξαι έϋκτίμενον πτολίεθρον; ’ εί δέ σύ γ9 είσελθοϋσα πύλας καί τείχεα μακρά ' ώμον βεβρώθοις -ον -οιο τε παΐδας ' άλλους τε Τρώας“ [6>552] = 'Homerus’ fr. 18,1—2 p. 109 Dav. (die Götter lehnen das Opfer ab) μάλα γάρ σφιν ^άπήχθετο "Ιλιος ίρή 1 καί -ος καί λαόςΔ έϋμμελίω -οιο /225—30 (Hera, Pos. u. Ath.) έχον, ως σφιν πρώτον t u Αλεξάνδρου ένεκ9 άτης (weil er die beiden Göttinnen zugunsten von Aphr. beleidigt hatte) Z282f. (Hektor über Paris:) „μέγα γάρ μιν 'Ολύμπιος έτρεφε πήμα ' Τρωσί τε καί -φ μεγαλήτορι τοΐό τε παισίν“ /2547f. (Ach. zu Ρ.:) „αύτάρ έπεί τοι πήμα τόδ' ήγαγον Ούρανίωνες, ' αίεί τοι περί άστυ μάχαι τ' άνδροκτασίαι τε“ — von Seiten der Griechen: vgl. Ä3O3f. (Od.:) „δτ' ές Αύλίδα νήες 'Αχαιών ' ήγε- ρέθοντο κακά -φ καί Τρωσί φέρουσαι“ Ύ453 (Andrem.:)
δή τι κακόν -οιο τέκεσσιν“; sowie Χ59—71
II Gesamtbehandlung 1 frühere Erlebnisse Kampf zus. m. d. Phrygem gg. d. Amazonen (Γ184—189) Reise als Gesandter zu d. Thrakern (/2234f.) Aufenthalt bei d. My- scm (/2277f.) 2 Auftritte in der Handlung der Ilias
(LM907-909. 926-928. 935-939; L3’2944-2947) Τειχοσκο- ηίη (Γ 145-242); vgl. L241862f. δρκοι (Γ245-313, vgl. 105-110. 117); vgl. L241863f. Τρώων άγορή (//345-379);
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρίν
vgl. L241864f. νεκρών άναίρεσις (//427-432) Heerschau έπί πύργου (Φ526—536); vgl. L241865 "Εκτορος άναίρεσις (Ύ25-78. 90f., 405-429); vgl. L241867f. Έκτορος λύτρα (/275. 117-119. 143-781. 801-803); vgl. L2; L241868-1881; L32 3 Tod des P. (Kyklos): II.Parv.fr. 17 p.58 Dav. u. II.
Pers. p.62,19 Dav. P. wird von Νεοπτόλεμος vom Altar, an den er sich geflüchtet hatte, weggerissen u. an der Tür des Hauses getötet (L241887-1890; L28925f.)
D II.Parv.arg.2 p.75 Ber. ... καί κατά τόν αύ]τόν καιρόν [Εύρύπυλος ό Τελέφου υιός] έκ τής Μυ[σίας παραγίνεται βοηθών] τοΐς Τρωσ[ί Πριά]μω< ι> είτα ...[ (vel πολέ]μω< ι> ed. pr.) Hes. Cat. 94,5 Trav. Πριά]μω<ι> βασιλήι[ G. Steiner
Πρίας [1Η Prosa] ΡΝ einer der von Oinomaos getöteten Freier der Hippodameia, Hes.fr.259a (Prosaref.; aus den Μεγ. ΉοϊαιΊ Epim.?) V.Langholf
πρίασΦαι [4°] E isolierter Aor., bereits myk. als qi-ri-ja- to = k”riiato, s. DMic. II 205; Verbalwurzel ererbt, s. LIV2 395 f.; zur Bildg. s. neben Frisk s.v. und Risch §86b noch Strunk, Nasalpräsentien 47. 114; Ruijgh, Scripta minoraI 612; Rix, Histor. Gr. §231. — Abi.: άπριάτην Σχ sch.min. P.Amh. 18 zu o483: πρίατίο] * έ(υνήσα]το
B erwerben, kaufen (durch Tausch), nur Aor. formelh. (umgangssprachl. t.t. aus Rechtsgeschäft?) vom Sklavenkauf + Instr. (wofür später Gen.) des Kaufpreises (« [bes. £452] Betonung der eigenen Leistung, vgl. lat. suo sumptu, de suo), der a430 spezifiz. wird (έεικοσάβοια), 4- πάρ Ταφίων (£452). — Wortf.: allg. κτήσασθαι (auch Sklaven £4. 452 nb. π.), κτεατίσσαιΖ ώνεΐσθαι (Op.341 κλήρον, £202 ώνητή, sc. παλλακίς, s.a. ώνος), sowie 'verkaufen’ περάω (Sklaven), πέρνημΓ, entspr. (aber aus ep. Milieu?) Formel ώνον (d.i. Kaufpreis, Lösegeld) έδωκε (s. IISp.291,61 ff.); s. Köstler, Hom. Recht 37 (Abgr. gg. Brautwerbung, s. έδνα), Wickert- Micknat, Unfreiheit 138 ff. 224 f. 1 Haus-, Grundherr kauft Sklaven/in; Gesch. der Eurykl. (bei Vorstellung «= Erstauftritt): a430 (dem Tel. δάίδας φέρε) Εύρύκλει9, Ώπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο, ' τήν ποτέ Λαέρτης ^-ατο κτεάτεσσιν έοΐσι,ι ' πρωθήβην έτ9 έοϋσαν, έεικοσάβοια δ9 έδωκεν, ' ίσα δέ μιν κεδνή άλόχφ τίεν ' εύνή δ9 οΰ ποτ9 έμικτο, χόλον δ' άλέεινε γυναικός (s. dagg. /450), mit Spezifizierung des Kaufpreises (vgl. £57; Eurykl. durch Stammbaum nobili- tiert); entspr. in Gesch. - Erz. des Eum.: o483 („Phöniker entführten mich nach Ithaka) ένθα με Λαέρτης L /*; dagg.: £115 (der Bettler fragt nach dem, von Eum. mehrfach angedeuteten, Grundherrn:) „τίς γάρ σε u Λ ' ώδε μάλ9 άφ- νειός καί καρτεράς ώς άγορεύεις;“ (sc. V.96ff.), Frage setzt Status des Kaufsklaven voraus, die Antw, (hier Od.* als der aktuelle άναξ u. nicht der urspr. 'Erwerber’, der Altenteiler Laertes) beiläufig erst V.l39. 144 2 Sklave kauft e. Sklaven
(Vorstellung der Nebenfigur Mesaulios) £452 σίτον δέ σφιν ένειμε Μεσαύλιος, δν ρα συβώτης ' αύτός κτήσατο οίος άποιχομένοιο άνακτος, ' νόσφιν δεσποίνης καί Λαέρταο
' πάρ δ' άρα μιν Ταφίων L Λ, π. nimmt κτήσατο auf, dabei mehrfache (lobende) Betonung der Eigenleistung (wie bei Eum. üblich, vgl. £5 ff. 34 f., dazu s.v. σκύτος)
H.W. Nordheider
κρίν L 1 allg.: A.Stummer, Über den Artikel bei Homer, Progr. Münnerstadt 1886, 36 f.; Monro, H. Gr. 201. 269. 283. 322; M.Sigall, De πρίν particulae usu Homerico, Progr. Czernowitz 1907, 3—28; Wackemagel, Synt. I 262 u. II 141; Schwyzer II 654f.; Garcia Ramon, Em. 53, 1985, 68ff.; vgl. auch Meier-Brügger, Gr. Sprw. I 168f. (Lit.) 2 Etym.:
1545
1546


πρίν
C. Thiemann, Hom. Modus-Syntax 16f.; Pisani, SIFC n.s. 12, 1935, 293 f.; Schwyzer I 631; Dunkel, in: Rekonstr. u. rel. Chron. 167 3 Metrik: La Roche, HU I 256f.; Wecklein,
Textkrit. Stud. Od. 48 m. A.l; van Leeuwen, Enchir. 90; Schwartz, in: "Αντίδωρον 62; Perrotta, SIFC n.s. 4, 1927, 246; Tsopanakis, Hom. Researches 163 m. A.60 4 Syntax: La
Roche, HU II 72 f.; Thomas, CR 11, 1897, 377; Vandaele, Opt. 178—81; Chantraine, Gr.h. II 264f. u. 314f.; Pritchett, AJPh 76, 1955, 198f.; Burguiere, Infin. 44-6; Wace Stub- bings, Companion 172f.; Bechert, Diathesen von ίδεΐν I 87— 90 u. 180—2; Ruijgh, Scripta minora II 586f. 5 Sonstiges: Hogan, CJ 71, 1975/6, 305-10; Wilson, Gl. 69, 1991, 175-83 6 zu einzelnen Stellen: 6a £288, £504 ff., Φ58Ο: Leaf u. Iliad z.St. /65: Hermann, Sprachw. Komm. 52; vll3: van der Valk, Text. Crit. Od. 59; o393f.: Wackemagel, Synt. II 164f.; r475: Stanford z.St.; Hes.Sc. 17: Russo z.St. 6b die D-Schol. erklären π. an folg. St.n durch πρότερον: A97, £112. 344. 348, Γ132, Δ 114, £135. 288. 472 /523, P5; durch πριν αν: B355
Stellen s. Gehring u. Hofinger, sowie J. R.Tebben, Concordantia Homerica I/II, Hildesheim usw. 1994/98; Nachtrag: inc. auct. fr. PSI 1386,13 (dub.) G. Markwald
πρίνινος [1H] E von πρίνος (s.d.) wie hom. φήγινος zu (πύζινος zu später bezeugtem πύζος) (Risch §35e, Debrunner, Wortb. 161)
B von (Stein)eichenholz, Baumaterial des γόης (s.d.) des Pfluges; für Eigenschaften s. πρίνος u. West zu Op.429 Op.429 φέρειν δε γύην, δτ" αν εΰρης, ’ είς οίκον, κατ" δρος διζήμενος ή κατ" άρουραν, ' -ον (πρίινον ν.1.) * δς γάρ βου- σιν άροΰν όχυρώτατός έστιν C.P. de Putter
πρίνος [1Η] Ε unklar, Vorschläge: *brin-, Machek (s. Frisk s.v.), Fumee, Vorgriech. 157; zu πρίειν H.Genaust, Etym. Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen, Basel 1976, s.v. prinos; viell. Zush. m. myk. pi-ri-na-jo (Ruijgh, Etudes §197 n.100), vgl. ΟΝ Πρίνος (Paus. 8.6.4), Πρινασσός (Kleinasien); später bezeugtes Geschl. mask. u. fern. — Abl.: πρίνινος
L ‘Murr, Pflanzenwelt 3—12, bes. 11 f.; 2Olck, RE V (1905) 2013 ff., bes. 2041 f.; 3Müller, Handwerk u. Sprache 19f.; 4H. Baumann, Die gr. Pflanzenwelt in Mythos, Kunst u. Lit., München 1982, Abb. 8. 38. 39. 71 (letzteres nur f. andere Arten der jetzt in Griechenland wachsenden Eichen)
B wahrsch. (L2) Steineiche, Quercus Ilex, (kontrast. δρΰς, φηγός)-, wohl dunkle, immergrüne Blätter, spitz gezähnt? (L1); lieferte das Holz für das Krummholz, γύης s.d., eines Pfluges, vgl. πρίνινος Op.429; da der γόης während des Pflügens die meiste Belastung trägt, soll das Material hart u. dauerhaft sein, Sch. Ar. Ach. 180 (vgl. πυκνόν, ισχυρόν Thphr. HP3.16.1 [hier die Q. coccifera, Kermeseiche]), daher auch die spätere Verwendung für 'unbiegsamen’ Charakter eines Menschen (Ar. V. 383. 877) Op.436 δάφνης δ" ή πτελέης άκιώτατοι
ίστοβοήες. ' δρυός έλυμα, -ου δέ γύης, zum metr. Probl., s. West z.St.; hier δρΰς u. π. unterschied!. Arten der Gattung Eiche C.P.de Putter
πριστός [2°] E zu πρίω (s. Frisk s.v., vgl. πείρω, auch χρίω), s. noch myk. pi-ri-je-te (DMic. II 124) und pi-re-te (DMic. II 126), dazu Ruijgh, Scripta minora II 166. 196
B gesägt (geschnitzt), Epith. von έλέφας ([s.d.] sc. das Material, nicht das Tier) in VE-Formel, vgl. 'Verlängerung’ νεο- πρίστου (s.d. mit Lit., auch zur Technik); τ564 im Ggs. zu ζεστών κεράων; vgl. weitere techn. Verbaladj. (δινωτός, κε- στός, κολλητός, πηκτός, πλεκτός, τρητός u.a.) bei Ammann, 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
προ
in: Μνήμης χάριν 16; im Vgl. mit Pen.s weißer Haut (Schönheitsattr. bzw. sonst auch vom verwundeten Krieger, s. Irwin, Colour Terms 113 u. vgl. K437 [ίπποι] λευκότεροι χιό- νος): σ196 καί μιν μακροτέρην καί πάσσονα θηκεν ίδέσθαι (Ath. die Pen.), ' λευκοτέρην δ" αρα μιν θηκε ^-οΰ έλέ- φαντοςΔ, gener, vom 'bearbeiteten’ Material od. hier svw. frisch geschnitten? (s. νεόπριστος) da Elfenbein dann bes. weiß, später vergilbend (s. Irwin a.O.) in myth. / metaph. ('etym.’) Zush. (s. s.w. έλεφαίρω, έλέφας B2b, s.d. Amory, dagg. [zur Formel] Lord, HSPh 72, 1968, 39 f.): τ564 (δοιαί πύλαι ονείρων aus κεράεσσι bzw. έλέφαντι) τών οΐ μέν κ" έλθωσι διά L Δ, ' οΐ ρ" έλεφαίρονται (οΐ δέ διά ζεστών [s.d. Β3] κεράων έλθωσι έτυμα κραίνουσι) (bearbeitetes) ge- schnitztes(?) Elfenbein im Ggs. zum polierten Hom
H.W. Nordheider
προ L 1 allg.: Monro, H. Gr. 191 f.; Schwyzer II 505—8 2 Etym.: Ruijgh, Scripta minora I 115 A.22 (vgl. s.v. πρώτος in E); myk. nur als Präv. belegt: Hooker, ZAnt 26, 1976, 27— 9; DMic. II 146ff.; CEG 6, 2001, 153 3 Gebr.: 3a allg.:
F. 	Illek, Über d. Gebr. d. Präp.n bei Hes. Τ. I, Progr. Mähr. Trübau 1888, 22 f.; Wackemagel, Synt. II 211; Porzig, Satzinhalte 168; Chantraine, Gr.h. II 130f.; Wace - Stubbings, Companion 144; Shipp, Studies 134 3 b als Präf.: K.v. Garnier,
Die Präp. als sinnverstärkendes Präf. in d. hom. Gedichten, Diss. Heidelberg, Leipzig 1906, 38 f.; Wackemagel, Unt. 238 f.; E.Fascher, Προφήτης, Gießen 1927, 5f.; Wackemagel, Synt. II 237ff.; Leumann, Hom. Wort. 99 m. A.59; Hooker, ZAnt 26, 1976, 27-9; Dunkel, ZVS 96, 1982/3, 71 f.; ders., in: Rekonstr. u. relat. Chronologie 155; Garcia-Ramon, in: FS Beekes, Sound, Law, and Analogy, Amsterdam 1997, 54 ff. 4 zu einzelnen Stellen: 4a sch. D Δ 373: προ φίλων έμπροσθεν τών προσφιλών αύτοΰ έταίρων, 057: προ τε παίδων* άντί τοΰ ύπέρ τέκνων (vgl. ΑΓ286, /2734), Π188: προ φόως δε „είς τό φώς"", „είς τό φανερόν". περισσεύει δέ ή „προ"* πρόθεσις, Ρ66Ί: προ φόβοιο* άντί τοΰ „ύπό φόβου"", ή προ τοΰ άναγκασθηναι φυγεΐν 4 b zu ούρανόθι προ (Γ3), Ίλιόθι προ (0561, ΛΓ12, JV349, £581; vgl. J.Haubold, Homer’s People, Cambridge 2000, 95), ήώθι προ (Λ 50, £469, £36): Leaf II Appendix Η, 599 A.l; Ahrens, Kl. Sehr. 87-9; Christ, AB AW München2 17, 1885, 109f.; Lejeune, Adv. en -θεν 203—9; Renehan, Gl. 50, 1972, 56; Iliad zu Γ3; Odyssey zu £581 4c zu sonstigen: ύ382: Leaf z.St. u. zu Λ 569; Wackemagel, Synt. II 206 u. 212; Chantraine, Gr.h. II 130; West zu Op.579; Iliad z.St; ΑΓ224: Leaf z.St.; Chantraine, Gr.h. II 131; Shipp, Studies 134; P667: Leaf z.St.; Shipp, Studies 147; Iliad z.St.; Dunkel, IF 95, 1990, 162f.; vgl. oben (in 4a), sch. D z.St; a31: Wackemagel, Synt. II 238 f.
Stellen s. Gehring u. Hofinger, sowie J.R.Tebben, Concordantia Homerica I/II, Hildesheim usw. 1994/98; Nachträge: Cert. p. 37,26; Choer.fr. 8,1 p.270 Ki. - Call., Hec., fr. 238,22 Pf. (dub.)
προ in Komposita m. Nomina u. Adverbien: δια- (s. s.v. διά), περί- (s. s.v. περί L2); -αλής, -βάδην, -βασις, -βατα, -βλής, -βολος, -γενέστερος, -γονος, -δοκή, -δομος, -ήκης, •Θαλής, -θέλυμνος, -θοήνωρ (ΡΝ), -θοος (ΡΝ), -θόων (PhD, •θυμίη, -θύραια, -θυρον, -ίκτης, -ίζ (nur -ϊκός), -ίωζις, -xAu- τος, -κρις (Hes. fr. 332), -κροσσαι, -λοχος (ΡΝ), -μαχος, •μηθεύς (ΡΝ), -μνηστΐνος, -μος, -νοος (ΡΝ), -παρ (vgl. West zu Th.518), -πάροιθε(ν), -πας/ν, -πολος, -πρηνής, -ρριζοζ* -σσω, -τερος, -τιάων (ΡΝ), -τμησις, -τονος, -τροπάδην, •φασις, -φερής/έστερος/έσχατος, -φορος, ·φρασσα/·φρων, -χνυ, -Χ°ή, -χοος, -χυτός, πρύμνη, πρυμνός, πρωϊ/πρωϊ, πρώτος II προ in KomposiL m. Verben (s.dd.): •βαίνω, -βάλλω, -βιβάς / -βιβάω, -βλώσκω, -βοάω, -βάοντε
1547
1548


προ
(v.l.ant. Λ/277), -βέβουλα (s. βούλομαι), -γίγνομαι, -γιγνώσκω, -δαήναι, -εέργω, είμί (nur Ptz. πρό τ’ εδντα), -είπεΐν, -ερέσσω, -ερύω, -έχω, -θέω, -θορεΐν (nur Ptz.), -ιάλλω, -ιάπτω, -ίδεϊν, -ίημι, -ίστημι, -καλέω, -καλίζομαι, -κείμαι, -κυλίνδω, -λέγω, -λείπω, -μαχίζω, -μάχομαι, -μίσγω, -νοέω, -πέλαζε (ν.1. Λ 583), -πέμπω, -πίπτω, -ποδίζω, -ρέω, -τάμνω, -τεύχω, -τίδημι, -τρέπομαι, -τύπτω, -φαίνω, -φέρω, -φυγεΐν, -φράζω (προπεφραδμένα Ορ.655), -φυλάσσω, -χέω II außerdem: mit προκατ(α)-: έχω, ίζω; mit προ προ-: κυλίνδω; mit άποπρο-: έλεΐν, ιημι, λείπω, τάμνω; mit έκπρο-: καλέω, λείπω; mit έπιπρο: ιάλλω, ΐημι, χέω; mit παρεκπρο-: φεύγω; mit ύπεκπρο-ι δέω, λύω, ρέω, φεύγω G. Markwald
προαλής [Ρ] Σχ sch.D ad 1.: καταφέρει Β (s. Frisk s.v., zu προάλλομαι, vgl. προπετήςΐ) ansch. abschüssig, vgl. s.w. κλιτύς, όχθη; im Gl. funep.’ Sit. der Landarbeit) Φ262 (Ach. vom Skam. verfolgt, wie άνήρ όχετηγός beim Grabenziehen υδατι ρόον ήγεμονεύη) τό δέ τ9 (sc. ύδωρ) ώκα κατ- ειβόμενον κελαρύζει ' χώρφ ένι -εΐ (προάλεΐ qu.), φθάνει δέ τε και τον άγοντα (metr. vgl. Ν4Ί3+ χώρφ έν οίοπόλφ im Gl.), im Kontext zahlr. fachsprachl. hapax legomena (s. Keil, Lexikal. Raritäten 59 f.); später (erst wieder Ap. Rh. 3,73, umgedeutet) s. A. Rengakos, Ap. Rh. u. ant. Hom.erkl., Zetern. 92, 1994, 132f. H. W. Nordheider
προβαδην [1H] of doing something walking Op.729 (betw. sunset and sunrise) μήτ* έν όδφ μήτ9 έκτος όδοΰ -ην ουρήσεις ' μηδ9 άπογυμνωθείς (έζόμένος δ9 δ γε δεΐος άνήρ ή δ γε πρός τοίχον πελάσας αυλής), on arrangement of w. see West on v.728, on their authenticity on w. 724-59 (pp. 333f.) J.N.O’Sullivan
προβάοντε v.l. ant. A/277, s. βοάω Blb
πρόβασις [1°] Σχ sch.min. POxy.3160 to βΊ5: την [τετραπόδων κτησινί L Holt, Noms d’action 68; Benveniste, Vocabulaire I43f. 59 f.; Gangutia Elicegui, Em. 37, 1969, 75 f. 77. 82
B verb. noun used as concr. coli.: livestock, animals of flocks and herds opp. to ρκειμήλιαΛ (w. π. 4- L u cf. βίοτος [ß\26. 142, 4* ^κτήματα^ v. 123; cf. t u v. 140], οικος [vv.64. 238], Χρήματα [vv.78. 203]); only here in this sense βΊ5 (έμοι [Tel.] κέρδιον) ύμέας (Ithacans) έσδέμεναι (see έσθίω / έσθω BI3) κειμήλιά τε -ίν τε (n. v.56). — Wdfld.: πρόβατα, further s.w. βοΰς, μήλον I J. Ν. O’Sullivan
πρόβατα [2\ 1Η, lh] Σχ sch.D ΞΙ24: πάντα τά τετράποδα έκάλουν οί παλαιοί -α διά τό πρό τών οπισθίων βάσεων έτέρας εμπρόσθιους έχειν, καθά καί Ησίοδος φησίν* ιΧαλεπός^ -οις, L , δ9 άνδρώποις
L W. Wegener, D. Tierwelt bei Hom., Progr. Königsberg 1887, 3; Richter4·, Arch. Hom. H53f.; Benveniste, Vocabulaire 37 ff.
B livestock, animals of herds and flocks; n. separate mention of horses ¥^550, cf. caute h.Merc.571 where π. may be seen as resuming and extending μήλοισι Ξ124 ναΐε (Tyd.) δε δώμα * άφνειόν βιότοιο, άλις δέ οί ησαν άρουραι ’ πυ- ροφόροι, πολλοί δέ φυτών έσαν δρχατοι άμφίς, ' πολλά δέ οί έσκε Ψ550 έστι τοι (Ach.) έν κλισίη χρυσός πολύς, έστι δε χαλκός ' καί -, είσί δε τοι δμφαί καί ίπποι, that might be given as a prize Op. 558 (the month Lenae- on is) χαλεπός -οις, χαλεπός δ9 άνδρώποις (η. βουσιν ν.559) h. Merc. 571 (ταυτ9 έχε καί βοΰς, ίππους τ9 άμφιπό- λευε καί ήμιόνους [lac.] καί λέουσι καί σύεσσι καί
προγενέστερος, -τατος
κυσί καί μήλοισι) πασι δ9 έπί -οισιν άνάσσειν Έρμήν. — W d f 1 d.: see πρόβασις J. N. O’Sullivan
4 προβλής [3‘, 3°, lh] Σχ sch.D Β396: ,προβεβλημένφ. έκκειμένφΛ. δ έστι προέχοντι εις θάλασσαν, Π4ΩΊ\ u sch.min. P.HarrislO to B396: προ}βεβλημέ[νωι]. έξέχοντι
B projecting, jutting; epith. of feature of rocky sea-shore
8 (σκοπέλφ B396 [η. άκτή v.395], πέτρη Π4ΩΊ, 4x άκταί*), of buttress-posts of wall (A/259); in sim. B396, /7407 B396
μέγ9 ϊαχον ώς δτε κΰμα * άκτή έφ9 υψηλή * -ήτι σκοπέλφ Π 407 (έλκε [Patr. Thestor]) ύπέρ άντυγος, ώς δτε τις
12 φώς ' πέτρη νέπί -ήτιΔ καδήμενος ίχθύν ' έκ πόντοιο θύραζε λίνφ καί (χαλκφ) (cf. μ 251) h.7,3 (έφάνη παρά θΐν9 άλός) άκτή L u ε405 ού έσαν λιμένες νηών δχοι ούδ9 έπιωγαί, ' άλλ9 ^άκταίΛ -ήτες έσαν σπιλάδες τε πάγοι τε
16 κ 39 L j δέ -ήτες έναντίαι άλλήλησιν ' έν στόματι (of har- bour) προύχουσιν ν97 δύο δέ -ήτες έν αύτφ (harbour) ' L j άπορρώγες — Μ 259 στήλας ... -ήτας έμόχλεον, άς άρ 9Αχαιοί ' πρώτας έν γαίη θέσαν έμμεναι έχματα πύργων
20 (cf. προβάλοντο Ψ255). - Wdfld.: πρόβολος; προέχω (έχω ΒII 10a); cf. προβάλλομαι (Ψ255) J. Ν.O’Sullivan
πρόβολος [ 1 °] a projection of rock, projecting rock on sea-
24 shore μ 251 ώς δ9 δτ9 έπί -φ άλιεύς (ές πόντον πρόίησι βοός κέρας), cf. Π407. — Wdf 1 d.: see προβλής
J. N. O’Sullivan
28 προγενέστερος, -τατος [3έ, 6°, lh] Μ nur funfs. 1
[uJ.v] γενεή -τερος /161; -τάτη ρηενΛ h.Cer. 110 2 [w^uw] -τερος L d Β555, η\56 = Λ343; -τερος εϊη 0205; -τερός έστιν ΨΊ39; -τεροι είσιν β29; -τεροι ήσαν ω160;
32 -τερος αύτοϋ τ244
Σχ sch.D Β555: -τερος ήεν' παλαιότερος ύπήρχεν, sch. Bam. β29: πρεσβύτεροι
Β von früherer Geburt, früher/est geboren, vgl. εύγενής;
36 πρεσβύτερος, -τατος, s. Risch §34d; außer Superl. (lh) nie von Geschwistern, nur von (männl.) Nicht-Verwandten in Ggs. zu πρεσβύτερος, -ότατος (meist von Geschwistern); Ältersein bringt einen best. Status u. Respekt (tw. kraft der Erfahrg. [vgl.
40 5205] des Älteren) m. sich; das impliziert eine Vorrangser- wartg. in Konkurrenzfragen; Ag. kann Ach. vorwerfen, daß der ihm, dem Älteren, keinen Respekt zollt, den Ag. auf Grund des Älterseins verdient; deshalb wird Aias von den
44 Göttern mehr geschätzt als Antil., u. Echeneos erlaubt, den höher geschätzten Alkin. zu mahnen. Man kontrast. den Fall Pulyd. und Hektor, wo die Gleichaltrigkeit ausschließt, daß der Altersvorrang entschärfend bzw. gesichtsrettend wirkt (s.
48 Πουλυδάμας B2 Ende); vgl. auch z.B. Diom.’ Entschuld!* gung, wenn er dem älteren Ag. Rat geben will (Ξ107 ff.) 1
Komp. [3*, 6°] nur von Männern, außer r244 Präd.nom. m. είμί*; komparat Funktion (la) m. Hinsicht auf rel. Alter, nur
52 zw. Männern ohne Familienband; 2x m. komp. Gen. (¥^789, r244), 2x ohne gramm. expl. Vgl.sperson, wohl impl. (B555, /161); kontrastiv (1b) m. Hinsicht auf abs. Alter: Sg.: der Äl* tere u. Klügere (Ö205, 77156 —= λ343); PL: 'die Älteren’ als
56 (soziale?) Gruppe (ggüber den jungen Männern, vgl. νέοι - γέροντες /258 u.ö., πρεσβήες ß29, ω 160) la komp. Bed.: in Hinsicht auf d. rel. Alter; vgl. πρεσβύτερος (m. Wortf.) /161 (Ag. zu Nestor betr. Versöhng. m. Ach.:) „καί μοι
60 ύποστήτω δσσον βασιλεύτερός είμι ' ήδ9 δσσον γενεή -τερος (προφερεστερος- ν.1. ) εύχομαι είναι", vgl. V.58 u. Ζ24 (von Geschwistern); anders Hainsworth, Iliad z.St.: „claim(s) of rank“, γενεή wie in Λ 786 ¥*789 (Antil.:) „έτι καί νΰν '
64 άθάνατοι τιμώσι παλαιοτέρους άνθρώπους. * Αϊας μέν γάρ έμεΐ9 ^ολίγον -τερος Λ έστιν, ' ούτος (Od.) δέ προτέρης γε-
1549
1550


προγενέστερος, -τατος
νεής προτέρων τ9 άνθρώπων* ' ώμογέροντα δέ μίν φασ9 έμμεναι**, zum Privileg des Älteren vgl. 0204 (πρεσβυτέροι- σιν), dort im Untersch. zu Ψ139 innerh. der Familie r244 (Bettler-Od. zu Pen.:) „καί μέν οί κήρυξ (Eurybates) L u αύτοΰ ' εϊπετο (τίεν δέ μιν έξοχον Όδ.)*9 lb kontrast. Komp. [5°]: 3χ Sg. (älter u. weiser), 2x Pl. s.o. B555 Νέστωρ οίος εριζεν (m. Menesth. im Ordnen von Truppen) * ό γάρ -τερος ήεν, d. Erfahrg. wiegt die Vorzüglichk. des Menesth. auf, zum (abs.) hohen Alter Nestors vgl. A 250 ff., zu seiner Befehlshaberskompetenz s. V.362ff.; zur Echtheit s. Basler Komm. z.St. - 5205 (Men. zu Peisistr.:) „έπει τόσα είπες, δσ9 αν πεπνυμένος άνήρ ' ειποι και ρέξειε, και δς -τερος εϊη (wie dein Vater Nestor)“ τ/156 όψέ δέ δή μετέειπε γέρων ήρως Έχένηος, ' δς δή Φαιήκων άνδρών -τερος (-τατος ci. Bekker ) ήεν ' και μύθοισι κέκαστο, παλαιό τε πολλά τε είδώς - λ 343, vgl. Nestor u. γέρων Φοϊνιξ 1432*, nach Ameis-H. u. Heubeck, Odyssey z.St. άνδρών Part.Gen. (vgl. πρεσβύτατος) Schadewaldt aber ^en.comp., d.h. rel. (s. la) II ß29 (Aigyptios:) „νΰν δέ τίς ώδ9 ήγειρε; τινα χρειώ τόσον ϊκει ‘ ήέ νέων άνδρών ή οΐ -τεροί είσιν; (τιν9 άγγε- λίην στρατοΰ έκλυεν, ήέ τι δήμιον πιφαύσκεται ήδ9 άγο- ρύει;)**, die Älteren, gute Ratgeber u. Redner ggüber den Jüngeren, ω160 (Amphimedon im Hades zu Ag.:) ,,οι55ε τις ήμείων δυνατό γνώναι τόν (Od.) έόντα 1 ούδ9 οΐ -τεροι ήσαν**, die Älteren der Freier 2 Superi. [lh]; vgl. πρεσβυ- τάτη (Sc.260 u.ö.) h.Cer. 110 (4 Töchter des Keleus treffen Dem.) Καλλιδίκη και Κλεισιδίκη Δημώ τ9 έρόεσσα 1 Καλλι- θόη θ9, ή τών -τάτη ήεν άπασών, Präd.nom., m. Personenbereich in Part.Gen.; vgl. Th.79; nur hier von e. Frau im Vgl. m. Schwestern C.P.de Putter
πρόγονοι f. [1°] L ’Calhoun, CPh 29, 1934, 197 f.; 2Marzullo, Maia 5, 1952, 277ff.; 3Chantraine, in: Corolla Lin- guistica (Festschr. Sommer), Wiesbaden 1955, 12ff.; 4Richter, Arch. Hom.H 55
Εχ sch.Bam. z.St.: προγενέστεροι. παλαιότεραι. ή μεταγενέστεροι τη ήλικίφ
Β (Risch § 74c) die Vorgeborenen (vgl. später 'Vorfahren*), d.h. die Erstlinge (die Lämmer u. Zicklein der ersten Geburtsgruppe des Jahres); metr. Var. zu πρωτόγονος 1221 (σηκοί άρνών ήδ9 έρίφων) διακεκριμένοι δέ έκασται ' έρχατο, χωρίς μέν πρόγονοι, χωρίς δέ μέτασσαι, ’ χωρίς δ9 αύθ’ έρσαι, zu mögl. Trennungsgrund L4: kultisch (vgl. ^πρωτόγονος^). — Wortf.: προγίγνομαι, προγενήστερος, L ,; Opp.: όψίγο- νος, μέτασσαι, έρσαι v.l. ζ/323 C.P.de Putter
προδοχή [V] hapax Σχ sch.D Δ 107: έν προδοκήσι* τό- ποις πρός ένέδραν έπιτηδείοις προσκοπεΰσαι. άπό τοΰ δο- κεΐν L Buchholz, Arch. Hom. J 73
B (Risch §74c) Anstand, Ort wo Jäger den Tieren auflau- em, vgl. ^δεδεγμένοςΛ Δ 107 έσύλα (Pandaros) τόξον έύ- ξοον ίξάλου αίγός ' άγριου, δν τυχήσας ' πέτρης έκβαί- νοντα t j έν -ησι (βεβλήκει), zu Jagd sonst s. L u. κύων B1 c C. P. de Putter
πρόδομος [2\ 6°] E Risch §76b (Determ.-Kompos.); Schwyzer II508 A.1 (hypostas. Kompos.) F nur έν(ί) -φ
M [w3] ένί -φ 1413, ξ5, ο466, υ 143; έν ·φ Ω613 - δ302, ο 5, υΐ
Σχ sch.D /473: τφ προστόφ τοΰ θαλάμου, διέχεε τήν τάξιν. θάλαμος μέν γάρ ό έσω οίκος της αύλής. τό δέ πρό αύτοΰ πρόδομος, αίθουσα δέ περίστυλον, τοΰτ9 έστι πρός ήλιον τετραμμένη στοά παρα τό αϊθεσθαι, Ω673: τφ πρό τοΰ θαλάμου οϊκφ, sch.min. P.Amh.18 zu ο5: τ]ώι πρό τοΰ κοιτώνος τ[ό]πφΙι L s. πρόθυρον L345
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
προϋέλυμνος
Β Vorhaus, Vorbau nirgends architekton. beschrieben: έν -φ δόμου Ω6Ί3 = 5302; ένί -φ πρόσθεν θαλάμοιο θυράων 1413; Lmit αίθουσα ortsgleich, 5302 (297), Ω613 (644); für Feuerstelle geeignet u. nicht L u /473 (472); (zum Verhältnis von έν -φ zu ύπ9 αιθούση L4;) auch im ländl. Anwesen des Eum. vorhanden ξ5, desgl. in der κλισίη des Ach., dort nicht von anderen Besuchern einsehbar u. Privatheit des Gastes gewährend Ω613 (650) konkreter vorstellbar als das πρόθυρον, s.d., dessen Identität mit dem πρ. sich nicht erweisen läßt (L4; doch vgl. Odyssey III 217) meist nur als szen. Raum erwähnt: 1 vorwiegend in Beschr., wie Gäste des Hausherren übernachten o5 (Ath. fand Tel. u. Peisistr.) εΰδοντ(ε) έν -φ Μενελάου υ 1 έν -φ εύνάζετο (Od.) 143 έδραθ9 (Od.) ένί -φ 5302 οί μέν άρ9 έν -φ δόμου αύτόθι κοιμήσαντο (Tel. u. Peisistr.) = Ω6Ί3 (Priam. u. Idaios; zu der Besonderheit, daß Achills κλισίη einen πρ. hat, s. Roth, Iterata 91-95; +Chr.Gill / N. Postlethwaite / R. Seaford, Reciprocity in Ancient Greece, Oxford 1998, 102) 2 in sonstigen Szenen: ξ5
(Od. traf den Eum., der sich Schuhe verfertigte) ένί -φ ήμε- νον, ένθα οί αύλή~' υψηλή δέδμητο (W. Richter, Arch. Hom. Η 24—26) ο 466 εύρε (die Entführerin des Kindes Eum.) 5* ένί -φ ήμέν δέπα ήδέ τραπέζας ' άνδρών δαιτυμόνων 1413 οΐ μέν (Bewacher des Phoinix) άμειβόμενοι φυλακάς έχον, ούδέ ποτ9 έσβη 1 πΰρ, έτερον μέν ύπ9 αιθούση εύερ- κέος αύλής, ' άλλο δ9 ένί -φ, πρόσθεν θαλάμοιο θυράων
D ν.1. ο461 τ51 (s υΐ) V.Langholf
προήκης [1°] hapax vom scharf μ 205 έσχετο 5’ αύτοΰ ' νηΰς, έπεί ούκέτ9 έρετμά -εα (προήια, ούκέτι χερσίν έρετμά προήκασι χερσίν w.ll.) χερσίν έπειγον, s. Kurt, Seern. Fachausdr. 137f. — Wortf.: s. Bd.IISp.774,71 ff.
G. 	Markwald
προϋαλής hapax [lh] aujblühend (vgl. Wackemagel, Synt. II), frühreif (Zumbach, Neuerungen 22: „gut wachsend“; zur Bildg. s. Bd.ISp.676,51 ff.) h.Cer.241 (Dem. fungiert als Amme des Demoph.) τοΐς (den Eltern) δέ μέγα θαΰμ9 έτέτυκτο ' ώς -ής τελέθεσκε (der S.), θεοΐσι δέ αντα έφκει. — Wortf.: s. Bd.IISp.776,10ff. G.Markwald
προϋέλυμνος [34] E unsicher; teils vorgr. Urspr. vermutet, teils zu ai. dharuna— n. 'Stütze, Grundlage, Boden* gestellt (contra: L1 61), s. Frisk u. Chantraine, Dict. ss.vv. -θέλυμνος; vgl. lat. profundus u. τετραθέλυμνος (0419 s /122)
Σχ sch.D /541: πρόρριζα. ή έπάλληλα καί πυκνά, ΧΤ5: έπαλλήλους ή προρρίζους. θέλυμνα δέ κυρίως οί θεμέλιοι, 7V13O: έπάλληλοι. πυκνοί. Άνδρόμαχος έν Έτυμολογικοΐς φησι κυρίως λέγεσθαι τά έπαλλήλους κλάδους έχοντα δένδρα διά τό θηλυμανεΐν, sch. Ar. Pax 1210c: φαίνεται καί ούτος καί άλλοι πολλοί τό -ον άντί τοΰ πρόρριζον άκούειν ... Άρίσταρχος δέ τό συνεχές καί άλλο έπ9 αλλφ δηλοΰσθαί φησι (JV130)
L 'Solmsen, Beitr. 61 ff.; 2Bechtel, Lexil. 282-4; 3Wacker- nagel, Unt. 237-41; 4Diller, Ph. 97, 1948, 361-3; ’G.S.Kirk, The Songs of Homer, Cambridge 1962, 195 f.; 6Danek, Dolonie 64—6; 7Anselmi, Aevum(ant) 11, 1998, 70f.
B unsicher; etwa: 'vordergründig’ 1 mit Stumpf und Stiel 1541 πολλά δ9 δ γε (kalydon. Eber) -α χαμαί βάλε δένδρεα μακρά ‘ αύτήσιν ρίζησι καί αύτοΐς ανθεσι μήλων, vgl. Leaf z.St. Κ15 αύτάρ δτ’ ές νήάς τε ϊδοι (Ag.) καί λαόν Αχαιών, ' πολλάς έκ κεφαλής -ους έλκετο χαίτας ' ύψόθ’ έόντι Διί, μέγα δ’ έστενε κυδάλιμον κήρ, vgl. F.Klingner, Studien zur gr. u. röm. Literatur, Zürich u. Stuttgart 1964, 9f. A.l; L5 196; Iliad z.St. 2 mit der Fläche nach vom od. geschichtet TV 130 οί γάρ άριστοι ' κρινθέντες Τρώάς τε καί 1551
1552


κροϋέλυμνος
"Εκτορα δΐον έμιμνον, 1 φράξαντες δόρυ δουρί, σάκος σά- κεϊ-φ, vgl. Leaf z.St.; Gray, CQ 41, 1947, 119 A.l; L5; Odyssey zu χ122 s.v. τετραθέλυμνον; Iliad z.St. — Wegen d. Schwierigk., aus dem Befund der Stellen e. einheitl. Bed. zu gewinnen, kontrovers diskutiert; schon die Schol. schwanken zw. 'm. d. Wz. heraus’ u. 'in dichter Folge’ (s. Σχ); nach Reichel, Hom. Waffen 34 A.l: 'geschichtet, schichtenweise’, zustimmend L1, ablehnend L2: 'm. d. Grundfläche nach vom’, danach L3: 'dessen Grundlage weg ist’ (nur in /541 u. K\5, in TV130 π. = τετραθέλυμνος 'vierschichtig’, ablehnend L771), vgl. Strömberg, Prefix Studies 11; L4: urspr. Bed. (in /541 u. TV 130) 'm. d. Fläche nach vom’, dann vom 'Doloniedichter’ (ATI5) fälschl. als 'm. d. Wz. heraus’ gedeutet; zustimmend Risch, Gl. 33, 1954, 194; Chantraine, RPh 3. Ser. 47, 1973, 316f.; L771; ablehnend Lloyd-Jones, N.S. CR 23, 1973, 199; Janko, CPh 81, 1986, 309 m. A.3 u. Iliad zu TV 130; skeptisch L6
D Λ 272a v.l. Th. 742 G. Markwald
ΠροΦοήνωρ [3*] E bereits myk. PN to-wa-no = T’ouä- nör, s. DMic.II 372; zur Bildg. vgl. Sommer, Frage 38; Sommer, IF 55, 1937, 194. 217; Hoffmann, Gl. 28, 1940, 48;
v. 	Kamptz §2d,2. 20b. 33b, 1. 35a,4a. 66
B PN boiot. Heerführer B495 wohl identisch (Iliad zu S449—453) m. dem von Pulyd. getöteten /7., S. des Areilykos S450. 471 \Kullmannj, Quellen 70. 122f. 160; L Jt in: L u
u. J.Althoff (Hrsgg.), Vermittlg. u. Tradierg. von Wissen in der
gr. Kultur, Tübingen 1993, 132 V.Langholf
ΠρόΦοος [2*] E Sommer, Nominalkompos. 173m.A.3;
v. Kamptz § 16h. 22c, 1. 66
B PN S. des Tenthredon, Heerführer der Magneten B756, in 758 /7- θοός genannt (hierzu Rank, Etymologiseering 67;
H.-J. Lingohr, Die Bed. der etym. Namenserklärungen in d. Gedichten Hom.s u. Hes.s u. in d. hom. Hymnen, Diss. phil. [masch.] Berlin 1954, 57) + Kullmann, Quellen 118; Burr 128; Giovannini 38; H. S.-L. 151 V. Langholf
Προθόων [l·] PN Tr., von Teukros getötet, Ξ515 (-όω- να) v. Kamptz § 16h. 22c 1. 47b 2. 66; Wathelet, Dict. II S.946. 1505; Wathelet, Troyens, S. 25. 34. 57. 72; zum Verstyp Visser, Hom. Vers. 79—102 V. Langholf
προΦϋμί(η) [Γ] L Porzig, Satzinhalte 205; Hoekstra, Mn. IV31, 1978, 11 ff.
B (zu πρόθυμος [metr. bedingt nicht im fgrE, dafür πρόφρων]:) Engagement (Ggs. μεθημοσύνη, δκνος) £588 (laked. Kontingent) έν δ9 αύτός (Men.) κίεν ήσι -ησι πεποιθως, 1 ότρύνων πόλεμόνδε, poet. Pl. (and. LChantraine, Gr.h., 1131 f.), vgl. V.792 ggüber 4 303, Z510+ u. zu ρσι (sonst nur in Vbd. m. φρεσί[ν\ bis auf βόεσσιν Λ 674, κυσίν Π409) h.Ap.320; zur seltenen correptio (L u 1108f.) vgl. an ders. VSt. /91+, μ 205, zur MD Schulze, QE 291 ff. u. Wyatt, Metr. Lengthening 160 ff., zum poet.Pl. K. Witte, Sg. u. Pl., Leipzig 1907, 34 f. 40 f. Führer
προΦυραια (n.) [lhJ Gebäudeteil vor der Tur, Torraum (vgl. πρόθυρον; Zumbach, Neuerungen 24) h.Merc.384 (Hermes:) „μέγαν δ9 έπιδαίομαι (s. Bd.IISp.201 f.) δρκον* ού μά τάδ9 άθανάτων εύκόσμητα -α“ V. Langholf
πρόθυρον [6*, 18°, 2h, lc] E Risch §69a; Schwyzer II508 (hypostas. Kompos.). - Abl.: προθύραια
F -ov 4, -οιο 9, -ου 3, -οισι(ν) 9, -οισ9 (vor Vok.) 1, -οις (vor Kons.) 1
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρόθυρον
M dreis. [~~-] άνά -ον T212, £34; διέκ -ου 0124; έν -οις Vit. p. 19,7; -ου σΙΟ [---] -ον υ355 [---] διεκ -ου σ386; -οισ9 α103; -ον /474 viers. [«^2^] έκ δ9 έλασε/αν -οιο και αιθούσης έριδούπου Ω323 / /493 = ο 146 = 191; έσταν <5\εν -οισι^ θεοί/άς 5325, «220; έστη δ9 L , 5304; στήσεν αρ9 L , η4; L , Ύ71, 520; βιέκ -οιο^ σ 101; ένι -οισι Λ 777, π 12; -οιο α119 [vJ«] L d σ386, h.Merc. 158; -οιο h.Merc. 271; -οισιν Σ’496
L ’Th. Α. Busink, Prothuron. Inleidende Studie over het woonhuis in Oud-Griekenland, Batavia 1936 (behandelt Wohnarchitektur allg., u.a. auch das πρ.; der Titel 'Prothuron* ist jedoch metaph. gemeint, S.X); 2van der Valk, Text. Crit. Od. 129; ’H.Drerup, Arch.Hom. O, z.B. 11. 13. 17. 48f. 70f. 78. 83. 89—92 ('Vorhalle’, 'Vorraum’, 'Antenhaus’); 4Hiller, WS 83, 1970, 14—21; Weneri, Omero e il palazzo miceneo, in: D. Musti u.a. (Hrsgg.), La transizione dal miceneo all’alto arcaismo. Dal palazzo alla citta, Rom 1991, 177—186
B Gebäude- od. Hof teil vor der Tür, Torraum, Eingangsbereich nirgends architekton. beschrieben topograph. Bzhg., meist unklar, zu θύραι α119 (120), κ220 (230); zu θύραζε σ386, ο355 (361. 367), <p299; zu ούδός σΙΟ (17); zu ούδοΰ αύλείου u. προπάροιθε θυράων α 103 (104. 107); zu προπά- ροιθε θυράων ούδοΰ έπι σΙΟ (32f.); zu αύλή σ101, /474; vgl. ferner Ύ71 (πρώτησι θύρησιν 66, θυραωρούς [ν.1.] 69) sowie L4 weniger konkret vorstellbar als der πρόδομος, s.d., dessen Identität mit dem πρ. sich nicht erweisen läßt (L4; doch vgl. Odyssey III 217) immer nur als Raum von meist typ. Szenen erwähnt (vgl. L5): 1 Szenen der Ankunft; die ankommenden Personen bleiben am πρ. stehen (stets ϊστημι; intrans, außer 7/4; synon. θύρησιν έφίστατο Λ 644, έν πρωτησΓ θύρη- σι σταίη a255f., έστην/αν δ9 είνι θύρησι π 310 / 5325 ν.1.) sie sind meist Gäste od. Besucher; Hausbewohner nur in η4, 5304 η 4 δτε δη ού πατρός δώμαθ9 ικανέ (Naus.), ' στησεν άρ* (sc. ήμιόνους) έν -οισι* κασίγνητοι δέ μιν άμφις ' ϊσταντ(ο) (u. nahmen sie in Empfang) π 12 (Od.: „Die Hunde vor dem Hause des Eum. περισσαίνουσι · ποδων δ9 ύπό δοΰπον άκούω**; sofort darauf) έστη (Tel.) ένι -οισι (Eum. begrüßt ihn u. bittet ihn hinein) Vit. p. 19,7 (ich, das in fremden Häusern Gaben heischende Kind) έστηκ(α) έν -οις (Markwald, Hom. Epigr. 245. 267-269) I während des Wartens nehmen die Personen wahr, was drinnen geschieht (vgl. 2); das Wahrnehmen ist bisweilen nicht expl. ausgedrückt: Λ 777 (Nestor: „in Peleus’ Palast wurde geopfert) νώϊ δ9 έπειτα ' στήμεν ένι -οισι · ταφών δ9 άνόρουσεν 'Αχιλλεύς, ές δ9 άγε χειρός ελών, κατά δ9 έδριάασθαι ανωγε** α 103 βή δέ (Ath. vom Ol.) 1 στή δ9 Ιθάκης ένι δήμφ έπι -οισ9 Όδυσήος, ' ούδοΰ έπ9 αύλείου u. erblickte die προπάροιθε θυράων (107) befindlichen Freier Reaktion des Tel. auf Ath.s Ankunft: 119 εισιδ9 9Αθήνην, ’ βή δ9 ιθύς -οιο, νεμεσσηθη δ9 ένι θυμφ ' ξεΐνον δηθα θύρησιν έφεστάμεν* έγγύθι δέ στάς ' χειρ9 έλε δεξιτερήν δ 20Jim Palast des Men. wurde gefeiert) τώ δ9 (Tel. u. Peisistr.) αύτ9 έν -οισι δόμων αύτώ τε και ΐππω, 1 ' στήσαν (danach wurden sie bemerkt u. hin¬
eingeführt; Men. kann sie von drinnen aus sehen, V.26 τώδε) 5304 (Heph. kehrte nach Hause zurück) έστη δ9 έν -οισι, χόλος δέ μιν άγριος βρει („ihr Götter, δεΰθ9, ϊνα έργ9 άγέλα- στα ϊδησθε**; impliziert ist, daß er vom πρ. aus das Innere des Hauses sah, vgl. V.307 u. die folg. St.) 325 έσταν δ9 έν -οισι (ν.1.) θεοί ... ' άσβεστος δ9 άρ9 ένώρτο γέλως μακάρεσσι θεοϊσι 1 τέχνας είσορόωσι πολύφρονος Ήφαίστοιο κ220 (Od.: „Wölfe u. Löwen vor d. Wohng. d. Kirke περισ- σαίνοντες άνέσταν, nach Art von Hunden; die Gefährten) έσταν δ9 έν -οισι (ν.1.) θεα~ς ' Κίρκης δ9 ένδον άκουον άειδούσης όπ'ι καλή ' ιστόν έποιχομένης (sie riefen ins Haus u. wurden hineingebeten)“ 2 Szenen des Wahmehmens (Se-
1553
1554


προθνρον
προχαλίζομαι
hens, Hörens) vom πρ. her das Wahrgenommene befindet sich 2 a innerhalb des Hauses s. 1 2 b außerhalb des Hauses od. Grundstücks Σ496 (Schildbeschr.: Darst. von γάμοι m. Brautgeleit άνά άστυ, Tanz u. Musik,) αΐ δέ γυναίκες 1 ίστάμεναι θαύμαζον έπι -οισιν έκάστη 3 Szenen des Abreisens od. Aufbrechens in die Feme /493 ίππους τ’ έζεύ- γνυντ9 άνά θ9 άρματα ποικίλ9 έβαινον, 1 έκ δ9 έλασαν ^-οιο και αιθούσης έριδούπουΔ = ο 146 — 191 72323 έκ δ9 έλασε L j 0124 εί μή Αθήνη ' ώρτο διέκ -ου, λίπε δέ θρόνον ένθα θάασσε ähnlich υ355 (Theokl. in Vision:) „ειδώλων δέ πλέον -ον, πλείη δέ και αυλή, ' ίεμένων Έρε- βόσδε ύπό ζόφον" I allgemeiner: Szenen des Sich-Hinaus- bewegens aus dem Hause £34 (συβώτης) έσσυτ9 άνά -ov u. verscheuchte die Hunde, die den ankommenden Od. bedrohten σ386 (Od.: „εί δ9 Όδυσεύς έλθοι, αίψά κέ τοι τά θέρετρα) φεύγοντι στείνοιτο διέκ -οιο θύραζε" h.Merc.271 καί κεν δή μέγα θαύμα γένοιτο ' παΐδα νέον γεγαώτα διά -οιο περήσαι ' βουσι μετ9 άγραύλοισι 4 Szenen des Aus-dem-Hause-Werfens od. -Führens missliebiger Personen (H.Bannert, Formen d. Wiederholens b. Homer, Wien 1988, 102.116f.) σΙΟ (Iros zu Od.:) „είκε, γέρον, -ου, μή δή τάχα και ποδός έλκη" 101 (Od. den besiegten Iros) έλκε διέκ -οιο λαβών ποδός, δφρ9 ΐκετ9 αυλήν ' αιθούσης τε θύρας φ299 (Antin.:) „ήρωας (Lapithen) δ9 αχός είλε, διέκ -ου δέ θύραζε ' έλκον (ΡΝβ) άναίξαντες, άπ9 ^οΰατα νηλέϊ χαλκφu' ρΐνάς τ9 άμήσαντες" /474 έκ δέ (PNa) ήγον άνά -όν τε και αυλήν* 1 τού δ9 άπό μέν ρΐνάς τε και L d 1 τάμνον h.Merc. 158 (Maia zu Hermes:) „νύν σε μάλ9 οϊω ' '
Αητόίδου ύπό χερσι διέκ -οιο περήσειν, ' ' έρρε πάλιν" (cf. 271) 5 Szenen der Aufbahrung od. des Daliegens von Toten Γ212 (Ach.:) „εταίρου τεθνηώτος ' δς μοι ένι κλισίη
' κείται άνά -ον τετραμμένος" XI\ (Priam.: „meine eigenen Hunde werden am Vordertor meinen Leichnam zerfleischen u. dann verstört) κείσοντ9 έν -οισι" (Roth, Iterata 100f.)
D κ 310 v.l. V. Langholf
χροϊχός, Gen. [2°] E s. Frisk s.v. προίξ, Risch §72b (Wurzelkompos.) sowie s.v. πρόίκτης m.Lit.; nachhom. t.t. 'Mitgift’, adv. προίκα 'gratis’ Σχ sch. Bam. ρ413: της δωρεάν δόσεως B (wonach man die Hand ausstreckt:) Gabe, nur im Gen.; zu 'genießen’, im Part. (s. SchwyzerII 103): ρ413 (οί δ9 άλλοι δίδοσαν, sc. Freier außer Antin.) τάχα δή και έμελλεν Όδυσσεύς ' αύτις έπ9 ούδόν ιών -ός γεύσε- σθαι (s.d.) Αχαιών, ' στη δέ παρ9 Αντίνοον (V.445 Beschimpfung, 462 Schemelwurf), Sit. entspr. 356 ff. (έδέξατο και κατέθηκεν) ήσθιε δ9 (s. noch anders bei Stanford z.St.) — im Gen. des Werts (s. Schwyzer II 126, Odyssey Z.SL) fiir e. Gabe(T) > gratis (wie att. προίκα, ausf. zur Bed.- entw. Ameis-H., Anh. [1895] z.St.): vl5 (Alkin.: „wir Geranten wollen Od. beschenken u. dann die δώρα) δ9 αυτε άγειρόμενοι κατά δήμον ' τεισόμεθ9’ άργαλέον γάρ ένα
χαρίσασθαι" (dagg. α140, ρ452 χαρ. παρεόντων, άλλοτρίων Part.) es wäre hart, wenn der einzelne ohne Entgelt gefällig wäre (wenn unsere Großzügigkeit ohne Kompensation bliebe). — Wortf.: s.v. δώρον, s.a. πρόίκτης
H.W. Nordheider
προιχτης [2°] E nb. προίξ (s.d.), vgl. ικέτης (ϊκμενος, zum Spiritus Lehrs, Arist. 311) u.a. bei Risch § 14cα; s. noch Schulze, QE 493; Bechtel, Lexil. 175. 284; Letoublon, E&C 98, 1985 (Verbes de mouvement) 149 f. (zu ίκ-) B (wer die Hand ausstreckt:) Bettler (s.o. Letoublon u. vgl. Archil.fr. dub.296W. προτείνω χεΐρα και πρόίσσομαι)*, nur dir.R. am VE (je lx mit άνδρί bzw. [präd.] mit θαρσαλέος και άναι-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
δής); offenbar neutral, da in sympathisierendem, wie in beschimpfendem Kontext ρ352 (Eum. zu Od.: „Tel. heißt dich αίτίζειν) μνηστήρας* ’ αιδώ δ9 ούκ άγαθήν φησ9 έμμεναι άνδρι -η" (= 347 κεχρημένφ άνδρι παρεΐναι {-η v.l.], s. La- barbe, L’Homere de Platon 210 A.4), redensartl., ansch. derb anschaulich (ermunternd, sympathisierend), zur Koppelung mit άνήρ vgl. noch £124, τ74, <p327 (s. ISp.862,73ff.) ρ449 (Antin. beschimpft u. bedroht den Bettler: „πήμα, δαιτός άνίην) ως (δς ν.1.) τις θαρσαλέος και άναιδής έσσι -τ/ς“ (wirft V.462 den θρήνυς), Ton liegt viell. auf den neg. Epith. (wenn π., wie V.352, neutral). — Wortf. s. s.v. πτωχός, vgl. αίτέω/ίζω 'heischen’, korr. z.B. δίδωμι, όρέγω (z.B. ρ 407) u.ä. H. W. Nordheider
Προιτίδες s. Προΐτος
Προϊτος [5*, (Prosaref. 4-) 4H, (Prosaref/)] Ε < ♦77ρό- ιτος zu είμι (vgl. lat. praetor) Μ 1 Stamm im longum la [2] ώ -(ε) Z164 lb [1-] -ος δ9 αύ Τίρυ]νθα Hes.fr. 129,16 suppl. 2 Stamm im biceps (Προϊτ- mögl.) 2a [--] ιφθ\ι}μος -ρς Hes.fr.37,12; -ου ZI60; -όν τ]ε καί Ακρίσιον βασιλήαΛ[ Hes.fr. 129,8 suppl. [-1] -ος Ζ157; -ον L j Ζ163; Προΐ[το]ν πά[ρα Hes.fr.37,10 2b [--<>] παρα -οιο Ζ177
L Pfeiffer, Ph. 92, 1937, 6(= Ausgew.Schr. 30)ff.; Malten, Η. 79, 1944, 3; v.Kamptz 58. 82. 219; Schwartz, Ps.-Hes. 369ff.; Henrichs, ZPE 15, 1974, 297ff.; West, Cat. 78f. 122f.; Steinrück, Maia 51, 1999, 398 f.
B laut Nosti fr. 5 p. 68 Dav. E. des Sisyphos wie Belleroph. (s.d.), S. des Thersandros ΒI, V. der wie Belleroph.’ T. Laoda- meia (s. ZI96—205) von Zeus geschwängerten u. von Art. getöteten Maira BII; sonst E. des Lynkeus BI u. der Hypermestra, S. des Abas Bl, βασιλεύς (ZI63, Hes.fr. 129,8) von Argos BII (ZI57ff., Hes.fr.37,10) bzw. Tiryns nach Herrschaftsteilung zw. ihm u. s. (Zwillings-)Bruder Akrisios (Hes.fr. 129,16, vgl. 10), als Mann der Anteia (ZI60) Schwiegersohn (ZI77, vgl. 170) des άναξ Αυκίης (ZI73) wie später Belleroph. (vgl. ZI92), als Mann der Stheneboia (Jies.fr. 129j,18. 20) V. von Lysippe, Iphinoe I u. Iphianassa II (L d,24) = Proitides (vgl. LIMC s.v.): von Πανέλληνες umworben (LProsaref. Hes. fr.j 130), m. Wahnsinn geschlagen (Hes. fr. 37,15) von (?Dion. bzw.) Hera (L d 131) u. f. μαχλοσύνη bestraft (Hes. fr. 132) m. άλφός (s.d.), κνύος (s.d.), Haarausfall (Hes. fr. 133), durch Melampus (s.d. B2c) geheilt (LHes.fr.37j,14), der zus. m. s. Bruder Bias IV von 77. belohnt wird (L 11 ff.)
D Hes. fr. spurium 381 R. Führer
Προίωξις [1H] E hapax, Gg.bildg. analog zu παλίωξις, s.d. u. Risch §16a. 75f., sowie s.w. ίω(κ)ή (ΕΊ40 Personif.); -σι-Wörter bei Holt, Noms d’action 93 B Vorstürmen (Angriff) Sc. 154 (Abb. auf Schild) έν δέ Προίωξις τε Παλίωξίς (s.d. m. Lit.) τε τέτυκτο, ' έν δ9 Όμαδός τε Φόνος τ9 Άν- δροκτασίη, τε δεδήει (sowie [ν. susp.] Έρις, Κυδοιμός u. Κήρ (προίωξις ... Rzach]), Personif. od. nom.act.? (so Myres, JHS 61, 1941, 24) H.W.Nordheider
προχαλίζομαι [4\ 2°] Σχ sch.D Γ19: προεκαλεΐτο (so too 21389, £807) L Bergold, Zweikampf 23 n.l; Laser, Arch. Hom. T16-18
B challenge pers. (acc. or sc. acc.) to a fight, contest (w. inf. Fl 9, 21389, #228; instr. χερσί σ20); only pres. stem Fl9 Αργείων -ετο (Alex.) πάντας άρίστους ’ άντίβιον μα- χέσασθαι — 77150®* ^389 άεθλεύειν (sc. Καδμε'ίωνας) ^-ετο (Tyd.), πάντα δ9 ένίκαΛ ΕΜΠ κούρους Καδμείων u
1555
1556


^ροχαλίζομαι
πρόμαχ(ος)
i? 228 μιν (Ap.) -ετο (Eurytus) τοξάζεσθαι σ20 (Od. to Irus:) „χερσι δέ μή τι λίην -εο". - Wdfld.: προκαλέομαι (κα- λεω Blea) J.Ν.O’Sullivan
προχ(άς) [lh] (nb. πρόξ, s.d.:) Hirsch o.ä., im Epith. (potentielle Beute) von Raubtieren bei Schilderung des Ida (μητέρα Θηρών), nur: h.Ven.71 (Tierfriede als Wirkung Aphr.s, die [zu Anch.] zum Ida kam) οί δέ μετ9 αυτήν ' σαί- νοντες πολιοί τε λύκοι χαροποί τε λέοντες ' άρκτοι παρ- δάλιές τε θοαί ^δων άκόρητοιΛ ' ήϊσαν, die Aggressivität (L 3) im Ggs. zur folg. Pazifizierung (73 βάλ9 ίμερον, σύνδυο κοιμήσαντο), VE variiert (konkretisiert, s. κορέννυμι Bl u. 2) den iliad. Formelgebr. (metr. gleichw. Λ/335 πολέμου άκορήτω, s.d. B2 im Untersch. zu 1) H. W. Nordheider
προχλυτος [l·] hapax Σχ sch.D K204: -α* τά ύπό τών προτέρων πεφημισμένα. παλαιά L ’Greindl, κλέος 15Γ.; 2Leumann, Hom. Wört. 99 A.59
B schon berühmt oder allbekannt K204 (Aen. zu Ach.:) „ϊδμεν δ9 άλλήλων γενεήν, ϊδμεν δέ τοκήας 1 πρόκλυτ9 (πρό κλύτ9 L2) άκούοντες έπεα θνητών άνθρώπων", κλυτός auch in Kompos.a (vgl. bes. άγά-, περί-, τηλε-) berühmt, πρό- dann entweder (1) 'vorberühmt9, schon berühmt (vgl. L2 u. προακούω bei Hdt.; Ap.lex.: τά έμπροσθεν άκουσθέντα) od. (2) 'offenberühmt9, allbekannt (Ameis-H.; L116 „weithin berühmt“; vgl. Ξ125 (τά δέ μέλλετ9 άκουέμεν, s.a. δ 94); and. *heard of old’ (Leaf, Edwards, Iliad z.St.), das auch dadurch nicht ganz paßt, da der Kontext zeigt, daß es hier um d. Eltern der beiden Kontrahenten geht; zu έπεα 'Geschichten* vgl. s.v. B2dßaa C.P.de Putter
Πρόχνη T. des Atheners Pandion, Frau des Thrakers Tereus, der ihre Schwester Philomela vergewaltigt u. dem sie ihren S. Itys zum Mahl vorsetzt; Hes.fr. 312 (Prosaref.) enthält nur eine zweifelh. Anspielung auf letzteres u. auf die Verwandlung der Schwestern (zur Strafe!) in άηδών (s.d. BII) bzw. χε- λιδών R. Führer
Προχρις [1°, Prosaref.He] E viell. Kurzform (L13) zu Πρόκριτος L 1 Locker, Gl. 22, 1934, 47; 2Merkelbach, Odyssee 189; 3v. Kamptz 152f.; 4Schwartz, Ps.-Hes.538ff.; 3Pade, C&M 34, 1983, 14; 6West, Cat. 106f.
B <T. des Erechtheus >, Frau des Atheners Kephalos (s.d.), der sie unabsichtl. tötet (LProsaref.j Cycl.fr. 1 p.74 Dav.), etymologisiert παρά τό ... πρόκρισις (L u Hes.fr.332), zus. m. Phaidra u. Ariadne (aus d. att. Theseussage) von Od. in der Unterwelt erblickt (A 321) R. Führer
κροχροσσαι f.Pl. [ί] E zu κρόσσαι (s.d.), dazu Frisk, Risch §50b. 83b; vgl. ragen, κρόξΊ Σχ sch.D ad 1.: άλλην πρό άλλης παραλλήλως άνείλκυσαν κλιμακηδόν και άνθυπ- έταξαναύτάςάλλήλαις. κρόσσαι γάρ καλούνται αί τειχομάχοι κλίμακες Β (vorragend?:) ansch. svw. (adj.) in Reihen (Rängen), gestaffelt (s. Hdt 7,188), dagg. κρόσσαι (s.d.) von stufigen Ggst; präd. fprolept.’ resultat.) von den bei Troia auf den Strand gezogenen Schiffen der Gr. Ξ 35 (weil der Strand nicht alle Schiffe [sc. in e. Reihe nebeneinander] fassen konnte) τώ ρα -ας έρυσαν, καί πλήσαν άπάσης ' ήϊόνος στόμα μακράν, δσον συνεέργαθον άκραι, die Position der Schiffe wird (ab V.30) in 3 Ansätzen (3x έρύω) zunehmend präzisiert: (1) πολλόν γάρ άπάνευθε μάχης είρύατο νήες ' θΐν9 έφ9 άλός (2) τάς γάρ πρώτας πεδίονδε ' είρυσαν, mit (3) -ας έρυσαν als abschließendem t.t; s. noch Leaf u. Janko, Hainsworth (Iliad) z.St u. zu M 258
H.W. Nordheider
Προλοχος der vorher einen Hinterhalt legt, ein Lapithe im Kampf gg. d. Kentauren (Sc. 180 -όν τε am VE in Viemamen- vers) R.J. Allan
4
προμαχίζω [2‘] Σχ sch.D Γ16: προεμάχει L Latacz, Kampfparänese 145. 151
Β (< πρόμαχος) figure in battle in front of re st of army 8 (Γ16, w. dat. of own side), fight in front of the rest against enemy warrior (dat., K376), w. idea of a challenging personal initiative; only pres. stem Fl6 Τρωσίν μέν -εν 'Αλέξανδρος (n. ερχόμενον προπάροιθεν ομίλου ν.22, πρόμον 12 ν.44; n. also προκαλίζετο ν. 19) Κ376 'Έκτορ, μηκέτι πάμπαν 'Αχιλλήϊ -ε, ’ αλλά κατά πληθύν (δέδεξο). - Wdfld.: προ μάχομαι, see also προθέω (Ύ459+) J.N.O’Sullivan
16 χρομαχ(ος) [38\ 2°] F -οι 3, -ων 18, -οισι(ν) 16, -οις 2, -ους 1
Μ 1 trisyll. [^3] βή δέ βιά -ωνΛ 4 495 - Ε 562 - 681 = Ρ3 = 87 = 592 = Kill, Ε566, Ρ124; θϋνε u , Ε250, 20 Λ 342 = Κ412; L d Λ 358; -ων 0513; -οις ω526; -ους N16Q [ν«1] -οι 4 505 = Π588 « Ρ316; ϊθυσεν δέ διά -ων (^συι εϊκελος άλκήν Λ) Π582, Ρ281; ένί -οις L , Δ 253; -ων Ρ342 [«„ί] μετά -ων 7V291 2 quadrisyll. [wJv] έν -οισι
24 φανέντα Γ31 [^2J έσθλόν ^ένί -οισιΛ 4 458, Ρ590; L u Σ’456 = Τ414; θύνοντ9 / φεύγοντ9 έν -οισι(ν) Λ 188 — 203 / 0342; μετά -οισιν Λ 144 [««2«] (ένί) -οισι μιγέντα Δ 354, σ379; ένί -οισι 0522; (έξ)αύτις ίων ^-οισιν έμίχθηΔ Ε134, 28 7V642, 0457; έών L u 099 (cf. esp. El34)
Σχ sch.min. P.Bodl. gr. inscr. 3017 to 4 354: πρωταγωνι- σταϊς (cf. sch.min. P.Mich. Schwendner 11 to E250), P.Vin- dob. Gr. inv.39940to 0342: πρωτοστάταις, sch.D: π. glossed 32 w. πρωταγωνισταί* 4 354. 505, 2V291
L 'Latacz, Kampfparänese 129ff. (esp. 141—63); 2van Wees, CQ 82 (n.s. 38), 1988, 1-24; 3Ulf, Gesellschaft 139-41; 4Singor, Mn. 44, 1991, 19-62
36 B only pl. (contrast πρόμος), those fighting (incl. being about to fight: Γ31, 4 253) in front (pref. loc.: L’ 143-9. 159f., not implying an elite of chiefs: L’149—60; cf. already RJ.Cunliffe, A lex. of the Hom. dialect, London etc. 1924 40 s.v.), of warriors fighting in (e.g. Γ31, 4 253), or in advance of (e.g. Λ 744), the front line of one or the other (friend [e.g. 4 253, 4 744, 0573, P342] or foe [e.g. 4 354. 5Ο5+, α»526] from point of view of main subject of current narr.) of oppos- 44 ing armies, π. ref. to foremost fighters of both sides e.g.
2V291 (details in L1147-9. 159f.; his analysis basically right, but he discusses only a few occurrences of π. in detail and seems to underestimate, though aware of [160], difficulty of as- 48 signing indiv. occurrences to categories in his scheine [160; in particular, too many instances included under his 6; so, e.g., π. appears rather to refer only to one side at 4 495, El34 (cf. v.143), P87. 124, rill]). - Adj.: πρώτοισιν (σ379) Γ31
52 (τόν δ9 ένόησεν 'Αλέξανδρος) έν -οισι φανέντα Δ 253 θωρήσσοντο * ' Τδομενεύς μεν ένί -οις (η. opp. πυμάτας φάλαγγας ν.254) Λ 744 ές δίφρον όρούσας ' στήν (Nestor) ρα μετά -οισιν 4458 Τρώων έλεν ανδρα κορυστήν, ’ ^έσθλόν 56 ένί -οισι» ... Έχέπωλον P59Q (σον έκτανε) έταϊρον ' t Λ, Ποδήν Σ456 (Μενοιτίου) υιόν ' έκταν9 (Αρ.) fvi -οισιΛ - Γ414 0522 ού γάρ 'Απόλλων ' εΐα Πάνθου υιόν t u δαμήναι 513 έκ δ9 εθορε -ων καί ακόντισε δουρί Ρ342 60 πολύ -ων (πρό φίλων ν.1.) έξάλμενος έστη 4354 (δψεαι)
Τηλεμάχοιο ... πατέρα ^-οισι μιγένταΛ' Τρώων σ379 κέ μ9 (Od.-beggar) ϊδοις πρώτοισιν ένί L j Θ99 Τυδείδης δ9 αύτός περ έων -οισιν έμίχθη a El34 — 2V642“ed^x - 0451*' 64 β>526 έν δ9 έπεσον -οις Όδυσεύς καί ... υιός Ν29\ πρόσσω ίεμένοιο μετά -ων όαριστύν Ε250 μηδέ μοι
1557
1558


πρόμαχ(ος)
οΰτω ' tfuvs töia -ωνΔ Λ 342 πεζός 1 δΰνε L j, ειως φίλον ωλεσε δυμόν = Κ412 /7582 ιδυσεν δέ L 3 = Ρ281,η Λ 188 (δφρ9 άν μέν κεν δρφ [Hector] 'Αγαμέμνονα) δύνοντ9 έν -οισιν = 203 358 μετά δούρατος φχετ9 (Diom.) έρωήν ' τήλε Löia -ωνύ Δ 495 βή δέ L d = Ε562 — 681 = Ρ3 = 87 = 592 = Kill = £566'η = P124in /V760 (Άσιον) φοίτα άνά -ους διζήμενος Δ 505 χώρησαν δ9 υπό τε -οι και 'Έκτωρ = /7588 = Ρ316 0342 (Δήίοχον δέ Πάρις βάλε) δπισδε 1 φεύγοντ9 έν -οισι. — Wdfld.: πρόμος, πρώτος', άριστος', see further μαχητής Β ad fin. — Deriv.: προμα- χίζω, Πρόμαχος, see also πρόμος Ε
D ν.1. Λ/324 J.N.O’Sullivan
Πρόμαχος [3‘] Boeotian killed by Akamas Ξ476 ένδ9 Άκάμας -ος βοιωτόν οΰτασε δουρί (cf. Λ 426, Ρ344 for verse structure) 482 (Akamas:) ,,-ος δεδμημένος εΰδει**, unique expression, see εΰδω Blb and Janko, Iliad ad 1. 503 (Peneleos to Trs.: „teli Iloneus’ parents to moum) ούδέ γάρ ή -οιο δάμαρ Άλεγηνορίδαο 1 άνδρι φίλφ έλδόντι γανύσ- σεται**, Π. „looks invented“ (Janko on 475—8) and Άλεγην. may be invented from δάμαρ (άνήρ ’husband’; otherwise s.v. E) W. Beck
ΠρομηΦεύς [6H+ Prosa] E zu προμηδής 'vorbedacht, vorsichtig’, aus προ u. *μαδος n. (zu μαδεΐν); Einfl. ν. μήτις (m. altem η) unwahrsch. Ablaut μηδ- eher analog (s. L13 19 23), vgl. λαδ-'.ληδ- (λαδεΐν'.άληδής), s.a. L945ff.
L Ά. Thomsen, ARW, 1909, 460—90; 2M.Pohlenz, Die gr. Trag. (2. Auf!.), Göttingen 1954, II 30ff.; 3Ed.Schwartz, SPAW, 1915, 133-148; 4Kretschmer, WKPh., 1918, 237f.; 5W. Kraus, RE s.v. Prometheus; 6A.Olrik, Ragnarök, Berlin 1922 (kaukasische Herkunft des Mythos); 7Trenscenyi-Waldap- fel, Acta Ethnogr. Acad. Scient. Hung. 4, 1955, 99—128; 8O. Lendle, Die „Pandorasage“ bei Hesiod, Würzburg 1957; 9G. Fink, Pandora u. Epimetheus, Diss. Erlangen, 1958; 10P.Walcot, Hes. and the Near East, Cardiff 1966; “Latacz, Gl. 49, 1971, 27—34; ,2J. Duchemin, Promethee. Histoire du mythe de ses origines orientales a ses incamations modernes, Paris 1974 [Parallele m. Atrahasismythos]; I3V. Schmidt, ZPE 19, 1975, 186—190; ,4M. Detienne - J.P.Vemant (Hrsgg.), La cui- sine du sacrifice, Paris 1979; I$Beall, JHI 52, 1991, 355—71; ’6Ch. Penglase, Greek Myths and Mesopotamia, London - New York 1994, 197-201; ,7Pötscher, Ph. 138, 1994, 159ff.; 18Judet de La Combe, in: F. Blaise u.a. (Hrsgg.), Le metier du mythe, Lille 1996, 272ff.; ,9CEG 1, 130 s.v. προμηδής; WP. Dräger, Unters, zu d. Frauenkatalogen Hesiods, Stuttgart 1997, 36ff.; 21West, East; 22Ballabriga, RHR 215, 1998, 307-39; 23C. Dar- bo-Peschanski (Hrsg.), Constructions du temps dans le monde grec ancien, Paris 2000, 81 ff. 100f.; 24EGrM I; 23Hackstein, Sprachform 227 f.
B Prometheus, Titan, S. des lapetos u. der Klymene, Bruder von Atlas, Menoitios u. Epimetheus: Th.510 (-έα); versucht Zeus zu überlisten beim Opfer in Mekone (s. L11 14 ,7): Th.546 (-εύς), Op.48 (-εύς); warnt Epim. vergebens, von Zeus keine Geschenke (— Pandora) anzunehmen; von Zeus wegen d. Diebstahls d. Feuers an eine Säule gebunden (im Kaukasus.?; s. L4-6): Th.521 (-έα). 614 (-εύς); Der Adler, d. jeden Tag d. Leber ν. P. frißt, wird von Her. getötet (s. Th. 527), wobei P. wohl nicht von seinen Fesseln befreit wird (vgl. Th.616); P. als Stammvater der Menschh. in Hes.fr.2 (Prosa): Söhne Deukalion m. Pand. (mögl. ältere Var. des P.mythos) u. Hellen m. Pyrrha (wohl korrupt); in Hes.fr.4 (Prosa) Deuk.s Μ. ^Πρυνείη (Προνόη ci., s.dd.), s. West, Cat. 50-53 u. L20 Der P.mythos liefert d. Begründg. f. d. festgelegte Verteilen der Opferteile sowie d. Erkl. f. d. Urspr. d. Feuers. Im Zush. m. P.’ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρόμος
Namen, im Rahmen der Pandora-Gesch., steht d. Erkl. f. d. Urspr. der Frau u. d. Übels (bes. in Th.) u. Mühsales (in Op.) in dieser Welt. Dieser Mythos (ähnl. wie der über d. vier Geschlechter der Menschen) erzählt also vom Ende d. paradiesischen Zust.s, wobei d. zwei Mythen sich ggseit. ausschließen. Zu den Orient. Parallelen des P.mythos s. L6 7 10 12 16 21. Adj./Epith. (nicht alle in Juxtapos.): Th.510f. ποικίλον aio- λόμητιν 521 ποικιλόβουλον 550 δολοφρονέων 614 άκάκητα (sonst von Hermes) 616 πολύϊδριν Th.546, Op.48 άγκυλομήτης Th. 528. 543. 559 = Op.54. 614 Ίαπετιονίδης s.a. Έπιμηδεύς
D Pisand. fr. dub. 5 p. 135 Dav. R.J. Allan
προμνηστΐνοι [2°] E uns., offenbar m. dems. Suff, wie άγχιστ-ϊνος (dazu West, Gl. 77, 2001, 118f.) von e. Kompos. m. dems. HG wie άντηστις (zum VG s. πρυμνός E)
Σχ sch.Bam. λ232: ήτοι έπι μίαν εξής, ή επάλληλοι, ή έπι στίχον
Β m. zeitl. Abstand nacheinander (jew. im expl. Ggs. zu αμα πάντες* 'alle auf einmal’), präd. Adj. [----] Lnb. Verb der Bew.j [~±~~], betont (anders als άμοιβηδίς h.Cer.326 L , im Ggs. zu πάντας) die Diskontinuität wie umgekehrt ^έπασ- σύτεροςΔ (s.d.) die zeitl., έξείης (s.d. am Ende) die räuml. Kontinuität; in dir.R. (kontrast. L u) ^230 άλλα -οι έσέλ- δετε, μηδ9 άμα πάντες, ’ πρώτος έγώ, μετά δ9 ΰμμες, s. 242ff., vgl. 188 ff., ρ 275 ff. Λ 233 ούκ εϊων πιέειν άμα πάσας αίμα 1 αί δέ -αι έπήϊσαν, ήδέ έκάστη 1 δν γόνον έξ- αγόρευεν R· Führer
πρόμος [7\ 1°] Ε und. whether 1. sync. form of πρόμαχος (cf. Τήλεμος < Τηλέμαχος), so, e.g., L134; or 2. ordinal ('foremost’ vel sim.; cf. pri-mus, έβδο-μος) from πρό, so, e.g., L25
M HvJ δέ -ov //116 2[~J -ος/ον έμμεναι ΗΊ5, A493 / £44; -ος ΐστατο* Η\36, 0293 4[^] μηδέ -ος ϊστα- σο Ύ85 *[.«] δέ -ον £533
Σχ sch.D Γ44: πρόμαχον, so too Hl5 L ‘Bechtel, Lexil. 285; 2Chantraine, Form. 152; 3Schulze, Kl.Sehr. 310; 4Risch 230; ’Latacz, Kampfparänese 152f. n.54; 6A.T.Edwards, QUCC 46, 1984, 61—80 ; 7id., Ach. in the Od., Königstein/Ts. 1985, 59
B only sg. (contrast πρόμαχοι, but n. assoc. of προμάχι- ζεν [Γ16] w. π. [Γ44]), foremost fighter (1), Champion (2). — Wd f 1 d.: see πρόμαχος B ad fin. 1 one fighting in front, of a warrior fighting in, or in advance of (cf. λ 493), the front line of his army (cf. πρόμαχος B); adj. use £533 £533 άκόντισε (Ag.) δουρι ... βάλε δέ -ον άνδρα (Dei’coön) 0293 (ού γάρ άτερ) Ζηνός -ος ϊσταται (Hector) (n. ν.279 έποιχόμενον στίχας άνδρών) λ493 (Ach.’s shade to Od.: „μοι του παι- δός) μΰδον ένίσπες, ‘ ή έπετ9 ές πόλεμον -ος έμμεναι ηε και ούκί** (η. πολύ προδέεσκε ν.515) 2 Champion, challeng-
ing (η. προκαλίζετο Γ19, //150) a warrior of other army to combat (Γ44, //136) or accepting, facing such a challenge (//75. 116; this is also more Hector’s sit. in X85); complem.
w. 	ϊσταται* //136, 0236, Ύ85 (cf. άναστήσουσιν //116), w. εμμεναι HI5, A 493, w. dat. of champion’s own side //136, of opponent //75. 116, Ύ85 2 a self-appointed Champion,
operating off his own bat (w. Γ44, H\36 cf. L5 145; and cf. 0573, £342) Γ44 (Hector to Paris: „καγχαλόωσι) Αχαιοί,1 φάντες άριστήα -ον έμμεναι, οΰνεκα καλόν 1 είδος έπ9 ..." (η. προμάχιζεν ν.16, contrast έτάρων είς έδνος έχάζετο ν.32; on synt. problem see vol.I 1285,42ff., L3) //136 τοΐσι (Arcadians) δ9 Έρευδαλίων ^-ος ϊσταγτο Ύ85 (Hec. to Hector: „άμυνε) δήϊον άνδρα ' τείχεος έντός έών, μηδέ u 3σο τούτφ (Ach.)“ 2b chosen to represent army Hl5 δεΰρ9 1559
1560


προμος
προπάοοιΟε(ν)
ϊτω έκ πάντων (Grs.) -ος έμμεναι 'Έκτορι 116 τούτφ (Hector) δέ -ον άλλον άναστησουσιν "Αχαιοί J. Ν. O’Sullivan
Προνόη [3Η] die den Sinn vorwärts (gerichtet) hat, umsichtig, klug (vgl. Πρόνοος) I Nereide (ident, m. IV unten?), ihr N. bezieht sich wohl auf d. Weissagungsgabe des Nereus: Th.261 -η*, s. ferner Fischer, Nereiden 113 f. 147 (verbindet sie m. Προνόμη)', altem. Deutg. Vorwärtsströmende, Hervorquellende, Dräger, Gymn. 99, 1992, 417 ff. II T. des Melampus u. der Iphianeira: Hes.fr. 136,5 -ην (vgl. D.S.4,68,5), West, Cat. 80f. 177 III Μ. des Melaneus: Hes. fr. 26,26 Ό]ίττ;[ής· Προ[ν]ρ;;, s. West, Cat. 175 IV (=1?) von Prom. Μ. des Deukalion: Hes.fr.4 ci. (Prosaref.), s. West, Cat. 50ff.; Kj. richtig: P. Dräger, Unters, zu d. Frauenkatalogen Hesiods, Stuttgart 1997, 35 A.30 u. 37-41; EGrM I bei Hell. 6 (app.)
R.J. Allan
Πρόνοος [l·] Lykier (vgl. Sarp.s Reaktion 77419 f.), erstes Opfer in einer Tötungsreihe des Patr. 77399 ένδ9 ήτοι -ον πρώτον βάλε δουρι φαεινφ, zur Versstruktur s. Visser, Hom. Vers. 61. 147. 225; Deutg.: der den Sinn vorwärts (gerichtet) hat; umsichtig, klug, s. v. Kamptz, § 16h; Wathelet, Dict. 946— 7; anders Ruijgh, Etudes §336—7 (zu Wz. *nes- 'retten’); s.a. Heubeck, in: Studies in Myc. and Cl. Gr. pres. to J. Chadwick, J.T. Killen u.a. (Hrsgg.), Salamanca 1987 (= Minos 20—22), 233 R.J. Allan
προ(ξ) [1°] E zu περκνός (s.d. u. Chantraine, Dict. s.v.), also 'gesprenkelt’ (vgl. νεβρός), dazu (als metr. 'Verlängerung’ statt unmetr. Gen. Pl. wie πραπίδων statt φρένων) Abi. προ- κάς, s.d. (vgl. δόρξ —δορκάς, κεμάς); vgl. noch andere Wurzelnom. bei Risch §3b B Tiemame (Dam)hirsch o.ä., ant. Erkl. bei SGLG 3, Apion fr. 113; Rengakos, Zetern. 92, 1994 (Ap. Rh. u. ant. Hom.-Erkl.), 133f.; zur Sache s. Buchholz, Arch. Hom. J 44ff. in Serie (Trikolon) von jagdbaren Tieren: ρ295 (den Hund Argos) πάροιδεν άγίνεσκον νέοι άνδρες 1 αίγας έπ" άγροτέρας ήδέ -κας ήδέ λαγωούς, vgl. das Paar (Γ24+) ευρών (Löwe) ή έλαφον κεραόν ή άγριον αίγα. — Wortf.: s.v. έλαφος Η. W. Nordheider
πρόπαρ [1Η] before, in front of Th.518 ("Άτλας ούρανόν έχει) πείρασιν έν γαίης, π. Εσπερίδων 1 [έστηώς ...], West prints πρόπαρ9 w. Sittl, „must be πρό-παρα“ (West ad 1·, , forte** Solmsen); in ant. held to be short form of προπάροι- δε(ν) q.v. (Ap.Dysc. Adv. 157,14; Lehrs, Arist. 141); in poetry only, Ix before consonant Aesch.Supp.791, otherwise (only) Aesch. Ag. 1019, Eur. Ph. 120. 827. 1504, Ap. Rh. 1,454 - 4, 1288” , D.P. 1003, Opp. C. 1,197; unhomeric tog. w. neglected /- (Edwards, Lang, of Hes. 134) W.Beck
προπάροι-0Έ(ν) [35*, 18°, 3H, 7h] F -δε 47, -δεν 14 (3‘ before ♦/-), -δ’ 2 Ml trisyll. [-J] (δόμων / μέν) -δ9 Όδυσήος ω416. 447 2 quadrisyll. ^δώδεκα δέ
-δεΛ πυρής άποδειροτομήσω* Σ336, Ψ22\ L □ νεών 0746; -δε νεών όρδοκραιράων Σ3, 7344; κάδ δ" έβαλε* -δε νεός «482, κ 172; ήριπε δέ -δε (ποδών) /7319, Κ456; (αύτού) δέ L-δε ποδώνj πέσεν N2Q5, Κ441; (μέν) L , Άχιλήος Κ324 (cf. ρ357), /2510; (αύτοϋ δέ) ^-δε δυράων Λ α\0Π, π 344; (μέν) L j ύψηλάων /407, σ32; δέ -δε (καί) 77218, h.Cer.375, h.Merc.299; στάς* (δ*) (ίππων, -δε καί Ψ5Χ1, h.Cer.63; στη δ" αυτής / L j -δεν έπος τ9 έφατ9 έκ τ9 όνό- μαζεν Ξ297, 0286, στή δ9 L j / <αύτοΰ -δεΛ ο 150, h.Ven.81, L u φέρων ο 122; Ιλίου -δε(ν) (πυλάων τε) 066 (see Janko, Iliad p.15 and ad 1., Latacz, Troia u. Homer 319ff. and vol. II 1188,48f.), Φ104, Ύ6; -δε πυλάων ύψηλάων 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Λ/131; (οί) -δε πόλιος Β811, Φ567; οί -δεν <5225; -δεν ομίλου Γ22, *F804; -δε δόμων h.Merc.27; -δε(ν) Β92, 4 348, ÄT476, Λ 734, 0260, Σ531, Ύ197, <5355, κ354, λ 483, ρ282. 357, h.Cer.385, h.Merc.104 -δε 0 355
(δέ) -δε πυλάων Ζ30Ί, Ύ35; οί -δε δυράων ρ 297; -δε πό- ληος Sc.285; -δε(ν) 0423, Σ615, Th.769, Op.289 ku‘x] -δε ρ277 Making pos.: after δέ (9‘, 1°, 2h, see above) and in Λ 734, M131, Σ3. 615, 7344, 0510, α107, ι482, ρ277, h.Cer.385 (in all 22 of 63x)
Σχ sch.D B92: έμπροσδεν, K416: -εν ίδών* πρότερος (= sch.min. P.Mich. inv.3723b on Ύ197), Σ531: ίράων -εν* πρό τών άγορών, δ έστιν έκκλησιών L Lejeune, Adv. en -δεν 346ff.
Β (see πάροιδεν:) loc. before, in front (1), temp. sooner, earlier (3), loc.-temp. (2); prep. w. gen. in 1 exc. 0260. 355, 77319, <5225, Th.769, h.Cer.375, h.Merc.299 (in all gen. easily suppl. from context), only 6x temp. adv. in 2 and 3; dir.sp. 4 348, Z3O7, 4 734, 0 66. 260, Σ336, 7344, Φ104. 567, Ψ22. 582. 804, δ 355, λ 483, ρ277. 282, ω447; w. adv. (contrast gen. X441, ol22, h.Ven.81) αύτου X6, π344, αύδι ρ357. Instances ordered acc. to verb, for formulaic use w. same genitives see Μ. — Wdfld.: see πάροιδε(ν), πρόπαρ (deriv.?), and L. 1 local la position of living beings (animals Th. 759, h.Cer.379, h.Merc.27) laa verb intrans. Standing to fight (cf. 4 348+ below): M131 τώ μέν άρα ^-δε πυλάωνΛ ... 1 έστασαν ώς δτε τε δρύες Χ35 ό (Hektor) δέ L u 1 έστήκει, άμοτον μεμαώς Άχιλήϊ μάχεσδαι Cf. Χ6 below and lay to address someone: Ξ29Ί στή δ9 αύτής -δεν έπος τ9 έφατ9 έκ τ9 όνόμαζεν s 0286 (ίππων -δεν, w. liba- tion) 4- ο150 h.Ven.81 στή (Aphr.) δ’ αύτου (Anch.) -δε h.Cer.63 στάν (Dem. and Hekate by Helios) δ’ ^ίππων -δε καί3 είρετο δΐα δεάων for oath: ¥^582 (Men.:) „Άντί- λοχ9, εί δ9 άγε δεύρο ή δέμις έστί, 1 στάς L u άρματος κτλ.** fighting, arming (cf. Μ131 * above): 4 348 (Ag. to Menesth. and Od.:) „νϋν δέ φίλως χ" όρόφτε καί εί δέκα πύργοι Αχαιών 1 ύμείων -δε μαχοίατο** Φ567 (Agenor to himself:) „εί δέ κέ οί (Ach.) -δε πόλιος κατεναντίον έλδω κτλ.** Ψ304 (Ach.: „I bid two men to arm) άλλήλων -δεν ομίλου πειρηδήναι**, cf. ay falling in battle: Z3O7 (Theano prayed to Ath.:) „πρηνέα δός πεσέειν (Diom.) Σκαιών -δε πυλάων** (see πύλαι Β introd.) 0423 (ένόησεν άνεψιόν) έν κονίησι πεσόντα νεός -δε 77319 λαπάρης δέ διήλασε χάλκεον έγχος* 1 ^ήριπε δέ -δεΛ Γ456 (Δρύοπ9 ού- τα) L j ποδών sitting: Σ531 έπύδοντο πολύν κέλαδον παρα βουσιν 1 είράων -δε καδήμενοι Τ344 (Zeus to Ath.:) „-δε νεών ... ' ήσται (Ach.) όδυρόμενος έταρον** π344 έκ δ9 ήλδον (suitors) μεγάροιο παρέκ μέγα τειχίον αύλής, ' αύ- τοΰ δέ L-δε δυράων J έδριόωντο α107 (playing) πεσσοΐσι l j δυμόν έτερπον (suitors), ' ήμενοι έν ρινοΐσι h.Merc.299 χαμαί βάλε κύδιμον Έρμήν. ' έζετο δέ -δε καί έσσύμενός περ όδοΐο 1 Έρμήν κερτομέων crouching: 0510 κλαΐ9 (Priam) άδινά -δε ποδών Άχιλήος έλυσδείς waiting, staying: Χ6 'Έκτορα δ9 αύτού μεΐναι όλοιή μοίρα πέδησεν ' Ιλίου -δε πυλάων τε Σκαιάων h.Cer.385 στήσε δ9 άγων δδι μίμνεν ... Δημήτηρ ' νηοΐο -δε motion: Β92 (λαοί) νεών άπο καί κλισιάων 1 ήΐόνος -δε βαδείης έστιχόωντο (ές άγορήν) Γ22 (Men. saw Paris) έρχόμενον -δεν ομίλου μακρα βιβάντα 0260 (Ap. to Hektor:) „έγώ -δε κιών ϊπποισι κέλευδον ' πάσαν λειανέω** Sc.285 -δε πόληος ' νώδ9 ίππων έπιβάντες έδύνεον ω4\6 έφοίτων άλλοδεν άλλος ' ,δόμων, -δ9 Όδυσήος (removing corpses) grazing: h.Merc.27 (χέλυς) ή ρά οί άντεβόλησεν έπ9 αύ- λείησι δύρησι ' βοσκομένη -δε L j έριδηλέα ποίην, ' σαύ- λα ποσίν βαίνουσα quarre Hing: σ32 oi (bcggar-Od. and Iros) μέν -δε δυράων ύψηλάων ' ούδού έπι ζεστού πανδυ-
1561
1562


προπάροιΌ'ε(ν)
μαδόν όκριόωντο appearing ω447 (Medon to Ithacans:) „δεός τότε μεν -δ9 Όδυσηος ‘ φαίνετο δαρσύνων" laß verb trans. slaying, wounding (cf. laa beginning): 066 (Zeus to Hera:) „τόν (Patr.) δέ κτενεΐ 'Έκτωρ 1 Ιλίου -δε πολέας όλέσαντ9 αίζηούς" (s/et Μ 2 [^„]) 746 βώδεκα δέ -δεΛ νεών αύτοσχεδόν ούτα (Ajax) Σ336 (Ach. to dead Patr.:) „L d πυρής άποδειροτομήσω 1 Τρώων άγλαά τέκνα" s Ψ22 δ 225 (recipient of drug would not shed a tear) ούδ9 εί οί -δεν άδελφεόν η φίλον υιόν * χαλκφ δηϊόφεν put- ting, placing, dropping, throwing (for use in wide sense exc. /482; cf. ba below): Σ615 (δπλα) μητρός 'Αχιλλήος δήκε -δεν Γ324 (Pos. μελίην άσπίδος έξέρυσεν) και την μέν -δε ποδών Άχιλήος έδηκεν ο 122 (κρητήρα) δήκ9 αύτοΰ (Tel.) -δε φέρων ρ357 έδέξατο (food) και κατέδηκεν 1 αύδι ποδών -δεν, άεικελίης έπι πήρης κ354 -δε δρόνων έτί- ταινε (a maid) τραπέζας loc. symbolizing temp. (cf. 3): Op.289 τής δ9 άρετής ιδρώτα δεοί -δεν έδηκαν, cf. Th. 767 (see πρόσδεν Blbß) II 0355 (Trs. drove at the Gr. camp) -δε δέ (Ap.) ... 1 ρεΐ9 οχδας καπέτοιο βαδείης ποσσιν έρείπων 1 ές μέσσον κατέβαλλε, γεφύρωσεν δέ κέλευδον (cf. πρό ν.36Ο) κ 172 (έλαφος) μέγα δηρίον ήεν. 1 ^κάδ δ9 εβαλΛον -δε νεός /482 ήκε δ9 άπορρήξας κορυφήν ορεος μεγάλοιο, ‘ L Λε -δε νεός κυανοπρφροιο ' τυτδόν, έδεύη- σεν δ9 οιήϊον ακρον ίκέσδαι (Berard, Intr.Od. III 21 ff.; poss. from 'viewpoinf of Cyclops or Od.) ρ297 (Argos) έν πολλή κόπρφ, ή οι -δε δυράων ' ή μ ιό νων τε βοών τε άλις κέχυτ9 fig.: Φ104 (Ach. to Lykaon: „he must die) δν κε δεός γε J. Ιλίου -δεν έμής έν χερσι βάλησι" find: Σ3 τόν δ9 εύρε -δε νεών guard: Th. 769 (there the House of Hades) δεινός δέ κύων -δε φυλάσσει yoke: h.Cer.375 ίππους δέ -δεν ύπό δχεσφιν ' έντυεν, usu. at the front of wagon (West a.o.) but „openly“ Evelyn-White, cf. ζΊ2 (’out- side*) lay verb mid. refl. /7218 πάντων δέ -δε δύ9 άνέρε δωρήσσοντο ' ' πρόσδεν Μνρμιδόνων πολεμιζέμεν, cf.
ν'804 in aa lb of objects (w. intrans, verb) Iba cast in battle (cf. Σ615+ in aß) severed head: TV 205 ήκε δέ μιν δι9 ομίλου' ' 'Εκτορι βέ -δε ποδών πέσενΛ έν κονίησι spe ar: Κ441 (Ath. blew the spear back) τό δ9 άψ ϊκεδ9 'Έκτορα δΐον, ' αύτοΰ L u Ibß topogr. position /407 κατ9 αρ9 έζετ9 (Nestor) έπι ξεστοΐσι λίδοισιν, ' οΐ οί έσαν -δε δυράων h.Merc. 104 άδμήτες (cows) δ9 ικανόν ές αΰλιον ' και ληνούς -δεν λειμώνος lc geogr. / topogr. features B811 έστι δέ τις -δε πόλιος αίπεϊα κολώνη, 1 έν πεδίφ άπάνευδε δ355 (Men. to Tel.:) „νήσος έπειτά τις έστι ένι πόντφ ' Αίγυπτου -δε, Φάρον δέ έ κικλήσκουσι" 2 loc.-temp., both aspects combined: %197 (as often as Hektor tried to run to the walls) τοσσάκι μιν -δεν άποστρέψασκε (Ach.) παραφδας 1 πρός πεδίον 3 temp. do something sooner than another: Ä476 τόν δ9 Όδυσεύς -δεν ίδών Διομήδεϊ δεϊξεν ρ277 (Eum. to beggar-Od.: „σύ πρώτος έσελδε δόμους) βγω δ9 ύπολείψομαι αύτοΰ/ ’ εί δ9 έδέ- λεις, έπίμεινον, έγώ δ9 είμι -δε (-δεν ν.1.). ' μηδέ σύ δηδύ- νειν" 282 (answer:) „έρχευ -δεν, L / happen before something eise: /1734 (Nestor to Patr.:) „άμφίσταντο (Epeians) δή αστυ διαπραδέειν μεμαώτες* ’ άλλά σφι -δε φάνη μέγα έργον *Άρηος' ' εύτε γάρ ήέλιος φαέδων ύπερέσχεδε γαίης, ' συμφερόμεσδα μάχη" *any time before you*: λ 483 (Od. to Ach.’s shade:) „σεϊο δ9, 9Αχιλλεΰ,' ού τις άνήρ -δε μακάρτερος οΰτ9 αρ9 όπίσσω"
D v.l. Α 360, 0524, 1539 (West, Ptol. Pap. 245), σ275
W.Beck
_προπας [4, 7°, 2Η, 2h] Μ 1 (ως τότε μέν) L-v ήμαρ (έΛς ήέλιον καταδύντα) h.Cer.434 - Α 601in « τ424 - ί 161 - 556 - χ 183 - 476 - μ29 - 7Ί62·1 - Ώ713" -
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
προπρηνης
Th. 596ex = h. Merc. 206ex, L d ω41, Th. 525 2 [ν^χ] -σας
B493 (Anl. nicht LPosit. bildend nach τε 2, dagg. L J δέ Th. 596, ω41 in 1) Mit 2 vgl. βπας Md 1 b, mit 1 kontrast.
d2b
Σχ sch. min. P. Köln inv. 2281 zu A 601: παν, sch. D Z?493: πάσας, όλας (vgl. A601). περισσή ή προ L Leumann, Hom. Wört. 99
B (Sg.) ganz, (Pl.) alle, Verstärkg. von πας wie άπας (s.d.), ^σύμπαςά, nur Akk. von Unbelebtem (kontrast. u J: den ganzen Tag (essen A601+, Th.525, kämpfen T162, ω41, arbeiten Th.596, h.Merc.206, sich Emotionen hingeben Ώ713, h.Cer.434) bzw. alle Schiffe (nennen i.S.v. beziffern B493 in Kat.-Proöm.); in Gl. Th.596, Exk. τ424, dir.R. Γ162, 6°, h.Merc.206, RAbschl. h.Cer.434; in Wiederh.figur m. παν (-Abi.) ω41, Th. 524 f. A601 ως τότε μέν - ν ήμαρ ές ήέλιον καταδύντα 1 δαίνυντ(ο), übr. St. s. Μ 1 u. vgl. IISp.914,12ff., ferner πας B3by, o455, ω 118 ZT493 άρχούς αύ νηών έρέω νήάς τε -σας, vgl. Ξ79 (+ <καί> metr. gleichw.). 33f.; komplementär IISp.497,23ff. 54ff. (distr.). — Wortf.: απας, ούλος, πας B3ba/y, σόμπας, τελεσφόρος, τετελεσμένος
R. Führer
προποδίζων [2‘] Σχ sch.D TV 158: βπό τήν άσπίδαΛ ήρέμα και εύρύδμως βαίνων. ή L d τούς πόδας τιδείς, τουτ- έστι περικαλύπτων αύτούς τή άσπίδι κατά τήν πορείαν (Folgerung: Deiph. trage keine άμφιβρότην άσπίδα, dazu Janko, Iliad z.St.) B (Ptz.:) den Fuß nach vom setzend, Schritt(e) nach vom machend (4- ύπασπίδια), als metr. 'Streckform* synon. mit προβιβάς^ (ersetzt am VE den Nom. von προβιβών- τος/τι [s.u. sowie s.v. βιβάς]), Ggt. (TV516) βάδην άπιόντος (s.a. s.v. πάλιν)', vom schildtragenden Angreifer: TV 158 (De’iph. μέγα φρονέων έβεβήκει, πρόσδεν δ9 έχεν άσπίδα) κοΰφα ποσι προβιβάς και βπασπίδιαΛ (s.d.) -ων (Mer. βάλεν κατ9 άσπίδα), wiederholt έβεβ. 4- πρ. δ9 έχεν άσπίδα, 3 synon. Ausdr. für ostentatives (vgl. H2\2 f.) 'Schreiten*, die Differenzierung (Zugewinn an Information) liegt in der jew. adv./ptz. Bestimmg.; in ähnl. Sit. (Imponiergehabe) u. Wortmilieu: TV806 (Hektor πρόσδεν δ9 έχεν άσπίδα) πάντη δ9 άμφί φάλαγγας έπειράτο -ων, · εί πώς οί εϊξειαν L u προ- βιβώντι (s /7609*Χ), synon. Wiederaufnahme von π.; zu Bewegung u. Kampftechnik (Schild) s. noch: Reichel, Hom. Waffen 15f.; Trümpy, Krieg. Fachausdr. 27; Kurz, Menschl. Bewegung 136f.; Janko, Iliad z.Stt. H. W. Nordheider
πρόπολος [lh] (zu πέλομαι, s. Risch §74a:) wer jem.m vorausgeht u.ä., t.t., hier Fern, (zur Bildg. vgl. άμφί- u. nichtep. πρόσ-, περίπολος), von Hekate (s.d.) als göttl. Heroldin, Mittlerin, Interpretin Perscph.s, gekoppelt (im antithet. Bc- gr.paar) mit όπάων (zu έπομαι) als Pendant h.Cer.440 (ai- tiolog.: Hek. άμφαγάπησε, die zurückgekehrte Kore) έκ τοΰ oi -ος καί όπάων έπλετ9 άνασσα Heroldin u. Trabantin, com- pagna e battistrada (Cassola), s. Richardson z.St.
D Hes. fr. 23a, 26 suppl. (s. s.v. είνόδιος) v.l. Op.253 (-oi
Max. Tyr. pro φύλακες) H. W. Nordheider
προπρηνης [2‘, 1°] Σχ sch.D Γ218: είς τούμπροσδεν L Strömberg, Prefix Studies 11; Leumann, Hom. Wört. 78 f. (here and on καταπρηνής [78] hardly convincing)
B face down (1), forward (2); προ- redundant, perh. emph. (see ^πρηνήςΛ E, cf. Ζπροπρο-Λ [in EGrE only in κυλίνδο- μαι)); predic. (cf. L ,) exc. ^98. - Wdfld.: see L j, cf. κύπτω and its wdfld. 1 of pers. (dead Ω18), face down (Ώ18), bent forward (/98) Λ18 τόνδε δ9 έασκεν ' έν κόνι έκτανύσας -έα, cf. ν'25 /98 δίε, μή τις 9Αχαιών έγχος άνελκόμενον (Tel.) ή έλάσειε 1 φασγάνφ άίξας ήέ ·έα
1563
1564


προπρηνής
(-έϊ v.l., see van der Valk, Text. Crit. Od. 48) τύψας 2 of speaker’s staff, predic. w. adv. force, forwards £218 σκήπτρον δ9 οΰτ9 όπίσω οΰτε -ές ένώμα, ' άλλ9 άστεμφές έχεσκεν J. Ν. O’Sullivan
πρόρριζος [2‘] Σχ sch.D Λ 157: μέχρι τών ριζών (sim. Ξ415) * τών γάρ κάτω γης τό πυρ ούχ άπτεται
L Strömberg*, Prefix Studies 11; Wackemagel, Synt. II 238 ('entwurzelt*)
B forth from the roots, of δρΰς, θάμνοι; predic. w. verb of falling; only (at VB) in sim. Λ 157 oi δέ τε θάμνοι ' -οι πίπτουσιν έπειγόμενοι πυρός ορμή Ξ415 (ώς δ9 δθ9 υπό πληγής) Διός έξερίπρ δρΰς 1 -ος. - Wdfld.: προθέλυμνος
J. Ν. O’Sullivan
πρός, προτί, ποτί L 1 etym.: Myc. po-si DMic. II 155; Chantraine, Dict. 932 (ποτί) and 941 (πρός < προτί), otherwise Wyatt, SMEA 19, 1978, 122 (only ποτί inherited) 2 choice of form, metrics, case (and etym.): Bekker, Hom. Bl. I 33. 197ff.; Benicken, Studien 1164—6; Chantraine, Gr.h. II 120. 131-4; Conti, Em. 67, 1999, 310; Fournier, Dire 128-30; M.A. Fritz, Die synt. u. sem. Relationen von Lokalpartikeln m. drei Kasus bei Hom., Diss. Berlin 1997, 393—431; B.Giseke, Gesänge der Ilias, Göttingen 1853, 157—63; F. Illek, Über d. Gebr. der Präpositionen bei Hes. II, Progr. Brünn 1889, 5f.; Janko, Gl. 57, 1979, 24-9; La Roche, HU I 252 f.; Meillet, REG 31, 1918, 303—14; Meister, Kunstspr. 11; Schwyzer, Pers. Agens 18—26; Shipp, Studies 295; Wyatt, l.c. 89—123 (detailed theory); Wathelet, Traits eoliens 103 f. 3 particular instances A239*: Leaf ad 1.; Vos, Themis 9; B6Q—70 Zen.: Nickau, Unters. 83; £801: Düntzer, Zen. 136; Ludwich, Textkritik I 228; Kirk, Iliad ad L; Z82* Beekes, Mn. 26, 1973, 389f.; Z456: Schwyzer, l.c. 22; Jankuhn, Pass.Bed. 102; Conti, l.c. 305; X336: LWyatt, Lc., 101; Λ 831: L , 97; Conti, l.c. 306; /7504: Ludwich, l.c. 410; Janko, Iliad ad L; £98. 104: S.Tromp de Ruiter, ΔΑΙΜΩΝ, Amsterdam 1918, 105f.; E.Brunius-Nilsson, ΔΑΙΜΟΝΙΕ, Uppsala 1957, 127; ε415: Tsopanakis, Hom. Researches 131; μ 59: v.d.Valk, Text. Crit. Od. 138; Heubeck, Odyssey ad 1.; ρ 191: Shipp, Studies 344; ρ379: La Roche, HU II 155; u 128: Fournier, Dire 128
instances not in Gehring or Hofinger πρός: Hes. POxy. 2509,15; inc.auct.fr. POxy. 2510,4 (Choer.? see Debias, ZPE 143, 2003, 1 ff.); Choer. fr.7(= Suppl.Hell.329),3 Colace; Aristeas fr.2ii,2 p.87 Dav.; Pan. fr. 13,7 p.122 Dav.; inc.auct.fr. PSI 1386,24 ποτί: Hes.fr. 10a, 146 suppl.; Cat. 91,1 Trav. (= POxy. 221 col. iii,3) suppl.
Deriv.: (compds.: Düntzer, Zen. 59; Levin, CPh 59, 1964, 182f.; Fritz, l.c. 422ff.) προς-: -άγω, -αΐσσω, -αμύνω, -αναγκάζω, -αραρίσκω, -αυδάω, -βαίνω, -βάλλω, -γίγνομαι, -ει- μι, -είμι, -είπεϊν, -ελαύνω, -ίδεΐν, -κείμαι, -κλίνω, -κλύζω, -κύρω, -λέξομαι, -πελάζω, -πίλναμαι, -πλάζω, -πτύσσων, -στειχω, -τίθημι, -τρέπομαι, -φημί, -φύω, -φωνέω — άλλο-άλλος, -κηδής, -φατός, -φυής, -ωπον προτί: -άπτω, -βάλλομαι, -είπεϊν, -μυθέομαι προτι-: Προτιάων ποτι-: -δέρκομαι, -δέχομαι, -κλίνω, -νίσομαι, -πτηξαι, -πτύσσω, -τέρπω see also πρέσβυς Ε W.Beck
πρόσΦβ(ν) [721, 18°, 12Η, 5\ Γ] Ε see Chantraine, Dict. s.v. F -θε 29, -θεν 53, -θ9 26
Μ 1 monosyll. la [1] -θ9 έκιον Sc.277. 284; -θ9 Κ481 R] στάν / Lorfj δέ. -θ9 αύτοΐο* /193 / £170, η21; L j ^θ9 ϊππων. Θ100; δέ L , β134; L . /V385. 392 - /7485; -θ9 άλλων £359, Δ304; -θ9 Λ397, 0698 lb ![-] -θ9 Th.746 -[-] -θ9 ϊπποι 9^487 2 (-] άσπίδα μέν -θ9 έσχετο πάντοσ9 έΐσην Λ/294, Φ581; μέν -θ9 £595; δέ -θ9 /7833; -θ9 ϊπ-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρόσΟ'^ν)
ποιιν* £107, ο 164; -θ9 Δ 54 1[-] αύτάρ Τηλέμαχος -θ9 ήγεμόνευε(ν) /400, ω155 2 disyll. 2a type -- [1Μ]
-θεν έθεν φεύγοντα μετά- £56 = Κ402, £80; -θε δέ οί E30Q = ΡΊ, £315, ε452; -θε δ9/μέν Γ346 / ΛΊ58, Ψ\33, 0324; -δε(ν) £851, Ζ17. 181 = Th.323, £13, Κ163, ¥Ί67, h.Merc.321. 328, Danais fr. 1,2 p. 141 Dav. [-~] αύτοΰ ^-θε ποδών. ΠΊ42, χ4; L . Φ601; καί -θε Φ587; -θε βαλών* Ψ5Ί2. 639; -θε(ν) £95, ΦΊ [2ν] καί -θεν Η325 - /94 - ω52, £28; (οϊ*) οι / οΐ -θε(ν) (άμα) Α25\, N44Q / Hes.fr. 121; τό -θεν Μ40, <5688; -θε(ν) £317, /524, Μ33, Ν66. 719, /432, ^223, Th.899, Ορ.175 μ.] τό -θεν ^583, Α629; -θε(ν) Μ\45, ρ3Ί\, h.Merc.77 2b type -- 2ba [1-] -θεν γάρ Af 116; -θεν μέν ζ242, Sc. 132; -θεν Π220, «Ρ877 μ.] -θε Δ 129 2bß [-2] τό -θε Η224-, -θε(ν) /7321; μ/137, Ορ.457 [-2] -θεν γάρ Ορ.98; -θεν δέ Δ 113, Χ313, 095, Th.813; -δεν δ9 Ν15Ί = 803, 0307; -θε(ν) Μ298. 446, Ύ464, ^570, i?524, «370, ω540, h.Merc.78 [-1] δέ -θεν h. 28,7; -θεν /473, ρΊ, Th.767
Σχ sch.min. P.Strassb. inv.33 on A251: πρότερον, sch.D A 251: οϊ oi -θεν άντί τοΰ οΐ πρό τούτου, Β359: -θ9 άλλων* πρότερον τών λοιπών, η fμ προ σθεν., £317: όπ- πότερος δη -θεν* δστις δη πρώτος, Δ54: -θ9 ίσταμαι* προΐσταμαι, ύπερμαχώ, 113: -θεν* L u αύτοΰ, /524: τών -θεν* τών πρό ημών, Ψ5Ί2: -θε βαλών* προδραμών L Lejeune, Adv. en -θεν, 335 ff.
Β local prep. w. gen. and adv. in front, before (1), temporal adv. earlier (2); article ordered acc. to nature of spatial / temporal relationships, not (in 1) acc. to *prep.* and 'adv.’. — Wdfld.: see πάρος, πάροιθε, προπάροιθε, προτέρω, προ- τέρωσε, πρόσσω, πρόσσοθεν, πρό, πρίν (all metr. different), see L346ff.; opp.: π. in context w. contrasting (1) άνα... (Δ304), έμπαλιν (h.Merc.77. 78), κατόπισθε (h.Merc.321), μετά (Ψ\33), μέσσος (LZ181 - Th.323,, Ψ\33, Sc. 132), δπι(σ)θε(ν) (q.v., £595, L „ Λ397, 7V719, XI58, 0324, Sc. 132, h.Merc.77. 78); (2) δεύτερον/ς (£346, £851), έπειτα (Ορ.175), νΰν (£28, £242, Ορ.175), δπισθε (Μ33), πύματος («370), ύστερος (ω 155) 1 loc., 76x, 42χ w. gen. (foll. by
π. only Δ 54, Λ 397, Μ145. 446, Π833, Th.746) and 6χ w. equivalent adv. π. w. verb and eth. dat. (Δ129, £300 — ΡΊ, £315, £95, ε452); w. prep. phrase 'in appos.’ /473 (bß), Th.813 (baaaöö); in dir.sp. (la) £95, ^487. 572. 639, ω 155; (1 b) £359, Δ 54. 304, Z181, /473, /7833, Φ587 1 a describ-
ing motion laa a before b, moving in same direction — flight w. gen.: £56 (μιν) ^-θεν έθεν φεύγοντα. μετάφρε- νον οΰτασε δουρί ‘ ώμων^ίεσσηγύς — £402 £80 (τόν) u , μεταδρομάδην έλασ9 ωμόν 1 φασγάνφ άΐξας adv.: XI58 ρα παραδραμέτην, φεύγων, ό δ9 δπισθε διώκων* ' -θε μέν έσθλός έφευγε, δίωκε δέ μιν μέγ9 άμείνων — lead- ing an attack w. gen.: £595 "Αρης δ9 έν παλάμρσι πελώριον έγχος ένώμα, ' φοίτα δ9 άλλοτε μέν -θ9 'Έκτορος, άλλοτ9 δπισθε 0307 Τρώες δέ προΰτυψαν άολλέες, ηρχεδ9 άρ9 'Έκτωρ ' μακρά βιβάς* -θεν δ9 έκι9 αύτοΰ Φοίβος 9Απόλλων ‘ ειμένος ώμοιιν νεφέλην, έχε δ9 αιγίδα θοΰριν (cf. ε452 in 1 babb below) w. dat.: K95 η κ9 έδάμην ύπό χερσίν Αχιλλήος καί Αθήνης, ' ή οί -θεν ιοΰσα τίθει φάος ήδ9 έκέλευεν ' έγχεϊ ... Τρώας έναίρειν - Ieading a procession: ν'133 -δε μέν ιππηες, μετά δέ νέφος ειπετο πεζών, ' μυρίοι* έν δέ μέσοισι φέρον Πάτροκλον έταίροι Sc.277 (torches) χερσίν ένι δμφών* ταί δ9 άγλαΐη τεθαλυΐαι ' ^-δ9 έκιον^ τβσιν δέ χοροί παίζοντες έποντο 284 τοί γε μέν αυ παίζοντες ύπ9 όρχηθμφ καί άοιδή ’ [τοι' γε μέν αύ γελόωντες ύπ9 αύλητήρι έκαστος] ' L . — Ieading a jour- ney, walk: 095 βή δ9 ίέναι, -θεν δέ ...^ Ίρις ’ ήγεϊτ9 h.Merc.321 (Hennes έσσυμένως) διά ψαμάθοιο βάδιζε ' -θεν, άτάρ κατόπισθε (Αρ.) /400 βή (Eurykl.) δ’ ϊμεν* αύ- 1565
1566


χροσθ^ν)
πρόαθε(ν)
τάρ Τηλέμαχος -0’ ήγεμόνευεν (cf. temp. ω 155 in 2 a α) — leading a race: Ψ48Ί (ϊστορα) Άγαμέμνονα θείομεν αμφω, 1 όππότεραι -Ο* ίπποι — pulling a wagon: 72324 (έκ δ9 ελασε [Priam] προθύροιο) -θε μέν ήμίονοι νέλκονά ... άπήνην, * τάς Τδαΐος έλαυνε ... αύτάρ όπισθεν 1 ίπποι, τούς δ γέρων έφέπων μάστιγι κέλευε laß α moves away from stationary b (w. gen.) Ύ464 τόν (slain Hektor) δ9 ένόησεν ' έλκόμενον -θεν πόλιος δέ μιν ίπποι 1 L d έπί νηας ι·γ α moves toward moving b (w. gen.) 7V385 τφ (slain Orthryoneus) δ9 "Ασιος ηλθ9 έπαμύντωρ ' πεζός ^θ9 ίππωνj (ΐετο Ίδομενηα βαλεϊν) laö α moves hori- zontally to b w. gen., flying in view: o 164 (αίετός χήνα φέρων ήμερον έξ αυλής) ό δέ σφισιν έγγύθεν έλθών 1 δεξιός ηϊξε L j. οί δέ ίδόντες 1 γήθησαν adv., wedging in from the side: Ψ5Ί2 (ποιον ερεξας [Antil.]) βλάψας δέ μοι ίππους ' τούς σούς ^θε βαλτών, οΐ τοι πολύ χείρονες ησαν 639 οιοισίν μ9 ϊπποισι παρήλασαν Άκτορίωνε 1 πλήθει L ιόντες lae α moves vertically to b w. gen. lightning: 0134 άφήκ9 άργητα ^κεραυνόν, ' κάδΑ δέ -θ9 ίππων Διομήδεος ήκε χαμαζε ω540 άφίει ψολόεντα L d δ9 έπεσε -θε γλαυκώπιδος arrows: Ψ$ΊΊ διήλθε (through dove) βέλος* τό μέν αψ έπί γαίη ' -θεν Μηριόναο πάγη ποδός χ4 ταχέας δ9 έκχεύατ9 όϊστούς 1 ^χύτοΰ -θε ποδώνJ eyes: /7742 οφθαλμοί δέ χαμαί πέσον έν κονίησιν ' u place at one’s feet: TI3 θεά κατά τεύχε9 έθηκε 1 -θεν Ά- χιλλήος* τά δ9 άνέβραχε δαίδαλα πάντα w. gen. birth of Ath.: h.28,7 ή δέ -θεν Διός ' έσσυμένως ωρουσεν άπ9
καρήνου ' σείσασ9 όξύν άκοντα lb location Iba of actions Ibaaa and of subject αα stand, halt before to protect w. gen. (lx fig.): Δ 54 (Hera to Zeus: „destroy the cit- ies you hate) τάων ού τοι έγώ -θ9 ίσταμαι ούδέ μεγαίρω“ /7321 (δουρί 9Αντιλόχφ έπόρουσε) στάς -θεν νέκυος w. dat.: 129 τοι -θε στασα (Ath.) βέλος έχεπευκές άμυνεν to converse: El07 (τόν [Diom.] ού βέλος δάμασσεν, άλλ9) άναχωρήσας -θ9 ϊπποιιν καί δχεσφιν 1 έστη, καί Σθένελον προσέφη 170 (εύρε [Aen.] Λυκάονος υιόν) ^στή δέ -θ\ αύ- τοΐο έπος τέ μιν άντίον ηΰδα 0100 (Diom.) L u ίππων Νηληϊάδαο γέροντος, 1 καί μιν ... προσηύδα 7193 τώ δέ βάτην προτέρω, ηγείτο δέ δΐος Όδυσσεύς, ' στάν δέ -θ9 αύτοϊο (άνόρουσεν Ach.) 77 21 (Od. about to enter town) ένθα οί άντεβόλησε ... 9Αθήνη ' παρθενική είκυϊα νεήνιδι ' u j αύτου* Lo δ9 άνείρετοΛ h.Merc.328 έστησαν δ9 Έρμης τε καί 'Απόλλων ' -θε Διός γούνων* L u other purpos- es w. gen.: Λ 397 τοΰ (sc. wounded Diom.) δ9 Όδυσεύς
έγγύθεν έλθών ' έστη -θ9* ό δ9 δπισθε καθεζόμενος βέλος ώκύ ' έκ ποδός έλκ9 Φ601 αύτφ γάρ (Αρ.) ... Άγήνο- ρι παντα έοικώς ' έστη -θε ποδών, ό (Ach.) δ9 έπέσσυτο ποσσι διώκειν Danais fr. 1,2 ρ. 141 Dav. ώπλίζοντο θοώς Δαναοΐο θύγατρες ' -θεν ποταμού, Νείλοιο ανακτος ββ fight in front w. gern: Δ 304 (ίππεΰσιν έπετέλλετο Nestor) μηδέ τις ... ' οίος -θ9 άλλων μεμάτω Τρώεσσι μαχεσθαι, 1 μηδ9 άναχωρείτω Λ7145 έκ δέ τώ άίξαντε πυλάων -θε μαχέσθην Π220 πάντων δέ προπάροιθε δύ9 άνέ- ρε θωρησσοντο (Patr. and Autom.) 1 ... ένα θυμόν έχοντες 1 -θεν Μυρμιδόνων πολεμιζέμεν (fig.:) /7833 τάων (Tr. wives) δέ -θ9 'Έκτορος ώκέες ίπποι 1 ποσσιν όρωρέχαται πολεμίζειν Φ587 άλκιμοι άνέρες είμέν, ' οΐ καί -θε φίλων τοκέων άλόχων τε καί υιών ' Ίλιον είρυόμεσθα adv.: Ζ17 οί οΰ τις τών (his former guests) γε τότ9 ήρκεσε λυγμόν όλεθρον ' -θεν ύπαντιάσας ΝΊ\9 οί μέν -θε σύν έν- τεσι ... ' μαρναντο Τρωσίν ' οί δ9 δπιθεν βάλλοντες έλάνθανον γγ die (in viewofi, lie dying w. gen.: E359 ει δε τις έκπάγλως έθέλει οίκόνδε νέεσθαι, ' άπτέσθω ής νηός ' δφρα -θ9 άλλων θάνατον καί πότμον έπίσπη (disputed, some think temp., cf. 2aa below) 0524 ώς δέ
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
γυνή κλαίησι φίλον πόσιν άμφιπεσοΰσα, δς τε έής -θεν (προπάροιθε ν.1.) πόλιος λαών τε πέσησιν (άμύνων) (cf. /7833, Φ587 in ββ above) stricken warrior: N392 ό -θ9 ίππων καί δίφρου κεϊτο τανυσθείς, 1 βεβρυχώς, κόνιος δε- δραγμένος = /7485 δδ other actions w. gen. butcher: ¥Ί67 (μήλα καί) βοΰς * -θε πυρής έδερόν τε καί άμφεπον labor: Th.746 (Νυκτός οικία) τών -θ9 Ίαπετοΐο πάις έχει ούρανόν εύρύν 1 έστηώς (Μ.Ε. Pellikaan-Engel, Hes. and Parmenides, Amsterdam 1974, 28-30) adv. dwell: 813 (μαρμά- ρεαί τε πύλαι καί χάλκεος ούδός) -θεν δέ θεών έκτοσθεν άπάντων ' Τιτήνες ναίουσι, πέρην χάεος (W. Karl, Chaos u. Tartaros, Diss. Erlangen 1967, 93: „unmittelbar vor <der> Schwelle“ (inside Tartaros); see West on 767 proposing be- yond) Ibabb of effect or direction of action adv. w. dat.: ε452 -θε δέ οί (Od.) ποίησε (river-god) γαλήνην, τόν δ9 έσάωσεν without: Φ7 προχέοντο (Tr.) πεφυζότες, ήέρα δ9 'Ήρη πίτνα -θε βαθεϊαν έρυκέμεν (cf. 0307 in laa) fig.: Γ481 (after Ach. wounded Deukalion’s hand) μιν μένε χεΐρα βαρυνθείς, ' -θ9 όρόων θάνατον, unique, see Edwards, Iliad ad 1. Ibß simple location w. gen. fire: /473 (πΰρ) ένί προδόμφ, -θεν θαλάμοιο θυράων stone: Λ/446 λααν φέρεν, δς ρα πυλάων ' έστήκει -θε adv. houses: Th. 767 (there the houses of Sleep and Death) ένθα θεοΰ χθο- νίου (sc. Hades) -θεν δόμοι ήχήεντες ' [ ] 1 έστασιν , ...
κύων προπάροιθε φύλασσει (cf. West ad. 1.) 1 by position
in contact Ibyaa weapons (protection) held έχω, φέρω, καλύψω for another: 21113 -θεν δέ σάκεα σχέθον (Pand.’s men as a blind) w. dat.: E300 άμφί δ9 άρ9 αύτφ (Pand.’s corpse) βαίνε (Aen.) 1 -θε δέ οί δόρυ τ9 έσχε καί ^άσπίδα^ (to protect) - ΡΊ — Ε315 άμφί δ9 έόν φίλον υιόν έχεύατο (Aphr.) πήχεε λευκώ, ' -θε δέ οί πέπλοιο φαεινού πτύγμ9 έκάλυψεν ' έρκος έμεν βελέων (see Ύ313 below) for seif: Λ/294 L u μέν -θ9 έσχετο s Φ581 Λ/298 την (sc. L J άρ9 δ γε -θε σχόμενος, δύο δοΰρε τινάσσων, 1 βή Ν15Ί -θεν δ9 έχεν L d (προβιβάς) — 803 w. gen.: Kl63 L d θοΰριν 1 -θεν έχε στέρνοιο, τίνασσε έγχος Η224 (σάκος) τό -θε στέρνοιο φέρων ... Αϊας ' στή ρα μάλ9 'Έκτορος έγγύς — Ύ313 (όρμήθη ’Αχιλεύς) -θεν δέ σάκος στέρνοιο κάλυψε (q.v. BI3) Ibybb part of
body: ZI81 (Χίμαιρα) -θε λέων, δπιθεν δέ δράκων, μέσση δέ χίμαιρα = [Th.323] h.Merc.77. 78 δολίης δ9 ού λήθετο τέχνηζ ' άντία ποιήσας όπλάς, τάς -θεν όπισθεν, ' τάς δ9 δπιθεν -θεν (πρώτας Μ), κατά δ9 έμπαλιν αύτός έβαινε of object, arrows: Sc. 132 -θεν μέν θάνατόν τ9 ειχον καί δά- κρυσι μΰρον,' μέσσοι δέ ξεστοί, περιμήκεες, αύτάρ δπισθε * μόρφνοιο φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν
2 temp. adv.; in dir.sp. (2a) K28, ^570, Z242, ί370, ρΊ. 371, *432, ψ 137. 223, ω52; (2b) 7524, ^583, <5688 2a without article (2x w. πρίν-cl. in ßbb) 2aa first, before the other(s)·. (w. verb of motion:) ω 155 (ίκοντο προτί άστυ) Όδυσσεύς ' ύστερος, αύτάρ Τηλέμαχος -(ε) ήγεμόνευε. τόν δέ συβώτης ήγε, cf. £400 in laa and the problem at 7168 (Φοΐνιξ πρώτιστα ήγησάσθω) w. following duals II Γ317 (κλήρους έν κυνέη πάλλον) όππότερος δή -θεν άφείη ... έγχος 346 (σείοντ9 έγχείας) -θε δ9 ΡΝ προίει (έγχος) Ε851 δτε δή σχεδόν ήσαν έπ9 άλλήλοισιν ίόντες, ' -δεν "Άρης ώρέξαθ9 ύπέρ ζυγόν ήνία θ9 ίππων ' έγχεϊ (δεύτερος όρματο Diom.) II Ν66 (disguised Pos. left them) τοΐιν δ" έγνω -θεν Όΐλήος ταχύς Αϊας 72698 ούδέ τις άλλος ' έγνω -θ9 άνδρών καλλιζώνων τε γυναικών,' άλλ9 άρα Κασ- σάνδρη (είσενόησεν) II <370 Ούτιν έγώ πύματον έδομαι μετά οισ9 έτάροισι, ' τούς δ9 άλλους -θεν* τό δέ τοι ξει- νήϊον έσται See Β359 in Ibaaayy of events before that could happen: Μ116 (Asios was not to retum to Ilios) -δεν γάρ μιν μοίρα δυσώνυμος άμφεκάλυψεν Th. 899 παΐδα 1567
1568


πρόσθε(ν)
θεών βασιλήα και άνδρών 1 ήμελλεν (Metis) τέξεσθαι
άλλ" αρα μιν Ζεύς -θεν έην έσκάτθετο νηδύν Ορ.98 (αύτόθι Ελπίς) ένδον έμεινε πίθου ύπό χείλεσιν ούδέ θύραζε 1 έξέπτη* -θεν γάρ έπέμβαλε (Pandora) πώμα πίθοιο 2aβ earlier, before 2aßaa comparison w. past continuity: H325 τοΐς ό γέρων πάμπρωτος ύφαίνειν ήρχετο μήτιν ' Νέστωρ, ού καί -θεν άρίστη φαίνετο βουλή = 794 = ω52 contrast, formerly: N4AQ (Idom. ρήξεν οί άμφί χιτώνα) δς οί -θεν άπό χροός ήρκει όλεθρόν Ψ5Ί0 Άντίλοχε, -θεν πεπνυμένε, ποιον έρεξας; (Opelt, Gl. 56, 1978, 176 lists similar reproaches, here indir. expression) ζ242 -θεν μέν γάρ δή μοι άεικέλιος δέατ9 είναι, 1 νΰν δέ θεοΐσιν έοικε Hes.fr. 121 οΐ -θε φανήν έντοσθεν έκευθον ψ223 την (Hel.) δ9 ή τοι ρέξαι θεός ωρορεν έργον άεικές* ' την 5’ ατην ού -θεν έφ έγκάτθετο θυμφ 1 λυγρήν continuity and contrast: Κ28 ούδέ μίνυνθ9 έξουσι ποδώκεα Πηλεϊωνα. 1 καί δέ τί μιν καί -θεν ύποτρομέεσκον όρώντες* 1 νΰν δέ (he might storm the city) M33 ποταμούς δ’ έτρεψε (Pos.) νέεσθαι 1 κάρ ρόον, ή περ -θεν ϊεν καλλίρροον ΰδωρ. 1 ως άρ9 έμελλον (Pos. and Αρ.) δπισθε (θησέμεναι) 2aßbb
prospective w. explanatory πρίν-cl. ρί ού γάρ μιν (my mother) -θεν παύσεσθαι όίω 1 κλαυθμού τε ... γόοιο τε ... πρίν χ* αύτόν με ΐδηται ψ!3Ί μή -θε κλέος εύρύ φόνου κατά άστυ γένηται 1 άνδρών μνηστήρων, πρίν γ9 ήμέας έλ- θέμεν έξω 1 άγρόν ές ήμέτερον 2aßcc simple reference /4 251 (δύο γενεαί) έφθίαθ9, οϊ οί -θεν άμα τράφεν ήδ9 έγένοντο 1 έν Πύλφ μετά δέ τριτάτοισιν άνασσεν ρ 371 κέκλυτέ μευ, μνηστήρες άγακλειτής βασιλείης, ' τοΰδε περί ξείνου* ή γάρ μιν -θεν (1. diff., π. μιν plerique, cf. ρ7) δπω- πα χ432 είπέ γυναιξίν 1 έλθέμεν, αϊ περ -θεν άεικέα μηχα- νόωντο 2aßdd unreal wish Op. 175 μηκέτ9 έπειτ9 ωφελ- λον έγώ πέμπτοισι μετεΐναι 1 άνδράσιν, άλλ9 ή -θε θανεΐν ή έπειτα γενέσθαι. 1 νΰν γάρ δή γένος έστί σιδήρεον (cf. ΛΜ40+ ßaa above) 2aßee w. imp.inf. Op.457 (έκατόν) δούρατ9 άμάξης, 1 τών -θεν μελέτην έχέμεν οίκήια θέσθαι 2b substantivation w. article (this kind of 'subst.’ in Hom. only in expressions ref. to the past, see Wackemagel, Synt. II 141, also πάροιθεν BI2 and όπισθεν Bla) of persons: /524 οΰτω καί τών -θεν έπευθόμεθα κλέα άνδρών 1 ηρώων, δτε κέν τιν9 έπιζάφελος χόλος ϊκοι * 1 δωρητοί τε πέλοντο παράρρητοί τ9 έπέεσσι (cf. L2aßaau and 5688 below) adv. acc. to π. (in) the past: M4Q αύτάρ δ (Hektor) γ9 ώς τό -θεν έμάρνατο ίσος άέλλη Ψ533 ίμάσθλην ' χερσίν έχε ραδινήν, ή περ τό -θεν έλαυνες (cf. L J — <5688 ούδέ τι πατρών ' ύμετέρων τό -θεν ακούετε, παΐδες έόντες, 1 οίος Όδυσσεύς έσκε; λ 629 έγών αύτοΰ μένον έμπεδον, εϊ τις έτ9 έλθοι ' άνδρών ηρώων, οΐ δή τό -θεν δλοντο. 1 καί νύ κ9 έτι προτέρους ϊδον άνέρας
D Mer.fr.3,3 p.134 Ber. (= Suppl.Hell. 903A,10); v.l. £96, Λ 244, TV 502 Ar.Byz., 0451 Ar.Byz., *£805 Ar.Byz., Vit. p.13,11 W.Beck
πςοσχηδής [1°] Σχ sch.Bam. ^35: -έος* τής ποιούσης κηδεμονικως έχειν πρός άλλήλους L Levin, CPh 45, 1950, 110f.
Β φ 35 (Iphitos gab Od. den Bogen, den einst Eurytos getragen hatte) τφ δ9 Όδυσεύς ξίφος όξύ καί άλκιμον έγχος έδωκεν, 1 άρχήν ξεινοσύνης -έος (περί-, εύκηδέος w.ll.) ’ ούδέ τραπέζη ' γνώτην άλλήλω (denn vorher hatte der Zeus- Sohn den Iphitos erschlagen), entweder (1) vertraut, vertraut machend als positiv wertendes Beiw. von ξεινοσύνη, i.S.v. 'sie gaben sich Geschenke, damit daraus eine vertrauensvolle Gastfreundschaft erwüchse’ od. (als Kommentar des Dichters) (2) schmerzbehqftet, i.S. von 'sie gaben sich Geschenke; das war der Anfang einer schmerzlichen, dabei nie verwirklichten Gast-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρόσ(σ)ω
freundschaft’. Vgl. zu (1) κήδειος, κήδιστος 'vertraut’, 'nahestehend’ als Abi. von κήδος, zu (2) z.B. δυσκηδής: für (das von Femandez-Galiano, Odyssey z.St. postulierte) *προσκήδο- μαι als Vorstufe zu π. gibt es kein Indiz, vgl. κήδω B2b. c zu (περί)κήδομαι. Für (1) spricht nachep. Bed. (Hdt.: 'verwandt’), für (2) Kontext: Bericht vom Tod des Iphitos (der kurz nach dem Treffen m. Od. stattgefunden haben muss), die Funktion seines Geschenks im Epos, vgl. φ4 τόξον μνηστήρεσσι θέμεν φόνου άρχήν. — Wortf.: zu (1) s. έρίηρες, έρίηρος, zu (2) s. λυγρός Μ. Schmidt
πρόσσοθεν [V] hapax Σχ sch.D Ψ533: έμπροσθεν Β (formation: Lejeune, Adv. en -θεν 324f. 331, Chantraine, Dict. 942, see πρόσσω) on in front, nuance rather: vor sich her (Ameis-H., Schadewaldt, cf. vol. II 517,33ff.) ^533 πανύ¬
στατος (Eumelos) ήλυθεν άλλων (yoke had broken and pole had fallen off 391—97) ' έλκων άρματα καλά, έλαύνων -θεν (ώκέας Zen., μώνυχας recentiores ex 536) ίππους, otherwise Arist. 'from in front’: see Richardson, Iliad ad 1.; cf. Delebec- que, Cheval 122; see προτέρωσε, and πρόσσω, πρόσθεν, προτέρω W. Beck
πρόσ(σ)ω [15\ 3°] Ε *pro-tjo-, Dunkel, ZVS 96, 1982/3, 66ff. — Deriv.: πρόσσοθεν
Μ 1 [~-] (δέ) -σω φέρε ί 542, ^369; -σω Μ2Ί4 [«1 ] -σω Ρ598, Σ388 2 [1-] -σσω ίεμένοιο/η/οι 7V291,
0543, 77382; -σσω Π265. 611 - Ρ527. 734 [-»] (-^)ίδης* ό γάρ οίος δρ^α -σσω καί όπίσσωΛ Σ25Ο, ω452, άμν u /4 343, Γ109; -σσω Λ 615 [*χ] -σσω Λ 572 Jengthening preceding syll.j Α343, Γ109, not L u 4‘, 2°; w. foll. hiatus: Μ2Ί4, TV 291, 0543, 77382, P734, Σ388 (cf. προτέρω)
Σχ sch.min. P.Amh. 19 on Λ 572, P.Köln inv.2281 and P.Strassb. inv.33 on /1343: (εις τό) έμπροσθεν, sch.D /4 343: -σσω καί όπίσσω * τό παρόν νκαϊ τό μέλλονd · τουτέστιν ούκ οίδεν προσκοπήσαι τήν άρχήν τήν άπόβασιν τοΰ πράγματος, Σ250: είς τό παρφχηκός L u, Λ 572: έπί τό έ^μ πρόσθεν Μ274: είς τοΰν sch.Bam. £542: είς τοΰμ- παλιν. πόρρω
Β forward, onward*, usu. connot. 'striving’, 'hastening’ (cf. e.g. connection ϊεμαι Μ2Ί4, TV291, 0543, 77382 [w. έμ-/μεμαώς Λ 615, ΡΊ34, μαιμάω 0543], παρ-/άίσσω Λ 615, ΡΊ34, δρνυμαι /1572); in dir.sp. /4 343, Γ109, Λ615, Λ7274, TV 291, ^369. - Wdfld.: see πρόσσοθεν and πρόσθεν, προτέρω, προτέρωσε (all metr. different) 1 position, direction gointed to la looking Σ250 Πουλυδάμας πεπνυμένος ήρχ9 άγορεύειν ’ Πανθόίδης* ό γάρ οίος δρα ^-σσω καί όπίσσωΛ s ß>452 ([Halith.] Μαστορίδης), loc., used metaphor- ically 'circumspect9, Ger. 'umsichtig9, cf. όπίσσω Bla and νοέω Blla, Leaf on Σ250, and Edwards, Iliad ad 1. („prob, proverbiar), and Kirk on /1343 who sees the abs. use here (others [/4343, Γ109] w. foll. δπ{π]ως cl.) as original; taken as temp.: Σχ, Ameis-H. on /1343, Dunkel l.c. (in E); implies ability to foresee (used ω452 of Halith. who prophesied at ß\51 ff.), see Bechert, Diathesen von ίδεϊν 390f. on the loc./ temp. ambivalence /4 343 η γάρ δ γ9 όλοιήσι φρεσί θύει, 1 ούδέ τι οίδε (Ag.) νοήσαι άμα L » ' δππως οί παρά νηυσί σόοι μαχέοιντο 'Αχαιοί Γ109 αίεί δ9 όπλοτέρων άνδρών φρένες ήερέθονται* ' οίς δ9 ό γέρων μετέησιν, άμα t u λεύσσει, δπως δχ9 άριστα μετ9 άμφοτέροισι γένηται 1 b facing forward Ρ598 πρώτος Πηνέλεως Βοιώτιος ηρχε φόβοιο. ' βλήτο γάρ ωμόν δουρί -σω τετραμμένος αίεί 1 ακρον έπιλίγδην 1c ducking forward 77611 ό μεν άντα ίδών ήλεύατο χάλκεον έγχος* ' -σσω γάρ κατέκυψε, τό δ9 έξόπιθεν δόρυ μακράν ’ οΰδει ένισκίμφθη - Ρ52Ί 2 w. verbs of motion 2a intrans, verb 2aa subj. animate
1569
1570


πρόσ(σ)ω
2aaaa humans, attacking Λ/274 τόδε που γιγνώσκετε. μή τις όπίσσω ' τετράφθω ποτι νηας όμοκλητήρος άκούσας, ' άλλά -σω ϊεσθε και άλλήλοισι κέλεσθε 7V291 (if you are struck,) ούκ άν έν αύχέν9 δπισθε πέσοι βέλος ούδ9 ένι νώτφ, 1 άλλά κεν ή στέρνων ή νηδύος άντιάσειε 1 -σσω ίε- μένοιο μετά προμάχων όαριστύν ΡΊ34 τών (Trs.) δέ τρά- πετο χρως, ούδέ τις έτλη ' -σσω άϊξας περί νεκρού δηριάασθαι. ' ως οϊ (Men. and Mer.) γ9 έμμεμαώτε νέκυν φέρον έκ πολέμοιο 2aabb animals horses: Λ 615 ούκ ϊδον δμματα φωτός' ' ϊπποι γάρ με παρήϊξαν -σσω με- μαυΐαι /7382 (attack) άντικρύ δ9 αρα τάφρον ύπέρθορον ώκέες ϊπποι ' άμβροτοι ' -σσω ίέμενοι wasps (attack): 265 (sim.) τούς δ9 εϊ περ παρά τίς τε κιών άνθρωπος όδίτης ' κινήση άέκων, οί δ9 άλκιμον ήτορ έχοντες ' -σσω πας πέτεται καί άμύνει οισι τέκεσσι 2aβ subj. missile (animated inanimate) rushing: Λ 572 τά δέ δοΰρα θρα- σειάων άπό χειρών 1 άλλα μέν έν σάκεϊ μεγάλφ πάγεν δρμενα -σσω, ' πολλά δέ καί μεσσηγύ ' έν γαίη ϊσταντο λιλαιόμενα χροός άσαι penetrating, traversing: 0543 αιχμή δέ στέρνοιο διέσσυτο μαιμώωσα, ' -σσω ίεμένη 2 b
trans, verb: Σ388 (Charis receiving Thetis:) „άλλ9 επεο προ- τέρω, ϊνα τοι πάρ ξείνια θείω*\ ' ως άρα φωνήσασα -σω άγε δΐα θεάων (cf. προτέρω Blaß) II 1542 έκλύσθη δέ θάλασσα κατερχομένης ύπό πέτρης' ' τήν δέ (ship) ν-σω φέρεΛ κΰμα, θέμωσε δέ χέρσον ίκέσθαι φ369 άττα (Eum.), L τόξα' τάχ9 ούκ εύ πάσι (sc. the suitors) πιθήσεις
D ν.1. Θ 23 Ptol. Or., χ 400 (pap.) W. Beck
πρόσφατος [1'] Ε second element prob, from θείνω (πεφνεΐν) q.v., see Chantraine, Dict. 426 (w. full discussion) Σχ sch.D Ω757: νεωστί πεφονευμένος
B just killed, fresh (not decomposed) ΩΊ5Ί (Hecuba to Hektor’s corpse:) „πολλά (Ach.) ρυστάζεσκεν (you) έοΰ περί σήμ9 έτάροιο 1 Πατρόκλου, τόν έπεφνες ... ' νΰν δέ μοι έρ- σήεις καί -ος έν μεγάροισι ' κεΐσαι, τφ ϊκελος δν τ9 άργυ- ρότοξος 'Απόλλων ' οίς άγανοΐσι βέλεσσιν έποιχόμενος κατέπεφνεν** „wie eben gestorben** Schadewaldt, Hampe; note that π. is ’bracketed’ by πεφνεΐν; see έε/έρσήεις and thematic parallels listed by Richardson, Iliad ad 1. W. Beck
προσφυής [1°] Σχ sch.Bam. r58: προσπεφυκΐαν. ήνωμένην B attached to, footstool to armchair, see θρήνυς Bl r58 (Pen.’s) κλισίην ... ' δινωτήν έλέφαντι καί άρ- γύρφ' ην ποτέ τέκτων ' ποίησ9 Ίκμάλιος, καί ύπό θρήνυν ποσίν ήκε ' -έ9 έξ αύτης; see Arch. Hom. P44f. and cf. πρόσ- φύς (0213, μ 433) and προσαρηρως (£725, Op.431 at άραρίσκω B3b) W.Beck
πρόσω s. πρόσσω
πρόσωπον [4*, 6°, 2H, 3h, le] E < 'protfdkr-o-, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v.; cf. μέτωποv; further Hamp, BSL 68, 1973, 77-92 (83f. 87) and Mayrhofer, EWAia II 177
F -ov 1, -φ 1, -ov 2; -a 1, -ασι 1, -a 8, -(a) 1, -ατα 1
Μ 1 disyll. [J] -(α) Choer.fr.4(- Suppl.Hell. 320),5 Colace 2 trisyll. άμφί -α Σ414 [vlv] -ά τε νέρθε τε υ352 [Jx] -ον Hes.fr.302,22; χαρίεν ... -ον Σ24, h.31,12; -φ h. 10,2; κάλυψε δέ / καλύψατο ^καλά -ad 085, h.Ven. 183; L u 7285, ο332; άμφί -α σ173; -α τ361, Ορ.594 3 quadrisyll. |vfWv] -ασι νέρθε δέ 7/212; -ατα σ192
L Jones, Poetic Pl. 22-5 (22 f.); Meister, Kunstspr. 23; L. Malten, D. Sprache d. menschl. Antlitzes im frühen Griechentum, Berlin 1961, 2. 6; Risch §83b w. n.41; Laser, Arch. Hom. S20
B face of pers. (1) or animal (2); in Hom. (exc. Σ24) al- ways pl. (contrast μέτωπο v: always sg. exc. ζ 107) even w. ref. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρότερος
(1 aa below) to face of one pers.; 6x (incl. σ 192) in context of weeping, mouming. — Wdfld. (cf. μέτωπον): παρειαί 1 face of pers. — Epith.: βλοσυροΐσι, ίμερτφ, καλά, παν, τηλαυγές, χαρίεν la pl. laa face of one pers. 7/212 (Αίας ώρτο) μειδιόων βλοσυροΐσι -ασι Σ414 σπόγγφ δ9 άμφί -α καί άμφω χειρ9 άπομόργνυ (Heph.) 1 αύχένα τε (καί στήθεα) Τ285 χερσί δ9 άμυσσε (Bris.) ' στήθεά τ9 ήδ9 ... δειρήν ίδέ ^καλά -α3 085 (φάρος) κάκ κεφαλής εϊρυσσε, κάλυψε (Od.) δέ L h. Ven. 183 χλαίνη ... καλύψατο (Anch.) L j r361 γρηύς δέ κατέσχετο χερσί -α, ' δάκρυα δ9 εκβαλε σ173 δακρύοισι πεφυρμένη (Pen.) άμφί -α 192 κάλλεϊ μέν οί (Pen.) πρώτα -ατα (-ά τε ν.1.) καλά κάθηρεν (Ath.) * άμβροσίφ Ορ.594 άντίον Ζέφυρου τρέψαντα -α laß faces ο 332 λιπαροί (the suitors’ ύποδρηστήρες) κεφα- λάς καί καλά -α υ352 νυκτί μέν ύμέων (suitors) ' είλύαται κεφαλαί τε -ά τε νέρθε τε γοΰνα lb sg. Σ24 (χερσίν έλών κόνιν) χεύατο κάκ κεφαλής, χαρίενΔ δ9 ήσχυνε (Ach.) -ον, cf. /7798 h.31,12 παρά κροτάφων τε παρειαί ' λαμ- πραί άπό κράτος L d κατέχουσι -ον (of Helios) 1 τηλαυγές Hes. fr. 302,22 δς δέ χ9 ύπερκύψη, περί τούτου παν τό -ον 1 φλεχθείη h. 10,2 έφ9 ίμερτφ δέ -φ ' αίεί μειδιάει (Aphr.) 2 of animal; pl. of the flayed skins of the faces (= heads) of horses Choer. fr.4(= Suppl. Hell. 320),5 Colace ίππων δαρτά -(ά) έφόρευν έσκληκότα καπνφ
D ν.1. ^208 (cf. ζΊ07), Sc.147 J.Ν.O’Sullivan
πρότερος [49\ 21°, 10Η, 3h] F -ος 42, -οιο 1, -φ 2, -ον 1, -οι 10, -ων 6, -οισι(ν) 4, -ους 1; -η 5, -ης 1, -η 4, -ην 3; -φ 1, -(α) 1, -ων 1, -οισι 1
Μ 1 disyll. ![«<,] -(α) τ504 2 trisyll. [---] τόν -ος
^προσέειπεΛ βοήν άγαθός Ζ122, ΑΓ36; τόν* -ος/η L Λ(ν) Ε2Ί6, Ζ517, 7/23, Λ 605, ΥΊ77 = Φ149, Ύ249, .0634, Sc. 349 / γ 13; τόν -ος προσέφη GN« έρικυδέος υιός h.Merc.89. 189; τόν -η ψυχή προσεφώνεε(ν) ω23. 105; τών -ων Λ 691 καί γενεή -ος' τοΰ / σόν δ9 ούκ δθεται φίλον ήτορ 0166. 182; ύ/ήμετέρου* -ος νγάρ άεικέα^ μήσα- το έργα Th. 166. 172; -οι L μηχανόωντο υ394; έπεί -ος γενόμην καί πλείονα οίδα Τ2\9, Φ44/0; τις -ος 0253, Ρ14; -ος -4 548, £15, Κ124, ΛΓ355; τοΰ/οΰνεκα σοι / οΓ -φ/fj δώκε* χρύσειον άλεισον χ50. 53; -φ Φ5; -ον Γ163; (έπεί) L-oi ύπέρ δρκιαΛ δηλήσασθαι* Δ6Ί = 72. 236. 271; L j Γ299; δέ -οι/ων Π569 - £274 / ο 22; οί -οι 4 308; -οι Φ405; -ους λ630; (δέ) -η/ης γενεή/ής Ορ. 160, ίΡ790; -η •=467; τή -η ΝΊ94, h.Merc.19; (δέ) -ην 0157, Ορ.17 [«J] τόν καί ΡΝ -ος πρός μΰθον έειπε(ν) Ε632, 7V306, π460, Q74; π]ρότρρό[ς] τ9 άπ[ό] μΰθον έειπε[ Hes.fr.280,7; τή -η π50; -ην λ88 [^--] όπλότερος γενεή' ό δ9 άμα L-o£ παί άρείων, ΒΊΟΙ = τ184; δέ L j ¥^588; άνδρ9 άπαρέσσασθαι / άπαμύνασθαι, δτε τις -ος χαλεπήνη ΤΙ83 / 0369 — n72 - φ 133; ήν χ9 ή/ΰμιν σάφα εϊποι/ω, δτε -ός γε πύθοιτο/ μην 031. 43; -ος Γ351. 429, Ορ.708; (έπι) -ων (τθ ιάνθρωπωνΛ Ε63Ί =» ¥z332e*. 790, Th. 100; -ων Th.486 3
quadrisyll. -οισι r228 [uJu] (δέ) -οισι(ν) 0188,
0 223; δέ -οιο Γ140 UL] (έπί) -οισι χ264, Th.424
Σχ sch.D Γ351: πρώτος, 4 308: οί -or οί προγενέστεροι. παλαιότεροι. οί πρό ημών, Τ219: -ος γενόμην' πρεσβύτερος υπάρχω
Β (from πρό ή previous, first (often as pred., like other temp. adjs., best transl. by an adv.), earlier, former, elder. Ix local fore-/front- r228 (hound’s πόδες in 3); dispos.: persons (1), time units (2), miscellaneous (3); 37x dir.sp. (only 4 691 in 2), 2x in Od.’s narr., 22x in sp. introd. (pers. addressed 0157); 2x quasi-subst. (pl.) οί -οι 4 308 (ld), τά -a r504 (3), no adv. use (contrast πρώτος BI3); sole comparative w. gen. comp. K\24 only (also unique w. μάλα; on gen. at O253f.
1571
1572


πρότερος
πρότερος
see πάρος ΒII), but cf. ^588, Τ219 (impl.), LO166 = 182d (expl.); part.gen. 4 548, (9253, P14; comp. using η Θ188, Ξ467, ού π. πρίν λ88 (laa); w. dat. γενεη L d (lb); w. τις 4 548, (9253, P14 (neg. laa), T183 = Ώ369« = π 72 = φ 133 (laß). — Wdfld.: πάρος, πρίν, πρόσδεν, πρώτος, opp. ύστερος; παλαιγενης, παλαιός (w. Wortf.), πρεσβύτερος, προγενέστερος, ορρ. όπλότερος 1 of persons (and horses (9188), usu. comparing individuals (contrast πρώτος), sometimes groups (group w. indiv. Θ188) 1 a ref. to common action laa 'beford, usu. pred. competitive context: 4 548 (Zeus to Hera: ,,μή δή πάντας έμούς έπιελπεο μύδους είδήσειν) άλλ9 δν μέν κ9 έπιεικές άκουέμεν, οΰ τις έπειτα ' οΰτε δεών -ος τόν γ9 εϊσεται οΰτ9 άνδρώπων" El5 δτε δή σχεδόν ήσαν έπ9 άλλήλοισιν ίόντες, 1 ΡΝ ρα -ος προίει ... έγχος (9253 ένδ9 οΰ τις -ος Δαναών πολλών περ έόντων ' εύξατο Τυδεϊδαο πάρος σχέμεν ώκέας ίππους ' τάφρου τ9 έξελάσαι κτλ. (πάρος ΒII) Ρ14 (Euphorbos to Men.:) „χάζεο, λείπε δέ νεκρόν, έα δ9 έναρα ού γάρ τις -ος Τρώων κλειτών τ9 επικούρων 1 Πάτροκλον βάλε δουρί'9 — ΧΊ24 (Ag.: „Men. often awaits my impulse to act) νΰν δ9 έμέο -ος μάλ9 έπέγρετο καί μοι επέστη", only instance where a gen. comp. solely w. (or next to) π. (see introd. and cf. Θ253 above) and only appearance w. μάλα Π569 ώσαν δέ -οι Τρώες Αχαιούς = Ρ274 preferen- tial treatment: Θ188 (Hektor to horses:) „ύμΐν πάρ -οισι ... πυρόν έδηκεν (Androm.) ' οίνον τ9 πιεΐν, δτε δυμός άνώγοι, ’ ή έμοί (her husband)44, only other instance w. ή- comparison is S467 (in 3) — /50 (Peisistr. to Mentor-Ath.:) „νεώτερος έστιν (Tel.), όμηλικίη δ9 έμοι αύτφ' ' τοΰνεκα σοι -φ δώσω χρύσειον αλεισον (for libation)44 s 53 (οι [Ath.] -η) λ88 (Od.’s narr.:) τήν δάκρυσα ίδών έλέη- σά τε ... ' άλλ9 ούδ9 ώς εΐων -ην (my mother), πυκινόν περ άχεύων, αίματος άσσον ιμεν πριν Τειρεσίαο πυδέσδαι non-competitive: 31 (Aigyptios to Ithacans: „who summon- ed us?) ήέ τιν9 άγγελίην στρατού έκλυεν έρχομένοιο, ' ήν χ9 ήμιν σάφα εϊποι, δτε -ός γε πύδοιτο;" = 43 laß of initiator, 'first to9 — of harmful actions: Γ351 (Men.:) „Ζεΰ άνα, δός τείσασδαι δ με -ος (Paris) κάκ9 έοργε" Ορ.708 μή δέ κασιγνήτφ ίσον ποιεΐσδαι έταΐρον' ’ εί δέ κε ποιή- σης, βή μιν -ος κακόν έρξαι ' μηδέ ψεύδεσδαι break oath: Γ299 (Grs. and Trs.: „Ζεΰ καί) δεοί άλλοι, ' όππότε- ροι L-oi ύπέρ δρκιαπημήνειαν,' ώδέ σφ9 έγκέφαλος χαμάδις ρέοι ώς δδε οίνος" Δ 67 (Hera to Zeus: „Άδηναίη έπι- τεϊλαι έλδεϊν) πείραν δ9 ώς κε Τρώες 'Αχαιούς ' άρξωσι L j δηλήσασδαι" = 72 + 236 - 271« υ394 (Ath. and Od. were about to give the suitors a most unpleasant dinner) -oi γάρ άεικέα μηχανόωντο, cf. £264 in 3 Th. 166 (Gaia to children:) „πατρός κε κακήν τεισαίμεδα λώβην ' ύμετέρου* •ος γάρ άεικέα μήσατο έργα" a 172 w. χαλεπαίνω, first to rage: 7Ί83 (Od. to Ag.:) „ού μέν γάρ τι νεμεσσητόν βασιλήα ' άνδρ9 άπαρέσσασδαι, βτε τις -ος χαλεπήνη", see Edwards, Iliad ad 1. (adaptation of /2369*) and cf. £378 (έγώ δ9 ήρχον χαλεπαίνων) to offer violence: /2369 (Hermes to Priam:) „οΰτ9 αύτός νέος έσσι, γέρων δέ τοι ουτος όπηδεΐ, ' άνδρ9 άπαμύνασδαι, L j (έγώ κε σεΰ άπαλεξήσαι- μί)" - πΊ2 - 133 - in speech introds. first to speak:
E276 τώ δέ τάχ9 έγγύδεν ήλδον έλαύνοντ9 ώκέας ίππους. ' τόν -ος προσέειπε Λυκάονος άγλαός υιός - Ζ122,η · 517in - AT36in - 4 605“ - ri77to- - Φ149 - Ύ249“ - /2634“ - Sc.349ia s A/23“ s h.Merc. 89“ (προσέφη) s 189 a yl3in (-η) E 632 τόν καί Τληπόλεμος -ος πρός μΰδον έειπε a N3Q6 a π 460 a ρ74 ω23 τόν ·η ψυχή προσεφώ- νεε Πηλείωνος - 105“ Hes. fr. 280,7 (Meleager: „teli me why you descended to Hades)... άμ9 έσπετο, π/ρίτος] έ[ταϊρος ' ]$ι τί κατά χρξρξ α>[ ' #]ρότ?ρρ[£] f 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
άπ[ό] μΰδον έειπε[ ' ]ας ές ποιμένα λαών, unique phrase, Thes. answered first about his έταΐρος Peirith. Cf. ύποφδα- μένη ο 171 first to be addressed: 0157 Ίριν δέ -ην έπεα πτερόεντα προσηύδα (Zeus, cf. ν.220 καί τότ9 'Απόλλωνα προσέφη) 1b elder (and someway better) w. (έστί): ΒΊΰΊ (Podarkes, brother of Protes.) όπλότερος γενεή' ό (Prot- es.) δ9 άμα ^-ος καί άρείωνΑ = τ184 ¥^588 (Antil. to Men.: „πολλόν) νεώτερος είμι ’ σεΐο σύ δέ L " 0166 (Zeus to Iris: „Pos. should not dare to fight me) έπεί έό φημι βίη πολύ φέρτερος είναι ' καί γενεη -ος" a 182 ν'790 bis (Antil. to Grs.:) „άδάνατοι τιμώσι παλαιοτέρους άνδρώπους. 1 Αίας μέν γάρ έμεΓ ολίγον προγενέστερός έστιν, ' ούτος δέ -ης γενεης -ων τ' άνδρώπων' ' ώμογέροντα δέ μιν φασ9 έμμεναι", οη π. and (same) generation(s) Ulf, Gesellschaft 73 n.49 w. γίγνομαι: N355 άμφοτέροισιν όμόν γένος ήδ9 ια πάτρη, 1 άλλά Ζεύς -ος γεγόνει καί πλείονα (than Pos.) ήδη Τ219 (Od. to Ach.: „κρεισσων εις έμέδεν) έγώ δέ κε σεΐο νοήματί γε προβαλοίμην ' πολλόν, έπεί -ος γενόμην καί πλείονα οίδα" a Φ440 (Pos. to Αρ.) Ορ. 17 τήν δ9 έτέρην (Έριν) -ην μέν έγείνατο Νύξ έρεβεννή (άνδράσι πολλόν άμείνω) lc previoudy holding a diff. relation / function familial / social: Γ163 (Priam to Hei.: „come sit before me) δφρα ΐδη -όν τε πόσιν πηούς τε φίλους τε" 140 δεά (Iris) γλυκόν ίμερον έμβαλε δυμφ (sc. of Hel.) ' άν- δρός τε -οιο (-ου ν.1.) καί άστεος ήδέ τοκήων, here π. 'άπό κοινοΰ9j 429 (Hel. to Paris: „I wish you had been killed) άνδρι δαμείς κρατερφ, δς έμός -ος πόσις ήεν" ο 22 (Ath. to Tel.: „when a woman has remarried) παίδων δέ -ων καί κουριδίοιο φίλοιο ' ούκέτι μέμνηται τεδνηότος", nearly L / having divine function, holding sway: Th.424 (Zeus did not revoke) δσσ9 ελαχεν (Hek.) Τιτησι μέτα -οισι δεοΐσιν 486 σπαργανίσασα (Rhea) μέγαν λίδον έγγυάλιξεν ' Ούρανίδη μέγ9 άνακτι, δεών -ων (West, -φ codd., -ον ci. Peppmiiller) βασιλήι, unique in epic, see West ad 1. Id ref. to previous time, era men of former times (when greater heroism; γενέη Op. 160): 4308 (Nestor told how to fight from a chariot:) „ώδε καί οι -οι πόλεας καί τείχε9 έπόρδεον ' τόνδε νόον καί δυμόν ένί στήδεσσιν έχοντες" ' ως ό γέρων δτρυνε πάλαι πολέμων έύ είδώς £637 (Tlep. to Sarp.:) „πολλόν κείνων έπιδεύεαι άνδρών 1 οΐ Διός έξεγένοντο έπί -ων άνδρώπων' ' άλλ9 οίόν τινά φασι βίην Ήρακληείην ' είναι, έμόν πατέρα δρασυμέμνονα δυμολέοντα" δ223 (Od. to Phaeacians:) „τών δ9 άλλων έμέ φημι πολύ προφερέστερον είναι, ' δσσοι νΰν βροτοί είσιν έπί χδονί σίτον έδοντες. ' άνδράσι δέ -οισιν έριζέμεν ούκ έδελήσω, ' οΰδ9 Ήρακλήϊ οΰτ9 Εύρύτφ Οίχαλιτή’, ' οΐ ρα καί άδανάτοισιν έρίζεσκον περί τόξων" λ630 (Od.’s narr.: I waited) εΐ τις (sc. shade) έτ9 έλδοι ' άνδρών ηρώων, οΐ δή τό πρόσδεν δλοντο. ' καί νύ κ9 έτι -ους ϊδον άνέρας, οΰς έδελόν περ, ’ Θησέα Πειρί- δοόν τε, δεών έρικυδέα τέκνα before Hes.’s age (epic heroes): Th. 100 (if someone sorrows, and a singer) κλεΐα -ων άνδρώπων 1 υμνήσει μάκαράς τε δεούς ' αίψ9 δ γε δυσ- φροσυνέων έπιλήδεται Ορ.160 (Ζεύς ποίησε δικαιότερον καί άρειον) ήρώων δεΐον γένος, οΐ καλέονται ' ήμίδεοι, -η γενεή κατ' άπείρονα γαΐάν who lived earlier: Φ4Ο5 (Ath. λίδον είλετο) κείμενον έν πεδίφ μέλανα, τρηχύν τε μέγαν τε, ' τόν ρ9 άνδρες -οι δέσαν έμμεναι ουρον άρούρης' ’ τφ βάλε ... "Αρηα Ψ332 (Nestor to Antil.: „έστηκε ξύλον δσον τ9 δργυι9 ύπέρ γαίης) λείος δ9 ιππόδρομος άμφίς* * ή τευ σήμα βροτοΐο πάλαι κατατεδνηώτος, ’ ή τό γε νύσσα τέτυκτο έπί -ων άνδρώπων" 2 units of time π. relative: 4 691 (Nestor to Patr.: „παΰροί) έν Πύλφ ήμεν*' έλδών γάρ ρ9 έκάκωσε βίη Ήρακληείη ' τών -ων έτέων, κατά δ9 έκτα- δεν δσσοι άριστοι" Ν794 (the sons of Hippotion έξ 9Ασκα- νίης) ήλδον άμοιβοί ' ήοΐ τή -η* τότε δέ Ζεύς ωρσε μάχε-
1573
1574


πρότερος
σδαι Φ5 τούς μέν πεδίο νδ9 έδίωκε ' πρός πόλιν, ή περ 'Αχαιοί άτυζόμενοι φοβέοντο 1 ηματι τφ -φ, ότ9 έμαίνετο ... 'Έκτωρ π50 κρειών πίνακας παρέδηκε συβώτης 1 όπτα- λέων, ά ρα τη -η ύπέλειπον εδοντες ’date’: h.Merc. 19 ήφος γεγονώς μέσω ηματι έγκιδάριζεν, ' έσπέριος βοϋς κλέψεν ' τετράδι τη -η, τη μιν τέκε Μαϊα, fourth day of month, see A.-H.-S. ad 1. 3 miscellaneous parts of body: Ξ467 του (Archelochos) δέ πολύ -η (-ον v.l. Eust.) κεφαλή στόμα τε ρΐνές τε 1 ούδε'ί πλήντ9 η περ κνημαι και γούνα πεσόντος, cf. (9188 (in laa) local: τ228 (beggar- Od. to Pen.:) „έν -οισι πόδεσσι κύων έχε ποικίλον έλλόν, ' άσπαίροντα λάων", unique also as regards πούς (q.v. BI2babb) water: τ504 βεβήκει (Eurykl.) ' οίσομένη ποδάνιπτρα* τά γάρ -(α) έκχυτο πάντα misdeeds: /264 (Od.:) „μνηστήρων ές όμιλον άκοντίσαι, οΐ μεμάασιν ' ήμέας έξεναρίξαι έπι -οισι κακοΐσιν", cf. υ394 in laß
D v.l. B707 pap. 104, Γ443, ^38 Leaf, 0656 vulg. (cf. Dionys. Thrax, ed. Linke, SGLG 3, 48), ω436, h.Ap.48
W.Beck
προτέρω [9‘, 13°, 3h] M ή -ω E672, ω475 kJ] τώ δέ βάτην -ω /192, ΑΓ469; άλλ9 έπεο -ω Σ387 = £91; εί δέ κ9 έτι -ω Ψ526, £417; ένδεν δέ -ω ι62 = 105 = 565 = κ77 = 133 = h.Ap.229'n = 239 = 277; -ω Γ400, ¥Μ90, <5667, ι64, £356, ο 109 [ο.ΐ] -ω αγε /199, <536; -ω Δ507 w. foll. hiatus: /192. 199 = <536med, Σ387, ¥Μ90, h.Ap.229 = 239 = 227 (cf. πρόσσω, contrast προτέρωσε)
Σχ sch.min. P.Amh. 18 on o 109: π]ροσοτέρω (cf. P.Mich. Schwendner 11 on Γ400), sch.D Γ400: πορρωτέρω. έσω- τέρω, sch.Bam. <5667: αρξει και -ω οιον προκακώσει ..., 162: είς τοΰμπροσδεν
Β further (on), onwards loc. (1) and temp. (2), ref. to contin- uation of (1) previous motion (not necessarily direction; poss. exc. E672 in 1), (2) action. — verbs in 1: άγω Γ400, /199, 536, βαίνω /192, /C469, ο 109 (βάν ... ίέναι), διώκω Ε672, έπομαι Σ387 = £91, ίδύω Δ507, κίον ι64, h.Ap.229 = 239 « 277, μαίομαι £356, παρανήχω £417, πλέω ι62 = 105 = 565 - κΠ = 133 in 2: γίγνομαι ¥ζ490. 526, είμι 5667, τεύχω ω475. — advs./preps. (in context): διά Κ469, ο 109, ές 536, έτι Ψ490. 526, £417, ένδεν see Μ, νυ Ψ490, ω475, πη Γ400, πολύ Δ 507, πρόσω Σ 387; prep. phrase in appos. K469, ο 109, similar 536 w. ή in alternatives Λ400, E672 (1), ω475 (2). — Wdfld.: like πρόσ(σ)ω, cf. έκαστέρω (cf. έκάς Bl), προτέρωσε, πρόσδεν, ύστερον/a 1 local, motion (see also iP526in2) pursuit, attack: /1507 (Trs. retreat- ed,) ΐδυσαν (Grs.) δέ πολύ -ω ~ Ε672 (Od. μερμήριξε) ή -ω Διός υιόν (Sarp.) διώκοι, ' ή δ γε τών πλεόνων Λυκίων άπό δυμόν έλοιτο (here rather just forward, cf. Iliad ad 1., but further than the the mass of Lycians) K469 τώ δέ βάτην -ω διά τ9 έντεα_ και μέλαν αίμα, ' αιψα δ9 έπι Θρηκών άνδρών τέλος ίξον ίοντες (- /192in below) abduction: Γ400 (Hel. to Aphr.:) „ή πή με -ω πολίων εύ ναιομενάων ' άξεις,, ή Φρυγίης ή Μηονίης έρατεινης, ' εϊ τίς τοι και κεΐ- δι φίλος ...;“ reception of guests: /192 (Ach. is singing when the embassy arrives) τώ δέ βάτην -ω, ηγείτο δέ δϊος Όδυσσεύς, ' στάν δέ πρόσδ9 αύτοϊο* ταφών δ9 άνόρουσεν (Ach.) they went on in, Od. first (- K469in above) 199 (Ach. greeted Od. and Ajax) ως αρα φωνήσας -ω αγε ... ’ εισεν δ9 έν κλισμοΐσι Σ387 (Charis, wife of Heph.:) „τίπτε Θέτι ... ίκάνεις ήμέτερον δώ ' ...; πάρος γε μέν οΰ τι δαμίζεις. ' αλλ9 επεο -ω, ινα τοι παρ ξείνια δείω". 1 ως αρα φωνήσα- σα πρόσω αγε (and seated her) - £918 (Kal. to Hennes [vers. susp.]) 536 (Men. to Eteoneus:) „άλλά λύ9 ίππους ' ξείνων, ές δ9 αυτούς -ω αγε δοινηδηναι" resumption of voyage / joumey: i62 (we lost six from each ship) ένδεν δέ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρότονοι
-ω πλέομεν άκαχήμενοι ήτορ, ασμενοι έκ δανάτοιο = 105 = 565 = κ77 — 133 ι64 ούδ9 αρα μοι -ω νηες κίον άμφιέλισσαι, ' πρίν τινα τών δειλών έτάρων τρις έκαστον άύσαι, ' οΐ δάνον έν πεδίφ Κικόνων ύπο δηωδέντες II h.Ap.229 ένδεν δέ (Thebes) -ω έκιες έκατηβόλ9 Άπολλον,' Όχ/τ/στόν δ9 ιξες = 239 = 277 other loc. instances: £417 (Od. to himself:) ,,εί δέ κ9 έτι -ω παρανήξομαι, ήν που έφεύρω ' ήϊόνας τε παραπλήγας λιμένας τε ' δείδω μή μ9 έξαύτις δύελλα ' πόντον έπ9 ίχδυόεντα φέρη" if / swim further on to the side £356 (Od.’s false tale to Eum.: „I escaped from the ship and hid) οί δέ μεγάλα στενάχοντες 1 φοίτων* άλλ9 ού γάρ σφιν έφαίνετο κέρδιον είναι ' μαίε- σδαι -ω, τοι μέν πάλιν αύτις έβαινον ' νηός έπι" ο 109 (Men. and Hel. went to the storeroom and chose presents) βάν δ9 ίέναι -ω διά δώματος, είος ϊκοντο ' Τηλέμαχον 2 temporal (temp.-loc. ^526) ^490 ως έφατ9 (Idom.), δρνυτο δ9 αύτίκ9 Όϊλήος ταχύς Αϊας ' άμείψασδαι έπέεσσι* 1 καί νύ κε δή -ω έτ9 έρις γένετ9 άμφοτέροισιν, ' εί μή Άχιλ- λεύς κτλ. 526 εί δέ κ9 έτι -ω γένετο δρόμος άμφοτέροισι,' τώ κέν μιν παρέλασσ9, cf. pursuit in 1 5667 (Antin to suitors: „if Tel. has accomplished this ag. our wishes,) αρξει και -ω κακόν έμμεναι" he will start to be further trouble tü475 (Ath. to Zeus: „τί νύ τοι νόος κεύδει;) ή -ω πόλεμόν τε κακόν και φύλοπιν αίνήν ' τεύξεις, ή φιλότητα τίδησδα;"
W.Beck
προτέρωσε [lh] hex. wd. forward, onward h.32,10 (εύτ9 αν) Σελήνη 1 ζευξαμένη πώλους ' έσσυμένως -σ9 έλάση ... ίππους ' έσπερίη διχόμηνος, π. avoids hiatus (see προ- τέρως Μ end) and makes ωσ ωσ in otherwise alliterative pas- sage; meaning: see πρόσσοδεν, cf. πρό, προπάροιδε, πρόσδεν, πρόσσω, προτέρω, and άμφοτερ-, έτερ-, ούδετέρωσε (see G)
G adverbs in -(τέρ)ωσε: 11*, 4°, 0Η, lh, 0*, 17x in Ap.Rh.: έτέρωσε 2, (έπι)π. 15 W.Beck
προτί s. πρός
Προτιάων [V] L Macurdy, AJPh 51, 1930, 286; ν.Kamptz 133. 161. 220; Heubeck, Praegraeca 56; Ruijgh, Minos 9, 1968, 112 — Scripta minora <I> 243; Mühlestein, SMEA 9, 1969, 79 — Hom. Nam. 40; Wathelet, Dict. II947f. 1506
B V. des Astynoos BII (s.d.); zum Patron, -άονος υίέΐ (0455) vgl. 0576, A89+. (an ders. VSt.:) 93 (u.ö. m. άγλαός dazw.) R. Führer
προτμησις [V] Σχ sch.D ad 1.: -ιν* τόν κατά τήν λαγάνα τόπον, κατά τόν όμφαλόν, διά τό πρώτον έν αύτφ τέμνεσδαι τεχδέντα τά παιδία, s. noch Linke, Dion. Thrax fr.26 mit weiteren ant. Erkl. (την όσφύν u.a.) B (zu προ- τέμνω, s. Risch §16a:) meist erklärt als Nabekgegend; eigtl. Einschnitt vom am Unterleib), sonst nur bei Q.S.; zur Sache s. Körner, Ärztl. Kenntn.23^ als Ort tödl.r Verwundung: /1424 ([chiast.:] Od.) οΰτασεν ώμον ... ^δουρί^ '...' Χερσιδάμαντα δ9 έπειτα ... 1 L u κατά -σιν (vulg., -τιν [sic Wackemagel, Unt.236, West, v. in app.], -στιν vv.ll.) ύπ9 άσπίδος (νύξεν), zur l.VH vgl. (/295) δουρί μέσον κενεώνα (ferner Λ 144. 321). — W ο r t f.: s.v. κενεών H. W. Nordheider
πρότμητις v.l. A 424, s. προτμησις
πρότονοι, Pl. [V, 3°, lhJ Σχ sch.min. P.Bingen 8 zu A434: το[Γ]£ πρώρας Ιέ]χρ[μένοι]£ οχρ/γ/ρι[ς9 sch.min. P.Oxy. 3238 zu A 434: πρότονος έστι [τό σχοίνιο]ν άπό τής 1575
1576


πρότονοι
τοΰ [ίστοΰ κεφ]αλής έξη[μένον πρό]ς· την πρώραν, vgl. sch.min. P.Amh. 18 zu ο290, sch.D A434: -οισι* τοΐς προτε- ταμένοις κάλοις, οϊτινες τόν ιστόν περιτείνουσι ϊνα ή ορθός L zur Bildg.: Porzig, Satzinhalte 287. 310; zur Sache: Miltner, RE Suppl. V (1931) 910; Gray, Arch. Hom.G 99f.; Kurt, Seem. Fachausdr. 18. 164f. 221 f.; s. noch Casson, AJPh 91, 1970, 346 f.: gg. die Deutg. 'shrouds* (so J.S. Morrison R.T. Williams, Gr. Oared Ships, Cambridge 1968, 55; St. West in Odyssey zu ß425)
B (t.t., zu τείνω, nur Pl.:) Vorspanner, d.h. (die beiden) Vordertaue, Vorderstagen (forestays), die den Mast mit dem Bug verbinden u. aufgerichtet halten; achtem entspr. der έπί- τονος (s.d. u. s.v. ιστός B Vorbem.); zur Bildg. vgl. noch τένοντες (Muskeln); je 2x formelh. im Instr. bei Landung bzw. Abfahrt, μ 409 (άμφοτέρους?) als Obj. (+ ιστού)', vgl. kürzere Wendungen (ohne π.) bloß mit ιστός (s.d. Bl) 1 beim Niederlegen des Mastes (Landemanöver): /4 434 (Vollständiger’ Ablauf bei der Ankunft von Od.* Schiff im Hafen von Chryse: ιστία μέν στείλαντο) ιστόν δ* ίστοδόκη πέλασαν -οισιν ύφέντες (άφ-, έφ- vv.ll.) ' προέρεσσαν έρετμοΐς. έκ δ" εύνάς έβαλον, κατά δέ πρυμνήσι9 έδησαν (= /?425cx, s.u.) = h.Ap.504 (Ankunft der Kreter in Krisa; wobei der Handlungsschritt 'Rudern* ggüber A fehlt), vgl. noch (o496) bloß κάδ9 δ9 έλον ιστόν (dann aber προέρεσσαν) 2 beim Aufrichten u. Festbinden des Mastes (Abfahrtsmanöver): ß425 (Tel.s Abfahrt von Ithaka: ιστόν δ9) έντοσθε μεσόδμης ' στησαν άείραντες, κατά δέ -οισιν έδησαν (= A436ex, s.o.), ' έλκον δ9 ιστία βοεΰσιν — ο 290 ([πρυμνησι9 έδ. v.l.] Abfahrt von Pylos; s. Hoekstra, Odyssey z.St. zu Widersprüchen im Handlungsablauf 'Rudem-Segeln’) 3 Sturm zerreißt die Stagen, so daß der Mast fällt μ 409 (Od. erz.:) „ίστοΰ δέ -ους έρρηξ9 άνέμοιο θύελλα ' άμφοτέρους, ιστός δ9 όπίσω πέσεν (u. erschlug den Steuermann), δπλα δέ πάντα ' είς άν- τλον κατέχυνθ9 (423 έπ [ίστψ] έπίτονος βέβλητο), vgl. (ε 316) ιστόν έαξε Η. W. Nordheider
προτροπαδην [Ρ] Εχ sch.D ad 1.: έπειγμένως και όλο- σχερώς έντρέψαντες τά νώτα Β (zu προτρέπω, s. Risch § 128 b:) vorwärtsgewandt > überstürzt, zu Bildung u. Lautung vgl. έπιστροφάδην, -τροχάδην, ferner βάδην, φύγαδε, auch (κατ)άντικρύ, πρηνής (s. noch Haas, in: Μνήμης χάριν 133); zum Ggt. s.v. πάλιν u. Abll.; von der noch nicht (!) stattfindenden Umkehr / Flucht (vgl. (9601 παλίωξις) der Tr. (Neg. u. Verb auf 2 Verse verteilt): /7304 (keine πολέμου έρωή [s.d.]) ού γάρ πώ τι Τρώες ... ύπ9 'Αχαιών ' -ην φοβέ- οντο μελαινάων άπό νηών, ' άλλ9 έτ9 αρ9 άνθίσταντο, ^νεών δ9 ύπόεικον άνάγκη^, Spezifizierung des verb. Vorgangs (zugleich choriamb. Komplettierung der l.VH, vgl. Russo, YC1S 20, 1966, 236): flohen noch nicht Hals über Kopf,., aber begannen doch schon zu weichen (L j, sc. rückwärts gehend, s. παλίνορσος), vgl. (£*700, sc. Gr.) ούτε ποτέ προτρε- ποντο μελ. έπι νηών (wo verbales προτρ. [4- Neg. im selben Vers] entspr.; ebf. mit Ggs.: άλλ9 αίεν χάζοντο)
H.W. Nordheider
πρόφασιν [2‘, 1H] E -si-Abstr. von προ-φαίνω, s. Holt, Noms d'action 88 L H.R.RawlingsIII, A Semantic Study of Prophasis to 400 B.C., Wiesbaden 1975 (H. Einzelschr.33); REG 89, 1976, 317-342
B adv. Akk. (synt. vgl. έπίκλησιν Bd.IISp.639, bes. 36. 48f.; Chantraine, Gr.h. 1148): offensichtlich, wie jeder merken kann T262 (Ag.:) „μή μεν έγώ κούρη Βρισηίδι χειρ9 έπένεικα,' οΰτ9 εύνής πρ. κεχρημένος οΰτέ τευ άλλου** (ich schwöre,) dass ich das Mädchen Bris. nicht angetastet u. von ihr, wie jeder merken konnte, weder das Bett noch sonst etwas ver4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
προφρων, προφρασσα, προφρονέως
langt habe', die offensichtliche Richtigkeit des zu beschwörenden (Sachverhalt^ dient zur Bekräftigg. des Schwurs (der L war auffällig, vgl. die diplomat. Vorbereitg. des Schwurs /132—134 = 274—276: Ag. hat mit Bris. nicht geschlafen, obwohl es nach allgemeinem Brauch normal u. üblich gewesen wäre, vgl. θέμις Bd.IISp.992,44ff.) II in doppelten (aber nicht notw. einander ausschließenden) Aussagen T3O2 ως έφατο (Bris.) κλαίουσ9, έπι δέ στενάχοντο γυναίκες ' Πάτροκλον πρ., σφών δ9 αύτών κήδε9 έκάστη die Frauen klagten, wie jeder merken konnte, (in öffentl. Ritus) um Patr. u. (zugleich, was nicht öffentl. zu merken war, auch) eine jede um ihre jeweils eigenen Toten (vgl. parallel 7339 f.) Hes. fr. 204,99 (Ζευς) ήδη δέ γένος μερόπων άνθρώπων ' πολλόν άϊστώ- σαι σπεύδε, πρ[ό]φασιν μέν όλέσθαι ' ψυχάς ήμιθέω[ν '
' άλλ9... offenbar (od. wie jeder merken sollte!) damit... vernichtet würden Text uns. u. Zush. unklar: bei fin. Inf. viell. der später geläufigen Bed. 'Grund* sich annähernd? — Wortf.: άμφαδά, -δίην, -δόν, άναφανδά, -δόν', δήλος; έπισχεσίη
V. Langholf
προφερέστερος, προφερέστατος [Ρ, 3°, 2Η] Ε Abl. von προφερής; zur Bildg. s. Chantraine, Dict. 1189 F -έστερον 1, -έστεροι 1, -έστεραι 1; -έστατος 1, -εστάτη 2
Εχ Κ352: ταχύτεροι, κρείσσονες έν τφ άροτριαν L 'Laser, Η. 86, 1958, 411 f.; 2A.Laks, in: F.Blaise u.a. (Hrg.), Le metier du mythe, Lille 1996, 83 ff.
B besser, stärker, urspr. Bed. strittig ('zuträglicher* od. 'im Tragen leistungsfähiger*?, s. Frisk s.v. φέριστος); nur Komp, u. Sup., Pos. s.u. D K352 (ήμιόνων) αί γάρ τε βοών -έ- στεραί είσιν ’ έλκέμεναι άροτρον, Interpr. s. L’; vgl. dagg. Iliad z.St. Θ128 αλματι δ9 Άμφίαλος πάντων -έστατος ήεν* 1 δίσκφ δ9 αύ πάντων πολύ φέρτατος (-έστατος ν.1.) ήεν Έλατρεύς 221 (Οά.:) „τών δ9 άλλων έμέ φημι πολύ -έστερον (-έστατον ν.1.) είναι, 1 δσσοι νΰν βροτοί είσιν** Φ134 (Tel. zu d. Freiem:) „άλλ9 άγεθ9, οϊ περ έμεϊο βίη -έ- στεροί (πολύ φέρτεροί ν.1.) έστε** Th. 79 Καλλιόπη θ9* ή δέ (δή, και w.ll.) -εστάτη έστιν άπασέων (zur Sache s. L;) = 36 ΓΧ (Στύξ). — Wortf.: άμείνων, άρείων, βέλτερον, κρείσσων, κράτιστος, πέρι (+ Kompos.), ύπέρ τερος, ύπείρο- χος, φέρτερος, φέρτατος
D Sc.260 άλλ9 άρα ή γε (Atropos) 1 τών γε μέν άλλάων προφερής τ9 ήν πρεσβυτάτη τε, Verse 258-63 interpol.; s. Russo z.St. v.l. 0129 G. Markwald
προφερής s. s.v. προφερέστερος, -έστατος in D
πρόφορος fortschreitend, fr. dub.; II.Pers.fr.7,2 p.92 Ber. (Ίαμβος) έξ ολίγου διαβάς -φ ποδί, s. G.L.Huxley, Greek Epic Poetry from Eumel, to Pan., London 1969, 159
G. Markwald
πρόφρων, προφρασσα, προφρονέως [22’, 16°, 6H, 10h, 2e] F Mask, -ων 24, -ovi 6, -ονες P; Fern, (dazu L6) -ασσα 3, -ασσ9 2°, -ων 8, -ον 1\ -ονες Ρ; Adv. (dazu Schwyzer 1624) -ονέως 10
Μ la [1μ] -ον h.32,18 lb [1-1 -ων δ9 άντ9 φδής βίοτον θυμήρε9 δπαζε h.30,18; θυμφ * -ων h.30,8; μοι ' -ων Α 543; -ων £357, £406, h.Cer. 140 lc [-2] -ων γε Th.419, Op.667; -ων δέ h.31,17; τοι ,-ων ύποβέξομαι h.Cer.226, οί L j 6? 143; έγώ -ων δέχομαι Ψ647; μ/^τοι -ωνΛ επεσιν All. 150, L j 0498; έτι -ων /7230 - ε%, 1355; -ων Κ244, ν359 [_1] (ό) -ων Δαναοΐσι(ν) £71, Ρ353; έγώ -ων έθέλοιμι Θ23*, δτι μοι -ων θ 175; -ων Vit ρ.7,23 [-1] δ μιν / ό δέ ^με -ων ύπέδεΛκτο ι>372, ^<314 / /480, δτι L 2ξο £54, Lo δέ οί -ων4 ύπέδεκτο /7387, L , τ398; τοι -ων Cert. ρ.39,30; 1578
1577


πρόφρων, πρόφρασσα, προφρονέως
πρόφρων, πρόφρασσα, προφρονέως
σύν σοί, πότνα θεά, ότε μοι -ασσ9 ν391; μάλα -ασσ9 ε 161 2a U««] θυμφ ' -ονι 040 = *184; -ονες άντ9 φδής βίοτον θυμήρε9 όπάζειν h.Cer.494; -ονες είρύατο Χ3Ο3 εί δή L-ovi θυμφΔ Λ140 L u π257, Th.536. 661 2b [Ju] μάλα -ασσα Φ500; εί δή -ασσα *386 [---] σύν σοί, δΐα θεά, ότε οί -ασσα K29Q 3 ν-ονέωςΛ έθέλουσιν h.Merc.561; L j ρύοισθε Ρ224; L φιλ... h.Cer. 138. 487; L , Z173, Th.677 R_2] σε / τοι L , £810. 816; (οΐ) L , //160, Th.433 VG im biceps in lc u. 2b, wobei Anl. Posit. bildet /480, £71, P353, Φ500, ß23Q = ε& 161, 1355, £54 wie sonst nur £810 in 3
Σχ sch.min. P.Oxy.2405 zu All: προνίοών?], P.Tur- nerl3 zu A 150: πρ[ό]θυμος, sch.D A 150. 543, £810, //160: ^προθύμΔως, Θ23: μετά L μας, 40: -ovr τφ έκ φρονήσεως και διαθέσεως, Κ244: ^πρόθυμος. ήΛ προορατικός, 290: L ή πειρώσα προφράζεσθαι τό μέλλον
L ‘H.Düntzer, Das 1., 8. u. 9. Buch der II., Paderborn 1862, 10 A.2; 2M.Hoch, Progr. Gymn. Münstereifel 1874, 13f.; 3 Agar, CR 14, 1900, 433f.; 4Ameis—H. zu £406; 5Hoffmann, Eth.Term. 19; 6Wackemagel, Kl.Schr. III143f.; 7Böhme, Seele u. Ich 41; 8K. Keyßner, Gottesvorst, u. LebensaufT. im gr. Hymnus, Stuttgart 1932, 89; ’Plamböck, Erfassen 81 f.; 10Long, JHS 90, 1970, 123 m. A.8; "Snell, Gl. 55, 1977, 44f. = Weg zum Denken 63 f.
B mit φρήν (nach) vorne (Bahuvrihi) > engagiert i.S.v. ei- ners. (auf Subj. bzg.) energisch (£810, //160, 023, *244, P353, Th.677), voll dahinterstehend (040 = *184, /2140 in 3), gerade heraus (A543, £816, Φ500, Ggs. κρυπτάδια φρο- νέων), andrers. (auf pers. Obj. bzg.) sich fiir andre einsetzend (ε 143. 161, h.Cer. 140. 226), auf jem.s Seite stehend (+ 'helfen’ All, *290 s v391, £71. 357, P224, *303, π 257, τ398, Th. 661, Ggs. κακά / όλοά φρονέων), gnädig (+ 'gewähren’ 0175, #498, v359, Th.419. 433, h.Cer.494 s h.30,18; 31,17), gastfreundlich (Z\13, /480, £54, t>372 = ^314ex), wohlgesonnen (mit materiellem Effekt *386, h.Cer.487, h.30,8. 18, Vit. p.7,23, nie bloß psychol.), abgeschw. s πρόθυμος (nicht im fgrE) bereitwillig (A150, «P647, 0387, i355, Th. 536, h.Merc.561, Cert. p.39,30), z.T. mehrfache Zuordnung (bzw. Umdeutg.) mögl.; 33x von 56 (= 59%) von numinosen Wesen (Adv. erst nachhom., nur nb. 3.P.), außer Dat. (nb. θυμφ) / Adv. (in 3.4) nur (lh Vok. u.) präd. Nom., Pl. nur (in 1) von Gotth. (kontrast. 4), ebs. (relig. Archaismus) -ασσα (2x elidiert vor ά/έ), wofür auch fern, -ων (3x vor οί/ ύ[ποθήσομαι £143 in 1, vgl. ύποδέξομαι h.Cer.226 in 2 u. 5x mask. -ων ύπέδε- κτο* in M2c]), den unübl. Akk. (: Pi.Isthm.6,28) suppliert ΐλαος (s.a. άέκων BV2, μέμονα IIISp. 122,8ff. 50ff.); starke Affinität (vgl. Häufigk. von 2.P. bzw. NS in 1) zu Gebetsstil (£406 nb. λιτοίμην): in Bitte* / Gebet All*, *290, £357*, <355*, *386*, v359, h.Cer.138*. 494 s h.30,18; 31,17, in HeL-'Hymnos’ Th.419. 433, in Makarismos h.Cer.487, h.30,8, vor / nach Segenswunsch (Zeus / Götter δοίη* / πόροιεν) Ψ(Α1 ff. / £53f„ h.Cer. 135ff. 225f.; rhet. in Frage / neg. Wunsch / Sarkasmus A 150 / 023O+ / £406; auf l.P. als (gramm./log.) Subj. bzg.: £816, £143. 161, Th.661, h.Cer.226, Cert. p.39,30 (Fut.), h.Cer. 140 (Konj.), (923, £406 (Opt.), (940 =» *184 / Ψ641 (neg./illokut. Jnd.Präs.J, aber nicht (L j) £810 (vielmehr auf Subj.-Akk., s.u. in 4); nb. verbum dicendi A 543, £816, (940 « *184, Φ500, /2140, £143, *386, £406, h.Cer. 138, h.Merc.561, Cert. p.39,30; in Rel.satz *244, *303, π257, u372, ^314, Th.419. 433, h.Cer.487, h.30,8, in NS mit ai v359, εί δή /2140, *386, Op.667, ϊνα P224, h.Cer. 140, ότε 023, *290, £71, v391, ότι 0175, £54, ώς #498, in Inf.-Konstr. All, £810; in Vbd. m. μάλα Φ500, £161, Cert. p.39,30, γε Th.419, Op.667, δή 023, /2140, *386, Op.667. — In assoz. Zush. m. άγορεύειν* 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
h.Merc.561, Cert. p.39,30; άέξω* P224ff., v359f.; άλλ(ά) 023, Φ500, π256Ε; (έπ)άμυνε* £71. 357, π 257; άναξ*/ σσα Ζ173, /480, h.31,17 / h.Cer.492ff., h.32,17f.; άνέρες* AUL 150f., v390f., Th.432f., Op.666f., h.Cer. 138ff., Vit. p.7,22f.; (έπιχθονίων) άνθρώπων* #497f., τ 395/8, Th.416/ 9, h.Cer.487, h.30,7f.; (έπ)άρήγ- All, v391; ά/αύτάρ 0175f., v358f. / £143, Cert. p.39,30; ' αύτίκ(α) #497f., t355f.; αυτός RJ /2140, r396ff.; βίη- Φ500Γ, Th.677; 1 γινώσκω £815f., 0175; (ύπο)δέχομαι* /480, ^647, 0387, £54, υ372 = yz314ex, Th.419, h.Cer.226; δός* «P647/50, <355f., v358f., £53f. 404 ff., r396ff., h.Cer.l36ff. 487 ff., h.30,6ff.; δώμα* h.Cer. 138. 487f.; έθέλ- 023. 40 = *184, *290f., £54, Th.432f., Op.667f., h.Merc.561; πάρεστιν ' Th.419f., h.30,8; έρέω / είπεΐν* (έπος -[--]) A76f., £816 / A543, ß229L, i355, Cert. p.39,30; (κεν +) επειτα [<Λ] 023ff., £406, Th.536; έργον* RJ Th.677, h.Cer. 140; έταΐ- ροι* £141 ff., * 385 fT.; εύρέα* Z\13, £142f. 161 ff.; εύχ- Φ500Γ, v357ff., Th.419; ήπιος είναι / έστω ' 040 = *184, 0 230 = £8; θεά/ός/οί/οΐσι(ν) £815f., *290 s v391, Th.419. 432f., h.30,16ff.; 32,17f. / #498, r396ff. / Ψ647-50, £7f., h.Cer.225f. / £71 f., Φ500; ϊκετο* Z172f., /479f., ε 143f., l>372, ^314f., h.Cer. 138; παρίστασο* (u. φύλασσε*) £809f., *290f., v389ff.; κέλομαι/εύεις £810 / *386, h.Cer.226, Cert. p.39,29f.; ούδ9 έπικεύσω ‘ £816, £143; Κρονίων(α) 0175, £406; κύδος 0175f., £357f., Th. 433; λΰσον* *385 ff., ν 388/91; (Δαναοΐσι / Τρώεσσι) μάχεσθαι* A150f., £810, Ρ353, Φ498ίί., v390f.; μέγα(ν) Th.536, h.Cer.487f.; μέματ9* //160, v389ff.; μυθέομαι* 040 = *184, #497f.; νίκην/ήσαι 0175f., Th.433 / Φ500Γ; νόος* *184f., Th.536f. 661; νύν *290f., £71 f. 357, *303, ß229L, i355f., v357ff., £406f., Th.416/9. 661; ξείνιον i355f., £404ff.; όλβιος ov [1«^] h.Cer.486f., h.30,7f.; δπαζε* /480/3, £357f., #498, Th.419f. 433, h.Cer.494, h.31,17; πάρος *302f., v358f.; πάσιν* *244f., #497f., h.30,8; πατρίδ(α) £143f., ^314f.; (άπο-) πέμπ- ε 142f. 161, y/314f., h.Cer.487f.; Ποσειδάων* k---] £357, Op.667; ρύοισθε* P224, *303, Th.661 f.; σεμνοί* h.Cer.486f., h.Merc.552/61, h.30,16ff.; τΐεν / τιμή(σης)* Z173 / A150-9, ^647ff., Th.418f., h.30,8. 16ff.; τλαίη* A543, *384ff.; ' τώ £816, Th.661; φιλεΐ* /480f., *244f., h.Cer.487; φίλ(τερ)ον* A541IT., £69ff., *301 ff., v359f., £405f., v<314f., h.Cer.138; χαΐρε* A150/8, »P647, t355f., v358f., h.Cer.225f., h.3O,17f.; 31,17; 32,17f.; χερσίν* All, Th.677. — Überw. (s.u. jew. Vorbem.) in dir.R. (l.V. £357, «355; 2.V. A 150, £816, 0 40, *184, /2140, β23ύ - £8. 161, £54, h.Cer.226, Vit. p.7,23, Cert. p.39,30; vorletzter V.u Φ500, *184, £143, *386, v359; L , A543, //160, 040, /2140, #498, v391, £54, π257, Vit. p.7,23); gehäuft £810/6, 023/40, £143/61, V359/91, Th.419/33. 661/77, h.Cer. 138/ 40. 487/94 > h.30,8/18. - Wortf.: έθέλω Bley. 4a, έκών B2a, ένδυκέως, εύμενής, εΰφρων Β2, θυμός B12aa, ΐλαος, (έμ)μεμαώς, ότραλέως, προθυμίησι πεποιθώς, έύ (Β1) / ίθύς / φίλα φρονέων
1 von Gotth. [8‘, 8°, 2Η, 5h], llx männl. (5‘, 1H Zeus), 12x weibl. (5x -ασσ[α] nur hier), als Ausdr. göttl. Willkür / Allmacht (expl. Th.419f., Op.667ff., h.30,6ff.); außer lh Vok. nur (präd.) Nom. (2x Pl. nur hier) nb. (*386 u. 3h impl.) pers. Dat./Akk. des Begünstigten (Lin Vbd. m.u ύποδέχομαι ψ314, Th.419) bis auf letzte 3 St. (L , έθέλω 023, Op.667); Subj. llx 2.P., 9x 3.P., 3x l.P.; lOx in HS, 13x in NS, in (v<314 in)dir. R. außer r398 (Exk.), 2H u. 5h (4x Hymnenschluß) h.32,18 ιχαΐρε, άναμσσα ... Σελήνη ' -ον έϋπλόκαμος gnädige 31,17 t j£ (Helios), -ων δε ßiLov θυμήρε9 δπαζεΛ, vgl. h.22,7 30,18 -ων δ* (Ge) άντ9 φδής βίοτ^ u s h.Cer.494 (-ονες) 30,8 ό δ9 δλβιος δν κε σύ (Ge) θυμφ (s.d. 1579
1580


πρόφρων, πρόφρασσα, προφρονέως
πρόχνυ
IISp. 1083f.) -ων (-ονι ci. 1/434) τιμήσης volens, vgl. h.Cer.486f. in 4; gg. Kj.: in 3 wäre als Subj. sowohl Fern, wie 2.P. sing. #498 (πάσιν μυθήσομαϊ) ώς αρα τοι -ων θεός ωπασε θέσπιν άοιδήν begnadend Th. 419 κικλήσκει Έ- κάτην* πολλή τέ οί έσπετο τιμή 1 ρεια μάλ9, ω -ων γε θεά ύποδέξεται εύχάς, 1 καί τέ οί όλβον όπάζει propitia, vgl. 432f. (in 4). 443. 446; > Parm.fr. 1,22 Ύ303 (έγγύθι μοι θάνατος) τό γε φίλτερον ήεν ' Ζηνι (u. Ap.) οΐ με πάρος γε ' -ονες είρύατο Gunst erweisend beschützten 0175 γινώσκω 5’ ότι μοι (Hektor) -ων κατένευσε Κρονίων ' νίκην άτάρ ^Δαναοΐσί^ γε πήμα favens ΞΊ\ (Διι φίλον άπολέσθαι Gr.) ήδεα μέν γάρ δτε -ων L ,ν αμυνεν, ' οίδα δέ νΰν δτε τούς μέν (κυδάνει, ήμέτερον δέ μένος έδησεν) 357 -ων νΰν L Λ, Ποσείδαον, έπάμυνε (εύδει Ζεύς) rückhaltlos, s. V.362 /C290 μέρμερα μήσατο (Tyd.) έργα ’ jjvv σοί (Ath.) δτεΛ οί -ασσα παρέστης, vgl. V.291, El 16 ν391 (καί κε τριηκοσίοισιν) μαχοίμην ' L μοι -ασσ9 έπαρήγοις, vgl. V.389, h.29,10 359 (δώρα διδώσομεν) αΐ κεν έφ -ων με
(Ath.) 1 αύτόν τε ζώειν καί μοι υιόν άέξη huldreich, vgl. h.Ven. 102ff. τ398 μηρία καΐεν (Autol. dem Hermes) 1
ό δέ οί -ων αμ9 όπήδει wohlgesinnt (abstr.), kontrast. /2438 (konkr.) ψ/314 ώς Αίολον ΐκεθ9, δ μιν -ων ύπέδεκτο gastlich, s. κ14 ε 161 (μή όδύρεο) ήδη γάρ σε μάλα -ασσ9 άποπέμψω (Kal.) ganz kooperativ, vgl. «65, τ243 143 (hab keine Schiffe) αύτάρ οί -ων ύποθήσομαι (ως κε πατρίδα ϊκηται) hilfreich «386 (τίς τλαίη πάσσασθαι, πριν λύσασθ9 έτάρους;) άλλ9 εί δή -ασσα πιεϊν φαγέμεν τε κελεύεις (Kirke), 1 λΰσον, ϊν9 (ϊδω έταίρους) wirkl. wohlgesonnen (Ggs. V.317) Α 543 (τοι φίλον) κρυπτάδια φρονέοντα δικαζέμεν* ούδέ τί πώ μοι (Hera) ' -ων τέτληκας είπεΐν έπος δττι νοή- σης entgg.kommend (obj.), kontrast. V.228 (subj.) II Φ500 (Λητοί, έγώ δέ τοι ού τι μαχήσομαί) άλλά μάλα -ασσα μετ9 θεοΐσιν ' εΰχεσθαι έμέ (Hermes) νικήσαι rühm dich ruhig nach Herzenslust 023 (Tauziehen) άλλ9 δτε δή καί έγώ (Zeus) -ων έθέλοιμι έρύσσαι, 1 αύτή κεν γαίη έρύσαιμ9 ernsthaft Ορ.667 (ώραΐος πλόος* kein Schiffbruch) εί δή μή -ων γε Ποσειδάων 1 ή Ζεύς ... έθέλησιν όλέσσαι on pur- pose (s. West z.St.), sc. außerhalb der Normalität (V.648. 661), vgl. CEG 15,5 2 von (3x Göttinnen als) Menschen [5‘, 7°,
2h, le], männl, bis auf 2h; nur (präd.) Nom. nb. (iF647, /?230+ impl.) pers. Dat./Akk. des (bis auf P353, ξ406) Begünstigten (6x in Vbd. m. [ύπο]δέχομαι); Subj. 7x 3.P., 5x I.P., nur 3x 2.P. (kontrast. 1); llx in HS, 3x in NS, ΑΊΊ in Inf.-Konstr., in dir.R. außer P353, ß3Wl, t>372 £406 (wenn ich dich tötete) -ων κεν δή έπειτα Δία ... νλιτοίμηνΛ (dL j v.l.), schön inbrünstig (iron.) A 77 δμοσσον ' ή μέν μοι ccov έπεσινά καί χερσίν άρήξειν engagiert 150 πώς τίς τοι (Ag.) u u πείθη- ται 9Αχαιών ' ή οδόν έλθέμεναι ή μάχεσθαι; gutwillig, vgl. V. 158 Ρ353 (πεσόντ9 έλέησεν Asterop.) ϊθυσεν δέ καί ό -ων Δαναοΐσι μάχεσθαι* 1 άλλ9 οΰ πως έτι είχε voller Eifer, vgl. X143 (v.l. metr. gleichw.), TV 135 /7230 μή τις Jfri -ων, άγανός καί ήπιος έστω (βασιλεύς) — ε 8 soll sich noch Mühe geben, mild u. väterl. zu sein 1355 δός μοι L j sei so gut u, schenk mir nochmal ein_ Ψ64Ί τοΰτο δ9 έγώ (Nestor) -ων δέχομαι, χαίρει δέ μοι ήτορ gern u. mit Vergnügen, vgl. V.565 /480 (έξικόμην ές Πηλήα) ό δέ με L-cuv ύπέδεΛκτο,' καί μ9 έφίλησ9 ώς εΐ τε πατήρ δν παΐδα mit offenen Armen, vgl. iP89f. £54 Ζεύς τοι δοίη ... ' δττι μάλιστ9 έθέλεις, δτι με l Α° gastfreundlich, vgl. Semon. fr. 7,107 W. υ372 (Theokl. έξήλθε δόμων) ϊκετο δ9 ές Πείραιον, δ μιν L ^κτο /7387 (Νοήμονα) ήτεε (Ath.) νήα ... ό δέ οί L Λκτο ging bereitwillig daraitfein h.Cer.226 παϊδα δέ τοι -ων ύποδέξομαι ως με κελεύεις* ' θρέψω werd ich flirsorgl, in Iflege nehmen (Ggs. V.227), vgl. V. 142, h.26,3f. 140 (Forts, von 138 in 4) ϊνα σφισιν έργάζωμαι ’ -ων οία γυναικός άφήλικος έργα
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
τέτυκται treulich Cert. ρ. 39,30 έκόντα με ταΰτα κελεύεις είπεΐν* αύτάρ έγώ μάλα τοι -ων άγορεύσω sehr gern (abgeschw. wie <πο>θέω V.27) 3 auf (Κ244 κραδίη +) θυ¬
μός bzg. [4*, Γ, 2Η, le], 2x Nom. (als Präd.nom.) von Menschen, 6x Dat. von männl. Gotth. (3* Zeus) bzw. 1° unbest. Helfer; 3x (am Anf. u. Ende) in paarweiser Subst.-Adj.-Vbd.; Subj. 5x 3.P., 3x I.P.; 5x in HS, 3x in NS, in dir.R. außer Th. 536 K244 (Od.) ού πέρι μέν -ων κραδίη νκαί θυμόςu άγήνωρ 1 έν πάντεσσι πόνοισι, φιλεΐ δέ έ (Ath.) dessen energischer Charakter u. hoher Mut unübertroffen ist, kontrast. 0p.340 Vit. p.7,23 αίψα πόδες με φέροιεν ές αιδοίων πόλιν άνδρών* ' τών γάρ L d -ων καί μήτις άρίστη wohltätig II ΛΤ84 θάρσει (Ath.) ... ού νύ τι θυμφ ' -ονι μυθέομαι, έθέλω δέ τοι ήπιος είναι* ' έρξον δπη δή τοι νόος έπλετο = 040 so ernst war's nicht gemeint /2140 νεκρόν άγοιτο, ' εί δή L-ovi θυμφ; 'Ολύμπιος αύτός άνώγει ernstlich (and. IISp. 1083,68f.) π257 (άμύντορα) φράζευ, δ κέν τις νώϊν άμύνοι u 4 engagiert (Ggs. V.96f.) Th. 536 βοΰν L j ' δασσάμενος προύθηκε (Prom.), Διός νόον έξ- απαφίσκων premurosamente, vgl. T316f. 661 άτενεΐ τε νόφ καί u j (pap., πρό] suppl. West, έπίφρονι βουλή codd.) ' ρυ- σόμεθα κράτος ύμόν (L KJangwiederh. ΰμΛΤ), vgl. V.677, P224 (ρύοισθε, 226 L J in 4 4 Adv. [5\ 2H, 3h]; 5‘, lh von (lh weibl.) Menschen (je 3x Sg./Pl.), 2H, 2h von (außer Th. 677 weibl.) Numina (Pl. außer Th. 433) incl. Orakelbienen (in Vbd. m. έθέλω Th.433, h.Merc.561); Subj. 5x 3.P., 4x 2.Ρ., E816 I.P.; 6x in HS (am HSA/E Z173, h.Merc.561 / Th.677, h.Cer. 138), 3x in NS, E810 in Inf.-Konstr., in dir.R. bis auf letzte 3 St. ZI73 (δτε Λυκίην ιξε) ^-ονέωςΛ μιν (Belleroph.) τΐεν αναξ Λυκίης gastfreundlich, s. V. 174; (subj.) Einstellg. betonend (3. P.) im Ggs. zu (obj.) Behändig, bei (metr. gleichw.) ένδυκέως o 543 = ρ56 (2.P.), τ195 = ω2Ί2 (I.P.), 7/256 = ρ 1 ll’n (3.P. + με) P224 (ήγειρα) ϊνα μοι Τρώων άλόχους ' L u ρύοισθε ... ύπ9 'Αχαιών einsatzfreudig, vgl. V.227 Λ/160 (άριστηες) ούδ9 οί u u μέμαθ9 'Έκτορος άντίον έλθεΐν vor(wärts)drängend, vgl. V. 169, Ύ252Γ Ε810 (σοί) παρά θ' ίσταμαι ήδέ φυλάσσω (Ath.),' καί σε (Diom.) L j κέλομαι Τρώεσσι μάχεσθαι (Ggs. κάματος, δέος) frisch drauflos (vom Inf. abh.; and. /2140, «386 in 3/1), s. V. 124 u. vgl. zur Wortst. /517 f., O119L, ß 263 ff.; s.a. einers. IISp. 1378,8f. (sing.!), andrers. IIISp.51,47ff. (adde έμμενέως) 816 (γινώσκω σε) τώ τοι t , έρέω έπος gerade heraus h.Cer. 138 (ύμΐν μέν + Segenswunsch) έμέ δ9 αύτ9 οίκτίρατε, κοΰραι, ' <u. sagt mir> 1 L u, φίλα τέκνα, τέων πρός δώμαθ9 ϊκωμαι (Forts, in 2) freundlich(erweise) II h.Merc.561 δτε μεν θυίωσιν έδηδυΐαι μέλι ' u u έθέλου- σιν άληθείην άγορεύειν menschenfreundl. (Ggs. V.563 [545]), vgl. Α543 in 1, Th.28 h.Cer.487 μέγ9 όλβιος δν τιν9 έκεΐναι ' L j φίλωνται Th. 433 (im Krieg) θεά παραγίγνεται οις κ9 έθέλησι ' νίκην L u όπάσαι 677 (Hundertarmige Τιτήνεσσι κατέσταθεν έν δαί) Τιτήνες δ9 έτέρωθεν έκαρτύ- ναντο φάλαγγας ' u Jf χειρών τε βίης θ9 αμα έργον έφαινον 1 άμφότεροι avec entrain (Mazon), vgl. Β 588
D v.l. κ 19 (pap. 31, s. West, Ptol. Pap. 250)
G je 3x/2x in A Θε/ΕΚΞΡΧβνξ, nicht in Β—Δ, Λ- Ν,ΟΠ,Σ-Υ R. Führer
πρόχνυ [2\ 1°] Εχ sch./570: είς γόνατα, Φ460: jtav- τελώςΛ. πρόρριζοι, sch.Bam. £69: νΰν u j
L Wackemagel, Unt.74; Vendryes, in: Melanges Gustave Glotz, Paris 1932, II851 ff.; Nussbaum, Head and Hom 267 ff.
B (zu γόνυ:) in die Knie gegangen, konkr. u. (nb. άπ[ό ...]όλέσθαι) metaph., nur in dir.R. in assoz. Zush. m. Todeswunsch (2* für παιδ/σί) /570 (Althaia γαΐαν) άλοία ' κικλήσκουσ9 Άίδην ‘ -υ καθεζομένη (παιδί δόμεν θάνα1581
1582


προχνυ
τον), vgl. Ξ437, TV 281 Φ460 (ως κε Tr.) άπόλωνται -υ κακώς, σύν παισι και άλόχοισι, vgl. Hdt. 3, 40, 3 u. mit umgekehrter Metaph. άρδην (z.B. Piat. R.421 a6) ζ69 ωφελλ* Ελένης άπό φΰλον όλέσθαι 1 -υ, έπεί πολλών άνδρών ύπό γούνατ* έλυσε. — Wortf.: κατ* άκρης, γνύζ, πάγχυ, πάμπαν
D ν.1. ρ 525 R. Führer
προχο(ή) [Γ, 3°, 1Η] Σχ sch.D £263: ταΐς εις θάλασσαν προχύσεσι καί έκβολαΐς τών ποταμών
L Porzig, Satzinhalte 250; Β. Braswell, Α comm. on the fourth Pythian ode of Pindar, Berlin 1988, 90 f.
B only pl., lit. ’forth-pourings’, ref. to waters at mouth of river (1), but also to waters of river(s) in more general way (2); always w. gen. ποταμού*, Ωκεανοΐο. — Wdfld.: to 1 στόμα; 2 δίνη, κΰμα, ρέεθρα, ροαί, ρόος, cf. also πηγαί 1 waters at mouth οί river; cf. προχέειν Φ219, προρέοντα ε444 Ρ263 ώς δ* δτ* έπί -ησι ... ποταμοΐο 1 βέβρυχεν (κΰμα ποτί ρόον) £453 τόν δ* έσάωσεν 1 ές ^ποταμοΰΛ -άς (η. ποταμοΐο στόμα ν.441) Λ 242 έν -ης L u παρελέζατο (Pos., by Tyro) (κΰμα [app. Pos.’ wave: v.243] and v.253 suggest proximity to the sea) 2 flowing waters of river(s); see West+ on Op.757 (Hes. WD p. 338); w. προ- cf. προρέω £598, Λ/19, Φ260. 360, *351 (προχέει at h.Ap.241, cited by West, refers to out-pouring from source [cf. προίει Hes. fr. 70,18; προρέει ΛΊ51]) υ65 (μ* άναρπάζασα θύελλα ...) έν -ης
δέ βάλοι άψορρόου *Ωκεανοΐο (improb. Pocock [άψόρροος L] 3; diff. picture of *Ωκ. Th.791) Op.757 μηδέ πότ* έν -ης (-η ν.1.) ποταμών άλαδε προρεόντων ' μηδ* έπί κρηνάων ούρεΐν
D Hes.Cat.5ΙΑ,5 Trav. (see Bartoletti, Festschr. Paoli
71 ff.) J.N. O’Sullivan
προχοος f. [l·, 7°, 1H] E Verbales Rektionskompos., HG zu χέω, bereits myk. als po-ro-ko-wo, s. L26; Risch 197; DMic. II 148
F -ος 1, -φ Ί, -ον 1 Μ [««2] -ος σ397 [«J] χέρνι- βον/α δ* άμφίπολος -όν/φ Ω 304 / α 136 = δ 52 = η 172 - *368 « ο135 - ρ91; -φ Th.785
Σχ sch.min. P.Amh. 18 zu ο 135: -φ' τη καταχέσει, sch.D 72304: ’-ον’ δέ τόν παρ* ήμιν καλούμενον ζέστην, sch. Bam. er 136: -φ' άγγείφ προχυτικφ. άπό τοΰ χέειν τό ΰδωρ, τφ καθ* ήμας ζέστη L Bruns, Arch. Hom. Q
B Gießkrug, überw. beim Händewaschen benutzt, indem e. Dienerin (άμφίπολος) dem Gast, der se. Hände über e. Waschbecken od. einen Kessel hält, (doch wohl) aus diesem Wasser m. d. π. darübergießt; and. nur Th.785, wo Iris in einer π. Styxwasser für den Göttereid holt, u. σ397, wo die π. offensichtl. zum Schöpfen von Wein gebr. wird, an Stelle e. oi- νοχόη; in der Götterwelt natürl. aus Gold (Th. 785), auch im Palast des Od., bei Bewirtg. Ath.s, danach formelh. auch sonst; s. L 41; s.w. οινοχόη u. οίνοχόος 72304 (Händewaschg. des Priam. vor Weinspende) ή δέ παρέστη 1 χέρνιβον άμφίπολος -όν θ* άμα (-όν τ* έν ν.1.) χερσίν έχουσα α136 (Bewirtg. von Ath./Mentes) χέρνιβα δ* άμφίπολος -φ έπέχευε φέρουσα ' καλή χρυσείη, ύπέρ άργυρέοιο λέβητος, ' νίψα- σθαι = δ 52 * ο 135 (Bewirtg. von Tel. u. Peisistr. durch Men.) = 7/172 (Bewirtg. von Od. durch Alkin.) - *368 (Bewirtg. von Od. durch Kirke) - ρ91 (Bewirtg. bei Ankunft Tel.s) o397 (Schemelwurf des Eurym.) ό δ* άρ* οίνοχόον βάλε χεΐρα ' δεζιτερήν* -ος δέ χαμαί βόμβησε πεσοΰσα Th. 785 (beim Göttereid) Ζεύς δέ τε 7Ιριν έπεμψε θεών μέγαν δρκον ένεΐκαι ' τηλόθεν έν χρυσέη -φ πολυώνυμον ΰδωρ,' ψυχρόν, s. West z.St. - Wortf.: οινοχόη
θ *315a G. Markwald
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρυμνήσια
προχυτ(ός) [lh] (zu χέω:) ausgegossen, vgl. χυτός; von e. Steinverschüttung: h.Ap.383 (Ap. zur Telph.: „ούκ άρ* έμελλες προρέειν καλλίρροον ΰδωρ**) ή καί έπί ρίον ώσεν
' πέτρησι -ησιν (πετραίης προχοησιν ci. Ruhnken), άπέ- κρυψεν δέ ρέεθρα protusis lapidibus, (Cassola:) con una frana di macigni, s. A.-H.-S. z.St.; vgl. (*P256+) χυτήν έπί γαΐαν (s.d. BII a) έχευαν; s. noch Casevitz, RPh III 72, 1998, 207 ff. mit ritueller Erkl.: *avec des pierres en guise de jets preala- bles/de premices’, vgl. (προ)χοή, ούλοχύται
H.W. Nordheider
πρυλέες [51, 1H] Σχ sch.D t £744: δχλοις, El 44: ^πε- ζοΐςΛ όπλίταις (so reg. bis auf Φ90: L J
L Hermann, Op. IV 288ff.; Lorimer, CQ 32, 1938, 129f.; Schadewaldt, Iliasstudien 40; Leumann, Hom. Wort. 286 f.; Trümpy, Krieg. Fachausdrücke 178 f.; Ruijgh, Element acheen 96 f.
Β (Φ90 πρώτοισι vorderste) Vorkämpfer (Pl. [Nom., LGen., Dat.J, gleichbed. m. [metr. gleichw.] πρόμαχοι [nur L J) im Ggs. (αυτοί A 49 = Μ71) zu Wagenlenkem (θεράποντες Μ76, ίππήες Α 51 f.), außer Α 49 nur auf tr. Seite (3‘) od. Gotth. (emblemat.) zugeordnet (2x), soz. Gruppe (πάντες ΜΊ3), repräsentativ f. Polis (£744, 0517), zus.gefaßt unter ήγεμών (0517) wie VN unter άρχός Bla (0516. 519), Adressat militärischer Paränese (Sc. 193) wie ήγεμόνες (7V489ff.), ήγητορες (77532ff.), μήστωρες άϋτης (7V91ff.); in assoz. Zush. m. *Α/άντ... 0517, Φ90Γ, (.. .)δάμαντ/ σσα(ς) ' O516L, Φ90, "Εκτωρ* Milt, O515ff., ϊπποι* 4 48f., Af76f., Sc.l91ff.; in dir.R. (von Tr.) Mil, Φ90. - Wortf.: άριστεύς Bl, άριστος BIbßbb, ήγεμών Bl, ιππεύς Bl, μήστωρ B2b, πρόμαχοι, πρώτος El 44 κρατί δ* έπ* άμφί- φαλον κυνέην θέτο (Ath.) τετραφάληρον ' χρυσείην, εκατόν πολίων -εσσ* άραρυιαν, vgl. ΞΙ81 u.s. Ameis-H. z.St. Λ49 (Wagenlenker sollten ίππους έρυκέμεν) έπί τάφρφ, ' αύτοί δέ -ες σύν τεύχεσι θωρηχθέντες ' ρώοντ* (vgl. Z1428L) = Μ11 ("Εκτορι πάντες έπώμεθ*) 0517 Αϊας δ* ελε Ααοδάμαντα ' ήγεμόνα -ων, *Αντήνορος άγλαόν υίόν, vgl. Α 746 (metr. gleichw.) Φ 90 πρώτοισι μετά -εσσι δάμασσας (Ach.) ' άντίθεον Πολύδωρον (s. Κ412), metr. Verlängerg. ggüber 0522 bzw. £506, vgl. σ379 Sc. 193 "Αρης ' αιχμήν έν χείρεσσιν έχων, -εσσι κελεύων, vgl. Κ52, Α 154. 165 s 77372, 7V91 ff. R. Führer
Πρυμνεύς [1°] L v. Kamptz 269 B Phäake in Wettkämpfer-Kat. (δ 112 nb. Ναυτεύς, ’respondierend* m. Πρφρεύς #113 nb. Ποντεύς) R. Führer
πρύμνη s. πρυμνός
πρυμνήσια [2, 11°, lh] F only acc. pl. -ι*/ια Μ 1 trisyll. [-!«] κατά βέ -ι*Λ έδησαν Α436 = ο498; τοί L u έλυσαν /7418, ο 286. 552; οΰτε -ι* 1137 2 quadrisyll.
[-ivj κοιμήσαντο / έπηρτύνοντο παρά -ια νηός Α416, μ 32 / h.Cer. 128; άνά τε -ια λΰσαι <178 — 562 — λ637 — μ 145 - ο548
Σχ sch.D Α436: τά άπόγεια σχοινιά, οις έκ της πρύμνης προσδεσμεΐται ή ναΰς πρός τη γη L Kurt, Seem. Fachausdr. 19. 178f.
B stem-cables for securing ship to shore; subst. adj., prob, orig. w. δεσμά (LSJ) or πείσματα (LI79); obj. of vb. of tying (κατά ... έδησαν, άνάψαι [ι 137]) or loosing (έλυσαν, άνά ... λΰσαι) or w. παρά. For occurrences see M. — Wdfld.: πείσμα, δεσμός (vlOO)
D v.l. <559, o290 J. N. O’Sullivan
1583
1584


πρυμνός, πρύμνη
πρυμνός, πρύμνη [32; 9°, 2h] Ε unclear; often seen as < πρό (but u < o problematic [L3 109; explanations sug- gested L1 14, L2], as also sense [see B introd. below]) w. suff. -mno-. — Deriv.: εΰπρυμνος, πρυμνήσια, πρυμνωρείη, Πρυμνεύς, Πρυμνώ
F -ός 1, -οΐο 1, -ον 2, -οισιν -η 1, -ης 4, -ηδεν 1, -η 10, -ήν 2, -ην 2, -ησι(ν) 13, -ας 1; -ον (acc.) 3; -ότατον (m.) 1
Μ 1 disyll. la [1J -όν Ε339 lb [1_] -ης ν75, h.33,11; -ήν Λ/149 lc shape [-ί]: [_*] -τ; ο 285 [-2] -όν δε βραχίονα (cf. Ν532 in [_2„]) Π323; -όν £618; -η ν84; νηός άπό -ης 0435; 'Έκτωρ δέ -ης 0704', νηι Γπαρά / δ9 ένΓ -η Η333, Κ35, /7286, ο223 / #570, /7417, ο206; -ην ΠΧ24; -ας 4409 [-1] -ός Μ446; -όν /7314, ρ504; έπι -η Λ 600; -ήν £292 [-2] -η μ 411; -ην h.7,48 2 trisyll. 2a
shape [---]: [-2 J -οιο βραχίονος (cf. /7323 in [-2]) 2V532; έπι -ησιν άλήμεναι / έείλεον ΣΊ6 / 447; 'Έκτωρ δέ -ηδεν 0716 [-2W] έδέλουσι + μάχεσδαι ^έπί -ησι νέεσσι/ν) £51, 0722; L jV 7V333, TI 35; (δή) ^νηυσίν έπι -ησι/ν) Αχαιών / μάχονται Ν762, 0248 / £65; L , Λ/403; ^έπι -ησιΛ μάχωνται* 0475, 0 385; L uv £32 2b [2-2] -οισιν 2V7O5 3 quadrisyll. [1««2] -ότατον ρ463
Σχ freq. (sch.D 4 409, £292. 339, Λ/149. 446, /7314) glossed w. form of έσχατος, further: sch. min. P.Amst.5 on £292: ακραν ή πλάγιαν, sch.D Μ149: έκ ριζών, Ν532: -οΐο βραχίονος* του έσχάτην έχοντος άπό της έκφύσεως τήν αρχήν έπι τόν νώτον, 705: -οΐσι κεράεσσι* τοΐς έσχά- τοις μέρεσιν τών κεράτων τοΐς πρός την έκφυσιν, Π 323: -όν βραχίονα * τό άκρότατον του βραχίονος
L ’Forssman, ZVS 79, 1965, 11-28; 2Hamp, MSS 29, 1971, 71—4; 3Kurt+, Seern. Fachausdr. 108—10
B app. at thebase, at the rootveX sim.; deriv. (see E above) from πρό (would be 'forth from’ here [not 'in front (of)’, so that Frisk’s objection s.v. invalid], cf. Strömberg, Prefix Studies 11) semantically not unproblematic: does not account for use w. λάας (M446: stone merely lying on ground) and view of ship’s stem as somehow specially 'hervorkommend/tretend’ ('aus dem festen Boden’ L114 n.l; 'aus dem Wasser’ L3110) vel sim. is strained and improb.; usage suggests that π. (came to be) seen as designating the 'thick* end / base of anything (whether attached to something eise or not) and then in general (so in nautical use) the opposite end from the point / front / 'business* end; this does not nec. exclude origin in πρό (which may be seen as favoured by sufT. -mno-: L’ 25), but would involve semantic shift away from it that took place before use of πρύμνη w. ref. to stem; used predic., defining part of noun it qualifies (cf. ακρος, μέσ[σ]ος), then as subst. (2b below); prob. adv. £339, £618 1 non-nautical use la ref. to part
of body (animal 2V7O5) £292 του δ9 άπό μέν γλώσσαν
-ήν τάμε χαλκός (αιχμή δ9 έξελύδη παρα νείατον άνδερεώ- να) Ν532 έξέρυσε -οΐο βραχίονος ... έγχος Π323 (^έφδη όρεξάμενοςΛ) ώμον -όν δέ βραχίονα δουρός άκωκή ’ <5ρύ^’ άπό μυώνων 314 L u -όν σκέλος, ένδα πάχιστος ' μυών άνδρώπου πέλεται ρ463 (δρήνυν ελών βάλε) ώμον ' -ότατον κατά νώτον 504 δρήνυι -όν βάλε ... ώμον /V705 (άμφί) σφι (toiling oxen) ' -οισιν κεράεσσι ... άνακηκίει ίδρώς - prob, adv.: £339 (δόρυ χροός [χρόα ci.] άντε- τόρησεν διά πέπλου) -όν ύπέρ (υπέρ if gov. a subst -όν; against this use of ύπέρ L112 n. 1) δέναρος at the root, base of the hand (n. χεΐρα v.336 and see v.458) £618 τόν (Coera- < nus) βάλ’ (Hector) ύπό γναδμοΐο και ουατος, έκ δ* αρ’ όδόντας 1 ώσε δόρυ -όν (-ούς ci.), διά δέ γλώσσαν τάμε μέσσην at, from the roots (interpr. that take π. w. δόρυ, whether of base / socket or point, seem wrong) 1 b of part of t thing next to, in contact w. (in? A/149) the earth Λ/149
Πρυνείη
> δοχμώ τ9 αισσοντε (wild boars) περί σφίσιν αγνυτον ύλην ' -ην εκταμνοντες 446 (λάαν) ος ρα πυλάων ' είστήκει πρόσδε, -ός παχύς, αύτάρ ΰπερδεν ' οξύς έην 2 nautical , 4 use, of stem (on accent L3 108 f.; West’s practice differs from that adopted here) 2 a adj. w. form of νηυς (corresp. pron.
1 ΠΧ24) /7383 (τους δ9 εύρ9 [Idaeus] είν άγορή Δαναούς)
^νηι παρά -η. Αγαμέμνονος #35 τόν (Ag.) δ9 ευρ9 (Men.)
8 άμφ9 ωμοισι τιδήμενον έντεα καλά ' L , Π286 (άκόντισε [Patr.] δουρι) άντικρύ κατά μέσσον, όδι πλεΐστοι κλονέοντο, 1 L , Πρωτεσιλάου ο 223 δϋε (Tel.) δ9
Αδήνη ' L j 4 600 είστήκει (Ach.) έπί -η νηί 1 «σι 2 ορόων πόνον Ν333 ΐστατο νεΐκος ^έπί -ησι νέεσσιν^ ΤΙ35 'Έκτωρ 1 Αργείους όλέκεσκεν L d £51 ούδ9 έδέλου- 1 σι (Grs.) ^μάχεσδαι έπί -ησι νέεσσιΛ 0122 μ9 (Hector) έδέ- λοντα L jV (ίσχανάασκον [Tr. elders]) Λ7403 Ζεύς κήρας
16 άμυνε ' παιδός (Sarp.) έοϋ, μή ^νηυσίν έπί -ησιΛ δαμείη (ν. om. pap.) £65 L μάχονται 7V762 Lνηυσίν έπί -ησιν Αχαιών j (κέατο) 0248 με (Hector) L u ' ούς έτάρους όλέ- κοντα (βάλεν Αίας χερμαδίφ) #570 ννηί δ9 ένί -ηΔ έναρα
20 ... Δόλωνος 1 δηκ9 Όδυσεύς β4\7 L j κατ9 αρ έζετο (Ath. Mentor) ο 206 L (έπί ν.1.) έξαίνυτο (Peisistr.) δώρα μ 411 -η ένί νηί ' πλήξε (falling mast) κυβερνήτεω κεφαλήν 0435 νηός άπό -ης χαμάδις πέσε (stricken Gr.) 704
24 'Έκτωρ δέ -ης νεός ήψατο (adj. here pace those edd. who show by their accentuat., as against e.g. v.435, that they take it as subst.; cf. 4 600 for wd.-order) /7124 τήν μέν -ην (της μέν -ης ν.1.) πύρ αμφεπεν ν75 (κάδ δ9 άρ Όδυσσήι στόρε- 28 σαν ρήγός νηός έπ9 ίκριόφιν) ϊνα νήγρετον εϋδοι, ’ -ης (may be taken as subst. here) 2 b subst. 4 409 τούς δέ κατά -ας έλσαι (subj. Zeus) Αχαιούς ΣΊ6 (ευχεο) πάντας ^έπί -ησιΛν άλήμεναι υιας Αχαιών 447 Αχαιούς ' Τρώες
32 L jV έείλεον Θ475 (πρίν δρδαι παρά ναϋφι Πηλείωνα) δτ9 αν οί μέν u (subst. here, pace L3 108) μάχωνται (w.475sq. ath. Arist.) = O385ex Ξ32 τάς γάρ πρώτας πεδίονδε ' εϊρυσαν, αύτάρ τείχος u uv (i.e. the s/emrof those 36 first ships: see Janko, Iliad ad 1.) έδειμαν o285 έν -η... καδ- έζετο (Tel.) h.7,48 εις -ην έφόβηδεν, ' άμφί κυβερνήτην δέ (έσταν) ν84 (as chariot-horses start forward at the lash, ύψόσ9 άειρόμενοι) ως άρα της -η (-ης ν.1., πρφρη [q.v. D] 40 ci.) μέν άείρετο, κΰμα δ9 οπισδεν (δυε) h.33,11 (οί δ9 άπό νηών καλέουσι Διός κούρους) έπ9 άκρωτήρια βάντες 1 -ης — adv. < subst. -η: 0716 'Έκτωρ δέ -ηδεν (equiv. to gen.: cf. v.704) έπεί λάβεν, ούχί μεδίει, ' αφλαστον μετά 44 χερσίν έχων
D ν.1. κ 23 (see Allen) J. Ν. O’Sullivan
Πρυμνω [1Η] L Fischer, Nereiden 62 Β Okeanide
48 Th. 350 (zu πρυμνώρεια, antith. nb. Uranie) R. Führer
πρυμνώρβια [Γ] later only Pisand. Larandensisfr.7 p.46
Heitsch (-a< v>) Σχ sch.D £307: -ας καλοϋσι τά κατώ- 52 τατα καί έσχατα μέρη τών ορών
L Porzig, Satzinhalte 218f.; Risch 137 and id. MH 2, 1945, 18 (- Kl. Sehr. 115)
Β (< πρυμνός + δροςή mountain-foot £307 (Hera 56 lying to Zeus on peak (w.292f. etc.] of Ida:) „ίπποι δ9 έν -η ... Ίδης ’ έστασ’^, contrast use of ακρος in w. 157. 292. 352, of κορυφήσι* in £157. 332, 05. - Wdfld.: ύπώρειαι, cf. πούς J· N. O’Sullivan
60
Πρυνβίη laut Hes. fr. 4 (Prosaref.) Μ. des Deukalion (s.d. BII) durch Prom. (statt 'gewöhnl.’ Klymene, doch s.d. BII), wahrsch. korrupt (< Π η?) wie gleichbed. Πανδώρη
64 Hes.fr.2, s. West, Cat. 50f.; Dräger, Gymn. 99, 1992, 417ff. - Palingenesia 61, 1997, 37 ff. R. Führer
1585
1586


πρυτανεύ(ω)
πρυτανεύ(ω) [lh] (in Vbd. m. μέγα: gewalt[tät]ig) dominieren, pej. (vgl. κοιρανέω) ggüber βασιλεύω B2 (metr. Altem., s. bes. Th.883); in dir.R. h.Ap.68 (τρομέω* λίην γάρ τινά φασιν άτάσθαλον Αρ.) έσσεσθαι, μέγα δέ -σέμεν άθα- νάτοισι (u. βροτοΐσιν), vgl. V.29. 181, Β669, Μ242, Th.837. 403, π 265 u. s. Kroll, SI FC 27/8, 1956, 185 fT.; J.S.Clay, The Politics of Ol., Princeton 1989, 37 f. — Wortf.: άνάσσω, βασιλεύω, κοιρανέω, κρατέω ΒΙ2 R.Führer
Πρύτανις [1'] E kleinasiat. Wort, später Appell, (wie Πάλμυς). — Abi.: πρυτανεύω
L v. Kamptz 361 f.; Wathelet, Dict. II 948 f. 1506f.
B Lykier, von Od. getötet (£678) zus. m. Koiranos II u.a. in 4-PN-V. (dazu Giseke, Hom. Forsch. 76 f.), 'respondierend’ m. Chromios R. Führer
πρφην, πρώην [2A] E Abi. zu πρωϊ (s.d.); erstarrter Akk. Fern. Sg. zu πρώϊος, s. La Roche, HU 219; Schwyzer 1621 u. 1170; CEG 6, 2001, 153; zum Iota s. Bechtel, Vocalcontr. 297f. u. vgl. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.
B kürzlich £832 (Ath. zu Diom.:) ,,δς (Ares) πρφην ^(πρώην pars codd.)j μέν έμοί τε και 'Ήρη στεύτ* άγορεύων 1 Τρωσί μαχήσεσθαι, άτάρ Άργείοισιν άρήξειν" Ώ500 (Priam. zu Ach.:) „τόν σύ πρφην L d κτεΐνας άμυνό- μενον περί πάτρης, 1 'Έκτορα", tatsächlich vor zwölf Tagen, vgl. Leaf u. Iliad z.St. v.l. Op.90 G. Markwald
πρωθηβης [Γ, 2°, 2h] E Nom.-kompos. aus πρώτος u. ήβη (s.d.), vgl. Risch § 83b u. L1
Σχ sch.D 0518: παΐδας -ας* πρώτως ήβώντας νέους, τούς όντας πρό της άκμής, ό έστιν ηλικίας, sch.Bam. «431: πρώτην άκμήν ηλικίας έχουσαν, #263: τό ακρον της άκμής έχοντες, ό έστιν άκμάζοντες
L ’Leukart, -täs §87. 104,4c. 109b; 2Ulf, Gesellschaft, 53 f.
B in erster Jugend (1), erstem Mannesalter (2); außer «431 (Appos. zu EN Eurykl.) nur zu jungen Männern, Appos. (als quasi-Adj. s. L1) zu παις, κούρος, (νεηνίης) άνήρ; zu den Lebensphasen s. Wickert-Micknat, Arch. Hom.R28f. u. L2; außer 0518 immer [1-2] u. in Erz. — Wortf.: ήβητής, ήβάω, ηίθεος, νεηνίης, νέος; vgl. ήβη, νεότης u. κούρος/η, πάϊς 1 in erster Jugend (Bezug auf eingetretene Pubertät) Θ518 (Hektor:) ,,κήρυκες άγγελλόντων ' παΐδας -ας πο- λιοκροτάφους τε γέροντας ' λέξασθαι περί αστυ έπι πύργων", zu παϊς (vgl. νέος π. δ 665), d. (noch) nicht kriegsfähigen Jugendlichen, vgl. λ 317 α431 την (Eurykl.) ποτέ Λαέρτης πρίατο ' -ην έτ* έούσαν, vgl. Op.698: im 5. Jahr der ήβη heiratet eine Frau am besten (s. Arch. Hom. R 29) 2
im erstem Mannesalter #263 (Demodokos m. Leier) άμφι δέ κούροι ' -αι ϊσταντο, δαήμονες όρχηθμοΐο, ' πέπληγον δέ χορόν θειον ποσίν, vgl. Σ 567 ff. (παϊς spielt Leier u. singt, ήϊθεοι tanzen), h.Merc.56 (κούροι ήβηταί bei Festen), N95 (κ. νέοι). Nosti fr.6,1, p.69 Dav. (κ. ήβώοντα), u. 0347 f. (κ. αίσυμνητήρι, πρώτον ύπηνήτη, χαριεστάτη ήβη) h.Ap.450 (Αρ.) άνέρι είδόμενος αίζηφ τε κρατερφ τε ' -η, χαίτης εί- λυμένος εύρέας ωμούς (vgl. νέος Lzu άνήρ2 β29 u.ö., νεηνίης l j ζ524) h.7,4 (Dion.) ^νεηνίη άνδρί έοικώς, 1 -η (καλαί έθειραι κυάνεαι, στιβαροΐς ωμοις), vgl. κ278ί. (L u s J2347f. s.o.) C.P.de Putter
Πρωθώ v.l. / ci. Th. 243/8, jew. f. Πρωτώ (s.d.)
πρωί, πρωί [3‘, 1°, 2H] E Erbwort; gebildet aus *πρω (vgl. dt. 'früh*) u. Lok.endg. (and. Lejeunc, Adv. en -θεν 207); zur Frage des Akz. s. Wackemagel, Kl. Sehr. III 1585 f.; zur 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρών, πρώων, πρηών
Disk. e. myk. Belegs s. DMic. II151. — Abi.: πρφην, πρωϊζά, πρωϊηρότης, πρώϊον
Β früh(zeitig), vor der Zeit 0530 (Hektor:) ,,άλλ* ήτοι έπί νυκτί φυλάξομεν ήμέας αυτούς* 1 πρωί (πρωί ν.1.) δ* ύπηοΐοι σύν τεύχεσι θωρηχθέντες ' νηυσίν έπι γλαφυρήσιν έγείρομεν όξύν *Άρηα" = Σ277 = 303 ω28 (Seele Ach.s zu der Ag.s:) ,,ή τ* αρα καί σοί πρωί (πρώϊ Allen, πρώτα ν.1.) παραστήσεσθαι έμελλε 1 μοΐρ* όλοή, τήν ού τις άλεύεται, δς κε γένηται" vor der Zeit Op.461 εύτ* αν δή πρώτιστ* αροτος θνητοΐσι φανήη, 1 δή τότ* έφορμηθήναι ... ' αύην καί διερήν άρόων άρότοιο κάθ* ώρην, 1 πρωί μάλα σπεύδων, ϊνα τοι πλήθωσιν αρουραι, vgl. West z.St. Hes. fr. 313 πρωϊ μάλ’ ήϊθεον vor der Zeit, s. M.-W. z.St.
G. Markwald
πρωϊζά [V] E Abi. zu πρωϊ (s.d.), Adv. zu πρωϊζός, nach χθιζά gebildet; zum Akz. s. LSJ s.v. Σχ sch.D £303: χθιζά τε καί -ά * χθές τε καί πρώην
Β vorgestern Β303 (Od. schildert das Sperlingsomen:) „χθιζά τε καί -(α), δτ* ές Λύλίδα νηες 'Αχαιών 1 ήγερέθον- το (308 ένθ* έφάνη μέγα σήμα κτλ.)“, Verlegung e. lange zurückliegenden Ereignisses in d. jüngste Zeit durch lebhafte Vergegenwärtigung, s. Kullmann, Poetica 2, 1968, 22 f.; Kirk, Iliad z.St.; and. Leaf z.St.; zur Sprichwörtlichkeit der Wendg. πρώην τε καί χθές vgl. Treu, Homer 128; West, East 241 f.
G. Markwald
πρωϊηρότης [1H] hapax, ci. E nom.ag., Kompos. m. adv. VG u. deverb. HG; spez. geschaffenes Ggs.wort zu ebf. künstl. όψαρότης 'spät pflügend’ (vgl. Aly, in: 'Hesiod’ 87; Seilschopp, Stil. Unt. Hes. 38)
B früh pflügend Op.490 (485: εί δή κ* δψ* άροσης, τόδε κέν τοι φάρμακον εϊη* wenn es im späten Frühjahr noch kräftig regnet,) οΰτω κ* όψαρότης -η (ci. Kirchhoff; προ- αηρότη, προηρότη, πρωτηρότη codd.) ίσοφαρίζοι, meist Akzeptanz der Kj Kirchhoffs (z.B. Solmsen; Fraenkel, Nom. ag. I Ulf.; Wilamowitz, Erga u. +West z.St.; Hofinger, Vocabulaire 40 f.), doch ist das überlieferte πρωτηρότης 'zuerst pflügend’ nicht unmögl. (Troxler, Sprache Hesiods 216 A.97) G. Markwald
πρώϊον [V] E Abi. zu πρωί (s.d.), adverbialisiertes Neutr.; vgl. Benveniste, Origines 98
Σχ sch.D 0470: έωθεν. δρθρου. ή πρόσφατον
Bheute früh 0410 (Teukros, dem d. Bogensehne reißt:) „νευρήν νεόστροφον (έυστροφον v.l.), ήν ένέδησα ’ πρώϊον (πρφην ν.1.), δφρ* άνέχοιτο θαμά θρώσκοντας όι- στούς" (Enjb., wie z.B. ' αΰριον Ι429+), nach 0328 hatte Hektor d. Sehne durch e. Steinwurf zerrissen; vgl. Leaf u. Iliad z.St. G. Markwald
πρών, πρώων, πρηών m. [4‘, 1H, 2h] E unklar; entweder urspr. πρηών > πρεών > πρών (πρών), dieses ep. zerdehnt zu πρώων, -ώονες (Wackemagel, Kl. Sehr. III 1562f.; Shipp, Studies 24), od. urspr. *πρώβων, wozu fern. *πρώβειρα erhalten ist in πρφρα 'Bug* (Bechtel, Lexil. 286 f.; + Chantraine, Dict. s.v. πρών); vgl. ferner Peters, in: Lautgesch. u. Etym. 335 A.21 F -ών 1, -ηώνος 1, -ώονες 4, -ώονας 1
Σχ sch.min. P.Berlin inv. 11634 zu 0557: πρώονες' υψώματα, sch.D 0557: ol προβεβλημένοι καί προνενευκότες τών ορών τόποι, παρά τό έξέχειν, Μ 232: προβολάς ορών, Π 299: οι προνενευκότες τόποι τών ορών. αι έξοχαί, Ρ141: ύλώδης τόπος, έξοχή ορούς
L ’Roux, REG 77, 1964, 1-6; 2EUiger, Landschaft 92f.
B Bergspitze, in Gl. od. (h.Ap.) Götterepiklese, πρώονες* ακροι* 5x VE 0557 έκ τ* έφανεν πασαι σκοπιαί ^και
1587
1588


πρών, πρώων, πρηών
Πρωτεύς
πρώονες άκροι} 1 και νάπαι - Π 299 Μ 282 δφρα καλύψη ' υψηλών όρέων κορυφάς και πρώονας άκρους 1 καί πεδία λωτεΰντα καί άνδρών πιο να έργα h.Ap. 22 πάσαι δέ σκο- πιαί τοι άδον L d ’ υψηλών όρέων (άκταί τ’) 144, s. L1
Ρ747 νέκυν φέρον. αύτάρ δπισθεν 1 Αϊαντ’ ίσχανέτην, ως τε πρών ίσχάνει ΰδωρ ' ύλήεις Sc.437 ώς <5’ δτ' άπό μεγάλου πέτρη πρηώνος όροόση 1 1 πάγος (s.d.) δέ οί άντ-
εβόλησεν, vom Zusammenprall Ares / Her.; vgl. H.Reinsch- Wemer, Callimachus Hesiodicus, Diss. Berlin 1976, 183f. — W o r t f.: s. s.w. κάρη, πάγος G. Markwald
Πρωνομέδεια ci. Th. 249, s. Πρωτομέδεια
πρφρα [1°] E contr. fern, from *πρώβων (πρών), see Peters, Laryngale 190. — Deriv.: κυανόπρφρος/πρφρειος, Πρφρεύς L Kurt, Seem. Fachausdr. 92 f.
B prow //230 είς ϊκρια νηός εβαινον ' -ης (appos.; „from where I would soonest catch sight of Scylla“); Opp.: πρύμνη
D ci. (very plausible) v 84 J. N. O’Sullivan
Πρφρεύς [Γ] E Denom. zu πρφρα *Bug’ (s.d. u. Risch 158) B 'Bugmann’, Ggs. Πρυμνεύς (s.d.), 'Heckmann’, wohl vom Dichter erfundener Name eines Phäaken, in e. Aufz. von 18 PN u. Patron, erscheinend, die alle m. d. Seewesen zu tun haben #113 ώρτο μέν Άκρόνεώς τε καί Ώκύαλος καί Έλατρεύς ' Ναυτεύς τε Πρυμνεύς τε καί Άγχίαλος καί Έρετμεύς ' Ποντεύς τε -εύς (πρωτεύς ν.1.) τε, Θόων Ά- ναβησίνεώς τε ' Άμφίαλός θ', υιός Πολυνήου Τεκτονίδαο' ' αν δέ καί Εύρύαλος (ferner Ναυβολίδης, 'Άλιος, Κλυ- τόνηος), Π. assonant; 2 Verse m. je 4 PN (wie z.B. auch Λί20, Φ210 u. in d. Kat.n Σ40ίΤ., Th.77ff.); zur Funktion des Appell, s. Boßhardt, Nom. auf -εύς 55; Lv. KamptZj 123; van der Kolf, RE XXIII,1 (1957) Sp.839; vgl. außerdem L , 269; Kurt, Seem. Fachausdr. 206; G. Neumann, in: Coll.Raur. 2, 318 G. Markwald
Πρωτεσίλαος [6\ 1H, 2e] E entweder als „sprechender“ Name (viell. schon £702 gedeutet, vgl. Eust. in Σχ; L1) aus Πρωτόλαος 'Erster d. Kriegervolkes’, metr. erw. Πρωτεσίλαος nach Αρκεσίλαος u. ä. (L2; L3 Sp.938; Risch 192); oder aus kret. Namen Πορτ(θ)εσίλας (VG zu προσίημι) m. metr. Dehng. Πωρτ- u. (nach πρώτος) umgebildet zu Πρωτ- (L1)
Σχ sch.D £701: Δάρδανος άνήρ* οί μέν τόν Αινείαν άπέδοσαν, δτι βασιλεύς ήν Δαρδανίων, οί δέ τόν Εΰφορ- βον, έτεροι "Εκτορα. τινές δέ Αχάτην λέγουσιν, έταΐρον του Αίνείου, φονέα -ου. δύναται δέ καί άνωνύμως ένα τι- νά τών Δαρδανίων λέγειν, Eust. 326,14ff.: τούτο δέ καί φερωνυμίαν τινά παραλαλεΐ της τού -ου κλήσεως, ώς μή απλώς πρώτου έν λαφ τφ Αχαϊκφ, άλλά ώς πολύ πρωτίστου καί πηδήσαντος καί πεσόντος
L ’Solmsen, Unt. 94f.; 2ν. Kamptz 68f.; ’Radke, RE XXIII, 1 (1957) Sp.932-9; Fachmann, Hom. Schiffskatalog; ’Kullmann, Quellen 163f.; 6F.Jouan, Euripide et les legendes des Chants Cypriens, Paris 1966, 317—36, bes. 328—33*; 7H. S. - L.; 8W. Burkert, Homo Necans, Berlin u. New York 1972 (RGW 32), 269—73*; 9K.A.Prieß, Der mythol. Stoff in d. Ilias, Diss. Mainz 1977, 109 f.*; ,0Finkelberg, Colby Quarterly 38, 2002, 152f.
B 1 Genealogie: S. des Phylakiden Iphiklos (Bd.IISp.1261 f.), leibl. älterer Bruder des Podarkes ΒΊ06. 708 Ποδάρκης, δζος "Αρηος, ‘ Ίφίκλου υιός πολυμήλου Φυλακίδαο, ' αύτοκασίγνητος μεγάθυμου -ου ' όπλότερος γενεή* ό δ* αρα (αμα ν.1.) πρότερος και άρείων ' ήρως -ος άρήίος, i.d. Aufz. der Freier der Hel. im Frauenkat Hesiods
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
(Hes.fr. 199,5f.) jedoch als S. Aktors bez. (Bd.ISp.444,41 ff. u. Sp. 446,20 f.) u. nur Podarkes als S. des Iphiklos, nach L5 viell. das Ursprüngliche 2 Mythos: führte Krieger von Phylake u. a. (Beschreibg. s. Reiches bei L7 127 [Karte] u. 132 ff.) m. e. Kontingent von 40 Schiffen nach Troja (£698 u. 710; O705f.; vgl. Visser, Katalog 661 ff.), deren Führung nach se. Tod se. Bruder Podarkes übernahm (£704); d. Schiffe liegen im Lager nb. denen des Aias (TV681; vgl. A. Bougot, Etüde sur l’Iliade d’ Homere, Paris 1888, 65), se. Schiff wird von Hektor in Brand gesetzt (77122L; vgl. L4 43 A.46) u. ist heiß umkämpft (77 285 f.); se. Tod £701 f. (τόν δ9 έκτανε Δάρδανος άνήρ ' νηός άποθρώσκοντα πολύ πρώτιστον Αχαιών), Cypr. ap. Procl. Chr. 149 p.83 Sev. (69 p.32 Dav. u. sch. D (in Σχ), Anspielung auch 0705 ή (Schift) -ον ένεικεν ' ές Τροίην, ούδ9 αύτις άπήγαγε πατρίδα γαΐαν (and. Wecklein, Mißverständnisse 5ff.); die außerep. Quellen zum Tod des P. bei L3 Sp. 933 f., dort auch zu der schon in d. Antike disk. Frage, wer ihn tötete (nach Cypr. a.O. Hektor; vgl. sch. D in Σχ; L4 121 f.; nach L5111 A.4 Euphorbos; s. auch L6 319f. m. Α. 1 u. 329 m. A.7; L10); viell. ist Δάρδανος άνήρ in £701 koll. gemeint, i.S.v. 'der Feind’; zur religiösen Deutg. d. Todes des P. als eines „Opfertodes“ s. E.Mireaux, Les poemes homeriques et l’histoire grecque, Bd.II, Paris 1949, 386E; L3 Sp.934,10ff.; auf d. Selbstmord der Polydora (sonst Laodameia), der Witwe des P. (Cypr.fr. 18 p.41 Dav. = fr.26 p.59 Ber. [Prosaref.]), wohl angespielt £700f. (and. Leaf, Homer and History 124 f.; vgl. auch L9); mehr dazu s. L3 Sp.934ff. u. L6 329ff.; zum thess. P.-Kult s. Ch.Autran, Homere et les origines sacerdotales de l’epopee gr., Bd.II, Paris 1939, 18f.; L3 Sp.937ff.; L6 330ff.; L8 G Epith.: άρήϊορ (£698. 708), μεγαθύμου (£706, 77286; vgl. Parry, Epithete 108), ύπερήνωρ (Hes. fr. 199,6) G. Markwald
Πρωτεύς [2°] E umstritten; oft als Kurzform (etwa zu Πρωτόγονος, Πρωτογενής o.ä.; vgl. L,2180f. u. 214) aufgefaßt u., m. verseh. Begründungen, zu πρώτος gestellt (L6; v. Kamptz 122; L7 941 f.; L8 137 m. A.l; ähnl. L14 35f. m. A.41); daneben aber auch zu ♦ πρώτον « πεπρωμένον (Schulze, QE 22, A.3; Risch 158) u. zu dem ägypt. Pharaonentitel Prouti (L3 420 u. 433; vgl. L,2181); auch kar. od. vorgr. Urspr. ist mögl. (L5 204 A.7; Germain, Odyssee 396); balt. nach L18; mögl.wei- se schon in myk. po-ro-te-u (PY Eq 146,3) bezeugt (Ruijgh, Etudes 257 A.116 u. 341; DMic. II s.v.)
L ’C.F.v.Nägelsbach, Hom. Theol., Nürnberg 1884, 86 f. m. A.55; 2M. Ninck, D. Bed. d. Wassers im Kult u. Leben der Alten, Leipzig 1921 (Ph. Suppl. 14, Heft 2); 3V. Berard, Les navigations d’ Ulysse, Bd.II, Paris 1928; 4Fischer, Nereiden 115—9; 5Ch.Autran, Homere et les origines sacerdotales de I’e- popee grecque, Bd.II, Paris 1939; 6Boßhardt, Nom. auf -εύς 128f.; 7Herter, RE XXIII,1 (1957) Sp.940-75; ’O’NoIan, H. 88, 1960, 129-38; 9K. Reinhardt, Trad. u. Geist, Göttingen 1960, 94-7; ,0H. W. Clarke, The Art of the Odyssey, Engle- wood Cliffs, N.J. 1967; 11A. Schnaufer, Frühgr. Totenglaube, Hildesheim u. New York 1970 (Spudasmata 20), 84 f.; ,2Perpil- lou, -εύς; 13Fauth, Poetica 7, 1975, 235—68*; l4Bader, in: F.Jouan (Hrsg.), Mort et fecondite dans les mythol., Paris 1986, 19-37; ’5Steinrück, QUCC n.s. 42, 1992, 47-60; 16Dietz, Symbolon 13, 1997, 40-43; 17A.Ballabriga, Les fictions d’Ho- mere, Paris 1998, 53ff.; ,8Athanassakis in A.Hurst u. F.Le- toublon (Hrsg.), La mythologie et l’Odyssee, Genf 2002, 45- 56, bes. 48 u. 56
B 'Meergreis’ in des Men. Reiseerz. 1 Charakter la allgemein (vgl. L’6): £385 γέρων αλιος νημερτής, ' άθάνα- τος, -εύς Αιγύπτιος, δς τε θαλάσσης ' πάσης βένθεα οίδε, Ποσειδάωνος ύποδμώς, V. der Eidothea: 365 -έος ίφθίμου 1589
1590


Πρωτεύς
θυγάτηρ άλίοιο γέροντος, Είδοθέη (vgl. auch δ 387 τόν δέ τ* έμόν φασιν πατέρ* έμμεναι ήδέ τεκέσθαι u. 437 δόλον δ9 έπεμήδετο πατρί, dazu Rüter, Od.-Interpr. 140); zur Geneal. außerhalb des fgrE s. L7 Sp.943f.; bei Homer gew. als αλιος γέρων (δ 349. 365. 384. 401. 542, davon 4x [außer 365] i.d. Formel γέρων αλιος νημερτής, am VE) od. nur als γέρων bezeichnet (<5395. 410. 422. 450. 455. 460. 465. 485); nur 5397 (θεός) u. durch die Epith. άθάνατος (5385) u. θειος (5395) 'Gott’ u. 'göttl.’ genannt (vgl. Dee, Epith. 123f.), ausdrückl. 'Untergebener Poseidons’ (Ποσειδάωνος ύποδμώς, 5386); damit ist er klar als untergeordneter Meeresgott definiert (vgl. Bd.IIISp.373, s.v. Νηρεύς Blb) lb Eigenschaften: 77. ist wissend (5385f. δς τε θαλάσσης 1 πάσης βένθεα οίδε [wie Atlas a52f.], 556 τόν [Od.] 5’ ϊδον έν νήσφ) u. wahrsagend (vgl. L2 47ff.), u. was er sagt, trifft zu (νημερτής, vgl. oben 1 a u. Bd. III Sp. 363,35 ff.); anderers. verwandlungsfähig (vgl. Friedreich, Realien 658 f.; ähnl. auch Nemesis (Cypr. fr. 7 p.37f. Dav.) u. Thetis (Ov., Met. 11, 243ff.); zur Verwandlg. in Feuer u. Wasser, 5418 u. 458, s. Merkelbach, Odyssee 45 A.2; zum Verwandlgs.motiv im 5 Lonsdale, Lexis 1, 1988, 165—78) u. wandelbar (5455 ούδ9 ό γέρων δολίης έπελήθετο τέχνης, 460 όλοφώϊα είδώς [auch 410]; vgl. L2 161 ff.), dadurch stark u. mächtig (5365 ΐφθιμος, s.d.) u. schwer zu e. Aussage zu bringen (vgl. L2 174f.; über d. Unbestimmth. seiner Prophezeiungen [5492—569] J.S.Clay, The Wrath of Athena, Princeton, N.J., 1983, 150f.) lc allegor. Deutg.n: vor allem, im Anschluß an Heraclit., All. 64ff. (vgl. L7 Sp.969,32ff.), Urstoff 'Wasser’ als kosmogon. Element (vgl. sch. 5384), wohl e. Er- findg. der Orphiker (vgl. Börtzler, ARW 28, 1930, 266; L6; J. Rudhardt, Le theme de l’eau primordiale dans la mythol. gr., Bem 1971, 21—4); and. Deutg.n: L1 (Bild der Schiffahrt); L4 (chthon. Gotth.); W.F.Jackson Knight, Many-Minded Homer, London 1968, 142 (myth. Personif. der wechselh. südl. See) 2 Heimat u. Mythos: Begegnung zw. Men. u. 77. findet auf d. Insel Pharos statt, e. Tagesreise vor d. Küste Ägyptens (5 354 ff.), u. 77. wird Αιγύπτιος genannt (5385, s. Bd.ISp.261,37ff.), ist also e. ägypt. Gott; nach and. Quellen in Thrakien beheimatet (vgl. Wilamowitz, HU 27 A.15; L4 116; L7 Sp.946f.), nach Lykophr. u.a. allerd. nur sein vorübergehender Aufenthalt (s. L7 Sp.959ff.); überh. weichen d. außerhom. Nachrichten z.T. so stark von den hom. ab (vgl. vor allem Ste- sich., fr. 192. 193 in PMGFr. Dav. u. die 'ägypt.’ P.-Gesch. bei Hdt. 2, 112-20 [bes. 119]; dazu L5 205-12 u. L17), daß d. Verm. naheliegt, der Od.dichter habe seine P.-Gesch. unter Verwendg. verseh. Elemente u. Motive erfunden (L7 Sp.949,34ff.); zum Mythos allg. s. L8; zur Funktion der P. Gesch. innerh. der Od. s. L’° 23f. u. 37f.; L"; L15 54f.; zu Ty- pol. u. Rezeption Combellack, CPh 69, 1974, 301; L13 251 ff.
D v.l.: 5113 G.Markwald
πρωτηρότης s. πρωϊηρότης
πρώτιστος s. πρώτος
πρωτόγονος) [Ψ, 2Η] Σχ sch.D Δ102: -ων* πρωτογέννητων. πρωίμων, sch.min. P.Oxy.2405 zu Α66: νέων
L 1 Stengel, Opferbräuche If.; 2Michaelis, in: Festschrift Debrunner 314; 4A.Corlu, Mots relatifs a l’idee de priere (EäC 44), Paris 1966, 63; 5Richter, Arch. Hom. H55; ‘Brehms neue Tierenzyklopädie Bd.3, Freiburg i.Br. 1974, 229 ff.
B erstgeboren von Lämmern u. Zicklein, also Erstling', nur •ων, metr. Var. zu ^πρόγονοι, (s.d.); die Sacherkl. der Vorzügliche liefert West zu Op.543: άπαρχαί zus. m. Optimum an Größe u. Zartheit (vgl. L , u. L5) Δ 102 (Ath. zu Pandaros:) „εΰχεο 5’ 9Απόλλωνι κλυτοτόξφ ' άρνών -ων ρέξειν 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρώτος, πρώτιστος
κλειτήν εκατόμβην“ = 120 (Ausführg.) = *F864 (Teukros unterläßt Gelübde) = 873 (Mer.) vgl. A 66 (άρνών αιγών τε τελείων) Op.543 (in Jan./Febr.) -ων 5’ γρίφων όπότ9 αν κρύος ωριον έλθη, 1 δέρματα συρράπτειν (ύετοΰ άλέην) 592 (möge es im Juni geben: Wein, Milch) καί βοός ύλοφά- γοιο κρέας μή πω τετοκυίης ' -ων τ9 L d. — Wortf.: γαλαθηνός, νεηγενής, νέος, πρόγονοι (vgl. von Menschen: νεογνός)
D Α 66a (P.Oxy. 2405), Ψ195a C. P. de Putter
Πρωτομέδεια [1H] Nereide, d.h. T. des Nereus u. der Doris (I) Th. 249 Νησαίη τε καί 9Ακταίη καί -α (Πρωνομέ- δεια ci.), zur Konjektur s. West z.St.; zum Verstyp vgl. z.B. noch V.257L; zur Deutg. d. Namens s. Schol. z.St.; Gebhard, RE XXIII, 1 (1957) Sp.985f; West z.St.; Feldman, SO 46, 1971, 14; nach Fischer, Nereiden 119 u. 147 urspr. chthon. Gottheit; s. außerdem Wachter, NAC 19, 1990, 44f.; oben s.v. Ποντομέδεια/ουσα G. Markwald
πρωτοπαγής [2‘] E Kompos. m. verb. HG (zu πήγνυμι 'zus.fügen’), s. Risch 82, vgl. πρωτόπλοος, ferner L5251
Σχ sch.min. P.Harrisl77 zu £194: -εις' και[νοί, P.Strassb. inv. 1015 zu £194: -εις' πρώ[τως] .υνπ[ε]πηγΙμ]εΙν]οι, (Ariston. in) sch. £194a: δτι Ζηνόδοτος μετέθηκεν ώς ταυτολο- γοΰντος -εις νεοτευχέες, άγνοών δτι ενίοτε παραλλήλως τάσσει τάς ίσοδυναμούσας λέξεις, sch. D £194: πρώτως πεπηγότες. νεοκατασκεύαστοι (s. Nickau), Ώ267: πρώτως παγεΐσαν. δ έστιν έξόχως πρώτον πεπηγυΐαν. δ έστι καινήν, έστι γάρ τό μέν τάξεως, τό δέ ποιότητος
L ‘Reichel, Hom. Waffen 127; 2Wiesner, Arch.Hom. F6. 12; 3Nickau, Unters. 123f.; 4Kirk, Iliad zu £194; 5Plath, Streitwagen 251—4
B zum ersten Mal zus.gesetzt, nagelneu (von δίφροι, άμαξα), betont d. Qualität des (£194 vermißten) Gegst.es (vgl. Iliad zu Ω 265-7); wegen des adv. VG wohl nicht, wie in d. Scholien intendiert, soeben gebaut (vgl. Giangrande, CR 17, 1967, 131), trotz άρματοπηγός Z1485 'Wagenmacher’ (s.o. Bd.ISp. 1320,25ff.) u. späterem ναυπηγός 'Schiffsbauer’, sondern nach L’ (zustimmend L2) vom Zus.setzen d. einzelnen Teile d. Wagens vor d. jew. Gebrauch; vgl. L5; in Enjb.-Vbd. m. καλός (s.d., Mlby; vgl. άρνών πρωτογόνων Δ102+) £194 (Pand., S. des Lykaon, bedauert s. Entschluß, ohne Streitwagen nach Troja gekommen zu sein:) „άλλά που έν με- γάροισι Αυκάονος ένδεκα δίφροι ' καλοί -εις νεοτευχέες“, die schon von Zen. monierte Tautologie (s. Σχ u. L3) ist emphatisch begründet (s. L4 u. oben s.v. νεοτευχής; anders Leaf z.St.) Ω26Ί έκ μέν άμαξαν άειραν (d. Söhne des Priam.) έύ- τροχον ήμιονείην, ' καλήν -έα (-ή ν.1.), πείρινθα δέ δήσαν έπ9 αυτής κτλ., zur Metrik L5252f. G. Markwald
πρωτόπλοος [1°] die erste Fahrt machend, verbales Rekti- onskompos., s. Risch 198 535 (Alkin. gibt d. Befehl, Od.
heimzufuhren:) „νήα μέλαιναν έρύσσομεν είς άλα δίαν ' -ον, κούρω δέ δύω καί πεντήκοντα ' κρινάσθων κατα δήμον, δσοι πάρος είσιν (ήσαν ν.1.) άριστοι“ (Enjb., chor- iamb. VA, metr. vgl. ζ,Β. πρωτοτόκος P5), Neuheit d. Schiffes u. Qualität d. Besatzg. sollen d. Heimgeleiteten ehren (vgl. πρωτοπαγής); Germain, Odyssee 315 vermutet rituellen Hintergrund; allgemeiner, auch zur späteren Bcd.entw., s. Giangrande, CR N.S.17, 1967, 131 u. Kurt, Seern. Fachausdr. 55 f.
G. Markwald
πρώτος, πρώτιστος [199\ 116°, 46H, 38h, 7e] E Sup. zu πρό m. Suff, -το-, vgl. Meier-Brügger, Gr. Sprw.II 97, ferner Frisk u. Chantraine, Dict ss.w.; Schwyzer I 559; Deroy, AC 1591
1592


πρώτος, πρώτιστος
πρώτος, πρώτιστος
39, 1970, 377—84; hybride Form -ιστός vermutl. erst später von Adv. -α/-ιστα nach τάχα/ τάχιστα gebildet (vgl. L2; zustimmend Fränkel, Gn. 24, 1952, 80). — Abi.: πάμ-ος, πρωθήβης, Πρωτεσίλαος (?), πρωτηρότης (?), -όγονοι, Πρωτομέδεια, -οπαγής, -όπλοος, -στόκος
F -ος 60, -ω 12, -ον 25, -ω 3, -οι 5, -οισι(ν) 27, -οις 1, -ους 1; -η 9, -ης 1, -η 6, -ην 11, -αι 5, -έων 1, -ησι(ν) 6, -ας 3; Nom. -ον 2, Akk. -ον 5, Akk. -α 3; Adv. -ον 77, τό -ον 19, -α 61, -(α) 10, τά -α 14, τά -(α) 3 II -ιστός 3, -ίστφ 2, -ιστόν 1; -ίστη 1Η, -ιστόν lh(Fem. Akk., s. Bill); Adv. -ιστόν 6, -ιστα 18, -ιστ(α) 4
Μ I πρώτος: 1 Stammsilbe im longum la eins.: [1] -(a) έλθών/όντ9 77811, «154; -(α) Λ 244 [2] τά -(α) #268 [2] τά -(α) Ορ.467; -(α) Δ 301, Ορ.784 [2] τά -(α) α257, Hes.fr.43, 43a; -(α) ρ573 lb zweis.: [!«] ^ος δρουσ9, d ελε δ’ / έγών ελον ανδρα Λ 92. 738; L j Λ 217; -ος/-α (δ9) έγώ(ν) φ231, Β73; -ος Σ92, /463, h.Ap.313; -η 017; -η έν ύσμίνη 0340, Κ395; L-ov, έπειτ 2α δ(έ) Ζ260, Λ 176 = Ρ64, 77229; L Λ(α) *137, β39; -ον 0348 = κ279, ν117. 127, Θρ.770; ca μένΑ έν/ές Φ343, «284; L Π 495 = 532, Α640, /448, ψ 131 s 142, Theb.fr.2, 2 ρ.22 Dav.; -α «519 = Λ27 -ος 77812, λ511, ρ275; ώς τά -α h.Merc.428 [2J δς -ος έσήλατο τείχος 9Αχαιών Λ7438, 77558; ^Αινείας δέ -οςΔ άκόντισεν 7V5O2; L , ΚΙ61; δέ -ος άκόντισε S402, 77284; δέ -ος φ144; και/μοι -ος 0454, Φ392 / *100; -ος π469; ltov μέν έπήν δή -0Vj ΐδη φάος ήελίοιο h.Ven.256; l j ΰ>βς h.Ven.278; u j h.Ven.274; τό -ον ιδη φάος ήελίοιο h.Ap.71; νώς τό -ονΛ ύπέστην και κατένευσα Δ 267; L j άπ9 Th.425; L Th. 188; έγώ lto -ον έvJ h.Ap.493; L h.Ven. 179; έπει δή/ούν Lro -ovu #13, £467; δή L 3 Op.679; L , #159. 509, y/214, Op.291, h.Merc.487; μέν οί L-ov άπό χροός3 h.Ven. 162; μέν L u Ξ170; μέν -ον άπ9 h.Ap.216; φάρος ^μέν οί/μοι3 -ον π 173, τ138; L /τοι -ον /M90, /34, #411; Σειρήνας/ήνων ^μέν -ον2 μ 39. 158; L d Α50, Μ191, h.Ven.270; -ον ύπέσχετο/εο καϊ κατένευσε/ ας <56, ν133; μέν σε -ον η237 = τ104; εύτ9 αν -ον 7158; -ον άκοντίσατ9 /252; και -ον κ328; -ον Α319, 7V285, 075. 297, 027, /320, «490, <υ424; μέν L-a κορύσσεται, αύτάρ επειταj Δ 442; L u Δ 424; jiev -α καίΔ Αύτόνοον καί Λ 301, 77694; L /θεών Α459 = £422, 0274 / h.Merc.429; μέν σέ/οί -α ρ595, σ192; juv/μέν -αΛ Ποσειδάων 5500, η56; L , *344 / 7330 = Λ 17 - 77131 = 7369, Α297, *29, ^262, 7753, λ 158, Hes. fr.316, 1; ϊστω νυν Ζεύς -α θεών 7258 = τ303 = υ230, £158 - ρ 155; τόν μέν έπήν δή -α <5414; ως οί -α Α276; ώς -α Th.617; εύτ9 αν -α Ορ.598; σε ca καίΔ h.9, 8; L /θεών ψ224, π402; σοι/τις -α /32, ο420; /ύς τά -αΛ θεοί καί Th. 108; L , θεά h.Ven. 185; L u Th. 113, h.Cer.86; άτάρ Lr0 -αΔ (καί) Ψ523. 538; δή/έγώ L j A 6, ^275; γάρ τά/τάς -a P612, *7462; tra -αΛ θεών Th.2O2; L j 7V679, Op.387; /πει δή -αΛ θεών/ός Τ9, /183; L j Α235, Ρ427; έπεί κε/σε -α λ221, ν228; -α Γ89, Th.741 [’ν] έπεί με -ον 0557; καί -ον Vit. ρ. 13, 11; -ον 7136; έπήν τά -α γένηται Ζ489 a #553; έπεί τά -α Μ420; τις -α γένοιτο Th.156; -α //230, Th.765 [i-] -ος δ9 έξερέει- νε(ν) /672, *543; -ος/οι/η/ον δ(έ) Δ457, Ρ257, *7450, 7 451 / Hes.fr.205, 7 / Α51 / 7553, Th.497; -ος την γ9/-αι τόν y*/212, 0710; -ος/φ/ον/ω γάρ Th.513, h.Merc.468 / £40 / 4480 / 343; -ός/-όν κ(εν) #216, π 149; -ος Ρ597, /36; -ον/ην μέν Ζ179, Ψ237 a 250 - 0791, £528, $>120, Vit.ρ. 13, 10 / Th.895, Pan.fr. 13(i), 1 ρ. 121 Dav.; -φ/ον/η/ ης/ην/ας 0289 / ω240, Ορ.567 / h.Ven. 12, Phor.fr.3, 3 ρ.154 Dav. / ^>422 / Th.482 / Λ/260 lc dreis.: [i-1] -ησιν 0411 2 Stammsilbe in den brevia 2a eins.: 1[-]
-(α) #119 - o>238 1[-] -(α) £572 2b zweis.: [-2] -φ Ψ265; -οι Phor.fr.2, 5 p. 154 Dav.; τό -ov Op.487, Sc. 127;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ος -ov TV450; -ον 114; -ην £176; -οι λ 263; -έων (m. Syniz.) 0656 [-2] //γεμένων' -ος δέ^ Γαναξ άνδρών "Αγαμέμνων3 £38; L j 77307; -ος/η δέ /450, Δ 128; ώρτο ^πολύ -οςι μέν 3/Εύμηλος Η162, *7288; τήν/τόν δέ L , ιδε Τηλέμαχος θεοειδής α 113, ρ328; άλλά L d Τρώων έλεν 0256; άλλά u j /449; ΓΑϊας/Τευκρος δέ3 ^-°ζ ΤελαμώνιοςΛ ανδρα κατ- έκτα Μ378, Λ/Ί70; Αϊας δέ/ρα L u Ζ5, Ξ511; Γ Ί -ος 7V8O9, ^862; Νέστωρ/Γλαύκος δέ -ος *532, 77593; δς τις δή -ος Λ 219, Ξ5Ο9; -ος/-ους Α386, Δ 459 - Ζ9, $>148 / #452; αξαντ9 έν -φ ρυμφ Ζ40, Π371; ένί -φ Ρ38Ο; -φ Φ76, φ304; -όν τε καί ύστατον αίέν άείδει/ν h. 21,4, Th.34; -οί τε καί ύστατοι £281; οί δ9 ή ντοι -ον μένΛ #120; οι δή τοι -οι Hes.fr.205, 6; L d Th. 126; ό δέ L-ov μένΔ Λ 420; L d Λ 628, Hes.fr.283, 2, h.Ap. 158; δέ -ov £53, h.Cer.314; μέν -ov 7315, £883 a 458, ω331, Th.3O9, h.Ap.487 s 503; -ον δ(έ) 0546, Th. 192, h.Ap.409; ένθα τί- va -ον Τρώων έλε 0273; ένθα με τό/τίνα -ον Ορ.659, £703 a Λ299 s 77692; ένθάδε μιν -ον h.Ap.80; οππως δή/τό -ον 77113, ^324; ή ώς τό/ή ως σε -ον h.Ap.214. 25; δτε σε -ον 7443; οίον δτε -ον λίπον /447; δθι -ον λι- πέτην/γενόμην Ξ284, £141; δθι/δτε -ον £848, τ338; άλλά πολύ -ον #197; Νέστορ9/Τευκρον έπι -ον *18, /V91; -ον τέκετο Κ215; -ον/η γάρ ρ516, 088; -ον Ψ683, 116, λ 106, $<310; Αϊαντε -ω Ν46 = 77555; έν -οις Τ424; τόν δέ πολύ -η ρ31; #’ άρα -η Th.397; -η Ορ.785; δέ μετά -η 750; έπι -η 0272; αύτάρ έπήν/έπεί -ην/-αι ο36, h.Ven.228; ήν -ην τέκετο h.Ven.22; ή τοι -ην λ235; -ην Υ275; νήες δσαι -αι είρύαται/το Ξ75, 0654 [-1] Αΐαντος -ος II. Pers. 1, 7 ρ.63 Dav.; -ος ϊδεν Χ25; -ος/ην/ας φ98, Th.886, 77394; έπ9 "Αρηϊ -φ έχε μώνυχος ίππους £829. 841; -ον #’ Τ382; -ον Π399, Th.44; μοι -η #462 [-*] -φ έν όμίλφ Ρ471, Υ173; δτε με/μιν -ον τέκε μήτηρ Ζ345, τ355; ό δέ -ον μέν Τ166; ον δέ -ον Sc.252; δτι -ον Th. 115; -η h.29, 5; σύ #* άρα -ην η301; γάρ -ην έν Κ462; -αι 083; τάς γάρ -ας Ξ31 2c dreis.: [---] αύτός/ίκα δ9 /ν -οισι2 μέγα Λ 296, Ξ363; 'Έκτωρ δ9 L , 0337, Λ 61; L /v) Λ 675 a Λ/306, 0643; μετά/ένί -οισι μάχην N27Q, Th.713; -οισι(ν) μετά/ ένί Ζ445, σ379; ήτοι ό μέν -ησι καί 0634; ήτοι τόν -οισι μετά Φ90 [--ο] Λυκίοισι ^μέτα -οισι/ν) μάχονται/έόντας Μ321. 315; έπέοικε L uv έόντας Δ 341; έοικε L uv έόντα £60; L j μαχέσθην/εσθαι Ε575 / 536, Υ338; δέ/τε L , /12, Λ 64; L uv 7151; #7κεν ^αύτός ένί -οισιΛ μάχεσθαι/ οίμην 1709, Μ324; κ9 L uv £506; ένί -οισιν Σ194; άλλ9 έν -οισιν δίω 0536, #180; έν/έπί ν-βσι ο 255, /250;
L j Χ66; έν -ησι Σ579
II πρώτιστος: 1 Stammsilbe im longum [1-2] -ίστφ £228; -η Ορ.811 2 Stammsilbe in den brevia 2a zweis.:
[-2] μεν/τά/δή -ιστ(α) /224 / λ 168, h.Ap.237 / Op.458 2b dreis.: [-2ν] ένθα/άλλά πολύ -ιστός Ξ442, £220; οίον δτε ciaTOVJ Ξ295, κ462; μοι k u ένί /491; L u άπ’ h.Cer.457; L d υ60; δφρ9/άλλ9 ή ντοι -ισταΛ θεών/λέων /419, #456; Ερμής u j h.Merc.25. 111; Νέστορα/ι j/rv -ισταΛ καί £405, /57; ήτοι/οΐκον/οίνος L u Th. 116, Ορ.405, h.7, 35; L j /168, Op.109; αύτός L#£ -/orOj v404 - o38, /113; L /φ Σ478, Π656; με -ιστα θεαί Th.24; ώς τά -ιστα h.Ap.407; -ιστα Α 105 [-2J ό #' άρα -ιστός τ447; σύ δέ με ciaTOVJ h.Merc.35; πολύ Β7Ο2;
h. Cer. 157
Σχ sch.min. P.Berlin inv. 5014 zu A6: τά -α· τήν άρχήν (vgl. Wilamowitz, H.23, 1888, 144), P.Mich. 15886 zu A6: τά -τα* τά fv $ρχ]η9 P.Berlin 11634 zu 0411: -ησιν* άκραις sch.D Α6 u.ö.: τά -α* τό -ον. καί τήν άρχήν, Α 105 u.ö.: -ιστα* πρό πάντων, £228: -ίστφ* -φ, ώς βασιλεΐ, Δ 297: -ους είκός ειρήσθαι τούς έπί τοΰ δεξιού κέρως έστώτας, δπισθε δέ τούς έπί τοΰ άριστεροΰ, ώς είκός μεταξύ τετά- 1593
1594


πρώτος, πρώτιστος
χδαι τούς δειλούς, al.: τούς μέν ιππέας έπι τοΰ δεξιού μέρους, Ε5Ί5: μετά -οισιν* έν τοΐς προμαχομένοις, Z4Q: έν -φ ρυμφ* έν τφ άκρφ τοΰ ρυμοΰ, 7V285: έπάν άπαξ καδε- σδη έν τη ένέδρρ τών άνδρών, ΞΊ5: -αι* αί έν τη άρχή. αί άκραι, ΤΙ58: -ον* νΰν ,,καδάπαξ“, Χ66: -ησι δύρησι* ταΐς προαυλίοις, Ψ523: καί τοι πρότερον δίσκου βολής διάστημα άπολελειμμένος, Ώ348: -ον ύπηνήτη* άρχομένφ γενειάζειν
L ’La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 39 f.; 2Seiler, Steigerungsformen 105; 3Alberti, Maia 11, 1959, 51—3; 4Beye, HSPh 68, 1964; 5Edwards, Lang, of Hes.25ff.; 6Latacz, Kampfparänese 83f. u. 151 ff.; 7de Jong, Narrators 51 m. A.26; 8Race, YC1S 29, 1992, 20-3; ’Singor, in: J.P.Crielaard (ed.), Hom. Questions, Amsterdam 1995, 183ff.; ,0J. Kim, The Pity of Achilles, Lanham u.a. 2000, 65 A.58
B erster entspr. seiner Bildg. aus ’πρό-ατος (zur entgegensetzenden Funkt, des Suff. s. Chantraine, Gr.h. 1262; Ruijgh, Scripta Minora I 587; Risch 92 f.) bezeichnet π. den zeitl. od. örtl. Anfang, übertr. auch den Rang, der sich aus der Anfangsposition ergibt, u. „kann sowohl den Beginn einer Entwicklung als auch eine absolute, nicht zu überbietende Priorität ausdrücken“ (J.Bollack, in: Terror u. Spiel, München 1971, 70; vgl. Marg, Charakter 7 m. A.4; Verdenius, Μη. IV 21, 1968, 134 u. 22, 1969, 299), oft durch ein entspr. Pendant fortgeführt (in zeitl. Bed. durch έπειτα od. ähnl., in örtl. durch ύστατος od. ähnl., beim Rang durch δεύτερος od. ähnl.; s. L3); zur nicht seltenen bed.smäßig engen Vbd. zw. π. u. einer NS-Konjunktion (Zus.stellg. unten in G) vgl. lat. ubi primum u. H. Fränkel, Gramm, u. Sprachwirklichk., München 1974, 437f.; zur Verwendg. in listenähnl. Aufzählg.n s. L4351 f. u. 371 A.15; zur „π.-Formel als Selektionssignal“ in Kampfszenen L683f. u. L7, zur Gleichg. -οι = πρόμαχοι L6151 ff.; zur Verwendg. im Hymnenanfang L8. — Wortf.: πρόμαχος, πρόμος, πρότερος; Opp.: δεύτερος, μέσσος, ύστατος
Gliederung: I πρώτος*. 1 attr. la m. ausgedrücktem Nomen lb ohne ausgedrücktes Nomen, d.h. substantiviert Iba örtl. Ibß Rang 2 präd. 2a zeitl. 2aa Nom. 2aaaa Sg. 2aaaaaa Mask. 2aaaaßß Fern. 2aabb Pl. 2aß Dat. 2ay Akk. 2ayaa Mask. Sg. 2aybb Fern. u. Neutr. Sg.; Dual u. Pl. 2b örtl. 2ba Nom. 2bß Gen. 2by Dat. 2b6 Akk. 2c Rang 2d präd. zur Kopula 3 adv., in d. Formen -ov (3a), τό -ov (3b), -(a) (3c), τά -(α) (3d) II πρώτιστος*. 1 attr. 2 präd. 3 adv., in d. Formen -ιστόν (3a), -ιστ(α) (3b) u. τά -ιστ(α) (3c)
I 	πρώτος: 1 attr.: der erste, vorderste la m. ausgedrücktem Nomen, örtl., Pl. außer Pan.fr. 13(i), 1 p. 121 Dav., meist Dat.: Z445 (Hektor zu Androm.:) „έπει μάδον έμμεναι έσδλός ' αίει καί L-oioi μετά; Τρώεσσι μάχεσδαι“ (Rang? Vgl. Ameis-H. u. Iliad z.St.) Φ90 τόν L u πρυλέεσσι δάμασσας, 1 Πολύδωρον σ379 (Od. zu Eurym.:) ,,τώ κέ μ9 ϊδοις -οισιν ένί προμάχοισι μιγέντα“ Μ3\5 τώ νΰν χρή Λυκίοισι μέτα -οισιν έόντας ' έστάμεν s 321med 0634 ό (der Hirte) μέν -ησι καί ύστατίησι βόεσσιν * αίέν όμοστι- χάει, ό (der Löwe) δέ τ9 έν μέσσησιν όρούσας ' βοΰν έδει Σ579 σμερδαλέω δέ λέοντε δύ9 έν -ησι βόεσσι 1 ταύρον έρύγμηλον έχέτην £281 (Ath. gebietet in Heroldsgestalt Schweigen) ώς άμα δ9 οί -οί τε καί ύστατοι υϊες 'Αχαιών 1 μΰδον άκούσειαν 0656 Άργεΐοι δέ νεών μέν έχώρησαν
' τών -έων (-ων, προτέρων w.ll.; cf. Meister, Kunstspr. 185) Π 394 Πάτροκλος δ9 έπεί ουν -ας έπέκερσε φάλαγγας Pan.fr. 13(i), 1 ρ. 121 Dav. -ην μέν Χάριτές τ9 έλαχον καί έυ- φρονες 7Ωραι ' μοίραν lb ohne ausgedrücktes Nomen, d.h. substantiviert Iba örtl., nur Dat. Mask. Pl. (έν[ί]/μετά -oto/M) 0337 'Έκτωρ δ9 Jv -οισμ κίε σδένεϊ βλεμεαίνων 536 (Hektor:) „άλλ9 L μν, όίω, ' κείσεται ούτηδείς“ Λ 61
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρώτος, πρώτιστος
'Έκτωρ δ9 L μ φέρ9 άσπίδα 296 αύτός (Hektor) δ9 L μ μέγα φρονέων έβεβήκει 675 (Nestor:) ,,έβλητ9 L μν έμής άπό χειρός άκοντι“ = Λ/306 S363 αύτίκα δ9 L μ μέγα προδορών έκέλευσεν (Pos., nachdem Zeus entschlummert war) T424 καί L u ίάχων έχε μώνυχας ίππους /709 (Diom.:) „αυτός Jvi -οισΐ; μάχεσδαι“, vgl. L6151f.; L9 Μ324 (Sarp, zu Glaukos:) „ούτε κεν αύτός L u μαχοίμην“ P5Q6 ,,ή κ9 αύτός L Δν άλοίη“ Σ194 „αύτός L όμι- λεΐ“ Th.713 οί δ9 άρ9 L μάχην δριμεϊαν έγειραν 21341 (Ag. tadelt Menesth. u. Od.:) ,,σφώϊν μέν τ9 έπέοικε μιετά -οισιΛν έόντας 1 έστάμεν“ = föO** £536 έπεί δοός έσκε L j μάχεσδαι = K338cx = £575ex, vgl. L6153 f. A 64 ως 'Έκτωρ ότέ μέν τε L d φάνεσκεν, 1 άλλοτε δ9 έν πυμάτοισι κελεύων 7V27O (Mer. zu Idom.:) „L u μάχην άνά κυδιάνειραν ' ίσταμαι“ ΤΙ51 ,,ώς κέ τις αύτ9 Άχιλήα L jV ϊδηται“ Ibß Rang 0643 καί νόον Jv -οισΐ; Μυκηναίων έτέτυκτο (Periphetes) 0180 (Od. weist d. Kränkg. des Euryalos zurück:) „άλλ9 L οϊω 1 έμμεναι,
δφρ9 ήβη τε πεποίδεα χερσί τ9 έμήσι“ /12 αύτός (Ag.) δέ μιετά -οισιΛ πονεΐτο (Sinn nicht klar: Ag. befiehlt d. Herolden, die Achäer einzeln zur Versammlung zu rufen; bemüht er sich selbst, wie ähnl. /^68—70, um die Ranghöchsten? Vgl. Ameis-H.; Leaf z.St.; E.Valgiglio, II libro IX dell’ Iliade, Rom 1955, z.St.; in d. älteren Kommentaren [z.B. La Roche, Homers Ilias, Berlin 1870, z.St.] wird L d adv. aufgefaßt - 'vor allen’, 'besonders’) II ^265 δήκε (Ach.) γυναίκα άγε- σδαι 1 1 τφ -φ* άτάρ αύ τφ δευτέρφ ίππον έδηκεν
dem Ersten, i.S.v. Sieger (da im Wagenrennen d. Aspekt 'Rang’ zugleich örtl. u. zeitl. ist) 275 (Ach.:) ,,ή τ9 άν έγώ ^τά -αΛ λαβών κλισίηνδε φεροίμην“ (ich würde m. meinen Pferden die ersten Preise erringen) 538 (Ach.:) „ L φερέσδω Τυδέος υιός“
2 	präd. 2a zeitl.: als erster, zuerst, in d. Bed. nicht od. kaum vom adv. Gebrauch (s. BI3) unterschieden; oft durch έπειτα od. ähnl. fortgeführt 2aa Nom. 2aaaa Sg.
2aaaaaa Mask.: //162 ώρτο (Ag.) ^πολύ -οςά μέν s *£288 0256 άλλά L d (Diom.) Τρώων έλεν άνδρα κο- ρυστήν α113 τήν (Ath.-Mentes) δέ L ιδε Τηλέμαχος s ρ328 s 31ίη ι449. 450. 451 (Polyphem:) ,,τί μοι ωδε διά σπέος έσσυο (Widder) μήλων 1 ύστατος; 1 άλλά L d νέ- μεαι τέρεν9 άνδεα ποίης 1 μακρά βιβάς, ^-ος δέΛ ροάς ποταμών άφικάνεις,_ 1 L u σταδμόνδε λιλαίεαι άπονέεσδαι έσπέριος, νΰν αύτε πανύστατος“ £38 L d 1 PN“ έκβαλε (Ag.) δίφρου /7307 L Μενοιτίου άλκιμος υιός 1
Άρηίλύκου βάλε μηρόν Δ 457. 459 (Beginn d. Schilderg. d. Einzelkampfes, vgl. L683f.) ^-ος δ9Λ 9Αντίλοχος Τρώων έλεν άνδρα κορυστήν 1 ... 1 τόν ρ9 έβαλε -ος κόρυδος φά- λον = Ζ9 /672 έκ τ9 έρέοντο (den Od. nach dem Erfolg der Gesandtschaft) * 1 L d έξερέεινεν (Ag.) s K 543in £257 άκουσεν (Men.s Aufforderg. zum Kampf um Patr.s Leiche) Όϊλήος ταχύς Αϊας* 1 L d άντίος ήλδε δέων * τόν δέ μετ9 Τδομενεύς κτλ. ¥Μ50 (beim Wagenrennen) L u Ίδομε- νεύς ... έφράσαδ9 ίππους Ζ5 ^ιας δέ -οςΛ ... 1 Τρώων ρήξε φάλαγγα (vgl. V. 9) Λ/378 L , Τελαμώνιος άνδρα κατέκτα s 7V17O Ύ809 L j προκαλέσσατο, μάκρα βιβάσδων ΛΑ502 ^Αινείας δέ -οςΔ άκόντισεν Ίδομενήος ΚΙ61 (Zweikampf Aen., Ach.) L j άπειλήσας έβεβήκει K532 Νέστωρ
-ος^ κτύπον άϊε (das Hufgetrappel der Zurückkehrenden) Ξ402 Αϊαντος L u άκόντισε φαίδιμος 'Έκτωρ 1 έγχεϊ β /7284m Π593 Γλαύκος L d Αυκίων άγος άσπιστάων 1 έτράπετ9 (d.h. 'machte d. Flucht der Tr. rückgängig*) iP862 (Bogenschießen) κλήρους δ9 έν κυνέη χαλκήρεϊ πάλλον έλόντες, 1 Τεΰκρος L d κλήρφ λάχεν ^>144 (Bogenprobe:) Αειώδης L ; άνίστατο Α386 (Ach. zu Thetis:) „έγώ -ος κελόμην δεόν ίλάσκεσδαι* 1 9Ατρείωνα δ9 έπειτα χόλος λά-
1595
1596


πρώτος, πρώτιστος
πρώτος, πρώτιστος
βεν“ Λ 92 l£V δ" "Αγαμέμνων 1 -ος δρουσ",Δ έλε δ" ανδρα Βιήνορα 1 ... έπειτα δ9 έταϊρον 217 L έθελεν δέ πολύ προμάχεσθαι άπάντων 219 ^εσπετε νΰν μοι, Μουσαι, 1 δς τις δη -οςΛ Άγαμέμνονος άντίον ήλθεν, vgl. Minton, TAPhA 93, 1962, 209f. S5O9. 511 L u βροτόεντ" άνδράγρι" "Αχαιών 1 ήρατ" ' Αϊας ρα -ος Τελαμώνιος 'Ύρτιον ούτα (Aufzählungsbeginn) Α 738 (Nestor:) ,,-ος έγών έλον ανδρα“ Μ438 δς -ος (Hektor) έσήλατο τείχος "Αχαιών = 77 5 58medex (Sarp.) 0454 αναξ δ" ένόησε τάχιστα (den herrenlosen Wagen) Πουλυδάμαξ, Lxai -οςΔ έναντίος ήλυθεν ίππων Φ392 (Götterkampf) ήρχε γάρ Άρης 1 ρινοτόρος, L j Άθηναίη έπόρουσε 77812 δς (Euphorbos) τοι -ος (vor Hektor) έφήκε βέλος, Πατρόκλεες ίππεΰ, * ούδέ δάμασσ" (Patr. wird von Euphorbos nur verwundet, dann erst von Hektor getötet) £597 -ος Πηνέλεως Βοιώτιος ήρχε φόβοιο Σ92 (Ach. zu s. M.:) „(Ich will nicht leben,) αϊ κε μή 'Έκτωρ 1 -ος έμφ ύπό δουρί τυπείς άπό θυμόν όλέσση“ wenn nicht als erster i.S.v. bevor (vgl. E. Baiensiefen, Die Zeitge- staltg. in Hom.s II., Diss. Tübingen 1956, 121) X25 (die Achäer rücken gegen d. Stadtmauer vor) τόν (Ach.) <5’ ό γέρων Πρίαμος -ος ιδεν όφθαλμοϊσι 100 (Hektor zu sich selbst:) ,,εί μέν κε πύλας καί τείχεα δύω, ' Πουλυδάμας μοι -ος έλεγχείην άναθήσει“ γ36 (Ankunft Tel.s u. Mentors in Pylos) -ος Νεστορίδης Πεισίστρατος έγγύθεν έλθών ' άμφοτέρων έλε χεΐρα δ 216 (Od. zu d. Phäaken:) „-ός κ" άνδρα βάλοιμι όϊστεύσας έν όμίλφ * άνδρών δυσμενέων“ ι463 -ος ύπ" άρνειοΰ λυόμην, ύπέλυσα δ" έταίρους λ 511 (Od. zu Ach. über Neopt.:) ,,δτ" άμφί πόλιν Τροίην φραζοί- μεθα βουλάς, ' αίεί -ος έβαζε καί ούχ ήμάρτανε μύθων“ π469 (Eum. zu Tel.:) „κήρυξ, δς δή -ος έπος σή μητρί έει- πεν“ ρ275 (Eum. bei Ankunft vor d. Palast zu Od.:) „ήέ σύ -ος έσελθε δόμους 1 έγώ δ" ύπολείψομαι αύτοΰ“ φ9% ή τοι όϊστοΰ γε -ος (Antin.) γεύσασθαι έμελλεν ' έκ χειρών Όδυσήος 148 δς (Leiodes) ρα τότε -ος τόξον λάβε 231 (Od. zu Eum. u. Philoitios:) ,,έσέλθετε,... 1 -ος έγώ, μετά δ" ΰμμες“ £212 μνηστήρες δ" έτέρωθεν όμόκλεον έν μεγάροισι' ’ -ος την γ" ένένιπε ... Άγέλαος Th.513 (Epimetheus) -ος γάρ ρα Διός πλαστήν ύπέδεκτο γυναίκα am Anfang, s. Verdenius, Μη. IV 24, 1971, 1 f. h.Ap.313 (Hera:) „ώς έμ" άτιμάζειν άρχει νεφεληγερέτα Ζεύς ' -ος, έπεί μ" άλοχον ποιήσατο“ Π. Pers. 1, Ί p.63 Dav. δς ρα καί Αϊαν- τος -ος μάθε χωομένοιο 1 δμματά τ" άστράπτοντα βαρυνό- μενόν τε νόημα 2aαaaßß Fern.: Δ 128 (Ath. wehrt den
Pfeilschuß des Pand. ab) ούδέ σέθεν, Μενέλαε, θεοί λελάθοντο 1 άθάνατοι, -η δέ Διός θυγάτηρ άγελείη Ο\Ί (Zeus tadelt Hera:) „ού μάν οίδ" εί αύτε κακορραφίης άλεγεινής ' -η έπαύρηαι καί σε πληγήσιν ίμάσσω“ ob du als erste d. Früchte deines Betruges ernten sollst 88 (alle Götter stehen auf, um Hera zu begrüßen) -η (Themis)^ γάρ έναντίη ήλθε θέουσα λ 51 -η δέ ψυχή Έλπήνορος ήλθεν έταίρου Th. 397 ήλθε δ" αρα -η Στύξ άφθιτος Οΰλυμπόνδε Ορ.785 ούδέ μέν ή -η έκτη (d.h. der sechste Tag im Monatsanfang) κούρη γε γενέσθαι ' αρμενος h.Ven. 12 -η (Ath.) τέκτονας άνδρας έπιχθονίους έδίδαξε Phor. fr. 3, 3 ρ.154 Dav. (Καλ- λιθόη) ή στέμμασι καί θυσάνοισι ' -η κόσμησε<ν> περί κίονα μακρόν άνάσσης (Hera) 2aabb Dual u. Pl. (Mask,
u. Fern.): Δ 343 (Ag. tadelt Menesth. u. Od.:) „-ω γάρ καί δαιτός άκουάζεσθον έμεΐο, 1 όππότε κτλ“ λ263 οΐ -οι Θήβης έδος έκτισαν έπταπύλοιο Hes. fr. 205, 6. 7 οΐ δή τοι -οι ζεΰξαν νέας άμφιελίσσας,' <-οι δ" Ιστί" έθεν νηός πτερά ποντοπόροιο> Phor. fr. 2, 5 ρ. 154 Dav. (75afoi Φρύγες) οΐ -οι τέχνην πολυμήτιος Ήφαίστοιο ' ευρον έν ούρείησι νάπαις Λ 710 -αι τόν (Hektors Leichnam) γ" άλοχός τε φίλη καί πότνια μήτηρ ' τιλλέσθην h.Ven.228 (Eos erlangt von Zeus ewiges Leben für Tithonos) αύτάρ έπεί -αι πολιαι
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
κατέχυντο έθειραι καλής έκ κεφαλής 2aß Dat.: £40 -φ γάρ στρεφθέντι μεταφρένφ έν δόρυ πήξεν (Ag.) 829 (Ath. zu Diom.:) ,,άλλ" άγ" έπ" Άρηΐ -φ έχε μώνυχας ίππους“ = 841 Φ76 (Lykaon bittet Ach., ihn am Leben zu lassen:) „πάρ γάρ σοί -φ πασάμην Δημήτερος άκτήν“, vgl. Leaf z.St. <ρ304 οί δ" αύτφ -φ κακόν εΰρετο οίνοβαρείων (Peirithoos), zum Thema des π. εύρετής vgl. Davies, Prometheus 27, 2001, 199 f. m. A. 28 u. 207 f. II #462 (Naus, zu Od.:) „μνήση έμεΓ, δτι μοι -η ζωάγρι" όφέλλεις“ h.29, 5 -η πυμάτη τε 1 Έστίη άρχόμενος σπένδει μελιηδέα οίνον 2βγ Akk. 2ayaa Mask. Sg. (llx in Tötungsszenen, 4x in Geburtsgenei.): Δ480 -ον γάρ μιν ιόντα (Simoeisios) βάλε (Aias) στήθος παρά μαζόν £703 ένθα τινα -ον, τίνα δ" ύστατον έξενάριξαν (Hektor u. Ares); s A 299 s Π 692 - 0273in A 420 ό δέ (Od.) -ον μέν άμύμονα Δηΐοπίτην 1 οΰ- τασεν 1 αύτάρ έπειτα Θόωνα καί "Έννομον έξενάριξε Λ7191 Άντιφάτην μέν -ον έπαίξας δι" ομίλου ' πλήξ" (Leonteus im Schwertkampf) αύτοσχεδίην * αύτάρ έπειτα Μένωνα κτλ. Π399 ένθ" ήτοι Πρόνοον -ον βάλε (Patr.) δουρί φαεινφ 1 * ό δέ Θέστορα "Ήνοπος υιόν, ' δεύτε¬
ρον όρμηθείς, vgl. Strasburger, Kleine Kämpfer 60 K382 -ον δ" έλεν (Ach.) Ίφιτίωνα ω424 Άντινόου, τόν -ον ένή- ρατο δΐος Όδυσσεύς Sc. 252 δν δέ -ον μεμάποιεν (Keren) ' κείμενον ή πίπτοντα νεούτατον κτλ. II 7V45O (Idom.:) ,,δς (Zeus) -ον Μίνωα τέκε Κρήτη έπίουρον' ' Μίνωςδ" αύ τέ- κεθ" υιόν“ Κ215 (Aen. zu Ach.:) ,,Δάρδανον αύ (άρ ν.1.) -ον τέκετο νεφεληγερέτα Ζεύς Th. 126 Γαΐα δέ τοι -ον μέν έγείνατο ίσον έωυτή 1 Ούρανόν 309 Όρθον μέν -ον κύνα γείνατο (Echidna) Γηρυονηϊ (Γηρυονήος ci.) * * δεύτερον αύτις έτικτεν ' Κέρβερον II ΧΊ8 άρίστη φαίνετο βουλή, Νέστορ" Jfu -ον^Νηλήϊον έλθέμεν άνδρών Ν9\ Τεΰκρον L j καί Αήϊτον ήλθε (Pos.) κελεύων ΚΙ37 -ον έπειτ" Όδυσήα 1 έξ ύπνου άνέγειρε (Nestor) 0546 -ον δ" Ίκε- ταονίδην ένένιπεν (Hektor) £553 (Ath.) -ον δ" Άτρέος υιόν έποτρύνουσα προσηύδα β39 -ον έπειτα γέροντα κα- θαπτόμενος προσέειπεν (Tel. i.d. Volksversammlg.) ν117 -ον Όδυσσήα γλαφυρής έκ νηός άειραν (d. Phäaken; 120: έκ δέ κτήματ" άειραν) ρ516 (Eum. zu Pen.:) „-ον γάρ έμ" ϊκετο (Od.) νηός άποδράς“ Th.497 -ον δ" έξήμησε (Kronos; έξήμεσσε ci.) λίθον, πύματον κατοπινών (καταπιών ci., cf. West ad 1.) h.Ven. 162 (Anch. entkleidet Aphr.) κόσμον μέν οί -ov (adv.?) άπό χροός είλε φαεινόν 2aybb Fern. u. Neutr. Sg.; Dual u. Pl.: ζ176 (Od. zu Naus.:) „σέ γάρ κακά πολλά μογήσας ' ές -ην ίκόμην“, s. M.Giordano, La supplica, Neapel 1999, 87f. u. 209f. 77301 (Alkin. zu Od.:) „σύ δ’ άρα -ην (Naus.) ίκέτευσας“ λ 235 ένθ" ή τοι -ην Τυρώ ϊδον εύπατέρειαν Th. 482 ένθά μιν ικτο φέρουσα θοήν διά νύκτα μέλαιναν, 1 -ην (vgl. West z.St) ές Λύκτον 886 Ζευς δε θεών βασιλεύς -ην άλοχον θέτο Μήτιν 895 -ην μέν κούρην γλαυκώπιδα Τριτογένειαν, 1 ' αύτάρ επειτ" κτλ.
h.Ven.22 'Ιστίη, ήν -ην τέκετο Κρόνος άγκυλομήτης, ' αυ- τις δ" όπλοτάτην κτλ. II 114 (Beginn d. Erz. des Od.) τί -όν τοι έπειτα, τί δ" ύστάτιον καταλέξω; 16 (Od.:) „νυν δ’ δνομα -ον μυθήσομαΓ ξ 528 -ον μέν ξίφος οξυ περί στι- βαροΐς βάλετ" ωμοις rl04 (Pen.:) „ξεΐνε, τό μέν σε -ον έγών είρήσομαι αύτή“ — η 237 Th. 44 αί δ" άμβροτον οσ- σαν ίεΐσαι ' θεών γένος αίδοΐον -ον (adv.?) κλείουσιν άοιδή * έξ άρχής 115 ταϋτά μοι έσπετε, Μουσαι ' δτι -ον γένετ" αύτών, vgl. Sellschopp, Stil. Unt. Hes.50f. II N46 Αϊαντε -ω προσέφη (Pos.) - 77 555 δ 452 έν δ" ήμέας -ους λέγε (Proteus) κήτεσιν σ192 (Ath. verschönert Pen.) κάλλεΐ μέν οί -α προσώπατα καλά κάθηρεν ' άμβροσίφ
2b örtlich: als vorderster, an vorderster Stelle, ganz vom 2ba Nom.: 083 βάλεν ίφ ' ...l άκρην κάκ κορυφήν, δθι τε -αι τρίχες ίππων 1 κρανίφ έμπεφύασι Ξ75 νήες οσαι 1598
1597


πρώτος, πρώτιστος
-αι είρύαται άγχι θαλάσσης, έλκωμεν s O654‘n 2bß Gen.: ^>422 πελέκεων δ9 ούκ ήμβροτε (Od.) πάντων ' -ης στειλειής, διά δ9 άμπερες ήλθε θύραζε ' ιός χαλκοβαρής den Stielrand, s. Ameis-H. z.St.; Odyssey, Introd. zu φ, p. 146; and. u. unwahrsch. Gallavotti, SMEA 15, 1972, 19f.: den ersten Stiel, d.h., vom Schützen aus gesehen, den letzten 2by Dat.: Z40 (ίππω) άγκύλον άρμα ' άξαντ9 έν -φ ρυμφ αύτώ μέν έβήτην 1 πρός πόλιν — /7371in ganz vom Ρ380 άλλ9 έτ9 έφαντο (Thrasym. u. Antil.) 1 ζωόν (Patr.) ένι -φ όμάδφ Τρώεσσι μάχεσθαι Lan vorderster Stelle^ 471 „οίον πρός Τρώας μάχεαι -φ έν όμίλφ ' μοΰνος" = K173ex\ u 0340 Μηκιστή δ9 έλε Πουλυδάμας, ’ -η έν ύσμίνη = Κ395*η Τ50 κάδ δέ μετά -η άγορή ίζοντο (Diom. u. Od.) κιόντες Ω2Ί2 (ζυγόδεσμον) και τό μέν εύ κατέθηκαν έΰξέστφ έπι ρυμφ ' πεζή έπι -η 0411 -ησιν δέ πύλησι πολυπτύχου Ού- λύμποιο Χ66 (Priam. zu Hektor:) „αυτόν δ9 αν πύματόν με κύνες ^-ησι θύρησιν ' ώμησται έρύουσιν" α255 „εί γάρ νΰν έλθών δόμου έν L d ' σταίη" χ250 „οι δ9 οιοι λείπονται έπι L " 2bö Akk.: Κ275 βάλεν (Ach.) Αί- νείαο κατ9 άσπίδα πάντοσ9 έίσην, ' άντυγ9 υπο -ην, ή λεπτότατος θέε χαλκός ο 36 „αύτάρ έπήν -ην άκτήν Τθάκης άφίκηαι", vgl. A.Shewan, Hom. Essays, Oxford 1935, 35 M260 (στήλας) ας αρ9 'Αχαιοί ' -ας έν γαίη θέσαν έμμεναι έχματα πύργων Ξ31 (νήες) τάς γάρ -ας πεδίονδε ' ειρυ- σαν
2c Rang: als erster, höchster h.Merc.468 (Hermes zu Ap.:) „-ος γάρ, Διός υιέ, μετ9 άθανάτοισι θαάσσεις" 0289 (Ag. lobt Teukros:) ,,-φ τοι μετ9 έμέ πρεσβήϊον έν χέρι θήσω" Κ462 (Od. weiht Ath. die Waffen:) „σέ γάρ -ην έν Όλύμπφ 1 πάντων άθανάτων έπιβωσόμεθ9 (έπιδωσόμεθ9 v.l.)“ 2d präd. zur Kopula: θ 197 (τό σήμα beim Diskoswerfen) „έπει ού τι μεμιγμένον έστιν όμίλφ, ' άλλά πολύ -ον" das bei weitem vorderste
3 	adv. zuerst, am Anfang, in d. Formen -ov (3 a), τό -ov (3b), -(α) u. -a (3c), τά -(α) u. -a (3d); die Formen ohne u. mit Artikel scheinen ohne Bed.suntersch. gebraucht zu sein, vgl. Leaf zu Ζ1424 3a -ον. A 50 ούρήας ^μέν -ονΔ έπφχετο (Ap.) και κύνας άργούς, ' αύτάρ έπειτ9 κτλ. Γ315 (Hektor u. Od.) χώρον L j διεμέτρεον, αύτάρ έπειτα κτλ. £883 (Ares zu Zeus:) „Κύπριδα L j (-α v.l.) σχεδόν οΰτασε (Diom.) χειρ9 έπι καρπφ, ' αύτάρ έπειτ9 αύτφ μοι έπέσσυ- το" ΞΙ70 (Hera putzt sich) άμβροσίη L , άπό χροός ίμερόεντος ' λύματα πάντα κάθηρεν μ 39 (Kirke zu Od.:) „Σειρήνας , άφίξεαι" s 158ίη ω331 (Od. zu Laertes:) „ούλήν L j τήνδε φράσαι όφθαλμοϊσι, 1 τήν έν Παρνησφ μ9 έλασεν σΰς" h.Ap.216 Πιερίην L u άπ9 Ούλύμποιο κατήλθες 487 (Ap. zu d. Seeleuten:) „ιστία L u κάθετον λύ- σαντε βοείας,' νήα δ9 έπειτα κτλ" s 503 h.Ven. 270 (Aphr. zu Anch.:) „άζάνεται L , έπι χθονι δένδρεα καλά" Ζ\Ί9 (Glaukos:) „u-ov μένΛ ρα Χίμαιραν άμαιμακέτην έκέλευσε (Proitos dem Belleroph.) 1 πεφνέμεν" Λ 628 ή σφωϊν L j έπιπροϊηλε (He käme de) τράπεζαν ' αύτάρ έπ9 αύτής ' χάλκειον κάνεον ΚΙ66 ό δέ (Löwe) L , άτίζων (die Jäger) ' έρχεται Ψ23Ί (Ach.:) „L , κατά πυρκαϊήν σβέσατ9 αϊθοπι οϊνφ ' αύτάρ έπειτα ' όστέα Πατρόκλοιο λεγωμεν" s 250 — ΩΊ9\ θ\2(3 οι δ9 ή τοι L j έπειρήσαντο πόδεσσι (d. Söhne des Alkin.) φ120 L u πελέκεας στήσεν (Tel.) Hes. fr. 283, 2 L „ δτ9 αν δόμον είσαφίκηαι, * έρδειν ιερά καλά h.Ap. 158 αϊ τ9 έπει αρ L , Απόλλων9 ύμνήσωσιν Vit. ρ. 13, 10. 11 L , κυσι δειπνον έπ9 αύλείησι θύρησι ' δοΰναι ... ό γάρ και -ον άκούει ’ άνδρός έπερ- χομένου Α319 ούδ9 Αγαμέμνων ' λήγ9 έριδος τήν -ον επηπειλησ9 Αχιλήϊ Β53 βουλήν δέ -ον μεγάθυμων Ιζε γερόντων Γ443 (Paris zu Hel.: „Noch nie überkam mich solche Lust,) ούδ9 δτε σε -ον Αακεδαίμονος έξ έρατεινής ' έπλεον 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πρώτος, πρώτιστος
άρπάξας" £848 (Ares) Περίφαντα ... αύτόθ9 έασε κεϊ- σθαι, δθι -ον κτείνων έξαίνυτο θυμόν Z26Q (Hekabe zu Hektor:) „ώς σπείσης Διι πατρί και άλλοις άθανάτοισι ' -ον, έπειτα δέ καύτός όνήσεαι, αϊ κε πίησθα" 345 (Hel. zu Hektor:) „ήματι τφ δτε με -ον τέκε μήτηρ" 134 (Diom. zu Ag.:) „άλκήν μέν μοι -ον όνείδισας έν Δαναοΐσι 1 φάς εμεν άπτόλεμον και άνάλκιδα" 447 (Phoinix zu Ach.:) „οίον δτε -ον λίπον Ελλάδα καλλιγύναικα" als ich zum ersten Mal A 176 τής (Kuh) δ9 έξ αύχέν9 έαξε (Löwe) ' -ον, έπειτα δέ θ9 αίμα και έγκατα πάντα λαφύσσει = Ρ64 Ν285 (Idom. zu Mer.:) ,,οΰτέ τι λίην ' ταρβεϊ (der Tapfere), έπει- δάν -ον έσίζηται λόχον άνδρών" nachdem einmal, vgl. Leaf z.St. Ξ284 9Τδην δ9 ικέσθην (Hera u. Hypnos) ' Αεκτόν, δθι -ον λιπέτην άλα 075 (Zeus:) „ώς οί (Ach.) ύπέστην -ον" 297 (Thoas:) ,,εϊ κεν -ον έρύξομεν άντιάσαντες 1 δού- ρατ9 άνασχόμενοι" ob wir nicht zuerst /7113 έσπετε νΰν μοι, Μοϋσαι ... 1 δππως δή -ον πΰρ έμπεσε νηυσίν Αχαιών 229 τό (Becher) ρα τότ9 έκ χηλοΐο λαβών έκάθηρε (Ach.) θεείφ 1 -ον, έπειτα δ9 ένιψ9 ύδατος καλήσι ροησι ΤΙ36 (Ag.:) „ού δυνάμην λελαθέσθ9 ”Ατης, ή -ον άάσθην" 158 (Od.:) „έπεί ούκ ολίγον χρόνον έσται 1 φύλοπις, εύτ9 άν -ον όμιλήσωσι φάλαγγες ' άνδρών" *£683 (Diom. bereitet Euryalos f. d. Faustkampf vor) ζώμα δέ οί -ον παρακάβ- βαλεν, αύτάρ έπειτα 1 δώκεν ιμάντας Ω2Ί (Hera, Pos. u. Ath. sind unversöhnt) άλλ9 έχον ώς σφιν -ον άπήχθετο Ηλιος ίρή 348 (Hermes) κούρφ αίσυμνητήρι έοικώς 1 -ον ύπηνήτη, τοΰ περ χαριεστάτη ήβη = κ 279, zur Anspielg. bei Piat. Prt. 309ab s. Labarbe, L’Homere de Platon 260 ff. /2557 (Priam. zu Ach.:) „σύ δέ ... έλθοις ' σήν ές πατρίδα γαΐαν, έπεί με -ον έασας (-(α) έλέησας v.l.), vgl. Ameis-H., Leaf u. Iliad z.St.; L10 /M90 (Eurym.:) „αύτφ μέν οί (Tel.) -ον άνιη- ρέστερον έσται, ' πρήξαι δ9 έμπης οΰ τι δυνήσεται οιος άπ9 άλλων" γ320 (Nestor zu Tel.:) „δθεν ούκ έλποιτό γε θυμφ 1 έλθέμεν, δν τινα -ον (wenn ihn erst einmal) άποσφήλωσιν άελλαι ές πέλαγος μέγα τοΐον" δδ έν Τροίη γάρ -ον ύπέσχετο καί κατένευσε ' δωσέμεναι (Men. dem Neopt. se. Τ.) 411 (Men. erzählt:) „φώκας μέν τοι -ον άριθμήσει καί έπεισιν (Proteus) · ' αύτάρ έπήν κτλ." κ 328 (Kirke:) „ούδέ τις άλλος άνήρ τάδε φάρμακ9 άνέτλη, ' δς κε πίη καί -ον άμείψεται έρκος όδόντων" wessen Zähne das Gift erst einmal passiert hat (vgl. Odyssey z.St.) 490 (Kirke zu Od.:) „άλλ9 άλλην χρή -ον οδόν τελέσαι καί ίκέσθαι ' είς ΑΪδαο δόμους" λ 106 (Teir. zu Od.: „du wirst heimkehren,) όππότε κεν -ον πελάσης εύεργέα νήα ' Θρινακίη νήσφ“ sobald ν127 άπειλάων, τάς άντιθέφ Όδυσήΐ ' -ον έπ- ηπείλησε (Pos.) 133 (Pos. zu Zeus:) „νόστον δέ oi (Od.) οΰ ποτ9 άπηύρων 1 πάγχυ, έπεί σύ -ον ύπέσχεο καί κατένευ- σας" seitdem £141 (Eum.:) „ούδ9 εϊ κεν πατρός καί μητέρος αύτις ϊκωμαι 1 οικον, δθι -ον γενόμην καί μ9 έτρεφον αύτοί" am Anfang π 149 (Tel. zu Eum.: „Da kann man nichts machen;) εί γάρ πως εϊη αύτάγρετα πάντα βροτοΐσι, 1 -όν κεν τοΰ (-ά κεν αύτοΰ ci. LJ. Hartman, Epistola critica, Leiden 1896, 70 f.) πατρός έλοίμεθα νόστιμον ήμαρ“ (präd. zu ήμαρ!) 173 (Αθήνη) φάρος μέν οί (Od.) -ον έΰπλυνές ήδέ χιτώνα ' θήκ9 άμφί στήθεσφι s τ138ίη τ338 (Od.:) „δτε -ον Κρήτης δρεα νιφόεντα ' νοσφισάμην" 355 (Pen.:) „δτε μιν (Od.) -ον τέκε μήτηρ" χ252 (Ageiaos feuert die Freier zum Kampf an:) „άλλ9 άγεθ9 οί έξ -ον άκοντίσατ9" ήρξατο δ9, ώς -ον Κίκονας δάμασ9, αύτάρ έπειτα ' ήλθεν Αωτοφάγων άνδρών κτλ. ω24Ο -ον κερτομίοις έπέεσσιν πειρηθήναι (έπεσιν διαπειρηθήναι v.l.; den V. Laertes) Th.34 σφας δ9 αύτάς -όν τε καί ύστατον αίέν άείδειν s h. 21, 4 192 -ον δέ Κυθήροισι ζαθέοισιν ' έπλητ9 (Aphr.), ένθεν έπειτα περίρρυτον ϊκετο Κύπρον Ορ.56Ί δή ρα τότ9 άστήρ ' Αρκτοΰρος ' -ον παμφαίνων έπιτέλλεται άκρο-
1599
1600


πρώτος, πρώτιστος
πρώτος, πρώτιστος
κνέφαιος 770 -ον ένη τετράς τε και έβδομη ιερόν ήμαρ h.Cer.314 Ίριν δέ -ον χρυσόπτερον ωρσε (Zeus) καλέσσαι 1 Δήμητρ9 ήύκομον h.Ap.25 ή ως σε (Αρ.) -ον Λητώ τέκε χάρμα βροτοΐσι, ' ' Δήλφ έν άμφιρύτη; am Anfang, vgl.
Drerup, Μη. III 5, 1937, 115 A.2; A.M.Miller, From Delos to Delphi, Leiden 1986 (Mn., Suppl. 93), 71 80 (Insel Delos zu Leto:) „εϊ μοι τλαίης γε, θεά, μέγαν δρκον όμόσσαι, ’ ένθάδε μιν -ον τεύξειν περικαλλέα νηόν ' αύτάρ έπειτα κτλ.“ 409 -ον δέ παρημείβοντο (die Seeleute) Μάλειαν h.Ven.256 (Aphr. zu Anch.:) „τόν (Aen.) μέν, έπήν δή -ον ϊδη φάος ήελίοιο, 1 νύμφαι μιν θρέψουσιν" = 274ίη = 278*η
3b τό -ον: Δ 267 (Idom. zu Ag.:) ,^ώς τό -ονΔ ύπέστην και κατένευσα" Th. 188 μήδεα δ9 L u άποτμήξας άδάμαντι ' κάββαλ9 κτλ., vgl. West z.St. 425 άλλ’ έχει (Hek.), L u άπ9 άρχής έπλετο δασμός wie zuerst am Anfang, vgl. Ω 27 in 3 a h.Ap.214 ή L j χρηστήριον άνθρώποισι 1 ζητεύων κατά γαΐαν έβης, έκατηβόλ9 Άπολλον; wie er am Anfang, vgl. Α. Μ. Miller, From Delos to Delphi, Leiden 1986 (Mn., Suppl. 93), 71 m. A.182 *F324 (Nestor zu Antil.:) „ούδέ έ λήθει ' δππως τό -ον τανύση (die Pferde) βοέοισιν ίμασιν am Anfang, vgl. Ameis-H. u. Leaf z.St. Op.679 ήμος νδή τό -ov„ όσον τ9 έπιβασα κορώνη ' ίχνος έποίησεν, τόσσον πέταλ9 άνδρι φανήη <513 Ελένη δέ θεοί γόνον ούκέτ9 έφαινον, ' έπει u j έγείνατο παΐδ9 έρατεινήν, ' Έρμιόνην ξ467 (Od. zu Eum.:) „(έπος) άλλ9 έπει ούν Lra -ονΔ άνέκραγον, ούκ έπικεύσω" da ich die Geschichte einmal angefangen habe herauszuposaunen 5159 (Peisistr. zu Men.:) „νεμεσσαται (Tel.) δ9 ένι θυμφ ' ώδ9 έλθών L j έπεσβολίας άναφαίνειν ' άντα σέθεν" 509 τό δέ τρύφος έμπεσε πόντφ, 1 τφ ρ9 Αϊας L u έφεζόμενος μέγ9 άάσθη ψ2\4 (Pen. zu Od.:) ,,μή νυν μοι τόδε χώεο μηδέ νεμέσσα, ' ουνεκά σ9 ού L Jf έπεί ϊδον, ώδ9 άγάπησα" Ορ.291 μάκρος δέ καί όρθιος οιμος ές αύτήν (άρετήν) ' καί τρηχύς L j 487 ήμος κόκκυξ κοκκύζει δρυός έν πετάλοισι ' L u 659 ένθα με (Hes.) L u λιγυρής έπέβησαν (die Musen) άοιδής Sc. 127 όππότ9 έμελλε (Her.) 1 L j στονόεντας έφορμήσεσθαι άέθλους h.Ap.71 (Insel Delos zu Leto:) ,,όπότ9 äv L u ϊδη (Ap.) φάος ήελίοιο" 493 (Ap. zu d. Seeleuten:) „ώς μέν έγώ L j... 1 είδόμενος δελφίνι θοής έπί νηός δρουσα" wie ich am Anfang h.Merc.487 (Hermes zu Ap.:) „δς δέ κεν αύτήν (Gitarre) ' νήϊς έών L , έπιζαφελώς έρεείνη, ' μάψ αΰτως κεν έπειτα μετήορά τε θρυλλίζοι (θρυαλίζοι codd.)“ h.Ven. 179 (Aphr. zu Anch.:) „οϊην δή με L u έν όφθαλμοΐσι νόησας;", zur Textkritik s. L’40
3c -(a) u. -a: Β5Ί2 καί Σικυών9, δθ9 άρ9 Άδρηστος -(α) έμβασίλευσεν Δ 301 ίππεΰσιν μεν -(α) έπετέλλετο (Nestor) Λ 244 -θ9 έκατόν βοΰς δώκεν, έπειτα δέ χίλι9 ύπέστη 1 αίγας όμοΰ καί δϊς /7811 (Euphorbos) -(α) έλθών σύν δχεσφι διδασκόμενος πολέμοιο δ 119 (Men. _ fragt sich,) ήέ μιν αύτόν (Tel.) πατρός έάσειε μνησθήναι, 1 ή -(α) έξερέοιτο έκαστά τε πειρήσαιτο - ω 238 κ154 ωδε δοάσσατο κέρδιον είναι, 1 -(α) έλθόντ9 έπί νήα ... 1 δεΐπνον έταίροισιν δόμεναι ρ573 (Od. zu Eum.:) „οίσθα καί αύτός, έπεί σε -θ9 ίκέτευσα" da ich dich zuerst Op.784 κούρη δ9 ού σύμφορός έστιν (d. sechste Tag in der Mitte d. Monats) 1 ούτε γενέσθαι -(a) (gar nicht erst) οΰτ9 άρ γάμου άντιβολή- σαι II Α235 (Ach. zu Ag.:) „(σκήπτρον) ^έπεί δή -αΛ τομήν έν δρεσσι λέλοιπεν" Ρ427 (ίπποι δ9 Αίακίδαο) κλαΐον, L j πυθέσθην ήνιόχοιο ' έν κονίησι πεσόντος da sie zum ersten Mal T9 (Thetis bringt Ach. d. neue Rüstg.:) „ τέκνο v έμόν, τούτον (Patr.) μέν έάσομεν ... ' κεΐσθαι, L u θεών ίότητι δαμάσθη" yl83 (Nestor:) „ούδέ ποτ9 εσβη ’ ουρος, l j (vgl. Ameis-H. z.St.) θεός προέηκεν άήναι" δ414 τόν (Proteus) μέν έπήν δή -α κατευνηθεντα ϊδησθε, 1 καί τότ9 έπειθ9 ΰμιν μελέτω κάρτος τε βίη τε Α459 αύέρυσαν ^ιέν
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
-αΔ καί έσφαξαν καί έδειραν - £422 Γ330 ('Αλέξανδρος} κνημΐδας L u περί κνήμησιν έθηκε ' ... ' δεύτερον αύ θώρηκα = Λ 17 ® Π131 = 7369 Δ 297 ίππήας L u (-ιστα ν.1.) σύν ίπποισιν καί δχεσφι, 1 πεζούς δ* έξόπιθε στήσεν (Nestor) £458 Κύπριδα L u σχεδόν οΰτασε χεΐρ9 έπί καρπφ, 1 αύτάρ έπειτ9 κτλ. 0274 (ένθα τίνα -ον Τρώων έλε) Όρσίλοχον L u καί "Ορμενον ήδ9 κτλ. Κ29 παρδαλέη L j μετάφρενον εύρύ κάλυψε (Men.) ' ποικίλη, αύτάρ κτλ. Λ 301 (ένθα τίνα πρώτον, τίνα δ9 ύστατον έξενάρι- ξεν;) 9Ασαΐον L u κτλ. ~ /7694 ^262 ίππευσιν L j ποδώ- κεσιν άγλά9 αεθλα ' θήκε (Ach.) η53 (Ath. zu Od.:) „δέσποιναν L j κιχήσεαι έν μεγάροισιν" 56 „Ναυσίθοον L u Ποσειδάων ένοσίχθων ' γείνατο καί Περίβοια" λ 158 μέσσφ γάρ μεγάλοι ποταμοί καί δεινά ρέεθρα, ' Ωκεανός L j Hes. fr. 316, 1 ώπτησαν u „ περιφραδέως δ9 έρύσαντο h.Merc.429 Μνημοσύνην L u θεών έγέραιρεν
άοιδή (Hermes) Π495 (der sterbende Sarp, zu Glaukos:) „L-a μένΛ δτρυνον Λυκίων ηγήτορας άνδρας 1 ' αύτάρ
έπειτα κτλ." £ 532 Φ343 u d έν πεδίφ πΰρ δαίετο (Heph.), καΐε δέ νεκρούς ' πολλούς α284 (Ath. zu Tel.:) „L j ές Πύλον έλθέ καί εϊρεο Νέστορα δΐον, ' κεΐθεν δέ Σπάρτηνδε" λ 640 τήν (νήα) δέ κατ' Ωκεανόν ποταμόν φέρε κΰμα ρόοιο, ' L d είρεσίη, μετέπειτα δέ κάλλιμος ού- ρος χ448 L j ούν νέκυας φόρεον κατατεθνηώτας (452: αύτάρ έπειτα κτλ.) ψ 131 (Od.:) „u j άρ λούσασθε καί άμ- φιέσασθε χιτώνας" £ 142 Theb.fr. 2, 2 ρ.22 Dav.
Πολυνείκης ' L j Οίδιπόδη καλήν παρέθηκε τράπεζαν ' αύτάρ έπειτα κτλ. Κ344 άλλ9 έώμέν juv -αΛ παρεξελθεΐν πεδίοιο ' τυτθόν* έπειτα δέ κτλ. δ500 (Proteus:) „Γυρήσίν L j Ποσειδάων έπέλασσε 1 πέτρησιν μεγάλησι" ψ224 (Pen. zu Od.:) „έξ ής (aus der Verblendg. Hel.s) L-a καίΛ ήμέας ϊκετο πένθος", s. Ameis-H. u. Odyssey z.St.: am Anfang h.9,8 αύτάρ έγώ σε (Artemis) L Λ έκ σέθεν άρχομ9 άείδειν Α2Ί6 (Nestor:) „μήτε σύ τόνδ9... άποαίρεο κούρην,' άλλ9 έα, ως οί -α δόσαν γέρας υίες Αχαιών" Β73 (Ag.:) „-α δ9 έγών έπεσιν πειρήσομαι" /1424 (κΰμα) πόντφ μέν τε -α κορύσσεται, αύτάρ έπειτα κτλ. — 442” /32 (Diom.:) „9Ατρειδη, σοί -α μαχήσομαι άφραδέοντι, ' ή θέμις έστίν, άναξ, άγορή", vgl. Ameis-H. u. Leaf z.St; dagg. Reeve, CQ 22, 1972, 2 A.4 T258 (Ag.:) „ϊστω νΰν Ζεύς -a, θεών ύπατος καί άριστος" - τ3Ο3 - u230 - f 158in ~ ρ 155 Τ89 (Aen.:) „ού μέν γάρ νΰν -α ποδώκεος άντ9 'Αχιλήος ' στήσομαι, άλλ9 ήδη με καί άλλοτε δουρί φόβησεν 1 έξ Ίδης" Ψ462 (Idom.:) „ήτοι γάρ τάς (Pferde) -α ϊδον περί τέρμα βαλούσας, ' νυν δ9 οΰ πη δύναμαι ίδέειν" κ519 -α με- λικρήτφ, μετέπειτα δε ήδέϊ οϊνφ, ’ τό τρίτον αυθ9 ΰδατι - λ 27 λ 221 άλλά τά μέν τε (σάρκας τε καί όστέα) πυρός κρατερόν μένος αίθομένοιο 1 δαμν^, έπεί κε -α λίπη λεύκ9 όστέα θυμός μ 230 ένθεν γάρ μιν έδέγμην -α φανεΐσθαι ' Σκύλλην πετραίην ν228 (Od. bei Ankunft auf Ith.:) „ώ φίλ9, έπεί σε -α κιχάνω τφδ9 ένί χώρφ" da ich dich zuerst treffe o420 (Eum.:) „πλυνούση τις -α μίγη κοίλη παρά νηϊ' εύνή καί φιλότητι" π402 (Amphin.:) „άλλά -α θεών είρώμεθα βουλάς" ρ595 (Eum. zu Tel.:) „αύτόν μέν σε -α („zunächst, vor allem“, Ameis-H. z.St.) σάω" Th. 156 καί τών μέν δπως τις -α γένοιτο, ' πάντας άποκρύπτασκε 617 Όβριάρεφ δ9 ώς -α πατήρ ώδύσσατο θυμφ '... δήσε κρατερφ ένί δεσμφ (am Anfang, vgl. West, z.St.) 741 ^άσμα μέγ9, ούδέ κε πάντα τελεσφόρον εις ένιαυτόν ’ ούδας ϊκοιτ9, εί -α πυλέων έντοσθε γένοιτο (wenn Lerst einmal, vgl. West, z.St.,) 765 (Thanatos) έχει δ9 δν -α λάβησιν ' άνθρώπων (wen er u J Op.598 δμωσί δ9 έποτρύνειν Δημήτερος ιερόν άκτήν ’ δινέ- μεν, εύτ9 äv -α (sobald) φανή σθένος Ώρίωνος
34 τά -(α) u. τά -α: α257 (Ath. zu Tel.:) „τοΐος έών οϊόν μιν έγώ τά -(α) ένόησα ' οϊκφ έν ήμετέρφ" δ 268 ώς 1601
1602


πρώτος, πρώτιστος
πρωτοτόκος
τά -(α) έμίγησαν (Ares u. Aphr.) έν Ήφαίστοιο δόμοισι wie sie zum ersten Mal Op.467 άρχόμενος τά -(α) άρότου, δτ* άν κτλ, Hes. fr.43a, 43 ού γ]άρ δή μεταμειπ\τόν, έπήν τά] -(α) [άποδώη Αδ έξ ού δή τά -α διαστήτην έρίσαντε, vgl. L821 II Th. 108 είπατε δ9 ^ώς τά ·αΑ θεοί και γαΐα γένον- το, zur Verstechnik s. L5 113 ήδέ και L d πολύπτυχον έσχον "Όλυμπον h.Cer.86 (Άϊδωνεύς) άμφι δέ τιμήν ' έλ- λαχεν L d (am Anfang) διάτριχα δασμός έτύχθη h.Merc.428 (Hermes) κραίνων άθανάτους τε θεούς και ... ' L j γένοντο h.Ven. 185 (Anch. beim Anblick Aphr.s:) „αύτίκα σ9 L j, θεά, ϊδον όφθαλμοΐσιν ’ έγνων ώς θεός ήσθα" Ζ489 (Hektor zu Androm.:) „μοίραν δ9 ού τινά φημι πεφυγ- μένον έμμεναι άνδρών, 1 έπήν Lr0 -αΑ γένηται" = i?553 wenn er erst einmal, sobald er Af420 ούτε ποτ9 αίχμηταί Δαναοί Αυκίους έδύναντο ’ τείχεος άψ ωσασθαι, έπει L d πέ- λασθεν Ν6Ί9 άλλ9 έχεν (Hektor) ή L d πύλας και τείχος έσαλτο Ρ612 πεζός γάρ L λιπών νέας άμφιελίσσας ' ηλυθε Ψ523 (Pferderennen) άτάρ L u και ές δίσκουρα λέ- λειπτο (Men.), ' άλλά μιν αιψα κίχανεν Th. 202 τή (Aphr.) δ9 "Ερος ώμάρτησε και 'Ίμερος έσπετο καλός ' γεινομένη L j θεών τ9 ές φΰλον ίούση Ορ.387 αύτις δέ περιπλομέ- νου ένιαυτού ' φαίνονται (die Pleiaden) L d
II -ιστός allererster, s. L2 1 attr.: Op.811 -ίστη δ9 είνάς παναπήμων άνθρώποισιν h.Cer. 157 (Kallidike zu Dem.:) „(αλοχοι) τάων ούκ άν τίς σε κατά -ιστόν (fern.; vgl. Α.- H.-S. z.St.; West zu Th. 408 [s.v. άγανώτατον]-, Richardson z.St.) όπωπήν ' είδος άτιμήσασα δόμων άπονοσφίσσειεν, 1 άλλά σε δέξονται" 2 präd.: als allererster, ζ.Τ. örtliche (bei weitem vorderster) od. rangbezogene Auffassg. (allerhöchster, nur £228) mögl. S442 (nach d. Rückzug Hektors) ένθα γπολύ -ιστούς Όϊλήος ταχύς Αϊας 1 Σάτνιον ούτασε δουρί £220 (Lügengeschichte; Od. zu Eum.:) „άλλα L Λς έπάλμε- νος έγχει έλεσκον" B1Q2 τόν (Protes.) δ9 έκτανε Δάρδανος άνήρ ' νηός άποθρφσκοντα L uv "Αχαιών τ447 (Eberjagd) ό δ" άρα -ιστός Όδυσσεύς ' έσσυτ" άνασχόμενος δόλιχόν δόρυ £228 (Thers. zu Ag.:) „(γυναίκες) άς τοι "Αχαιοί ' δίδομεν, εύτ" άν πτολίεθρον έλωμεν" 77656 'Έκτο- ρι δέ L j άνάλκιδα θυμόν ένηκεν (Zeus) 3 adv.: zuallererst, in d. Formen -ιστόν (3 a), -ιστ9 u. -ιστα (3b), τά -ιστ9 u. τά -ιστα (3c) 3a -ιστόν: Ξ295 οιον δτε ^-ιστονΛ (-όν περ ν.1.) έμισγέσθην φιλότητι - x462in t>60 (Pen.) αύτάρ έπεί κλαίουσα κορέσσατο δν κατά θυμόν, ' "Αρτέμιδι L έπεύ- ξατο /491 (Od. nach d. Freiermord zu Eurykl.:) „πυρ νΰν μοι L j ένί μεγάροισι γενέσθω" (od. präd. zu πυρ?) h.Cer.457 ένθ" (dorthin) έπέβη (d. Götterbotin Rhea) L u άπ" αιθέρος άτρυγέτοιο h.Merc.35 (Hermes beim Fund einer Schildkröte) „σύ δέ με L u όνησεις" (od. präd. zu με?) 3b -ιστ" u. -ιστα: r224 ένθ" έμέ μεν -ισθ9 έταροι λίσσοντ9 έπέεσσι ' ίέναι πάλιν, αύτάρ έπειτα κτλ. Ορ.458 ευτ9 άν δή -ιστ" άροτος θνητοΐσι φανήη II £405 κίκλησκεν (Ag.) δέ γέροντας άριστηας Παναχαιών, ’ Νέστορα γιέν -ιστα καίΑ Ίδομενηα άνακτα, ' αύτάρ έπειτ" Αϊαντε δύω κτλ. γ5Ί (Gebet an Pos.) Νέστορι L d υίάσι κΰδος δπαζε,' αύτάρ έπειτ" άλλοισι δίδου /168 (Nestor:) ,,Φοΐνιξ jiev -ισταΑ Διϊ φίλος ήγησάσθω, ' αύτάρ έπειτ" Αϊας τε μέγας κτλ.“, vgl. Focke, h.82, 1954, 259; Pötscher, GB 19, 1993, 7flf. Th. 116 ήτοι L d Χάος γένετ9· αύτάρ έπειτα κτλ. Ορ.109 χρύσεον L γένος μερόπων άνθρώπων ' άθάνατοι ποίησαν 405 οικον χ γυναΐκά τε βοΰν τ’ άροτήρα (ποιήσα- σθαι) h.7, 35 οίνος L , θοήν άνά νήα μέλαιναν ' ήδύπο- τος κελάρυζ9 εύώδης /419 (Nestor:) „δφρ9 ή γτοι -ιστα, θεών ίλάσσομ9 Αθήνην" 5456 άλλ’ ή L , λέων γένετ9 (Proteus) ήΰγένειος, ’ αύτάρ έπειτα δράκων κτλ. h.Merc.25 Έρμης L , χέλυν τεκτήνατ9 άοιδόν - 11 liru Σ478 (Heph.) π ο ίει ^δέ -ιστα, σάκος μέγα ' '... έκ δ9 άργύρεον τελ- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
αμώνα ν404 (Ath. zu Od.:) „αύτός L d συβώτην είσαφικέσ- θαι" = ο38 = χ 113in Α 105 (Ag.) Κάλχαντα ^ισταΑ κάκ9 οσσάμενος προσέειπε Th. 24 τόνδε δέ με L d θεαί πρός μΰθον έειπον, Interpr. Hofmann, Gymn. 78, 1971, 94f. 3c τά -ιστ9 u. τά -ιστα λ 168 (Od. zu se. Μ.:) ,,έξ ού Ετά -ισθ\ έπόμην 'Αγαμέμνονι δίφ ' Ίλιον είς εύπωλον" h.Ap.237 (Kultritus von Onchestos) ως γάρ L d όσίη γένεθ9 II 407 άλλ’ ώς τά -ιστα (-α ν.1.; οΐ τά -α ed. pr.) κατεστήσαντο βοεΰσιν 1 ως έπλεον
D Hes.fr. 1, 16 σπερμαίνων τά -α γένος κυδρών βα- σιλήων, s. Renehan, CPh 81, 1986, 221 f. fr.357, 1 έν Δήλφ τότε -ον έγώ καί 'Όμηρος άοιδοί ' μέλπομεν, vgl. B.Gra- ziosi, Inventing Homer, Cambridge 2002, 33 f. fr. 372, 1 ^άμφακες μέν -ον στόμα καί κριται αντα καί θιοην^ ΐτ.312, 13 όρκύνοιο τρίγωνα (Thunfischherzen), τό τ’ <έν> στάμνοισι τεθέντα ' άμφαλλάξ δείπνοισιν ένί -οισιν όπηδεΐ Eumel.fr. 12, 4 ρ. 101 Dav. Adesp.fr. 7, 2 ρ. 161 Dav. (=fr. adesp. 1168 Suppl. Hell.) Τελαμών άκόρητος άϋτης ' ήμετέροις έτάροισι φόως -ιστός έθηκε Heges.fr. 1, 3 ρ. 144 Ber. (= fr. 3 ρ. 166 Dav.) δς -ος μετ9 "Αλωέος έκτισε παίδων ' Άσκρην Margitesfr. 9, 13 πρ]ώτον (Μ. L. West, Iambi et Elegi Graeci, Bd.2, 2.Aufl., Oxford 1992, 77) K3a v.l. Af40, ¥*805 (s. Eust. 1331, 6), /2400, v434, ω28, h.Merc.78 (s. Breuning 82) ci. Op. 90
G Gliederung 1 -ος od. -ιστός in enger Vbd. m. Nebensatzkonjunktionen la sobald lb seitdem, wenn erst einmal 1c nachdem (wenn) erst einmal, da einmal Id bevor 2 durch πολύ verstärkt 3 weitergeführt durch (αύτάρ) έπειτα 4 in Vbd. m. άρχή od. άρχειν 1 -ος od. -ιστός in enger Vbd. m. Nebensatzkonjunktionen: la sobald: τ338 δτε -ον 355 δτε μιν -ον h.Ven. 185 αύτίκα σ9 ώς τά -α Μ420 έπεί τά -α λ221 έπεί κε -α h.Ap. 158 έπεί άρ -ον h.Ven.228 έπεί -αι Ζ489 έπήν τά -α = 5553” 5414 ^έπήν δήΑ -α h.Ven.256 L , -ον = 274in = 278^ Hes.fr.43a, 43 έπήν τά -(α) 7V285 έπειδάν -ον ΤΙ58 νεύτ9 άνΑ -ον Ορ.458 L u δή -ιστ9 598 L d -α λ 106 όππότε δή -ον Th. 156 δπως τις -α Ορ.679 ήμος δή τό -ον h.Ap.71 όπότ9 άν τό -ον lb seitdem, wenn erst einmal: A6 ^έξ ούΑ δή τά -α, s.o. B3d λ 168 L j τά -ισθ9 Α235 νέπεί δήΛ -α, vgl. Leaf z.St. 513 L j τό -ον ν133 έπεί σύ -ον 1c nachdem (wenn) erst einmal, da einmal: T9 L j -a s /183in /2557 έπεί με -ον (vgl. L10) £467 έπεί ούν τό -ον Th. 188 ώς τό -ον, L(vgl. West z.St.)j 741 εί -α, L d Id bevor. Σ92 αϊ κε μή ' -ος le in Vbd. m. Relativpronomen: /320 δν τινα -ον wenn ihn erst einmal «328 δς κε -ον, vgl. Odyssey z.St. Th. 765 δν -a wen er erst einmal, vgl. West z.St. 2 durch πολύ verstärkt: B702, 77162 s *P288, 0256, Ξ442, all3, 5197, t449, £220, ρ31. 328 3 weitergeführt durch
(αύτάρ) έπειτα: A50. 386, £405, Γ315, A424 - 442”, £458. 883, Z260, /16, 8Ä344, Λ 176 = P64, Λ 244. 420, Μ191, 77229. 495 a 532, ^237 - /2791, ¥*683, /57, 5414. 456, ι224, *519 - λ 27, λ 640, /448, γ/310, Th.116. 192. 895, h.Ap.80. 487 a 503, h.Merc.487, Theb.fr.2, 2 p.22 Dav. 4 in Vbd. m. άρχή od. αρχειν: Th.44. 115. 425. 513 (am Anfang, s. Verdenius, Μη. IV 24, 1971, If.), Op.467, h.Ap.313, h.9, 8 G. Markwald
πρωτοτόχος [l·] E verbales Rektionskompos. (s. Risch 198) m. adv. VG Εχ sch.D P5: πρώτως τετοκυΐά. τφ ουν τόνφ παροξυτόνως, ϊν9 ή ένεργητικόν. προπαροξυτόνως δέ δηλοΐ ή λέξις τήν πρώτως τεχθεϊσαν
Β zum ersten Mal gebärend, zur Betonung s. Σχ u. Laum, Akzentuationssystem 342; vgl. auch Michaelis, in: Festschr. Debrunner 313f. im Gl.: P5 άμφί δ" αρ9 αύτφ (d. toten Patr.) βαΐν" (Men.) ως τις περί πόρτακι μήτηρ ' -ος κινυρή 1603
1604


πρωτοτόκος
ού πριν είδυΐα τόκοιο, sachl. vgl. Edwards, Iliad z.St.
G. Markwald
Πρωτώ [1‘, 1H] L s.o., s.v. Πρωτεύς Β T. des Nereus u. der Okeanide Doris Σ43 Δωτώ τε -ώ τε Φέρουσα τε Δυναμένη τε = Th. 248); Name z.T. (als Kurzform, z.B. zu Πρωτομέδεια) zu πρώτος gestellt (Lesky, Thalatta 107; v. Kamptz 126; West z.St.; and. Heubeck, Kadmos 4, 1965, 143), u. 77. meist als d. „weibl. Gegenstück“ zu Πρωτεύς (s.d.) angesehen (L2 8f.; L6 129; nach L4 chthon. Gotth., wie auch Πρωτεύς); zu den Nereidenkat.n s. Wachter, NAC 19, 1990, 34-46 (vgl. auch ders., WJA N.F. 16, 1990, 19-31)
D Th. 243 77. (Πρωθώ v.l.) da Doppelnenng. im Kat. unwahrsch., wurden V.248 Änderungen in Πλωτώ od. 'Ρωτώ vorgeschlagen; s. Gebhard, RE XXIII,1 (1957) Sp.979; West z.St. G. Markwald
πρώων s. πρών
πταρεΐν [2°, lh] E Schallwort, zum Verh. von πτάρνυμαι u. lat. stemuo s. Strunk, MSS 46, 1985, 221 ff.
B Aor. (in) niesen (ausbrechen), 2x Kompos. έπ- zu/im Anschluß an etw. niesen, im Volksglauben als Bestätigung, Erfüllung verheißendes Omen; Material bei Pease, CPh 6, 1911, 429 ff., Roscher III 2, 3259, Handwörterbuch des dt. Aberglaubens VI, Berlin-Leipzig 1934/35 s.v. ‘niesen’ (bes. 1076 ff., Abschn. 4. 5) _ ρ541. 545 (Pen. zu Eum.: ,,εί δ’ ’Οδ. έλδοι) αίψά κε σύν φ παιδί βίας άποτείσεται άνδρών.** 1 ως φάτο, Τηλέμαχος δέ μέγ’ έ-ρεν, άμφί δέ δώμα ' σμερδαλέον κο- νάβησε (s.d.) · γέλασσε δέ Πηνελόπεια ' ([2 Vv.] u. sagte zu Eum.: „τόν ξεΐνον κάλεσσον) 1 ούχ όράφς, δ μοι υιός /πέ-ρε. πάσι έπεσσι; 1 τφ κε καί ούκ άτελής θάνατος μνηστηρσι γένοιτο**, mit Schilderung der akust. Wirkung; zur Serie der Od. ankündigenden Omina s. Odyssey z.St., vgl. ‘verbal omen* (σ117+) χαΐρεν δέ κλεηδόνι (s.d. mit Wortf.), (ß35) φήμη u.a. h.Merc.297 (Ap. prophezeite Hermes: „μετ’ άδανάτοις γέρας έξεις, άρχός φιλητέων κεκλήσεαι** u. faßte ihn, da ließ Hermes einen fahren: οιωνόν προέηκεν) έσσυμένως δέ μετ’ αύτόν L d (u. Ap. ließ ihn los), zwei Omina (das zweite bekräftigt das unkonventionelle erste), mit denen Hermes einers. Ap.s Prophezeiung bestätigt, sich anderers. seinem Zugriff entzieht; s. Radermacher, Hermesh. (zur derb komischen Obszönität der Szene), A.-H.-S. z.St.
H. W. Nordheider
κτελεη [3‘, 1H] E myk. pe-te-re-wa, nb. pte-re-wa (L4, L6; vgl. Kirk, Language and Background, Cambridge 1964, 120); vgl. ΟΝ Πτελεόν/ς (Str. 9,433); lat. tilia liegt evt. nahe (gg. L5); zum Suff, -εος s. Risch §49a (auch μηλέα, ιτέα); Anlautswechsel π- nicht in fgrE (wie πτολίπορδος), s. Chantraine, Dict. 946 u. A. Camoy, Dict. etym. des noms grecs de plantes, Louvain 1959, 227
Χχ sch.D Z419: -α είδος δένδρου L 'Murr, Pflanzenwelt 26f.; Tellner 19; 3M.Schuster, RE 2.Reihe IX (1961) 544ff.; 4Ruijgh, Etudes 30, 204 A.24, 207 A.52, 244; 3H.Ge- naust, Etym. Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen, Basel u.a. 1976, 515; ‘Chadwick, Minos 20-22, 1987, 301 A.18; 7R.Meiggs, Trees and Timber in the Anc. Mediterranean World, Oxford 1982, 35. 263. 266. 426. 445 (haupts. zur späteren Verwendung des Holzes)
B Ulme, Rüster hier sehr wahrsch. ulmus campestris (s. Herzhoff, Η. 112, 1984, 268 u. L3); beim Grab (Z419) viell. wegen anscheinender Unfruchtbarkeit (vgl. Unterweltspflanzen *510, Leaf z.St.); μεγάλη „stattlich“ (L2), εύφυής m. großer Krone(?) u. tief verwurzelt (vgl. Richardson, Iliad zu Φ242),
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτερό(εις)
mögl. Höhe 30 m (L2); am Ufer (des Skam.) / an feuchten Stt.n wachsend (Φ242. 350), noch heutiges Ufergewächs in der tr. Ebene (s. ίτέη); zur Verwendg. des (hellen) Holzes für Deichsel d. Pflugs (Op.435) vgl. Thphr. HP3,14,1 Z419 (Androm.:) „έπί σήμ ’ (des Eetion) έχεεν (Ach.) · περί δέ -ας έφύτευσαν ' νύμφαι όρεστιάδες** Φ242 ό δέ (Ach.) -ην έλε χερσίν ' εύ- φυέα μεγάλην ή δ’ έκ ριζών έριπούσα 1 κρημνόν άπαντα διώσεν (u. hemmte den Fluß όζοισιν πυκινοΐσι) 350 ές ποταμόν τρέψε (Heph.) φλόγα παμφανόωσαν. ' καίοντο -αι τε καί ίτέαι ήδέ μυρΐκαι, Bäume u. Kräuter jew. in eigenem Trikolon II Material für Deichsel (ίστοβοεύς) des Pfluges (vgl. Verg. G. 1,170): Op.435 δάφνης δ’ ή -ης άκιώτατοι (άκιρώτατοι ν.1.) ιστοβοήες. ' δρυός έλυμα, πρίνου δέ γύης, zur Brauchbarkeit Thphr. HP5.4.3 sowie Sinclair z.St. u. ISp.415, 51 ff. C.P.de Putter
Πτελεόν/ς [2'] ΟΝ (< πτελέη) I Stadt Messeniens Lim Gebiet deSj Νέστωρ (s.d. Sp. 337,37—45), nicht identif. od. lokalisiert Genus uns. £594 (-ov), s. Burr 66; E. Meyer, RE XXIII 2 (1959), 1481; Giovannini 15; H.S.-L. 84-86. 153 m. A.1 (S.171); Visser, Katalog 513f. 519 u. Register II Stadt Thessaliens L d Πρωτεσίλαος Genus uns. (später -ov, doch spricht das Epith. λεχεποίην eher für Mask.) £697 (-ov), s. Burr 95; +E. Kirsten, RE XXIII 2 (1959), 1481-1483; Giovannini 35 m. A.4. 37; H.S.-L. 85. 133L; Griechenl.-Lex. 573f.; Visser, Katalog 667 u. Register. — Epith.: s.o. V.Langholf
πτέρνη [l’J E Erbwort, vgl. Mayrhofer, EWAia II 123 (zu Anl. vgl. πόλις E)
L 'Wackemagel, Unt. 195ff.; 2Szemerenyi, Scripta minora III 1481 f.; ’Brixhe, BSL 74, 1979, 255 f.
B Ferse Χ39Ί ποδών τέτρηνε τένοντε 1 ές σφυρόν έκ -ης, βοέους δ’ έξηπτεν ιμάντας, ' έκ δίφροιο δ’ έδησε (> Batr.37), vgl. form. Σ353 - ¥Ί69ίη R.Führer
πτερό(εις) [67', 60°, 4H, 8h] F -ντα (masc.) V; -ντες 2‘; neut. acc. -ντα 126, -ντ’ 10 Μ 1 trisyll. |vJ| πρός άλλή- λους /πεα -ντ’ άγόρευ.ον 7^155, Ω142, ν 165; έπευχόμε- νος·+ L jf(v) Φ121. 427; στάς Γέν Άχαιοΐσιν / δ’ αρ έν Άργείοις3 L jf(v) (-ντα προσηύδα v.l.) Χ3Τ7, Ψ535; (άγχοΰ δ’ ίστάμενος / άπαμειβόμενοι) L .ε(ν)* (-ντα προσηύδα+ ν.1.) δ 189, 1409, ρ 349 2 quadrisyll. 2 a shape
U«-«]: [uJJ -ντα Δ 117; -ντες ΠΊΊ3 -ντες £171; καί μιν ^φωνήσας/σασ’ έπεα -ντα προσηύδα/δων Α201 (φωνήσας προσηύδα) — ΒΊ - Δ 312 - 369 (ν. om. Α pap.) - β101 - ΛΓ163 - 7V750 - Ξ138 - 776 - £74 (ν. om. Τ) - Κ331 - Φ73 (ν. om. Arist.) - ίΡ601 - 625 (-ντ’ άγόρευε ν.1.) Ώ517 — α!22 — 5550 — ε 172 -■ 5346 —
407 - ν58 - 227 - 253 - £114 - ο 259 - π180 - σ!04 - ν 198 - £410 - ω372 - 399 - h.Merc.435 s 035 (φωνήσασ’ προσηύδα) - 89 - /7269 - ε 117 - τ/236 - 5442 - 460 - ν290 - γ<34 - h.Cer.320 a λ56 (φωνήσας
προσηύδων) — 209 — 396 — μ 296; καί σφεας L u /1284
— 337 — ΑΓ191 (ν. om. quidam) — 577 — h.Ap.451 / 0145; καί μιν / σφεας 'δάκρυ χέουσ’ / δαρσύνουσ’ / άνειρομένη' ^έπεα -ντα προσηύδα. Λ81 / Sc.326 / h.Ap.50; αύτίκ’ / αιψα δ’ Άδηναίην t , Δ69 - £713 - Φ419 / 0351 - Τ341; auwc’ (Όιλιάδην) L . Μ365, T2Q; Άσκληπιάδην u j Ξ2; αίψα Γδ(έ) / δ’ αρ" PN“ u , £242 (Τυδείδην), πΊ (Εΰμαιον) - ρ543. 591 (Τηλέμαχον) - τ3 - £150 - ^112, ω494 (’Οδυσσήα); Άντίνοον u , ρ396; άγχοΰ δ’ ίστάμενος/ η/αι L /ων Δ203 - 7V462 - £356 (προσέφη κλυτόν Εννοσιγαιον pap.) - 77537 — <525 — ρ552 — χ 100 a Δ 92 (προσέφη γλαυκώπις Άδήνη ν.1.) — £123 ■■ ΣΙ69 — Ύ215
- 228 a h.Cer. 112; αγχι παρισταμένη u . κ3ΊΊ; καί ρ’ / 1605
1606


πτερό(εις)
πτέρυξ
μ* όλοφυρόμενος/η/οι L /ων £871 = Λ 815 (aliter pap.) = π 22 s Λ616 s ΣΊ2 = 0362 = λ 472 (μ’ v.l.) = ρ40 = h.Cer.247 = κ324 = λ 154 = «418; (καί) μιν άμειβόμενος L j //356, 048 = Ψ55Ί = Sc. 117; καί μιν / τούς δ γ9 έπο- τρύνων L , ο 208 / 7V94 = 480 (ν. om. quidam) = Ρ219 (ν. om. quidam); καί μιν νεικείων L , σ9; Γκαί μιν / δεινά δ’Ί ύπόδρα ίδών/ουσ9 L , ρ459 = σ388 (χαλεπφ ήνίπατε μύθφ v.l.) / Sc.445; δεινά δ9 όμοκλήσας L , /7706 (προσέφη έκάεργος "Απόλλων v.l. ant.), Κ448; καί οί έπευχόμε- νος/η L , /7829 (-ντ9 άγόρευείν] ν.1.), Φ409; (καί μιν) λισ- σόμενος L , ^311 = 343 = 366 = h.Ven. 184, Φ368; Γείς έ καλεσσάμενος / έκπροκαλεσσαμένη L , χ 436, h. Ap. 111; L , 0157;-ντα Sc.220 2b L.‘x] -ντα Ε453 = Λ/426, Χ68
Σχ sch. min. Ρ.Yale 126 on Α 201: τα επη πτηνά λεγει [[κ]] δ/α(ι) <το> ταχεας κατ οξυτατα διαφερεσθαι τρ[υ]ς· λογους, P.Strassb. inv.33 on Α 201: ταχις [λ]ργους, P.Har- risl77 on £171: Ιε]πτερωΙμενοι] η ταχειίς], P.Strassb. inv. Gr. 1015 on £171: ήτοι οι ταχείς η οι πτερωμενοι παρο- σον πτερά εντίθεται τοις βελεσι ε(ί)ς το ταχειον αυτα φ£[ρ]£(σ)άα/, sch.D Α 201: λόγους ταχείς, λόγου γάρ ούδέν ταχύτερον (sim. £7), Δ 117: ^έπτερωμένάον. ή ταχέως φερόμενον, £171: τά ταχέα ήτοι L Δα βέλη
L ‘Combellack, CJ 46, 1950, 21—6; 2D’Avino, Helikon 20-21, 1980-81, 87-117; 3Russo+ in Odyssey III22-4 (23f., on p.57; ref. to LfgrE is to άπτερος, q.v.); 4R.P.Martin, The language of heroes, Ithaca-London 1989, 30—7; 5S.Pulleyn, Homer: Iliad Book One, Oxford, 2000, 180f.
B feathered (1 a), winged (1 b), metaph. (2), unclear (3). — Wdfld.: πετεηνός 1 lit. la feathered, fitted with feath- ers, of arrow(s) Al 17 εκ δ9 έλετ9 ιόν 1 άβλητα -ντα (ν. ath. Arist.) /7773 (Κεβριόνην άμφ9) δοϋρα πεπήγει 1 ιοί τε -ντες Κ68 έχων ίά -ντα £171 τόξον ίδέ -ντες όιστοί lb winged Sc.220 άμφι δέ ποσσιν έχεν (Perseus) -ντα πέδιλα 2 metaph. of έπεα; dispute on whether metaph. from winged birds or feathered arrows and on exact point of comp. (e.g. speed, accuracy); for disc. see L; n. esp. that πτερόv (so too πτέρυξ) usu. means 'wing’, not 'feather’ and that prim., natural assoc. of πτερά is w. birds, not arrows (sec., artificial, and hardly so strong that 'feathered' would immediately sug- gest 'like an arrow’); the έπεα πτ. of Speeches so introd. are in any case 'spoken words’ ('[laut] ausgesprochene Worte’ Latacz 47 [see L2-3] =* id., Erschließung der Antike, Stuttgart u. Leipzig 1994, 624), 'words that take flight (from the speaker’s lips to the hearer’s ear / understanding)’, and so this not decisive between birds and arrows (reconstruet, of ancient thought offered to Support arrows [Latacz 29 f.] is tendentious fancy); perh. hint of right direct. seen in η 36 where νόημα (within thinker’s mind, but still related to επεα, the vehicles of thought) and πτερόν fwing’) are assoc. in illustrat, of speed. Occurrences in M; foll. (w. Lintervening ν[ν]., ρ 591; so w. additional vb. of speaking vl65, cf. v253 [L , parenth.]) by dir.sp. exc. /2142, h.Ap. 111 3 epith. of λαισήΐα £453 (δήουν) βοείας, 1
άσπίδας εύκύκλους λαισήϊά τε -ντα =* Μ426, sense unclear, ref. perh. to feathers or feather-like attachments on λαισήΐα (q.v., w. lit. cited there)
D inc. auct. POxy. 2509,4; /224a, 2V218a (w. v.l.), «265. 430. 482; v.l. A 73, £109, Θ496, £684, «31, «500, £439
J. N. O’Sullivan
πτερόν [4*, 6°, 2Η] E related wds. for 'wing’, 'fly’ et sim. in various IE languages; cf. πέτομαι; see Chantraine, Dict. 947f., further Szemerenyi, Scripta minora III1487. — Deriv.: πτερόεις; άπτερος/έως; κυανό-, τανύ-, τανυσί-, χρυσό-, ωκύπτερος; πτεροφύτωρ L(not EGrE),; Πτέρως L ,; cf. πτέ- ρνξ Ε
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
F -όν (nom.) 1°; pl.: -ά (nom.) 3έ, 2°, -ά (acc.) l·, 3°, 2Η
Μ -[--] -ά 7386 1 [νμ] -όν τ/36; (δέ) -ά πυκνά Λ454, *£879; δέ -ά ο527; νηός -ά ποντοπόροιο Hes.Op.628, fr.205,7; -ά /2319, £53, Λ 125 = ψ272 ’[..] -ά πυκνά 0151
L ’Traina, RFIC 107, 1979, 257—75 (-ά πυκνά and its re- ception); 2H.T. Wallinga, Ships and sea-power before the great Persian War (Mn. Suppl. 121), Leiden etc. 1993, 39 n.23
B wing (1; lit. or metaph.), feather (2); only nom. (sg., pl.) and acc. (pl.), contrast πτέρυξ (q.v., F). — Epith. (in la): πυκ(ι)νά. — Wdfld.: πτέρυξ 1 wing la lit., wing of bird (so too doubtless 7386, 77 36), 3x in sim., comp. Λ 454 (οιωνοί) έρύουσι (obj. dead Socus), περί L-a πυκνά, βαλόν- τες Ψ3Ί9 σύν δέ L , (of dying dove) λίασθεν 0151 τινα- ξάσθην (eagles) L , (πολλά ν.1.) (η. πτερύγεσσιν ν. 149) £53 ιχθύς άγρώσσων (sc. λάρος) πυκινά -ά ('feathers’ poss. here) δεύεται άλμη (in sim.) /2319 (δσση θύρη θαλάμοιο τέτυ- κταί) τόσσ9 άρα τοΰ (eagle) έκάτερθεν έσαν -ά T3S6 τφ (Ach.) δ9 εύτε -ά γίνετ9 (new armour), άειρε δέ ποιμένα λαών η 36 τών (Phaeacians) νέες ώκεϊαι ώς εί -όν (i.e. 'a bird on the wing’) ήέ νόημα lb metaph. of oars (Λ125+) or sails (Hes.fr. 205) as wings of ship(s) Λ 125 έρετμά, τά τε -ά νηυσί πέλονται = ψ2Ί2 Hes. fr. 205,7 ίστί9 έθεν (Myrm.) νηός (ci., ιστία θέσαν νεώς codd.) -ά Ορ.628 στολίσας νηός -ά (unci, whether sails [West ad 1.] or oars [L2]; see also Edwards, Lang, of Hes. 113 w. n.70) 2 feather (ci. £53 in
1 	a above) o 527 έν δέ πόδεσσι 1 τίλλε (hawk, in flight) πέ- λειαν έχων, κατά δέ -ά χεϋεν έραζε J. Ν. O’Sullivan
πτερόφοιτον v.l. (— 'ranging about on wings’) in 'Homerus’ fr. 17,2 p. 109 Dav.: see πτεροφύτωρ J.N.O’Sullivan
πτερόφυτον v.l. s. πτεροφύτωρ
πτεροφύτωρ not EGrE: 'Homerus’ fr. 17,2 p. 109 Dav. (= inc.sed.fr.5,2 p. 148 Allen, qui -φοιτον rec.); -φύτορ9 (Stob.; -φυτον, -φοιτον vv.ll.) = wing-growing, i.e. causing wings to grow required by context (lover’s soul sprouts wings in response to beauty, to Eros’ άνάγκη) in Plat.; further s.v. ποτηνός J. N. O’Sullivan
πτέρυξ [3‘, 1°, 3H, 3h] E parall. form to (perh. <) πτερόν (q.v.). — Deriv.: τανύπτερυξ
F -γος 2; -γων 2; -γεσσι(ν) 6 Ml trisyll. [---] ύπό -γων Op.584 [~~1] -γος £316 [---] ύπό -γος/γων Ψ375, h. 21,1 2 quadrisyll. 2a [«^«] ^-γεσσι2 Th.269, h.33,13
2b άγαλλόμενα* L , £462, h.Merc.553; τιταινο-
μένω / καλυπτόμενοι L ,ν 0149, Sc. 134
L anc. views on accent: La Roche, Textkritik 347 f.; Lehrs, Arist. 297
B wing (1), feather (2). - Epith. (in 1): ώκείης*, ξουθησι. — Wdfld.: πτερόν 1 wing of bird or other being; of bird: £316 την (sparrow) δ9 ... -γος (πτερύγος v.l.: see L) λάβεν (sc. δράκων) 462 (ορνίθων έθνεα, χηνών ή γεράνων ή κύκνων) ένθα και ένθα ποτώνται άγαλλόμε- να -γεσσι Ψ375 δινεύουσαν (dove in flight) ύπό -γος βάλε (Teucer w. arrow) μέσσην (μέσσης ν.1.) 0149 (έπέτοντο [eagles]) τιταινομενω -γεσσιν (η. πτερά ν. 151) h. 21,1 Φοίβε, σέ κύκνος ύπό ('to the accompaniment of) -γων λιγ* άείδει — Op.584 (τέττιξ) καταχεύετ9 άοιδήν ' πυκνόν ύπό ('from under’) -γων h.Merc.553 παρθένοι (i.e. the Thriae [bees]) ώκείησιν άγαλλόμεναι ^-γεσσ^ Th.269 άνεμων πνοιήσι και οίωνοϊς αμ9 έπονται (Harpies) ' ώκείηζ L j h.33,13 έφάνησαν (Dioscuri) ' ξουθησι L , δι9 αίθερος άίξαντες 2 feather Sc. 134 δπισθε 1 μόρφνοιο φλεγύαο καλυπτόμενοι (arrows) -γεσσιν
1607
1608


πτέρυξ
πτολίεϋρον
D v.l. h.Merc.544 J.Ν.O’Sullivan
Πτέρως [le] der geflügelte Eros 'Homerus’ fr. 17,2 p. 109 Dav. (= inc. sed. fr. 5,2 p. 148 Allen) τόν δ* ήτοι θνητοί μέν "Έρωτα καλοΰσι ποτηνόν, 1 αθάνατοι δέ -τα διά πτεροφύτορ" άνάγκην. - Die Verse bei Plat. Phdr. 252b als άπόθετα ('abgelegene’) έπη Όμηριδών bezeichnet, aber offensichtl. ad hoc u. im Scherz vom Autor erfunden; s. H.Güntert, Von d. Sprache d. Götter u. Geister, Halle a. d. Saale 1921, 117f.; Labarbe, L’Homere de Platon 378ff.; Lohse, Helikon 4, 1964, 25ff.; G.J. de Vries, A Commentary on the Phaedrus of Plato, Amsterdam 1969, 159 f. G. Markwald
πτηξαι, πεπτηώς [4*, 5°, 1H] E < idg. *pieh2(k), s. Hackstein, Gl. 70, 2, 1992, 136ff. u. LIV2 481 f.; dagg. Balles, Sprache 39, 1997, 150. - Abi.: (*pioh2-) πτοιήσαι, πτώξ (s.d.); (*pih2-) αίγυπιός, s. Meier-Brügger, HS 108, 1995, 50 ff., dagg. Balles a.O.
M la -ξε £40 lb [-^] κατα-την / -ξας ύπ(ό) 0136, Ύ191 2 [1-* ] ,πε-ώς, χ 362 [2-2] L d £354 [<-’]
κατά δ" έ-ξαν i? 190 (δέ -ξαν mögl., vgl. lb u. Φ14) 3
[2-έχ] πε-ώτες Β3\2, £474; κατα^πε-υΐα, Sc.265; L ,ι ν98 St. im biceps außer 1 a
Σχ sch.D £40: είς δέος ήγαγε, 0136: έφοβήθησαν, ΑΊ91: δειλιάσας
Β niederdrücken, konkr. (2) u. übertr. (1), 6x Ptz. Pf. (Simplex außer 1H), 4x Aor. (Kompos. Laußer £40u), L u intrans., komplementär zu Präs.st. πτώσσω, vgl. auch die Augm.losigk. 0136, £40 (u. Θ190?) m. Φ26 u. kontrast. σ340; Subj. tier. £312, 0136, %191, menschl. £40, 4°, unbelebt v98, göttl. 1H. - Wortf.: δύνω BII9, (καθ) έζετο (Ύ275, σ395), εϊλο- μαι ΒΙΙ, έντυπός (LIV2 641), κλίνω ΒΙΙ3, (κατα)κύψαι, λιάζομαι Β2, μετοκλάζω, πτώσσω, συγχέω (/612, 7V8O8, Ω 358). 1 trans, (übertr. wie πτώσσω Β2): niedergeschlagen
machen £40 αχνυτο δέ σφι (verwundeten Führern) ’ θυμός fvi στήθεσσιν,. ό δέ ξύμβλητο γεραιός, ’ Νέστωρ, -ξε (πήξε, πλήξε w.ll.) δέ θυμόν u u "Αχαιών (Ag.: δείδω V.44), vgl. TV808, Ale. fr. 283,3 f. V. 2 intrans, (konkr. wie πτώσσω Bl): sich niederducken (aus Angst / um sich zu verbergen außer letzten 2 St.), 3° in Vbd. m. κείμην*; m. präp. Obj. (2° ποτί + Gen./Dat.; 5x ύπό + Dat./Akk.) außer £354, 1H (abs.); 4x (am Anf. u. Ende) Kompos. (Θ190 DSV, sonst KSV); in Gl. ΛΊ91, dir.R. £312, £354. 474 190
(Diskuswurf) βόμβησεν δέ λίθος* κατά δ" έ-ξαν ποτι γαίμ 1 Φαίηκες ' λαός ύπό ριπής zogen die Köpfe ein Θ136 (κεραυνόν πρόσθ" ίππων) ήκε χαμάζε* 1 δεινή δέ φλόξ ώρτο θεείου καιομένοιο, 1 τώ δ" ϊππω δείσαντε κατα-την ύπ* δχεσφι unter dem Joch (Ameis-H.) Ύ191 (ώς δτε νεβρόν κύων δίηται) τόν δ" εϊ πέρ τε λάθησι κατα-ξας ύπό θάμνφ, ’ άλλά τ" άνιχνεύων θέει έμπεδον, δφρα κεν εύρη, vgl. Ρ6ΊΊ, £476/82, £127 £312 (στρουθοΐο νεοσσοί) δζφ έπ* άκροτάτφ, πετάλοις υπο νπε-ώτες„ vgl. £289, τ520 £474 (κατά ρωπήϊα) αν δόνακας καί έλος, ύπό τεύχεσι L j ' κείμεθα (sc. im Hinterhalt), vgl. 7V405_ 354 (entkam schwimmend) ένθ" άναβάς, δθι τε δρίος ήν ύλης, κείμην πε-ώς (Razzia erfolglos) quatto /362 (ήκουσε Μέδων) πε-ώς γάρ έκειτο ύπό θρόνον, άμφι δε δέρμα ' έστο βοός (άλύσκων κήρα), vgl. V.382 II ν98 (λιμήν) δυο δέ προβλήτες έν αύτφ 1 άκταί άπορρώγες, λιμένος ποτι ^ε-υΐα,ι, 1 αΐ τ" άνέμων σκεπόωσι (κΰμα έκτοσθεν) auf der Hafenseite sich senkend (Ameis-H.), vgl. h.Ap.24 Sc.265 (Ά/νύς [ci. West, ZPE 67, 1987, 18]) χλωρή άΰσταλέη λιμφ κατα^ „ * γουνοπαχής gebeugt
Kompos.: καταπ, 4x in 2 (dagg. KSN, nicht KSV: ποτι v98, ΰπο £312) R. Führer
1609
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτοιήσαι [2°, 1H] E zu πτήξαι, s.d. E u. Hackstein, Gl. 70, 1992, 151—3 Σχ sch.Bam. /298: έν ευλαβείς καί φόβφ έγένοντο
Β (Akt.) aufscheuchen, (Med.) verstört / durcheinander sein, Kaus. zu πτώσσω (s. /298/304), am (spond.) VE außer σ340 (Kompos.) σ340 (,,Τηλεμάχω έρέω) ϊνα σ" αύθι διά μελεϊ- στί τάμησιν“ ' ώς είπών έπέεσσι διε-ησε γυναίκας. ' βάν δ" ιμεναι διά δώμα, λύθεν δ" ύπό γυϊα έκάστης ' ταρβοσύ- νη scheuchte auseinander /298 αίγίδ* άνέσχεν (Ath.) ’ ύψό- θεν έξ οροφής* τών δέ φρένες έ-ηθεν. ' οι δ* έφέβοντο gerieten in Panik, vgl. 0318-22 Op.447 (40jähriger Pflüger, έπί έργφ θυμόν έχων) κουρότερος γάρ άνήρ μεθ" όμήλικας έ-ηται verliert den Kopf wegen, vgl. V.444. 29 u. zum Augm. statt Redupl. έκτήσθαι (ion.) /402 (vgl. Hes. fr. 200,5, kontrast. Op. 437!), ferner (att.) Ruijgh, Scripta minora <I> 349f., Mn.IV56, 2003, 93. - Wortf.: δειδίσσομαι, δονέω (χ 300), θέλγω Β1 a, έκπατάσσω, έκπλήσσω, διατρέω, φέβο- μαι, φοβέω
Kompos.: διαπ. σ34Ο R.Führer
πτολεμ- s. πολεμ-
Πτολεμαΐος [Ρ] ΡΝ S. des Πειραιδης, V. des J-ύρυ- μέδων, (vgl. u J Bd.IISp.800,43-46) /1228 (-αίου), s. v.Kamptz 1 Id5. 39f, 1. 66. 70al; spez. zum Anlaut: Masson, in: Acta Myc. II, 281-293 (284-287); vgl. ferner πόλις E
V. Langholf
πτολιεΦρον [23‘, 8°, 3H, 3h, 2e] E zu πόλις/πτόλις viell. „a poetic coinage“ (S.West, Odyssey zu al) mit zu πόλις brauchbarem, bedeutungslosem Suffix (Risch §18c: „merkwürdig“) F -ov (Nom.) 2 (3?), -ov (Akk.) 33 (32?), -a (Akk.) 4
M [wLl -ον Ρ40Ί, Σ512 s X121, h.Cer.318 [w’v] Lfe- ρόν -ον, έλωμεν*Β22Ζ, 21239, <165; t , al, Cat. 94,10 Trav.; -ov h.Cer.356; -a /396, Hes.fr.33a,4 [νΧ| είχον ^έϋκτίμενον -ov, B5Q5. 546 s 569; Τίρυνθον/-α L , Sc. 81, Hes.fr. 129,16; L , £501, A33 = 0288, Φ433, y4, 0283, ω377; έκπέρσωσ"\εύ ναιόμενον -ον, Α 164, Β133 — 7V38O; L j /402; εύ ναιόμενα -α /149 s 291; Πύλου ^αίπύ -ον, /485, ο 193; L , £538, χ81; αίπεινόν -ον 0257; -ον £584, /668, h.Ap.410, Chersiasfr.2,2 p. 165 Dav. (-fr. 1,2 p. 143 Ber.)
Σχ sch.D A164: πόλισμα. πόλιν (- sch.min.P.Strassb. inv.33) L (s. πόλις) L^öö. 112
B Stadt - wie πόλις (in Bed. I, nicht 'Stadtgemeinde*), wird als metr. Variante ohne erkennbaren Bed.-Untersch., aber deutl. eingeschränkt, stark formelh., verwendet: πτολ. steht nur im Nom. u. Akk. (als Obj. nur weniger Verben), nur an drei Stellen im Vers (27 von 39 Stt. am VE). Die allg. Aussagen zu πόλις (s.d. B Vorbem.) gelten auch für πτολ. (in den Auflistungen dort wird jeweils πτολ. mitaufgeführt) Beiw.: αίπει- vov 0251; αίπύ £538, /485, x81, ol93; άλιστέφανον h.Ap.410; έπήρατον Σ512, ΆΊ21; έϋκτίμενον £501, 505. 546. 569, A33, 0288, Φ433, γ4, 0283, ß>377, Sc.81, Hes.fr. 129,16; εύ ναιόμενον Α 164, £133, /149. 291. 402, JV380, Φ433; εύρύχορον Chersiasfr.2,2 p. 165 Dav. (- fr. 1,2 p. 143 Ber.); έφαλον £584; ιερόν a2, <165, Cat.94,10; κρα- ναόν h.Cer.356 Syntax: ON als Appos. zu πτολ.: /149 s 291, «81, h.Ap.410; πτολ. als Appos. zu ON: £501. 505. 546. 569* 584, /402. 668, γ4, 0283, ω377, Sc.81, Hes.fr. 129,16, h.Ap.410; mit Gen. des ΟΝ: Δίου £538, "Ελευσϊνος h. Cer. 318. 356, "Ιλίου £133, A33, 0 288, N380, Φ433, Πύλου /485,0 193, Τροίης α2; mit Gen. der Bewohner: Κι- κόνων 1165, Τρώων Α 164; mit Gen. des Herrschers, Gründ-
1610


πτολίεθρον
πτολίπορθος, πτολιπόρθιος
ers: Ένυήος 1663, Λάμου κ81, Νηλήος χ4; mit Zugehörig- keitsadj.: Λαιστρυγονίην κ81 1 Stadt innehaben, bewoh-
nen/besitzen, beherrschen, beschützen πτολ. als Obj. von έχω, ναίω, δίδωμι, έρυμαι (vgl. πόλις BI Iba) £501 (οί τ’... είχον) Ώκαλέην Μεδεώνά τ’, ^έϋκτίμενον -ον3 (zu έχω s. πόλις zu £648) 505 οϊ θ’ Ύποθήβας (ύπό Θήβας ν.1.) είχον, L j 546 οΐ δ’ άρ’ Αθήνας είχον L u, 1 δήμον Έρεχθή- ος (vgl. πόλις Β Vorbem. 2.3) = 569 (Μυκήνας) 538 (οΐ δ’... έχον) Κήρινθόν τ’ εφαλον Δίου τ’ (Δϊόν τ’ Bekker) αίπύ -ν 584 οϊ τ’ αρ’ Άμύκλας είχον Έλος τ’, εφαλον -ον h.Cer.356 ούδέ θεοϊσι ' μίσγεται (Dem.), άλλ’ άπάνευθε θυώδεος ένδοθι νηοϋ ήσται, Έλευσϊνος κραναόν -ον έχουσα", hat als Aufenthaltsort Hes. fr. 33a,4 νόσφιν 5’] άλλήλων ναϊον (Nel. u. Pelias) πτολίεθρα ' [ήτοι ό μ]έν (sc. Nel.) Πύλον είχε καί έκτισε γην [ερατεινήν] (die Stadt des Pelias ist lolkos, s. fr. 37,17), zu ναίω s. πόλις zu Sc. 474 129,16 Προΐτος δ’ αύ Τίρυ]νθα L u 1 [νάσσατο] (suppl. West) /149 (Ag.:) „επτά δέ οί (sc. Ach.) δώσω ^εύ ναιόμε- VjO -α, ' Καρδαμύλην Ένόπην τε καί 'Ιρήν ποιήεσσαν ' Φηράς τε ζαθέας ήδ’ ’Άνθειαν βαθύλειμον ' καλήν τ’ Αΐ- πειαν καί Πήδασον άμπελόεσσαν. 1 πάσαι δ’ έγγύς άλός, νέαται Πύλου ήμαθόεντος" = 291, zur Verfügbarkeit von Städten vgl. <5176 396 (Ach.) πολλοί Άχαιϊδες είσίν άν’ Ελλάδα τε Φθίην τε ' κοΰραι άριστήων, οϊ τε -α ρύονται, zu έρυμαι s. πόλις zu h.Cer. 151 2 Stadt birgt Schätze
πτολ. als Subj. zu κτήσασθαι u. έέργω (vgl. Ύ118 in πόλις BIlc) /402 (Ach.:) ,,ού γάρ έμοί ψυχής άντάξιον ούδ’ οσα φασίν 1 Ίλιον (Ιλίου ν.1.) έκτήσθαι L jOV -ον" Σ512 (Schildbeschr.) δίχα δέ σφίσιν ήνδανε βουλή, ' ήέ διαπρα- θέειν ή ανδιχα πάντα δάσασθαι ' κτήσιν όσην -ον έπήρα- τον ^έντός έεργενΛ £ ΑΊ21 (ν. om. papp, et codd. nonn.), nicht 'Mauerring’, (so L6127), sondern die Stadt hat etwas in sich, vgl. z.B. Op.269 οϊην δίκην πόλις έντός έέργει (u. vgl. έντός Blaa) 3 Gott schützt Stadt πτολ. als Obj. zu έρυμαι (vgl.Sc. 105 in πόλις Bild) 0257 (Ap. zu Hektor: „Zeus hat dir Ap. als Beschützer geschickt) δς σε πάρος περ 1 ρύομ’, όμως αύτόν τε καί αίπεινόν -ον" 4 Tätigkeiten, Bewegungen in Stadt, zur Stadt hin, aus der Stadt heraus (s. πόλις BI2) 4a Chersias fr.2,2 p. 165 Dav. (= fr. 1,2 p. 143 Ber.) έκ δέ Ποσειδάωνος άγακλειτής τε Μιδείης ' Άσπληδών γένεθ’ υιός L0v’ εύρύχορον -ovJ9 Bezug von L d auf Geburt des Aspledon schwer erklärbar, viell. auf Verb in nicht überl. Vers (vgl. άνά I 750,60), sonst vgl. άνά πτόλιν Θ55 (in πόλις BI2a) 4b in Stadt gehen, kommen πτολ. zu Präp. ές u. als Obj. von ίκάνω (s. πόλις BI2c) 283 εϊ- σατ’ (Heph.) ϊμεν ές Λήμνον, ^ευκτίμενον -ον„ 1 ή οί γαιάων πολύ φιλτάτη έστιν άπασέων, vgl. Ξ230 (Λήμνον, πόλιν θείοιο Θόαντος), zu ές vgl. ν323 (in πόλις BI2cabb) /4 οί δέ (Tel. u. Gef.) Πύλον, Νηλήος L j, 1 ιξόν, zu ίκάνω vgl.Z230 (in πόλις BI2cycc) «81 (Erz.) έβδομάτη δ’ ίκό- μεσθα Λάμου ^αίπύ -ονΛ, 1 Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην 0 193 αίψα δ’ έπειθ’ ϊκοντο (Tei. u. Peisistr.) Πύλου L , h.Cer. 318 ϊκετο (Iris) δέ -ον Έλευσϊνος θυοέσσης h.Ap.410 πάρ δέ Λακωνίδα γαΐαν άλιστέφανον -ον ' ϊξον καί χώρον Ήελίοιο ' Ταίναρον 4 c Stadt verlassen πτολ. Obj. von λείπω (vgl. πόλις BI2dß zu Ύ383) /485
τώ δ’ ούκ άέκοντε πετέσθην (Tei. u. Peisistr.) ' ές πεδίον, λιπετην δε Πυλου (Πυλον v.l.) L u Sc. 81 δτ9 έϋστέφανον ποτι Θηβην 1 ήλθε (Amphitryon) λιπών Τίρυνθον, έϋκτίμε- νον -ον 5 Stadt erobern, zerstören πτολ. Obj. zu αίρέω, (έξ)άλαπάζω, (έκ)πέρθω (vgl. πόλις BI3bß) Α 164 (Ach.:) „ού μέν σοί ποτέ ίσον έχω γέρας όππότ9 'Αχαιοί ' Τρώων έκπέρσωσ’ ^εύ ναιόμενον -ovf eine Stadt der Troer, zu (έκ)- πέρθω vgl. A 19 (in πόλις a.O.) £133 (Ag.:) „ούκ είώσ9 έθέλοντα ' Ιλίου (Ίλιον ν.1.) έκπέρσαι L f s JV380 £407 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ούδέ τό έλπετο (Ach.) πάμπαν, 1 έκπέρσειν (Patr.) -ον άνευ έθεν, ούδέ σύν αύτφ Φ433 (Ath., nachdem sie Aphr. zu Boden gestoßen hat: „wenn alle Verteidiger Troias so wären wie Aphr.) τώ κεν δή πάλαι αμμες έπαυσάμεθα πτολέμοιο ' Ιλίου (Ίλιον ν.1.) έκπέρσαντες ^έυκτίμενον -ovf α2 έπεί Τροίης ιερόν -ον έπερσε (vgl. V.3 πολλών δ’ άνθρώπων ιδεν άστεα) Δ 33 (Zeus zu Hera: „was haben dir Priam. u. seine Kinder schlimmes getan) δ τ’ άσπερχές μενεαίνεις ' Ιλίου έξαλαπάξαι L Λ" = 0288, zu (έξ)άλαπάζω vgl. zu Α 129 in πόλις a.O. £ 228 (Thers. zu Ag.: „in deiner Hütte sind viele ausgewählte Frauen) ας τοι Αχαιοί 1 πρωτίστφ δί- δομεν, εύτ’ άν -ον έλωμεν", zu αίρέω vgl. zu £12 in πόλις a.O. Α239 (Ag.: „Geier sollen die Haut der Troer fressen, ihre Frauen und Kinder aber) αξομεν έν νήεσσιν, έπήν -ον ελωμεν" /668 τήν (= Iphis) οί (= Patr.) πόρε δϊος Άχιλλεύς 1 Σκΰρον έλών αίπεΐαν, Ένυήος -ον ί 165 (Erz.: es gab noch genügend Wein in den Schiffen) πολλόν γάρ έν άμφιφορεΰσιν έκαστοι ' ήφύσαμεν Κικόνων ιερόν -ον έλόντες ω3Π (Laertes:) ,,οίος Νήρικον ειλον, L ’ ακτήν ήπείροιο, Κεφαλλήνεσσιν άνάσσων" 6 ohne Kontext: Cat.94,10 Trav. [fep]ov -ov
D K30b (= £133), %10a (= A33+); v.l. A416, ω214
G Liste von Städten, die als πτολ. bez. werden, s. πόλις G 2 Μ. Schmidt
Πτολιπόρθης PN S. der Pen. Teleg.fr. 1 p.73 Dav. L(in Prosaref.)j £ Thesprotis fr. 1 p. 189 Be. L u, vgl. ebd. fr. 2 p. 190; s. +K.Scherling, 'Poliporthes’, RE XXI 2 (1952), Sp. 1390f.; vgl. E.Wüst, 'Penelope’, RE XIX 1 (1937), Sp. 480,49 ff; spez. zum Anlaut s. zu Πτολεμαίος
V. Langholf
πτολίπορθος, πτολιπόρθιος [10*, 8°, 3H] Ε -ος verb. Rektionskomp. m. verbalem, o-stufigem HG, dazu Dublette auf -ιος (vgl. αθεμιστος/ιος), s. Ruijgh, Scripta minora II545, Risch §40b. 74a; zum Anlaut s. πόλις E
Μ 1 -ος [«κ,ί«] ό ν-ος ΌδυσσεύςΛ £278, λΓ363; L d, i?3, π442, χ 283; -ος Ένυώ £333 [^χ] Άρηα/ϊ -ον/φ Κ152 / Th.936; Άχιλλήα/ϊ -ον/φ 0372= 077, Φ55Ο / 0108; Όδυσσήα/ϊ -ον/φ σ356, ω 119 / £447; Ήρακλήϊ πτολιπόρθφ Hes. fr. 25,23 suppl., 229,17 suppl. -φ £728, K384 2 -ιος Όδυσσήα -ιον ί504. 530 13χ am
VE, immer m. vorherigen EN ([Jl-2od. -±-1); 6χ nach Hephthemimeres, gefolgt von bakcheischem ΕΝ; 2x (-θιος) vor buk. Dih. m. vorh. EN (nur Od.)
Σχ sch.D £278: άνά δ9 ό -ος Όδυσσεύς έστη* τό έξής* άνέστη ό τάς ^πόλεις πορθμών ό πολεμικός διακείμε- νος Όδυσσεύς ... προκατεσκεύακεν δέ αύτωΐ ό ποιητής τήν τής Ιλίου πόρθησιν ..., ώς καί άλγαχύσε τής ποιή· σεως φησί ’σήι δ’ ήλω βουλήι πόλις Πριάμοιο άνακτος (^ Ζ230)’
L Ήinterlechner, Hom. Epith. 88; 2Parry, Homerie Verse, bes. 90; 3K.A.Priess, D. Mythol. Stoff der II., Diss. Mainz 1977, 160f.; 4Erbse, H. 111, 1983, 5; ’Wickert-Micknat, Unfreiheit 66; 6H.Bannert, Formen des Wiederholens (WS Beih. 13), Wien 1988, 102; 7Hölscher, Odyssee 56-75 (bes. 57. 59); Oka, A&A 76, 1990, 18-34; ’H.Bemsdorff, Zur Rolle des Aussehens (Hypomnemata 97), Göttingen 1992, 107 f.
B städteerobemd, städtezerstörend Epith. von Menschen (1): Od. (II. u. Od.), Ach. (nur II.) u. Her. (nur Hes.), je Ix (in 11.) Oil., Otrynteus, und Göttern (2): Ares, Enyo; - Ares, Ach., Od., Otrynteus, Oil. m. gleichlautenden Endungen (·ηΐ)* — Wortf.: kontrast. έρυσίπτολις — metr. Varianten: μεγάθυμος Δ46Ί u.ö., πλήξιππος Λ 93 u.ö., πολύδακρυς Γ132 u.ö., πολύμητις Α311 u.ö., πολυμήχανος £173 u.ö.; wenn
1611
1612


πτολίπορθος, πτολιπόρΦιος
ΕΝβ dann oft θείοιο (metr. Var. zu θείου) 1 von Menschen Od. [2\ 8°]: bzg. auf Troia, (s. /230, Θ 494 ff. u. a2); häufig zum Kontext passend / funktionell (s. L1, L3160f., L7); vgl. metr. Varianten πολύμητις, πολυμήχανος (nur in Vok.For- mel) u. Gen. Όδ. θείοιο B278 (nachdem er Thers. zum Schweigen gebracht hatte) άνά δ9 ό ^-ος Όδυσσεύς. 1 έστη σκήπτρον έχων, tadelt Ag. Κ 363 ως τόν (Dolon) Τυδέίδης ήδ9 ό L j διώκετον, nur diese beide Stt. in II. m. Artikel: Titel von Od. (vgl. 1504), mit dessen δόλος Troia eingenommen worden ist (s. Leaf u. Ameis-H. z.St., L5); funktionell, wo Od. zum Kampf anspomt (vgl. £273), u. im Jagdkontext #3 äv δ’ άρα διογενής ώρτο L d, der noch unbekannte (i 19ff.) /283 ένθ9 αύτ" Εύρυδάμαντα βάλε L j £447 σπείσας (Eum. beim Empfang) δ9 αϊθοπα οίνον Όδυσσήϊ -φ ' έν χείρεσσιν έθηκεν, dem Eum. noch unbekannt σ356 αμα τε προσέειπεν (Eurym.) ^Οδυσσήα -ον. · „ξεΐν9, 7 αρ κ9 έθέλοις θητευέμεν ...“, fast ironisch, vgl. V.376ff. in dir. R.: π442 (Eurym. zu Pen.:) „καί έμέ (nb. Tel.) -ος Όδυσσεύς ' πολλά- κι γούνασιν οίσιν έφεσσάμενος“ ω 119 (Ag. im Hades zu Amphimedon:) „σπουδή παρπεπιθόντες (Ag. u. Men., zur Teilnahme am tr. Krieg) L /*, metr. gleichw. μεγάθυμον o243, vgl. L759 ι 504 (Od. zu Polyphem:) ,,φάσθαι Όδυσ- σήα -ιον έξαλαώσαι, ' υιόν Λαέρτεω, Ιθάκη ένι οίκί9 έχον- τα“, phonolog.-metr. Ähnlichk. zw. έξαλαώσαι u. έξαλα πάξαι (Pazdemik, AJPh 116, 1995, 351) 530 (Polyphem zu Pos.:) „δός μή Όδυσσήα -ιον (-ον ν.1.) οίκαδ9 ίκέσθαι“ — Ach. [4‘J: Bezug auf viele Städte, s. /328, Σ342; anders L8 (Troia); vgl. μεγάθυμος Αχ. (VE <μ168) u. Gen. Αχ. θείοιο (T279.297) 0372 « ΟΊΊ (Ath. / Zeus zu Hera:) ,,λισσο- μένη (Thetis) τιμήσαι /Αχιλλήα -ov.“ Φ550 ώς ένόησεν (Agenor) L u ' εστη schaudert beim Anblick Ach.’ (s. V. 566 u. bes. V. 583ff.) Ω108 (Zeus zu Thetis:) „έννημαρ δή νεΐκος έν άθανάτοισιν όρωρεν 1 "Εκτορος άμφι νέκυι και ’Αχιλ- λήϊ -φ“ — Her. [2Η]: (s. auch D) vgl. am VE βίη Ήρ.
(Hes.fr.25,18) u. Gen. Ήρ. θείοιο 025 u.ö.: Hes.fr.25,23 suppl. ό δέ δώ]κεν ανακτι 1 9Αμφιτρυωνιά[δ]η ΉΙρακλήϊ πτολιπό]ρθφ 229,17 suppl. Ήρ]ακλήϊ πτολι[πόρθφ — andere: £728 τόν (Medon) ρ9 ετεκεν 'Ρήνη ύπ9 Όϊληί -φ, in Schiffskatalog oft Epith., die Tapferkeit betonen: s. μεγάθυμος, ύπέρθυμος V.7O6. 746; zu Oileus vgl. Ό. πλήξιππον (NE Λ 93) u. Gen. Ό. θείοιο (VE) Κ384 (Ach. ergreift den έσθλόν ηγήτορα Iphition) δν νύμφη τέκε νηίς Ότρυντηί -φ (s. Ότρυντεύς) 2 von Göttern Enyo: E333 (Diom. erkennt, daß Aphr. άναλκις ist u. nicht eine der Kriegsgöttinnen) οΰτ9 αρ9 Άθηναίη οΰτε -ος 9Ενυώ, vgl. £592 πότνι9 9Ε. (VE) — Ares: ΚΙ52 οί δ9 (troerfreundliche Götter) ... καθϊζον έπ9 όφρύσι Καλλικολωνης ' άμφί σέ Φοίβε καί Άρηα -ον Th. 936 οϊ τ9 (Φόβος u. Δεΐμος) κλονέουσι φάλαγγας * έν πολέμφ κρυόεντι σύν Άρηϊ -φ, vgl. V. 933 f. (Ά.1 ρινοτόρφ), u. metr. VE-Variante πολύδακρυν Ά. Π32 u.ö., sonstige Epith. von 9A. s.d. I Sp. 1265,33 f.
D Hes. fr. 259b,8 suppl. (vgl. fr. 25,23; 229,17)
C.P.de Putter πτόλις s. πόλις
πτόρθος [1°, 1H] E unclear; further Fumee, Vorgriech. 152, Weitenberg, ZVS 89, 1975, 66ff., Hiersche, ZVS 91, 1977/78, 51 ff., Szemerenyi, Scripta Minora III1486L
B (leafy) branch (£128); Op.421 perh. (see e.g. Porzig, Satzinhalte 50; contra: Frisk s.v.) verb. abstr. (-θμοϊο ci.), 'shooting, sprouting’ (but do trees continue sprouting until aut- umn? Perh. 'being in leaf?) £128 έκ ... <5’ ΰλης -ον κλάσε (φύλλων, to cover his genitals) Op.421 φύλλα δ* έραζε χέει (sc. ΰλη, in early autumn), -οιο τε λήγει (cf. ZI46—9). — W d f 1 d.: θαλος, οζος I J· N. O’Sullivan
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτυ(ξ)
πτύγμα [Γ] Σχ sch.D £315: άντί του διπλφ πέπλφ, sch.min. P.Amst.5 zu £315: π]τύχιον
L ‘ Marinatos, Arch. Hom. A12. 42. 49 f.; 2A. Pekridou-Go- recki, Mode im ant. Griechenland, München 1989, 77ff.; 'Lorimer, Monuments, Plate XXXI1; 4M.M. Lee, The Myth of the classical Peplos, Diss. BrynMawr 1999
B uns., nach Wortbildg. (zu πτύσσω m. -μα-Suff., s. Risch § 21 a) wahrsch. (wie πτυκτός, s.d.) „etwas zusammengefaltetes, in Schichten gelegtes“, aber genaue Bed. weder durch Kontext noch aus nachep. Verwendg. erschließbar (vgl. L’ 12) £315 άμφί δ9 έόν φίλον υιόν (den von Diom. getroffenen Aen.) έχεύατο (Aphr.) πήχεε λευκώ, ' πρόσθε δέ οί Ζπέ- πλο.ιο φαεινού -α κάλυψεν ' έρκος έμεν βελέων, das t .ιο -α, das den Aen. (wie sonst ein σάκος, vgl. καλύπτω BI3 u. II1 b) schützen soll, ist entweder (1) e. Teil des L .ς (L .io als Gen.part.), u. zwar (la) 'Überschlag’, d. i. der obere Teil e. Kleides, das durch Überschlagen des Stoffes doppelt gelegt wird, od. (1 b) 'Falte’ od. 'Faltenwurf des L .ς, od. (2) der ganze L .ς (u .io als Gen.mat.), entweder (2a) weil wie Mantel (χλαϊνα, s. διπλόος Bl) doppelt od. mehrfach gelegt (s. sch.D), od. (2b) -a Bez. des Umlegens/Überschlagen des 'Peplos’ (so viell. sch. £315b τό περίσσευμα zu verst.). Disk.: zu la: viell. πτύξ/πτυχή nachep. mit dieser Bed.: Eur. Suppl. 979 πέπλων πτύχα, auch άπόπτυγμα (IG 2,652A,20); aber Sit. kaum vorstellbar (s. L'42); zu 1b: außer viell. h.Cer. 176 (s. πτύξ B3) weder πτύξ/πτυχή noch Abi. von πτύσσω bei Stoffen u. Kleidern 'Falten* (auch nachep. nicht), sondern Lagen, Schichten (Bez. von Falten an Kleid, 'Faltenrock’ nachep. στολίς, -ίδες, στόλωμα); Bed. 'Falten’ allerdings nicht ganz auszuschließen, da Falten in Kleidern durch Aufeinanderlegen von Teilen des Stoffes [od. durch irgendeine Form des Plissierens, vgl. L299] gemacht werden); la u. 1b aber nur mögl., wenn πέπλος 'Kleid’, dagegen aber V. £338 (Diom. trifft άκρην χεΐρα d. Aphr., ειθαρ δέ δόρυ χροός άντετόρησεν 1 άμβροσίου διά πέπλου, όν οί Χάριτες κάμον αύταί, ’ πρυμνόν υπέρ θέναρος), Aen. (in den Armen der Aphr.) u. Hand d. Aphr., also wohl Aphr. selbst, werden kaum von (faltenreichem) Kleid der Aphr. verdeckt, sondern eher von umgehängtem od. übergeworfenem Schleier od. Mantel (s. L'42 u. allgemein zustimmend L2, anders s.v. πέπλος Bl); desw. 2a od. 2b wahrsch. — Wortf.: διπλόος / διπλή (s. sch. D), δίπτυχος, πτύξ, δίπλαξ, πτύσσω
C. Ρ. de Putter-Μ. Schmidt
πτυχτός [1'] Σχ sch.D Ζ169: διπλφ L ’Heubeck, Arch. Hom. Χ141 f.; 2Burkert, in: R. Hägg ed., The Gr. Renaissance of the Eighth Century BC, Stockholm 1983, 52 ff. (zu phön. δέλτος); 3Kirk, Iliad z.St.; 4E.LaIou (Hrsg.), Les ta- blettes a ecrire de 1’antiquite a 1’epoque moderne, Tumhout 1992 (Bibliologia 12); 3West, East 25; ‘B.Powell, in: New Companion 26—8
B (zu πτύσσω:) zusammengefaltet, zusammengelegt vom (elfenbeinernen od. hölzernen) Täfelchen (πίναξ, s.d.) ZI69 πέμπε (Proitos) δέ μιν (Belleroph.) Λυκίηνδέ, πόρεν δ9 ό γε σήματα λυγρά ' γράψας έν πίνακι ·φ (τυκτώ(ι) u. πυκτώι vv.ll., cf. Ruijgh, Etudes {90) θυμοφθόρα πολλά, Zusammenlegung zum Schutz sowie (durch Versiegelg.) zur Geheimhaltg. des Geschriebenen; vgl. phön. δέλτοι (L2; Hdt 7,29 δελτίον δίπτυχον [δίπτυκτον v.l.]); röm. pugillaris; zu verseh. Auffassungen hinsichtl. der Schriftart s. L u. s.v. σήμα
C.P.de Putter
πτυ(ξ) [6‘, 1°, 1H, 3h] E Wz.nomen, s. Porzig, Satzinhalte 240L; Chantraine, Morph, hist. 273 u. Risch §3c; die Wz. ist isoliert, s. Frisk s.v. πτύσσω u. Szemerenyi, Scripta Minora III 1613
1614


πτύ(ξ)
1489f. — Abi.: δί-, πολύ-, τρίπτυχος, πτύγμα, πτυκτός, πτύσσω
Γ ~Χι 3, -χες 2, -χας 6 Μ (nur zweis.) -[--] διά -χας Η 241 Η~~] -χας ήλασε Υ210 -[-<>] ύπό -χί Παρνησοΐο h.Ap.269, h.Merc.555; -χί Ούλύμποιο Υ22\ L άες ήλήλαντο Sc. 143; -χες Σ481; -χας Ούλύμποιο Λ 77; ελασσε διά -χας Γ269; -χας τ432, h.Cer. 176
Εχ sch.D Υ22: -χί’ άποκλίσει. έξοχή, Υ269: -ας’ τά ελάσματα της άσπίδος, sch.Bam. τ432: τάς άποκλίσεις
L ’Myres, JHS 61, 1941, 21 fT.; zum Schild (allg.): 2Snod- grass, Armour 37ff.; 3van Wees, Status Warriors 17—21
B (1) Schicht, Lage; Streifen (von Schild); (2) wahrsch. Gipfel, Höhe (von Berg, Gebirge); (3) Teil e. Kleides, mögl. Saum, Faltenwurf, Lage/Stoffbahn, Volant, zu den Bed.en untereinander s. zu 1 bis 3 1 [4‘, 1H] Schicht, Lage; Streifen,
von Schild (nur zu σάκος), vgl. τρίπτυχος (vom Helm); in II. stets m. Zahlwort; Aias’ Schild: 7x Leder (kontrast. τετραδέ- λυμνον des Teukros 0479) + Ix Bronze; Ach.’s Schild: 5x Metall(?); 3x m. (δ ι) ελαύνω. - Wortf.: (άντυξ) κύκλος, οίμος(1), ρινός Η241 καί βάλεν (Hektor) Αϊαντος δεινόν σάκος έπταβόειον 1 άκρότατον~ κατά χαλκόν, δς όγδοος ήεν έπ" αύτφ. 1 έξ δέ διά -χας ήλθε χαλκός ' έν τή δ9 έβδομάτη ρινφ σχέτο, aus dieser Beschr. u. 219—23 (vgl. A 545 u.ö. sowie βοΰς, βοέη / βοείη von anderen Schilden: //238, M105. 137, /7636, P492f.) geht hervor, daß die Schichten von Aias’ Schild — sowie von and. Schilden — aus Leder sind, konzentr. m. nach außen abnehmendem Durchmesser (vgl. K275f. von Aen.’ άσπίς) übereinandergenäht (M294—7, ά. von Sarp.) u. m. einer (hier 8.) Bronzeschicht abgeschlossen wurden (vgl. ρινοί 4- χαλκός von Hektors άσπίς TV804 sowie 406 von Idom.’ ά.) Σ481 πέντε δ9 αρ9 αύτοΰ έσαν σάκεος -χες, vgl. 479 f. (αντυγα τρίπλακα) Υ269. 270 ούδέ τότ9 Αίνείαο έγχος ' ρήξε σάκος’ χρνσός γάρ έρύ- κακε, δώρα δεοΐο’ άλλά δύω μέν έλασσε (δλάσσε ν.1.) διά -χας, αί δ9 αρ9 έτι τρεις ' ήσαν, έπεί πέντε -χας ήλασε κυλλοποδίων, ' τάς δύο χαλκείας, δύο δ9 ένδοδι κασσιτέροιο, 1 τήν δέ μίαν χρυσήν, τή ρ9 έσχετο μείλινον έγχος (Υ269—212 ath. Arist., dazu Edwards, Iliad z.St., L319) Sc. 143 (χερσί γε μήν σάκος εΐλε παναίολον δαΰμα ίδέ- σδαι) παν μέν γάρ κύκλφ τιτάνφ λευκφ τ9 έλέφαντι 1 ήλέκτρφ δ9 ύπολαμπές έην χρυσφ τε φαεινφ 1 λαμπόμε- νον, κυάνου δέ διά -χες_ ήλήλαντο (ν. susp.), -χες hier "Streifen9 (aus κύανος, vgl. οϊμοι κύανοιο von Ag.s δώρηξ Λ 24) od. „concentric bands of inlaf \ L1
2 	[2*, 1°, 2h] wahrsch. Gipfel, Höhe (von Berg, Gebirge), nur von Ol. (II.) u. Parnaß (Od., h.), vgl. πολύπτυχος von Ol. u. Ida-Gebirge, πολυδειράδος vom Ol.; die (offenbar nachep.) Bed. 'Bergtal’, 'Schlucht’ paßt zu Ol. nicht u. ist auch bei Parnaß unwahrsch.; unklar aber Verh. von Bed. 'Gipfel’, 'Höhe’ zur offenbar urspr. (vgl. Denom. πτύσσω) Bed. 'Schicht’, 'Lage’, viell. über 'Falte’ (s. zu 3 u. s.v. πτύγμα), dann 'Gipfel’, 'Zacken’ verstanden als Krümmung des Berges; außer r432 immer m. Gen., zur Ortsbest. 3x m. Präp. (κατά, ύπό), Ix lok. Dat., nicht in Gl., 3x dir.R.; Beiw.: ήνεμόεσσα — Wortf.: γουνός u. s. κάρη sowie άκριες, ακρος (s.d. B6e), δειράς, κνημός, σκοπίη, τέδρον u. vgl. νώτον B3 (νώτα δαλάσσης)’, kontrast. s. βήσσα Λ 11 (die anderen Götter waren nicht auf dem Schlachtfeld) άλλά έκηλοι ‘ σφοΐσιν ένί μεγάροισι καδ- ήατο, ηχι έκάστφ ' δώματα καλά τέτυκτο κατά -ας (στίχας ν.1.) Ούλύμποιο, vgl. Α607 u. (zur Lage der Götterwohnungen) Th.42f. (κάρη ... Όλύμπου 1 δώματα τ9 άδανάτων), h.29,1 (έν δώμασιν ύψηλοΐσιν) u. vgl. ο. s.v. Όλυμπος Υ22 (Zeus zu Pos.:) „ήτοι μέν έγώ μενέω -ί Ούλύμποιο ' ήμενος, ένδ9 όρόων φρένα τέρψομαι“, Zeus ist, wie üblich u. erst recht, um alles gut zu sehen, auf dem höchsten Gipfel 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτύσσω
des Ol. (vgl. Y5 κράτος άπ9 Ούλύμποιο πολυπτύχου, Θ3 [Ort der von Zeus anberaumten Versammlung] άκροτάτη κορυφή, h.Merc. 322 τέρδρον, Op.8 ύπέρτατα δώματα) τ432 αίπύ δ9 δρος προσέβαν (Od. u. Söhne d. Autolykos) καταει- μένον ΰλη ' Παρνησοΰ, τάχα δ9 ικανόν -ας ήνεμοέσσας (dann ging die Sonne auf, οί δ9 ές βήσσαν ικανόν V.435), πτ. u. βήσσα nicht ident.: sie erreichen schnell die windigen Höhen (des steilen Berges) u. (von dort) kommen sie in ein Waldtal (wo an einer Stelle gar kein Wind hinkommt, V.440) h.Ap.269 (Telph. zu Ap. über Orakelstätte:) έν Κρίση ποίη- σαι ^ύπό -ί ΠαρνησοΐοJ5 unterhalb des Gipfels, unterhalb der Erhebung des Parnaß, vgl. V. 280 f.: vom Tal (βήσση) d. Kephi- sos προσέβης πρός δειράδα, u. kommst nach Krisa ύπό Παρνησόν, zu einem Ausläufer (κνημός) d. Parnaß h.Merc.555 (Ap. zu Hermes:) „οικία ναιετάουσιν (die drei Bienenjungfrauen) L 1 μαντείης άπάνευδε διδάσκαλοι“
3 	viell. Saum, Faltenwurf, Lage, Stoffbahn, od. Volant (e. Kleides) h.Cer. 176 αί δ9 (T. der Met.) ώς τ9 ή έλαφοι ή πόρτιες ήαρος ώρη 1 άλλοντ9 αν λειμώνα κορεσσάμεναι φρένα φορβή, 1 ώς αί έπισχόμεναι (άνασχόμεναι ci.) έανών -ας ίμεροέντων 1 ηίξαν κοίλην κατ9 άμαξιτόν, άμφί δέ χαΐται 1 ώμοις αίσσοντο, Sit. eindeutig (s. Richardson z.St., m. Hinweisen auf bildl. Darstellg.en), aber π. unklar, vgl. πτύγμα', viell. 'Saum’ (Cassola: lembi), aber das, was die Mädchen 'festhalten’ ist eigtl. nicht der Saum (den sie freilich vom Boden hochhalten), sondern höherer Teil des Kleides; zu 'Falte’, 'Faltenwurf s. πτύγμα·, 'Stoffbahn’, 'Lage’ (aus denen Kleid hergestellt wird, vgl. L238) eher passend zu Bl, dann έανών -ας = έανάς, od. Volant (Volantkleider schon aus myk. Zeit bekannt, s. L2 57 f.)
D v.l. h.Merc. 326 C. P. de Putter-M. Schmidt
πτυ(ον) [l·] E ererbt (πτ. sek., vgl. problem. πτόλεμος, πτόλις) od. Lehnwort? s. Frisk s.v., Risch § 5 f.; sowie Fumee, Vorgriech. 314, Szemerenyi, Scripta minora III 1488f.; zum 'ep.’ -φι Schwyzer I 550 f., Meier-Brügger, Gr. Sprw. II 67j anders πτύω Εχ sch.D ad 1.: πτύον δέ έστιν, έν φ τά ήλοημένα γεννήματα άναβάλλουσι χωρίζοντες τοΰ άχύρου, s. noch Hsch. s.v. δρΐναξ: πτύον σίτου
Β Wurfschaufel zum 'Worfeln’ von (Getreide u. hier) Hülsenfrüchten, im Gl., wohl landwirtschaftl. t.t., vgl. λικμητήρ (λικμάω), λίκνον u. (als Rätselwort, 'Kenning’) άδηρηλοιγός, zur Sache s.d. u. Richter, Arch. Hom. H 122; Epith. πλατύς TV588 (Gl.:) ώς δ9 ότ9 άπό πλατέος -όφιν μεγάλην κατ9 άλωήν ' δρφσκωσιν κύαμοι ή έρέβινδοι 1 πνοιή ύπό καί λικμητήρος έρωή (so prallte Helenos’ Pfeil von Men.’ Harnisch ab), s. Janko, Iliad z.St. u. Fränkel, Hom. Gl. 43 f. (der άπό πλατέος [sc. 'Fläche’] von πτ. [sc. Instr.] trennt); vgl. E499-502 H. W. Nordheider
πτύσσω [l·, 10°, lh] Ε < *πτύχ-μ) zu πτύξ (s.d.) F (- — πτυ-) Akt.: -ξασα 3, -ξασ9 1; Med.: Präs, ποτι-σσοίμε- δα 1, προσ-σσετο 1, έ-σσοντο 1; Fut. προσ-ξεται 1; Aor. προσ-ξατο 1, προσ-ξομαι 3
Μ 1 Stamms, im longum la zweis. [--] -ξασ9 τ256 lb dreis. -ξομαι δ41%, ρ509; -ξεται Λ451; -σσετο h.Cer. 199 [’«.] -ξομαι γ22\ -ξατο δ641 2 Stamms, in
den brevia 2a dreis. [-Jv]-£ασα «439, £*252 [---] -ξασα flll 2b viers. [--’υ] έ-σσοντο TV 134 [-Lu] -σσοίμεδα ßll
Εχ sch.D AH34: έ-σσοντο' είς τό αύτό συνηγετο και έκάμπτετο κραδαινόμενα, sch.Bam. «439: -ξασα καί άσκή- σασα’ μετ9 έπιμελείας διπλώσασα, βΙΙ’. προτι-σσοίμεδα’ προστερνιζοίμεδα. παραβάλλοιμεν. ή άχώριστοι γινοίμεδα, ζΊΙΙ: -ξασα’ διπλώσασα. ή διπλωδήναι ποιήσασα, δ478: 1615
1616


πτύσσω
πτωσσω
προσ-ξομαι* φιλοφρονήσομαι, ρ509: προσ-ξομαι · νΰν προσδέξομαι. γράφεται και φθέγξομαι
L !Latacz, Kampfparänese, 55 ff.; 2J.Elmiger, Begrüßung u. Abschied bei Homer, Diss. Freiburg/ Schweiz 1935; 3van Wees, CQ 38, 1988, 8
Β I Simplex [1‘, 4°] II Akt. [4°] zusammenfalten, Zusammenlegen, Form -ξασ(α), Obj. εΐματα, χιτώνα; m. pers. (stets weibl.) Subj.; dir.R. nur τ256 ^εΐματ,(α): ζ 111 έμελλε (Naus.) πάλιν οίκόνδε νέεσθαι ζεύξασ’ ήμιόνους -ξασά τε u ,α καλά (gerade gewaschen) 252 L / αρα -ξα- σα (Naus.) τίθει καλής επ' άπήνης τ256 (Pen. zum Bettler:) „αύτή γάρ τάδε L / έγώ πόρον (sc. dem Od.), οί’ άγορεύεις, 1 -ξασ’ έκ θαλάμου" χιτώνα ,*. «439 (Tel.
zieht sich abends zurück ins Schlafzimmer, έκδυνε L J ή μέν (Eurykl.) τόν -ξασα και άσκήσασα L „ ' πασσάλφ άγκρε- μάσασα (βή) («438—439 om. codd. quidam) 12 Med. [1'] sich in Schichten legen TV 134 (d. Gr. hatten d. Schilder dicht zus.geschoben) ψαΰον κόρυθες νευόντων (vgl. Π214ff.), έγχεα δ’ έ-σσοντο (έπτησσοντο ν.1.) θρασειάων άπό χειρών ' σε ιό με ν’ die (von den Reihen der Soldaten jeweils hoch- bzw. nach vom gestreckten) Lanzen legten sich in Schichten übereinander, vgl. F.Albracht, Kampf und Kampfschilderung bei Homer I, Programm Naumburg 1886, 37 f. (ebenso Ameis-H. und Janko in Iliad z.St.), abwegig „sie bogen sich“ (s. Albracht a.O.)
II Kompos. προσ/ποτιπτύσσομαι [6°, lh] umarmen; begrüßen, sich wenden an - Wortbildg. (eigentl. so etwas wie „sich anschmiegen“) u. nachep. Verwendung machen Bed. „umarmen“ λ 451 plausibel, obwohl sonst immer allg. vom Begrüßen, ohne Aspekt der körperlichen Berührung, mit instr. Dat. έπεϊ, μύθφ, έργφ oder adv. Akk. n, m. Akk. der Person, die umarmt, begrüßt wird (ßll u. <5647 aus Kontext zu erg.); außer h.Cer. 109 immer dir.R. — Wortf.: begrüßen (mit Gebärden): άγαπά(ζ)ω, άσπάζομαι, δειδέχαται u.ä. (formell), έν δ’ αρα οί φΰ χειρί, άμφιβάλλομαι χεΐρε/ας / πήχεε, άμφιχέομαι; bitten: αίτέω, (άπ)αίτίζω, λίσσομαι; anreden, ansprechen: προσαυδάω, προσειπεΐν, πρόσφημι2 προσφωνέω 1 umarmen λ451 (Ag.s Seele zu Od.:) „ή γάρ τόν (Tel.) γε πατήρ φίλος δψεται έλθών, ' και κείνος ^πατέρα, προσ-ξεται, ή θέμις έστίν", vgl. π 214 (άμφιχυθείς L □) 2 begrüßen, sich wenden an, ansprechen, (vgl. lat. ad-
plicare) h.Cer. 199 δηρόν δ’ άφθογγος τετιημένη ήστ’ (Dem.) έπι δίφρου, ' ούδέ τιν’ οΰτ’ έπεϊ προσ-σσετο οΰτε τι έργφ, m. Worten ο. Gesten /22 (Tel.:) ,,Μέντορ, πώς τ’ αρ’ ΐω, πώς τ’ αρ προσ-ξομαι αύτόν (sc. Nestor); ' ούδέ τί πω μύθοισι πεπείρημαι πυκινοϊσιν" #478 (Od. zum Herold:) "τούτο πόρε κρέας, δφρα φάγησι, ' Δημοδόκφ, καί μιν προσ-ξομαι, άχνύμενός περ" ρ5Ο9 (Pen. zu Eum.:) „τόν ξεΐνον (Od.) ανωχθι ' έλθέμεν, οφρα τί μιν προσ-ξομαι (προσφθέγξομαι ν.1.) ήδ’ έρέωμαι" βΊΊ (Tel. zu Ithak.n:) „ει χ’ υμείς γε φάγοιτε, τάχ’ αν ποτέ και τίσις εϊη* ' τόφρα γάρ αν κατά αστυ ποτι-σσοίμεθα (προτι- ν.1.) μύθφ ' χρήματ’ άπαιτίζοντες, έως κ’ άπό πάντα δοθείη" mit Bitten an euch wenden, zum Pl. vgl. ήμεΐς V.60 <5647 (Antin. zu Noemon: „sag mir, ob Tel. dir das Schiff mit Gewalt genommen hat) ήε έκών oi δωκας, έπει προσ-ξατο μύθφ", vgl. V.651 (αίτίζη)
C.P.de Putter-M. Schmidt
πτύω [3‘, 1°, 1Η] Ε Erbwort, vgl. lat spuere, dt. speien u. spucken; Versuche, eine idg. Grundform herzustellen, schwierig u. umstritten, s. Frisk u. Chantraine, Dict. s.v.; auch 1Λ3 u. L5 13f.; mögl.weise auf einer onomatop. Inteij. d. Ekels basierend, vgl. dt pfui, s. L4; das kurze υ im Aor. ggüber dem langen υ im Präs, wohl analogisch zu erklären
1617
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Σχ sch.D /1426: απορρίπτει, εκβάλλει. ό δέ τρόπος μεταφορά L ’Mutzbauer, Tempuslehre 1161; 2Szemerenyi, Scripta minora III 1486 ; 3Morani, Aevum 54, 1980, 108; 4Le- toublon, in: Mel. Taillardat 149f.; ’Perpillou, RPh III 64, 1990, 13fT. (= Recherches 95 ff.)
B (aus)spucken, Simplex nur Ψ69Ί, sonst άπο- (3x) u. έκ- (Ix) ausspucken, άπο- /1426 u. Op.726 metaph. gebraucht /1426 άμφι δέ τ’ ακρας ' κυρτόν ιόν (έόν ν.Ι.) κορυφοΰται (Woge), άπο-ει δ’ άλός άχνην, bildhaft: verspritzt Ψ69Ί (Ende d. Faustkampfes zw. Epeios u. Euryalos) φίλοι δ’ άμφέ- σταν εταίροι, ’ οΐ μιν (Euryalos) άγον δι’ άγώνος έφελκο- μένοισι πόδεσσιν, ' αίμα παχύ -οντα, κάρη βάλλονθ’ έτέρωσε 781 στή δέ κέρας μετά χερσίν έχων (d. kleine Aias) βοός άγραύλοιο, 1 δνθον άπο-ων, μετά δ’ Άργείοισιν έειπεν ε322 όψέ δέ δή ρ’ άνέδυ (Od.), στόματος δ’ έξ- έ-σεν άλμην ' πικρήν, ή οί πολλή άπό κράτος κελάρυζεν Ορ.726 ού γάρ τοί γε (d. Götter, wenn man ihnen m. ungewaschenen Händen spendet) κλύουσιν, άπο-ουσι δέ τ’ άράς verweigern, vgl. West z.St.; nach Wilamowitz, Erga; Solmsen u.a. steht d. Vers in e. unechten Verspartie
D v.l. £95 ήχι μάλιστα ' λάϊγγας ποτί χέρσον άπο-ε- σκε (habent Von der Mühll et van Thiel, άποπλύνεσκε alii) θάλασσα, s. van der Valk, Text. Crit. Od. 39; Odyssey z.St.
G. Markwald
Πτω(ι)ος PN S. des Athamas u. der Themisto Asius fr. 3 p.89 Dav. (Prosaref.), s. G. Radke, *Ptoos’, RE XXIII 2 (1959), Sp. 1889-1892 V.Langholf
πτωχά(ς) [le] L Markwald, Hom. Epigr. 153f. B (zu πτώσσω:) sich (weg)duckend (Simm. fr. 12 ap. Hsch.) > untertauchend, Beiw. von αΐθυια (s.d.) Vit. p. 11,30 ναΰται πον- τοπόροι, στυγερή έναλίγκιοι αϊση ' -σιν αίθυίησι, βίον δύσζηλον έχοντες, Vgl.punkt Leben im Wasser, vgl. (Archii, fr.213 W.) Call. fr. 178,33f. > AP VII 295,2 R.Führer
πτώξ [2'] E Wz.nomen (Risch §3b, Chantraine, Form. 2) zu πτήξαι (wie ρώξ zu ρήγνυμι, φωρ zu φέρω). — Abl.: πτωκάς, πτώσσω, πτωσκάζω, πτωχός
Σχ sch.D Ρ676: λαγωός (άπό τοΰ πτώσσειν) ~ Χ310 L C. Ulbricht, De animalium nominibus Aesopeis, Diss. Marburg 1908, 6ff.; J.P.J.M. Brands, Grieksche Diemamen, Diss. Nijmegen 1935, 48; Wartelle, REG 113, 2000, 218; s.a. λαγωός L
B eigtl. Ducker, Kenning (vgl. [πολυ]τρήρων, άνόστεος, φερέοικος, ϊδρις, φλεγύας) f. Hase (wie 'Schlappohr’ λαγωος E, att. δασύπους), m. Epith. <πόδας, ταχύς (vgl. ώκύ^ , Sc.302) od. als Epith. (...ωκ,.Λ); nur in (Adler-)Gl. P676 (L<5£ τ’ αίετός,) δν τε καί ύψόθ’ έόντα πόδας ταχύς ούκ έλαθε -ξ ' θάμνφ ΰπ’ ... κατακείμενος, vgl. ΛΤ91 Χ310 (L j) άρπάξων ή άρν’ άμαλήν ή -κα λαγωόν, Chiasmus (2x αρ, 3χ ω). - Wortf.: τρήρων, φυζακινός
D f.l. ρ 295 (statt πρόκας) R. Führer
πτωσχάζω [V] Σχ sch.D z.St: καταπτώσσειν. δειλίαν L Chantraine, RPh III 5, 1931, 125
Β sich (ängstl.) im Hintergrund (zu) halten (pflegen), Iter. zu πτώσσω B2 (s.d.) u. zugleich metr. Verlängere wie άκού(άζ)ω, άλύσκ(άζ)ω, ήλάσκ(άζ)ω^μίμν(άζ)ω; in dir.R. Δ 372 (τί πτώσσεις;) ού μέν Τυδεϊ γ’ ωδε φίλον -έμεν ηεν,' άλλά πολύ προ ... έτάρων δήίοισι μάχεσθαι R.Führer
πτωσσω [10*, 3°, 1Η] MI St. im longum la Um] -ον ύπό Φ26 lb [1-] -ης Ορ.395; -ειν Ε634 2 St im biceps (vgl. πτήξαι) 2a [--] τί -εις 21371 [-2] ουδέ κατα-ειν/οντ’ Ε254, Δ 224 [-1] άλλα -ειν/ων κατα δήμον σ363 a ρ227 2b [-2~] άλλα κατα-ουσι Ε4Ί6; άλλή- 1618


πτώσσω
λους -οιμεν Υ42Ί; τίπτε κατα-οντες Δ 340; -όντας ύπ9 Η\29 [---] -ουσι κατ9 Φ14; -ουσαι /304
Σχ sch.min. P.Mich. Schwendner 11 zu £254: -ειν* δειλίαν, P.Bodl. gr.inscr.3017 zu Δ31\: τί -εις* τί καταδ<ε>ι- λιαίνεις, sch.D 4 224: άποδειλιώντα (vgl. 371, £476. 254). άποφεύγοντα, Φ26: έφοβούντο (vgl. Κ427). έ^κρύπτοντ^ο, 14: καταδύονται. L Δαι
L Ε. Wentzel, Jahresbericht kathol. Gymn. Glogau 1840, 24ff.; J. La Roche, Hom. Studien, Wien 1861, 137f.; Kurz, Menschl. Bewegung 55 A.l8
B (zu πτώξ 'Angsthase’:) sich (weg)ducken > sich (ver-) drücken, konkr. (1) u. übertr. (2); Subj. (je 7x Sg./Pl.) 2x in 1 (Fern.) tier. (Insekten/Vögel), sonst (Mask.) menschl.; mit Angabe des Wo (άνά πτολέμοιο γέφυρας, κατά δήμον, έν πεδίφ) Υ42Ί, 3°, des Wohin 2', 1Η in 1, des Wovor 2* in 2; nur Präs.st. (komplementär zu πτήξαι / πεπτηώς), 5x Ptz. (2' iKompos.j), 4x Ind. (V u d), 3x Inf. (V L J, 2x Konj./Opt.; überw. in dir.R. (2. V. Δ 371, £634, vorletzter V.d σ363, L d K427), s.u. jew. Vorbem. — Wortf.: άλυσκάζω, βρίζω, ϊημι BIBllbabb/ß, ϊστημι BIB4c, λανθάνω BI2aa (am Anf.), δκνος, πτήξαι, πτωσκάζω, πτωχεύω, τέθηπα, (ύπο)τρέω, φέβομαι, φεύγω 1 konkr. [2\ 3°, 1Η]: sich (in Panik) flüchten (Koll., in / nach Gl.), sich (bettelnd) herumdrücken (Indiv., in dir.R. / Paränese); /304 mit voranLgest. präp. Obj.j (έν), sonst mit nachL u (κατά / ύπό + Akk.) bzw. 1H Richtg.s- Akk. Φ14 ώς δ9 δθ9 υπό ριπής πυρός άκρίδες ήερέθονται ' φευγέμεναι ποταμόνδε* τό δέ φλέγει ... πυρ 1
ται δέ -ουσι καθ9 ύδωρ 26 (ώς ύπό δελφίνος Ιχθύες άλλοι φεύγοντες πιμπλασι μυχούς δειδιότες) ως Τρώες ποτα- μοΐο κατά ... ρέεθρα 1 -ον ύπό κρημνούς χ304 (ως τ9 αί- γυπιοι) έπ9 όρνίθεσσι θόρωσι* ' ται μέν τ9 έν πεδίφ νέφεα (s.d. IIISp.351,4ff.) -ουσαι ϊενται (Akk. vom verb.fin. abh.), vgl. V.299 ~ Λ 172 ρ22Ί ούκ έθελήσει ' έργον έποίχεσθαι, άλλά -ων κατά δήμον ' βούλεται αίτίζων βόσκειν ήν γα- στέρ9 s σ363 (-ειν) Ορ.395 ως τοι έκαστα ' ωρι9 άέξηται, μή πως τά μέταζε χατίζων ' -ης άλλοτρίους οίκους και μηδέν άνύσσης, vgl. V.400 2 übertr. [8‘]: sich (ängstl.) im
Hintergrund halten (Ggs. ‘Vorkämpfer sein’ Δ 341 f. 373), den Drückeberger spielen (vgl. 7V459), von (4 340, K427: 2) Indiv. außer £476, Hl29 (Koll.); 2x (am Anf. u. Ende, jew. Hektor- Kontext) mit (nachgest.) präp. Obj. (άνά + Akk., ύπό + Dat.), K427 mit (vorangest.) Akk.-Obj., sonst abs. (davon 4x Kompos.) ; in dir. R. außer Δ 224 (Komm, des Dichters) Γ427 (έγγύς άνήρ, δς μοι έταΐρον έπεφνε) ούδ9 αν έτι δήν ' άλλήλους -οιμεν άνά ^πτολέμοιο γεφύραςΛ einander aus dem Weg gehen, vgl. Φ391 u. synt. Thgn. 1015 4 371 τί -εις, τί δ9 όπι- πεύεις L (Forts, s. πτωσκάζω) 340 τίπτε κατα-οντες άφέ- στατε, μίμνετε δ9 άλλους; ' σφώΐν μέν τ9 έπέοικε μετά πρώτοισιν έόντας ' έστάμεν ήδέ μάχης ... άντιβολήσαι, vgl. V. 243/6, Z443ff. 224 (ένθ9 ούκ αν βρίζοντα ϊδοις PNa) Lou- δέ κατα-Λοντ9 ούδ9 ούκ έθέλοντα μάχεσθαι, ' άλλά μάλα σπεύδοντα μάχην ές Ε254 (μή τι φόβονδ9 άγόρευ9) ού γάρ μοι γενναΐον άλυσκάζοντι μάχεσθαι ' L Λειν (τρεΐν μ9 ούκ έ($ Ath.), vgl. 4 372 476 (τών ού τιν9 ίδέειν δύναμ9) άλλά κατα-ουσι κύνες ως άμφι λέοντα* ' ήμεΐς δέ μαχόμεσθ9 634 τίς τοι άνάγκη ' -ειν ένθάδ9 έόντι μάχης άδαήμονι φωτί; Η\29 τούς νύν εί -όντας ύφ9 'Έκτορι πάντας άκού- σαι (Pel.) vor (Zweikampf m.) Hektor kneifen
Kompos.: καταπ. 4‘ in 2
D v.l. £391
G je 3x in 4 £ (in 2, jew. m. μάχης* / μάχεσθαι* im näheren Kontext), 2x in Φ (in 1) R. Führer
πτωχεύω [5°J M [1-2] -εύω/εύεσκ9 + Ortsang. τ73, σ2; -εύσων ο 309 [2-2] δαΐτα -εύη/ειν ρ 11 a 19 Σχ 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτωχός
sch.min. P.Amh. 19 zu ο309: -εύσων* μεταιτήσων, sch.Bam. ρ 11: τά πρός τροφήν έπαιτεΐν
Β (zu πτωχός [s.d.]: buckeln) betteln, (2° + δαΐτα) e. Mahlzeit erbetteln, Präs.st., je Ix Fut. u. Iter., immer + Ortsang. (κατά / προτι άστυ, άνά δήμον [vgl. σί πτωχός πανδήμιος], έκεΐθι: sich in der Stadt usw. herumdrücken, s. πτώσσω [κατά δήμον σ363, ρ22Ί, vorher 220 πτωχός!]), σ2, τ73, ρ 19 nb. πτωχός, dir.R. außer σ2; von Od., der aus Not (o309, τΊ3 άνάγκη*, s.d. B3bö) u. Alter bettelt (der für Landarbeit zu alt, aber zu Hausarbeit bereit ist, s. ρ19 [and. σ 366 ff.]) u. (als Ggs.) dem gefräßigen Nichtsnutz Iros (s. s.v. άναλτος): σ2 ήλθε δ9 έπι πτωχός πανδήμιος, δς κατά άστυ 1 -εύεσκ9 Ιθάκης, μετά δ9 έπρεπε ' άζηχές φαγέμεν και πιέμεν (Iros), Iter. (vgl. 114Γ.) r73 (Od. zu Melantho: „warum beschimpfst du mich) ή δτι δή ρυπόω, κακά δέ χροΐ εϊματα είμαι, ' -εύω δ9 άνά βήμον2; άναγκαίη γάρ έπείγει. ' τοιοΰτοι πτωχοί ..." (s.d. Bl), vgl. noch (p558, vl4) „αίτίζων / άγειρόμενοι κατά u / — Ggs. Stadt -
Land: o309 (Od. zu Eum.: „will morgen früh zur Stadt gehen) -εύσων, ϊνα μή σε κατατρύχω καί έταίρους ' (gib mir ηγεμόνα) 1 κατά δέ πτόλιν αύτός άνάγκη ' πλάγξο- μαι, αϊ κέν τις κοτύλην καί πύρνον όρέξη 1 ([9 Vv.:] εϊ μοι δεΐπνον δοΐεν [sc. Freier], kann auch für sie arbeiten [κεν εύ δρφοιμι], bin an δρηστοσύνη unübertrefflich, [322] πύρ τ9 εύ νηήσαι, δαιτρεύσαί τε, οίά τε τοΐς άγαθοΐσι παραδρώωσι χέρηες", [325] Eum. lehnt das ab u. verspricht [336] Gastgeschenke u. πομπή durch Tel.) p 11 (Tel. zu Eum.:) „τόν ξεΐ- νον δύστηνον άγ9 ές πόλιν, δφρ9 άν έκεΐθι 1 ^δαΐτα -εύΛη* δώσει δέ οι δς κ9 έθέλησι, 1 πύρνον καί κοτύλην (ich kann nicht alle άνέχεσθαι“) = 19 (Od. zu Tel.: „will nicht bleiben) πτωχφ βέλτερόν έστι κατά πτόλιν ήέ κατ9 αγρούς ' L ^ιν* δώσει δέ μοι (bin zu alt, um έπί σταθμοΐσι μένειν u. σημάντορι πάντα πιθέσθαι"). — Wortf.: πτώσσω (s.d. Bl); αίτέω (BI2), αίτίζω ‘heischen’, ικετεύω, λίσσομαι/το- μαι/τανεύω ‘Bittsteller sein’, s.a. (σ114 έν δήμφ),
πλάγξομαι (ο 311 f. κατά πτόλιν) ‘sich (als Bettler/Landstreicher) herumtreiben’, άγυρτάζω (τ284 χρήματα)
H.W. Nordheider
πτωχός [22°, 2H] E nb. πτώξ, πτώσσω (s.d.), s. Risch §5d. 105. — Abi.: πτωχεύω
F -ός 6, -φ Ί, -όν 3; -οί 4, -ών 3, -ούς 1
Μ 1 Stamm im longum la [!«] -όν/οί άνιηρόν/οί ρ220 s 377; -όν σ49 [2Μ] άλλος (τις) -ός £400, φ32Ί [2«] ξεΐνος καί -ός φ292 1b [2-] -φ λευγαλέφ έναλίγκιον* π213 - ρ202 = ω157 s p337; -φ ρ 18; -όν ρ387 [ί-] ξείνων καί -ών σ106 2 Stamm in den brevia [-2] καί -ός
Ορ.26 [-2] -ός σί; -φ έναλίγκιον π209; -φ Ορ.26; ξεΐνοί τε -οί τε £208 == £58; -οί καί άλήμονες τΊ4; -ών ρ475, σ403; -ούς σ41 [-2] -ός ρ366
Σχ sch.Bam. σί: -ός* έπαίτης (cf. ρ220), πανδήμιος* ό κατά τόν δήμον επαιτών, καί δι9 δλης πόλεως έπιών
L Friedreich, Realien 235ff. (m. Material); Wickert-Mick- nat, Unfreiheit 171 f. u.ö.; Kloft, in: Soz. Randgruppen u. Außenseiter im Altertum, Graz 1988, 81 ff. (ebd. s.a. Wickert- Micknat, Ulf u.a. sowie grundsätzl. Einführg. ins Thema); Ulf, Gesellschaft 195. 202f.; P. W.Rose, Sons of the Gods, Children of the Earth (Cornell Univ.) Ithaca, London 1992, 106 ff; allg. s. noch: V.Haas (Hrsg.), Außenseiter u. Randgruppen, Beitr. zu einer Sozialgesch. des Alten Orients, (Xenia 32), Konstanz 1992 (m. Sachregister) — Körpersprache, Vgl. mit ικέτης: M.Giordano, La Supplica (AION, Quad.3), Neapel 1999, 22 u.ö. — Epith., Formel: Paraskevaides, Synon. 115 — zu späterem Gebr. u. Synon.: Ruijgh, in Antidoron,
Festschr. S. Antoniadis, Leiden 1957, 19
1619
1620


πτωχός
Β Bettler, eigtl. Ducker: professionalisierende Nominal - bildg. nb. πτώσσω, πτώξ {Duckmäuser, vom 'Hasen’): wer sich duckt, den Kopf einzieht, sich zus.krümmt, herumdrückt, um sein Leben zu fristen (ρ220. 227 folgt πτώσσων κατά δήμον als 'Etymologisierg.’; τ67. 74 πτ. nb. όπιπεύεις wie ζΔ 371 πτώσσεις); allg., bzw. von Od. u. Iros, in Beschimpfung (s. 3b), aber auch wohlwollendem (s. 1) od. neutr. Zush.; dir.R. außer (in 1:) Op.26 (bis), (2. 3a:) ρ202 = 337. 366, σί. 41; nichtseßhaft (s. άλη u. vgl. u. in fremden Häu¬
sern um Speisen bettelnd (αίτίζων, αίτησών ρ222. 365, σ49), bzw. mit 'Monopol’ für best. Revier (Iros bzw. der Sieger im Zweikampf σί. 41 ff., darf 'mitschmausen’ 49), auch mit Gelegenheitsarbeiten für seine Wirte sein Brot verdienend (s. Iros’ Botengänge σ 1 ff., den Schaukampf als 'Belustigung’ τερπωλή für die Freier σ37; Haus- u. Landarbeit bietet Od. o 309 ff. σ 366 ff. [aber als Wettkampf parall. zum πόλεμος, and. ρ20ί] an [lehnt Eum. aber o325 ab], fordert Eurym. σ 357 ff., Mel. ρ220ff.); erscheint (bes. in der Gestalt des Od. als des Indikators für die Moralität seiner Mitmenschen) den einen als lästiger, arbeitsscheuer Schmarotzer (o309, ρ387 4- τρύχω; ρ 220 ff. άνιηρός, τ66 = υ 178 άνιήσεις im Ggs. zu ο 335 οΰ τις άνιαται, s.d. Β2), den anderen als Schützling der Götter (s. 1), dem als ξεΐνος (so auch i.d.R. die Anrede) Bewirtung, Gastgeschenke u. πομπή gebühren (ρ337ff. ξ402ff. o335ff.); seine Attr. sind πήρη, ράκος, σκήπτρον, erbettelt werden δαίς, δόσις, (ο 312, ρ12) κοτύλη και πόρνον, (ρ222) ακολοι (s.d.) im Ggs. zu άορας u. λέβητας (s.a. Tel.’ reichl. Brot- u. Fleischgabe ρ343ί, dagg. den Wurf mit dem Rinderfuß als Perversion des ξείνιον υ292ff.). — Gebr.: Epith.: λευγαλέφ (π273+), πανδήμιος (σί), κακοείμονας (σ41), άνιηρόν* (ρ220 = 377), s.a. απαντες (£208+ [in 1]), λυγρός έών (σ106), (τις) άλλος (σ49+ [in 3b]); mit Subst.: άνήρ άλαλήμενος έλθών (φ327); paratakt. nb.: ξεΐ- νος* (£208 = £58, ^292, σ106), άλήμονες άνδρες (τ74), γέροντι (π273+ [in 2]), (μολοβρόν) δαιτών άπολυμαντήρα* (ρ220 = 377 [+ άλήμονες άλλοι]), Opp. άνδρί νέφ (π 209); als adnom. Gen. zu: θεοί καί έρινύες (ρ475), κοίρανος (σ106); in präp. Ausdr. m. άμφί, περί'. σ41. 403; präd.: ρ366; nb. Abi. πτωχεύω (ρ 18, σί). — Wortf.: δ/Δέκτης, προϊκτης; Ικέτης (s.dd.), ξεΐνος; 'Vagabund’, 'Landstreicher’: άλήμων/ήτης, (£208+) άλώμενος, πλαγκτός; οδοιπόρος; anders '(Wanderarbeiter’ (so Wickert-Micknat, Ulf (LJ), s. s.w. δημιοεργός, δμώς, θής; s. noch Synon. bei Risch §14ca
1 in allg. Aussage (dir.R. von Naus., Eum., Od.), 4x PL; genießen göttl. Schutz: £208 (Naus, zu den Mägden: „kein δυσμενής) άλλ9 δδε τις δύστηνος άλώμενος (kontrast. φ327 in 3 b) ένθάδ9 ίκάνει, 1 τόν νυν χρή κομέειν πρός γάρ Διός είσιν απαντες 1 ξεΐνοι τε -οί τε, δόσις δ9 ολίγη τε φίλη τε (δότε ξείνφ βρωσιν, λούσατε") - £58 (Eum. zu Od.: »ξεΐν9, οΰ μοι θέμις, ξεΐνον άτιμήσαι") ρ475 (Od., von Antin. mißhandelt:) ,,άλλ9 εϊ που -ών γε θεοί καί έρινύες εί- σίν" ([vgl. V.485-7] 478 Antin.: „έσθι9 έκηλος, ξεΐνε", 483 Freier: „δύστηνον άλήτην") — unterliegen best. Verhaltensregeln: p 18 (Tel. zu Eum.: „τόν ξεΐνον δύστηνον άγ9 ές πόλιν, δφρ9 αν έκεΐθι 1 βαΐτα πτωχεύω ich kann nicht πάντας άνέχεσθαι", Od. stimmt zu:) „-φ βελτερόν έστι κατά πτόλιν ήέ κατ9 άγρούς 1 L jSiv* δώσει δέ μοι δς κ9 έθέλησιν. 1 ού γάρ έπί σταθμοϊσι μένειν έτι τηλίκος ειμι, ’ ως τ9 έπιτειλαμένφ σημάντορι πάντα πιθέσθαι" τ74 (Od. zu Melantho: „warum beschimpfst du mich) η δτι δή ρυποω, κακά δέ χροί εϊματα είμαι, 1 πτωχεύω δ9 άνά δήμον; άν- αγκαίη γάρ έπείγει. 1 τοιοΰτοι -οί καί άλήμονες άνδρες έασι.1 καί γάρ έγώ ποτέ (δλβιος καί πολλάκι δοσκον αλη- τ[Γ, Melantho hatte ihm [66] 'lästiges Herumlungem u. Spio-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πτωχός
nieren’ vorgeworfen: „άνιήσεις [s.d. B2], δινεύων, όπιπεύεις [vgl. Δ371 nb. πτώσσεις!]“, dagg. Pen. [94]: „ich bestellte τόν ξεΐνον her“) — sind eine Last: ρ387 (Eum. zu Antin.: „τίς γάρ δή ξεΐνον καλεΐ, εί μή τών οΐ δημιοεργοί εασι, μάντιν ή ίητήρα ή τέκτονα ή άοιδόν, ούτοι γάρ κλητοί) -όν δ9 ούκ άν τις καλέοι τρύξοντα έ αύτόν“ (vgl. ο309 Od.: „μή σε κατατρύχω“) — sind Konkurrenten: Op.26 (bis) (άγαθή δ9 "Ερις ήδε) καί κεραμεύς κεραμεΐ κοτέει καί τέ- κτονι τέκτων, 1 καί -ός -φ φθονέει καί άοιδός άοιδφ, fordert. Rivalität (Alliteration, sprichwörtl., s. West z.St. mit Parall. u. Lit.) 2 Od. 'wie e. Bettler aussehend’ / 'als ob er e. B. wäre’ ([präd.] 5x von 6 formelh., 3x dir.R. des Od., der Freier; vgl. δ 244 ff., dazu Odyssey z.St. u. hier s.v. δ/Δέκτης); Aussehen (σκηπτόμενος, trägt κακά, λυγρά εϊματα, Opp. άνδρί νέφ mit καλά εϊματ9): π209 (Od. zu Tel.: „με τοΐον έθηκεν, sc. Ath.) άλλοτε μέν -φ ^έναλίγκιον» άλλοτε δ9 αύτε ' άνδρί νέφ καί καλά περί χροί εϊματ9 εχοντι“ (die Ver- wandlg. s. v397ff. 432 παλαιού γέροντος) 273 (dies.:) „έμέ προτί άστυ συβώτης ... άξει ' -φ λευγαλέφ L ήδέ γέροντι. 1 εί δέ μ9 άτιμήσουσι“ = ρ202 (trug άεικέα πήρην ρωγαλέην) « 337 (έδύσετο δώματ9 Όδ., σκηπτόμενος, λυγρά εϊματα, Tel. läßt ihm reichlich Brot u. Fleisch geben, heißt ihn αίτίζειν) = ω!57 (ψυχαί der Freier erz., „κακά χροί εϊματ9 έχοντα“) — routiniertes, professionelles Verhalten (Heischegestus): ρ366 (δτρυν9 [Ath. den Od.], ώς av πύρνα κατά μνηστήρας άγείροι, γνοίη θ9 ...) βή δ9 ϊμεν αίτησών ένδέξια φώτα έκαστον, ' πάντοσε χειρ9 όρέγων, ώς εί -ός πάλαι εϊη. 1 οι δ9 έλεαίροντες δίδοσαν 3 sonst 3a in ep.. Handlung: Iros (zus. mit Od.) σί ήλθε δ9 έπί -ός πανδήμιος, δς κατά άστυ 1 πτωχεύεσκ9 Ιθάκης, μετά δ9 έπρεπε ... ' άζηχές φαγέμεν καί πιέμεν* ούδέ οί ήν ϊς (είδος δέ μέγας, hieß 9Αρναΐος, 7Ιρος genannt, weil er Botengänge machte [άπαγγέλλεσκε], will Od. als Konkurrenten vertreiben; der appelliert vergeblich an se. Solidarität [15ff.]: „es ist Platz für uns beide, wir sind beide άλήται") 41 άμφί δ9 άρα -ούς κακοείμονας ήγερέθοντο (Freier) 3b in dir.R. der Gegner (Mel., Freier) bzw. des Od. ρ22Ο (Mel. schilt Eum.:) ,,ώς αίεί τόν όμοΐον άγει θεός ώς τόν όμοΐον. ' πή δή τόνδε μολοβρόν άγεις ' -όν άνιηρόν, δαιτών άπολυ- μαντήρα (s.dd.); ' δς πολλής φλιήσι παραστάς φλίψεται ώμους, ' αίτίζων άκόλους, ούκ άορα ούδέ λέβητας (könnte sich durch Stallarbeit für mich reichliches Essen verdienen, ist aber arbeitsscheu [έργα κάκ9 έμμαθεν] u. drückt sich lieber als Schnorrer herum [227 πτώσσων κατά δήμον als 'Etymologisierg.’, αίτίζων]“) a 377 ([Antin.: „haben wir noch nicht genug Landstreicher, άλήμονες, hier?] -oi .../') σ4Ο3 (Freier: „αϊθ9 ώφελλ9 ό ξεΐνος άλώμενος άλλοθ9 όλέσθαι) νΰν δέ περί -ών έριδαίνομεν, ούδέ τι δαιτός (ηδος, έπεί τά χερείο- να νικφ"), mit deutl. Konnot. des minderen Status, Pl. der Gattung 49 Antin.: „der Sieger im Zweikampf) αίεί δ9 αύθ9 ήμΐν μεταδαίσεται, ούδέ τιν9 άλλον ' -όν έσω μίσγεσθαι έάσομεν αίτήσοντα“ φ292 (Eurym., als Od. den Bogen erbittet:) „ούδέ τις άλλος ' ήμετέρων μύθων ξεΐνος καί -ός άκούει. ' οίνος σε τρώει" 327 (Eurym. fürchtet Spott:) „άλλ9 άλλος τις -ός άνήρ άλαλήμενος έλθών ' ρηϊδίως έτάνυσσε βιόν" irgendsoein hergelaufener Bettler (konnte, was wir nicht konnten; kontrast Naus.s mitleidiges „δύστηνος άλώμενος" als Opp. zu δυσμενής, s.o. 1) - Od. spricht: £400 (zu
Eum.: „wenn ich lüge, töte mich) δφρα καί άλλος -ός άλεύε- ται ήπεροπεύειν" (der antw.: „ξεΐν9, keine έϋκλείη τ’ αρετή τε, den Gast zu töten, [σ’ ές κλισίην άγαγον καί ξείνια δωκα]") σ 106 (setzt den besiegten Iros ποτί έρκίον αύλής mit σκήπτρον:) „ένταυθοΐ νυν ησο σύας τε κύνας τ9 άπερύκων, ' μηδέ σύ γε ξείνων καί -ών κοίρανος είναι ' λυ- νηότ έών" Η. W. Nordheider
1622
1621


Πυγμαίοι
πυθ’ω
Πυγμαίοι [1*, 1Η + 1Η in Prosaref.] Ε < πυγμή, wohl schon in der (erst im 4.Jh. direkt bezeugten) Bed. 'Elle’
L F. Bender, Die märchenhaften Bestandtheile der hom. Gedichte, Darmstadt 1878, lOf.; R. Henning, RhM (N.F.) 81, 1932, 20—24; Stith Thompson, Motif-Index of Folk-Litera- ture III, Kopenhagen 1956, F535; E.Wüst, RE XXIII 2 (1959), 2064—2074; +P.Janni, Etnografia e mito. La storia dei Pigmei, Rom 1978 (dazu +H. Wölke, Gn. 55, 1983, 97—99); +A. Bailab riga, REA 83, 1981, 57-74; +F.Colin, AC 59, 1990, 193-197; W.Dasen, LIMC VII (1994) 1, 594-601; 2, 466-486
B VN Γ6 αϊ τ9 (die Kraniche), έπει ούν χειμώνα φύ- γον και άδέσφατον όμβρον, ' κλαγγή ταί γε πέτονται επ' ώκεανοΐο ροάων 1 άνδράσι -οισι φόνον και κήρα φέρουσαι das hier (Name, Sit.) implizierte Merkmal der geringen Körpergröße ist in Hes.fr. 150,9 (-ων). 18 (-oi) durch das Epith. άμενηνοί 'schwach’ angedeutet und — indirekt — um das zu- sätzl. Merkmal dunkler Hautfarbe ergänzt: denn sie werden dort zus. m. den (wie die Π. von Gaia u. Pos. abstammenden) Völkern der Μελάνες, Αίδίοπες u. Κατουδαΐοι ('Erdschachtbewohner’, s.d. Bd.IISp. 1352) erwähnt; zur Interpr. West, Cat. 84f. 131. 178 in Hes.fr. 153 (Prosaref.) sind die Π. zus. m. den Völkern der Ήμίκυνες u. Μακρο/Μεγαλοκέφαλοι aufgeführt. — Epith.: s.o. V. Langholf
πυγμαχίη [2‘, lh] L Porzig, Satzinhalte 210 B fist- fighting, boxing, competitive sport ^653 -ης άλεγεινής δήκεν άεδλα 665 (ώρνυτο) άνήρ ήύς τε μεγας τε, ' είδώς -ης h.Ap. 149 σε (Αρ.) -η τε και όρχηδμφ και άοιδή (τέρ- πουσιν [lonians in Delos] δταν στήσωνται αγώνα). — Wdfld.: πυγμή (Ψ669) J. Ν. O’Sullivan
πυγμαχ(ος) [1 °] fist-fighter, boxer, in context of competitive sport #246 ού γάρ -οι είμέν (Phaeacians) ούδέ παλαισταί, ' άλλά ποσι κραιπνώς δέομεν κτλ. — Deriv.: πυγμαχίη J. Ν. O’Sullivan
πυγμή [Ρ] Ε w. πυγ- cf. Lat. pug-nus etc., see LIV2 480 w. n.l, further πύξ L; w. -μή cf., e.g., παλά-μη, στιγ-μή. — Deriv.: see Πυγμαίοι
B fist-fighting, boxing as competitive sport ^669 (ήμί- ovov [prize] οΰ φημί τιν9 άξέμεν άλλον) -ή (poss. *w. the fist[s]*) νικήσαντ9. — Wdfld.: πυγμαχίη
D Cycl. fr. 6 p. 193 Be. (prose account) J. N. O’Sullivan
πϋγοστόλος [1H] L Wackemagel, Unt. 225f.; Wilamowitz, Erga 85; Martinazzoli, PP 15, 1960, 208 ff. 218ff.; Trox- ler, Sprache Hesiods 160; Vox, Gl. 58, 1980, 174ff.; Marquardt, CPh 77, 1982, 289 A. 10
B (πυγή + στέλλωή den Hintern in Szene setzend, entweder mit aufgetakeltem Hinterteil od. eher mit dem Hintern schwänzelnd, vgl. russ. vertichvostka 'Flittchen’ (eigtl. 'Drehschwänzchen’), LSJ s.v. στόλος II Op.373 μηδέ γυνή σε νόον -ος έξαπατάτω 1 αιμύλα κωτίλλουσα, τεήν διφώσα καλιήν, s. Sinclair, West u. Verdenius z.St. R. Führer
πυγούσιος [2°] E < πυγών, Gl. 49, 1971, 224 f.; Risch §44b, vgl. 24e
Εχ vgl. Ap.Rh. 3,1207, dazu A. Rengakos, Ap.Rh. u. d. ant. Homererkl., München 1994, 136); sch.Bam. «517: πυγω- νιαΐον* πυγών δέ έστι τό άπό τοΰ άγκώνος μέχρι τών δακτύλων κεκαμμένων διάστημα, αίνίττεται δέ διά τούτου τό μή άνεΐσδαι μηδ9 έπ9 έξουσίας είναι τούς τετελευτηκό- τας άλλ9 ώσπερ έχεσδαι και έγκεκλεΐσδαι
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Β eine Elle lang κ5\Ί (Kirke zu Od.:) „βόδρον όρύξαι δ^σον τε -ον ένδα και ένδα'' = λ25 (Od.:) „βόδρον δρυξ9 δσ^ — Wortf. u. metrolog. Lit.: s. ένδεκάπηχυς
V. Langholf
πύελος [1°] Ε < *πλυ-ελος (zu πλύνω), att. ύ, s. Risch § 39 a, vgl. μυελός (auch zur uns. Quant.) B (urspr. Wasch) Trog, hier für Gänsefutter (später auch Badewanne, vgl. Hsch. s.v.: άσάμινδος od. λάρναξ), vgl. φάτνη (von Pferden u. Rindern) r553 (Pen. nach Traumerz.:) „χήνας ένι μεγάροις ένόησα 1 πυρόν έρεπτομένους παρά -ον, ^ήχι πάρος περ/' den Trog entlang in e. Reihe stehend (Ameis-H.), L d geht auf (V.536L) πυρόν έδουσιν 1 έξ ύδατος aus dem Wasser des Trogs (Hampe), dagg. Richter, Arch. Hom. H 84 'neben dem Schwimmbecken’ (das für Gänsezucht nötig); zu Wortf. u. Bed.entw. (άσάμινδος, λοετρά) s. noch Renehan, CR 18, 1968, 133 H. W. Nordheider
Πυθειος [lh] pythisch, delphisch, Name des Ap. als Herr von Πυδώ (s.d.) h.Ap.373 oi δέ ανακτα 1 -ov (Barnes, -εΐον Schulze, QE 254 rec. Cassola, -διον codd. rec. West qui <αύ> add.) καλέουσιν έπώνυμον R.J. Allan
πυθέσθ'αι s. πεύδομαι
Πύθιος s. Πύδειος
πυθμήν [2\ 3°, 3Η] Ε Erbwort (s dt. Boden), s. Mayrhofer, EWAia II 228 Μ 1 [Iw] -έν9 Th. 932 [Μ νπαρά -έν9 έλαίηςΛ vl22 [-ν] υπο / L d ψ/204, v372 2 [-~~] ύπό ... -ένι Σ375; δ9 έν -ένι Hes. Ορ. 369, fr. 240,8; δ9 ύπό -ένες Λ 635
Εχ sch.Bam. ν122: ρίζαν L ‘Porzig, W&S 15, 1933, 113ff.; 2Kretschmer, Gl. 22, 1934, 115ff.; 3Furumark, Er. 44, 1946, 45. 47 ff.
B unterster Teil i.S.v. Ft(ß eines Geräts / Baums (2* / 3°, 1H) bzw. russ. dno = (Gefäß-) Boden / (Meeres-) Grund (2H), hom. von außen, 3H von innen gesehen; außer Λ 635 (Nom.Pl.) nur Dat./Akk. Sg., von Präp. abh. bis auf 1/204, Th. 932, + adnom. Gen. 3°, 2H, in assoz. Zush. m. δήκε+ Σ375, vl22, j/204, χρύσε(ΐ)α(ί) 2‘ (jew. 4 υ pro V.), Th.932f.; in Exk. 2‘, dir.R. 1/204 Λ635 (δέπας) οΰατα δ9 αύτοΰ 1 τέσ- σαρ9 έσαν,δοιαι δέ πελειάδες άμφίς ^έκαστ^ον 1 δυώ δ9 ύπό -ένες ήσαν, dazu Helbig, Hom. Epos 372 ff., L2116f., L3, Bruns, Arch. Hom. Q42f., Canciani, ebd. N40 m. A.171 + Σ375 (τρίποδας έτευχεν) χρύσεα δέ σφ9 ύπό κύκλα L fp -ένι δήκεν (Heph.), 1 δφρα οί αύτόματοι δεΐον δυσαίατ9 άγώνα ν122 (κτήματα) παρα ^-έν9 έλαίηςΛ άδρόα δήκαν 1 έκτος όδοΰ 4- 372 (καδεζομένω) ι/204 ούδέ τι οίδα, 1 εϊ μοι έτ9 έμπεδον έστι ... λέχος, ήέ τις ήδη 1 άλλοσε δήκε ταμών υπο L u, s. 190ff. Hes.fr.240,8 (Δωδώνη πεπόλι- σται) ναϊον νδ9 έν -ένιΛ φηγοΰ, vgl. Cypr.fr. 13,5 ρ.40 Dav. Ορ.369 άρχομένου δέ πίδου και λήγοντος κορέσασδαι, 1 μεσσόδι φείδεσδαι* δειλή L , φειδώ Th.932 (Τρίτων) δς τε δαλάσσης 1 -έν9 έχων παρά μητρι ... καί πατρί (Pos.)...1 ναίει, vgl. V.816. 728, <5385f., Σ36ίΤ. u. s. West, East 584. - Wortf.: άντλος, βένδος, έδαφος, έρμα ΙΒ1, έχμα Β1, δέ- μεδλα, δεμείλια, πούς BII 1, ρίζα; vgl. νείατος R. Führer
πύθω [3‘, 2°, 3Η, 4h] Ε zur Verbalwz. s. Mayrhofer, EWAia II 155 u. LIV2 480 f.
M la [2W] αύτοΰ -σε h.Ap.374 [L] -δευ h.Ap.363 [-^1 όστέα -σει Δ\Ί4 lb Μ] αύτοΰ κατέ-σ9 h.Ap.371 1®
[1-] αύτοΰ 1 -σει γαΐα h.Ap.369 ld [-2] μή -δη Διός όμβρος Ορ.626 2 [1μμ] ν-δεταιΛ /1395 [LJ ού κατα/ ό-
1623
1624


πνθ'ω
πυκαζω
στέα L u δμβρφ *£328, α 161, L , αϊη Sc.153 3a κατε-θετο Hes.fr.314 3b -θομένων μ 46 Σχ
sch.D ¥z328: σήπεσθαι (so reg.). φθείρεσθαι
B verfaulen / vermodern / verrotten (machen), 7x Med. (nur Präs.st., 2x Lgleichbed. Kompos.j), 5x kausat. Akt. (bis auf Op.626 je 2x Fut./Aor., davon lh L J, stärker als (von Haut u. Holz) σήπομαι, Patiens 6x Pers. (V, 1° unbest., 4h Monstrum), je 3x Knochen (des Men./Od./unbest. l·, 1°, 1H) bzw. Holz (1‘, 2H), Agens je 3x Erde / Regen / Sonne; außer l.St. nur 3.P., Sg. außer Ptz. μ 46 (3x zu Ntr. PL); in assoz. Zush. m. αΐη/ης ¥z327f., Sc.153, * άνέρος/δρών «161, μ 46, γαΐα(ν) A394f., h.Ap.369, έπ* ηπείρου «161L, Op.624ff., 1 κείμεν(ου) Δ 174f., «161f., κ/μελαιν- Sc.153, h.Ap.369 (jew. zus. m. weiterer Subst.-Adj.-Vbd.), λεύκ(ώ) Ψ32Ζf., «161, μένος Op.625f., h.Ap.371. 374, νήα/ών Hes. Op.624ff., fr.314, δμβρφ/ος ^328, α161 / Op.626, όξύ/έος Λ 392/5, h.Ap.374, όστέα/όφιν 21174, «161, Sc. 152f. / μ45ί, περί Λ 395, μ 46, Sc. 152 f., ρινοί(ο) μ 46, Sc. 152f., χθόνα/ί Sc. 151 ff., h.Ap.363; hom. u. 2h in dir.R. (nur μ46 als Tats., !£328 neg., sonst Vorst.; RAnf./Ende h.Ap.363/9, Λ 395 in Triumph- bzw. Kampfrede) Patiens (sterbendes / totes) Indiv.: h.Ap.363 ένταυθοΐ νΰν -θευ έπι χθονί, vgl. Φ122 (128) 369 σέ γ* αύτου 1 -σει γαΐα και Ύπερίων 371. 374 την δ* αύτου κατέ-σ* ιερόν μένος ^Ήελίοιο/ 1 έξ ού νϋν Πυθώ κικλήσκεται, οί δέ άνακτα 1 Πύθιον καλέου- σιν έπώνυμον ούνεκα κεΐθι 1 αύτου -σε πέλωρ μένος ... L j, vgl. F190f. Λ 395 (mein βέλος άκήριον αιψα τίθησι) ό δέ θ* αϊματι γαΐαν έρεύθων 1 -θεται, οιωνοί δέ περί πλέες ήέ γυναίκες μ 46 (Σειρήνες) πολύς δ* άμφ* όστεόφιν θις 1 άνδρών -θομένων, περί δέ ρινοι μινύθουσι (dessen) Knochen: Sc.153 όστέα δέ σφι περί ρινοΐο σαπείσης 1 Σείριου ... -θεται αιη Δ 114 σέο δ* όστέα -σει άρουρα 1 κειμένου έν Τροίη α 161 (βίοτον) εδουσιν 1 άνέρος ού δή που λεύκ* (s.d. B3d) όστέα θεται δμβρφu 1 κείμεν* έπ* ήπείρου, ή είν άλί κΰμα κυλίνδει Holz: £328 έστηκε ξύλον αύον όσον τ* δργυι* ύπέρ αϊης, 1 ή δρυός ή πεύκης* τό μέν ού κατα L j Hes. Ορ. 626 νηα δ* έπ* ήπείρου έρύσαι πυκάσαι τε λίθοισι 1 πάντοθεν, δφρ* ϊσχωσ* άνέμων μένος 1 χείμα- ρον έξερύσας, ϊνα μή -θη Διός όμβρος fr.314 τήλε γάρ άξυλίη κατε-θετο κήλεα νηών, vgl. Bl35. - Wortf.: σήπομαι
Kompos.: καταπ. £328, Hes.fr.314, h.Ap.371
R. Führer
Πυθώ, Πϋθών [2\ 2°, 3Η, 6h] Ε Etym. unklar, ant. zu πύθομαι 'verwesen’, vgl. h.Ap.372—4 u. s. Chantraine, Dict. s.v.; West, East 55
F -ώ lh, -oi 5, -οίδε 1H, -ώ 3, -ώδ* 1°, -ώνα 2 (dazu Visser, Katalog 382)
Μ 1 zweis. la [!«] -οΐ έν (ήγαθέβ #80, Th.499, h.24,2; -ώ ές L Λην Hes.fr.60,2 1b [1-] -ώδ* λ 581 [--] πρός -ώ πετρήεσσαν h.Ap. 183 [-2] (πρός) -ώ h.Ap.372. 517 [-ή] -οΐ ένι πετρηέσση /405, h.Ap.390 2 dreis.
[-^] -οίδε Sc.480; είς -ώνα h.Merc. 178 [-±ν] -ώνά τε πετρήεσσαν Β519
Β früherer Name von Δελφοί (s.d.): Ap.s Sitz (als Orakelgeber #79); Heiligtum (h.Merc. 178, h.24,2, s. δόμος B4a) nebst berühmter Schatzkammer (/404f., h.Merc. 178ff.) hinter dem λάϊνος ουδός (/404, #80). Einzeih.: der (Meteor-)Stein (vgl. Paus. 10.24.6) Th.499; Hestia als Dienerin Ap.s h.24,2; Kreter als Kultdiener h.Ap.517. — Epith.: ήγαθέη, πετ-
ρήεσσα B519 (die Phokäer hatten) -νά τε ^πετρήεσσ Λαν, /405 (Ach.: „keine Schätze wiegen mir das Leben auf) ονδ* δσα λάϊνος ουδός έντός έέργει 1 ... -οΓ ένι L jjf “ h.Ap.390” (Αρ. erwog, wer dienen sollte) #80 (Ap. verkün- 1625
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
digte dem Ag. ein Orakel) L-of έν ήγαθέη δθ* ύπέρβη λάϊ- νον ουδόν 1 χρήσομενος Th.499 (den Stein) Ζεύς στήριξε κατά χθονός 1 L d γυάλοις ύπο Παρνησσοΐο, 1 σήμ* έμεν έξοπίσω, θαΰμα θνητοΐσι h.24,2 Έστίη, ή * Α¬
πόλλωνος ’ L j ιερόν δόμον άμφιπολεύεις λ 581 (Tityos Λητώ έλκησε) -ώδ* έρχομένην Sc.480 (Kyknos beraubte) έκατόμβας 1 δστις άγοι -οΐδε(ϊ) h.Ap. 183 (Αρ. είσι φορμίζων) φόρμιγγι γλαφυρή νπρός -ώΛ πετρήεσσαν 372 (den Drachen) αύτοϋ κατέπυσ* ιερόν μένος Ήελίοιο' 1 έξ ού νΰν -ώ κικλήσκεται 517 (dem Αρ.) ρήσσοντεζ έποντο 1 Κρήτες L d και ίηπαιήον* άειδον h.Merc. 178 είμι γάρ είς -ώνα μέγαν δόμον άντιτορήσων (um den Schatz zu rauben) Hes. fr.60,2 (άγγελος ήλθε κόραξ) -ώ ές ήγαθέην καί ρ* έφρασεν έργ* άϊδηλα (dem Αρ.) II myk. Siedlg., Kontinuität des Heiligtums aber uns., s. Burkert, GrR 92 (m. Lit.); Orakel wahrsch. erst um 800 v. Chr. entstanden, s. Townsend Ver- meule, Arch.Hom. III 151 ff. (m. Lit.); Bzhg. von Delphi sowie Ap. zu Kreta: s. Nilsson, GrR I 554f.; Burr 31. 111; H.S.-L. 40 f. R.J. Allan
πύκα [9‘, 7°, lh] E idg. Wz. *puk*- (/peuk*-) Testmachen’ (< 'stecken* < 'stechen), vgl. LIV2 480; zum Adv. s. Risch § 127b. — Abi.: άμπυξ, πυκάζω, πυκιμηδής, πυκ(ι)νός\ s.a. πεύκη
Μ 1 -(α) /588 2a -[--] -α ποιητοΐο £455; -α
ΕΊ0 νόον -α περ φρονεόντων /554, Ξ217; -α
θωρηκτάων Μ3\1, 0689. 739; -α ποιητοΐο Σ608, α333 — <9458 = π415 = σ209 = <p64 s h.Cer.186, «436 2b U*] -a M454
Σχ sch.D /588: συνεχώς. πυκνώς. ή ^έπιμελώς2 (so ΕΊ0, Μ317), Σ608: L d και συνετώς (so Ξ217, ähnl. /554)
Β intensiv (< häufig < dicht >) kohärent, kompakt (> fest > solid >) gut (vgl. ,πυκ[ι]νός B2J, nur 21 (am Anf.) nb. verb.fin. (kontrast. L d), sonst nb. Ptz. (31), Verbaladj. o.ä. im Gen. (llx von 14 [’-ίχ]), nur Λ/454 (s. M2b, ebf. sing.) Akk.; in Rel.satz E1Q, /554*, Λ/454, REinl. Λ/317, dir.R. /554. 588, M3V7, 0139 (kontrast. πυκινώς, s.d. B2b); in as- soz.Zush. (s.a. πυκ[ι]νός) mit φιλ- ElOf., /554L, Ξ216Γ, Klangwiederh. πυ- /588, M454, Σ608 E1Q (Ant.s S.) ος ρα νόθος μέν έην, -α δ* έτρεφε Θεανώ 1 ίσα τέκεσσι, χαριζομένη πόσεϊ φ, vgl. Π191 f., ίΡ90 u. metr. <0663, Κ229 /588 (574 ^πύργων^ βαλλομένων) θάλαμος -(α) έβάλλετο, τοι δ* έπί u d 1 βαΐνον (και ένέπρηθον άστυ), vgl. /7105, 7V718, Λ 576, IISp.968,54ff. u. metr. /7207, «143, K124 II Λ/454 'Έκτωρ ιθύς σανίδων φέρε λααν 1 αϊ ρα πύλας είρυντο -α στιβαρώς άραρυίας, ' δικλίδας dicht u. fest gefugt, vgl. /475, //339*, £128*, £466 317 δφρα τις ωδ* εϊπη Λυ- κίων -α θωρηκτάων (Selbstbild im Ggs. zu metr. gleichw. Feindbild Δ 176) s 0689” (Tr.) a 739”, vgl. 0529 Σ608 έν δ* έτίθει (Heph. den Ok.) ' άντυγα πάρ πυμάτην σά- κεος L-a ποιητοΐοΛ (vgl. 7V8O4) a «333” (τέγεος) — #458 - π415 - σ209 - φ64 a h.Cer. 186 a «436” (θαλάμου) £455 λίστροισιν δάπεδον L d δόμοιο 1 ξΰον, vgl. h.Ven. 173, ν306, u 150 /554 Μελέαγρον έδυ χόλος, δς τε καί άλλων ' οίδάνει ... νόον -α περ φρονεόντων - Ξ217”, vgl. £445. — Wortf.: αίεί, ένδυκέως, ευ Β6. 9, θαμά, μάλα, πυκινώς / πυκνά, ταρφέα R- Führer
πνκάζω [9‘, 3°, 4Η, lh, le] Μ la kvi] -σαι τε Α32Ο; -σας 0581 [^1] -σε(ν) Θ124 - 316 a £83, Κ271 kU] -σαι τε Ορ.624 1b k*x] -σσας Ορ.542 2a -σασα έ αύτήν £551 2b kl-1] -ζοιεν σφέας αυτούς μ 225 3 ^πε-σμένΛος Ξ289, £488, h.26,9; L Λοι
Asius fr. 13,2 ρ.91 Dav.; u Λφ Th. 484; u Λα Bill, ¥*503
J u Λος Op.793
1626


πυκάζω
πυκινός, πυκνός
Σχ sch.D £551: σκεπάσασα (so reg.), ^καλύψ^ασα (vgl. περί- 0124), 0316: συνέσχεν. sL Λεν, ¥^503: κεκοσμημένα
L Α. Fulda, Unters, über d. Sprache d. hom. Gedichte, Duisburg 1865, 166f.; Mutzbauer, Tempuslehre II114f.; Hahn, TAPhA 85, 1954, 258f.; I.Anastassiou, Zum Wortf. 'Trauer’ i. d. Sprache Hom.s, Diss. Hamburg 1973, 52 f. 62 f. (dagg. Mawet, Douleur 296. 314); Plath, Streitwagen 176 ff.
B dicht machen > bedecken (mit = Dat.), einhüllen (in = Dat.), verbergen (sich = Refl.-Pr. 4- αυτός, s.d. ISp. 1666,1— 13), bis auf μ 225 (Opt. Präs.) nur Aor. (4' Ind., 2x Inf., 3x Ptz.) u. Ptz. Pf. Pass. (8x, metr. gleichw. m. κεκαλυμμένος, εί- λυμένος, καταειμένος); Agens göttl. £289, P551, lh, unbelebt Θ 124 = 316 s P83, ΑΓ271, A319L; in Vbd. m. instr.Dat. £289, P551, «P503, λ320, /488, Op.542. 624, lh, le, Akk. der Bzhg. /488, Op.793 (σχ.κ.δλον P83+), Adv. άμφί(1) P83, έντόσ(δε) μ 225, Op.542, ευ Bill, πάντοδεν Op.624f. In assoz.Zush. (s.a. πυκΙι]νός) mit (έπ)άρμενά Op.542. 624/7, εϊματ'/σι [MJ] /487f., le, ύλήεντ- Th.484, uh.26,8f.j, φοίτ(ίζ)εσκ- L d, le, χιτώνα O580f., /487f. techn.: Op.542 (άμφι δέ ποσσι πέδιλα) δήσασδαι, πίλοις έντοσδε -σσας 624 νήα δ9 έπ9 ηπείρου έρύσαι -σαι τε λίδοισι 1 πάντοδεν, δφρ9 ϊσχωσ' άνέμων μένος, vgl. 0798 ΒΊΊΊ άρματα δ9 εύ ^πε-σμένα^ κεϊτο άνάκτων ’ έν κλισίης abgedeckt, s. £194f. ¥Ζ503 άρματα δέ χρυσφ L , κασσι- τέρφ τε 1 ϊπποις έπέτρεχον verkleidet, vgl. Α?438, ύ226+, 1//200 natürl.: λ 320 (Ap. δλεσεν Aloaden) πρίν σφώϊν ύπό κροτάφοισιν ίούλους 1 άνδήσαι -σαι τε γένυς εύανδέϊ λάχνη Th.484 (Zeus-Grotte) Αίγαίφ έν δρει ^πε-σμένΛφ ύ- λήεντι, vgl. ν351 + h.26,9 (Dion, φοιτίζεσκε) κισσφ και δάφνη L Λος geschmückt, kontrast. h.Ap.450 £289 ('Ύπνος εις έλάτην άναβάς) ένδ9 ήστ' δζοισιν L 2ος ειλατίνοισιν, vgl. Φ245 künstl.: Ρ551 (Ath.) νεφέλη -σασα ε αυτήν ' δύσετ' 'Αχαιών έδνος, vgl. £186, £162. 282+, 0308, ά562\ ψ312 μ 225 (Σκύλλην ούκέτ' έμυδεόμην) μή πώς μοι δείσαντες άπολλήξειαν έταΐροι ' είρεσίης, έντός δέ -ζοιεν σφέας αυτούς in Deckung gingen, kontrast. Λ/43+ 0581 (κάδ δ' έλιπον δύο φάρε9 u.) ^ζτώνα^, ' δφρα νέκυν -σας δοίη οίκόνδε φέρεσδαι, vgl. V.796 /488 τοι χλαινάν τε L j τε εϊματ9 ένείκω, 1 μηδ9 ουτω ράκεσιν νπε-σμένΛος ωμούς ' έσταδ9 angetan mit, kontrast. £349 u. (metr. gleichw.) /7360+, P492+ 'versteckt hinter’ Asius fr. 13,2 p.91 Dav. (φοίτεσκον) εις 'Ήρας τέμενος, L ,οι εϊμασι καλοΐς Κ2Ί\ (άμφι δέ οι κυνέην κεφαλήφιν έδηκεν. την ρά ποτ9 έξέλετ' Autol.) δή τότ9 Όδυσσήος -σεν κάρη άμφιτεδεϊσα umschloß übertr.: Ρ83 'Έκτορα άχος -σε φρένας άμφι μελαίνας s 0124 (ήνιόχοιο) - 316 umfing, vgl. Ρ591+, A249L, Κ282, 0716, Π 599 Ορ.793 (είκάδι) ϊστορα φώτα ' γείνασδαι* μάλα γάρ τε νόον πε-σμένος έσται close-grown in thought (West), vgl. 0461, t445. — Wortf.: άσκέω Blb, δαιδάλλω, είλύω Blb, (κατα)έννυμι, έντύνω B2, (άμφϊ)κα- λύπτω, (κατα)κρύπτω Β11
D Cat.88,11 Trav. (Pack2 526) ]πε-σμένΙ„*χ R.Führer
πυκιμηδής [1°, lh] Σχ sch.Bam. «438: συνετής Β (πυκ[ι]νός B3b 4- μήδεα Β2:) mit konzentrierten Gedanken, voll kluger Umsicht α438 έκδυνε ^χιτώνα/ ' και τόν μέν γραίης -έος έμβαλε χερσίν aufmerksam, anstellig (Ggs. Ορ. 315), vgl. τ353 u. zur Assoz. m. L , /487f., O580f. h.Cer. 153 Τριπτολέμου -έος, Anspielg. auf den Kulturbrin- ger-Mythos? R. Führer
πυκινός, πυκνός [43', 35°, 3H, 8h, 2e / 17*, 16°, 3H, 5h] E zu πύκα (s.d.) m. dems. Suff, wie (ρ)άδινός, vgl. δαμινά (Pi.01.1,53) / δάμνος zu δαμά u. s. Risch §35c. - Abi.: πυκι- νόφρων
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
F Mask, -ινός 2, -ινού Γ, -ινφ lh, -ινόν 10, -νόν 1'; -νοί 4, -ινοισι(ν) 5, -νοϊσιν Γ, -ινούς 3, -νούς 2; Fern, -ινή 1', -νή Γ, -ινής 3, -ινη 1°, -ινήν Ί, -νήν 2°; -ιναί 5, -ναι 2*, -ινησ9 V, -ιναϊς Γ, -νησιν 2°, -ινάς 8; Ntr. Nom. -ινόν 1*, Akk. -ινόν 14, -νόν 3; Nom. -νά 2\ -ινοΐσι(ν) 4, Akk. -ινά Ί, -ίν9 1’, -νά 21; Adv. -ινώς 15
Μ la 1[μ«] ως -ίν9 Κ9 -[--] -νά ποσσίν h. 19,20 lb [i~] -νόν ύπό Ορ.584; L-v« μάλΛα στενάχων* Σ318, Φ417, L j’ h.Ap.361; -νά ποσίν h. 19,23 ως άρα -νά Λ 309 U-] ώς -νοί 7V133 = 77217; -νόν ύπ9 ό... 0153; και -νόν άπό h.Merc.278 [--] διά / άνά δρυμά -νά και ύλην Λ 118, κ150. 197 / Hes. fr.204,131; πτερά -νά Λ 454, ^879 lc [£*] ώς άρα -νοί/ή e480, τ442; μάλα -νήν £529; -ναί Η61; και μήδεα -νά Γ202. 208; πτερά -νά /7151; άνά / διά / κατά ρωπήϊα -νά 7V199 / ¥Ί22, h. 19,8 / £473 Id [1_] -νόν καί Ξ349; -νοι/^ούς και^ δαμέες/ας μ 92, £12, -v7/v/l j μεγάλην/ους £521, Μ51; -ναι δέ ΨΊ\6; -νά ν438 - ρ 198 = σ109, Ορ.553 2a L.2] ,έκ -ινής, δ9 ύλης £128 [---] ύλης L d Σ320; και -ινής 116; -ινήν νεφέλην Π29Ζ; -ινήν 7V804; -ιναι/άς δέ (δύρας) ε329, Ξ167 = 339; -ινώς άκαχήμενον Τ312; -ινώς ύποδήσομαι/εδ9 αϊ κε πίδηαι Φ293, α219 -ινός δέ οί 0529; -ινός/φ δόμος/φ h.Cer.280, h.Merc.523; -ινόν δ9 Π599; (δύραι) -ινόν δόμον Κ261, 7/81. 88; (είπέμεναι*) -ινόν έπος Η315, Λ 788, Ω15. 144; (στορέσαι*) -ινόν λέχος Ι62\ = 659, τ/340 = ν/291. 177. 179; 'Αργείων / άν(α)ερχομένφ civov λόχονj / δόλον 0779, <Δ392, Ζ187, ήμέν άνακλΐναι L u / νέφος ήδ' έπιδεΐναι λ 525 / £751, 0395; Διός -ινόν 0461; -ινούς κευδμώνας έχοντες* «283, Ορ.532; ^έζομένΛη -ινούς h.23,3; έφί Λη -ινάς φραζέσκρετο βουλ^άς h.Ap.346, -ινήν ήρτύν^ fiv Β55 = ΑΓ302; -ινήν Σ216, ν68; -ινη τ439; -ινή 0480; -ιναι δέ τ516; -ιναι λάϊγγες ε433; -ιναι/άς/ήσ' ένέκυρσε / κίνυ/κλονέοντο/ουσι φάλαγγες/γας/ξι Δ 281, £93, Th.935, 7V145; Δαναών -ινάς 7V68O; -ινάς φρένας (άμφεκάλυψε*) Ξ294, h.Ven.38. 243; -ινά φρεσι μήδε' έχοντες* / 0 282 = 674, r353 / Hes.fr.43a,9,
'Hom.’fr.28,2 p. 111 Dav.; -ινά πτερά ε53; -ινώς άκαχήμε- νος υ84 [---] -ινόν δόμον Λ/301 = £134; δύρας -ινού δα- λάμοιο ψ229; Κρονίδεω -ινήν h.Cer. 414; έν -ιναϊς Cypr.fr. 1,3 p.35 Dav.; (δαλάμοιο) δύρας/ην ^-ινώς άρα- ρυίας/αν 1415, φ236 - 382, ^194 / /155. 258 = 275, σανίδας/ες u fai Φ535, β344; -ινώς άκάχημ/ται τ95, ^360; -ινόν περ άχεύων λ88; -ινά φρονέοντι ι445 [wi] -ινόν δώ Τ355 2b [1-2] -νοϊσιν λάεσσι 0798; -νησιν λι- δάδεσσι(ν) £36, ψ 193 3 [UvL] δέρμασιν ^έν -ινοισιΛν
β29\, h. 19,43, L j £471; -ινοϊσι Λ 576, Φ245, 0 453 [^1«] άράρη -ινοϊσι λίδοισι 77212 [ν^ΐχ] καδεζομένη ^-ινοϊσινΛ τ520, L j /23 πυκν- ([-] bis auf lh in la) in lb—d u. 2b (18x am VA, llx am VE)
Σχ sch.min. P.Strassb. inv. 1015 zu £93: όχΙυρ]αί. La- σφαλ,εϊς, sch.D Λ/301: L (ebs. ΞΊ67, 0*529, T355), 1415*. έπιμελώς. L Λώς, K261*. ισχυρόν, 9: συνεχώς, Γ202: πολλά (ebs. Δ 281). ρτυνετ.ά (ebs. /76, £294, 0 461, 7'312), £55: L fjv. (ebs. sch.min. P.Oxy. 4631 ed. Spooner z.St.). σώφρονα, 075: -ινόν έπος* δτι συμφέρει αύτφ δούναι ϊνα μή κλαίη
L 1 Böhme, Seele u. Ich 29 A.6; 2M.Riemschneider, Hom., Leipzig 1950, 153f.; ’Patzer, H. 80, 1952, 322; 4Hinterlechner, Hom. Epith. 157f. 164; ’Szemerenyi, Syncope 82—7; 6Traina, RFIC 107, 1979, 257ff.; 7P.Vivante, The Epith.s in Hom., New Haven / London 1982, U5f.; 8R.P.Martin, The Lang- uage of Heroes, Ithaca / London 1989, 35 ff; ’Roisman, RhM 137, 1994, 9 m. A.15
B dicht, sowohl räuml. dicht nebeneinander (auch übertr. auf Seelisch-Geistiges, s.u. 3b sowie Vorbem. zu la, 2a/b) wie
1627
1628


πυκινός, πυκνός
zeitl. dicht hintereinander (πνκιν- nur K9, Λ 576, ε53, sonst πυκν-, s.u. Vorbem. zu la/b, 2a), präd. (1, uüberw. πυκν-J, adv. (2, L j in 2a, -ινώς in 2b) u. attr. (3, überw. πνκιν-, bes. in 3 b), urspr. (L5, skept. Strunk, IF 73, 1968, 185f.) πνκιν- (formelh. [s. M2a] Archaismus / Poetizismus), allmähl. vordringend ('28%, °31%, h38%) πυκν(ά 23x von 41 statt --„bzw. 7x statt -ινά πτ/φρ-, z.B. 3x .πτερά j -νά ggüber ε53 -ινά t j, Γ202* ίμήδεαΔ -νά ggüber 5x -ινά φρεσι L J; dem Bezugsw. überw. vorangest., s.u. Vorbem. zu 1. 2. 3, verstärkt durch μάλα Σ318+, h.Ap.361 / £529 in 2a/3a, m. abh. Dat. 7V804 in 3a; selten von Pers. (N133+, λόχον 4392, «779, στίχες* Η 61, TV680, φάλαγγες* 4x in 3a am Ende) od. (nur tier.) Körperteilen (όδόντες μ91ί., πτερά Ψ879 u. 3x in lb am Ende), was gg. d. Auff von φρένας (3x in 3 b am Ende) als 'Lungen’ spricht (gg. Onians, Origins 28 vgl. Täte, CR 67 — n.s. 3, 1953, 32), in Zush. m. Gotth. bes. (16x von 27) in 3b, s.a. Vorbem. zu 2 u. 3a; in Ath./ZeusL-Kontextj £751 *, //61, 7355, Φ293, α279, ί/81, v438 / £294, 349, 0461, «75, h.Cer.414, h.Ven.38, h.23,3, Cypr.fr.1,3, in Ach./HektorL , 7621, Λ 788, /7212. 217, Σ216. 318. 320, 7312, Φ245. 293, «75. 453. 480. 779 / K302, Λ 309, 7V133. 145. 680. 804, 0461, «744. 798, in Eum./Pen./Tel.L d £12. 36. 521. 529 (πυκν-!) / r95. 516. 520, υ84 (πνκιν-!) / α279, £151. 344, χ23, δ 153, χ155. — In assoz. Zush. (einschl. πύκα[ζω]) mit άλλήλοισι(ν)* Ν133+, β 149ff., f 329. 480L; (έπ)άμοιβά(δί)ς ε480Γ, £521; (βίας) άνεμων* (μένος υγρόν άέντων) A308f„ 77212f„ ¥'713/6, e329f. 478fF. s r440ff„ Op.551ff [624f.]; άράρη* 1475*, K265ff, A/56f. (454), £167*, O529L, /7212. 214/7, Φ535, £289ff. 344, £155*; άρπάση* NI99, Σ319Γ., h.Cer.414; άχος / άκαχήμενος* / άχεύων / άχνυται [Θ124+] /7599, h.Ven.243 / Γ312, τ95+, υ84 / λ 88 / Σ320; Βορέης* ε328ί, Ορ.553; δενδρέφ/ων Op.583f., τ520; διαμπερές ε480 s τ442, £llf.; ' δικλίδες* (Μ454Ϊ.) £344f.; δόλον* Γ2Ο2, Ζ187; (ύπε)δύσετ(ο)* [£*551 fj £127f„ η 81; έεργε* Ξ349, zy88, *283; (έφ/καδ)έ- ζομένη* Η 59 ff., Ψ878ί., τ520, Op.583f., h.Ap.346, h.23,3; ' ένδ(α) 1659/62 [.= 289], £151, τ439, ^179; ένδα και ένδα e329f., £11 f., τ520/4, h.Ap.361, h.Merc.278f., h.19,8. 22f.; εϊρυ(ν)το (M454) ψ229', έρύουσι* Λ 454 [Ορ.624]; δαλαμ- /475 (588), £166f., (α436) £337/44, ε432ί„ ψ 177Γ. 192L; δρασειάων άπό χειρών Λ 571/6, JV133L, ¥'714 ff., ε433ί.; δύρ- 1475*, £167*, «453, η88, i444f., ψ229; (άμφε)κά- λυφεν* Ε294*, Ω796ff., ε433ff., h. 19,42f.; κϊν- Δ 281, /7298; κληϊ- Ξ167Ϊ., £344, <ρ236 - 382; κλονέ- Ε93, Th.935, Ορ.553; κυλινδ- Λ 307 ff, h.Ap.359ff.; κΰμα* Λ 307 ff, ε53ί. 327ff. 433ff; λαχν- «451IF., «445 [Λ320]; κατέλεκτ(ο) 1659/62, £520f.; μέγας* E750f.*, Μ57, Π297ί„ «452f. 798, £521, τ439; μέσ(σ)- X 265 ff, O528f., £150f., *196f„ p92f., h.!9,22f.; μήδε(α) Γ202*, Ω282*, £128f.; νεφ- E751*, Λ305/9, S349L, /7298, Ορ.553; νιφ- Γ202/8/ 22, K7ff.; νόον (1554*) 0461 [Op.793]; ' φχετο T355f„ h.Cer.414f.; όξέσιν* M56f., r516f.; (ύπ’) όφρύσι δ 153, h.Merc.278f.; πάντ’/ας/οσ’ [!(-)] A524f„ /75f„ /V803f.; πεδίον* (0739) Ψ122, ε329; (πε)πειρη- Μ30Γ, γ23; (ές/ έν) πολέμοιο* 4 281, 7/375L, 0529/33, 7312L, Φ293Γ, Th.935f.; πολλός* E93f., Κ6/9, Λ307ff., 2V804, Σ320Γ, «479L, £291 ff., ε53Ε 480/3, r442f.; ποσ(σ)ί(ν) ‘/'1217, h. 19,20. 23; πτερ- Λ 454, ¥'879, £151, ε53, Ορ.584; (προσ) πτύξομαι* JV133L, γ22ί; πύλας (Μ454) N679L; ' &ήζα(μενο)ς I475f., Ν680; στήθεσσιν Κ9, Σ317Γ.; στί- Χες* /761, 7V680, 77211 f. [P83f.]; τείχος* N679f., X215f., Φ293ff, £472f.; ύποδέσδαι* Λ 788, Φ293+; ύλην/ς Λ 118*, Σ320, £128, h.Ap.360f.; (καδ) ΰπερδε (ν) A/55ff„ «797f., ν'!93; ΰστερ/ατος Σ320, «4447; (δώματος*) ύψηλοΐο* Η6Μ. (M454f.), £293f., Π212ί. 2977, ΪΡ713/6, «2817;
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πυχινός, πυχνός
ύψόσ(ε) Λ 307 ff., Ξ349; ύψοΰ ύπέρ γαίης 7V199f., Ορ.551 ίϊ.; φοιτ^ h.19,8. 20; φρένας* [0124*] K9f., Ξ294+, <2282*; (και έγχεσι) πεφρικυϊαι* Δ 281 f., 2/61 f. [Ορ.540fT.]; φύλλων ε480/3, fl28f., r442f.; (άπό) χθονός* S349, ¥Ί21ί., κ149ί; χλαΐναν* <5153f., £520f. 529 [Z487f.], ψ 179f. - LVor / in / nach. Gl. //61, Σ318, ζ 128, τ516 / Λ 118, Λ/301, Ν199, /7212. 298, Σ320, Ρ480, ε329. 433, ζ!34, τ520 / /1281, £93, /C9, Λ 309, L , Vgl. Ξ294, h.Cer.280 / ε53 / κ283, in REinl./Abschl. £55*, £36 / £127f., ρ 197f. = σ108ί., h.Merc.278, in 1—2a selten, 3 häufig, 2b überw. in dir.R. (2.V. /2779, y23, φ382, χ 155; vorletzter V.j Λ 454. 788, S339, Φ535, /2744, y23, μ/179. 229; L j Γ202, κ197, r95), s.u. jew. Vorbem.; gehäuft Γ202/8, 77212/7, Σ 318/20, ε 471/80, £128/34, t/81/8, £521/9, r439/ 42. 516/20, ψ 177/9. 193/4, h. 19,20/3, in 'Responsion’ m. πύ- κασεν /C267/71 (άδινώς Γ312/4, πινυτή ψ 360/1), vgl. KJangwiederh. πυ.,.ας N619/3Q, πυ- Λ 576, λ88/9, πυκ- α436/8, -υκ- *267, y22/3, ε471/2, u84/5. - Wortf.: άδι- νός, βαθύς Β3, δασύς, έσθλός B3a, εύερκής, θαμέες, ίδυϊα, κολλητός Β3, ούλοςΊΙ, πευκάλιμος, πολύς, ταρφέες, υγιής, χαλκοβατές 1 präd.: dicht, creber; dem (nur 4x am Anf. [m. &ς\ fehlenden) Bezugsw. vorangest. außer //61 / Λ 454, /7151 in la/b; in dir.R. Λ 454, <5153, r516, Vgl./Gl. ls53 / 329. 433j, πυκιν- nur Λ 576, t u, r516, sonst πυκν- la [5\ 6°] Mask./Fem., Pl. außer r442 (am Anf.), Nom. außer LA 576, £36j (am Ende); zeitl. u ,, übertr. (vgl. 3b) r516; am SA + δέ L^716, r516j, ε329, vor weiterem (attr.) Adj. / (präd.) Ptz. L j / //61 τ442 (λόχμη, την ^ουτε ήέλιος ά-
κτΐσιν εβαλλεν ούτ* όμβρος περάασκε) ως αραΛ -νη ' ηεν, vgl. V.439 in 3 a ε480 (δοιούς θάμνους έξ όμόθεν πεφυω- τας. τούς u j -νοι ' ^λλήλοισιν^ έφυν έπαμοιβαδίς, vgl. V.471, £128 in 3a /VI33 (ψαυον κόρυθες) φάλοισι ' νευ- όντων, ως -νοι έφέστασαν L u — /7217, vgl. 77212 in 3a //61 άνδράσι τερπόμενοι (Ath. u. Ap.) * τών δε στίχες ήατο -ναι, 1 άσπίσι και κορύθεσσι και έγχεσι πεφρικυϊαι, vgl. /V680 in 3a am Ende *£716 (Ringkampf) ρέεν Ιδρώς, 1 cval δέΛ σμώδιγγες άνά πλευράς τε και ωμούς ' αϊματι φοινι- κόεσσαι άνέδραμον dichtgesät r516 -zL u μοι άμφ* άδινόν κήρ ' όξεΐαι μελεδώναι όδυρομένην έρέθουσιν, vgl. <5812f., h.Merc.44 ε329 ώς δ* δτ* όπωρινός Βορέης φορέησιν άκάνθας ' αμ πεδίον, -tL , πρός άλλήλησιν δέχονται, 433 ώς δ* δτε πουλύποδος θαλάμης έξελκομένοιο 1 πρός κο- τυληδονόφιν -ιναι λάϊγγες u u £36 όμοκλήσας σευεν κύ- νας αλλυδις άλλον ' -νησιν λιθάδεσσιν mit einem Hage! von Steinwürfen (and. ψ 193 in 3a) Λ 576 (τόν ένόησε) -ινοισι βιαζόμενον βελεεσσι, vgl. V.552 (553 — 57le") u. (metr. gleichw.) N555 lb [2‘, 3°, 1H] Ntr. (umdeutbar zu Adv., vgl. 2a), Pl. außer <5153, Akk. Laußer Λ 309, (Pass.); zeitl. L Op.553 <5153 ό -νόν (πικρόν v.l.) ύπ’ όφρύσι δάκρυον ειβε Λ 309 (Gl.) ως αρα -να καρήαθ* ύφ* 'Έκτορι δάμνατο λαών, vgl. V.69. 158f. Ορ.553 -νά Θρήίκίου Βορέω νέφεα κλονέοντος, vgl. £751\ Π298 in 3a ^151 (αιετώ δτε μέσσην άγορήν) ικέσθην, ' ένθ* έπιδινηθεντε τιναξασθην ^πτερα -να, (πολλά v.l.) schlugen (in) schneller Folge) m. d. Flügeln (and. ^879 in 3 a am Anf.), vgl. Sapph. fr. 1,11; > Arat 969 > Verg.G. 1,382 Λ 454 οιωνοί * ώμησται έρύουσι (sc. dich), περί L , βαλόντες hastig m. d. Flügeln schlagend ε53 (λάρφ έοικώς, δς τε) ιχθύς άγρώσσων -ινά πτερά δεύε- ται άλμη quick-beating wings („characteristic of a gull when pursuing fish“, Boraston, JHS 31, 1911, 218) 2 adv.: cre¬
bro < dicht > fest > gediegen > sehr; v438+ (in 2a) von Adj. abh., sonst von (in 2 b nur 3 verseh.) Verben (m. göttl. Subj. Φ293*. 417, 3”), dem Bezugsw. vorangest bis auf 1M 2a [3‘, 5°, 1H, 4h] Ntr. (< lb), Pl. bis auf letzte 3 St; zeitl. außer 5°, übertr. (vgl. 3b) j445, λ88, (am Anf. u. Ende); in
1630
1629


πυχινός, πυκνός
πυκινός, πυκνός
dir.R. L j, πυκιν- nur Κ9, L d, sonst πυκν- z445 (άρνειός) λάχνφ στεινόμενος και έμοι -ινά φρονέοντι unter der Last seines (sc. dichten) Zottelkleids u. von mir mit meinen dichten(\) Gedanken (humorist.?), vgl. /554+ u. Abi. K9 (Gl.) ως -iv9 έν στήδεσσιν άνε^στενάχμξ9 (Ag.) Σ318 (έξηρχε γόοιο) -νά μάλα L 2ων ως τε λίς (Forts, in 3a) s Φ417*η, vgl. Ω123 v438 (Ath. gab Od.) άεικέα πήρην, ' -νά ρωγαλέην = ρ 198 = σ109 an vielen Stellen h. 19,20 (νύμφαι) φοιτώσαι -νά ποσσιν έπι κρήνη ’ μέλπονται con rapido batter dipie- di (Cassola), vgl. /M51 in lb; zur sing. Pros. Ludwich, Hymnenbau 248f. 23 δαίμων δ9 £νδα και ένδαΔ χορών τοτέ δ9 ές μέσον έρπων 1 -νά ποσίν διέπει h.Ap.361 καδ9 ύλην 1 -νά μάλ9 L j έλίσσετο (sterbende δράκαινα) h.Merc.278 ως άρ9 έφη και -νόν άπό βλεφάρων άμαρύσσων 1 όφρύσι ρι- πτάζεσκεν δρώμενος L u, Lvgl. δ 153 in lbd Op.584 τέττιξ 1 δενδρέφ έφεζόμένος καταχεύετ9 άοιδήν 1 -νόν υπό πτερύγων , L j λ 88 την μέν (Μ.) έγώ δάκρυσα ίδών άλλ9 ούδ9 ώς εϊων προτέρην, -ινόν περ άχεύων,1 αίματος άσσον ιμεν, zur Vermeidg. von Überlänge statt -ινώς, vgl. 2b am Anf. (u. /7599 in 3b) 2b [4‘, 11°] -ινώς (άραρυΐαι* [s.d. Blaa] 2*, 7° als ‘Dekl.’ zu πύκα ποιητοΐο ' V, 6°, lh; sonst übertr., vgl. 3b); in dir.R. außer 7'312, /7344, /258 = 275 (kontrast. πύκα) 7312 τέρποντες ^-ινώς άκαχήμ^ενον υ84 L Λενος ήτορ τ95 L Δαι = ^360*χ (3.Ρ.) /475 θαλάμοιο δύρας ^ινώς άραρυίας Λ 1 ρήξας έξήλδον = ^236" = 382 = ψ/194" (κολλητάς) = χ 155βχ = 258" = 275 Φ535 αύτις έπανδέμεναι σανίδας L u = /7344", vgl. /128 = ψ/42", Μ454, 7583 293 τοι -ινώς ύποδησόμεδ9, αϊ κε πίδηαι s α279", vgl. Σ 216 in 3 b 3 attr.; dem Bezugsw. vorangest. (formelh. [uJ] vor [««], s. M2a) außer Γ202+, /2480, /23 in 3b, A118+, TV199+, Σ320, Φ245, «P879, /2453, 0291+, £471, v68, r439. 520 in 3 a (bes. am Anf.) sowie ♦ im folg, (bis auf £529 in Enjb., davon 5x am VA, s. Mid); gekoppelt m. άλεξάνεμον *£529, (πάντοσ*) έίσην *TV803f., έσδλής ♦/76, δαμέες* *μ92, ·£12, κυάνεαι Δ 281 f., μαλακόν ♦£349, μεγάλους* *MS1, /2798, *£521, τρίστοιχοι *μ91Γ, (εγχεσι) πεφρικυΐαι Δ 281 f., gefolgt von (epex.) Rel.satz £349, 0529, /2744, £521 3 a [29‘, 24°, 3H, 4h (ca. 50%)]
nb. Konkr. (natürl. gewachsen, künstl. verfertigt, milit. formiert): dicht (gereiht MSI*, /7212, /2453. 798*, μ 92*, £12*, ^193* [♦ = πυκν-, s.u.]), fest (verschlossen gg. Einbruch Κ26Ί*, v68, gg. Flucht «283, vgl. /475, φ236 = 382 in 2b), massiert-, πυκν- A118+, MSI*, N\99*, £349*, ^879, /2798*. μ92*, £12*. 521*. 529*, ψ 193 (♦ = mit weiterem Adj. gekoppelt, s.o. 3 Vorbem.), sonst πυκιν-; in numinosem Zush. E1S\*, £167+. 349, /7298, 7355, 7781. 88, «283, μ 92, Th.935, 4h; in Gl. Λ 118, Λ/301+, TV199, /7212. 298, Σ320, r520, dir.R. Δ392, £339, /2779, /7291, £471, κ150. 197. 283, Λ525, μ92, £473, τ520, ψ\ΊΊ. 179. 193. 229 *£879 (getrof¬
fene Taube) αύχέν9 άπεκρέμασεν, σύν δέ πτερά -νά λίασδεν (s.d. Β 3) ließ den Kopf hängen, die dichtgeflederten Flügel sackten zus, (and. 1 b am Ende) μ 92 (Skylla) έν δέ τρίστοιχοι όδόντες 1 -νοί και δαμέες (s.d. IISp.968,72ff.) £349 (χδών φύεν) ύάκινδον ' -νόν και μαλακόν, δς άπό χδονός ύψόσ9 έεργε τ520 (άηδών) δενδρέων έν πετάλοισι καδεζομένη c ινοΐσι Λν Φ245 έπέσχε δέ (gestürzte πτελέη) ρέεδρα ' δζοισιν u j £471 (εί δέ κεν) δάμνοις έν L d καταδράδω (s η285“*1') im dichten Gebüsch, vgl. V.480 in la £128 (δάμνων ύπεδύσετο) Jx -ινήςΛ δ9 ύλης πτόρδον κλάσε (φύλλων) aus d. dicht(belaubt)en Gehölz, vgl. /7766 Σ320 (λίς) φ ρά δ9 ύπό σκύμνους έλαφηβόλος άρπάση άνήρ ' ύλης l j aus d, Dickicht, vgl. Φ573 Λ 118 καρπαλίμως δ9 ήϊξε (Hindin) διά δρυμά -νά καί ύλην - κ150" - 197" s Hes. fr. 204,131 (άνά) TV 199 ως τε δύ9 αίγα λέοντε ' άρ- πάξαντε φέρητον άνά ρωπήϊα -νά s ¥Ί22" (διά) -
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
h. 19,8" s £473" (κατά) τ439 έν λόχμη -ινη κατέκειτο μέγας σΰς, vgl. V.442 in la, Λ 415 Ορ. 532 -ινούς κευδμώνας έχουσι (Waldtiere) thick-set lairs (West), and. κ283 (s.u.) II /7291 (αρσον άλφιτα) δέρμασιν έν -ινοΐσιν = h. 19,43'η (λαγωού) £521 (Od.) κατέλεκτ9' έπί δέ ίχλαΐνανΔ βάλεν (Eum.) αύτφ, 1 -νήν καί μεγάλην, ή οί παρακέσκετ9 άμοι- βάς, vgl. 5 50 529 (Eum.) L έέσσατ9 άλεξάνεμον, μάλα -νήν, vgl. Π224, Κ 133f., Op.537f. 0529 (ΡΝ* σάκος οΰ- τασε) -ινός δέ οί ήρκεσε δώρηξ, 1 τόν ρ9 έφόρει γυάλοισιν άρηρότα TV804 πρόσδεν δ9 έχεν άσπίδα πάντοσ9 έίσην, 1 ρινοΐσιν -ινήν, πολλός δ9 έπελήλατο χαλκός (adnom. Dat. nur hier), vgl. V. 405 ff. sowie (metr. gleichw.) K262, M29S v68 (τήν) χηλόν -ινήν άμ9 δπασσε κομίζειν, s. t?438ff. Κ26Ί (9Αμύντορος) t-ivov δόμονΛ άντιτορήσας (Autol.) 4- Λ/301 = £134 (vgl. <ρ389, Vit. ρ. 13,12), (Dat.) h.Merc.523 (vgl. V. 178) 778Ι δΰνε δ9 Έρεχδηος L d (s. £549, vgl. Z89) + 88, (Nom.) h.Cer.280 (vgl. V.186, /455) Γ355 πρός πατρός ... -ινόν δώ 1 φχετο, vgl. Α426 /7212 ώς δ9 δτε τοίχον άνήρ άράρη -ινοΐσι λίδοισι 1 δώματος ψ 193 (^θάλαμοΛν δέμον) -νησιν λιδάδεσσι (and. £36 in la), vgl. metr. gleichw. /2798 (s.u.), κ211+, h.Ap.299 229 (άμφί- πολος) ή νώϊν εΐρυτο δύρας -ινού L jo, vgl. α436 Ξ167 (Hera ging ές L y, τόν οί έτευξεν Heph.) -ινάς δέ δύρας σταδμοΐσιν έπήρσε 1 κληΐδι κρυπτή = 339, vgl. ψ/194 (in 2b) κ283 (Gef.) ένί Κίρκης ' έρχαται, ώς τε σύες, -ινούς κευδμώνας έχοντες festverschlossen (s. V.389), and. Ορ.532 (s.o.) /2453 μεγάλην αύλήν ποίησαν άνακτι 1 ^σταυρ^οΐσιν -ινοΐσι £12 L Λούς δ9 έκτος έλασσε διαμπερές ένδα καί ένδα, 1 L-νούς καί; δαμέας MSI (τάφρος) ΰπερδεν δέ σκολόπεσσιν 1 όξέσιν ήρήρει, τούς έστασαν (Gr.) 1 L d
μεγάλους /2798 (όστέα ές λάρνακα δηκαν, ές κάπετον δέ- σαν,) ύπερδε 1 -νοΐσιν λάεσσι κατε^στόρεσανΑ μεγάλοισι 7/340 L j -ινόν λέχος έγκονέουσαι = ψ291 = /621med s 659 = ψ 177med 4-179 (έκδεΐσαΐ) festgefugt; and. (vom Bettzeug) Apion fr. 115 N., doch s. Laser, Arch. Hom. P4f. λ 525 έμοί δ9 (Od. im hölzernen Pferd) έπί πάντ9 έτέταλτο, 1 ήμεν άνακλΐναι civov λόχονΛ ήδ9 έπιδεΐναι = £751 (νέφος) = 0395 4- /7298 (νεφέλην) II ύ392 (Καδμείοι) αψ άνα- ερχομένφ (Tyd.) L d εισαν άγοντες, ' κούρους πεντήκοντα, vgl. Ζ187 in 3 b /2779 (άξετε ξύλα, μηδέ τι) δείσητ9 9Αρ- γείων L d · ή γάρ (Ach. gab Zusicherg.), s. 799 f. TV680 τείχος έσαλτο, ' ρηξάμενος Aavafov -ινάςΛ στίχας άσπι- στάων, vgl. 7/61, /7(211—)217 in la Th.935 (Phobos u. Dei- mos) οϊ τ9 άνδρ^ d κλονέουσι φάλαγγας 1 έν πολέμφ s £93"· (Nom., Pass.) s Δ 281" (κίνυντο) 4- TV 145 (Dat., ένέ- κυρσε), vgl. TV(126-)133 in la 3b [17‘(!), 2°, 1H, 5h, 2e] übertr. (doch s. ήρτύνετο BSS*, ύφαινε Z\31) nb. Abstr. (alphabet.) : kompakt > überwältigend (2' am Anf., von ‘wirkender Macht’, vgl. πυκάζω am Ende), kohärent > überlegt, durchdacht, wohl erwogen (von Plänen u. Äußerungen, /275, 2h des Zeus, Σ216 der Thetis, lh der Hera), konzentriert > überlegen, souverän, genial (2\ 2h, le am Ende, von ‘Seelenorgan’ des Zeus bzw. lh der Aphr., vgl. πευκάλιμος); F2Q2* πυκν-, sonst πυκιν-; in Gl. /2480, REinl. BSS*, dir.R. Γ202*, ZW, H31S, 116, Λ 788, /275. 744, y23, r353, h.Cer.414, h.Ven.243 /2480 ώς δ9 δτ9 äv άνδρ9 άτη -ινή λάβη, δς τ' ένί πάτρη ' φώτα κατακτείνας άλλων έξίκετο δήμον Π 599 δούπησεν δέ πεσών* -ινόν δ9 άχος έλλαβ9 ^Αχαιούς; (Var. zu £475), vgl. τ516 in la, Λ88 in 2a am Ende, ISp. 1776,60ff. /76 τφ πείσεαι (Ag.) δς κεν άρίστην ' βουλήν βουλεύση · μάλα δέ χρεώ πάντας L j 1 έσδλής καί -ινης (nicht *πινυτης, da nur von Pers, vor Sol. fr.4,39 W. u. Mus.fr. 11,1), vgl. X43f., kontrast. άνεμώλιος B2a BSS (βουλήν ιζε γερόντων) τούς δ γε συγκαλέσας -ινήν ήρτυ- ν^ετο βουλΛήν — Κ302 („ironical?“ Bassett, TAPhA 65,
1631
1632


πυκινός, πυκνός
πύλαι
1934, 51), vgl. £273, Σ313 h.Ap.346 (οντε ποτ" είς θώκον) αύτφ (Zeus) έφεζομένη (Hera) -ινάς φραζέσκ^ ,άς Ζ187 τφ δ' άρ' άνερχομένφ (Belleroph.) -ινόν δόλον (s.d. Blba/ β) άλλον? υφαινε (είσε λόχον), vgl. Δ 392 in 3 a am Ende Λ 788^ εύ οί (Ach.) φάσθαι (Patr.) L-ivov έποςΛ ήδ' ύποθέσθαι ' καί οί σημαίνειν kluges Wort, vgl. Φ293+ in 2 b am Ende, kontrast. αλιος 2 B2 am Ende /2744 ούδέ τί μοι είπες L Jf ού τέ κεν αίεί 1 μεμνημην (Androm.) s 75med = 7/375med· (s 394!) gewichtiges Wort Σ216 στη δ' έπί τάφρον ίων άπό τείχεος, ούδ' ές 'Αχαιούς ' μίσγετο (Ach.) * μητρός γάρ -ινήν ώπίζετ' έφετμήν Γ202 (Od.) είδώς παντοίους τε δόλους καί μήδεα -νά s 208“, vgl. ζ445 in 2a am Anf. Hes.fr.43a,9 suppl. L-z]va (ρίρεσί μήδε\ ίδ[υι- £ 'Hom.’ fr. 28,2“ p. 111 Dav. /2282 (ζευγνύσθην) κήρυξ καί Πρίαμος, L j έχοντες = 674 s τ353“ (γρηύς, vgl. V.346, α438) h.Cer.414 μ' άναρπάξας Κρονίδεω -ινήν διά μήτιν ' φχετο (vgl. Th.465. 572), Ggs. Χ226 = *£590cx y23 πώς τ' άρ προσπτύξομαι αύτόν; 1 ούδέ τί πω μύθοισι πεπείρημαι -ι- νοϊσιν, vgl. V.124, α361+, Mus.fr.11,1 0461 (Teukros hätte Hektor getötet) άλλ' ού λήθε Διός -ινόν νόον, δς ρ' εφυλασσεν 1 'Έκτορ', rational im Ggs. zu metr. gleichw. Ξ294 (s.u.) h.23,3 (Zeus) δς τε Θέμιστι ' έγκλιδόν έζομένη -ινούς όάρους όαρίζει Cypr.fr. 1,3 p.35 Dav. Ζεύς δέ ίδών ελέησε καί έν -ιναϊς πραπίδεσσι ' σύνθετο κουφίσαι (die Erde), vgl. Α608+, Hes. fr. 204,122 f. S294 ώς δ' ϊδεν (Zeus die Hera), ως μιν έρως ^-ινάς φρένας^ άμφεκάλυψεν (vgl.
V. 165. 316) = h.Ven. 243“ (άχος), emotional im Ggs. zu metr. gleichw. 0461 (s.o.); auch prol. Auff. mögl., vgl. £83. 591 u. IISp. 1317,39f. h.Ven.38 (Ζηνός) L d έξαπαφουσα ' ρηϊδίως συνέμιξε καταθνητήσι γυναιξίν, vgl. £160, Thgn. 1388
D v.l. £472 (< 471), x251 (= 150“), £10 (= /2798in)
G 8x in Ω, Ix in ψ, 6x in τ, je 5x in Λ Νεξ, nicht in
ΑΡΥΧΘοπω R. Führer
πυκινόφρων [1Η, lh] mit dichtgefögtem Verstand (vgl. Op. 793, Ggs. χαλίφρων) > klugsinnig, vgl. einers. (Zeus*) ^πυ- κινά^ς φρένας Ξ294 (> lh), andrers. L d φρονέοντι /445 (> 1H); 'Modernisierung* ggüber metr. gleichw. πυκιμηδής (s.d.) Hes. fr. 253,1 ή οιη Ύρίη -ων Μηκιονίκη, ' ή τέκεν Εύφημον (dem Pos.), Lmetr. Verlängerg. vonj περίφρων 40 h. Merc. 538 (ωμοσα) μή τινα νόσφιν έμεΐο (Ap.) ... ' άλλον γ' εισεσθαι Ζηνός -ονα βουλήν, L d έπίφρονα β., vgl. h.Ap. 132 (metr.gleichw.). 346, h.Cer.414, 0461 R.Führer
-ας καί όχήα^ M29\ = 7V124“, Φ537 = /2446“; -ας καί ω\2; -ας ΆΪδαο Ε646 £ ¥^71“ s Cert. p.37,8“; -ας Λ/466. 470, Φ531, Χ137 2 dreis. 2a [_£] καί -έων
M34Q [w-] -έων εξ... Η\ [«νί] έκτοσθεν -έων Sc.246 2b (έν δέ) -ησι 0411, Λ/127 [«!-] (πρό) -άων Δαρδανιάων /, τε Σκαιάων Ε7Ζ9, XI94. 413 / Χ6; (προπά- ροιθε) -άων (ύψηλάων / πρόσθε) ΛΥ 131. 145. 171; άγχου
8 -άων /2709 [Jx] (Σκαιών) προπάροιθε -άων Z3Q7, Χ35; πρό -άων Z8Q, Κ126, 0714; (έκτοθι ...) -άων Λ/445, Χ439; (ένί u.a.) Σκαιήσι / Adj. 4- -ησι(ν) Π49, Σ453, Χ360, Hes.fr.212b,5 / 0809; Ά’ίδαο -ησι(ν) I3V2 = £156;
12 -ησινΜΏΟ. 175, Ρ405. - Syniz. (s.o. lb): -έων Th.741. 773 Σχ sch.min. P.Yale 127 (inv. 840) E749: -αι ούρανου* τά νέφη, sch.D £646: -ας Άιδαο' είς 'Άιδου, /312: Άι- δαο -ησΓ τφ θανάτφ περιφραστικώς
16 L 1 (zu Bl:) Lit. hier s.v. έπτάπυλος sowie: W. Leaf, Troy, London 1912, 151 ff.; Jakovides, Arch.Hom.E 218fE; Korfmann, ST 1, 1991 u. ff. (Grabungsberichte zur sog. tr. 'Unterstadt* u. Stadtmauer; vorläuf. Zus.fassg. in AW, Sondemr.
20 1994 'Troia*, bes. 91 ff.; zum ganzen hier s.v. πόλις; sowie Chr. Ulf [Hrsg.], Der neue Streit um Troia, München 2003); (spez. zu Σκαιαί, Δαρδάνιαι -αι:) Bassett, TAPhA 61, 1930, 134ff.; Cuillandre, La Droite 267; Schwyzer, KJ. Sehr. 656;
24 Leaf, sowie Kirk, Iliad zu £809, Fl45; Mannsperger, in: J.Garner-Wallert (Hrsg.), Troia, Tübingen 1992, 230ff.; dies., ST 3, 1993, 193ff. (mit Lit.); ST 5, 1995, 351 A.13; (poeto- log.:) Segal, HSPh 75, 1971, 38; Eiliger, Landschaft 46f. 2
28 (zu B3:) Benicken, Studien II, 837; Leaf sowie Hainsworth (Iliad) zu M120. 175; Morrison, GRBS 35, 1994, 213; Mannsperger, ST 8, 1998, 292 ff. 3 (zu B5. 6. 7. 8:) Nagy, HSPh 77, 1973, 139f.; Rank, Etymologiseering 104ff.; Chr.Sourvi-
32 nou-Inwood, 'Reading* Gr. Death, Oxford 1995, 64f.; Odyssey zu <5809, r562 (mit Lit.: Highbarger, Amory; sowie Chr. Walde, Die Traumdarstellg. in der gr.-röm. Dichtg., München-Leipzig 2001, 64 A.51; Russo, in: La mythologie et l’Od., Homm. a
36 G. Germain, ed. A. Hurst, Fr. Letoublon, Geneve 2002, 223 f.), ω12; (vorderoriental. Parall.:) G.Kittel, Theolog. Wb. zum NT, Stuttgart 1932 ff. s.w. πύλη, θύρα ('Hadespforten*, 'Himmelstür’); West, East 141 f. 156f.; (π. — θύραι in Hes.s 'Tartaros-Topographie’:) R.Foß, Die Ausbildg. der Jenseitsvorsteiig, bei den Gr. bis Plato, Diss. Kiel 1994, 158f. A.13. 16; Cerri, PP 50, 1995, 454 ff. (Hades bei Hom., Hes., Parm.)
B Tor(-anlage, -Öffnung, -flügel), (1) der Stadtmauer von
44 Troia (zur strittigen Frage der neu ergrabenen 'Unterstadt* s. L1 sowie s.v. πόλις u., aus der Sicht der Ausgräber, Mannsperger ST 3, 1993, 196), (2) von Kalydon u. im Sc., (3) der gr. Lagermauer, sowie (der Bezirke) von (4) Himmel, (5) Tartaros u. (6) 48 Hades u. von (7) Sonne u. (8) Träumen (die dadurch aus- u.
eingehen); öfter (concr. pro abstr.) für 'Sicherheit, Schutz* der Stadt (X5O7 u.ö. + τείχεα, s. G); immer im Pl. (für Dual der Paarigk., da 2 Torflügel, vgl. θύραι), so daß öfter zunächst un- 52 klar, ob 1 Tor (wie Arist. für Troia u. das gr. Lager annimmt, s.u.) od. mehrere gemeint, was allg. bei einer großen Stadt (s. εκατόμ-, έπτάπυλος [s.dd.] von Theben, Sc.272 in 2) am plausibelsten (Mannsperger [s. LI.2] unterscheidet bei Tr.
56 (entspr. den 2 ΕΝ Σκαιαί u. Δαρδάνιαι π., s.u. 1 b. c] u. beim Schiffslager jew. 1 Haupt- u. 1 Nebentor, nb. zahlr. anonymen Toren, die aber keine bes. Rolle spielen; s. £809 — 0 58 bzw. Λ/175 als steigernde poet. Übertreibung?); öfter Vbd. vor d.
60 Tor(en) u.ä., u. zwar (s. M2b:) als metr. Altem.: (Σκαιών) ^προπάροιθεΛ -άων* (od. -άων ύψηλάων*), -άων πρόσθε, άγχου .../πρό -άων (Δαρδανιάων/τε Σκαιάων*), (0411, Μ127) πρωτησιν / έν δέ -ησι, (/7712, Χ36Ο) έν(ί) Σκαιήσι
64 -ησ(ιν*), (Χ439) έκτοθι -άων* (vgl. Hes. έν/έκτοσθεν nach u. vor -έων), die 'pars pro toto* svw. (T292, Θ524) πρό/
Πυλάδης [2e in Prosaref.] PN S. des Στρόφιος u. der Ά- ναξιβίη (s.d.), Enkel des Κρΐσος (s.d.) Asius fr. 5 p.89 Dav. L(in Prosaref.)j Nosti Procl. p.67,26 Dav. L d Lit.: +A.F. Garvie, Aeschylus, Choephori, w. introd. and comm., Oxford 1986, 'General index* s.v. V. Langholf
πύλαι [59‘, 4°, 6H, le] E unklar, s. Frisk und Chantraine, Dict. s.v. — Abi.: Άστύ-, Δηί-, Εύρύ-, Σι-, Τηλέπυλος, εκατόμ-, επτά-, τρί-, ύψίπυλος, εύρυπυλής, Θερμοπύλαι, Πυλάδης, -αιμενης, -αιος, -άρτης, -άων, -ων, Πύλος, πυλ- ά&της, -σωρός, -ηδόκος
F -αι 11, -άων 15, -έων 5, -ησι(ν) 12, -ης 2, -ας 25; zu -έων vgl. θυρέων (φ 191) u. s. Szemerenyi, Scripta minora III 1434; Haug, Langue epique 122. 136
M 1 zweis. la -1^] Σκαιαί -αι Γ145 lb [~J] -ai Sc.272; -ας Z392, M454 [U] -αι μύκον £749 - 0 393; (ύψηλαί τε) -αι Σ275, τ562; άμφί -ης/ας Ε466, /573; -ας Η339 s 438 [μ±] άμφί -αι μύκον M46Q; -αι Β3Ο9 — 058. 15 s Th.811; (Syniz.:) -έων έν/έκτοσθεν Th.741. 773; (έν) Σκαιήσι* -ης/ας (καί φηγόν) /7712 / Ζ237 — /354“ £ Λ 170; -ας καί τείχος* Δ34 X5O7“, Α/223, Ν679, Χ99;
1633
1634


πύλαι
πύλαι
πρόσδεν* π(τ)όλιος (s.d. BI2eaaa; vgl. auch 066+ Ιλίου L J: typ. Ort der Kampfsit. u.a., bes. in Vbd. mit Hektor u. bei Ach.s od. Diom.’(!) vorgestelltem Tod (s. Ύ360, Z307 in Ibß); zur Technik (genannt werden doppelte Brettflügel, gesichert durch Querbalken u. Schließbolzen: σανίδες, όχήα, κληίς, s.dd. sowie Mannsperger [L2] 295) s.u. (in laß:) Σ275, (3:) //339, Λ/120. 291. 454+ sowie Epith. in G; zur Vorstellung (u. spez. zu B4ff.) vgl. noch Parm. (28) fr. 1,11 D.K. (πύλαι Νυκτός τε και 'Ήματος κελεύδων mit ύπέρδυρον, λάι- νος ουδός, δύρετρα, κληΐδες, όχεύς, άξονες έν σύριγξιν, γόμφοι, περόναι). — Wortf.: s.v. δύρη; σανίς, (Η340) ίππηλασίη οδός; vgl. Arist. (bei Lehrs 124): -αι έπι τείχους, δύραι έπι οικίας; s.a. s.w. πύργος, τείχος, sowie (Th.727) δειρή (s.d. u. West z.St.)
1 	(Stadt-) Tor(e) von Troia (zur Frage, ob eins [so Arist.] od. mehrere, s.o. u. zu £809 [in 1 aö] sowie 1 b. c) la Torfe), (Φ531. 537) Torflügel, meist bei Aktion der Tr., nur 2134, £466, £405 der Feinde, 7x (Σ275+, Z80, Ύ99, Φ531) dir.R. laa einzelnes (sc. Skäisches) Tor (in konkr. Sit.) H\ ως ειπών -έων έξέσσυτο φαίδιμος 'Έκτωρ zum Tor hinaus ΩΊΜ άγχοϋ δέ ξύμβληντο -άων νεκρόν (Hektor) άγοντι (Tr. mit Priam.) 714 (κεν) Έκτορα όδύροντο πρό -άων, hier auch mögl. allg. vor den Toren (d.h. 'außerhalb der Stadt*, vgl. Z80* in lay) laß Tore; schützen od. werden geschützt, umkämpft, von feindl. Gott betreten (allg. Sit., dir. [£405 indir.] R.): Σ275 (Pulyd. rät:) „νύκτα μέν ειν άγορή σδένος έξομεν, αστυ δέ πύργοι ' ύψηλαί τε -αι σανίδες τ9 έπι της άραρυΐαι (s.d. B3ba) * μακραί εύξεστοι έζευγμέναι είρύσσονται", σαν. hier bes. 'Verstärkungsbretter’ (? s. Leaf z.St. u. zu M454) od. eher wie sonst (vgl. Μ120 u.ö.; s. Übers. Schadewaldt:) die den Tor(öffnung)en angepaßten Flügel, (Ham- pe:) Tore mit Flügeln (s. noch Λ/340 in 3 c) Ύ507 (Androm. zum toten Hektor:) „οίος γάρ σφιν έρυσο ν-ας και τεί- χεαΛ μακρά" Δ 34 (Zeus zu Hera:) „εί δέ σύ γ9 είσελδοϋσα L j μακρά ' ωμόν βεβρώδοις Πρίαμον" Ε466 (Ares zu den Tr.:) „ές τί έτι κτείνεσδαι έάσετε λαόν 9Αχαιοΐς; ' ή είς δ κεν άμφι -ης εύ ποιητήσι (εύποιήτησι rec. West, ν. Π. praef.XXVIIIsq.) μάχωνται (Gr.);“ (zum Epith. vgl. M470 in 3 a) £405 (Ach. hoffte, daß Patr.) ζωόν ένιχριμφδέντα -ησιν 1 αψ άπονοστήσειν lay der isolierte Hektor od. (Z80) die Tr. vor den Toren usw. (allg.) od. (spez.) vor dem (sc. Skäischen) Tor (vgl. 0714 in laa; 2x dir.R.): Ύ99 (Hektor:) ,,ω μοι έγών, εί μέν κε u j δύω" 35 ό δέ (Hektor) προπάροιδε -άων ' έστήκει άμοτον μεμαώς 9Αχιληί μάχεσδαι (s Ζ307·Μ [in Ibß] s Λ/13ΓΧ [in 3a]) 137 όπίσω δέ -ας λίπε, βή δέ φοβηδείς 439 δττι ρά οί πόσις έκτοδι μίμνε -άων Ζ80 (Helenos:) „στήτ9 αύτοϋ, και λαόν (Tr.) έρυκά- κετε πρό -άων" laö alle Tore £809 πασαι δ9 ώίγνυντο (ώείγοντο West, ν. in app.) -αι, έκ δ9 έσσυτο λαός (προπά- ροιδε πόλιος; s. Leaf, Kirk z.St. [gg. Arist., der nur ein Tor annimmt, das ganz ~ δλαι, d.h. mit beiden Flügeln, geöffnet worden sei; so auch Ameis-H. z.St.]) - Θ58 (dagg. Λ/340 [in 3c] έπώχατο) lae die beiden Torflügel (sc. des Skäischen Tores) Φ531 άπό πύργου (s.d. Blb) βαίνε (Priam.) χαμαζε ' ότρύνων παρα τείχος ... πυλαωρούς* * „πεπταμένας έν χερσί -ας εχετ9, είς δ κε λαοί ' έλδωσι προτι αστυ πεφνζότες (αύτις έπ9 αψ δέμεναι [vulg., έπανδέμεναι Arist.] σανίδας, μή ές τείχος* άληται [Ach.]“, vgl. Μ120 in 3 a) 537 ως έφαδ9, οί δ9 ανεσάν τε -ας καί άπώσαν όχήας* ' αί δέ πε- τασδεΐσαι τεΰξαν φάος
lb expl. Σκαιαί (s.d.) -αι, ΕΝ fiir (best.) Skäisches Tor: Troias (süd-westl.?) zum Schlachtfeld gelegenes Haupttor (s. LI, bes. Mannsperger; dies. [L2]: „Zufluchtsort fiir zurückflutende Streitwagen“, s. Φ531 in lae; vgl. 3: beim gr. Lager; s.a. πύργος Β1 b), 'als Scharnier* (Vbd. u. Grenze) zw. Stadt u. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Schlacht, oft in Zush. mit Hektor (u.a. Treffen mit Androm., s.a. in lay), Ort von Ach.s Tod (s. Eiliger, Landschaft 46f.), entspr. (£263) nur διά Σκαιών; /354, Z307, Ύ360 dir.R. Iba bei tr. Aktionen; dient als Aussichtsturm: £145 (Hel. u. Dienerinnen) αίψα δ9 έπειδ9 ικανόν δδι Σκαιαί -αι ήσαν 149 εϊατο δημογέροντες (um Priam.) έπί Σκαιήσι -ησι (entspr. 153 ήντ9 έπί πύργω, vgl. noch Sc. 246 in 2) — wird von Hektor bzw. den fliehenden Tr. erreicht: Z237 (86 Helenos: ,,πόλινδε μετέρχεο", 113 „δφρ9 äv έγώ βείω προτί Ηλιον") 'Έκτωρ δ9 (von draußen kommend) ώς ^Σκαίας τε -ας καί φηγόνd ([vulg., πύργον v.l., rec. West] vgl. £693) ϊκανεν (umringten ihn die tr. Frauen)^ Z392 (ders. άπέσσυτο δώματος τήν αύτήν όδόν αύτις) εύτε -ας ικανέ διερχόμε- νος μέγα αστυ ' Σκαίας, τή αρ9 έμελλε διεξίμεναι πεδίονδε (begegnete ihm Androm.) Α 170 (Tr. fliehen vor Ag.) Γάλλ9 δτε δήΊ L d ικοντο (ΐσταντο καί άλλήλους άνέμιμνον) (181 Γ Ί ύπό πτόλιν αίπύ τε τείχος) — Hektor wagt sich nicht aus se. Schutz: /354 (Ach.: „während er jetzt d. Schiffe angreift, wagte er zu meiner Zeit) ούκ έδέλεσκε μάχην άπό τείχεος όρνύμεν "Εκτωρ, ' άλλ9 δσον ές L d ϊκανεν* ' ένδα ποτ9 οίον έμιμνε" nur (soweit es ist) bis zur Eiche beim Sk. Tor (vgl. £789 in 1 c) — von Hektor als Zuflucht genutzt bzw. verschmäht: /7712 (Patr. gg. d. Mauern) Έκτωρ δ9 έν(1) Σκαιήσι -ης έχε ίππους (schwankte zw. Gegenangriff u. Rückzug ές τείχος) im Torweg; vgl. Ύ360 in Ibß) X6 (fliehende Tr. κατά αστυ, Gr. τείχεος άσσον ϊσαν) Έκτορα δ9 αύτοϋ μεΐναι όλοιή μοΐρ9 έπέδησεν 1 Ιλίου (Ίλίοο West) ^προπάροιδε ά -άων τε Σκαίαων (137 όπίσω δέ πύλας λίπε, φοβηδείς, s. lay) Ibß wird umkämpft Σ453 (Thetis erz. Heph.: „παν δ9 ήμαρ μάρναντο περί Σκαιήσι -ησι* ' καί νύ κεν πόλιν έπραδον, εί μή (Αρ. den Patr. getötet hätte“) — Angreifer fallt vorod. im Sk. Tor: Z307 (Theano betet zu Ath.:) ,,πρηνέα δός πεσέειν (sc. Diom.) Σκαιών L d -άων" (s X35ex [in lay] = Λ/13ΓΧ [in 3a]), also am Ort von Ach.s Tod (Steigerung von Helenos’ Wunsch Z94—96) Ύ360 (Hektor sterbend zu Ach.: „ήματι τφ, δτε κέν σε Πάρις καί Φοίβος) όλέσωσιν ένί(ϊ) Σκαιήσι -ησιν" (letztes Wort der Rede; vgl. /7712 in Iba) Iby Hes.fr.212b,5 ] Σκαιήσι -ησι, im Zush. mit Patr.? lc -αι Δαρδάνιαι (s.d.; anders:) it. Mannsperger ST 3 (s. LI) „ein kleines, dem Hinterland zugewandtes Hintertor als leicht bedienbare Ausfalls- u. Zufluchtspforte“ (dagg. It. Arist. ident, mit Σκαιαί -ai, metr. Var., s. Kirk, Iliad zu £145), Ix dir.R. £789 („solange Ach. kämpfte) ούδέ ποτέ Τρώες πρό ^-άων ΔαρδανιάωνΛ 1 οϊ- χνεσκον (νϋν δέ έκάς πόλιος") wagten sich nicht einmal vor die kleine Pforte (s. aber auch /354 in Iba) Ύ194 όσσάκι δ9 όρμήσειε (Hektor) L u ' άντίον άίξασδαι έϋδμήτους ύπό πύργους (sc. um durch die Pforte hineinzuschlüpfen, 198 Ggs. πρός πεδίον - ποτί πτόλιος) 413 (γέροντα [Priam., der allerdings auf dem Skäischen Tor, vgl. Φ526, £149] μόγις έχον) έξελδεΐν μεμαώτα L u (als Ach. Hektors Leiche schleift; dagg. wird Φ 529 ff. das große Skäische Tor geöffnet, um die zurückflutenden Troer einzulassen)
2 (Stadt-) Tore von Kalydon u. auf Schild-Abb. /573 (Phoinix erz.:) „τών δέ τάχ9 άμφί -ας δμαδος καί δοϋπος όρώρει ' πύργων βαλλομένων" von Stadt im Krieg u. im Frieden: Sc.246 (Greise) άδρόοι έκτοσδεν -έων έσαν, αν δε δεοΐσι ' χεΐρας έχον (δειδιότες, τοί δ9 αυτε μάχην έχον), s. Russo z.St. u. vgl. (£149 in Iba) die tr. Greise έπί Σκαιήσι -ησι 272 (παρά δ9 ευπυργος πόλις) χρύσειαι δέ μιν ειχον ύπερδυρίοις άραρυΐαι (s.d. B3aa) ' επτά -αι, vgl. έπτάπυλος (s.d.) Θήβη
3 Torfe) der griech. Lagermauer (14 von 20 Stt. im M [Ersatz fiir den in der II. fehlenden Mauerkampf um Troia]; Afl75+ expl. mehrere; //339, X126, Λ/223 dir.R.); Manns1635
1636


πύλαι
Πυλαιμένης
perger 1998 (s. L2) unterscheidet zw. 1 Haupt- u. (M120) 1 linken {έπ9 άριστερά [s.d. Blb] vom Lager aus gesehen) Neben- od. Fluchttor (für Wagen [s. 7/340 ίππηλασίη οδός], dessen nach links gekrümmte Gasse [die allerdings zunächst nach rechts verläuft! s. Abb. a.O.] dem natürl. Linkstrend galoppierender Pferde entspreche u. die gefährdete linke Wagenseite schütze; vgl. oben 1 b) 3a bei Bau u. sonst: //339 (Nestor: ,,δείμομεν πύργους) έν δ9 αύτοΐσι -ας ποιήσομεν εύ (έπτ9 qu.) άραρυίας (s.d. Blaa), 1 δφρα δι9 αύτάων ίππηλασίη οδός είη (έκτοσδεν δέ τάφρον"; s. Leaf u. Ameis-H. z.St; Mannsperger, ST 5, 1995, 351 A.13) s //438 Ä7126 (Ag.:) „κείνους δέ κιχησόμεδα πρό -άων ' έν φυλάκεσσ9" — im Kampf, 1 Tor(öffnung, -anlage in spez. Sit.) als Zuflucht, wird verteidigt angegriffen: Λ/120 (εϊσατο [Asios] νηών έπ9 άριστερά [s.o.], τη) διήλασεν, ούδέ -ησιν 1 εύρ9 έπικεκλιμένας σανίδας και μακρόν όχήα, ' άλλ9 άναπεπτα- μένας έχον άνέρες (sc. für d. fliehenden Gr.), zur Technik vgl. Σ275 (in 1 aß), Λ/454. 340 (s.u.), zur Sit. vgl. das Skäische (‘Linke’) Tor als Fluchttor (Φ531 + in lae) u. s. Mannsperger (L2) 127 έν δέ -ησι δύ9 άνέρας εύρον άρίστους (Verteidiger) 131 τώ προπάροιδε -άων ύψηλάων 1 έστασαν ώς δτε τε δρύες (= Ύ35" [in lay] s Z307ex [in Ibß]) 145 έκ δέ τώ άίξαντε -άων πρόοδε μαχέσδην 171 ούκ έδέλουσι -άων και δύ9 έόντε ' χάσσασδαι 445 'Έκτωρ9 δ9 άρπάξας λααν φέρεν, δς ρα -άων ' έστηκει πρόοδε (Forts, s.u. in b) 466 (ders.) δτ9 έσαλτο -ας 470 ol μέν τείχος ύπέρβασαν, οί δέ κατ9 αύτάς (s.d. BI2c) ' ποιητάς (s.d. Β2) έσέχυντο -ας* Δαναοί δέ φόβηδεν geradeswegs durch das Tor (zum Epith. vgl. E 466 in laß) 2V679 εχεν (Hektor) η τά πρώτα -ας και τείχος έσαλτο 3 b die Torflügel (eines Tores) werden zerbrochen, geschützt (durch Verstärkungsbretter? Λ/454 probl.), geöffnet, dröhnen Λ/291 (ούδ9 αν Τρώες) τείχεος έρρήξαν- το ι-ας και μακρόν όχήαΛ s /VI24 (Erz.) 454 ως Εκτωρ ίδύς σανίδων φέρε λααν άείρας, ’ αϊ ρα -ας εϊρυντο πύκα στιβαρώς άραρυίας ' δικλίδας ύψηλάς* δοιοι δ9 έντοσδεν όχήες ' είχον έπημοιβοί, μία δέ κληϊς έπαρήρει, probl. (s. δικλίς u. ISp. 1179,21 ff. s.v. άραρίσκω; vgl. Σ275 [in laß], Af 120 [3 a]. 340 [3 c]) 460 (ρήξε δ9 άπ9 άμφοτέρους δαιρούς) μέγα δ9 άμφι -αι μύκον (vgl. £749+ in 4), ούδ9 αρ9 όχήες ' έσχεδέτην, σανίδες δέ διέτμαγεν (έσδορε Έκτωρ) /2446 αφαρ δ9 ώϊξε -ας καί άπώσεν όχήας (Hermes d. Priam. geleitend) — allg. (mehrere Tore mögl.): M223 (Pulyd.:) „εϊ πέρ τε -ας καί τείχος 'Αχαιών ' ρηξόμεδα σδένεΐ* 3 c expl. mehrere Tore bei Gesamtschau des Kampfes (poet Steigere?): A/175 άλλοι δ9 άμφ9 αλλησι μάχην έμάχοντο -ησιν (zur ant. Athetese u. Arists Annahme nur eines Tores s. West im App. u. Leaf. z.St.) 340 (άϋτή βαλλομένων σακέων) καί -έων* πάσαι γάρ έπώχατο (έπφχατο Arist, sic West, πάσας γάρ έπφχετο vulg., sic van Thiel), τοί δέ κατ9 αυτας ' ίστάμενοι πειρώντο βίη ρήξαντες έσελδεΐν alle Tore (nicht the whole gate, so aber mögl. It Hainsworth, in: Estudios actuales sobre textos Griegos, Madrid 1989, 19, s. dens., Iliad z.St.) waren geschlossen (s. έχω BII6), d.h. die Toiflügel waren vorgelegt (vgl. Af 120. 454 [s.o.], Σ275 [in 1 aß], dagg. BW9 [in la δ] ώίγνυντο)
4 	Torflügel) des Himmels bzw. Olymps, zur Vorstellg. vgl. noch Parm.(28)fr. 1,11 ff. D.K. £749 ^αύτόμαται. δέ-αι μύκον ούρανοΰ, ας έχον 7Ωραι,1 τής έπιτέτραπται μεγας ουρανός Οΰλυμπος τε ’ ήμέν άνακλΐναι πυκινόν νέφος ηδ9 έπιδεΐναι - 0393, sc. Wolken (s. Schmidt, Erklärungen 76, West, East 141 f.: urspr. Konnot. öffnen des Himmels, der Wolken > Regen); zu L u s.d. (B2) m.Ut (Weinreich: xr. belebt [μύκον, vgl. Λ/460 in 3 b], handeln ‘selbsttätig^ 0411 πρωτησιν δέ -ησι πολυπτύχου Ούλύμποιο 1 άντομενη κατέ- ρυκε (Iris die Hera u. Ath.) am vordersten Tor (mehrteiL Tor-
1637
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
$6
60
64
anlage?) od. svw. vom am T. (Ameis-H. z.St), vgl. (Ύ66* έν, έπί) πρωτησι δύρησι (s.d. B2b), (X71) έν προδύροισι, anderers. nachep. προπύλαια 5 Tor des Tartaros (sc. Gefängnis der Rebellen, s. L3), Hom. dir.R. 015 (Zeus: „ρίψω ές Τάρταρον) ένδα σιδήρειαί τε -αι καί χάλκεος ούδός {ένερδ9 9Α'ίδεω") a Th.811 (δέ μαρμάρεαί τε -αι) Th.741 {χάσμα μέγ9, ούδέ κε) ούδας ϊκοιτ9, εί πρώτα -έων έντοσδε γένοιτο, Syniz. wie 773 (s. in 6, vgl. 732f. δύρας χαλκείας des Titanengefängnisses), s. H.aA. Thornton, Time and Style, London 1962, 20; Foß, Cerri (L3) 6 des Hades (s.d. BI u.
hier L3; urspr. der Ort, in den die Toten eingehen, vgl. πυλ- άρτης, πολυδέγμων, -δέκτης, -ξένος), das Tor durchqueren svw. sterben (vgl. εύρυπυλές [s.d.] Άϊδος δώ, δόμον Άϊδος εϊσω u.ä.), Hom. dir.R. £646 ,,ύπ9 έμοί δμηδέντα ^ας 9Αι- δαο περήσ^ειν" ΨΊ\ (Patr.:) „δάπτε με δττι τάχιστα, L (ούδέ μέ πω μίσγεσδαι ύπέρ ποταμοΐο έώσιν, sc. ψυ- χαί") Cert. ρ. 37,8 (μή φΰναι άριστον) φύντα δ9 δπως ωκι- στα L άαι im Vgl.: /312 (Ach.:) „έχδρός γάρ μοι κείνος όμως ’Α'ίδαο -ησιν ' δς χ9 έτερον μέν κεύδη ένί φρεσίν, άλλο δέ είπη" — £156 (,,Ο£ άπατήλια βάζει") I Th.773 (έξελδεϊν δ9 ούκ αύτις έρ [Kerberos], άλλά) έσδίει, δν κε λάβησι -έων έκτοσδεν {-άων έκτος v.l., ν. West, CQ 14, 1964, 183) ιόντα ' [ίφδίμου τ9 Αίδεω καί Περσεφονείης], Syniz. wie 741 (s.o. 5) 7 der Sonne (s. L3: West) ω 12 (ψυ-
χάί der Freier, von Hennes geführt) πάρ δ9 ϊσαν Ωκεανού τε ροάς καί Λευκάδα πέτρην, ' ήδέ παρ9 Ήελίοιο (s.d. Blb) -ας καί δήμον (s.d. B3a) ονείρων ' ήϊσαν (s.u. 8 sowie Nagy [L3], Odyssey z.St; vgl. h.Merc. 14f. ήγήτορ9 ονείρων, πυληδόκον) 8 der Träume (s. L3, Odyssey z.St., u. vgl. δήμον ονείρων [in 7]); Vorstellg. vom Traumland, in das die Seele eingeht: <5809 (την δ9 ήμείβετ9 Πην.) ήδύ μάλα κνώσσουσ9 έν όνειρείησι -ησιν, im Halbschlaf (Ameis-H. z.St.) dagg. π. Durchgang der Träume: r562 (Pen.:) „δοιαί γάρ τε -αι άμενηνών είσίν ονείρων* ' αί μέν γάρ κεράεσσι τετεύχαται, αί δ9 έλέφαντι, * τών οΐ μέν κ9 έλδωσι δια έλέφαντος, ' οϊ ρ9 έλεφαίρονται (die διά κεράων Gehenden έτυμα κραίνουσι")
D Aeth.ap.IG 14, 1285 (ρ.34 Ki., cf. ρ.69 Ber. in app.) v.l. £397 (πύλφ, i.e. πύλη Arist, v. s.v. Πύλος et Iliad ad 1. et West in app.), Φ607, Ύ462, ω204, (pro δύραςή £169, Th. 732 r
G 1 Epith u.ä.: (in Bla:) ύψηλαί Σ275, ευ ποιητήσι (εύπ. rec. West) £466, s.a. πάσαι B809+, πεπταμένας Φ531 (538 πετασδεΐσαι); (lb:) Σκαιήσι -ησι usw.; (lc:) -άων Δαρ- δανιάων; (2:) χρύσειαι ... ύπερδνρίοις άραρυιαι (s.d. Blaa. 3aa. 3ba. β) έπτά -αι Sc.272; (3:) ευ ^άραρυίας, //339\ στιβαρώς t 4 ' δικλίδας ύψηλάς Μ454, αύτάς ' ποιητάς 470, ύψηλάων 131, s.a. αλλησι 175, πάσαι 340, άναπεπταμέ- νας 122; (4:) πρωτησιν 0411, s.a. αύτόμαται ΕΊ49; (5:) σιδήρειαί / μαρμάρεαί 015 a Th.811; (8:) όνειρείησι <5809, s.a. δοιαί τ562 2 paratakt. nb.: (in la:) σανίδες
Σ275, τείχεα Δ 34, Χ99. 507, s.a. (zu and. Verb:) όχήας Φ53Ί; (lb:) Τλίου X6, φηγόν Ζ23Ί (πύργον rec. West) a /354 a Λ 170; (3:) τείχος N679, Λ/223, όχήα* Μ29\ a /V124, s.a. (zu and. Verb:) A/460, /2446, σακέων τρυφαλειών ’ καί -έων Λ/340; (5:) ουδος 015 a Th.811; (7:) δήμον ω\2 3 mit adnom. Gen.: (in 3:) τείχεος
M29\, s.a. 'Αχαιών M223; (4:) Ούλύμποιο 0411; (6:) 9Α'ί- δαο Ε646^; (7:) Ήελίοιο ω 12; (8;) ονείρων τ562
Η. W. Nordheider
Πυλαιμένης [3‘] Ε ν. Kamptz §23b. 34a,5α. 66; Stud. ζ.ant Epos 44; vgl. Πυλοιγενης
B PN Heerführer der Paphiagonen, έξ Ενετών ($. folg. St u. Art. ^Ενεταί(οίΊ)) £851 (-εος λάσιον κήρ, Periphr. 1638


Πυλαιμένης
Πυλήνη
statt ΡΝ; zu der St. s. F. Bader, La memoire du poete et 1’oubli du guerrier, in: J.JasanofT u.a. [Hrsgg.], Mir curad. Studies in honor of Calvert Watkins, Innsbruck 1998 [Innsbr. Beitr. zur Sprachwiss. 92], 1—16) von Men. getötet Ε5Ί6 (-εα) sein S. Αρπαλίων wird von Mer. getötet N643 (-εος, vgl. B 54ex), wobei Π. wiederum als lebend dargestellt ist (658 πατήρ κίε δάκρυα λείβων) zu diesem Widerspruch s. Iliad Bd.IV 126 (mit Lit. u. Ref. antiker Erkl.en); ferner Majnaric, ZAnt 10, 1960, 7—15; +Michel, Erläuterungen 103f.A.161; +Tsagarakis, H. 104, 1976, 1-12; +Nickau, Unters. 165L; Wathelet, Dict. II, S. 949-951. 1507; Wathelet, Troyens S.25. 31. 33. 50. 55. 70. 144. 146. 171 zu narr. Inkonsistenzen auch außerhalb der gr. Lit. C. Rothe, Die II. als Dichtg., Paderborn 1910, 57 f.; +Gunn, AJPh 91, 1970, 192-203; V. di Benedetto, Nel labora- torio di Omero, Torino 21998, 379
D B 865 (v.l.) V. Langholf
Πύλαιος [1*] PN Heerführer der Pelasger, aus Αάρισ- (σ)α, s.d. BI, S. des Αήθος, Bruder des Ίππόθοος (s.d.) B842 (-ος), s. Burr 146; v.Kamptz §4b,2. d; 39f, 1. 2; 66. 74. 80b; Stud.z.ant.Epos 44; Wathelet, Dict. II, S.952. 1907; Wathelet, Troyens, S. 26. 31. 60—62. 69. 73. 146; zum Verstyp vgl. B512. 609 u. s. Basler Komm. z. Stt. V. Langholf
πυλαουρος v.l. pap. /2 681, s. -άωρός
πυλάρτης [2‘, 1°] E VG zu πύλη, HG zu άραρίσκω: Fraenkel, Nom.ag. 131 m. A.2; Risch §14a. 73b; Risch, Kl. Sehr. 185 f.; Leukart, -täs 85 f. (mit mögl. myk. Beleg) s.a. PN Πυλάρτης
Σχ sch.D 0367: ίσχυρώς συναρμόζοντας και κλείοντος τάς πύλας. διά τό μηδένα ύποστρέφειν έξ "Αιδου (ähnl. 7V415), sch.min. P.Berlin inv. 11634 zu 0367: ισχυρως τάς πύλας [^]ρου[ρουντ]ος δ έστιν όρμάζοντος (sic) ούδ<ε> ις γάρ <ε>ίς [Έρέβε]υς σκότους έλθών έξέρχεται, ähnl. P.Ryl.536zu JV415 anders Apion fr. 116 Neitzel τοΰ ταΐς πύ- λαις προσηρτημενού, η πυλωρού Ισχυρού (s.a. Neitzel z.St.)
Β uns.; Epith. des Gottes Ά'ίδης, nur [~±--] -ao: entweder Rektionskompos. der das Tor dicht schließt, verschlossen hält, Torhüter od. Poss.-Kompos. mit dichtgefögtem Tor vgl. Artt. πύλαι B 6 (des Hades); άραρίσκω Β1 a α (im Zush. m. 'Tor*, 'Tür’) nur bei 'gehen*, 'schicken* 7V415 είς ’Άϊδός περ ιόντα (Asios) cao κρατεροΐο^ λ 277 έβη (Epikaste) είς Άϊδαο L j 0367 εύτέ μιν είς Ά'ίδαο -αο προύπε- μψεν (Eurystheus den Her.) V. Langholf
Πυλάρτης [2‘] E 'sprechender* Name in Kämpfen an den Σκαιαί πύλαι (vgl. Α 170 f.) u. an der Mauer der ύψίπυ- λος Τροίη (vgl. /7698-705, 712-714)
L v.Kamptz §24. 35a,\ß. 66; Mühlestein, Hom.Nam. 10 A.49; LWatheletj, Dict. II 952f. 1508; L Troyens S.25. 31. 50. 56 f. 146. 164; s.a. Adj. πυλάρτης
B PN Tr., verwundet od. getötet (ούτα) vom Telamon. Aias, Λ 491 (-ην); getötet von Patr., /7696 (-ην): als zwei homonyme Personen gedacht (so z.B. L J? Zur grundsätzl. Problematik der Identität von Kriegern in Aufzählg.en s. jedoch Iliad IV 398; zu narr. Inkonsistenzen auch Art. Πυλαιμένης B der Name /7. zus. m. dem nur im Gen. -ao vorkommenden Adj. πυλάρτης (s.d.) waren viell. Vorbilder fiir das morph. auffällige ^Τρωξάρτ,αο Batr.28 (zu L άης), wo man \ Λοιο (von •Τρώξαρτος, zu άρτος) erwartet V. Langholf
Πυλόωνάων [1H] PN S. des Νηλεύς (s.d.) u. der Χλώρις, Bruder u.a. des Νέστωρ Hes.fr.33a, 10 (-ova); zur Morph.: Ruijgh, Scripta minora I, 244. 248 V. Langholf
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πυλαωρ(6ς) [3‘] E vgl. θυραωρός; zur Bildg. Schulze, QE 18f.; Leumann, Hom. Wört. 223 A.20; Bader, RPh 46, 1972, 192. (bes.) 227ff.; Risch §78; Hackstein, Sprachform 131 Σχ sch.D Ύ69: πυλωρούς. φύλακας
B Torhüter, am VE Wortf.: φύλακες -κτηρες, v.l. θυραωροί, s.a. πυλάρτης 1 von Troia u. dem gr. Lager, Epith.: άγακλειτούς (allg. preisend, Heroensphäre), ιερούς (s.d. B7 u. vgl. ÄT56 φυλάκων ιερόν τέλος; od. [s.d. B2b] wegen Dienst an den 'heiligen Mauern’?) Φ53Ο άπό πύργου (s.d. Β1 b) βαίνε χαμάζε (Priam.), 1 ότρύνων παρά τείχος άγακλειτούς -ούς’ 1 ,,πεπταμένας έν χερσι πύλας έχετ', είς δ κε λαοί 1 έλθωσι προτί άστυ πεφυζότες (danach αύθις έπανθέμεναι σανίδας, damit Ach. nicht mit eindringt“), am Skäischen Tor, offenbar Sonderabteilung, ihre Funktion (Regulierung der schweren Torflügel u. Querbalken) ausführl. beschrieben Ώ681 (Hermes überlegte nachts δπως Πρίαμον) νηών έκπέμψειε λαθών ιερούς -ούς (πυλαουρούς pap.), entspr. (444) φυλακτηρες (von Hermes eingeschläfert) 2 von den Haus- u. Wachhunden des Priam. (attr. od. präd.) Ύ69 (Priam. zu Hektor: „wenn du fällst, gehen wir alle zugrunde,) με κύνες πρώτησι θύρησιν(Ι) ώμησταί έρύουσιν) ούς τρέφον έν μεγάροισι τραπεζήας -ούς (vulg., θυραωρούς [q.v.] Arist., rec. West)“, hier Vulg.-La. πυλ. auch als 1. diff. zu halten (s.a. Richardson, Iliad z.St.), auch wenn Priam.’ μέγα- ρον strenggenommen θύραι hatte (s. z.B. B788) u. hier sicher nicht das Stadttor gemeint (weshalb Arist. in θυρ. emendierte, s. s.v. πύλαι B Wortf.); in Abll. die Differenzierung 'Tor* gg. 'Tür* ansch. weniger streng (s.a. πυληδόκος); zur Sache vgl. κύνες des Eum. (£29), Argos προπάροιθε θυράων (ρ297)
H. W. Nordheider πύλη s. πύλαι
Πυληγενης Var., s. Πυλοι-
πυληδοχος [lh] hapax (-δάκος zu δέχομαι q.v.:) der jem.n am Tor empfängt, erwartet (jem.m auflauert?s. δέχ. BI4. 5), gate-lurker (West), Epith. des Hermes in Aufz., in der die nächtl., trüger. Seite des Gottes überwiegt, offenbar absichtl. mehrdeutige, beziehungsreiche (s. Radermacher, Hermesh. z.St.) ad-hoc-Bildg.: h.Merc. 15 έγείνατο (Maia) παΐδα πολύτροπον, αιμυλομήτην, 1 ληϊστηρ9, έλατηρα βοών, ήγητορ9 ονείρων, 1 νυκτός όπωπητηρα, -ον, δς τάχ9 έμελλεν 1 άμφα- νέειν κλυτά έργα, (1) zugrunde liegt wohl die Vorstellung von Hermes (Προ)πύλαιος (vgl. Στροφεύς/αΐος) als Hüter der Türen und Tore der Zutritt gibt, introducteur (s. Radke, RE XXIII1 [1957] 836 s.v. Προπύλ.; Picard, RHR 135, 1949, 110; weitere Lit. bei Kl.P.II 1070; Garvie, BICS 17, 1970, 87); (2) damit vbd. (nb. ήγητορ9 ονείρων): von Hermes χθόνιος, ψυχοπομπός der am Tor (des Hades die Seelen) empfängt (s. tulff. 12, dazu s.v. πύλαι B7. 8 mit Lit.; Kl.P.II 1074; Brillante MD 24, 1990, 44f.: Bzhg. zu Schlaf u. Träumen), vgl. noch Hades πυλάρτης (ferner 7Αρες τειχεσιπλήτα); (3) zugleich (nb. ληϊστηρ9, νυκτός όπωπητηρα) mögl. Beiklang Wegelagerer (Strctßenräuber), der vor dem Tor (außerhalb des Schutzes der Stadt) auf Passanten lauert (vgl. späteres όδοιδό- κος, Belege bei Radermacher a.O.; so Cassola z.St.); (4) mögl. auch Wortspiel mit der Assonanz von Έρμης u. έρμα/ ίς - δοκός 'Balken* (S. Shelmerdine, The Hom. Hymn to Hermes, Diss., Univ, of Michigan, 1981, 58)
H.W. Nordheider
Πυλήνη [P] zu πύλη m. Suff, -ηνη wie Μεσσήνη. Eine d. fünf Städte in Aitolien, in d. Nähe d. Korinthischen Golfs wahrsch. nicht weit entfernt von Pleuron gelegen, B639 am VE. Von den thessalischen Aiolem (Str. 10.2.6) zugrunde ge-
1639
1640


Πυλήνη
Πόλος
richtet u. unter d. Namen Proschion schon Thuk. bekannt (3.102.5 u. 106.1 i. e. höhere Gegend verlegt). — Lit.: Pan- toleon, Platon 7, 1955, 129-131; Burr 80; H.S.-L.108; Visser, Kat. 603. (zum Verstyp:) 56. 306. 319; EGrMI, 118, kontra- 4 vers; Lokalisierung bleibt ungewiß Th. Vlachodimitris
Πύλιοι [101, 4°] F -οι 1, -ων 9, -οισι(ν) 4 Μ 1
l·--] -ων ο216 [_2] -οι //134 -ων Λ 724. 737, ^633, 8 y31 k«-] -ων Λ 687 [~~-] λιγύς/ν -ων αγορητής/ν 4 248, Δ 293; -ων Ε545 2 [wlu] -οισι(ν) 4 753. ο 227,
/59 [_*.] -οισιν Ρ704
Σχ sch.D: 4 248: -ων* τών την Πόλον κατοικούντων, 12 έστι δε δνομα έθνους
L ‘Meier -ίδ-; 2W. Denecke, De vi atque usu dativi localis et temp. in Homeri carminibus, Diss., Leipzig, Braunschweig 1885, 22; 3D.Vasilikou, Ό Μυκηναϊκός Πολιτισμός, Athen 16 1995, 379; 4Finsler, Homer
Β (Ethnikon) Pylier, Bewohner der Stadt Pylos u. des Herrschaftsgebiets dieser Stadt (= Gebiet Πόλος, s.d., Stt. s. M); Subst. (/31 als Appos. zu άνδρες, vgl. dazu άνήρ 20 BIII4aß), meist von Männern (in Versammlung od. als Heer), Frauen viell. m. eingeschlossen, wenn auf ganze Bevölkerung (£545, o216. 227) bzg. (vgl. λαός II1636,4ff.); Bez. der Pylier sonst: "Αχαιοί 4 759, τοι in /5, ήμεΐς* u. Verbformen in der 24
l. P.P1. in der Nestor-Erz. 4 671—761; vgl. δήμος Λ 704, λαός 4 716 u. 758 (Heer). Pylier haben ein Land (£545 "Αλφειού, δς τ" εύρύ ρέει -ων διά γαίης), eine (Haupt-)Stadt (ο 216 -ων ές αστυ), nicht weit davon entfernt Versammlungsplatz 28
m. Sitzen (/31 ιξόν ές -ων άνδρών αγυρίν τε και έδρας) ; in
Nestor einen klangvollen Redner (4 248 λιγύς -ων άγορητης s Δ 293ex), führende Männer, die Kriegsbeute verteilen (4 687 f. -ων ηγήτορες άνδρες ' δαίτρευον), ihr Heer teilt sich 32 in Fußvolk u. Wagenkämpfer (4 724 ίππήες -ων — έδνεα πεζών). Sie fuhren in der Nestor-Erz. (//134 bzw. 4 737. 753) Krieg m. den (benachbarten) Epeiem u. Arkadem, sind in dieser Erz. nb. Epeiem u. Aitolem bei Leichenspielen in Buprasi- 36 on (^633), bilden in der Handlung der II. ein Kontingent des gr. Heeres vor Troia (4 293, P704, vgl. £591—602), opfern in der Odyssee (τοι /5 [bzg. auf Bewohner der Stadt Πόλος], -ων αγυριν γ3\, σύμπασιν -οισιν /59), gerade bei der An- 40 kunft Tel.s, in neun Sitzreihen zu je 500 geteilt, dem Pos. Stiere. (s. dazu Πόλος BII3a) Th.Vlachodimitris
Πυλοιγενης [2‘, 2h] Σχ sch. D £54: του έν τή Πύλφ γε- 44 γενημένου Β in Πόλος geboren; im VG alter Lok. (s. Risch §80a), zum HG s. Debrunner, Wortb. §140 (vgl. noch όδοιπό-
ρος Ω3Ί5, χοροιτυπίαι /2261, όλοοίτροχος(Ί) JV137) £54 βουλήν ... ιζε γερόντων ' Νεστορέη παρά νηϊ -έος (Πύλη- 48 ν.1.) βασιλήος (s N643n Πυλαιμένεοςβασ. Ψ3ύ3 -έες (Πα- λαιγενέες ν.1.) δέ οί ίπποι h.Ap.398 L-ßa£j (Πύλη- codd. corr. Fick) τ" άνθρώπους Λ s 424 (L j πολυγενέας ed. pr.)
Th. Vlachodimitris 52
Πόλος [12*, 36°, 3H, 7h, le] E zu πύλη *Tor’ (s. πύλαι u. vgl. Chantraine, Dict.), ON als Bez. von Stadt od. Palast m. Toren (vgl. Risch, ΜΗ 22, 1965, 195) od. urspr. *Tor zur Un- 56 terwelt’ (s. L' u. L92135, Νηλεύς B5bß u. vgl. unten BI13 zu £397); anders Lw39 („vorgr.“); myk. pu-ro (- Pulos), pu-ro ra-wa-ra-ti-jo (DMic. II172f.); vgl. ferner ma-tu-ro-pu-ro (DMic. 1431) — matropulos, s. dazu u. Blla. — Abi.: Πόλιος, 60 Πυληγενής, Πυλοιγενής
F -oio 1‘, -ου 14, -φ 8 (davon 1β Pan.fr.), -ον 27, -ονδε 5, -ονδ" 3, -όθεν 1°
Μ 1 zweis. la Typ i[v«] έκ -ου ήμαθόεντος 64 ω!52; L£v -φΛ ήγαθέη 4252, 5599; L d £397; ές -ον ήγα- θεην <5702 — £20, /?308, £180, h.Merc.216; ές/καί -ον ήμα- θόεντα h.Ap.398 s 424, h.Merc.398; ές/είς -ον δ639, ο236 / h.Ap.470, h.Merc.355 έκ -ου β326; ές -ον α284; μ]έν -ον Hes.fr. 33a,5 1 [~~] ούνεκά οί σώς έσσι και εκ -ου ειληλουθας ο 42 = π 131; πασαι δ" έγγύς άλός, νέα- ται ,-ου ήμαθόεντος. /153 = 295; νεάτη L , 4 712, L <5633, Sc.360; έν -ω ήμαθόεντι λ 257. 459, Pan. fr.6a ρ. 117 Dav.; είμι γάρ ές Σπάρτην τε και ές Πύλον L μχ 0214 = 359 s α93; ές/μοι -ον 5713, ω430 / ο541 *[_] έκ -ου 4 269; εν -φ 4 689 1b Typ [«2] ή δέ/ούτε -ου λ 285, φ 108; οί δέ/εύθύ -ον £591, γ4 / h.Merc.342; ήέ -ονδ" β3\Ί k3] -ον ρ 109, Hes.fr.35,3 [U] ov5’ y 182; -ου αίπύ πτολίεθρον /485, ο 193; -φ ο 226; -ον/ονδ" Λ 682. 716 / 760 2 dreis. 2a Typ k-w] -οιο άναξ ΒΊΊ; -ονδε ν274 [Jx] (έπει) φχεο ^νηί -ονδε2 π24 = ρ42, π 142; u <5656 2b Typ—: [ν„1] -όθεν π323
Σχ 1 zur Lokalisierg. (vgl. έστι Πόλος πρό Πύλοιο, Πόλος γε μέν έστι και αλλη/-ος [Ar.Eq. 1058f. m. sch.]): sch.D £591: -ος ό ύπό Νέστορι τής Μεσσηνίας τό και Κορυφάσιον, ό δέ τής "Αρκαδίας ή τού Νέστορος πατρις (Lascaris, δς έστι τής Μεσσηνίας, ό δέ τής "Αρκαδίας παρά τή πατρίδι "Άιαντος κορυφαίος codd. sec. van Thiel), ό δέ τής "Ηλείας παρά την Ώλενίαν πέτραν, vgl. sch. £591 u. sch.4726 (Erbse) m. test., bes. sch. Pi.Py.5,93: και ζαθέρ. -φ: άπό τής -ου την Μεσσήνην (= Region) σημαίνει, οί γάρ νεώτεροι την -ον, ής Νέστωρ ηγείτο, ού περί την Τριφυ- λίαν τής "Αρκαδίας, άλλά περί την Μεσσήνην διδόασιν, sch. Pi. Py. 6,35a: ^Μεσσήνμον τόν Νέστορά φασιν ούτοι, δσοι ύπέλαβον την -ον τής u Λης είναι, άλλ" ούχί τής κατά την "Αρκαδίαν Τριφυλίας ό μέντοι 'Όμηρος οίδεν ύπο- τεταγμένην τή Λακωνική την L 3ην, sch. Pi. Py.6,35c: άλλως* καί Πίνδαρος τόν Νέστορα έκ τής L μακής -ου φησίν είναι, τριών γάρ δντων τών έν Πελοποννήσφ -ων είς μέν έστιν ό περί τόν "Αλφειόν ποταμόν έν "Ήλιδι -ος, δν καί ύφ" Ήρακλέος πεπορθήσαι, έτερος δέ ό Τριφυλια- κός -ος, έν φ ό "Αμαθόεις ποταμός, τρίτος έν Μεσσήνη περί τό Κορυφάσιον. είσί δέ οΐ φασι τούς τρεις -ους περί τό Κορυφάσιον ύπό τόν Νηλέα είναι * δοκεΐ δέ τφ Διδύμφ έκ τοΰ Τριφυλιακοΰ -ου είναι τόν Νέστορα, ένθα καί "Α- μαθόεις έστί ποταμός καθ" Όμηρον; Str.8,3,7: οί μέν ούν πολλοί τών νεωτέρων καί συγγραφέων καί ποιητών Μεσ- σήνιόν φασι τόν Νέστορα οί δ" Όμηρικώτεροι, τοΐς έπεσιν άκολοθούντες, τούτον είναι φασι τόν τού Νέστορος -ον, ού την χώραν διέξεισιν ό "Αλφειός, διέξεισι δέ την Πισάτιν καί την Τριφυλίαν, vgl. sch.D £397a in 4; zur nachep. Lokalisierung vgl. Mimn.fr. 12,1, Pi. Py. VI35, Hdt. 1,147,3, 5,65,15f., Th.4,3,2ff., Ar.Eq.1058, vgl.
L” 14.15 1732.44) 2 (Stadt u Gebiet) Str.8,3,1: (Όμηρος
εϊρηκε) την δ" ύπό τφ Νέστορι (sc. δυναστείαν) -ον, δι" ής τόν "Αλφειόν ρεϊν φησίν, "Αλφειού, δς τ" εύρύ ρέει Πυλίων διά γαίης (£545). -ον μέν ούν καί πόλιν οίδεν ό ποιητής* οί δέ -ον, Νηλήος έϋκτίμενον πτολίεθρον, ' ιξόν (/4-5), Str. 8,3,3: Όμηρος δέ ταύτην απασαν την χώραν μέχρι Μεσσήνης καλεΐ -ον όμωνυμως τή πόλει 3 (Gründung) sch. y4 s sch. min. PSI 1173 z.St. (— Hellanikos fr. 124 Fowler) Νηλεύς μαχεσάμενος μετά Πελίου έξ Ίωλκού ήκεν είς Μεσσήνην καί την -ον έκτισε, Μεσσηνίων χώραν παρα- σχόντων, vgl. sch.Λ 281 (— Pherecydes fr. 117 Fowler), Apollod. 1,9,9, D.S.4,68,3. 6 4 sch.D £397a: ^έν -φ έν νεκυεσ- otVj * ό μεν "Αρίσταρχος τόν πύλον άκούει κατά μετα- πλασμόν άντί τοΰ πύλην ώς άπό τοΰ 'πολύαρνΓ (£106) πολυάρνφ. καί τό "έν νεκύεσσιν" κυρίως άκούει ένθα αί τών τετελευτηκότων άναχωροΰσιν ψυχαί... οί δέ νεώτεροι Όμήρου ποιηταί τό "έν -φ" κυρίως περί -ον τόν Μεσ- σηνιακόν ήκουσαν τούτο πεπονθέναι αύτόν, καθ" δν χρό-
1641
1642


Πύλος
νον Ηρακλής έπόρδησε -ον, καί προσεμυδεύσαντο ίδιον διήγημα sch.D Λ 690: ό ήρως (= Her.) έπόρΰησε -ον, συνεμάχουν δέ τφ Νηλεΐ τρεις δεοί, Ποσειδων, 'Ήρα, Άϊδωνεύς, ώς και έν τη Ε φησίν, vgl. sch. Pi. 01.9,44a; sch.D £397b L d · αντί τοΰ έν ^τύληΛ, πρός τη L ού γάρ έν Πί l ιΤ&ν Πυλίων λέγει, άλλ9 έν τη L d τών νεκρών κατά την τοΰ Κερβέρου άναγωγήν, vgl. sch. £397 m. test. 5 sch.Bam. γΊ\ έννέα δ9 έδραι έσαν' έννέα συνέδρια ήν τών πόλεων, διά τό έννεάπολιν είναι την -ον
L ’Kretschmer, Gl. 4, 1913, 308 f. (vgl. Gl. 12, 1923,
104f.); 2W.Dörpfeld, in: MDAI(A) 33, 1908, 295ff.; 34, 1909,
269ff.; 38, 1913, 97fT.; 3H. Rüter, Zeit u. Heimat der hom.
Epen, Berlin 1937, 64—80; 4R.Cantieni, Die Nestorerz., Diss. Zürich 1942, 9—23. 32ff.; 5Burr, 58ff.; 6Lorimer, Monuments, 25. 75. 123. 503f. m. A.3; 7Hampe, in: Vermächtnis der ant. Kunst, hrsg. v. R. Herbig, Heidelberg 1950, 11—70; 8Meyer, MH 8, 1951, 119-136; ’ders., RE XXIII 2, 1959, 2113ff.; 10ders., Kl.P. 4, 1975, 1249ff.; "Marinatos, Altertum 1, 1955, 140-163; ,2ders., SMEA 3, 1967, 7ff. 17ff.; ,3Kiechle, Historia 9, 1960, Iff.; I4Webster, Mykene; l5ders., Die Nachfahren Nestors, München/Wien 1961; 16Wace-Stubbings, Companion 293; l7Blegen, EEAth 14, 1963-1964, 285-305; 18ders.- M. Rawson, The Palace of Nestor at Pylos in Western Messenia I, Cincinnati 1966, 33. 303—305; ,9E. L. Bennet Jr., Myce- naean Studies, Madison 1964, 230—233; 20L. R. Palmer, Myce- naean and Minoans, London 1965, 50. 95. 98. 242; 21 Heubeck, Lineartafeln 31 f. 35. 38. 41—54. 97; 22E. Kirsten-W. Kraiker, Griechenlandkunde II, Heidelberg 1967, 429—439; 23Ruijgh, Etudes 59. 179. 322f. m. A.l40; 24L. Deroy, Les leveurs d’im- pots dans le royaume mycenien de Pylos, Roma 1968, 70 f.; 25Lesky, Homeros, RE Suppl. XI, 1968, 788; 26Merkelbach, Odyssee 36ff.; 27Giovannini, 12. 20f. m. Anm.; 28H. S.-L., ins- bes. 153ff.; 29J. Kerschensteiner, Die myk. Welt in ihren schriftl. Zeugnissen, München 1970, 39. 49ff. 71; 30C.Lucchini, SMEA 13, 1971, 69ff.; 3,Shipp, Studies 68-70; 32Mess. Exp.; 33Hiller, Pylos; 34Hiller-Panagl, Frühgr. Texte; 35Ventris- Chadwick, Docs 142f. 286. 414ff.; 36G.S.Kirk, Gr. Mythen, Berlin 1980, 183; 37J. V.Luce, Homer and the Heroic Age, London 1975, 24. 91 f.; 38Burkert, GrR 50-90. 214 A.3; 39J.Chadwick, The Mycenaean World, London 1976, 40 ff. 45. 182. 186; ^ders., The Decipherment of Linear B, Cambridge 1976; 41 ders., Linear B and Related Scripts, Public. British Museum 1987 (gr. Übers., Athen 1992, 42. 45. 53 f.); 42Heubeck, Minos 20-22, 1987, 227-238; 43DMic. II 172f.; **D. Vasilikou, Ό Μυκηναϊκός Πολιτισμός, Athen 1995, 19. 121. 143. 197-208; 45J.T. Hooker, Linear B: An Introduction, Bristol 1980 (gr. Übers, m. Korr. u. Erg.n des Verf., Athen 1996, §159. 294); ^S. Deger-Jalkotzy, Myk. Herrschaftsformen ohne Paläste u. die Anfänge der gr. Polis, in: Laffineur-Niemeyer (Hrsg.), Po- liteia, Society and State in the Aegaen Bronze Age, Aegaeum 12, 1995, 367—88; 47B.Eder, Argolis, Lakonien, Messenien: vom Ende der myk. Palastzeit bis zur Einwanderung der Dorier, Wien 1998; ^Visser, Katalog
B (ON) Pylos (Stt. s. M) Stadt u. (in h. Merc. u. wahrsch. auch Hom.) Gebiet auf der Peloponnes — als Stadt Hauptort des Herrschaftsgebiets von Nel. u. Nestor, als Gebiet Herrschaftsbereich od. allg. Landschaftsname Gliederung: I myk. u. sonst, außerep. Überl. 1 myk. la Ano Englianos lb Kakovatos 12 sonst. Überl. 2a in Messenien 2b in Triphylien 2c in Elis II fgrE: 1 Stadt od. Gebiet / Genus la Stadt od. Gebiet lb Genus II2 Befund im fgrE: 2a Vorhom. u. Retrospektiven in II. 2b II. 2c Odyssee 2d nachhom.: h.Ap., h.Merc. II3 Charakteristisches: sonst. Bez. von Stadt u. Gegend, Beiw., Appos., Kennzeichen, Bewohner der Stadt, Kult, Sonderfall £*397 II4 Lokalisierung 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πύλος
von Stadt u. Gebiet im fgrE 4 a II. 4 b Odyssee 4 c Hymnen 4d Ergebnis
I myk. u. sonst, außerep. Überl. II myk.: Ila Ano Englianos: 1939 wurde von Kourouniotis u. Biegen 9 km nördl. des klassischen P.-Koryphasion in Ano Englianos ein myk. Palast entdeckt, der von Biegen wegen der Trad. 'Ana- ktoron Nestors’ genannt wurde. Die Forts, der Ausgrabung durch Biegen (1952—1963) u. die Entzifferung der Linear B-Schrift durch Ventris u. Chadwick ergab: Der Palast wurde um 1300 v.Chr. auf e.r älteren Anlage erbaut u. ca. 1200 von Feinden in Brand gesetzt, wodurch die Tontafeln des Archivs erhalten blieben. Palast u. die dazugehörige Stadt in Ano Englianos (vgl. L1718·22) werden auf vielen der Tafeln als ON pu-ro = Πύλος gelesen (s. DMic. II172); wa-tu = άστυ (s. DMic. II409) ist offensichtl. die Bez. der Stadt einschl. des Palasts (L46368, L35 2098. 242, L43); ein zweiter ON als Kompos. ma-to-ro-pu-ro / ma-to-pu-ro = Matro-pulos / Mator-pulos (s. DMic. 1431) könnte e. ältere Stadt (als Mutterstadt?) bezeichnen (L11, vgl. L33167); ein dritter ON, pu-ro ra-wa-ra-ti-jo (DMic. II232), ist wahrsch. Stadt gleichen Namens in anderem Distrikt. Auch die Umgebung von pu-ro = Pylos war dicht bewohnt (vgl. L46368 A.10), dafür sprechen auch d. zahlreichen ausgegrabenen Tholosgräber, s. L32100—170 m. Karten u. Lit. u. vgl. L47141 ff.), wahrsch. lag der Hafen dieser Stadt nb. dem antiken Koryphasion. Das von P. aus beherrschte Territorium ist wegen des Aigaleon-Gebirges (pe-ra3-ko-ra-i-ja, s. DMic. II102 f.) in e. 'Diesseits-’ u. e. 'Jenseits’-Provinz unterteilt u. diese entsprechend in 9 u. 7 Distrikte. Die genaue Lage der Distrikte u. ihrer Ortschaften ist nicht in jedem Fall feststellbar, auch die Grenzen des Territoriums sind nicht genau bestimmbar. Chadwick akzeptiert als nördl. Grenze den Fluß Neda, als südwestl. den Messen. Golf u. als östl. Arkadien, während E. Meyer den Alph. f. die nördl. Grenze hält u. andere anders (vgl. L3 64-80, L1032100—116, L3940). Die Namen der 9 Städte der Distrikte der ersten Provinz sind nicht identisch m. denen der 9 Städte des hom. Schiffskat.s (s. L16293, L33, L3940ff., L47179 ff.), die der Ί Städte der zweiten Provinz nicht m. den in /150—2 « 292—4 genannten 7 messen. Städten, die Ag. dem Ach. geben will (vgl. L47a.O.) Ilb Kakovatos: 1907—1923 wurden von Dörpfeld (s. L23) drei reiche Tholosgräber, deren Fundgegenstände aus dem 16. od. 15.Jh. v.Chr. stammen, u. die geringen Reste e.s großen Gebäudes (von L44134 als πρόδρομος, πρώιμος μορφή ανακτόρου charakterisiert) 2 km von der Küste entfernt beim heutigen Kakovatos im antiken Triphylien ausgegraben, u. von Dörpfeld u.a., bes. E. Meyer (L8~10), als das hom. P. angesehen
12 sonst. Überl. (z.T. abh. vom fgrE): 2a Messenien: Str. 8,4,2 ή μέν ούν παλαιά -ος ή Μεσσηνιακή ύπό τφ Αι· γάλεφ πόλις ήν, κατεσπασμένης δέ ταύτης έπι τφ Κορυ- φασίφ τινές αύτών φκησαν; zur Gründung s. Σχ3 u. unten BII2a u. vgl. die Überl. über die Gründung der Stadt P. auf dem Kap Koryphasion durch Πύλος τοΰ Κλήσωνος (Paus. 4,36,1—6), der durch Nel. u. die aus lolkos kommenden Pelasger vertrieben wurde (u. daraufhin das elische P. gründete) sowie über Aphareus, der König im messen. Oichalia war (Paus. 4,2,5), Nel. aufnahm u. ihm die Gegend έπι δαλάσση (έν οις άλλαι τε ησαν πόλεις και ή -ος, ένδα και φκησε και τό βασίλειον κατεστησατο ό Νηλεύς) gab. Weil Aphareus nach dem Tod s.r Söhne ohne männl. Erbe war, ging seine Herrschaft über den anderen Teil Messeniens auf Nestor über (Paus.4,3,1) 2b Triphylien: Diese Bez. der zw. den Flüssen Alph. u. Neda liegenden Landschaft m. einem im wesentlichen hafenlosen sandigen Küstensaum kommt erstmalig bei Xen.HG u. D. XVI, 16 vor. In hist. Zeit war die kleine Stadt Lepreon das ökon. u. polit. Zentrum der aus Lemnos
1643
1644


Πύλος
hierher eingewanderten Minyer (vgl. Hdt. IV,148). Hier befand sich nach Str. (8,3,1; 3,14ff.; 3,26 u.ö.) in e.r nicht genau bekannten Lage (etwa bei Samikon) ein kleiner Hafen, ein ιερόν Ποσειδώνος u. ein Dorf, welches den Namen P. trug u. von ihm als -ος λεπρεατικός, άρκαδικός, τριφυλιακός erwähnt wird (8,3,30, vgl. l2·38-10). Dieses P. lag nicht bei dem Ausgrabungsort beim heutigen Kakovatos (L92129f.) 2 c ein P. in
Elis wird erwähnt von Xen.HG7,4,16 u. später öfter (z.B. D.S. 14,17,9; Paus.4,36,1 u. 6,22,9f.). Es lag an der Mündung des elischen Flusses Ladon in den Peneios (beim heutigen Agrapidochori) u. ist teilw. ausgegraben; Ruinen (aus geom. bis röm. Zeit) liegen heute im Wasser eines künstl. Wasserbek- kens (vgl. L33); zur mythogr. Überl. vgl. Paus. 4,36,1-6 (Gründung durch einen Πύλος του Κλήσωνος nach seiner Vertreibung durch Nel. aus Messenien)
II fgrE: III Stadt u./o. Gebiet, Genus la P. bezeichnet an folg. Stt. eindeutig e. Stadt: /4. 485, o 193 (Appos. πτολίεθρον), 4 682L (Beiw. Νηλήϊος u. Appos. αστυ), δ 639 (Beiw. Νηλήϊος'. die von Nel. gegründete Stadt, vgl. γ4), B591 (Städte im Schiffskat.), Λ 716 (-ον κάτα λαόν άγειρεν [sc. Ath.], Ath. kommt in die Stadt, wo sich die Pylier seit V.682L befinden, vgl. z.B. /7383), Hes. fr. 33a,5 (Obj. von κτίζω, s.u. II2); an den anderen Stt. ist P. wahrsch. meist Stadt, so als Wohn- u. Herrschaftssitz von Nel., seiner Frau Chloris (Λ 285) u. von Nestor (ΒΊΊ), als Reiseziel Tel.s in der Odyssee (auch in Vbd. m. Λακεδαίμων [das auch die Stadt bezeichnen kann, s. s.v.]), als Reiseziel der kretischen Seeleute im h.Ap., m. den Beiw. ήγάθεος u. ιερός (s.u. II3); mögl. ist auch Bez. e.r Stadt durch Appos. μητέρι μήλων (ο 226) u. Beiw. ή μαθό εις, die sich auf die Natur bzw. Landwirtschaft der Umgebung von P. beziehen (vgl. unten BII3), vgl. die Beiw. άμπελόεις, βαθύλειμος, λεχεποίης, πετρήεις, ποιήεις, πολύμηλος, πολυστάφυλος, τρηχύς zu Städtenamen, die die Zusammengehörigkeit von Stadt u. Umland deutl., aber nicht Städtenamen zu Ländernamen machen. P. bez. sicher Gebiet im h.Merc. (s. unten II2d), u. wahrsch. Λ712 s 7153” = 295, wo von 1 bzw. 7 Städten die Rede ist, die 'am äußersten Rand* von P. liegen: Λ 712 (Thryoessa) τηλοΰ έπ* Άλφειφ, νεάτη L-ou ήμαθόεντοςΛ 7153 (Ag. nennt Ί Städte, die er dem Ach. schenken will:) πασαι δ9 έγγύς άλός, νέαται L β 295, die Bez. als Stadt wäre hier nur mögl., wenn νεάτη/ai als 'weit entfernt von’ aufgefaßt werden dürfte, wofür kein Beleg. Anderers. müßte Ρ. 1 153 = 295 ausschl. Landschaftsname sein (vgl. s.v. νείατος), weil Ag. nicht Städte verschenken kann, die Nestor gehören (dann viell. sogar νέαται 'zuunterst’, d.h. am Meer, unterhalb des bergigen P.). Strittig, ob Stadt od. Gebiet: 4 269 (Nestor:) „τοΐσιν έγώ μεθομίλεον έκ -ου έλΰων, · τηλόθεν ^έξ άπίης γαίης/9, wegen L j viell. Gebiet (so L33119, L48522), aber auch aus der (Stadt) R kommend, von weit her, aus der Feme mögl. (vgl. Pulleyn z.St.) 1 b (zu Genus:) P. ist erkennbar Fern, zu ήγαθέη u. ιερή, wahrsch. auch zum zweiendigen ήμαθόεις; da Νηλήϊος aber auch fern. Formen bildet (Νηλήϊαι [-οι, -ov vv.ll.] ίπποι 4 597), ist -ov (· ·.) Νηλήϊον (Λ 682, δ 639) eher (wie nachep. häufig) Mask., P. also sowohl Mask, wie Fern.; zur Disk. Monro, H.Gr. 108, Kastner, Gr. Adj. zweier Endg. 69
II2 Befund im fgrE: 2a Vorhom. u. Retrospektiven in II.: Gründung der Stadt: Hes.fr.33a,5 νόσφιν δϊ άλλήλων ναΐον (Pelias u. Nel.) πτολίεθρφ.[1 ήτοι ό μ]έν -ον είχε και ^ιτισε γήν [έρατεινήν] (suppl. West), nicht γήν ist Obj. von εκτισε (so s.v. κτίσσαι u. s.v. Νηλεύς), sondern -ov; nur so u. durch Annahme eines hyst prot. (Lobei in ed.pr. POxy. 2481) ist Impf, είχε zu erklären, auch die mythogr. Überl. spricht fast ausnahmslos von Nel. als dem Gründer der Stadt P. (s. Σχ3); zur Appos., die auf die Gegend verweist, in der die
Πύλος
Stadt liegt, vgl. 4 269 u. z.B. ß323 (είς Έφύρην, πίειραν άρουραν); Ρ. deswegen Νηλήϊος bzw. Νηλήος έϋκτίμενον πτολίεθρον (γ4), Nel.’ Frau Chloris Königin (-ου βασίλευε 4 λ 285); Eroberung u. Zerstörung der Stadt durch Her.: Λ 689- 693, £397(7), Hes.fr33a-35, ferner Sc.360, Pan.fr.6a ρ. 117 Dav., vgl. dazu Νηλεύς B3c; Konflikt zw. P. u. Eleem, bei dem sich der junge Nestor hervortut (s. Λ 689 ff.) u. zw. P. u.
8 Arkadem (s. 77133—56); m. P. hängen ferner zusammen die Sagen von Pero u. Melampus (s. Νηλεύς) 2 b In der II. ist P. Hauptort (von 9 Städten) des Herrschaftsgebiets des Nestor, der ein Kontingent von 90 Schiffen anfuhrt (£591-602); zur 12 Bez. des Kontingents s. Πύλιοι; Nestors Herkunft aus P. bzw.
Zugehörigkeit zu den Pyliem wird mehrfach betont (4 252 u. s. Πύλιος u. Πυλοιγενής) 2 c In der Odyssee ist P. der Ort, wo Nestor m. s.r Familie lebt (s. Νέστωρ B2bö), Ziel der 16 Schiffsreise des Tel. von Ith. aus (£418-y5; Rückreise o286- 300. 495 ff.) u. Ausgangspunkt der Landreise von Tel. u. Peisistr. über Pherai zu Men. nach Sparta (y477—<51; Rückreise o 182—193) 2d nachhom.: in h.Ap. ist P. das ursprüngl.
20 Ziel der Seereise von Kreta aus (h.Ap.398 ές -ον ήμαθόεντα Πυλοιγενέας τ9 άνθρώπους ' έπλεον), dann aber fahrt das Schiff an P. wie an anderen Orten vorbei (h.Ap.424); im h.Merc. treibt Hermes die gestohlenen Rinder des Ap. zum
24 Fluß Alph., der als zu P. gehörig beschrieben wird; Ap. geht auf der Suche nach den Rindern nach P. u. entdeckt dort ihre Spuren, schließlich kommen Ap. u. Hermes gemeinsam nach P. zum Fluß Alph. (ές -ον ήμαθόεντα έπ9 9Αλφειού πόρον V.398)
28 II3 Charakteristisches (Bez. der Stadt, der Gegend, der Bewohner; Kennzeichen der Stadt, Beiw. u. Appos.) / Kult / Sonderfall £397 Bez. der Stadt P. als πτολίεθρον: γ4 (Νηλήος). 485, ο 193, als άστυ: 4 683f. (Νηλήϊιον). 689/706,
32 ο 216 (Πυλίων); des Herrschaftsgebiets: Πυλίων γαίης £545; der Bewohner: s. Πύλιος; zur Herrschaft über P. (vgl. s.v. Νηλεύς u. Νέστωρ): Nestor herrscht über die Pylier (4 252 άνασσεν), ist -οιο άναξ (ΒΊΊ), Chloris war Königin 36 (λ 285 -ου βασίλευε), es gibt ήγήτορες άνδρες (Λ 687), Nel.
hat das Recht, sich als erster aus der Beute zu bedienen (4 696 ff.). In der Nähe der Stadt ist am Strand ein Versammlungsplatz, wo bei Tel.s Ankunft (γ 5 ff.) ein Opfer gefeiert 40 wird, bei dem auf neun Sitzreihen je 500 Menschen sitzen (vielleicht Indiz f. Einteilung des 'Staatsgebiets’ in neun Teile, vgl. die neun Städte im Schiffskat. u. die neun Distrikte der diesseitigen Provinz im myk. P., aber Neun auch typische 44 Zahl, vgl. S.West in Odyssey zu y 7—8); vor dem Haus des
Nestor stehen (schon seit Nel.) Steinsitze, offenbar f. die Ratsversammlung (γ406ff.). — Beiw. u. Appos. zu 77.: ήμα-
θόεις (4*, 8°, 1H, 3h, le — nur Ix nicht f. 77.): Bezug auf Sand- 48 strand wahrschl., aber viell. auch auf Landstriche (z.B. Anbauflächen von Wein), ήγαθέη (l·, 5°, lh) u. ιερή (ς>108): 'heilig’ wie andere Städte (s. ιερός Β), μητέρι μήλων (ο 226, vgl. [zu ON] £696, sonst μήτηρ BII3; zu Schafherden im myk. P. 52 L34135 ff.) Kult: y5ff. werden Pös. (ένοσίχθονι κυανοχαί- τη V.6) in e.r großen Versammlung schwarze Stiere geopfert (zu Pos. im Myk. s. Ποσειδάων), /419 ff. der Ath. e. Kuh, deren Hörner vorher m. Gold umhüllt werden. — Sonderfall:
56 £397 τλή δ9 9Αιδης ... * ’ έν -φ (πύλφ Arist.) έν νε¬
κύεσσι, entweder (1) auf dem von Toten übersäten Schlachtfeld bei P., zu έν νεκύεσσι in dieser Bed. vgl. K349, dann wahrsch. Erwähnung der Teilnahme des Hades (nb. anderen 60 Göttern) bei der Verteidigung von P. gg. Her. (vgl. Σχ4 u. oben
II2a; die mythogr. Überl. aber wohl nur aus £397, vgl. Νηλεύς B3c) od. (2) beim Eingang (der Unterwelt) unter den Toten, zu έν νεκύεσσι in dieser Bed. vgl. μ 383, der Gebr. von 64 πύλφ anstelle πύλη aber sehr ungew. (auch Sg. πύλη nicht im fgrE, s. πύλαι); zur Benennung des Eingangs in den Hades
1645
1646


Πόλος
sonst s. πύλαι B5 u. 6, dann viell. Erwähnung der Entführung des Kerberos durch Her. u. e.s Versuchs des Hades, Her. am Verlassen der Unterwelt zu hindern (so Arist., s. Σχ), od. (3) e. Kombination von 1 u. 2 in P., dem Tor zur Unterwelt (s. E u. vgl. Νηλεύς), wegen myk. ON pu-ro nicht empfohlen
II4 Lokalisierung von Stadt u. Gebiet im fgrE: Die Identifizierung des myk. pu-ro als Palastzentrum u. Hauptstadt e.s größeren Herrschaftsgebiets lassen keinen Zweifel daran, daß die ep. Tradition über P. u. sein Herrschaftsgebiet letztlich auf myk. Zeit u. den Namen der myk. Stadt zurückgeht (zu mögl. myk. Herkunft der ΕΝ Νέστωρ u. Νηλεύς s.d.). Daraus folgt aber nicht notwendigerweise, daß die (in der Gegenwart seit 1939 bekannte) Lage des myk. P. u. die (bis heute nicht eindeutig bestimmbaren) Grenzen des Herrschaftsgebiets des 13.Jh.s v.Chr. in der Entstehungszeit der Epen bekannt waren (zumal, anders als etwa in Mykene u. Troia, in Ano Englianos im 8. u. 7.Jh. wohl kaum Ruinen zu sehen waren) 4 a II.: Die Städteliste im Schiflskat. (B 591 ff.) m. Thryoessa am Alph., der Vers £545 (εύρύ ρέει [Fluß Alph.] Πυλίων διά γαίης), die Nestor-Erz. über die Kriege zw. Pyliern u. den benachbarten Arkadem (//133—56) sowie über die Kämpfe zw. Pyliern u. den benachbarten Eleiem (Λ 671—761) stimmen darin überein, daß sich das Herrschaftsgebiet der Pylier nach Norden bis hin u. über den Alph. erstreckt, geben aber f. das pylische Gebiet südl. od. östl. der Stadt P. keine sicher identifizierbaren ON an. Hingegen gehören nach /149 ff. = 291 ff. 7 Städte, die wahrsch. am messen. Golf lokalisiert werden können, zum Herrschaftsbereich des Ag. od. Men. Alle diese Angaben sind m. e.m Messen. P. vereinbar. Die Nestor-Erz. über den Konflikt zw. Eleiem u. Pyliern Λ 670—762 berichtet aber (s. dazu Hainsworth in Iliad z.St.): Nestor bringt Viehherden, die er auf elischem Gebiet, also wohl nördl. des Alph., erbeutet hat, während der folgenden Nacht in die Stadt P. (Λ 682 f.); drei Tage danach werden die Pylier in P. nachts von Ath. über den Angriff der Eieier auf die zum Gebiet der Pylier gehörige Stadt Thryoessa am Alph. informiert, versammeln sich am nächsten Morgen am Fluß Minyeios u. kommen von dort noch mittags od. im Lauf des Tages (ένδιοι V.726) bis zum Alph. Wenn die Zeitangaben halbwegs genau sind, kann die Stadt P. nicht ca. 100 km südl. vom Alph. in Messenien liegen. Eine schon in der Antike (s. Σχί) als hom. P. bezeichnete Stadt in Triphylien paßt hingegen zu dieser Erz. (vgl. oben 12 b). Entweder meint der Dichter im Λ also ein triphyl. P., od. er hat keine genaue Kenntnis von der Lage des messen. P., od. er geht zugunsten seiner Geschichte großzügig über die wirklichen geogr. Fakten hinweg. Auch die anderen Angaben zu P. in der II. widersprechen e.m P. in Triphylien nicht. Dagegen spricht allerdings die Angabe der großen Flotte, m. der Nestor u. die Pylier nach Troia kommen. Denn an der süd- westl. Küste der Peloponnes sind nur die Häfen von Sphakte- ria u. Voidokoilia (in der Nähe des messen. P.) f. e. solche Flotte brauchbar. U. die Angabe, daß die am Alph. liegende Stadt Thryoessa/Thryon τηλοΰ έπ9 Άλφειφ, νεάτη -ου ήμα- Οόεντος (Λ 712) gelegen sei, paßt auch eher zum messen, als zu e.m triphyl. P. (wenn auch in der Erz. die Behauptung e.r großen Entfernung zur Begründung der göttl. Hilfe dient, u. der Tagesmarsch dorthin auch nicht kurz ist) 4 b In der
Odyssee wird die Stadt P. weder als Reiseziel der Seereise des Tel. (von u. nach Ithaka) noch als Ausgangs- bzw. Endpunkt der Landreise nach Sparta/Lakedaimon so genau lokalisiert, daß daraus e. eindeutige Lokalisierung von P. möglich wäre. Aber nichts spricht gg. ein messen. P. als Ziel der Seereise des Tel. (zur schnellen Seefahrt s. £420 ff. u. o 292 ff.). Auch eine Landreise über Pherai (= das heutige Kalamata) nach Sparta ist vom messen. P. aus denkbar. Ein gut ausgebautes Straßen1647
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πύματος
netz ist f. d. spätmyk. Zeit von P.-Ano Englianos über Chilia Choria (am westl. Rande des heut. Dorfes Soulinari) -» Ka- zarma -> Neromylos -> Pherai festgestellt worden (L19·3233). Eine Lokalisierung der Stadt P. der Odyssee in Triphylien ist hingegen m. den Angaben der Odyssee schwerer vereinbar, denn e. Reise von dort nach Pherai-Kalamata ist in e.m Tag ganz unmögl. u. wegen der geogr. Gegebenheiten auch schwer vorstellbar 4c Hymnen: die Stadt P. im h.Ap. ist nicht genau lokalisierbar (dennoch gehen A.-H.-S. u. Cassola von e.r triphyl. Stadt aus), die Liste h.Ap.424 bietet die ON nicht in e.r geogr. Ordnung; im h.Merc. ist P. eine Landschaft, in der der Fluß Alph. liegt. Das kann aus Hom. entnommen sein u. sagt nichts über die Lage e.r Stadt P. aus 4d Ergebnis: Mit Ausnahme der Nestor-Erz. im Λ passen alle Angaben im fgrE zur Lage der Stadt P. in Messenien (im Umkreis des myk. u. nachep. P.). Diese Nestor-Erz. kann aber auch dafür angeführt werden, daß sich der Dichter der II. die Stadt P. weiter nördl. vorgestellt hat, ungefähr dort, wo später das sog. triphyl. P. lag od. wo das heutige Kakovatos liegt. Aber keine dieser triphyl. Ortschaften hat vermutlich irgend etwas m. der mythischen Überl. von der Stadt des Nel. u. des Nestor zu tun. Die schon in der Antike (s. Σχί) entwickelte, u. neuerdings u.a. von L33 zur Lösung der Schwierigkeiten der Lokalisierung entworfene Theorie, daß es zwei Städte P. gegeben habe (die eine weiter nördl., wohl in Triphylien, die andere in Messenien), die historisch aufeinandergefolgt seien, wovon wir im fgrE u. bei den antiken Mythographen noch Spuren fanden, hat zwei Schwierigkeiten: a) in II. u. Odyssee ist Nestors P. immer auch die Stadt des Nel. Es gibt keine Differenz, b) Wenn die Nestor-Erz. im Λ der II. von dem älteren, nördl. P. handelte, dann müßten wir uns vorstellen, daß sich in dieser Erz. Kenntnisse über die Geschichte der westl. Peloponnes des 14.Jh.s v.Chr. widerspiegeln. Denn der Palast in Ano Englianos ist offenkundig ca. 1300 v.Chr. erbaut. Vgl. aber zur Nestor-Erz. U.Hölscher, Das nächste Fremde, München 1994, 20 („reine dichterische Erfindung“) u. allg. Willcock, CQ 58, 1964, 141-54
D Hes.fr. 11,6 suppl.; fr.35,5 suppl.; π337 v.l.
Th. Vlachodimitris
Πόλος [1H] PN, son of Πορϋάων (q.v.) and Εύρείτη Hes.fr. 10a,54 suppl. όπλό]τατος δέ Πύλ[ος γέν}ςτ9 έν με- γάρφ, cf. Huys, Μη. 50, 1997, 202-204 W.Beck
Πυλών [Γ, 1Η] s. ν. Kamptz §47b3. 66. 74 I Tr., von Polyp, getötet Λ/187 αύτάρ έπειτα -ωνα ... έξενάριζεν Lit.: F.Bader, in: Festschr. Watkins 13 II S. des Nel. u. der Chloris Hes.fr.33a, 10 Ταΰρόν τ9 9Ασ]τέριόν τε -άονά τε μεγάΰυμ[ον]
D ci. Hes. fr. 26,31a Th. Vlachodimitris
πύματος [11‘, 6°, 1H, 2h] E unclear (cf. Skr. punar ‘back’, see Mayrhofer, EWAia II 143, further Hamp, MSS 29, 1971, 72f.); superl. form
Μ 1 trisyll. [UJ] -φ 77138 Uv2] άλλ9 δτε δή -ον τέ- λεον δρόμον Ψ3Ί3. 768; -όν τε και ύστατον Χ203, υ 116, h.Merc.289; -ον Ύ66, ί369; αντυξ/υγα ή/πάρ -η/ην Ζ118, Σ608; -ης JV616; ύστατα και -α 5685, υ13 ·ον Λ 759, £20; -ης Κ475; -ας Δ 254 [νν*] -ον Th.497 [ν-Μ -0 h.29,5 2 quadrisyll. -οισι Λ 65
Σχ sch.D: usu. explained w. form of έσχατος, further X66: τελευταΐον
B hindmost, outermost (loc.: 1), last (temp.: 2). - Wdfld.: έσχατος, νείατος, πρυμνός/ότατος, ύστατος, ορρ.: πρώτος, also μέσ(σ)ος 1 loc., app. of what is farthest away as seen from the front or centre vel sim.; attr. 1648


πύματος
(subst. Λ 65) exc. Ζ118 la hindmost Δ 254 (Ίδομενεύς μεν ένι προμάχοις) Μηριόνης δ9... -ας ωτρυνε φάλαγγας Λ 65 Έκτωρ ότε μέν τε μετά πρώτοισι φάνεσκεν, 1 άλλοτε δ9 έν -οισι κελεύων lb outermost ZI 18 άντυξ η -η δέεν άσπίδος Σ608 (έν δ9 έτίδει) σδένος Ώκεανοΐο 1 άντυγα πάρ -ην σάκεος Κ4Ί5 ίπποι 1 έξ έπιδιφριάδος -ης ίμασι δέδεντο outermost, topmost lc of the part (base, Wurzel) of the nose farthest from tip 7V616 προσιόντα μέτωπον 1 ρινός υπέρ -ης (sc. ήλασεν) 2 temp. last 2a adj., attr. (Λ 759, ¥^373+, h.Merc.289) or pred. (6x) Λ 759 ένδ9 ανδρα κτείνας -ον λίπον Ψ3Ί3 -ον τέλεον δρόμον ϊπποι 1 άψ έφ9 άλός = 768inmed h.Merc.289 (Αρ. to Hermes:) ,,μή -όν τε και ύστατον ύπνον ίαύσης, έκ λίκνου κατάβαινε" Χ66 αύτόν δ9 αν -όν με (Priam) κύνες (έρύουσιν) β20 (τόν δ9 έκτανε Κύκλωψ) -ον δ9 ώπλίσσατο δόρπον ζ 369 Ούτιν έγώ -ον έδομαι μετά οις έτάροισι, 1 τούς δ9 άλλους πρόσ- δεν Th.497 πρώτον δ9 έξήμεσσε λίδον, -ον καταπίνων (κα- ταπιών ci.) 77 138 9Αργειφόντη, ' φ -φ σπένδεσκον, δτε μνησαίατο κοίτου h.29,5 ού γάρ άτερ σου 1 είλαπίναι δνητοΐσιν ϊν9 ού πρώτη -η τε 1 Έστίη άρχόμενος σπένδει (οίνον) 2 b ntr.sg. or pl. as adv. for the last time, always w. ύστατον/a (cf. h.Merc.289 in 2a above) Ύ2Ο3 εί μή οί L-ov τε και ύστατονu ήντετ9 'Απόλλων έγγύδεν υ116 μνηστήρες L d (έν μεγάροις Όδυσήος έλοίατο δαΐτ9) <5685 ^ύστατα και -αΔ νΰν ένδάδε δειπνήσειαν (suitors) υ13 (μνηστήρσιν) μιγηναι (subj. maids) ' L
D v.l. A 712 (Str.), 0342 (v.l. ant.) J. N. O’Sullivan
πυνΦάνομαι s. πεύδομαι
πύξ [4\ 4°, 1Η] E see πυγμή; πύξ perh. orig. dat. pl. 'w. the fists’ (cf. Risch p.364f., Szemerenyi, SMEA 2, 1967, 24 n.64). — Deriv.: πυγμάχος/ίη, see also πυγμή
Μ (- = πύξ) 1 in longo [1] - τε 0103, Sc.302; - ^634. 660, i? 130 R] - γε Ψ621 [1] - Γ23Ί = λ 300 2 in brevibus 1[-]-02Ο6
Σχ sch.D Γ23Ί: έν πυγμή L van Brock, Mel. Chantraine 263 ff.
B adv. with the fists, in / at boxing, in context of competitive sport (so too doubtless Γ23Ί*: η. άεδλοφόρον* in place of πύξ άγαδόν* Hes.fr. 198,8+ [see άεδλοφόρος B2]); 6x assoc. w. wrestling (4- other forms of sport) — quasi-instr. w. vb. of fighting vel sim.: *£621 ού γάρ πύξ γε μαχήσεαι (Nestor, too old) ούδέ παλαίσεις ' ούδέ τ9 Sc.302 οί δέ (on shield) μάχοντο ' πύξ τε και έλκηδόν Ψ634 πύξ μέν ένίκησα PNa (PNa δέ πάλη κτλ.) 660 (άνδρε δύω περί τώνδε κελεύομεν) πύξ μάλ9 άνασχομένω πεπληγέμεν i?206 (Od., challenging any Phaeacian who will: ,,πειρηδήτω) ή πύξ ήέ πάλη ή καί ποσίν“ — w. expr. of (rel.) ability, express- ing respect in which: Γ23Ί Κάστορά δ9 ίππόδαμον καί πύξ άγαδόν Πολυδεύκεα~ - λ 300 δ 130 (δίσκφ) προφερέστατος ήεν ΡΝ, ’ πύξ δ9 αύ ΡΝ (other sport-forms νν. 120—8 [wrestling 126]) 103 περιγινόμεδ9 άλλων 1 πύξ τε παλαισμοσύνη τε καί άλμασιν ήδέ πόδεσσιν J. Ν. O’Sullivan
πύξινος [Γ] Ε unklar, s. Frisk, RPh 70 (1996) 130; zu πύξος (nicht im fgrE), vgl. πρίνινος; zum Labial-Wechsel π/ ß (lat. buxus) s. F. Biville, Les emprunts du latin au grec, Lou- vain-Paris 1990, 240 u. Fumee, Vorgriech. 157 (vgl. πρίνος u. vorrom. *άπ«-?); wahrsch. myk. pu-ko-so, s. DMic. II 169; vgl. ΟΝ Πυξοΰς
L 1 Murr, Pflanzenwelt 99 f.; 2Fcllner 25 f.; 3M. C. P. Schmidt, RE III (1897) 985 f.; 4R.Meiggs, Trees and Timber in the Ancent Mediterranean World, Oxford 1982, 280 ff. 426. (haupts. zur nachhom. Verwendg. des Holzes)
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πΰρ
B von Buchsbaumholz, πύξος (att.) evt. buxus sempervirens, immergrüner Strauch, der Myrte ähnlich, m. kleinen ovalen, lederartigen Blättern (L1, L2); das Holz ist gelbfarbig (vgl. Brockhaus); wächst, nach Thphr. HP3.15.5, am Kythoros-Ge- birge (Paphiagonien, Kleinasien) u. Berekynthos (Phrygien); „close, Straight grain ... hard and strong ... pale colour nev- er produces a thick trunk valuable wood for small objects which had to be strong and might need delicate workman- ship“ (L4 280), wie (Musik)Instrumente (u.a. Ov. Fasti 6,695) u. Schreibtäfelchen (auch heutzutage verwendet fiir Drechslerei, Intarsien u. Holzschneidekunst wegen Härte u. Dichte); hier vom Joch für die Maultiere Ώ269 κάδ δ9 άπό πασσα- λόφι ζυγόν ήρεον (Söhne des Priamos) ήμιόνειον ' -ον όμ- φαλόεν εύ οίήκεσσιν άρηρός, d. Holzart paßt auch zur Tats., daß die Zugtiere (V. 277 f.) des Wagens ein Geschenk von My- siem aus Kleinasien waren; zur Wertlosigkeit des Buchsholzes vom Olymp s. Thphr. HP5.7.7 C.P.de Putter
πυρ η. [12V, 55°, 23H, 14h, 5e] E Erbwort, verw. mit ahd. fuir; daneben die Gruppe lat. ignis, ai. agni-; s. Risch §26c, Frisk und Chantraine, Dict. s.v. mit Lit. — Abl.: άπυρος/ ωτος, Δηί-, έπτάπυρος (ν.1.), έμπυριβήτης, πυράγρη, -αίδου- σα, -ακτέω, -αυγής, -ετός, -ή, -ήϊα, -καϊή, -παλαμήσαι, -πο- λέω, -σοί, Πυραίχμης, Πυρής (ν.1. Τ32Ί), Πύρις, Πύρρα/η/ ος, πυριήκης, -καλλής (v.l. h.Merc.323), -καυστος, Πυριφλε- γέδων
F -ρ 23, -ρός 70, -ρί 64, -ρ 54; ΡΙ. -ρά 3ι, (Akk.) 4‘
Μ 1 eins, πυρ la -[_] -ρ κήαι ο97 -[-] -ρ δαϊεν / κεΐον ΕΊ, φ\76 2[-] -ρ άμφεπε(ν) / δαίετο / καίετο / Verb /7124, Σ348 = δ437 / Φ 343 / Th.828 / 77113, «Ρ182; -ρ #501, τ446 2 [χ] αίδόμενον / άκάματον / δεσπιδαές / δήϊον / όλοόν / Adj. 4- -ρ Π293 / Ε4, 0731, /7122, Σ225, Φ13 £ 9^52», Φ341, U123, φ181 / Μ\ΊΊ. 441, 0597, Κ490 s Φ342. 381, *£216, <5418 / 7347 s 674, 77301 s Σ13» / 0605 / Th.319; κειαμένω / Verb (...) 4- -ρ π2 / 0787, ηΊ, /481 lb [1] -ρ μέγα καιόντων* / (δ9) έπι- καίοντες 0521, ψ51 / h.Ap.491 £ 509; -ρ όλοόν Ν629; -ρ 7211. 436. 472, 0420, ε59, ο322, τ63, /491, Sc.72 R] -ρ κήαντο* / άνέκαι(ε) /88 s (231in / τ?13 £ h.Cer.287,n, (251 = 3Ο8'η, h.Merc. 115; -ρ άίδηλον Β455, Λ 155; -ρ 0718, Σ469, Ορ.50. 55, Hes.fr.43a,87 [2] -ρ έκάη 7212; -ρ ΡΊ3Ί, /493 £ Phor.fr.2,7in ρ. 154 Dav. [1] -ρ άνέκαιε / άμάρυσσεν* / Verb χ358 / Th.827, h.Merc.415 / 7593, h.Merc. 111 2 zweis. πυρός/ί/ά 2a 1[«ν] -ρός αίδομέ-
νου Ύ135; σύν -ρί κηλείφ 0744; (έν) -ρί κήαιεν* Φ361, 038; (έν) -ρί (νηας) B34Q, 0182 Si Ξ47, Κ372 (- 371»), 77154 -[--] -ρός .ν μένος Ρ565; έν -ρί βάλλεν* Σ4Ί4, /341, £429; -ρί (ίσον) δ426, Pan.fr. 12,12 ρ. 121 Dav.; καίωμεν* / Verb 4- -ρά πολλά 0509, 777. 234 / Κ12 2[««] -ρός έσχάραι ΑΓ418, Cert. p.39,16; -ρός Φ12, τ506; -ρί κηλέφ 0217; -ρί λαμπ(ετόωντι) Α 104 - <5662 s Sc.390, 7V474, Sc. 145; (λαμπ.) -ρί 0623, ¥Ί83, τ55; -ρά (...) καίετο 0 554. 562; καιόντων -ρά 0561 -[-] δέμας / σέλρι^ (...) ^-ρός αίδομένοιοΛ Λ596 - JV673 - ΣΙ / 0563, Th.867, Sc.60, Hes.fr.30,10; δέμας / σέλρ. -ρός Ρ366, φ246; (έκ) L j Κ246, 7781, X150 - τ39», t»25; μαλεροΰ* -ρός/ί 1242 / Κ316 - Φ375; (έκ) -ρός Σ412, <380, π290 - τ9 s 20’; έν -ρί (βάλλε) 1220, σ44; -ρί Μ466, Υ3Ί\ (- 372,η )> Φ338, 9*45, ρ572, ω65, Sc.345 1[~ν] φαεινότερον -ρός αυγής Σ610, h.Ven.86; έν -ρός αύγή 7206, £305, γ/89; -ρός (όρμή) Λ 157, £518; (φαεινφ) έν -ρί βάλλων* / Verb /446 a £422 / £215, (378; (νιπρήσει+, / έν) -ρί κηλέφ / πολλφ 0235 β Ύ374, Σ346 » 0435, Ύ512, (328, Th.865 / Φ362, μ 237; (t J -ρί νήας* / Subst. 7653, Λ7198 a 0417» / (390, Sc.18 2b («2] -ρός μένος Ψ\ΊΊ; -ρός (... αίδομέ-
1649
1650


πυρ
νοιο') S396, ε490; έν δέ / άμφι -ρί (πρήσαντες / στησαι) Η429 = 432in / Σ344 s #434 = X443in = *F40in L*] καιομένοιο / αιδομένου δέ -ρός Τ3Ί6, Vit. p. 17,11; άγχι / άντι -ρός λ 191, h.Merc. 117 / Th.570, Ορ.57; -ρός κρατερόν μένος αίδομένοιο Λ220; -ρός ρ23, h.Cer.254 [<,-] μαλε- ροΐο -ρός Vit. ρ. 9,5; -ρός μένος αίδομένοιο / άκαμάτοιο Ζ182 = Th.324 / 563; -ρός μέγα δαιομένοιο h.Merc. 114; -ρός μένος* / σέλας ¥^238 = 0792, h.Cer.239 / 7366; (άκαμάτοιο) -ρός τηλέσκοπον αυγήν Th. 566. 569; -ρός δηίοιο / τ’ όλοοΐο £415, Ζ331 s Λ 667«, Θ181, 77127 / μ68; -ρός 7/410, 0350, Th.845, h.Merc. 108. 137; (άμφι) -ρί BIN, Ύ411, Th.694; -ρι φλεγ. Φ358. 365, ¥Ί97 L’] -ρός ΨΊ6; (Längg. [s.u.]:) -ρι ένι πολλφ h.Cer.248 [--] -ρός Η19 = Ύ342 — Zur Längg. von -ρί h.Cer.248 s. Richard¬
son z.St.
Σχ sch.D Φ338: ιει -ρί' περίβαλλε πολλή φλογί
L Graz, Feu; Bremer, Licht u. Dunkel (s.d. Index); Schulze, KJ.Sehr. 195 (gr. Neutra πΰρ, ΰδωρ statt idg. Mask., Fern.; s. Feuergott Agni, m.); Hainsworth, JHS 78, 1958, 49 fT. (π. u. φλόξ) — Formel, Epith.: Paraskevaides, Synon.74f. — Symbol, Motiv, Kulturgesch.: Μ. Detienne, J.P.Vemant, La cuisine du sacrifice en pays grec, Paris 1979, 63 u.ö. (s.d. Index); Bradley, Ramus 5, 1976, 138 ff. (zu £490, <305 = V/89*1); Hernandez, Res Publ. Litt. (Fano) 20, 1997, 14ff. (in II.); J.Goudsblom, Feuer u. Zivilisation, Frankfurt a.M., 1995 (= Die Entdeckung des Feuers, a.O. 2000) — zur 'Aura’ des Kriegers (s. B1 d): Rollinger, in: (Chr. Ulf, Hrsg.) Wege zur Genese griech.r Identität, Berlin 1996, 159 ff. (mit vorderoriental. Parall.) - zu -ρ άμαρύσσων / δεδορκώς u.ä. (s. B1 d) u. Bzhg. zu Pi.: Hubbard, Arethusa 35, 2002, 270 A.41 — zu Prom.’ Feuerdiebstahl, Hermes’ (interpolierter) Erfindung des Feuermachens u. Opfer (in B3): West, Cassola z.Stt.; Judet, Saintillan, in: (F.Blaise u.a. Hrsg.) Le metier du mythe, Lecturas d’Hes. (Cahiers de Philol. 16) Lille 1996, 291. 331 (zu Th.570. 563. 566); sowie s.w. μελίη (L, Blb), πυρήϊα — zu Demophoon im Feuer: Richardson S. 231 ff. u. zu h. Cer. 239; J. Str. Clay, The Politics of Olympus, Princeton N.J. 1989, 239; Mackie, CQ 48, 1998, 329 ff. (Versuch der Unsterb- lichmachung wie bei Ach.); Griffith, ClAnt 17, 1998, 217 (Parall. im Isis-Mythos) — zur Leichenverbrenng.: Mylonas, AJA 52, 1948, 56ff.; Webster, Mykene 219ff.; Andronikos, Arch.Hom. W129L; Stampolidis, in: Hom.Questions (ed. by J.P.Crielaard), Amsterdam 1995, 289 ff. (archäolog.); West, East 254 (zu Ψ182 -ρ έσδίει mit vorderoriental. Parall.); sowie Lit. s.v. μέλι L u. Basler Komm, zu A 52 — zum Brandopfer: Burkert, GrR 112 — zu Küche u. Feuer bei Hom.: s.v. έσχάρη mit Lit. (Knox, Bruns)
B Feuer, entweder vernichtend als elementare Naturgewalt Feuersbrunst, Waldbrand (im Gl.), auch als (von Menschen gebrauchtes) Mittel der Vernichtung Feuerbrand (beim Kampf um die Schiffe, zur Totenverbrennung), od. gehegt Herdfeuer (meist Od.: zum Wassererhitzen, Braten einschl. Brandopfer, Schmiedearbeit, auch im Gl., τ63 φόως έμεν ήδέ δέρεσδαι; von Prom. bzw. Hermes als Kulturbringem für die Menschen nutzbar gemacht, s. 3), spez. Pl. -ρά Wachtfeuer (s. 4); öfter (Id) im Vgl. (von einers. Glanz, anderers. unwiderstehlicher Macht, vgl. φλογι εϊκελος [s.d. Bla], ίσος [Blba]) u. als übematürl. Aura, Emanation u.ä.; Epith. (s. M u. Gl): vor- od. nachgestellt (s. z.B. -ρ όλοόν am VA ggüber αίδόμενον / όλοόν -ρ bzw. -ρός [...] αίδομένοιο u.a. am VE); daneben Periphr. mit adnom. Gen. (s. 2 sowie M u. G2), z.T. als 'Parallelsystem’: wirkt metr. als Streckung von bloßem πυρ (dabei -ρός vor- od. nachgestellt: -ρός μένος* [s.d.], anderers. σέλφ -ρός [aber 7366 -ρός σέλας], vor buk. Dih. [+ ^αίδομένοιοΔ / Th.563 άκαμάτοιο u.a.]; VE -ρός αυγή*; 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πΰρ
auch mit Erw.: A 220 -ρός κρατερόν μένος L s.a. P565; bzw. Th. 566+ -ρός τηλέσκοπον αυγήν u.a.). — Wortf.: άϋτμή (B3), πυρή, πυρκαϊή, φλόξ z.T. metr. gleichw. (s. Hainsworth [L]), 'Ήφαιστος (Blaß); zu 'Licht’ s.v. αυγή
Gliederung: 1 Kasus außer adnom. Gen. la als
tätiges Subj. (außer 2x) laa verzehrendes Feuer, Naturgewalt laß verzehrt die Leichen lay Herdfeuer laö als Verwandlung des Proteus (#418) lb wird gehandhabt (meist Akk.Obj.) Iba (vernichtender) Feuer(brand) Ibß bei Leichenverbrennung Iby Herdfeuer u.ä. Ibö sonst in Haus u. Hof 1c lok. (mit Präp.), instr./part. od. als Dat.- Obj. Ica vernichtend Icß bei Leichenverbrennung (u. Sonderfall h.Cer.) ley Herd- (od. Schmiede)feuer Id im Kurzvgl. / metaph. (gleich dem / wie / von Feuer u.ä.) u. über- natürl. 2 adnom. Gen. (μένος / σέλας -ρός, -ρός αυγή u.a.) 2 a verzehrend 2 b Herdfeuer 2 c im Kurzvgl. 3 Sonderfall: Gewinnung des Feuers (durch Prom., Hermes) 4 Pl. πυρά Wachtfeuer
1 	außer adnom. Gen. la als tätiges Subj. u. (P737, 5418) präd. laa verzehrendes, vernichtendes Feuer, elementare Naturgewalt (10 Stt.:) je 2x m. άίδηλον, δεσπιδαές (Λ/177 4- λάϊνον), Φ13 άκάματον, 0605 όλοόν; Feuersbrunst, Waldbrand (ent)flammt, durchrast (im Gl.: von Waffenglanz, unwiderstehlicher Kampfeswut [μαίνετο 0605], vgl. πυρός μένος P565 in 2 a, δέμας πυρός Α 596+, -ρί χεΐρας έοικεν Υ3Ί\ u.a. in Id): £455 ήύτε ^-ρ άίδηλον Λ έπιφλέγει ασπετον ΰλην (έκαδεν δέ τε φαίνεται αυγή, ως άπό χαλκού αίγλη) Α 155 ώς δ" δτε L d έν άξύλφ έμπέση ΰλη (δάμνοι πίπτουσιν έπειγόμενοι πυρός ορμή [s.u. 2a], ως ύπ9 Άγ. πΐπτε κάρηνα) Κ490 ώς δ9 άναμαιμάει βαδέ9 άγκεα δεσπιδαές -ρ (άνεμος φλόγα είλυφάζει, ως δ γε πάντη δΰνε, sc. Ach.) 0605 μαίνετο δ9 (Hektor) ώς δτ9 Άρης ή όλοόν πΰρ 1 οΰρεσι μαίνηται (vgl. Ρ565 in 2a) (mit Art.:) Φ13 (ώς δ9 δδ9 ύπό ριπής πυρός άκρίδες ήερέδονται [s. 2 a]) τό δέ φλέγει άκάματον -ρ 1 δρμενον έξαίφνης (ώς ύπ9 Άχ.) ΡΊ3Ί έπι δέ πτόλεμος τέτατό σφιν ’ άγριος ήύτε -ρ (vgl. Id), τό τ’ έπεσσύμενον πόλιν ... 1 δρμενον έξαίφνης φλεγέδει, μινύδουσι δέ οικοι 1 έν σέλαϊ — Feuerbrand (als Zerstörungsmittel im Krieg) vernichtet, erfaßt (ohne Epith.): /593 („wenn άστυ άλώη) άνδρας μέν κτείνουσι, πόλιν δέ τε -ρ άμαδύνει“ /7113 (έσπετε Μοΰσαι) δππως δή πρώτον -ρ έμπεσε νηυσίν Αχαιών 124 (έμβαλον άκάματον πΰρ [s. Iba]) κέχυτο φλόξ. 1 ως την μέν πρύμνην -ρ άμφεπεν (s.u. Σ348+ in 1 ay) - (probl.:) Λ/177 πάντη γάρ περί τείχος όρώρει δεσπιδαές -ρ 1 λάϊνον (δήϊον ci. Bentley), wohl metaph. ([s. 1 d] da Feuerbrand erst beim Schiffskampf, s. Leaf; Hainsworth, Iliad z.St.): Kampfgetümmel loderte (vgl. πάντη [!] στέφανος/έρις πολέμοιο δέδηε 7V736, Ρ253, άμφι μάχη δεδήει ’ τείχος [!] Μ35 u.a. s.v. δαίω Bl, dazu Graz [L] 258 f.; s.a. Vgl. von Άρης, πτόλεμος mit πΰρ OfäS, ΡΊ3Ί [s.o.]); schwierig die Bzhg. von λάϊνον (zu τείχος [aber Stellung], od. zu πΰρ? vgl. etwa Steinhagel, so schon C.E. Geppert, Über den Urspr. der hom. Gesänge, Leipzig 1840, 135): Feuer von Wurfgeschossen?, wäre ein ähnl. eigenwilliges Bild wie (757) „λάϊνον έσσο χιτώνα“ für 'Steinigung’ laß Feuer verzehrt die Leichen (je 1 x άκάματον, δεσπιδαές)'. Φ343 (Hera: „τότε σχειν άκάματον πΰρ“, 'Ήφ. δέ τιτυσκετο δεσπιδαές πΰρ, s. Iba) πρώτα μέν έν πεδίφ -ρ δαίετο, καΐε δέ νεκρούς Ψ52 („ΰλην τ9 άξέμεναι) δφρ9 ήτοι τοΰτον (Patr.’ Leiche) μέν έπιφλέγη άκάματον -ρ 1 δασσον άπ9 όφδαλμών“ 182 („δώδεκα Τρώων) τούς άμα σοι πάντας -ρ έσδίει* 'Έκτορα δ9 οΰ τι (δώσω πυρι δαπτέ- μεν [s. Icß] άλλα κύνεσσιν“; s. West [L]) (brüllt auf:) ¥^216 έν δέ πυρή πεσέτην (Winde), μέγα δ9 ϊαχε δεσπιδαές -ρ (πυρής φλόγ9 έβαλλον) lay Herdfeuer umzüngelt, um-
1651
1652


πΰρ
πυρ
lodert, brennt (nieder), £59 4- μέγα Σ348 (τρίποδ' ϊστασαν έν πυρί κηλέφ, s. Icy) γάστρην μέν τρίποδος -ρ άμφεπε (s.o. /7124), θέρμετο δ" ύδωρ = #437 £59 -ρ μέν επ' έσχα- ρόφιν μέγα καίετο (bei Kal.) /212 (πΰρ δαΐεν, Patr. bei 4 Ach., s. Iby) αύτάρ έπεί κατά -ρ έκάη καί φλόξ έμαράνθη (αύτάρ έπεί -ρός άνθος άπέπτατο / κατά -ρ έμαρήνατο παύσατο δέ φλόξ vv.ll. ant., ν. van der Valk, Text. Crit. Od. 84f., Iliad ad 1.; vgl. *F228, A464+) — Wachtfeuer (vgl. πυ- 8
ρα, s. 4): /472 „φύλακας έχον, ούδέ ποτ' έσβη ' -ρ, έτερον μέν ύπ' αιθούση laö präd.: Proteus verwandelt sich in Feuer (als Element, Teil der Welt) <5418 „πάντα δέ γινόμενος πειρήσεται (Proteus), δσσ' έπί γαΐαν ’ ερπετά γίνον- 12 ται, καί ύδωρ καί βεσπιδαές -ρ/4
lb wird gehandhabt (als Akk.Obj. außer Θ181, 0744, /491) Iba (vernichtender) Feuer(brand) 19 Stt.: 4/4/3x m. θεσπιδαές, δήϊον, άκάματον, je Ix άίδηλον, αίθόμενον, ό- 16 λοόν, δηϊοιο, κηλείφ; werfen u.ä.: Μ441 „νηυσίν ένίετε L / 0597 ϊνα νηυσί ... L d ' έμβάλοι (Hektor) άκάματον 731 Τρώας άμυνε νεών, δς τις φέροι ^άκάματον -ρΔ /7122 τοί δ* έμβαλον L j 1 νηϊ (κέχυτο φλόξ, πρύμνην πΰρ άμφε- 20 πεν, s. laa) 7V629 („έν νηυσίν μενεαίνετε) -ρ όλοόν βαλέειν“ 0420 (PNa) -ρ ές νηα φέροντα ... βάλε δουρί (δα- λός έκπεσε) 718 „οισετε -ρ“ #501 ά πέπλε ιον, -ρ έν κλι- σίησι βαλόντες — das Feuer ab wehren u.ä.: /347 ,,φρα- 24 ζέσθω νήεσσιν άλεξέμεναι ^δήϊον -ρ/4 s 674 /7301 νηών μεν άπωσάμενοι L ' τυτθόν άνέπνευσαν s Σ13βχ /436 („ούδέ άμύνειν νηυσί) -ρ έθέλεις άίδηλον“ — löschen: Π293 κατά δ' έσβεσεν αίθόμενον -ρ — Subj. ^Ήφαι- 28 tfro£,(vgl. h.Merc. 114 in 3): Φ341. 342 („μηδέ πρίν άπό- παυε τεον μένος, άλλ' ...) τότε σχειν άκάματον -ρ“ * u j δέ τιτύσκετο θεσπιδαές -ρ (πΰρ δαίετο, s. laß) s 381 (κατέσβεσε) 0181 (Hektor:) „μνημοσύνη τις έπειτα -ρός 32 δηϊοιο ^γενέσθω Λ (ώς πυρί νηας ένιπρήσω“, s. lea) dann soll man an e. Feuer(brand) denken (ihn zur Hand haben, vgl. X491 „πΰρ L “, s. bö) — mit e. Feuerbrand'. 0144 (δς τις) επί νηυσί φέροιτο 1 σύν -ρί κηλείφ Ibß bei Leichen- 36 Verbrennung ΩΊΧΊ έν δέ πυρη υπάτη νεκρόν θέσαν, έν δ' εβαλον -ρ 1 by (meist (Herd)feuer machen, anzünden usw. (18 Stt.: je 2x m. άκάματον, μέγα, κ358 πολλόν) /211 -ρ δε Μενοιτιάδης δαΐεν μέγα (αύτάρ έπεί κατά πΰρ έκάη, s. 40 lay) η 7 δαΐε ο[ .ρ · γρη'ός, in Naus.s θάλαμος(\), bes. Feuer? (s. s.v. έσχάρη mit Lit. u. Ameis-H. z.St.) 13 η οί -ρ ανεκαιε (πυράν εκαιε ν.1.) καί είσω δόρπον έκόσμει s h.Cer.287‘n «358 (άμφίπολος) ύδωρ έφόρει καί -ρ άνέκαιε ' 44 πολλόν, υπό τρίποδι μεγάλφ* ίαίνετο 3' ύδωρ υ123 έγρό- μεναι ανέκαιον έπ' έσχάρη ^άκάματον -ρΛ φ\16 „-ρ κήον ενι μεγάροισι“ 181 ό δ' αίψ' άνέκαιε Μελάνθιος L j «251 και τότε -ρ άνέκαιε (πυράν έκηε v.l., sc. Kyklop) καί 48 εισιδεν - 308,η 0521 „γυναίκες ένί μεγάροισιν έκάστη ' ’Ρ μεγα, καιόντων φυλακή δέ“ ο 91 τόν -ρ κήαι ανωγε
έντύνοντ' αριστον αμ' ήόϊ, κειαμένω -ρ — Lager-, Wachtfeuer (s. πυρά in 4): /88 ^ένθα δέ -ρ κείαντΛο, τίθεν- 52 το δε δόρπα έκαστος — bei Brandopfer (u. Essen): <231 ι jß? εθύσαμεν ήδε καί αυτοί (φάγομεν) h.Ap.491 (»βωμόν ποιήσατ*) -ρ < δ'> έπικαίοντες έπί τ' άλφιτά λευκά &ύοντες“ 509 h.Merc. 115 (λάμπετο δέ φλόξ τηλόσε φΰ- 56 i£üja πνράς^ s 3) δφρα δέ -ρ άνέκαιε βίη κλυτοΰ φαιστοιο, Opfer (s. Cassola z.St, zum Subj. Heph. s.o. 341*· zum Kontext s. in 3) Ibö Feuerfholz), 1° μέγα
w-ρ τ' ευ νηήσαι διά τε ξύλα δανά κεάσσαι“ - 60 w der Leuchtpfannen: τ63 -ρ δ' άπό λαμπτήρων (s.d.)
Χ<ψαδις βάλον, άλλα δ' έπ' αυτών ' νήησαν ξύλα πολλά, εμεν ήδέ θέρεσθαι fiir Licht u. Wärme (2 Aspekte des
“ Feuer (bringen) zum Ausschwefeln: 64 £481 (Od.:) „οίσε θέειον, γρηυ,... οίσε δέ μοι -ρ4* 493 ήνει- 1653
κεν δ' άρα -ρ καί θηϊον ψ5\ („θεειοΰται) -ρ μέγα κειάμενος“ — Nom.: /491 (Od.:) „-ρ νΰν μοι πρώτιστον ένί μεγάροισι γενέσθω“ (vgl. 0181 in ba)
lc instr. (part.) u. lok. ([£v] -ρί, άμφί/παρ[ά ...] -ρί, έκ / άγχι / άπάνευθε / άσσοτέρω -ρός, -ρος έγγύς, ές -ρ; υ25 gen.abs.) (s.a. Λ/466+ in Id; σέλφ -ρός, έν -ρός αύγη u.a. in 2 sowie διά φλογός Ήφ. /468 — Ψ33 [*δίά πυρός wäre unmetr.]) lea vernichtendes Feuer, 27 Stt.: 4x m. μαλεροΰ/φ, je 3x m. δηϊοιο u. κηλέφ, 2x αίθομένοιο, E2\5 φαεινφ; mit Präp. od. im Instr./part.Gen. mit/im Feuer verbrennen: (die Schiffe:) 0182 (Hektor: „μνημοσύνη πυρός γενέσθω, s. Iba) ώς -ρί νηας ένιπρήσω“ £ Ξ47 0217 καί νύ κ' ένέπρησεν ^ρί κηλέφs νηας έίσας 235 „νηας ένιπρήσει L j44 = Ύ374 Μ198 τεΐχός τε ρήξειν καί ένιπρήσειν ^-ρί νηαςΛ s O417ex /653 „κατά τε σμΰξαι / (Dörfer:) Sc. 18 μαλερφ δέ καταφλέξαι -ρί κώμας — zu intrans. Verb: Β130 (Vgl.:) οί δ' άρ' ϊσαν ώς εϊ τε -ρί χθων πάσα νέμοιτο Κ316 ,,μηδ' όπότ' αν Τροίη μαλερφ -ρί πάσα δάηται ' καιομένη“ = Φ375 Ύ411 (Vgl.:) έναλίγκιον ώς εί απασα 1 Ίλιος -ρί σμύχοιτο κατ' άκρης Φ361 φή -ρί καιόμενος (Skam.), άνά δ' έφλυε ^καλα ρέεθραΛ 365 (ώς δε λέβης ζεΐ πυρί πολλφ [s. cy]) ως τοΰ L j -ρί φλέγετο, ζέε δ' ύδωρ 358 (Skam. zu Heph.:) „ούδ' άν έγώ σοί γ' ωδε -ρί φλεγέθοντι μαχοίμην“ feuerflammend (vgl. Ρ131 f., anderers. Id; s.a. den Unterweltsfluß Πυριφλεγεθων κ 513) 1390 (όφρύας εύσεν άϋτμή, dem Kyklopen) σφαραγεΰντο δέ οι -ρί ρίζαι Th. 694 (γαΐα) καιομένη, λάκε δ' άμφί -ρί (περί West) μεγάλ' άσπετος ύλη — Wertloses ins Feuer werfen (Verwünschung): £340 (Nestor:) „πη δη συνθεσίαι τε καί δρκια βήσεται ήμιν; 1 έν -ρί δή βουλαι τε, γενοιατο μηδεά τ' άνδρών ' σπονδαί τ' άκρητοι και δεξιαι, ης επεπιθμεν , s. Ameis-H. z.St. (It. Krause, WS 55, 1937, 180 f. hier Schriftgebrauch vorausgesetzt) £215 (Pand.:) „ει μη εγω τάδε τόξα φαεινφ έν -ρί θείην“ - den Fluß in Brand setzen: Φ338 (Hera zu Heph.:) „δένδρεα καί, έν δ' αυτόν (Skam.) ιει -ρί“ - gempart. (dazu Schwyzerll Hl) im Feuer verbrennen: £415 (Ag.: „βαλέειν Πριάμοιο μέλαθρον) πρήσαι δε -ρός δηίοιο θύρετρα“ 1242 („νηας) έμπρήσειν μαλερου -ρός (πυρί ν.1.)44 /781 „μή δή -ρός αιθομενοιο νηας ένιπρήσωσι“ (euphem., s. θέρομαι u. vg. ρ in cy.) „μή τάχα αστυ -ρος δηίοιο δέρηται“ a Λ 667 ( νηες ) - heil aus dem Feuer (dem sicheren Tod) zuruc e^ ren.
(Diom.: „Od. u. ich) και έκ -ρος α'ιδομ^οιο αμφω νοστη- σαιμεν“ leß den Toten u. seinen Besitz verbrennen, &>n- derfall h.Cer. (15 Stt: Ύ512 m. κηλεφ. h Cer.248 πολΛφ) X512 (Androm.:) „τάδε πάντα καταφλεξω
¥Ί97 έλδέμεν (Winde), όφρα ταχιση -ρι φλετεδοιατο κροί Η429 (νεκρούς κυρκαιής snivynov). εν δε -ρι ήσαντες έβαν - 432- Λ 38 „κέ μιν εν -ρι κηαιεν
s, χ , ί auf den Scheiterhaufen legen:)
και επι κτέρεα κτερισαιεν (aui α« χ
^45 „πριν γ' ένί Πάτροκλον θεμεναι -ρι σημ
„ηρ r des Feuers teilhaftig werden
= c.-Ä'Ä ί - ” (Heklor & uÄ
... λελαχωσι θανοντα β , »i »Λ .
(Patr.’ ψυχή ή „οΰ γάρ έτ’ αύτις .
με -ρος λελάχητε- - den
ebenden) Fraer χρώτ*.- «39
·«>
1654


πυρ
(od. Schmiede-)feuer, 32 Stt.: 4x m. κηλέφ, 3x πολλφ/λέος (4- αίθομένοιο [gen. abs.] t>25); Brandopfer (vor dem Essen) ins Feuer werfen: /220 ό δ9 έν -ρί βάλλε θυηλάς χ341 γλώσσας <5* έν -ρί βάλλον 446 εΰχετ9 κεφαλής τρίχας έν -ρί βάλλων = £422 £429 (ώμοθετεΐτο) καί τά μέν έν -ρί βάλλε — Würste, Wasser im/am Feuer erhitzen (vgl. διά φλογός Ήφ. /468+): σ44 „γαστέρες αϊδ9 αιγών κέατ9 έν -ρί“ Σ344. 346 νάμφί -ρί στήσαι τρίποδα μέγανΔ ... ',..1 οι δέ λοετροχόον τρίποδ9 ϊστασαν έν -ρί κηλέφ (πυρ άμφ- επε [s. lay], θέρμετο δ9 ύδωρ) = #434. 435 Ύ443 L u = *P40in #426 „άμφί δέ οί -ρί χαλκόν ίήνατε, θέρμετε δ9 ΰδωρ“ μ 237 (Vgl.: Charybdis) λέβης ως έν -ρί πολλφ πάσ9 άναμορμύρεσκε κυκωμένη Φ362 (GL: Skam. πυρί καιόμενος [s. ca]) ώς δέ λέβης ζει ένδον έπειγόμενος -ρί πολλφ ([= Λ 157ex πυρός ορμή] ως πυρί φλέγετο, s. ca) kocht, vom starken Feuer auf Touren gebracht (gen. abs., s. Γ376 in 2b): u25 (Gl.:) ώς δ9 δτε γαστέρ9 άνήρ πολέος -ρός αίθομένοιο (ένθα καί ένθα αίόλλη) — Metall im Feuer schmelzen, Pfahlspitze härten, zum Glühen bringen: Σ474 (Heph.) χαλκόν δ9 έν -ρί βάλλεν κασσίτερόν τε (zur Technik s.d. u. AW, Sondemr. 1993, 20 ‘Corinthium aes’) <328 (Od.: „μοχλόν) έπυράκτεον έν -ρί κηλέφ“ 378. 380 („δτε ό μοχλός) έν -ρί μέλλεν 1 άψεσθαι, χλωρός περ έών, διεφαίνετο δ9 αίνώς, 1 άσσον φέρον έκ -ρός“ — (dat.auct. / instr.:) Th.865 (Gl.: σίδηρος) δαμαζόμενος -ρί κηλέφ ' τήκεται (dann σέλφ πυρός, s. 2 a) — (sonst lok. Akk., Gen.:) Σ469 τάς (φυσάς) δ9 ές -ρ έτρεψε (Heph.) Phor.fr.2,7 p. 154 Dav. (τέχνην Ήφαίστοιο εΰρον) σίδηρον 1 ήνεγκάν τ9 ές -ρ (Wilam., ές -ρ τ9 ήνεγκαν codd.) καί άρι- πρεπές έργον έδειξαν Σ412 φύσας μέν ρ9 άπάνευθε τίθει (Heph.) -ρός h.Merc. 117 βοΰς είλκε (Hermes) θύραζε 1 δοιάς άγχι -ρός — Gast/Gastgeber(in) sitzt od. schläft beim Herdfeuer, ohne Epith. (s. Knox, CQ 23, 1973, 5 u. vgl. έν -ρός αύγή /206+ in 2b): 77154 (Od. als ικέτης) κατ9 αρ9 έζετ9 έπ9 έσχάρη έν κονίησι 1 πάρ -ρί ρ5Ί2 (Od.: „μ9 εί- ρέσθω, Pen.) άσσοτέρω καθίσασα παραί -ρί“ τ55 τή (Pen.) παρά μέν κλισίην -ρί κάτθεσαν, ένθ9 άρ9 έφϊζε (Gen.:) τ506 άσσοτέρω -ρός έλκετο δίφρον Όδυσσεύς λ 191 („εΰ- δει, Laertes) έν κόνι νάγχι -ρόςΔ“ £518 τίθει δ9 αρα οί -ρός έγγύς ' εύνήν (Eum. dem Od.) ρ23 (Od.:) „έπεί κε -ρός θερέω άλέη τε γένηται“ am Feuer (gen. part., s.o. P415+ in ca)
ld im Kurzvgl. / metaph. u. übernatürlich, 27 Stt.: 4x m. αίθομένοιο/ου, 3x λαμπετόωντι, 2x άκάματον (Σ225 + δεινόν δαιόμενον), le μαλεροΐο, 1H άμαιμάκετον (s.a. Gl. in 1 aa, h.Cer.248. 254 in Icß); Übermensch!. Blick brennt als / leuchtet wie Feuer (Nom.): Th.828 (δσσε πΰρ άμάρυσσεν, des Typhoeus, s.u.) πασέων δ9 έκ κεφαλέων -ρ καίετο δερ- κομένοιο Sc. 72 (άλσος λάμπεν ύπαι δεινοΐο θεού [Ares] τευχέων τε) -ρ δ9 ως οφθαλμών άπελάμπετο quasi ignis (Russo ζ.St.) — Gen.: kämpfen wie das lodernde Feuer (vgl. πυρος μένος P565 in 2 a): Λ 596 ως οί μέν μάρναντο δέμας -ρός αίθομένοιο (zus.fassende Gesamtschau) = 7V673 - ΣΙ s Ρ366 (ohne Epith.) (gen.comp.:) stärker als das verzehrende Feuer: Vit. p.9,5 όπλότεροι μαλεροΐο -ρός κρίνον- τες Άρηα, s. s.v. μαλερός u. Markwald, Hom. Epigr. 89 ff. Pnamel: Vit. p. 17,11 αιθομενου δέ -ρός γεραρώτερος οίκος ιδεσθαι, s. Markwald 212ff. — Dat.: im Vgl. vom Krieger (Eber, Phobos) bzw. s.n Augen (vgl. φλογί εικελος/ϊσος, εϊ- κελος άστεροπή [s.d. Bla] u. s. Rollinger [L]) K371. 372 (Hektor: „dem Ach.) τοΰ δ9 έγώ άντίος είμι, καί ^εί -ρί χεϊρας εοικεΛν, 1 L Jf μένος δ9 αϊθωνι σιδήρφ“, unwiderstehlich (od. unberührbar? vgl. χεΐρες άαπτοι [s.d.]) wie das Feuer (s. Fehling, Wiederhol. 185 u. vgl. X127f., ^641 f.) Augen: A 104 (Ag. zornig) οσσε δε οί -ρί λαμπετόωντι έϊκτην — 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πΰρ
#662 (Antin.) = Sc. 390 (wütender Eber) Μ466 (Hektor im Angrift) έσαλτο πύλας' -ρί δ9 δσσε δεδήει (vgl. Instr. in 1 c) TV474 (GL: Eber) όφθαλμώ δ9 άρα οί -ρί λάμπετον Sc. 145 (Φόβος) έμπαλιν δσσοισιν -ρί λαμπομένοισι δεδορκώς Waffenglanz (vgl. Ύ134 Ach.): 0623 (Hektor) λα μ πόμένος -ρί πάντοθεν ένθορ9 όμίλφ (605ff. μαίνετο ώς δτε πυρ, δσσε λαμπέσθην, s. laa; zum Ausdr. vgl. Φ358 πυρί φλε- γέθων, s. 1 ca) unwiderstehlich: Sc.345 (μένος ήκε Άθήνη) τοί δ9 άμυδις προγένοντ9 ϊκελοι -ρί ήέ θυέλλη (Kyknos u. Ares) Wein nützlich gleich dem Feuer (vgl. 3): Pan.fr. 12,12 p. 121 Dav. οίνος γάρ -ρί ίσον έπιχθονίοισιν δνειαρ — Akk.: übematürl. Feuei(glanz, Aura, s. Rollinger [L]) des Helden u. übertr. (vgl. φλόγα Σ206, ferner h.Ap.444): E4 δαΐέ (s.d. B2) oi (Ath. dem Diom.) έκ κόρυθός τε καί άσπίδος ^άκάματον -ρά 1 άστέρ9 όπωρινφ έναλίγκιον Ί τοϊόν οί -ρ δαΐεν άπό κράτος τε καί ωμων Σ225 έκπληγεν, έπεί ϊδον L j ' δεινόν ύπέρ κεφαλής (δαιόμενον, sc. Ach.s, 205 ff. νέφος έστεφε [Ath.] χρύσεον, αύγή, σέλας) — inn.Akk. Feuerblick, -schnauben von Ungeheuern, Hermes (vgl. Z182+ in 2a): τ446 -ρ δ9 όφθαλμοϊσι δεδορκώς ([s.d. Bll] umstellter Eber), vgl. (/7152) δσσοντο δ9 (s.d. BI) δλεθρον(Ί) Th. 827 έν δέ oi (Typhoeus) δσσε (West, έκ δέ οί δσσων codd.) 1 θεσπεσίης κεφαλήσιν ύπ9 όφρύσι L-p άμάρυσσΛεν (πΰρ καίετο δερκομένοιο, s.o.), s. West z.St. h.Merc.415 χώρον ύποβλήδην έσκέψατο L Δων ([πύκν9 ci.] Hermes) Th.319 ή δέ Χίμαιραν έτικτε πνέουσαν άμαιμάκετον -ρ (zum Metrum West z.St., Solomon, H. 113, 1985, 21 ff.) Hes. fr.43a,87 σύν τφ πΰρ [πνείουσαν .. Χίμαιραν
2 	adnom. Gen. (33 Stt., and. τ39 in c; s. noch 7x in 3, 4' δέμας -ρός in ld, 0181 in Iba sowie Übersicht in G2), lOx m. αίθομένοιο1 (JV135 ...ου), je Ix δηϊοιο, όλοοϊο, 'καιομέ- νοιο; zu σέλφ -ρός, έν -ρός αύγή u.a. vgl. lok. od. instr. [έν] -ρί, άγχι -ρός usw. (in lc) 2a verzehrendes Feuer, (elementare Natur-)Gewalt des Feuers -ρός μένος (s.d. B2ba u. hier la Vorbem.): P565 „άλλ9 'Έκτωρ -ρός αίνον έχει μένος (δηϊόων“, vgl. 2c, Ο605+ in laa) ZI82 „χίμαιρα, ' δεινόν άποπνείουσα -ρός ^μένος αίθομένοιοf (vgl. inn. Akk. in ld) = Th.324 — (verzehrt den Leichnam):) A220 „δτε τίς κε θάνησιν, ού γάρ έτι σάρκας τε καί όστέα ίνες έχουσιν, ' άλλά τά μέν τε -ρός κρατερόν L d 1 δαμνφ“ (vgl. laß) Ψ\ΊΊ έν δέ μένοςd ήκε σιδήρεον δφρα νέμοιτο (Ach. in Patr.* Scheiterhaufen, vgl. Ibß) 238 („κατά πυρ- καϊήν σβέσατ9 οινφ) πάσαν, όπόσσον έπέσχε L f (vgl. 251 δσσον έπί φλόξ ήλθε sowie π 290+ in 2 b) = ΩΊ92 - (verzehrt die Sterblichkeit:) h.Cer.239 νύκτας δέ κρύπτεσκε -ρός μένει ήύτε δαλόν (Dem. den Demophoon, vgl. 248+ in Icß Ende u. s. L) — Waldbrand, Feuersbrunst u.a.: A 157 (GL: ώς δ9 δτε πΰρ [s. laa] έμπέση ΰλη) θάμνοι 1 πρόρρι- ζοι πίπτουσιν έπειγόμενοι -ρός ορμή ([= Φ362βχ πυρί πολλφ, s. Icy] ως άρ9 ύπ9 Άγ.) Ξ396 (GL: οΰτε θαλάσσης κΰμα) οΰτε -ρός τόσσος γε (f pos. West) ποτί βρόμος αίθομένοιο 1 οΰρεος έν βήσσης, δτε τ9 ωρετο καιέμεν ΰλην' ' οΰτ9 άνεμος τόσσον γε Φ12 (G1.:) ώς δ9 δθ9 ύπό ριπής -ρός άκρίδες ήερέθονται ’ φευγέμεναι ποταμόνδε (φλέγει πΰρ, s. laa), s. Richardson, Iliad z.St. /7127 (Ach.:) „λεύσσω δή παρά νηυσί -ρός δηίοιο ίωήν“ (s.d. Bl) μ68 ,,πίνακάς τε νεών καί σώματα φωτών ' κύμαθ9 άλός φο- ρεουσι -ρός τ9 όλοοϊο θύελλαι“ 'Feuerstürme im Märchenland’ (Heubeck, WS N.F. 10, 1976, 33 A.4), Vulkanismus? Th. 845 (Zeus kämpft gg. Typhoeus) καΰμα δ9 ύπ9 άμφοτέρων κάτεχεν ... πόντον ' βροντής τε στεροπής τε -ρός τ9 άπό τοΐο πελώρου (κεραυνοΰ φλεγέθοντος, vgl. φλόξ 859 u. s. West z.St.) — Hitze: Th.867 (wie σίδηρος δαμαζόμενος πυρί κηλέφ τήκεται, s. Icy) ως άρα τήκετο γαΐα ^σέλ^ -ρόςΛ αίθομένοιο (vgl. , 0563, ^>246 in 2 b) - Blitz(?):
1655
1656


πυρ
Hes.fr. 30,10 σέ]λας πυρός αίδ[ο]μένοιο (s. M.-W. im
App.) 2 b Herdfeuer, im Schein des Herdfeuers (d.h. im vom Feuer erleuchteten Raum [Adoneus], s. αυγή Blaß, γ): /206 κρεΐον μέγα κάββαλεν (Patr.) fv -ρός αύγήΔ £305 „ήσται (Arete) έπ9 έσχάρη L f, (vgl. η 154 metr. gleichw. Γέν κονίτ]- oC 1 πάρ πυρί, s. Icy) = μ/89" (Pen., Όδ. έναντίον, zur Assoz. mit 'integrity of the family’ s. Bradley [L]) (entspr. vom Wachtfeuer, vgl. πυρά, s. 4:) 0563 (χίλια πυρά) πάρ δέ έκάστφ 1 εΐατο πεντήκοντα σέλφ -ρός αίδομένοιο — Feuerstellen, -herde: Χ418 ,,όσσαι μέν Τρώων -ρός έσχά- ραι" 4- Cert. p.39,16 — die vom Herdfeuer aufsteigende rußige Heißluft (s. άϋτμή B3) schwärzt (anders h.Merc. 137 in 3): π 290 ,,κατήκισται (τεύχεα), δσσον -ρός ΐκετ9 άϋτμή" = τ9 = 20" (vgl. *£238 in 2a) — weithin sichtbares Licht ei¬
ner Feuerstelle (Hirtenfeuer): T316 (Gl.:) ώς δ9 οτ9 αν έκ πόντοιο σέλας ναύτησι φανήτ] 1 καιομένοιο -ρός (καίεται σταδμφ έν), vgl. Τ366+ (in 2c), Übergang zum gen. abs. (s. υ25 in Icy) — Hitze: <p246 τόξον ένώμα, 1 δάλπων ένδα και ένδα ^σέλρ, -ρόςΛ (ούδ9 έντανύσαι δύνατο), vgl. u j Th.867+ in 2 a) 2c im Kurzvgl. (s.a. 1 d, £565 in 2a, sowie Gl. in laa); wie (von) / gleich dem Feuer(schein); zu ώς εί s. Kühner-Gerthll 492): 7366 (Ach. rüstet) οσσε * λαμπέσδην ώς εϊ τε -ρός σέλας, unheilverkündend (s. L) Sc.60 (Ares u. Kyknos) τεύχεσι λαμπομένους σέλας ώς L-ρός αίδομένοιοj, Waffenglanz XI35 (Ach.) άμφι δέ χαλκός έλάμπετο εϊκελος αύγή 1 ή -ρός αιδομένου ή ήελίου ανιόντος wie des Feuers > wie von Feuer: XI50 (πηγή Σκαμάνδρου) άμφι δέ καπνός 1 γίγνεται έξ αυτής ώς εί L u τ39 („μοι τοίχοι μεγάρων και κίονες) φαίνοντ9 όφδαλμοΐς ώς u j ([gen.mat.] δεός ένδον"), übematürl. Licht der göttl. Parousie (s. Ameis-H., Odyssey z.St.) — glänzender als (vgl. gen.comp. in Id): Σ610 τεϋξ9 αρα oi (Heph. dem Ach.) δώρηκα μραεινότερον -ρός αυγήςΛ h.Ven.86 πέπλον μέν γάρ έεστο (Aphr.) L u
3 	Sonderfall: Gewinnung (Nutzbarmachung, Zähmung) des Feuers als Voraussetzung der Kultur (s. in L; vgl. Pan.fr. 12,12 in Id; zu den adnom. Gen. [2x m. αυγήν, je Ix μένος, τέχνην, φυσάν, άϋτμή, σπέρμα] vgl. in 2; 2Η άκαμά- τοιο, lh δαιομένοιο'); Prom. stiehlt für die Menschen das Feuer: Th. 563 (Zeus zürnte wegen Prom.* Betrug) ούκ έδίδου μελίησι -ρός μένος άκαμάτοιο 1 δνητοϊς, s. West z.St. 566 (aber Prom.) κλέψας άκαμάτοιο ^-ρός τηλέσκοπον αυγήνΛ 1 έν κοίλφ νάρδηκι (s.o. in L), hier svw. (hellscheinendes) Feuer (vgl. Ορ.55 πυρ κλέψας), aber prägnant, wo Zeus von weitem den Schein des Feuers erblickt: 569. 570 (έχόλωσε, Zeus) ώς ϊδ9 έν άνδρώποισι L d 1 αύτίκα δ9 ^άντι -ρόςΛ τεΰξεν κακόν άνδρώποισι, Pandora (Die Frau) ist Zeus’ Strafe/Revanche für den Feuerdiebstahl (s. in L) Op. 50 άνδρώποισιν έμήσα- το (Zeus) κήδεα λυγρά, ’ κρύψε δέ -ρ' τό μέν αύτις (έ- κλεψ9, Prom.), vgl. (42) κρύψαντες δεοι βίον (s. West z.Stt.) 55 (Zeus zu Prom.:) „χαίρεις -ρ κλέψας" 57 (Zeus:) „τοΐς δ9 εγώ L j δώσω κακόν" — Hermes (s.d. Βlaacc) probiert (V. 111 erfindet) die Kunst des Feuer(anzünden)s: h.Merc. 108 (Hermes) σύν δ9 έφόρει ξύλα πολλά, -ρός δ9 έπεμαίετο τέχνην 111 (v.dub.) 'Ερμής τοι πρώτιστα πυρήϊα (s.d.) -ρ τ9 άνέδωκε (s. Cassola z.St. u. zu V.25) 114 λάμπετο δέ φλόξ 1 τηλόσε φυσάν (ci., φύσαν vel φύζαν codd.; cf. ^217sq.) ίεϊσα -ρός μέγα δαιομένοιο (πυρ άνέκαιε βίη Ηφ., s. in Iby), zum Opfer s. Cassola z.St. 137 (ξύλα) άείρας 1 ούλόποδ9 ούλοκάρηνα -ρός κατεδάμνατ9 άϋτμή (s.d. B3c u. vgl. π290+ in 2b), Hennes verbrannte im Gluthauch des Feuers — Keim des Feuers: £490 (GL: ώς δ9 δτε τις δαλόν σποδιή ένέκρυψε) σπέρμα -ρος σφζων (ως Όδυσεύς φύλλοισι καλύψατο), Feuer quasi lebendig, wird als Keim gehegt und wächst durch Nahrung (s. Bradley [L])
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πυρ
4 	Pl. πυρά (πολλά, Ix χίλι*) spez. Wachtfeuer der Troer (vgl. /472 [in lay), 0563 [2b], /88 [1 by]), mit καίειv (vor- od. nachgest.), dazu (je Ix) δαύμαζεν, φαίνετο 0 509 (Hektor: „ξύλα πολλά λέγεσδε, ώς κεν παννύχιοι) καίωμεν L-d πολλάς σέλας δ9 είς ούρανόν ΐκη" /77 ,,καίουσιν f 234 ,,κειάμενοι L d κατά στρατόν" Κ\2 δαύμαζεν L , τά καίετο Ίλιόδι πρό 0 554 -ά δέ σφισι καίετο πολλά 561. 562 (ώς άστρα, τόσσα) Τρώων καιόντων -ά φαίνετο Ίλιόδι πρό. 1 χίλι9 αρ9 έν πεδίφ -ά καίετο (εΐατο σέλφ πυρός, s. 2b)
D inc. auct. fr. POxy. 2513,6 ].πυρ[ fr. POxy.2515. 1,9 ]πύρ σελαγίζων fr.PSI 1385 A,15 ]ρτ[ο]υ πυρός οΰρεα μακρά Onomacr. fr. 1 p. 240 Ki. (Prosaref.) πϋρ και ΰδωρ και γήν (sc. πάντων είναι άρχήν) Hes. fr. 204,79 [$ς] πϋρ fr. 267 (Prosaref.) fr. 302,22 (πυρί ci. pro περί) AS21a (πυρι κηλεω pap.) ν.1. Λ/90 (= 198), Σ2Ο7 ('Arist.’), Th.847. h.Merc.357 (δια- πυρπαλάμησεν, q.v.)
G 1 Epith. (z.T. als metr. Altem, mit vok. od. kons. Anl.) la Brennen: αίδόμενον/οιο/ου 19x, κηλέ(ί)φ 9x, καιομένοιο T316, (δεινόν ...) δαιόμενον / οιο Σ225, h.Merc. 114; Intensität: άκάματον/oio 12x, δεσπιδαές 8x, άμαιμάκετον Th.319; Vernichtung: δήϊον/οιο 9χ, μαλε- ροϋ/οΐο/φ 5χ, όλοόν/οΐο 3χ, άίδηλον 3χ, s.a. mit μένος (s.u. 2); Licht: λαμπετόωντι 3χ, φαεινφ £215, s.a. mit αύγή, σέλας (s.u. 2); quantif.: πολλόν/φ/ά (s.d. Bide. 2bacc) 10x, πολέος (s.d. Blb) υ25, μέγα 4x, χίλια Θ562; sowie λάϊνον Μ\ΊΊ lb Verteilung: Nom./Akk.; am VA: -ρ μέγα / όλοόν 27Γ, (gesperrt:) -ρ μέγα f άίδηλον Λ /211, e59 //436, R] -ρ L 4 2‘; am VE: (nach buk. Dih.:) αίδόμενον / άκάματον / δεσπιδαές -ρ 179/8χ, sowie δηίον / όλοόν / άμαιμάκετον -ρ 47171”; sowie im Enjb.: (δεσπιδαές) -ρ ' ^άκάματον2 0591, 'λάϊνον Μ\ΊΊ, (L J -ρ ' δεινόν ... ' δαιόμενον Σ225, 'πολλόν «358; — Gen.; VA: καιομένοιο / ναίδομένουΛ δέ -ρός 17Γ, verschoben ή -ρός u j XI35; Μ] -ρός δηϊοΐο / τ’ όλοοΐο 571°; VE: -ρός (μένος u.a.) αίδομένοιο / ^άκαμάτοιοΛ / δαιομένοιο 16/1 H/lh (t? 25 + πολέος), verschoben L u -ρός Th. 566; ferner μαλεροϋ/οΐο -ρός /242, Vit. p.9,5 - Dat.; VE: (έν) -ρι κηλέφ / πολλφ 7/3χ, verschoben 0217, 0744 (κηλείφ s.d.); sonst -ρϊ λαμπετόωντι 3χ (s.a. 7V474, Sc. 145), μαλερφ (...) -ρί 2' 4- Sc. 18 (gesperrt), φαεινφ έν -ρί £215; - -ρά (...) πολλά 5χ (0554 gesperrt), χίλι9 -ρά 0562 2 als adnom. Gen., 44 Stt. (s.o. B Vorbem. sowie B2.
3): -ρός μένος/ει 9x (4x 4- ...οιο'; P565, λ220 mit Binnen- erw.); -ρός αύγης/ή/ήν' 8x (Th. 566 mit Binnenerw., XI35 umgest. im Enjb.); σέλας/φ (...) -ρός 6x (3x 4- ...oio', Τ3Ί6 Enjb.); -ρός 4- Verb 4- άϋτμή/ή 4oh; (adv.) δέμας ^ός 4 (3x 4- ...οιο'); -ρός έσχάραι 2x; sowie je Ix (VE:) -ρός (...οιο) δύελλαι / ίωήν / όρμή' (μ68, /7127, Λ 157) u. -ρός βδόμος ...oio' (Η396), -ρός τέχνην' (h.Merc. 108), μνημοσύνη -ρός ...οιο (0181), ριπής / σπέρμα -ρός (Φ12, ε490), φυσάν ... -ρός ...οιο' (h.Merc. 114), καπνός / καύμα -ρός (Enjb.: XI50, Th.845) 3 bes. Gen. (gen. part., comp., mat) s. in Blc. d;
2c; u25 (vgl. 7376) gen.abs. 4 Präp. (lok.) s. in Blc; σύν 0144 (in Iba) 5 Koppelung (in Blaa:) Άρης ή όλοόν -ρ 0605; (lay:) -ρ και φλόξ /212, vgl. ^228; (Ibö:) -ρ και δήϊον χ493; (Id:) ϊκελοι -ρι ήέ δυέλλη Sc.345; (2a:) καύμα ... βροντής τε στεροπής τε -ρός τ9 Th.845; (2c:) αύγή ... ή -ρος ή ήελίου Χ135; (3:) πυρήϊα -ρ τ9 h.Merc. 111 (s. noch 114 φλόξ φυσάν ίεΐσα -ρός) 6 Verb-Vbd. (dazu Graz [L] 133 f.) s.o. B in den (nach Kasus gegliederten) einzelnen Gruppen 7 mit Art. (in Blaa:) Φ13, vgl. £737 f. H. W. Nordheider
1657
1658


πυράγρη
χΰράγρη ίΐ', 1°] Ε verb. Rektionskompos. zu άγρέω, s. DMic. II 172 s.v. pu-ra-u-to-ro u. vgl. αΰω (ε:490); zur Bildg. s. Risch §74a. d, Chantraine, Etudes 44 ff., Stolz, WS 25, 1903, 219; vgl. πάναγρος (s.d.) sowie spätere t.t. κρεάγρα, όδοντά- γρα (mit Obj.angabe im VG) Σχ sch.D Σ477: τόν χαλκευτικόν καρκίνον, τόν όξύλαβον. παρά τό έκ τοΰ πυρός άγρεύειν, ό έστι λαμβάνειν
Β (Feuergreife, pinee ά feu als Fingerersatz [s. Ameis-H. zu /434]:) Zange des Schmieds (Heph., χαλκεύς), vgl. später δερμαστρίς\ zur Technik s. Arch.Hom.: Forbes K15 mit Abb., Eckstein L21, Canciani N99; jew. in Aufz. von Werkzeugen (όπλα χαλκήϊα, πείρατα τέχνης) am VE: Heph. beginnt, Ach.s Waffen zu fertigen: Σ477 (χαλκόν δ9 έν πυρί βάλλεν κασσίτερόν τε και χρυσόν και άργυρον) δήκεν έν άκμο- δέτφ μέγαν άκμονα, γέντο δέ χειρί ' ραιστήρα κρατερήν, έτέρηφι δέ γέντο -ην. 1 ποίει δέ πρώτιστα σάκος (vgl. 412f. δπλα τε πάντα λάρνακ9 ές άργυρέην συλλέξατο) Schmied soll die Hörner des Opferrindes mit Gold umlegen (s. Eckstein, Canciani a.O.): χ434 ήλδε δέ χαλκεύς ' δπλ9 έν χερσίν έχων χαλκήϊα, πείρατα τέχνης, ' άκμονά τε σφυράν τ9 εύποίητόν τε -ην, 1 οίσίν τε χρυσόν έργάζετο (χρυσόν βοός κέρασιν περίχευεν) Η. W. Nordheider
πυραίΟοιχτα [1Η] hapax, dub. Hes. fr. 302,11 ^πεϊδε (mss., στεϊλαι Sud., πέρδε, πρήδε, στεΐβε, σεϊε, παΐε ci.) πυρ- αίδουσαν και δώματα (πέρδε πυρ[ί] / περδέμεν αϊδουσαν και δ., πεϊδε Πυραίδουσαν [sc. daemonem fomacis] κατά δ. ci.), σύν δέ κάμινος 1 πάσα κυκηδείη, Wortlaut u. Bed. unklar (s. ausf. Disk, bei Markwald, Hom. Epigr. 233 ff.): π. ansch. t.t. Feuerstätte (Feuerung) als Teil des Töpferofens, der od. dessen Inhalt zerstört werden soll (κάμινος, s.d. u. αϊδου- σα s.v. αϊδω BII4), nb. den δώματα Brennkammern für die Töpferware H. W. Nordheider
Πϋραίχμης [2*] Führer der Παίονες (s.d.): B848 (R-l] -ης) ~ /7287 (-ην, getötet von Patr., der se. erschrockenen Krieger von d. Schiffen vertrieb: 292 ηγεμόνα κτείνας, δς άριστεύεσκε μάχεσδαι) Deutg.: dessen Lanze von Feuer ist (s. Wathelet, Dict. 954—6); als Kopulativkompos. 'm. Feuer u. Lanze’ v.Kamptz, §31 d3 (vgl. sch.D /7287: παρά τό πΰρ και αιχμήν φέρειν έν τή νηι) R.J. Allan
πυραχτέω [1°] eher (zu πυράζω, s. Tucker, Greek Verbs 92;) im Feuer härten als (zu άγω ή im Feuer hin u. her bewegen (s. Frisk s.v., Risch § 111 d), nur 1328 (Od. erz.: ρόπαλοv des Kyklopen) έδόωσα ' άκρον, άφαρ δέ λαβών έ-εον έν πυρί κηλέφ, die Spitze wird zunächst gehärtet, später (375 ff.) noch einmal in heißer Asche glühend gemacht (ύπό σποδοΰ ήλασα πολλής, 1 ήος δερμαίνοιτο, 379 διεφαίνετο, 387 πυ- ριήκεα [s.d.], δερμόν) u. dem Kyklopen ins Auge gebohrt: das Ungeheuer wird mit archaischer Technik (vgl. hasta praeusta [Liv.]), nicht mit Metallwafien besiegt (s. Heubeck, Odyssey z.St. mit Lit., sowie s.w. πυριήκης, πυρίκαυστος)
H.W. Nordheider
χΰραμινος [1H] Ε < πυρός, for πύρινος (not EGrE; cf. κριδάμινος - κρίδινος)
B of wheat Hes. fr. 62,2 έπι -ων άδέρων (-ους άδέρας ν.1.) δρομάασκε (Iphiclus) πόδεσσιν ' και ού σινέσκετο καρπόν J.N. O’Sullivan
Πυρασος [2*] I ΡΝ, von Ajas getötet Λ 491 ουτα δέ Λύσανδρον και -ον ήδέ Πυλάρτην, vgl. Φ209 (Verb + 3χ ΡΝ*); vorgr. (Suff, -ασος), volksetym. wohl verbunden mit πΰρ (Wathelet, Dict. 956—7) II ON in der Achaia Phthiotis
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πύργος
B695 -ον άνδεμόεντα; viell. klass. Demetrion (Str. 9,435), myk. Funde, s. H.S.-L. 132 R.J. Allan
πΰραυγής [lh] (wie/von Feuer ...) feuerstrahlend, -leuchtend, nur h.8,6 (an Ares) ήνορέης σκηπτούχε, -έα κύκλον έλίσσων 1 αίδέρος έπταπόροις ένι τείρεσιν (πώλοι ζαφλεγέ- ες), von der Sphäre (s. κύκλος B1 d) des roten Planeten, wobei dessen Licht auf den ’orbit’ übertragen wird (s. Cassola, West z.St.); vgl. αυγή von Gestirn (s.d. Blb. 2), anderers. πυρός αύγή, sowie πΰρ im Vgl. (s.d. B 2. 1 d), ferner λαμπρός (s.d. mit Wortf.) von Gestirnen; zur Bildg. vgl. τηλαυγής (ebf. Neuerung, h. 31,13, h.32,8 von Sonne u. Mond), πυρσός/ όεις (άστήρ Theocr., Ap. Rh.), Πυρόεις Planet Mars (Aristot. u.a.)
H. W. Nordheider
Πυργεύς [1H Prosa] PN Hes. fr. 265 in lat. Prosaref. cum Lepreo Pyrgei filio (der Nom. könnte also auch Πυργέος lauten) näheres im Art. 'Λεπρέος (oder Λεπρεύς)9, Bd.II Sp. 1664 Boßhardt, Nom. auf -εύς §311. 313 V.Langholf
πυργηδον [3‘] E zu πύργος (s.d.), zur Bildg. Risch § 128b, Haas, in: Μνήμης χάριν 133 ff. M R-2] M43 s 7V152 [-2-] 0618
Σχ sch.D 0618: πυκνώς και άσφαλώς. έν τάξει και δίκην πύργου, vgl. Hsch. Π4395 κατά τάξιν τείχους
Β wie ein Bollwerk, von Männern (s. πύργος B3), die sich bei Kampf, Jagd zu einer dichten Reihe fest zus.schließen (3x Ptz.), um den Durchbruch der Gegner, (im Gl.) den Ausbruch des eingekesselten Ebers zu verhindern (Übers, 'turmweise’ ~ *im Karree’ also sowohl wegen der Sit., als auch wegen der Bed. von πύργος [s.d.] unpassend), Ix dir.R.; zu Ausdr. u. Taktik s. Hainsworth, Janko, Iliad z.Stt. (u. zu Λ/105 άλλή- λους άραρον, /7212 ώς δ9 δτε τοίχον άνήρ άράρη, 7V13O φράξαντες δόρυ δουρί, 0561 φράξαντο έρκεϊ χαλκείφ). — Wortf.: vgl. ähnl. Bildungen zur Bez. von 'Schar’, 'Formation’ άγελη-, βοτρυ-, ίλα-, καταφυλα-, ομίλα-, φαλαγγηδόν, sowie (£590+) κατά στίχας u.ä. Λ/43 (G1.:) ώς δ9 δτ9 άν έν τε κύνεσσι και άνδράσι δηρευτήσι 1 κάπριος ήέ λέων στρέφεται ... ' οί δέ τε νπ. σφέας αυτούς άρτύναντεςΛ (s.d. Bl) ' άντίον ϊστανται καί άκοντίζουσι δαμειάς ' αιχμάς (dann στίχας* άνδρών, άν9 δμιλον), s. Leaf z.St. (u. zu z5 334) TV 152 (als Hektor [145] πυκινής ένέκυρσε φάλαγξι, ruft er paränet.: „Τρώες) παρμένετ9* οΰ τοι δηρόν έμέ σχήσουσιν Αχαιοί, ' καί μάλα L j, ‘ άλλ9, οίω, χάσσονται" 0618 (Hektor έδελεν ρήξαι στίχας άνδρών, ή δή πλεΐστον όμιλον δρα) άλλ9 ούδ9 ως δύνατο ρήξαι ' ϊσχον γάρ π. άρηρότες (s.d. Blaa), j/υτε πέτρηd (ή τε μένει, sc. άνέμους καί κύματα) mauerartig aneinander geschlossen (Ameis-H. z.St.), zu π. u. L j vgl. (/7212) ώς δ9 δτε τοίχον
Η. W. Nordheider
πύργος [42‘, 2°, 1Η, 2*] Ε t.t., vgl. Burg, Πέργαμος, Berg; genaue Herkunft umstritten, s. Krähe, Gn. 30, 1958, 250, Frisk und Chantraine, Dict s.v. mit Lit., Risch §6e - Abl.: ευ-, πολύπυργος, πυργηδόν, -ώσαι, Πυργεύς
F -ος 4, -ου 8, -φ 5, -ον 9; -οι 4, -ων 11, -οις 1, -ους 5
Μ 1 Stamm im longum la [1Μ] -φ έφ. Γ384, Ζ373, Χ97 [Ιν] έπί -ον έβη Ζ386 [Μ (άνά) -ος/ον Αχαιών Δ334, Λ/333; -ος Δ462, λ556; πρός -ον Μ332 [1J (έπί) -ον Γ154, Λ/373; -οι Αχαιών Δ34Ί [δχ] πέρι -ος ζ262; (έϋδμήτου, δείου) έπί/άπό -ου /7700, Φ526 / Ύ447; έπι -φ Γ153, Ζ431; ήυτε -ον Η2Υ) - Λ 485 - Ρ128; -οι Σ274; έϋδμήτων* άπό/έπί/ύπό -ων/ους Μ\54, Sc.242, Ύ195; δεοδμήτων έπί -ων 0519; έπί -ων /588, Λ/265; (ένδοδι) -ων Μ36. 260, Σ287 lb [1-] -ων 0165, /574; -ους ύψη- 1659
1660


πύργος
πύργος
λούς Η338 = 437 [1_] άπό -ου (βαίνε) (9 213, Φ529, /2735, 11. Parv. fr. 20,4 p. 59 Dav. 2 Stamm in den brevia [-2] -ον Ύ462; -οι M430; -ων Λ/258; (αμ) -ους Σ278, /2443 [-f] άφ9 ύψηλοΰ -ου Λ/386 [-έ] -οι Vit. p. 17,7; -οις (9737
Σχ sch.D Γ153: έπι -φ* έπι τφ τείχεϊ, Δ 334: -ος* τάξις
L (zu Β1. 2:) Jakovides, Arch.Hom.Ε 218ff.; Mannsperger, ST 5, 1995, 351 A.12; dies. ST 8, 1998, 295f. („Verteidigungsbastionen“); Leaf zu ZI 334 u.ö.; Eiliger, Landschaft 57ff.; weiteres s.v. πύλαι; (zu B3. 4:) Fr.J.Winter, Die Kampfszenen in MNO der II., Diss. Frankfurt a.M. 1956, 40; Latacz, Kampfparänese 53 f.; Ulf, Gesellschaft, 145; van Wees, G&R 41, 1994, 1 ff. 149 A.52 (II. & Hoplite Phalanx); Singor, in: Hom. Questions, ed. J.P.Crielaard, Amsterdam 1995, 184f. 198; J.P.Franz, Krieger, Bauern, Bürger, Frankfurt a.M. 2002, 34f.; (zum σάκος ηυτε -ov noch:) Anselmi, Aevum (ant) 11, 1998, 51 ff.
B eher Bollwerk als Turm: u. zwar (Teil der) Stadtmauer (Troias u.a. [s.u. 1], im Sg. i.d.R. beim Skäischen Tor) od. der gr. Lagermauer (s.u. 2), also kein isoliertes Bauwerk, sondern eher 'erweiterte Stelle des Walls’ (Winter [L]), Bastion, aus der Mauer herausfluchtend (Ύ97) u. sie nicht unbedingt sehr überragend (van Wees [L] 149 A.52: „an impenetrable rather than
a tali structure“), bietet auf seiner Plattform Platz für mehr Menschen (s. Ausguck in 1 b) als der schmalere Wehrgang der Mauer; aber auch (£262 in la, vgl. //338. 437 in 2a, (9213, Λ/333 in 2 b) von der ganzen Mauer, Befestigung; zur Anlage s. Λ/36 [in 2] δούρατα, 258 ff. κρόσσας, έπάλξεις, στήλας, έχματα (s. dd.), dazu Jakovides (L); (3) Formation von Kriegern vor dem Angriff (4- VN8: π. Αχαιών); (4) als Vgl., Metapher (Aias* σάκος ήϋτε π., ders. π. "Αχαιών); π. assoz. Höhe (+ υψηλός, im Vgl. z!462 [s. 4] u. bei Funktion als Ausguck [1 b]: vgl. Turm, aber s.a. τείχεος ύψηλοϊο), haupts. aber undurchdringl. Widerstand (Bollwerk). — Wortf.: s.v. έρκος, s.a. πύλαι, τείχος sowie techn. zugehörige Begr., (zu 3:) έθνος, λαός (s. dd. Wortf.), στίχες, φάλαγγες, στρατός, τέλος, (zu 4:) άλκαρ, έρμα I u.a. s.v. έρκος
1 	von Troia u.a. Städten (/574. 588 Kalydon, £262 Scheria, Sc.242, Vit. p. 17,7 allg.) la als Schutz, Befestigg. der Stadt, meist in allg. Sit. (vgl. πύλαι, τείχος), Pl. außer £262, 3x dir.R. (9737 (Aias im Schiffskampf: „uns bleibt kein) τείχος αρειον, δ κ" άνδράσι λοιγόν άμύναι. ' ού μέν τι σχεδόν έστι πόλις -οις άραρυϊα (s.d. B3aa), ' ή κ9 άπαμυναί- μεσθ9**, vgl. (έ) πύργωσαν Σ274 (Pulyd.:) „νύκτα μέν ειν άγορή σθένος έξομεν, άστυ δέ -οι ' ύψηλαί τε πύλαι σανίδες τ9 (είρύσσονται**) £262 (Naus, zu Od.:) „αύτάρ έπήν πόλιος έπιβήομεν, ήν πέρι -ος ' ύψηλός** hohe Befestigg., Bollwerk (vgl. T/44f. τείχεα μακρά ' ύψηλά; Wilamowitz, IuH 47: koll.Sg.) Vit p.17,7 άνδρός μεν παΐδες στέφανος, -οι δέ πόληος 1 b als Ausguck für die das Schlachtfeld beobachtenden Nichtkämpfer (Greise, Frauen u. Kinder, /7700 Ap.), 10x Sg., davon 9x beim Skäischen Tor, nur Θ519, Sc.242 Pl. (allg.); Z386, (9519 dir.R. Γ153. 154 τοΐοι άρα Τρώων ηγήτορες ηντ9 έπι ' οί δ9 ώς ούν εΐδονθ9 Ελένην έπι -ον ίοΰσαν (149 ήατο έπι Σκαιήσι πύλησι) 384 τήν δ9 έκίχανε (Aphr. die Hel.) ' -φ έφ9 ύψηλφ, περί δέ Τρφαί αλις ήσαν Ζ373 -φ έφεστηκει (Androm.) γοόωσά τε μυρομένη τε 386 „άλλ9 έπι -ον έβη (dies.) μέγαν Ιλίου, ουνεκ" ακούσε ’ τείρεσθαι Τρώας (προς τείχος άφικά- νει") 0519 (Hektor: „παΐδας) τε γέροντας ' λέξασθαι περί άστυ θεοδμήτων έπι -ων (φυλακή*9) ΠΊΟΟ (ένθα κεν ύψί- πυλον Τροίην ελον, Gr.) εί μή "Απόλλων ... έΰδμήτου έπι -ου ' έστη τφ (Patr.) όλοά φρονέων (7Q2 τρις μέν έπ9 άγκώ- νος βή τείχεος, Patr.; dagg. Hektor έν Σκαιήσι πύλης 712) Φ526 έστήκει δ9 ό γέρων Πρίαμος θείου έπι -ου, 1 ές δ9 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
ένόησ' "Αχιλήα (vgl. Γ149 έπι Σκαιήσι πύλησι) 529 ό δ" οίμώξας άπό -ου βαίνε χαμάζε, ' ότρύνων παρά τείχος πυλαωρούς Λ447 (Androm. bei Hektors Tod zu Hause) κωκυτοϋ δ" ήκουσε και οίμωγής άπό -ου 462 αύτάρ έπει -ον (-ων ν.1.) τε και άνδρών ίξεν όμιλον (Σκαιάς] τε πύ- λ[ας και] -ον ΐκανεν pap.), ' έστη παπτηνασ" έπι τείχεϊ Sc.242 (Kampf um Stadt) αί δέ γυναίκες έϋδμήτων έπί -ων ' χαλκέων όξύ βόων lc als Rückzugsort der Krieger (2x von Hektor abgelehnt), 2 von 5 Stt. Sg.: beim Skäischen Tor, 3x dir.R. Z431 (Androm. zu Hektor): „έλέαιρε και αύτοϋ μίμν" έπι -φ (λαόν δέ στήσον παρ" έρινεόν**), sc. des Skäischen Tors (s. 392ff.) Σ278 (Pulyd.: ,,πρώϊ δ9) στησόμεθ" αμ -ους (άλγιον περί τείχεος άμμι μάχεσθαι**) 287 (Hektor antw.: „κατά άστυ άλήμεναι) ή ού πω κεκόρησθε έελμένοι ένδοθι -ων;** Ύ97 ούχ ύπεχώρει (Hektor), ' -φ έπι πρού- χοντι ... άσπίδ" έρείσας, vgl. (6. 35) προπάροιθε πυλάων (Σκαιάων) 195 όσσάκι δ" όρμήσειε (Hektor) πυλάων Δαρδανιάων ' άντίον άϊξασθαι έϋδμήτους ύπό -ους, 1 εϊ πώς οί καθύπερθεν άλάλκοιεν βελέεσσι, ' τοσσάκι μιν (αποστρέψασκε πρός πεδίον, sc. Ach.) 1 d von den Feinden angegriffen bzw. erstiegen, 2 von 5 Stt. Sg. (bei Astyanax’ Ermordung), 2x dir.R., 2x (/) ep. Erz. Θ 165 (Hektor zu Diom.: ,,ούκ) -ων ήμετέρων έπιβήσεαι, ούδέ γυναίκας ' άξεις** 1574 τών δέ τάχ" άμφι πύλας δμαδος και δοϋπος όρώρει -ων βαλλομένων 588 πρίν γ" δτε δή θάλαμος πύκ" έβάλλε- το, τοι δ" έπι -ων 1 βαΐνον Κουρήτες και ένέπρηθον μέγα άστυ Ω735 (Androm.:) „ή τις "Αχαιών ' ρίψει χειρός ελών άπό -ου** (sc. Hektors Sohn) II. Parv. fr. 20,4 p.59 Dav. (παΐδα) ρίψε (Neopt.) ποδός τεταγών άπό -ου
2 	des gr. Schiffslagers, 9x PL, 5x Sg. (probl. A/332f. π. des Menesth.), nur //338 dir.R. 2a PL; gebaut: //338 (Nestor:) ,,δείμομεν ώκα ' -ους ύψηλούς, ^ειλαρ νηών τε και αυτών.j * έν δ" αύτοΐσι πύλας ποιήσομεν εύ άραρυίας, ' δφρα δι" αύτάων ίππηλασίη οδός εϊη** - 437 τείχος έδειμαν, -ους (-ους θ9 ν.1.) ύψηλούς, u , bauten Mauer, (d.h.) hohe Befestigung(en), (nicht [wie v.l.] 'Mauer u. Türme’), darin (in der Befestigg.) Tore, s. Leaf z.St., Mannsperger (L); vgl. (449) τείχος έτειχίσσαντο u. £262 (in la) — umkämpft (der Kampf um das gr. Lager ist in der II. 'poet. Ersatz’ für den nicht stattfindenden Mauerkampf um Troia): M36 άμφι μάχη δεδήει ’ τείχος έύδμητον, κανάχιζε δέ δούρατα -ων ’ βαλλόμεν9 154 χερμαδίοισιν έϋδμήτων άπό -ων * βάλ- λον άμυνόμενοι 258. 260 ρήγνυσθαι μέγα τείχος "Αχαιών πειρήτιζον (Tr.). ’ κρόσσας μέν -ων έρυον, και έρειπον έπάλξεις,1 στήλας τε προβλήτας έμόχλεον, ας άρ" "Αχαιοί ' πρώτας έν γαίη θέσαν έμμεναι έχματα -ων 265 ρινοΐσι βοών φράξαντες έπάλξεις ' βάλλον άπ" αύτάων δηίους υπο τείχος ίόντας. ' ... δ" Αϊαντε κελευτιόωντ" έπι -ων ' πάντοσε φοιτητήν, μένος ότρύνοντες "Αχαιών 430 πάντη δή -οι και έπάλξιες αϊματι φωτών ' έρράδατ" άμφοτέρωθεν — /2443 (Hermes u. Priam.) άλλ9 δτε δή -ους τε νεών καί τάφρον ικοντο (φυλακτήρες) 2b Sg. Θ213 τών δ", όσον έκ νηών άπό -ου τάφρος (άπό τάφρου -ος v.l. ant.) έεργε (έρυκε Arist), d.h. der Raum zw. Graben und Mauer (s. Ameis-H., Disk, bei Leaf, Kirk [Iliad] z.St; Wilamowitz, IuH 47: -ου koll. Sg.), vgl. (Σ215) άπό τείχεος M336 (Tr., getroffen von Stein, δ ρα τείχεος έντός παρ9 έπαλξιν ύπέρτατος) κάππεσ9 άφ" ύψηλοΰ -ου probl.: Bollwerk, Mauetfabschnitt) des Menesth. od. die Schar/Reihe der Verteidiger (s. 3) auf der Befestigung?: M332. 333 τοϋ γάρ δή πρός -ον ϊσαν ’ πάπτηνεν δ" άνα -ον "Αχαιών, εϊ τιν" Ιδοιτο ’ ήγεμόνων, die angreifenden Tr. rückten gg. den π. des Menesth. vor, aber der litf den Blick suchend den π. entlang schweifen, kaum allg. 'Heer* der Gr.; mögl. auch Bzhg. fΑχαιών2 τιν" ήγεμόνων (vgl. aber 352 παρά τείχος t j χαλκ. ', A 247 άν9 δμιλον
1661
1662


πύργος
L j, P680f. κατά έθνος έταίρων, ' εϊ που ιδοιτο, s. Leaf, Hainsworth [Iliad] z.St., V.d. Mühll, Hypomnema 208) 373 εύτε Μενεσθήος ... -ον ϊκοντο (Helfer) ' τείχεος έντός ίόν- τες (οί δ’ έπ’ επάλξεις βαΐνον, Tr.)
3 	von Formation(en) angreifender Krieger, Grundaufstellung zur folgenden Schlacht (s. Latacz, van Wees [L]) dichtgeschlossene Reihe, serried line, assoz. Bollwerk, so daß Übers, als t.t.: 'Kolonne’, 'column’ (vgl. 'Heeressäule’, assoz. 'Türm’, *An- griffskeil’), aber auch 'Karree’ mißverständl. (da π. nicht zu trennen von πυργηδόν, s. bes. Λ/43 von der 'Reihe’/'Kette’ [nicht 'Kolonne’ od. 'Karree’] der Jäger, s. Leaf z.St. u. zu /1334: ,,π. in Hom. means fortification, not tower“; fur 'metaph.* Gebr. [u. gg. militär. t.t.] s. noch Singor [L], van Wees, in: New Comp.673 A.7); vgl. noch έθνος, στίχες, φάλαγγες; nur ύ, 1 von 2 Stt. dir.R.; s.a. A/332f. (in 2) ύ334 (μένον- τες, Menesth. u. Od.) όππότε -ος Αχαιών άλλος έπελθών 1 Τρώων όρμήσειε (330 στίχες, 332 φάλαγγες), s. Leaf z.St. 347 (Ag. tadelt:) „και εί δέκα -οι Αχαιών 1 ύμείων προπά- ροιθε μαχοίατο“ 4 als Vgl., Metapher (λ556 dir.R.); vom fallenden Krieger (vgl. 7V389+ ώς ότε τις δρυς ή άχε- ρωϊς): Δ 462 (Tr. Echepolos von Antil. getroffen) ήριπε δ’ ώς ότε -ος ένι κρατερή ύσμίνη Aias als Bollwerk in der Schlacht (vgl. έρκος [s.d. B2b mit weiterem] Αχαιών Γ229+ von dems., sowie Theocr. 22,220: Ach. als π. άϋτης, Thgn.233, anderers. φάος, φόως ΣΙ02, 0282+): Λ556 (Od. zu Aias:) „τοΐος γάρ σφιν (Gr.) -ος άπώλεο” von Aias’ σάκος (s.d. sowie s.v. άσπίς L, B Vorbem.; Borchhardt, Arch.Hom.E 45; Leaf; Kirk [Iliad] z.St.; Ameis-H. zu Z117; van Wees [L] 149): 7/219 (Zweikampf mit Hektor:) Αϊας δ’ έγγύθεν ήλθε φέρων σάκος ήυτε -ον, 1 χάλκεον έπταβόειον (211 έρκος Αχαιών) = Λ 485 (hilft dem bedrängten Od.) - P128 (schützt Patr.’ Leiche)
D Epig.fr. dub. 7,2 p.31 Ber. (p.71 Ki.) -ων δ’ έξεχέοντο, βοή δ’ άσβεστος όρώρει v.l. Ζ237 (rec. West, φηγόν vulg.), Λ 371 (pro τύμβφ, έργφ), η 100 (pro βωμών, qu. βουνών)
G Epith.: (in Bl. 2:) έϋδμήτον* Μ\54, /7700, Ύ195, Sc. 242 (' χαλκέων), θεοδμήτων 0519, θείου Φ526, ύψηλός* Μ386, (nachgest.:) Γ384, 7/338 = 437, £262, μέγαν Ζ386, προΰχοντι Χ97, ήμετέρων 0165; s.a. (in 3:) άλλος Δ 334, δέκα 347; (paratakt.) nb.: (in 1. 2:) έπάλξιες M43Q, πύλαι σανίδες τ’ Σ2Ί4, άνδρών όμιλον Χ462, τάφρον Ω443, s.a. κρόσσας -ων 4- επάλξεις 4- στήλας Μ 258, (στέφανος) πόληος Vit. p. 17,7; mit adnom. Gen..: (in 1. 2:) Ιλίου Z386, του Μ332, Άχαιών(Ί) 333, Μενεσθήος 373, νεών Ω443; (3:) Αχαιών Δ 334. 347; im adnom. Gen. zu: (in 2:) δούρατα M36, κρόσσας 258 H. W. Nordheider
πυργώσαι [1°, le] E zu πύργος (s.d.), zur Bildg. s. Risch §114a, Tucker, Greek Verbs 290, 298, 305. - Abi.:
άπύργωτος B befestigen, ummauern, von Theben, Smyrna, nur Aor. λ 264 Άμφίονά τε Ζήθόν τε, ’ οϊ πρώτοι Θήβης εδος έκτισαν επταπυλοιο 1 -ωσάν τ’, έπει ού μέν άπύργω- τόν γ’ έδύναντο ' ναιέμεν εύρύχορον Θηβην (mit Opp. απύργ.) Vit.p.9,3 (Hom.:) νήπιος ... έπι γούνασι μητρός αταλλον, 1 ην ποτ’ ε-ωσαν βουλή Διός 1 λαοί Φρίκωνος (Σμύρνην), s. Markwald, Hom. Epigr. 86f. - Wortf.: δέμω (s.d.) 4- πύργους, τείχος, (7/449) τείχος έτειχίσσαντο, (453) πολίσσαμεν (vgl. späteres περιτειχίζω), (0737) πόλις πύρ- γοις άραρυϊα Η. W. Nordheider
πυρετός [Γ] Σχ sch.D z.St.: ήτοι κυρίως ώς ήμεΐς λέ- γομεν ή την του άέρος έκκαυσιν Β entw. Gluthitze der Hundstage od. (wie nachep. spez. t.t. für) Fieber; vgl. άϋτμή (fB3)» καύμα (dort weitere), φλέγμα u. (zur Bildg.) νιφετός, ύετός, wogegen aber π. (vgl. παγετός, Pi.) ohne Verbum (s. 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πυρή
Porzig, Satzinhalte 245, Risch § 11 b, Strömberg, Wortstudien 70 ff. 102, Vine, -eto- 11); s. πυρ (bes. φ246, ρ23 [in B2b. Icy] zur 'Hitze’); nur Ύ31 (Gl.: unheilverkündender Anblick Ach.s, παμφαίνονθ’ ως τ’ άστέρα, κύν’ Ώρίωνος, λαμπρότατος) κακόν δέ τε σήμα τέτυκται, 1 καί τε φέρει πολλόν -όν δειλοΐσι βροτοΐσιν, Fieber It. Arist. in sch.%31 (zustimmend Leaf z.St., s. dagg. Fr. Kudlien, Der Beginn des me- dizin. Denkens bei den Gr., Zürich-Stuttgart 1967, 57)
H.W. Nordheider
πυρή [22‘, 3°] E (zu πΰρ, s. Risch §7b) F -ή 1, -ής 8, -ή 6, -ήν 9; -αί 1 Μ [ν3] -ή Ψ\92; πρόσθε -ής Ψ\67; έν δέ -ή Ψ\65 = Z2787in, «F216; (άμφί) -ρήν «F210. 256 Μ] άπάνευθε -ής ¥Ί41 = 194in; άμφί -ήν Η336. 434 = <2789in; -ήν ¥Ί64; -αί Α52 [«!] προπάροιθε -ής Σ336 = Ψ22; -ής έπ. Δ99 s /546”, ^217; ένέβαλλε -ή Ψ\72. 174; έν -ή ^241; -ήν κ523 = λ31; -ήν πέρι ω69
Σχ sch.D /4 52: πυρκαϊαί, 1546: -ής έπέβησεν άντί τοΰ πυρός έπεβίβασεν άνείλας αυτούς
Β Feuerstätte, d.h. Scheiterhaufen zur Verbrennung von Leichen od. (2°) Totenopfem, s. πΰρ (Blaß. bß. cß; ¥Ί77+ in 2a), Lit. s.w. μέλι, πΰρ. — Gebr.: Subj. zu καίομαι (A52, Ψ\92. 210 όρσητε καήμεναι), Obj. zu ποιέω (¥Ί64), έμ- βάλλω (Ψ\Ί2. 174), έπιβαίνω (Δ99, 1546), έμπίμπλημι (κ523 = Λ31); in adnom. Gen. -ής φλόγα Ψ2\Ί; zu Präp. άμφί, άπάνευθε, έν, περί, προπάροιθε, πρόσθε (s. Μ, s.a. άμφ’ αύτήν 7/435). — Epith.: θαμειαί (Α52), έκατόμπε- δον (Ψ\64), υπάτη (Ψ\65 = /2787in), μέσση (Ψ24\), άλε- γεινής (Δ99 = 7546”); mit adnom. Gen.: νεκύων (Α52), 'Έκτορος (/2789), Πατρόκλου (Ψ\92), καιομένοιο ([sc. σέο] ω69, s. Ameis-H. z.St). — Wortf.: πΰρ, πυρκαϊή, φλόξ 1 von vielen anonymen Toten; Schilderung der Pest im gr. Lager (einziger Pl.): A 52 αίεί δέ -αί νεκύων καίοντο θαμειαί (s. Basler Komm. z.St. m. Lit. zur Bestattung) Massenverbrennung der gefallenen Gr. u. Errichtung eines Grabmals: 7/336 (Nestor: „νεκρούς κατακήομεν) τυτθόν άπο- πρό νεών, ως κ’ όστέα παισίν έκαστος 1 οϊκαδ’ άγη, ότ’ άν αύτε νεώμεθα (w. susp., ν. Führer, Schmidt, GGA 253, 2001, 17)) 1 ^τύμβον δ’ άμφμ -ήν ένα χεύομεν έξαγαγόντες 1 άκριτον έκ πεδίου”, s. Ameis-H., Kirk (Iliad) z.St., zum Aufkommen der Toten Verbrennung s. Webster, Mykene 219ff.; Crielaard, in: Omero tremila anni dopo (Atti Congr. Genova 2000, Hrsg. Fr. Montanari), Rom 2002, 246 ff. 7/434 (νεκρούς πυρκαϊής έπενήνεον, έν δέ πυρί πρήσαντες έβαν) άμφί -ήν κριτός έγρετο λαός Αχαιών (s /2789 in 2), ’ L / αύτήν ένα ποίεον 2 von Patr. (14x Ψ, 1χ Σ) u. Hektor (2χ Ω) Σ336 (Ach.: ,,οΰ σε κτεριώ πρίν γ’ 'Έκτορος ...) δώδεκα δέ προπάροιθε -ής άποδειροτομήσω 1 Τρώων ... τέκνα” s Ψ22 ¥Ί41 (Ach.) στάς άπάνευθε -ής ξανθήν άπεκείρατο χαίτην 164. 165. 167 ποίησαν δέ -ήν έκατόμπεδον ένθα καί ένθα, 1 fv δέ -ή ύπάτη νεκρόν θέ- σανΛ άχνύμενοι κήρ (s.u. 241). ’ πολλά δέ ... μήλα καί ... βοΰς 1 πρόσθε -ής έδερόν τε καί άμφεπον /2787. 789 (έξέφερον 'Έκτορα) L u έν δ’ έβαλον πΰρ 1 ... (am Morgen) ' τήμος άρ’ άμφί -ήν κλυτοΰ 'Έκτορος έγρετο λαός ([s 7/434, s.o. 1] κατά πυρκαϊήν σβέσαν οϊνφ) Ψ\72. 174 (πί- συρας δ’ ίππους) ένέβαλλε -ή ν(πυρί v.l.)j ' ... ' ένέβαλλε -ή L j δύο (κύνας) δειροτομήσας (δώδεκα δέ Τρώων) 192. 194 ούδέ -ή Πατρόκλου έκαίετο τεθνηώτος '
’ στάς (Ach.) άπάνευθε -ής δοιοΐς ήρατ’ άνέμοισι (έλθέ- μεν, δφρα πυρί φλεγεθοίατο νεκροί) 210 (Iris:) „δφρα -ήν δρσητε καήμεναι, ή ένι κεϊται ' Πάτροκλος” 216. 217 έν δέ -ή (πυρί vulg., ν. West in app.) πεσέτην, μέγα δ’ ϊαχε θεσπι- δαές πΰρ. ' παννύχιοι δ’ άρα τοί γε -ής άμυδις φλόγ’ έβαλ- λον 241 (Ach.: „κατά πυρκαϊήν σβέσατ* οϊνφ, όστέα Πα- 1663
1664


πυρή
Πόρχων
τρόκλοιο λέγωμεν άριφραδέα) έν μέσση γάρ έκειτο -ή (s.o. 165), τοί δ9 άλλοι άνευδεν ' έσχατό] καίοντ9 (έν χρυσές φιάλη δείομεν, τύμβον πονέεσδαι άνωγα") 256 τορνώσαντο δέ σήμα δεμείλιά τε προβάλοντο ' άμφι -ήν' είδαρ δέ χυτήν έπι γαΐαν έχευαν, 1 χεύαντες δέ τό σήμα πάλιν κίον (dann Leichenspiele) 3 von Ach. im Rückblick ω69 (Ag. zu Ach.: „[σ’] έδομεν πυρί, καίεο δ9 έν τ9 έσδήτι δεών ...) τεύχεσιν έρρώσαντο (Gr.) -ήν πέρι καιομένοιο ([sc. σέο], αύτάρ έπεί δή σε φλόξ ήνυσεν, λέγομεν όστέα, τύμβον χεύαμεν"), s. Ameis-H. z.St. 4 in Vbd. mit Verben zur Umschr. für 'sterben’, 'töten’ (vgl. 'in die Grube fahren’, 'ins Gras beißen’, anderers. [Z464+] κατά γαΐα καλύπτοι, s.d. BII5): Δ99 („wenn Men.) σφ βέλεϊ δμηδέντα -ής έπιβάντ9 ^άλεγεινής", sarkast. (vgl. εύνής έπιβ. [s. Bd.II Sp. 18,45], anderers. 77 742 ff., wo der Stürzende als selbsttätiger Akrobat άρ- νευτήρ, κυβιστητήρ verhöhnt wird) 7546 „πολλούς δέ -ής έπέβησ9 L d (Eber)“ 5 Verbrennung von Gaben für die Toten, als Gelübde (im Untersch. zu Ψ, Ω [s.o. 2] als sep. Totenopfer von der Leichenverbrennung getrennt) κ 523 (Kirke rät Od.: „πολλά δέ γουνοΰσδαι νεκύων άμενηνά κάρηνα, έλδών είς Ίδάκην βουν) ρέξειν έν μεγάροισι -ήν τ9 έμ- πλησέμεν έσδλών, 1 Τειρεσίη δ9 δϊν ίερευσέμεν" (s. Heubeck, Odyssey z.St.) = λ 31
D v.l. (pro πυρ, πυρί) η\3, z251, h.Cer.248 (v. A.-H.-S. ad 1.). 287 (πυράν cod. M) H. W. Nordheider
πΰρήΐα [lh] (zu πΰρ:) Ntr.Pl. Feuerzeug, sc. zwei Hölzer, deren eines auf dem anderen gedreht wird, um (durch Reibung) Feuer zu entzünden, t.t., auch später meist im PL; zur Technik s. Ludwich, Hymnenbau 93 f.; A.Kuhn, Mytholog. Studien 1: Die Herabkunft des Feuers u. des Göttertranks, Gütersloh 1886, 35f. (mit ant. Stt.); S.Ch.Shelmerdine, The Hom. Hymn to Hermes, Diss. Univ, of Michigan 1981, 125ff.; sowie s.v. μελίη (L, Blb); nur h.Merc. 111 πυρός δ9 έπεμαίετο (Hermes) τέχνην, 1 δάφνης ... δζον έλών έπέλεψε σιδήρφ (έν δ9 ϊλλε σιδείφ ci., sic Cassola) 1 ... 1 Ερμής τοι πρώτιστα -ϊα πΰρ τ9 άνέδωκε (ν. dub.), s. Cassola z.St., zu Hermes als Kulturbringer, Erfinder (πρώτος εύρετής) s. s.w. Έρμείας (Βlaacc), πΰρ (Β3) H.W.Nordheider
Πϋρης ΡΝ Τ327 (Ach.:) „εϊ που έτι ζώει γε Νεοπτόλεμος δεοειδής" (Πυρής [Πύρης Wil.] έμός, δν κατέλειπον ν.1. ap. sch. T327a [Did.], ath. Aristoph., Arist.); in Cypr.fr. 16 p.41 Dav. - fr.21 p.57 Ber. lautet der Name Πύρρος s. West, II., App. z.St. V. Langholf
πυρηφόρος s. πυροφόρος
πΰριήχης [1°] mit im Feuer gebrannter Spitze, mit echtem Dat. nach πυρίκαυστος (s.d. u. Risch §80a, and. Debrunner, Wortb. §32), von dem in Polyphems Auge gebohrten μοχλός (zum Vorgang s.v. πυρακτέω), nur 1387 (wie beim Bohren) ως τοΰ έν όφδαλμφ -εα μοχλόν έλόντες 1 δινέομεν (δερ- μόν έόντα) Η. W. Nordheider
πυρίχαυστος [VJ Σχ sch.D z.St.: πυρίκαυτος(Ι) δέ ό πυρί κεκαυμένος. ό ήμίφλεκτος Β im Feuer gebrannt (zur Bildg. s.v. πυριήκης mit Lit., Risch §10c. 80a), im Vgl. vom durchs Feuer gehärteten, konservierten Palisadenpfahl (vgl. s.v. πυρακτέω), der in den Boden gerammt wird (s. Ameis-H. z.St.), nur TV564 (Lanze[nspitze] des Angreifers [όξέι χαλκφ, αιχμήν} blieb abgebrochen im Schild stecken) αύτοΰ μεΐν9 ως τε σκώλος •ος (-καυστος vulg., -καυτός rec. West, ν. Transmission 224) ’ έν σάκει Άντιλόχοιο, τό δ* ήμισυ κεΐτ’ έπί γαίης (vgl. Χ386+ Überl. άκλαυ[σ]τος, dazu Risch § 10b) Η. W.Nordheider
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
Πύρις [V] Ε ΡΝ, mögl. gr. (zu πΰρ, Kurzform, vgl. Πυρ- αίχμηζ)* s. Wathelet, Dict.957; oder lyk.? s. v.Kamptz S. 113. 220. 362; Scherer, in: Stud. z. ant. Epos (Beitr. z. Klass. Phil.72), Meisenheim 1976, 43; vgl. myk. pu-ri (DMic. II 172)
B Lykier, in Namenreihe (Tötungsserie) getötet von Patr. (s.d. B3ay zur Gliederung der Patroklie) als Einl. zu s.m Hauptkampf gg. den Lykier Sarp. 77416 (Patr. tötete ...) Τληπόλεμόν τε Δαμαστορίδην 9Εχίον τε -ιν τε, die übrigen ΡΝ der Neunergruppe sind griech. (daß sie Lykier sind, ergibt V.419ff.); s. noch Überblick über die hom. Lykiernamen (die meist griech., einige aber auch mit lyk. Parall.) bei Scherer (s.o. E); zum Verstyp (1 Patron. + 3 PN) vgl. z.B. Λ/140, 7V692 s 7239in, 77695, (umgekehrt:) 77417(1)
H.W. Nordheider
Πυριφλεγέθ'ων [1°] Name eines Unterweltflusses, der mit dem Kokytos in den Acheron (s.dd.) fließt κ 513 (Kirke zu Od.: „am Eingang in den Hades) ένδα μέν είς 'Αχέροντα -δων τε ρέουσι (PL zw. 2 Subj.!) 1 Κώκυτός δ9, δς δή Στυγός ύδατος έστιν άπορρώξ, 1 πέτρη τε ξύνεσίς τε δύω ποταμών έριδούπων (dort vollzieh das Totenopfer“ [sc. νεκρο- μαντεΐον des Teir.]), Bed. der Feuerflammende im fgrE lebendig ([zu den beiden anderen vgl. άχος u. κωκύω] s. Rank, Etymologiseering 131 u. vgl. Φ365 ^ΐυρί φλέγε μο [sc. Skam.]. 358 „σοί [Heph.] L Λδοντι"; zu P. u. Skam. s. Mackie, AJPh 120, 1999, 497 f.); urspr. wegen Leichenverbrennung? (vgl. ¥Ί97 δφρα L d δοίατο νεκροί, s. Rohde, Psyche I 53 f.); Lokalisierung in Kampanien (Str.) sek. (wie die von Acheron u. Kokytos in Thesprotien? s. Stanford z.St.; Tsagarakis, in: Homer’s World [Papers Norweg. Inst. Athens 3], Bergen 1995, 123ff.); pontisch (Halbinsel Kertsch), It. West (mündl.); zu weiteren Überl. (unterird. Feuer / Vulkanismus > Straf- u. Reinigungsort) s. Eitrem, RE XX 1 (1941), 258ff.; Wüst, RE XXIV (1963), 52f. H.W.Nordheider
πυρχαϊή [9‘] E zu *πυρκάος, καίω, s. Risch §41b, Scheller, Oxytonierung 93 F -ή 1, -ής 4, -ήν 4
M RvU] -ή Ψ228; (άπό) -ής Η42Ζ = 431, «Ρ158 [*^<] άπό -ής Ψ231; κατά / παρά -ήν Ψ23Ί s 250 = ΩΊ9\ / *Ρ225 Σχ sch.D 77428, ¥Ί58: πυράς
Β Feuer-, Brandstätte, Scheiterhaufen zur Leichenverbrennung (6x Ψ Patr., Ix Ω Hektor, 2x //viele Tr. u. Gr.), 5x lok. mit Präp. (άπό, έπι-, παρά; vgl. πυρή), aber 4x mit 'ausgehen’, 'löschen’ (έμαραίνετο nb. παύσατο δέ φλόξ Ψ223, κατά σβέσατ9 237*) svw. Stätte, wo es gebrannt hat (+ πάσαν όπόσσον, δσσον ...).— Wortf.: πΰρ, πυρή (s.dd. mit Lit.), φλόξ 1 bei Massenverbrennung gefallener Tr. u. Gr. /7428 νεκρούς -ής έπενήνεον (Tr.) άχνύμενοι κήρ, 1 έν δέ πυρί πρήσαντες έβαν - 431 (Gr., 434 άμφί πυρήν έγρετο, τύμβον άμφ9 αύτήν ποίεον) 2 von Patr. u. (Ω) Hektor; lok. mit Präp.: ¥Ί58 (Ach.:) „νΰν L0’ άπό -ήςΛ σκέδασον (die Gr.)“ 225 9Αχιλεύς ... όδύρετο όστέα καίων, 1 έρπύζων παρα -ήν άδινά στεναχίζων 231 Πηλείδης u j έτέρωσε λιασδείς — 'geht aus*, 'wird gelöscht’ (πάσαν όπόσσον, δσσον Stätte, wo es gebrannt hat): Ψ22% τήμος -ή έμαραίνετο, παύσατο δέ φλόξ, vgl. (/212) κατά πΰρ έκάη καί φλόξ έμαράνδη, anderers. (h.Merc. 140) άνδρακιήν δ9 έμά- ρανε 237 (Ach.:) „πρώτον μέν κατά -ήν σβέσατ9 αΐδοπι οΐνφ 1 ^πασαν, όπόσσον έπέσχε πυρός μένος s (όστέα λέγωμεν") s 250 (σβέσαν, δσσον έπί φλόξ ήλδε, βαδεΐα δέ κάπ- πεσε τέφρη, 256 άμφί πυρήν) - Λ791 (L J
H.W. Nordheider
Πύρχων [le] ΡΝ άμφίπολος des Pos. im Orakel zu Delphi, Mus.fr. 11,2 (-ων) V. Langholf
1665
1666


πύρνον
πύρνον [3°] F sg. acc. -ον 2; pl. acc. -α 1 Σχ sch. min. P.Amh. 18 on o312: τροφήν
L Richter, Arch. Hom. H 110; Neitzel in SGLG 3, 277f.
B perh. < πύρινος (see πυράμινος E; further Frisk, Chantraine, Dict.), in which case *(a piece of) wheaten bread’; clearly in any case of (a piece of) food: coupled o312, ρ 12 w. κοτύλη of food and drink given to beggar o 312 (Od.-Cretan to Eum.: „κατά πτόλιν) πλάγξομαι, αϊ κέν τις ^κοτύληνd και -ον όρεξη" ρ12 (Tel. to Eum.: ,,ξεΐνον) άγ9 ές πόλιν, δφρ9 άν έκεΐθι 1 δαΐτα πτωχεύη * δώσει δέ οί δς κ9 έθέλησι 1 -ον και L j“ 362 Όδυσήα 1 ωτρυν9 (Ath.), ώς άν -α κατά μνηστήρας άγείροι. — Wdfld.: άρτος, σίτος, ψωμός
J. Ν. O’Sullivan
πΰρός [3‘, 6°] Ε ΙΕ, see Frisk s.v. — Deriv.: πολύπορος, πυράμινος, πυρη/πυροφόρος; cf. πύρνον
F -όν 5; -οι 2, -ών 1, -ούς 1 Μ 1 [--] -όν τ553 [ί«] (μελιηδέα) -όν έδοντες* Κ569, τ536; μελίφρονα -όν Θ188; -όν υ!09 2 [1-] -οι/ών/ούς και/ή κριθαί* Λ 69,
/110, τ 112; -οί <5604
Σχ sch.D 0188: καταχρηστικώς τάς κριθάς νυν L 1 Seymour, Homerie Age 328; 2Moritz, CQ n.s. 5, 1955, 129— 134 (π. is naked wheat). 136—141; 3Richter, Arch. Hom. H 109—111; 4Shipp, Studies 344 n.4
B naked (L2) wheat; dist. from κριθαί (A 69, /110, rll2), κρΐ (δ 604), ζειαί (δ 604) ; reaped (Λ 69); ground to flour (app. άλείατα) in mill to make food for men (υ 109); fed to horses (0188, /C569, cf. 5604), geese (r536. 553). - Epith.: μελίφρονα/ηδέα 0188 (Hector to his horses:) „ύμΐν πάρ προτέ- ροισι μελίφρονα -όν έθηκεν (Androm.) * οίνον τ9 έγκεράσα- σα πιεΐν (ή έμοί") Κ569 φάτνη δθι περ Διομήδεος ίπποι ' έστασαν μελιηδέα -όν έδοντες τ536 χήνές μοι κατά οίκον έείκοσι -όν έδουσιν ' έξ ΰδατος 553 χήνας ένί μεγάροις ένόησα 1 -όν έρεπτομένους παρά πύελον υ109 (τήσιν [sc. mills] έπερρώοντο γυναίκες άλφιτα τεύχουσαι καί άλείατα, μυελόν άνδρών) εύδον, έπεί κατά πυρόν άλ- λεσσαν, cf. 77104 (μήλοπα καρπόν) — pl. app. expr. idea of multiplicity of grain on the stalk, in the field (cf. L3): A 69 (sim.: άμητήρες) δγμον έλαύνωσιν άνδρός μάκαρος κατ9 άρουραν ' -ών ή κριθών, τά δέ δράγματα ταρφέα πίπτει 1110 (in the land of the Cyclopes) τά γ9 άσπαρτα καί άνήρο- τα πάντα φύονται, ' -οί καί κριθαί ήδ9 άμπελοι τ112 φέ- ρησι (under a good king) δέ γαΐα ' -ούς καί κριθάς, βρί- θησι δέ δένδρεα καρπφ δ 604 πεδίοιο άνάσσεις [Men.] ' εύρέος, φ ένι μέν λωτός πολύς, έν δέ κύπειρον ' -οί τε ζειαί τε ίδ9... κρΐ. - Wdfld.: καρπός J. Ν. O’Sullivan
πϋροφορος, πϋρηφορος (πυρη- metri gratia vor buk. Dih. γ495, h.Ap.228) [3j, 1°, 2H, lh, 1'] Ε < πυρός 4- (i.S.v. 'hervorbringen*, 'produzieren*) φέρω; zur Wortbildg. Risch §74a. 78 Σχ sch.D M314: σιτοφόρου, ähnl. Ξ123
B Weizen tragend. — Wortf.: s. πολύφορβος 1 von Ländern u. Landbesitz 9Ασίη, Άσίς: Hes. fr. 180,3 πυ]ρο- φόρου Άσίης (in fragmentar. Zush.) Choer. fr. 3(« Suppl. Hell. 319),2 Colace μηλονόμοι τε Σάκαι, γενεή ΣκύθαΓ αύτάρ έναιον ' Άσίδα -οφόρον II άρούρη, άρουραι; Μ3\4 (Sarp, zu Glaukos: „τίη) τέμενος νεμόμεσθα ' καλόν φυ- ταλιής καί άρούρης -οφόροιο;“ ΞΙ23 (Diom.: „Tyd.) ναϊε δέ δώμα * άφνειόν βιότοιο, άλις δέ οί ησαν άρουραι ' -οφόροι" II έργα (- 'Felder’, 'Kulturen*): Op.549 v.l. (s.u. 2) πεδίον: Φ6Ο2 ειος ό τόν πεδίοιο διώκετο -οφόροιο /495 ιξόν δ9 ές πεδίον -ηφόρον, ένθα δ9 έπειτα ’ ήνον όδόν h.Ap.228 ουδ9 άρα πω τότε γ9 ησαν άταρπιτοί ούδέ κέλευθοι 1 Θήβης άμ πεδίον -ηφόρον 2 vom Nebel (άήρ) Weizen bringend Ορ.549 ήφος δ9 έπί γαΐαν 1 άήρ -οφό- 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πυρσ(ός)
ρος (-οφόροις v.l., approbante West ad 1.) τέταται μακάρων έπί έργοις, cf. Beall, AJPh 122, 2001, 161 f.
D Z195 v.l. V. Langholf
(δια)πυρπαλαμήσαι [lh] unklar, etwa mit einer Feuerhand hantieren (vgl. feuerwerken, irrlichtem, jonglieren), ansch. von schneller (schlauer) Tätigk., zu Bildg. (von πυρπαλάμης, vgl. ★πύρχειρ, dazu ει πυρί χεΐρας έοικεν Υ3Ί\) u. Bed. s. Stolz, WS 25, 1903, 251 f. (mit ant. Erkl.: Hsch., Sud.: ταχέως, ϊσα πυρί), zum Opp. vgl. άπάλαμ(ν)ος 'hilflos (ungeschickt)’; nur h. Merc. 357 (Ap. über Hermes’ listige Täuschung beim Rinderdiebstahl:) „αύτάρ έπεί δή τάς μέν (sc. βοΰς) έν ήσυχίτ) κατέερξε 1 καί διαπυρπαλάμησεν (ci. Ilgen, διαπΰρ παλ. / διά πΰρ μάλ9 άμησεν codd.) όδοΰ τό μέν ένθα τό δ9 ένθα, 1 έν λίκνφ κατέκειτο", mit Gen. den Weg hindurch, s. Rader- macher, Hermesh. z.St. („als er Anfang u. Ende des Wegs mit [gleicher] Schläue vollendet hatte“), Cassola („ed ebbe com- pletato i suoi trucchi da una parte e dall’ altra della via“)
H.W. Nordheider
πυρπολέων [1°] Σχ sch. Bam. ad 1.: πυρσεύοντας. πΰρ καίοντας. ή περί τό πΰρ άναστρεφομένους
Β sich am Feuer auflialtend (πέλω, vgl. άμφιπολεύω, zum HG s.v. αίπόλος E), od. ein Feuer unterhaltend^), später verbrennen usw., zur Bildg. s. Stolz, WS 25, 1903, 236, Risch § 11 lc, vgl. späteres πυρπόλος (akt. u. pass.); von der in Erscheinung tretenden Heimat (s. Bremer, Licht u. Dunkel 129), nur *30 (Od. erz.:) ,,άνεφαίνετο πατρις άρουρα, 1 καί δή -έόντας έλεύσσομεν (s.d.) έγγύς έόντας (έόντες pars codd.)“, sc. Hirten am Feuer, zur Sit. vgl. T375ff. (Gl.: von See sichtbares σέλας καιομένοιο πυρός σταθμφ έν οίο- πόλφ) Η. W. Nordheider
Πύρρα [3Η Prosaref.] (zu πυρρός;) ΡΝ ('die Rote’), Gattin des Sintflut-Heros Deukalion (s.d. u. v. Geisau, RE XXIV [1963], 77 f.), beide EN bereits myk. (s. DMic. I 168 und DMic. II 176; ferner Risch, in: La transizione dal miceneo all’alto ar- caismo, Atti Conv. Roma 1988 (1991), 238; Neumann, AAWW 131, 1994, 156); in Prosaref. (Tochter des Epimetheus [s.d.], Mutter des Hellen) Hes.fr.2. 3. 4 (s.d. u. im App. m. Var.); s. noch P. Dräger, Unters, zu d. Frauenkat. Hes.s. (Palingenesia 61), Stuttgart 1997, 34 (zum Stammbaum), Cadufif, Ant. Sintflutsagen (Hypomn. 82), 1986, 73ff.; Delcourt (s.v. Πύρρος)
H.W. Nordheider
Πύρρος [le Prosaref.] (zu πυρρός, vgl. myk. pu-wo, s. DMic. II 176f.; Ruijgh, Scripta minora I 606:) Prosaref. Cypr.fr. 16 p.41 Dav. (= p.57 Ber.): der Großvater Lykomedes habe Ach.s Sohn *P.’, Phoinix habe ihn 'Neoptolemos* genannt, der 2. Name im Hinblick auf den Vater (vgl. 'Tel.* wegen Od.), wie entspr. das Namenspaar von Hektors Sohn Σκα- μάνδριος — Άστυάναξ, s.d. mit weiteren Beisp. zur Doppelna- migkeit (< urspr. 2 Pers.?) sowie s.w. έπίκλησις, έπώνυμος; dazu u. zum weiteren Schicksal des Neopt. (Ermordung in Delphi) Bremmer, SSR 2, 1978, 7 ff. m. Parall. u. Lit. (Urspr. des Zweitnamens evt. aus Initiationsriten); der Name 77. steht wohl hinter T327 v.l. Πυρής έμός, δν κατέλειπον (Νεοπτόλεμος θεοειδής vulg. [ν. susp.], ν. West in app.), dazu Kull- mann, Quellen 197 A.2; Spekulat. über P. u. Pyrrha als Paar: M. Delcourt, P. et Pyrrha (Bibi. Philos. et Lettres Liege), Paris 1965 H.W. Nordheider
πυρσ(ός) [V 4- Prosaref.] (zu πΰρ, s. Frisk s.v. zum Akz., Risch §66a:) im PL, spez. Feuerbrände (-Zeichen, -Signale), vgl. als Spezialisierungen noch Pl. πυρά 'Wachtfeuer*, anderers.
1667
1668


πυρσ(ός)
πυρή 'Scheiterhaufen’; zur Sache s. H.Diels, Ant. Technik, Leipzig/Berlin 1924, 77; im GL (mit Adj.) als Ankündigung der Rettung: Σ211 (wie Rauch tags aus e. belagerten Inselstadt aufsteigt) αμα <5’ ήελίφ καταδύντι 1 -σοί τε φλεγέθου- σιν έπήτριμοι (s.d.), ύψόσε δ* αύγή ' γίνεται άίσσουσα πε- ρικτιόνεσσιν Ιδέσθαι, ' (als Notsignal für Entsatzflotte) ' ως άπ9 "Αχιλλήος κεφαλής σέλας ..., dem (V.207) καπνός (sc. von den πυρσοί) am Tage (πανημέριοι) entspr. die -σοί (sc. deren αυγή) bei Dunkelwerden, es folgt Schilderung der Wirkung (αυγή ~ Ach.s σέλας), V.219 entspr. σάλπιγξ; zum Gl. s. Fränkel, Hom. Gl. 50; Edwards, Iliad z.St. — Prosaref.: Sinon gibt der bei Tenedos wartenden gr. Flotte 'Feuersignale’ (II.Parv.fr. 1 lc p.57 Dav.; II.Pers. ap. Procl. p.62,14 Dav. [p. 92 Sev.]) H. W. Nordheider
πω [66‘, 62°, 7H, 4h] E cf. Chantraine, Dict. 921 s.v. πο-; assigned by Deroy, ZA 37, 1987, 8f. to Myc. qo (- = πω / πώ)
Μ 1 in longo [2] ^άλλ9 ου τοιόνδε / τοιοΰτον / τοίους ΒΊ99, δ269, Κ55Ο; L j ποτέ Hes.fr.204,120; L u τι(- νά φημι) τ380, h.Merc.453; L u ΩΊ6Ί, p 517; μή δή - (χά- ζεσδε) 0426, ΨΊ; Lou γάρ τέδνηκεν έπι χδονί δΐος ατ 196, Λ461; L τινά φημι 5141, /313; L u τινες ρ587; L j τις / τι μ 186, τ365, h.Ap.226 / Λ 719, 77303; Lou γάρ -j ποτέ μ9 ώδε Γ442, S315; L d ποτ(ε) Α 154, Op.650; L τοιόνδε / τοιοΰτον / τοίους (ϊδον) <//18, £160, Α262; L ϊδον γ221; L , σάφα οισθ9 Β\92; L , Η52, Κ4Ί, Ω63Ί, ι163, λ 52. 166 = 481, ω 188; ^ούδέ τί σάφα ϊδμεν Β252; l j (ϊδμεν) Α124, χ23, £509; ούδέ μέ - ΨΊ3; ^ούδ9 άρα -d τότε γ9 h.Ap.227, L d τι Ν52\; ^ούδ9 άν τότε γε Λ/290, L j χάζοντο Λ 504; τφ* L5’ οΰ ποτέ / τις //98 / Β553, μββ; οί /σοί L d (μάλα) Σ513 / £143, ν335; σον L u τις Λ184; οΰ ποτέ / τις h.Merc.444, Sc. 10; οΰ Σ287. 513 [-] loi5 γάρ σφιν / τις* Δ 331 / α216, μ 208, τ35Ο, ψ<248, L j κ 174; ως εφατ’/ν, νούδ9 άρα -d οι / σφιν έπεκραίαινε Κρονίων Β419, Γ302; L τι Χ2Ί9; ούκ άρα Th.560; μάλ9, οί9 / δσσ9 ^οΰ τιςά Τ11 / /148 « 290; οι9 L / 0505, 0118, <5’ L χ 502; (ήν) οΰ - μάλα / ποτ(έ) Λ 710 / Α 106, <//328; μή - τι(ς) Α234, Ρ422, ν123; μή - Σ134, <//59; δ9 οΰτ9 άρ Η433, Υ2Ο5; δ9 οΰτέ τί Α108; ούδέ νύ Λ/262, Φ410; τί - Α184; - η σ36 [1] οΰ ιδον Γ\69 μ] 5’ οΰ - ποτ9 / τι φ 123 / Β122, Ύ437; οΰ - σάφα 0632; μή - Ορ.591 μ] ούδ9 άρα - τι Ρ401; ούδέ νύ - Χ9; ούδέ τί - Λ 542 2 in brevibus 2a ![-] μή - (τήν γ9) Ω553, χ431;
οΰ - παν εϊρητ(ο έπος, δτε) K54Q, π 11. 351; οΰ π 143, Ορ.521 2[_] ώ γέρον, οΰ - (τόν γε) 0411, /226; (αύ)τφ+ δ* οΰ - £329, #540; έπεί οΰ - (τοΐον) Γ306, £167; καί οΰ - Ζ236; δν οΰ φημι (455; οΰ 1440, Ρ190, $358, ο 110, ^240 1[-] είμι καί οΰ - χερσί πέποιδα πΊ\ » φ132; έπεί οΰ - Μ2Ί0, Κ216; νκαί οΰ -, φησι / τις <//116, ύ>267; L Α224, Μ203; δν οΰ - τις χ 6; L5’ οΰ Ρ3ΤΊ, /160 ±[χ] L d Σ378 2b οΰ - Op.273 ήν οΰ - K293 - γ383; ού γάρ - π!92 2c ^ούδέ -j /776 L d <//315 -L1l j A 497, λ 161. 166 - 481. 373
Σχ sch.D A 106: οΰ - ποτέ μοΓ ούδέποτέ μοι, 108: ουδέ τί - · ουδέποτε, 154: ου γάρ πώποτε' ουδέποτε γάρ μοι, Β252: ούδέ τί ·* ^ούδαμώςΔ δέ, Γ3Ο6: έπεί οΰπω* επειδή L j Δ 184: μηδέ τί - * μηδέπω, 331: ού γάρ - * ούδέπω γάρ
L ’Fontenrose AJPh 62, 1941, 65-79; 2van der Valk, Text.CritOd. 146; ’Stevens, AJPh 71, 1950, 290-5; 4Verdeni- us on Op.273; 3Pucci, Arethusa 35, 2002, 21 n.8
B strengthening neg.: nowise, not at all, by no means (1), w. more temp. connot not ever (nevet), not yet (2); in Hom. and Hes. still transitional (1) to later exclusively temp. use (2) not yet where connot of expectency inherent in all negation 4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πω
evolved to the forefront. — in explanatory clauses w. γάρ 26x, έπεί 4x, τδυνεκα <//116, w. άλλά lOx, - followed by άλ- Λά-cl. 18x; w. τι(ς)+ 41x; δή ΨΊ, μάλα A710, Ξ143, £358, μέγα ψ59, πάγχυ SI43, χ236, πάμπαν ψ240, παν Κ54Ο+ (see 2bßdd); νυ Μ262, Φ410, Χ9, πάρος σ36, φ\23, ποτέ 9χ, τότε γε Μ290, h.Ap.227; παρά μοίραν £509, σάφα Β\92. 252, 0632, τήλε Ρ190; in 2a (mainly 2aß, cf. also B192 in 2babb) often w. dem./rel. adjs./advs. of quality/quantity τοΐος, τοιόσδε, τοιοΰτος, οίος, όμοιος, τόσσος, δσσος, οΰτω, ώδε; in nom. phrase Η52. 433, Λ/270, Α373 — thematic groups listed in G. — Wdfld.: ού*/μή+ w. δή, πάγχυ, πάμπαν, πη, ποτέ, που, πρόοδε^), πως, τι+, ού w. δηδά, δην, μάν, μήν, πάρος, περ 1 modal, strengthening neg. (use denied by L1) la Statement on pres./fut. laa w. imp. A 184 δάρσει, μηδέ τί δειδίσσεο λαόν Αχαιών' 1 ούκ έν καιρίφ όξύ πάγη βέλος, άλλά κτλ. (explanatory) 234 "Αργεΐοι, μή - τι μεδίετε δού- ριδος άλκής' 1 ού γάρ κτλ. 0426 μή δή - χάζεσδε μάχης έν στείνεϊ τφδε, ' άλλ9 υΐα Κλυτίοιο σαώσατε ψ59 μαΐα φίλη, ^ή μέγ9 έπεύχεο καγχαλόωσα. 1 οίσδα γάρ κτλ. Ρ422 ώ φίλοι, εί καί μοϊρα παρ9 άνέρι τφδε δαμήναι 1 πάντας όμώς, μή τις έρωείτω πολέμοιο laß w. ind. (Ix gnomic in nom.phrase) Λ/270 ώ φίλοι, Αργείων, δς τ9 έξοχος δς τε μεσήεις ' δς τε χερειότερος, έπεί οΰ - πάντες όμοιοι ' άνέρες έν πολέμφ, νυν επλετο εργον άπασι (cf. α216 in Ibß) — Α 124 πώς γάρ τοι δώσουσι γέρας Αχαιοί; ' ούδέ τί - (που Arist., rec. West) ϊδμεν ξυνηία κείμενα πολλά (οη text L2) μ 208 ώ φίλοι, ού γάρ - τι κακών άδαήμονές είμεν' 1 ού μεν δή τόδε μεϊζον έπι κακόν, ή δτε Κύκλωψ ' εϊλει ένί σπήϊ Γ306 είμι προτί "Ίλιον ... 1 άψ, έπεί οΰ - τλήσομ9 (ο]υγαρ κεν τλαιην [ποτ pap.40) έν όφδαλμοϊσιν όρασδαι ' μαρνάμενον φίλον υιόν Μενε- λάφ Ξ143 σοί δ9 οΰ μάλα πάγχυ δεοί μάκαρες κοτέουσιν, ’ άλλ9 κτλ. (w. Ameis-H., otherwise Janko, Iliad ad 1.) y226 ώ γέρον, οΰ τούτο έπος τελέεσθαι οϊω' ' λίην γάρ μέγα είπες Ορ. 273 (bad, if the unjust get more jus- tice) άλλά τά γ9 οΰ (οΰπω Solmsen) έολπα τελεΐν Δία (taken w. εολπα, see Verdenius ad 1.) — π 143 έξ ού σύ γε φχεο νηϊ Πύλονδε, ' οΰ μιν φασιν φαγέμεν καί πιέμεν αΰτως, ' ούδ9 έπί έργα ίδεΐν lb οη past Iba impf. Α224 άταρτηροϊς έπέεσσιν ' Ατρέίδην προσέειπε, καί οΰ - λήγε χόλοιο' 1 ^οίνοβαρές κτλ.“, conative was not trying to stop Σ513 οί δ9 (the besieged) οΰ πείθοντο, λόχφ δ9 ύπεθωρήσσοντο Β4\9 ως έφατ9, ούδ9 άρα - οί έπεκραίαινε Κρονίων, ' άλλ9 κτλ. s Γ302 (not temp. L5) A 331 ού γάρ - σφιν άκούετο λαός άϋτης, ' άλλά κτλ., cf. /776 below Ι//240 ως άρα τή άσπαστος έην πόσις είσοροώση, ' δειρής δ9 οΰ πάμπαν άφίετο πήχεε Ibß aor. (Ix gnomic) α216 (Tel.: „mother says I’m his son, but I) ούκ οίδ9* ού γάρ - τις εόν γόνον αύτός άνέγνω^ — Π76 ούδέ - Ατρείδεω οπός έκλυον αύδήσαντος (άλλ9 κτλ.) Χ2Ί9 ήμβροτες, ούδ9 άρα τι θεοΐς έπιείκελ9 Αχιλλεΰ, ' έκ Διός^ ήείδης τόν έμόν μόρον, ήτοι έφης γε £509 ω γέρον, αίνος μέν τοι άμύμων, δν κατέλεξας, ' ούδέ τί παρά μοίραν έπος νηκερδές έειπες Ω63Ί (λεξον νύν με τάχιστα) ού γάρ μύσαν δσσε ύπό βλεφάροισιν έμοϊσιν,' έξ ου σής ύπό χερσίν έμός πάϊς ωλεσε θυμόν
2 instances where temporal transi, suitable 2 a not ever, never (yet), on use w. dem./rel. see introd. 2aa categoric 2aaaa generalizations (w. aor.) A 262 ού γάρ - τοίους ϊδον άνέρας ούδέ ϊδωμαι, 1 οιον Πειρίδοόν τε Δρύαντά τε κτλ. £167 κείνο ίδών έτεθηπεα δυμφ, ' δήν, έπεί οΰ τοΐον άνηλυδεν έκ δόρυ γαίης, ' ώς σέ, γύναι, άγαμαί τε τέθηπά τε κ 502 ώ Κίρκη, τίς γάρ ταύτην οδόν ηγεμονεύσει; ' είς *Α'ϊδος δ9 οΰ - τις άφίκετο νηϊ μελαίνη
1669
1670


πω
— μ98 τη δ9 (Skylla) οΰ ποτέ ναΰται άκήριοι
εύχετόωνται παρφυγέειν συν νηϊ (cf. ν.66) + ψ/328 2aabb more personalized (w. aor.) _ 4 106. 108 μάντι κακών, ού - ποτέ μοι τό κρήγυον είπες ' 1 έσδλόν δ9
οΰτε τί - είπες έπος οΰτ9 έτέλεσσας 4 542 (Hera to Zeus:) „ούδέ τί μοι ' πρόφρων τέτληκας είπεϊν έπος δττι νόησης" /2767 (Helen to Hektor’s corpse: „it’s the 20,h year since I came here) άλλ9 οΰ - σευ ακόυσα κακόν έπος ούδ9 άσύφη- λον" ^313 (spare me) ού γάρ τινά φημι γυναικών έν μεγάροισιν 1 είπεϊν ούδέ τι ρέξαι άτάσθαλον' άλλά καί άλλους 1 παύεσκον (could also be in 1 above) K205 (we have heard of our lineages) δψει δ9 οΰτ9 άρ (πω]ς αρ pap. 369) σύ έμούς ΐδες οΰτ9 άρ9 έγώ σους 4 154 οΰ τί μοι αίτιοί είσιν (Trs.) · ' ού γάρ ποτ9 έμάς βοΰς ηλασαν ούδέ μέν ίππους, ' ούδέ ποτ9 έν Φδίη ' καρπόν έδηλήσαντ9, έπεί η μάλα πολλά μεταξύ τ365 (ή σε περί Ζεύς 1 άνδρώπων ήχδηρε) ού γάρ - τις τόσσα βροτών Διί ... 1 πίο- να μηρί9 έκη9 ούδ9 έξαίτους έκατόμβας, 1 δσσα σύ 2aβ never before — but now (mainly w. aor.) ΒΊ99 (I’ve experi- enced many battles) άλλ9 οΰ τοιόνδε τοσόνδέ τε λαόν δπωπα φ 123 τάφος δ9 έλε πάντας ίδόντας, ' ώς εύκόσμως στήσε (the ax-heads) * πάρος δ9 οΰ - ποτ9 όπώπει Γ169 καλόν δ9 οΰτω έγών οΰ - ϊδον όφδαλμοΐσιν, 1 ούδ9 οΰτω γε- ραρόν βασιλήϊ γάρ άνδρί έοικε + £160 5141 ού γάρ - τι- νά φημι έοικότα ώδε ίδέσδαι (ώς δδ9 Όδυσσήος υίι έοικε) + τ35Ο. 380 (άλλ9 οΰ -) Κ41 ού γάρ - ίδόμην, ούδ9 έκλυον αύδήσαντος, 1 άνδρ9 ένα τοσσάδε μέρμερ9 ... μητίσασδαι, ' οσσ9 'Έκτωρ έρρεξε 550 άλλ9 οΰ - τοίους ίππους ϊδον ούδέ νόησα. 1 άλλά τιν9 ΰμμ9 όίω δόμεναι δεόν Γ442 φι- λότητι τραπείομεν εύνηδέντε' ' ού γάρ L- ποτέΔ μ9 ώδέ γ9 έρως φρένας άμφεκάλυψεν, ούδ9 δτε κτλ. + Ξ315 h.Merc.444 δαυμασίην γάρ ... δσσαν άκούω, ' ήν οΰ L d φημι δαήμεναι οΰτε τιν9 άνδρών, ' οΰτε τιν9 άδανάτων /148 έπί μείλια δώσω 1 πολλά μάλ9, δσσ9 ^οΰ τιςΛ έη έπέδωκε δυγατρί = 290 Τ11 τύνη δ9 Ήφαίστοιο πάρα
κλυτά τεύχεα δέξο, ’ καλά μάλ9, οϊ\ j ... φόρησεν /2505 έγώ δ9 έλεεινότερός περ, ' έτλην δ9 οι9 L u ... άλλος, ' άνδρός παιδοφόνοιο ποτί στόμα χειρ9 όρέγεσδαι β\\8 οί περί δώκεν Αδήνη, 1 έργα τ9 έπίστασδαι περικαλλέα καί φρένας έσδλάς ' κέρδεά δ9, οι9 οΰ - τιν9 άκούομεν ούδέ παλαιών (αϊ πάρος ήσαν, οΰ~ τις όμοια νοήματα ήδη) ρ 587 ού γάρ - (πού ν.1.) τινες ώδε ... ' ... ύβρίζοντες άτάσδαλα μηχανόωνται σ36 ώ φίλοι, ού μέν τι πάρος τοιοΰτον έτύχδη, ' οϊην τερπωλήν δεός ήγαγεν ές τόδε δώμα ^18 ού γάρ - τοιόνδε κατέδραδον, έξ ού Όδυσσεύς ' φχετ9 χ 6 νΰν αύτε σκοπόν άλλον, δν οΰ - τις βάλεν άνήρ, ’ εΐσομαι, αϊ κε τύχωμι h.Merc.453 άλλ9 οΰ - τί μοι ώδε μετά φρεσίν άλλο μέλησεν ' οία νέων δαλίης ένδέξια έργα πέλονται 2ay never — except then (w. aor.) £553 τφ (Me- nesth.) δ9 οΰ - τις όμοιος γένετ9 άνήρ_' κοσμήσαι ίππους τε και άνέρας άσπιδιώτας* ' Νέστωρ οιος έριζεν /221 ού γάρ - ϊδον ωδε δεούς άναφανδά φιλεΰντας,' ώς κείνφ άνα- φανδά παρίστατο (Ath.) 5269 άλλ9 οΰ - τοιοΰτον έγών ϊδον 1 οιον Όδυσσήος ταλασίφρονος έσκε φίλον κήρ. 1 οίον καί τόδ9 έρεξε καί έτλη ω26Ί καί lol> - τιςύ βροτός άλλος ’ ξείνων τηλεδαπών φιλιών έμόν ϊκετο δώμα μ 66 τη δ9 (by the Plagktai) L u νηΰς φύγεν άνδρών, ή τις ϊκηται (exc. Argo) Ορ.650 ού γάρ - ποτέ νηϊ [/’] έπέπλων εύρέα πόντον, ' εί μή ές Εΰβοιαν έξ Αύλίδος (for funeral games) Sc. 10 ή δέ καί ως κατά δυμόν έόν τίεσκεν άκοίτην, ' ώς οΰ - τις έτισε γυναικών
2b not yet (rarely w. aor.) 2ba w. ref. to 'now’ 2baaa simple (cf. 1 above) /2411 ώ γέρον, οΰ - τόν γε κύνες φάγον ούδ9 οιωνοί, ’ άλλ9 έτι κτλ. Th. 560 Ίαπετιο- νίδη, πάντων πέρι μήδεα είδώς, ' ώ πέπον, ούκ άρα - δο-
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πω
λίης έπελήδεο τέχνης (cf. Μ203 in 2bßaa) 2babb — but soon (nom. phrase λ 373) A373 νύξ 5’ ήδε μάλα μακρή,
άδέσφατος, ούδέ - ωρη 1 εΰδειν έν μεγάρφ £192 loü γάρ - j σάφα οίσδ9 οιος νόος Ατρεϊωνος' ' νΰν μέν πειραται, τάχα δ9 ιψεται υίας 'Αχαιών ω 188 νΰν 1 σώματ9 άκηδέα κεΐται ένί μεγάροις Όδυσήος' ' u ισασι φίλοι κατά δώμαδ9 έκάστου £358 ώ μοι έγώ, μή τίς μοι ύφαίνησιν δόλον ... ' άδανάτων, ό τέ με σχεδίης άποβήναι άνώγει. 1 άλλά μάλ9 οΰ - πείσο μ9, έπεί έκάς όφδαλμοΐσι ' γαΐαν ίδόμην, δδι μοι φάτο φύξιμον είναι command: χ431 μή - τήν γ9 έπέ- γειρε' σύ δ9 ένδάδε είπέ γυναιξίν 1 έλδέμεν 2bacc — but sometime in the future (nom. phrase //52) £252 ούδέ
τί σάφα ϊδμεν όπως έσται τάδε έργα, 1 ή εύ ήε κακώς νοστήσομεν ^116 (now because I’m shabbily dressed) τοΰ- νεκ9 άτιμάζει με καί οΰ - φησι τόν είναι Λ 184 σόν 5’ οΰ - τις έχει καλόν γέρας, άλλά κτλ., change of ruler as possibili- ty //52 Lou γάρ3 - τοι μοίρα δανεϊν καί πότμον έπισπεϊν α 196 L j - τέδνηκεν (Od.) ... 1 άλλ9 έτι που ζωός κατερύκε- ται = λ 461 £122 μάψ οΰτω τοιόνδε τοσόνδε τε λαόν 'Αχαιών 1 άπρηκτον πόλεμον πολεμίζειν ... ' τέλος δ9 οΰ τι πέφανται γ23 πώς τ9 αρ προσπτύξομαι αύτόν; 1 ούδέ τί μύδοισι πεπείρημαι πυκινοΐσιν π 71 νέος είμί καί οΰ - χερσί πέποιδα ' άνδρ9 άπαμύνασδαι, δτε τις πρότερος χαλεπήνη = φ 132 (cf. 4 719 in 2bßcc below) Ορ.521 (παρδενική) παρά μητέρι μίμνει, ' οΰ - (οΰπω Solmsen) έργ9 είδυΐα πολυχρύσου Αφροδίτης δ 540 έκ τοΰδ9 (sc. start of singing) οΰ παύσατ9 γόοιο 1 ό ξεΐνος' μάλα πού μιν άχος φρένας άμφιβέβηκεν λ 166 bis ού γάρ - σχεδόν ήλδον Αχαϊίδος ουδέ - (πη pap.) άμής ' γής έπέβην, άλλ9 κτλ. = 481 1//248 ώ γύναι, ού γάρ - πάντων έπί πείρατ9 άέδλων ' ήλδομεν, άλλ9 έτ9 δπισδεν άμέτρητος πόνος έσται 2badd not even yet Φ410 (Ath. to Ares:) ,,νηπύτι9, ούδέ νύ περ (collocatio singul., που pap. 12 S.West) έπεφράσω δσσον άρείων ' εΰχομ9 έγών έμεναι, δτι μοι μένος ισοφαρίζεις" question: Χ9 (Αρ. to Ach.: „why do you pursue me?) ούδέ νύ με ' έγνως ώς δεός είμι;" λ 161 ούδέ ήλδες ' είς Ίδάκην ούδ9 είδες ένί μεγάροισι γυναίκα; — Σ287 (Hektor to Pulyd.: „I don’t want to go back into the town) ή οΰ κεκόρησδε έελμένοι ένδοδι πύργων;" 2baee not yet — and never more /C293 (σοί ρέξω βοΰν ήνιν) άδμήτην, ήν οΰ ύπό ζυγόν ήγαγεν άνήρ = χ383 Ορ.591 (εϊη) καί βοός ύλοφάγοιο κρέας μή τετοκυίης 1 πρωτογόνων τ9 έρίφων 2baff — and perh. never more
t455 (όφδαλμόν έξαλάωσε) Ούτις, δν οΰ - φημι πεφυγμέ- νον έμμεν ολεδρον ρ5\Ί (he was my guest three nights and days) άλλ9 οΰ - κακότητα διήνυσεν ήν άγορεύων 2bagg — until imp.: ΨΊ μή δή - ... λυώμεδα ίππους, ' άλλ9 αύτοΐς ϊπποισι ... άσσον ίόντες ' Πάτροκλον κλαίωμεν /2553 μή - μ9 (μέ - vulg.) ϊζε ... δφρα κεν 'Έκτωρ ' κεΐται άκηδής, άλλά τάχιστα ' λΰσον ΣΙ34 μή - καταδύ- σεο μώλον Αρηος, 1 πρίν γ9 έμέ δεΰρ9 έλδοΰσαν ΐδηαι ind. (3χ foll. by πρίν): ΨΊ3 δάπτε με δττι τάχιστα πύλας Αϊδαο περήσω. ' τήλέ μ9 έέργουσι ψυχαί ' ούδέ μέ - (πως ν.1.) μίσγεσδαι ύπέρ ποταμοΐο έώσιν κ 174 ώ φίλοι, ού γάρ> - (που, πως w.ll.) καταδυσόμεδ9, άχνύμενοι περ, ' είς Αϊδαο δόμους, πρίν μόρσιμον ήμαρ έπέλδη ν335 σοί δ9 οΰ - φίλον έστί δαήμεναι ούδέ πυδέσδαι, ' πρίν γ9 έτι σής άλόχου πειρήσεαι μ 186 ού γάρ - τις τηδε παρήλασε νηϊ ' πρίν γ9 ήμέων ... δπ9 άκοΰσαι opt.: ν123 (his possessions) δήκαν ' έκτος όδοΰ, μή - (πώς, πού w.ll.) τις όδιτάων ' πρίν Όδυσή9 έγρέσδαι, έπελδών δηλήσαιτο 2bß then 2bßaa simple Λ/203 καί οΰ - λήδετο (serpent) χάρμης, ’ κόψε γάρ αύτόν (eagle) έχοντα κατά στήδος παρά δειρήν ' ίδνωδείς όπίσω (like 1 above, cf. Th.560 in 2baaa) £190 δέων δ9 έκίχανεν έταίρονς ’ ωκα
1671
1672


πω
μάλ9, οΰ τήλε, ποσί κραιπνοΐσι μετασπών 2bßbb —
but soon 7/433 ήμος δ9 οΰτ" αρ ήώς, ετι δ' άμφιλύκη
νύξ (in nom.jjhrase) π 192 Τηλέμαχος δ9, ού γάρ - έπείθετο δν πατέρ9 είναι, 1 έξαντίς μιν προσέειπεν /236 και οΰ - πάγχυ δίδου έτεραλκέα νίκην, 1 άλλ9 έτ9 (tested their strength) Σ378 οΰατα (of the tripods) δ9 οΰ 1 δαιδάλεα προσέκειτο' τά ρ9 ήρτυε, κόπτε δέ δεσμούς 2bßcc —
but later (10χ w. pf./plqu., 10x impf. L[1 irrealis]j, 2x aor. L j) αα of lack of experience, knowledge /440 (my fa- ther sent me to you) νήπιον, οΰ - είδόθ9 πολέμοιο ' ούδ9 άγορέων ' τοΰνεκά με προέηκε διδασκέμεναι τάδε πάντα Λ 710 Μολίονε θωρήσσοντο 1 παΐδ9 ετ9 έόντ9, οΰ - μάλα ειδότε θούριδος άλκής 0632 (ώς τε λέων βουσιν έπελθών) έν δέ τε τήσι νομεΰς οΰ - σάφα είδώς 1 θηρί μα- χέσσασθαι Λ 719 ουδέ με Νηλεύς ' εια θωρήσσεσθαι 1 ού γάρ - τί μ9 έφη ϊδμεν πολεμήϊα έργα (cf. φ 132 in 2bacc above) ßß lack of perception, Information Λ 497 (Ajax routed his opponents) ούδέ "Έκτωρ ' πεύθετ9, έπεί ρα μάχης έπ9 άριστερά μάρνατο πάσης /V521 ού5* άρα τι πέπυστο Άρης ' υιός έοΐο πεσόντος ένι ύσμίνη + Ρ401 + 377 (loö -J + Λ437 (L Δ τι) Hes.fr.204,120 άλλ9 ρΰ πώ ποτέ πατρός έπησθάνετο φρένο [^] όρμή[ς γγ events in battle Λ 504 ούδ9 αν - ^άζοντο κελεύθουΔ δΐοι Αχαιοί, 1 εί μή 'Αλέξανδρος ' παΰσεν άριστεύοντα Μαχάονα Μ262 έλποντο δέ τείχος Αχαιών ' ρήξειν' ούδέ νύ - Δαναοί L d 290 ούδ9 αν - τότε γε Τρώες και "Έκτωρ ' ... έρρήξαντο πύλας /7303 πολέμου δ9 ού γίγνετ9 έρωή' ' ού γάρ τι Τρώες ύπ9 Αχαιών ' προτροπάδην φοβέοντο δδ subsequent Settlement h.Ap.226. 227 ού γάρ - τις έναιε βροτών ιερή ένι Θήβη, 1 ούδ9 άρα - τότε γ9 ήσαν άταρπιτοί ούδέ κέλευθοι ' Θήβης άμ πεδίον Κ216 κτίσσε δέ Δαρδανίην, έπει οΰ - "Ιλιος ίρή ' έν πεδίφ πεπό- λιστο εε retum y 160 έρέξαμεν ίρά ' οϊκαδε ίέμε- vor Ζεύς δ9 οΰ μήδετο νόστον, 1 σχέτλιος, δς ρ9 έριν ωρσε κακήν έπι ψ3\5 ούδέ αίσα φίλην ές πατρίδ9 ίκέσθαι 1 ήην, άλλά (a storm came) ζζ other instances £329 (Ath. heard his prayer) αύτφ δ9 οΰ - φαίνετ9 έναντίη υ 110 αί μέν άρ9 άλλαι εύδον, έπει κατά πυρόν άλεσσαν, ' ή δέ μί9 οΰ - παύετ9, άφαυροτάτη δ9 έτέτυκτο 1163 (we ate and drank) ού γάρ νηών έξέφθιτο οίνος έρυθρός, ' άλλ9 ένέην λ 52 (πρώτη ψυχή Έλπήνορος ήλθεν) ού γάρ - έτέ- θαπτο ύπό χθονός 2bßdd was not yet finished (speech) 7C540 οΰ - παν εϊρητο έπος, δτ9 άρ9 ήλυθον αύτοί 4- π 11 + 351
D POxy. 3698,7; v.l. Α 261 pap. 354 West, Ptol. Pap., /39 Leaf, 7V3O9, /7707, P643, K378 Leaf, ß26, /120, <5775, 1102, κ 190, v308, π 161, φ172, *25 vulg.
G instances having to do w. knowledge: A 124, £192. 252, /440, Λ 710, 0632, όο 188, Λ 719, P401, Ύ279, Op.521, Λ497, P377 (cf. v335 below), 7V521, Ύ437 II /23 (cf. μ 208 below) II h.Merc.444 II Ύ9, α216 II Φ410 w. seeing: 4 262, £799, Γ169, K47 + hearing: K550, K2O5, /221,
<5269 (see λ 161 below). 141, τ380, φ123, χ6 (cf. π 143) hearing: /776, /2767, £160, 4 331, 0118 saying: A108, £509, πΐΐ. 351, 4106, /313, φ!16 obeying, believing: Σ513, ε358, π 192 enduring: Γ306, 4 542 (cf. saying) sub- jugating: ÄT293, Ξ315 retreating, fleeing, escaping: 4 504, Λ/262, 0426, P422, 4234, /7303 II ι455, μ 66. 98. 186, ^328 dying α196, λ461, *174 being, becoming: v335 (cf. know above), y<315 h.Ap.227, μ 208 II £553 moving: λ 161, λ 166 bis « 481 φ248 (cf. K540) II P190 W.Beck
πωλέομαι [8‘, 7°, 2H, 3h] F -έαι 1, L-£rraij 3, έπι^ u V; -εύμην 1, -εΐτ9 2, έπε-εϊτο 4*; -έσκετο 3; ^-εύμεν,οι 2°, L Δα Akk. 1Η; -ήσομαι 1, -ήσεαι 1
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πωλέομαι
Μ la [-~] -έαι έπεί <5811 1b [1-] Präp. + άλλους/ ων 1 -εΐτ9 (άλλ9) 1189, h.Ven.80 2a [---] ^εΐταιΔ έπ9 Th.781 2b [1-2] j 5384; -εύμην /352 [2-2] L d h.Ap. 170 [1-2] έπ\ , στίχας άνδρών Γ196 3a [-^~] είς άγορήν ^έσκετοΔ 4 490, ές πόλεμον L , £788, L Δ λ 240; ^-εύμενΔοι β55 — ρ534; είν άγορή L Δα Hes.fr.3O2,5; ές πόλεμον -ήσεαι E35Q; -ήσομαι άλλ9 h.Ap.329 3b [----] (άλλ)ων έπε-εϊτο στίχας άνδρών 4 231. 250, 4 264 = 540
Σχ sch.min. P.Oxy.3160 zu 055: έρχόμενοι, sch.D £350 (u.ö.): φοιτήσεις, παραγενήση. ή άναστραφής
L Ε. Wentzel, Jahresbericht kathol. Gymn. Glogau 1840, 15f.; Chantraine, RPh III 14, 1940, 17f.; Kurz, Menschl. Bewegung 136; Benveniste, Vocabulaire 1134
B (iter. Intens, zu πέλομαι / τέλλομαι:) sich in reg. Abständen (gewohnheitsmäßig) immer wieder wohin begeben, stets vom (abstr.) Kreislauf des Hin u. Zurück, kaum von wirkl. (konkr.) Kreisbew. (II u. h.Ven. 80 in II?), kontrast. Ale. fr. 130b, 18 V. u. πολέω Hes. fr. 150,28; nur Präs.st. (3x Iter.) u. 2x Fut., (intrans./trans.) Med./Pass. (II, II / 12) mit pers./dingl. Subj.; in assoz. Zush. m. άγορήν* 4 490, Hes.fr.302,5, άθανάτοισιν Th.781 f., h.Ap.329f., άλλων* Λ 264+, z!88f., h.Ven.79f., άπό(προθι/εν) 5811, 1188f., h.Ap.329, h.Ven.79f., θεών* Th.777/81, h.Ap.329f., καλά* Λ240, Hes.fr.302,4f., οίος 1188f., h.Ven.79f., πάντα ß55*, Hes.fr.302,3fT., πολλόν* 5811, Hes.fr.302,5; in RAbschl. 4 250, in dir. (5384, h.Ap.329 Göttinnen-)R. (2.V. £788, 5384. 811; vorletzter V. £350, χ 352, h.Ap. 329) außer 4 490, Th.781, h.Ven.80 u. 4' in II. — Wortf.: (έπ)είμι, έλθεϊν BI3eß/II7c, έρχομαι BI4/II5b, θαμίζω, οίχνέω / έποίχο- μαι, πεπερημένος, περνάμενα, στρέφομαι (h.Ap. 175), φοιτάω I Simplex II Med.: wohin zu gehen pflegen, mit Angabe des Wohin durch Präp. (7x έ[ζ]ς\ 2x έπ9, lx μετ9) + Obj. (4x am Anf. nom. act.), lok. Adv. (Γ, 2h) od. (2x am Ende nb. temp.Adv.) impl.; in Vbd. m. Prädik. Th.781 (and. West z.St.) u. h.Ap. 169f., 4x von 13 neg. (u. /352 unfreiwillig) 4 490 (μήνιε νηυσί παρήμενος) ^οΰτε ποτ9Δ είς άγορήν -έσκετο ' L j ές ^πόλεμον, beteiligte sich nicht mehr an, vgl. £65. 157, h.6,12f. £788 δφρα μέν ές L d -έσκετο (Ach.) 350 εί δέ σύ γ9 (Aphr.) ές u □ -ήσεαι, ή τέ σ9 όίω ' ριγήσειν L j γε h.Ap.329 ούδέ τοι είς εύνήν -ήσομαι, άλλ9 άπό σεΐο ' τηλόθεν ουσα θεοΐσι μετέσσομαι werde nicht mehr mit dir schlafen, vgl. V.344, h.Ven.230 ß55 είς ήμετέρου -εύμε- νοι ήματα πάντα, ' βοΰς ίερεύοντες (είλαπινάζουσιν) * ρ534 (reg.) aufsuchend (LPluralitätj der Handlg.), kontrast. al76 (L j des Subj.) /352 οΰ τι έκών ές σον δόμον ' -εύμην μνηστήρσιν άεισόμενος μετά δαΐτας frequentierte λ 240 (ήράσσατ* L ΈνιπήοςΔ u.) έπ9 L j -έσκετο καλά ρέεθρα ging immer wieder zu z 189 μήλα 1 οίος ποιμαίνεσκεν άπό- προθεν ούδέ μετ9 άλλους ' -εΐτ9, άλλ9 άπάνευθεν έών άθε- μίστια ήδη verkehrte nicht mit, vgl. V. 112, ß2Ql, a 175. 22 II h.Ven.80 σταθμοΐσι λελειμμένος οίος άπ9 άλλων ' -εΐτ9 ένθα καί ένθα διαπρύσιον κιθαρίζων tänzelte, vgl. h. 19,8. 22, h.Ap.201f. h.Ap.170 (τίς ΰμμιν) ήδιστος άοιδών ' ένθάδε L-εΐταιu besucht (reg.) Delos, vgl. 168. 175 5384 t Δ τις δεύρο γέρων άλιος pflegt sich einzufinden, s. V.401. 450 811 τίπτε, κασιγνήτη, δεΰρ9 ήλυθες; οΰ τι πάρος γε ’ -έαι, έπεί μάλα πολλόν άπόπροθι δώματα ναίεις hast nicht vorbeigeschaut, vgl. ε88, π 27; zum Text s. Scheindler, Textkrit. Erl. 111 u. S.Westz.St. Th.781 (Στύξ νόσφιν θεών) παϋρα δέ ... 7Ιρις ' άγγελίη (s.d.) -εΐται έπ9 εύρέα νώτα θαλάσσης wird hingeschickt übers Meer, vgl. 0640 12 Pass, (zu att. πωλέω):
umgeschlagen / verkauft werden, mit Angabe des Wo durch είν + Dat. Hes.fr.302,5 εύ δέ μελανθεΐεν κότυλοι καί πάντα κάναστρα,' φρυχθήναί τε καλώς, καί τιμής ώνον άρέσθαι,' 1673
1674


πωλεομαι
πολλά μέν ειν άγορή -εύμενα, πολλά δ* άγυιαίς, vgl. Σ292 (Φ58)
II Kompos.: έπιπ (KSV, and. KSN 2x in II) kontrollierend abschreiten (+ Ptz./Vgl.) od. (vgl. £330, JC487 P356, £285 7V9O, Γ454 o504) angreifend heimsuchen (+ instr. Dat. der Waffen), Subj. Ag. (5j) £196 κτίλος ως έπι-εΐ- ται ^στίχας^ vgl. V. 198, 0219 Δ 250 κοιρανέων έπε-είτο L j - 231" (vgl. 230. 272) = Λ 264" (έγχει τ' αορί τε) = 540 (vgl. V.367)
D v.l. (PGen. 1182) <ρ156 (= 055" +)
G je2xinzl£<5 R. Führer
πώλος [3', 1°, 3h] Ε Myc. po-ro, see DMic. II 145; IE, cf., e.g., Germ. Fohlen (proto-Germ. *fulan-); relationship to παϊς, Lat. puer has been suggested, see Frisk and Chantraine, Dict. s.v. — Deriv.: αίολό-, ευ-, κλυτό-, ταχύ-, Έχέπωλος
Β foal (II.), (young) horse (outside II.); masc. (h.Ap.231, h.32,9) or fern. (K222), cf. gender-variat. of ϊππος. — Wdfld.: see ϊππος (col. 1211,28 f.) 1 foal Λ 681 (ίπ¬
πους·) θηλείας, πολλήσι δέ -οι ύπήσαν Υ222 (ίπποι) θήλειαι, -οισιν άγαλλόμεναι άταλήσι (άταλοΐσι ν.1.) 225 ύποκυσάμεναι (mares impregnated by Boreas) έτεκον δυοκαί- δεκα -ους 2 horse, drawing chariot (of deity exc. h.Ap.231); clearly young h.Ap.231, cf. 1//246 where prob, young horses of youthful Eos (Thieme in Schmitt [Hrsg.], Idg. Dichtersprache 147) I//246 (ίππους ζεύγνυσθ9) Λάμπον
και Φαέθονθ', οϊ τ' Ήώ -οι αγουσι (έασιν v.l.) h.Ap.231 νεοδμής -ος άναπνέει άχθόμενός περ 1 έλκων αρματα (η. ίππους ν.236) h.8,7 (αιθέρος) ένι τείρεσιν ένθα σε (Ares) -οι ' ζαφλεγέες (αίέν έχουσι) h.32,9 (εύτ9 αν) Σελήνη ' ζευ- ξαμένη -ους έριαύχενας αίγλήεντας (έλάση ίππους)
J. Ν. O’Sullivan
πώμα [2ζ 4°, 2Η] Ε isoliertes Verbalnomen auf -mn, vgl. Risch §21a und s. Mayrhofer, EWAia II 112
Σχ sch.Bam. /7353: -ασιν αρσον πώμασον L 1 Laser, Arch.Hom. P68ff. 74f.; 2Bruns, Arch.Hom. Q54f.; 3N.I. Ten- neson, Conflicts in Hesiods Works and Days, Diss. Univ. of Texas, Austin 1977, 217 f.
B Deckel, Abdeckung von Köcher, Kästen, Vorratsgefäßen; zu den Befestigungsmöglichkeiten sowie zusätzl. Sicherg. (#443. 447) s. L’69. 74 f.; π. sicherl. an einem geöffneten Köcher noch angebunden, Ähnliches bei Amphoren mögl. (Vbd. zw. Henkeln u. Deckelknauf, vgl. L2 Taf.Va); bei Kästen π. (je nach Bauart) verbunden o. separat (L1). Epith.: μέγα (Op.94, vgl. x314) Synt.: Obj. Sg. zu άφαιρέω, έπαρτύνω, έπεμβάλλω, ανοίγω, συλάω, έπιτίθημι, dat. instr. Pl. zu άραρίσκω — in Gl. innerh. Od.’ Erz.: 1314, sonst 2x dir.R. — Wortf.: επίθημα, κρέδημνον B3; s.a. δεσμός B6, μέρμις zu Köcher: Δ 116 σύλα (Pand.) -α φαρέτρης, έκ δ* έλετ9 ιόν 1314 (Erz.:) „ρηϊδίως άφελών (Polyphem) θυρεόν μέγαν' αύτάρ έπειτα ' άψ έπέθηχ9, ώς εϊ τε φαρέτρη - έπιθείη“, vgl. 240-3 (ήλίβατον πέτρην) zu Kasten: /7221 χηλού δ9 άπό
άνέφγε (Ach.) ' καλής δαιδαλέης Θ443 (Aretc zu Od.:) „αύτός νυν ϊδε -α, ^θοώς δ9 έπι δεσμόν ϊηλΛον, ' μή τίς τοι ... δηλήσεται" 447 αύτίκ9 έπήρτυε (Od.) -α, L 2ε, s. άρ- τυνω B2b zu Vorratsgefaß β353 (Tel. zu Eurykl.: „οίνον έν άμφιφορεΰσιν αφυσσον) δώδεκα δ9 έμπλησον και -ασιν αρσον δ παντας", s. άραρίσκω B3aß, vgl. άσκός Ορ.94 χυντ; χείρεσσι ^πίθου; μέγα - άφελοΰσα ' έσκέδασ9, άν- θρώποισι δ9 έμήσατο κήδεα λυγρά, s. πίθος Β2; It. L3 π. metonym. f. Kleidg. der Frau, vgl. Ogden (Πανδώρη L) 216ff. 98 (Ελπίς) ένδον έμεινε L u ύπό χείλεσιν ούδέ θύραζε ' έξέπτη· πρόσθεν γάρ έπέμβαλε -α πίθοιο C.P.de Putter
4
8
12
16
20
24
28
32
36
40
44
48
52
56
60
64
πώυ
πώποτε s. πω Μ 1
Πώρος v.l. ant. Hes.fr. 13,2 s. Πείρος
πώς, πως L 1 etym. and form: Chatraine, Dict. 921; Cassio, in: M.Bats, B.d’Agostino (edd.), La cultura euboica e lo sviluppo dell’epica greca, Napoli 1998, 15 ff. 2 synt. predic.: LChantraine, Gr.h. IIj 9 w. other particles: Van- daele, Opt. 20f.; L 347; Wakker, in: 'Kühner* 337f. 3 on particular instances /760: V. d. Mühll, Hypomnema 241 n.9; Ύ202: Roth, Iterata 85f.; /248: Beßlich, Schweigen 48ff.; P. Bergmann, Atridenmythos, Erlangen-Nürnberg 1970, 216 n.20; S.West, Odyssey ad 1.
instances not in Gehring or Hofinger: II. Parv. fr. 2A,3bis p.53 Dav.; Cert. p.40,2; Pan.fr.dub.3,1 p.128 Dav. Deriv.: όπ(π)ως W.Beck
πωτάομαι [l·, 2h] Σχ sch.D Λ/287: ποτώντο (sic)· έπέ- τοντο. έφέροντο L Chantraine, Gr.h. 1358; Risch § 112c
B fly (about, in different directions vel. sim.), w. iter.-fre- quentative force, cf. ποτάομαί; subj. animate and winged (h.30,4) or not, consisting of many entities Λ/287 ως τών άμφοτέρωσε λίθοι ν-ώντοά θαμειαί, 1 αι μέν αρ ές Τρώας, αί δ9 έκ Τρώων ές 'Αχαιούς, 1 βαλλομένων h.Ap.442 τοΰ (Αρ.) δ9 άπό πολλαί * σπινθαρίδες L u h.30,4 (ήμέν δσα χθόνα) έπέρχεται ήδ9 δσα πόντον 1 ήδ' δσα -ώνται. — Wdfld.: πέτομαι, ποτάομαί/έομαι
D ν.1. β 182 J.N.O’Sullivan
πώυ [5‘, 6°, 3Η] Ε related to ποιμήν', cf. Skr. päyu-, see Mayrhofer, EWAia II 121 F -υ (acc.) 4; -εα 1, -εσι 1, -εα 8
Μ 1 disyll. [2,,] -υ £198 [-~] ήέ βοών άγέλην ή ν-υ μέγ9 οίώνΛ 0323, μ 299', καί L d Λ 696 2 trisyll.
(βοών) ^άγέλας/ τόσα -εα οίών Λ 678, £100; βοών L καί Γπωεα καλά / πω[εα μήλων1 Σ528, Hes.fr. 180,9; οίών -εα καλά λ 402 a ω112, μ 129; (καί) -εα/εσι μήλων Ορ.786, #413; -εα Ορ.516
Σχ sch.min. P.Hamb.200 οη #413: πριμγ[ί]οις, sch.D £198: ποίμνιον, Λ 678: ^ποίμνιαΛ (τά L Σ528). συβόσια δέ τά χοιροτροφεία
Β flock of sheep (50 animals μ 129: Richter, Arch. Hom. H56); w. οίών (lOx [όίων Σ528]) and (Λ 678, £100) / or (Op.786 [w. μήλων]. 516 [only here clearly without gen. οίών / μήλων]) w. goats mentioned separately exc. 5413 (w. μήλων), Hes.fr. 180,9 (πώ[εα μήλων); mentioned (exc. £198, 5413) w. (combinat, of) cattle (llx), goats (4x), horses (2x), pigs (2x); part of wealth (£100), booty (5x), bride-price (Hes.fr. 180,9); prey to wild beast 0323; in sim. / comp. 0323, 5413 / £198; shepherd (always w. cattle in context exc. 5413) called έπιποιμήν (μ 129 [131]), μηλοβοτήρ (Σ528), νομεύς (3x), σημάντωρ (0323). - Epith.: μέγ(α) 4x, καλά 4x (poss. also Hes.fr. 180,9) w. οίών: £198 (άρνειφ μιν [Od.] έίσκω) δς τ* οίών μέγα -υ διέρχεται Λ 696 έκ ... άγέλην τε βοών καί L-u μέγ9 οίώνΛ 1 εϊλετο 0323 ως τ’ ήέ βοών άγέλην ή L Δ 1 θηρε δύω κλονέουσι — p299roed" £100 (Od.’s wealth:) δώδεκ9 έν ήπείρφ άγέλαΓ ^τόσα -εα οίώνΛ (τόσσα συβόσια, τόσ9 αίπόλια βόσκουσι ξεΐνοι ...) Λ 678 (ληιδα συνελάσσαμεν) πεντήκοντα βοών άγέλας, L j, 1 κτλ. μ 129 (cattle etc. of Sun:) έπτά βοών άγέλαι, τόσα δ9 ιρίών -εα καλά„ ' πεντήκοντα δ9 έκαστα λΑΩ2 (ήέ σ9 άνάρσιοι άνδρες έδηλήσαντ9) βοΰς περιταμνόμενον ήδ9 L j 1 ...; a ω112 (καί δϊς καί πίονας αϊγας ν.1.) Σ528 τά- μνοντ9 άμφί βοών άγέλας καί -εα καλά (όίων) ^μήλων/. 5413 λέξεται (Proteus) έν μέσσησι (seals), νομεύς
1675
1676


ώς -εσι L Λ Ορ.786 (ή πρώτη ίκτη) έρίφους τάμνειν και οΰνεκ9 έπηεταναΐ τρίχες αύτών, ού δώησι 1 ίς άνίμου
•εα L j (#πιον ημαρ) unclear: Hes.fr. 180,9 (gold and Βορέα>. — Wdfld.: ποίμνη* we atoo &ς* μήλον I; ftudwr
horses +) βοών άγέλας και πώΐεα μήλων without gen.: ά?ύλη9 αίπάλιον9 βοοκάλιον* σοβόεπα
Ορ.516 (Boreas penetrates hide of οχ or goat) -εα δ9 οδτι, * 4 D x459a; vX h.Merc.288 J.N.O*SulMvaa